open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
सुरेंद्र पाटील

**सुरेंद्र रावसाहेब पाटील** (२१ डिसेंबर, १९६३ - लामजना, औसा तालुका, लातूर जिल्हा, महाराष्ट्र - ) हे मराठी कादंबरीकार आहेत. त्यांचा जन्म एका शेतकरी कुटुंबात झाला. त्यांनी ए.टी.डी., जी.डी.आर्ट (पेंटिंग), ए.एम.-लातूर, मुंबई - सांगली येथे कलाशिक्षण घेतले आहे.

१९९३ च्या भूकंपाचा लामजना गावाला बसलेल्या मोठ्या फटक्याचे पडसाद पाटील यांच्या आरंभीच्या कथासाहित्यातुन दिसतात.

पाटील हे १९९० पासून मा.दीनानाथ मंगेशकर महाविद्यालय, औराद शहाजानी येथे 'रेखाकला व रंगकाम' विभागाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत आहेत.

यांनी रेखाटनकार, चित्रकार आणि लेखक म्हणुन स्वतःची ओळख निर्माण केली आहे. १९८८ मध्ये सांगलीच्या कलाविश्व महाविद्यालयात 'कोरडी पॅलेट' या एकांकीकेपासून लेखनाची सुरुवात. १९९३ च्या विनाशकारी भूकंपाचा परिणाम लेखनावर झाला. महाविद्यालयात कवी फ.म. शहाजिंदे यांच्या सान्निध्यात लेखनाची आवड गंभीरतेत बदलली. १९९३चा भूकंप, नापिकी, सततचा दुष्काळ हे लेखनातुन मांडले. राजन गवस, भास्कर चंदनशीव यासारख्या लेखकांचे साहित्य तसेच निवडक प्रादेशिक साहित्य वाचनाने लेखन बदलत गेले. गावमातीतला उघडा माणूस साहित्यात मांडला. लामजना व औराद शहाजानी परिसरातील बोली, शेतकरी जीवन, सुशिक्षित तरुणाचे भंगलेपण मांडायचा प्रयत्न पाटील यांच्या लेखणीने केला. अक्षरलिपी, वाघूर, मुराळी, सामना, प्रतिभा, सकाळ,पुण्यनगरी आदी अनेक दिवाळी अंकातून कथा, व्यक्तिचित्रे प्रकाशित.

## प्रकाशित साहित्य 
### कथासंग्रह 
* आंतरभेगा- भावलावण्य प्रकाशन, औराद शहाजानी. २००१

### कादंबरी 
* चिखलवाटा- साकेत प्रकाशन, औरंगाबाद. २००८
* झुलीच्या खाली- मॅजेस्टिक पब्लिशिंग हाऊस, मुंबई. २०१६

## पुरस्कार 
* सहकार महर्षी साहित्य पुरस्कार, सोलापूर
* सावित्रीबाई जोशी साहित्य पुरस्कार, औरंगाबाद
* भि. ग. रोहमारे साहित्य पुरस्कार, कोपरगाव

## इतर 
* आंतरभेगातील'बे एके बे' कथेचा डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठ, औरंगाबाद बी.ए./बी.कॉम./बी. एस्सी. प्रथम वर्ष (मराठी द्वितीय भाषा) अभ्यासक्रमात समावेश -२००९
* गुलबर्गा विद्यापीठ, गुलबर्गा,(बी. कॉम. द्वितीय वर्ष) 'चिखलवाटा या कादंबरीचा'अभ्यासक्रमात समावेश.-२००९
* झुलीच्या खाली कादंबरीची लक्षवेधी कादंबरी म्हणून ललित कडून दखल -२०१६
* ललित, महाराष्ट्र साहित्य पत्रिका, प्रतिष्ठान, मुराळी या अंकातुन लेखन.
* प्रतिष्ठान या नियतकालिकातुन चित्रकारांचा परिचय करून देत आहेत.
* राजन गवस संपादित 'मुराळी' २०१९ या दिवाळी अंकासाठी रेखाटने.
* महाराष्ट्र टाईम्स, ललित, महाराष्ट्र साहित्य पत्रिका, सक्षम समीक्षा,भाव-अनुबंध, प्रतिष्ठान इ.अनेक साहित्य पत्रिकेमधू अनेक समीक्षकानी कादंबरी लेखनाची स्वतंत्र दखल घेतली आहे.
* यांच्या साहित्यावर (कादंबरी) अनेकांनी एम. फिल., पीएच डी.,चे संशोधन पूर्ण केले आहे.
* यांच्या निवडक कथांचा हिंदीमध्ये अनुवाद झाला आहे.

## आगामी 
* गावमातीच्या गोष्टी (व्यक्तिचित्रण)
* संशयाष्टक (कादंबरी)

## संदर्भ 
* https://moresangita.blogspot.com/2020/01/blog-post_40.html

वर्ग:मराठी कादंबरीकार
वर्ग:इ.स. १९६३ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
भि.शि. स्वामी

डॉ. **भिमा शिवय्या स्वामी** (१५ ऑक्टोबर, १९४३:सोनसांगवी, केज तालुका, बीड जिल्हा - ) हे वीरशैव संत साहित्याचे अभ्यासक व कादंबरीकार आहेत. त्यांचे प्राथमिक शिक्षण सोनेसांगवीतच झाले, तर हायस्कूलचे शिक्षण बार्शी येथे सिल्व्हर ज्युबिली हायस्कूलमध्ये झाले. त्यांनी काॅलेजचे शिक्षण आधी पुण्याच्या एस.पी. कॉलेजमधून नंतर बार्शीच्या शिवाजी महाविद्यालयातून बी.एस्‌सी. केले. पुढे बहिस्थ विद्यार्थी म्हणून स्वामी औरंगाबाद विद्यापीठातून बी.ए. व एम.ए.च्या पदव्या मिळवल्या. डॉ. यू.म. पठाण यांच्या मार्गदर्शनाखाली त्यांनी त्याच विद्यापीठात पीएच.डी. साठी 'लक्ष्मण महाराज : व्यक्ती आणि वाड्. मय' या विषयावर संशोधन केले.           
* महाविद्यालयात शिक्षण घेते वेळी १९६६ ते १९७४ पर्यंत महाराष्ट्र शासनाच्या पाटबंधारे विभागात अनुरेखक म्हणून काम केले. १९७४ ते २००३ या कालावधीत श्री कुमारस्वामी महाविद्यालय, औसा येथे अध्यापक म्हणून काम केले. २००३ मध्ये सेवानिवृत्त झाले.

## प्रकाशित साहित्य 
### कथासंग्रह 
* दिशा (१९८०) 

### कादंबरी 
* गणुराया (२०००) 
* प्रजा (२०११) 

### संशोधन 
* लक्ष्मण महाराज :व्यक्ती आणि वाड्.मय (१९९४)
* मन्मथस्वामींची अभंगवाणी (२००३)

### संपादन 
* लक्ष्मण महाराज विरचित शिवभक्त कथा (१९९६) 

## संदर्भ 
१. https://moresangita.blogspot.com/2020/01/blog-post_25.html

वर्ग:मराठी साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १९४३ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
प्रमोद कमलाकर माने

**प्रमोद माने** (५ फेब्रुवारी, १९८१:जकेकूर, उमरगा तालुका - ) हे मराठवाड्यातील, मराठी साहित्यिक आहेत. येथे झाला. हे कविता, कथा, ललितगद्य, कादंबरी या वाड्.मय प्रकारात लेखन करतात. त्यांच्या लेखनाचा मुख्य विषय शेती, शेतकऱ्यांचे प्रश्न आणि ग्रामीण जीवन हा आहे.

यांचा जन्म महाराष्ट्र-कर्नाटक सीमावर्ती भागातील उमरगा तालुक्यातील जकेकूर या गावी एका अल्पभूधारक शेतकरी कुटूंबात झाला. घरी वारकरी संप्रदायाचा वारसा असल्याने त्यांच्यावर बालपणीच संत साहित्याचे संस्कार झाले.  अभावग्रस्त दुष्काळी परिस्थितीतील जीवन जगताना त्यांनी कवितेतून मांडले.

## शैक्षणिक माहिती 
* माने हे एम.ए.(मराठी) सेट, नेट, डी.एड. आहेत. ते सध्या स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठात(नांदेड) प्रा. संभाजी पाटील यांच्या मार्गदर्शनाखाली 'एकविसाव्या शतकातील मराठी ग्रामीण कविता' या विषयावर पीएच.डी. करत आहेत.

* प्रमोद माने हे उस्मानाबाद जिल्हा परिषद अंतर्गत शाळेत शिक्षक आहेत.

## प्रकाशित साहित्य 
* कोरडवाहू (कवितासंग्रह) - प्रतिभास प्रकाशन, परभणी २००५

* 'गावधूळ' आगामी कादंबरीचा अंश 'वाघूर' या दिवाळी अंकातून प्रकाशित.
* एक कवितासंग्रह आणि ललित लेखसंग्रह प्रकाशनासाठी सिद्ध.
* विविध वाड्.मयीन नियत-अनियतकालिकांमधून कविता, कथा, ललितलेखन प्रकाशित.

## पुरस्कार 
कोरडवाहू या कवितासंग्रहास मिळालेले पुरस्कार-
* महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ, मुंबईचा 'यशवंतराव चव्हाण वाड्.मय पुरस्कार'.
* स्व. बापूसाहेब ढोकरे साहित्य पुरस्कार, अकोला.

## इतर 
* साहित्य अकादमीकडून प्रवासवृत्ती जाहीर. 
* 'खेळ' या नियतकालिकात प्रकाशित झालेल्या 'गिळलो'  या कवितेची 'आसक्त,पुणे' यांच्या 'रिंगण' या नाट्याविष्कारासाठी निवड व सादरीकरण. 
* 'वाघूर' या दिवाळी अंकात 'गावधूळ' या आगामी कादंबरीचा अंश प्रकाशित. 
* प्रतिष्ठान, कविता-रति, खेळ, मिळून साऱ्याजणी, आपले वाड्.मयवृत्त इ.  विविध मराठी नियत-अनियतकालिकांमधून तसेच वाघूर,  युगांतर, शब्दालय इ. दिवाळी अंकांमधून  कविता कथा, ललितगद्य प्रकाशित.
* अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन, मराठवाडा साहित्य संमेलन, शिक्षक साहित्य संमेलन इ. संमेलनात कवितावाचन.
* 'जागतिकीकरणात मराठी कविता' या संपादित कवितासंग्रहात कवितेचा समावेश.  संपादक: उत्तम कांबळे  हा कवितासंग्रह संत गाडगे बाबा अमरावती विद्यापीठाच्या अभ्यासक्रमात समाविष्ट.

