open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
दार्जीलिंग हिमालयन रेल्वे

250 px|इवलेसे|दार्जीलिंग हिमालयन रेल्वे
**दार्जीलिंग हिमालयन रेल्वे** ही भारताच्या पश्चिम बंगाल राज्यामधील न्यू जलपाईगुडी ते दार्जिलिंग ह्या स्थानकांदरम्यान धावणारी एक ऐतिहासिक रेल्वे आहे. ७८ किमी लांबीचा हा नॅरो-गेज रेल्वेमार्ग १८८१ साली बांधून पूर्ण करण्यात आला. 

१९९९ साली दार्जीलिंग हिमालयन रेल्वेला युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थानांच्या यादीमध्ये प्रवेश मिळाला.

## बाह्य दुवे
* दार्जीलिंग हिमालयन रेल्वे 

वर्ग:पश्चिम बंगालमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:भारतातील जागतिक वारसा स्थाने
वर्ग:दार्जीलिंग
वर्ग:भारतामधील रेल्वेमार्ग
तमिळ देवीस आवाहन (तमिळनाडू)

**तमिळ देवीस आवाहन**(रोमन लिपी:Invocation to Goddess Tamil) 
(तमिळ: தமிழ் தாய் வாழ்த்து, तमिळ ताय वाळत्तु)
हे तमिळनाडू राज्यातील "तमिळनाडू शासनाचे राज्यगीत" आहे.मनोन्मन्यम सुंदरम पिल्लै हे ह्या गीताचे रचनाकार आहेत.राज्यातील प्रत्येक शासकीय कार्यक्रमाचा आरंभ ह्याच गाण्याने होतो व सांगता राष्ट्रगीताने होते.तमिळ भाषक तमिळ भाषेस आईचा दर्जा देतात व त्या अर्थाने तमिळ देवता किंवा देवीची मूर्तीस्वरूपात पूजा देखील करण्यात येते जीला** तमिळअन्नै**(अर्थ:तमिळ आई) असे म्हणतात.

## मूळ तमिळ लिपीतील गीत
मूळ तमिळ लिपीतील गीत खालीलप्रमाणे:

## गीताचा मराठी उच्चार 
*ह्या गाण्याचा मराठीत अनुवाद :
ह्या देशाची भूमी ही जणू समुद्राच्या पाण्याच्या मधोमध उठून दिसणारे पृथ्वीचे सुंदर मुख आहे, दख्खनची  (दक्षिणेची) भूमी ही जणू तिचे कपाळ आहे ज्यावर धन्य द्राविड भूमीचा सुंगधीत कृपाशिर्वादरूपी टिळा आहे. ज्याप्रमाणे त्याचा सुगंध सर्वत्र जगात पसरत आहे त्याप्रमाणे सर्वोच्च देवी तमिळ आईची अधिसत्ता (राज्य) सर्वदूर पसरत आहे.तुझा जयजयकार असो,तमिळ आई (देवी),जीचा राजेशाही रुबाब (थाटमाट) परमानंद आणि विस्मयास प्रेरीत करतो.तमिळ आई ,तुझा जयजयकार असो !

वर्ग:तमिळनाडू
हॉटमेल

**हॉटमेल** ही एक सार्वजनिक विपत्रप्रणाली आहे. मायक्रोसॉफ्टने चालवलेली ही प्रणाली जगातील पहिल्या सार्वजनिक व मोफत विपत्रप्रणालींपैकी एक आहे. याची स्थापना १९९६मध्ये सबीर भाटिया व जॅक स्मिथ यांनी कॅलिफोर्नियाच्या माउंटन व्ह्यू शहरात केली. मायक्रोसॉफ्टने ही प्रणाली ४० कोटी अमेरिकन डॉलरला विकत घेतली.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इंटरनेट
सच्वान

**सच्वान** (मराठी लेखनभेद : **स-च्वान**, **सिच्वान**; चिनी लिपी: 四川 ; फीनयिन: Sìchuān ; ) हा चीन देशाच्या नैऋत्य भागातील एक प्रांत आहे. छंतू येथे स-च्वानाची राजधानी आहे.

## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:चीनचे प्रांत
चेंग्दू

**छंतू** (मराठी नामभेद: **चेंग्डू**, **चेंग्दू** ; चिनी: 成都 ; फीनयीन: *Chéngdū* ;)  ही चीनमधील सिच्वान ह्या स्वायत्त प्रांताची राजधानी आहे.

वर्ग:चीनमधील शहरे
गोंड राजाचा किल्ला

भारतातील महाराष्ट्र राज्याच्या नागपूर शहराच्या ’महाल’ या भागात असलेला हा किल्ला आहे. 

या किल्ल्याचे बांधकाम मजबुत होते. या किल्ल्याच्या सभोवताली पाण्याने भरलेले खंदक खोदण्यात आले होते. या किल्ल्यास उत्तरेच्या बाजुस एक दगडी कमान आहे. ते या किल्ल्याचे प्रवेशद्वार. या प्रवेशद्वारावर फारसी लिपीत कोरलेले आढळून येते. या द्वारातुन सुमारे ७० मीटर आत गेल्यावर एक लाकडाचे भव्य द्वार आहे. या लाकडाच्या भव्य द्वाराची जाडी सुमारे ७-८ सें.मी. असावी. हा जुना राजवाडा आहे. सध्या भग्नावस्थेत आहे. येथे लाकडी स्तंभांचे बांधकाम करण्यात आलेले होते. त्यावर गच्ची होती. हा किल्ल्याचे क्षेत्रफळ सुमारे ७०० मीटर लांब आणि ५०० मीटर रुंद येवढे असावे. या राजवाड्याचे आत संगमरवरी बांधकामाचा एक फवारा आहे.
* तेथील गोंड राजाच्या वंशजांनी त्या राजाच्या वस्तु अद्यापही  सांभाळुन ठेवल्या आहे.

या किल्ल्याच्या सभोवताली अनेक बुरुज होते. त्यापैकी आज फक्त एकच बुरुज अस्तित्वात आहे. या बुरुजावर एक तोफ आहे. या तोफेवर मनुष्याची आकृती आहे. ती एका ओट्यावर ठेवलेली आहे. ती गोल फिरविता येण्याची व्यवस्था आहे.
* बादशहा शहाजहानने इ.स. १६३७ साली सुरूंग लावून तीन बुरुज उडविले, कारण गोंड राजाने त्यास खंडणी दिली नव्हती.
* सन १७३२ साली हा प्रथम रघुजी भोसलेंनी आपल्या ताब्यात घेतला, असे इतिहासकार सांगतात.

वर्ग:किल्ले
वर्ग:विदर्भातील किल्ले
वर्ग:विदर्भातील ऐतिहासिक जागा
वर्ग:विदर्भ
उमरेडचा किल्ला

भारतातील महाराष्ट्र राज्याच्या नागपूर शहराच्या उमरेड या तहसिलीच्या गावी  असलेला हा किल्ला आहे. या गावात दगडी तटबंदीची वेस आहे. या किल्ल्याचा प्रकार स्थळदुर्ग आहे. लालसर पिवळ्या वालुकाश्मांनी ती बांधलेली आहे.या किल्ल्यास सात बुरुज आहेत. हत्ती अंबारीसह प्रवेश करु शकेल एवढे मोठे लाकडी प्रवेशद्वार होते. इ.स. १७व्या शतकात याचे बांधकाम झाले असावे. पुढे हा भोसले राजघराण्याच्या ताब्यात आला. याची फक्त तटबंदीच सध्या शिल्लक आहे. तेथे किल्ल्यासाठी वेगळी जलव्यवस्थाही होती. हा एक छोटा किल्ला होता.

वर्ग:किल्ले
वर्ग:विदर्भातील किल्ले
वर्ग:विदर्भातील ऐतिहासिक जागा
वर्ग:विदर्भ
तिबेट स्वायत्त प्रदेश

**तिबेट स्वायत्त प्रदेश** हा चीन देशाच्या नैऋत्य सीमेजवळील भारत देशाच्या सीमेलगतचा एक स्वायत्त प्रदेश आहे. १९५० साली तिबेट ह्या भूतपूर्व देशावर कब्जा करून चीनने त्याचे रूपांतर एका स्वायत्त प्रांतामध्ये केले. गेली अनेक दशके चीनच्या कम्युनिस्ट राजवटीखाली तिबेटमध्ये मानवी हक्कांची पायमल्ली केली जात असल्याचे येथील स्थानिक लोकांचे म्हणणे आहे. १९५९ सालापासून तिबेटचे अधिकृत शासक १४ वे दलाई लामा हे भारताच्या धरमशाला ह्या शहरामध्ये आश्रयास आहेत. तिबेट प्रांतातील सुमारे ९३% लोक तिबेटी बौद्ध वंशाचे आहेत.



वर्ग:चीनचे स्वायत्त प्रदेश
२०१० इंडियन प्रीमियर लीग

**२०१० या वर्षातली इंडियन प्रीमियर लीग** स्पर्धा (संक्षिप्त रूप **आयपीएल ३** किंवा **२०१० आयपीएल**) हा भारतीय प्रीमियर लीग स्पर्धेचा तिसरा हंगाम आहे. ही स्पर्धा मार्च १२ ते एप्रिल २५, २०१० यादरम्यान खेळली जात आहे. **आयपीएल ३** ही यू ट्यूबवर प्रक्षेपण होणारी पहिली क्रिकेट स्पर्धा आहे. 
## नवीन मैदान 

## स्थानांतरणे
## खेळाडूंचा लिलाव 
## नियम 
स्पर्धेचे स्वरूप व नियम २००९ हंगामाप्रमाणे राहतील. साखळी सामन्यात गुण खालीलप्रमाणे देण्यात येतील:

सामन्याच्या शेवटी जर दोन्ही संघांची धावसंख्या समसमान असेल तर विजेता ठरवण्यासाठी प्रत्येक संघासाठी एक *एलिमिनेटर* षटक टाकण्यात येईल. किंवा *सुपर ओव्हर*:

# सर्वात जास्त गुण
# जर समसमान असेल तर, अधिक विजय
# जर समसमान विजय असतील तर, नेट रन रेट
# जर समसमान असेल तर, कमी गोलंदाजी स्ट्राइक रेट
# जर समसमान असेल तर, पूर्वी झालेल्या सामन्याचा निकाल.

