open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
छारी धांड

**छारी धांड** (गुजराती: *छारी ढंढ*) हे गुजरातमशील एक पक्षी-आश्रयवन आहे. कच्छमधील भूज शहरापासून ते ८० किलोमीटर अंतरावर आहे.

छारी धांड भूजजवळच्या नखत्राणा तालुक्यात येते. हा सगळा भाग *बन्नी ग्रासलॅंड* म्हणून कच्छच्या नकाशावर दिसतो. त्यात छारी आणि फुलाय गावांच्या मधल्या प्रदेशात येणाऱ्या छारी धांडने २२७ चौरस किलोमीटर एवढे क्षेत्र व्यापले आहे. या आश्रयवनात ५५ जातींचे सुमारे ५०,००० पक्षी असल्याचे सांगण्यात येते.

छारी धांडच्या माळरानावर दूरपर्यंत पक्षीच पक्षी दिसतात. त्यांत शेकडोंच्या संख्येत क्रौंच पक्षी असतात. तिथल्याच एका पाणथळ जागेत सारस पक्ष्यांबरोबर फ्लेमिंगोही विहरत असतात. मोठय़ा चोचींचे पेलिकन्स पाण्यात उभे असतात. त्याच पाण्यात आंघोळ करणारे रानटी उंटही पहावयास मिळतात.

छारी धांड येथे छारी धांड इको टुरिझम सेंटरने चालविलेले एक विश्रामगृह आहे. पक्षी बघण्यासाठी बांधलेले निरीक्षण मनोरेही आहेत.

वर्ग:गुजरात राज्यातील शहरे व गावे
वर्ग:कच्छ जिल्हा
अरियालूर जिल्हा

[इवलेसे|250 px|right|गंगैकोण्डचोळपुरम येथील [जागतिक वारसा स्थान गंगैकोण्डचोळीश्वरमचे देऊळ]]
**अरियालूर** हा भारताच्या तमिळनाडू राज्यामधील एक जिल्हा आहे. २००७ साली अरियालूर जिल्हा पेराम्बलुर जिल्ह्यामधून काही भूभाग अलग करून निर्माण करण्यात आला. हा जिल्हा तमिळनाडूच्या मध्य-पूर्व भागात स्थित आहे. अरियालूर येथे ह्या जिल्ह्याचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 


वर्ग:तमिळनाडूमधील जिल्हे
सुरेशचंद्र नाडकर्णी

डॉ. **सुरेशचंद्र गंगाराम नाडकर्णी** (इ.स. १९२९ - २२ जुलै, इ.स. २०११:पुणे) हे एक मराठी लेखक, गझलचे अभ्यासक, संगीततज्ज्ञ  व प्राणिशास्त्राचे प्राध्यापक होते. ते मर्मज्ञ गझलकार होतेच, शिवाय विविध खेळांचे ते आंतरराष्ट्रीय मान्यताप्राप्त क्रीडासमीक्षक होते. क्रिकेट खेळाडू बापू नाडकर्णी यांचे ते बंधू होत. 

डॉ. नाडकर्णी यांचा गझल आणि रुबाई या दोन्ही काव्यप्रकारांचा मुळातून अभ्यास होता. उर्दू काव्यावर त्यांनी पीएच. डी. मिळवली होती. मराठी आणि उर्दू या दोन्ही भाषांत हे दोन्ही काव्यप्रकार विपुल प्रमाणात हाताळलेल्या नाडकर्णी यांच्या रचनांचे ' उंबराचं फूल ' हे पुस्तक, तसेच ' गजल ' हे गजल या काव्यप्रकाराला वाहिलेले पुस्तक प्रसिद्ध आहे.  कविवर्य सुरेश भट हे नाडकर्णी यांचे मित्र आणि प्रेरणास्थान होते. उर्दू गझला तर ते खूप आधीपासूनच लिहीत होते. पण भट यांच्या आग्रहामुळेच नाडकर्णी यांनी मराठीत गझला आणि रुबाया लिहिल्या. भटांच्या गजलेची परंपरा नाडकर्णी यांनी समर्थपणे पेलली. 

डॉ. सुरेशंद्र नाडकर्णी यांनी पुण्यातील  नौरोसजी वाडिया महाविद्यालयात प्राणिशास्त्र विभागप्रमुखपदावर दीर्घ काळ काम केले होते. त्यांनी अध्यापनाबरोबरच अनेक विषयांवर संशोधन आणि लेखन केले. नाडकर्णींची अनेक पुस्तके अभ्यासक्रमात समाविष्ट करण्यात आली आहेत. विद्यार्थी दशेपासूनच डॉ. नाडकर्णी हे उत्तम खेळाडू होते. त्यांना क्रिकेट, टेनिस, बॅडमिंटन, खो-खो, कबड्डी, कुस्ती, मल्लखांब, हॉकी आदी खेळात राष्ट्रीय पातळीवर अनेक पुरस्कार मिळाले होते..

साप्ताहिक ’स्वराज्य’मध्ये नाडकर्णी एकेकाळी हिंदी गाण्याचे रसग्रहण लिहीत असत. क्रीडाक्षेत्रातही त्यांनी समीक्षापर लेखन केले. 'क्रीडा ज्ञानकोश' आणि 'ॲथलेटिक्समधील सुवर्णपदकाच्या दिशेने' या ग्रंथातून त्यांनी भारतीय क्रीडाक्षेत्राची वेगळी दखल घेतली होती. 

## सुरेशचंद्र नाडकर्णी यांनी लिहिलेली पुस्तके
* ॲथलेटिक्समधील सुवर्णपदकाच्या दिशेने
* अज्ञाताचे विज्ञान (मुळात लेखमालिका)
* उंबराचं फूल (कवितासंग्रह)
* क्रीडा ज्ञानकोश
* गझल  
* नॉस्त्रादेमसची भविष्यवाणी   
* पृथ्वीवर माणूस उपराच! (२००४) (ह्या पुस्तकातले लेख ’सकाळ’मध्ये क्रमशः येत होते.)
* बहुरंग (लेखसंग्रह, प्रकाशन २६-५-२०१५)
* मुलगा वयात येतो     
* सदानंद : सुखी माणसाचा सदरा  

वर्ग:मराठी साहित्यिक
वर्ग:मराठी गझलकार
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म
वर्ग: इ.स. २०११ मधील मृत्यू
अंजली कऱ्हाडकर

**अंजली कऱ्हाडकर**, माहेरच्या** अंजली परांजपे** ( १६ डिसेंबर, इ.स. १९६१) या एक मराठी कवयित्री, लेखिका, कीर्तनकार, गायिका आणि अभिनेत्री आहेत. त्या केंब्रिज विद्यापीठाच्या मान्यताप्राप्त नाट्य प्रशिक्षकही आहेत. त्यांच्या दिवंगत आईचे नाव मंगला परांजपे.

अंजली कऱ्हाडकर यांना २५व्या महाराष्ट्र राज्य नाट्यस्पर्धेत 'लेकुरे उदंड झाली' (हिंदी-मराठी) आणि 'सूर्याची पिल्ले' या नाटकांतील भूमिकासाठी ३ रजत पदके मिळाली होती.

तळेगाव दाभाडे येथे राहणाऱ्या अंजली कऱ्हाडकर वयाच्या विसाव्या वर्षापासून अभिनयाने, लेखनाने व दिग्दर्शनाने रंगभूमीशी जोडल्या गेल्या आहेत. नव्या पिढीपर्यंत उत्तम साहित्य व चांगल्या कलाकृती पोहोचाव्यात या उद्देशाने त्या शिवमंगल स्वरनाट्यधारा हा उपक्रम चालवतात. त्यांची पुणे जिल्ह्यातल्या तळेगावमध्ये कलापिनी नावाची नाट्यसंस्था आहे.

अंजली कऱ्हाडकर या संगीत विषय घेऊन एम.ए. झाल्या असून पुण्यात एस.एन.डी.टी. कॉलेजात संगीत शिकवतात. पुण्यातल्याच सिंबायोसिस इंटनॅशनल स्कूलमध्ये त्या नाट्यशिक्षक आहेत.

## कऱ्हाडकर करीत असलेले नाट्यप्रयोग 
* अनंत युगाची जननी (अंजली कऱ्हाडकर यांचा एकपात्री नाट्य प्रयोग)
* एका नाटकाचा मृत्यू (प्रायोगिक नाटक, लेखक - महेश एलकुंचवार, दिग्दर्शक - अंजली कऱ्हाडकर)
* कथा ही बिलासखानी तोडीची (संगीत नाटक, निर्मात्या - अंजली कऱ्हाडकर). मुंबईच्या नेहरू सेंटरमध्ये झालेल्या ३ दिवसांच्या मराठी संगीत नाटक महोत्सवात २७-२-२०१३ रोजी हा नाट्यप्रयोग झाला होता.
* छू मंतर (एकांकिका, लेखक - वसंत कानिटकर)
* 'जननी' या विषयावरील आईची विविध रूपे आपल्या अभिनयाने सादर करणारा एकपात्री नाट्यप्रयोग. या प्रयोगात अंजली कऱ्हाडकर 'अखेरचा सवाल' या नाटकातील अखेरच्या घटका मोजणाऱ्या कॅन्सरग्रस्त नंदूची आई, बहिणाबाईची माहेरवाशीण, राजमाता जिजाबाई,  'लेकुरे उदंड झाली' नाटकातील मधुराणी, 'वीज म्हणाली धरतीला'मधील झाशीची राणी, सुधा मूर्तीच्या कथेतील शिक्षिका गौरम्मा, 'हिमालयाची सावली'मधील बायो कर्वे यांचा अभिनय सादर करतात. 
* पुलंचे ’पौष्टिक जीवन (अंजली कऱ्हाडकर यांची भूमिका असलेला व २०१० साली परांजपे संमेलनात सादर केलेला नाट्यप्रयोग)
* राणीला लागले खूळ (बालनाट्य; अंजली कऱ्हाडकर यांचे लेखन आणि संगीत दिग्दर्शन; गीते शांता शेळके आणि अंजली कऱ्हाडकर); १ल्या महाराष्ट्र राज्य नाट्यस्पर्धेत या बालनाट्याला २रे पारितोषिक मिळाले होते.

वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:इ.स. १९६१ मधील जन्म
कृष्णगिरी जिल्हा

इवलेसे|250 px|right|कृष्णगिरी धरण
**कृष्णगिरी** हा भारताच्या तमिळनाडू राज्यामधील एक जिल्हा आहे. २००७ साली कृष्णगिरी जिल्हा धर्मपुरी जिल्ह्यामधून काही भूभाग अलग करून निर्माण करण्यात आला. हा जिल्हा तमिळनाडूच्या उत्तर भागात कर्नाटक व आंध्र प्रदेश राज्यांच्या सीमेवर आहे. कृष्णगिरी येथे ह्या जिल्ह्याचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे.

कृष्णगिरी जिल्ह्याच्या वायव्य भागातील होसूर शहर बंगळूर महानगराचा भाग मानले जाते.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ


वर्ग:तमिळनाडूमधील जिल्हे
तिरुवनमलाई लोकसभा मतदारसंघ

250 px|इवलेसे|तमिळनाडूच्या नकाशावर तिरुवनमलाई मतदारसंघ
**तिरुवनमलाई** हा भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील एक लोकसभा मतदारसंघ आहे. २००९ सालच्या पुनर्रचनेदरम्यान निर्माण करण्यात आलेल्या तिरुवनमलाई मतदारसंघामध्ये तिरुवनमलाई जिल्ह्यातील ४, तर वेल्लूर जिल्ह्यातील २, असे एकूण ६ विधानसभा मतदारसंघ आहेत.

## मतदार 
दिनांक १० जानेवारी, इ.स. २०१४ च्या मतदारयादीनुसार या लोकसभा मतदारसंघात ६६४२६१ पुरुष मतदार, ६६७४४० स्त्री मतदार व २३ अन्य मतदार असे मिळून एकूण १३३१७२४ मतदार आहेत.

## खासदार 
## हे सुद्धा पहा
* भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## संदर्भ
वर्ग:तमिळनाडूमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
आरणी लोकसभा मतदारसंघ

250 px|इवलेसे|तमिळनाडूच्या नकाशावर आरणी मतदारसंघ
**आरणी** हा भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील एक लोकसभा मतदारसंघ आहे. २००० साली केलेल्या पुनर्रचनेदरम्यान निर्माण करण्यात आलेल्या आरणी मतदारसंघामध्ये तिरुवनमलाई जिल्ह्यातील ४, तर विलुपुरम जिल्ह्यातील २, असे एकूण ६ विधानसभा मतदारसंघ आहेत.

## खासदार 
वर्ग:तमिळनाडूमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
कल्लकुरिची लोकसभा मतदारसंघ

250 px|इवलेसे|तमिळनाडूच्या नकाशावर कल्लकुरिची मतदारसंघ
**कल्लकुरिची** हा भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील एक लोकसभा मतदारसंघ आहे. २००९ सालच्या पुनर्रचनेदरम्यान निर्माण करण्यात आलेल्या कल्लकुरिची मतदारसंघामध्ये विलुपुरम जिल्ह्यातील ३, तर सेलम जिल्ह्यातील ३, असे एकूण ६ विधानसभा मतदारसंघ आहेत.

## खासदार 
## बाह्य दुवे 
* संपूर्ण माहिती 

वर्ग:तमिळनाडूमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
ओबेरॉय ग्रँड (कोलकाता)

**ग्रँड हॉटेल** तथा **ओबेरॉय ग्रँड** भारताच्या कलकत्ता शहरातील मध्यवर्ती भागात जवाहर नेहरू रोड (चौरिंगी रोड) वर आहे. ब्रिटिश शासनाच्या कालावधीत बांधकाम झालेली ही अतिशय शोभिवंत देखणी वास्तू आहे. याची मालकी ओबेरॉय संघटित हॉटेलची आहे.

## इतिहास 
१९व्या शतकात हे हॉटेल कर्नल ग्रँड यांच्या चौरिंगी मार्गावरील खाजगी निवासात सुरू  झाले. त्याचा पत्ता १३ चौरिंगी रोड असा होता. नंतर मिसेस ॲनी मॉक यांनी त्याचे वसतिग्रहात रूपांतर केले. १४, १५, व १६ नंबरची घरेही या निवासाला जोडली. १६ नंबरच्या भूखंडावर अरथून स्टीफन या अमेरिकन माणसाच्या मालकीचे एक चित्रपटगृह होते. सन १९११ मध्ये ते चित्रपटगृह जळाले. मग मिसेस मॉक यांनी ती जागाही विकत घेतली आणि या सर्व भूखंडांवर मिळून सध्याचे आलेशान ग्रँड हॉटेल बांधले.  

मिसेस ॲनी मॉक यांनी या हॉटेलच्या बांधकामावर खूप पैसे खर्च करून ते अगदी नवीन शैलीचे केले. थोड्याच दिवसात हे हॉटेल कलकत्ता शहरातील इंग्लिश नागरिकांत लोकप्रिय झाले. नवीन वर्षारंभाच्या समारंभात हजर राहणाऱ्या ग्राहकांना विशिष्ट असी थंडगार शॅंपेन आणि उच्च प्रतीच्या भेट वस्तू दिल्या जाऊ लागल्या. त्या दिवशी डझनभर मोठी डुकरे मोकळी सोडायची, आणि जो कोणी त्यातल्या एखाद्याला पकडेल त्याचे ते झाले, असे कार्यक्रम होऊ लागले.

दुसऱ्या जागतिक महायुद्धात ४००० सैनिक या हॉटेलात तळ ठोकून राहिले आणि वारंवार पार्टी, समारंभ होऊ लागले. त्याने या हॉटेलच्या व्यवसायात चांगलीच वाढ झाली आणि त्याचे चित्रच पालटले. अमेरिकन नौसैनिक देखील येथल्या युगुलनृत्याच्या कार्यक्रमांना वारंवार हजेरी लावू लागले. 

## हॉटेलचे स्वरूप 
हे हॉटेल म्हणजे विशाल असी शुभ्र रंगाची इमारत आहे. वरच्या मजल्यावर ऐसपैस व्हरांडा, बाल्कनी, असून हरएक गोष्ट नियोजनबद्ध आहे. प्रत्येक ब्लॉकला स्तंभांनी उचलून धरले आहे.

## पुरस्कार
* सन २००५मध्ये झालेल्या जागतिक सर्वेक्षणानंतर या हॉटेलला ’टॉप इंटरनॅशनल हॉटेल अँड रिझॉर्ट इन इंडिया’ हा पुरस्कार मिळाला.
* बेस्ट बिझिनेस हॉटेल इन एशिया अँड CNBC या पुरस्कारासाठी नामनिर्देशन झाले.: 
* पश्चिम बंगाल सरकारच्या पर्यटन खात्याने या हॉटेलला ’बेस्ट हॉटेल इन द फाइव्ह स्टार डीलक्स कॅटेगरी इन पूर्व भारत’, असे ठरवले... .

## संदर्भ
वर्ग:कोलकात्यातील पंचतारांकित हॉटेल्स
मुंगी (निःसंदिग्धीकरण)

## सजीव
* मुंगी एक कीटकवर्गीय प्राणी

## मुंगी, मुंगली वगैरे गावे
* मुंगी (पैठण) = मुंगी (शेवगाव) जिल्हा अहमदनगर 
* मुंगी (शेवगाव) जिल्हा अहमदनगर	 =मुंगी (पैठण) 
* मुंगी (धारूर) बीड	 	
* मुंगी (चिखली) बुलढाणा	
* मुंगी घाट - शिखर शिंगणापूर जिल्हा सातारा 

* मुंगळा (मालेगाव) जिल्हा - वाशीम	 	
* मुंगली (अर्जुनी मोरगाव) जिल्हा - .गोंदिया	
* मुंगोली (वणी) जिल्हा - यवतमाळ		

* मुंगशी (पारनेर) जिल्हा -  अहमदनगर	
* मुंगशी (माढा) जिल्हा -  सोलापूर	
* मुंगशी (माहूर) जिल्हा -  नांदेड
* मुंगशी (मूर्तिजापूर) जिल्हा - अकोला	
* मुंगशी (पारनेर) जिल्हा -  अहमदनगर	
* मुंगशी (आर.) (बार्शी)	जिल्हा - [सोलापूर	
* [मुंगशी (वा.) (बार्शी) जिल्हा -	[सोलापूर
* [मुंगशी (पुसद) जिल्हा - [यवतमाळ	
* [मुंगोशी (पेण) जिल्हा - रायगड		
* मुंगेवाडी (जामखेड) जिल्हा -	अहमदनगर	
* मुंगपूर (सेलू) जिल्हा -  वर्धा
* मुंगनेर (धानोरा) जिल्हा -  गडचिरोली	
* मुंगनेर (एटापल्ली) जिल्हा -	गडचिरोली	

* मुंगसे (अमळनेर) जिल्हा -  जळगाव
* मुंगसे (बागलाण) जिल्हा -  नाशिक
* मुंगसे (मालेगाव) जिल्हा -  नाशिक 	
* मुंगसेवाडी (वाई) जिल्हा -  सातारा
* मुंगुसवडे (पाथर्डी) जिल्हा - अहमदनगर	
* मुंगुसगाव (श्रीगोंदे) जिल्हा - अहमदनगर	
* मुंगसापुर (कन्नड) जिल्हा - औरंगाबाद	
* मुंगुसवाडी (आजरा) जिल्हा - कोल्हापूर	
* मुंगसरी (चिखली) जिल्हा -  बुलढाणा
* मुंगसरा (नाशिक) जिल्हा - नाशिक	
* मुंगुस्ते (वाडा) जिल्हा - ठाणे		
* मुंगूरवाडी (गडहिंग्लज) जिल्हा - कोल्हापूर

## इतर
* मुंगी - एक मराठी आडनाव; (उदा० नाट्यदिग्दर्शक असलेल्या राम मुंगी यांचे आडनाव)
* मूॅंगा (रत्‍न) - पोवळे, प्रवाळ, Red Coral
* मुंगीकर (आडनाव)
* मूॅंग (हिंदीत मूग)
* मूग (हिंदीत मूॅंग)
* मुंगा देव/मुंगी देवी

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
कन्याकुमारी लोकसभा मतदारसंघ

250 px|इवलेसे|तमिळनाडूच्या नकाशावर कन्याकुमारी मतदारसंघ
**कन्याकुमारी** हा भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील एक लोकसभा मतदारसंघ आहे. २००९ सालच्या पुनर्रचनेदरम्यान नागरकोविल व तिरुचेंदुर ह्या भूतपूर्व मतदारसंघांपासून निर्माण करण्यात आलेल्या कन्याकुमारी मतदारसंघामध्ये कन्याकुमारीसह कन्याकुमारी जिल्ह्यातील ६ विधानसभा मतदारसंघ आहेत.

## खासदार 
## बाह्य दुवे
*संपूर्ण माहिती 

वर्ग:तमिळनाडूमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
अंशू गुप्ता

**अंशू गुप्ता** हे एक भारतीय सामाजिक कार्यकर्ते आहेत.

## शिक्षण 
अंशू गुप्ता यांचे वडील उत्तर प्रदेशातील बनबसा येथे मिलिटरी इंजिनिअरिंग सर्व्हिसच्या कार्यालयात नोकरी करत होते.काम करत होते. अंशू गुप्ता त्याच गावातल्या शारदा इंटर कॉलेजातून १९८५ साली पहिल्या वर्गात दहावी पास झाले. वडिलांची बदली झाल्याने त्यांनी पुढील शिक्षण टनकपूर गावातील राधेहर सरकारी कॉलेजातून केले. जुनियर कॉलेजमध्ये असल्यापासूनच अंशू गुप्ता यांच्यातील समाजसेवेची ऊर्मी लक्षात येत होती.
त्यानंतर अंशू गुप्ता यांनी दिल्लीच्या इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ मास कम्युनिकेशनमधून एकॉनॉमिक्समध्ये मास्टर्स केले.

## गूंजची स्थापना 
देशातील गरिबांच्या व्यथा-वेदना दूर करण्यासाठी, त्यांच्या मूलभूत गरजा भागवण्यासाठी समाजसेवेचा ध्यास घेऊन अंशू गुप्ता यांनी १९९९ मध्ये भक्कम पगाराची कॉर्पोरेट नोकरी सोडून 'गूंज' या सेवाभावी संस्थेची स्थापना केली.

या संस्थेने इ.स. २०१५ सालापर्यंत हजारो टन टाकाऊ वस्तूंचे रूपांतर गरिबांना उपयोगी पडतील अशा गोष्टींमध्ये केले आहे. त्यांत प्रामुख्याने कपडे, घरगुती उपकरणे, आणि इतर शहरी टाकाऊ वस्तूंचा समावेश आहे.

ही संस्था भारतातील २१ राज्यांमध्ये काम करत आहे. दर वर्षी ५०० स्वयंसेवकांच्या आणि २५० सहकाऱ्यांच्या मदतीने एक हजार टन कचरा गोळा केला जातो. त्यातून गरिबांच्या गरजा भागविल्या जातात.

## पुरस्कार 
अंशू गुप्ता यांना २०१५ सालचा मॅगसेसे पुरस्कार प्रदान करण्यात आला आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:सामाजिक कार्यकर्ते
वर्ग:मॅग्सेसे पुरस्कारविजेते
वर्ग:भारतीय समाजसेवक
प्रल्हाद शिंदे

प्रल्हाद भगवानराव शिंदे

**प्रल्हाद भगवानराव शिंदे** (इ.स. १९३३ - २३ जून, इ.स. २००४:कल्याण, महाराष्ट्र) हे एक मराठी लोकसंगीत गायक होते. त्यांनी अनेक गीते, भीमगीते, भक्तिगीते आणि काही हिंदी कवाल्या गायल्या आहेत.

प्रारंभिक जीवन

शिंदे यांचा जन्म १९३३ रोजी सोलापूरच्या मंगळवेढा गावात भगवानराव आणि सोनाबाई शिंदे यांच्या पोटी झाला. तो सर्वात लहान मुलगा होता आणि त्याला दोन मोठे भाऊ होते. दारिद्र्यामुळे आपल्या आईवडिलांसोबत कीर्तन आणि पथनाट्य करायला सुरुवात केली तेव्हा संगीताशी त्याची ओळख झाली. त्यांच्या तरुण वयात त्यांनी इस्माईल आझाद यांच्या गटात तबलावादक आणि कोरस म्हणून काम केले आणि हैदर की तलवार या गाण्यात एक छोटासा भाग गाण्याची संधीही त्यांना मिळाली. चार भक्तिगीते असलेला त्यांचा पहिला अल्बम रिलीज झाल्यावर HMV ने त्यांना ब्रेक दिला. त्यांनी अनेक भक्ती आणि लोकगीते गायली ज्यामुळे त्यांना महाराष्ट्रात प्रसिद्धी मिळाली. त्यांनी काही कव्वालीही गायल्या.[1][4]

शिंदे कुटुंब

शिंदे यांनी रुक्मिणीबाईशी विवाह केला. गायक आनंद शिंदे, मिलिंद शिंदे आणि दिनकर शिंदे हे त्यांचे पुत्र आहेत.[4] आदर्श शिंदे, उत्कर्ष आणि आनंदचा मुलगा हर्षद हे त्यांचे नातू आहेत.[5][6]

निवडलेली डिस्कोग्राफी

त्यांची निवडक छायाचित्रण खालीलप्रमाणे आहे.[7]

आशिकाना और नसीहत आमेज कव्वाली - 1975

इस्माईल आझाद कव्वाल की चार यादगार कव्वालियां - १९९०

प्रथम नमु गौतम - 1991

साई माऊली - 1995

मेरे साई - 1996

त्यागी भीमराव - १९९६

भीम ज्वालामुखी - 1997

पाऊले चालती पंढरीची वाट - 1997

विठ्ठलाची वारी - १९९९

टोपीवाल्यान इशारा केला - 2000

त्रिशरण का टिका (भीम गीत) - 2000

संपूर्ण जागरण - 2001

जेजुरीचा राजा - 2001

महिमा मोठया महादेवाचा - 2001

चला जाऊ आळंदीला - 2001

सणवल्या विठ्ठला - 2001

पंढरीला जाउनी येतो - 2001

बाप्पा मोरया रे

https://www.google.com/search?newwindow=1&sca_esv=658059ba84023065&sca_upv=1&sxsrf=ADLYWIJLE1K5c7qPCn99jQXX_XJrGa-Bew:1726741314154&q=Prahlad+Shinde&si=ACC90nwLLwns5sISZcdzuISy7t-NHozt8Cbt6G3WNQfC9ekAgGs7Br6TWY9ouLmevJqzgo32lVnQJTtrJEKkGZQuLo8LUQUPcY0FO1FRoT8q6RSereFPBvjK2hKLbAoNZv2Iz8nrlXSjmYaI3rcpTKTI7-SPkyCRLQ41gTLkuHzp_kG5_0Tgtlgz2A98hfZGWohwGYa5srLsO4JSHMN6E2Liz45AHy1qkQ%3D%3D&sa=X&ved=2ahUKEwjQsJjV5M6IAxU7nmMGHVeuKA4Q18AJegQIGRAB&biw=1366&bih=607&dpr=1#wptab=si:ACC90nwLZqiz6a8qkV84WNK5zHx9dSTORVFXMUSAdB7GjwuNycrPRk6ot24HluwCot8_iaC6T8E32XejE4DytUPap_VWihOwPCqPVEUTTyAYfkGHT5KCsikZ9f9LbOl7lTOCaI9Hl0sR 

## ध्वनिमुद्रित गीते 
प्रल्हाद शिंदे यांची ध्वनिमुद्रित गीते
* आता तरी देवा मला
* करुया उदो उदो उदो
* गाडी चालली घुंगराची
* चंद्रभागेच्यातीरी उभा
* चल ग सखे पंढरीला
* जैसे ज्याचे कर्म तैसे
* तुच सुखकर्ता तुच दुखहर्ता
* तुझा खर्च लागला वाढू
* दर्शन देरे देरे भगवंता
* देवा मला का दिली बायको
* नाम तुझे घेता देवा
* पाऊले चालती पंढरीची वाट

## कवाल्या 
प्रल्हाद शिंदे यांनी गायलेल्या प्रसिद्ध कवाल्या
* तू लाख हिफाजत करले, तू लाख करे रखवाली; उड जायेगा पंछी एक दिन, रहेगा पिंजरा खाली ही कवाली त्यांनी गायलि होती

वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:इ.स. २००४ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९३३ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय बौद्ध
वर्ग:दलित कलाकार
फुले आंबेडकर विचार प्रसार साहित्य संमेलन

फुले आंबेडकर विचार प्रसार साहित्य संमेलन या नावाने एक साहित्य संमेलन पुणे जिल्ह्यातील भोरगावी २१-२२ नोव्हेंबर २०१५ या कालावधीत झाले. 

हे साहित्य संमेलन यापूर्वी झालेल्या फुले-आंबेडकर साहित्य संमेलन, फुले-आंबेडकरी विचारधारा परिषद साहित्य संमेलन, फुले-शाहू-आंबेडकर राष्ट्रीय साहित्य संमेलन आणि फुले साहित्य संंमेलन यांच्यापेक्षा वेगळे होते.

हे सुद्धा पहा :-
* साहित्य संमेलने

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
संजीव चतुर्वेदी

**संजीव चतुर्वेदी** (२१ डिसेंबर, इ.स. १९७४ - ) हे भारतीय वन सेवेतील अधिकारी आहेत. भ्रष्टाचाराची अनेक प्रकरणे त्यांनी बाहेर काढली.  त्याची शिक्षा म्हणून त्यांच्या सातत्याने बदल्या करण्यात आल्या. त्यांच्या मागे चौकश्यांचा ससेमिरा लावून त्यांना खोट्या आरोपांत गुंतवण्यात आले. दिल्लीतील अखिल भारतीय आयुर्विज्ञान संस्थेत (एम्समध्ये) मुख्य दक्षता अधिकारी म्हणून काम करत असताना त्यांनी अनेक राजकीय नेत्यांचे हितसंबंध दुखाऊन त्यांचा भ्रष्टाचार उघड केला.

शेवटी संजीव चतुर्वेदी यांना दक्षता अधिकाऱ्याच्या पदावरून हटवून एम्सच्या संस्थेत उपसचिव करण्यात आले.

## संजीव चतुर्वेदी यांची कारकीर्द
* सन १९९५ मध्ये अलाहाबादच्या मोतीलाल नेहरू इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्‍नोलॉजी मधून बी.टेक. ही पदवी मिळवली.
* इ.स. २००२ मध्ये आय.एफ.एस झाले.
* संजीव चतुर्वेदी यांची पहिली नियुक्ती कुरुक्षेत्र येथे मिळाली.  तेथे त्यांनी हांसी-बुटाना कालवा बनवणाऱ्या भ्रष्ट ठेकेदारांवर पोलीस केस केली. 
* पुढील पाच वर्षात चतुर्वेदींच्या १२ बदल्या झाल्या.
* २००७-०८ या काळात चतुर्वेदींनी झज्जर गावातील एका औषधी-वनस्पतीं उद्यानाच्या कामात झालेला भ्रष्टाचार उघडकीस आणला. या घोटाळ्यात काही अधिकाऱ्यांबरोबर आमदार आणि मंत्री यांचाही सहभाग होता. 
* २००९ साली त्यांनी हरियाणामधील झज्जर आणि हिसार या वनक्षेत्रातील घोटाळे शोधून काढले.
* त्याच वर्षी संजीव चतुर्वेदी यांच्यावर एका कनिष्ठ अधिकाऱ्याला वाईट वागणूक दिल्याचा आरोप ठेवला गेला. पण थोड्याच काळात त्यांची या आरोपातून सुटका झाली.
* या कालखंडात त्यांचे निलंबन करून त्यांच्यावर ४ वेळा खोट्या पोलीस फिर्यादी दाखल झाल्या. चारही वेळेला राष्ट्रपतींनी चौकशी करून त्यांना सर्व आरोपातून मुक्त करून परत कामावर घ्यायला लावले. 
* २०१० साली चतुर्वेदींनी हरियाणा सरकारच्या जुलमाला कटाळून अन्य राज्यात बदली मागितली.
* २०१२ मध्ये त्यांची अखिल भारतीय आयुर्विज्ञान संस्थेत (एम्समध्ये) उपनिदेशकपदावर नेमणूक झाली.
* त्या कामाव्यतिरिक्त चतुर्वेदींवर AIIMSच्या मुख्य दक्षता अधिकाऱ्याचे कामही सोपविण्यात आले.
* १२वी बदली बदली दिल्लीतील अखिल भारतीय आयुर्विज्ञान संस्थेत (एम्समध्ये) मुख्य दक्षता अधिकारी म्हणून झाली.  तेथे त्यांनी फक्त दोन वर्षांच्या कार्यकालात भ्रष्टाचाराचे १८०हून अधिक घोटाळे उघडकीस आणले. बेकायदेशीरपणे परदेश दौरे करणाऱ्या डॉक्टरांवर कायदेशीर कारवाई करण्याचे धाडस त्यांनी दाखवले होते. त्यातील ७८ आरोपींना शिक्षा सुनावण्यात झाली आहे. त्याशिवाय, त्यांनी उघडकीस आणलेल्या ८७ प्रकरणांमध्ये आरोपपत्र दाखल करण्यात आले आहे, तर २० प्रकरणांची चौकशी सीबीआय करते आहे.
* २०१४ साली आरोग्यसचिवांनी प्रामाणिक अधिकारी म्हणून चतुर्वेदींचा पदक देऊन सन्मान केला.
* भारतात दिल्लीमध्ये भारतीय जनता पक्षाचे केंद्र सरकार आल्यानंतर चतुर्वेदींना दक्षता अधिकाऱ्याच्या कामापासून मुक्त करण्यात आले. यावर अजूनही जनतेमध्ये आणि लोकसभेमध्ये चर्चा-वादविवाद सुरू आहेत.

(अपूर्ण)

## पुरस्कार
संजीव चतुर्वेदी यांना २०१५ सालच्या मॅगसेसे पुरस्काराने गौरवण्यात आले आहे.

वर्ग:मॅग्सेसे पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९७४ मधील जन्म
अनंत कवी (निःसंदिग्धीकरण)

* समर्थ स्तवनाचे अनंत कवी हे महाबळेश्वरचे होते. त्यांनी समर्थ रामदासांवर अनेक काव्यरचना केल्या आहेत. हे आणि अनंतबुवा मेथवडेकर एकच व्यक्ती आहेत का ? याची माहिती जाणकारांची चर्चा पानावर द्यावी. 

* अनंतबुवा मेथवडेकर
* अनंत फंदी

* अनंत साळवी 
* अनंत काणेकर

* अनंत मराठे
* अनंत ठेले
* रामचंद्र अनंत

## हिंदी
* अनंत कुमार पाषाण
* अनंत भटनागर
* अनंतप्रसाद रामभरोसे
* अनन्त आलोक
अरुणा असफ अली

**अरुणा असफ अली** (जुलै १६, १९०८ - जुलै २९, १९९६) या स्वातंत्र्यसेनानी होत्या. त्यांचे मूळ नाव अरुणा गांगुली होय. इ.स. १९४२ सालच्या चले जाव आंदोलनात गांधीजीनी राष्ट्रास "करो वा मरो" चे आव्हान केले. त्या वर्षी ८ ऑगस्ट रोजी मुंबईच्या गोवालिया टॅंक मैदानावर भरलेल्या सभेत अरुणा असफ अलींनी काँग्रेसचा झेंडा फडकवला होता. स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर त्या राजकारणात सक्रीय होत्या. त्या १९५८ मध्ये दिल्लीच्या पहिल्या महापौर झाल्या. त्यांनी लिंक या नावाने प्रकाशन संस्था काढून वृत्तपत्रे, मासिके व पुस्तके प्रकाशित केली.

## पुरस्कार 
अरुणा असफ अली यांच्या भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील कार्यासाठी १९९७ मध्ये त्यांना मरणोत्तर भारतरत्न पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.

वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९६ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
वर्ग:भारतरत्‍न पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यलढा
अभिषेक (निःसंदिग्धीकरण)

* अभिषेक - एक पूजा पद्धती
* राज्याभिषेक - या अर्थाने
## व्यक्ती नाव
* अभिषेक कुमार
* अभिषेक झुनझुनवाला
* अभिषेक नायर
* अभिषेक बच्चन
* अभिषेक ताम्रकार
* अभिषेक शर्मा
* अभिषेक सिंघवी

### आडनाव
* अभिषेकी
मुल्ला उमर

इवलेसे
**मुल्ला उमर** (इ.स. १९६०:चाह-इ-हिम्मत, कंदाहार प्रांत, अफगाणिस्तान - इ.स. २०१३) हा अफगाणिस्तानातील तालिबान या दहशतवादी संघटनेचा सर्वोच्च नेता आणि आध्यात्मिक गुरू होता.

सोव्हिएत रशियाच्या विरोधात मुल्ला उमर लढला. हरलेल्या सोव्हिएत फौजांनी अफगाणिस्तानमधून काढता पाय घेतला. त्यानंतर मूलत्तत्त्ववादी मुसलमानांनी स्थापन केलेल्या तालिबानने इ.स. १९९६ ते २००१ या काळात अफगाणिस्तानातले सरकार चालवले. कंदाहार ही त्यांची राजधानी होती. फक्त पाकिस्तान, सौदी अरेबिया आणि संयुक्त अरब अमिराती या तीन देशांनी या सरकारला मान्यता दिली होती. तालिबानच्या राजवटीत इस्लामी शरिया (शरियत) या कायद्याची कडक अंमलबजावणी करण्यात आली होती. तेहरिके तालिबान पाकिस्तान या संघटनेची पाकिस्तानमधील शाखा होती.  या संघटनेने पेशावरमधील शाळेवर हल्ला करून अनेक मुलांचा बळी घेतला.

सोव्हिएतच्या फौजांशी झालेल्या लढाईत मुल्ला उमरच्या उजव्या डोळ्याला गंभीर दुखापत झाली होती. या लढाईनंतर मुल्ला उमरने अल कायदाच्या ओसामा बिन लादेनशी हातमिळवणी केली. अमेरिकेतील वर्ल्ड ट्रेड सेंटरवर झालेल्या हल्ल्यानंतर अमेरिकेने अफगाणिस्तानमध्ये युद्ध मोहीम उघडली, तेव्हा मुल्ला उमर भूमिगत झाला. त्याच्यावर अमेरिकेने एक कोटी डॉलरचे बक्षीस लावले होते.

तालिबानने मुल्ला उमरचे चरित्र प्रसिद्ध केले आहे, त्यानुसार मुल्ला उमरला स्वतःचे घर नव्हते, तसेच त्याचे परदेशात बँक खातेही नव्हते.  त्याची विनोदबुद्धी फार चांगली होती, असे त्या चरित्रात म्हणले आहे. तालिबानमधीलच ’अफगाणिस्तान इस्लामिक मुव्हमेन्ट फिदाई महाज’ या बंडखोर गटातील नेते मुल्ला अख्तर मोहम्मद मन्सूर व गुल आगा यांनी उमरला २०१३ सालच्या जुलै महिन्यात ठार केल्याची माहिती गटाचे प्रवक्ते काही हमजा यांनी दिली आहे.

वर्ग:दहशतवाद
वर्ग:इस्लामी दहशतवाद
वर्ग:इ.स. १९६० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील मृत्यू
सफाळे

**सफाळे** महाराष्ट्राच्या पालघर जिल्ह्यातील गाव आहे. येथील कोरे वर्तक पुळण आणि एडवण आशापुरी मंदिर ही पर्यटनस्थळे आहेत. सफाळे रेल्वे स्थानक मुंबई-वडोदरा रेल्वेमार्गावरील एक स्थानक असून येथे फक्त कमी वेगाच्या गाड्या थांबतात.
*सफाळे हे मध्यवर्ती ठिकाण असून पूर्व आणि पश्चिम या दोन्ही ठिकाणी वसलेल्या गावांसाठी ते एक बाजरपेठ म्हणून सोयीस्कर आहे.
एकूणच सांस्कृतिकदृष्टया महत्त्वाचे शहर म्हणून उदयास येत आहे.
महत्त्वाचे म्हणजे येथे अनेक सामाजिक संस्था कार्यरत आहेत त्यामध्ये महत्त्वाचे म्हणजे अंतरंग सांस्कृतिक कला दर्पण प्रतिष्ठान सफाळे ही एक महत्त्वाची सेवाभावी सामाजिक संस्था कार्यरत असून विविध उपक्रम आयोजित करीत असते.

अंतरंग ही नॉन-प्रॉफिट संस्था साहीत्य, कला, संस्कृती व पर्यावरण जोपासानेतून सुदृढ समाजाचे निर्माण करणाचे कार्य २०१४ पासून करते आहे. आतापर्यंत साहित्य, संगीत, कला, शिल्प, अभिनय, संस्कृती, पर्यावरण, शैक्षणिक व सामाजिक इत्यादी सर्वच क्षेत्रात संस्थेचे कार्य अप्रतिम आहे. दर वर्षी दिवाळीच्या आधी होणारा "इंद्रधनू कला महोत्सव" हा या संस्थेचा महत्त्वाचा कार्यक्रम असून, वर्षातून ६ वेळा विविध विषयांतील तज्ञ, अभ्यासक, समाजसेवक, इतिहासकार, संगीतकार इत्यादी पैकी मान्यवरांना बोलावून त्यांच्यासोबत "मुक्तसंवाद" ह्या सदराखाली संवाद साधला जातो. ह्या व्यतिरिक्त वर्षभरात विविध उपक्रमांतर्गत संगीत मैफिल, कवी कट्टा, ढोलताशे संचालन, उन्हाळी शिबीर, व्याख्यान, माहितीपट, अभ्यास सहल, इत्यादी कार्यक्रम होत असतात. अंतरंग प्रतिष्ठान तर्फे सफाळे येथे विनामूल्य ग्रंथालय व अभ्यासिका सुद्धा सुरू केलेली आहे.

सफाळे

येथून ६० कि.मि. अंतरावर डहाणू येथे औष्णिक विद्युत केन्द्र तसेच ३० कि. मि. अंतरावर तारापूर येथे परमाणु विद्युत केन्द्रे आहेत.

## लोकजीवन
सफाळे गावाच्या आजुबाजूच्या गावातील ग्रामीण व आदिवासी समाजातील स्त्रिया हाताने राख्या बनवतात. ह्या राख्या बांबूचा उपयोग करून बनविल्या जातात. झाडांच्या बियांचासुद्धा ह्या मध्ये वापर केला जातो.ह्या राख्या रक्षाबंधनाच्या सणानंतर कचऱ्यात न फेकता जमिनीत पुरल्यास त्यामधून रोपटी तयार होतात. ह्या राख्या पर्यावरणपूरक आहेत.राष्ट्रीय सेवा योजनेखाली महाविद्यालयातील विद्यार्थी ह्या राख्या कोणताही नफा न घेता ह्या आदिवासी महिलांना विकून देतात. त्यामुळे पारंपरिक कलेची जोपासना तर होतेच आणि ग्रामीण भागातील महिलांना रोजगार मिळून आर्थिक स्वावलंबन मिळते.

## संदर्भ
१.https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html

२.http://tourism.gov.in/india-tourism-development-corporation-itdc

३. http://antarang.org/ 

वर्ग:पालघर जिल्ह्यातील गावे
*
पिस्ता

**पिस्ता** ( किंवा Green Almond) हे छोटय़ा आकाराचे चविष्ट व कठीण कवचाचे पौष्टिक फळ आहे.

पिस्त्याचे कवच टणक, परंतु द्विदल असते. त्याच्या गरावर एक साल असते. आतील गराचा रंग हिरवट पिवळा असतो. पिस्त्याचे झाड आकाराने खूप मोठे व डौलदार असते. त्याच्या फांद्या समांतर व सर्व बाजूंनी सारख्या असून पानांनी बहरलेल्या असतात. पिस्त्याची झाडे इराण, अफगाणिस्तान, फ्रांस, अमेरिका, तुर्कस्तान या भागामध्ये जास्त आढळतात.

पिस्त्याला संस्कृतमध्ये *म्युकुलका*, *निकोटक* किंवा निकोचक म्हणतात. याचे शास्त्रीय नाव *पिस्ताशिया व्हेरा* (Pistacia vera) आहे.

## गुणधर्म 
पिस्ता चवीला मधुर, किंचित कडवट, उष्ण वीर्यात्मक असून पित्तकर व कफ-वातघ्न आहे. तो पचायला जड व धातूंचे पोषण करणारा, रक्तदोष नाहीसे करणारा आहे. पिस्त्यामध्ये कॅल्शिअम, फॉस्फरस, लोह, प्रथिने, खनिजे, तंतुमय व पिष्टमय पदार्थ आणि जीवनसत्त्वे हे सर्व घटक भरपूर प्रमाणात असतात.

वर्ग:फळे
वर्ग:औषधी वनस्पती
वर्ग:पाककलेमध्ये वापरले जाणारे पदार्थ
वर्ग:सुकामेवा
उमरोळी (पालघर)

**उमरोळी** महाराष्ट्राच्या पालघर जिल्ह्यातील एक गाव आहे व पश्चिम रेल्वेवरील एक रेल्वे स्थानक आहे. येथे फक्त मंदगतीच्या लोकल,मेमु,शटल गाड्या थांबतात.तसेच चर्चगेट-डहाणु रोड पश्चिम रेल्वे वरील पालघर स्थानकांच्या पुढील उपनगरीय रेल्वे स्थानक आहे. या स्थानकांच्या निमिंतीमुळे परिसरातील दापोली,कोळगांव,उमरोळी,पंचाळी,आगवन,बिरवाडी,पडघे इ.अनेक गांवाना मुंबईला जाणे-येणे सोईस्कर झाले.

उमरोळी हे रेल्वे प्रशासन आणि ग्रामविकास यांच्या श्रमदानातून बनलेले आहे.

## संदर्भ
* https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html

२.
http://tourism.gov.in/india-tourism-development-corporation-itdc
वर्ग:पालघर तालुक्यातील गावे
तेनाली

**तेनाली** हे भारत देशाच्या आंध्र प्रदेश राज्याच्या गुंटुर जिल्ह्यामधील एक शहर आहे. तेनाली शहर गुंटुरच्या २४ किमी पूर्वेस तर विजयवाडाच्या ३५ किमी दक्षिणेस वसले असून २०११ साली येथील लोकसंख्या सुमारे १.६५ लाख होती. तेनाली तेलुगू संस्कृतीचे केंद्र मानले जाते. आंध्र प्रदेशपासून तेलंगणा वेगळा करण्यात आल्यानंतर आंध्रची राजधानी हैदराबादहून एका नव्या शहरामध्ये हलवली जाईल. तेनाली हे भविष्यातील राजधानी प्रदेशामध्ये असेल असा अंदाज व्यक्त केला गेला आहे.

## हे सुद्धा पहा
* तेनालीरामन

वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील शहरे
वर्ग:गुंटुर जिल्हा
विजयनगर जिल्हा

**विजयनगर जिल्हा** (Vijayanagara district) हा कर्नाटक राज्यातील एक जिल्हा आहे, जो कल्याण कर्नाटक प्रदेशात आहे. २ ऑक्टोबर २०२१ रोजी बेल्लारी जिल्ह्याचे विभाजन करून विजयनगर जिल्ह्याची निर्मिती करण्यात आली. होस्पेट शहर हे  जिल्हा मुख्यालय आहे. हा जिल्हा गुलबर्गा विभागात येतो.

वर्ग:कर्नाटकातील जिल्हे
*
तूतुकुडी लोकसभा मतदारसंघ

250 px|इवलेसे|तमिळनाडूच्या नकाशावर तूतुकुडी मतदारसंघ
**तूतुकुडी** हा भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील एक लोकसभा मतदारसंघ आहे. २००९ सालच्या पुनर्रचनेदरम्यान तिरुचेंदुर ह्या भूतपूर्व मतदारसंघापासून निर्माण करण्यात आलेल्या तूतुकुडी मतदारसंघामध्ये तूतुकुडीसह तूतुकुडी जिल्ह्यातील ६ विधानसभा मतदारसंघ आहेत.

## खासदार 
## बाह्य दुवे
*संपूर्ण माहिती

वर्ग:तमिळनाडूमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
भाषावार प्रांतरचना

स्वतंत्र भारतात मराठी भाषकांचे राज्य स्थापन करण्यासाठी संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ हा लढा उभारला गेला. या चळवळीमुळे १ मे इ. स. १९६० रोजी महाराष्ट्र राज्य अस्तित्वात आले. महाराष्ट्र राज्यात मराठी भाषा बोलणारे कोकण, देश, विदर्भ, मराठवाडा, खानदेश व अजूनही महाराष्ट्राबाहेरच असलेले डांग,बेळगाव, निपाणी, कारवार व बिदर हे भाग येणे अभिप्रेत होते. साहित्यिक, सांस्कृतिक, वैचारिक, राजकीय या सर्व अंगांनी ही चळवळ उभी राहिली.

## पूर्वार्ध 
ब्रिटिशांनी आपल्या राज्यकारभारासाठी भारताची विभागणी वेगवेगळ्या प्रांतांत केली होती, परंतु ती भाषेप्रमाणे नव्हती. 
* इ.स. १९२० साली नागपुरात झालेल्या काँग्रेस अधिवेशनाच्या वेळी भाषावर प्रांतरचेनेचा मुद्दा महात्मा गांधींनी मान्य केला होता. 
**लोकमान्य टिळक हे देखील भाषावर प्रांतरचनेच्या बाजूने होते. 
काँग्रेसनेच एकेकाळी मान्य केलेला हा मुद्दा स्वातंत्र्यानंतर मात्र पक्षाला विशेषतः नेहरूंना, संकुचित व राष्ट्रीय एकात्मकतेला धोका वाटू लागला. 
 मुंबईतील भांडवलदारांना जे मुख्यत: अमहाराष्ट्रीय होते, त्यांचा मुंबई महाराष्ट्राला द्यायला कडाडून विरोध होता.
* संयुक्त महाराष्ट्राच्या चळवळीचा पाया इ. स. १९३८ च्या अखेर वऱ्हाडात घातला गेला. त्या वेळी वऱ्हाडचा प्रदेश जुन्या मध्यप्रांत व वऱ्हाड (सी. पी. अँड बेरार प्रॉव्हिन्स) प्रांतात समाविष्ट होता, त्यात बहुसंख्या हिंदी भाषकांची होती. वऱ्हाडातून येणारे उत्पन्न अधिकतर हिंदी विभागावर खर्च होऊनही वऱ्हाड दुर्लक्षिलेला राही. त्यामुळे त्यातून मराठी वऱ्हाड वेगळा करण्याची मागणी चालू शतकाच्या प्रारंभीपासून व्हाइसरॉयच्या कौन्सिलात होत होती. 
इ.स. १९३५ साली प्रांतिक स्वायत्ततेचा कायदा पास झाला. इ.स. १९३७ च्या निवडणुकीत प्रांतिक विधिमंडळात काँग्रेसला बहुमत लाभले. 
* विधिमंडळाचे सदस्य रामराव देशमुख यांनी १ ऑक्टोबर इ. स. १९३८ साली त्या विधिमंडळापुढे मांडलेला वेगळ्या वऱ्हाडाचा ठराव एकमताने मंजूर झाला.

इ. स. १९३८ साली पटवर्धन व इ. स. १९४० मध्ये ग.त्र्यं. माडखोलकरांनी महाराष्ट्र एकीकरणाचा विषय उपस्थित केला. 
* माडखोलकरांनी महाराष्ट्र समाजात व्यापार व उद्योग भूमिपुत्रांच्या ताब्यात नसल्याचे व महाराष्ट्राचे काँग्रेस पुढारी एकीकरणासाठी प्रयत्न करत नसल्याचे म्हणले. इ.स. १९४६ चे साहित्य संमेलन माडखोलकरांच्या अध्यक्षतेखाली झाले. 
या संमेलनात **संयुक्त महाराष्ट्र समिती** स्थापन झाली व संयुक्त महाराष्ट्राची मागणी करणारे ३ ठराव साहित्यिकांनी पाठवले. या ठरावांना राजकीय नेत्यांनी पाठिंबा दिला.

## फाजलअली आयोग
फाजल अली (PAK) आयोग/ (राज्य पुनर्रचना आयोग) 

*स्थापना : २९ डिसेंबर १९५३
*अहवाल : १० ऑक्टोबर १९५५

*अध्यक्ष : फाजल अली
*सदस्य : १) के. एच. पण्णीकर २) एच.ए. कुंझरू

★ शिफारशी:

भारताचे भाषावार प्रांतरचनेच्या आधारावर विभाजन करावे.

a. विदर्भाचे वेगळे राज्य निर्माण करण्यात यावे.

Q. मराठी व गुजराती भाषिकांचे मिळून द्विभाषिक राज्य निर्माण करावे.

एक राज्य एक भाषा या तत्वाचा अस्वीकार केला.

४. भारताच्या एकतेला प्राधान्य देणे.

→ भाषिक व सांस्कृतिक एकरूपतेला प्राधान्य देऊन राज्याची निर्मिती करणे.

## चळवळीस सुरुवात
* १९३८: विदर्भातून
* १९४८: साहित्यिकांपासून

## हुतात्म्यांची नावे 
* १०५+१=

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
शिवनामा

**शिवनामा** हा कवी मुबारक शेख यांचा काव्यसंग्रह आहे. ह्या काव्यसंग्रहात कवीने कवितेचे निरनिराळे आकृतिबंध वापरून शिवाजीच्या चरित्राची काव्यात्मक मांडणी केली आहे. या कवितांमध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांशी, किल्ल्यांशी, बुरूजांशी, किल्ल्याच्या चिराचिरांशी आणि तत्कालीन काळाशी कवीने केलेला मुक्त संवाद अतिशय नावीन्यपूर्ण असा आहे. अर्थवाही ‌'संवादात्मकता' ही 'शिवनामा' काव्यसंग्रहाची मोठी जमेची बाजू आहे.

आदर्श राज्यकारभार कसा करावा याचे मूर्तिमंत रूप म्हणजे छत्रपती शिवाजी महाराज होय. राजांच्या आदर्श राज्य कारभाराचे अनेक दाखले आणि संदर्भ मुबारक शेख यांच्या कवितांतून मिळत राहतात.

शि‍वाच्या जन्मापासून ते राज्याभिषेकापर्यंतच्या कालखंडातील अनेक कर्तृत्वाच्या व स्फूर्तीच्या घटना 'शि‍वनामा'मध्ये मांडलेल्या आहेत. त्यात गीत, गझल, अंताक्षरी, अभंग, द्विपदी, पोवाडा, मुक्तछंद आदी काव्यप्रकारांचा अंतर्भाव आहे. राजशेखर पाटील यांनी पुस्तकात काढलेल्या समर्पक चित्रांमुळे सचित्र शि‍वचरित्र वाचल्यासारखे वाटते.

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
वर्ग:शिवाजी महाराज यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
इकिके

**इकिके** () हे चिले देशाच्या उत्तर भागातील एक मोठे शहर व बंदर आहे. इकिके हे ह्याच नावाच्या प्रांताचे व प्रदेशाचे राजधानीचे शहर आहे.

वर्ग:चिलेमधील शहरे
कवडीपाट

**कवडीपाट** महाराष्ट्राच्या पुणे जिल्ह्यातील मुठा नदीवरील बंधारा आहे.

येथे पुणे-सोलापूर रस्त्यावर कवडी गावाजवळ पक्षी-आश्रयवन आहे. हे साधारण कच्छ्मधील छारी धांड सारखे आहे.

महामार्गावरील पहिल्याच टोलनाक्यानंतर साधारणपणे एक किलोमीटरवर कवडी गावाकडे जाणारा रस्ता आहे. शेतांमधून जाणारा ह्या रस्त्याला मध्येच रेल्वेचे रूळ आडवे येतात. हा रस्ता लहान असून, दोन-अडीच किलोमीटरवर संपतो आणि मुळा-मुठा नदीचा किनारा लागतो. 

इथे नदीत एक छोटा बंधारा बांधण्यात आल्याने, पाणी अडून राहते. नदीत पुण्याचा सर्व कचरा पाण्यावाटे येत असल्यामुळे, पाणी काळसर आणि दुर्गंधीयुक्त आहे. पण तरीही दर हिवाळ्यात अनेक पक्षी या ठिकाणाला भेट देतात. या बंधाऱ्याला कवडीपाट म्हणतात. हा कवडीपाट पक्ष्यांचे आश्रयवन आहे.

## कवडीपाटावरील लघुपट
कवडीपाटावर किरण घाडगे यांनी कवडी अ डाइंग रिव्हर नावाचा लघुपट बनवला आहे. ’सीएमएस वातावरण’ या संस्थेतर्फे दिल्लीला ९ ते १२ ऑक्टोबर २०१५या काळात ८वा आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव होणार आहे. त्यावेळी दाखवण्यासाठी पर्यावरणावर आधारित २३ देशांतून १७८ लघुपट पाठवण्यात आले आहेत. त्यांमधील पहिल्या ७५ लघुपटांमध्ये याचा समावेश आहे.

वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
अशोक गजपती राजू

**पुशपती अशोक गजपती राजू** (तेलुगू: పూసపాటి అశోక్ గజపతి రాజు; २६ जून, इ.स. १९५१:चेन्नई, तमिळनाडू, भारत - )  हे एक भारतीय राजकारणी, सोळाव्या लोकसभेचे सदस्य व भारताच्या केंद्रीय मंत्रिमंडळातील विद्यमान नागरी उड्डाण मंत्री आहेत. प्रदीर्घ काळापासून आंध्र प्रदेशाच्या राजकारणात कार्यरत असलेले राजू १९७८ ते २००४ व २००९ ते २०१४ दरम्यान आंध्र प्रदेश विधानसभेचे सदस्य होते.

विजयनगरम संस्थानाचे अखेरचे महाराज पुशपती विजयराम गजपती राजू ह्यांचे धाकटे पुत्र असलेले राजू तेलुगू देशम पक्षाचे वरिष्ठ नेते मानले जातात.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय नागरी विमानवाहतूक मंत्री
वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:तेलुगू देशम पक्षातील राजकारणी
मुबारक शेख

**मुबारक शेख** हे एक मराठी कवी आणि लेखक आहेत. हे मूळचे सोलापूरचे आहेत. त्यांचे लेखन १९८० सालापासून प्रकाशित झाले आहे. कवी मुबारक शेख यांच्या अनेक कविता महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहेत. त्यांनी मुक्त छंदात संवेदनशील असा अनेक नावीन्यपूर्ण रचना लिहिल्या आहेत. ते मुस्लिम मराठी साहित्य परिषदेचे संस्थापक सदस्य आहेत. एक उत्कृष्ट गझलकर म्हणून आतापर्यंत त्यांना शंभरपेक्षा जास्त पुरस्कार मिळालेले आहेत. गिरणी कामगाराच्या पोटी जन्माला आलेल्या मुबारक शेख यांच्या मराठी गझला प्रेमकवितेत कधीच गुंतून पडल्या नाहीत. त्यांनी ‘नमाज आणि महाआरती’ या कथासंग्रहातून गोरगरीब मुसलमानांच्या व्यथा त्यांनी मांडल्या. ‘काट्यांचे ऋण’ या त्यांच्या पहिल्या गझलसंग्रहापासून ‘दहशतनामा’पर्यंतचा प्रवास भारतीय मुसलमानांची शोकांतिका व्यक्त करणारा आहे.

त्यांची काही पुस्तकेदेखील प्रकाशित झाली आहेत. त्यांत 'नमाज आणि महाआरती', 'पायरव', 'काट्यांचे ऋण', 'सत्यमेव जयते', 'आगाज', 'शिवनामा', 'दहशतनामा' या बहुचर्चित पुस्तकांनी वाचकांचे लक्ष वेधून घेतले आहे. छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या जीवनावर लिहिलेल्या ‌‘शि‍वनामा’ हा आगळावेगळा काव्यसंग्रह 2015 साली प्रकाशित झाला आहे. या काव्यसंग्रह त्यांचा वेगळेपणा अधोरेखित करणारा आहे. यात मुबारक शेख यांनी कवितेचे निरनिराळे आकृतिबंध वापरून शि‍वचरित्राची काव्यात्मक मांडणी केली आहे. 

## मुबारक शेख यांची पुस्तके
* आगाज (काव्यसंग्रह) (२००६)
* काट्यांचे ऋण (कवितासंग्रह)
* दहशतनामा (काव्यसंग्रह) (२०११)
* नमाज आणि महाआरती (ललित कथा) (1993*)*
* पायरव (कवितासंग्रह). (राजेश देशपांडे यांचाही याच नावाचा एक कवितासंग्रह आहे)
* शिवनामा (काव्यसंग्रह) (2015)
* सत्यमेव जयते (काव्यसंग्रह)

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी साहित्यिक
वर्ग:मुस्लिम मराठी साहित्य

वर्ग:हयात भारतीय व्यक्ती
विजयनगरम लोकसभा मतदारसंघ

**विजयनगरम** हा भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील २५ लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे. २००९ सालच्या पुनर्रचनेदरम्यान निर्माण करण्यात आलेल्या विजयनगरम मतदारसंघामध्ये विजयनगरम शहरासह विजयनगरम जिल्ह्यातील ५ व श्रीकाकुलम जिल्ह्यातील २ असे एकूण ७ विधानसभा मतदारसंघ आहेत.

## विजयनगरम मतदारसंघातून निवडून आलेले खासदार
## बाह्य दुवे
*संपूर्ण माहिती 

वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:विजयनगरम लोकसभा मतदारसंघ
देवक-स्तंभ

इश्वर नाहीत अशा पण इश्वर समकक्ष पूजनीय अथवा पवित्र परंतु प्रतीकांना देवक संबोधले जाते. देवक स्तंभ हा ही त्यातील व्यापक स्तरावर पवित्र मानले जाणारे सहसा अधार्मिक सांस्कृतिक प्रतीक म्हणून वेगवेगळ्या संस्कृतीत वेगवेगळ्या वेळी उपयोजीले गेले आहे.

## हे सुद्धा पहा
* काठी पूजा
* गुढी

## संदर्भ
वर्ग:हिंदू दैवते
चारमिनार एक्सप्रेस

250 px|इवलेसे|चा फलक
250 px|इवलेसे|चा मार्ग नकाशा
**चारमिनार एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची चेन्नई व हैदराबाद ह्या शहरांदरम्यान धावणारी जलद प्रवासी रेल्वेसेवा आहे. दक्षिण मध्य रेल्वेद्वारे चालवली जात असलेली चारमिनार एक्सप्रेस चेन्नई सेंट्रल व हैदराबाद ह्या स्थानकांदरम्यान दररोज धावते. तमिळनाडू, आंध्र प्रदेश व तेलंगणा ह्या राज्यांमधून धावणारी चारमिनार एक्सप्रेस चेन्नई ते हैदराबाद दरम्यानचे ७९० किमी अंतर सुमारे १४ तासात पार करते. ह्या गाडीला हैदराबादेतील प्रसिद्ध वास्तू चारमिनारचे नाव देण्यात आले आहे.
चारमिनार एक्सप्रेस ट्रेन ही भारत देशाचे दक्षिण मध्य रेल्वेची अतिशय प्रतिष्ठित व प्रसिद्ध ट्रेन आहे. ही चेन्नई ते हैद्राबाद दरम्यान दररोज धावनारी सुपर फास्ट एक्सप्रेस आहे.

## इतिहास
१५ व्या शतकात हैदराबाद मध्ये फार मोठी प्लेगाची साथ आली होती. त्या साथिला तेथे अटकाव करून ती नेस्तनाबूत केली त्याच्या स्मरणार्थ भव्य चारमिनार असणाऱ्या चार मीनारचे बांधकाम झाले होते तेच चार मीनार हे नाव या ट्रेनला दिलेले आहे.                                                    

## इंजिन आणि बोगी
या ट्रेनला २४ डबे आहेत. त्यात १ AC/2AC कॉम्बो, २ 2AC, २ 3AC, १४ स्लीपर, ३ सामान्य, २ SLR, बोगी आहेत. ही ट्रेन LGD WAP4 / WAP7 या इंजिनचे मदतीने नियमित धावते. या ट्रेनचे दोन्ही स्टेशनचे दरम्यान १५ थांबे आहेत. शिवाय देशातील कांही मोजक्याच ट्रेनना GPS सुविधेसह CBC (सेंटर बफर कपलिंग) व्यवस्था आहे त्यापैकि ही एक ट्रेन आहे. CBC व्यवस्था असणारी देशातील ही पहिली ट्रेन आहे तसेच दक्षिण मध्य रेल्वेची २४ बोगी असणारी पहिली ट्रेन आहे.

## वेग
ही ट्रेन ताशी सरासरी ५७ किमी धावते आणि पूर्ण प्रवास सरासरी १३ तास व ५० मिनिटात करते. 

## सुविधा
या ट्रेनला मोठ्या खिडक्या आहेत. सामान व्यवस्था सीटचे खाली तांत्रिक पद्दतीची आहे. गंतव्य आणि आगमन या दोन्ही स्थानकाशी इतर बऱ्याच ट्रेन मार्गांची साखळी आहे.

## वेळापत्रक
*१२७५९ चारमिनार एक्सप्रेस चेन्नईहून संध्याकाळी ६:१० वाजता निघते व हैदराबादला दुसऱ्या दिवशी सकाळी ८:०० वाजता पोचते.
*१२७६० चारमिनार एक्सप्रेस हैदराबादहून संध्याकाळी ६:३० वाजता निघते व चेन्नईला दुसऱ्या दिवशी सकाळी ८:१५ वाजता पोचते.

## थांबे
चारमिनार एक्सप्रेस गुडुर, नेल्लोर, ओंगोले, तेनाली, विजयवाडा, खम्मम, वारंगळ व सिकंदराबाद ह्या स्थानकांवर थांबते.

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
*वेळापत्रक व माहिती

वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
वर्ग:तेलंगणामधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:तमिळनाडूमधील रेल्वे वाहतूक
अरुकू लोकसभा मतदारसंघ

**अरुकू** हा भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील २५ लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे. अरुकू मतदारसंघ केवळ अनुसूचित जातीमधील उमेदवारांसाठी राखीव आहे.

२०२४ लोकसभा निवडणुकाद्वारे निवडून आल्यानंतर ४ जून २०२४ पासून युवाजन श्रमिक रयतु काँग्रेस पक्षाच्या डॉ. चेट्टी तनुजा राणी ह्या अरुकूच्या विद्यमान खासदार आहेत. त्यांचा हा एकूण पहिला कार्यकाळ सुरू आहे. 
## मतदारसंघाची भौगोलिक व्याप्ती
*लोकसभा आणि विधानसभा परिसिमन अधिनियम, २००८* द्वारे अरुकू लोकसभा मतदारसंघात आंध्र प्रदेश विधानसभेच्या खालील विधानसभा मतदारसंघांचा समावेश होतो :

## अरुकू मतदारसंघातून निवडून आलेले खासदार
## निवडणूक निकाल
### २००९ लोकसभा निवडणूक 
### २०१४ लोकसभा निवडणूक 
### २०१९ लोकसभा निवडणूक 
### २०२४ लोकसभा निवडणूक 
## बाह्य दुवे
*संपूर्ण माहिती 

वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:अल्लुरी सीताराम राजू जिल्हा
वर्ग:पार्वतीपुरम मन्यम जिल्हा
*
वसुंधरा कोमकली

**वसुंधरा कोमकली** (इ.स. १९३०:कलकत्ता, भारत - २९ जुलै, इ.स. २०१५:देवास, मध्य प्रदेश, भारत) ह्या एक हिंदुस्तानी संगीत गायिका होत्या. यांचे मूळ नाव वसुंधरा श्रीखंडे असून त्या कुमार गंधर्व यांची दुसरी पत्नी होत्या. पहिली पत्‍नी भानुमती कंस यांचे निधन झाल्यानंतर कुमार गंधर्वांनी इ.स. १९६२ मध्ये वसुंधरा श्रीखंडे यांच्याशी विवाह केला. विवाह झाल्यावर पुढची ५३ वर्षे वसुंधरा कोमकली यांचे वास्तव्य देवास येथे होते.

## बालपण आणि संगीत शिक्षण
वसुंधरा कोमकली यांचा जन्म कलकत्ता येथे झाला. त्यांची आई कलकत्त्यातील मराठी समाजात क्रियाशील होत्या. त्यांच्या मोठा भाऊ मनोहर यांना नाटक आणि संगीताची हौस होती व इतर भावंडांनाही संगीताचे प्रशिक्षण होते. त्यांनी वयाच्या बाराव्या वर्षी त्या कलकत्त्याच्या ऑल इंडिया म्युझिक कॉन्फरन्स या मानाच्या संगीतसभेत कुमारगटात गायल्या व त्यात पहिल्या क्रमांकाचा पुरस्कार मिळवला. त्यानंतर त्या रेडियोवर गाऊ लागल्या.

## मुंबईत आगमन
कलकत्ता आकाशवाणीच्या संगीतसभेत एकदा कुमार गंधर्वांचे गाणे झाल्यावर ते श्रीखंड्यांच्या घरी आले असता त्यांना गाणे शिकविण्यासाठीची विनंती केली गेली. कुमार गंधर्व त्यावेळी मुंबईतील ऑपेरा हाऊसला राहत असत व तेथे देवधर स्कूल ऑफ इंडियन म्य़ुझिकशी संलग्न होते. त्यांनी वसुंधरा श्रीखंडेंना गाणे शिकण्यासाठी मुंबईला येण्यास सांगितले.

इ.स. १९४२च्या सुमारास दुसऱ्या महायुद्धाचा प्रभाव भारतावर व विशेषतः कलकत्त्यावर पडण्यास सुरू झाला. त्यावेळ महाराष्ट्रात परतलेल्या अनेक मराठी कुटुंबांबरोबर श्रीखंडे कुटुंबही १९४५-४६ च्या आसपास मुंबईत आले. देवधरांच्या संगीत स्कूलमध्ये दाखल झाल्यावर समजले की कुमार गंधर्व सतत संगीताच्या दौऱ्यांपायी तेथे अभावानेच असत व त्यामुळे ते संगीतही सतत शिकवू शकणार नाहीत. बी.आर. देवधर यांनी शीखंड्यांना गाणे शिकवायला सुरुवात केली. प्रसंगी कुमार गंधर्वही शिकवायचे.

## संगीताचा वर्ग आणि नाटकात अभिनय
वसुंधरा यांचे संगीत शिक्षण सुरू असतानाच, त्यांनी शिवाजी पार्कला एक संगीतक्लास सुरू केला, शिवाय एका शाळेत संगीतशिक्षिका म्हणूनही काम करू लागल्या.

१९५१-५२ मध्ये चिंतामणराव कोल्हटकर मुंबई मराठी साहित्य संघासाठी पु.ल. देशपांडे यांचे भाग्यवान हे नाटक करत होते. त्यासाठी त्यांना एका गायिका-अभिनेत्रीची गरज होती आणि त्या भूमिकेसाठी त्यांनी श्रीखंडे यांना संधी दिली. या नाटकानंतर कोल्हटकरांनी बसविलेल्या स्वातंत्र्यवीर सावरकरांच्या सन्यस्त खड्ग या नाटकाच्या एका अंकात त्यांना मुख्य भूमिका दिली

लग्नानंतर त्यांनी संगीत कमी केले.

## वसुंधरा कोमकली यांना मिळालेले पुरस्कार
* पद्मश्री (२००६)
* संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार

वर्ग:हिंदुस्तानी गायक
वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
तुकारामतात्या पडवळ

तुकाराम तात्या पडवळ (जन्म : वडावरे, रत्‍नागिरी जिल्हा-महाराष्ट्र;  - ३ जून, इ.स. १८९८)  हे एक मराठी साहित्यिक आणि सत्यशोधक समाजाचे सदस्य होते. 

तुकारामतात्यांचे शिक्षण मुंबईत रॉबर्ट मनी हायस्कूलमधून झाले.  पेढी स्थापन करून व्यापार करणारे ते बहुधा पहिले भारतीय असावेत. १८८० साली ते थिऑसॉफिकल सोसायटीचे सदस्य झाले. तुकारामतात्यांचा थिऑसॉफीबरोबर हिंधुधर्मशास्त्राही सूक्ष्म अभ्यास होता. याच धर्मचिंतनाचा उपयोग करून त्यांनी  ' एक हिंदू ' या टोपण नावाने ' जातिभेदविवेकसार ' नावाचा ग्रंथ १८६१ साली प्रसिद्ध केला होता. त्याची दुसरी आवृत्ती महात्मा जोतीराव फुले यानी १८६५ साली स्वखर्चाने प्रकाशित केली होती.  तिसरी आवृत्ती १८८४ साली निघाली. वेदोत्तर काळात ब्राह्मणांनी केवळ स्वार्थासाठी वर्णांवरून जाती निर्माण करण्याचा प्रयत्‍न केला असावा, याला शास्त्रांत आधार सापडतात, असा निष्कर्य ह्या ग्रंथात काढण्यात आलेला आहे.

## छापखाना आणि प्रकाशन
तुकारामतात्या पडवळ यांनी ’तत्त्वविवेचक’ यानावाचा छापखाना काढून संस्कृत धर्मग्रंथ, वारकरी संतांच्या अभंगगाथा, व काही इंग्रजी ग्रंथ प्रकाशित केले. महाराष्ट्र शासनाने प्रसिद्ध केलेल्या (१९५०) अधिकृत गाथेत (संपादक: पु.मं. लाड) ४६०० अभंग आहेत. तुकारामतात्या पडवळ यांच्या समग्र तुकाराम गाथेत ८४०० अभंग आहेत. 

तुकारामतात्या पडवळ यांनी आठ हजारांपेक्षा अधिक अभंग मिळवून प्रसिद्ध केले. गाथा प्रकाशनासंबंधीची ही माहिती केळुस्करांनी त्यांच्या तुकाराम चरित्रात आवर्जून दिली आहे.

## तुकारामतात्या पडवळ यांनी लिहिलेले वा प्रकाशित केलेले ग्रंथ
* जातिभेदविवेकसार (लेखन व प्रकाशन, १८६१)
* समग्र तुकाराम गाथा (वरदा प्रकाशन)
* तुकारामबाबा आणि त्यांचे शिष्य यांच्या अभंगांची गाथा. भाग १ व २ (संकलन व प्रकाशन, १८८१)
* श्रीएकनाथ महाराजांच्या अभंगांची  गाथा (संपादन, १९०३)

## टीप
ऐसी अक्षरे या संकेतस्थळावर तुकारामतात्यांचा जन्म ३ जून १८९८ रोजी दिलेला आहे, ते अर्थातच चुकीचे आहे. तो दिवस त्यांचा पुण्यस्मरणदिन आहे.

## संदर्भ
वर्ग:मराठी साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १८९८ मधील मृत्यू
हिंगलजा देवी

**हिंगलजा माता** (उर्दू: ہنگلاج ماتا‬‎), **हिंगलजा देवी**, **हिंगुला देवी** किंवा **नानी मंदिर** हे पाकिस्तानच्या बलोचिस्तान प्रांतातील एक हिंदू मंदिर आहे. 

देवीच्या शक्तिपीठांपैकी एक हिंग्लजा मातेचे मंदिर बलुचिस्तानात आहे (त्या देवीची स्थानिक मुस्लिम आणि राजस्थानादी प्रांतात भरपूर भक्तगण आहेत). कदाचित अफगाणिस्तानातही एखादे मंदिर राहिले असावे. बलुचिस्तानमधील देवी गावाचे स्थलनाम हिंग्लज असेच आहे आणि तेथील नदीचे नाव हिंगोल आहे. हिंग्लजगड नावाने एक शक्तिपीठ माळव्यात मध्यप्रदेशात असावे. उत्तरप्रदेशात हिंगौरी नावाचे गाव हिंगलजा देवीशी संबंधित आहे.

बिकानेर-जोधपूर रेल्वेमार्गावर बिकानेरपासून २० मैल दक्षिणेस देशनोक नावाच्या गावात करणीमातेचे मंदिर आहे. मंदिरात हे मंदिर करणीमातेचे असून मूळस्थान हिंगलाज देवी बलुचिस्तानात असल्याचा उल्लेख आहे.

## महाराष्ट्रातील स्थलनामे
महाराष्ट्रात हिंगलाज देवीशी जुळणारी गडहिंगलज, हिंगोली, उस्मानाबाद जिल्ह्यात हिंग्लजवाडी नावाचे गाव, 
शिवाय हिंगण/णा/णी अशी स्थलनामे ही महाराष्ट्रात दिसतात.

## संदर्भ
वर्ग:पाकिस्तानमधील हिंदू मंदिरे
वर्ग:बलुचिस्तान
गौरी सुखटणकर

**गौरी सुखटणकर** या एक मराठी अभिनेत्री आहेत. त्या आशा जोगळेकर यांच्याकडे कथक शिकल्या आहेत. मुंबईतील पोदार कॉलेजातून बी.कॉम. केल्यावर त्यांनी कायद्याचा अभ्यास करू पाहिला परंतु अभिनयाखातर तो सोडला.

त्यांनी सुरुवातीला मागच्या ओळीतली नर्तकी, नाटकातील बदली भूमिका करणारी नटी, दूरचित्रवाणी मालिकांतून छोट्यामोठ्या भूमिका केल्या.

## गौरी सुखटणकर यांची भूमिका असलेली नाटके
*तत प प 
* सुंदरा मनामध्ये भरली
* गांधी विरुद्ध सावरकर
* हा सागरी किनारा 
* लहानपण देगा देवा 
* पांडगो इलो रे
* ढॅण्टढॅण

## चित्रपट
* हर हर महादेव

## दूरचित्रवाणी मालिका
* भैरोबा
* आभास हा
* एक मैं पहचान (हिंदी)
* जय मल्हार

वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
विधी महाविद्यालये

## भारतातील विधी विद्यापीठे
* महाराष्ट्र नॅशनल लॉ युनिव्हर्सिटी, मुंबई. *(महाराष्ट्र)*
* महाराष्ट्र नॅशनल लॉ युनिव्हर्सिटी, नागपूर. *(महाराष्ट्र)*
* नॅशनल लॉ युनिव्हर्सिटी, दिल्ली
* नॅशनल लॉ युनिव्हर्सिटी, जोधपूर (राजस्थान)
* नॅशनल लॉ युनिव्हर्सिटी, भोपाळ (मध्य प्रदेश)
* नॅशनल लॉ युनिव्हर्सिटी, कटक (ओरिसा)
* नॅशनल लॉ युनिव्हर्सिटी, गांधीनगर (गुजरात)
* नॅशनल लॉ स्कूल ऑफ इंडिया, बंगलोर (कर्नाटक)
* नलसार युनिव्हर्सिटी ऑफ लॉ, हैदराबाद
* वेस्ट बेंगॉल नॅशनल लॉ युनिव्हर्सिटी, कलकत्ता
* हिदायतुल्ला नॅशनल लॉ युनिव्हर्सिटी, रायपूर (छत्तीसगड)  
* नॅशनल लॉ युनिव्हर्सिटी ऑफ ज्युडिशियल ॲकॅडमी, आसाम
* इंडियन लॉ इन्स्टिट्यूट, नवी दिल्ली
* डॉ. राम मनोहर लोहिया नॅशनल लॉ युनिव्हर्सिटी, लखनौ
* चाणक्य नॅशनल लॉ युनिव्हर्सिटी, पाटणा
* नॅशनल युनिव्हर्सिटी ऑफ ॲडव्हान्स्ड लीगल स्टडीज, कोचीन 
* नॅशनल युनिव्हर्सिटी ऑफ ज्युडिशियल ॲकॅडमी, गोहत्ती
* दामोदरम संजीवय्या नॅशनल लॉ युनिव्हर्सिटी, विशाखापट्टण
* द तामिळनाडू नॅशनल लॉ स्कूल, तिरुचिरापल्ली 

विधी महाविद्यालये
कृ.पं. देशपांडे

डॉ. **कृष्णराव पंढरीनाथ** ऊर्फ *शशिकांत* **देशपांडे** (३ एप्रिल, इ.स. १९४१:वाडे, खेड तालुका, पुणे जिल्हा, महाराष्ट्र - ) हे एक मराठी लेखक आहेत.

देशपांडे हे पुणे विद्यार्थी गृहाच्या *समाचार* पत्रिकेचे व विद्यालय विशेषांकाचे चार वर्षे आणि पौड रोड ज्येष्ठ नागरिक संघाच्या *प्रेरणा* मासिकाचे ३ वर्षे संपादक होते. कोथरूड साहित्य संमेलनाची स्मरणिका काढण्यात त्यांचा सहभाग होता. अनेक संस्थांच्या वक्तृत्वस्पर्धांचे व निबंधस्पर्धांचे ते परीक्षक असत.

त्यांचे प्राथमिक शिक्षण वाडे गावात, माध्यमिक राजगुरुनगरला आणि महाविद्यालयीन शिक्षण पुण्यात स.प. महाविद्यालय, फर्ग्युसन महाविद्यालय आणि टिळक कॉलेज ऑफ एज्युकेशन येथे झाले. ते एम.ए. बी.एड. पीएच.डी. असून त्यांनी पुणे अनाथ विद्यार्थी गृहाच्या महाराष्ट्र विद्यालयात ३१ वर्षे अध्यापक म्हणून काम करून, १९९७ मध्ये निवृत्ती घेतली. मृत्यू दिनांक 16 जून 2024.

## कृ.पं. देशपांडे यांचे लेखन
देशपांडे यांनी इ.स. १९६२पासून लिहायला सुरुवात केली. आजवर त्यांनी कथा, कविता, कादंबरी, चरित्र-लेखन, संशोधनात्मक लेखन,  शैक्षणिक लेखन आणि कुमार वाङ्‌मय या सर्व प्रकारांत संपादन व लेखन केले आहे. त्यांची १५५हून अधिक पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत.

## कृ.पं. देशपांडे यांची काही पुस्तके
* अग्निकंकण (हुतात्मा राजगुरू यांच्या जीवनावरील कादंबरी)
* अग्निफुले (सावित्रीबाई फुले-काव्य स्वरूप आणि समीक्षा)
* अग्निशिखा (महाभारतातील अबेच्या जीवनावरील पौराणिक कादंबरी)
* कथा क्रांतिकारकांच्या (२० भाग)
* क्रांतिचंद्र (चंद्रशेखर आझाद यांच्या जीवनावरील कादंबरी) 
* जननायक (पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचे चरित्र)
* तृषार्त 
* मंदोदरी (पौराणिक कादंबरी)
* महानुभावांचे साती ग्रंथ : स्वरूप आणि समीक्षा (पीएच्‌‍डीचा प्रबंध)
* मास महिमा - आश्विन (माहितीपर)

## साहित्य पुरस्कार
* महानुभावांचे साती ग्रंथ : स्वरूप आणि समीक्षा या पीएच्‌‍डीच्या प्रबंधाला मराठी विषयातील  १९७९-८० सालच्या सर्वोत्कृष प्रबंधासाठी कै. य.वि. परांजपे, कै.न.चिं. केळकर आणि डॉ.वि.रा. करंदीकर असे तीन पुरस्कार
* ’मास महिमा - आश्विन’ या पुस्तकाला महाराष्ट्र सरकारचा उत्कृष्ट साहित्यनिर्मितीचा पुरस्कार (१९८१-८२) 
* साहित्यसेवेबद्दल पुणे मराठी ग्रंथालयाचा वर्धापनदिन पुरस्कार (१९९८)
* ’कथा क्रांतिकारकांच्या’ला महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचा‍ वि.वि. बोकील पुरस्कार आणि पुणे मराठी ग्रंथालयाचा ना.के. बेहेरे पुरस्कार (२००८)

## आदर्श शिक्षक पुरस्कार
* पुणे महापालिका पुरस्कार (१९८३)
* शिक्षकोत्तम आचार्य अत्रे पुरस्कार (१९८५)
* अखिल महाराष्ट्रीय जैन संघटना पुरस्कार (१९९१)
* ज.शां. वैद्य पुरस्कृत आदर्श शिक्षक पुरस्कार (१९९१)
* पुणे अनाथ विद्यार्थी गृहाकडून पुरस्कार (१९९२)
* राष्ट्रीय पुरस्कार (१९९२)

वर्ग:इ.स. १९४१ मधील जन्म
वर्ग:मराठी लेखक
अमृतसर जंक्शन रेल्वे स्थानक

**अमृतसर जंक्शन** हे पंजाबच्या अमृतसर शहरामधील प्रमुख रेल्वे स्थानक आहे. भारतीय रेल्वेच्या उत्तर रेल्वे क्षेत्राच्या अखत्यारीत असलेले अमृतसर पंजाबातील सर्वात वर्दळीच्या स्थानकांपैकी एक आहे. १९७६ साली भारत-पाकिस्तान देशांदरम्यान अमृतसर-लाहोर समझौता एक्सप्रेस येथूनच चालू झाली होती. सध्या दिल्ली, मुंबई व इतर सर्व प्रमुख भारतीय शहरांसाठी येथून थेट प्रवासी गाड्या सुटतात.

## प्रमुख रेल्वेगाड्या
*अमृतसर−मुंबई लोकमान्य टिळक टर्मिनस एक्सप्रेस
*अमृतसर-वांद्रे टर्मिनस पश्चिम एक्सप्रेस
*अमृतसर-मुंबई सेंट्रल सुवर्णमंदिर एक्सप्रेस
*अमृतसर-नवी दिल्ली शताब्दी एक्सप्रेस
*अमृतसर−सियालदाह अकाल तख्त एक्सप्रेस
*अमृतसर-बिलासपूर छत्तीसगढ एक्सप्रेस
*अमृतसर−नांदेड सचखंड एक्सप्रेस

वर्ग:पंजाबमधील रेल्वे स्थानके
रे
मिशन: इम्पॉसिबल (चित्रपट शृंखला)

[250px|इवलेसे|[मिशन: इम्पॉसिबल – घोस्ट प्रोटोकॉलच्या मुंबईमधील विशेष प्रदर्शनावेळी टॉम क्रूझ, पॉला पॅटन व अनिल कपूर]]

**मिशन: इम्पॉसिबल** (इंग्लिश: Mission: Impossible) ही एक इंग्लिश-भाषिक थरारपट चित्रपटांची शृंखला आहे. हॉलिवूड अभिनेता व निर्माता टॉम क्रूझ ह्या शृंखलेमधील आजवरच्या सर्व पाच चित्रपटांमध्ये नायकाच्या भुमिकेत चमकला आहे. मिशन: इम्पॉसिबलमध्ये टॉम क्रूझने इथन हंट नावाच्या काल्पनिक गुप्तहेराची भूमिका रंगवली आहे. क्रूझ ह्या सर्व चित्रपटांचा सहनिर्माता देखील आहे. आजवर एकत्रित २००० कोटी डॉलर्सची कमाई करणारी मिशन: इम्पॉसिबल शृंखला जगातील २१वी सर्वात यशस्वी चित्रपट शृंखला आहे.

## चित्रपट
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:चित्रपट शृंखला
वर्ग:टॉम क्रूझ
वर्ग:मिशन: इम्पॉसिबल (चित्रपट शृंखला)