## आगामी पुस्तके 
* पेरणी नक्षत्रांची (कवितासंग्रह)
* गावधूळ (कादंबरी)
* चांदवेल (ललित लेखसंग्रह)

## संदर्भ 
1. https://moresangita.blogspot.com/2020/01/blog-post_85.html

वर्ग:मराठी साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बाबाजी कृष्ण गोखले

**बाबाजी कृष्ण गोखले** (?? - १९ डिसेंबर, १८८३) हे कादंबरीकार, पत्रकार आणि मराठी आणि इंग्लिश भाषेतील लेखक होते. 

बाबाजींचे शिक्षण पुण्यात झाले. त्यांनी इंग्लिश कवी एडविन अर्नोल्ड यांच्या हाताखाली शिक्षण घेतले. कॉलेज नंतर त्यांनी एक शाळा काढली. यानंतर पुणे म्युनिसिपालटीतही काम केले. तेथे असताना 'पुणे येथील म्युनिसिपालटीच्या सुधारणेविषयी सूचना ' हा निबंध त्यांनी लिहिला. त्यांचा हा निबंध नव्या कल्पना आणि नव्या लोकशाही आदर्शांनी युक्त असून मराठीच्या अभिव्यक्तीची नवी सामर्थ्ये प्रकट करणारा आहे असे मत तत्कालीन साहित्यिकांनी मांडले. याशिवाय पुण्यातील 'ञानप्रकाश या वृत्तपत्राच्या इंग्लिश विभागाचे संपादन बाबाजींनी वीस वर्षे केले.

त्यांनी *राजा मदन* नावाची एक अदभूतरम्य कादंबरी लिहिली. मराठीतील अशा प्रकारची ही पहिली कादंबरी समजली जाते. याशिवाय बाबांनी *लोककल्याणेच्छु* आणि ज्ञानप्रकाशमधून *पिशाच्च*, *गोल्या घुबड*, *वेताळ पढतमूर्ख* या टोपणनावांनी पत्रे लिहिली, जी वाचकांमध्ये लोकप्रिय झाली होती. या पत्रांकरिता त्यांनी अनुसरलेली नर्मविनोदात्मक लेखनपद्धती मराठी वृत्तपत्रात अगदीच नवीन होती. तसेच मराठी वृत्तपत्रात औपचारिक शैलीत विनोदात्मक लेखन करण्याचा नवा पायंडा त्यांनी पाडला. कालांतराने खुसखुशीत लेखनाला मराठी वृत्तपत्रसृष्टीत मनाचे स्थान प्राप्त झाले. त्यांचे श्रेय बाबा गोखल्यांनाच जाते.

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८८३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
श्रीलंका क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०१९-२०

श्रीलंका क्रिकेट संघाने जानेवारी २०२० मध्ये २ कसोटी सामने खेळण्यासाठी झिम्बाब्वेचा दौरा केला. कसोटी मालिका २०१९-२१ विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धाअंतर्गत खेळवली गेली नाही कारण झिम्बाब्वे या स्पर्धेतला भाग नाही.

ऑक्टोबर २०१९ मध्ये झिम्बाब्वेवरील बंदी हटविल्यानंतरची प्रथमच कसोटी मालिका होती.
## कसोटी मालिका
### १ली कसोटी
### २री कसोटी
वर्ग:इ.स. २०२० मधील क्रिकेट
२०२०
वर्ग:झिम्बाब्वेमधील क्रिकेट
चिं.ग. कर्वे

**चिंतामण गणेश कर्वे** (जन्म:वडोदरा – १६ डिसेंबर, १९६०) हे मराठी कोशकार व लेखक होते. 

यांचे शिक्षण पुण्यात झाले. शिक्षण पूर्ण झाल्यावर ज्ञानकोशकार केतकरांचे साहाय्य्क म्हणून त्यांनी काम केले. तसेच केतकरांच्या महाराष्ट्रीय ज्ञानकोशाच्या कार्यात त्यानी प्रचंड मदत केली. १९२८ च्या सुमारास त्यांनी महाराष्ट्रीय कोश मंडळाची स्थापना केली. सुलभ विश्वकोशाच्या रचनेतही त्यांचा सहभाग होता. याशिवाय महाराष्ट्रीय शब्दकोश, महाराष्ट्र वाक्यसंप्रदाय कोश, शास्त्रीय परिभाषा कोष अशा अनेक कोशांच्या रचनेत म्हणून त्यांनी कार्य केले.

त्यानी ''मानवी संस्कृतीचा इतिहास', 'मराठी साहित्यातील उपेक्षित मानकरी', 'कोशकार केतकर', 'प्राच्य आणि पाश्चात्य नीतिध्येये', *आनंदीबाई पेशवे* आदी ग्रंथांसह त्यांनी विविध नियतकांलिकातून संस्कृती, इतिहास, साहित्य भाषा या विषयांवर ४०हून अधिक लेख लिहिले आहेत. याखेरीज पेशवेकालीन स्त्रियांची लहान लहान चरित्रे,' पुण्यातील जुन्या अवशेषांवरची टिपणे,' 'छोट्या शोधनोंदी,' 'व्यक्ति नोंदी,' 'व्यक्तिपरिचय' हे त्यांचे लेखन कार्य अतिशय मोलाचे आहे.

महाराष्ट्रीय विद्वत्तेचा आदर्श म्हणून त्यांच्या शब्दकोशाकडे पहिले जाते. त्यांच्या कोशाचे वैशिष्ट्य म्हणजे माहितीचा अचूकपणा, मांडणीचा नेटकेपणा, सूक्ष्म संशोधन आणि अभिनिवेशरहित स्पष्ट प्रतिपादन. भारत सरकारच्या हिंदी शास्त्रीय परिभाषा कोशाचे सल्लागार म्हणूनही त्यांनी काम पहिले. त्यांचे कोशरचनेचे कार्य पुढील कोशरचनाकर्त्यांना प्रेरणादायी ठरले. 

१६ डिसेंबर १९६० रोजी त्यांचे पुण्यात निधन झाले.

## पुस्तके
* आनंदीबाई पेशवे
* कोशकार केतकर
* छोट्या शोधनोंदी
* पुण्यातील जुन्या अवशेषांवरची टिपणे
* पेशवेकालीन स्त्रियांची लहान लहान चरित्रे
* प्राच्य आणि पाश्चात्य नीतिध्येये
* मराठी साहित्यातील उपेक्षित मानकरी
* मानवी संस्कृतीचा इतिहास
* व्यक्ति नोंदी
* व्यक्तिपरिचय

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी कोशकार
वर्ग:इ.स. १९६० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वि.पां. दांडेकर

**विश्वनाथ पांडुरंग दांडेकर** (जन्म : महेसाणा-गुजरात, १४ डिसेंबर १९०५;  - बडोदा, १ जानेवारी १९७४) हे एक मराठी लेखक, कादंबरीकार, लघुनिबंधकार आणि समीक्षक होते.

मुंबई विद्यापीठातून एम.ए.ची पदवी मिळवल्यावर दांडेकर बडोदा येथे प्राध्यापक झाले. आपल्या अध्यापनाचा पेशा सांभाळून लेखनही ते करत होते. फेरफटका, टेकडीवरून, एक पाऊल पुढे, काळ खेळतो आहे, पंचवीस वर्षांनंतर आदी लघुनिबंधसंग्रह त्यांनी लिहिले. आशावादी आनंदी वृत्ती, जीवनाकडे उदारपणे पाहण्याचा दृष्टिकोन, सौंदर्याचे आकर्षण आणि कल्पकता तसेच विनोदाचे मिश्रण हे या लघुनिबंधांचे वैशिष्ट्य होय.

## कादंबऱ्या
* कुचंबणा
* तिशीतील तरुण
* प्रतारणा

## लघुनिबंध संग्रह
* एक पाऊल पुढे
* काळ खेळतो आहे
* टेकडीवरून
* पंचवीस वर्षांनंतर
* फेरफटका

## अन्य पुस्तके
* केळकरांची सहा नाटके (समीक्षात्मक पुस्तक)
* बडोद्याचे संस्थानिक गायकवाड यांचे चरित्र (या ग्रंथातून सयाजीराव गायकवाडांच्या कार्याचा परिचय होतो, शिवाय तत्कालीन बडोद्याची स्थिती समजते)
* मराठी नाट्यसृष्टी : पौराणिक नाटके
* मराठी नाट्यसृष्टी : सामाजिक नाटके (या दोन ग्रंथांमधून ४२८ पौराणिक व सामाजिक मराठी नाटकांचा त्रोटक परिचय करून दिला आहे.)
* मराठी साहित्याची रूपरेखा (संक्षेपित साहित्येतिहास) 

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९०५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७४ मधील मृत्यू
लोहरी

**लोहारी** (गुरुमुखी: ਲੋਹੜੀ,शाहमुखी: لوہڑی)  हा पंजाब प्रांतात साजरा होणारा हिवाळ्यातील सुगीचा उत्सव आहे. उत्तर हिंदुस्थानातील शीख आणि हिंदू नागरिक हा उत्सव साजरा करतात. १३ जानेवारी रोजी हा उत्सव  साजरा केला जातो. या उत्सवाशी संबंधित कथा आणि आख्यायिका पंजाब प्रांतात प्रचलित आहेत. हिवाळा ऋतूला निरोप देणे असा या उत्सवाचा हेतू असतो.सामान्यत: मकरसंक्रांत सणाच्या आदल्या दिवशी लोहारी साजरा केला जातो.

उत्तर भारतातील दिल्ली , पंजाब, हरियाणा या प्रांतात या दिवशी विशेष सुट्टी दिली जाते.

*अग्नीपूजा हा या उत्सवातील महत्त्वाचे वैशिष्ट्य मानले जाते. हिवाळा ऋतू असल्याने शेकोटी पेटविणे याला पारंपरिक महत्त्व मिळाले आहे. 
गावाच्या मध्यभागी सूर्यास्ताला संध्याकाळी शेकोटी पेटविली जाते. लोक त्यामध्ये तीळ, गूळ वाहतात. त्याभोवती बसून लोकगीते गातात आणि पारंपरिक नृत्य करतात. 
शेतातील ताजी मक्याची कणसे भाजून खाणे हा एक विशेष कार्यक्रम असतो. शेतात आलेला लाल मुळा हा सुद्धा या दिवशी जेवणात समाविष्ट केला जातो. मोहरीच्या पानांची भाजी, मक्याची पोळी, किंवा भाकरी ही या उत्सवाची महत्त्वाची मेजवानी असते. तीळ घालून केलेला भात या दिवशी जेवणात समाविष्ट असतो. याला त्रिचोली म्हणले जाते.
*पंजाबच्या काही प्रांतात लोहारी या देवतेची स्थापना केली जाते. गायीच्या शेणापासून ही मूर्ती तयार करून तिची सजावट केली जाते.

