open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
कोन्स्टान्स सरोवर

**कोन्स्टान्स सरोवर** किंवा **बोडनसे** () हे युरोपातील एक मोठे सरोवर आहे. आल्प्स पर्वतरांगेच्या उत्तर पायथ्याशी ऱ्हाईन नदीवर असलेल्या ह्या सरोवराचा जगातील महत्त्वाच्या गोड्या पाण्याच्या सरोवरांमध्ये समावेश होतो. सरोवराच्या भोवताली जर्मनीची बाडेन-व्युर्टेंबर्ग व बायर्न ही राज्ये, ऑस्ट्रियाचे फोरार्लबर्ग हे राज्य तर स्वित्झर्लंडची थुर्गाउ व सांक्ट गालेन ही राज्ये वसलेली आहेत.

हे सरोवर समुद्रसपाटीपासून ३९५ मी उंचीवर स्थित आहे. याची लांबी ६३ किमी असून रुंदी साधारणपणे १४ किमी आहे. याचे आकारमान ५७१ किमी-वर्ग असून युरोपातील तिसरे सर्वात मोठे सरोवर आहे. हे सरोवर मुख्यत्वे ऱ्हाइन नदीचाच एक भाग असून हिमयुगात त्याची उत्पत्ती झाली. 
thumb|300px| बोडन से सरोवर
thumb|300px|बोडन से सरोवर

सरोवराचे चार मुख्य भाग आहेत.

* १. ओबर-से (भाषांतर- सरोवराचा वरचा भाग)
* २. युबरलिंगर- से
* ३ उंटर-से (भाषांतर- सरोवराचा खालचा भाग)
* ४ ग्नाड-से

## सीमा 
सरोवराच्या दक्षिणेला स्वित्झर्लंड असून उत्तरेला व पश्चिमेला जर्मनी आहे व पूर्वेचा काही भाग ऑस्ट्रियामध्ये येतो. तिन्ही देशांच्या मते तिन्ही देशांची सीमा सरोवराच्या मध्यभागी स्थित आहे.

## प्रदूषण नियंत्रण 
दुसऱ्या महायुद्धानंतरच्या काळात औद्योगिक प्रगतीमुळे सरोवराच्या प्रदूषण पातळीमध्ये खूप वाढ झाली. १९७० च्या दशकामध्ये साधारणपणे १९७६-७७ मध्ये याच्या प्रदूषणाने उच्च पातळी गाठली. याच्या प्रदूषणाचा मुख्य परिणाम सरोवरातिल मच्छिमारीवर झाला. अनेक माशांच्या प्रजाती ज्या एकेकाळी मोठ्या प्रमाणावर सरोवरात होत्या त्याची संख्या लक्षणीयरित्या रोडावली. तसेच या काळात जर्मनीतील अनेक नद्यादेखील अतिप्रदूषणामुळे ग्रासलेल्या होत्या. यानंतरच्या काळात नद्या, तळी व सरोवरे शुद्धीकरणासाठी प्रयत्न सुरू करण्यात आले. यामध्ये प्रामुख्याने सरोवराकाठच्या सर्व शहरे व गांवामधील सांडपाणी सरोवरात तसेच सरोवरात येउन मिळणाऱ्या लहान नदी नाल्यांमध्ये सोडण्यावर अंत्यंत कडक निर्बंध लादण्यात आले. या निर्बंधात ऱ्हाइन नदीच्या वरच्या भागातील शहरे व गावे सुद्धा समाविष्ट करण्यात आली. या साठी ऑस्ट्रिया, इटली व स्विझर्लंड याचे आंतराष्ट्रिय सहकार्य घेण्यात आले. सरोवरात पोहण्यावर बंदी घालण्यात आली. सरोवराकाठच्या रस्त्यांची पुनर्रचना करण्यात आली. सरोवरकाठाला काही ठिकाणी संरक्षित अभयारण्याचा दर्जा देण्यात आला. सरोवरच्या जवळील क्षेत्रातील शेतीवर देखील रासायनिक खते वापरण्यावर निर्बंध आहेत. यासाठी येथील सरकार शेतकऱ्यांना याची नुकसान भरपाई देते.

परिणामी हळूहळू प्रदूषण पातळी कमी होऊ लागली. अनेक माशांच्या दुर्मिळ प्रजाती पुन्हा मोठ्या संख्येने सरोवरात मिळू लागल्या. साधारणपणे १९९० नंतर प्रदूषण पातळी ही स्थिर आहे. आज हे सरोवर पूर्णतः प्रदूषणमुक्त नसले तरी पातळी प्रदूषण न जाणवण्या इतपत कमी करण्यात यश आलेले आहे. या सरोवराचे प्रदूषण मुक्तिकरण मोहिम ही आज जगातील इतर देशातील सरोवर व तळ्यांसाठी मापदंड ठरली आहे.

## बाह्य दुवे
*पाण्याची सद्य पातळी
*पर्यटन

वर्ग:जर्मनीचा भूगोल
वर्ग:ऑस्ट्रियाचा भूगोल
वर्ग:स्वित्झर्लंडचा भूगोल
वर्ग:सरोवरे
लुइस रामिरेझ दे लुसेना

वर्ग:स्पेनचे बुद्धिबळ खेळाडू
वर्ग:इ.स. १४६५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १५३० मधील मृत्यू
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पेद्रो दामियानो

वर्ग:बुद्धिबळ खेळाडू
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:इ.स. १४८० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १५४४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रूय लोपेझ दे सेगुरा

**रॉद्रिगो** *रूय* **लोपेझ दे सेगुरा** (इ.स. १५३० - इ.स. १५८०) हा स्पॅनिश कॅथोलिक बिशप होता. याने इ.स. १५६१मध्ये लिहिलेले *लिब्रो देला इन्व्हेन्सियॉन लिबरल इ आर्ते देल हुएगो देल अहेद्रेझ* हे पुस्तक बुद्धिबळावरील युरोपात लिहिलेल्या पहिल्या पुस्तकांपैकी एक आहे.

वर्ग:बुद्धिबळ खेळाडू
वर्ग:इ.स. १५३० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १५८० मधील मृत्यू
युएफा चँपियन्स लीग २००८-०९

**युएफा चँपियन्स लीग २००८-०९** ही युएफा स्पर्धेची १७वी आवृत्ती होती. रोमच्या स्तादियो ऑलिंपिको येथे २७ मे, २००९ रोजी खेळल्या गेलेल्या अंतिम सामन्यात एफसी बार्सेलोना ने मँचेस्टर युनायटेडला २-०नी हरवून सलग तिसऱ्यांदा ही स्पर्धा जिंकली.

## संदर्भ आणि नोंदी 
२००८-०९
वर्ग:इ.स. २००८ मधील खेळ
जियोव्हानी लिओनार्दो दि बोना

**जियोव्हानी लेओनार्दो दा कुत्रि** तथा **जियोव्हानी लेओनार्दो दि बोना** (इ.स. १५४२ - इ.स. १५९७) हा इटालियन बुद्धिबळ खेळाडू होता.

याला *इल पुटिनो* (छोटे बाळ) असे टोपण नाव होते.

वर्ग:बुद्धिबळ खेळाडू
वर्ग:इ.स. १५४२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १५९७ मधील मृत्यू
अलेस्सांद्रो साल्विओ

**अलेस्सांद्रो साल्वियो** () हा एक इटलियन बुद्धीबळपटू होता. तो अंदाजे १६०० साली विश्वविजेता मानला गेला होता.

वर्ग:इटालियन बुद्धिबळपटू
वर्ग:इ.स.च्या १५७० च्या दशकातील जन्म
वर्ग:इ.स.च्या १६४० च्या दशकातील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
एलो गुणांकन पद्धत

**एलो गुणांकन पद्धत** () ही काही खेळांमधील खेळाडू अथवा संघाचा इतरांच्या तुलनेतील दर्जा किंवा गुणवत्ता ठरवण्यासाठी वापरली जाते. *अर्पड एलो* ह्या हंगेरीयन-अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञाने सर्वप्रथम बुद्धीबळ ह्या खेळासाठी ही पद्धत विकसीत केली.

ह्या प्रणालीमध्ये दोन विरुद्ध खेळाडूंच्या अथवा संघांच्या लढतीमधील विजेत्याचा अनुमान लावण्याकरिता त्यांच्या दर्जामधील फरक विचरात घेतला जातो. जर त्यांची क्रमवारी समान असेल तर प्रत्येकाला जिंकण्याची ५० टक्के शक्यता वर्तवली जाते. जर दोघांमध्ये १०० गुणांचा फरक असेल तर श्रेष्ठ खेळाडूची जिंकण्याची शक्यता ६४ टक्के व २०० गुणांचा फरक असेल तर ७६ टक्के वर्तवली जाते. प्रत्येक सामन्यानंतर एलो गुणांमध्ये बदल होतो. जर कनिष्ठ खेळाडूने श्रेष्ठ खेळाडूला नमवल्यास श्रेष्ठ खेळाडूच्या गुणांचा मोठा भाग कनिष्ठ खेळाडूला देण्यात येतो.

बुद्धीबळाव्यतिरिक्त फुटबॉल, मेजर लीग बेसबॉल इत्यादी सांघिक खेळांमध्ये देखील एलो पद्धत वापरली जाते.

## हे सुद्धा पहा
*फिडे विश्व मानांकन
*जागतिक फुटबॉल एलो गुणांकन

वर्ग:बुद्धिबळ
वर्ग:खेळ
पाओलो बोइ

**पाओलो बोइ** (१५२८:सिरॅक्यूज, इटली - १५९८:नेपल्स, इटली) हा सोळाव्या शतकातील इटालियन बुद्धिबळ खेळाडू होता. याला समकालीन बुद्धिबळ खेळाडूंपैकी श्रेष्ठ समजले जाते.

वर्ग:बुद्धिबळ खेळाडू
वर्ग:इ.स. १५२८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १५९८ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लेगाल दे केर्मर

**फ्रांस्वा आंत्वान दि लेगाल दे केर्मर** (इ.स. १७०२:व्हर्साय, फ्रांस - इ.स. १७९२:पॅरिस, फ्रांस) हा फ्रेंच बुद्धिबळपटू होता.

वर्ग:बुद्धिबळ खेळाडू
वर्ग:इ.स. १७०२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७९२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फ्रांस्वा-आंद्रे दानिकन फिलिदोर

फ्रांस्वा-आंद्रे दानिकन फिलिदोर (फ्रेंच: François-André Danican Philidor) हा एक फ्रेंच बुद्धिबळपटू होता.

वर्ग:फ्रान्सचे बुद्धिबळपटू
वर्ग:इ.स. १७२६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७६५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अलेक्सांद्र देशापेले

**अलेक्सांद्र देशापेले** (; ७ मार्च १७८० - २७ ऑक्टोबर १८४७) हा एक फ्रेंच बुद्धिबळपटू होता. फिलोदोरच्या मृत्यूनंतरच्या ते लुइ-शार्ल माहे दे ला बुर्दोनेच्या आगमनापूर्वीच्या काळादरम्यान देशापेले जगातील सर्वात बलाढ्य बुद्धिबळपटू मानला जात असे.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:इ.स. १७८० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८४७ मधील मृत्यू
वर्ग:फ्रान्सचे बुद्धिबळपटू
लुइ-शार्ल माहे दे ला बुर्दोने

**अलेक्सांद्र देशापेले** (; १७९५, रेयूनियों - १८४०, लंडन) हा एक फ्रेंच बुद्धिबळपटू होता. त्याला १९व्या शतकाच्या पूर्वार्धातील सर्वश्रेष्ठ बुद्धिबळ खेळाडू मानले जाते.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:इ.स. १७९५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८४० मधील मृत्यू
वर्ग:फ्रान्सचे बुद्धिबळपटू
हॉवर्ड स्टाँटन

**हॉवर्ड स्टाँटन** इंग्लंडचा बुद्धिबळ खेळाडू होता.

वर्ग:बुद्धिबळ खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८१० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८७४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आडोल्फ आंडेर्सेन

**कार्ल अर्न्स्ट आडोल्फ आंडेर्सेन** जर्मनीचा बुद्धिबळ खेळाडू होता.

आंडेर्सेन, आडोल्फ
पॉल मॉर्फी

वर्ग:अमेरिकन बुद्धिबळ खेळाडू
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:इ.स. १८३७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८८४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
विल्हेल्म श्टाइनिट्स

'''''' (१७ मे १८३६ - १२ ऑगस्ट १९००) हा ऑस्ट्रियन आणि नंतर अमेरिकन बुद्धिबळ खेळाडू होता. १८८६ ते १७९४ या काळामध्ये तो निर्विवाद जागतिक विजेता होता. तो एक प्रभावी लेखकसुद्धा होता.

वर्ग:बुद्धिबळ खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८३६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९०० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ज्योआचिनो ग्रेको

**ज्योआचिनो ग्रेको** इटलीचा बुद्धिबळ खेळाडू होता.

वर्ग:इटालियन बुद्धिबळपटू
वर्ग:इ.स. १६०० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १६३४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
होजे राउल कापाब्लांका

कापाब्लांका, होजे राउल
वर्ग:क्युबाचे बुद्धिबळ खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अलेक्सांदर अलेखिन

वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:फ्रान्सचे बुद्धिबळपटू
व्हासिली स्मिस्लोव

**व्हासिली व्हासिलियेविच स्मिस्लोव** ((; २४ मार्च, १९२१ - २७ मार्च, २०१०) हा सोव्हिएत आणि रशियन बुद्धिबळ खेळाडू होता. हा १९५७-५८ मध्ये जागतिक विजेता होता.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:रशियाचे बुद्धिबळ खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९२१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
माइनाउ

**माइनाउ** हे  बोडेन्जी (कॉन्स्टांत्स तळ्यातील) कॉन्स्टांत्स या गावाजवळील बेट आहे. हे बेट फुलांसाठी प्रसिद्ध आहे. येथील उद्यानाचे वैशिष्ट्य म्हणजे हे उद्यान बारमाही खुले असते. ऋतुनुसार येथील फुले बदलली जातात, खास करून वसंतात या उद्यानात जाणे म्हणजे नेत्रसुखद अनुभव असतो. या उद्यानाची तुलना ऍमस्टरडॅमच्या ट्युलिप उद्यानाशीच होउ शकेल.

बेटावर एक छोटा राजवाडा आहे. त्या राजवाड्यात आतमध्ये देखील ऑर्चिडची बाग फुलवली आहे. येथे अतिशय दुर्मिळ प्रकारच्या ऑर्चिड, वनस्पती तसेच युरोपामध्ये अतिशय दुर्मिळ असणारा पाम वृक्ष येथे जतन केला आहे. 
thumb|200 px|माइनाउ

## बाह्य दुवे 
*माइनाउच्या उद्यानातील फुले - यू ट्यूब

वर्ग:बाडेन-व्युर्टेंबर्ग
युनिव्हर्सिटी ऑफ फ्रायबुर्ग

250 px|इवलेसे|फ्रायबुर्ग विद्यापीठाचा लोगो
**आल्बर्ट लुडविग फ्रायबुर्ग विद्यापीठ** () हे जर्मनी देशाच्या बाडेन-व्युर्टेंबर्ग राज्याच्या फ्रायबुर्ग शहरामधील एक विद्यापीठ आहे. इ.स. १४५७ साली स्थापन झालेले फ्रायबुर्ग हे जर्मनीमधील पाचवे सर्वात जुने व सध्या युरोपामधील सर्वात प्रतिष्ठेच्या विद्यापीठांपैकी एक आहे. येथील ११ शैक्षणिक विभागांमध्ये २१,००० पेक्षा अधिक विद्यार्थी शिक्षण घेतात.

## प्रसिद्ध विद्यार्थी

Image:Bundesarchiv B 145 Bild-F078072-0004, Konrad Adenauer.jpg|कोन्राड आडेनाउअर
Image:Holbein-erasmus.jpg|डेसिडेरियस एरास्मुस
Image:Harald zur Hausen-press conference Dec 06th, 2008-6.jpg|हराल्ड झुअर हाउसन
Image:Friedrich Hayek portrait.jpg|फ्रेड्रिक हायेक
Image:George de Hevesy.jpg|जॉर्ज दे हेव्हेसी
Image:Edmund Husserl 1900.jpg|एडमंड हुसेल
Image:Hans Adolf Krebs.jpg|हान्स ॲडॉल्फ क्रेब्ज
Image:Max Weber 1894.jpg|मॅक्स वेबर

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:जर्मनीमधील विद्यापीठे
वर्ग:बाडेन-व्युर्टेंबर्ग
अपोलो मोहीम

'''''' ही चंद्रावरील पहिली मोहीम होती. (इ.स. १९६१ - इ.स. १९७५) यातील अपोलो ११ मोहिमेमध्ये जुलै २० इ.स. १९६९ रोजी नील आर्मस्ट्रॉंग यांनी चंद्रावर सर्वात प्रथम पाऊल ठेवले.

वर्ग:खगोलशास्त्र
वर्ग:अपोलो मोहीम
बॉबी फिशर

**रॉबर्ट जेम्स बॉबी फिशर**(मार्च ९, १९४३ - जानेवारी १७, २००८) हा अमेरिकन ग्रॅंडमास्टर होता.तो ११ वा बुद्धिबळ विश्वविजेता होता. जन्माने अमेरिकन असला तरी नंतर तो आइसलँडचा नागरिक बनला.

फिशर, बॉबी
फिशर, बॉबी
आंतरराष्ट्रीय मातृभाषा दिन

**आंतरराष्ट्रीय मातृभाषा दिन** दर वर्षी फेब्रुवारी २१ साजरा केला जातो. १७ नोव्हेंबर १९९९ ला युनेस्को ने हा दिवस "आंतरराष्ट्रीय मातृभाषा दिन" म्हणून जाहीर केला. 

 

## इतिहास 
२००० पासून आंतरराष्ट्रीय मातृभाषा दिवस जगभरात शांतता,  बहुभाषिकतेला प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि सर्व मातृभाषांचे संरक्षण करण्यासाठी करण्यात आले आहे. २१ फेब्रुवारी १९५२ मध्ये बंगाली भाषा ओळखावी म्हणून बांगलादेशात हा उत्सव साजरा केला जातो. नोव्हेंबर १९९९  मध्ये संयुक्त राष्ट्र शैक्षणिक, वैज्ञानिक आणि सांस्कृतिक संघटना (यूनेस्को) च्या जनरल कॉन्फरन्सने हा दिवस जाहीर केला. संयुक्त राष्ट्र महासभेने १६ मे २००९ रोजी वापरल्या जाणाऱ्या सर्व भाषांचे संरक्षण करण्यासाठी, प्रोत्साहित करण्यासाठी त्याच्या सदस्यांना राज्य केले. ठराविक संकल्पनेत, बहुभाषिकता आणि बहुसांस्कृतिकरणाद्वारे विविधता आणि आंतरराष्ट्रीय समजूतदारतेतील एकता वाढवण्यासाठी जनरल असेंब्लीने २००८ मध्ये  आंतरराष्ट्रीय वर्ष म्हणून घोषित केले.  रझाकुल इस्लाम, कॅनडातील व्हॅंकुव्हरमध्ये राहणारी बंगाली या संकल्पनेची सूचना देण्यात आली.  त्यांनी ९ जानेवारी १९९८ रोजी कोफी अन्नान यांना पत्र लिहिले की त्यांनी आंतरराष्ट्रीय मातृभाषा दिवस घोषित करून जगातील भाषा वाचविण्यापासून एक पाऊल उचलण्यास सांगितले.     

भाषा आपल्या मूर्त आणि अमूर्त वारसाचे जतन आणि विकास करण्याचे सर्वात शक्तिशाली साधन आहेत.       

## संदर्भ
वर्ग:भाषा
वर्ग:जागतिक प्रतिवार्षिक दिनपालन
वर्ग:जागतिक दिवस
आयकॉन खेळाडू

भारतीय प्रीमियर लीग स्पर्धेत **आयकॉन खेळाडू** हा असा खेळाडू असतो ज्याला आपल्या शहराच्या संघा कडून खेळावे लागते. इतर खेळाडूं प्रमाणे आयकॉन खेळाडू लिलाव पद्धतीत सामिल नसतात. प्रत्येक आयकॉन खेळाडूला, त्याच्या संघातील सर्वात महागडया खेळाडू पेक्षा १५ % अधिक मानधन दिले जाईल.

## आयकॉन खेळाडूंची यादी
*सचिन तेंडुलकर - मुंबई
*राहुल द्रविड - बंगलोर
*सौरव गांगुली - कोलकाता
*युवराजसिंग - मोहाली
*विरेंद्र सेहवाग - दिल्ली

## हे सुद्धा पहा
* भारतीय प्रीमियर लीग

## बाह्य दुवे
Official Indian Premier League Site

## References
वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग
वर्ग:क्रिकेट
जागतिक बुद्धिबळ अजिंक्यपद स्पर्धा

### मुख्य बुद्धिबळ मास्टर - इ.स. १८८६ च्या आधी 
### अविवादित बुद्धिबळ विश्व अजिंक्यपद इ.स. १८८६-१९९३ 
### फिडे विश्व अजिंक्यपद इ.स. १९९३-२००६ 
### क्लासिकल विश्व अजिंक्यपद इ.स. १९९३-२००६ 
### अविवादित बुद्धिबळ विश्व अजिंक्यपद इ.स. २००६ - वर्तमान 
वर्ग:बुद्धिबळ
वर्ग:जागतिक बुद्धिबळ अजिंक्यपद स्पर्धा
रघुनाथ कृ. जोशी

**रघुनाथ कृ. जोशी** (१९३६ - २००८) हे मराठी सुलेखनकार, कवी व शिक्षक होते. मराठी टंकलेखन प्रणालीत महत्त्वाचा टप्पा ठरलेल्या मंगल फॉंटाचे जनकत्व त्यांच्याकडे जाते.
 