## गुणतालिका 
:विजेता, उप विजेता व तिसऱ्या स्थानाचा संघ २०१० २०-२० चँपियन्स लीग  साठी पात्र होतील.

## लीग प्रगती 
## निकाल 
### साखळी सामने 
|-style="font-size: 75%; text-align:left;"
| style="width:1.7em" |
| style="width:35em" |**नोट**: निकाल यजमान आणि पाहुण्या संघाप्रमाणे.**नोट**: सामन्याची माहिती पाहण्यासाठी निकालावर टिचकी मारा.
|

|}
### बाद फेरी 
## सामने 
काही सामन्यांचे मैदान अजून ठरलेले नाही.
### पहिला आठवडा 
----
----
----
----
----

----
----
----
----
----

### दुसरा आठवडा 
----
----
----
----
----

----
----

----
----
----

### तिसरा आठवडा 
----
----
----
----
----
----
----
----
----

### चौथा आठवडा 
----
----
----
----
----
----
----
----
----

### पाचवा आठवडा 
----
----
----
----
----

----
----
----
----
----
----

### सहावा आठवडा 
----
----
----
----
----

### बाद फेरी 
#### उपांत्य फेरी 
#### तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना 
#### अंतिम सामना 
## विक्रम 
### फलंदाजी 
#### जास्त धावा 
:पूर्ण तक्ता

#### सर्वोत्तम स्ट्राईक रेट 
 कमीत कमी २०० धावा 

:पूर्ण तक्ता

### गोलंदाजी 
#### जास्त बळी 
:पूर्ण तक्ता
:**Note**:  समसमान बळी असल्यास सरासरी ने गुणांकन ठरवण्यात येईल.

#### सर्वोत्तम इकोनॉमी 
:कमीत कमी २५ षटके गोलंदाजी.

:पूर्ण तक्ता

### सामनावीर 
:कमीत कमी २.

## आयपीएल पुरस्कार २०१० 
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* Indian Premier League 2010 from Cricinfo
* IPL Cricket 2010 Updates 
* IPL 2010 Schedule 
* IPL 2010 News 
* IPL 2010
* Indian Premier League 2010 Fixtures 
* Latest IPL 2010 news
* IPL Official YouTube Channel

वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग
वर्ग:इ.स. २०१० मधील खेळ
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
वर्ग:२०१० इंडियन प्रीमियर लीग
तंजावूर मराठी माणसं

**तंजावुरचे महाराष्ट्रीय**, म्हणजेच **रायर** (तमिळ: ராயர் ; उच्चार : *रायर्*)
इसवी सनाच्या सतराव्या शतकापासून तमिळनाडूतील तंजावुर येथे स्थायिक झालेल्या व मराठी मातृभाषा असणाऱ्या लोकांना तंजावरचे महाराष्ट्रीय असे म्हणतात.
लढाईच्या निमित्ताने व मराठी साम्राज्याचा विस्तार करण्यासाठी निघालेल्या व्यंकोजी उर्फ एकोजी भोसले ह्यांनी सोबत नेलेल्या मावळ्यांनाच आज 'तंजावरी महाराष्ट्रीय' असे संबोधतात तसेच त्यांना रायर असेदेखील म्हणतात. त्यांची राहणी ही महाराष्ट्रातील लोकांच्या राहणीपेक्षा थोडी भिन्न आहे. त्यांच्या भाषा आणि संस्कृतीवर स्थानिक भाषा तमिळ व तेथील जीवनव्यवस्थेचा परिणाम जाणवतो, त्यामुळे महाराष्ट्रातील मराठी भाषकांना त्यांची बोली समजण्यास अडचण होऊ शकते. तंजावर इथे मराठी भाषकांची वस्ती इसवी सनाच्या सतराव्या शतकाच्या मध्यापासून आहे. तमिळ भाषेच्याच अंगाने व हेलाने बोलली जाणारी तंजावर मराठी ही एक वेगळीच भाषा तंजावरी महाराष्ट्रीय लोक रोजच्या व्यवहारात बोलण्यासाठी वापरतात. पलायकोटा, अरणी, वेलूर येथे वास्तव्यास असलेली अनेक मराठी कुटुंबे तसेच, रामेश्वरम येथील प्रसिद्ध मंदिराचे उपाध्ये/पुजारी हेदेखील मराठीच असून हे ह्याच समुदायापैकी असावेत असा अंदाज आहे.

## प्रसिद्ध तंजावरी महाराष्ट्रीय 
* टी.वेंकट राव, दिवाण, त्रावणकोर संस्थान (१८२१-१८२९ आणि १८३८-१८३९)
* सर माधव राव तंजावरकर, दिवाण, त्रावणकोर संस्थान (१८२८-१८९१), भारतीय काँग्रेस नेता.
* तंजावर सुभा राव, दिवाण, त्रावणकोर संस्थान.
* टी. आनंद राव (१८५२-१९१९), दिवाण, मैसूर संस्थान. सर माधव राव तंजावरकरचा पुत्र.
* व्ही.पी. माधव राव (१८५०-१९३४), दिवाण, मैसूर संस्थान (१९०६-१९०९); दिवाण बडोदा संस्थान (१९१०-१९१३).
* एन.विट्टल, भारतीय प्रशासक.

## चित्रपटांमध्ये 
"हे राम" ह्या चित्रपटात अभिनेता अतुल कुलकर्णी ह्याने श्रीराम अभ्यंकर ह्या तंजावरी मराठी ब्राह्मणाची भूमिका साकारली आहे. त्या चित्रपटात, 
साकेतराम ही भूमिका साकारणाऱ्या कमल हासन ह्यास अभ्यंकर नावाचा एक महाराष्ट्रीय जेव्हा तमिळ मध्ये बोलू लागतो तेव्हा आश्चर्य वाटते. . त्यानंतर अतुल खुलासा करतो की तो तंजावर इथे स्थायिक झालेला एक महाराष्ट्रीय आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* तंजावूर मराठी
* व्यंकोजी भोसले
* तंजावूर जिल्हा

वर्ग:मराठा साम्राज्य
वर्ग:मराठी समाज
वर्ग:तमिळनाडूचा इतिहास
वर्ग:तंजावूर जिल्हा
जैसलमेर किल्ला

thumb|right|जैसलमेरचा किल्ला**जैसलमेरचा किल्ला** हा भारताच्या राजस्थान राज्यातील एक  किल्ला आहे.

वर्ग:राजस्थानातील किल्ले
वर्ग:किल्ले
राजस्थानातील किल्ले

## बाह्य दुवे 
वर्ग:राजस्थानातील किल्ले
वर्ग:रिकामी पाने
साखरेच्या गाठी

साखरेचा पाक लाकडी साच्यात ओतुन,तो थंड केल्यावर, त्यापासुन बनविलेल्या पदकांचा हार.
## सांस्कृतिक महत्व
लहान मुलांना रंगपंचमीच्या दिवशी गुलाल लावून ही गाठी घालण्याची पद्धत आहे.सुमारे २०० ग्राम वजन ते ५-६ किलो वजनापर्यंतही गाठ्या असतात.ही **गाठी** होळीस घालतात. 
गुढीपाडवा सणासाठी उभारल्या जात असलेल्या गुढीला साखरेची गाठी बांधण्याची पद्धती दिसून येते. ही गाठी तृषाशामक मानली जाते.

## संदर्भ 
वर्ग:परंपरा
वर्ग:खाद्यपदार्थ
पळी (पूजापात्र)

हिंदूंच्या देवपूजेत वापरण्यात येणारी धातूची एक वस्तू. ही बहुधा पितळेची असते. आर्थिक दृष्ट्या संपन्न लोक पूजेसाठी चांदीची पळीही वापरतात. 

## हे सुद्धा पहा 
* ताम्हण

* कलश

वर्ग:पूजेची उपकरणे
आमनेर

**आमनेर** हे महाराष्ट्रातील नागपूर शहराजवळचे एक गाव आहे.

वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
जाम नदी

''''''  ही महाराष्ट्रातल्या अमरावती जिल्ह्यातील  एक नदी आहे. ही नदी वर्धा नदीला मिळते.

वर्ग:अमरावती जिल्ह्यातील नद्या
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
आठवले

'''''' हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* पांडुरंगशास्त्री आठवले - स्वाध्याय परिवाराचे प्रणेते.
* शांताराम आठवले - मराठी चित्रपटदिग्दर्शक व लेखक .
* रामदास बंडू आठवले - मराठी राजकारणी.

वर्ग:मराठी आडनावे
कुंकू

''''''

इवलेसे|म्हैसूरमधील दुकानातले भारतीय नैसर्गिक रंग किंवा कुमकुम पावडर
कुंकू हा हळदीचे चूर्ण करून त्यापासून तयार करण्यात येणारा एक पदार्थ आहे. याचा रंग लाल असतो. याचा वापर देवपूजेत तसेच कपाळावर लावण्यासाठी होतो. . कुंकू हे एक सौभाग्यचिन्ह आणि सौंदर्यप्रसाधनाचे साधन म्हणूनही वापरले जाते. कुंकू कोरडे असल्यास त्यास पिंजर म्हणतात. कुंकू ओले असल्यास त्यास गंध म्हणतात. असे कुंकवाचे दोन प्रकार आहेत. सुवासिक कुंकूही वापरात असते. सुहासिनी कपाळाला सौभ्याग्याची ओळख म्हणून लावतात.

पूर्वी कुंकू कपाळाला चिकटविण्यासाठी आधी मेण लावत. 

## करंडा
कुंकू ठेवण्यासाठी जे साधन वापरले  जाते त्यास कंरडा असे म्हणतात.

कंरडा हा स्टेनलेस स्टील धातूचा किंवा चांदीचा असतो. काही करंड्यात कुंकू टेवण्यासाठी चार लहान आकाराच्या वाट्या एकमेकांस जोडलेल्या असतात व वरती त्याला पकडण्यासाठी सरळ व गोलाकाराचे कडी असते. वाट्यांचा उपयोग कुंकू व हळद ठेवण्यासाठी होतो.

## उत्पादन
कुंकवाचे उत्पादन करण्यात केम हे गाव प्राचीन काळापासून अग्रेसर आहे. हे गाव सोलापूर जिल्ह्यातील करमाळा तालुक्यातील सर्वात मोठे गाव आहे. वस्ती सुमारे दहा हजार लोकांची आहे.

## हे सुद्धा पहा
* टिकली
* सिंदूर
## बाह्य दुवे
* महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश - लेख - कुंकू
* कुंकू लावणे यामागील शास्त्र
* पूजेच्या वेळी कुंकू का लावतात?
* कुंकू का लावतात?
* कुंकू किंवा टिकली लावणे ही काही गावठीपणा नसून त्यामागे खूप लाभदायक कारणे आहेत. 
  
वर्ग:पूजासाहित्य
वर्ग:हिंदू धर्म
अबीर

एक पदार्थ. याचा रंग काळा असतो. याचा वापर देवपूजेत होतो.

वर्ग:पूजासाहित्य
गोव्यातील किल्ले

* अंजदीवचा किल्ला
* आग्वादचा किल्ला
* काबो दि रामा
* कोर्जुएम किल्ला
* चापोराचा किल्ला
* तेरेखोलचा किल्ला

## बाह्य दुवे 
वर्ग:गोव्यातील किल्ले
वर्ग:रिकामी पाने
गुलाल

[250px|right|thumb|[पुष्कर येथे उधळलेला गुलाल]]
एक पिष्टमय पदार्थ. याचा रंग गुलाबी असतो. याचा वापर देवपूजेत होतो.
गुलाल हे एक ताबंड्या रंगाचे आणि मृदु असे चूर्ण असते. जत्रा वगैरे महोत्सवात एकमेकांच्या अंगावर उडविण्यासाठी याचा उपयोग करतात. मंगलकार्यातही गुलाल वापरतात. तांदुळाच्या अगर शिरगोळयाच्या मुकटीला तांबडा रंग देऊन गुलाल बनवतात. कधी कधी शाडूच्या माती पासूनही तो तयार करतात.

## संदर्भ भारतीय कोश 

File:Holi powders.jpg|फैला हुआ गुलाल
चित्र:Holi aftermath2.jpg|गुलाल में रंगे चेहरे
चित्र:Ceaholi.jpg|गुलाल में पुते चेहरे
File:Rangoli - Colour Art.jpg|रंगोली में गुलाल

वर्ग:पूजासाहित्य
शेंदूर

शिशाचे ऑक्साईड (Pb3O4 ) यास रेड लेड वा रेड  ऑक्साईड असेही म्हणले जाते. शेंदूर विषारी द्रव्य असून त्याचा वापर रंग-द्रव्यात, गंज-रोधक म्हणून, अनेक रासायनिक प्रक्रियांमध्ये केला जातो. मारुती, गणपती , देवी , म्हसोबा , इ. ग्राम देवतांच्या मूर्तींना याचा लेप लावला जातो.
शेंदूर हा आयुर्वेदातही काही रोगांवर उपचार म्हणून वापरला जातो.

## संदर्भ 
* मराठी विश्वकोश : भाग १७ 

वर्ग:पूजासाहित्य
वर्ग:रासायनिक पदार्थ
चित्तोडगढ किल्ला

**चित्तोडगढ किल्ला** हा भारताच्या राजस्थान राज्यातील एक  किल्ला आहे. संत मीराबाईपासून राणि पद्मिनीपर्यंत अनेक महत्त्वाच्या ऐतिहासिक व्यक्तिंचे स्थान असलेला हा रम्य किल्ला अतिषय प्रेक्षणीय आहे. हा अशियातील आकाराने सर्वात मोठा किल्ला आहे. या किल्याचा परिसर जवळपास ७०० एकर आहे. 

वर्ग:राजस्थानातील किल्ले
वर्ग:किल्ले
निरांजन

[निःशेष +अंजन(काजळ)=ज्यात काजळी धरत नाही ते.] अशा निरंजनाची रचना एकमेकांवर उलट सुलट ठेवलेल्या छोट्या वाट्यांसारखी असते. वरील खोलगट भाग हा तूप व फुलवात ठेवण्याच्या कामी येतो तर खालचा भाग हा बैठकीचे काम करतो. हे एक धातूचे बनविलेले पात्र असते. देवपूजेत याचा वापर होतो. 

## हे सुद्धा पहा
* फुलवात

वर्ग:पूजेची उपकरणे
वर्ग:दिवे
धूपपात्र

यास 'धूपदाणी' असेही म्हणतात. ही एक माती वा धातुचे बनविलेले एक पात्र आहे. यास धरावयास कडी असते. याची रचना उलट सुलट ठेविलेल्या वाट्यांसारखी असते. वरील खोलगट भाग हा निखारे ठेवण्याच्या कामी येतो तर खालचा भाग हा बैठकीचे काम करतो. यात पेटलेले निखारे टाकुन त्यावर राळ, चंदनचुरा, गुग्गुळ इत्यादी टाकतात.हे सर्व पदार्थ ज्वालाग्राही असल्यामुळे जळतात व त्याचा धूर होतो. त्यामुळे, घरातील जंतु मरतात वा बाहेर जातात.राळ व गुग्गुळ हे पदार्थ जंतुघ्न आहेत.देवपूजेत याचा वापर होतो. 

वर्ग:पूजेची उपकरणे
खोड

इवलेसे|खोड
झाडाच्या जमिनीतून बाहेर आलेल्या मुख्य भागास **खोड** म्हणतात. वनस्पतीची ओळख पटविण्यास तसेच वर्गीकरणासाठी खोड एक महत्त्वाचे अंग आहे. खोड हे जमिनीच्या वर असते .

वर्ग:वनस्पतीचे भाग
सहाण

ही एक प्रकारच्या वालुकाश्मापासुन बनविलेली वस्तु आहे.ही छोट्या पोळपाटासारखी दिसते. याचा पृष्ठभाग हा खरखरीत असतो. यावर सुकलेले चंदनाचे खोड हे पाणी टाकुन व थोडा दाब देउन वर्तुळाकार फिरवितात.त्यामुळे खोडाचे घर्षण होउन त्याचे अत्यंत सुक्ष्म कण  पाण्यात मिसळल्यामुळे गंध तयार होते. चंदन हे गुणधर्माने शितल आहे. हे गंध देवास लाविले जाते. तसेच पूजा करणारा ते आपल्या कपाळास दोन भुवयांच्या मध्ये लावतो. त्याने मन शांत होते व पूजा करण्यास मन एकाग्र होते. 

वर्ग:पूजेची उपकरणे
पान

thumb|वेलीचे पान

'पान' हा वनस्पतीचा एक भाग आहे. या भागातून प्रकाश संश्लेषणाद्वारे वनस्पती अन्न बनवतात. पान सहसा हिरव्या रंगाचं असते.पाने विविध आकारांची असतात. पाने विविध रंगांची असतात. औषधी पानांपासून विविध औषधे देखील तयार केली जातात.उदाहरणार्थ: पिंपळाचे पान, लाजाळूची पाने, बेल पत्र इत्यादी ही काही महत्वाची वनस्पती आहे.

वर्ग:वनस्पतीचे भाग
पुलाव

इवलेसे|उजवे
**पुलाव** भाताचा प्रकार आहे. हा खाद्यपदार्थ उत्तर भारतात अधिक प्रचलीत आहे.

वर्ग:भारतातील खाद्यपदार्थ
कढई

thumb|right|300px|छोटी कढई व हंडी.
**कढई** हे तळण्यासाठी वापरण्यात येणारे एक लोखंड किंवा अन्य धातूचे भांडे असते. यास, ते फडक्याने उचलावयास कान (कड्या) असतात. याचा वापर स्वयंपाकात तळणासाठी करतात. कढईचा भाजी करण्यासाठी पण उपयोग होतो.

वर्ग:पाकसाधने
पोळपाट

**पोळपाट** म्हणजे पोळ्या ज्यावर लाटल्या जातात तो लाकडाचा वा धातुचा पाट. हा गोल आकाराचा असतो व एकदम सपाट असतो. लाटण्याच्या सहाय्याने यावर पोळ्या लाटल्या जातात.

वर्ग:पाकसाधने

वर्ग:भारतीय पाकसाधने
वर्ग:दैनंदिन वापरातील वस्तू
परात

कणिक वा पीठ भिजविण्यासाठी वापरण्यात येणारे हे एक धातुचेभांडे आहे.

## स्वरूप 
परात हे शक्यतो, पितळेचे, स्टील किंवा ऍल्युमिनियमचे असते व पसरट भांडे असते.

## वापर 
कणिक वा पीठ भिजविण्यासाठी वापरण्यात येणारे हे एक भांडे आहे.

वर्ग:पाकसाधने
निष्कलंक स्टील

इवलेसे|180px|right|निष्कलंक स्टीलचा अडकित्ता
**निष्कलंक स्टील** तथा **स्टेनलेस स्टील** हे लोखंड, कर्ब, मॅंगेनीझ, फॉस्फरस, स्फुरद, सिलिकॉन, प्राणवायू, नत्रवायू, ॲल्युमिनियम तसेच १०.५% ते ११% क्रोमियम असलेले मिश्रधातू आहे.

 हा मिश्रधातू साध्या लोखंडापेक्षा गुणाने वाढतो. मुख्य म्हणजे अजिबात गंजत नाही.तर कठीणपणाही वाढतो.रंग चकचकीत पांढरा.नेहमी स्वच्छ दिसतो.हवेचा परिणाम होत नाही.
    कारखान्यात भरपूर उपयूक्त.तर घरगूती वापर लोकप्रिय.सहसा 'स्टिल' अशाच नावाने प्रसिद्ध .

वर्ग:धातू
अक्षता

अखंड तांदळाचे दाणे घेऊन त्यांस तेल व कुंकू किंवा हळद लावून सावलीत वाळवून तयार करण्यात येतात त्या **अक्षता**. अक्षतांचे अनेक उपयोग धर्मकार्यात सांगितले आहेत. यांचा रंग हळद कुंकू लावल्यामुळे पिवळा वा लाल होतो.'क्षत' हा संस्कृत शब्द आहे. त्याचा अर्थ म्हणजे हानी, व्रण, छिद्र / भोक.  अ+क्षत असा 'अक्षत' हा शब्द बनला आहे. ज्याला भोक नाही असा अखंड तांदूळ हा समृद्धीचे प्रतीक मानला जातो.

## उपयोग
देवपूजेत एखादा उपचार नसेल तर त्याऐवजी देवाला अक्षता वाहतात. देवता पीठावरील देवतेसाठी ठेवलेल्या सुपारीवर अक्षता वाहून त्या त्या देवतेचे आवाहन करतात.अक्षता हा पूजेतला एक गौण पण स्वतंत्र असा उपचारही आहे. हिदू विवाह पद्धतीत महाराष्ट्रात विवाह लागताना वधू-वरांवर अक्षता टाकतात. अक्षतेतले धान्य हे सुपीकतेचे प्रतीक समजले जात असे.लग्नविधींत अक्षता रोपण हा एक स्वतंत्र विधीही केला जातो.या मंगल अक्षता तांदूळ, ज्वारी,व अन्य कोणत्याही धान्याच्या असू शकतात. प्राचीन पर्शियन विवाह समारंभात तांदळाला महत्त्वाचे स्थान होते.आजही पारशी लोकात लग्न व नवजोत या प्रसंगी अक्षता टाकण्याची प्रथा आहे. ब्राह्मण आशीर्वादाचे मंत्र म्हणून यजमानांना  मंत्राक्षता देतात.

## हे सुद्धा पहा
* हिंदी विकिपीडियावर अक्षत  
* दिव्यमराठी या संकेतस्थळावरील अक्षतांचे महत्त्व सांगणारा लेख

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पूजासाहित्य
वर्ग:हिंदू धर्म उपासना पद्धती
भूसा

लाकुड करवतीने कापण्याच्या क्रियेत तयार होणारे लाकडाचे लहान लहान कण.

वर्ग:सुतारकाम
लाकूड

[200px|thumb|right|झाडाचे एक [खोड. यावर असलेल्या रिंगणांवरून झाडाचे वय काढणे शक्य असते.]]
**लाकूड** हे सच्छिद्र आणि तंतुमय संरचनात्मक ऊतक आहे जे झाडे आणि इतर वृक्षाच्छादित वनस्पतींच्या देठ आणि मुळांमध्ये आढळते . ही एक सेंद्रिय सामग्री आहे - सेल्युलोज तंतूंचे  नैसर्गिक संमिश्र जे तणावात मजबूत असतात आणि लिग्निनच्या मॅट्रिक्समध्ये अंतर्भूत असतात जे कॉम्प्रेशनला प्रतिकार करतात. लाकडाची व्याख्या काहीवेळा झाडांच्या देठांमधील दुय्यम झायलेम म्हणून केली जाते,  किंवा झाडे किंवा झुडुपांच्या मुळांमध्ये समान प्रकारचे ऊतक समाविष्ट करण्यासाठी अधिक व्यापकपणे परिभाषित केले जाते. [ *उद्धरण आवश्यक* ]जिवंत झाडामध्ये ते सपोर्ट फंक्शन करते, ज्यामुळे वृक्षाच्छादित झाडे मोठी होऊ शकतात किंवा स्वतः उभी राहतात. ते पाने , इतर वाढणाऱ्या उती आणि मुळांमध्ये पाणी आणि पोषक द्रव्ये देखील पोहोचवते. लाकूड तुलनात्मक गुणधर्मांसह इतर वनस्पती सामग्रीचा आणि लाकूड, किंवा वुडचिप किंवा फायबरपासून तयार केलेल्या सामग्रीचा संदर्भ घेऊ शकते .