## पूर्वतयारी
लोहारी सणाच्या आधी सुमारे पंधरा दिवस तरुण सदस्य लोहारीच्या शेकोटीसाठी लाकडे गोळा करायला फिरू  लागतात. त्याजोडीने धान्य आणि गूळ विक्रीचा उपक्रम सुद्धा असे गट करतात.

## महत्त्व
सुगीच्या काळातील हाती येणा-या शेतातील पिकाचा आनंद साजरा करणे असे या सणाचे महत्त्व आहे. सूर्याचे उत्तरायण सुरू होवून दिवस मोठा आहोत असल्याने सूर्याची पूजा आणि स्तुती ही सुद्धा या उत्सवात केली जाते. 
दुल्ला भट्टी हा पंजाब प्रांतात एक प्रसिद्ध व्यक्ती म्हणून ओळखला जातो.  अकबराच्या काळात हिंदू युवतीना पळवून नेले जात असे. त्या मुलींचे रक्षण करणारा म्हणून दुल्ला भट्टी विशेष प्रसिद्ध आहे आणि त्याला समाजात मानाचे स्थान आहे. त्याने वाचविलेल्या सुंदरी आणि मुन्दरी या दोन युवती पंजाबी लोककथांमधे अजरामर झाल्या आहेत. या उत्सवाच्या निमित्ताने लहान मुले आसपास जाऊन लोकगीते म्हणतात त्यात याच्या नावाचा उल्लेख येतो. या लोकगीत गायनाच्या कार्यक्रमानंतर घरोघरी लहान मुलांना खाऊ आणि पैसे दिले जातात.

## अन्य
संत कबीर यांच्या पत्नी लोई यांच्या निमित्ताने हा उत्सव सुरू झाला अशीही एक मान्यता आहे. लोई म्हणजे अग्नीतील तेज आणि उर्जा होय. होलिका आणि लोई या दोघी बहिणी असल्याचे काही ठिकाणी मानले जाते. 
सिंधी समुदायात लोई या नावाने हा सण साजरा केला जातो.

## हे ही पहा
बैसाखी

मकरसंक्रांत

पंजाब

## चित्रदालन

File:ਲੋਹੜੀ Lohri.jpg|ਲੋਹੜੀ लोहारी शेकोटी
File:Lohri Festival.jpg|पूर्वतयारी
File:Bhangra 1.jpg|भांगडा नृत्य

## संदर्भ 
वर्ग:पंजाब
वर्ग:भारतीय सण आणि उत्सव
वर्ग:सण आणि उत्सव
वर्ग:उत्तरायणातील सण आणि उत्सव
सूर्याजी सदाशिव महात्मे

**सूर्याजी सदाशिव महात्मे** (१८३७:गोवा – १३ डिसेंबर, १८९९:मुंबई) हे रहस्यमय कादंबऱ्या लिहिणारे लेखक, मुलांसाठीच्या मासिकाचे संपादक, ग्रंथप्रकाशक आणि वामन पंडितांच्या साहित्याचे संपादक होते.

यांचे शिक्षण गोव्यात झाले. मराठीखेरीज कोकणी, इंग्लिश, पोर्तुगीज आणि फ्रेंच भाषा त्यांना अवगत होत्या.

*वेषधारी पंजाबी* ही त्यांची रहस्यमय आणि सामाजिक कादंबरी मराठीतील पहिलीच रहस्यकथा समजली जाते.

महात्मे यांनी मुलांसाठी *आनंदलहरी* हे मासिक सुरू केले. त्यात गोष्टी, श्लोकरूपी कोडी आणि जुन्या मराठी वाड्मयातील उतारे असत. जरी हे मासिक पाच सहा महिनेच चालले, तरी १८६१ साली सुरू झालेले मुलांचे हे पहिले मासिक, म्हणून मराठी साहित्य जगतात त्याची दखल घेतली जाते.

वामन पंडित यांचे साहित्य क्रमश: प्रकाशित करण्यासाठी यांनी 'वामनग्रंथ' नावाचे मासिक सुरू केले. त्यांनी वामन पंडितांच्या मिळतील तेवढ्या जुन्या हस्तलिखित पोथ्या गोळ्या केल्या व त्यातून वामन पंडितांची 'स्फुट रचना' व 'यथार्थ दीपिका' हे ग्रंथ सिद्ध झाले. ते त्यांनी आपल्या *वामन ग्रंथ* या मासिकातून प्रसिद्ध केले. मराठी साहित्य जगतातील ही मोलाची कामगिरी समजली जाते.

## पुस्तके
* तंतुवाद्य (सतारवादनावरील पुस्तक) - अशाप्रकारचे हे मराठीभाषेतील पहिलेच पुस्तक आहे. 
* वामन पंडितांची 'स्फुट रचना (संपादित)
* वामन पंडितांची यथार्थ दीपिका (संपादित)
* वेषधारी पंजाबी (रहस्यमय सामाजिक कादंबरी) आणि अन्य रहस्य कादंबऱ्या

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८३७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८९९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अंजली (चित्रपट)

***अंजली*** हा १९९० सालचा भारतीय तमिळ चित्रपट आहे. हा मणी रत्नम दिग्दर्शित चित्रपट आहे ज्यात रघुवरन, रेवती, मास्टर तरुण, बेबी श्रुती विजयकुमार आणि बेबी शामली यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. पार्श्वभूमी संगीत आणि गाणी इलायराजा यांनी संगीतबद्ध केले होते. हा चित्रपट एका मरणोन्मुख मानसिकदृष्ट्या अपंग झालेल्या मुलीची आणि तिच्या कुटुंबियांनी अनुभवलेल्या भावनिक आघाताविषयीची कथा आहे आहे. हा चित्रपट हिंदी आणि तेलगू भाषेत डब करण्यात आला आणि याच नावाने प्रदर्शित झाला. चित्रपटाने तीन राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार जिंकले ज्यात सर्वोत्कृष्ट तमिळ चित्रपट होता. १९९१ मध्ये ऑस्करमध्ये भारताची अधिकृत प्रवेश म्हणून निवड झाली होती, परंतु त्यांना नामांकन देण्यात आले नव्हते.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९९० मधील तमिळ चित्रपट
वर्ग:अपंगत्वाबद्दल चित्रपट
वर्ग:मणी रत्नम दिग्दर्शित चित्रपट
सावरगाव पाट

अकोले तालुक्यातील सावरगाव पाट हे डोंगरात वसलेलं भारतीय स्वातंत्र्य लढ्यात योगदान देणाऱ्या क्रांतिकारी स्वातंत्रसैनिकांचं गाव आहे. ह्या भागाला डांगण भाग म्हणून ओळखले जात. आढळा नदीच्या तीरावर वसलेलं सावरगाव म्हणजे पूर्वीची साबरवाडी. काटेरी साबराची झाडे त्यावेळी फार होती, म्हणून साबरवाडी. पण नंतर अपभ्रंश होत सावरगाव असे नाव पडले. पूर्वी काही वस्त्या नदीच्या अल्याड व पल्याड अशा वसलेल्या होत्या. अहिल्याबाई होळकर यांच्या काळात पिण्याच्या पाण्याचा दगडी पाट त्या काळातील बांधकाम पद्धतीमध्ये बांधून देण्यात आला होता. नदीच्या ज्या बाजूने पाट बांधण्यात आला त्या बाजूने पल्याड राहत असलेल्या सर्व वस्त्या स्थलांतरित झाल्या. त्या पाटावरून पाटाचं सावरगाव असे लोक म्हणू लागले. नंतर सावरगाव पाट असे अधिकृत नाव या गावाला मिळाले. तो पाट अजूनही अस्तित्वात आहे. छत्रपती शिवाजी महाराज ज्यावेळी पट्टा किल्यावर विश्रांतीसाठी थांबत त्यावेळी ते सावरगावच्या जवळ असलेल्या टाहाकारी येथील देवीच्या मंदिरात काही सरदारांसह दर्शनाला येत, त्यावेळी ते जवळच्या गावांना भेटी देत. त्यांच्या पदस्पर्शाने सावरगाव पाट हेही पावन झाले आहे. 
सावरगाव पाट हे गाव व नाव गाजले ते भारतीय स्वातंत्र्य संग्रामात. येथे भुमीगतांच्या, मोठमोठ्या स्वातंत्र्य सैनिकांच्या गुप्त बैठका होत असत. या गावात प्रवेश करण्याचे धाडस इंग्रज अधिकारी करत नसत. इतकी जरब त्या काळी येथील स्वातंत्र सैनिकांची होती. यात स्वातंत्र्यसेनानी किसन पाटील नेहे, रामभाऊ पाटील नेहे या बंधूचे योगदान मोठे होते. स्वातंत्र्यासाठी त्यांनी तुरुंगवास भोगला. स्वातंत्र्यसेनानी भाऊसाहेब थोरात, अण्णासाहेब शिंदे, धर्मा पोखरकर, रावसाहेब शिंदे आदी मंडळीचा योजना, बैठकीचा, खलबते करण्यासाठी सुरक्षित गाव म्हणजे सावरगाव पाट.( क्रमश..)-प्रसाद नेहे
विनायक जनार्दन कीर्तने

**विनायक जनार्दन कीर्तने** १८४० - १८ डिसेंबर, १८९१) हे एक मराठी नाटककार होते. 

कीर्तने यांचे माध्यमिक शालेय शिक्षण कोल्हापूर व मुंबई येथे झाले. १८६९ साली मुंबई विद्यापीठाच्या मॅट्रिकच्या पहिल्या वर्षी उत्तीर्ण झालेल्या विद्यार्थ्यांपैकी कीर्तने हे एक होते. तथापि, कॉलेजचे शिक्षण मात्र त्यांनी अर्धवट सोडले, व त्यानंतर काही काळ मास्तरकी केली. पुढे इंदूरच्या युवराजांचे शिक्षक म्हणून जबाबदारी पार पाडली. कालांतराने बडोदे संस्थानचे दिवाण झाले. पण तेथेही राजाशी न पटल्याने राजीनामा देऊन कीर्तने पुण्यात स्थायिक झाली. कीर्तने यांचे वंशज आजही पुण्यातच वास्तव्यास आहेत. 

शाळकरी वयापासूनच कीर्तन्यांना लेखन वाचनाची गोडी होती. वयाच्या १२व्या वर्षीच त्यांनी लिहिलेल्या निबंधाची प्रशंसा झाली. त्यांच्या ग्रंथसंपदेत 'थोरले माधवराव पेशवे हे पहिले ऐतिहासिक आणि शेक्सपिअरच्या धर्तीचे शोकात्म नाटक होते. पौराणिक व भाषांतरित नाटकांच्या जमान्यात कीर्तने यांनी ऐतिहासिक कथनावर स्वतंत्र नाटक रचले. तेसुद्धा महाविद्यालयात शिकत असताना. ६० पृष्ठांच्या या नाटकात माधवरावांच्या संपूर्ण कारकिर्दीचे ठळक चित्रण आहे. तथापि नाटक माधवरावांवर केंद्रित केल्याने इतर पात्रांची भूमिका दुय्यम दाखवली गेली. त्यामुळे नाटकाने अपेक्षित उंची गाठली नाही. असे असले तरी वेगळा विषय, वेगळी शैली आणि संगीताचा आधार न घेता स्वतंत्र नाट्यलेखनाचा पायंडा लेखकाने पाडून मराठी नाट्यसृष्टीला एक नवे वळण दिले. जयपाळ ' हे त्यांचे आणखी एक गाजलेले नाटक. तुकोजीराव होळकरांच्या आज्ञेने एका इंग्रजी 'ग्रंथाचे मध्य हिंदुस्थानचा इतिहास या नावाने भाषांतर केले, आणि छापले. 'मधुरा' ही एक त्यांची एक कादंबरी. तथापि ही कादंबरी अपूर्ण राहिली. 

वर्ग:मराठी नाटककार
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग: इ.स. १८४० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९१ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नरहर शंकर रहाळकर

**नरहर शंकर रहाळकर** (१८८२:भडगाव, खानदेश - ७ डिसेंबर, १९५७) हे एक मराठी कवी होते. त्यांनी बालपणापासूनच काव्यरचना केल्या. जेव्हा त्यांच्या गावी केशवसुत शिक्षक म्हणून आले तेव्हा त्यांनी अधिक कविता रचल्या. त्यांचे लेखन मुख्यतः १८९८ ते १९०४ या कालखंडात झाले. ते केशवसुतांचे एक आद्य रसिक चाहते, आणि केशवसुतांच्या कवितेचे समीक्षक म्हणून ओळखले जातात.

रहाळकरांच्या कवितांमध्ये ''माझी आई आणि माझ्या आईची तसबीर' ही विलापिका गाजली. यानंतर *पुष्पांजली*, *बिल्वदल*सह पाच कवितासंग्रह, वीरधर्मदर्पण (महाभारतातील अभिमन्यूवधापासून जयद्रथवधापर्यंतच्या कथाभागावर आधारित संस्कृत नाटक) व उत्तररामचरित या नाटकांची भाषांतरे व मानाजीराव हे नाटक लिहिले.  त्यांचा शाकुंतलसौंदर्य हा टीकात्मक निबंधही  गाजला. त्यांचे लिखाण त्याकाळी मासिक मनोरंजनमधून प्रसिद्ध होत असे.

रहाळकरांनी केशवसुतांच्या काव्यावर अभ्यासपूर्ण लेख लिहिले. ते लेख पुढे *केशवसुत आणि त्यांच्या कविता* या नावाने पुस्तकरूपाने प्रकाशित झाले. 

वर्ग:मराठी साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १८८२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
केशव शिवराम भवाळकर

**केशव शिवराम भवाळकर** (२७ मे, १८३१ - २८ नोव्हेंबर, १९०२) हे मराठी आत्मचरित्रकार, निबंधलेखक व समाजसुधारक होते. 

भवाळकरांचे प्राथमिक शिक्षण जुन्या पद्धतीने पंतोजींच्या शाळेत झाले. पुढील शिक्षणासाठी ते मुंबईच्या नॉर्मल स्कूलमध्ये दाखल झाले. शिक्षण संपल्यावर त्यांनी काही काळ शिक्षक म्हणून नोकरी केली. पुढे रेव्हेन्यू खात्यात नायब तहसीलदार ते असिस्टंट कमिशनरच्या हुद्द्यापर्यंत ते पोहोचले. सरकारी नोकरीचा व्याप सांभाळून भवाळकरांनी लेखन करून मराठी साहित्याची सेवा केली.

*वऱ्हाडी भाषेचे व्याकरण विशेष* व *गोंड लोक व गोंड भाषा* असे दोन निबंध भवाळकरांनी लिहिले; कृष्णशास्त्री चिपळूणकर, भाऊ महाजन यांच्यावर छोटे चरित्रात्मक लेख त्यांनी लिहिले. त्यांचे सर्वात मोठे साहित्यिक योगदान म्हणजे, त्यांनी १८६० पर्यंतचे आपले आत्मवृत्त लिहिले. ते 'केशव शिवराम भवाळकर यांचे आत्मचरित्र' या नावाने १८६१ साली भ.श्री. पंडित यांनी संपादित करून प्रसिद्ध केले. या आत्मचरित्राचे वैशिष्ट्य म्हणजे, त्या काळातील कित्येक महत्त्वाच्या व्यक्ती- बाळशास्त्री जांभेकर, दादोबा पांडुरंग, लोकहितवादी ज्योतिबा फुले आदींविषयी बरीच नव्याने माहिती त्यात आढळते. लेखकाला ह्या व्यक्ती समकालीन असल्याने ऐतिहासिक माहिती विश्वसनीय आहे. 

भवाळकरांच्या आत्मचरित्रात त्यावेळची सामाजिक परिस्थिती, स्वतः ब्राह्मण असल्याने त्या वेळेचा तो कर्मठपणा, कौटुंबिक नात्यातले ताणतणाव, तसेच तत्कालीन शिक्षण व शिक्षण पद्धती, त्यांना शिक्षण घेताना आलेल्या अडचणी या सर्वांचे हृदयद्रावक वर्णन त्यांनी केले आहे. समाजाचा इतिहास व एक वाङ्मय प्रकार या दोन्हीने हे आत्मवृत्त वैशिष्ट्यपूर्ण व स्मरणीय झाले आहे.

महात्मा फुल्यांच्या सामाजिक सुधारणेतही ते सहभागी होते.

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग: इ.स. १८३१ मधील जन्म
वर्ग: इ.स. १९०२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बाळकृष्ण सतूराम गडकरी

**बाळकृष्ण सतूराम गडकरी** (२ ऑक्टोबर, १८८३ - १० डिसेंबर, १९७३) हे एक मराठी लेखक होते. 

त्यांनी मॅट्रिक झाल्यावर शिक्षकी पेशा घेतला व पुढे सरकारी शिक्षक खात्यात नोकरी स्वीकारली.

गडकऱ्यांनी कथा, कविता नाटके, लेख असे विविध प्रकारचे लेखन केले. तथापि कादंबरीकार म्हणून ते गाजले. 'मनोरमा ' या त्यांच्या पहिल्याच कादंबरीमुळे. ही त्यांची कादंबरी मासिक 'मनोरंजन'मधून 'सुधारणेचा मध्यकाळ' या नावाने प्रसिद्ध झाली.  या कादंबरीत एका प्रसिद्ध मध्यमवर्गीय सुशिक्षित कुटुंबाच्या जीवनाचे धागेदोरे, कथानकाच्या रहस्यमय उत्कंठावर्धक गुंफणीतून उलगडत, तत्कालीन समाजजीवन व परिस्थिती यांचे प्रश्न सोडवत, रहस्याची फोड करून गडकऱ्यांनी कादंबरीचा शेवट मात्र गोड केला आहे. 

विदर्भाचे हरि नारायण आपटे म्हणून ओळखले जाणाऱ्या गडकऱ्यांनी आपल्या कादंबरीतून हिंदुत्वाभिमान, सुधारणावाद, संस्कार, विचारसंपन्न विवेक यांचे सुंदर चित्रण केले आहे. त्यांच्या कथानकाची गुंतागुंतीची वीण आणि प्रभावी व्यक्तिचित्रण यांच्या कथानकाची गुंतागुंतीची वीण आणि प्रभावी व्यक्तिचित्रण यांच्या मेळातून कथा रंगतदार करण्याचे कसब त्यांच्या लेखणीतून साकारते. एकंदरीत हरिभाऊ कालखंडाच्या नंतरच्या काळातले बाळकृष्ण सतूराम गडकरी हे एक महत्त्वाचे कादंबरीकार ठरतात.

याशिवाय ‘‘महाराष्ट्र वाग्विलास’‘ नावाचे एक मासिकही त्यांनी काही काळ चालवले. हे त्यांचे मासिक दोन वर्ष चालले. 

## कादंबऱ्या
* दुर्दैवी प्रेमयोग
* पतितेचे हृदय
* मनोरमा
* विजया कोणास मिळाली
* विद्वान सोबती की कुशल गृहिणी
* शालिनी
* सौंदर्यदर्शन 

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८८३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पी. परमेश्वरन

**पी. परमेश्वरन** (अनेकदा **परमेश्वरजी** असे संबोधले जाते) (जन्म: १९२७) हे केरळ येथील राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघचे प्रचारक आहे. हे जनसंघाचे पूर्वीचे उपाध्यक्ष पण होते. 

परमेश्वरन हे विवेकानंद केंद्राचे विद्यमान अध्यक्ष आहेत, जी हिंदू राष्ट्रवादी आध्यात्मिक संघटना आहेत आणि स्वामी विवेकानंदांच्या विचारसरणीवर आधारित आहेत. २०१५ च्या गांधी शांती पुरस्काराने विवेकानंद केंद्राला गौरविण्यात आले. परमेश्वरन यांना २०१८ मध्ये भारताचा दुसरा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार पद्मविभूषणने सन्मानित करण्यात आले आहे.  २००४ मध्ये त्यांना पद्मश्री पुरस्कारानेही सन्मानित करण्यात आले आहे.

## जीवन 
१९२७ मध्ये अलप्पुळा जिल्ह्यातील थमारसेरिल इल्लम चेरथला या गावी झाला. येथे परमेश्वरन यांचे शालेय शिक्षणा झाले व नंतर सेंट बर्चमन्स महाविद्यालयात पुढील शिक्षण सुरू केले.  तिरुअनंतपुरम येथील विद्यापीठ महाविद्यालयातून बी.ए. (ऑनर्स) मधील इतिहास विशिष्टतेसह पदवी प्राप्त केली. लहानपणापासूनच हिंदू धर्माच्या अभ्यासाकडे त्यांचा जास्त कल होता. ते बहुतांश हिंदू सामाजिक आणि सांस्कृतिक संघटनांशी जवळून जोडलेले होता. परमेश्वरन हे ब्रह्मचारी असून त्यांनी लग्न केले नाही.

महाविद्यालयीन काळात ते राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या संपर्कात आले. ते स्वामी अगमानंद यांचे शिष्यही होते. माधव गोळवलकरांच्या निर्देशानुसार, जे आरएसएसचे सरसंघचालक होते, परमेश्वरन हे १९५० मध्ये आरएसएसचे प्रचारक झाला. १९५७ मध्ये त्यांनी भारतीय जनसंघाचे संघटन सचिव म्हणून काम पाहिले. १९६८ मध्ये ते अखिल भारतीय सरचिटणीस आणि नंतर जनसंघाचे उपाध्यक्ष झाले. १९७५-७७ च्या भारतीय आणीबाणीच्या वेळी त्याला तुरूंगात डांबण्यात आले. १९७७ मध्ये परमेश्वरन राजकारणापासून सामाजिक विचार आणि विकासाच्या क्षेत्रात गेले. नानाजी देशमुख यांनी चार वर्षांपासून सुरू केलेल्या दीनदयाळ संशोधन संस्थेचे त्यांनी नवी दिल्ली येथे संचालक म्हणून काम केले.

१९८२ मध्ये ते पुन्हा केरळमध्ये आले आणि त्यांनी एका नव्या संघटनेला आकार दिला; भारतीय विचार केंद्र, ज्याचा अभ्यास व संशोधनाच्या माध्यमातून राष्ट्रीय पुनर्रचना करण्याचा उद्देश आहे. तिरुअनंतपुरम येथे त्याचे मुख्यालय आहे आणि राज्यभरात त्यांच्या शाखा आहेत. त्यांनी रामकृष्ण मिशनमधुन दीक्षा घेतली. ते गीता स्वाध्याय समितीचे संरक्षक आहेत, ज्यांनी तरुणांमध्ये भगवद गीतेच्या विचारसरणीला प्रोत्साहन दिले. डिसेंबर २००० मध्ये, गीता स्वाध्याय समितीने तिरुअनंतपुरम येथे एक चर्चासत्र आयोजित केले होते ज्यामध्ये १५00 पेक्षा जास्त लोकांनी भाग घेतला होता; ज्यात मुरली मनोहर जोशी आणि दलाई लामा पण होते. त्यांनी सामाजिक, सांस्कृतिक आणि धार्मिक विषयांवर लेख आणि पुस्तके लिहिली आहेत. त्यांनी राष्ट्रीय विषयांवर देशभर व्याख्याने दिली आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गणेश बाबाजी माटे

**गणेश बाबाजी माटे** (२५ नोव्हेंबर, १८३६ - १० नोव्हेंबर, १८९०) हे कायदा, वेदान्त आणि व्यावहारिक विषयावरील ग्रंथाचे लेखक होते. 

माटे यांनी आपल्ा वडिलांच्या हाताखाली वेदांचा अभ्यास केल्यावर पुण्याच्या सरकारी शाळेत काही काळ अध्यापन केले. यानंतर मुलकी परीक्षा उत्तीर्ण होऊन ते कलेक्टर कचेरीत नोकरीला लागले. पुढे फौजदार झाले. नंतर फौजदारीचा राजीनामा देऊन त्यांनी वकिलीचा अभ्यास सुरू केला. वकिलीची परीक्षा उत्तीर्ण झाल्यावर माट्यांनी स्वतंत्रपणे वकिलीचा व्यवसाय केला. ते काही काळ सोलापुरात सरकारी वकील होते.

## लेखन
अस्सल इंग्रजी कालखंडात असून, माट्यांनी मराठीतून तब्बल सहा कायदेविषयक पुस्तके लिहिली. त्यांपैकी न्यायाची तात्त्विक व व्यावहारिक चर्चा करणारे त्यांचे 'न्यायरत्न ' हे अशा प्रकारचे मराठीतील पहिलेच पुस्तक ठरले.

सन १८८७ च्या सुमारास 'बालबोध' मासिकातर्फे एक निबंध स्पर्धा जाहीर झाली. या निबंधाचा विषय होता. 'भाऊबंदांतील कलह आणि ते निवारण्याचा उपाय'.  या निबंधासाठी गणेश बाबाजी माटे यांनी वेदान्ताचा सखोल अभ्यास केला, आणि त्याचे फलित म्हणजे एक हजार पृष्ठांचा 'ब्रह्मविद्या प्रबोधन' हा ग्रंथ त्यांनी लिहिला.

त्यांची अन्य पुस्तके :- 'अग्नी क्रीडा' हे दासकाव्यासंबंधी अभिनव पुस्तक त्यांनी लिहिले. मुकुंदराजकृत *परमामृत* हा ग्रंथही त्यांनी संपादित केला आहे. याशिवाय चित्रकला, कागदी नक्षीकाम ही दोन पुस्तके त्यांच्या नावावर जमा आहेत. सन १८७४मध्ये त्यांनी देश कल्याणार्थ स्वलिखित कीर्तनांचा संग्रह प्रसिद्ध केला.

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग: इ.स. १८३६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८९० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लक्ष्मण विनायक परळकर

**लक्ष्मण विनायक परळकर** (जन्म : २२ नोव्हेंबर १८७१;  - ७ मे १९५५) हे मराठी लेखक, संत वाङमयाचे अभ्यासक, अनुवादक आणि चरित्रकार होते.

मुंबईच्या एल्फिन्स्टन शाळेत माध्यमिक शिक्षण घेतल्यावर ते त्यांच्याच महाविद्यालयातून बी.ए. झाले. पदवी संपादन केल्यावर ते वकिलीची परीक्षा पास झाले. सन १८९६ च्या सुमारास महाराष्ट्रात आलेल्या प्लेगच्या साथीमुळे ते बंगालमध्ये राहत असलेल्या आपल्या वडिलांकडे गेले व तेथे ते उत्तम बंगाली भाषा शिकले. 

त्या काळात ब्राम्हो समाजाच्या व प्रार्थना समाजाच्या विचारांचा परळकरांवर प्रभाव झाला. विविध ज्ञानविस्तार, किर्लोस्कर, नवपुत्र अशा नियतकालिकांकडून तसेच प्रार्थना समाजाच्या सुबोधपत्रिका या मुखपत्रातून त्यांनी धर्मविषयक लेखन केले. याशिवाय देवेंद्रनाथ टागोरांच्या 'ब्राम्हो धर्म' ह्या ग्रंथाचा त्यांनी मराठीत अनुवाद केला. 'प्रार्थना समाजाचा परिचय ' हा ग्रंथ प्रार्थना समाजाच्या प्रेमापोटी त्यांच्या हातून साकारला गेला. त्यांनी बंगाली कवी नवीनचंद्र सेन यांच्या ईश्वर गुणवर्णनात्मक चार कवितांचे गद्य अनुवादही केले.

परळकर यांची संत तुकारामांवर गाढ श्रद्धा होती. 'मराठी संत आणि राज्याची स्थापना' या ग्रंथातून त्यांनी रामदासांपेक्षा संत तुकाराम हे जास्त पुरोगामी विचारांचे होते असे मत मांडले. संत तुकारामाचे निवडक अभंग 'अमृतधारा ' या पुस्तकात त्यांनी संग्रहित केले. याशिवाय 'तुकाराम चरित्र' या ग्रंथातून त्यांनी तुकारामाच्या विजिगीषु व्यक्तिमत्त्वावर प्रकाश टाकला आहे. 'हिंदुधर्म प्रदीप ' या ग्रंथातून परळकरांनी हिंदू धर्माचे व्यामिश्र रूप, त्याचा विकास, तसेच वेद, उपनिषदे, गीता यांतून व्यक्त झालेल्या तत्त्वज्ञानाची व्यापक अशी विस्तृत मांडणी केली आहे.  त्यांच्या अन्य ग्रंथ संपदेत 'महात्मा गांधींची शिकवण', 'परळकरकृतं सारधर्म ,' 'सतीसावित्री ' ही पुस्तके आहेत. 'कथागुच्छ' या मासिकातून व तत्कालीन अन्य वृत्तपत्रांतून त्यांचे बुद्धिनिष्ठ व पुरोगामी धर्मविषयक विचार मांडणारे लेख प्रसिद्ध झाले आहेत.

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८७१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५५ मधील मृत्यू
बालाजी मंजुळे

**बालाजी मंजुळे** महाराष्ट्रातील एक सनदी अधिकारी आहेत.

बालाजी मंजुळे यांच्या घरची परिस्थिती अत्यंत हलाखीची होती. त्याचे आई वडील दगड फोडण्याचे काम करत असत. आपला मुलगा मोठा व्हावा व लाल दिव्याच्या गाडीतून फिरवा हे आपल्या आईचे स्वप्न बालाजी मंजुळेंनी आय.ए.एस. होऊन पूर्ण केले. घरात वीज नसतानाही ते रात्री अभ्यास करायचे. त्यामुळे त्यांच्या एका डोळ्याच्या दृष्ट्रीवर परिणाम झाला व त्या डोळ्याची दृष्टी अधू झाली.

## संदर्भ
सत्यबोध बाळकृष्ण हुदळीकर

**सत्यबोध बाळकृष्ण हुदळीकर** (जन्म : २६ नोव्हेंबर १८८०;  - ??) हे मराठी लेखक, बालसाहित्यिक, जर्मन साहित्याचे अनुवादक आणि शिक्षणतज्ज्ञ होते.

हुदळीकरांचे प्राथमिक शिक्षण सांगलीत तर, माध्यमिक जमखंडीत व पुण्याच्या फर्ग्युसन कॉलेजातून झाले. मुंबई विद्यापीठातून भूस्तरशास्त्राचा अभ्यास करून त्यांनी एम.एची पदवी संपादन केली. पुढे याच विषयात जर्मनीतून पीएच.डी. केली. 

हुदळीकरांचे जर्मन भाषेवर प्रभुत्व असल्याने त्यांनी जर्मन साहित्यातील अनेक पुस्तकांचे अनुवाद केले.

*जर्मन भाषाप्रवेश* व *जर्मन फॉर इंडियन स्टुडंट्स* ही त्यांची भाषाविषयक दोन पुस्तके आहेत.

त्यांची अन्य पुस्तके - पश्चिम आघाडीवर सामसूम, तरुण वेटरची दुःखे, फऊल हायसच्या स्फुट गोष्टी, दादांचे लग्न, वगैरे. जर्मन कवी गटेची सुभाषितेदेखील त्यांनी मराठीत आणली. 

बालशिक्षण या विषयाची हुदळीकरांना विशेष जाण होती. मुलांसाठी त्यांनी बालकमंदिर ही संस्था सुरू केली. बालविकास मासिकात त्यांनी लिहिलेल्या लेखांचा संग्रह 'मुलांनी अभ्यास कसा करावा ' या नावाने प्रसिद्ध झाला. याशिवाय, हुदळिकरांनी मुलांसाठी रंजक अशा बोधपर कथा लिहिल्या. 'मेवाडचा राजपुत्र प्रतापसिंह' ही त्यांनी मुलांसाठी लिहिलेली कादंबरी अतिशय लोकप्रिय ठरली.

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८८० मधील जन्म
जिल व्हॅलेंटाईन

जिल व्हॅलेंटाईन  रेसिडेंट ईविल मधील एक काल्पनिक पात्र आहे. जपानी कंपनी कॅपकॉमने निर्मित केलेली ही एक सर्व्हायवल हॉरर व्हिडिओ गेमची मालिका आहे. मूळ रेसिडेंट ईविल (१९९६) मधील दोन खेळाडूंपैकी एक म्हणून तिची ओळख झाली होती. ती डेल्टा फोर्सची एक माजी सदस्य होती. व्हॅलेंटाईन सुरुवातीला तिच्या साथीदार ख्रिस रेडफिल्डबरोबर अंब्रेला कॉर्पोरेशनशी लढण्याचे काम करते. अंब्रेला कॉर्पोरेशन बायोटेररझम झोम्बी आणि इतर बी.डब्ल्यू.एस तयार करण्याचे काम करत असते. नंतर ती संयुक्त राष्ट्रांच्या बायोटेररॉरिझम सिक्युरिटी असेसमेंट अलायन्स (बीएसएए)ची संस्थापक सदस्य बनते. 

जिल व्हॅलेंटाईन हे पात्र अनेक रेसिडेंट ईविल गेम्स, याच्याशी निगडित कादंबऱ्या, चित्रपट आणि व्यापारी वस्तूंमध्ये नायक दाखवले गेले आहे. २००२ मधील रेसिडेन्ट एव्हिल रीमेक, रेसिडेन्ट एविल: अंब्रेला क्रॉनिकल्स आणि रेसिडेंट ईविल  सारख्या नंतरच्या खेळांमध्ये तिची वैशिष्ट्ये कॅनेडियन मॉडेल आणि अभिनेत्री ज्युलिया वोथवर आधारित होती. अभिनेत्री सिएना गिलरी यांनी साकारलेल्या रेसिडेन्ट एव्हिल चित्रपटाच्या मालिकेतही व्हॅलेंटाईन दिसून येते. तिने स्ट्रीट फाइटर, मार्वेल वि. कॅपकॉम आणि प्रोजेक्ट एक्स झोनसह इतर अनेक गेम फ्रॅंचायझीमध्ये काम केले आहे.

व्हिडिओ गेम प्रकाशनाने व्हॅलेंटाईनला सर्वात लोकप्रिय आणि आयकॉनिक व्हिडिओ गेमच्या पात्रांमध्ये सूचीबद्ध केले आहे. तसेच सर्वात आवडते आणि सातत्याने रेसिडेंट ईविलमध्ये दिसणारे पात्र म्हणून तिचे कौतुक केले. व्हिडिओ गेममधील लिंग प्रतिनिधित्वाच्या बाबतीत तिला प्रशंसा व टीका दोन्ही प्राप्त झाले आहेत. बऱ्याच प्रकाशनात स्त्रियांच्या पात्रतेबद्दल या मालिकेचे कौतुक केले गेले आणि व्हॅलेंटाईनला इतर महिला खेळातील वर्णांपेक्षा लैंगिकदृष्ट्या उल्लेखनीय मानले गेले; तिला स्त्री पुरुषाचे उदाहरण देखील दिले गेले जे तिच्या पुरुष सहकार्याइतकेच सक्षम आणि कुशल होते. इतरांचे मत असे होते की तिला नायिका म्हणून तिच्या भूमिकेला महत्त्व न देता तिच्या लष्करी पार्श्वभूमीवर प्रतिबिंबित केलेले आहे. यामुळे नायिकेच्या पात्रतेत ती अशक्त दिसून येते. तिच्या पोशाखांवरही लैंगिक टीका केली गेली.

## नोटस
## संदर्भ
विठ्ठल हरी कुलकर्णी

**विठ्ठल हरी कुलकर्णी** (१४ एप्रिल, १९०२ - ९ डिसेंबर, १९८२) हे एक मराठी लेखक, समीक्षक व चरित्रकार होते. त्यांनी *चंद्रहास*, *रत्नपारखी*, *शरदचंद्र*, *सुहास* या टोपणनावांनी ही लेखन केले आहे. 

ते कोकणातून बी.ए. (१९२४) व एम.ए. (१९३१) झाले. काही काळ शाळेत शिक्षकाची नोकरी केल्यानंतर त्यांनी मुंबईच्या इस्माईल युसुफ व रुईया काॅलेजांत त्यांनी प्राध्यापकी केली. 

## लेखन
वि.ह. कुलकर्णींनी ज्योत्स्ना, तुतारी, प्रतिभा, विविध वृत्त या नियतकालिकांमधून सदरलेखन केले. पैकी प्रयिभा नियतकालिकात 'हास-परिहास' या सदराचे लिखाण सुहास या नावाने, तर 'चांदण्याच्या गप्पा' या 'ज्योत्स्ना'च्या सदरात 'चंद्रहास ' या टोपणनावाने केलेले त्यांचे लेखन लोकप्रिय झाले. 

पाश्चात्य लेखक आणि विविध क्षेत्रांतील काही सुप्रसिद्ध व्यक्ती यांच्यावरील त्यांनी लिहिलेले चरित्रपर लेख 'व्यक्तिचित्रे' या नावाने सन १९३६मध्ये प्रकाशित झाले. या पुस्तकात मॅक्झिम गाॅर्की, जी.के. वेस्टर्टन, ग्रेटा गार्बो, ऑर्नोल्ड बेनेट, सर ऑर्थर काॅनन डायल, चार्ली चॅप्लीन, डाॅन ब्रॅडमन, फिलिप स्नोडन, लाॅर्ड बर्कनहेड या साहित्य, कला, क्रीडा क्षेत्रातील नऊ व्यक्तीचीची चित्रणे आहेत.

विठ्ठल हरी कुलकर्णी यांनी निबंध स्वरूपाचे अभ्यासपूर्ण लेखनही केले आहे. त्यामध्ये गो.ग. आगरकर, अ.ब. कोल्हटकर (अर्वाचीन  मराठी वाड्मय सेवक खंड १, १९३१), मराठी कादंबरी : १८७५ ते  १९३५ (अर्वाचीन मराठी साहित्य, १९३५), मराठीतील निबंधवाङ्मय (प्रदक्षिणा, १९४१), न.चिं. केळकर यांच्या षष्ट्यब्दीपूर्तीच्या निमित्ताने 'केळकर यांच्या वाड्मयातील विशेष' (केळकर षष्ट्यब्दीपूर्ती ग्रंथ, १९३२) आदींचा समावेश होतो. 

आयुष्याच्या अखेरच्या काळात त्यांचे 'जॉर्ज बर्नाड शॉ' आणि 'अच्युत बळवंत कोल्हटकर : व्यक्ती आणि वाड्मय' हे अभ्यासपूर्णरीत्या लिहिलेले दोन मोठे चरित्रग्रंथ प्रकाशित झाले. 

ऑस्कर वाईल्डच्या 'लेडी विडरमिअर्स फॅन'चे त्यांनी शोभेचा पंखा हे नाटक पुस्तकरूपाने प्रकाशित झाले नाही,.परंतु मुंबई मराठी साहित्य संघाने ते रंगमंचावर आणले. 

वृत्तपत्रे, नियतकालिके यांमधून विपुल प्रमाणात लेखन करूनही 'व्यक्तिरेखा'(१९८६) व 'वि.ह. कुलकर्णी निवडक लेख' (१९८८) ही दोनच पुस्तके त्यांच्या निधनानंतर प्रकाशित झाली. 

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९०२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
महानटी

***महानटी*** हा २०१८ सालचा तेलुगू चित्रपट आहे. १९५० ते १९८० च्या दशकातल्या तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री सावित्रीच्या जीवनावर हा चित्रपट आधारित आहे ज्या जेमिनी गणेशनच्या पत्नी होत्या. ह्यात कीर्ती सुरेश ने मुख्य भूमिका बजावली आहे; ज्यासाठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा २०१८चा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाला. ह्याच सोकळ्यात सर्वोत्कृष्ट तेलुगू चित्रपट म्हणून पण हा घोषित झाला.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील तेलुगू चित्रपट
लोकमान्य

**लोकमान्य** ही एक उपाधी किंवा  आदरणीय शीर्षक आहे, ज्याचा अर्थ 'लोकांद्वारे स्वीकृत (त्यांच्या नायकाच्या रूपात)' असा होय. ही उपाधी प्रामुख्याने बाळ गंगाधर टिळक यांचेसाठी वापरली जाते. याशिवाय राजर्षी शाहू महाराज यांनी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांना लोकमान्य ही उपाधी प्रदान केली होती.

वर्ग:उपाध्या
वर्ग:मराठी शब्द व वाक्प्रचार
नागझरी (डहाणू)

**नागझरी** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील डहाणू तालुक्यातील एक गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
डहाणू बस स्थानकापासून जव्हार मार्गाने गेल्यावर पुढे आंबेसरी गेटीपाडा ग्रामपंचायत कार्यालयानंतर हे गाव लागते. डहाणू बस स्थानकापासून हे गाव २० किमी अंतरावर आहे.

## हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.पावसाळ्यात येथे भातशेती,नागलीशेती केली जाते.

## लोकजीवन
हे मोठ्या आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात ६६८ कुटुंबे राहतात. एकूण ३७२० लोकसंख्येपैकी १९०५ पुरुष तर १८१५ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ४३.३० टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ५६.६१ आहे तर स्त्री साक्षरता २९.३० आहे. गावातील शून्य ते सहा वर्षे वयाच्या लहान मुलांची संख्या ६८१ आहे. ती एकूण लोकसंख्येच्या १८.३१ टक्के आहे.आदिवासी समाजातील लोक येथे राहतात. येथे शेती हा व्यवसाय असून काही लोक शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर, खाजगी, सरकारी नोकर, कामगार म्हणूनही काम करतात. दुग्धव्यवसाय, बकरीपालन, कुक्कुटपालन सुद्धा केले जाते.

## नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत. महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बस डहाणू बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्षासुद्धा डहाणूवरून उपलब्ध असतात.

## जवळपासची गावे
बहारे, घाडणे, जिनगाव, गांगणगाव, बोडगाव, तालोठे, पुंजावे, सासवंद, चिंचाळे, आंबिवळी तर्फे बहारे,पांढरतारागाव ही जवळपासची गावे आहेत.नागझरी ग्रामपंचायतीमध्ये बोडगाव आणि नागझरी ही गावे येतात.

## संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html

२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html

३.
https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/

४.
http://tourism.gov.in/

५.
http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036

६.
https://palghar.gov.in/

७.
https://palghar.gov.in/tourism/

वर्ग:डहाणू तालुक्यातील गावे
२०२० महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक

**२०२० महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक** २१ फेब्रुवारी ते ८ मार्च २०२० दरम्यान ऑस्ट्रेलियामध्ये होणार आहे. ह्यात १० देश सामील होतील. आयसीसी महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषकातील ही ७वी स्पर्धा असणार आहे. अंतिम सामना जागतिक महिला दिनाच्या दिवशी मेलबर्न क्रिकेट मैदान येथे झाला.

## पात्रता
## संघ
## सराव सामने
## मैदाने
## साखळी फेरी
### गट अ
----

----

----

----

----

----

----

----

----

### गट ब
----

----

----

----

----

----

----

----

----

## बाद फेरी 
### उपांत्य फेरी
#### १ला उपांत्य सामना
#### २रा उपांत्य सामना
## अंतिम सामना
वर्ग:इ.स. २०२० मधील क्रिकेट
वर्ग:क्रिकेट विश्वचषक
*
वर्ग:महिला टी२० विश्वचषक
वर्ग:महिला क्रिकेट
रेसिडेंट ईविल

रेसिडेंट ईविल या गेमला जपानमध्ये बायोहाझार्ड  म्हणून ओळखले जाते. रेसिडेंट ईविल ही एक जपानी हॉरर मीडिया फ्रेंचायझी आहे जी शिन्जी मिकामी आणि टोकूर फुजीवाडा यांनी बनविली आहे.  रेसिडेंट ईविल हा व्हिडिओ गेम कॅपकॉमच्या कंपनीच्या मालकीचा आहे. फ्रेंचायझी सर्व्हायवल हॉरर गेम्सच्या मालिकेवर लक्ष केंद्रित करते आणि त्यात थेट-एक्शन चित्रपट, अ‍ॅनिमेटेड चित्रपट, कॉमिक बुक, कादंबऱ्या, ऑडिओ नाटक आणि खास गेम्ससाठी बनवलेल्या वस्तूंचा समावेश आहे. या कथेमध्ये प्रामुख्याने अंब्रेला कॉर्पोरेशनने तयार केलेल्या झोम्बी आणि इतर राक्षसांचा उद्रेक दाखवण्यात आलेला आहे. 

इ.स. १९९६ मध्ये रेसिडेन्ट ईव्हिल या मालिकेतेल पहिला व्हिडिओ गेम रिलीज झाला. फ्रेंचायझीने विविध शैलीतील असंख्य अनुक्रम, कृती, अन्वेषण आणि कोडे सोडवणे आणि भयपट आणि एक्शन चित्रपटांद्वारे प्रेरित स्टोरीलाइन्स तयार केली. अस्तित्वातील भयपट खेळ लोकप्रिय करणे, तसेच १९९० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात (द हाऊस ऑफ द डेड सोबत) मुख्य प्रवाहातील लोकप्रिय संस्कृतीत झोम्बीचे पुन्हा लोकप्रिय करणे याचे श्रेय रेसिडेन्ट ईव्हिल यांना दिले जाते, ज्यामुळे २००० च्या दशकात झोम्बी चित्रपटांसाठी एक नवीन रसिक वर्ग निर्माण झाला. रेसिडेंट ईव्हिल हा गेम कॅपकॉमची सर्वाधिक विक्री करणारा व्हिडिओ गेम आहे. या गेमने २०१९ पर्यंत जगभरात ९.३ करोडहून अधिक वस्तू विकल्या आहेत. रेसिडेंट ईव्हिल नावाचा चित्रपट याच व्हिडिओ गेम्सवर आधारित आहे आणि सर्वाधिक कमाई करणारी फिल्म मालिका देखील मानली जाते.

## नोटस 
## संदर्भ
सखा कलाल

**सखाराम कलाल** उर्फ **सखा कलाल ** (जन्म:१० डिसेंबर १९३८; - मृत्यू:१४ डिसेंबर २०१९) हे १९६०  नंतरचे मराठी साहित्यातील महत्त्वाचे कथाकार होते. त्यांचे मूळ नाव सखाराम कलाल होते. 

सखा कलाल रायबागहूनच मॅट्रिक झाले. काॅलेजचे पहिले वर्ष ते कोल्हापूरच्या काॅलेजात होते. एका प्रथितयश ग्रामीण कथालेखकाने पुढील शिक्षणाची जबाबदारी स्वीकारून कलालांना पुण्यास येण्यास सुचविले. बारीकसारीक पडेल ती कामे करून कलाल कोल्हापुरात आपला खर्च भागवीत होते. त्यामुळे त्यांनाही आधाराची गरज होतीच. ते त्या ग्रामीण कथाकाराच्या शब्दावर विश्वास ठेवून पुण्याला गेले. फर्ग्युसन कॉलेजात दुसऱ्या वर्षाला प्रवेश घेतला. पण पुढे पुढे त्यांना त्या ग्रामीण कथाकाराकडून खूप वाईट वागणूक मिळू लागली. घरकाम, भांडीकुंडी घासणे, मुलांना सांभाळणे, बाजार आणणे अशा घरगुती कामासाठी तो कलालांना नोकरासारखा राबवून घेऊ लागला. त्याबदल्यात शिळेपाळे अन्न, तेही पोटभर नाही आणि अत्यंत अपमानास्पद बोलणी. ती परिस्थिती सहन न होऊन शेवटी नाईलाजास्तव कलालांनी त्याचे घर सोडले. पण पुण्यात ओळखीचे दुसरे कुणी नाही आणि कॉलेजात प्रवेश घेतलेला, त्यामुळे परत गावी जावे तर एक वर्ष फुकट जाणार. अशा स्थितीत कलालांनी मनाचा हिय्या करून श्री.पु. भागवतांना पत्र लिहिले. त्यांच्यावर ओढवलेल्या परिस्थितीची कल्पना दिली. विशेष म्हणजे निव्वळ दोन-चार कथा प्रकाशित झालेल्या आणि साधी तोंडओळखही नसलेल्या कलालांना श्रीपुंनी दीडशे रुपये मनिऑर्डरने पाठवून दिले. त्या पैशांतून आणि पुण्यात एका लॉजवर व्यवस्थापक म्हणून रात्रपाळीची नोकरी स्वीकारून कलालांनी कॉलेजचे ते वर्ष कसेबसे पूर्ण केले व ते कोल्हापूरला परतले. तेथे त्यांनी ग्रंथालयशास्त्रात पदविका मिळवली. वि.स. खांडेकर आणि ॲड. शंकरराव दाभोळकर यांनी टाकलेल्या शब्दामुळे त्यांना देशभक्त रत्नाप्पाण्णा कुंभार कॉमर्स कॉलेजमध्ये ग्रंथपालाची नोकरी मिळाली. ही नोकरी निवृत्त होईपर्यंत कलालांनी टिकवून ठेवली. कोल्हापुरातच ते शेवटपर्यंत स्थायिक राहिले, आणि ग्रंथपाल म्हणून निवृत्त झाले.

लेखन, वाचन, चिंतनात रमणारे कलाल साहित्य वर्तुळापासून थोडेसे फटकून राहत. त्यांनी थोडेच पण कलात्मक लिहिले. कलाल यांची पहिली ‘हिरवी काच’ ही कथा १९५९ मध्ये सत्यकथेमध्ये छापून आली. या कथेला त्यावेळी महाराष्ट्र राज्य सरकारचा पुरस्कार मिळाला होता. ग्रामीण संवेदनशीलता, मानवी भावभावनांच्या माध्यमांतून निसर्गाची वेगवेगळी रूपे प्रतिकात्मकरीत्या मांडण्याची हातोटी आणि नातेसंबंधांची संयमी मांडणी हे त्यांच्या कथेचे वैशिष्ट्य होते. कलालांचे बहुतेक लेखन 'सत्यकथा' मासिकात प्रकाशित झाले. त्यांचे दोन्ही कथासंग्रह मात्र मौज प्रकाशनने प्रकाशित केले.

सखा कलाल यांनी एकूण ४० लघुकथा लिहिल्या, पैकी २८ कथांचे ‘सांज’, ‘ढग’ हे कथासंग्रह झाले. ते मराठीत अतिशय गंभीरपणे लिहिणारे कथाकार म्हणून ओळखले जात होते. कथांशिवाय त्यांचा 'पार्टी' नावाचा एक ललितलेख संग्रह आहे. त्यांच्या कथांचे आकाशवाणीवर क्रमशः वाचनही झाले होते.

## सखा कलाल यांनी लिहिलेली पुस्तके
* ढग (कथासंग्रह)
* सांज (कथासंग्रह)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९३८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१९ मधील मृत्यू
महा विषुव संक्रांती

**महा विषुव संक्रांती** हा ओरिसा राज्यातील हिंदू आणि बौद्ध उपासकांचा  नवीन वर्ष स्वागताचा महत्त्वाचा सण मानला जातो. यालाच पान संक्रांत (ପଣା ସଂକ୍ରାନ୍ତି) असेही म्हणले जाते. सौर कालगणनेवर आधारित असलेला हा दिवस मेष या पारंपरिक महिन्याच्या पहिल्या दिवशी साजरा केला जातो. ग्रेगोरियन कालगणनेनुसार हा दिवस १४ एप्रिल या दिवशी येतो.
## स्वरूप
या दिवशी शिव, शक्ती आणि हनुमान यांच्या  मंदिरात जाऊन दर्शन घेतले जाते. हा दिवस हनुमानाची जन्मतिथी मानला जातो. तीर्थक्षेत्री जाऊन लोक नदीमध्ये पवित्र मानले गेलेले स्नान करतात. जत्रांचे आणि मेळ्याचे आयोजन या दिवशी केले जाते. नारळाचे पाणी, कैरीचा रस  आणि दही घातलेले पेय या दिवशी आवर्जून प्यायले  जाते.या दिवसाचे पान संक्रांत हे नाव या पेयामुळे पडले आहे. या दिवशी  मिठाई वाटली जाते. आनंदोत्सव साजरा केला जातो.

*पान संक्रांतीला जे पेय विशेषत्वाने केले जाते त्याची कृती- दही किंवा दुधात साखर घालावी. त्यानंतर त्यात आंब्याचा रस, नारळाचे पाणी, वेलची पूड असे घालून ढवळावे. आवडीप्रमाणे त्यात सफरचंद, द्राक्ष, केळे या फळांचे तुकडे घालावेत. सुकामेवा घालून सजावट करावी आणि प्यायला द्यावे.

## मंदिरातील पूजा
हा दिवस ओरिसा राज्यातील लोक देवदर्शनाने साजरा करतात. जगन्नाथपुरी येथील मंदिरात कृष्ण, बलराम आणि सुभद्रा यांच्या मूर्तीची विशेष पूजा केली जाते.

