open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
पूरब और पश्चिम

***पूरब और पश्चिम***  हा १९७० चा भारतीय हिंदी भाषेतील नाट्य चित्रपट आहे. या चित्रपटाची निर्मिती आणि दिग्दर्शन मनोज कुमार यांनी केले आहे आणि यात मनोज कुमार, सायरा बानो, अशोक कुमार, प्राण आणि प्रेम चोप्रा यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. चित्रपटाचे संगीत कल्याणजी आनंदजी यांचे आहे. २००७ मध्ये आलेला *नमस्ते लंडन* हा चित्रपट याच चित्रपटापासून प्रेरित आहे.

मनोज कुमार यांचा हा दुसरा चित्रपट होता ज्यामध्ये त्यांनी भरतची भूमिका केली होती (पहिला चित्रपट *उपकार* ) आणि देशभक्तीवरील त्यांच्या चार चित्रपटांपैकी हा एक आहे (*शहीद* (१९६५), *रोटी कपडा और मकान* (१९७४) आणि *क्रांती* (१९८१)).

भारतात, चित्रपटाने   कमाई केली. यामुळे हा १९७० चा भारतीय बॉक्स ऑफिसवर सर्वाधिक कमाई करणारा चौथा चित्रपट बनला.

परदेशात युनायटेड किंग्डममध्ये, हा चित्रपट १९७१ मध्ये प्रदर्शित झाला आणि लंडनमध्ये ५० आठवड्यांहून अधिक काळ चालला. या चित्रपटाने यूकेमध्ये £२८५,००० ची कमाई केली, जी   इतकी आहे. या चित्रपटाने १९७० मध्ये युकेमध्ये प्रदर्शित झालेल्या *दो रास्ते* चित्रपटाचा युके बॉक्स ऑफिसवरील विक्रम मोडला. *पूरब और पश्चिम* ने हा  यूके रेकॉर्ड २३ वर्षे ठेवला जो १९९४ मध्ये *हम आपके है कौन*  ने मोडला.

## गीत 
चित्रपटाचे संगीत कल्याणजी-आनंदजी यांनी दिले होते आणि गीते इंदीवर, प्रेम धवन आणि संतोष आनंद यांनी लिहिली होती.

## संदर्भ 
वर्ग:मनोज कुमार दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९७० मधील हिंदी चित्रपट
दैवज्ञ हितवर्धक समाज

**दैवज्ञ हितवर्धक समाज**ही दैवज्ञ ब्राह्मण समाजाची त्यांच्या ज्ञातीच्या हितासाठी स्थापन केलेली एक फार जुनी संस्था आहे.
## स्थापना
फार काळापासून दैवज्ञ समाजातील लोक मुंबई येथील गिरगावात एकवटलेले होते. नंतर माटुंगा, परळ, दादर, माहीम, वांद्रे ह्या परिसरात दैवज्ञ समाजातील लोक राहावयास आले. दादर माटुंगा भागात त्यांच्या हितासाठी एक संस्था स्थापण्याचे ठरवून दिनांक ६ जुलै १९२९ रोजी हरी महादेव वैद्य ह्यांच्या पेढीवर सभा होऊन दैवज्ञ हितवर्धक समाज, दादर ही संस्था स्थापन करण्यात आली.
## संस्थेची वास्तू
संस्थेची वास्तू उभी करण्यासाठी सभासदांकडून भरपूर प्रमाणात आर्थिक पाठिंबा मिळाला आणि संस्थेच्या सभेत ठराव मंजूर करून इमारत फंड समिती स्थापन करण्यात आली. महापालिकेकडून कोहिनूर मिलच्या मागे असलेला ६४० चौ.मी.क्षेत्रफळ असलेला भूखंड प्राप्त करून त्यावर दहा वर्षे मेहनत घेऊन दिनांक ५ ऑगस्ट १९४६ रोजी विजयादशमी मुहूर्तावर पायाभरणी करण्यात आली. इसवी सन १९५० मध्ये इमारत उभी राहिली. इमारत फंडाला शंकर हरी वैद्य ह्यांनी दिलेल्या देणगीबद्दल इमारतीच्या दुसऱ्या मजल्यावर असलेल्या सभागृहाला हरी महादेव वैद्य सभागृह नाव देण्यात आले.
## सामाजिक हिताचे कार्य
संस्थेचे पहिल्या वर्षांपासून सामाजिक, सांस्कृतिक, खेळविषयक अनेक उपक्रम हाती घेतले. दरवर्षी संस्था खालील उपक्रम राबवित असते.
#नामदारजगन्नाथ तथा नाना शंकरशेट पुण्यस्मरण.
#विद्यार्थी गुणगौरव
#निबंध, वक्तृत्व, रांगोळी स्पर्धा
#क्रीडा स्पर्धा
#संस्था वर्धापनदिन
#गरजू ज्ञातीबांधवांना शैक्षणिक मदत
#वधू वर मेळावा
#दैवज्ञ सुंदर-सुंदरी स्पर्धा
#व्यापारी पेठ
#मौजीबंधन
#व्याख्यान माला
#राष्ट्रीय सण
#महिलांसाठी हळदीकुंकू
#भजन
#कोजागिरी पौर्णिमा
हे सगळे कार्यक्रम पूर्वी मे.हरी महादेव वैद्य ह्यांच्या पेढीवर होत असत.ज्ञातीबांधवांना जागा कमी पडू लागल्यावर हे कार्यक्रम राजा शिवाजी विद्यालय, भारत विद्या मंदिर, धुरू सभागृह,छबिलदास शाळेत आयोजित केले जाऊ लागले.
## अमृतमहोत्सव
संस्थेचा अमृतमहोत्सवी कार्यक्रम शिवाजी मंदिरनाट्यगृह येथे आयोजित केला गेला.
## संस्थेची वाटचाल
संस्थेला ९६ वर्षे पूर्ण झाली आहेत आणि संस्थेची यशस्वी वाटचाल चालू आहे. संस्थेच्या वाटचालीत ज्ञातीतील खालील माणसांचे योगदान आहे.
#कमलाकर वेदक
#शंकर हरी वैद्य
#अनंत हरचेकर
#शंकर मुसलोंडकर
#दामोदर हरचेकर
#वासुदेव भुर्के
#अनंत भुर्के
#काशिनाथ पाटणकर
#अनंत पावसकर
#विष्णू वेदक
#का.त्रि.पोतदार
#भाई वैद्य
#भाई मालंडकर
#श्रीधर मालंडकर
#नाना शिरोडकर
#सुरेंद्र भुर्के
#अनंत नारकर
#राम भडेकर
#सुभाष वैद्य
#प्रदीप वैद्य
#सुर्यकांत कल्याणकर
#शशिकांत पावसकर
#एकनाथ धामापुरकर
#विजय धारगळकर
#मनोहर पालशेतकर
#जगन्नाथ पेडणेकर
ह्यावर्षी वास्तूचा अमृतमहोत्सव साजरा करण्यात येणार आहे.

## संदर्भ व नोंदी
वर्ग:समाज संस्था
वर्ग:मुंबई
खूबसूरत (१९८० चित्रपट)

***खूबसूरत***  हा १९८० चा भारतीय हिंदी भाषेतील विनोदी नाट्य चित्रपट आहे, जो हृषिकेश मुखर्जी यांनी दिग्दर्शित आणि निर्मित केला आहे आणि गुलजार, शानू बॅनर्जी, अशोक रावत आणि डीएन मुखर्जी यांनी लिहिले आहे. या चित्रपटात अशोक कुमार, रेखा, राकेश रोशन आणि दिना पाठक  यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. तो बॉक्स ऑफिसवर यशस्वी झाला. १९८१ मध्ये हा चित्रपट तेलुगूमध्ये *स्वर्गम* म्हणून रिमेक करण्यात आला,तमिळमध्ये *लक्ष्मी वंधाचू,*  आणि मल्याळममध्ये *वन्नू कांडू कीझाडक्की* म्हणून.  २०१४ मध्ये याच नावाचा चित्रपट त्यावर आधारित होता. २०२३ मध्ये करण जोहर दिग्दर्शित *रॉकी और रानी की प्रेम कहानी* हा चित्रपटही या चित्रपटातून खूप प्रेरित आहे.

१९८१ मध्ये हृषिकेश मुखर्जी यांना सर्वोत्कृष्ट चित्रपटाचा फिल्मफेर पुरस्कार मिळाला आणि रेखाला सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा फिल्मफेर पुरस्कार मिळाला. दीना पाठक यांना सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्रीच्या फिल्मफेर पुरस्कारासाठी नामांकन मिळाले व मुखर्जीयांना सर्वोत्तम दिग्दर्शकाचे नामांकन मिळाले.

## गीत 
चित्रपटातील गीतांचे बोल गुलजार यांचे होते व स्वर आर.डी. बर्मन यांनी दिले होते.

## पुरस्कार 
; २८ वे फिल्मफेर पुरस्कार 
; जिंकले
* सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - हृषिकेश मुखर्जी
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री - रेखा
* सर्वोत्कृष्ट कॉमेडियन - केश्तो मुखर्जी

; नामांकन
* सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - हृषिकेश मुखर्जी
* सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री - दिना पाठक
* सर्वोत्कृष्ट कथा - डी.एन. मुखर्जी

## संदर्भ 
वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते
वर्ग:इ.स. १९८० मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:हृषिकेश मुखर्जी दिग्दर्शित चित्रपट
जीने की राह

***जीने की राह***  हा १९६९ चा हिंदी भाषेतील नाट्य चित्रपट आहे जो प्रसाद प्रॉडक्शन प्रायव्हेट लिमिटेडच्या बॅनरखाली एल.व्ही. प्रसाद यांनी निर्मित आणि दिग्दर्शित केला आहे. या चित्रपटात जितेंद्र, तनुजा आणि संजीव कुमार यांच्या भूमिका आहेत आणि लक्ष्मीकांत प्यारेलाल यांनी संगीत दिले आहे. हा तेलुगू चित्रपट *ब्रातुकु तेरुवू* (१९५३) चा रिमेक आहे.

