open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
कुडण

**कुडण** हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकण विभागात असलेल्या पालघर जिल्ह्यातल्या पालघर तालुक्यातले एक गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
बोईसर रेल्वे स्थानकापासून तारापूरच्या मार्गाने गेल्यावर कुडण गावानंतर (???) हे गाव लागते.बोईसर रेल्वे स्थानकापासून हे गाव ९.६ किमी अंतरावर आहे.

## हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती केली जाते.

## लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे मोठे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात ५८२ कुटुंबे राहतात. एकूण २३३४ लोकसंख्येपैकी १२१८ पुरुष तर १११६ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ९३.७९ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ९४.५९ आहे तर स्त्री साक्षरता ९२.९२ आहे. गावातील शून्य ते सहा वर्षे वयाच्या लहान मुलांची संख्या १९४ आहे. ती एकूण लोकसंख्येच्या ८.३१ टक्के आहे.

## नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण, प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते, वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता, पाणीपुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टींची सोय आहे. येथे येण्यासाठी बोईसर रेल्वे स्थानकावरून महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या एस्टी बसेस ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रेल्वे स्थानकावर अॉटोरिक्षाही मिळतात.

## जवळपासची गावे
घिवळी,सावराई, कांबोडे, दहिसर तर्फे तारापूर, आंबटपाडा, मुंडवळी, साळगाव, पर्नाळी, नवी देलवाडी ही जवळपासची गावे आहेत.

## संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३.
https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
४.
http://tourism.gov.in/

वर्ग:पालघर तालुक्यातील गावे
किशोर पाठक

किशोर पाठक हे एक मराठी लेखक व कवी आहेत.  संतसाहित्याचे अभ्यासक प्रा.डाॅ. यशवंत पाठक यांचे ते कनिष्ठ बंधू. 

## किशोर पाठक यांचे प्रकाशित काव्यसंग्रह व अन्य साहित्य
* अंतःस्वर (नाटक)
* असा कसा तसा (बालसाहित्य)
* काळा तुकतुकीत उजेड (कथासंग्रह)
* चुळूक बुळूक (बालकविता)
* झुळ झुळ झरा (बालकविता)
* जीर्ण रेषांच्या खाली (कथासंग्रह)
* बेचकीत जन्मतो जीव (काव्यसंग्रह)
* अंतःस्वर (नाटक)
* मिटल्या पानांची झाडं (कथासंग्रह)
* शुभ्र कोवळे आभाळ गाणे (काव्यसंग्रह)
* सम्भवा (काव्यसंग्रह)
* स्वप्न करू साकार (कविता)

वर्ग:मराठी लेखक
आनंद अंतरकर

**आनंद अंतरकर** (१८ नोव्हेंबर, १९४१ - २८ ऑगस्ट २०२१) हे मराठी लेखक आणि आणि संपादक होते. आपले वडील अनंत अंतरकर यांच्या निधनानंतर ते हंस, मोहिनी, नवल या मासिकांचे संपादक झाले.

आनंद अंतरकरांना लहानपणापासूनच साहित्याची आवड होती. वडिलांना भेटायला येणाऱ्या साहित्यिकांमुळे आनंद अंतरकरांची त्यांच्याशी ओळख राहिली.

## लिहिलेली पुस्तके
* घूमर
* झुंजूरवेळ
* एक धारवाडी कहाणी (अनंत अंतरकर आणि जी. ए. कुलकर्णी यांच्यातल्या काही पत्रव्यवहारांवर आधारित पुस्तक) -संपादित.
* रत्नकीळ
* झुंजूखेळ 
* सेपिया (व्यक्तिचित्रणे)

## पुरस्कार
* 'एक धारवाडी कहाणी'ला महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचा विशेष पुरस्कार.
* घूमर या पुस्तकाला मराठवाडा साहित्य परिषदेचा भगवंत देशमुख वाङ्मय पुरस्कार
* रत्नकीळ या पुस्तकाला मृण्मयी पुरस्कार 
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९४१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. २०२१ मधील मृत्यू
कोसबाड

**कोसबाड** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील पालघर तालुक्यातील एक गाव आहे.

## हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती केली जाते.

## लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे मोठे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात ३९८ कुटुंबे राहतात. एकूण २१६६ लोकसंख्येपैकी १०८६ पुरुष तर १०८० महिला आहेत. गावाची साक्षरता ४६.७७ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ५७.६३ आहे तर स्त्री साक्षरता ३६.०५ आहे. गावातील शून्य ते सहा वर्षे वयाच्या लहान मुलांची संख्या ३८५ आहे. ती एकूण लोकसंख्येच्या १७.७७ टक्के आहे. मुख्यतः आदिवासी समाजातील लोक येथे राहतात. छोट्या प्रमाणावर शेती व शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर म्हणून ते काम करतात. ते अगदी लहान प्रमाणात कुक्कुटपालन, बकरीपालनसुद्धा करतात.
## प्रसिद्ध व्यक्ती
#ताराबाई मोडक
#अनुताई वाघ

## नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.

## जवळपासची गावे
पोळे, खुताळ, दामखिंड, कोंढण, आवधण, नांदगाव तर्फे मनोर, आंभण, बांधण, लोवारे, काटाळे,वासरोळी ही जवळपासची गावे आहेत.कोसबाड गाव कैनाड ग्रामपंचायतीमध्ये येते.

## **कोसबाडची प्रसिद्धी**
ताराबाई मोडक यांनी स्थापन केलेली नूतन बाल शिक्षण संघाची शाळा.

## संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३.
https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
४.
http://tourism.gov.in/

वर्ग:पालघर तालुक्यातील गावे
ग्रेट इंडियन पेनिनसुला रेल्वे

180px|इवलेसे|उजवे|१८७० मधील ग्रेट इंडियन पेनिनसुला रेलवेचे रेल्वेमार्ग
**ग्रेट इंडियन पेनिन्सुलर रेल्वे** तथा **जी.आय.पी.** ही मध्य आणि पश्चिम भारतातील रेल्वे कंपनी होती. मुंबईतील बोरीबंदर (व्हिक्टोरिया टर्मिनस तथा छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस) येथे मुख्यालय असलेल्या या कंपनीची स्थापना १ ऑगस्ट, १८४९ रोजी झाली. 

## इतिहास
ब्रिटिश संसदेच्या कायद्याने अस्तित्वात आलेल्या या कंपनीला ५०,००० पाउंडचे भांडवल उभारण्याची परवानगी होती. २१ ऑगस्ट, १८४९ रोजी जी.आय.पी. आणि ईस्ट इंडिया कंपनीमध्ये झालेल्या करारानुसार जी.आय.पी.ला मुंबईपासून खानदेशाच्या दिशेस ५६ किमी लांबीचा रेल्वेमार्ग उभारण्याचे कंत्राट मिळाले. हा मार्ग भारतातील इतर ब्रिटिश प्रांतांना जोडणाऱ्या अपेक्षित रेल्वेमार्गाचा भाग होणार होता. ईस्ट इंडिया कंपनीने जेम्स जॉन बर्कली याला मुख्य अभियंता तर सी.बी. कार आणि आर.डब्ल्यू. ग्रॅहाम यांना मदतनीस अभियंता म्हणून नेमले. मुंबई आणि ठाणे यांच्यामधील हा रेल्वेमार्ग भारतातील सर्वप्रथम प्रवासी रेल्वेमार्ग होता. १८७०पर्यंत जी.आय.पी.च्या रेल्वेमार्गांचे जाळे मुंबईपासून पुणे, सोलापूर मार्गे वाडी; ईगतपुरी, जळगांव मार्गे नागपूर; खंडवा, जबलपूर, अलाहाबाद मार्गे कोलकाता, आग्रा आणि दिल्ली पर्यंत पसरले होते. १ जुलै, १९२५ रोजी भारतातील ब्रिटिश सरकारने जी.आय.पी. कंपनी बरखास्त केली व रेल्वेमार्गांचा कारभार स्वतःच्या हाती घेतला.

५ नोव्हेंबर, १९५१ रोजी जी.आय.पी.चे सगळे रेल्वेमार्ग सेंट्रल रेल्वे मध्ये विलीन करण्यात आले.

## संदर्भ
वर्ग:भारताचा इतिहास
वर्ग:इ.स. १८४९ मधील निर्मिती
सतरावी लोकसभा

**भारताची सतरावी लोकसभा** २०१९ लोकसभा निवडणुकांद्वारे निवडली गेली.

## सदस्य
* १७व्या लोकसभेचे सदस्य

वर्ग:लोकसभा
संक्रांतवेल

**संक्रांतवेल** ही केशरी रंगाची फुले येणारी एक वेल आहे. मुळचा दक्षिण अमेरिकन असलेला हा वेल आता भारतातही सर्वत्र दिसतो. हिवाळ्यात गडद झळाळत्या केशरी कळ्यांनी आणि फुलांनी लक्ष वेधून घेणारा हा वेल बहुवार्षिक असून महावेल (Liana) ह्या प्रकारात गणला जातो. त्याच्या बहरण्याच्या काळातच महाराष्ट्रात मकर संक्रांतीचा सण येत असल्यामुळे ह्या वेलाला संक्रांतवेल हे नाव मिळाले आहे.

संक्रांतवेलाची पाने गडद हिरव्या रंगाची, तुकतुकीत असतात. पाने संयुक्त प्रकारची असून २ ते ८ पर्णिका असतात. पर्णिकांचा आकार अंडाकृती (ovate) ते लांबट अंडाकृती (ovate oblong) असतो आणि लांबी साधारण एक ते दीड इंच असते. मधल्या पर्णिकेचे तणाव्यात रूपांतर होते आणि वाढताना आधारासाठी त्याचा उपयोग होऊन वेल लांबवर आणि उंचउंच विस्तारतो. कळ्या साधारण बोटभर लांबीच्या काहीशा फुगीर असतात. कळ्या उमलल्यावर त्यातून पाच पाकळ्यांचे फुल बाहेर येते. त्यातील दोन पाकळ्या एकमेकांना जवळ जवळ जोडून असल्यामुळे चारच पाकळ्या असाव्यात असा भास होतो. पाकळ्या साधारण एक ते दीड इंच लांबीच्या आणि नलिकाकृती असतात. फुले गडद केशरी रंगाची दीड ते २ इंच अकारमानाची असून त्यांना वास मात्र अजिबात नसतो.