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदू धर्मातील सण आणि उत्सव
वर्ग:बौद्ध सण
वर्ग:भारतीय सण आणि उत्सव
वर्ग:ओडिशा
भारती वैशंपायन

डाॅ. **भारती वैशंपायन** (१ जानेवारी, १९५४ - १९ जानेवारी, २०२०:कोल्हापूर, महाराष्ट्र, भारत) या जयपूर-अत्रोली घराण्याच्या शास्त्रीय गायिका व कोल्हापूर विद्यापीठातील संगीत व नाट्यशास्त्र विभागाच्या प्रमुख होत्या.

वर्ग:शास्त्रीय संगीत
वर्ग:इ.स. १९५४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
डीसी कॉमिक्स

**डीसी कॉमिक्स, इंक.** ही एक अमेरिकन कॉमिक पुस्तकांची प्रकाशन कंपनी आहे. ही कंपनी डीसी एन्टरटेनमेंटचा प्रकाशन विभाग आहे,  डीसी कॉमिक्स वॉर्नर ब्रदर्स ग्लोबल ब्रँड अँड एक्सपीरियन्सची उपकंपनी आहे. डीसी कॉमिक्स ही सर्वात मोठी आणि सर्वात जुनी अमेरिकन कॉमिक बुक कंपन्यांपैकी एक आहे. डीसी विश्वातील अनेक काल्पनिक व्यक्तिरेखा, खासकरून सुपरमॅन, बॅटमॅन आणि वंडर वूमन सांस्कृतिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या ठरल्या आहेत. या विश्वात लेक्स लूथर, जोकर, कॅटवुमन आणि पेंग्विन सारखे खलनायक देखील आहेत. कंपनीने डीसी विश्वाशी निगडीत नसलेली प्रकाशने सुद्धा केली आहे, यात वॉचमेन, व्ही फॉर व्हेंडेटा, फॅबल्स, इ.चा समावेश आहे..

## संदर्भ 
वर्ग:डीसी विश्व
घोडबंदर किल्ला

**घोडबंदर किल्ला** हा ठाण्यातील घोडबंदर गावाजवळ उल्हास नदीच्या दक्षिणेस स्थित आहे. हा किल्ला पोर्तुगीजांनी बांधला, त्यानंतर तो मराठ्यांचा ताब्यात गेला आणि ईस्ट इंडिया कंपनीचे जिल्हा मुख्यालय बनले. या ठिकाणी पोर्तुगीज अरब लोकांसोबत घोड्यांचा व्यापार करीत असे, त्यामुळे या जागेला घोडबंदर हे नाव पडले.

इसवी सन १५३० मध्ये पोर्तुगीज ठाणे येथे आले व त्यांनी इ.स. १५५० च्या आसपास जवळील डोंगराळ भागावर किल्ला बांधायला घेतला, पण सध्या अस्तित्वात असलेल्या किल्ला पूर्णपणे इ.स. १७३० मध्ये बांधून झाला. या किल्ल्याचे पोर्तुगीज नाव - ककाबे दी तन्ना असे होते. इ.स. १७३७ पर्यंत ह्या किल्ल्यावर पोर्तुगीजांचे राज्य होते. तेव्हा त्यांना इथे एक चर्च बांधले आहे, जे अजून अस्तित्वात आहे व त्याचा वापर आज हॉटेल म्हणून करतात. चर्चच्या आतील भिंतींवर दोन पऱ्यांची आकृती कोरली आहे, जी अजून पहावयास मिळते.

मराठ्यांच्या हल्ल्याच्या प्रयत्नांबद्दल अनेक नकाशे व लेख उपलब्ध आहेत. इ.स. १६७२ मध्ये शिवाजी महाराज्यांच्या सैन्याने केलेल्या हल्ल्यासह, पोर्तुगीज अनेक वर्षांपासून या हल्ल्यांपासून घोडबंदर किल्ल्याचे यशस्वीरित्या रक्षण करू शकले. तथापि, चिमाजी आप्पाच्या अधीन असलेल्या मराठ्यांनी किल्ल्याला यशस्वीरित्या वेढा घातला आणि ११७३७ मध्ये पोर्तुगीजांकडून हा प्रदेश ताब्यात घेतला.

इ.स. १८१८ मध्ये ब्रिटीशांना या किल्ल्यावर ताबा मिळवला व ईस्ट इंडिया कंपनीच्या जिल्हा प्रशासनाचे मुख्यालय बनवले. ज्याचा जिल्हाधिकारी ठाणे येथे असे. सध्या या किल्ल्याची अवस्था वाईट आहे, पण शासनाचे या किल्ल्याच्या नूतनीकरणाचे काही प्रयत्न चालू आहेत. हा किल्ला भारतीय पुरातत्त्व खात्याच्या अखत्यारित येतो.

वर्ग:ठाणे जिल्हा
वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले
संदीप श्रोत्री

डाॅ. संदीप श्रोत्री (२ जून, १९६५, वाई, महाराष्ट्र - ) हे मराठीत भूगोल, प्रवास व निसर्ग आदी विषयांवर पुस्तके लिहिणारे लेखक आहेत.

सातारा येथे वास्तव्य असलेले श्रोत्री व्यवसायाने शल्यचिकित्सक आहेत.

## शिक्षण 
श्रोत्री यांनी एम.बी.बी.एस., एम.एस. (शल्य चिकित्सक), एफ.आय.ए.जी.ई.एस. या पदव्या मिळवल्या आहेत.

सातारा येथे १९९१ पासून ते शल्य विशारद म्हणून काम करत आहेत. 

## कारकीर्द 
## पुस्तके
* एव्हरेस्टच्या पायथ्याशी 
* काटेरी केन्याची मुलायम सफर 
* Kaas Plateau Of Flowers (इंग्रजी); मराठीत 'पुष्पपठार कास.' 
* 'मनू'चे अरण्य : ॲमेझाॅनच्या खोऱ्यातील जंगलभटकंती
* मार्क इंग्लिस (व्यक्तिचित्रण)
* साद अन्नपूर्णेची 

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९६५ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सीताराम शिवराम लोटलीकर

सीताराम शिवराम लोटलीकर (जन्म : दापोली-कोकण, १७ ऑगस्ट १८९०;  - ११ ऑक्टोबर १९३६) हे मराठी लेखक, कादंबरीकार, चरित्रकार आणि आरोग्यविषयक पुस्तकांचे कर्ते होते.

लोटलीकरांचे शिक्षण फक्त सातवीपर्यंत झाले होते. असे असले तरी विविध विषयांवरील त्यांचे वाचन दांडगे होते. या वाचनप्रेमामुळेच त्यांना लेखनाची आवड निर्माण झाली.

उपजत लेखनाची गोडी असणारे लोटलीकर हे अच्युतराव कोल्हटकरांच्या 'संदेश' पत्राच्या संपादन मंडळात काही काळ होते. तत्पूर्वी ते खानापूरच्या लोकमित्र पत्राचे काही काळ सहसंपादक होते. १९१७ ते २० या काळात 'संदेश'मधून बरेच लेखन त्यांनी केले. समाजाला मार्गदर्शन करणारी 'राष्ट्रजीवनमाला ' आणि ‘आरोग्यविषयक’ मार्गदर्शन करणारी ‘नवजीवनमाला’ या पुस्तकमाला त्यांनी काढल्या. साधी सोपी उद्बोधक आणि आकर्षक भाषा हे त्यांच्या लेखनाचे वैशिष्ट्य होते.

## सीताराम शिवराम लोटलीकरांनी लिहिलेली पुस्तके
* आत्मोन्नती
* आरोग्य चिंतामणी
* जळो ते प्रेम (कादंबरी)
* दडपशाही (कादंबरी)
* राष्ट्रपिता महात्मा गांधी (चरित्र)
* मानसचिकित्सा
* मार्ग व मार्गदर्शन ('राष्ट्रजीवनमाले'मधून क्रमश: प्रसिद्ध झालेले पुस्तक)
* पंजाबचा सिंह लाला लजपतराय (चरित्र)
* शक्तिसंरक्षण
* शांताराम (कादंबरी)
* संजीवन विद्या
* सरोजिनी नायडू (चरित्र)
* सामर्थ्य, समृद्धी व शांती
* सामर्थ्य संवर्धन (आहार व व्यायामविषयक पुस्तक) (१९१७)
* स्वराज्याचा उषःकाल ('राष्ट्रजीवनमाले'मधून क्रमश: प्रसिद्ध झालेले पुस्तक)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८९० मधील जन्म
वर्ग: इ.स. १९३६ मधील मृत्यू
भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०१९-२०

भारत क्रिकेट संघाने जानेवारी-मार्च २०२० मध्ये २ कसोटी सामने, ५ आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने आणि ३ आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळण्यासाठी न्यू झीलंडचा दौरा केला. कसोटी मालिका २०१९-२१ विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धाअंतर्गत खेळवली गेली.
## सराव सामना
## आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० मालिका
### १ला सामना
### २रा सामना
### ३रा सामना
### ४था सामना
### ५वा सामना
## आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका
### १ला सामना
### २रा सामना
### ३रा सामना
## २०१९-२१ विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा - कसोटी मालिका 
### १ली कसोटी
### २री कसोटी
वर्ग:इ.स. २०२० मधील क्रिकेट
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे
वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे
न्यू झीलंड
मनोज आचार्य

**मनोज आचार्य** हे एक प्रसिद्ध मराठी लेखक चित्रकार, संपादक आणि इंडस प्रकाशन सोर्स बुक्स संस्थेचे मराठी विभागाचे मुख्य संपादक आहेत. गेली अडोतीस वर्षे ते मराठी साहित्य क्षेत्रात कार्यरत आहेत. अनेक पुस्तकांचे त्यांनी संपादन केले आहे. अडीच-तीन हजार पुस्तकांची मुखपृष्ठे केली आहेत. त्यांनी "कदंब" नावाचा अतिशय दर्जेदार दिवाळी अंक २००० ते २०१०पर्यंत विविध विषय घेऊन प्रकाशित केला. त्याला चांगला वाचकवर्ग लाभला. त्या शिवाय त्यांनी "वसा" हा दिवाळी अंकदेखील दहा वर्षे संपादित केला. गेली वर्षे त्यांनी अनेक दिवाळी अंकात कथा, लेख यांच्यावर चित्रे काढली आहेत.त्यांचा संगीताचा व्यासंग कमालीचा आहे. किशोरी अमोणकर, बडे गुलाम अली खान या शास्त्रीय गायकांवरील तसेच अरुण दाते, सुमन कल्याणपूर या सुगमसंगीतातील गायकांवरील लेख खूप अभ्यासपूर्ण आणि वाचनीय आहेत.

## पुस्तके
* देहबोली( अनुवादित), संस्कृती-आध्यात्मिक, प्राचीन, वाङ्&zwnj;यीन, सांगीतिक, सामाजिक 

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख