open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
अग्रणी नदी

**अग्रणी नदी** ही भारतातील महाराष्ट्र आणि कर्नाटक राज्यांमधून वाहणारी नदी आहे. ही नदी कृष्णा नदीची एक उपनदी आहे. अग्रणी नदीचा उगम महाराष्ट्रातील सांगली जिल्ह्यातील खानापूर तालुक्यातील तामखडी गावापासून होतो. तामखडीची भूमी अगस्ती ऋषींच्या वास्तव्याने पावन झाल्याचे सांगितले जाते. ही नदी सांगली जिल्ह्यातील ६२ किमी प्रवास करून कर्नाटकातील बेळगाव जिल्ह्यातील अथणी तालुक्यातील हुल्लगबल्ली गावात जाऊन कृष्णा नदीस मिळते.

## भौगोलिक माहिती
अग्रणी नदीच्या खोऱ्यात महाराष्ट्रातील सांगली जिल्ह्यातील चार तालुके (खानापूर, तासगाव, मिरज, कवठेमहांकाळ) आणि कर्नाटक राज्यातील बेळगाव जिल्ह्यातील अथणी तालुका येतात. सांगली जिल्ह्यातील १०७ गावे या खोऱ्यात समाविष्ट आहेत. या नदीच्या खोऱ्यात एकूण सात पाणलोट क्षेत्रे आहेत. अग्रणी नदीला पाणलोटक्षेत्र KR-38 मधून महांकाली नदी नावाची २२.५ किमी लांबीची उपनदी येऊन मिळते.

## पुनरुज्जीवन
‘पाणी अडवा, पाणी जिरवा’ हा मूलमंत्र सांगली जिल्ह्याने राज्याला दिला; परंतु काही काळापूर्वी अग्रणी नदीचे अस्तित्व गाळ, माती आणि झाडाझुडपांमुळे लुप्त झाले होते. ४० वर्षांनंतर अग्रणी नदी पुन्हा वाहू लागली. पूर्वी या ठिकाणी नदी होती असे सांगावे लागत होते, अशी परिस्थिती होती. मात्र, जलयुक्त शिवार अभियानाच्या माध्यमातून शासन आणि लोकांच्या सहभागाने २०१३ मध्ये अग्रणी नदीचे पुनरुज्जीवनाचे काम सुरू झाले. या कामामुळे खानापूर तालुक्यात ८ ऑक्टोबर २०१५ रोजी झालेल्या परतीच्या पावसाने अग्रणी नदी पुन्हा प्रवाहित झाली. २०१९ मध्येही परतीच्या पावसाने अग्रणी नदीच्या पाणलोट क्षेत्रात जोरदार हजेरी लावल्याने नदी दुथडी भरून वाहू लागली, आणि ती पाहण्यासाठी लोकांची गर्दी झाली. या पुनरुज्जीवनाच्या कामाला राष्ट्रीय जल पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले आहे.

## सांस्कृतिक महत्त्व
अग्रणी नदीच्या खोऱ्यातील गावे प्रामुख्याने शेतीवर अवलंबून आहेत. या नदीच्या पाण्याचा उपयोग शेतीसाठी होतो, आणि पुनरुज्जीवनानंतर या भागातील शेतकऱ्यांना मोठा फायदा झाला आहे

## पहा
महाराष्ट्रातील जिल्हावार नद्या

## संदर्भ 
वर्ग: सांगली जिल्ह्यातील नद्या
दत्तात्रेय गोपाळ कर्वे

**दत्तात्रेय गोपाळ कर्वे** (डिसेंबर २४, १८९८ &ndash; डिसेंबर २८, १९६७) हे भारतीय अर्थशास्त्रज्ञ होते.  ते पुणे विद्यापीठाचे कुलगुरू आणि बृहन्महाराष्ट्र वाणिज्य महाविद्यालयाचे प्राचार्य होते.

वर्ग:भारतीय अर्थशास्त्रज्ञ
वर्ग:पुणे विद्यापीठाचे कुलगुरू
वर्ग:इ.स. १८९८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील मृत्यू
पलक मुछाल

**पलक मुछाल** ( ३० मार्च १९९२) ही एक भारतीय गायिका आहे. आपला भाऊ पलाश मुछालसोबत पलक भारतभर संगीताचे कार्यक्रम प्रस्तुत करते व त्यामधून मिळणारी रक्कम आर्थिक आधाराची गरज असलेल्या गरीब व हृदयविकाराचा आजार असलेल्या मुलांच्या इलाजावर खर्च करते.

मुछाल बॉलिवूडमध्ये देखील कार्यरत असून तिने एक था टायगर, आशिकी २, प्रेम रतन धन पायो इत्यादी अनेक चित्रपटांसाठी गाणी गायली आहेत.

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:भारतीय गायिका
वर्ग:बॉलिवूड पार्श्वगायक
पतंजली योगपीठ

**पतंजली योगपीठ** उत्तराखंडच्या हरिद्वार शहरातील सर्वात मोठी योग संस्था आहे. गुरू पतंजलीचे नाव या संस्थेस दिले असुन. त्याचे उद्देश योग आणि आयुर्वेद, तसेच उत्पादनात आयुर्वेदिक औषधे सराव आणि संशोधन आणि विकास करणे हा आहे. तसेच ते पतंजली विद्यापीठचे मुख्यालय आहे. आचार्य बाळकृष्ण पतंजली योगपीठ सरचिटणीस आहे.

पतंजली योगपीठ कनखल, हरिद्वार पासून साधारण २० किमी आणि रूरकी पासून १५ किलोमीटर अंतरावर आहे.

## पतंजली विद्यापीठ 
पतंजली योगपीठ अनुक्रमे पतंजली योगपीठ -१ आणि पतंजली योगपीठ -२ नामक दोन आवारात, यांचा समावेश आहे.

### पतंजली योगपीठ -१ 
ही पहिली योगपीठ 6 एप्रिल 2006 रोजी कार्यान्वित करण्यात आली.
* **पतंजली आयुर्वेद महाविद्यालय**.

### पतंजली योगपीठ - २ 
हे दुसरे योगपीठ एप्रिल २००९ मध्ये उद्घाटन करण्यात आले.
* ** योगभवन **पतंजली योग भवन २००,००० चौ. फूटाचे एक प्रचंड सभागृह आहे. येथे सहभागी हजारो लोक योग, प्राणायाम आणि ध्यान सराव करतात.
* **श्रद्धालयम**  हे ६०,००० चौ.फूटाचे वातानुकूलित सभागृह आहे. 
* **पंचकर्म आणि शतकर्म केंद्र -** हे  ४०,००० चौ.फूटाचे केद्र जेथे १००० लोक प्ंचकर्म व शतकर्म उपचार घेऊ शकतात.

## दूवे 
## बाह्य दुवे 
* Official website  

वर्ग:हरिद्वार जिल्हा
चित्रपटविषयक पुस्तके

१९४० आणि १९५० च्या दशकांत "न्यू थिएटर‘, "बॉम्बे टॉकीज्‌‘, "रणजीत‘, "मिनर्व्हा‘,"हंस‘ या चित्रसंस्थांनी उत्कृष्ट सिनेमे रसिकांपुढे आणले. त्यानंतर सिनेमाविषयक लेखनाचा दर्जा सुधारत चित्रपटाच्या तंत्राची माहिती वाचायला मिळू लागली. नियतकालिकांमधून परीक्षणे, मुलाखती यांचे सत्र सुरू झाले. सिनेमाचा इतिहास, त्यातले बारकावे, तरलता, संदेश आणि तंत्र हे सामान्य 
रसिकांपर्यंत पोचवणारी चित्रपट व्यवसायावरील पुस्तके लिहिली जाऊ लागली. अशा पुस्तकांची ही जंत्री :-

हिंदी-मराठी चित्रपट आणि त्यांच्याशी संबंधित आठवणी आणि कलावंतांची चरित्रे/आत्मचरित्रे आणि अन्य पुस्तके==

## आत्मचरित्रे
* अनंत आठवणी (अनंत माने)
* कऱ्हेचे पाणी (आचार्य अत्रे)
* उषःकाल (उषा किरण)
* संध्याकाळ (गजानन जागीरदार)
* माझा जीवनविहार (गोविंदराव टेंबे)
* माझा जीवनव्यासंग (गोविंदराव टेंबे)
* अजून त्या झुडपांच्या मागे (दशरथ पुजारी)
* एका सोंगाड्याची बतावणी (दादा कोंडके)
* मी दुर्गा खोटे (दुर्गा खोटे)
* पाटलाचा पोर (दिनकर द. पाटील)
* स्वर आले जुळुनी (प्रभाकर जोग)
* चित्र आणि चरित्र (बाबूराव पेंढारकर)
* छिन्नी-हातोड्याचे घाव (राम कदम)
* विनोदवृक्ष (वसंत शिंदे)
* एक झाड दोन पक्षी (विश्राम बेडेकर)
* शांतारामा (व्ही. शांताराम)
* चंदेरी दुनियेत (लीला चिटणीस)
* जसं घडल तसं (श्रीकांत ठाकरे)
* माझ्या जीवनाची सरगम (सी. रामचंद्र)
* धाकटी पाती (सूर्यकांत)
* स्नेहांकिता (स्नेहप्रभा प्रधान)
* सांगत्ये ऐका (हंसा वाडकर)

## चरित्रे
## अन्य पुस्तके
* चंदेरी सोनपावलं (चित्रपटविषयक लेखसंग्रह, सुभाषचंद्र जाधव)
* मराठी चित्रपटसृष्टीचा समग्र इतिहास (रेखा देशपांडे) 

(अपूर्ण)

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
वर्ग:चित्रपट
सलिनास नदी

**सलिनास नदी** अमेरिकेच्या कॅलिफोर्निया राज्यातील मोठी नदी आहे. ला पांझा पर्वतरांगेत उगम पावून ही नदी मध्य कॅलिफोर्नियातून साधारण वायव्य दिशेस वाहते. हिची लांबी २७० किमी आहे. सलिनास खोऱ्यातून वाहत ही नदी माँटेरेच्या आखातात पॅसिफिक समुद्रास मिळते. या नदीकाठी सलिनास, सोलेदाद, पासो रोब्लेस ही शहरे आहेत.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:कॅलिफोर्नियामधील नद्या
कालिंपाँग

**कालिंपॉंग** हे भारताच्या पश्चिम बंगाल राज्यातील एक पर्यटनस्थळ आहे. कालिंपॉंग उत्तर बंगालमध्ये हिमालय पर्वतरांगेत तीस्ता नदीच्या काठावर वसले असून ते दार्जीलिंगपासून ५० किमी अंतरावर आहे. सिक्कीमची राजधानी गंगटोकला सिलिगुडीसोबत जोडणारा राष्ट्रीय महामार्ग ३१ ए कालिंपॉंगमधूनच जातो. न्यू जलपाईगुडी हे भारतीय रेल्वेचे महत्त्वाचे स्थानक येथून ७० किमी अंतरावर आहे.

## बाह्य दुवे
*दार्जीलिंग जिल्ह्याच्या संकेतस्थळावरील माहिती

वर्ग:दार्जीलिंग जिल्हा
वर्ग:पश्चिम बंगालमधील शहरे
मालपाणी उद्योग समूह

**मालपाणी उद्योग समूह** हा संगमनेर (जिल्हा अहमदनगर) येथील विविध उद्योगांचा समूह आहे. या उद्योग समूहास शंभर वर्षांची परंपरा आहे. ग्रामीण भागात सुरू झालेला आणि संपूर्ण भारतभर व्यापारात भरारी घेणारा उद्योग समूह म्हणून तो ओळखला जातो. "मालपाणी ग्रुप" हे या उद्योग समूहाचे अधिकृत नाव आहे. या समूहाचे नाव प्रसिद्ध 'गाय छाप जर्दा' या उत्पादनाशी जोडले गेले आहे.

## स्थापना
'गाय छाप जर्दा' या उत्पादनाची सुरुवात या मालपाणी उद्योग समूहाने ०९ जुलै १८९४ रोजी केली. दामोदर जगन्नाथ मालपाणी यांनी हा जर्दा भारतीय बाजारपेठेत प्रस्तुत केला. ते पहिले उत्पादक होते.गाय छाप जर्दा बरोबरच या उद्योग समूहाने भारतीय बाजारपेठेत 'माउली' आणि 'बादशहा' या जर्द्याच्या नव्या उत्पादनाची भर टाकली.   
जर्दा, तंबाखू, चहा, अपारंपारिक उर्जा, पवनचक्की, मनोरंजन, वाटर पार्क, बांधकाम व्यवसाय, हॉटेल्स अशा विविध व्यवसायात या ग्रामीण भागातील उद्योग समूहाने स्थान निर्माण केले आहे. विद्यमान काळात मालपाणी उद्योगसमूहाची उलाढाल एक हजार कोटींची झाली आहे.  
 
## व्यवस्थापन
ओंकारनाथ दामोदर मालपाणी हे उद्योगसमूहाचे ते आधुनिक अध्वर्यू मानले जातात. वडील दामोदर यांच्या आग्रहाखातर वैद्यकीय शिक्षण सोडून त्यांनी या व्यवसायात प्रवेश केला तेंव्हा केवळ दोन पोती जर्द्याचे उत्पादन होते.

## उद्योगसमूहाची सामाजिक जबाबदारी
तंबाखू व जर्दा व्यवसायाबरोबरच हा उद्योग समूह अनेक सामाजिक कार्ये आणि सार्वजनिक संस्थाशी जोडला गेला आहे. उद्योगातून मिळणाऱ्या संपत्तीचा विनीयोग संगमनेरचे शैक्षणिक, सामाजिक आणि औद्योगिक जीवन समृद्ध करण्यासाठी हा उद्योग समूह नेहमी प्रयत्‍नशील असतो. सामुदायिक विवाह हा या उद्योग समूहाने गेल्या दहा वर्षांपासून राबविलेला महत्त्वाचा मानला जातो. "व्यावसायिक, भौतिक आणि आध्यात्मिक प्रगतीच्या माध्यमातून ग्रामीण भागातील जनतेची जीवनविषयक गुणवत्ता उन्नतीस नेणे", हे त्यांचे दृष्टी विधान आहे.

## अधिकृत संकेतस्थळ
http://www.malpani.com

## संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रातील उद्योगसमूह
वर्ग:ग्रामीण उद्योग
वर्ग:भारतातील तंबाखू उद्योजक
वर्ग:संगमनेर
नेतवड

**नेतवड** हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर तालुक्यातील एक गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
## हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा  आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ७२० मिमी पर्यंत असते.

## लोकजीवन
## प्रेक्षणीय स्थळे
## नागरी सुविधा
## जवळपासची गावे
## संदर्भ
# व्हिलेजइन्फो.इन
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 

वर्ग:जुन्नर तालुक्यातील गावे
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
द स्मर्फ्स

इवलेसे
**द स्मर्फ्स** (फ्रेंच:*ल श्ट्रूम्फ्स*; डच:*डि स्मर्फेन*) ही बेल्जियन रेखाचित्र आणि दूरचित्रवाणीमालिका आहे. स्मर्फ हे काल्पनिक मानवसदृश छोटे निळे प्राणी असून त्यांच्या एका वसाहतीवर या मालिका केन्द्रित आहेत. यात शंभरापेक्षा अधिक वेगवेगळ्या स्मर्फचे चित्रण आहे. हे प्राणी जंगलात कुत्र्याच्या छत्रीगत असलेल्या घरांतून राहतात.

याची सुरुवात रेखाचित्र मालिका स्वरूपात पिएर कुलिफोर्डने *पेयो* या टोपणनावानिशी ल *श्ट्रूम्फ्स* या नावाने केली.

वर्ग:दूरचित्रवाहिनी मालिका
हल्क (कॉमिक्स)

इवलेसे
**हल्क** (**Hulk**) हे एक काल्पनिक पात्र आहे. मार्व्हेल कॉॉमिक्सच्या चित्रकथांमध्ये हे पात्र दिसते.

वर्ग:काल्पनिक साहित्य
वर्ग:मार्व्हेल जगत
खोपोली रेल्वे स्थानक

**खोपोली** हे रायगड जिल्ह्याच्या खोपोली शहरामधील एक रेल्वे स्थानक आहे. खोपोली हे मुंबई उपनगरी रेल्वेच्या मध्य मार्गावरील अखेरचे स्थानक आहे. येथून छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनससाठी कर्जत-कल्याणमार्गे दररोज १२ उपनगरी गाड्या सुटतात.

## रेल्वे वेळापत्रक 
खोपोली हे मध्य रेल्वेच्या उपनगरीय नेटवर्कवरील दक्षिण-पूर्व मार्गाचे शेवटचे स्थानक आहे. येथून सर्व गाड्या कर्जत मार्गे मुंबईकडे (सीएसएमटी) जातात.

### खोपोली ते मुंबई छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस (अप गाड्या) 
### मुंबई (सीएसएमटी) ते खोपोली (डाउन गाड्या) 
येथे काही प्रमुख आगमन वेळा दिल्या आहेत:

* सकाळी: ०७:३०, ०८:३०
* दुपारी: १२:१५, ०१:३०
* संध्याकाळी/रात्री: ०५:५०, ०८:००, १०:००, १२:३० (शेवटची गाडी)

नोंद: रेल्वे प्रशासनाकडून वेळापत्रकात वेळोवेळी बदल केले जाऊ शकतात. प्रवासापूर्वी अधिकृत यात्री ॲप किंवा फलाटावरील इंडिकेटर वर खात्री करून घ्यावी.

वर्ग:मुंबई उपनगरी रेल्वे स्थानके
वर्ग:रायगड जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके
स्कूबी डू

इवलेसे
**स्कूबी डू** किंवा **स्कूबी-डू** एक अमेरिकन रेखाचित्र आणि दूरचित्रवाणी मालिका आहे. यात फ्रेड जोन्स, डॅफ्ने ब्लेक, वेल्मा डिंकली आणि नॉर्व्हिल रॉजर्स तथा *शॅगी* हे चार टीनएजर आणि त्यांचा स्कूबी-डू नावाचा ग्रेट डेन प्रकारचा कुत्रा रहस्ये उलगडतात. अमानवी प्राणी असलेली रहस्ये उलगडताना हे पाचही जण अनेक गोंधळ करतात परंतु शेवटी त्यांना नेहमी यश मिळते.

या मालिकेची सुरुवात इ.स. १९६९मध्ये *स्कूबी-डू, व्हेर आर यू!* या नावाने झाली. तेव्हापासून ही मालिका सतत प्रकाशित होत आहे. ज्यो रुबी आणि केन स्पियर्सने सुरुवातीस लेखन केलेली ही मालिका हॅना-बार्बेरा प्रॉडक्शन्स या संस्थेन प्रकाशित केली होती.

वर्ग:इ.स. १९६९ मधील निर्मिती
वर्ग:दूरचित्रवाहिनी मालिका
गोपीनाथ तळवलकर

**गोपीनाथ गणेश तळवलकर** (जन्म : २९ नोव्हेंबर १९०७;  - ७ जून]२०००) हे मुलांच्या आनंद मासिकाचे संपादक व एक ख्यातनाम बालसाहित्यिक होते. प्रौढ साक्षरांसाठीही त्यांनी लिखाण केले. कणिका, खंडकाव्य, बालकविता असे विविध काव्यप्रकार हाताळूनही त्यांचे नाव झाले नाही. आकाशमंदिर, छायाप्रकाश, नंदिता या कादंबऱ्या, *ज्ञानेश्वरीतील सौंदर्यविश्व* हे रसग्रहण, तसेच मुलांसाठीची अनेक पुस्तके त्यांनी लिहिली होती. त्यांचे काही लिखाण ’गोपीनाथ’ या टोपणनावाने केलेले आहे.

आकाशवाणीवरील बालप्रिय बालोद्यान या कार्यक्रमातील *नाना* म्हणजेच गोपीनाथ तळवलकर.  तळवलकर हे पुणे केंद्रावर बालविभागप्रमुख होते.  बालोद्यान हा मुलांचा कार्यक्रम ते आयोजत. दर रविवारी सकाळी दहा वाजता बालगोपाळांच्या गच्च उपस्थितीत हा कार्यक्रम होत असे. यास स्टुडियोचे दार जेमतेम बंद करता येण्याइतकी गर्दी होत असत.

## आनंद मासिक
आनंद हे मासिक १९०६ साली वासुदेव गोविंद आपटे यांनी सुरू केले, आपट्यांनंतर गोपीनाथ तळवलकर व नंतर संपादिका श्यामला शिरोळकर यांच्या संपादकत्वाखाली या मासिकाची वाटचाल चालू राहिली. गोपीनाथ तळवलकर हे ३५ वर्षे या मासिकाचे संपादक होते.

## निवडक पुस्तके 
* अनुराधा :- हे पुस्तक http://oudl.osmania.ac.in/bitstream/handle/OUDL/18719/192702_OU_Anuraadhaa.pdf येथे वाचता येते.
* आकाशमंदिर (कादंबरी)
* आनंदभुवन
* आशियाचे धर्मदीप
* चंदाराणी (बालसाहित्य)
* छायाप्रकाश (कादंबरी)
* तव चरणी ही अञ्जली
* दुर्वांकुर
* नंदिता (कादंबरी)
* मराठी शब्द रत्नाकर
* लिंबोणीच्या झाडाखाली (बालसाहित्य)
* वसंत सेवा
* शांतिनिकेतन
* ज्ञानेश्वरीतील सौंदर्यविश्व (रसग्रहणात्मक पुस्तक)

## आत्मचरित्र
* सहस्रधारा : या आत्मचरित्रात आत्मगौरव, आत्मसमर्थन, अहंकार यांचा स्पर्शही नाही. या सहस्रधारा लेखकाच्या ॠजू व्यक्तिमत्त्वासारख्याच सौम्य, शीतल प्रवाहाने नटलेल्या आहेत

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९०७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००० मधील मृत्यू
बहावलपूर

**बहावलपूर** () हे पाकिस्तानमधील एक शहर आहे. बहावलपूर शहर पश्चिम पंजाब प्रांताच्या दक्षिण भागात लाहोरच्या ४३० किमी नैऋत्येस तर कराचीच्या ८३० किमी ईशान्येस स्थित आहे. २०१५ साली सुमारे १०.७ लाख लोकसंख्या असलेले बहावलपूर पाकिस्तानमधील १०व्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे.

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:पाकिस्तानमधील शहरे
वर्ग:बहावलपूर
चार्ल्स कॉर्नवॉलिस

**चार्ल्स कॉर्नवॉलिस**, *कॉर्नवॉलिसचा पहिला मार्केस* (३१ डिसेंबर, इ.स. १७३८ - ५ ऑक्टोबर, इ.स. १८०५) हा ब्रिटिश लश्करी आणि वसाहती अधिकारी होता. अमेरिकन क्रांतीदरम्यान हा अमेरिकेतील ब्रिटिश सेनापती होता. यॉर्कटाउनच्या लढाईत याने हार झाल्यावर शरणागती पत्करली होती. यानंतर अमेरिकन क्रांती संपल्यातच जमा होती.

कॉर्नवॉलिसने भारत आणि आयर्लंडमध्येही लश्करी आणि मुलकी अधिकाऱ्याचे काम केले. तर भारतात कॉर्नवॉलिस कोड आणि पर्मनंट सेटलमेंट हे कायदे त्याने पारित केले.

इ.स. १७८१मध्ये कॉर्नवॉलिसला भारतात गव्हर्नर जनरल आणि सरसेनापती म्हणून पाठवले गेले. तिसऱ्या इंग्रज-म्हैसूर युद्धात याने ब्रिटिश सैन्याचे नेतृत्व करून टिपू सुलतानचा पराभव केला.

आयर्लंडमध्ये मुलकी अधिकारी असताना तेथे त्याने ॲक्ट ऑफ युनियन हा महत्त्वाचा कायदा पारित केला.

वर्ग:ब्रिटिश लष्करी अधिकारी
वर्ग:इ.स. १७३८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८०५ मधील मृत्यू
वर्ग:भारताचे गव्हर्नर जनरल
शशिकांत पुनर्वसू

**शशिकांत पुनर्वसू** तथा **मोरेश्वर शंकर भडभडे** (३० सप्टेंबर, इ.स. १९१३:पुणे, भारत- ??) हे एक मराठी कथालेखक होते. त्यांनी काही प्रवासवर्णनेही लिहिली आहेत. ते जगन्नाथ शंकरशेठ स्कॉलर होते व पुण्याच्या न्यू इंग्लिश स्कूल मध्ये अध्यापक होते. त्यांच्या पत्‍नी कमलाबाई भडभडे या पुण्यातील हुजूरपागा शाळेत शिक्षिका होत्या. शशिकांत पुनर्वसूंची बहीण लीला भडभडे या शांता शेळके यांच्या शाळामैत्रीण होत्या.

पुनर्वसूंच्या कथांमध्ये पुण्यातील पांढरपेशा ब्राह्मणी संस्कृतीचे चित्रण प्रामुख्याने होत असले, तरी त्यांच्या कथा तशाच संस्कृतीचेव चित्रण करणाऱ्या य.गो. जोशी किंवा श्री.ज. जोशी यांच्या कथांपेक्षा वेगळ्या असत. त्या कथांमध्ये शालेय विश्वातल्या घडामोडी असत तर कधी साम्यवादी विचारसरणी डोकावे. ते शनिवारवाड्यानजीकच्या फुटक्या बुरुजापाशी राहत असत आणि पुण्यातील सदाशिव पेठेचा उल्लेख त्यांच्या कथांत वारंवार येई. त्यांचे लेखन अत्यंत गंभीरपणे, मनःपूर्वक केलेले असे, त्यात सूक्ष्मता, सूचकता आणि संयम होता. काव्यात्म आर्ततेचा एक सूर त्यांच्या कथांतून तरळत असे. अनुराधा विप्रदास, बाबा राजहंस अशी जरा वेगळी नावे त्यांच्या कथांत येत.  त्याछ्या कथाटून त्यांची संगीताची जाणकारी, चित्रकलेची आवड, लहान मुलाबद्दल त्यांना वाटणारे वात्सल्य जाणवत असे.

शशिकांत पुनर्वसू यांच्या कथा सत्यकथा मासिकात प्रकाशित होत. पुण्यात एक कथाकार मंडळ सुरू झाले होते. पंडित महादेवशास्त्री जोशी, श्री.ज. जोशी, दि.बा. मोकाशी, अरविंद गोखले, वसुंधरा पटवर्धन, मंगेश पदकी, सरिता पदकी, कमला फडके यांसारखे कथालेखक आठ पंधरा दिवसातून एकदा तिथे भेटत. शशिकांत पुनर्वसू त्या मंडळाचे सदस्य होते. या मंडळाने एकदा खंडाळ्याला सहल नेली. त्या सहलीचा पुनर्वसूंनी लिहिलेला प्रवासवृत्तान्त ’ऊब आणि गारठा’ या नावाखाली सत्यकथेत प्रसिद्ध झाला होता. त्यानंतर काही दिवसांतच शाशिकांत पुनर्वसू यांचे झोपेत हृदयक्रिया बंद पडून निधान झाले. त्यांच्या निधनानंतर श्री.ज. जोशी, शं.ना. नवरे, सरिता पदकी यांचे पुनर्वसूंबद्दलचे लेख वृत्तपत्रांत प्रसिद्ध झाले होते.

## पुस्तके
* एका गिरणगावात (कथासंग्रह)
* ऊब आणि गारठा (प्रवासवर्णन)
* कुंडीतील फुले (कथासंग्रह)
* गुलमोहर (कथासंग्रह)
* पुष्करिणी (कथासंग्रह)
* शांति (कथासंग्रह)
* संधिप्रकाश (कथासंग्रह)
* संध्याकाळच्या सावल्या (कथासंग्रह) 

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९१३ मधील जन्म
सर दिनशॉ माणिकशॉ पेटिट विद्यालय आणि कनिष्ठ महाविद्यालय (संगमनेर)

सर दिनशॉ माणिकशॉ पेटिट विद्यालय आणि कनिष्ठ महाविद्यालय (स्थापना १८९६ ), अहमदनगर जिल्ह्याच्या संगमनेर येथील गोखले एज्युकेशन संस्थेने चालविलेली शाळा आणि कनिष्ठ महाविद्यालय आहे.

वर्ग:संगमनेर
वर्ग:महाराष्ट्रातील शैक्षणिक संस्था
अविनाश भोसले

**अविनाश भोसले**,पूर्ण नाव अविनाश निवृत्ती भोसले ( जन्म : १९६०, संगमनेर, अहमदनगर; मूळ गाव तांबवे ता कराड जिल्हा सातारा ) महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध बांधकाम उद्योग व्यावसायिक असून एआयबीएल- अविनाश भोसले इन्फ्रास्ट्रक्चर लिमिटेड, या बांधकाम कंपनीचे मालक आहेत. अविनाश भोसले हे काँग्रेसचे, माजी वनमंत्री आणि भारती विद्यापीठाचे कुलपती पंतगराव कदम यांचे व्याही आहेत. 
अविनाश भोसले हे संगमनेर महाविद्यालयाचे माजी विद्यार्थी आहेत. त्यांनी या महाविद्यालयास अठ्ठ्याहत्तर लाख रुपयांची देणगी दिली.

## कौटुंबिक माहिती
अविनाश भोसले यांचा जन्म संगमनेर येथे एका कनिष्ठ मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला. त्यांचे वडील निवृत्ती गणपत भोसले  हे  संगमनेर येतील सावर्जनिक बांधकाम विभागात कनिष्ठ अभियंता होते. त्यांना एक भाऊ- अभय आणि दोन बहिणी आहेत. अविनाश भोसले यांचे वडील निवृत्ती गणपत भोसले हे मूळ तांबवेत या गावाचे (कराड,सातारा) येथील रहिवासी आहेत.

अविनाश भोसले हे काँग्रेसचे, माजी वनमंत्री आणि भारती विद्यापीठाचे कुलपती पंतगराव कदम यांचे व्याही आहेत. भोसले यांची मुलगी स्वप्नाली भोसले हिचा विवाह कदम यांचा मुलगा विश्वजित कदम याच्याशी ०७ डिसेंबर २००७ रोजी झाला. विवाह कालखंडात विश्वजित कदम हे महाराष्ट्र युवक काँग्रेसचे अध्यक्ष होते. स्वप्नाली भोसले-कदम ही सुद्धा बांधकाम व्यवसायात उद्योजिका आहे. राष्ट्रवादीचे नेते शरद पवार, तत्कालिन उपमुख्यमंत्री अजित पवार, दिलीप वळसे पाटील, केंद्रीय गृहमंत्री सुशीलकुमार शिंदे, राज्याचे गृहमंत्री आर.आर.पाटील, काँग्रेसचे नेते दिग्विजय सिंह, मनसेचे अध्यक्ष राज ठाकरे यांच्यासह सर्व पक्षातील बडे नेते हजर होते

## शिक्षण
* प्राथमिक शिक्षण : डी. एम. पेटीट हायस्कूल, संगमनेर  
* १२ वी (अनुत्तीर्ण) : संगमनेर महाविद्यालय, संगमनेर १९७२

## पुरस्कार
* ‘उद्धव श्री’ पुरस्कार 

## हेही वाचा
* तांबवेत आज उद्योगपती अविनाश भोसले यांचा सत्कार   
* सिंचन घोटाळा; अविनाश भोसले पुन्हा वादात  
* अजित पवार हे भोसले यांचे भाडेकरू    
* अविनाश भोसले यांना 1 कोटी 83 लाखांचा दंड 
* यातनाम मराठी उद्योगपती अविनाश भोसले यांनी सिडकोत लिलावात २८७ कोटी रुपयांना एक प्लॉट घेतला होता. 
* अविनाश भोसलेंना दंड ठोठावला
* उद्योगपती अविनाश भोसलेंना ‘ईडी’चा दणका 

## संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रातील उद्योजक
श्रीमंत प्रतापशेठ

**श्रीमंत प्रतापशेठ** (जन्म : ११ डिसेंबर १८७९,  - २४ डिसेंबर १९६५ )हे अमळनेर (जिल्हा जळगाव) येथील दानशूर उद्योगपती होते. त्यांनी अनेक सामाजिक व शैक्षणिक संस्था स्थापन केल्या. प्रताप तत्त्वज्ञान केंद्र ही त्यातील राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील महत्त्वाची संस्था आहे.    
## चरित्र
प्रतापशेठ यांच्यावर लिहिलेले एकमेव चरित्र लेखन म्हणजे प्रताप तत्त्वज्ञान केंद्राचे पहिले संचालक तत्त्ववेत्ते जी आर. मलकानी उर्फ घनशामदास रतनमल मलकानी यांनी लिहिलेले A Life-sketch of Srimant Pratapseth: The Founder of the Indian Institute of Philosophy, Amalner and a Brief Account of the Advaitic System of Thought (१९५२) हे पुस्तक होय.  हा ग्रंथ डिजिटल स्वरूपात आणला आहे. 
## स्मृति ग्रंथ
श्रीमंत प्रतापशेठ यांचे कार्य आणि कर्तृत्त्व; विशेषतः त्यांचे तत्त्वज्ञान या विषयाच्या विकासासाठीचे अथक प्रयत्न लक्षात घेऊन केंद्राचे पहिले संचालक तत्त्ववेत्ते जी आर. मलकानी यांनी ग्रंथ संपादित केला. 
* Srimant Pratapseth Amrut Mahostava Jubliee (Volume III) (Ed) G. R. Malkani
* श्रीमंत प्रतापशेठ अमृत महोत्सव गौरव ग्रंथ : संपादक : ओक भा. रा., चित्रशाळा प्रेस 

## लेखन
श्रीमंत प्रतापशेठ यांनी दिलेल्या व्याख्यानावर आधारित तीन पुस्तके प्रताप  तत्त्वज्ञान केंद्राने प्रकशित केली आहेत. 

# तत्त्वज्ञानावरील व्याख्याने (मराठी) 
# तत्त्वज्ञान विषयक व्याख्यान (हिंदी) 
# श्रीमंत प्रतापशेठजी की खासगी टिप्पणीयां (हिंदी) 

## श्रीमंत प्रतापशेठ यांचे छायाचित्र
* येथे पहा

## संदर्भ
वर्ग:इ.स. १८७९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६५ मधील मृत्यू
रैला ओडिंगा

**रैला अमोलो ओडिंगा** (७ जानेवारी, इ.स. १९४५ - ) हा केन्याचा भूतपूर्व पंतप्रधान आहे. हा पहिल्यांदा केन्याच्या संसदेत १९९२ च्या निवडणुकीत लंगाटाचा खासदार म्हणून निवडून गेला. हा २००१-२००२ दरम्यान केन्याचा उर्जामंत्री तर २००३-२००५ दरम्यान तेथील रस्ते, जाहीर बांधकाम आणि घरकुलमंत्री होता. २००७ च्या अध्यक्षीय निवडणुकीत हा विरोधी पक्षांकडून उमेदवार होता. निवडणुकीनंतर मोठ्या प्रमाणात दंगेधोपे व जाळपोळ झाल्यानंतर ओडिंगाने पंतप्रधान ग्रहण केले. याला *अग्वांबो* (गूढ माणूस), *टिंगा*, *बाबा*, *राव* आणि *जाकोम* या नावांनीही ओळखले जाते.

वर्ग:केन्याचे पंतप्रधान
वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
काशीबाई बाजीराव भट

**काशीबाई** ह्या थोरले बाजीराव पेशवे ह्यांच्या पहिल्या पत्‍नी होत्या. चासचे सावकार महादजी कृष्ण जोशी व शिऊबाई ह्यांच्या त्या कन्या होत्या. त्यांच्या भावाचे नाव कृष्णराव चासकर होते. ११ मार्च, १७२०ला त्यांचा विवाह थोरल्या बाजीरावांशी सासवड येथे घरगुतीरीत्या झाला.

विवाहोत्तर या दांपत्याला चार पुत्र झाले. 
* बाळाजी बाजीराव पेशवे
* रामचंद्र बाजीराव पेशवे
* रघुनाथराव पेशवे
* जनार्दन

## संदर्भ 
वर्ग:मराठा साम्राज्य
वर्ग:पेशवे
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:मराठा साम्राज्यातील स्त्रिया
संगमनेर (निःसंदिग्धीकरण)

* संगमनेर हा लेख अहमदनगर जिल्ह्यातील तालुका मुख्यालयाचे शहर संगमनेर याबद्दल आहे. 
* संगमनेर, (भोर) जिल्हा पुणे
* संगमनेर, (दिंडोरी) जिल्हा नाशिक 
* संगमनेर, (बार्शी) जिल्हा सोलापूर

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
वृषाली किन्हाळकर

**डॉ. वृषाली किन्हाळकर** या मराठवाड्यातील एक मराठी कवयित्री व लेखिका आहेत. त्यांच्या दोन कवितासंग्रहांना अनेक पुरस्कार मिळाले आहेत. वृषाली किन्हाळकर यांचे *मला उमगलेले अध्यात्म* हे सदर महाराष्ट्र टाइम्समध्ये दर बुधवारी प्रकाशित होत असे. तसेच त्यांनी दै. पुण्यनगरी, दिव्य मराठी  व लोकसत्तामध्ये विपुल लेखन केले आहे.

त्यांचे पती **डॉ. माधवराव किन्हाळकर** हे भोकर मतदारसंघातून निवडले जाणारे आमदार तसेच राज्याचे माजी गृहराज्यमंत्री आहेत.

डॉ. किन्हाळकर या  अंबेजोगाईच्या स्वामी रामानंद तीर्थ शासकीय मेडिकल कॉलेजमधून स्नातक झालेल्या स्‍त्रीरोग तज्ज्ञ आहेत. त्या नांदेड येथे वैद्यकव्यवसाय करतात.

## साहित्य/पुस्तके
* तारी (कवितासंग्रह) 
* वेदन (कवितासंग्रह) 
* संवेद्य (ललित लेखसंग्रह)
* सहजरंग (ललित लेखसंग्रह)

## पुरस्कार
* २२ फेब्रुवारी २००९ रोजी करकाळा (तालुका उमरी, जिल्हा नांदेड) येथे झालेल्या पाचव्या राज्यस्तरीय लोकसंवाद ग्रामीण साहित्य संमेलनाच्या त्या खास निमंत्रित पाहुण्या होत्या. 
* वसंतराव काळे प्रतिष्ठान व किसान वाचनालय (पळसप) यांच्या संयुक्त विद्यमाने भरविण्यात आलेले २ रे मराठवाडा ग्रामीण साहित्य संमेलन पळसप (तालुका व जिल्हा उस्मानाबाद) येथे २ फेब्रुवारी २०१३रोजी भरले होते. साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षपदी कवयित्री डॉ. वृषाली किन्हाळकर होत्या.
* सौ. किन्हाळकर यांच्या तारी आणि वेदन या दोन्ही कवितासंग्रहाला पुरस्कार मिळाले आहेत.
* (कै.) सौ. कमलताई जामकर स्मृतिप्रीत्यर्थ दिला जाणारा *दर्पण* पुरस्कार.
* उस्मानाबाद येथे ६-७ फेब्रुवारी २०१६ या काळात झालेल्या ७व्या मराठवाडा लेखिका साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद. 

वर्ग:मराठी लेखिका
रॉयल ऑपेरा हाऊस (मुंबई)

**ऑपेरा हाऊस** मुंबईच्या गिरगाव भागात सॅंडहर्स्ट पुलाजवळील देखणी इमारत आहे. जहांगीर फ्रामजी काकरा आणि मॉरिस बॅंडमन यांच्या प्रयत्‍नांतून हे ऑपेरा हाऊस नावाचे नाट्यगृह उभारण्यात आले होते. या इमारतीसाठी तेव्हा साडे सात लाख रुपयांचा खर्च आला होता. १९१२मध्ये पाचव्या किंग जॉर्जने या वास्तूला *रॉयल* अशी उपाधी वापरण्याची परवानगी दिली.

ऑपेरा हाऊसमध्ये बालगंधर्वांपासून ते राज कपूर, लता मंगेशकर अशा अनेक कलाकारांनी आपली कला सादर केली आहे. येथील पहिला कार्यक्रम १६ ऑक्टोबर, इ.स. १९११ रोजी झाला होता. चित्रपटांची लोकप्रियता वाढल्यानंतर नाटकांना आणि संगीत कार्यक्रमांखेरीज येथे चित्रपट दाखवण्याची सोय करण्यात आली. त्यावेळी याचे *न्यू ऑपेरा हाऊस* करण्यात आले. कालांतराने चित्रपटांची लोकप्रियताही कमी झाली आणि १९९१मध्ये ऑपेरा हाऊसला कठीण दिवस आले. तरीही या इमारतीचा कायापालट करून परत तिला मूळचे भव्यदिव्य स्वरूप देण्याचे प्रयत्‍न नव्याने सुरू झाले.

१९५२ मध्ये गोंडलच्या महाराजांनी ही वास्तू खरेदी केली. या वास्तूची मालकी त्यांचा मुलगा ज्योतेंद्रसिंह यांच्याकडे आल्यानंतर त्यांनी २००९मध्ये या वास्तूला पुन्हा लोकांसाठी, कलाप्रेमींसाठी, कलाकारांसाठी खुली करण्याचा निर्णय घेतला. त्यानुसार नूतनीकरणाचे काम सुरू करण्यात आले. कॉन्झर्व्हेशन आर्किटेक्ट आभा लांबा यांच्याकडे या प्रकल्पाची जबाबदारी असून सतीश धुपेलिया हे स्ट्रक्चरल इंजिनीअर आहेत.

रॉयल ऑपेरा हाऊसचे नूतनीकरण हे जबरदस्त आव्हान होते. या वास्तूच्या जीर्णोद्धारासाठी नेमणूक करण्यात आलेले कॉन्झर्व्हेशन आर्किटेक्ट आभा लांबा सांगतात की, 'या वास्तूच्या बांधकामाला मोठा धोका निर्माण झाला होता. याच्या भिंतींमधून अनेक लहान-मोठी झाडे डोकवायला लागली होती. हा प्रकल्प हाती घेण्यासाठी कोणीही स्ट्रक्चरल इंजीनिअर तयार नव्हता. अखेर सतीश धुपेलिया यांनी हे आव्हान स्वीकारले. कमानींना आधार द्यावा लागला. स्टील गंजून गेले होते. छत दुरुस्त करण्यात आले. २०१२ साली ही वास्तू वर्ल्ड मॉन्युमेंट वॉचलिस्टच्या धोकादायक अवस्थेतील इमारतींच्या यादीत होती. आता ती सुरक्षित स्थितीत आहे.

१६ ऑक्टोबर २०१६नंतर, म्हणजे पहिल्या कार्यक्रमानंतर बरोबर १०५ वर्षांनी, पुढच्या पिढ्यांसाठी रॉयल ऑपेरा हा‍उऊचे हे व्यासपीठ जुन्या वैभवाने पुनरुज्जीवित होईल आणि त्याच श्रीमंती तोऱ्यात टिकून राहील अशी अपेक्षा आहे.

वर्ग:मुंबई
वर्ग:मुंबईमधील इमारती व वास्तू
प्रताप तत्त्वज्ञान केंद्र

**प्रताप तत्त्वज्ञान केंद्र** हे जळगाव जिल्ह्यातील अमळनेर येथे तत्त्वज्ञान या विषयाचे भारतीय पातळीवरील अभ्यास केंद्र आहे. ते श्रीमंत प्रतापशेठ यांनी जुलै १९१६ मध्ये स्थापन केले. ते सध्या उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठाशी जोडलेले आहे. २०१६ हे केंद्राचे शताब्दी वर्ष आहे. हे केंद्र पुणे विद्यापीठाशी जोडले गेले होते. उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठाची स्थापना १९९० च्या दशकात झाल्यानंतर ते ०७ जून १९९३ रोजी उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठाकडे सोपविण्यात आले.  

शताब्दी वर्षात तत्त्वज्ञानासंदर्भात विविध उपक्रम राबविण्यासाठी अभ्यासकांची समिती स्थापन करण्याचा निर्णय उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठाच्या व्यवस्थापन परिषदेच्या बैठकीत घेण्यात आला. 

साने गुरुजी हे या केंद्राचे विद्यार्थी होते, त्यांनी येथे तत्त्वज्ञानाचा अभ्यास केला.
## इतिहास
या केंद्राचे इंग्लिश नाव "इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ फिलॉसॉफी' (Indian Institute of Philosophy) आणि मराठीत "तत्त्वज्ञान मंदिर" असे होते. ही संस्था तिच्या स्थापनेपासून जागतिक दर्जाचे संशोधन केंद्र म्हणून उदयास आली. पुणे विद्यापीठाने जून १९७२ मध्ये या संस्थेचा कार्यभार स्वीकारला आणि नवीन नाव 'प्रताप तत्त्वज्ञान केंद्र' असे करण्यात आले. 

या केंद्राचे विद्यमान नाव "तत्त्वज्ञानाचे प्रताप पदव्युत्तर संशोधन केंद्र, अमळनेर (Pratap P.G. Research Centre of Philosophy, Amalner)असे आहे. डॉ. अर्चना देगांवकर ह्या या केंद्राच्या प्रमुख आहेत.

## जोडले गेलेले तत्त्ववेत्ते
प्रसिद्ध तत्त्ववेत्ते जी आर. मलकानी उर्फ घनशामदास रत्तनमल मलकानी हे या केंद्राचे पहिले संचालक होते. त्यानंतर प्रोफेसर रासबिहारीदास, प्रोफेसर कृष्णचंद्र भट्टाचार्य, प्रोफेसर भारतन कुमारप्पा, प्रोफेसर दे. दि. वाडेकर, प्रोफेसर टी. आर. व्ही. मूर्ती, प्रोफेसर दयाकृष्ण, प्रोफेसर दि. य. देशपांडे हे नामवंत तत्त्ववेत्ते या केद्राशी जोडले गेले.

## जोडले गेलेले साधक
* स्वामी कुवलयानंद  
* महर्षी न्यायरत्न विनोद :  तत्त्वज्ञान मंदिरात पीएचडी  आणि रिसर्च लेक्चरर 

## उद्दिष्ट
## प्रकाशन
"**तत्त्वज्ञान मंदिर**" आणि "**फिलॉसॉफीकल क्वार्टरली**" ही त्रैमासिके या संस्थेतून दीर्घकाळ प्रसिद्ध होत होत होती. पुणे विद्यापीठाने कार्यभार स्वीकारल्यानंतर ही प्रकाशने पुणे विद्यापीठाशी जोडली गेली. पुणे विद्यापीठाशी जोडले गेल्यावर "तत्त्वज्ञान मंदिर" हे परामर्श या नावाने प्रसिद्ध झाले तर "फिलॉसॉफीकल क्वार्टरली" हे "इंडियन फिलॉसॉफीकल क्वार्टरली" या नावाने प्रसिद्ध झाले. आता, जून १९९३ मध्ये उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठाने या केंद्राचा स्वीकार केल्यानंतर ही प्रकाशने पुन्हा पूर्वीच्याच नावाने प्रसिद्ध होत आहेत. 

## इतर प्रकाशने
केंद्राने ३२ पुस्तके प्रकाशित केली आहेत. 
* इंग्लिश : १७   
* मराठी : १०    
* हिंदी ०५

## केंद्रासाठी विकास निधी
या केंद्राच्या विकासासाठी उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठाने ७५ लाखांचा निधी मंजूर केला आहे.०१ एप्रिल २०१५ रोजी नूतनीकरण केलेल्या इमारतीचे उद्घाटन कुलगुरू प्रा. सुधीर मेश्राम यांच्या हस्ते झाले.त्यासाठी ४८ लाख रुपये खर्च झाला. विद्यापीठ अनुदान आयोगाकडून २५ लाख मंजूर झाले. 

## फेसबुक पान
https://www.facebook.com/Pratap-Centre-of-Philosophy-Amalner-Maharashtra-1379804662291410/

## हेही वाचा
'उमवि'ला पचेना तत्त्वज्ञान  
## संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रातील तत्त्वज्ञान
उष्णता प्रारण

बदलतात. ]]
द्रव्य माध्यमाशिवाय होणाऱ्या उष्णतेच्या संक्रमणाला **उष्णता प्रारण** (इंग्रजी: *thermal radiation* - थर्मल रेडिएशन) असे म्हणतात. उष्णता प्रारण हे घन, द्रव वा वायू पदार्थापासून, त्यांच्या तापमानामुळे तरंगरूपी ऊर्जेच्या स्वरूपात बाहेर टाकले जाते. हे उष्णता तरंग विद्युतचुंबकीय तरंगच असतात. मॅक्सवेल यांच्या सिद्धांताप्रमाणे विद्युतचुंबकीय क्षेत्रांचा परिणाम म्हणून तरंग निर्माण होतात; अशा तरंगांच्या प्रसाराची दिशा, विद्युत क्षेत्र व चुंबकीय क्षेत्र एकमेकांशी काटकोन करतात. वास्तविक उष्णता प्रारणाच्या विस्तारात सर्व विद्युत चुंबकीय वर्णपटाचा म्हणजे रेडिओ तरंगांपासून ते अवरक्त किरण, दृश्य प्रकाश, अतिनील किरण, क्ष-किरण व गॅमा किरण (अंत्यंत लहान तरंगलांबीचे विद्युतचुंबकीय तरंग) यांच्यापर्यंतच्या भागांचा समावेश होतो. तथापि पृथ्वीवरील बहुतेक उष्ण पदार्थापासून मिळणारे उष्णता प्रारण बहुशः अवरक्त भागातीलच असते . ताऱ्याचे तापमान त्या मानाने अत्युच्च असल्यामुळे त्यांच्या तापमानानुसार त्यांच्यापासून मिळणाऱ्या प्रारणाच्या वर्णपटाचा विस्तार कमी अधिक असतो. 

## संदर्भ
लापक्षी

**लापक्षी** हे आंध्र प्रदेशच्या अनंतपूर जिल्ह्यातील लहानसे खेडे आहे. हे हिंदुपूर पासून  पूर्वेस १५ कि मी आहे. लापक्षी आहे गाव ऐतिहासिक आणि पुरातत्त्व विभागाच्या दृष्टीने महत्त्वाचे ठिकाण आहे.

## इतिहास 
## मंदिरे
## इतर
## संदर्भ
## छायाचित्रे  

File:Lapakshi template01.jpg
File:Lapakshi template02.jpg
File:Lapakshi template03.jpg
File:Lapakshi template07.jpg
File:Lapakshi template10.jpg
File:Lapakshi template16.jpg
File:Lapakshi template17.jpg
File:Lapakshi template18.jpg
File:Lapakshi template19.jpg
File:Lapakshi template20.jpg
File:Lapakshi template22.jpg
File:Lapakshi template23.jpg
File:Lapakshi template25.jpg
File:Lapakshi template42.jpg
File:Lapakshi template54.jpg
File:Lapakshi template51.jpg
File:Lapakshi template45.jpg
File:Lapakshi template36.jpg
File:Lapakshi template35.jpg
File:Lapakshi template32.jpg
File:Lapakshi template28.jpg
File:Lapakshi template29.jpg
File:Lapakshi template30.jpg
File:Lapakshi template37.jpg
File:Lapakshi template17.jpg

वर्ग:अनंतपूर जिल्हा
वर्ग:आंध्र प्रदेशातील गावे
राष्ट्रीय डिझाईन संस्थान

**राष्ट्रीय डिझाईन संस्थान** (इंग्रजी:National Institute of Design) हे भारतातील प्रमुख डिझाईन संस्थान आहे. हे संस्थान अहमदाबाद, गुजरात येथे स्थापित असून भारतात बंगळूर, गांधीनगर, विजयवाडा येथे त्यांच्या शाखा आहेत.

वर्ग:डिझाईन संस्थान
अवध आसाम एक्सप्रेस

१५९०९/१५९१० **अवध आसाम एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची एक प्रवासी सेवा आहे. ही गाडी आसाम राज्याच्या दिब्रुगढ शहराला राजस्थानमधील लालगढ ह्या गावासोबत जोडते. उत्तर पूर्व सीमा रेल्वे विभागाद्वारे चालवली जाणारी ही गाडी रोज धावते व ३,०३७ किमी अंतर ६७ तास व १५ मिनिटात पार करते. 

आजच्या घडीला अवध आसाम एक्सप्रेस भारतामधील सर्वाधिक अंतर कापणारी दैनंदिन सेवा आहे. ही गाडी आसाम, नागालॅंड, पश्चिम बंगाल, बिहार, उत्तर प्रदेश, दिल्ली, हरयाणा, पंजाब, आणि राजस्थान या ९ राज्यांमधून धावते. उत्तर प्रदेशाच्या अवध भागातून ही गाडी धावत असल्यामुळे तिला अवध आसाम एक्सप्रेस असे नाव देण्यात आले आहे.

## रचना  
या ट्रेनला १ वातानुकूलित प्रथम श्रेणी, १ वातानुकूलित द्वितीय श्रेणी, २ वातानुकूलित तृतीय श्रेणी, ११ शयन यान, ४ सामान्य अनारक्षित, २ आसन व सामान व्यवस्था आणि १ खानपान व्यवस्था तसेच वाढीव घनतेच्या माल वाहतूक व्यवस्थेसाठी ४ बोगी अश्या एकूण २६ बोगी असतात. भारतीय रेल्वे ग्राहक सेवा नजरेसमोर ठेवून स्वतःच्या अधिकारात प्रवाश्यांचे  व इतर मागणी नुसार त्या त्या वेळी बोगी वाढ करते.

## सेवा 
ही गाडी दिब्रुगढ स्थानक आणि लालगढ स्थानकांमधील ३,०७३ किमी अंतरात एकूण ८७ थांबे घेते. या ट्रेनचा सरासरी वेग ताशी ५५ किमी पेक्षा कमी असल्याने रेल्वे नियमाप्रमाणे प्रवाशी भाड्यावर सेवा कर लागत नाहीत.

## मार्ग 
ही गाडी दिब्रुगढ, न्यू तिनसुकिया, दिमापूर, लुमडिंग जंक्शन, गुवाहाटी रेल्वे स्थानक, न्यू बॉंगाइगांव, न्यू अलिपूरद्वार, न्यू कूच बिहार, न्यू जलपाईगुडी रेल्वे स्थानक, किशनगंज, कटिहार, बरौनी, समस्तीपूर, मुझफ्फरपूर, छपरा, गोरखपूर रेल्वे स्थानक, गोंडा, लखनौ चारबाग रेल्वे स्थानक,
बरेली, मोरादाबाद, जुनी दिल्ली, रोहतक, भटिंडा, सूरतगढ व लालगढ ह्या मार्गावरून धावते.

## इंजिन 
या गाडीच्या बव्हंश मार्गाचे विद्युतीकरण अद्याप झालेले नसल्याने ही ट्रेन सध्या सिलिगुडी येथील डब्ल्यूडीपी ४बी प्रकारच्या इंजिनाच्या मदतीने धावते. 

## संदर्भ
वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
वर्ग:उत्तर पूर्व सीमा रेल्वे
वर्ग:आसाममधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:राजस्थानमधील रेल्वे वाहतूक
प्रारण

भौतिकशास्त्रामध्ये **प्रारण** (इंग्रजी: *radiation*) म्हणजे ऊर्जेचे अवकाशातील किंवा भौतिक माध्यमातील लहर किंवा कणांच्या स्वरूपातील उत्सर्जन किंवा प्रसारण होय. प्रारणाला कोणतेही माध्यम लागत नाही . प्रारणाच्या स्वरूपात सूर्यापासून पृथ्वीला उर्जा मिळते .

वर्ग:ऊर्जा
अहिल्यानगरी एक्सप्रेस

**अहिल्यानगरी एक्सप्रेस** किंवा **अहिल्या एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वे ची मेल/एक्सप्रेस गाडी मध्यप्रदेशच्या इंदूर पासून केरळची राजधानी त्रिवेंद्रम पर्यंत धावणारी गाडी आहे. ही गाडी आठवड्यातून एकदा धावते.

## संख्या आणि परिभाषा
## नाव
या गाडीला इंदूर संस्थानच्या राणी अहिल्याबाई होळकर यांचे नाव दिले गेले आहे. इंदूर शहराचे नाव पूर्वी नाव अहिल्यानगरी होते.

## वेळापत्रक 
## ट्रेन मार्ग आणि थांबे
ही ट्रेन खालील मार्गाने धावते :
इंदूर जंक्शन, देवास जंक्शन,उज्जैन जंक्शन,शूजलापूर,भोपाल जंक्शन,भोपाल हबिबगंज,होसांगाबाद,इटारशी जंक्शन,घोर डोंगरी, अमला जंक्शन,बैतुल,नागपूर,चंद्रपूर,बललरशाह,वरंगळ,खम्माम,विजयवाडा जंक्शन,चेन्नई सेंट्रल,अरक्कोनाम जंक्शन, कटपडी,सेलम जंक्शन, एरोड जंक्शन,कोइंबतूर जंक्शन,पालक्कड जंक्शन,थृस्सुए रेल्वे स्थानक,एरणाकुलम जंक्शन,अलाप्पूझा,कोललं जंक्शन त्रिवेंद्रम सेंट्रल. 

## बोगी व्यवस्था
या ट्रेन ला सामान्यतः 23 बोगी असतात. त्यात 
* 2 द्वितीयश्रेणी वातानुकूलित ( टू टायर )
* 2 तृतीय श्रेणी वातानुकूलित  ( थ्रि टायर )
* 1 भोजन व्यवस्था 
* 14 श्ययन यान 
* 4 सामान्य
 
## सरासरी वेग आणि आवक जावक काळं 
या ट्रेनचा तासी 55 किमी सरासरी वेग आहे आणि दोन्ही ठिकाणाहून ती साप्ताहिक पद्धतीने धावते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
हुमायून अब्दुलअली

**हुमायून अब्दुलअली** (मे १९, १९१४, कोबे, जपान - जून ३, २००१, मुंबई, भारत) भारतीय निसर्गवादी, पक्षिविद्यातज्‍ज्ञ, वन्यजीव संवर्धनकर्ते आणि वर्गीकरणशास्त्रज्ञ होते. भारताचे "पक्षिपुरुष" म्हणून ओळखले जाणारे पक्षिविद्यातज्ज्ञ सलीम अली यांचे ते चुलत भाऊ होते. त्या काळच्या इतर निसर्गतज्ज्ञांप्रमाणे त्यांनाही सुरुवातीला शिकारीत रस होता. त्यांचे मुख्य योगदान पक्षी संग्रहांवर आधारित होते, विशेषतः बॉम्बे नॅचरल हिस्ट्री सोसायटीमध्ये जिथे त्यांच्या आयुष्यातील बहुतांश काम केले.

## प्रारंभिक वर्षे आणि शिक्षण
हुमायूं अब्दुलली यांचा जन्म १९१४ साली कोबेमध्ये झाला. त्यांच्या आईचे नाव लुलु होते आणि वडिलांचे नाव नजमुद्दीन फैझलहुसेन अब्दुलअली होते. त्यांचे वडील भारतातून कच्चा कापूस आणि काडेपेट्या आयात करणारे व्यापारी होते.

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:इ.स. १९१४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००१ मधील मृत्यू
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
हिंमतलाल मगनलाल शाह

**हिंमतलाल मगनलाल शाह** (१५ ऑगस्ट, इ.स. १९०७ - इ.स. १९८२:संगमनेर) हे संगमनेर येथील वकील, सामाजिक व राजकीय कार्यकर्ते होते. ते शिक्षण प्रसारक संस्थेचे एक प्रवर्तक आणि कार्याध्यक्ष होते. हे संगमनेरचे नगराध्यक्ष होते तसेच तेथील श्वेतांबर जैन मंदिराचे ते विश्वस्त होते. संगमनेर महाविद्यालय नावारूपाला आणण्यात त्यांचा मोठा वाटा आहे. त्यांनी १९३८ मध्ये काँग्रेसमध्ये प्रवेश केला. 

*व्यवसाय हे उपजीविकेचे साधन असतेच पण ते त्याहून अधिक समाजसेवेचे प्रभावी साधन असते, तसेच व्यवसायाला सामाजिक बांधिलकी असलीच पाहिजे*, असे त्यांचे मत होते. 

## शिक्षण
शाह यांचे शालेय शिक्षण संगमनेर येथे झाले. महाविद्यालयीन शिक्षण नासिक, बडोदे व पुणे येथे झाले. पुण्याच्या विधी महाविद्यालयातून ते एल. एल. बी. झाले.

* बी. ए. : ?  
* एल. एल. बी. : १९३२ - विधि महाविद्यालय, पुणे 

## सामाजिक कारकीर्द
* नगराध्यक्ष : ??    
* कायदेशीर सल्लागार संगमनेर नगरपालिकां : १९४०...     
* कायदेशीर सल्लागार संगमनेर सहकारी साखर कारखाना, संगमनेर : १९६८ पासून ... :   
* चेरमन, अहमदनगर जिल्हा अर्बन बँक : ??   
* विश्वस्त : श्वेतांबर जैन मंदिर   
* संगमनेरतर्फे कुंभोज तीर्थ प्रतिनिधी  

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:शिक्षण प्रसारक संस्था संगमनेर
वर्ग:इ.स. १९०७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील मृत्यू
वर्ग:संगमनेरचे नगराध्यक्ष
वासुकाका जोशी

**वासुदेव गणेश जोशी** (एप्रिल २८, इ.स. १८५६; धोम, महाराष्ट्र - जानेवारी १२, इ.स. १९४४) (ऊर्फ **वासुकाका जोशी**) हे एक स्वातंत्र्यसैनिक होते.

ते लोकमान्य टिळकांचे निकटचे सहकारी व विष्णूशास्त्री चिपळूणकरांनंतर चित्रशाळेचे विश्वस्त होते.

वर्ग:इ.स. १९४४ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १८५६ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
डेव्हिड बोवी

**डेव्हिड रॉबर्ट जोन्स** तथा **डेव्हिड बोवी** (८ जानेवारी, इ.स. १९४७:लंडन:इंग्लंड - १० जानेवारी, इ.स. २०१६:मॅनहॅटन, न्यू यॉर्क शहर, अमेरिका) हा इंग्लिश गीतकार, संगीतकार, गायक, चित्रकार आणि अभिनेता होता. पन्नास वर्षांपेक्षा अधिक कारकीर्द असलेला बोवी रॉक संगीतातील महत्त्वाचे व्यक्तिमत्त्व मानले जातो.

## कौटुंबिक माहिती
बोवीचा जन्म दक्षिण लंडनच्या ब्रिक्स्टन भागात झाला. याची आई मार्गारेट मेर पेगी बर्न्स-जोन्स ही वेट्रेस होती तर वडील हेवूड स्टेन्टन जॉन जोन्स हे बार्नार्डोझ या मुलांसाठीच्या धर्मादाय संस्थेत प्रसिद्धी अधिकारी होते.

## मृत्यू
बोवीने आपल्या ६९व्या वाढदिवशी ब्लॅकस्टार नावाचा नवीन संगीतसंच प्रकाशित केला. दोन दिवसांनी त्याचा काळजाच्या कर्करोगाने मृत्यू झाला.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
वर्ग:रॉक संगीत
सु.रा. चुनेकर

प्रा. डॉ. **सुरेश रामकृष्ण चुनेकर** (२७ एप्रिल १९३६ – १ एप्रिल २०१९) हे मराठी समीक्षक, संपादक आणि मराठी वाङ्मय सूचीकार होते. ते संगमनेर महाविद्यालय येथे तसेच मराठी विभाग, पुणे विद्यापीठात प्राध्यापक होते. एम.ए.च्या परीक्षेत ते मराठी-संस्कृत विषयात पुणे विद्यापीठात सर्वप्रथम आले. त्यांच्या पीएच.डी. प्रबंधास १९६३-६४ साली पारितोषिक मिळाले. त्यांनी विविध ग्रंथ संपादित केले असून अनेक वाङ्ममयीन नियतकालिकांत संशोधनपर व समीक्षात्मक लेखन केले आहे. ते 'मराठी विश्वकोश', 'मराठी वाङमयकोश' यांचे लेखक होते.' मराठी संशोधन पत्रिके'चे ते संपादक होते. शिक्षण प्रसारक संस्थेच्या 'दर्शन' या ग्रंथाचे ते मुख्य संपादक होते.    

साहित्य संशोधनात अत्यंत महत्त्वपूर्ण स्थान असणारी 'सूचीनिर्मिती' ही अभ्यासकांसाठी मोठीच सोय असते आणि अशा अनेक सूचींची सूची तयार करण्याचे महत्त्वाचे काम चुनेकर यांनी केले. सुमारे पावणेसातशे सूचींमधून किमान तीस-पस्तीस हजार नोंदी संकलित करून एक मौलिक संदर्भसाहित्य त्यांनी उपलब्ध करून दिले.

## शिक्षण
* बी. ए. १९५६ : स.प. महाविद्यालय, पुणे  
* एम ए. १९५८ : पुणे विद्यापीठ  
* पीएच. डी. १९६३ : पुणे विद्यापीठ 
  
## कारकीर्द
* प्राध्यापक आणि विभाग प्रमुख : संगमनेर महाविद्यालय
* प्राध्यापक आणि विभाग प्रमुख : मराठी विभाग, पुणे विद्यापीठ
* मराठी संशोधन पत्रिकेचे संपादन

## लेखन
* अंतरंग
* जयवंत दळवी यांची नाटके-प्रवृत्तिशोध 
* जी.एं.ची निवडक पत्रे (चार खंड, संपादित, सहसंपादक : म.द. हातकणंगलेकर, श्री.पु. भागवत)
* बाळकृष्ण अनंत भिडे यांच्या कवितांची सूची तसेच समग्र वाङ्मयाची सूची
* माधव ज्युलिअन
* माधव ज्युलिअन (मराठी कवी) 
* माधवराव पटवर्धन : वाङ्मयदर्शन
* सहा साहित्यकार (हरिभाऊ आणि इतर) 
* सूचींची सूची

## संपादन
* 'समग्र माधव ज्यूलियन' - संकलन व संपादन (सहसंपादक : प्रा. रा.श्री. जोग, डॉ. द.न. गोखले)
* सूचीची सूची
* माडगांवकरांचे संकलित वाड्मय (संपादित; सहसंपादक -  स.गं. मालशे)

## पुरस्कार
*  मुंबई विद्यापीठाकडून सर्वोत्कृष्ट प्रबंधासाठीचा अ.का. प्रियोळकर स्मृतिपुरस्कार  
* राज्य पुरस्कार, १९७४-७५ : माधवराव पटवर्धन : वाङ्&zwnj;मयदर्शन या ग्रंथासाठी

## संदर्भ
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी समीक्षक
वर्ग:इ.स. १९३६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१९ मधील मृत्यू
ताज क्लब हाऊस (चेन्नई)

**ताज क्लब हाऊस** हे भारतातील ताज ग्रुप ऑफ हॉटेल्सचे चेन्नई शहरातील ४थे हॉटेल आहे. याचे आधीचे नाव *ताज माऊंट रोड* होते. हे पंचतारांकित आरामदायी हॉटेल चेन्नईतील क्लब हाऊस रोडवर, ताज ग्रुपच्याच ताज कनेमारा हॉटेलच्या दुसऱ्या बाजूस आहे. ताज ग्रुपची चेन्नईमधील इतर होटेले - ताज कोरोमंडल, द गेटवे हॉटेल आणि ताज फिशरमन्स कोव्ह अशी आहेत. हे हॉटेल ताज जीव्हीके हॉटेल्स आणि रिझॉर्ट्‌स लिमिटेडच्या मालकीचे आहे. या हॉटेलच्या बांधकामासाठी १.६ कोटी रुपये इतका खर्च झाला होता. हॉटेलचे उद्घाटन २००८ सालच्या डिसेंबरमध्ये झाले. हॉटेलचा आराखडा मॅकेन्झी डिझाइनफेज हॉस्पिटॅलिटीचे टॉम कॅटॅलो यांनी केला आहे.

## ठिकाण
हे हॉटेल २, क्लब हाऊस रोड, अण्णा सलाई येथे आहे. हे चेन्नई रेल्वे स्टेशनपासून अंदाजे ४ कि.मी. आणि विमानतळापासून १९ कि.मी अंतरावर आहे. हे हॉटेल एसटी. जॉर्ज किल्ला आणि मरीना बीच जवळच आहे. 

## हॉटेल
हे हॉटेल ७ मजल्याचे असून त्याचे क्षेत्रफळ ४५,००० चौरस फूट आहे. दर्शनी भागावर उंच निळ्या काचा लावल्या आहेत. हॉटेलात २२० खोल्ल्या आहेत. १६ स्वीट्स (खोल्यांचा संच), ३८ सुपीरियर खोल्या, १०७ डीलक्स खोल्या, ५९ प्रीमियम खोल्या त्यात समाविष्ट आहेत. स्वीट्‌समध्ये नऊ एक्झिक्युटिव स्वीट्स, ५०० चौ.फुटाचे सहा डीलक्स स्वीट्स, ६६२ चौ.फुटाचे स्वीट्स आणि ३५०० चौ. फुटाचाच्या प्रेसिडेन्शियल स्वीटचा.समावेश आहे. ३३०० चौरस्फूट आकारमान असलेला बँक्वेट हॉल तळमजल्यावर आहे. हा हॉल साधारणपने ४०० अतिथींना सामावू शकतो. येथे दोन सभागृह आहेत त्यातील एकाची ३० लोकांना सामावून घेण्याची क्षमता आहे आणि ६ व्या माळ्यावरील सभागृहाची क्षमता १२ (?) इतकी आहे..

ताज क्लब हाऊसच्या उपहारगृहातच दिवसाच्या कोणत्याही वेळी भोजनाची सोय होते. येथे पंजाबी, रावळपिंडी, सिंधी ही हिंदुस्थानी प्रकारची अन्‍ने, युरोपियन अन्न, आणि वाईन्स, मेडिटरॅनियन अन्न, ब्लेण्ड बार, ब्रेव्ह कॉफी आणि चहा, आणि दिवसभर चालणारी सॅन्डविचेस, चोकलेट्स वगैरेंची सेवा मिळते. हॉटेलच्या गच्चीवर योगा, जिम, लॅप पूल या सुविधा आहेत.

## रूम्समधील व अन्य ठिकाणच्या सेवा
सर्व खोल्यांमध्ये तिजोरी, दूरध्वनी, रेफ्रिजरेटर, इस्त्री, दैनिक वर्तमानपत्रे, वायफाय, वातानुकूलित यंत्र, इंटरनेट, या रूम सेवा दिल्या आहेत. रूमबाहेरील से्वांत २४ तास खुला असलेला स्वागत कक्ष, जिम, बार, अल्पोपहार, वाहनतळ, कॉफी शॉप, व्यवसाय केंद्र, LCD/प्रोजेक्टर, बॉडी ट्रीटमेंट, पोहण्याचा तलाव या सेवाही आहेत.

## संदर्भ
वर्ग:चेन्नईतील पंचतारांकित हॉटेल्स
राष्ट्रीय बंधुता साहित्य परिषद

राष्ट्रीय बंधुता परिषद ही ६ डिसेंबर १९८९रोजी स्थापन झालेल्या सम्यक सहकार आंदोलन या संस्थेतून निर्माण झालेली एक साहित्यिक संस्था आहे.  ‘गर्वसे कहो हम बंधू हैं’ हे या संस्थेचे ब्रीदवाक्य आहे. संस्थेच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत.  या बंधुता साहित्य परिषद नावाच्या संस्थेने आजवर लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे साहित्य संमेलन, क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले साहित्य संमेलन, आम्ही भारतीय साहित्य संमेलन, राजर्षी शाहू महाराज साहित्य संमेलन, कर्मवीर भाऊराव पाटील साहित्य संमेलन, संत गाडगे महाराज साहित्य संमेलन, साने गुरुजी साहित्य संमेलन, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर साहित्य संमेलन, तथागत भगवान गौतम बुद्ध साहित्य संमेलन, संत साहित्य साहित्य संमेलन, स्त्री साहित्य साहित्य संमेलन, विचारवेध साहित्य संमेलन, विद्यार्थी आणि शिक्षक साहित्य संमेलन, राष्ट्रीय बंधुता साहित्य संमेलन, आदी संमेलने भरवली आहेत.

ही संस्था दरवर्षी राजर्षी शाहू न्याय पुरस्कार नावाचा एक पुरस्कार देते. २०१६ सालचा पुरस्कार पुण्यातील महाराष्ट्र विद्यार्थी सहायक मंडळाला प्रदान झाला.

वर्ग:मराठी साहित्य संस्था
वर्ग:महाराष्ट्रातील संस्था
रमेश इंगळे उत्रादकर

रमेश इंगळे उत्रादकर हे एक मराठी लेखक आहेत. वडील शिक्षक असल्यामुळे आणि घरात शिक्षणाचे वातावरण असल्यामुळे रमेश इंगळे उत्रादकरही याच पेशात आले. मात्र संधी असतानाही माध्यमिक किंवा उच्च माध्यमिक वर्गांना न शिकवता, आवड म्हणून ते कित्येक वर्षं बुलढाण्याजवळ एका खेड्यातील शाळेत प्राथमिक शाळेतच शिकवत राहिले.

उत्रादकरांना साहित्याची आवडही लहानपणापासूनच होती. त्यातूनच शेगाव - बुलढाणा - जळगाव परिसरातील समवयस्क साहित्यप्रेमी मित्रांच्या संपर्कात ते आले आणि 'शब्दवेध' या प्रसिद्ध नियतकालिकाशी जोडले गेले. या नियतकालिकाला महाराष्ट्र फाऊंडेशनचा 'सर्वोत्कृष्ट नियतकालिका'चा पुरस्कार मिळाला, तेव्हा उत्रादकरच त्याचे संपादक होते.

त्यानंतर लवकरच उत्रादकरांनी स्वतःचे 'ऐवजी' हे साहित्याला वाहिलेले नवे नियतकालिक सुरू केले आणि अल्पावधीतच ते साहित्यप्रेमींमध्ये लोकप्रिय झाले. 

मात्र रमेश इंगळे उत्रादकर 'निशाणी डावा अंगठा' या २००५साली प्रकाशित झालेल्या कादंबरीमुळेच नावारूपाला आले. या कादंबरीला महाराष्ट्र फाऊंडेशनच्या पुरस्काराप्रमाणेच मॅजेस्टिक प्रकाशनाचा मानाचा जयवंत दळवी पुरस्कारही मिळाला. मात्र या कादंबरीतील मिश्किल भाषेमुळे सुरुवातीला या पुरस्काराच्या निवड समितीने या कादंबरीला 'विनोदी कादंबरी' म्हणून पुरस्कार दिला होता, मात्र तेव्हा तो उत्रादकरांनी नम्रपणे नाकारला होता; कारण ही कादंबरी विनोदी नाही, तर उपरोधिक आहे आणि विनोदनिर्मिती हा तिचा हेतू नाही, असे त्यांनी तेव्हा निवड समितीला कळवले. त्यामुळे त्यांचा त्यावर्षीचा जयवंत दळवी पुरस्कार हुकला. मात्र पुढच्या वर्षी, म्हणजे २००८ साली त्याच निवड समितीने तोच पुरस्कार उत्रादकरांच्या त्याच 'निशाणी डावा अंगठा'ला दिला आणि तोही 'सर्वोकृष्ट साहित्या'साठी.

## रमेश इंगळे उत्रादकर यांनी लिहिलेली पुस्तके
* दाखलखारीज (कवितासंग्रह) (भ्रष्ट ‌शिक्षणव्यवस्थेच्या वर्मावर बोट ठेवणाऱ्या कवितांचा संग्रह).
* निशाणी डावा अंगठा (कादंबरी) : या कादंबरीत प्रौढ साक्षरता अभियानादरम्यान आलेल्या अनुभवांचा मिश्किल वेध घेतला आहे.
* सर्व प्रश्न अनिवार्य (कादंबरी) : ग्रामीण भागात परीक्षांमध्ये केली जाणारी कॉपी आणि त्यानिमित्तानेही चालणारे राजकारण हा उत्रादकर यांच्या या कादंबरीचा विषय आहे. उत्रादकरांच्या या दोन्ही कादंबऱ्या म्हणजे महाराष्ट्रातील शिक्षणव्यवस्थेवरील जळजळीत भाष्य आहे स्वतः प्राथमिक शाळेत शिक्षक असल्यामुळेच त्यांना एकूणच शिक्षणव्यवस्थेचं अंतर्गत रूप आकळून आले आहे आणि त्याचा त्यांनी आपल्या साहित्यलेखनात प्रभावीपणे वापर केला आहे.

## पुरस्कार
* ‘निशाणी डावा अंगठा’ला महाराष्ट्र फाऊंडेशनचा पुरस्कार.
* ‘निशाणी डावा अंगठा’ला मॅजेस्टिक प्रकाशनाचा मनाचा जयवंत दळवी स्मृती पुरस्कार.
* ‘सर्व प्रश्न अनिवार्य' या कादंबरीसाठी मराठी साहित्यविश्वातील महत्त्वाचा 'विभावरी पाटील अनुष्टुभ’ पुरस्कार.
* ‘निशाणी डावा अंगठा’या कादंबरीवर पुरुषोत्तम बेर्डे यांनी दिगदर्शित केलेला त्याच नावाचा मराठी चित्रपट (२००९)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वसंत दत्तात्रेय गुर्जर

**वसंत दत्तात्रेय गुर्जर** (२१ जानेवारी, इ.स. १९४४:मुंबई, महाराष्ट्र - ) हे एक मराठी कवी आहेत. त्यांचे शिक्षण गिरगावातील चिकित्सक समूह शिरोळकर हायस्कूलमध्ये झाले. एकोणीसशे साठ साली शालान्त परीक्षा उत्तीर्ण होऊन गुर्जर यांचे रुपारेल व सिद्धार्थ महाविद्यालयातून इंटर आर्ट्‌सपर्यंत शिक्षण झाले. ते बॉम्बे पोर्ट ट्रस्टच्या कार्यालयात लिपिक म्हणून नोकरीला लागले. त्यांनी इ.स. १९५७पासून कविता लिहायला सुरुवात केली. एकोणीसशे साठ-सत्तरच्या दशकातल्या अनियतकालिकांच्या चळवळीतील ते ए कवी आहेत. 

## पुस्तके
* अरण्य (कवितासंग्रह, १९७३)
* एक. गोदी (कवितासंग्रह, १९६७)
* गांधी मला भेटला (पोस्टर कविता, १९८३) 
* निव्वळ (कवितासंग्रह, १९७०)

## गांधी मला भेटला
गुर्जरांची ही पोस्टर कविता १९८३ साली प्रथम प्रकाशित झाली. त्यानंतर ती ऑल इंडिया बँक असोसिएशनच्या द्वैमासिकात जुलै-ऑगस्ट १९९४ मध्ये प्रसिद्ध झाली. 
वसंत दत्तात्रेय गुर्जर यांनी या कवितेत सामाजिक, राजकीय स्थितीवर विडंबनात्मक भाष्य केले आहे. स्वतः वसंत गुर्जर यांनी, 'मी कवितेत जे काही म्हणलेय ते गांधींसंदर्भात नाही, तर गांधींच्या पश्चात सगळ्याच पातळ्यांवर भारताचे जे अवमूल्यन झालेय, त्यावर आहे', अशी भूमिका मांडली होती. गुर्जर आणि कविता प्रसिद्ध करणाऱ्यांविरोधात पतित पावन संघटनेने याचिका दाखल करून राष्ट्रपिता असलेल्या गांधीजींचा अपमान झाल्याचा, आरोप केला. खटला सुप्रीम कोर्टापर्यंत गेला शेवटी या कवितेबाबत सुप्रीम कोर्टाने टिप्पणी करताना, 'अभिव्यक्तिस्वातंत्र्य, उच्चारस्वातंत्र्य यांनाही सभ्यतेची चौकट लागू आहे. गांधीजींसारख्या ऐतिहासिकदृष्ट्या अत्यंत आदरणीय व्यक्तिमत्त्वाच्या संदर्भात असभ्य भाषेचा वापर कुणालाही करता येणार नाही', असे म्हणले. कोर्टाने कवितेवर बंदी कायम ठेवली, पण कवीने आणि प्रकाशकाने आधीच माफी मागितली असल्याने त्यांना सजा दिली नाही.

वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:इ.स. १९४४ मधील जन्म
रजोनिवृत्ती

स्त्रीच्या मासिक पाळी कायमची बंद होण्याला रजोनिवृत्ती म्हणतात. रजोनिवृत्ती स्त्रीयांमध्ये वयाच्या १२ ते १४ व्या वर्षी मासिक पाळीला सुरुवात होते ज्याचा अर्थ स्त्री गर्भधारणेसाठी योग्य आहे. पाळी महिन्यातून एकदा येते व साधारण ४५ वर्षे वयापर्यंत चालू राहते. त्यानंतर बीजग्रंथीचे कार्य संपुष्टात येते व बीज उत्सर्जन बंद पडल्यामुळे किंवा बीज ग्रंथीमध्ये आंतररस तयार होणे थांबल्यामुळे मासिक पाळी कायमची बंद होते. रजोनिवृत्ती हळूहळू किंवा एकदमच होऊ शकते. रजोनिवृत्ती झाल्यावर स्त्रीमध्ये शारीरिक व मानसिक दोन्ही प्रकारचे बदल घडतात.

रजोनिवृत्ति झाल्यावर स्त्रीच्या शरीरात शारीरिक आणि मानसिक दोन्ही प्रकाराचे पविर्तन होतात. बहुतांश हे परिवर्तन नकळत व अल्प प्रमाणात होत असल्याने स्त्रीला कोणत्याही प्रकारची अडचण येत नाही, परंतु काही स्त्रीयांना विशेष त्रासाला सामोरे जावे लागते. रजोनिवृत्तिला अंग्रेजीत मेनोपॉज़ म्हणतात ज्याचा अर्थ 'जीवनात  परिवर्तन'हे आहे. हा काळ वास्तवात स्त्रीच्या जीवनातील पविर्तनकाळ असतो. या काळाचा प्रारंभ झाल्यावर चित्त मध्ये निरुत्साह, शरीरातील शिथिलता, झोप न येणे, डोके दुखणे तथा शरीरातील भिन्न भिन्न भागात दुखणे अनेक प्रकारची असुविधा, बेचैनी असणे इत्यादी लक्षण प्रकट होतात. बहुतांश महिलांच्या शरीरात स्थूलता येते. आनुवंशिक या वैयक्तिक उन्मादी प्रवृत्तितील महिलांना उन्माद, किंवा पागलपन येण्याची आशंका असते. 

प्रजनन क्रिया समाप्त झाल्यावर प्रजनन अंगांमध्ये अर्बुद होण्याचे भय असते.डिंबग्रंथि आणि गर्भाशय दोघांमध्ये अर्बुद उत्पन्न होऊ शकते. गर्भाशय मध्ये घातक आणि प्रघातक दोन्ही प्रकारचे अर्बुदांची प्रवृत्ति असते. मासिकधर्मची गड़बड़ी कैंसरचे सर्वप्रथम लक्षण आहे. जास्त प्रमाणात स्राव होणे, सौत्रार्बुद (fibroid) होणे  उदराच्या आकाराने वाढने अर्बुद हे कारण असू शकते.या  समय गलगंड,(goitre) उत्पन्न होण्याची संभावना राहते . 

भिन्न-भिन्न स्त्रियांच्यात रजोनिवृत्ति भिन्न भिन्न प्रकाराची होते. काही महिलांचे मासिकधर्म अचानक बंद होते तर काही महिलांमध्ये हळूहळू एक किंवा दोन वर्षात बंद होते. 

## रजोनिवृत्तिचे लक्षण 
खूप जास्त घाम येणे, जीव घाबरणे, डोके दुखणे, चक्कर येणे, स्वभाव मध्ये चिड़चिड़ापन येणे, शारीरिक कमजोरी येणे, पोटाशी संबंधित समस्या होते, पचनशक्ति कमजोर होते, जीव घाबरणे आणि उल्टियां होणे, लगातार बद्धकोष्ठताची समस्या होऊ शकते. या कालावधीत अनेक स्त्रियांना मानसिक तनावची समस्या येते. काही स्त्रियांमध्ये या कालावधी नंतर शरीरावर सुरकुत्या पडायला सुरुवात होते.

## संदर्भ
वर्ग:लैंगिक आरोग्य
वर्ग:प्रजनन
वर्ग:महिला स्वास्थ्य