वर्ग:नैसर्गिक साधने
वर्ग:लाकूड
वर्ग:वनउपज
डाव (पात्र)

स्वयंपाकातील खाद्यपदार्थ वाढण्यास वापरण्यात येणारा एक मोठा चमचा.याला पळी असे ही म्हणतात.

## स्वरूप 
डाव  मुख्यतः स्टील या धातूपासून बनलेला असतो.

## वापर 
खाद्यपदार्थ वाढण्यास वापरात येते.
वर्ग:पाकसाधने
ताट

**ताट** हे एक पसरट, आठ ते पंधरा इंच व्यासाचे वर्तुळाकार बुटके पात्र आहे. मराठी पद्धतीच्या जेवणासाठीचे भात-पोळीसारखे अन्न ताटात वाढतात. ताट हे पितळेचे किंवा चांदीचे असते. ताटाचे काठ हे एखाद इंच लांबीचे असून ताटाशी विशाल कोन केलेले व बाहेरच्या बाजूला दुमडलेले असतात. जर काठाचा हा कोन नव्वद अंशाचा असेल तर त्या ताटाला थाळी किंवा गुजराती पद्धतीची थाळी म्हणतात. महाराष्ट्राच्या बाहेर ताटाऐवजी बहुधा थाळीचा वापर होतो. थाळी जर पितळेची असेल तर तिला महाराष्ट्राच्या ग्रामीण भागात पितळी म्हणतात. 

वाटी ही ताटाची जोडीदारीण असते. ताट-वाटी किंवा ताटे-वाट्या हे शब्द असेच उच्चारले जातात. 

ताटाचा व्यास जर आठ इंचापेक्षा कमी असेल तर त्याला ताटली म्हणतात. 

वर्ग:पाकसाधने
वर्ग:भारतीय पाकसाधने
वर्ग:दैनंदिन वापरातील वस्तू
झाकणी

याचा वापर स्वयंपाकात करतात.झाकणीचा वापर अन्न शिजवताना झाकुन ठेवण्यासाठी केला जातो.
## स्वरूप 
झाकणी ही मुख्यतः स्टील, लोखंड किंवा पितळ या धातूची असते.
## वापर 
झाकणीचा वापर सर्वसाधारणपणे अन्न शिजवताना अन्न असलेल्या भांडयावर झाकन म्हणुन केला जातो

वर्ग:पाकसाधने
झारा

**झारा** हे एक पाकसाधन आहे. त्याचा उपयोग सामान्यतः तेल व त्यातील पदार्थ वेगवेगळे करण्यासाठी होतो. 
## स्वरूप 
झारा हा मुख्यतः स्टील या धातूचा असतो.
## वापर 
झाराचा उपयोग सामान्यतः तेल व त्यातील पदार्थ वेगवेगळे करण्यासाठी होतो.झाराची रचना तळलेला पदार्थातून तेल वेगळे व्हावे अशी केलेली असते.

वर्ग:पाकसाधने
चमचा

१) शिरा, पोहे, फोडणीचा भात यांसाखे घन अन्नपदार्थ खाण्यासाठी, पानात तूप, मीठ, चटणी वाढण्यासाठी किंवा मसाल्याच्या डब्यातील मसाले, शिजवायच्या वा शिजत असलेल्या पाकक्रियेत टाकण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या लहानमोठ्या लांबीचा दांडा असलेल्या साधनास चमचा असे म्हणतात. भात वाढायच्या मोठ्या आकारमानाच्या चमच्याला भातवाढणी म्हणतात. चमचा जर अर्धगोलाकार असेल तर त्याला डाव म्हणतात. 

चमचा शक्यतो स्टेनलेस स्टीलचा, काही वेळेस प्लास्टिकचा, लाकडाचा आणि क्वचित चांदीचा असतो. चमच्याच्या आकारानुसार आणि आकारमानानुसार चमच्याला आईसक्रीमचा चमचा, तुपाचा चमचा, चहाचा चमचा, टेबल स्पून किंवा डेझर्ट स्पून ही नावे मिळतात.  

हात स्वच्छ धुतलेले नसल्यास चमच्याने खाणे आरोग्यदायी असते.

२) सोन्याचा चमचा :

अतिश्रीमंत घरात जन्मलेल्या व्यक्तीबाबत " तो सोन्याचा चमचा तोंडात घेऊन जन्माला आला आहे " असे म्हणायची रीत आहे.

३) चमचेगिरी करणाऱ्या (लाळघोटेपणा/मखलाशी/चहाड्या/पुढेपुढे करणाऱ्या) व्यक्तीसदेखील लाक्षणिक अर्थाने 'चमचा' म्हणतात.

४) काटेरी चमचा :

उपहारगृहात डोसा, उत्तप्पा यांसारखे पदार्थ खाण्यासाठी साध्या चमच्याबरोबर एक विशिष्ट प्रकारचा जो चमचा दिला जातो त्यास काटेरी चमचा किंवा नुसताच काटा असे म्हणतात.

५) लाकडी चमचा :

पूर्वीच्या काळी आईसक्रीम खाण्यासाठी लहान आकाराच्या चपट्या लाकडी चमच्याचा वापर केला जात असे. कालांतराने याची जागा प्लास्टिक चमच्याने घेतली. (महाराष्ट्रात प्लॅस्टिक चमच्याच्या वापराला बंदी आहे.)

वर्ग:भारतीय पाकसाधने
वर्ग:दैनंदिन वापरातील वस्तू
सोलणी

हे फळे वा फळभाज्यांची साल सोलण्यास वापरण्यात येणारे एक अवजार/उपकरण आहे.
## स्वरूप 
सोलणी स्टीलची असते.

= वापर =
फळे वा फळभाज्यांची साल सोलण्यास वापरण्यात येणारे एक अवजार.

वर्ग:पाकसाधने
विळी

*भाजी चिरण्यासाठी वापरण्यात येणारी एक धारदार वस्तु.
*विदर्भातील मराठीच्या वऱ्हाडी या बोलीभाषेत विळीला **पावशी** असे म्हणतात.

वर्ग:पाकसाधने
किसणी

फळभाजी किसण्यासाठी वापरण्यात येणारे एक उपकरण आहे. हे उपकरण बायका स्वयंपाकघरात वापरतात. 

वर्ग:पाकसाधने
फ्राय पॅन

**फ्राय पॅन** तथा **फ्रायिंग पॅन** हे स्वयंपाकाचे उपकरण आहे. हे कढईपेक्षा उथळ आणि तव्यापेक्षा खोल असते.

वर्ग:पाकसाधने
फुलवात

कापसापासून तयार केलेली एक अतिशय छोटी वस्तु. हिला एक बैठक करतात. तिच्यामुळे ही निरांजनात उभी राहण्यास मदत होते. फुलवाती तयार करून त्या प्रथम तुपात भिजवितात. निरांजनात ही **फुलवात** ठेवूनन ती पेटवितात. हिच्यासभोवताली तूप हे जळण असते.  

तुपाच्या जळत्या फुलवातीमुळे याने सभोवतालचे वातावरण शुद्ध होते, अशी मान्यता आहे.

## हे सुद्धा पहा
* निरांजन

वर्ग:पूजासाहित्य
शिजविणे

शिजविणे  (इंग्लिश:cooking) ही उकळणे, उकडणे, तळणे, परतणे, भाजणे या प्रक्रियांच्या साह्याने अन्न तयार करण्याची क्रिया आहे. जगभरातील विविध मानवी समूहांमध्ये व संस्कृतींमध्ये ही क्रिया दैनंदिनजिवनातील महत्त्वाचा भाग असून देश तसेच संस्कृतींनुसार यात भिन्नता आढळते.  

वर्ग:पाकप्रक्रिया
इडलीपात्र

**इडलीपात्र** हे साचे असलेले स्वयंपाकघरात वापरायचे पदार्थ उकडण्याचे उपकरण आहे. यातल्या साच्यात आंबवलेली उडदाची डाळ आणि आंबवलेले तांदूळ यांच्या मिश्रणाचा सैलसर लगदा घालून तो उकडून इडल्या तयार केल्या जातात.

वर्ग:पाकसाधने
परतणे (स्वयंपाक)

तव्यावर किंवा कढईमध्ये थोडेसे तेल, तूप किंवा तत्सम पदार्थाच्या सहाय्याने खाद्यपदार्थ शिजविण्याच्या प्रक्रियेला **परतणे** असे नाव आहे.

वर्ग:पाकप्रक्रिया
उकडणे

thumb|right|250px|अन्न वाफवण्याची, अर्थात उकडण्याची भांडी व उपकरणे - डावीकडे स्टेनलेस स्टीलचे आधुनिक यंत्र, तर उजवीकडे बांबूंपासून बनवलेली चिनी बनावटीची वाफवणी
**उकडणे** किंवा **वाफवणे** (इंग्लिश: *Steaming*, *स्टीमिंग* ;) ही वाफेच्या माध्यमातून अन्न शिजवण्याची एक पाकप्रक्रिया आहे. उकडणे ही आरोग्यास हितकारक पाकप्रक्रिया असल्याचे मानले जाते. जगभरातील विविध मानवी समूहांमध्ये व संस्कृतींमध्ये ही प्रक्रिया पाकसंस्कॄतीचा महत्त्वाचा भाग असून या प्रक्रियेने बहुतेक सर्व अन्नपदार्थ शिजवता येतात.

## रीत 
पाण्याचा उत्कलनबिंदू १०० अंश सेल्शियस असतो. त्यामुळे जे अन्नपदार्थ उच्च तापमानाला खराब व्हायची शक्यता असते, ते अन्नपदार्थ या तापमानास न बिघडता सहज शिजतात. या प्रक्रियेत एखाद्या भांड्यात किंवा प्रेशर कुकरसारख्या वाफवण्याच्या यंत्रात थोडे पाणी टाकून, त्यावर अन्नपदार्थ ठेवले जातात. सहसा अन्नपदार्थ पाण्याच्या संपर्कात येऊ न देता भांड्यात अन्य आधारावर तोलला जाईल, अशा बेताने ठेवला जातो. भांड्याचे झाकण लावून त्यास विस्तवावर ठेवले जाते.

वर्ग:पाकप्रक्रिया
लेखन प्रेरणा

साहित्यिक रूप सर्वसामान्य वाचकांना ठाऊक असते. त्यांची लेखणी केव्हा आणि कशी काम करते? तिच्या कामगिरीमागच्या प्रेरणा काय असतात? हे साहित्यिक त्यांच्या कलाकृतींची बीजे कोठून उचलतात? ती कशी प्रस्फुटवतात? 