## गीत 
या चित्रपटाचे संगीत लक्ष्मीकांत-प्यारेलाल यांनी तयार केला होता आणि १९७० मध्ये त्यांना सर्वोत्कृष्ट संगीत दिग्दर्शकाचा फिल्मफेर पुरस्कार मिळाला. सर्व गाणी आनंद बक्षी यांनी लिहिली आहेत. मोहम्मद रफीने गायलेले "आने से उसके आये बहार" आणि "एक बंजारा गये" हे गाणे भारतीय संगीत इतिहासातील एक सदाबहार गाणे बनले. "आप मुझे अच्छे लगने लागे" साठी लता मंगेशकर यांना सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिकेचा शेवटचा फिल्मफेर पुरस्कार मिळाला.

## पुरस्कार 
* फिल्मफेर सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक पुरस्कार - लक्ष्मीकांत-प्यारेलाल
* फिल्मफेर सर्वोत्तम महिला पार्श्वगायक पुरस्कार - लता मंगेशकर, "आप मुझे अच्छे लगने"

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील हिंदी चित्रपट
नवी मुंबई मेट्रो स्थानकांची यादी

मुंबई महानगर प्रदेशाचा एक भाग असलेल्या नवी मुंबई शहराला सेवा देणाऱ्या नवी मुंबई मेट्रोच्या सर्व स्थानकांची ही यादी आहे. ही भारतातील १६ वी मेट्रो प्रणाली आहे.

ही मेट्रो सिडकोद्वारे राबविण्यात येत आहे आणि १७ नोव्हेंबर २०२३ रोजी जनतेसाठी खुली करण्यात आली.

## मेट्रो स्थानके 
## सांख्यिकी 
## संदर्भ
वर्ग:नवी मुंबई मेट्रो
एम.एस. सुनील

**डॉ. एम.एस. सुनील** (जन्म: सुमारे १९६०) या एक भारतीय अध्यापक, मानवतावादी आणि परोपकारी व्यक्ती आहेत. या मुख्यतः बेघरांना घर बांधून देणाऱ्या परोपकारी म्हणून ओळखल्या जातात. सुनील  यांनी डिसेंबर २०१६ मध्ये पत्तनम्तिट्टा येथे पाच संस्थापक सदस्य आणि सहा स्वयंसेवकांसह *डॉ. एमएस सुनील फाउंडेशन* या ना नफा गैर सरकारी संस्थेची स्थापना केली. ही संस्था अक्षय ऊर्जा आणि नैसर्गिक अधिवासाचे संवर्धन करून अल्प मूल्यांचे घरे आणि पौष्टिक अन्न गरीब  कुटुंबांना पुरवण्याचा प्रयत्न करते. ही संस्था गरीब कुटुंबे तसेच अत्यल्प उत्पन्न असलेल्या सामाजिक गटांच्या राहणीमानात सुधारणा करण्याचे काम करते, ज्यामध्ये आदिवासी आणि सामाजिकदृष्ट्या वंचितांसह दुर्लक्षित असलेल्या विविध समुदायाचा समावेश आहे. भारत सरकारने सुनील  यांना २०१७ सालचा नारी शक्ती पुरस्कार देऊन सन्मानित केले. हा भारत सरकारचा महिलांसाठीचा सर्वोच्च नागरी सन्मान मानला जातो.

## जीवन 
तिच्या परोपकाराची सुरुवात ती शाळेत असतानाच भिकारी मुलांना अन्न देण्यापासून झाली.

सुनील या केरळमधील महात्मा गांधी विद्यापीठातील कॅथोलिकेट कॉलेज पत्तनम्तिट्टा येथे प्राणीशास्त्राच्या प्राध्यापिका होत्या. २०१६ मध्ये त्या प्राणीशास्त्र विभागाच्या प्रमुख म्हणून निवृत्त झाल्या.

२००५ मध्ये सुनील यांनी पाहिले की पदव्युत्तर पदवी घेणाऱ्या त्यांच्या एका विद्यार्थिनीकडे राहण्यायोग्य घर नाहीये.
डावे|इवलेसे| एमएस सुनील २०१७ चा नारी शक्ती पुरस्कार स्वीकारताना

समाजाची पार्श्वभूमी आणि दारिद्र्य पातळीचे विश्लेषण केल्यानंतर, सुनील यांनी समाजातील राहणीमान सुधारण्यासाठी २००५ पासून अनेक प्रकल्प हाती घेतले आणि असंख्य कुटुंबांना मदत केली. २०१६ साली सेवा निवृत्ती घेऊन डॉ. एमएस सुनील फाउंडेशनची नोंदणी केली आणि अजून वेगाने कामास सुरुवात केली. 'बेघरांसाठी घर' हा डॉ. एमएस सुनील फाउंडेशनचा एक प्रमुख प्रकल्प आहे ज्याचा उद्देश गरजू लोकांसाठी, विशेषतः गरीब विधवा आणि रुग्णांसाठी घरे बांधणे आणि प्रदान करणे आहे. मार्च २०२१ पर्यंत गरिबातीगरीब लोकांसाठी बांधलेल्या घरांची संख्या २०० पर्यंत पोहोचली. ज्याचा सुमारे ८१० व्यक्तींना फायदा झाला. यासाठी त्यांना इतर सामाजिक संस्था आणि दानशूर व्यक्तींचे सहकार्य लाभले.

२०१७ साली सुनील यांची नारी शक्ती पुरस्कारासाठी निवड झाली. त्यासाली केरळमधील एकूण तीन महिलांची निवड झाली होती. सुनील व्यतिरिक्त लिझीमोल फिलिपोस आणि श्यामला कुमारी या दोन महिलाना हा पुरस्कार देण्यात आला. २०१८ मध्ये आंतरराष्ट्रीय महिला दिनी महिला आणि बाल विकास मंत्रालयाच्या वतीने भारताचे राष्ट्रपतीं रामनाथ कोविंद यांनी हे पुरस्कार प्रदान केले.

## संदर्भ 
वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते
वर्ग:केरळच्या व्यक्ती
वर्ग:हयात व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९६१ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
पुणे मेट्रो स्थानकांची यादी

ही पुणे मेट्रोच्या सर्व स्थानकांची यादी आहे, जी भारतातील महाराष्ट्रातील पुणे शहराला सेवा देणारी एक जलद वाहतूक व्यवस्था आहे. पुणे मेट्रो ही भारतातील १५ वी मेट्रो प्रणाली आहे.

हे महाराष्ट्र मेट्रो रेल्वे कॉर्पोरेशन लिमिटेडद्वारे बांधले आणि चालवले जात आहे, ज्याचे उद्घाटन आणि लोकांसाठी चालू ६ मार्च २०२२ रोजी केले.

## मेट्रो स्थानके 
### कार्यरत 
### बांधकामाधीन 
## सांख्यिकी 
## संदर्भ 
वर्ग:पुणे मेट्रो
आविष्कार (चित्रपट)

***आविष्कार***  हा १९७४ चा भारतीय हिंदी भाषेतील चित्रपट आहे. बासू भट्टाचार्य निर्मित आणि दिग्दर्शित या चित्रपटात राजेश खन्ना आणि शर्मिला टागोर यांच्या भूमिका आहेत. हा चित्रपट शहरी वातावरणातील वैवाहिक कलहावर आधारित बट्टाचार्य यांच्या आत्मपरीक्षणात्मक त्रयीचा भाग होता, ज्यामध्ये *अनुभव* (१९७१) आणि *गृह प्रवेश* (१९७९) यांचा समावेश होता. या प्रकल्पात काम करण्यासाठी खन्ना यांनी त्यांच्या मानधनातील ७०% रक्कम माफ केली होती. हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर यशस्वी झाला.

या चित्रपटाचे समीक्षकांनी कौतुक केले आणि खन्ना यांना सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा फिल्मफेर पुरस्कार मिळाला. बॉलीवूड गाइड *कलेक्शनने* त्याला पाच पैकी पाच स्टार दिले. *द हिंदूने* समीक्षा केली की, "येथे तुम्हाला खन्ना सर्व तपशीलांसह एका निराश पतीच्या भूमिकेत दिसेल. येथे 'काका' असा कोणताही ट्रेडमार्क नाही कारण तुम्हाला फक्त अमरला त्याच्या सर्व कमकुवतपणासह पडद्यावर जिवंत होताना दिसतो. पारंपारिक अर्थाने तो एक नायक नसलेली भूमिका निवडणे हे या स्टारसाठी नक्कीच आव्हानात्मक असेल." *स्क्रोल वेबसाईट* मध्ये म्हटले आहे की, "टागोरचे डोळे सुरुवातीला आश्चर्य आणि विश्वासाने भरलेले असतात, परंतु नंतर गोंधळाने आणि नंतर रागाने विस्फारले जातात कारण ती खोलवर पसरलेल्या निराशेने झुंजत आहे. एका महत्त्वाच्या दृश्यात जिथे ती अमरला विचारते की त्याला तिच्याकडून खरोखर काय हवे आहे, तेव्हा ती एक उत्कृष्ट अभिनेत्री आहे. सिगारेटच्या धुरातून, अमरची स्थिर नजर त्याच्या आतील जगाच्या विस्कळीत झाल्यानंतर थकव्याची मंदता व्यक्त करते. जेव्हा तो बोलतो तेव्हा त्याचा आवाज कमी असतो आणि त्याच्या प्रतिकूल सासऱ्यांशी झालेल्या दोन संघर्षमय फ्लॅशबॅकमध्ये, खन्नाचा अभिनय शिखरावर पोहोचतो."

## गीत 
चित्रपटाची सर्व गाणी कानू रॉय यांनी संगीतबद्ध केली आहे, तर गीते कपिल कुमार आणि ज्ञानदेव अग्निहोत्री यांनी लिहिली आहे.

## पुरस्कार 
* फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेता पुरस्कार - राजेश खन्ना

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९७४ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:बासू भट्टाचार्य दिग्दर्शित चित्रपट
गृह प्रवेश (१९७९ चित्रपट)

***गृह प्रवेश***  हा १९७९ चा बासू भट्टाचार्य दिग्दर्शित भारतीय हिंदी भाषेतील नाट्य चित्रपट आहे. या चित्रपटात संजीव कुमार, शर्मिला टागोर आणि सारिका यांच्या भूमिका आहेत. व्यभिचाराबद्दलचा हा चित्रपट, शहरी वातावरणात वैवाहिक कलह यावर आधारित बासू बट्टाचार्य यांच्या आत्मपरीक्षणात्मक त्रयीतील शेवटचा चित्रपट होता, ज्यामध्ये *अनुभव* (१९७१), *अविष्कार* (१९७३) यांचा समावेश होता.

