टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस

**टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस लिमिटेड** (टी.सी.एस.) (, ) ही १९६८ साली स्थापन झालेली, माहिती तंत्रज्ञान सेवा, व्यापाराभिमुख प्रणाली सेवा आणि आउटसोर्सिंग सेवा पुरवठा या क्षेत्रात काम करणारी प्रख्यात भारतीय व्यापारी संस्था आहे. ही टाटा उद्योगसमूहातील सर्वाधिक बाजार मुल्यांकन असलेली व्यापारी संस्था आहे. २००७-०८ या आर्थिक वर्षात ११६,३०८ कर्मचारी, ४७ देशातील कार्यालये आणि ५.७ अब्ज अमेरिकी डॉलर वार्षिक उत्पन्न असलेली टी.सी.एस. ही भारतातील माहिती तंत्रज्ञान क्षेत्रातील सर्वात मोठी व्यापारी संस्था आहे.

## इतिहास
**टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेसची** स्थापना जे. आर. डी. टाटा यांनी १९६८ साली केली. टाटा उद्योगसमूहात संगणक तंत्रद्यान अंगिकृत करण्याच्या उद्देशाने टी.सी.एस.ची स्थापना झाली. **टाटा कॉंप्यूटर सेंटर** या नावाने टी.सी.एस. तेंव्हा ओळखली जात असे. टाटा समुहातील विविध उपकंपन्यांना संगणक विषयक सेवा पुरवणे हे टी.सी.एस.चे व्यावसायिक उद्दिष्ट होते. टाटा इलेक्ट्रिकमध्ये अभियंता म्हणून काम करीत असलेले फकिरचंद कोहली हे टी.सी.एस.चे पहिले व्यवस्थापकीय संचालक. थोड्याच काळात त्यांनी संगणकीकरण आणि तदनुषांगिक सेवांचे भविष्यातील महत्त्व ओळखले आणि टाटा समूहाबाहेर व्यवसायवृद्धीच्या संधी शोधण्यास सुरुवात केली. याच प्रयत्नातून १९७४ मधे टी.सी.एस.ला पहिला प्रणाली विकसनाचा निर्याताभिमुख प्रकल्प मिळाला. बरोज या अमेरिकी संस्थेबरोबर पुढे टी.सी.एस.ने विविध प्रकल्पांवर यशस्वीपणे काम केले.

Y2K बग आणि युनिफाइड युरोपियन चलन (युरो) लाँच करण्याच्या अपेक्षेने, टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेसने Y2K रूपांतरणासाठी फॅक्टरी मॉडेल तयार केले आणि सॉफ्टवेर टूल्स विकसित केले ज्याने रूपांतरण प्रक्रिया स्वयंचलित केली आणि तृतीय-पक्ष विकासक आणि क्लायंट अंमलबजावणी सक्षम केली. 1999 च्या अखेरीस, TCS ने देशांतर्गत बाजारपेठेत आपल्या कॉर्पोरेट उपाध्यक्ष आणि परिवर्तन प्रमुख सुब्बू अय्यर यांच्या नेतृत्वाखाली निर्णय समर्थन प्रणाली (DSS) ऑफर करण्याचा निर्णय घेतला. कंपनीने 1999 मध्ये "Beyond the Obvious" ही पहिली टॅगलाइन देखील नोंदवली.

### 2005 ते 2021
25 ऑगस्ट 2004 रोजी, TCS सार्वजनिकरित्या सूचीबद्ध कंपनी बनली.

2005 मध्ये, TCS ही बायोइन्फर्मेटिक्स मार्केटमध्ये प्रवेश करणारी पहिली भारत आधारित IT सेवा कंपनी बनली, आणि त्याच वर्षी TCS ने "Beyond the Obvious" वरून "Experience Certainty" अशी टॅगलाइन बदलली. 2006 मध्ये, त्याने भारतीय रेल्वे खानपान आणि पर्यटन महामंडळासाठी एक ERP प्रणाली तयार केली. 2008 पर्यंत, त्याचे ई-व्यवसाय क्रियाकलाप वार्षिक उत्पन्नात US$500 दशलक्ष पेक्षा जास्त उत्पन्न करत होते.

टीसीएसने 2011 मध्ये प्रथमच क्लाउड-आधारित ऑफरिंगसह लघु आणि मध्यम उद्योग बाजारात प्रवेश केला. 2011 च्या शेवटच्या व्यापाराच्या दिवशी, भारत-आधारित कोणत्याही कंपनीचे सर्वाधिक बाजार भांडवल साध्य करण्यासाठी त्याने RIL ला मागे टाकले. 2011-12 आर्थिक वर्षात, TCS ने प्रथमच US$10 अब्ज पेक्षा जास्त वार्षिक महसूल प्राप्त केला.

मे 2013 मध्ये, TCS ला भारतीय पोस्ट विभागाला सेवा प्रदान करण्यासाठी ₹11 अब्ज (US$140 दशलक्ष) किमतीचा सहा वर्षांचा करार देण्यात आला. 2013 मध्ये, कंपनी शीर्ष 10 जागतिक IT सेवा कंपन्यांच्या लीगमध्ये 13व्या स्थानावरून 10व्या स्थानावर गेली आणि जुलै 2014 मध्ये, ती ₹5 ट्रिलियन (₹8.0 ट्रिलियन किंवा US च्या समतुल्य) असलेली पहिली भारतीय कंपनी बनली. 2023 मध्ये $100 अब्ज) बाजार भांडवल.

जानेवारी 2015 मध्ये, TCS ने भारतातील सर्वात फायदेशीर कंपनी म्हणून रिलायन्स इंडस्ट्रीज लिमिटेडचा 23 वर्षांचा कार्यकाळ संपवला.

जानेवारी 2017 मध्ये, कंपनीने TCS OmniStore वापरून किरकोळ विक्रेत्यांसाठी पेमेंट सोल्यूशन्स वितरीत करण्यासाठी ऑरस या पेमेंट टेक्नॉलॉजी कंपनीसोबत भागीदारीची घोषणा केली, जो अशा प्रकारचा पहिला युनिफाइड स्टोअर कॉमर्स प्लॅटफॉर्म आहे. त्याच वर्षी, TCS चायना चीन सरकारसोबत संयुक्त उपक्रम म्हणून संबद्ध होता.

मार्च 2018 मध्ये, टाटा सन्सने TCS चे $1.25 अब्ज किमतीचे स्टॉक मोठ्या प्रमाणात विकले.

TCS ला फोर स्टीव्हीजकडून 2019 अमेरिकन बिझनेस अवॉर्ड मिळाले.

8 ऑक्टोबर 2020 रोजी, TCS ने $144.73 अब्ज मार्केट कॅपसह जगातील सर्वात मौल्यवान IT कंपनी बनण्यासाठी मार्केट कॅपिटलायझेशनमध्ये Accenture ला मागे टाकले. 25 जानेवारी 2021 रोजी, TCS ने पुन्हा $170 अब्ज मार्केट कॅप असलेली जगातील सर्वात मौल्यवान IT कंपनी बनण्यासाठी, बाजार भांडवलात Accenture ला थोडक्यात मागे टाकले. त्याच दिवशी, TCS ही भारतातील सर्वात मौल्यवान कंपनी बनली, ज्याने ₹12.55 ट्रिलियनच्या मार्केट कॅपसह रिलायन्स इंडस्ट्रीजला मागे टाकले (2023 मध्ये ₹14 ट्रिलियन किंवा US$180 बिलियनच्या समतुल्य).. 2021 मध्ये टाटा हा भारतातील सर्वात मोठ्या नोकऱ्या पुरवठादारांपैकी एक आहे जो H1 FY22 मध्ये 43,000 लोकांना कामावर घेतो. ऑक्टोबर 2021 मध्ये, टीसीएसचे सीओओ एन गणपथी सुब्रमण्यम यांनी सांगितले की त्यांचे प्लॅटफॉर्म आणि उत्पादनांचा व्यवसाय अंदाजे $3 अब्ज किमतीचा आहे. कंपनीच्या प्लॅटफॉर्म आणि उत्पादनांच्या व्यवसायात TCS च्या SaaS-आधारित प्लॅटफॉर्मचा समावेश आहे आणि सुब्रमण्यम यांच्या मते, ऑक्टोबर 2020 ते ऑक्टोबर 2021 दरम्यान, TCS ने जिंकलेल्या 95% सौदे त्याच्या क्लाउड प्लॅटफॉर्म आणि SaaS प्लॅटफॉर्मसाठी आहेत.

मे 2021 मध्ये, कंसोर्टियम पार्टनर न्यूरोटेक्नॉलॉजीच्या बरोबरीने, आधार डिजिटल आयडी प्रोग्रामसाठी बायोमेट्रिक तंत्रज्ञान प्रदान करण्यासाठी युनिक आयडेंटिफिकेशन अथॉरिटी ऑफ इंडिया (UIDAI) ने TCS ची निवड केली. जागतिक बँकेचे मुख्य अर्थशास्त्रज्ञ पॉल रोमर यांनी आधार कार्यक्रमाचे वर्णन "जगातील सर्वात अत्याधुनिक आयडी प्रोग्राम" असे केले आहे 1.3 अब्ज नागरिकांच्या विद्यमान डेटाबेसमुळे.

## जागतिक कार्यालये आणि विकसन केंद्रे 
पुणे,

### आशिया-प्रशांत 
हाँग काँग , जपान, मलेशिया, सिंगापुर, तैवान, चीन, दक्षिण कोरिया, न्यू झीलंड, ऑस्ट्रेलिया, इंडोनेशिया, थायलंड

### युरोप 
बेल्जियम, डेन्मार्क, फिनलंड, फ्रांस, जर्मनी, हंगेरी, आइसलॅंड, आयर्लंड, इटली, लक्झेंबर्ग, नेदरलंड, नॉर्वे, पोर्तुगाल, स्पेन, स्वीडन, स्वित्झर्लंड, युनायटेड किंग्डम

### उत्तर अमेरिका 
कॅनडा, मेक्सिको, अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने

### दक्षिण अमेरिका 
आर्जेन्टिना, ब्राझिल, चिली, उरुग्वे

### आफ्रिका-मध्य पूर्व आशिया 
दक्षिण आफ्रिका, बहारीन, सौदी अरेबिया

## संदर्भ 
## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील माहिती तंत्रज्ञान कंपन्या
वर्ग:टाटा उद्योगसमूह
वर्ग:निफ्टी ५० घटक