लेखन करताना येणाऱ्या अडचणी आणि त्यावरील उपाय

## प्रेरणांचे स्रोत
### प्रबोधन
## हे सुद्धा पहा
* प्रेरणा
* साहित्याचे प्रयोजन
* अभिव्यक्ती

## संदर्भ
सौंदर्यशास्त्र

**सौंदर्यशास्त्र** ही तत्त्वज्ञानाची एक शाखा आहे जी प्रामुख्याने निसर्गातील सौंदर्य ,कला, अभिरुची  (आस्वाद) आणि त्यांच्या निर्मितीचा अभ्यास करते. 

## पद्धती व सिद्धान्त 
## संदर्भ 
### नोंदी 
### स्रोत
सौंदर्य मिमांसा

वर्ग:सौंदर्य
मनोन्मन्यम सुंदरम पिल्लई

**मनोन्मन्यम सुंदरम पिल्लै**(१८५५-१८९७)
हे **तमिळ देवीस आवाहन** या तमिळनाडू राज्याच्या राज्यगीताचे रचनाकार आहेत.

## बाह्य दुवे
*साईवानेरी या इंग्रजी संकेतस्थळावरील मनोन्मन्यम सुंदरम पिल्लै यांचा जीवनपट 

वर्ग:इ.स. १८५५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८९७ मधील मृत्यू
भाजणे

[thumb|right|250px|तव्यावर [चपाती|चपात्या भाजणारी मुलगी]]
**भाजणे** (इंग्लिश: *Baking*, *बेकिंग* ;) ही अन्नास कोरड्याने कमी-अधिक काळ उष्णता देत प्रक्रमणाद्वारे शिजवण्याची एक पाकप्रक्रिया आहे. यात उष्णता देण्यासाठी अन्नपदार्थ तवा, तंदूर, ओव्हन, गरम राख, जळता निखारा, स्टोव्हची खुली ज्योत किंवा गरम दगडांवर ठेवले जातात. पोळी, भाकरी, ब्रेड, केक, कुक्या, पाय, टार्ट, पेस्ट्र्या इत्यादी खाद्यपदार्थ बनवायच्या पाककृत्यांमध्ये भाजणे ही मुख्य पाकप्रक्रिया असते. भाजल्याने रताळी, कांदे, बटाटे किंवा वांगी शिजल्यासारखी मऊ होतात.

## बाह्य दुवे 
*  विदागारातील आवृत्ती

वर्ग:पाकप्रक्रिया
खार जमीन

. पाण्यात जमीनीतले क्षार विरघळून, ते सुकल्यावर, जमिनीच्या पृष्ठभागावर व कुंपणाच्या खांबावर जमा झालेले दिसत आहेत.]]

वर्ग:माती
वर्ग:शेती
वर्ग:स्थापत्य अभियांत्रिकी
जमिनीचे आम्लिकरण

## काही रसायने जी जमीनीचे आम्लिकरण करतात
Some chemicals which acidify the soil

Aluminium sulfate 
Ammonia 
Ammonium nitrate 
Ammonium phosphate 
Ammonium sulfate 
Ferrous sulfate 
Monopotassium phosphate 
Phosphoric acid 
Urea 
Urea phosphate

वर्ग:माती
मातीचे पी.एच.

**जमीनीचे पी.एच. मुल्य** याने जमीन आम्ल आहे वा अल्कलीकृत आहे हे मोजता येते.

## हेही पहा
* पी.एच. मुल्य

वर्ग:माती
वर्ग:शेती
वर्ग:स्थापत्य अभियांत्रिकी
अनुभव

**अनुभव** म्हणजे...
==अनुभव क्षमता==##s$s
===अनुभव क्षमतेतेतील ऐहासिक आणि #s$#उत्क्रां#s#s$ss$$तीय बदल===$#$#$##$esssssssss#s
### अनुभूती आणि अनुभव यातील $$#s$s$$$$$$$$$$$$$s$$$क#
## अनुभवाचे प्रकार
### शारीरिक अनुभव
### मानसिक अनुभव
### भावनिक अनुभव
### आध्यात्मिक अनुभव
### सामाजिक अनुभव
### अनुभवातील  नजीकता (जवळीक)
### अनुभवातील सापेक्षता
## अनुभवाचे पर्याय
## अनुभव खेळ
## लेखन
## कला
## हे सुद्धा पहा
* अनुभववाद
* भावना
* प्रेरणा
* अभिव्यक्ती
द्रावण

[thumb|'मिठाचे द्रावण' बनविण्यासाठी [पाणी|पाण्यात मिठ मिसळतांना]]
[right|thumb|150px|[पाणी|पाण्यातील हायड्रोजनचे बाँड दाखविणारे एक त्रिमितीय चित्र पाणी हे उत्कृष्ट द्रावक आहे.]]
रसायनशास्त्रानुसार, **द्रावण** म्हणजे दोन अथवा जास्त पदार्थांचे सहजासहजी अविभक्त न करता येण्याजोगे मिश्रण होय. अशा या मिश्रणात एक द्राव असतो ज्यात दुसरा पदार्थ विरघळतो.द्रावणात सहसा घन व तरल पदार्थ असतात.  हे एकत्रित करण्यात आलेले मिश्रण त्यात समाविष्ट घटकांचे गुणधर्म घेते.मिश्रणात, द्राव अथवा द्रावक बहुदा जास्त प्रमाणात असतो. त्या द्रावणाची तीव्रता त्यात टाकण्यात आलेल्या पदार्थांच्या अनुपातावर अवलंबून असते.

पाण्यास वैश्विक द्रावक समजल्या जाते.

वर्ग:रसायनशास्त्र
द्रावक

**द्रावक** हा घन,द्रव वा वायु या पैकी तो पदार्थ आहे जो घन,द्रव वा वायुला स्वःतमध्ये मिसळवुन द्रावण तयार करतो.

वर्ग:रसायनशास्त्र
रासायनिक प्रतिक्रिया

[right|180px|thumb|[चंचुपात्र|चंचुपात्रातून येणाऱ्या हायड्रोजन क्लोराइड आणि परीक्षानळीतील अमोनियाच्या वाफांमध्ये रासायनिक प्रतिक्रिया होउन अमोनियम क्लोराइड हा नवीन पदार्थ तयार होत असताना]]

वर्ग:रसायनशास्त्र
रासायनिक युद्ध

[thumb|300px|प्रथम विश्वयुद्धादरम्यान [क्लोरीन वायु सोडतांना.]]

वर्ग:युद्ध
वर्ग:रसायनशास्त्र

be-x-old:Хімічная зброя
रासायनिक पदार्थ

व वाफ ही त्याच रासायनिक पदार्थाची दोन वेगवेगळी रुपे आहेत.]]
रसायनशास्त्रानुसार एकसंध रासायनिक संघटन व वैशिष्ट्यपूर्ण गुणधर्म असलेले पदार्थाचे रूप म्हणजे **रासायनिक पदार्थ** (इंग्लिश: *chemical substance*, *केमिकल सबस्टन्स*)  होय. रासायनिक क्रिया झाल्यामुळे मूळ घटक पदार्थांपेक्षा रासायनिक पदार्थांचे गुणधर्म निराळे असतात. भौतिक क्रिया वापरून रासायनिक पदार्थांचे त्यांच्या मूळ घटक पदार्थांत पृथक्करण करता येत नाही. पृथक्करण करण्यासाठी त्यांच्यामधील रासायनिक बंध तोडावे लागतात. रासायनिक पदार्थ घन, द्रव वा वायुरूपात असू शकतात.

रासायनिक पदार्थ यांचे औद्योगिक दृष्ट्या फार महत्त्व आहे. औषधी, रंग, अन्न, अत्तर, इत्यादी गोष्टी बनविण्यासाठी रासायनिक पदार्थांचा उपयोग होतो. 

वर्ग:रसायनशास्त्र
पी.एच. मूल्य

पी. एच. मूल्य किंवा सामू हे द्रावण आम्ल आहे वा विम्ल अल्कली ते मोजण्याचे एकक आहे. सर्वसाधारणपणे कुठल्याही पदार्थाचा सामू जर सात या अंकावर असेल तर तो पदार्थ उदासीन क्रिया दर्शवितो. (उदा. दूध, मूत्र, रक्त, लाळ, इ.) सातच्या खाली असणारे बिंदू आम्लता दर्शवितात (उदा. लिंबू, ऍसिड) , तर सातच्या वरील बिंदू हे अल्कली (विम्लता) दर्शवितात. (उदा. खारे पाणी, खाण्याचा सोडा, साबणाचे पाणी, इ. )

पी. एच. म्हणजे पोटेन्शिअल ऑफ हायड्रोजन (हायड्रोजनचे प्रमाण किंवा कारकता). पी. एच.ची संकल्पना डॅनिश रसायनशास्त्रज्ञ सोरन्सन (१८६८ - १९३९) याने मांडली.

वर्ग:रसायनशास्त्र
प्लाझ्मा (भौतिकशास्त्र)

[thumb|300px|right| [Plasma globe|Plasma lamp, illustrating some of the more complex phenomena of a plasma, including ''filamentation]]

[thumb|300px|right|[Lightning
is an example of plasma present at Earth's surface.]]
भौतिकशास्त्र वा रसायनशास्त्राच्या संदर्भात,**प्लाझ्मा** हा अशा प्रकारचा वायु आहे ज्याचे काही कण आयनीकृत असतात.

वर्ग:प्लाझ्मा भौतिकी
वर्ग:भौतिकशास्त्र
वेल (निःसंदिग्धीकरण)

*वेल (दागिना)
*वेल (वनस्पती) - वनस्पतीचा एक प्रकार.
*वेल (शस्त्र)  एक शस्त्र.
*वेल (२००७ तमिळ चित्रपट)- तमिळ भाषेतील एक चित्रपट.

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
कॉर्क

**कॉर्क** हे आयर्लंड देशातील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे.

वर्ग:आयर्लंडमधील शहरे
उत्कलन बिंदू

एखाद्या घन पदार्थाचा **उत्कलन बिंदू** ज्या तापमानास द्रवाचे वाफेमध्ये रूपांतर होते त्या तापमानाला उत्कलन बिंदू म्हणतात. संपृक्तता तापमान म्हणजे **उत्कलन** बिंदू. संपृक्तता तापमान म्हणजे ज्या तापमानावर द्रव पदार्थ त्याच्या वाफ टप्प्यात उकळतो. द्रव थर्मल उर्जेने भरल्यावरही म्हणले जाऊ शकते. थर्मल एनर्जीच्या कोणत्याही जोडणीचा परिणाम फेज संक्रमणास होतो.प्रमाणित वातावरणीय दाब आणि कमी तापमानात **उत्कलन** उद्भवू शकत नाहीत आणि उष्णता हस्तांतरण दर नेहमीच्या सिंगल-फेज यंत्रणेद्वारे नियंत्रित केला जातो. पृष्ठभागाचे तापमान वाढत असताना, स्थानिक **उत्कलन** उद्भवते, आणि वाफेचे फुगे (bubbles) न्यूक्लीएट होतात, आसपासच्या थंड द्रव मध्ये वाढतात आणि मिसळतात. हे सब-कूल्ड न्यूक्लीएट उकळणे आहे, आणि ही एक अत्यंत कार्यक्षम उष्णता हस्तांतरण यंत्रणा आहे. उच्च बबल उत्पादन दरात, फुगे (bubbles) हस्तक्षेप करण्यास सुरुवात करतात आणि पृष्ठभागाच्या तपमानासह उष्णतेचा प्रवाह जास्त वेगाने वाढत नाही.

वर्ग:भौतिकशास्त्रामधील मूलभूत संकल्पना
वर्ग:तापमान
गोठनबिंदू

वर्ग:भौतिक शास्त्राचे मुलभूत नियम
वर्ग:तापमान
वर्ग:रिकामी पाने
कैरीचे लोणचे

कैरीचे लोणचे हा एक खाद्यपदार्थ आहे. भोजनातील रुची वाढविण्यासाठी याचे सेवन केले जाते. भारताच्या विविध प्रांतात कैरीचे लोणचे केले जाते. 

वर्ग:भारतातील खाद्यपदार्थ
वर्ग:लोणची
वर्ग:रिकामी पाने
वेल (वनस्पती)

वेल किन्वा लता हा एक वनस्पती प्रकार आहे. वेलीचे खोड मजबूत नसल्यामुळे वेल स्वबळावर (झाडाप्रमाणे) सुर्यप्रकाशाच्या दिशेने वाढू शकत नाही. वेल त्यासाठी स्वता:पासून स्प्रिन्गसारखे अवयव बनवून जवळील भक्कम आधाराला पकडून वाढते.

वेलीची उदाहरणे:
* फळ्वेली: भोपळा, दुधी, कारले, कलिन्गड, द्रा़क्षे इत्यादी.
*  पुष्पवेली: मोगरा इत्यादी. 

वर्ग:वनस्पती
तक्कु

**तक्कु** कैरीच्या किसाचे लोणचे असते. लोणच्याचा हा प्रकार उत्तर कर्नाटकात अधिक आढळतो.

वर्ग:भारतातील खाद्यपदार्थ
वर्ग:लोणची
उपवासाचे लोणचे

वर्ग:भारतातील खाद्यपदार्थ
वर्ग:लोणची
वर्ग:रिकामी पाने
भोकराचे लोणचे

हे भोकर या फळापासून तयार करण्यात येणारे एक प्रकारचे लोणचे आहे.

साहित्य - भोकराची हिरवी कच्ची फळे, तेल, मिरेपूड, मोहरी डाळ, मिरची पावडर, मीठ, हिंग, हळद, मेथी पावडर, लोणच्याचा मसाला इत्यादी.

कृती - भोकराची कोवळी फळे धुऊन चिरावीत व त्यातील बिया काढून टाकाव्यात व परत फळांच्या (गरजेप्रमाणे) फोडी कराव्यात. काही ठिकाणी फळे न चिरता अखंड फळे लोणच्यासाठी वापरतात. नंतर फोडींना मीठ लावून चोळावे. तेल गरम करून त्यात मोहरी डाळ, मिरची पावडर, मिरेपूड, हिंग पावडर, मेथी पावडर, हळद टाकून फोडणी करावी. फोडणी थंड झाल्यानंतर मीठ लावलेल्या फोडींवर ओतावे व सर्व मिश्रण चांगले मिसळून घ्यावे. आवश्‍यकता असल्यास लोणच्याचा मसाला घालावा. नंतर हे सर्व बरणीत भरावे व झाकण बंद करून काही दिवस ठेवावे व नंतर लोणच्याचा वापर करावा

वर्ग:भारतातील खाद्यपदार्थ
वर्ग:लोणची
साखरआंबा

कैरी किंवा आंब्याच्या फोडींना साखरेच्या पाकात मुरवून केलेल्या खाद्यपदार्थास **साखरआंबा** म्हणतात.

## साहित्य
१वाटी कैरीचा कीस 

२ ते ३ वाट्या साखर 

१चमचा वेलचीपूड 

चमचाभर तूप 

५ ते ६ लवंगा 

छोटा दालचिनीचा तुकडा 

## कृती
कैरीची सालं काढून किसून घ्यावी . कढईत तूप घालून त्यात लवंगा व दालचिनीचा तुकडा घालावा .त्यात कैरी घालून थोडी वाफवावी .नंतर साखर घालून ढवळावे .मिश्रण चांगले शिजवावे .थंड झाल्यावर त्यात वेलचीपूड मिसळावी .साखरआंबा तयार .
वर्ग:खाद्यपदार्थ
आवळ्याचे लोणचे

**आवळ्याचे लोणचे** आवळ्याची फळे खार व मसाल्यात मुरवून केलेला खाद्यपदार्थ आहे.

वर्ग:खाद्यपदार्थ
वर्ग:लोणची
गाजराचे लोणचे

**गाजराचे लोणचे** गाजराचे तुकडे मसाल्यांमध्ये खारवून करण्यात येणारा खाद्यपदार्थ आहे.

वर्ग:खाद्यपदार्थ
वर्ग:लोणची
कांद्याचे लोणचे

**कांद्याचे लोणचे** हे कांदा व मिरची, आले, इ. ओल्या मसाल्याचे पदार्थ यांचे लोणचे आहे.

वर्ग:खाद्यपदार्थ
वर्ग:लोणची
तळणे

**तळणे** ही खाद्यपदार्थाला तेलात तळण्याची प्रक्रिया आहे. प्राचीन इजिप्तमध्ये अंदाजे इ.स.पू. २५०० वर्षांपूर्वी तळणे पहिल्यांदा वापरल्याची नोंद आहे.

## खोल तळणे
इवलेसे|कॅसॉफ्लि खोल तेलात तळताना
thumb|right|तळलेले पापड, कुरडया इ.   
खोल तळणे (डिप फॅट फ्राईंग असेही म्हणले जाते) एक स्वयंपाक करण्याची पद्धत आहे ज्यामध्ये अन्न पूर्णपणे तेलात बुडेल इतके तेल खोल कढईत घेऊन तळतात.  पारंपारिक उथळ तळण्याच्या पद्धतीत तेल कमी घेऊन पदार्थ तळले जातात. खोल तळण्याच्या प्रक्रियेत सामान्यत: एक खोल कढई किंवा चिप पॅन वापरले जाते. औद्योगिकदृष्ट्या, प्रेशर फ्रायर किंवा व्हॅक्यूम फ्रायर वापरला जातो. भांड्यात गरम झालेल्या तेलाचा वापर करून खोल तळणे देखील केले जाऊ शकते. खोल तळण्याचे गरम चरबी शिजवण्याच्या पद्धती म्हणून वर्गीकृत केले जाते. सामान्यत: खोल तळण्याचे पदार्थ त्वरेने शिजवतात. तेलामध्ये उष्णता वाहण्याचे प्रमाण जास्त असल्याने खाद्य पदार्थ सर्व बाजूंनी एकाच वेळेस शिजतो.

भारत आणि पूर्वीय देशांमध्ये खोल तळणे बऱ्याच बर्षांपासून वापरात आहे. या भागातील बरेच पारंपारिक पदार्थ या पद्धतीने बनवले जातात. "खोल तळणे" (डीप फ्राईंग) हा शब्द आणि सध्याचे बरेच खोल तळलेले पदार्थ पाश्चिमात्य देशांत १९ व्या शतकापर्यंत शोधलेच गेलेले नव्हते, परंतु ही प्रथा हजारो वर्षांपासून अस्तित्वात होती. सुरुवातीच्या रेकॉर्ड्स आणि कूकबुकमध्ये असे सूचित केले गेले आहे की इतर पाश्चिमात्य देशांनी या पद्धतीचा अवलंब करण्यापूर्वी काही युरोपियन देशांमध्ये ही प्रथा सुरू झाली. खोल तळलेले पदार्थ जगभरात लोकप्रिय आहेत. बरेच पदार्थ खोल तळलेले असतात आणि खोल तळण्याच्या आसपासच्या संस्कृती विकसित झाल्या आहेत, विशेषतः दक्षिण अमेरिका आणि युनायटेड किंगडममध्ये.

## तंत्र
खोल तळण्याच्या प्रक्रियेत अन्न गरम तेलात पूर्णपणे बुडवले जाते. तेलाचे तापमान  अंश सेल्सियस ते  अंश सेल्सियस दरम्यान ठेवल्यास ही प्रक्रिया उत्तम होते. या उच्च तपमानावर अन्न सुरक्षित ठेवण्यासाठी अन्नाला मक्याचे पीठ, तांदळाचे पीठ किंवा ब्रेडक्रंब सारख्या पदार्थाचे अनेक थर दिले जातात आणि मग गरम तेलात तळतात. अन्न तेलात बुडल्यानंतर, त्याचा पृष्ठभाग डिहायड्रेट होण्यास सुरुवात होते आणि मईलार्डच्या प्रतिक्रिया घडतात ज्यामुळे साखर आणि प्रथिने वेगवेगळी होतात. अन्नाचा बाहेरिल भाग सोनेरी तपकिरी होतो. पृष्ठभाग डिहायड्रेटेड झाल्यानंतर तो एक कवच तयार करतो यामुळे तेलाचे अधिक शोषण होत नाही. उष्णतेमुळे अन्नाचे प्रमाण वाढते ज्यामुळे प्रथिनांचे नैसर्गिक गुण नष्ट होतात, स्टार्चचे जिलेटिनाइझेशन होते आणि अन्नातील फायबर मऊ होतात. संरक्षणासाठी बहुतेक खाद्यपदार्थांना पिठाच्या आवरणाची आवश्यकता असते. परंतु शिजवलेले नूडल्स आणि बटाटे यांना ते आवश्यक नसते कारण त्यांच्यात उच्च स्टार्च उपलब्ध असल्याने पाणी भरपूर असते यामुळे ते संकुचित होत नाहित. मांस तळण्यापूर्वी शिजवुन घावे जेणेकरून ते आत पर्यंत नीट शिजते.

जर खोल तळण्याची प्रक्रिया नीट केल्यास अन्न तेलेकट होत नाही, कारण अन्नातील ओलावा तेलाला प्रतिकार करतो आणि अन्नात तेल घुसुन देत नाही.

## संदर्भ
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पाकप्रक्रिया
मिरचीचे लोणचे

हिरव्या मिरचीचे लोणचे हा भोजनातील एक तोंडी लावण्याचा पदार्थ आहे. 

## कृती
साहित्य : 1/2 किलो हिरवी मिरची, 1 वाटी मोहरीची डाळ, पाव चमचा मेथीची (कच्ची) पूड, 3/4 चमचा हळद, 1 चमचा हिंग, दीड ते दोन वाट्या मीठ, 6 लिंबाचा (रस), 1/2 वाटी तेल.
 
कृती : सर्वप्रथम एका ताटात किंवा परातीत मोहरीची डाळ, मेथीपूड, हळद व हिंग घालावे. कढईत तेल कडकडीत तापवावे. तेल तापले की ते परातीतल्या पदार्थांवर ओतावे व झाऱ्याने ढवळावे. मसाला एकत्र कालवला गेला की गार होऊ द्यावा. मिरच्या धुऊन फडक्यावर कोरड्या होऊ द्याव्यात. नंतर त्याचे तुकडे करावे. त्यात 2 चमचे बाकी ठेवून बाकीचे मीठ मिसळावे. गार झालेल्या मोहरीच डाळीचा मसाला घालावा. बरणीत 2 चमचे मीठ घालावे. त्यात मिरच्या व मसाला कालवून भरावा. वरून एक चमचे मीठ घालावे. दुसऱ्या किंवा तिसऱ्या दिवशी 6 लिंबाचा रस काढून लोणच्यात घालावा

* लाल मिरची लोणचे
हिरव्या मिरची प्रमाणे लाल मिरच्या वापरून त्यांचेही लोणचे केले जाते. 

वर्ग:भारतातील खाद्यपदार्थ
वर्ग:लोणची
वर्ग:मिरची
विद्युत उपकेंद्र

'''''' हे विजेच्या उत्पादनाच्या, पारेषणाच्या व वितरणाच्या प्रणालीतील एक भाग आहे. त्याचे मुख्य काम हे विजेची व्होल्टता कमी अथवा अधिक करणे असे आहे. वीज तयार झाल्यानंतर ती ग्राहकांपर्यंत पोचेपर्यंत ती वेगवेगळ्या पातळीच्या अनेक विद्युत उपकेंद्रांमार्फत वहन होते. विद्युत उपकेंद्रे बहुधा सरकारच्या मालकीची असतात.  पण ती विद्युत कंपनीच्या मालकीची, कारखानदाराच्या मालकीची किंवा पूर्णपणे खासगी मालकीची असू शकतात.

## घटक
विद्युत उपकेंद्रात  मुख्यत्वेकरून अवरोहित्रे असतात. त्यांचे काम विजेची व्होल्टता ही विविध पातळ्यांवर आणणे असे असते. त्यात सर्किट ब्रेकर, कंट्रोल पॅनेल, धारित्र व व्होल्टता नियंत्रक हेही असतात. याठिकाणी केलेले अर्थिंग फारच महत्त्वाचे असते. या अर्थिंगमुळे या संपूर्ण प्रणालीची व तेथे काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांची तसेच उपकेंद्राच्या बाजूने जाणाऱ्यांची सुरक्षा सांभाळली जाते. यातील कंट्रोल पॅनेलमध्ये वेगवेगळ्या प्रकारचे विद्युत रिले बसविलेले असतात. प्रणालीत/पारेषणात काही गडबड झाल्यास ते कार्यान्वित होऊन विद्युत पुरवठा बंद करतात.

## प्रकार 
## निर्मिती उपकेंद्र 
## पारेषण उपकेंद्र 
## वितरण उपकेंद्र 
## स्विचिंग उपकेंद्र 
ज्या सबस्टेशन मध्ये येणाऱ्या व बाहेर जाणाऱ्या लाईन्सचे होल्टेज सारखेच असते अशा सबस्टेशन मध्ये एक किंवा दोन येणारे फिडर्स असून जाणारे फीडर्स जास्त असू शकतात. सर्किट ब्रेकरच्या सहाय्याने बाहेर जाणारी फिडर चालू बंद करण्याची व्यवस्था केलेली असते. अशा सबस्टेशन मध्ये पावर ट्रांसफार्मर नसतात. परंतु एक गोष्ट नेहमी लक्षात ठेवली पाहिजे की कोणतीही सबस्टेशन हे स्टेप अप किंवा स्टेप डाऊन या प्रकारात मोडत नाही.

## आराखडा 
## स्वयंचलन 
## संदर्भ 
वर्ग:विद्युत अभियांत्रिकी
वर्ग:विद्युत ऊर्जा
वर्ग:विद्युत ऊर्जा आधारभूत संरचना
कोरोना प्रभाव

तारगुंडाळी सभोवताल दिसत असलेला कोरोना प्रभाव.]] 
 गियरच्या दात्यांसभोवताल दिसत असलेला कोरोना प्रभाव.]]

एखाद्या विद्युत वाहक तारेच्या सभोवताल आयनीकृत द्रवामुळे व विद्युत क्षेत्र एका विशिष्ट मर्यादेबाहेर गेल्यामुळे तयार होणारा प्रभाव.कोरोनामुळे वाहकाचा आभासी व्यास वाढण्यास मदत होते. कोरोना प्रभाव हा स्किन इफेक्टमुळे होतो. ज्यामुळे वीज फक्त वाहकाच्या प्रुष्टभागावर वाहते.कोरोना प्रभाव मुख्यत्वेकरून उच्य विद्युतदाबाच्या High Voltage Alternating Current(HVAC) वहनामुळे होतो, म्हणजेच बदलणाऱ्या विजप्रवाहामुळे(AC).या उच्य विद्युतदाबामुळे वाहकाच्या भोवतीच्या हवेचे आयनीभवन होते त्यामुळे  कोरोना तयार होतो.

जेव्हा विद्युतदाब ३३ KV/cm इतका किंवा त्यापेक्क्षा जास्त असतो तेव्हाच कोरोना प्रभाव दिसुन येतो. या कोरोनामुळे ओझोन गॅस तयार होतो.

वर्ग:विद्युत अभियांत्रिकी
योगवासिष्ठ

**योगवासिष्ठ** हा संस्कृत साहित्यातील अद्वैत वेदान्तावरील एक महत्त्वाचा ग्रंथ आहे. वाल्मिकी ऋषींनी याची रचना केली असे परंपरेने मानले जाते. मात्र हे वाल्मिकी रामायणाचे रचनाकर्ते वाल्मिकी का अन्य याबाबत तज्ज्ञांत एकवाक्यता नाही. अयोध्येचे राजे श्रीराम यांना त्यांचे गुरू वसिष्ठ यांनी जे ज्ञान दिले त्यावर हा ग्रंथ आधारित आहे. या ग्रंथाची रचनाही टप्प्याटप्प्याने झाल्याचे मानले जाते. एकूण ३२ हजारांवर श्लोक असलेला हा ग्रंथ सहा प्रमुख प्रकरणांमध्ये विभागला गेला आहे.

आर्य रामायण, वासिष्ठ महारामायण, मोक्षोपायसंहिता इत्यादी नावांनीही हा ग्रंथ ओळखला जातो. त्याला बृहद्योगवासिष्ठ असेही म्हणतात. कारण त्याची श्लोकसंख्या ३२ हजार इतकी प्रचंड असल्यामुळे इ. स. नवव्या शतकात काश्मीरच्या गौड अभिनंद या पंडिताने लघुयोगवासिष्ठ या नावाने सहा हजार श्लोकांत केलेला त्याचा संक्षेपही प्रसिद्ध आहे. प्रत्यक्षात मूळ ग्रंथाच्या निर्णयसागर प्रतीमध्ये बत्तीस हजार श्लोक आढळत नसून २९,२८९ इतकेच श्लोक आढळतात. या ग्रंथाचा योगवासिष्ठसार या नावाचा केवळ २२५ श्लोकांचाही एक संक्षेप आढळतो.

या ग्रंथावर आधारित अनेक ग्रंथ, संस्कृत आणि अन्य भाषांत प्रसिद्ध झाले. त्यांपैकी एक म्हणजे ’पातंजल योगसूत्रे’ - पतंजलीची योगसूत्रे. विष्णूशास्त्री बापट यांनी वाल्मिकीच्या योगवासिष्ठाचे सुबोध मराठीत भाषांतर केले आहे, तर कृ.भा. परांजपे यांचा ’पातंजली योगदर्शन : एक अभ्यास, एक शोध आणि एक चिंतन’ हा ग्रंथ प्रसिद्ध आहे.

## अन्य रूपांतरे/भाष्ये
* नाथ अष्टांगयोग : पातंजल योगसूत्रांचा दिव्य भावार्थ (डॉ. वृषाली पटवर्धन)  
* योगवासिष्ठ उपशम प्रकरण (श्राव्यग्रंथ, सौ. शशी म्हसकर)
* पातंजल योगसूत्रे (योगीराज तवरिया)
* श्री योगवासिष्ठ (दोन खंड, डाॅ. म.वि. गोखले)
* संपूर्ण सुलभ मराठी श्री योगवासिष्ठ (मेघा कुलकर्णी )
* सुबोध योगवासिष्ठ : श्रीवसिष्ठ राम संवाद (प्रा. सुमन महादेवकर)   

वर्ग:संस्कृत ग्रंथ
वर्ग:हिंदू ग्रंथ
अर्घ्य

सूर्योदय समयी तांब्याच्या भांड्यात पाणी घेऊन पूर्वेकडे तोंड करून उगवत्या सूर्यास जल समर्पित केले जाते. यास 'अर्घ्य' असे म्हणले जाते. सूर्य उगवल्या पासून एक तासाच्या आत अर्घ्य देत असतात. यामुळे व्यक्ती उर्जावान होतो असे मानले जाते.

: नियम
* सूर्य उगवल्याच्या एक तासभारत अर्घ्य द्यायचे असते.
* सूर्य दिसत नसला / ढगाआड लपलेला असला तरी अर्घ्य दिले जाते.
* अर्घ्य देण्यापूर्वी स्नान करून सुचिर्भूत होऊनच अर्घ्य दिले जाते.
* अर्घ्य देण्यासाठी तांब्याचा किंवा पितळेचा तांब्या असावा.
* पाण्यात फुलं किंवा फुलांच्या पाकळ्या घालाव्यात.
* अर्घ्य हे पुर्वेकडे तोंड करूनच द्यायचे असते.
* सूर्याला अर्घ्य देताना पडणाऱ्या पाण्याच्या धारेतून सूर्यकिरण परावर्तित होणे अधिक चांगले समजले जाते.
* अर्घ्य देताना सूर्य मंत्र किंवा गायत्री मंत्र म्हटला जातो.
* अर्घ्य देतेवेळेस तांब्याची उंची गोशृंगा इतकी, अर्थात सामान्य माणसाच्या छातीपर्यंत असावी.
* नदी, तलावात अथवा तीर्थ क्षेत्री स्नान करताना जलपात्रात उभे राहून ओंजळीने अर्घ्य दिले जाते.

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदू व्रतवैकल्ये
चोपडा (आडनाव)

**चोपडा** तथा **चोप्रा** हे एक उत्तर भारतीय आडनाव आहे.

वर्ग:भारतीय आडनावे
विद्युत ऊर्जा पारेषण

वीज हा आधुनिक जीवनाचा एक मूलभूत भाग आहे आणि घरे, व्यवसाय आणि उद्योगांमध्ये वीज कार्यक्षमतेने वितरित केली जाते हे सुनिश्चित करण्यासाठी विद्युत उर्जा संप्रेषण महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते. इलेक्ट्रिकल पॉवर ट्रान्समिशन ही उच्च-व्होल्टेज विद्युत उर्जा जनरेटिंग स्टेशनपासून प्राथमिक ग्राहकांपर्यंत प्रसारित करण्याची प्रक्रिया आहे, जे नंतर दुय्यम ग्राहकांना वीज वितरीत करतात. या लेखात, आम्ही इलेक्ट्रिकल पॉवर ट्रान्समिशन सिस्टमचे विविध घटक आणि वीज सुरक्षितपणे आणि कार्यक्षमतेने वितरित केली जाते याची खात्री करण्यासाठी त्यांची भूमिका जाणून घेऊ.

इलेक्ट्रिकल पॉवर ट्रान्समिशन सिस्टमचा पहिला घटक म्हणजे जनरेटिंग स्टेशन. जनरेटिंग स्टेशन्स अशा सुविधा आहेत ज्या जीवाश्म इंधन, अणुऊर्जा आणि पवन आणि सौर उर्जा यांसारख्या अक्षय उर्जा स्त्रोतांसारख्या विविध स्त्रोतांपासून वीज निर्माण करतात. जनरेटिंग स्टेशनवर व्युत्पन्न होणारी वीज सामान्यत: कमी व्होल्टेजवर असते आणि लांब अंतरावर ट्रान्समिशनसाठी ती जास्त व्होल्टेजपर्यंत वाढवणे आवश्यक असते. इथेच स्टेप अप ट्रान्सफॉर्मर येतात. स्टेप अप ट्रान्सफॉर्मर जनरेटिंग स्टेशनवर निर्माण होणाऱ्या विजेचा व्होल्टेज लांब अंतरावर ट्रान्समिशनसाठी योग्य पातळीवर वाढवतात.व्होल्टेज वाढल्यानंतर, ट्रान्समिशन लाइन्स वापरून वीज लांब अंतरावर प्रसारित केली जाते. ट्रान्समिशन लाईन्स सामान्यत: अॅल्युमिनियम किंवा तांब्यापासून बनवलेल्या असतात आणि उंच धातूच्या टॉवर्सद्वारे समर्थित असतात. 

विजेच्या उच्च व्होल्टेजमुळे ऊर्जेची महत्त्वपूर्ण हानी न होता लांब अंतरावर प्रसारित केली जाऊ शकते. एकदा वीज त्याच्या गंतव्यस्थानावर पोहोचली की, ती सबट्रांसमिशन लाईन्सवर वितरित करण्यापूर्वी ती कमी व्होल्टेजवर जाणे आवश्यक आहे. इथेच स्टेप डाउन ट्रान्सफॉर्मर येतात. स्टेप डाउन ट्रान्सफॉर्मर विजेचा व्होल्टेज सबट्रांसमिशन लाईन्सच्या वितरणासाठी योग्य पातळीवर कमी करतात.त्यानंतर सबट्रांसमिशन लाइन प्राथमिक ग्राहकांना वीज वितरीत करतात, जे सामान्यत: युटिलिटी कंपन्या किंवा मोठे औद्योगिक ग्राहक असतात. प्राथमिक ग्राहक नंतर वीज दुय्यम ग्राहकांना वितरीत करतात, जे वैयक्तिक घरे, व्यवसाय आणि लहान औद्योगिक ग्राहक आहेत. दुय्यम ग्राहकांना वीज सुरक्षितपणे आणि कार्यक्षमतेने वितरित केली जाते याची खात्री करण्यासाठी प्राथमिक ग्राहक महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतात. ते विद्युत पायाभूत सुविधा राखण्यासाठी आणि अंतिम वापरकर्त्यापर्यंत वीज विश्वसनीयरित्या वितरित केली जाईल याची खात्री करण्यासाठी जबाबदार आहेत.[thumb|[अती उच्च दाब|अती उच्च दाबाची]]

[400px|thumb|[विद्युत प्रणाली|विद्युत प्रणालीचे एक आरेखन.]]

वर्ग:विद्युत अभियांत्रिकी
सचेतन

## हे सुद्धा पहा
*अचेतन
*चैतन्य
*चेतना

वर्ग:रिकामी पाने
लिंबाचे लोणचे

**लिंबाचे लोणचे** हे लिंबू व इतर ओल्या मसाल्याचे पदार्थ (मिरची, आले, इ) यांचे लोणचे आहे.

याचे दोन मुख्य प्रकार आहेत

## बिगरउपासाचे
या प्रकारच्या लोणच्यात मिरची, आले व इतर मसाल्याचे पदार्थ असतात.
## उपवासाचे 
या प्रकारात फक्त लिंबू वापरले जाते तसेच याच्या मसाल्यात कांदा, लसूण, इ. वर्ज्य असते.

वर्ग:भारतातील खाद्यपदार्थ
वर्ग:लोणची
ओल्या हळदीचे लोणचे

thumb|ओल्या हळदीचे कंद-उभा व आडवा छेद दाखविला आहे.
thumb|ओल्या हळदीचे लोणचे
ओल्या हळदीचे लोणचे हा भोजनातील एक पदार्थ आहे. भोजनात रुचिवैचित्र्य यावे यासाठी लोणचे भोजनात खाल्ले जाते. ओल्या हळदीचे लोणचे आरोग्यासाठी उपकारक मानले जाते. 

## गुणधर्म
हळद ही आरोग्यासाठी उपकारक मानली जाते. जखमेवर लावण्यासाठी हळदीचा वापर होतो. जंतुनाशक तसेच अन्नपचन करणारी म्हणून हळद बहुगुणी मानली जाते. 
## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील खाद्यपदार्थ
वर्ग:लोणची
विद्युत रोहित्र

विद्युत रोहित्रचा वापर इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक इंडक्शनच्या प्रक्रियेद्वारे एका अल्टरनेटिंग-करंट सर्किटमधून दुसऱ्या सर्किटमध्ये किंवा एकाधिक सर्किटमध्ये विद्युत ऊर्जा हस्तांतरित करण्यासाठी केला जातो. विद्युत रोहित्र इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक इंडक्शनच्या तत्त्वावर स्टेप अप किंवा स्टेप डाउन व्होल्टेजवर कार्य करतो. विद्युत रोहित्र एकतर एसी व्होल्टेज (स्टेप-अप विद्युत रोहित्र) वाढवतो किंवा एसी व्होल्टेज कमी करतो (स्टेप-डाउन विद्युत रोहित्र). विद्युत रोहित्र ज्याचा वापर सामान्यत: पर्यायी विद्युत् विद्युत् विद्युत् प्रवाहाच्या प्रसार आणि वितरणामध्ये केला जातो ते मूलभूतपणे व्होल्टेज नियंत्रण यंत्र आहे.

विद्युत रोहित्रचे वळण गुणोत्तर त्याच्या दुय्यम वळणांची संख्या त्याच्या प्राथमिकवरील वळणांच्या संख्येने भागले जाते.

Vs / Vp = Ns / Np

जेथे Vs = दुय्यम व्होल्टेज, Is = दुय्यम प्रवाह, Vp = प्राथमिक व्होल्टेज, Ip = प्राथमिक प्रवाह, Ns = दुय्यम विंडिंगमधील वळणांची संख्या आणि Np = प्राथमिक विंडिंगमधील वळणांची संख्या.

विद्युत रोहित्रचे वळण प्रमाण विद्युत रोहित्रला स्टेप अप किंवा स्टेप-डाउन म्हणून परिभाषित करते.
स्टेप-अप विद्युत रोहित्र म्हणजे ज्याचा दुय्यम व्होल्टेज त्याच्या प्राथमिक व्होल्टेजपेक्षा जास्त असतो आणि जो विद्युत रोहित्र व्होल्टेज वाढवतो तो स्टेप-डाउन करंट असतो.
स्टेप-डाउन विद्युत रोहित्र म्हणजे ज्याचा दुय्यम व्होल्टेज त्याच्या प्राथमिक व्होल्टेजपेक्षा कमी असतो आणि एक विद्युत रोहित्र जो स्टेप-डाउन व्होल्टेज स्टेप-अप करेल.

वर्ग:विद्युत अभियांत्रिकी
वर्ग:रिकामी पाने
गौतम राजाध्यक्ष

''''* (१६ सप्टेंबर, इ.स. १९५०; मुंबई, महाराष्ट्र - १३ सप्टेंबर, इ.स. २०११; मुंबई, महाराष्ट्र) हे मराठी फॅशन प्रकाशचित्रकार होते. व्यक्तिचित्रण प्रकारातल्या प्रकाशचित्रांसाठी ते विशेष नावाजले जात असत.

## जीवन 
जाहिरात क्षेत्रातल्या *लिंटास इंडिया लिमिटेड'' या तत्कालीन अग्रगण्य कंपनीच्या फोटो-सेवा विभागात इ.स. १९७४ साली रुजू झाल्यापासून राजाध्यक्षांच्या व्यावसायिक कारकिर्दीस आरंभ झाला. इ.स. १९८०च्या सुमारास शबाना आझमी, टीना मुनीम, जॅकी श्रॉफ या हिंदी चित्रपटसृष्टीतल्या अभिनेत्यांची त्यांनी काढलेली व्यक्तिचित्रे प्रकाशझोतात आल्यापासून त्यांच्या व्यक्तिचित्रात्मक प्रकाशचित्रणास प्रसिद्धी लाभली.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:प्रकाशचित्रण
वर्ग:मराठी व्यक्ती
पायसम

**पायसम** किंवा पायस हा दुग्धजन्य खाद्यपदार्थ आहे. खीरीचा हा प्रकार सहसा केरळ व आसपासच्या प्रदेशांत प्रचलित आहे.

वर्ग:खाद्यपदार्थ
कावळे (विक्रमगड)

हे पालघर जिल्ह्यातील विक्रमगड तालुक्यातील एक गाव आहे.

वर्ग:पालघर जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:विक्रमगड तालुक्यातील गावे
दक्षिण भारत

विंध्य प्रदेशाच्या दक्षिणेकडे असलेल्या प्रदेशास **दक्षिण भारत** (द्वीपकल्पीय भारत) म्हणतात. यात भारतातील तेलंगण, आंध्र प्रदेश, कर्नाटक, केरळ व तामिळनाडू ही राज्ये आणि  लक्षद्वीप व पॉंडिचेरी हे केंद्रशासित प्रदेश येतात. पारंपरिक मान्यतेनुसार गुजरातसह संपूर्ण महाराष्ट्र प्रांत हा दक्षिण भारताचा भाग म्हणून गणला जातो. विशेषतः उत्तरी भारतातील लोक महाराष्ट्राला दक्षिण भारतातच गणतात. मराठी ब्राह्मणही दाक्षिणात्य ब्राह्मण म्हणूनच ओळखले जातात. दक्षिण भारताने भारताचा १९.३१ टक्के भूभाग व्यापलेला आहे. दक्षिण भारताच्या पश्चिमेला अरबी समुद्र, दक्षिणेला हिंदी महासागर तर पूर्वेला बंगालचा उपसागर आहे. दक्षिण भारताचे दोन उभे भाग पडले आहेत. एक पश्चिम घाटाचा भाग व दुसरा पूर्व घाटाचा भाग. गोदावरी नदी, कावेरी नदी, तुंगभद्रा नदी व कृष्णा नदी ह्या या भागातील प्रमुख नद्या आहेत.

## हे सुद्धा पहा 
* भारत
* मद्रास प्रांत
* उत्तर भारत
* ईशान्य भारत
* पश्चिम भारत
* पूर्व भारत
* मध्य भारत

वर्ग:दक्षिण भारत