संक्रांतवेलाला भरपूर सूर्यप्रकाश चांगला मानवतो. उष्ण व दमट हवेपेक्षा कडक हिवाळा असलेल्या हवामानात संक्रांतवेल चांगला बहरलेला आढळतो. कुंपण, मांडव, आसपासची उंच झाडे, घराचे छप्पर अशा कोणत्याही आधारावर हा वेल १० ते १२ मीटरपर्यंत उंच गेलेला आढळतो. चांगला दाट पर्णसंभार असल्याने हा वेल पक्षांना घरटी करण्यासाठी चांगला उपयोगी पडतो. महाराष्ट्रात ह्या झाडाला फळे येत नाहीत. त्यामुळे त्याचे संवर्धन छाट कलमाद्वारे करतात.

## चित्रदालन 

चित्र:Pyrostegia creeper on nearby tree.jpg|झाडावर उंच गेलेला संक्रांतवेल
चित्र:Flowers of pyrostegia.jpg|संक्रांतवेलीची फुले
चित्र:संक्रांतवेलीच्या कळ्या.jpg|संक्रांतवेलीच्या कळ्या

## संदर्भ 
वर्ग:वनस्पती
वर्ग:फुले
नीलिमा भावे

**नीलिमा भावे** या एक मराठी लेखिका आहेत. त्यांनी अनेक पुस्तकांचे मराठीत अनुवाद केले आहेत. या मराठी लेखक रा.भि. जोशी यांच्या कन्या होत.

## पुस्तके
* अम्हास आम्ही पुन्हा पहावे ! (ललित, आत्मकथन)
* आत्मरंगी : प्रांजळ आत्मचरित्र (मूळ लेखक - रस्किन बाँड)
* कोलकाता कोलाज 
* जय बाबा फेलूनाथ (अनुवादित कादंबरी; मूळ लेखक - सत्यजित रे
* जीवनस्मृती (अनुवादित, मूळ लेखक - रवींद्रनाथ टागोर)
* दोन रेषांचा त्रिकोण (कथासंग्रह)
* नष्टनीड (अनुवादित कादंवरी, मूळ लेखक - रवींद्रनाथ टागोर)
* राजसत्तेच्या फटीतून पेशवेकालीन स्त्रिया
* प्राजक्ताची पहाट (ललितरम्य आठवणी)
* मराठी स्त्रीची अस्मिता (वैचारिक)
* मांडियला खेळ (कथासंग्रह)
* रस्किन बाँड संच (बालसाहित्य) - गरुडाची नजर, टिमोथी, ढोलीतला खजिना, तो किपलिंग होता, देवदारांच्या छायेतला मृत्यू, बोगद्यातला वाघ, सीता आणि नदी (सहलेखिका : रमा हर्डीकर-सखदेव)
* रॉबर्टसनचं माणिक (अनुवादित कादंबरी; मूळ लेखक - सत्यजित रे
* निवडक रा.भि. जोशी (संपादित)
* वाचनसमृद्धीचे संदर्भ
* विस्तारणारं क्षितिज (कथासंग्रह)
* शिवकालीन स्त्रियांच्या अधिकारकक्षा (ऐतिहासिक)

## साहित्यिक पुरस्कार
* वैचारिक साहित्यासाठीचा कोकण मराठी साहित्य परिषदेने प्रदान केलेला फादर स्टीफन सुवार्ता पुरस्कार : नीलिमा भावे यांच्या ’शिवकालीन स्त्रियांच्या अधिकारकक्षा’ला

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
रा.भि. जोशी

**रामचंद्र भिकाजी जोशी** (जन्म : १० जुलै १९०३;  - ६ नोव्हेंबर १९९१) हे एक मराठी लेखक होते.

## जीवनकार्य 
जोशी यांचा जन्म १० जुलै, १९०३ रोजी हैदराबाद येथे झाला. १९२१ साली ते मॅट्रिक उत्तीर्ण झाले. त्यानंतर १८२१-२३ या काळात अमरावतीला डेप्युटी कमिशनर कार्यालयात त्यांनी कारकुनी केली. १९२३मध्ये त्यांनी इंदूरच्या होळकर महाविद्यालयात प्रवेश घेतला. कलकत्त्याच्या संस्कृत असोसिएशनची काव्यतीर्थ परीक्षा ते १९२५ साली उत्तीर्ण झाले. तसेच १९२७मध्ये अलाहाबाद विद्यापीठाची पदवी परीक्षा पहिल्या वर्गात उत्तीर्ण झाले. त्यानंतर नोकरी व पुढील शिक्षणासाठी ते मुंबईत आले.

इ.स. १९२८ ते १९३० याकाळात दीर्घ आजारामुळे ते त्रस्त होते. पण पुन्हा इ.स. १९३० ते ३१ मध्ये गिरगावातील आर्यन हायस्कूलमध्ये ते शिक्षक म्हणून रुजू झाले. तर इ.स. १९३१ ते ३२ या काळात ते विलेपार्ले येथील पार्ले टिळक विद्यालयात त्यांनी शिक्षक म्हणून काम केले. इ.स. १९३२ मध्ये काशी साठे (विवाहानंतर सुधा जोशी) यांच्याशी त्यांचा विवाह झाला. त्यानंतर इ.स. १९३२ ते १९३४ याकाळात ग्वाल्हेर परिसरातील एका छोट्या संस्थानाच्या राजकुमारांचे खाजगी शिक्षक म्हणून त्यांनी काम झाले. १९३५ साली मुंबई विद्यापीठाची पदव्युत्तर इंग्रजी व मराठी विषयाची पदवी त्यांनी संपादन केली. १९३५-३६ याकाळात ते पुन्हा पार्ले टिळक विद्यालयात शिक्षकी करू लागले. इ.स. १९४० मध्ये ऑल इंडिया रेडिओ दिल्ली येथे वृत्तविभागात अनुवादक व निवेदक म्हणून त्यांची नेमणूक झाली त्यामुळे त्यांनी आपले बिऱ्हाड दिल्लीला हलवले. इ.स. १९४४ पर्यंत ते दिल्लीतच वास्तव्यास होते. इ.स. १९४४ ते १९४६ याकाळात ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस प्रकाशनाच्या मुंबईत प्रवासी प्रतिनिधी म्हणून नियुक्त झाले. इ.स. १९४६ ते ४७ कर्नाटक प्रकाशन संस्थेचे ते प्रवासी प्रतिनिधी होते.

इ.स. १९४७ मध्ये मुंबईतील सिद्धार्थ कॉलेज ऑफ आर्ट्स अँड सायन्समध्ये रा.भि. जोशी प्राध्यापक म्हणून काम करू लागले. इ.स. १९६१ पर्यंत ते याच महाविद्यालयात कार्यरत होते. इ.स. १९६१-१९६४ याकाळात ते महाड येथील डॉ. आंबेडकर महाविद्यालयाचे प्राचार्य होते. या महाविद्यालयाचे ते पहिले प्राचार्य होते. इ.स. १९६४ ते १९६८पर्यंत ते मुंबईतील सिद्धार्थ कॉलेज ऑफ कॉमर्स अँड इकॉनॉमिक्स येथे प्राध्यापक होते. पीपल्स एज्युकेशन सोसायटीच्या विविध शैक्षणिक संस्थांमध्ये काम करून १९६८साली ते सेवानिवृत्त झाले.

इ.स. १९६८ ते १९७० याकाळात जोशी मुंबई मराठी ग्रंथ संग्रहालयाच्या मराठी संशोधन मंडळाचे संचालक होते. इ.स. १९६८ मध्ये पार्ले येथे भरलेल्या मुंबई आणि उपनगर साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद त्यांनी भूषविले. इ.स. १९७१-१९७३ मध्ये ते इंडियन सेक्युलर सोसायटीच्या एका प्रकल्पावर ते निदेशक होते. इ.स. १९७३मध्ये सर्व प्रकारच्या सार्वजनिक जबाबदाऱ्यांमधून ते निवृत्त झाले. त्यानंतर ते पूर्णवेळ लिखाण करत असत.

२९ सप्टेंबर १९९१ रोजी रा.भि. जोशी यांच्या पत्नी सुधा जोशी यांचे निधन झाले. व त्याच वर्षी ६ नोव्हेंबर १९९१ रोजी रा.भि. जोशी यांचे वयाच्या ८८व्या वर्षी मुंबई येथे निधन झाले. नीलिमा भावे ही जोशींची मुलगी होय.

## जोशी यांनी लिहिलेली पुस्तके 
## संदर्भ
## संदर्भसूची
*

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९०३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९१ मधील मृत्यू
जियोव्हानी प्रिन्झी

*

वर्ग:इ.स. १९९२ मधील जन्म
वर्ग:इटालियन चित्रकार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जगदीशन नारायण

**जगदीशन नारायण** (२४ डिसेंबर, १९९५:कोईंबतूर, तमिळनाडू, भारत - ) हा भारतीय क्रिकेट खेळाडू आहे. हा २०१८-१९ मध्ये इंडियन प्रीमियर लीग स्पर्धेत चेन्नई सुपर किंग्स संघाकडून खेळला.

## क्रिकेट विक्रम
### आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
समशेरपूर

**समशेरपूर** महाराष्ट्राच्या अकोले जिल्ह्यातील एक गाव आहे. भारतीय क्रांतिकारी वामन गोपाळ जोशी हे येथील निवासी होते.

वर्ग:अकोला जिल्ह्यातील गावे
रामचंद्र सडेकर

**रामचंद्र सडेकर** हे एक मराठी कथालेखक, कादंबरीकार,पटकथा लेखक आणि प्रकाशक आहेत.

## पुस्तके
* अग्निशिखा (कादंबरी)
* अनोळखी (कादंबरी)
* ओहोटी (कादंबरी)
* कुरुक्षेत्र (कादंबरी)
* जगाच्या पाठीवर (कादंबरी)
* जन्मदाता (कादंबरी)
* जिवलग (कादंबरी)
* द्वंद्व (कादंबरी)
* परब्रह्म (स्वामी समर्थ अक्कलकोट महाराज यांची जीवनकहाणी)
* पांचजन्य (महाभारतावरील एक कलाकृती)
* महासंग्राम (कादंबरी)
* रहस्यभेद (कादंबरी)
* विधिलिखित (कादंबरी)
* विश्वविनायक (पटकथा, संवाद)
* विश्वासघात (कादंबरी)
* शतरंज (कादंबरी)
* शह (कादंबरी)
* शिंग फुंकिले रणी (कादंबरी)
* सहवास (कादंबरी)
* सिद्ध (कादंबरी)
* सैनिक (कादंबरी)
* सौभाग्य (कादंबरी)
* हुंदका (कादंबरी)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रामचंद्र भिकाजी जोशी (व्याकरणकार)

रामचंद्र भिकाजी जोशी (जन्म : २१ जून १८५६;  - ७ सप्टेंबर १९२७) हे संस्कृत व मराठी भाषा आणि व्याकरणाचे अभ्यासक व लेखक होते. मराठी भाषेची घटना हा त्यांचा ग्रंथ एक महत्त्वाचा संदर्भग्रंथ आहे.

## रामचंद्र भिकाजी जोशी यांनी लिहिलेली पुस्तके
* अलंकार विवेक
* धर्म आणि नीतिपर व्याख्याने
* प्रौढबोध व्याकरण
* बालबोध व्याकरण
* मराठी पद्य वाचन
* मराठी भाषेची घटना
* मराठी शब्दसिद्धी
* लग्नविधी आणि सोहळे
* शिशुबोध व्याकरण

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी व्याकरणकार
वर्ग:इ.स. १८५६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील मृत्यू
मिशन शक्ती

हा भारताचा, शत्रुचे भारतावर हेरगिरी करणारे उपग्रह नष्ट करण्यासाठी तयार करण्यात आलेला एक उपक्रम आहे.याने पृथ्वीच्या भोवतालच्या खालच्या कक्षेत (लोअर अर्थ ऑर्बिट (एलईओ)) मध्ये फिरणारे कोणतेही उपग्रह नष्ट करता येऊ शकतात.  या उपक्रमात, ए-सॅट (ॲंटी-सॅटेलाईट) क्षेपणास्त्र दागून दिनांक २७-०३-२०१९ रोजी परिक्षणादरम्यान एक उपग्रह नष्ट करण्यात आला.या प्रकारच्या क्षेपणास्त्राला बिएमडी इंटरसेप्टर मिसाईल असे संबोधण्यात येते.

ही क्षमता प्राप्त करणारा भारत हा जगातील चौथा देश ठरला आहे. यापूर्वी अमेरिका, रशिया व चीनने ही क्षमता अर्हित केली आहे.

## हे सुद्धा पहा 
*क्षेपणास्त्र

वर्ग:भारत
वर्ग:अवकाश
गिरीश जाखोटिया

डाॅ. **गिरीश प. जाखोटिया** हे एक मराठी आणि इंग्लिश लेखक आहेत.

## पुस्तके
* The Outburst
* आक्रमण
* आपही बनिये कृष्ण (हिंदी)
* एका मारवाड्याची गोष्ट
* Krishna: The Ultimate Idol
* कृष्णनीती (मराठी-इंग्रजी)
* Krishna Nit i: Krishnas Wisdom for 21st Century
* Cases in Management (सहलेखिका - मंजिरी जाखोटिया)
* Practical Aspects Of Human Resource Management (सहलेखक - डाॅ. संतृप्त मिश्र -Group Director HR, Aditya Birla Group)
* Finance Made Simple (सहलेखिका -मंजिरी जाखोटिया)
* बदल : २१व्या शतकाची कादंबरी
* डाॅ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि २१वे शतक
* यशस्वी उद्योगाचे ३६ मंत्र
* वंश (मराठी-इंग्रजी)
* छत्रपती शिवाजी महाराज : व्यवस्थापन गुरू आणि व्यूहरचनाकार 
* Strategic Financial Management
* Strategic Planning, Execution, and Measurement (SPEM): A Powerful Tool for CEOs 

## पुरस्कार
* अकरा साहित्यिक पुरस्कार (मार्च २०१९पर्यंत)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मधुकर क्षीरसागर

प्रा. मधुकर क्षीरसागर हे एक मराठी लेखक आहेत. ते पाटोदा येथील पद्मभूषण वसंतदादा पाटील (पीव्हीपी) महाविद्यालयात मराठीचे प्राध्यापक व विषयप्रमुख आहेत.  त्यांची पी.एच.डी. ‘दिंडी’ या विषयावर आहे. कांदबरी, कविता, कथा, गीत , एकांकिका, ओवी, आरती अशा विविध लेखन प्रकारांत त्यांनी लिखाण केले आहे.

प्रा.डॉ. क्षीरसागर यांनी व्यसनमुक्ती विषयासाठी मोठ्या प्रमाणात लिहिले आहे. त्यांची गीते आणि अन्य लेखन ओवीबद्ध स्वरूपात नाट्यमयरीत्या सादर होते. त्या लेखनासाठी त्यांना ‘महाराष्ट्र रत्न’ पुरस्काराने गौरविण्यात आले आहे.  

## प्रा. मधुकर क्षीरसागर यांची पुस्तके
* इंद्रधनू (आ.य. पवारांच्या 'ऊनपाऊस' या कवितेवर नामवंत समीक्षकांनी लिहिलेल्या समीक्षा लेखांचे संकलन व संपादन) -सहसंपादक -डाॅ. विजया राऊत)
* घोषवाक्य स्वरूप आणि प्रयोजन
* स्वांग (ग्रामीण कथासंग्रह)

## मधुकर क्षीरसागर यांना मिळालेले पुरस्कार
* आदर्श प्राध्यापक पुरस्कार (२०१७)
* कुसुमताई अविळे सेवा संस्थेचे प्रशस्तिपत्र (२०१७) 
* महाराष्ट्र नाॅलेज काॅर्पोरेशन (MKCL)चे सन्मानपत्र 
* महाराष्ट्र सरकारचा काव्यलेखन पुरस्कार (२०१३)
* महाराष्ट्र सरकारचा नानासाहेब वरणगांवकर स्मृति पुरस्कार (२०१२)
* महाराष्ट्र सरकारचा महाराष्ट्र रत्न पुरस्कार  (२०१६) 
* महाराष्ट्र सरकारचा साहित्य पुरस्कार (२०१३) 
* मराठी साहित्य प्रतिष्ठान राज्यस्तरीय पुरस्कार, जामखेड (२०१८) 
* रोटरी भूषण पुरस्कार (२०१७)

वर्ग:मराठी लेखक

 

﻿ ﻿
﻿
आकाशनिंब

**आकाशनिंबाचे/बुचाचे** झाड हा एक पांढरी सुवासिक फुले येणारा वृक्ष आहे. आकाशनीम हे त्याचे हिंदी नाव आहे. 

आकाशनिंब किंवा बुच हा मूळचा ब्रह्मदेश आणि मलेशियातील, पण आता भारतात सर्वत्र दिसणारा  शोभिवंत वृक्ष आहे. ह्या झाडाला भारतातील हवामान चांगले मानवते आणि त्यामुळे येथे त्याची वाढ चांगली होते. हा वृक्ष सरळसोट उंच वाढणारा असून ८० फुटापर्यंत उंची गाठू शकतो.

ह्या झाडाची मुळे खोलवर न जाता जमिनीत वरवरच पसरलेली असतात. त्यामुळे त्याखाली इतर झाडे झुडपे वाढू शकत नाहीत. जोरदार वाऱ्यात हे झाड उन्मळून पडण्याची शक्यताही जास्त असते.

बुचाच्या झाडाची साल खरबरीत असून त्यावर जाड रेषा असतात आणि रंग पिवळसर तपकिरी असतो. ही साल सहज काढता येते आणि त्याचे छोटे छोटे ढलपेही निघतात. त्यापासून बुचे तयार करतात. बुच हे ह्या झाडाचे नाव त्यावरूनच आले आहे.  

बुचाच्या झाडाची पाने संयुक्त असून द्विसंयुक्त (Bipinnate) प्रकारची असतात. पानाच्या मध्यशिरेच्या दोन्ही बाजूला जोडीजोडीने पर्णिका असतात तर टोकाला एकच पर्णिका असते. पर्णिकांचा आकार एक ते तीन इंच लांब असतो आणि त्यांचा रंग गडद हिरवा असतो. जानेवारी ते मार्च झाडाची क्रमाक्रमाने पानगळ होऊन नवीन पाने येत राहतात. त्यामुळे संपूर्ण झाड निष्पर्ण कधीच न होता सदाहरितच राहते.     

बुचाच्या झाडाची फुले पांढरी असली तरी फुलांना क्वचित गुलाबी छटा असते. फुलांचा देठ हा बारीक नळीसारखा आणि साधारण दोन ते अडीच इंच लांब असतो. फुलाला पाच पाकळ्या असून त्यापैकी दोन पाकळ्या एकच वाटावी अश्या एकमेकांना जोडलेल्या असतात. त्यामुळे फूल बघताना चार पाकळ्यांचे वाटू शकते. फांदीवर गुच्छाने फुले येतात. अशी फुले खाली झुकलेली असतात आणि ती झाडावर फार काळ न टिकता गळून पडतात. एप्रिल ते जून आणि ऑक्टोबर ते डिसेंबर असा दोन वेळा झाडाला बहर येतो. झाड बहरात असताना झाडाखाली फुलांचा गालिचा पसरलेला दिसतो. फुले सुवासिक असतात आणि त्यांचा आसपासच्या वातावरणात दरवळणारा गंध लांबूनही ओळखू येतो.

बुचाच्या झाडाला बारीक, चपट्या आणि टोकदार अश्या आठ ते दहा इंच लांबीच्या शेंगा लागतात. शेंगांत बिया तयार होतात. प्रत्येक बी भोवती नाजूक पापुद्ऱ्याचे आवरण असते. शेंगा पिकल्यावर उकलतात आणि बिया बाहेर पडतात. बऱ्याचदा पोपट आणि इतर काही पक्षी शेंगांतील बिया खाण्यासाठी झाडावर आलेले दिसतात. अर्थातच अशा पक्ष्यांमुळे बियांचा आपोआपच सर्वत्र प्रसार होतो.

ह्या झाडाच्या बियांपासून नवीन रोपे तयार करता येऊ शकतात पण शेंगा किंवा बिया भारतात सर्वत्र तयार होत नाहीत अश्या वेळेस कलमांद्वारे नवीन झाडे तयार करता येतात. वरवर असणाऱ्या झाडाच्या मुळाभोवती झाडाचे मुळ्याचुषक (sucker) तयार झालेले आढळून येतात आणि असे मुळ्याचुषक खुडून दुसरीकडे लावल्यास त्यापासूनही नवीन झाड तयार करता येते.

## चित्रदालन

चित्र:बुचाच्या_झाडाची_खाली_झुकलेली_फुले.jpg|बुचाच्या झाडाची खाली झुकलेली फुले
चित्र:Compound leaves of Indian Cork Tree.jpg|बुचाच्या झाडाची संयुक्त पाने व पर्णिका
चित्र:Pods of Indian cork tree.jpg|बुचाच्या झाडाला लागलेल्या शेंगा
चित्र:Bark of Indian cork tree.jpg|बुचाच्या झाडाचे खडबडीत खोड

## संदर्भ 
वर्ग:वनस्पती
वर्ग:फुले
वर्ग:वृक्ष
एक रजाई तीन लुगाई

**एक रजाई तीन लुगाई** हा एक भोजपुरी भाषेतील चित्रपट आहे. यामध्ये यश कुमार यांनी मुख्य भूमिका साकारली आहे. हा सन २०१७ मध्ये तयार झालेला एक चित्रपट आहे. या चित्रपटाचे दिग्दर्शन मंजुल ठाकुर यांचे आहे. संपादकाचे काम रमेश औटी यांचे आहे. आशुतोष खरे साहेबांचे ह्या चित्रपटाला बहुमोल योगदान लाभले.

## कलाकार
* यश कुमार
* आशुतोष खरे
* विजय खरे
* शुभ्रा घोष
* संजय महानंद

## पार्श्वभूमी
यश कुमार तीन बायकासोबत आयुष्य जगत असतो. थोड्या थोड्या वेळात त्याच्या आयुष्यात तिघी घुसतात. पार फजिती होते. पण यशकुमारचा अभिनय उत्तम आहे. सोबत संजय महानंद हसवून लोटपोट करतो.

## बाह्य दुवे
## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. २०१७ मधील चित्रपट
पार्वतीबाई आठवले

**पार्वतीबाई महादेव आठवले** (जन्म : देवरूख, महाराष्ट्र, इ.स. १८७० –  - १० ऑक्टोबर १९५५) या हिंगणे स्त्री शिक्षण संस्थेसाठी काम करणाऱ्या कार्यकर्त्या होत्या. त्यांचे माहेरचे नाव कृष्णा जोशी असून, वडिलांचे नाव बाळकृष्ण केशव जोशी होते. वयाच्या ११व्या वर्षी त्यांचे लग्न महादेव नारायण आठवले यांच्याशी झाले. थोड्याच वर्षांत त्या विधवा झाल्या. त्यानंतर त्या धोंडो केशव कर्वे यांच्या साहाय्यक झाल्या.  

वयाच्या ४२ वयापर्यंत पार्वतीबाई आठवले या तत्कालीन ब्राह्मण विधवांप्रमाणे केशवपन करवून घेऊन लाल आलवणे नेसत. त्यानंतरमात्र त्यांनी हे जुने रीतिरिवाज सोडून दिले. कर्व्यांच्या स्त्रीशिक्षण संस्थेसाठी देणग्या मिळवण्यास त्यांनी भारतभर आणि इंग्लंड-अमेरिकेतसुद्धा प्रवास केला.  

पार्वतीबाईंनी *माझी कहाणी* या नावाचे आत्मचरित्र लिहिले आहे. त्यातील भाषा साधी सरळ पण रोखठोक आहे. स्त्रीने आपले सौंदर्य टिकवून पतीस प्रसन्न ठेवले पाहिजे असे त्या कटाक्षाने नमूद करतात. तसेच केशवपन ही स्त्रियांवरील जुलूम जबरदस्ती आहे याची जाणीव होताच ही अमानुष प्रथा झिडकारून केस वाढवतात, त्यांची बंडखोर वृत्ती स्त्री स्वातंत्र्याचा मर्यादित पुरस्कार करते कारण त्यांच्या स्त्री स्वातंत्र्याच्या कल्पनेला मर्यादा आहेत. त्यांचा बालविवाहाला तसेच प्रेमविवाहालाही विरोध होता. त्यांच्या लेखनातून तत्कालीन कौटुंबिक समाजरचना लक्षात येते. 

## संदर्भ
वर्ग:मराठी समाजसुधारक
वर्ग:इ.स. १८७० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५५ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
विश्राम गुप्ते

विश्राम गुप्ते हे एक मराठी लेखक आणि अनुवादक आहेत. ते मुळचे नागपूरचे असून गेल्या २० वर्षांपासून ते गोवा येथे स्थायिक झाले आहेत. म्हापसा येथील बांदेकर कॉलेजमधील शिक्षकाची नोकरी सोडून ते चार वर्षांसाठी सौदी अरेबियात गेले होते. तेथील वास्तव्यामुळे समाजातील वेगवेगळ्या स्तरातील स्त्री-पुरुष, त्यांचे जगणे, व्यथा अशा अनेक बाबी त्यांच्या लिखाणात पहायला मिळतात. 

विश्राम गुप्ते यांची बाराहून अधिक पुस्तके प्रसिद्ध झाली असून, मराठी वाचकांवर चेटूक करणारे म्हणून ते ओळखले जातात. 

## विश्राम गुप्ते यांची काही 'खास' मते
* संस्कृती वैविध्यतेमुळे मराठीत शहरी, ग्रामीण, आणि दलित ह्या तीन निरनिराळ्या संवेदनाशीलता जन्माला आल्या आहेत. (सकल संत गाथा यांना जोडू शकत नाहीत.)
* मराठीतल्या अभिजात कवी, नाटकककार, कथालेखक आणि कादंबरीकारांनी जर इंग्रजी साहित्य वाचले नसते, तर ते जन्मभर 'रामकृष्णहरी' करत बसले असते. 
* मराठी साहित्यासारखी भक्तिपरंपरा इंग्रजी साहित्यातही आहे, पण ती सर्वव्यापी नाही. पाश्चात्य साहित्यात धार्मिक, धर्मनिरपेक्ष आणि  पाखंडी परंपरा असते, तर मराठीत फक्त भक्तिपरंपरा.
* पाश्चात्य साहित्य व्यवहार वैश्विक आहे, तर मराठी साहित्य व्यवहार कौटुंबिक आहे.
* पाश्चात्य साहित्य जगण्याचे नवे प्रश्न विचारते, तर मराठी जगण्याची जुनीच उत्तरे देते. 
* पाश्चात्य समीक्षा विश्लेषक तर, मराठी वर्णनात्मक. 
* एखादा लेखक महत्त्वाचा का ते पाश्चात्यांना सांगावे लागते, मराठीत हा लेखक मोठा आहे असे म्हणले की भागते. 
* मराठीत उसनवारीचे सौंदर्यशास्त्र रचले गेले. पाश्चात्य साहित्यात उसनवारीची चर्चा होत नाही. 
* वगैरे.

## विश्राम गुप्ते यांनी लिहिलेली पुस्तके
* आपला थोर मध्यमवर्ग (अनुवादित, मूळ इंग्रजी - The great Indian middle class, लेखक पवन वर्मा)
* अल् तमीर (ऐतिहासिक कादंबरी)
* ईश्वर डॉट कॉम (विनोदी कादंबरी). इंग्रजीतही अनुवादित झालेली. 
* ऊन (कादंबरी)
* चेटूक (कादंबरी)
* मवं जग नवं साहित्य (समीक्षाग्रंथ)
* नवं जग नवी कविता (समीक्षाग्रंथ)
* नारी डॉट कॉम (कादंबरी)
* परीकथा आणि वास्तव (ललित)
* People (ईंंग्रजी, अनुवादित, मूळ पुस्तक 'माणसं' लेखक - अनिल अवचट)
* मेलेल्यांची गढी (अनुवादित, मूळ लेखक - फ्योदोर दस्तयेवस्की)
* लेखकाची गोष्ट : अ सर्व्हायकल गाईड फाॅर मराठी रायटर्स (आत्मकथन)

## पुरस्कार
* पवन वर्मा यांच्या “The great Indian middle class’ या पुस्तकाच्या 'आपला थोर मध्यमवर्ग' या अनुवादासाठी त्यांना महाराष्ट्र शासनातर्फे तर्कतीर्थ लक्ष्मणशास्त्री जोशी या पुरस्काराने गौरविण्यात आले आहे.
सुहास फडके

**सुहास फडके** हे एक मराठी लेखक आहेत. 

## पुस्तके
* पांडुरंग सदाशिव खानखोजे : क्रांती आणि हरितक्रांती (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखिका - डॉ. सावित्री साहनी)  
* लोहपुरुष (वल्लभभाई पटेलांचे चरित्र)
* विकीलीक्‍स (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक - जुलियन असांज)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
दत्ता पवार

डाॅ. दत्ता पवार हे मराठीत शेती व शेतकरी यांवर लिहिणारे लेखक आहेत.  त्यांच्या कविता व ललित लेखनही प्रकाशित झाले आहे. 

## दत्ता पवार यांची पुस्तके
* कोपरखळ्या (उपहासगर्भ ललितलेख संग्रह)
* चंदनाची चोळी (कथासंग्रह)
* चांदण्यातल्या गजाली (उपहासगर्भ ललितलेख संग्रह)
* प्रस्थान (कवितासंग्रह)
* भाजीपाला कीड आणि नियंत्रण 
* मराठी भाषा उपेक्षा आणि अपेक्षा (लेखसंग्रह)
* राजा शिवाजी वाङ्मयीन मिथ (संशोधन)
* लोकशाहीतील 'बळी'राजे (वैचारिक कादंबरी)

## डाॅ. दत्ता पवार यांना मिळालेले पुरस्कर
* 'राजा शिवाजी वाङ्मयीन मिथ' या पुस्तकासाठी प्रभाकर पाध्ये समीक्षा पुरस्कार; ललित मासिकाच्या लक्षवेधी पुस्तकांत समावेश.

वर्ग:मराठी लेखक
क्षितिज अ होरायझन

**क्षितिज - अ होरायझन** हा एक मराठी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये  उपेंद्र लिमये  यांनी मुख्य भूमिका साकारली आहे. हा सन २०१६ मध्ये तयार झालेला एक चित्रपट आहे. या चित्रपटाचे दिग्दर्शन मनोज कदम  यांचे आहे. संपादनाचे काम नीरज व्होरलिया यांनी केले आहे. नवरोज प्रासला प्राॅडक्शनने या सिनेमाची निर्मिती केली आहे.

## कलाकार
* उपेंद्र लिमये
* वैष्णवी तांगडे
* विद्याधर जोशी
* मनोज जोशी
* संजय मोने

## पार्श्वभूमी
वैष्णवी म्हणजे वच्छी तिच्या शिक्षणासाठी प्रयत्नशील असते. परंतु घरची आर्थिक परिस्थिती हलाखीची असल्याने कुटुंबाला स्थलांतर करावे लागते. वच्छीची शिकण्याची धडपड मन खिन्न करते.  

## बाह्य दुवे
सुहास बहुळकर

सुहास बहुळकर हे एक ख्यातनाम चित्रकार आणि लेखक आहेत. 

## सुहास बहुळकर यांनी लिहिलेली पुस्तके
* आयुष्याची मौल्यवान माती : शिल्पकार करमरकर
* चित्रकार गोपाल देऊसकर : कलावंत आणि माणूस

## पुरस्कार
चतुरंग प्रतिष्ठानचा जीवनगौरव पुरस्कार (२०१८)

वर्ग:मराठी चित्रकार
वर्ग:मराठी लेखक
ना.भा. खरे

डाॅ. नारायण भास्कर खरे (जन्म : नेर-रायगड जिल्हा, १६ मार्च १८८४;  - इ.स. १९७०) हे एक हिंदुस्थानी राजकारणी व व्यवसायाने डाॅक्टर होते. त्यांचे वडील भिवंडीला सरकारी वकील होते. आई, दुर्गाबाई ही, मराठ्यांचा शेवटचा सेनापती बापू गोखले याच्या वंशातली होती. ना.भा. खरे हे मध्य प्रांतांतील काँग्रेसचे नेते, हरिजनांसाठी काम करणारे कार्यकर्ते आणि लेखक होते. महात्मा घांधींंबरोबर ते हरिजन वस्त्यांमधून फिरत असत. पण जेव्हा मध्य प्रांतात 'हरिजन मंत्री' नेमण्याची वेळ आली तेव्हा गांधीजींनी खऱ्यांना नाकारले. 

ना.भा. खरे हे नागपूरहून प्रकाशित होणाऱ्या 'तरुण भारत'चे संस्थापक होते.
 विदर्भ प्रांतिक काँग्रेसचे तिसरे अधिवेशन विदर्भातील शेंदूरजनाघाट येथे भरले होते त्यावेळी दिनांक 5 फेब्रुवारी 1938 रोजी ना. भा.खरे यांच्या हस्ते ध्वजारोहण करण्यात आले होते.

## डाॅ ना.भा. खरे यांनी लिहिलेली पुस्तके
* खरे दर्शन : खंड १, २ (निंदकांना जमालगोटा)
* दंभस्फोट (मूळ इंग्रजी My Political Memoirs, मराठी संक्षिप्त अनुवाद - आचार्य डाॅ. श्री.प्र. कुलकर्णी) : या खळबळ माजवणाऱ्या ग्रंथात खऱ्यांनी हिंदुस्थानच्या फाळणीला जबाबदार असणाऱ्या वरिष्ठ नेत्यांच्या अनीतीचा दंभस्फोट केला आहे. 
* माझी गेली बारा वर्षे उत्तराविना (आत्मकथन)
* My Defence
* My Political Memoirs or Autobiography (१९५९)
* Some speeches and statements of Dr. Khare.
* हिंदू महासभेचे अधिवेशन

## ना.भा. खरे यांच्यावरील पुस्तके
* ना.भा. खरे यांचे द्विखंडी चरित्र (ज.रा. जोशी)

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:इ.स. १८८४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७० मधील मृत्यू
पंढरीनाथ रेडकर

पंढरीनाथ दत्तात्रेय रेडकर हे सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील एक मराठी लेखक, गझलकार व कवी आहेत. प्राचार्य रेडकर यांची सत्यकथेच्या काळातील लेखक अशी ओळख आहे. त्यांचे कथासंग्रह, काव्यसंग्रह अशी अनेक पुस्तके आहेत.

## पंढरीनाथ रेडकर यांनी लिहिलेली पुस्तके
* आदरातिथ्य (माधव प्रांजळ यांच्या संबंधी)
* कर्पिल (कथासंग्रह)
* कळशीभर पाणी (कवितासंग्रह)
* गगन (संपादित, तीन पिढ्यांतील १७ लेखकांच्या कथांचा संग्रह)
* जनी
* तीर्थवेळ (कवितासंग्रह)
* रंकाळ्याचा तालेवार (छत्रपती शाहू महाराज)
* फणा (कथासंग्रह)
* महाभारत : भेदिले सूर्यमंडळ
* माझी युरोप यात्रा (आगामी, मार्च २०१९)
* मेरेवरची पाती (कवितासंग्रह)
* येई चांदणे माहेरा (कवितासंग्रह)
* रथ (कथासंग्रह)
* सुंदरा ('मधुबाला'वरचे काव्य) : 
* हंबर (ललित लेखसंग्रह)
* हे पाहिले सूर्य मी (आगामी, मार्च २०१९)

## पंढरीनाथ रेडकर यांना मिळलेले पुरस्कार
*  ‘मेरेवरची पाती’ या काव्यसंग्रहाला चिपळूण येथील लोकमान्य वाचनालयाचा ‘मृदुंगी’ काव्य पुरस्कार.. 
* ‘मेरेवरची पाती’ला कविवर्य दत्ता हलसगीकर काव्य पुरस्कार (सोलापूर).
* 'हंबर' पुस्तकाला कोंकण मराठी साहित्य परिषदेचा लक्ष्मीबाई आणि राजाभाऊ गवांदे ललित गद्य विशेष पुरस्कार 

वर्ग:मराठी साहित्यिक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
चेटीचंड

चेटीचंड हा सिंधीभाषक लोकांचा नववर्ष स्वागताचा सण आहे.सिंधी भाषेत चेट हा शब्द चैत्र महिना या अर्थी येतो.
ग्रेगोरिअन कालदर्शिकेनुसार हा सण मार्च किंवा एप्रिल महिन्यात गुढी पाडव्याच्या दिवशी येतो. चैत्रीचांद या मूळ शब्दाचा चेटीचंड हा अपभ्रंश आहे. 

## स्वरूप
उधेरोलाल किंवा झुलेलाल या सांप्रदायिक देवतेचा जन्मदिवस म्हणूनही हा दिवस ओळखला जातो. ही देवता म्हणजे वरुण देवता होय. जलाची देवता म्हणून तिची पूजा केली जाते. जलाची पूजा करण्यासाठी चेटीचंडच्या दिवशी पाण्याच्या साठ्याला दूध,पीठ आणि तांदूळ असे एकत्र मिश्रण अर्पण करतात. नदी किंवा विहीर अशा ठिकाणी जाऊन अशी पूजा होते.

काही व्यापारी या दिवशी नव्या खातेवहीची पूजा करतात.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय सण आणि उत्सव
बापुजी मार्तंड आंबेकर

बापुजी मार्तंड आंबेकर हे वृत्तपत्रलेखक व टीकाकार आणि मराठी चरित्र लेखक होते. 

## आंबेकरांची प्रसिद्ध पुस्तके
* टिळक जीवनरहस्य़ 
* पंचतंत्र भाग १ ते ३ (सहाहून अधिक आवृत्त्या)
* पंचतंत्रातील गोष्टी 
* सचित्र पंचतंत्र
* हरि नारायण आपटे यांचे संक्षिप्त चरित्र (सन १९२२)
* ह.ना. आपटे : कांहीं आठवणी आणि मनोरंजक प्रसंग (सन १९३१)
* हितोपदेश भाग १, २ (आवृत्ती २ री, इ.स. १९३१) (एकूण ५हून अधिक आवृत्त्या)

वर्ग:मराठी लेखक
मनोहर राईलकर

प्रा. मनोहर राईलकर (जन्म : ९ ऑगस्ट १९२९) हे एक मराठी लेखक आहेत. ते पुण्याच्या भावे स्कूलचे विद्यार्थी आहेत. १९४५मध्ये ते मॅट्रिक झाले. पुढे गणित आणि संख्याशास्त्र या दोन विषयांत एम.एस्‌सी. केल्यावर त्यांनी पुण्याच्या एस.पी. काॅलेजात ३४ वर्षे गणिताचे अध्यापन केले.पैकी २९ वर्षे ते गणितशाखा प्रमुख होते.  त्यानंतर शेवटची ८ वर्षे ते विज्ञानशाखा प्रमुख आणि काॅलेजचे उपप्राचार्य होते. याशिवाय ते 
* नूतन मराठी हायस्कूलच्या शिशुशाळेचे व मराठी शाळेचे ९ वर्षे प्रमुख.
* शिक्षण प्रसारक मंडळीच्या मुलींच्या शिशुशाळेचे व प्राथमिक शाळेचे प्रमुख
* अडीच वर्षे वि.रा. रुईया मूकबधिर विद्यालयाचे प्रमुख
* बालभारती गणित समितीचे १० वर्षे मानद सभासद
* १० वर्षे महाराष्ट्र माध्यमिक शालान्त परीक्षेा मंडळाच्या गणित अभ्यास मंडळाचे मानद सभासद होते.

मनोहर राईलकरांनी गणित विषयावर अनेक पुस्तके-लेख लिहिली आहेत; भाषणे दिली आहेत. त्यांच्या कथा-कादंबऱ्या-विज्ञानकथाही आहेत. बालवाडी ते पदव्युत्तर विद्यार्थ्यांशी प्रत्यक्ष संबंध असलेले ते महाराष्ट्रातील बहुधा एकमेव शिक्षक असावेत.

## मनोहर राईलकरांची पुस्तके
* कल्पान्त (अनुवादित, मूळ इंग्रजी ‘ऑन द बीच’, लेखक - नेव्हिल शूट) 
* मानसकन्या (वैज्ञानिक कादंबरी)
* श्री रमणमहर्षी  : शंका व समाधान
* संस्कृतमधील पाच एकांकिका

## मनोहर राईलकरांना मिळलेले पुरस्कार
* मराठी विज्ञान परिषदेचा पुरस्कार

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म
किरण गुरव

**किरण अनंत गुरव** हे एक मराठी कथालेखक आणि कादंबरीकार आहेत. त्यांच्या 'श्रीलिपी' या पुस्तकातील 'वडाप' या कथेचा कोल्हापूर विद्यापीठाच्या अभ्यासक्रमात समावेश झाला आहे. गुरव यांना 'बाळूच्या अवस्थांतराची डायरी' या पुस्तकासाठी साहित्य अकादमीचा २०२१ सालचा मराठी भाषेचा मुख्य पुरस्कार मिळाला. ते कोल्हापूरच्या शिवाजी विद्यापीठाचे अधीक्षक आहेत. 

## किरण गुरव यांनी लिहिलेली पुस्तके
* राखीव सावल्यांचा खेळ (कथासंग्रह)
* श्रीलिपी (कथासंग्रह)
* जुगाड (कादंबरी)
* बाळूच्या अवस्थांतराची डायरी (कथासंग्रह)
* क्षुधाशांती भुवन (कथासंग्रह)

## किरण गुरव यांना मिळालेले पुरस्कार
*  जळगाव येथील भॅंवरलाल अँड कांताबाई जैन फाऊंडेशनचा सन २०१६-१७चा ना.धों. महानोर सर्वोत्कृष्ट गद्यलेखन पुरस्कार.
* दिल्लीच्या साहित्य अकादमीतर्फे बडोद्यात आयोजित झालेल्या कार्यशाळेत कथावाचनासाठी निमंत्रण..
* महाराष्ट्र फाऊंडेशन (अमेरिका) व साधना ट्रस्ट यांच्या संयुक्त विद्यमाने दिला जाणारा ललित पुरस्कार
* महाराष्ट्र सरकारचा ग.ल. ठोकळ पुरस्कार
* मुंबई मराठी साहित्य संघाचा कथाकार शांताराम पुरस्कार
* शरद प्रकाशनाचा बाबूराव बागूल पुरस्कार
* मॅजेस्टिक प्रकाशनचा सुभाष भेंडे पुरस्कार
* जुगाड या कादंबरीला सन २०१८चा बी. रघुनाथ पुरस्कार (मराठवाडा साहित्य परिषद, औरंगाबाद) 
* जुगाड या कादंबरीला सन २०१८चा पद्मश्री डॉ. ‍विठ्ठलराव ‍विखेपाटील पुरस्कार (प्रवरानगर)
* जुगाड या कादंबरीला सन २०१८चा भी. ग. राहमारे पुरस्कार (कोपरगाव) 
* जुगाड या कादंबरीला सन २०१८चा ए. पां. रेंदाळकर पुरस्कार (रेंदाळ) 
*'बाळूच्या अवस्थांतराची डायरी' या पुस्तकासाठी साहित्य अकादमीचा २०२१ सालचा मराठी भाषेचा मुख्य पुरस्कार  

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते
अनंत लाभसेटवार

डाॅ. अनंत पां. लाभसेटवार हे एक मराठी लेखक आहेत. मुळचे नागपूरचे असलेल्या डॉ. अनंत व लता लाभसेटवार यांच्या नावाचा न्यास आणि अमेरिकेत एक डॉ. लाभसेटवार प्रतिष्ठान आहे. या प्रतिष्ठानातर्फे दरवर्षी डॉ. लाभसेटवार साहित्य सन्मान नावाचा पुरस्कार दिला जातो.  हा पुरस्कार अच्युत गोडबोले (२०१५), अरुणा ढेरे (?), आनंद यादव (२००५), भारत सासणे (२०१२), भालचंद्र नेमाडे (२००३), मधु मंगेश कर्णिक (  ), राजन गवस (२००७), डाॅ. रवींद्र शोभणे (  ), विंदा करंदीकर (  ), विश्वास पाटील (२००९), डाॅ. श्रीकृष्ण राऊत (२००२) यांना मिळाला आहे.

## पुस्तके
* अमेरिका : दशा व दिशा (वैचारिक)
* अमेरिकेच्या दुर्बिणीतून भारत (लेखसंग्रह)
* अमेरिकेतील पापनगरी : एक वारी (माहितीपर प्रवासवर्णन)
* अमेरिकेतील वाटचाल (आत्मकथन)
* अमेरिकेतील वाटचाल (माहितीपर)
* घरट्यापलीकडे (कथासंग्रह)
* चीनमधील चैन (माहितीपर प्रवास)
* झोके अमेरिकेतले (प्रवासवर्णन)
* ट्रंप (चरित्र)
* डॉलर्सच्या फुलवाती (माहितीपर)
* तरंग (कथासंग्रह)
* पराकाष्ठा (कादंबरी)
* बिल गेट्स (व्यक्तिचित्रण)
* बिल गेट्स : संगणक प्रणालीचा राजा (चरित्र)
* विवाहिता (कादंबरी)
* विश्व भटकंती (प्रवासवर्णन)
* विश्वसंचारी (प्रवास वर्णन) 
* सत्यमेव जयते (?)
* स्टीव्ह जॉब्स (व्यक्तिचित्रण)
* हुंकार (कथासंग्रह)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
श्रीकांत मुळे

श्रीकांत मुळे हे एक मराठी लेखक आहेत. 

## श्रीकांत मुळे यांनी लिहिलेली पुस्तके
* अर्धउत्क्रांत (कादंबरी)
* आंधळ्या गरुडाच्या छायेत (मनोविश्लेषणात्मक कादंबरी)
* आभाळाचं पान (कथासंग्रह)
* आहे रोहिणीचं जळ, तरीही (कथासंग्रह)
* कथा उजेडाच्या (कथासंग्रह)
* तसं झालं असतं तर (दीर्घकथा)

वर्ग:मराठी लेखक
शोभा भागवत

**शोभा भागवत** (२९ ऑगस्ट, १९४७ - ८ डिसेंबर, २०२३) या बालमानसशास्त्राच्या अभ्यासिका आणि प्रामुख्याने मुलांसंबंधी पुस्तके लिहिणाऱ्या मराठी लेखिका होत्या. त्या पुण्यातील गरवारे बालभवनच्या संचालिका होत्या.

## पुस्तके
* आपली मुलं (मार्गदर्शनपर)
* गंमतजत्रा (बालसाहित्य)
* गारांचा पाऊस (मार्गदर्शनपर)
* बहुरूप गांधी (अनुवादित बालसाहित्य, मूळ इंग्रजी लेखक - अनु बंदोपाध्याय) . या पुस्तकाला जवाहरलाल नेहरूंची प्रस्तावना आहे.   
* मूल नावाचं सुंदर कोडं (मुलांच्या बोलांचे संकलन)
* विश्व आपलं कुटुंब (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक - कृष्णकुमार). - मार्गदर्शनपर.
* सारं काही मुलांसाठी (मार्गदर्शनपर)

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२३ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अशोक देशपांडे

अशोक देशपांडे हे एक मराठी लेखक आहेत. 

## अशोक देशपांडे यांची पुस्तके
* अंतर्नाद (कथासंग्रह)
* अमृता (एका फ्रेंच कादंबरीचे स्वैर रूपांतर)
* एका जनार्दनी (संत एकनाथांच्या आयुष्यावरील दीर्घ कादंबरी)
* चला पंढरीसी जाऊ (माहितीपर)
* झाला निळा पावन  (संत निळोबारायांवरची कादंबरिका)
* दास संतुष्ट जाला ! (संत रामदासांवरची कादंबरी
* देव आले पंढरीला (संत भानुदासांवरची कादंबरी)
* नभी झुंजले वायुपुत्र (माहितीपर)
* नाती-गोती (कथासंग्रह)
* नौसेनेचा वाजे डंका (माहितीपर)
* फिनिक्‍स झेप (कादंबरी)
* बहिणा (संत बहिणाबाईंच्या जीवनावरची कादंबरी)
* बिलंदर बबलू 
* बेटावरचा कैदी 
* ब्रह्मचैतन्य (गोंदवलेकर महाराज यांच्या जीवनावरची कादंबरी)
* मेवाडचा महावीर (वीर दुर्गादासवरची कादंबरी)
* लढले पौरुष देशासाठी (माहितीपर)
* विजयंता भारत भाग १ ते ४.
* विवेकामृत (आध्यात्मिक)
* सतीचं वाण (बालसाहित्य)
* सरदार कडकराम (बालसाहित्य)
वासंती घैसास

**वासंती घैसास** या प्रवासवर्णनांवरील पुस्तके लिहिणाऱ्या एक मराठी लेखिका आहेत. 

## पुस्तके
* प्रवास तंत्र आणि मंत्र 
* सफर चारधाम हिमालय 
* सफर पूर्वघाटाची /साद पूर्व घाटाची (ओरिसा, आंध्र प्रदेश, वगैरे)
* सफर बद्रीकेदार गंगोत्री यमुनोत्रीची 
* सफर मध्य प्रदेशची 
* सफर हिमाचल लडाखची 
* साद ईशान्य भारताची 

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
स्मिता उदय वाघ

**कोण आहेत सौ. स्मिता वाघ?**

१७ व्या लोकसभा निवडणुकांसाठी जळगाव मतदार संघातून सौ. स्मिता वाघ यांना भाजप कडून उमेदवारी जाहीर झाली आहे. स्मिता वाघ अमळनेरच्या रहिवासी असून माजी जिल्हा परिषद अध्यक्ष म्हणून त्यांनी काम पाहिले आहे. त्यांचे मूळ गाव अंदरसुल (ता. येवला जि. नाशिक) असून हल्ली मुकाम अमळनेरच आहे.

स्मिता वाघ यांचे सासरे २५ वर्ष सरपंच राहिलेले आहेत तर वडीलही पंचायत समितीचे सभापती राहिले आहेत. त्यामुळे बालपणापासून घरात राजकीय वातावरणाचे संस्कार त्यांच्यावर रुजले व वडील आणि सासरे यांच्या प्रेरणेतूनच त्यांच्यात एक कार्यकर्तीचा जन्म झाला असे त्या अभिमानाने सांगतात.

उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठाच्या स्थापनेसाठी गाजलेल्या तत्कालीन आंदोलनात स्मिता वाघ यांचा सक्रिय सहभाग राहिला आहे. १९८५ - ९०च्या दरम्यान अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषदेचे त्यांनी धडाडीने काम केले आहे. त्यामुळे त्यांच्यात 'राष्ट्रवाद' व 'राष्ट्र प्रथम' या विचारांची मुळे रुजली.  राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाशी त्यांची वैचारिक बांधिलकी असून संघ परिवाराच्या कार्यात त्यांचा सक्रिय सहभाग राहिलेला आहे.

## स्मिता वाघ यांचा राजकीय प्रवास
स्मिता वाघ यांचा भाजपशी सर्वात पहिला संबंध १९९२मध्ये आला. तेव्हापासून भाजपच्या कार्यात त्यांनी सक्रिय सहभाग घेण्यास सुरुवात केली. २००३मध्ये भाजपच्या महिला मोर्चाच्या जिल्हाध्यक्षा म्हणून त्यांच्याकडे जबाबदारी आली, तेव्हा  सकुशल काम हाताळले व पक्ष बांधणीचे काम करत अनेक महिलांना पक्षाशी जोडले. २००२ ते २०१५ पर्यंत जळगाव जिल्हा परिषदेच्या सलग तीनवेळा सदस्य म्हणून निवडून आल्यामुळे जिल्ह्यातील राजकारण त्यांनी चांगलेच जवळून पाहिले आहे.

२००५ मध्ये उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठातून सेनेट सदस्या म्हणून निवडून आल्यामुळे त्यांचा आत्मविश्वास वाढला. तेव्हापासून त्यांच्या राजकीय प्रवासाने जो वेग धरला, तो पुढे वाढतच राहिला. त्याचा प्रत्यय म्हणून २००९ला त्या जळगांव जिल्हा परिषदेच्या अध्यक्षा झाल्या व त्या बरोबरच भाजपच्या राष्ट्रीय कार्यकारिणी सदस्याही झाल्या.. याचा परिपाक म्हणजे २०१५मध्ये भाजपच्या महिला मोर्चाच्या प्रदेशाध्यक्ष म्हणून त्यांच्याकडे मोठी जबाबदारी आली, ती त्यांनी लीलया पार पाडली.

त्यांच्याकडे २०१७पासून महाराष्ट्र प्रदेश सरचिटणीस म्हणून जबाबदारी आली आहे. २०१७मध्ये त्या विधानपरिषदेच्या आमदार म्हणून निवडून आल्या, तेव्हापासूनच त्यांची पुढची वाटचाल लोकसभेकडे होणार अश्या चर्चा रंगू लागल्या होत्या. १७ व्या लोकसभा निवडणुकांसाठी भाजपतर्फे त्यांना जळगांव मतदार संघातून उमेदवारी जाहीर झाली आहे. **ताज्या बातमीनुसार स्मिता वाघ यांच्याऐवजी उन्मेष पाटील निवडणूक लढवतील. 
**

वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
कुकडे

**कुकडे** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील पालघर तालुक्यातील एक गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
बोईसर रेल्वे स्थानकापासून पूर्वेस बेटेगाव मार्गाने गेल्यावर वाळवे गावानंतर हे गाव लागते. बोईसर रेल्वे स्थानकापासून हे गाव १० किमी अंतरावर आहे.

## हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती,नागलीशेती केली जाते.ह्या गावाला सूर्या कालव्याचे सिंचनासाठी पाणी पुरविण्यात येते आणि त्या पाण्यावर उन्हाळ्यात भातशेती केली जाते.

## लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात २१५ कुटुंबे राहतात. एकूण ८८६ लोकसंख्येपैकी ४६० पुरुष तर ४२६ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ७२.५८ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ७९.९० आहे तर स्त्री साक्षरता ६४.८५ आहे. गावातील शून्य ते सहा वर्षे वयाच्या लहान मुलांची संख्या १३१ आहे. ती एकूण लोकसंख्येच्या १४.७९ टक्के आहे. मुख्यतः आदिवासी समाजातील लोक येथे राहतात. छोट्या प्रमाणावर शेती व शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर म्हणून ते काम करतात.अगदी लहान प्रमाणात कुक्कुटपालन, बकरीपालन सुद्धा ते करतात.

## नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत. महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बस बोईसर रेल्वे स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. ऑटोरिक्षा सुद्धा बोईसरवरून दिवसभर उपलब्ध असतात.

## जवळपासची गावे
रावते,खानिवडे, शिगाव, खुताड, वाळवे, बोरशेती, लालोंडे, किराट, गुंदाळे, महागाव, कांबळगाव  ही जवळपासची गावे आहेत.कुकडे गावासह महागाव आणि वाळवे गावे महागाव ग्रामपंचायतीमध्ये येतात.

## संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३.
https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
४.
http://tourism.gov.in/

वर्ग:पालघर तालुक्यातील गावे
के. सरस्वती अम्मा

**के. सरस्वती अम्मा** (१४ एप्रिल १९१९- २६ डिसेंबर १९७५) एक मल्याळम नारीवादी लेखक होते ज्यांचे लघु कथा अनेक अमेरिकन ग्रंथांत अनुवादित केले गेले आहे. 

## साहित्यिक कारकीर्द 
के. सरस्वती अम्मा यांनी १९३८ साली प्रकाशित झालेल्या लघु कथासमवेत मल्याळम साहित्य परिदृश्यात प्रवेश केला.  त्यानंतर १२ लघु कथा, एक कादंबरी, एक नाटक आणि १९५८ मध्ये पुरुषामिल्लथा लोकम नावाच्या निबंधाचे पुस्तक. त्या काळात तिला 'माणूस द्वेष' म्हणून परावृत्त केले गेले.  सध्याच्या नारीवादी विद्वानांनी तिला एक प्रतिभा म्हणून साकारले.  

'बियोन्ड कुलीना आणि कुलता: द क्रिटिक ऑफ लिंग फार्स इन द राइटिंग्ज या पुस्तकाचे शीर्षक के. सरस्वती अम्मा यांनी लिहिले आहे. भारतीय जर्नल ऑफ जेंडर स्टडीजमध्ये के. सरस्वती अम्मा यांच्या लिखाणाची पुनरावृत्ती होते. 

सरस्वती अम्मा यांच्या कल्पनेची निवड, त्यातील काही इंग्रजी भाषांत केली गेली आहेत. हे कथांमधून प्रकाशित झाले आहे. जॅन्सी जेम्सच्या भाषणात ती म्हणते, "कथांमध्ये त्यांनी पुरुषांविषयी आणि स्त्रियांच्या भ्रमांचे भंग केले, आणि तिला एक प्राणघातक नारीवादी म्हणून प्रतिष्ठा दिली."

## कार्य 
कादंबरी 

प्रीमा भोजानम - १९४४

**खेळा** 

देवदुथ (देवाच्या संदेशवाहक) - १९४५

**लघुकथा** 

पोन्नुकुडम (सोन्याचे पोट) - १९४७ 

स्त्रीजंमम (स्त्री म्हणून जन्माला) - १९४६ 

किझजीवनवकरी (सुब्जुगेट्फ महिला) - १९४९ 

कलामंदिरम (कला मंदिर) - १९४९

## संदर्भ 
वर्ग:लेखिका
वर्ग:इ.स. १९१९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७५ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:भारतीय स्त्रीवादी लेखिका
शंकर सखाराम

**शंकर सखाराम पाटील** (जन्म : इ.स. १९५१;  - ऑक्टोबर २०१२) हे मराठीतले एक भाषाभ्यासक लेखक व कवी होते. मराठीच्या बोलीभाषांतील अनेक ग्रामीण शब्दांची व्युत्पत्ती आणि अर्थ त्यांनी उलगडून दाखवला आहे. 

शंकर सखाराम यांनी महाविद्यालात असल्यापासून कथालेखनाला सुरुवात केली. त्यांना कोकणातील ग्रामीण कथालेखक समजले जाते. त्यांनी आपल्या कवितेतून शेतकऱ्यांच्या दुःखाचे वर्णन केले आहे.

शंकर सखाराम हे मुंबईतील चेंबूरच्या आचार्य मराठे महाविद्यालयात मराठी विषयाचे प्राध्यापक होते. २०११ साली ते सेवानिवृत्त झाले होते. त्यांनी कथा, कादंबऱ्यांसह विविध वृत्तपत्रांत स्तंभलेखन असे विपुल लेखन केले होते. 

## पुस्तके
* आपणांस माहित असावे असे (सामान्य ज्ञान)
* एसईझेड (सेझ)
* कामगार
* कोजागिरी (बालसाहित्य, कथासंग्रह)
* कोसलन (कादंबरी) 
* गावदरणी (ललित)
* घरपरसू (ललित)
* घुगाट (कथासंग्रह)
* झोंज (कथासंग्रह)
* बखर सदाशिव वाशीकरची (कादंबरी)
* बलुतेदार (माहिती आणि शब्दचित्रे)
* बोध गोष्टी (ललित)
* भूक (कादंबरी)
* माया (कादंबरी)
* मेल (कथासंग्रह)
* लघुउद्योजक
* शब्दानुबंध
* शिकार (कथासंग्रह)
* शेतकरी राजा 
* सायादान (कादंबरी)
* सूर मातीचा (लेखसंग्रह)
* सोनचाफा (कादंबरी)
* हरवलेली वस्तुसंस्कृती

## पुरस्कार
* प्रा० ना.गो. कालेलकर यांच्या नावाचा मराठी अभ्यास परिषद पुरस्कार.  याआधी हा पुरस्कार 'महाबँक भाषाविषयक लेखन पुरस्कार' या नावाने ओळखला जात होता. 
* महाराष्ट्र राज्य पुरस्कार, जनसारस्वत सन्मान, रोहमारे ग्रामीण साहित्य पुरस्कार, कवी केशवसुत पुरस्कार वगैरे.

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९५१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष लेखक
कुरगाव

**कुरगाव** हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील पालघर तालुक्यातील एक गाव आहे.महाराष्ट्र राज्य सरकारच्या ग्रामीण विकास विभागातर्फे आर आर पाटील सुंदर गाव पुरस्कार योजनेअंतर्गत इसवी सन २०२३-२४ या आर्थिक वर्षासाठी ह्या गावाला जिल्हास्तरीय सुंदर गाव पुरस्कार मिळाला आहे.या गावाच्या ग्रामपंचायतीला राज्य सरकारचे पन्नास लाख रुपयांचे बक्षीस जाहीर करण्यात आले आहे.

## भौगोलिक स्थान
बोईसर रेल्वे स्थानकापासून पश्चिमेला तारापूर मार्गाने गेल्यावर पास्थळ गावानंतर हे गाव लागते. बोईसर रेल्वे स्थानकापासून हे गाव ७.४ किमी अंतरावर आहे.

## हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.

## लोकजीवन
हे एक मोठे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात ८५७ कुटुंबे राहतात. एकूण ३५१३ लोकसंख्येपैकी १९४४ पुरुष तर १५६९ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ८८.१९ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ९२.९३ आहे तर स्त्री साक्षरता ८२.१३ आहे. गावातील शून्य ते सहा वर्षे वयाच्या लहान मुलांची संख्या ३८९ आहे. ती एकूण लोकसंख्येच्या ११.०७ टक्के आहे.

## नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते, वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता, पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत. महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बस बोईसर रेल्वे स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी मिळतात. बोईसर रेल्वे स्थानकावर ऑटोरिक्शासुद्धा दिवसभर असतात.

## जवळपासची गावे
अक्करपट्टी, उनभाट, पोफरण, पथराळी, वेंगणी, दांडी, उच्छेळी, नवापूर, टेंभी, पामटेंभी, कोळवडे ही जवळपासची गावे आहेत.

## संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html

२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html

३.
https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/

४.
http://tourism.gov.in/

वर्ग:पालघर तालुक्यातील गावे
द.दि. पुंडे

**डॉ. दत्तात्रेय दि. पुंडे** (जन्म : २६ डिसेंबर १९३८)

कुसुमाग्रज यांचे साहित्य, वाड्मयेतिहास आणि भाषाशास्त्र व भाषाविषयक लेखन ही त्यांच्या अभ्यासाची क्षेत्रं आहेत. 
* मुंबई विद्यापीठातर्फे उत्तम संशोधक म्हणून ‘प्रा. अ. का. प्रियोळकर स्मृती पारितोषिक’
* महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचा डॉ. गं. ना. जोगळेकर स्मृती पुरस्कार 

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म
भारतीय रिपब्लिकन पक्ष (गवई)

**भारतीय रिपब्लिकन पक्ष (गवई)** किंवा **रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडिया (गवई)**  हा एक राजकीय पक्ष आहे. रा.सु. गवई यांनी या पक्षाची स्थापना केलेली असून हा पक्ष भारतीय रिपब्लिकन पक्षाचा एक घटक पक्ष आहे. गवई यांनी या पक्षाचे अध्यक्ष होते तसेच त्यांनी भाऊराव गायकवाड यांच्यानंतर भारतीय रिपब्लिकन पक्षाचे अध्यक्ष म्हणून सुद्धा कार्य केलेले आहे. सध्या ह्या पक्षाचे अध्यक्ष व नेते रा.सु. गवईंचे पुत्र राजेंद्र गवई हे आहेत. राजेंद्र गवई हे व्यवसायाने डॉक्टर व राजकारणी आहेत.

## संदर्भ
वर्ग:भारतातील राजकीय पक्ष
वर्ग:महाराष्ट्रातील राजकीय पक्ष 
वर्ग:दलित राजकारण 
वर्ग:आंबेडकरवादी राजकीय पक्ष
वर्ग:भारतीय रिपब्लिकन पक्ष
मांगेलवाडा

**मांगेलवाडा** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील पालघर तालुक्यातील एक गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
केळवे रेल्वे स्थानकापासून पश्चिमेला केळवे मार्गाने गेल्यावर हे गाव लागते. केळवे रेल्वे स्थानकापासून हे गाव ८ किमी अंतरावर आहे.

## हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.

## लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात ३११ कुटुंबे राहतात. एकूण १४०३ लोकसंख्येपैकी ६७९ पुरुष तर ७२४ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ८७.६२ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ९२.८३ आहे तर स्त्री साक्षरता ८२.८४ आहे. गावातील शून्य ते सहा वर्षे वयाच्या लहान मुलांची संख्या ११९ आहे. ती एकूण लोकसंख्येच्या ८.४८ टक्के आहे. मुख्यतः मांगेली समाजातील लोक येथे राहतात.त्यांचा मुख्य व्यवसाय समुद्रात मासेमारी करणे हा आहे. अलीकडे केळवे पर्यटन स्थळ झाल्यामुळे पर्यटकांना जेवण व राहण्यासाठी रिसॉर्ट व्यवसाय ही केला जातो.

## नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत. महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बस पालघर तसेच केळवे रोड रेल्वे स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. ऑटोरिक्षा सुद्धा पालघर तसेच केळवे रोड रेल्वे स्थानकावरून दिवसभर उपलब्ध असतात.

## जवळपासची गावे
टोकराळे, बांदते, झांझरोळी, केळवे रोड, केळवे, मायखोप, रोठे, लालठाणे, गिरनोळी, सागवे, कोकणेर  ही जवळपासची गावे आहेत.केळवे आणि मांगेलवाडा ही गावे केळवे ग्रामपंचायतीमध्ये येतात.

## संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html

२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html

३.
https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/

४.
http://tourism.gov.in/

वर्ग:पालघर तालुक्यातील गावे
विनय वाईकर

डाॅ. **विनय वाईकर** (१९४१ - २ जानेवारी, २०१३) हे गझल या विषयावर अनेक पुस्तके लिहिणारे लेखक होते. त्यांनी अन्य पुस्तकेही लिहिली आहेत. त्यांचे वास्तव्य नागपूरला असे. ते भूलतज्ज्ञ होते.

वाईकर हे भारतीय लष्कराच्या वैद्यक सेवेत  दहा वर्षे होते. १९६३,१९६५ आणि १९७१ अशा तीन युद्धांचा अनुभव घेऊन ते मेजर या हुद्यावरून निवृत्त झाले. प्रभावी वक्ता, कथाकथनकार व कवी असलेल्या डॉ. वाईकरांच्या युद्धकथा आणि ललित लेखन प्रकाशित झाले आहे. मराठीसोबतच हिंदी, उर्दू आणि इंग्लिश भाषांवर त्यांचे प्रभुत्व होते.  त्यांनी गझल या विषयाखेरीज युद्धकथा, दोन अंकी नाटके लिहिली व शिवाय वर्तमानपत्रांत विविधांगी विषयांवर ललित लेखन केले. 

विदर्भातल्या अकोला शहरात इ.स. १८६४ साली सुरू झालेल्या बाबुजी देशमुख या नामांकित व्याख्यानमालेत विनय वाईकर यांचे भाषण झाले होते.

दूरचित्रवाणीवरील 'नाती' या मालिकेचे लेखन वाईकरांचे होते. 

वाईकर हे प्रहार या संघटनेचे संस्थापक सदस्य होते.

## पुस्तके
* आईना-ए-गझल (कोश, सहलेखिका - डॉ. जरिना सानी) 
* कलाम - ए - गालिब 
* गझल दर्पण
* गुलिस्तान-ए-गझल (उर्दू गझलांचा इतिहास)
* ती अवचित येते तेव्हा (दोन अंकी संगीत नाटक)
* परिस्थिती आटोक्यात आहे (मुक्त काव्य)
* फौजी (कथासंग्रह)
* रक्तरंग (कथासंग्रह)
* लोखंडी पूल (एकांकिका)
* हिटलरच्या देशात (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखिका - सुजाता ओगले)

## पुरस्कार
* 'लोखंडी पूल' या एकांकिकेला विदर्भ साहित्य संघाचा पुरस्कार 
* आईना-ए-गझल या पुस्तकाला महाराष्ट्र राज्य शासनाच्या उर्दू अकादमीचा पुरस्कार.,

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९४१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सिक्कीम विधानसभा निवडणूक, २०१९

**सिक्कीम विधानसभा निवडणूक, २०१९** ही भारत देशामधील सिक्कीम राज्याची विधानसभा निवडणूक होती. ११ एप्रिल २०१९ रोजी विधानसभेच्या ३२ जागांसाठी सिक्कीम राज्यात मतदान केले गेले. सिक्कीम डेमोक्रॅटिक फ्रंटचे पवनकुमार चामलिंग हे १९९४ ते २०१९ सिक्कीमचे मुख्यमंत्री होते. परंतु २०१९ सालच्या निवडणुकीमध्ये सिक्कीम क्रांतिकारी मोर्चा पक्षाने १७ जागांवर विजय मिळवला व पक्षाचे अध्यक्ष प्रेम सिंह तमांग सिक्कीमचे नवे मुख्यमंत्री बनले.

## निकाल
### सदस्य
वि
वर्ग:इ.स. २०१९ मधील विधानसभा निवडणुका
वर्ग:सिक्कीम विधानसभा निवडणुका