जोश्यांचा दासोपंतांच्या पासोडीचा आणि प्राचीन भारतीय लिप्यांचाही अभ्यास होता. त्यांनी एतद्देशीयतेवर प्रेम केले आणि 'ब्रह्मानागरी', 'देशनागरी' अशा लिप्या घडवल्या.

## बाह्य दुवे
* आपण 'रकृ' का नसतो? 
* रकृंना विसरून चालणार नाही कारण... 
* 'मंगल'च्या जन्माची गोष्ट
* टायपोग्राफी ते कॉम्प्युग्राफी
* कम्प्युटरसॅव्ही मराठी 
* र. कृ. जोशींचे अक्षरमार्ग 
* पुलंनी केलेला रकृगौरव 
* र.कृं.ना सीडॅकची डिजिटल आदरांजली

वर्ग:मराठी टंकलेखन प्रणाली
वर्ग:मराठी व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९३६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००८ मधील मृत्यू
एमानुएल लास्केर

इवलेसे|Emanuel Lasker

वर्ग:बुद्धिबळ खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८६८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४१ मधील मृत्यू
टिग्रन पेट्रोस्यान

वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:सोवियेत संघाचे बुद्धिबळ खेळाडू
बोरिस स्पास्की

**बोरिस व्हासिलिएविच स्पास्की** (३० ऑक्टोबर, १९३७:सेंट पीटर्सबर्ग, रशिया - ) हा रशियाचा बुद्धिबळ खेळाडू आहे.

वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
टिम बर्नर्स-ली

**सर टीम बर्नर्स ली** ( ८ जून १९५५-हयात) हे जागतिक माहितीजालाचे जनक आहेत. य़ुरोपीयन नाभिकीय सन्शोधन संस्थेत (सर्न) असताना त्यानी २५ डिसेंबर १९९० रोजी क्लायन्ट सर्वर संवादाचा (जागतिक माहितीजालाच्या सुरळीत कार्यासाठी आवश्यक असणारा घटक) प्रयोग यशस्वी करून दाखविला. ते सध्या वर्ल्ड वाईड वेब कोन्सोर्टियमचे निर्देशक आणि एम आय टी संगणकशास्त्र आणि कृत्रिम बुद्धीमत्ता प्रयोगशाळेत ३कौम संस्थापक प्रमुख म्हणून कार्यरत आहेत.

वर्ग:इंटरनेट
वर्ग:इ.स. १९५५ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सूर्यमालेतील छोट्या वस्तू

**सूर्यमालेतील छोट्या वस्तू**मध्ये उल्का, धूमकेतू, क्यूपरचा पट्टा, लघुग्रहांचा पट्टा तसेच ऊर्टचा मेघ यांचा समावेश होतो.

वर्ग:खगोलशास्त्र
वर्ग:सूर्यमाला
उष्णता वहन

उष्मांतरण (heat transfer) हे असे एक विज्ञान आहे, ज्यात भौतिक वस्तूचे तापमान बदलले की, त्याच्यातल्या ऊर्जेचे काय होते, याचा अंदाज केला जातो.ही ऊर्जा स्वतःची जागा बदलते म्हणजेच स्थानांतरण करते.उष्मागतिकीत (thermodynamics) ऊर्जेच्या या स्थानंतरणाला उष्णता असे म्हणतात.उष्णतेचे स्थानांतरण म्हणजे उष्मांतरण. काही विशिष्ट परिस्थितींमध्ये उष्णतेच्या स्थानंतरणाचा दर काय असेल,त्याचा पण अंदाज उष्मांतरणात केला जातो.    
    उष्मांतरण प्रामुख्याने तीन पद्धतीने होते. १.वहन  २.प्रक्रमण  ३.प्रारण 
१.वहन :-

संपर्कात असलेल्या वस्तू दरम्यान ऊर्जा हस्तांतरण होत असते. औष्णिक चालकता ही उष्णता आयोजित करण्यासाठी सामग्रीची मालमत्ता आहे आणि प्रामुख्याने उष्णता वाहकतेसाठी फूरियरच्या कायद्यानुसार मूल्यांकन केले जाते.

२.प्रक्रमण :-

द्रव  गतीमुळे ऑब्जेक्ट आणि त्याच्या वातावरणा दरम्यान उर्जा हस्तांतरण होत असते. सरासरी तापमान संवेदनाक्षम उष्णता हस्तांतरणाशी संबंधित मालमत्तांचे मूल्यांकन करण्यासाठी संदर्भ आहे.

३.प्रारण :-

इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक रेडिएशनच्या उत्सर्जनाद्वारे ऊर्जेचे हस्तांतरण होत असते.

'उष्मांतरण' हा विषय रासायनिक व यांत्रिक आभियांत्रिकी मधील महत्त्वाचा विषय आहे. यात मुख्यत्वे उष्णता वहनाचा अभ्यास होतो व त्याचा उपयोग औद्योगिक तसेच दैनंदिन जीवनात कसा करता येईल यावर होतो.उष्णतेची व्याख्या भौतिकशास्त्रामध्ये थर्मोडायनामिक प्रणालीभोवती चांगल्या-परिभाषित सीमेवरील थर्मल उर्जाचे हस्तांतरण म्हणून केली जाते.

* उष्णता वहनामध्ये उष्णता ही जास्त तापमानाकडून कमी तापमानाकडे वाहीली जाते. 

वर्ग:ऊष्मगतिकी
वर्ग:अभियांत्रिकी
वर्ग:भौतिकशास्त्र
वर्ग:रासायनिक अभियांत्रिकी
सेरेस (बटु ग्रह)

]]
**सेरेस** (चिन्ह: ) हा लघुग्रहांच्या पट्ट्यात आढळणारा एक लघुग्रह आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:सूर्यमाला
वर्ग:बटु ग्रह
कर्बोदक

'*** हे कार्बन, हायड्रोजन, आणि प्राणवायूपासून बनलेले संयुग आहे. या संयुगात इतर कुठलेही मूलद्रव्य नसते आणि हायड्रोजन:ऑक्सिजन (प्राणवायू) यांचे गुणोत्तर नेहेमी २:१ या प्रमाणात असते.

### सजीवांमध्ये उपयोग 
सजीवांमध्ये कर्बोदके अनेक महत्त्वाची कामे पार पाडतात. साखर आणि साखरेची विभिन्न रूपे ऊर्जा पुरवितात. सेल्युलोज झाडांमध्ये संरचनात्मक (बांधणीचा) घटक म्हणून काम करते. "रायबोज" नावाचे कर्बोदक आर.एन.ए.चा तर "डिऑक्सिरायबोज" डी.एन.ए.चा हिस्सा आहे. याव्यतिरिक्त विभिन्न रूपांमधील इतरही अनेक कर्बोदके रोगप्रतिकार, बीजिकरण, रक्तगोठण इ. क्रियांमध्ये महत्त्वाच्या भूमिका पार पाडतात.

**रचना*' :-

पूर्वी कार्बोहायड्रेट हे नाव Cm (H2O)n.सूत्र असलेल्या कोणत्याही कंपाऊंडसाठी रसायनशास्त्रात वापरले जात असे. या व्याख्यानंतर, काही रसायनशास्त्रज्ञांनी फॉर्मल्डिहाइड (CH2O) सर्वात सोपा कार्बोहायड्रेट मानला, तर इतरांनी ग्लाइकोल्डॅहायडसाठी या उपाधीचा दावा केला. आज, हा शब्द बायोकेमिस्ट्रीच्या अर्थाने समजला जातो, ज्यामध्ये केवळ एक किंवा दोन कार्बनयुक्त संयुगे वगळण्यात आले आहेत आणि या सूत्रापासून विचलित होणारे बरेच जैविक कार्बोहायड्रेट समाविष्ट आहेत. उदाहरणार्थ, वरील प्रातिनिधिक सूत्रे सामान्यत: ज्ञात कर्बोदकांमधे हस्तगत करतात असे वाटत असताना, सर्वव्यापी आणि मुबलक कर्बोदकांमधे बरेचदा यातून विचलित होतात. उदाहरणार्थ, कार्बोहायड्रेट बहुतेकदा रासायनिक गट जसे:, सल्फेट (उदा. ग्लायकोसामिनोग्लायकन्स), कार्बोक्झिलिक  ऍसिड  आणि डीऑक्सी फेरबदल (उदा. फ्यूकोज आणि सियालिक  ऍसिड) प्रदर्शित करतात.

नैसर्गिक सॅचराइड्स सामान्यत: साध्या कार्बोहायड्रेट्सने मोनोसाकराइड्स असतात ज्यात सामान्य सूत्र (सीएच 2 ओ) एन असतात जेथे एन तीन किंवा त्याहून अधिक असतात. टिपिकल मोनोसाकेराइडमध्ये एचएच (सीएचओएच) एक्स (सी = ओ) - (सीएचओएच) वाई-एच अशी रचना असते, ज्यामध्ये अनेक हायड्रॉक्सिल गट असलेले एक ldल्डीहाइड किंवा केटोन असते, सामान्यत: प्रत्येक कार्बन अणूवर एक भाग नसतो अल्डीहाइड किंवा केटोन फंक्शनल ग्रुप. ग्लूकोज, फ्रुक्टोज आणि ग्लाइसेराल्डिहाइड्स मोनोसाकेराइडची उदाहरणे आहेत. तथापि, सामान्यत: "मोनोसाकेराइड्स" म्हणून ओळखले जाणारे काही जैविक पदार्थ या सूत्राचे अनुरूप नाहीत (उदा. यूरोनिक idsसिडस् आणि फ्यूकोज सारख्या डीऑक्सी-शुगर्स) आणि अशी अनेक रसायने आहेत जी या सूत्राशी जुळतात परंतु मोनोसाकेराइड्स मानली जात नाहीत (उदा. फॉर्मल्डिहाइड सीएच 2 ओ) आणि इनोसिटोल (सीएच 2 ओ) 6). [13]

मोनोसाकेराइडचा ओपन-साखळी फॉर्म बहुतेकदा बंद रिंग फॉर्मसह असतो जेथे अल्डीहाइड / केटोन कार्बोनिल ग्रुप कार्बन (सी = ओ) आणि हायड्रॉक्सिल ग्रुप (HOH) नवीन सी – ओ – सी पुलासह हेमियासेटल बनवतो.

मोनोसाकेराइड्सना मोठ्या प्रमाणात विविध मार्गांनी पॉलिसेकेराइड्स (किंवा ऑलिगोसाकराइड्स) म्हणून एकत्र जोडले जाऊ शकते. बऱ्याच कार्बोहायड्रेट्समध्ये एक किंवा अधिक सुधारित मोनोसाकराइड युनिट्स असतात ज्यात एक किंवा अधिक गट बदलले किंवा काढले आहेत. उदाहरणार्थ, डीएनएचा घटक, डीओक्सिरीबोज ही रायबोजची सुधारित आवृत्ती आहे; चिटिन हे एन-एसिटिल ग्लुकोसामाइन, ग्लूकोजचे नायट्रोजनयुक्त फॉर्मच्या पुनरावृत्ती युनिट्सपासून बनलेले आहे.  

### हे सुद्धा पहा 
उदककर्बे

### संदर्भ 
वर्ग:भौतिकशास्त्र
वर्ग:रसायनशास्त्र
वर्ग:उर्जास्त्रोत
ॲलन डॉनल्ड

250 px|इवलेसे|
**ॲलन डॉनल्ड** (इंग्लिश: Allan Donald;  , ब्लूमफॉंटेन) हा दक्षिण आफ्रिकेचा एक निवृत्त क्रिकेट खेळाडू आहे. कसोटी क्रिकेटमध्ये एकूण ३३० बळी घेणारा डॉनल्ड हा दक्षिण आफ्रिकेच्या सर्वोत्तम गोलंदाजांपैकी एक मानला जात असे. सध्या डॉनल्ड भारतीय प्रीमियर लीगमधील रॉयल चॅलेंजर्स बंगलोर संघाचा प्रशिक्षक आहे.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
एरिस (बटु ग्रह)

[220px|thumb|right|एरिस व [डिस्नोमिया यांचे छायाचित्र.]]
**एरिस** (चिन्ह: , इंग्रजी: Eris) हा बटुग्रह १३६१९९ एरिस या नावानेही ओळखला जातो. त्याची कक्षा प्लूटोच्याही पलीकडे असून त्याला डिस्नोमिया नावाचा उपग्रह आहे. एरिसचा शोध जानेवारी ५, इ.स. २००५ रोजी एम. इ. ब्राऊन व सी. ए. ट्रुजिलो यांनी लावला.
एरिस हा सूर्यमालेतील, वजनाने व आकारमानाने सर्वांत मोठा बटुग्रह आहे. 

वर्ग:सूर्यमाला
वर्ग:बटु ग्रह
कँडी

**कँडी** श्रीलंकेतील एक प्रमुख शहर आहे. हे श्रीलंकेतील मध्य प्रांत भागातील प्राचीन शहर आहे. सन १९८८ मध्ये या शहराला जागतिक वारसा स्थान घोशीत केले गेले.

## संदर्भ 
वर्ग:श्रीलंकेमधील शहरे
वर्ग:श्रीलंकेमधील जागतिक वारसा स्थाने
वर्ग:कँडी
रासायनिक प्रक्रिया अभियांत्रिकी

** रासायनिक प्रक्रिया आभियांत्रिकी** अथवा केमिकल रिऍक्शन इंजिनिअरिंग ही रासायनिक आभियांत्रिकी मध्ये शिकवली व वापरली जाणारी महत्त्वाची शाखा आहे. या मध्ये मुख्यत्वे रासायनिक प्रक्रिया त्यांचा अभ्यास त्या कश्या प्रकारे औद्योगिक स्तरावर अथवा छोट्या स्तरावर वापरता येईल याचा अभ्यास असतो. या विषयाला विकसित करण्याचे श्रेय मुख्यत्वे ऑक्टेव लेवेनस्पील यांना जाते. 

जेव्हा वेगळि दोन अथवा अधिक रसायने एकत्र येउन नवे रसायन -(ने) बनते (तात) किंवा एखाद्या रसायनाचे अनेक रसायनात किंवा मुलतत्त्वात बदलते  किंवा  बनवतात तेव्हा त्या क्रियेला रासायनिक क्रिया असे म्हणतात. उदा: हायड्रोजन व ऑक्सिजन जेव्हा एकत्र येतात त्यावेळेस त्याचे पाणी बनते. या विरुद्ध पाण्याचे सुद्धा  हायड्रोजन व ऑक्सिजन मध्ये विघटन होउ शकते.  जेव्हा वेगळि दोन अथवा अधिक रसायने एकत्र येउन नवे रसायन -ने बनते किंवा एखाद्या रसायनाचे अनेक रसायनात किंवा मुलतत्त्वात बदलते किंवा बनवतात तेव्हा त्या क्रियेला रासायनिक क्रिया असे म्हणतात. उदा: हायड्रोजन व ऑक्सिजन जेव्हा एकत्र येतात त्यावेळेस त्याचे पाणी बनते. या विरुद्ध पाण्याचे सुद्धा  हायड्रोजन व ऑक्सिजन मध्ये विघटन होउ शकते.  अश्या हजारो क्रियांचा रसायन शास्त्रामध्ये वापर होतो अथवा अभ्यास होतो. रासायनिक आभियांत्रिकीच्या या शाखेत मुख्यत्वे अश्या क्रियांचा अभ्यास होतो. या क्रिया घडायला किती वेळ लागतो,  क्रियेचा वेग किती आहे, या क्रिया कोणकोणत्या गुणधर्मांनी प्रभावित होतात. त्यांचा वेग वाढवण्यासाठि कोणत्या उपाय-योजना कराव्यात या सगळ्यांचा बारकाईने अभ्यास होतो व अश्या क्रियांची औद्योगिक स्तरावर  रचना केली जाते. 

वर्ग:रासायनिक अभियांत्रिकी
रॉबर्ट कोचारियन

**रॉबर्ट कोचारियन** (आर्मेनियन: Ռոբերտ Քոչարյան;  ३१ ऑगस्ट १९५४) हा आर्मेनिया देशाचा दुसरा राष्ट्राध्यक्ष आहे. तो ह्या पदावर १९९८ ते २००८ दरम्यान होता. त्यापूर्वी तो नागोर्नो-काराबाख प्रजासत्ताकाचा राष्ट्राध्यक्ष व आर्मेनियाचा पंतप्रधान देखील होता.

## बाह्य दुवे 
* अध्यक्षीय संकेतस्थळ

वर्ग:आर्मेनियाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सखाराम गटणे

**सखाराम गटणे ** ही पु. ल. देशपांडे ह्यांनी लिहिलेली एक विनोदी काल्पनिक कथा आहे.

या कथेत सखाराम गटणे या विद्यार्थी/मुलाच्या साहित्यनिष्ठेचे वर्णन केलेले आहे. सखाराम हा संस्कृतप्रचूर मराठी बोलणारा, अत्यंत विनयशील, नियमनिष्ठ आणि काहीसा बावळट वाटणारा पण तितकाच प्रेमळ तरुण आहे. हा *मी सखाराम गटणे, आपल्या चरणापाशी विद्यार्जनासाठी आलो आहे* असे भारदस्त आणि किचकट संवाद करतो. देशपांडे यांनी आधुनिक काळात वावरणारा पण जुन्या काळच्या शिष्टाचारांचा आणि व्याकरणाचा पगडा असलेला हा *पुस्तकी* माणूस रेखाटला आहे.

या पात्राचा उपयोग आजही मराठी समाजात एखाद्या अति-विनम्र किंवा पुस्तकी भाषेचा वापर करणाऱ्या व्यक्तीला मिश्किलपणे संबोधण्यासाठी केला जातो.

वर्ग:पु.ल. देशपांडे यांचे साहित्य
प्रवाह विज्ञान

**प्रवाह विज्ञान** अथवा 'fluid mechanics' हा स्थापत्य अभियांत्रिकी तसेच यांत्रिक व रासायनिक अभियांत्रिकी या विविध शाखांमध्ये अभ्यासला जाणारा महत्त्वाचा विषय आहे. या मध्ये प्रामुख्याने प्रवाहिके (जे पदार्थ वाहू शकतात असे) ज्यामध्ये प्रामुख्याने विश्वातील सर्व द्रव्ये व वायूंचा समावेश होतो. घन पदार्थ वाहू शकत नसल्यामुळे ते या विषयात अपेक्षित नाही परंतु घन पदार्थांचे देखील वहन कशा प्रकारे केले जाईल यावर देखील अभ्यास होतो.

वर्ग:स्थापत्य अभियांत्रिकी
वर्ग:रासायनिक अभियांत्रिकी
ऑक्टेव लेवेनस्पील

**ऑक्टेव लेवेनस्पील** हे अमेरिकेतील ओरेगॉन स्टेट विद्यापीठातील निवृत एमेरिटस-प्राध्यापक असून रासायनिक प्रक्रिया आभियांत्रिकी  केमिकल रिऍक्शन इंजिनिअरिंग या विषयाला विकसित करण्याचे श्रेय यांना जाते. सुरुवातिला फक्त शोधनिंबधा मध्ये मर्यादित असलेला विषयाला त्यांनी पुस्तकरूपात आणले व समजायला अत्यंत कठिण असा विषय समजण्याजोगा केला. तसेच रासायनिक उर्जाशास्त्र या अंत्यंत अवघड समजल्या जाणाऱ्या विषयात महत्त्वाचे योगदान दिले आहे. त्यांना रासायनिक आभियांत्रिकीमधिल योगदानाबद्दल अनेक पुरस्कार मिळाले आहेत. त्यांचे आजवर १०० हुन अधिक शोधनिबंध प्रकाशित झाले आहेत.

त्यांचा जन्म १९२६ मध्ये चीन मध्ये शांघाय येथे झाला. १९५२ मध्ये त्यांनी ओरेगॉन स्टेट विद्यापीठातुन  पी.एच.डी. मिळवली व त्यानंतर त्यानी  तेथेच १९९१ मध्ये निवृत होइपर्यंत प्राध्यापक म्हणून काम केले.

## प्रकाशित पुस्तके
सर्व इंग्रजीत
* केमिकल रिऍक्शन इंजिनिअरिंग
* द केमिकल रिऍक्टर ओम्नीबुक
* फ्लुइडायझेशन इंजिनिअरिंग ( सलेखक -डाझिओ कुन्नी)
* इंजिनिअरिंग फ्लो ऍंड हिट एक्सचेंज
* अंडरस्टांडिग इंजिनिअरिंग थर्मोडायनामिक्स

वर्ग:रासायनिक अभियांत्रिकी
वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म
मेग व्हिटमन

thumb|right|मेग व्हिटमन
**मार्गारेट कुशिंग** *मेग* **व्हिटमन** (४ ऑगस्ट, इ.स. १९५६ - ) ही अमेरिकन उद्योगपती आहे. ही ईबे कंपनीच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी होती. त्यानंतर ती ह्युलेट पॅकार्ड कंपनीची मुख्य कार्यकारी अधिकारी झाली.

वर्ग:अमेरिकन उद्योगपती
वर्ग:महिला मुख्य कार्यकारी अधिकारी
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील जन्म
प्रिस्टिना

**प्रिस्टिना** ही दक्षिण युरोपातील कोसोव्हो ह्या अंशतः मान्य देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.

वर्ग:कोसोव्होमधील शहरे
वर्ग:युरोपातील देशांच्या राजधानीची शहरे
हाशिम थासी

**हाशिम थासी** (२४ एप्रिल, इ.स. १९६८ - ) हा कोसोव्होचा राजकारणी आहे. हा जानेवारी २००८ ते डिसेंबर २०१४ दरम्यान कोसोव्होच्या प्रजासत्ताकाचा पहिला पंतप्रधान होता. हा कोसोव्होचा राष्ट्राध्यक्षी होता.

वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म
वर्ग:कोसोव्होचे पंतप्रधान
वर्ग:कोसोव्होचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
क्वेबेक

**क्वेबेक** हा कॅनडा देशाच्या पूर्व भागातील एक प्रांत आहे. फ्रेंच ही अधिकृत भाषा असलेला क्वेबेक हा कॅनडातील एकमेव प्रांत आहे. स्वतंत्र देशाची मागणी येथे अनेक वर्षे केली जात आहे.

वर्ग:कॅनडाचे प्रांत व प्रदेश
*
वोजिस्लाव कोस्तुनित्सा

इवलेसे
**वोस्लाव कोस्तुनित्सा** (मार्च २४, इ.स. १९४४ - ) सर्बियाचा पंतप्रधान होता.

वर्ग:सर्बियाचे पंतप्रधान
वर्ग:इ.स. १९४४ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हॉक मार्क १३२

ब्रिटनची अत्याधुनिक प्रशिक्षण विमाने. ही विमाने भारतीय हवाई दलात दाखल करण्यात आली.
प्रशिक्षणाबरोबरच प्रत्यक्ष कारवाईसाठीही उपयोगी आहेत. या विमानात हवेतून हवेत व हवेतून जमिनीवर मारा करणारे क्षेपणास्त्र डागण्याची क्षमता आहे.

## हे सुद्धा पहा
*तेजस
*युरोफायटर टायफून
*रफल
*चेंग्दु थंडर
*भारतीय हवाई दल

वर्ग:लढाऊ विमाने
वर्ग:विमाने
वर्ग:ब्रिटिश लढाऊ विमाने
वर्ग:भारतीय वायुसेनेची विमाने
अमेठी

**अमेठी** हे भारताच्या उत्तर प्रदेश राज्यामधील अमेठी ह्याच नावाच्या जिल्ह्यामधील सर्वात मोठे शहर आहे. लोकसंख्येने लहान असले तरीही येथील प्रतिष्ठित अमेठी लोकसभा मतदारसंघामुळे अमेठीचे नाव चर्चेत राहिले आहे.

वर्ग:अमेठी जिल्हा
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील शहरे
फॅट्स डॉमिनो

**आंत्वान डॉमिनिक** (1928-2017) *फॅट्स* **डॉमिनो** (फेब्रुवारी २६, इ.स. १९२८ - ) हा अमेरिकेतील आर अँड बी व रॉक अँड रोल पियानोवादक, गायक तसेच गीतकार आहे.

डॉमिनो, फॅट्स
वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म
## References
पाईज बास्को

**पाईज बास्को** हा स्पेन देशाच्या उत्तर भागातील एक स्वायत्त संघ आहे. बिल्बाओ हे स्पेनमधील मोठे शहर ह्याच संघात वसले आहे.

वर्ग:स्पेनचे स्वायत्त संघ
प्रकिया नियोजन

**प्रक्रिया नियोजन** अथवा प्रोसेस डिझाइन हा विषय रासायनिक आभियांत्रिकीशी निगडित असून पूर्णपणे तांत्रिक स्वरूपाचा (Applied subject) विषय आहे.  रासायनिक अभियंता त्याच्या या क्षेत्रातिल अनुभवानुसार प्रक्रिया अभियंता (Process engineer) देखील संबोधला जाउ शकतो. हा विषय रासायनिक अभियांत्रिकी मध्ये विविध स्वरूपात शिकवला जाउ शकतो. हा विषय तांत्रिक स्वरूपाचा असल्याने तो इतर विषयांसोबत शिकवला जाउ शकतो अथवा पूर्णपणे वेगळेपणे शिकवला जाउ शकतो. प्रक्रिया अभियंत्याने प्रक्रियेचे पूर्ण नियोजन करणे आपेक्षित आहे. त्यासाठि त्याला रासायनिक आभियांत्रिकीमधिल मुख्य विषयांचे चांगले ज्ञान असणे अपेक्षित आहे. त्याच प्रमाणे इतर क्षेत्रातले ज्ञान, सामान्य ज्ञान व तांत्रिक विवेकबुद्धि (Technical sence) असणे गरजेचे आहे.

## विषयाचे विभाग
### प्रक्रियेचा आराखडा बनवणे
रासायनिक अभियांत्रिकी मध्ये प्रक्रिया दर्शवणारे अनेक आराखडे असतात. त्यातील ३ मुख्य प्रकारचे आराखडे पुढीलप्रमाणे

१) **ढोबळ आराखडा** - याला इंग्रजीत ब्लॉक डायग्राम (Block diagram)  असे म्हणतात. प्रकल्प सुरू करण्या आगोदर किमान हा आराखडा असणे गरजेचे आहे. या आरखड्यात मुख्यत्वे प्रक्रियेत किमान कुठल्या कुठल्या उपप्रक्रिया आहेत हे नमुद असते. हा आराखडा बहुतांशी उपलब्ध तंत्रज्ञानाने बनवला असतो अथवा प्रक्रिया नवीन असली तर किमान प्रयोगशाळेतील अनुभवानुसार बनवला जातो.

२) **प्रक्रिया वहन आराखडा**- (प्रोसेस फ्लो डायग्राम) - हा आराखडा ढोबळ आराखड्याचे सुधारित आवृति असते. यात प्रक्रिया कशी पार पडणार आहे याचे चित्र असते. यात प्रामुख्याने उपप्रक्रिया कोणत्या कोणत्या पात्रात पार पडणार आहेत तसेच एका उपप्रक्रिये मधुन दुसऱ्या उपप्रक्रियेत पदार्थांचे वहन कसे होणार, किती होणार, कुठल्या परिस्थितित होणार ( कोणत्या तापमानावर, किती दाबावर) याचे पूर्ण विवेचन असते.

३) **प्रक्रिया वहन, उपकरणे व पाईपींग आराखडा**- ( प्रोसेस इंस्ट्रुमेंट आणि पाईपींग डायग्राम पी.आय.डी ) - ही पी.एफ्.डीची पुढील सुधारित आवृति असते. यात प्रामुख्याने प्रक्रियेचे वहन प्रामुख्याने कसे होणार याचे विवेचन तर असतेच त्याच बरोबर प्रक्रियेत लागणारी विविध उपकरणे त्यांचे स्थान, प्रक्रिया नियंत्रण प्रणालि, पाईपींग, पाइपचे प्रकार, पंप,  ब्लोअर, विविध प्रकारचे नळ, व्हॉल्व नमुद असतात.

### प्रक्रियापात्रे रचना
प्रोसेस इक्वीपमेंट डिजाइन - कोणत्याहि प्रक्रियेत विविध प्रकारच्या पात्रांची अथवा इक्वीपमेंटसची गरज असते. या पात्रांमध्ये मुख्य प्रक्रिया होउ शकते अथवा शुद्धीकरण प्रक्रिया,  उष्णताविनिमय किंवा इतर उपप्रक्रिया होउ शकतात. खालि नमुद खालि नमुद केल्याप्रमाणे विविध प्रकारची पात्रे विविध उपप्रक्रियांना अवलंबतात
*प्रक्रियापात्र (Reaction vessels )
*उष्णताविनिमय - बंब (Boilers), Heat exchangers, coolers, evaporators
*शुद्धीकरण - डिस्टिलेशन मनोरे, शोषण मनोरे, गाळणयंत्रे (filters)
*दळणयंत्रे- (mills)

ही पात्रे अथवा इक्वीपमेंटस प्रक्रियेला अनुकूल असली पाहिजे. अर्थात ही उपकरणे प्रक्रियेला अनुकुल असल्याची दक्षता प्रक्रिया अभियंत्याने घेतली पाहिजे. यासाठि प्रक्रियेचा अनुभव व ज्ञान असणे गरजेचे आहे. उदा: जर रासायनिक क्रियेमध्ये उष्णता बाहेर पडुन जर प्रक्रियेचे तापमान वाढत असेल तर तापमान आटोक्यात ठेवण्यासाठि उष्णताविनिमय करणाऱ्या यंत्रणेची तजवीज झालि पाहिजे. याचाच अर्थ प्रक्रियेचे तापमान किति आहे हे कळण्याची व्यवस्था झालि पाहिजे व त्यासाठि तापमापक पात्रात बसवला गेला पाहिजे. असे विविध घटकांचा विचार करून पात्राची रचना अंतिम करणे सोयीस्कर पडते.

वर्ग:रासायनिक अभियांत्रिकी
काईल मिल्स

**काईल डेव्हिड मिल्स** (मार्च १५, इ.स. १९७९:ऑकलंड, न्यू झीलँड - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.

वर्ग:न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मायकेल बोल्टन

**मायकेल बोल्टन** (जन्मनाव:*मायकेल बोलोटिन*) (फेब्रुवारी २६, इ.स. १९५३) हा अमेरिकेतील सॉफ्ट रॉक प्रकारच्या संगीतातील गायक व गीतकार आहे.

## संदर्भ आणइ नोंदी 
वर्ग:अमेरिकन संगीतकार
वर्ग:इ.स. १९५३ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जॉर्डनचा तलाल

thumb|right|200px|
**तलाल इब्न अब्दुल्ला** (लेखनभेद: **तलाल इब्न अब्दल्ला** ; अरबी:  طلال بن عبد الله ; रोमन लिपी: *Talal I bin Abdullah* ;) (२६ फेब्रुवारी, इ.स. १९०९ - ७ जुलै, इ.स. १९७२) हा जॉर्डनाचा दुसरा राजा होता. याने २० जुलै, इ.स. १९५१ ते ११ ऑगस्ट, इ.स. १९५२ या कालखंडात सिंहासनस्थ होता. याच्या अल्प कारकिर्दीत जॉर्डनाच्या हाशेमी राज्याची आधुनिक व उदारमतवादी राज्यघटना बनवली गेली. प्रकृतिअस्वास्थ्यामुळे (वृत्तांनुसार छिन्नमनस्कतेमुळे) याला राजेपदावरून पायउतार व्हावे लागले. याच्यानंतर याचा मुलगा हुसेन राजा बनला.

## जीवन 
तलालाचा जन्म अब्दुल्ला व त्याची पहिली पत्नी मुस्बा बिंती नासर यांच्या पोटी २६ फेब्रुवारी, इ.स. १९०९ रोजी तत्कालीन ओस्मानी साम्राज्यात मोडणाऱ्या मक्केत झाला. त्याचे सैनिकी शिक्षण रॉयल मिलिटरी अकॅडमी ऑफ सॅंडहर्स्ट या ब्रिटिश सैन्यप्रशिक्षण विद्यालयात झाले. इ.स. १९२९ साली पदवी मिळवल्यानंतर तो अल-जैश अल-अरबी सैन्याच्या घोडदळात *द्वितीय लेफ्टनंट* पदावर रुजू झाला.

जॉर्डनाचा राजा असलेला त्याचा पिता पहिला अब्दुल्ला याचा जेरूसालेम येथे खून झाल्यानंतर तलाल सिंहासनावर बसला. याच्या अल्प कारकिर्दीत जॉर्डनाच्या हाशेमी राजतंत्राची आधुनिक व उदारमतवादी राज्यघटना रचली गेली. या राज्यघटनेद्वारे सामुदायिक पातळीवर जॉर्डेनियन शासन व वैयक्तिक पातळीवर मंत्री जॉर्डेनियन संसदेस जबाबदार ठरले. १ जानेवारी, इ.स. १९५२ रोजी ही नवी राज्यघटना संमत होऊन स्वीकारण्यात आली.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:जॉर्डनचे राजे
वर्ग:इ.स. १९०९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील मृत्यू
सागरिका क्षेपणास्त्र

**सागरिका** किंवा **के-१५** हे पाण्याखालून जमिनीवर मारा करणारे भारतीय बनावटीचे क्षेपणास्त्र आहे.
के-१५ क्षेपणास्त्राची वैशिष्ट्ये - पाचशे किलो वजन वाहण्याची क्षमता, - साडेआठ मीटर लांबी; एक मीटर व्यास; सातशे किलोमीटरपर्यंत पल्ला; अण्वस्त्रे वाहण्याची क्षमता.

वर्ग:भारताची क्षेपणास्त्रे
वर्ग:भारतीय नौदल
मिराज

**मिराज** हे भारतीय वायुसेनेचे लढाऊ विमान आहे. या विमानात एक पायलट व एक इंजिन असतात.

वर्ग:लढाऊ विमाने
वर्ग:भारतीय वायुसेनेची विमाने
जॅग्वार

right|thumb|जॅग्वार विमान

भारतीय हवाई दलाचे दोन इंजिने असलेले छोटे लढाऊ विमान आहे. 'जग्वार' हे कमी उंचीवरून उडत लक्ष्यांचा वेध घेणारे लढाऊ विमान आहे. भारतीय हवाईदलात सध्या जमीन आणि सागरी संरक्षणासाठी दोन प्रकारची ‘जग्वार’ विमाने वापरली जातात. हे वजनाने हलके, चपळ, तांत्रिकदृष्ट्या कमी गुंतागुंतीचे आहे.  भारतीय हवाई दलातील जग्वार ही महत्त्वाची विमाने आहेत. कारगिलच्या युद्धात या विमानांनी केलेल्या अचूक बॉम्बफेकीमुळेच भारताला फायदा झाला असे मानले जाते. हवाई दलात या विमानांचा वापर इ.स. १९७९ पासून होतो आहे.

## स्वरूप
या विमानांचा पल्ला सुमारे ८५० कि.मी.चा आहे. जग्वार विमानांची अदूर नावाची इंजिन यंत्रणा रोल्स राईस ही कंपनी बनवते आणि त्याला फेडरल एव्हिएशन स्टॅडर्ड आणि ब्रिटिश एव्हिएशन स्टॅडर्ड ने प्रमाणित केलेले असते. ही इंजिने वेळ पडल्यास ३० मिनिटात बदलता येतात. भारतात वापरात असलेल्या या विमानामध्ये सध्या सुधारणा करून त्यावर ऑटोपायलट ही यंत्रणा बसविण्यात येते आहे. आखाती युद्धा नंतर इंग्लंड आणि फ्रान्सच्या विमानांमध्ये जीपीएस यंत्रणा त्वरेने बसवण्यात आली. ‘जग्वार’ हे कमी उंचीवरून उडत लक्ष्यांचा वेध घेणारे लढाऊ विमान आहे. त्यामुळे विमानाची जमिनीपासूनची उंची, पंखांचा जमिनीपासूनचा कोन आदींची योग्य माहिती होणे अतिशय आवश्यक असते. ही माहिती वैमानिकाला या यंत्रणेमुळे सहजतेने मिळते. ही नियंत्रण यंत्रे पूर्णपणे कडक चाचणीतून जातात. तसेच अति उंचीवरून उडतांना वैमानिकांना प्राणवायूचा पुरवठा करण्यासाठी विमानांमध्ये प्राणवायूच्या टाक्या बसविलेल्या आहेत.

## प्रहार क्षमता
या विमानांच्या नौदलाच्या तुकडीवर जहाजविरोधी हार्पून-२ क्षेपणास्त्रे बसवण्यात आले आहेत.

## वापर
आखाती युद्धात इंग्लंड आणि  फ्रान्सने या विमानांचा वापर विश्वासार्ह ठरला असे दिसून आले.
तसेच भारताने श्रीलंकेत शांतीसेनेच्या कारवाईतही यांचा वापर केला गेला. कारगील युद्धात या विमानांनी महत्त्वाची कामगिरी केली.

## वापरकर्ते देश
* भारत
* ओमान

## या सारखी इतर विमाने
* एल टी व्ही ए-७ कॉर्सेयर २ LTV A-7 Corsair II
* आय ए आर ९३ IAR-93
* मिग २७ Mikoyan MiG-27]]
* मित्सुबिशी एफ-१ Mitsubishi F-1
* सोको जे-२२ ओराओ Soko J-22 Orao
* झियान जे एच-७ Xian JH-7

## हे सुद्धा पहा
* तेजस
* युरोफायटर टायफून
* रफल
* चेंग्दु थंडर
* भारतीय हवाई दल

वर्ग:लढाऊ विमाने
वर्ग:मिग विमाने
वर्ग:विमाने
वर्ग:फ्रेंच लढाऊ विमाने
वर्ग:भारतीय वायुसेनेची विमाने
पाउल आल्वेर्डेस

**पाउल आल्वेर्डेस** (जर्मन: *Paul Alverdes*) (६ मे, इ.स. १८९७; स्त्रासबुर्ग - २८ फेब्रुवारी, इ.स. १९७९; म्युन्शेन) हा जर्मन भाषेतील कादंबरीकार व कवी होता. 

आल्वेर्डेस *जर्मन युवा चळवळी*चा सदस्य होता. पहिल्या महायुद्धात तो प्रत्यक्ष युद्धात लढला. युद्धादरम्यान त्याच्या गळ्यास गंभीर जखम झाली. इ.स. १९४५ सालानंतर त्याने प्रामुख्याने बालसाहित्य लिहिले.

वर्ग:जर्मन कवी
वर्ग:जर्मन बालसाहित्यिक
वर्ग:जर्मन लेखक
वर्ग:इ.स. १८९७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जॅग्वार (निःसंदिग्धीकरण)

* जॅग्वार कारस् - ब्रिटिश कार उत्पादक 
* जॅग्वार लढाऊ विमान
* जॅग्वार १, जॅग्वार २ - जर्मन रणगाडा उदवंस्क 
* जॅग्वार - पॅंथेरा ओंका - अमेरिका खंडातील मार्जार कुळातील शिकारी वन्यप्राणी

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
फूलन देवी

**फूलन देवी** (१० ऑगस्ट १९६३ - २५ जुलै २००१) ह्या "बॅंडिट क्वीन" म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या एक भारतीय डाकू आणि त्यानंतर झालेल्या संसद सदस्या होत्या. त्यांच्या जीवनावर आधारित चित्रपट देखील प्रदर्शित झाला त्याचं नाव ' Bandit Queen ' (१९९४) 

वर्ग:इ.स. १९६३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००१ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:हत्या झालेले भारतीय राजकारणी
वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:मिर्झापूरचे खासदार
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
नेहरू-गांधी परिवार

right|thumb|मोतीलाल व त्यांचा परिवार

*
वर्ग:भारतातील राजकारणी परिवार
नारायण गणेश चंदावरकर

**सर नारायण गणेश चंदावरकर** (डिसेंबर २, १८५५ - मे १४, १९२३) हे अखिल भारतीय काँग्रेसच्या मूळ संस्थापकांपैकी एक, कायदेपंडित व समाजसुधारक होते

चंदावरकर,नारायण गणेश
चंदावरकर,नारायण गणेश
वर्ग:इ.स. १८५५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२३ मधील मृत्यू
नियामे

**नियामे** ही नायजर देशाची राजधानी व सगळ्यात मोठे शहर आहे.

वर्ग:नायजरमधील शहरे
वर्ग:आफ्रिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे
लिंडसे लोहान

right|thumb|लिंडसे लोहान
**लिंडसे मॉर्गन लोहान** (जुलै २, इ.स. १९८६ - ) ही अमेरिकन चित्रपट अभिनेत्री आणि निर्माती आहे.

ही वयाच्या दहाव्या वर्षापासून चित्रपटांतून अभिनय करीत आहे.

वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:अमेरिकन अभिनेत्री
वर्ग:अमेरिकन चित्रपट निर्माते
मॅडोना

इवलेसे|180px|right|२००८मध्ये मॅडोना
**मॅडोना लुईस चिकोनी** (१६ ऑगस्ट, इ.स. १९५८ - ) ही अमेरिकन गायिका, गीतलेखिका, अभिनेत्री आणि उद्योजक आहे.

वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:पॉप गायक व गायिका
वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
यित्झाक राबिन

**यित्झाक राबिन** (हिब्रू: יִצְחָק רַבִּין; १ मार्च १९२२ - ४ नोव्हेंबर १९९५) हा दोन वेळा इस्रायल देशाचा पंतप्रधान होता. इ.स. १९९४ मध्ये राबिनला शिमॉन पेरेझ व यासर अराफात ह्यांच्यासोबत नोबेल शांतता पुरस्कार मिळाला.

राबिनने ओस्लो शांतता कराराला पाठिंबा दिल्यामुळे संतापलेल्या एका माथेफिरू इस्रायेली इसमाने ४ नोव्हेंबर १९९५ रोजी त्याची तेल अवीव येथे गोळ्या घालून हत्या केली.

## बाह्य दुवे 
* क्नेसेटवरील अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:इस्रायलचे पंतप्रधान
फ्रीडरिश एबर्ट

**फ्रीडरिश एबर्ट** (; ४ फेब्रुवारी १८७१ - २८ फेब्रुवारी १९२५) हा जर्मनी देशाचा पहिला राष्ट्राध्यक्ष होता. पहिल्या महायुद्धामधील जर्मनीच्या पराभवानंतर व १८१८-१९ मधील क्रांतीनंतर जर्मनीने प्रजासत्ताक सरकारपद्धतीचा अंगिकार केला व एबर्ट नव्या वायमार प्रजासत्ताकाचा पहिला अध्यक्ष निवडून आला. तो ह्या पदावर मृत्यूपर्यंत होता.

## बाह्य दुवे
*एबर्ट स्मारक 

वर्ग:जर्मनीचे चान्सेलर
वर्ग:जर्मनीचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
दादाभाई नौरोजी

**दादाभाई नौरोजी** (रोमन लिपी: *Dadabhai Naoroji* ;) (जन्म : वर्सोवा-मुंबई, ४ सप्टेंबर, इ.स. १८२५;  - महालक्ष्मी-मुंबई, ३० जून, इ.स. १९१७) हे पारशी विचारवंत, शिक्षणतज्ज्ञ, कापूस-व्यापारी व भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातल्या राजकारण्यांच्या पहिल्या पिढीतील होते. त्यांनी लिहिलेल्या *पॉव्हर्टी अँड अन-ब्रिटिश रूल इन इंडिया* (अर्थ: *भारतातील अ-ब्रिटिश राजवट आणि गरिबी*) या पुस्तकाने भारतातील संपत्तीचा ओघ ब्रिटनकडे कसा वाहिला जात होता, याकडे लक्ष वेधले. इ.स. १८९२ ते इ.स. १८९५ या कालखंडात ते ब्रिटिश संसदेच्या कनिष्ठ गृहात संसदसदस्य होते. ब्रिटिश संसदेत निवडून गेलेले ते पहिलेच आशियाई व्यक्ती ठरले. भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस या पक्षाच्या स्थापनेचे श्रेय ए.ओ. ह्यूम व दिनशा एडलजी वाच्छा यांच्यासह दादाभाई नौरोजींना दिले जाते.

## ओळख 
ते भारतीय राष्ट्रवादाचे प्रणेते होते. भारतीय अर्थशास्त्राचे जनक. जहाल व मवाळ यांच्यात सुवर्णमध्य साधणारे नेते. भारतीय स्वराज्याचे पहिले उद्गाते. इंग्रजांच्या मतदारसंघातून निवडून येणारे व तेथील हाउस ऑफ कॉमन्सचे सभासद बनणारे ते पहिले भारतीय. भारताच्या लुटीच्या सिद्धान्ताचे जनक. १८८३ साली ब्रिटिशांकडून त्यांना जस्टिस ऑफ पीस हा क़िताब देण्यात आला.

मुंबईच्या एल्फिन्स्टन महाविद्यालयात नियुक्त होणारे ते पहिले भारतीय. ते रा.गो. भांडारकर यांचे आवडते भारतीय प्राध्यापक होते. महंमद अली जिना हे त्यांचे खाजगी सचिव होते.

## रस्ता 
मुंवईच्या गिरगांव भागात जेथे दादाभाई रहात होते त्या रस्त्याला नौरोजी स्ट्रीट म्हणतात. याच रस्त्यावर स्टुडंट्स लिटररी सायंटिफिक सोसायटीची कमळाबाईंची शाळा आहे.

## जीवन प्रवास 
१८४५ - स्टुडंट्स लिटररी सायंटिफिक सोसायटी ही संस्था स्थापन करण्यात सहभाग. 
१८८५ - भारतीय राष्ट्रीय कॉ्ंग्रेसचे संस्थापक सदस्य.
१८८६, १८९३ व १९०६ - भारतीय राष्ट्रीय कॉग्रेसचे अध्यक्षपद. ज्ञान प्रसारक मंडळींची स्थापना, बॉम्बे असोसिएशनची स्थापना, लंडन इंडियन असोशिएशन, आणि ईस्ट इंडिया असोशिएशनची स्थापना.

## बाह्य दुवे 
* 

## दादाभाई नौरोजींवरील पुस्तके 
* दादाभाई नौरोजी (चरित्र, गंगाधर गाडगीळ)  
* दादाभाई नौरोजी : भारतीय राजकारणातील भीष्माचार्य (व्यक्तिचित्रण, निंबाजीराव पवार)  
* नवरोजी ते नेहरू (गोविंद तळवलकर)
* भारताचा स्वातंत्र्य संघर्ष (बिपीनचंद्र)

वर्ग:भारतीय उद्योगपती
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
वर्ग:युनायटेड किंग्डम संसदेचे सदस्य
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १८२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१७ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय विचारवंत
सचिन पायलट

इवलेसे|250px|
**सचिन पायलट** () हे भारतीय संसद सदस्य आहेत. राजस्थानच्या दौसा मतदारसंघ मार्फत ते संसद प्रतिनिधित्व करत आहेत. ते काँग्रेस पक्षाचे सदस्य आहेत.
## सुरुवातीचा काळ 
सचिन पायलट हे काँग्रेस पक्षाचे दिवंगत नेते राजेश पायलट यांचे सुपुत्र आहेत. त्यांचे शाळेय शिक्षण नवी दिल्ली येथील हवाई दल बालभारती शाळेत होऊन बी.ए.(ऑनर्स) सेंट स्टीफंस्, दिल्ली विद्यापीठ मधुन केले. महाविद्यालय मध्ये असताना पायलट विद्यालय शुटिंग दलाचे कप्तान होते. त्यांनी एम.बी.ए. पेनसिल्व्हेनिया विद्यापीठ, अमेरिका येथील वारटन महाविद्यालयातुन केले.
## राजकीय वाटचाल 
परदेशाहुन परतल्यावर १० ऑक्टोबर २००२ रोजी त्यांनी काँग्रेस पक्षात पदार्पण केले. हा दिवगंत राजेश पायलट यांचा जन्म दिवस होता. या दिवशी मोठा शेतकरी मेळावा आयोजित करण्यात आला होता. १३ मार्च २००४ रोजी १४ व्या लोकसभेसाठी राजस्थानच्या दौसा मतदारसंघ पायलट १.२ लाख मतांच्या फरकाने निवडुन आले. वयाच्या २६ व्या वर्षी निवडुन आलेले पायल्ट हे भारताचे सर्वात लहान संसद सदस्य ठरले. पायलट ग्रह खात्याचे पार्लिमेंट स्टॅडींग समितीचे सदस्य आहेत. तसेच नागरी उड्डान खात्याच्या सल्लागार समितीचे ते सदस्य आहेत.
## व्यक्तीगत जीवन 
२००४ साली सचिन पायलट यांनी काश्मीरी राजकारणी फारुख अब्दुल्ला यांच्या सुपुत्री सराह अब्दुलाशी विवाह केला.

## संदर्भ 
https://www.marathiiq.com/2020/07/who-is-sachin-pilot-rajsthan-deputy-CM.html?m=1 

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:दौसाचे खासदार
वर्ग:अजमेरचे खासदार
वर्ग:राजस्थानचे उपमुख्यमंत्री
सान मारिनो

**सान मारिनो** हा युरोपातील एक छोटा देश आहे. सान मारिनो देश पुर्णपणे इटली देशाच्या अंतर्गत आहे. सान मारिनो हा युरोपातील तिसरा सर्वात लहान देश आहे. (व्हॅटिकन सिटी व मोनॅकोच्या खालोखाल)

## खेळ
*ऑलिंपिक खेळात

वर्ग:युरोपातील देश
माँटेनिग्रो

**मॉंटेनिग्रो** हा बाल्कन प्रदेशातील एक देश आहे. मॉंटेनिग्रोच्या उत्तरेला व वायव्येला बोस्निया आणि हर्झगोव्हिना, ईशान्येला सर्बिया, पूर्वेला कोसोव्हो, दक्षिणेला आल्बेनिया तर पश्चिमेला क्रोएशिया हे देश व नैऋत्येला एड्रियाटिक समुद्र आहेत. पॉडगोरिका ही मॉंटेनिग्रोची राजधानी व सर्वांत मोठे शहर आहे.

## इतिहास 
१९९१ सालापर्यंत मॉंटेनिग्रो हा भूतपूर्व युगोस्लाव्हिया देशाचा एक भाग होता. ११९२ साली युगोस्लाव्हियाचे विघटन झाले व इतर स्वतंत्र देशांबरोबर युगोस्लाव्हियाचे संघीय प्रजासत्ताक ह्या देशाची २७ मे १९९२ रोजी स्थापना करण्यात आली, ज्याची सर्बिया व मॉंटेनिग्रो ही दोन संघराज्ये होती. ४ फेब्रुवारी २००३ रोजी ह्या देशाचे नाव बदलून सर्बिया व मॉंटेनिग्रोची संघीय राज्ये असे ठेवण्यात आले. पण ३ जून २००६ रोजी मॉंटेनिग्रो आणि सर्बिया हे दोन देश वेगळे झाले.
## भूगोल 
### चतुःसीमा 
### राज्ये 
### मोठी शहरे 
## समाजव्यवस्था 
### वस्तीविभागणी 
### धर्म
### शिक्षण 
### संस्कृती
## राजकारण 
## अर्थतंत्र
## खेळ 
*ऑलिंपिक खेळात
*मॉंटेनिग्रो फुटबॉल संघ
## संदर्भ
## बाह्य दुवे
* 
* 
* 

वर्ग:युरोपातील देश
मोनॅको

**मोनॅको** हा युरोपातील एक 'नगर-देश' आहे. मोनॅको आकाराने जगातील दुसरा सर्वात लहान सार्वभौम देश आहे (सर्वात लहान देश: व्हॅटिकन सिटी). मोनॅकोच्या पूर्वेला भूमध्य समुद्र तर इतर तीन दिशांना फ्रान्स हा देश आहे तर मोनॅकोपासून इटली देशाची सीमा केवळ १६ किमी अंतरावर आहे. मोनॅकोमध्ये राजेशाही सरकार आहे. आल्बर्ट दुसरा हा मोनॅकोचा राजकुमार व सत्ताप्रमुख आहे.

केवळ २.०२ वर्ग किमी क्षेत्रफळ असलेल्या मोनॅकोची लोकसंख्या अंदाजे ३३,००० आहे. त्यामुळे हा जगातील सर्वात जास्त लोकसंख्येची घनता असलेला देश आहे. मोनॅकोच्या रहिवाशांना वैयक्तिक आयकर भरावा लागत नाही. ह्या कारणास्तव येथे अनेक धनाढ्य उद्योगपती व खेळाडू स्थायिक झाले आहेत.

## खेळ
*ऑलिंपिक खेळात
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* राजघराण्याचे संकेतस्थळ
* 
* 

वर्ग:युरोपातील देश
२००८ उन्हाळी ऑलिंपिकमधील हॉकी

**Field Hockey at the 2008 Summer Olympics** in Beijing will be held over a fourteen day period starting on August 10, and culminating with the medal finals on August 23. All games will be played at the hockey field constructed on the Olympic Green.
## प्रकार 
* पुरूष हॉकी
* महिला हॉकी

## स्पर्धा प्रकार 
दोन्ही प्रकारच्या स्पर्धेत १२ संघ सहभागी होतील. स्पर्धा २ फेरी मध्ये विभागलेली असेल. पहिल्या फेरीत संघाना दोन गटात (६ संघ प्रत्येकी) विभागले जाईल व राउंड रॉबिन पद्धतीने सामने खेळवण्यात येतील. पहिल्या फेरी नंतर दोन सेमीफायनल्स आणि कास्य , सुवर्ण पदक सामने खेळवल्या जातील. 
## पात्रता 
ऑलिंपिक स्पर्धेसाठी १२ संघ विविध स्पर्धेतून पात्र होतील. यजमान देश असल्यामुळे चीन स्पर्धेसाठी पात्र झाला आहे. पाच प्रादेशिक स्पर्धेचे विजेते, उपविजेते ८ किंवा ९ (चीन एशिया विभागाचा विजेता होतो कि नाही यावर आधारीत) संघ पात्र होतील. तीन ऑलिंपिक पात्रता सामने उरलेले तीन संघ ठरवतील.
## पात्रता सामने 
### पुरूष हॉकी 
### महिला हॉकी 
## हे सुद्धा पहा 
* ऑलिंपिक खेळ हॉकी

वर्ग:ऑलिंपिक खेळ हॉकी
वर्ग:२००८ उन्हाळी ऑलिंपिक
देवाहुती

देवाहुती ही ब्रह्मदेवाचा पुत्र स्वायंभुव मनु याची सुंदर कन्या होती.  हिच्या आईचे नाव शतरूपा होते. देवाहुतीला जन्मतःच योगप्रक्रियेचे ज्ञान होते.  कर्दम ऋषींच्या योगसामर्थ्याबद्दल तिने ऐकले होते.  नकळत तिला त्यांची ओढ लागली. सरस्वती नदीकाठी त्यांच्या आश्रमात ती आईवडिलांबरोबर आली असता, त्यांनी  देवाहुतीशी विवाह करायचा आग्रह कर्दमांना केला. 'मी तपस्वी, मला संसाराची इच्छा नाही, पण भगवान विष्णूच्या आज्ञेने मी तिचा स्वीकार करतो. मात्र हिला पुत्रप्राप्ती झाल्यावर मी संन्यास घेईन' या अटीवर कर्दम ऋषींनी देवाहुतीचा स्वीकार केला. 
पुढे देवाहुतीला कला, अनसूया, श्रद्धा, हविर्भू, गति, क्रिया, ख्याति, अरुंधती व शांति अशा नऊ कन्या झाल्या. त्यांची लग्ने अनुक्रमे मरीचि, अत्रि, अंगिरस, पुलस्त्य, पुलह, क्रतु, भृगु, वसिष्ठ व अथर्वा या ऋषींशी झाली. सर्वच मुली झाल्या. त्यामुळे पतीला देवाहुतीने विनंती केली. 'आता मुली सासरी गेल्या, आपणही संन्यास घेणार, मग मी कुणाच्या बळावर जगू?' तिने विष्णूची भक्ती केली आणि त्याच्या कृपेने तिच्या उदरी स्वतः श्री विष्णूंनी पुत्ररूपाने जन्म घेतला. ह्या मुलाचे नाव कपिल होते. त्याच्या जन्मानंतर कर्दम ऋषींनी संन्यास घेतला.

कपिल मुनींचा जन्म सिद्धपुर या गावी झाला.  ते नंतर जवळच असणाऱ्या बिंदुसर या गावी कायमचे राहाण्यास गेले.  कपिलमुनींचे  असामान्य ज्ञान व यौगिक सामर्थ्य पाहून देवाहुतीने त्यांना विनवणी केली, 'मी सारा जन्म भौतिक गोष्टींमध्ये गुरफटून राहिले.  मला ब्रह्मज्ञान करून घ्यायची इच्छा आहे.' कपिल ऋषींनी आपल्या आईला ब्रह्मज्ञान दिले.  मुलाकडून ज्ञानप्राप्ती करून ब्रह्मवादिनी होणारी देवाहुती ही बहुधा पहिलीच माता असावी. 

कपिलमुनींनी पुढे सांख्यशास्त्र नावाचा ग्रंथ लिहिला.

देवाहुती
फिदेल सांचेझ हर्नान्देझ

हर्नान्देझ, फिदेल सांचेझ
हर्नान्देझ, फिदेल सांचेझ
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:इ.स. १९१७ मधील जन्म
कमला सोहोनी

**कमलाबाई  सोहोनी** (१८ जून १९११ - २८ जून १९९८) या  भारतातील पहिल्या विद्यावाचस्पती (पीएच.डी.) पदवीधारक शास्त्रज्ञ म्हणून प्रसिद्ध आहेत.

## शिक्षण
एम.एस्‌सी.(मुंबईभारत)१९३७

पीएच.डी(केंब्रिज इंग्लंड) १९३९

## कमला सोहोनींना मिळालेल्या शिष्यवृत्ती
* सत्यवती लल्लूभाई सामळदास शिष्यवृत्ती, १९३१.
* टेक्निकल रिसर्च स्कॉलरशिप, बॉंबे प्रेसिडेन्सी, १९३३.
* स्पिंगर रिसर्च स्कॉलरशिप, १९३७.
* सर मंगळदास नथूभाई फ़ॉरिन एज्युकेशन स्कॉलरशिप, १९३७.
* इन्टरनॅशनल फ़ेडरेशन ऑफ युनिव्हर्सिटी विमेन(अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने)ची ट्राव्हेलिंग स्कॉलरशिप, १९३८

## शिक्षण व त्यासाठीचा संघर्ष
ब्रिटिश अंकित राष्ट्रातली एक हिंदुस्थानी मुलगी म्हणून त्यांना आपल्या शिक्षणासाठी संघर्ष करावा लागला. इसवी सन १९३३ मध्ये रसायनशास्त्र हा विषय घेऊन त्या पहिल्या वर्गात बी.एस्‌सी.ची परीक्षा उत्तीर्ण झाल्या. त्यांनी वर्तमानपत्रातीत जाहिरातीनुसार शास्त्रीय संशोधनासाठी बंगलोर येथील 'इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ़ सायन्स'मध्ये अर्ज केला. टाटांनी १९११ मध्ये स्थापन केलेल्या या संस्थेत प्रवेश मिळणे अत्यंत प्रतिष्ठेचे समजले जाई. प्रवेशासाठी कमलाबाई पूर्णपणे पात्र होत्या, परंतु संस्थेचे प्रमुख, नोबेल पारितोषिक विजेते सर सी.व्ही. रामन यांनी 'मुलगी असल्याने प्रवेश देता येत नाही' असे कमलाबाईंना कळविले.  कमलाबाई श्री. रामन यांना प्रत्यक्ष भेटल्या व 'मुलगी म्हणून माझ्यावर होणारा अन्याय मी कदापि सहन करणार नाही,आणि इथे राहून मी संशोधन करून एम.एस्‌सी. होणारच.' असे ठामपणे सांगितले.  श्री. रामन यांनी कमलाबाईंच्या हट्टास्तव त्यांना एका वर्षासाठी प्रवेश दिला.
* टेनिसच्या खेळात प्रतिष्ठेच्या सामन्यांत ट्रॉफ़ीज प्राप्त.

## नातेवाईक
प्रसिद्ध विद्वान मराठी लेखिका दुर्गा भागवत या कमला सोहोनींच्या भगिनी होत्या.  आचार्य राजारामशास्त्री भागवत हे कमला सोहोनींच्या आजीचे बंधू होते.

## कमला सोहोनींवरील मराठी पुस्तके
* विज्ञान विशारदा : कमला सोहोनी (वसुमती धुरू)

## संदर्भ 
सोहोनी,कमला
वर्ग:इ.स. १९११ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय शास्त्रज्ञ
वर्ग:महिला शास्त्रज्ञ
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
तेंडुलकर

'''''' हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* सचिन तेंडुलकर - भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* रमेश तेंडुलकर - मराठी लेखक.
* विजय तेंडुलकर - मराठी साहित्यिक.
* प्रिया तेंडुलकर - मराठी व हिंदी नाटक, चित्रपट व दूरदर्शन अभिनेत्री.
* मंगेश तेंडुलकर - मराठी हास्यचित्रकार आणि लेखक.
* सुरेश तेंडुलकर - भारतीय अर्थशास्त्रज्ञ. पंतप्रधान आर्थिक सल्लागार परिषदेचे माजी अध्यक्ष आणि गरिबी मोजण्यासाठीच्या तेंडुलकर पद्धतीचे शोधक.

वर्ग:मराठी आडनावे
ब्राझिलिया

**ब्राझीलिया** ही ब्राझील देशाची राजधानी आहे. येथील लोकसंख्या २४,५५,९०३ आहे.

वर्ग:ब्राझिलमधील शहरे
वर्ग:दक्षिण अमेरिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे
कारेल व्हान हेट रीव्ह

**कारेल व्हान हेट रीव्ह** (मे १९, इ.स. १९२१:ॲम्स्टरडॅम, नेदरलँड्स - मार्च ४, इ.स. १९९९:ॲम्स्टरडॅम, नेदरलँड्स) हा डच लेखक होता.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:डच लेखक
वर्ग:इ.स. १९२१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सिनसिनाटी

**सिनसिनाटी** () ही अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने देशाच्या ओहायो राज्यामधील तिसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे (कोलंबस व क्लीव्हलंड खालोखाल). सिनसिनाटी शहर ओहायोच्या नैऋत्य कोपऱ्यामध्ये केंटकी राज्याच्या सीमेवर ओहायो नदीकाठी वसले आहे. येथून पूर्वेला काही अंतरावर इंडियाना राज्याची सीमा आहे. सुमारे ३ लाख लोकसंख्या असलेल्या सिनसिनाटी शहराच्या महानगर क्षेत्रात अंदाजे २३ लाख रहिवासी वास्तव्य करतात.

## गॅलरी 

File:Cincinnati Union Terminal at Dusk.JPG|सिनसिनाटी संग्रहालय
File:Cincinnati-procter-and-gamble-headquarters.jpg|प्रॉक्टर अँड गँबलचे सिनसिनाटीमधील मुख्यालय
File:Daniel Carter Beard Bridge.JPG|ओहायो नदीवरील *बिग मॅक ब्रिज*
File:050819 036 Univ Cincy.jpg|सिनसिनाटी विद्यापीठ

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ
* पर्यटन
* 

## हे सुद्धा पहा
*सिनसिनाटी/उत्तर केंटकी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

## संदर्भ 
वर्ग:ओहायोमधील शहरे

वर्ग:हॅमिल्टन काउंटी (ओहायो)
२००८ उन्हाळी ऑलिंपिकमधील हॉकी, पात्रता सामने

## Teams
Below is the list of 18 teams to be participating in this qualifying tournament:

In addition, International Hockey Federation also named four reserve teams after four of the above teams are failed to make it in this qualifying tournament, two of them already confirmed to be in the reserve list:

# (replace Cuba in Qualifying 1)
# (replace Egypt in Qualifying 2)
# (replace Bangladesh in Qualifying 2)
# (replace Czech Republic in Qualifying 3)

पात्रता_सामने