## संगीत 
या चित्रपटात असंख्य गाणी आहेत, त्यापैकी काही गाणी भट्टाचार्य यांच्या जुन्या चित्रपटांमध्ये वापरली गेली होती. चित्रपटाचे संगीत कानू रॉय यांनी दिले होते आणि गीते गुलजार यांनी लिहिली होती.
* "बोलिये सुरिली बोलियां" - भूपिंदर सिंह आणि सुलक्षणा पंडित
* "जिंदगी फूलों की नहीं" - भूपिंदर सिंह
* "पहचान तो थी पहचाना नहीं" - चंद्राणी मुखर्जी
* "लोगों के घर में रहता है" 
* "मचल के जब भी नहीं" 
* "आप अगर आप न होते" - सुलक्षणा पंडित

## संदर्भ 
वर्ग:बासू भट्टाचार्य दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील हिंदी चित्रपट
आज की ताजा खबर

***आज की ताजा खबर*** हा राजेंद्र भाटिया दिग्दर्शित १९७३ चा भारतीय विनोदी चित्रपट आहे. यात किरण कुमार आणि राधा सलुजा आहेत. हा चित्रपट एका गुजराती नाटकावरून रूपांतरित करण्यात आला आणि नंतर मराठीत *फेका फेकी* (१९८९) आणि हिंदीत *गोलमाल रिटर्न्स* (२००८) म्हणून पुनर्निर्मित करण्यात आला.

## गीत 
सर्व गाणी हसरत जयपुरी यांनी लिहिली आहेत.

## पुरस्कार आणि नामांकने 
## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९७३ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:भारतीय विनोदी चित्रपट
एक दूजे के लिए

***एक दूजे के लिए***  हा १९८१ चा के. बालचंदर दिग्दर्शित भारतीय हिंदी रोमँटिक शोकांतिका चित्रपट आहे. बालचंदर यांच्या तेलुगू चित्रपट *मारो चरित्र* चा रिमेक असलेला हा चित्रपट आहे. कमल हासन (बॉलिवूड पदार्पण) आणि रती अग्निहोत्री हे वेगवेगळ्या कुटुंबातील प्रेमी जोडीच्या भूमिकेत आहेत जे त्यांच्या नात्याला विरोध करतात आणि त्यांना वेगळे करण्यासाठी खूप प्रयत्न करतात. ह्या अर्थाने हा शेक्सपियरच्या शोकांतिक नाटक *रोमियो अँड ज्युलिएट* पासून प्रेरित आहे. यात माधवी आणि राकेश बेदी सहाय्यक भूमिकेत आहेत.

*एक दूजे के लिए* हा ५ जून १९८१ रोजी रिलीज झाला आणि   पेक्षा जास्त कमाई केली, ज्यामुळे तो वर्षातील सर्वाधिक कमाई करणारा भारतीय चित्रपट बनला. या चित्रपटाला समीक्षकांकडून सकारात्मक प्रतिसाद मिळाला, ज्यांनी चित्रपटाच्या संगीताचे कौतुक केले - विशेषतः एस.पी. बालसुब्रह्मण्यम यांनी गायलेले आणि आनंद बक्षी यांनी लिहिलेले "तेरे मेरे बीच में" हे गाणे. २८ व्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांमध्ये, या गाण्याला सर्वोत्कृष्ट पुरुष पार्श्वगायक पुरस्कार मिळाला. २९ व्या फिल्मफेर पुरस्कारांमध्ये, त्याला सर्वोत्कृष्ट चित्रपटासह १३ नामांकने मिळाली - ज्यापैकी त्याने तीन पुरस्कार जिंकले: सर्वोत्कृष्ट गीतकार (बक्षी), सर्वोत्कृष्ट पटकथा (बालचंदर) आणि सर्वोत्कृष्ट संपादन.

हा हिंदी चित्रपटसृष्टीतील एक "क्लासिक चित्रपट" म्हणून ओळखला जातो. 

## संगीत 
### पुरस्कार 
**२९ वे राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार :**

* सर्वोत्कृष्ट पार्श्वगायक - एस.पी. बालसुब्रह्मण्यम - "तेरे मेरे बीच में"

**२९ वे फिल्मफेअर पुरस्कार :**

* सर्वोत्कृष्ट गीतकार - आनंद बक्षी - "तेरे मेरे बीच में" (**विजय**)
* सर्वोत्कृष्ट पटकथा - के. बालचंदर (**विजयी**)
* सर्वोत्कृष्ट संपादन - एन.आर. किटू (**विजयी**)
* सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - एल.व्ही. प्रसाद (*नामांकन*)
* सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - के. बालचंदर (*नामांकन*)
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - कमल हासन (*नामांकन*)
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री - रती अग्निहोत्री (*नामांकन*)
* सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री - माधवी (*नामांकन*)
* सर्वोत्कृष्ट विनोदी कलाकार - असरानी (*नामांकन*)
* सर्वोत्कृष्ट संगीत दिग्दर्शक - लक्ष्मीकांत-प्यारेलाल (*नामांकन*)
* सर्वोत्कृष्ट गीतकार - आनंद बक्षी, "सोलह बरस की बाली उमर" (*नामांकन*)
* सर्वोत्कृष्ट पुरुष पार्श्वगायक - एस.पी. बालसुब्रह्मण्यम (*नामांकन*) "तेरे मेरे बीच में"
* सर्वोत्कृष्ट कथा - के. बालचंदर (*नामांकन*)

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:के. बालाचंदर दिग्दर्शित चित्रपट
बसेरा (चित्रपट)

***बसेरा*** हा १९८१ चा बॉलिवूड हिंदी चित्रपट आहे. रमेश बहल निर्मित आणि रमेश तलवार दिग्दर्शित हा चित्रपट लीला फणसाळकर यांच्या मराठी कादंबरीवर आधारित आहे. चित्रपटात शशी कपूर, राखी गुलजार, रेखा, राज किरण, पूनम ढिल्लन यांच्या भूमिका आहेत. संगीत आर.डी. बर्मन यांनी दिले होते. हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर हिट झाला आणि मुख्य अभिनेत्याच्या अभिनयाचे खूप कौतुक झाले.

## संगीत 
हे गाणे राहुल देव बर्मन यांनी संगीतबद्ध केले होते. गाणे गुलजार यांनी लिहिले व लता मंगेशकर, आशा भोसले आणि किशोर कुमार यांनी गायली होती .

## पुरस्कार 
; २९ वे फिल्मफेअर पुरस्कार 

**नामांकन**
* सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - रोझ मुव्हीज
* सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - रमेश तलवार
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री - राखी
* सर्वोत्कृष्ट गीतकार - गुलजार - "जहाँ पे सवेरा हो"
* सर्वोत्कृष्ट कथा – लीला फणसाळकर

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:भारतीय नाट्य चित्रपट
क्रांती (१९८१ चित्रपट)

***क्रांती***  हा १९८१ चा भारतीय ऐतिहासिक नाट्य चित्रपट आहे, जो मनोज कुमार यांनी निर्मित, संपादित, संवाद आणि दिग्दर्शित केला आहे, तर कथा आणि पटकथा सलीम-जावेद यांनी लिहिली आहे. यात दिलीप कुमार यांच्यासह मनोज कुमार, शशी कपूर, शत्रुघ्न सिन्हा, हेमा मालिनी, परवीन बाबी हे कलाकार मुख्य भूमिकेत आहेत. या चित्रपटात चार वर्षांच्या विश्रांतीनंतर दिलीप कुमार यांचे पुनरागमन झाले. तिकीट-किंमत महागाईसाठी समायोजित केल्यावर, तो आतापर्यंतच्या सर्वाधिक कमाई करणाऱ्या टॉप १० भारतीय चित्रपटांमध्ये गणला जातो. हा त्या काळातील सर्वात महागड्या भारतीय चित्रपटांपैकी एक होता आणि महागाईनुसार समायोजित केल्यावर तो १९८० च्या दशकातील सर्वाधिक कमाई करणारा भारतीय चित्रपट आहे.

प्रकाशनाच्या वेळी तो मुंबई आणि दक्षिण वगळता जवळजवळ सर्व सर्किटमध्ये प्रथम  विक्रम प्रस्थापित करणारा आतापर्यंतचा सर्वात जलद कमाई करणारा चित्रपट होता. त्यांनी २६ केंद्रांमध्ये आणि मिर्झापूर ( उत्तर प्रदेश ) आणि जुनागढ ( गुजरात ) सारख्या ठिकाणीही रौप्य महोत्सव साजरा केला. चित्रपटाचे वेड इतके होते की दिल्ली, राजस्थान, उत्तर प्रदेश आणि हरियाणासारख्या ठिकाणी *क्रांती* टी-शर्ट, जॅकेट, बनियान आणि अगदी अंतर्वस्त्रे विकणारी दुकाने होती.

## गीत 
चित्रपटासाठी लक्ष्मीकांत प्यारेलाल यांनी संगीत दिले आहे आणि मनोज कुमार आणि संतोष आनंद यांनी गीते लिहिली आहेत. "जिंदगी की ना टूटे लडी" आणि "चना जोर गरम" सारख्या काही हिट गाण्यांनी हे संगीत लोकप्रिय झाले. लक्ष्मीकांत प्यारेलाल यांनी प्रसिद्ध गायक किशोर कुमार, लता मंगेशकर, मोहम्मद रफी, मन्ना डे, महेंद्र कपूर, शैलेंदर सिंग आणि नितीन मुकेश यांचा वापर गाण्यासाठी केला आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:मनोज कुमार दिग्दर्शित चित्रपट
नागीन (१९७६ चित्रपट)

***नागीन***  हा १९७६ चा हिंदी भाषेतील भयपट आहे, जो शंकर मुव्हीज बॅनरखाली राजकुमार कोहली यांनी निर्मित आणि दिग्दर्शित केला आहे. यात सुनील दत्त, फिरोज खान, जितेंद्र, संजय खान, रेखा, मुमताज, विनोद मेहरा, योगिता बाली, कबीर बेदी आणि अनिल धवन या कलाकारांसोबत रीना रॉय मुख्य नागीनच्या भूमिकेत आहेत. चित्रपटाचे संगीत लक्ष्मीकांत-प्यारेलाल यांनी दिले होते. हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर ब्लॉकबस्टर ठरला आणि १९७६ मधील सर्वाधिक कमाई करणारा चित्रपट होता. चित्रपटाच्या यशानंतर, रीना रॉयने स्टारचा दर्जा मिळवला.

हे फ्रांस्वा त्रुफो यांच्या १९६८ च्या फ्रेंच चित्रपट *द ब्राइड वोर ब्लॅक* पासून प्रेरित होते, जो कॉर्नेल वूलरिच यांच्या १९४० च्या त्याच नावाच्या कादंबरीवर आधारित होता. नंतर हा चित्रपट तमिळमध्ये *नीया?* (१९७९)या नावाने रिमेक करण्यात आला ज्यात श्रीप्रिया नागीनची भूमिका साकारत आहे.

## गीत 
सर्व गाणी लक्ष्मीकांत-प्यारेलाल यांनी संगीतबद्ध केली आहेत व वर्मा मलिक यांनी लिहिली आहेत.

"तेरे संग प्यार मैं नहीं तोडना" हे गाणे *नागिनच्या* तमिळ रिमेक, *नियामध्ये* पुन्हा वापरले गेले आणि २००४ च्या *इटरनल सनशाइन ऑफ द स्पॉटलेस माइंड* या चित्रपटाच्या साउंडट्रॅकमध्ये ते पुन्हा आले.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९७६ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:भयपट
आशा (१९८० चित्रपट)

***आशा***  हा १९८० चा भारतीय हिंदी भाषेतील नाट्य चित्रपट आहे, जो फिल्मयुग प्रायव्हेट लिमिटेड बॅनर अंतर्गत जे. ओम प्रकाश यांनी निर्मित आणि दिग्दर्शित केला आहे. यात जीतेंद्र, रीना रॉय, रामेश्वरी यांच्या भूमिका आहेत आणि लक्ष्मीकांत प्यारेलाल यांनी संगीत दिले आहे. हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर "ब्लॉकबस्टर" म्हणून नोंदवला गेला आहे. तेलुगूमध्ये *अनुरागा देवथा* (१९८२) आणि तमिळमध्ये *सुमंगली* (१९८३) म्हणून त्याचा पुनर्निर्मिती करण्यात आली होती.

## संगीत 
"शीशा हो या दिल हो" ह्या गाण्याने १९८० मध्ये बिनाका गीतमालामध्ये चौथे स्थान मिळवले होते.

## पुरस्कार 
**२८ वे फिल्मफेर पुरस्कार : **

**नामांकन**
* सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - फिल्मयुग
* सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - जे. ओम प्रकाश
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री - रीना रॉय
* सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता - गिरीश कर्नाड
* सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री - रामेश्वरी
* सर्वोत्कृष्ट संगीत दिग्दर्शक - लक्ष्मीकांत-प्यारेलाल
* सर्वोत्कृष्ट गीतकार - आनंद बक्षी, "शीशा हो या दिल हो"

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९८० मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:भारतीय प्रणय चित्रपट
निकाह (१९८२ चित्रपट)

***निकाह***  हा १९८२ चा भारतीय हिंदी भाषेतील रोमँटिक नाट्य चित्रपट आहे जो बी.आर. चोप्रा निर्मित आणि दिग्दर्शित आहे.

या चित्रपटात राज बब्बर, दीपक पराशर आणि सलमा आगा यांनी भूमिका केल्या आहे. आगाचा हा बॉलीवूड चित्रपटातील पदार्पणाचा चित्रपत आहे. या चित्रपटात असरानी आणि इफ्तेखार यांनी सहाय्यक भूमिका केल्या होत्या. या चित्रपटाचे संगीत रवी यांनी दिले होते आणि ते खूप गाजले. चित्रपटाचे मूळ नाव *तलाक तलाक तलाक* होते, परंतु इस्लामी धर्मगुरूंच्या आग्रहावरून त्याचे नाव *निकाह* असे ठेवण्यात आले.

या चित्रपटाला १९८२ मध्ये सर्वोत्कृष्ट संवादासाठी फिल्मफेर पुरस्कार आणि सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिकेसाठी फिल्मफेर पुरस्कार मिळाला. १९८२ मधील हा सहावा सर्वाधिक कमाई करणारा बॉलिवूड चित्रपट होता.

चित्रपटाचा मोठा भाग हैदराबादमधील अनेक ठिकाणी चित्रित करण्यात आला आहे - उस्मानिया विद्यापीठ, नेकलेस रोड (हुसेन सागर), चारमिनारजवळील सरकारी निजामिया तिब्बी कॉलेज, सार्वजनिक उद्यानातील शाही मशीद आणि रवींद्र भारती सभागृह.

## संगीत 
## पुरस्कार आणि नामांकने 
## संदर्भ 
वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते
वर्ग:बलदेव राज चोप्रा दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:घटस्फोटाबद्दलचे चित्रपट
विधाता (चित्रपट)

***विधाता***  हा १९८२ चा भारतीय अ‍ॅक्शन-ड्रामा चित्रपट आहे जो सुभाष घई दिग्दर्शित आहे आणि गुलशन राय यांनी त्यांच्या स्वतःच्या निर्मिती कंपनी त्रिमूर्ती फिल्म्स अंतर्गत निर्मित केला आहे. यात दिलीपकुमार, शम्मी कपूर, संजीव कुमार, संजय दत्त, पद्मिनी कोल्हापुरे, मदन पुरी, अमरीश पुरी, सुरेश ओबेरॉय आणि सारिका  यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत.

हा चित्रपट कन्नडमध्ये *पिथामाहा*, मल्याळममध्ये *अलकडलिनाक्करे*, आणि तमिळमध्ये *वंश विलक्कू* या नावाने रिमेक करण्यात आला होता . १९८२ मध्ये *विधाता* हा सर्वाधिक कमाई करणारा भारतीय चित्रपट होता आणि महागाईनुसार समायोजित केल्यावर दशकातील पाचवा सर्वाधिक कमाई करणारा भारतीय चित्रपट होता. बॉक्स ऑफिस इंडियाने त्याला "ब्लॉकबस्टर" घोषित केले.

## पुरस्कार आणि नामांकने 
## संगीत 
सर्व गाणी कल्याणजी-आनंदजी यांनी संगीतबद्ध केली आहेत व आनंद बक्षी यांनी लिहिली आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:सुभाष घई दिग्दर्शित चित्रपट
अनुराधा कृष्णमूर्ती

**अनुराधा कृष्णमूर्ती** या एक भारतीय सामाजिक उद्योजिका आणि चीजमेकर आहेत. त्या आणि त्यांची सहकारी नम्रता सुंदरेसन यांना त्यांच्या या कामासाठी भारत सरकारने नारी शक्ती पुरस्कार देऊन सन्मानित केले आहे.

## कारकिर्द 
कृष्णमूर्ती यांनी अपंग लोकांसाठी काम करणारी एक संस्था स्थापन केली. ज्यामुळे त्यांना रोजगाराची संधी  सहज उपलब्ध झाली. २०१६ मध्ये, कृष्णमूर्ती यांनी शेफ नम्रता सुंदरेसन यांच्यासोबत चेन्नईमध्ये *केसे चीज स्टुडिओ*ची स्थापना केली. या दोघींची मैत्री सुमारे दहा वर्षांपासूनची होती. त्यांच्या चीजचा पहिला प्रकार क्वार्क नावाचा होता. या दोघी पारंपारिक पद्धतीने विविध प्रकारचे नैसर्गिक चीज बनवत असत. यात मुख्यतः स्थानिक घटकांचा वापर केला जात असे. कृष्णमूर्ती यांच्या सामाजिक उद्योजकतेच्या पार्श्वभूमीमुळे त्यांनी अपंग महिलांना रोजगार आणि प्रशिक्षण दिले. २०२० पर्यंत, केसे चीज स्टुडिओ ३० हून अधिक प्रकारच्या चीजचे उत्पादन करत होते. २०१८ मध्ये आंतरराष्ट्रीय महिला दिनी महिला आणि बाल विकास मंत्रालयाच्या वतीने तत्कालीन राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनी हा पुरस्कार प्रदान केला. हा पुरस्कार भारतातील महिलांसाठीचा सर्वोच्च पुरस्कार आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:हयात व्यक्ती
वर्ग:जन्म वर्ष गहाळ (जिवंत लोक)
वर्ग:चेन्नईचे लोक
वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते
ओंकार इंगवले

**ओंकार इंगवले** हे एक भारतीय ढोलकी वादक आहेत.त्यांनी गुरू तालयोगी पंडित सुरेश तळवलकर ह्यांचे मार्गदर्शन आणि कुटुंबातील परंपरागत कलेचा वारसा चालवत शास्त्रीय संगीत आणि ढोलकी ह्यांचा समन्वय साधून क्लासिकल ढोलकी ची संकल्पना अंमलात आणली.

## बालपण
ढोलकी हे वाद्य लोकसंगीतात आढळते.ओंकार इंगवले चे आजोबा हिरालाल इंगवले हे विजयप्रताप नावाचा बँड २५ वर्षे चालवत होते. ते ढोलकी, तबला, व अन्य तालवाद्ये वाजवत असत.ओंकार इंगवले चे बाबा चंद्रकांत इंगवले हे विजयप्रताप बँड मध्ये ढोलकी वाजवत असत.त्यांनी आपली कला बँड च्या पुढे नेण्यासाठी मेहनत घेतली.

## संदर्भ व नोंदी
वर्ग:ढोलकी वादक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जाने भी दो यारों (२००७ चित्रपट)

***जाने भी दो यारों*** हा २००७ चा बॉलीवूड कॉमेडी चित्रपट आहे. हा चित्रपट संजय शर्मा यांनी दिग्दर्शित केला होता आणि त्यात मुख्य कलाकार होते जसे की: कुलराज रंधवा, अनुपम खेर, दिलीप जोशी, विजय राज, गोविंद नामदेव, दिनेश हिंगू, राजेश विवेक, मकरंद देशपांडे आणि पाहुण्या कलाकार म्हणून स्नेहा उल्लाल होते.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. २००७ मधील हिंदी चित्रपट
जाने भी दो यारों (१९८३ चित्रपट)

***जाने भी दो यारों***  हा १९८३ चा भारतीय हिंदी भाषेतील व्यंग्यात्मक ब्लॅक कॉमेडी चित्रपट आहे जो कुंदन शाह दिग्दर्शित आणि एनएफडीसी निर्मित आहे. भारतीय राजकारण, नोकरशाही, वृत्तमाध्यमे आणि व्यवसायातील वाढत्या भ्रष्टाचारावर हा एक गडद व्यंग आहे. या चित्रपटात नसीरुद्दीन शाह, रवी बसवानी, ओम पुरी, पंकज कपूर, सतीश शाह, सतीश कौशिक, भक्ती बर्वे आणि नीना गुप्ता यांच्यासह अनेक कलाकारांचा समावेश आहे. *ब्लो-अप*, १९६६ मध्ये मायकेलएंजेलो अँटोनियोनी दिग्दर्शित इंग्रजी भाषेतील चित्रपट ज्यामध्ये एका छायाचित्रकाराला वाटते की त्याने खून पाहिला असावा आणि नकळतपणे हत्येचे फोटो काढतो, हा *जाने भी दो यारों* साठी प्रेरणादायी होता.

कुंदन शाह यांना त्यांच्या कामासाठी १९८४ चा इंदिरा गांधी पुरस्कार सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक पदार्पणाच्या चित्रपटासाठी मिळाला. हा चित्रपट २००६ मध्ये इंडिया इंटरनॅशनल फिल्म फेस्टिव्हलमध्ये एनएफडीसी रेट्रोस्पेक्टिव्हचा भाग होता.

## पुरस्कार 
**३१ वे राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार :**
* सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक पदार्पणाच्या चित्रपटासाठी इंदिरा गांधी पुरस्कार : कुंदन शाह 

; ३२ वे फिल्मफेर पुरस्कार -

**जिंकले**
* सर्वोत्कृष्ट विनोदी कलाकार - रवी बसवानी

**नामांकन**
* सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - राष्ट्रीय चित्रपट विकास महामंडळ (एनएफडीसी)
* सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - कुंदन शाह
* सर्वोत्कृष्ट विनोदी कलाकार - सतीश शाह

## हे सुद्धा पहा 
* जाने भी दो यारों (२००७ चित्रपट)

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९८३ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:कुंदन शाह दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:भारतीय विनोदी चित्रपट
दो रास्ते

***दो रास्ते***  हा १९६९ मधील राज खोसला दिग्दर्शित भारतीय हिंदी चित्रपट आहे. यात राजेश खन्ना कर्तव्यदक्ष मुलाच्या भूमिकेत आहेत आणि मुमताज त्याच्या प्रेयसीच्या भूमिकेत आहे. बलराज साहनी आणि कामिनी कौशल मोठ्या मुलाची आणि त्याच्या पत्नीची भूमिका करतात. प्रेम चोप्रा एका हट्टी मुलाची भूमिका करतो आणि बिंदू त्याची पत्नी आहे, जी पारिवारिक वाद निर्माण करते.

ही कथा एका निम्न-मध्यमवर्गीय कुटुंबातील येणाऱ्या संकटांवर आधारित होती. त्यात वडीलधाऱ्यांचा आदर, आईचे सर्वोच्च स्थान, संयुक्त कुटुंबाचे पावित्र्य आणि रक्ताच्या नात्यांपेक्षा मजबूत असलेल्या नात्यांचे श्रेष्ठत्व यावर भर देण्यात आला आहे. 

हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर ब्लॉकबस्टर ठरला. १९६९ ते १९७१ दरम्यान राजेश खन्ना यांनी दिलेल्या सलग १७ हिट चित्रपटांमध्ये हा गणला जातो. भारतात, चित्रपटाने   कमाई केली. यामुळे तो १९६९ मध्ये भारतीय बॉक्स ऑफिसवर *आराधना* नंतर दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वाधिक कमाई करणारा चित्रपट बनला.

## गीत 
सर्व गाण्यांना संगीत लक्ष्मीकांत-प्यारेलाल यांनी दिले होते आणि गीते आनंद बक्षी यांनी लिहिली होती. १९६९ च्या साउंडट्रॅक अल्बममध्ये नवीन संगीतासह जुन्या गाण्यांना पुनरुज्जीवित करणारे आणखी तीन पुनरुज्जीवन ट्रॅक जोडले गेले. ट्रॅक खालीलप्रमाणे आहेत:

## पुरस्कार आणि नामांकने 
; १८ वे फिल्मफेअर पुरस्कार  
; **जिंकले**
* सर्वोत्कृष्ट कथा – चंद्रकांत काकोडकर

**नामांकन**
* सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - राज खोसला
* सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - राज खोसला
* सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री - बिंदू
* सर्वोत्कृष्ट संगीत दिग्दर्शक - लक्ष्मीकांत-प्यारेलाल
* सर्वोत्कृष्ट गीतकार - आनंद बक्षी (बिंदिया चमकेगी)
* सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिका - लता मंगेशकर (बिंदिया चमकेगी)

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:राज खोसला दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:भारतीय नाट्य चित्रपट
वर्ग:भारतीय प्रणय चित्रपट
प्रतिबंध (हिंदी चित्रपट)

***प्रतिबंध*** हा १९९० चा रवी राजा पिनिसेट्टी दिग्दर्शित आणि चिरंजीवी, जुही चावला आणि रामी रेड्डी यांनी अभिनय केलेला हिंदी भाषेतील ॲक्शन चित्रपट आहे. या चित्रपटातून तेलुगू चित्रपटसृष्टीतील आघाडीचे अभिनेता चिरंजीवीने हिंदी चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले. या चित्रपटातील तिच्या अभिनयासाठी चावलाला ३६ व्या फिल्मफेर पुरस्कारांमध्ये सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचे नामांकन मिळाले. हा चित्रपट १९८९ च्या तेलुगू चित्रपट *अंकुसमचा* रिमेक आहे व व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी झाला.

## गीत 
# "कभी हुआ नहीं कभी देखा नहीं" - अमित कुमार, अलका याज्ञिक
# "प्यार मुझे तुम करते हो इतना" - अलका याज्ञिक, अमित कुमार
# "बच्चो बजाओ ताली, आयी खिलोने वाली" - अलका याज्ञिक
# "ये बदनसीब बच्चा" - मोहम्मद अझीझ

## पुरस्कार 
**३६ वे फिल्मफेर पुरस्कार -**

**नामांकन**
* सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - अल्लू अरविंद
* सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - रवी राजा पिनिसेट्टी
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - चिरंजीवी
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री - जुही चावला
* सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता - रामी रेड्डी

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९९० मधील हिंदी चित्रपट
तेझाब

***तेझाब***  हा १९८८ चा हिंदी भाषेतील अ‍ॅक्शन रोमान्स चित्रपट आहे ज्यामध्ये अनिल कपूर आणि माधुरी दीक्षित मुख्य भूमिकेत आहेत. या चित्रपटाने दीक्षितला पहिले मोठे यश मिळवून दिले, ज्यामुळे ती प्रसिद्ध झाली आणि *मिस्टर इंडिया* (१९८७) या यशस्वी चित्रपटानंतर कपूरचा स्टार दर्जा पुन्हा दृढ झाला. या चित्रपटाचे दिग्दर्शन, निर्मिती आणि सह-लेखन एन. चंद्रा यांनी केले होते. लक्ष्मीकांत-प्यारेलाल यांनी संगीत दिले होते.

*तेझाब* हा चित्रपट ११ नोव्हेंबर १९८८ रोजी प्रदर्शित झाला आणि बॉक्स ऑफिसवर तो एक मोठा व्यावसायिक यश ठरला आणि त्या वर्षीचा सर्वाधिक कमाई करणारा भारतीय चित्रपट ठरला. हा चित्रपट ५० आठवड्यांहून अधिक काळ थिएटरमध्ये चालला आणि सुवर्ण महोत्सवी यशाचा मान मिळवला. *तेझाब* सह एन. चंद्रा यांनी त्यांच्या मागील हिट चित्रपट *अंकुश* (१९८६) आणि *प्रतिघात* (१९८७) सह बॉक्स ऑफिसवर हॅटट्रिक केली. हा चित्रपट "एक दो तीन" या गाण्यासाठी देखील लोकप्रिय आहे, जे प्रचंड यशस्वी झाले. प्रदर्शित झाल्यावर समीक्षकांकडून चित्रपटाला सकारात्मक प्रतिसाद मिळाला आणि कथा, पटकथा, संवाद, साउंडट्रॅक व कलाकारांच्या कामगिरीबद्दल प्रशंसा मिळाली.

३४ व्या फिल्मफेर पुरस्कारांमध्ये, *तेझाबला* सर्वोत्कृष्ट चित्रपट, सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक (चंद्र), सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री (दीक्षित) आणि सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता (पांडे) असे १२ नामांकने मिळाली आणि त्याने ४ पुरस्कार जिंकले, ज्यात सर्वोत्कृष्ट अभिनेता (कपूर), सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिका (अलका याज्ञिक) आणि सर्वोत्कृष्ट नृत्यदिग्दर्शन (सरोज खान) हे समाविष्ट आहेत. या समारंभात, कपूरला त्याचा पहिला सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा पुरस्कार मिळाला, तर दीक्षितने तिचे पहिलेच सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचे नामांकन मिळवले.

## संगीत 
"एक दो तीन" हे गाणे प्रसिद्ध गतकाळातील संगीतकार रवि यांनी *वचन* (१९५५) या चित्रपटासाठी रचलेल्या "चंदा मामा दूर के" या जुन्या लोकप्रिय गाण्याच्या सुरुवातीच्या संगीतापासून प्रेरित होते. चित्रपटाचा अल्बम ८दशलक्ष युनिट्स पेक्षा जास्त विकला गेला, व १९८८ चा दुसरा सर्वाधिक विक्री होणारा बॉलीवूड संगीत अल्बम बनला, *कयामत से कयामत तक* नंतर. 

त्यानंतर "एक दो तीन" हे गाणे *बागी २ (२०१८)* या दुसऱ्या चित्रपटासाठी पुन्हा तयार करण्यात आले, जे यावेळी श्रेया घोषालने गायले होते आणि दुसरी आवृत्ती पलक मुछालने गायली होती.

"सो गया ये जहाँन" हे गाणे परत २०१३ मध्ये  *नौटंकी साला!* आणि २०१९ मध्ये, *बायपास रोड* या चित्रपटासाठी  पुन्हा तयार करण्यात आले होते.

## पुरस्कार 
; ३४ वे फिल्मफेर पुरस्कार -
;; **जिंकले**

* सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - अनिल कपूर
* सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिका - अलका याज्ञिक "एक दो तीन"
* सर्वोत्कृष्ट नृत्यदिग्दर्शन - सरोज खान "एक दो तीन"
* सर्वोत्कृष्ट संवाद – कमलेश पांडे

;; नामांकन

* सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - एन. चंद्रा
* सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - एन. चंद्रा
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री - माधुरी दीक्षित
* सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता - चंकी पांडे
* सर्वोत्कृष्ट संगीत दिग्दर्शक - लक्ष्मीकांत-प्यारेलाल
* सर्वोत्कृष्ट गीतकार - जावेद अख्तर "एक दो तीन"
* सर्वोत्कृष्ट पुरुष पार्श्वगायक - अमित कुमार "एक दो तीन"
* सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिका - अनुराधा पौडवाल "कह दो के तुम"

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय अ‍ॅक्शन थ्रिलर चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील चित्रपट
वर्ग:एन. चंद्रा दिग्दर्शित चित्रपट
इंसाफ का तराझू

***इंसाफ का तराझू*** हा १९८० चा हिंदी नाट्य चित्रपट आहे जो बी.आर. चोप्रा निर्मित आणि दिग्दर्शित आहे. या चित्रपटात झीनत अमान, राज बब्बर, दीपक पराशर, पद्मिनी कोल्हापुरे, इफ्तेखार, सिमी गरेवाल, श्रीराम लागू आणि धर्मेंद्र यांच्या भूमिका आहेत. चित्रपटाचे संगीत रवींद्र जैन यांनी दिले होते. हा अमेरिकन चित्रपट *लिपस्टिक* (१९७६) चा रिमेक आहे, ज्यामध्ये खऱ्या आयुष्यातील बहिणी मार्गो हेमिंग्वे आणि मारिएल हेमिंग्वे यांच्या भूमिकेत आहेत. या चित्रपटाचा नंतर तेलुगूमध्ये *ईदी धर्मम ईदी न्यायम?* (१९८२) म्हणून पुनर्निर्मित करण्यात आला आणि तमिळमध्ये  (१९८२) म्हणून. प्रदर्शित होताच हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर यशस्वी झाला.

## गीत 
या चित्रपटात चार गाणी आहेत जी साहिर लुधियानवी यांनी लिहिली आहेत.

## पुरस्कार आणि नामांकने 
; २८ वे फिल्मफेअर पुरस्कार :

**जिंकले**
* सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री – पद्मिनी कोल्हापुरे
* सर्वोत्कृष्ट संवाद - शब्द कुमार
* सर्वोत्कृष्ट संपादन - एस.बी. माने

**नामांकन**
* सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - बलदेव राज चोप्रा
* सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - बी.आर. चोप्रा
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री - झीनत अमान
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - राज बब्बर
* सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता - श्रीराम लागू
* सर्वोत्कृष्ट कथा - शब्द कुमार

## संदर्भ 
वर्ग:बलदेव राज चोप्रा दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९८० मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९८० मधील चित्रपट
हिना (चित्रपट)

***हिना*** हा १९९१ चा भारतीय प्रणय नाट्य चित्रपट आहे, जो ख्वाजा अहमद अब्बास यांनी लिहिलेला आहे आणि रणधीर कपूर यांनी निर्मित व दिग्दर्शित केला आहे. यात ऋषी कपूर, पाकिस्तानी अभिनेत्री झेबा बख्तियार आणि अश्विनी भावे यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. या चित्रपटाची योजना आणि सुरुवात दिग्दर्शक राज कपूर यांनी केली होती, परंतु चित्रीकरणापूर्वीच त्यांचे निधन झाल्यामुळे ह्याचे चित्रीकरण त्यांच्या मोठ्या मुलाने रणधीरने केले. चित्रपटाचे संवाद पाकिस्तानी लेखिका हसीना मोइन यांनी लिहिले आहेत. हा चित्रपट समीक्षात्मक आणि व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी ठरला आणि सर्वोत्कृष्ट परदेशी भाषेतील चित्रपटाच्या अकादमी पुरस्कारासाठी भारताचा उमेदवार होता, परंतु तो नामांकित म्हणून स्वीकारला गेला नाही.

चित्रपटाचा काश्मीर भाग हा हिमाचल प्रदेशातील मनाली येथे चित्रित करण्यात आला आहे. काही भागांचे चित्रीकरण पाकिस्तान (मुरी, इस्लामाबाद), स्वित्झर्लंड आणि ऑस्ट्रियामध्ये झाले.

## संगीत 
चित्रपटाचे संगीत रवींद्र जैन यांनी दिले होते आणि गीते जैन, नक्ष लायलपुरी आणि मौलाना कुदसी यांनी लिहिली होती. बॉक्स ऑफिस इंडियाच्या मते, सुमारे २२,००,००० युनिट्स विकल्या गेल्याने, या चित्रपटाचा साउंडट्रॅक वर्षातील सहावा सर्वाधिक विक्री होणारा अल्बम होता. 

बिनाका गीतमाला १९९१ च्या वार्षिक यादीत "मैं हूं खुश रंग मेंदी" सातव्या क्रमांकावर आणि "नार दाना अनार दाना" हे विसाव्या क्रमांकावर होते.

## पुरस्कार 
; ३७ वे फिल्मफेर पुरस्कार 

**जिंकले**

* सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री - फरीदा जलाल
* सर्वोत्कृष्ट छायांकन – राधू कर्माकर

**नामांकन**

* सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - रणधीर कपूर, राजीव कपूर
* सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - रणधीर कपूर
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री – झेबा बख्तियार
* सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता - सईद जाफरी
* सर्वोत्कृष्ट महिला पदार्पण - झेबा बख्तियार
* सर्वोत्कृष्ट गीतकार - रवींद्र जैन "मैं हूँ खुश रंग मेंदी" 

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९९१ मधील हिंदी चित्रपट
अवतार (१९८३ चित्रपट)

***अवतार*** हा राजेश खन्ना आणि शबाना आझमी अभिनीत १९८३ चा हिंदी नाट्य चित्रपट आहे. याचे दिग्दर्शन मोहनकुमार यांनी केले होते, संगीत लक्ष्मीकांत-प्यारेलाल यांचे होते आणि गीते आनंद बक्षी यांनी लिहिली होती. *अवतार* चित्रपटाचे समीक्षकांनी कौतुक केले आणि त्याने जगभरात सुमारे  ८ कोटी कमावले.  या चित्रपटाला अनेक फिल्मफेर पुरस्कार नामांकने मिळाली. १९८३ मध्ये या चित्रपटातील अभिनयासाठी खन्ना यांना ऑल-इंडिया क्रिटिक्स असोसिएशन (एआयसीए) चा सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा पुरस्कार मिळाला.

या चित्रपटाचा नंतर तेलगू चित्रपट *ओ थंडरी थेरपू* (१९८५) मध्ये पुनर्निर्मित करण्यात आला, ज्यात मुरली मोहन मगंटी आणि जयसुधा यांनी अभिनय केला होता; कन्नडमध्ये *कलियुग* (१९८४), मल्याळममध्ये *जीवितम* (१९८४) आणि तमिळमध्ये *वझाकाइ* (१९८४), शिवाजी गणेशन सोबत.

चित्रपटातील "चलो, बुलावा आया है" हे गाणे खूप गाजले.

## गीत 
## पुरस्कार 
; ३१ वे फिल्मफेर पुरस्कार:
**नामांकन**

* सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - एमके एंटरप्रायझेस
* सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - मोहन कुमार
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - राजेश खन्ना
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री - शबाना आझमी
* सर्वोत्कृष्ट कथा - मोहन कुमार

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९८३ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:भारतीय नाट्य चित्रपट
आँखे (१९९३ चित्रपट)

***आँखे***  हा १९९३ चा भारतीय हिंदी भाषेतील अ‍ॅक्शन कॉमेडी चित्रपट आहे जो डेव्हिड धवन दिग्दर्शित आणि अनीस बझ्मी यांनी लिहिलेला आहे. यात गोविंदा, चंकी पांडे, रागेश्वरी, रितू शिवपुरी, शिल्पा शिरोडकर, कादर खान, सदाशिव अमरापूरकर, शक्ती कपूर आणि राज बब्बर यांच्या भूमिका आहेत. गोविंदा, कादर खान आणि राज बब्बर हे दुहेरी भूमिकेत आहेत.

हा १९९३ मधील सर्वाधिक कमाई करणारा भारतीय चित्रपट होता.तेलुगुमध्ये *पोकिरी राजा* (१९९५) या नावाने त्याचा रिमेक करण्यात आला.

हा चित्रपट १९७७ च्या कन्नड चित्रपट *किट्टू पुट्टू*  पासून प्रेरित असल्याचे वृत्त आहे. हा चित्रपट १९६७ च्या तमिळ चित्रपट *अनुबावी राजा अनुबावी* वरून देखिल प्रेरित होता. या चित्रपटाचा हिंदीमध्ये १९७३ मध्ये  *दो फूल* या नावाने पुनर्निर्मिती करण्यात आली होती. हे १९९० मध्ये प्रदर्शित झालेल्या चंगू मंगू या मराठी चित्रपटावरून देखील रूपांतरित केले आहे.

३९ व्या फिल्मफेर पुरस्कारांमध्ये, चित्रपटाला ४ नामांकने मिळाली - सर्वोत्कृष्ट चित्रपट, सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक (धवन), सर्वोत्कृष्ट अभिनेता (गोविंदा) आणि सर्वोत्कृष्ट विनोदी कलाकार (खान).

## संगीत 
चित्रपटातील गीत इंदीवर यांनी लिहिले होते. गोविंदासाठी कुमार सानू यांनी आणि पांडेसाठी मोहम्मद अझीझ आणि सुदेश भोसले यांनी आवाज दिला होता.

## पुरस्कार 
* फिल्मफेर सर्वोत्तम चित्रपट पुरस्कार - पहलाज निहलानी (नामांकन)
* फिल्मफेर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पुरस्कार - डेव्हिड धवन (नामांकन)
* फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेता पुरस्कार - गोविंदा (नामांकन)
* फिल्मफेर सर्वोत्तम विनोदी भूमिकेतील पुरस्कार - कादर खान (नामांकन)

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:डेव्हिड धवन दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:भारतीय विनोदी चित्रपट
कुन्नूर

**कुन्नूर ** हा भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील 
निलगिरी जिल्ह्यातील एक तालुका आहे. २०११ पर्यंत, या शहराची लोकसंख्या ४५,४९४ होती. हे शहर नीलगिरी पठाराच्या आग्नेय कोपऱ्यावर आणि कुन्नूर घाटाच्या माथ्यावर वसलेले आहे. हे शहर चेन्नईपासून रेल्वेने ३६३ मैल (५८४ किमी) उटीपासून १२ मैल (१९ किमी) अंतरावर आहे. हे शहर जंगली टेकड्यांनी वेढलेल्या रमणीय जकातल्ला दरी (जगताला) मध्ये वसलेले आहे.

कुन्नूर हे निलगिरी पठाराच्या आग्नेय कोपऱ्यात आणि कुन्नूर घाटाच्या माथ्यावर वसलेले आहे, जो निलगिरींना मैदानांशी जोडणारा प्रमुख खिंड आहे. ते ११.३४५°उत्तर ७६.७९५°पूर्व येथे स्थित आहे. समुद्रसपाटीपासून त्याची सरासरी उंची १,६५० मीटर (५,४१३ फूट) आहे. ते राज्याची राजधानी चेन्नई पासून रेल्वेने ५८४ किमी (३६३ मैल) आणि जिल्हा मुख्यालय उटीपासून १९ किमी (१२ मैल) अंतरावर आहे.

## हवामान 
कुन्नूरमध्ये उंची जास्त असल्याने उप-उष्णकटिबंधीय उच्च प्रदेशातील हवामान आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:निलगिरी जिल्हा
वर्ग:थंड हवेची ठिकाणे
गर्म हवा

***गर्म हवा***  हा १९७३ चा एम.एस. सत्यू दिग्दर्शित भारतीय नाट्य चित्रपट आहे, ज्यामध्ये बलराज साहनी मुख्य अभिनेता होते. 

हा कैफी आझमी आणि शमा जैदी यांनी लिहिले होते, जे प्रख्यात उर्दू लेखिका इस्मत चुगताई यांच्या अप्रकाशित लघुकथेवर आधारित होते. फाळणीनंतरच्या भारतातील मुस्लिमांच्या दुर्दशेवर आधारित काही गंभीर चित्रपटांपैकी हा एक गणला जातो.

हिंदी चित्रपटांमध्ये कला चित्रपटांच्या नवीन लाटेला सुरुवात करण्याचे श्रेय अनेकदा या चित्रपटाला दिले जाते, तसेच *अंकुर* (१९७३), हा आणखी एक नवोदित दिग्दर्शक श्याम बेनेगल यांचा चित्रपट होता. सत्यूला रेकॉर्डिंगची उपकरणे परवडत नसल्याने, चित्रपटाचे चित्रीकरण शांतपणे करण्यात आले आणि लोकेशनचे आवाज पोस्ट-प्रॉडक्शनमध्ये डब करण्यात आले. शमा झैदी यांनी वेशभूषा आणि निर्मिती डिझायनर म्हणूनही काम केले.

सत्यू हा बराच काळ डाव्या विचारसरणीच्या इंडियन पीपल्स थिएटर असोसिएशन ( आयपीटीए ) सोबत संबंधित होते व त्यामुळे चित्रपटातील बहुतेक कलाकार दिल्ली, मुंबई आणि आग्रा येथील आयपीटीए मंडळातील  होते, जसे बलराज साहनी, शौकत आझमी आणि फारुख शेख. शौकत आझमी या चित्रपटाचे लेखक कैफी आझमी यांच्या पत्नी आणि आयपीटीएशी संबंधित होत्या. नंतर बदर बेगम यांनी ही भूमिका साकारली, ज्या एक वेश्यालया चालवत होत्या. तेव्हा त्या ७० वर्षांच्या होत्या आणि मोतीबिंदूमुळे जवळजवळ अंध होत्या. तथापि, जेव्हा त्या सोळा वर्षांच्या होत्या, तेव्हा त्या हिंदी चित्रपटांमध्ये काम करण्यासाठी मुंबईला पळून गेल्या, परंतु लवकरच  आग्र्याला परतल्या आणि अखेर शहरातील रेड-लाइट एरियामध्ये  वेश्यालय चालवले. तिचा आवाज नंतर अभिनेत्री दीना पाठक यांनी डब केला.

## प्रकाशन 
प्रदर्शित होण्यापूर्वी, सांप्रदायिक अशांततेच्या भीतीने केंद्रीय चित्रपट प्रमाणन मंडळने हा चित्रपट आठ महिन्यांसाठी रोखून धरला होता, परंतु चित्रपटाचे दिग्दर्शक ठाम राहिले आणि त्यांनी तो सरकारी अधिकारी, नेते आणि पत्रकारांना दाखवला. शेवटी, चित्रपट प्रदर्शित झाला आणि त्याला समीक्षात्मक आणि व्यावसायिक यश मिळाले. एप्रिल १९७४ मध्ये मुंबईतील कुलाबा येथील रिगल सिनेमात या चित्रपटाचा भारतीय प्रीमियर झाला. तथापि, याआधी शिवसेना प्रमुख बाळ ठाकरेंनी प्रीमियरला परवानगी दिल्यास चित्रपटगृह जाळण्याची धमकी दिली होती आणि त्याला 'मुस्लिम समर्थक' आणि 'भारतविरोधी' चित्रपट म्हटले होते. प्रीमियरच्या दिवशी, दुपारी ठाकरे यांना चित्रपटाच्या विशेष प्रदर्शनाला उपस्थित राहण्यास भाग पाडण्यात आले आणि त्यांनी चित्रपट प्रदर्शित करण्याची परवानगी दिली. त्यानंतर, चित्रपट मर्यादित प्रमाणात संपूर्ण भारतात प्रदर्शित झाला. विडंबन म्हणजे, १९७४ च्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांमध्ये, राष्ट्रीय एकात्मतेवरील सर्वोत्कृष्ट वैशिष्ट्यपूर्ण चित्रपटासाठी नर्गिस दत्त पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. त्यानंतर, पुनर्संचयनाचे बजेट  १० दशलक्ष पेक्षा जास्त झाले व ते काम फिल्मलॅब, मुंबई यांनी केले.

## पुरस्कार व नामांकन 
* १९७४: सर्वोत्कृष्ट परदेशी भाषेतील चित्रपटासाठी अकादमी पुरस्कारासाठी भारतीय सादरीकरण 
* १९७४: कान्स चित्रपट महोत्सव : गोल्डन पाम - "स्पर्धा" विभागासाठी नामांकन. 
* १९७४: राष्ट्रीय एकात्मतेवरील सर्वोत्कृष्ट चित्रपटासाठी नर्गिस दत्त पुरस्कार 
* १९७४: सर्वोत्कृष्ट कथेसाठी राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार
* १९७५: फिल्मफेर सर्वोत्कृष्ट संवाद पुरस्कार - कैफी आझमी - जिंकला
* १९७५: फिल्मफेर सर्वोत्कृष्ट पटकथा पुरस्कार - शमा झैदी, कैफी आझमी - जिंकला
* १९७५: फिल्मफेर सर्वोत्कृष्ट कथा पुरस्कार - इस्मत चुगताई, कैफी आझमी - जिंकला

## संदर्भ 
वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते
वर्ग:इ.स. १९७३ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:भारत-पाकिस्तान फाळणी
क्रांतिवीर

***क्रांतिवीर***  हा १९९४ चा भारतीय हिंदी भाषेतील अ‍ॅक्शन क्राइम चित्रपट आहे जो मेहुल कुमार दिग्दर्शित आणि निर्मित आहे. या चित्रपटात नाना पाटेकर, डिंपल कपाडिया, अतुल अग्निहोत्री, ममता कुलकर्णी यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. फरीदा जलाल, परेश रावल, टिनू आनंद, डॅनी डेन्झोंगपा हे सहाय्यक भूमिकेत आहेत. हा चित्रपट त्या वर्षातील तिसरा सर्वाधिक कमाई करणारा चित्रपट ठरला. शिवाय त्याने तीन स्टार स्क्रीन पुरस्कार, चार फिल्मफेर पुरस्कार आणि एक राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार जिंकला.

या चित्रपटाचा तेलगूमध्ये *पुण्य भूमी ना देशम* (१९९५) आणि कन्नडमध्ये *पारोदी* (२००७) म्हणून पुनर्निर्मिती करण्यात आली. *क्रांतीवीरचा*  पुढचा भाग *क्रांतीवीर: द रिव्होल्यूशन* (२०१०) म्हणून प्रदर्शित झाला. बॉक्स ऑफिस इंडियाच्या मते हा चित्रपट ब्लॉकबस्टर ठरला.

## पुरस्कार 
**राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार:**
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - नाना पाटेकर

; **४० वे फिल्मफेर पुरस्कार :**
**जिंकले**
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - नाना पाटेकर
* सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री - डिंपल कपाडिया
* सर्वोत्कृष्ट कथा - केके सिंग
* सर्वोत्कृष्ट संवाद - केके सिंग

**नामांकित**
* सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - मेहुल कुमार
* सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - मेहुल कुमार
* सर्वोत्कृष्ट खलनायक - डॅनी डेन्झोंगपा

**स्टार स्क्रीन पुरस्कार:**
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - नाना पाटेकर
* सर्वोत्कृष्ट संवाद - केके सिंग
* सर्वोत्कृष्ट कथा - केके सिंग

## संगीत 
चित्रपटात ६ गाणी आहेत ज्यांचे संगीत आनंद-मिलिंद यांनी दिले आहे, तर गीते समीर यांनी लिहिली आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय ॲक्शन ड्रामा चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९९४ मधील हिंदी चित्रपट
अग्निपथ

***अग्निपथ***  हा १९९० चा भारतीय हिंदी भाषेतील अ‍ॅक्शन क्राइम चित्रपट आहे जो मुकुल एस. आनंद दिग्दर्शित आहे, संतोष सरोज आणि कादर खान यांनी लिहिलेला आहे आणि धर्मा प्रॉडक्शनच्या बॅनरखाली यश जोहर यांनी निर्मित केला आहे. या चित्रपटात अमिताभ बच्चन हे विजय दीनानाथ चौहानची भूमिका साकारतात, जो आपल्या वडिलांच्या चुकीच्या मृत्यूचा आणि कुटुंबावर झालेल्या अन्यायाचा बदला घेण्यासाठी मुंबईच्या गुन्हेजगतातमध्ये प्रवेश करतो. सहाय्यक कलाकारांमध्ये मिथुन चक्रवर्ती, रोहिणी हट्टंगडी, डॅनी डेन्झोंगपा आणि आलोक नाथ यांचा समावेश आहे.

या चित्रपटाचे शीर्षक अमिताभ बच्चन यांचे वडील हरिवंश राय बच्चन यांनी लिहिलेल्या त्याच नावाच्या हिंदी कवितेवरून घेतले आहे. चित्रपटादरम्यान ही कविता वाचली जाते आणि ती वारंवार येणारी चित्रपटात येते. ही कथा काही प्रमाणात खऱ्या आयुष्यातील गुंड वरदराजन मुदलियार आणि मन्या सुर्वे वरून प्रेरित असल्याचे सांगितले जाते.

१९९० मध्ये थिएटरमध्ये प्रदर्शित झालेल्या *अग्निपथला* सुरुवातीला संमिश्र प्रतिसाद मिळाला आणि वर्षातील चौथ्या क्रमांकाचा सर्वाधिक कमाई करणारा हिंदी चित्रपट असूनही बॉक्स ऑफिसवर तो कमी कामगिरी करू शकला. तथापि, कालांतराने या चित्रपटाला कल्ट दर्जा मिळाला आणि त्यानंतर त्याचे शैलीबद्ध दिग्दर्शन, तीव्र अभिनय आणि सामाजिक-राजकीय विषयासाठी पुनर्मूल्यांकन केले गेले. ३८ व्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांमध्ये बच्चन यांना सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा पुरस्कार मिळाला व हा त्या श्रेणीतील त्यांचा पहिला पुरस्कार होता. ३६ व्या फिल्मफेर पुरस्कारांमध्ये, चक्रवर्ती आणि हट्टंगडी यांना अनुक्रमे सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता आणि सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्रीचा पुरस्कार मिळाला.

२०१२ मध्ये, करण मल्होत्राने याच शीर्षकाखाली हा चित्रपट रिमेक केला आणि मुकुल एस. आनंद यांच्या भूमिकेला श्रद्धांजली म्हणून हिरू यश जोहर आणि यांचा मुलगा करण जोहर यांनी त्याची निर्मिती केली.

## गीत 
## पुरस्कार 
## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय ॲक्शन ड्रामा चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९९० मधील हिंदी चित्रपट
नम्रता सुंदरेसन

**नम्रता सुंदरेसन** या एक भारतीय सामाजिक उद्योजिका, शेफ आणि चीजमेकर आहेत. त्यांची मैत्रीण आणि भागीदार अनुराधा कृष्णमूर्ती सह त्या २०१७ सालच्या नारी शक्ती पुरस्काराच्या विजेत्या ठरल्या.

## कारकिर्द 
नम्रता सुंदरेसन यांचा जन्म ओडिया माता  पित्याच्या पोटी झाला. लग्नानंतर त्या तमिळनाडू राज्यात चेन्नई येथे स्थायिक झाल्या. एका आंतरराष्ट्रीय सल्लागार एजन्सीची स्थापना करून त्यांनी आपली कारकिर्द सुरू केली. त्यांनी कल्पकता  वापरत चीज उत्पादक *कासे चीज* ची स्थापना केली.  या दोघी पारंपारिक पद्धतीने विविध प्रकारचे नैसर्गिक चीज बनवत असत. यात मुख्यतः स्थानिक घटकांचा वापर केला जात असे. कृष्णमूर्ती यांच्या सामाजिक उद्योजकतेच्या पार्श्वभूमीमुळे त्यांनी अपंग महिलांना रोजगार आणि प्रशिक्षण दिले. २०२० पर्यंत, केसे चीज स्टुडिओ ३० हून अधिक प्रकारच्या चीजचे उत्पादन करत होते. त्यात हॅलोमी, फेटा, मोझारेला आणि इतर पदार्थांव्यतिरिक्त जर्दाळू-मध याशिवाय काही लोणचे, औषधी वनस्पती वाळवलेले टोमॅटो, लसूण, मिरपूड, ओरेगॅनो, मध इत्यादी पदार्थांचा वापर केला जातो. या सामाजिक उद्योजकतेमुळे या दोघींना २०१७ चा नारी शक्ती पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. तत्कालीन राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांच्या हस्ते पुरस्कार वितरित करण्यात आला. हा पुरस्कार भारतातील महिलांसाठीचा सर्वोच्च पुरस्कार आहे.

सुंदरेसन या एक स्वयंशिक्षित स्वयंपाकी आहेत. त्यांनी २०१७ साली लोकलएक्सओच्या अरुंधती बालचंद्रन आणि सुनेती राज यांनी आयोजित केलेल्या रात्रीच्या जेवणाच्या क्लबसाठी पेरूचे जेवण बनवण्यास सुरुवात केली. २०१९ मध्ये त्यांनी आपल्या चीजसह कोइंबतूरमधील गोरमेट बाजाराला भेट दिली होती. २०२० पर्यंत, त्यांनी जेवणाच्या २५ ऑर्डस पूर्ण केल्या. अरुंधती बालचंद्रन, सुनेती राज व सुंदरेसन यांनी आपल्या आवडत्या स्वयंपाकाच्या पुस्तकांमधील पाककृती पासून प्रेरणा घेत विविध चविष्ट पदार्थ बनवण्याची एक नवीन मालिका सुरू केली, ज्याला लोकांकडून उत्तम प्रतिसाद मिळाला.

## संदर्भ 
वर्ग:हयात व्यक्ती
वर्ग:जन्म वर्ष गहाळ (जिवंत लोक)
वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते
वर्ग:भारतीय आचारी
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अग्नि साक्षी (१९९६ चित्रपट)

***अग्नि साक्षी***  हा १९९६ चा भारतीय हिंदी भाषेतील थरार नाट्य चित्रपट आहे जो पार्थो घोष दिग्दर्शित आहे, रणबीर पुष्प आणि हृदय लानी यांनी लिहिलेला आहे. ह्यात जॅकी श्रॉफ, नाना पाटेकर आणि मनीषा कोइराला  यांनी भूमिका केल्या आहेत व संगीत नदीम-श्रवण यांचे आहे. पाटेकर आणि कोइराला यांच्या अभिनयाचे सर्वत्र कौतुक झाले आणि पाटेकर यांना १९९७ मध्ये सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्याचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाला.

माधुरी दीक्षित अभिनीत *याराना*  (१९९५) आणि जूही चावला अभिनीत *दरार* (१९९६) यांच्या पाठोपाठ हा चित्रपट प्रदर्शित झाला, जे तिन्ही चित्रपट ज्युलिया रॉबर्ट्स अभिनीत *स्लीपिंग विथ द एनीमी*  (१९९१) या चित्रपटावर आधारित होते.  काही वर्षांनी, हा चित्रपट उडिया भाषेत *मु सपनारा सौदागर* या नावाने पुन्हा बनवण्यात आला. १९९६ मध्ये त्याच कथानकावर आधारित  हा बंगाली चित्रपटही बनवण्यात आला. *इंडियन एक्सप्रेसने* १९९६ च्या पाच "सुपर-हिट" चित्रपटांमध्ये *अग्नि साक्षीला* पहिले स्थान दिले. या चित्रपटाने जगभरात  31 कोटींची कमाई केली. 

## संगीत 
या चित्रपताचे संगीत नदीम-श्रवण यांनी दिले आहे. "ओ पिया ओ पिया" आणि "ओ यारा दिल लगाना" हे गाणे लोकप्रिय होते.

## पुरस्कार 
;विजेता
* राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट सहायक अभिनेता - नाना पाटेकर

;नामांकन
* फिल्मफेर सर्वोत्तम चित्रपट पुरस्कार - नेहा फिल्म्स - बिंदा ठाकरे
* फिल्मफेर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पुरस्कार - पार्थो घोष
* फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेता पुरस्कार - नाना पाटेकर
* फिल्मफेर सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेता पुरस्कार - जॅकी श्रॉफ
* फिल्मफेर सर्वोत्तम महिला पार्श्वगायक पुरस्कार - कविता कृष्णमूर्ती, "ओ यारा दिल लगाना"   

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९९६ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:पार्थो घोष दिग्दर्शित चित्रपट
प्रियदर्शन (चित्रपट दिग्दर्शक)

**प्रियदर्शन सोमण नायर** (जन्म: ३० जानेवारी १९५७)   हा एक भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक आणि पटकथा लेखक आहे. १९८२ पासून त्यांनी प्रामुख्याने मल्याळम आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीत काम केले आहे, व अनेक भारतीय भाषांमधील ९० हून अधिक चित्रपटांचे दिग्दर्शन केले आहे, ज्यात तमिळ आणि तेलुगू भाषेतील उल्लेखनीय कामे आहेत. त्यांना अनेक पुरस्कार मिळाले आहेत, ज्यात तीन राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, अनेक केरळ राज्य चित्रपट पुरस्कार आणि २०१२ मध्ये पद्मश्री पुरस्काराचा समावेश आहे. त्यांचे बहुतेक हिंदी चित्रपट मल्याळम चित्रपटांचे रिमेक आहेत, ज्यापैकी काही प्रियदर्शनने दोन्ही आवृत्त्यांचे दिग्दर्शन केले आहे.

त्यांनी १३ डिसेंबर १९९० रोजी अभिनेत्री लिझी लग्न केले. त्यांना अभिनेत्री कल्याणी आणि सिद्धार्थ ही दोन मुले आहेत. २६ वर्षांच्या लग्नानंतर १ सप्टेंबर २०१६ रोजी या जोडप्याने घटस्फोट घेतला.

## संदर्भ 
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय नाटककार
वर्ग:कलेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:मल्याळम भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार विजेते
वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख