open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
स्त्रियांमधील जननांग छेदन

**स्त्रियांमधील जननांग अंगच्छेदन** (**FGM**), ज्याला **स्त्रियांमधील जननांग कापून काढणे** आणि **स्त्रीचा सुंता करणे** असे देखील म्हणतात, या सर्वांची वर्ल्ड हेल्थ ऑर्गनायझेशन (WHO) ने अशी व्याख्या केली आहे “सर्व कार्यपद्धती ज्यामध्ये स्त्रियांचे बाह्य जननेंद्रिय आंशिकरित्या किंवा पूर्णपणे काढून टाकणे किंवा स्त्रियांमधील जननांग अवयव वैद्यकीय नसलेल्या कारणांसाठी काढून टाकणे समाविष्ट असते”. FGM हे वांशिक गटतसेच उप-सहारा आणि ईशान्य आफ्रिका यांमधील 27 देशांमध्ये, आणि आशिया, मध्य पूर्व आणि इतर ठिकाणच्या स्थलांतरित समुदायामध्ये कमी प्रमाणात, एक सांस्कृतिक विधी म्हणून करण्याचा प्रघात आहे.  ते करण्याचे वय हे जन्माच्या दिवसापासून ते तारुण्यापर्यंत बदलत जाते, अर्ध्या देशांमध्ये जिथे राष्ट्रीय आकडे उपलब्ध आहेत, तेथे बऱ्याच मुलींना वयाच्या पाचव्या वर्षापूर्वी कापले जाते. 

या पद्धतीमध्ये एक किंवा अनेक कार्यपद्धती समाविष्ट आहेत, ज्या वांशिक गटानुसार बदलतात. त्यामध्ये योनिलिंग आणि चीरीटोप; संपूर्ण योनिलिंग किंवा त्याचा भाग आणि अंतर्गत चीरी; आणि त्याचे सर्वात गंभीर स्वरूप (योनी मुख शिवणे - इन्फिब्युलेशन) बाह्य चीरी आणि योनीचा शेवट हे सर्व किंवा त्यांचा भाग काढून टाकणे समाविष्ट असते. या शेवटच्या कार्यपद्धतीत, ज्याला WHO प्रकार IIIFGM म्हणते त्यामध्ये, लघवी आणि पाळीचे रक्त बाहेर पडण्यासाठी एक छोटेसे भोक ठेवले जाते आणि योनी संभोग आणि प्रसूतीसाठी उघडली जाते. आरोग्यावर होणारे परिणाम हे कार्यपद्धतीवर अवलंबून असतात पण त्यामध्ये वारंवार होणारे जंतूसंसर्ग, जुनाट वेदना, गाठी, गर्भवती होण्यासाठी असमर्थता, प्रसूतीदरम्यान गुंतागुंत आणि जीवघेणा रक्तस्त्राव समाविष्ट असू शकतो.

या प्रथेचे मूळ लिंग असमानता, स्त्रीच्या लैंगिकतेवर नियंत्रण करण्याचे प्रयत्न आणि पवित्रता, नम्रता आणि दिसण्याबद्दलच्या कल्पना यांमध्ये आहे. हे सहसा बायकांद्वारे सुरू आणि पूर्ण केले जाते, ज्यांना ते करण्यात अभिमान वाटतो आणि ज्यांना अशी भीती वाटते की त्यांच्या मुलींना आणि नातींना तसे न कापल्यास मुलींवर सामाजिक बहिष्कारटाकला जाईल. ते एकवटलेले असलेल्या 29 देशांमधील 130 दशलक्ष स्त्रिया आणि मुलींनी FGM अनुभवलेले आहे. आठ दशलक्षांहून जास्त स्त्रियांचे योनी मुख शिवलेले आहे, अशी पद्धत जी ड्जिबौटी, एरिट्रेया, सोमालिया आणि सुदान मध्ये मोठ्या प्रमाणात आढळते. 

FGM जिथे घडते अशा अनेक देशांनी त्याला बेकायदेशीर ठरविले आहे किंवा मर्यादा घातल्या आहेत, पण कायद्यांच्या अंमलबजावणीची स्थिती असमाधानकारक आहे. 1970 पासून लोकांना ते सोडून देण्यासाठी मन वळविण्याचे प्रयत्न आंतर्राष्ट्रीय स्तरावर होत आहेत आणि 2012 मध्ये यूनायटेड नेशन्स जनरल असेम्ब्ली ने FGMला मानवी हक्कांचे उल्लंघन म्हणून मान्य केले आहे. विरोधावरही टीका करणारे असतात, विशेषतः मानववंशशास्त्रज्ञ.एरिक सिल्वरमॅन लिहितात की FGM हे सांस्कृतिक सापेक्षवाद, सहनशीलता आणि मानवी हक्कांची सार्वत्रिकता यांबद्दल अवघड प्रश्न उपस्थित करून मानववंशशास्त्रज्ञांच्या नैतिक विषयांचा केंद्रबिंदू बनले आहे.

## संदर्भ
वर्ग:मानवी शरीर
वर्ग:लिंगभाव आणि लैंगिकता
वर्ग:लिंगभावात्मक भेदभाव
वर्ग:लैंगिक अत्याचार
वर्ग:इंग्रजी आकडे असणारे लेख
महिला आरक्षण

**महिला आरक्षण** हे एखाद्या क्षेत्रात महिलांना संधी देण्यासाठी केलेली व्यवस्था आहे.

## भारतातील निवडणुका
भारत देशात कर्नाटक राज्याने प्रथमच १९८० मध्ये जिल्हा परिषदेमध्ये महिलांसाठी २५% जागा आरक्षित केल्या. असा कायदा केल्यानंतरच्या पहिल्या निवडणुकीत अनेक जागा रिकाम्या राहिल्या कारण अशा महिला आरक्षित जागांवर उभे रहाण्याची संधी घेणाऱ्या महिलाच नव्हत्या. १९८७ मध्ये ओरिसाने महिलांसाठी ३३% आरक्षण केले.

केंद्र सरकारने ७३ वी घटना दुरुस्ती करून जेव्हा महिला आरक्षण लागू केले, त्यापूर्वीच या राज्यांनी त्या दिशेने जाणारी पावले टाकली होती.

वर्ग:लिंगभाव अभ्यास
वर्ग:स्त्रीवाद
वर्ग:सामाजिक बदल
वर्ग:राजकीय सुधारणा
के.एस. गोडे

के.एस. गोडे (जन्म : इ.स. १९३९) हे महाराष्ट्रातील एक प्रसिद्ध शब्दभ्रमकार आहेत. हे काम करणाऱ्या अन्य शब्दभ्रमकारांना ते बोलक्या बाहुल्या बनवून देतात. 

‘बोलक्या बाहुल्यां’चा संचार तसा विश्वव्यापी आहे. देश-परदेशात बोलक्या बाहुल्यांचे कार्यक्रम सादर होतात. हे कार्यक्रम करणाऱ्या मंडळींना ‘शब्दभ्रमकार’ म्हणून ओळखले जाते. या शब्दभ्रमकारांमध्ये के. एस. गोडे हे एक महत्त्वाचे नाव आहे. गोडे यांनी आत्तापर्यंत चारशेहून अधिक बोलके बाहुले तयार केले आहेत. व्यंगचित्रकार आर.के. लक्ष्मण यांच्या ‘कॉमन मॅन’चा गोडे यांनी तयार केलेला मुखवटा तर अमेरिकेत पोहोचला आहे.  

गोडे हे स्वतः उत्तम शब्दभ्रमकार असून गेल्या काही वर्षांत त्यांनी ३०० शब्दभ्रमकार तयार केले आहेत. यापैकी सुमारे १५० जण गोडे यांनी तयार केलेल्या बोलक्या बाहुल्यांचा वापर करून त्यावर आपली उपजीविका करत आहेत. इ.स. १९७० पूर्वी भारतात हाताच्या बोटावर मोजता येतील इतकेच शब्दभ्रमकार होते. याचे मुख्य कारण म्हणजे या कलेसाठी लागणारे बोलके बाहुले भारतात तयार होत नसत; ते परदेशातून आणावे लागत. हे लक्षात घेऊन १९७७ मध्ये गोडे यांनी पहिला बोलका बाहुला तयार केला. त्यानंतर गोडे यांनी बाहुले तयार करण्याचा सपाटाच लावला. वयाच्या पंचाहत्तीनंतरही त्यांनी बोलका बाहुला तयार करण्यात स्वतःला गुंतवून ठेवले आहे. एक बाहुला तयार करण्यासाठी सुमारे दोन महिने लागतात. गोडे यांनी तयार केलेल्या बोलक्या बाहुल्यांनी शंभराचा आकडा पार केला तेव्हा त्याची दखल ‘लिम्का बुक रेकॉर्ड’ने घेतली होती.

गोडे यांच्या सव्वाचारशे बोलक्या बाहुल्यांपैकी ७५ बाहुले अमेरिका, जपान, हॉलंड आदी देशात विकले गेले आहेत. गोडे यांनी ‘शब्दभ्रम शास्त्र आणि कला’ हे या विषयावरील मराठीतील पहिले पुस्तक लिहिले आहे. या विषयावरील पहिली दृकश्राव्य ध्वनिफीतही गोडे यांनी तयार केली असून त्यांनी लिहिलेल्या ‘मॅजिक ऑफ टॉकिंग डॉल’ या इंग्रजी पुस्तकाचा आंध्र प्रदेशातील तेलुगू विद्यापीठाच्या अभ्यासक्रमात समावेश झाला आहे. 

राज्य शासन आणि विद्यापीठ स्तरावर या कलेचे रीतसर प्रशिक्षण दिले जावे, तरच या कलेचे जतन आणि संवर्धन होईल, असे गोडे यांचे म्हणणे आहे.

## जीवनगौरव पुरस्कार
पुणे शहरात ९ मे २०१७ रोजी एक बाहुली नाट्य संमेलन आणि त्याला जोडून बाहुल्यांचे प्रदर्शन भरले होते. या नाट्य संमेलनाच्या वेळी के.एस. गोडे यांना जीवनगौरव पुरस्कार प्रदान झाला.

वर्ग:मराठी व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९३९ मधील जन्म
आंग्ल-रशियन युद्ध (१८०७-१८१२)

नेपोलियोनिक युद्धांदर्म्यान **आंग्ल-रशिया युद्ध** (२ सप्टेंबर १८०७ - १८ जुलै १८१२) हा संयुक्त राजतंत्र व रशिया यांच्यातील शत्रुत्वाचा टप्पा होता.

वर्ग:रशियाचा इतिहास
वर्ग:युनायटेड किंग्डमचा इतिहास
कलानुभव संगीत महोत्सव

**कलानुभव संगीत महोत्सव** पुण्यात आयोजित होणारा संगीत महोत्सव आहे. हा हा महोत्सव किराणा घराण्याचे प्रख्यात गायक पं. संगमेश्वर गुरव यांच्या स्मृतिदिनाच्या निमित्ताने कलानुभव चॅरिटेबल ट्रस्टतर्फे आयोजित केला जातो. याची सुरुवात इ.स. २०१६मध्ये झाली.

कलानुभव संगीत महोत्सवात किराणा घराण्याच्या नामवंत आणि युवा गायकांच्या संगीत मैफिली होतात. त्यावेळी गायकांना *संगमेश्वर गुरव स्मृती पुरस्कार* आणि *संगमेश्वर युवा पुरस्कार* प्रदान होतात. तसेच नृत्य स्पर्धेसाठीही पुरस्कार दिले जातात.

वर्ग:संगीत महोत्सव
दासरी नारायण राव

**दासरी नारायण राव**(जन्म ४ मे इ.स. १९४२. मृत्यू ३० मे इ.स. २०१७) हे प्रसिद्ध तेलगू दिग्दर्शक आणि माजी कोळसा राज्यमंत्री  होते.
दासरी नारायण राव यांनी तेलगू, तमिळ आणि हिंदी भाषेतील १२५ पेक्षा अधिक चित्रपटांचे दिग्दर्शन केले आहे. शिवाय त्यांनी ५०हून अधिक चित्रपटांची निर्मिती सुद्धा केली आहे. त्यांनी दिग्दर्शित केलेल्या चित्रपटांपैकी प्रेमाभिषेकम, मेघा संदेशाम, ओसे रामुलामा आणि टाटा मनावदु हे चित्रपट गाजले होते. राव यांच्या चित्रपटसृष्टीतील कामगिरीबद्दल त्यांना विविध पुरस्कारांनी गौरविण्यात आले होते.

काही दिवसांपूर्वी राव यांनी तामिळनाडूच्या दिवंगत मुख्यमंत्री जयललिता यांच्यावर चरित्रपट बनवण्याची घोषणाही त्यांनी केली होती.

दासरी नारायण राव यांनी माजी पंतप्रधान मनमोहन सिंह यांच्या सरकारमध्ये कोळसा राज्यमंत्री म्हणून काम पाहिले होते. मात्र, कोळसा खाण वाटप घोटाळ्याप्रकरणी त्यांच्यावर आरोपपत्र दाखल करण्यात आले होते.

वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेते
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९४२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१७ मधील मृत्यू
बालचित्रवाणी

**बालचित्रवाणी** ही शासकीय शैक्षणिक तंत्रज्ञान संस्था होती. हिला भारत सरकारकडून एप्रिल २००३पर्यंत अनुदान मिळत होते. जून १९८४मध्ये मुंबईत स्थापन झालेली ही संस्था १४-११-१९८६ रोजी पुण्यात आली. ही संस्था पुणे विद्यापीठाशी संलग्न आहे. ही संस्था शालेय विद्यार्थ्यांसाठी दृक्‌श्राव्य प्रणाली तयार करत असे. 

बालचित्रवाणीमध्ये ध्वनिचित्रमुद्रण करण्यासाठी व ऐकण्या-बघण्यासाठी आणि संकलन करण्यासाठी अत्याधुनिक साहित्य आणि सुसज्ज यंत्रणा होती. ही यंत्रणा व आधुनिक कॅमेरे असल्याने बालचित्रवाणीमधून मुलांसाठी ३० वर्षांमध्ये सहा हजारांहून अधिक दर्जेदार कार्यक्रमांची निर्मिती झाली.  

आर्थिक टंचाईमुळे ही संस्था २०१७मध्ये बंद झाली.

पुण्यातील बालचित्रवाणी बंद करण्याचा निर्णय महाराष्ट्र राज्य सरकारने घेतल्यानंतर महाराष्ट्र राज्य सरकारच्या शालेय शिक्षण विभागाने याबाबतचा जीआर काढला. .बालचित्रवाणीऐवजी आता ई- बालभारती ही नवी संस्था स्थापन करण्यात येणार आहे. मूळच्या बालचित्रवाणीतील सर्व कर्मचाऱ्यांना कार्यमुक्त करण्यात आले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पुण्यातील संस्था
महाप्रजापती गौतमी

**महाप्रजापती गौतमी** अरहंत पद प्राप्त करणाऱ्या एक भिक्खुणी होत्या. त्या जगातील पहिल्या भिक्खुणी होय. महाप्रजापती गौतमी ही शुद्धोधनाची दुसरी पत्नी, महामायांची बहीण तर सिद्धार्थ गौतम बुद्धांच्या मावशी व सावत्र आई होत्या. महामायेच्या निधनानंतर त्यांनी राजकुमार सिद्धार्थचा सांभाळ केला. पुढे सिद्धार्थ बुद्ध झाल्यानंतर त्यांच्या भिक्खु संघात प्रवेशाची अनुमती गौतमींनी बुद्धांकडे केली होती. कारण तोपर्यंत या संघात केवळ पुरुषच होते. आनंद व बुद्ध यांची याविषयी चर्चा झाली व त्यांनी भिक्खू संघात स्त्रियांच्या प्रवेशाला अनुमती दिली. प्रजापती गौतमींनी यशोधरा काही इतर स्त्रियांसह बौद्ध संघात पहिल्यांदा भिक्खुणी म्हणून प्रवेश केला. त्या जगातील पहिल्या भिक्खुणी ठरल्या. बुद्धांचे ‘गौतम’ नाव हे गौतमींच्या नावाने पडलेले आहे असेही मानले जाते.

वर्ग:बौद्ध भिक्खुणी
वर्ग:भारतीय बौद्ध
वर्ग:भारतीय तत्त्वज्ञ
वर्ग:अरहंत
वर्ग:गौतम बुद्धांचे शिष्य
वर्ग:गौतम बुद्धांचे कुटुंब
वर्ग:महामाया
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:लाल वर्ग असणारे लेख
द प्रॉब्लम ऑफ द रूपी

**द प्रॉब्लम् ऑफ द रूपी : इट्स ओरिजिन अँड इट्स सोल्युशन** (मराठी: *रुपयाची समस्या*) हा डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचा शोध प्रबंध आहे. तो त्यांनी ऑक्टोबर १९२२ मध्ये लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्समध्ये डॉक्टर आफ सायन्स (डी.एस.सी.)च्या पदवीसाठी प्रस्तुत केला होता. हा प्रबंध डिसेंबर, १९२३ मध्ये पुस्तकरूपात प्रकाशित झाला. या ग्रंथात डॉ. आंबेडकरांनी स्पष्ट केले आहे की, मुद्रा समस्याच्या अंतिम निर्णयात, कशा प्रकारे ब्रिटिश शासकांनी भारतीय रुपयाच्या किमतीला पाऊंडसोबत जोडून आपला जास्तीत-जास्त फायदा होण्याचा मार्ग निवडला. त्यांच्या या हेराफेरीनेच भारतीय नागरिकांना गंभीर आर्थिक समस्येत लोटले गेले. ब्रिटिश शासकांच्या या निर्णयामुळे, भारतीय धन ब्रिटिश खजिन्याच्या दिशेने निरंतर वळवले गेले. या व अशा अनेक प्रकारे भारतातली संपत्ती ब्रिटिश सरकारच्या व ब्रिटिश जनतेच्या फायद्यात जात राहिली.

## हे सुद्धा पहा 
* सुवर्ण विनिमय परिमाण
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची
* कास्ट्स इन इंडिया
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे साहित्य

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* भारतीय चलनातील वर्तमान समस्या - १
* भारतीय चलनातील वर्तमान समस्या - २

प
प
वर्ग:अर्थशास्त्रीय पुस्तके
रानडे, गांधी आणि जीना

**रानडे, गांधी आणि जीना** (इंग्रजी: **Ranade, Gandhi and Jinnah**) हे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे एक प्रसिद्ध पुस्तक आहे. इ.स. १९४३ सालच्या १८ जानेवारी रोजी, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी पुण्यात महादेव गोविंद रानडे (१८४२-१९०१) यांच्या १०१व्या जन्मतिथीच्या निमित्ताने, रानड्यांनीच इ.स. १८९६ मध्ये स्थापन केलेल्या ‘डेक्कन सभा’ या संस्थेने आयोजित केलेल्या कार्यक्रमात एक इंग्रजी व्याख्यान दिले. हे भाषण पुढे ‘रानडे, गांधी आणि जीना’ या नावाने पुस्तकस्वरूपात प्रकाशित झाले. या पुस्तकात बाबासाहेबांनी महादेव गोविंद रानडे, मोहनदास करमचंद गांधी आणि मोहम्मद अली जिना या तीन व्यक्तित्वांची तुलना केली आहे व त्यात रानडे हे गांधी व जिनांपेक्षा थोर असल्याचे सांगितले आहे.  व्यक्तिपूजा (हीरो वरशिप) चांगली गोष्ट नाही, कारण ती शेवटी समाजासाठी आणि देशासाठी अहितकारक असते, असे या पुस्तकात सांगितले आहे.

मराठीतले हे पुस्तक पुण्यातील जोशी ब्रदर्स या प्रकाशन संस्थेने प्रसिद्ध केले आहे. मूळ पुस्तक इंग्रजीत होते.

## हे सुद्धा पहा 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची
*डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे साहित्य

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* रानडे, गांधी आणि जिना

वर्ग: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे ग्रंथ
वर्ग: ग्रंथ
वर्ग: महात्मा गांधी
वर्ग:महात्मा गांधी यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
कास्ट्स इन इंडिया

**कास्ट्स इन् इंडिया : देअर मेकनिझम, जेनसिस अँड डिव्हेलपमण्ट** (मराठी: भारतातील जाती : त्यांची संरचना, उत्पत्ती आणि विकास) हा डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी लिहलेला एक समाजशास्त्रीय लेख आहे, जो त्यांनी मे, इ.स. १९१६ मध्ये कोलंबिया विद्यापीठातील एका सेमिनारमध्ये वाचला होता. या लेखामुळे जगाला बाबासाहेबांच्या रूपात एक २५ वर्षीय तरुण 'भारतीय समाजशास्त्र' जगाला गवला तसेच भारतातील जातीव्यवस्थेतीची किड संपूर्ण जगापुढे उघड झाली. नंतर हा इ.स. १९१७ मध्ये पुस्तक रूपात प्रकाशित झाला. याच्या अंतर्गत भारतात जातींची उत्पत्ती, गठन व विकास यावर प्रकाश टाकला गेला आहे. डॉ. आंबेडकरांच्या नजरेत, जाती एक असा परिबद्ध वर्ग आहे, जो स्वतः पुरताच मर्यादित राहतो. त्यांच्या अनुसार जाती समस्येचे चार पक्ष आहेत -

(क) हिंदू लोकसंख्येत विविध तत्त्वांचे संमिश्रण असतांनाही यात दृढ सांस्कृतिक एकता आहे.

(ख) जातीं या विराट सांस्कृतिक चतुर्थांचे अंग आहे.

(ग) सुरुवातीला केवळ एकच जात होती.

(घ) देखा देखी किंवा बहिष्कारामुळे विभिन्न जाती बनल्या.

## हे सुद्धा पहा 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची
* रानडे, गांधी आणि जिन्ना
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे साहित्य

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे ग्रंथ
वर्ग:समाजशास्त्र
वर्ग:भारतीय समाज
वर्ग:जाती अभ्यास
वर्ग:दलित अभ्यास
मिरची लढाई (१८१२)

नेपोलियनच्या रशियातील मोहिमेमध्ये ९ ते १० जुलै १८१२ या दोन दिवसांत पोलिश भालाधारी घोडेस्वारांना मिर येथे रशियन घोडदळाने पराभूत केले.

वर्ग:इ.स. १८१२
टायटन (मिथकशास्त्र)

ग्रीक पुराणांनुसार **टायटन** (ग्रीक: Τιτάν टैटन्; बहुवचन: Τiτᾶνες टैटॅनेस्) व टायटनेस (किंवा टायटॅनिड्स; ग्रीक: Τιτανίς टैटॅनिस्; बहुवचन: Τιτανίδες टैटॅनिड्स) हे दुसऱ्या पिढीतील देव होते व ते आद्य ग्रीक देवांचे वंशज व ऑलिंपियन देवांचे पूर्वज होते. आद्य बारा टायटन्सचा जन्म गाया (पृथ्वी) व युरेनस (आकाश) यांच्यापासून झाला.

वर्ग:ग्रीक देव
वर्ग:प्राचीन ग्रीक धर्म
वर्ग:टायटन (ग्रीक दैवते)
ग्रीक आद्य दैवते

ग्रीक पुराणांनुसार आद्य देव हे केऑस (शून्यत्व) किंवा क्रोनॉस (काळ) व अनान्के (दैव, विधिलिखित) (स्रोतानुसार वेगळी माहिती) यांच्यापासून जन्मलेले विश्वातील पहिले देव आहेत.

वर्ग:प्राचीन ग्रीक धर्म
दशरथ मौर्य

**दशरथ मौर्य** हा राजकुमार तीवल  याचा पुत्र होता. तो सम्राट अशोक आणि महाराणी कारुवाकी यांचा नातू होता. हा मौर्य साम्राज्याचा चौथा सम्राट होता. तो सम्राट अशोकाचा उत्तराधिकारी होता. इ.स.पू. २३२ ते इ.स.पू. २२४ पर्यंतच्या त्याच्या सत्ताकालात साम्राज्याची मोठी घट झाली व सातवाहनांप्रमाणे अनेक राज्यकर्त्यांनी स्वातंत्र्य घोषित केले.

वर्ग:मौर्य साम्राज्य
वर्ग:इ.स.पू. २२४ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय बौद्ध
केळशी

**केळशी** हे रत्‍नागिरी जिल्ह्यातल्या दापोली तालुक्यातील पाच ते सात हजार लोकवस्ती असलेले शांत समुद्रकिनारा असलेले गाव आहे.

गावातल्या मध्यवर्ती भागात रस्त्याची बिदी आणि पाखाडी अशी वैशिष्ट्यपूर्ण रचना आहे. रेल्वे फलाटासारख्या दिसणाऱ्या वरच्या भागाला पाखाडी आणि खालच्या भागाला बिदी असे म्हणतात. ह्या पाखाड्या इथे पडणाऱ्या धो धो पावसामुळे ये-जा करायला त्रास होऊ नये म्हणून जांभ्या दगडाचे चिरे वापरून केल्या आहेत. पावसाळ्यात बिदीवर असणाऱ्या घरातील अंगणापासून ते समोरच्या पाखाडीपर्यंत छोटे पूल बांधले जातात.

केळशी गावात एक नैसर्गिकरित्या तयार झालेली वाळूची टेकडी आहे. ही वाळूची टेकडी वास्को-दि-गामाच्या भारत भेटीच्या आसपास झालेल्या पंधराव्या शतकातील एका सुनामीमुळे तयार झाली आहे.

वाळूच्या टेकडीचे हे केळशी गाव भारजा नदीच्या दक्षिणेला वसले आहे. नदीच्या मुखाजवळील प्रदेशात आणि किनाऱ्यालगत जुन्या वस्तीचे अवशेष सापडतात. हे अवशेष सुमारे १८ मीटर वाळूच्या थराखाली आढळले आहेत. प्रा. श्रीकांत कार्लेकर यांनी १९९०मध्ये या टेकडीचा शोध लावला. त्यानंतर डॉ. अशोक मराठे यांनी याबाबतचे सर्व समावेशक संशोधन पुढे आणले. वाळूच्या टेकडीच्या तळापासून चार मीटर उंचीवर मिळालेल्या कोळशाचे कार्बन-१४ पद्धतीने कालमापन केले असता ११८० वर्षांपूर्वी काळ मिळाला.

केळशी गावाचा उल्लेख इतिहासात अनेक ठिकाणी आढळतो. पण सारे उल्लेख सन १६०१ नंतरचे आहेत. पंधराच्या शतकाच्या अखेरीस नैसर्गिक घटनेतून या समुद्रकिनाऱ्यावरील खारफुटीचे जंगल उद्ध्वस्त झाले असावे. केळशी येथील विहिरीच्या पुराव्यावरून आणि आजूबाजूच्या पुरातत्त्वीय अवशेषावरून इसवी सनाच्या १५ व्या शतकापर्यंत येथील समुद्राची पातळी ही तीन ते चार मीटरने कमीच होती हे नक्की होते.

वैद्य, घैसास, दांडेकर, लागू, विद्वांस आडनावाच्या लोकांचे केळशी हे मूळ गाव आहे.

## प्रेक्षणीय स्थळे
* याकुब बाबांचा दर्गा

दापोली तालुक्यातील केळशी येथील प्रसिद्ध असा ‘याकुब बाबांचा दर्गा’. हा दर्गा केळशी किनारपट्टीपासून जवळ असलेल्या एका टेकडीवर आहे. हा दर्गा छत्रपती शिवाजी महाराजांनी बांधला, असे सांगितले जाते. तर काही लोक शिवाजी महाराजांनी दर्ग्याचे काम सुरू केले व नंतर ते संभाजी राजांनी पूर्ण केले, असे सांगतात. याकुब बाबा हे सिंध प्रांताकडून बाणकोट मार्गे केळशीला आलेले, असे सांगितले जाते. त्यांच्यासोबत एक दहा वर्षाचा सोहील खान नामक मुलगा होता, जो पुढे हिम्मत खान या नावाने ओळखला जाऊ लागला. याकुब बाबांच्या दर्ग्या शेजारीच हिम्मत खान यांचा दर्गा आहे.

* महालक्ष्मी मंदिर

दापोली तालुक्यात पेशवे काळात बांधली गेलेली अनेक मंदिरे आहेत, त्यापैकी प्रसिद्ध असे हे ‘केळशीचे महलक्ष्मी मंदिर’. हे मंदिर केळशी गावापासून ३ किमी अंतरावर आहे. नव्या महसूल रचनेनुसार हे देऊळ उटबंर गावात येते; पण पूर्वापार ‘केळशीचे महलक्ष्मी मंदिर’ म्हणून ख्याती असल्यामुळे आजही तसेच म्हणले जाते. या मंदिरातील देवीची मूर्ती स्वयंभू आहे. दरवर्षी चैत्री पौर्णिमेला देवीची यात्रा भरते.

## चित्रदालन 

/
### संदर्भ: 
वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे
डेझी शाह

**डेझी शाह** ( २५ ऑगस्ट १९८२) भारतीय मॉडेल, नर्तिका आणि चित्रपट अभिनेत्री आहे. त्यांनी हिंदी आणि कन्नड चित्रपटांतून अभिनय केला आहे. तसेच कोरिओग्राफर गणेश आचार्य यांचे सहायक म्हणून काम केले आहे.

२०१० च्या द्विभाषिक कृती थ्रिलर वंदे मातरममध्ये त्यांनी विशेष पाहुणी म्हणून पदार्पण केले होते, परंतु त्यांना पहिले यश तेव्हा मिळाले जेव्हा त्यांनी २०११ मधील कन्नड चित्रपट "बॉडीगार्ड" मध्ये प्रमुख भूमिका केली. त्यानंतर त्या २०१४चा बॉलीवूड चित्रपट "जय हो" मध्ये सलमान खानच्या हिरोइनच्या भूमिकेत दिसल्या. २०१५ मध्ये "हेट कथा ३" मध्ये त्यांनी एक साहसी भूमिकेतील अभिनय केला. 
शाह यांनी १५ पेक्षा अधिक चित्रपटांतून कामे केली आहेत.

## संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:कन्नड चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:भारतीय बौद्ध
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:गुजराती व्यक्ती
प्रभाकर भालेकर

**प्रभाकर भालेकर** हे मराठी संगीत दिग्दर्शक आहेत.

विद्याधर गोखले लिखित मदनाची मंजिरी या नाटकाचे संगीत दिग्दर्शन राम मराठे आणि प्रभाकर भालेकर या जोडीने केले होते. 

## भालेकरांचे संगीत असलेली गीते
* अंग अंग तव अनंग (नाट्यगीत, कवी - विद्याधर गोखले, गायिका - सुमन माटे, नाटक - मदनाची मंजिरी)
* आली प्रणय-चंद्रिका करी (नाट्यगीत, कवी - विद्याधर गोखले, गायक - रामदास कामत, नाटक - मदनाची मंजिरी)
* ऋतुराज आज वनि आला (नाट्यगीत, कवी - विद्याधर गोखले, गायिका - मधुवंती दांडेकर, नाटक - मदनाची मंजिरी)
* तारिल तुज अंबिका (नाट्यगीत, कवी - विद्याधर गोखले, गायक - शरद जांभेकर, नाटक - मदनाची मंजिरी)
* पहा रे परमेशाची लीला (नाट्यगीत, कवी - विद्याधर गोखले, गायक - पं. राम देशपांडे, नाटक - मदनाची मंजिरी)
* मजला कुठे न थारा (नाट्यगीत, कवी - विद्याधर गोखले, गायक - रामदास कामत, नाटक - मदनाची मंजिरी)
* मानिनी सोड तुझा अभिमान (नाट्यगीत, कवी - विद्याधर गोखले, गायक - प्रकाश घांग्रेकर, नाटक - मदनाची मंजिरी)
* ये मौसम है रंगीन (नाट्यगीत, कवी - विद्याधर गोखले, गायिका - मधुवंती दांडेकर, नाटक - मदनाची मंजिरी)
* रविकिरणांची झारी घेउनी (भावगीत, कवी - रमेश अणावकर, गायिका - आशालता वाबगावकर)
* राधे तव रुसवा का (नाट्यगीत, कवी - विद्याधर गोखले, गायिका - कान्होपात्रा किणीकर, नाटक - मदनाची मंजिरी)

वर्ग:मराठी संगीतकार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
प्रबुद्ध भारत

thumb|right|300px|संपादक डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
**प्रबुद्ध भारत** हे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर सुरू केलेले एक वृत्तपत्र आहे. १४ ऑक्टोबर, १९५६ रोजी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी बौद्ध धर्म ग्रहण केला. यासोबतच ‘जनता’ वृत्तपत्राचे नाव बदलून त्यांनी ‘प्रबुद्ध भारत’ करून टाकले. या पत्राच्या मुखशीर्षावर ‘अखिल भारतीय दलित फेडरेशनचे मुखपत्र’ छापले होते. बाबासाहेबांच्या महापरिनिर्वाणानंत हे पाक्षिक बंद पडले. ११ एप्रिल २०१७ रोजी महात्मा फुले जयंतीचे औचित्य साधीत बाबासाहेबांचे नातू प्रकाश आंबेडकर यांनी प्रबुद्ध भारत हे पाक्षिक नव्या स्वरूपात पुन्हा प्रकाशित करण्याचे जाहिर केले व १० मे २०१७ रोजी याचा पहिला अंक प्रकाशित झाला.

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी दलित समाजात जागृती निर्माण करण्यासाठी अनेक वृत्तपत्रे व पाक्षिकांचे प्रकाशन आणि संपादन केले. त्यांना या वृत्तपत्र-पाक्षिकांनी दलित चळवळीला पुढे नेण्यात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. खरे तर डॉ. आंबेडकरच दलित पत्रकारितेचे आधार स्तंभ आहेत. ते दलित पाक्षिकाचे प्रथम संपादक, संस्थापक व प्रकाशक आहेत, त्यांच्या द्वारा संपादित वृत्तपत्र आजच्या पत्रकारितेसाठी एक मानदण्ड आहे. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर द्वारा निघालेले वृत्तपत्र-पाक्षिकांची नावे खालिलप्रमाणे आहेत - मूकनायक, जनता, समता, प्रबुद्ध भारत व बहिष्कृत भारत.

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची सर्व वृत्तपत्रे मराठी भाषेमध्ये प्रकाशित झालेत कारण मराठीच त्यावेळेची सामान्य जनतेची भाषा होती. कारण बाबासाहेबांचे कार्यक्षेत्र (कर्मभूमी) महाराष्ट्र होते आणि मराठी तिथली लोकभाषा आहे. बाबासाहेब इंग्रजी भाषेचे ही प्रकांड विद्वान होते, परंतु त्यांनी आपली वृत्तपत्रे मराठी भाषेत यामुळे प्रकाशित केली कि त्या वेळी महाराष्ट्रातील दलित जनता जास्त शिकलेली नव्हती, ती केवळ मराठीच समझू शकत होती. मात्र त्याच वेळी महात्मा गांधी स्वतःला दलितांचे हितचिंतक दाखविण्यासाठी आपले एक वृत्तपत्र ‘हरिजन’ इंग्लिश भाषेत प्रकाशीत करत होते. मात्र त्यावेळी बहुतांश दलित जनतेला इंग्रजीची सर्वसाधारण माहितीही नव्हती.

## हे सुद्धा पहा 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची
*मूकनायक
*जनता
*समता
*बहिष्कृत भारत
*डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे साहित्य

## बाह्य दुवे 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे सृजनात्मक साहित्य (हिंदी) 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांची आदर्श पत्रकारिता 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी भाषेमधील वृत्तपत्रे
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील निर्मिती
वर्ग:महाराष्ट्रामधील वृत्तपत्रे
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची वृत्तपत्रे
यशवंत भालेकर

**यशवंत भालेकर** हे एक मराठी चित्रपट दिग्दर्शक आहेत. 

## चित्रपट 
* नाथा पुरे आता (इ.स. २००६)
* रणरागिणी (इ.स. २००२)
* लेक लाडकी (इ.स. २०१३)
* सत्ताधीश (इ.स. २०००)

वर्ग:मराठी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ज्ञानेश भालेकर

**ज्ञानेश भालेकर** हे एक मराठी चित्रपट दिग्दर्शक, निर्माते आणि कथा  पटकथा संवाद लेखक आहेत.

## चित्रपट
* अनोळखी हे घर माझे (२००९) : पटकथा लेखन
* गोलमाल : कथा/पटकथा लेखन आणि दिग्दर्शन 
* बेधुंद (इ.स. २००९) : दिग्दर्शन
धोंडी चम्प्या एक प्रेमकथा  कथा पटकथा संवाद दिग्दर्शन

## भालेकरांच्या दूरचित्रवाणी मालिका
* कॉमेडी एक्सप्रेस (दिग्दर्शन आणि निर्मिती)
आंबट गोड (दिग्दर्शन)
साहेब बीवी आणि मी (दिग्दर्शन)
कोपरखळी (दिग्दर्शन)
कॉमेडी डॉट कॉम (दिग्दर्शन)
तीन तेरा पिंपळझाड (दिग्दर्शन)

वर्ग:मराठी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
भालेकर

भालेकर हे एक मराठी आडनाव आहे. भालेकर हे आडनाव महाराष्ट्रात आढळते. भालेकर हे सैन्याच्या पहील्या फळीतलेे निधड्या छातीचे सैनिक असत. मराठ्यांना भाला व तलवार ही बंदुकीपेक्षा अधिक प्रिय वाटत. मराठा भालाधाऱ्यांना भालेकर, इटेकरी किंवा विटेकरी म्‍हणत. मराठा पायदळ व घोडदळात पाच प्रकारचे भाले वापरात होते : इटा व बर्च्छा (फेकण्याचे) हातातला भाला, सांग किंवा संग (लांब सरळ टोकदार फाळाचा) व फाळाचे टोक बाकदार चोचीसारखे असलेला भाला. हे आयुध साधारणपणे ४ ते ४.५ मीटर लांब असे. मुसलमान बखरकार मराठा भालेकरांना *''''गनीम-इ-लाभ''''* (शापग्रस्त शत्रु) व '***नैझ-बाज**'* (पट्टीचे भालाधारी) म्हणत. लढाईत भालेकरांच्या अगदी आघाडीला लांब भाले घेतलेल्या रांगा असत त्यांचा उपयोग हल्ला करण्यास होई. रथाच्या मागे व मध्ये पायदळ भालेकरी असत. मराठा समाजातील भालेकर हे  चिंचवली ता.कणकवली जि सिंधुदुर्ग तसेच वडनेर व कान्हूर पठार ता. पारनेर जिल्हा अहिल्या नगर येथे राहतात. भालेकर या आडनावाच्या प्रसिद्ध व्यक्ती...
* प्रभाकर भालेकर : संगीतकार
* यशवंत भालेकर : चित्रपट दिग्दर्शक
* सुहास भालेकर : अभिनेता
* ज्ञानेश भालेकर : चित्रपट दिग्दर्शक
* विक्रम भालेकर: प्राध्यापक, संशोधक

वर्ग:मराठी आडनावे
मैत्रीण (निःसंदिग्धीकरण)

मैत्रीण निःसंदिग्धीकरणातील लेख

* मैत्रीण (संकेतस्थळ) एक मराठी संकेतस्थळ. 
* मैत्रीण (मासिक) एक मराठी मासिक.

## बाह्य दुवे 
* मैत्रीण संकेतस्थळ

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
मैत्रीण (संकेतस्थळ)

जगभर विखुरलेल्या मराठी स्त्रियांना जोडणारे, पहिले, खास स्त्रियांसाठीचे मराठी संकेतस्थळ म्हणजेच मैत्रीण.कॉम! '**मराठी स्त्रियांची Online Community…**' ही मैत्रीण.कॉमची tagline आहे. **६ फेब्रुवारी २०१५** रोजी भाग्यश्री कुलकर्णी-करकमकर यांनी 'द्रुपल' या प्रणालीवर आधारित 'मैत्रीण' सुरू केली.  स्त्रियांसाठीचा खास असा एक आधारगट, ही मैत्रीण.कॉमची ओळख आहे. याशिवाय सदस्य मैत्रिणींनी लिहिलेल्या कथा, ललित, स्फुट, कविता, पुस्तके, चित्रपट आणि भटकंती विषयक लेखन, अशा विविध साहित्य प्रकारातील लेखनही इथे वाचावयास मिळते. 

मैत्रीण.कॉमला आजवर  ७० लाखाहून अधिक पेजव्ह्यूज मिळाले आहेत. ह्या वेबसाईटचे ३२,०००+ वाचक आहेत; तर आत्तापर्यंत मैत्रीण.कॉमवर ९६४* मैत्रिणींना सदस्यत्व मिळालेले आहे. मैत्रीणवर भारतातून साहजिकच सर्वात जास्त वाचक/सदस्या येतात; ह्याचबरोबर युनायटेड स्टेट्स, युनायटेड किंग्डम, युनायटेड अरब एमिरेट्स, सिंगापोर, ऑस्ट्रेलिया, जपान, इस्रायेल, जर्मनी, स्वीडन, इंडोनेशिया, बहारेन इत्यादी ठिकाणीही मैत्रीण.कॉमच्या सदस्या/वाचक आहेत.

## अधिकृत संकेतस्थळ 
https://www.maitrin.com

## मैत्रीण.कॉमची रचना 
मैत्रीण.कॉम दोन प्रमुख विभागांमध्ये विभागली आहे : सार्वजनिक विभाग आणि खाजगी विभाग.

पहिल्या, **सार्वजनिक विभागा**त गद्य साहित्य, लेख, ललित, स्फुट, कथा, कविता असे साहित्य प्रकार येतात. या विभागातील लेखन मैत्रीण सदस्यत्व न घेताही वाचता येते. मात्र सार्वजनिक विभागात साहित्य प्रकाशित करण्यासाठी किंवा या लेखनावर प्रतिसाद देण्यासाठी मैत्रीणचे सदस्यत्व घेणे अनिवार्य आहे. 

दुसरा **खाजगी विभाग**, केवळ मैत्रीण सदस्यांसाठीच राखीव असून, या विभागातील लेखन वाचण्यासाठी मैत्रीण.कॉमचे सदस्यत्व घेणे गरजेचे आहे. ह्या विभागात आधारगट, आरोग्य, आहार व पाककृती, गावच्या गप्पा, चर्चा विषय, मातृत्व व पालकत्व, मैत्रीण.कॉमबद्दल, वैचारिक, शिक्षण व करीअर, हलकं-फुलकं हे उपविभाग आहेत.

## मैत्रीण.कॉमवरील गोपनीयता 
मैत्रीण.कॉम वर केवळ सदस्यनामाद्वारे सहभागी न होता सदस्यांना स्वतःची मूळ ओळख, नाव, राहण्याचा पत्ता ई. देणे अनिवार्य आहे. सदस्यत्वासाठी नवा अर्ज आल्यावर मैत्रीण टीमच्या पडताळणी विभागातून त्या सदस्येला फोनद्वारे संपर्क केला जातो. फोनवरच्या या संभाषणातून मैत्रीण.कॉमची संकल्पना, नियम, येथील खाजगी विभागातील लेखनासंदर्भात वावराचे संकेत हे सर्व नव्या सदस्येला समजावून सांगितले जातात. पडताळणीसाठी काही जुजबी प्रश्न तिला विचारले जाऊ शकतात. यानंतर तिला सदस्यत्व द्यावे की नाही, हा निर्णय मैत्रीण टीम घेते.
मैत्रीण.कॉमवर असलेल्या साहीत्य/कंटेंट तसेच इतर सभासद यांची प्रायव्हसी जपणे हे प्रत्येक सदस्येची कर्तव्य व जबाबदारी मानली जाते.

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी संकेतस्थळे
मोठी अडई

'''''' हा बदक कुळातील एक पक्षी आहे. इंग्रजी मध्ये या पक्षाला Fulvous whistling duck असे म्हणतात. 

## ओळखण
हा पक्षी आकाराने बदकापेक्षा लहान असतो. दिसायला अडई सारखी असते. हीचा रंग तांबूस तपकिरी असून काळी वर्णाची असते मानेच्या माध्येभागी तांबूस पांढरा कंठा असतो. नर आणि मादी दिसायला सारखे असतात.

## वितरण
पाकिस्तान उत्तर भारत, दख्खन मणिपूर आणि बांगला देश.

## निवासस्थाने
मैदानी भागातील झिलानी आणि तळी. 

## संदर्भ
* पक्षिकोश  - मारुती चितमपल्ली 
वर्ग:पक्षी
नंदेश उमप

**नंदेश उमप** हे मराठी गायक आहेत. ते शाहीर विठ्ठल उमप यांचे पुत्र होत.

वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म
वर्ग:आंबेडकरवादी
वर्ग:भारतीय बौद्ध
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
श्रीकृष्ण नरसिंह गुत्तीकर

**श्रीकृष्ण नरसिंह गुत्तीकर** (जन्म : ८ डिसेंबर १९३४; मृत्यू :२९ मे २०१७, पुणे) हे एक माजी विषाणुशास्त्रज्ञ होते. 

वडील स्टेशनमास्तर असल्यामुळे त्यांच्या बदलीच्या निमित्ताने गुत्तीकरांचे भारतातील विविध भागांत भ्रमण झाले. मात्र त्यांचे शालेय शिक्षण कुर्डुवाडीत झाल्यावर ते पुण्यात स्थायिक झाले. कौटुंबिक अडचणींमुळे त्यांना त्यांचे शिक्षण बीएस्‌सीच्या दुसऱ्या वर्षी सोडावे लागले. घरच्या जबाबदाऱ्या पार पाडण्यासाठी त्यांनी मिळेल ती नोकरी स्वीकारली. मात्र त्यांची विज्ञानजिज्ञासा त्यांना स्वस्थ बसू देत नव्हती. त्या काळी पुण्यातील विषाणुशास्त्र संस्थेत अमेरिकन संचालक होते व तेथे संपूर्ण लोकशाहीचे वातावरण होते. यामुळे पदवी नसूनही, गुत्तीकर यांची विज्ञानजिज्ञासा पाहून त्यांना त्या संस्थेत काम करण्याची संधी मिळाली.  विषाणुशास्त्र संस्थेत त्यांनी कधी माकडांचा, कधी कीटकांचा अभ्यास करून विषाणूंवर संशोधन केले. मात्र पदवीचा अडसर असल्यामुळे त्यांच्या एकट्याच्या नावे शोधनिबंध प्रकाशित होऊ शकत नव्हते; पण त्यांनी केलेल्या संशोधनाचे श्रेय त्यांनाच देण्यासाठी संस्थेनेच, प्रबंधांमध्ये सहलेखक म्हणून त्यांचे नाव देण्यास सुरुवात केली. पदवी नसली तरी विज्ञानातील त्यांच्या अभ्यासामुळे त्यांना संस्थेत मान मिळत होता. त्या नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ व्हायरालॉजी या संस्थेत गुत्तीकरांनी ३८ वर्षे नोकरी करून स्वेच्छानिवृत्ती घेतली.

## विज्ञानप्रसाराचे कार्य
निवृत्तीनंतर १९८० सालापसून एस.एन. गुत्तीकरांनी स्वतःल पूर्णवेळ लोकविज्ञान चळवळीच्या कामाला वाहून घेतले. ते दर वर्षी विज्ञान आणि वैज्ञानिकांविषयी माहिती देणारी दिनदर्शिका प्रसिद्ध करत. हे काम त्यांनी २९ वर्षे केले. दिनदर्शिका निव्वळ विक्रीसाठीच प्रसिद्ध करून विक्रेत्यांच्या हवाली करायची असे न करता, ती दिनदर्शिका शाळांमध्ये, विज्ञानाशी संबंधित लोकांपर्यंत कशी पोहोचेल यासाठी ते नेहमी झटत. यातूनच त्यांनी राज्यभरात अनेक माणसे जोडली व त्यांचा आदर्श ठेवत, त्यातील अनेकांनी पुढे विज्ञानकार्याला वाहून घेतले आहे. गावागावांमध्ये विज्ञानाचा  प्रसार व्हावा या उद्देशाने ते विज्ञान दिन, विज्ञान जत्रा, विज्ञान मेळावे आदींचे आयोजन करीत. चळवळीस वाहून घेण्याच्या स्वभावामुळेच डॉ. अनंत फडके, अरुण देशपांडे, सुधीर बेडेकर, दत्ता देसाई,राजेंद्र गाडगीळ यांच्यासारखे विज्ञानवादी सहकारी आणि अनेक विद्यार्थी त्यांच्याशी जोडले गेले. 

वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१७ मधील मृत्यू
वर्ग:मराठी शास्त्रज्ञ
ओम भुतकर

**ओम् भुतकर** हे एक मराठी नाट्य-चित्र अभिनेते, नाटककार आणि कवी आहेत. त्यांची अभिनयाची कारकीर्द बालकलाकार म्हणून सुरू झाली.

## भूमिका असलेले चित्रपट/नाटके
* अपराधी सुगंध (नाटक)
* मी...ग़ालिब (नाटक)
* छोटा सिपाई (हिंदी)
* अस्तु
* एक कप च्या
* आजोबा
* चिंटू
* मनस्विनी मर्डर केस (नाटक)
* आषाढातील एक दिवस (नाटक)
* लेथ जोशी
* देउळ
* फास्टर फेणे
* न्यूड
* मुळशी पॅटर्न
* जिंदगी विराट
* रावरंभा

## लिहिलेली नाटके
* मी...ग़ालिब (दोन अंकी हिंदी-मराठी नाटक. दिग्दर्शक - आलोक राजवाडे)
* मनस्विनी मर्डर केस (मराठी नाटक. दिग्दर्शक - क्षितिश दाते)
* विठा (विठाबाई नारायणगावकर यांच्या जीवनावरील पुरस्कारप्राप्‍त नाटक, दिग्दर्शक - शंतनु घुले)
* सुख़न (उर्दू साहित्यावरील कार्यक्रम, संकल्पना, सादरीकरण आणि दिग्दर्शन - ओम् भुतकर)

## सन्मान आणि पुरस्कार
* राष्ट्रीय पुरस्कार: सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार (छोटा सिपाही)
* नर्गिस दत्त महिला पतसंस्थेतर्फे नर्गिस दत्त पुरस्कार
* *विठा* नाटकासाठी फिरोदिया करंडक
* विनोद शरयू दोशी फाउंडेशनची फ़ेलोशिप (२०१२-१३)
* झी चित्र-गौरव : सर्वोत्कृष्ट अभिनेता (मुळशी पॅटर्न)

वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:मराठी नाटककार
डंकर्कची लढाई

**डंकर्कची लढाई** दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान जर्मनी व दोस्त राष्ट्रांच्या सैन्यात झालेली लढाई होती. २६ मे ते ४ जून, इ.स. १९४० दरम्यान फ्रांसच्या डंकर्क शहराजवळ झालेल्या या लढाईत जर्मनीचा विजय झाला व दोस्त सैन्याने घाईघाईत इंग्लिश चॅनलपल्याड इंग्लंडमध्ये पळ काढला. कोंडीत पकडले गेलेले हे सैनिक जर सुटले नाही तर युनायटेड किंग्डमच्या सरकारने जर्मनीसमोर शरणागती पत्करण्याची तयारी केली होती. अंदाजे ३ लाख सैनिकांनी या ९ दिवसांत मिळेल त्या साधनाने समुद्र पार केला व ही परिस्थिती टाळली. फ्रेंच सैन्याच्या ६०,००० सैनिकांपैकी २६,००० दोस्तांबरोबर इंग्लंडला आले तर उरलेल्यांनी जर्मन सैन्यासमोर शरणागती पत्करली. दुसऱ्या महायुद्धात फ्रान्सचा पाडाव होण्याची ही नांदी होती.

## ऑपरेशन डायनॅमो
फ्रांसच्या समुद्रकाठी अडकलेल्या सैनिकांना सोडविण्याच्या मोहीमेला ऑपरेशन डायनॅमो असे सांकेतिक नाव दिले गेले होते.

## हे सुद्धा पहा
* डंकर्क (२०१७ चित्रपट)
* डंकर्क (१९५८ चित्रपट)
* डंकर्क (बीबीसी माहितीपट)

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:दुसरे महायुद्ध
वर्ग:फ्रान्सचा इतिहास
ओसिॲनस

मधील ओसीनसचा पुतळा]]

**ओसिॲनस** (ग्रीक: Ὠκεανός ओकिआनॉस) हा ग्रीक पुराणांनुसार गैय्या (पृथ्वी) व युरेनस (आकाश) यांच्यापासून जन्मलेला टायटन देव होता. त्याने त्याची बहिण टेथिस हिच्याशी विवाह केला. टेथिस आणि  ओसिॲनसने  'नदी देव' समजल्या जाणाऱ्या अनेक देवांचा आणि तीन हजार समुद्री अप्सरांना जन्म दिला. 

ग्रीक लोक ओसिॲनसला समुद्राचे मूर्त स्वरूप मानत. तसेच   जगाच्या भोवती लपेटलेली महाकाय नदी हे त्याचे रूप आहे, असे समजत असत.

## संदर्भ 
वर्ग:टायटन (ग्रीक दैवते)
आलोक राजवाडे

**आलोक राजवाडे** (७ फेब्रुवारी, इ.स. १९८९) हे एक मराठी नाट्य-चित्र अभिनेते आणि दिग्दर्शक आहेत. हे निपुण धर्माधिकारी यांनी स्थापन केलेल्या नाटक कंपनी नावाच्य नाट्यसंस्थेच्या नाटकांत भूमिका करतात.

## शिक्षण
त्यांचे शालेय शिक्षण पुण्यातील अक्षरनंदन शाळा आणि बृहन्महाराष्ट्र कॉलेज ऑफ कॉमर्समधून झाले.  

## कुटुंब
***रमामाधव*** मध्ये काम करणाऱ्या '*पर्णा पेठे*' या त्यांच्या पत्नी होत.

## चित्रपट
* A Poem (इंग्रजी लघुपट, दिग्दर्शन, २०१५)
* उधेड बन (भोजपुरी लघुपट, २००८); इंग्रजीत `Unravel'.
* देख तमाशा देख (२०१४)
* बोक्या सातबंडे (२००९)
* मी...ग़ालिब (मराठी नाटक, दिग्दर्शन)
* रमामाधव (२०१४)
* राजवाडे अँड सन्स (चित्रपट)
* विहीर (२००९)

वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:मराठी दिग्दर्शक
वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म
टेथिस (मिथकशास्त्र)

**टेथिस** (ग्रीक: Τηθύς टेथिस) ही ग्रीक पुराणांनुसार गाया (पृथ्वी) व युरेनस (आकाश) यांच्यापासून जन्मलेली टायटन देवता व ओसीनस या समुद्रदेवाची बहीण व पत्नी होती. तिला गोड्या पाण्याची देवता मानले जाई. ओसीनसपसून तिला ओसिनिड (समुद्र अप्सरा) व पोटॅमोइ (नदी दैवते) ही मुले झाली.

वर्ग:टायटन (ग्रीक दैवते)
हायपेरिऑन (मिथकशास्त्र)

**हायपेरिऑन** (ग्रीक: Ὑπερίων हैपेरिऑन) हा ग्रीक पुराणांनुसार गाया (पृथ्वी) व युरेनस (आकाश) यांच्यापासून जन्मलेला टायटन देव होता. त्याला स्वर्गीय प्रकाश, सावधपणा व बुद्धी इ.चे दैवत मानले जाई.

वर्ग:टायटन (ग्रीक दैवते)
सीअस

**सीअस** (प्राचीन ग्रीक: Κοῖος कोइऑस, "शंका, प्रश्न विचारणे") हा ग्रीक पुराणांनुसार गाया (पृथ्वी) व युरेनस (आकाश) यांच्यापासून जन्मलेला टायटन देव होता. रोमन काव्यामध्ये त्यचा तुरळक उल्लेख पोलस (Polus), ध्रुवीय अक्षाचे मूर्त स्वरूप असा उल्लेख आढळतो. त्याच्या ग्रीक नावावरून तो बुद्धिमत्तेचे व जिज्ञासू मनोवृत्तीचे दैवत असावा अशी कल्पना काही विद्वानांनी मांडली आहे.

वर्ग:टायटन (ग्रीक दैवते)
थीया

**थीया** (ग्रीक: Θεία थीया) ही ग्रीक पुराणांनुसार गाया (पृथ्वी) व युरेनस (आकाश) यांच्यापासून जन्मलेली टायटन देवता व हायपेरिऑनची बहीण-पत्नी होती. हायपेरिऑन पासून तिला हेलिऑस (सूर्य), सेलीनी (चंद्र) व इऑस (पहाट) ही मुले झाली. थीयाला प्राचीन ग्रीक लोक दृष्टी व स्वच्छ निळ्या आकाशाच्या चमकत्या प्रकाशाचे दैवत मानत असत.

वर्ग:टायटन (ग्रीक दैवते)
क्रिअस

**क्रिअस** (ग्रीक: Κρεῖος, Κριός क्रिऑस) हा ग्रीक पुराणांनुसार गाया (पृथ्वी) व युरेनस (आकाश) यांच्यापासून जन्मलेला टायटन देव होता. तारका, नक्षत्रे इ. वर त्याचे आधिपत्य होते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:टायटन (ग्रीक दैवते)
क्रोनस

**क्रोनस** किंवा **क्रोनॉस** (ग्रीक: Κρόνος क्रोनॉस) हा ग्रीक पुराणांनुसार गाया (पृथ्वी) व युरेनस (आकाश) यांच्यापासून जन्मलेला टायटन देव होता. आद्य बारा टायटनपैकी तो सर्वांत धाकटा होता. आपला पिता युरेनस याला त्याने पदच्युत करून पौराणिक सुवर्णयुगामध्ये जगावर राज्य केले. पुढे त्याचा मुलगा मुलगा झ्यूस याने त्याचा पराभव केला. रोमन पुराणात त्याला सॅटर्नस (Saturnus) असे म्हणले जाते.

वर्ग:टायटन (ग्रीक दैवते)
आयपेटस

**आयपेटस** (ग्रीक:  Ἰαπετός इआपेटॉस) हा ग्रीक पुराणांनुसार गाया (पृथ्वी) व युरेनस (आकाश) यांच्यापासून जन्मलेला टायटन देव होता. त्याला मर्त्यपणाचे दैवत मानले जाई. त्याची पत्नी ओसीनसची समुद्र अप्सरा कन्या क्लायमेनी किंवा आशिया होती व त्यांना ॲटलास, प्रमीथिअस, एपेमीथिअस व मनिशिअस ही मुले झाली.

वर्ग:टायटन (ग्रीक दैवते)
ऱ्हिया (मिथकशास्त्र)

ऱ्हिया (Rhea) (ग्रीक: Ῥέα रेआ) ही ग्रीक पुराणांनुसार गाया (पृथ्वी) व युरेनस (आकाश) यांच्यापासून जन्मलेला टायटन देवता व क्रोनस या टायटनची बहीण व पत्‍नी होती. तिला त्याच्यापासून ऑलिंपियन देवतांपैकी झ्यूस, हीरा, पोसायडन, डिमिटर, हेस्तिया व हेडीस ही मुले झाली. ऱ्हियाला प्राचीन ग्रीक लोक मातृत्वाची देवता मानत असत.
इवलेसे|डावे|ऱ्हिया क्रोनॉसला कपड्यात गुंडाळलेला दगड देताना

वर्ग:टायटन (ग्रीक दैवते)
स्मॉल होल्डिंग इन इंडिया अँड देअर रेमिडीज

'''''' हे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी लिहिलेले कृषिविषयक पुस्तक आहे, जे त्यांनी इ.स. १९१८ साली प्रकाशित केले होते. हे पुस्तक लहान आणि तुकड्यात विभागलेल्या कसण्यायोग्य जमीनीचा विस्तार व त्याच्या ‘चकबंदी’शी संबंधित आहे. डॉ. आंबेडकरांच्या नुसार जोपर्यंत लहान व विभागलेली भूमीचा विस्तार आणि चकबंदी होत नाही तोपर्यंत भारताच्या कृषी सुधारणेत प्रगती होणार नाही.
## हे सुद्धा पहा 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे साहित्य

वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे ग्रंथ
वर्ग:ग्रंथ
वर्ग:कृषी
भदंत आनंद कौसल्यायन

डॉ. **भदन्त आनंद  कौसल्यायन** (५ जानेवारी इ.स. १९०५ - २२ जून इ.स. १९८८) हे एक भारतीय बौद्ध भिक्खू, लेखक व पाली भाषेचे विद्वान होते. ते आयुष्यभर हिंदी भाषेचा प्रचार करित राहिले. १० वर्ष राष्ट्रभाषा प्रचार समिती, वर्धाचे प्रधानमंत्री राहिले. ते २०व्या शतकातील बौद्ध धर्माच्या सर्वश्रेष्ठ क्रियाशील व्यक्तिंमध्ये गणले जातात.

## जीवन परिचय 
त्यांचा जन्म ५ जानेवारी इ.स. १९०५ रोजी पंजाब प्रांतातील मोहाली जवळील सोहना या गावी खेत्री कुटुंबात झाला. त्यांचे वडील लाला रामशरणदास हे शिक्षक होते. त्यांचे लहानपणीचे नाव हरिनाम होते. इ.स. १९२० मध्ये भदंत दहावीची परीक्षा पास झाले. भदंत इ.स. १९२४ मध्ये १९ व्या वर्षी पदवी पास झाले. ते लाहोर मध्ये असतांना उर्दू भाषेत देखील लिहित असत.

## लिखित ग्रंथ
* भिक्खु के पत्र
* जो भूल न सका
* आह! ऐसी दरिद्रता
* बहानेबाजी
* यदि बाबा न होते
* रेल के टिकट
* कहॉं क्या देखा
* संस्कृति
* देश की मिट्टी बुलाती है
* बौद्ध धर्म एक बुद्धिवादी अध्ययन
* श्रीलंका
* मनुस्मृति क्यों जलायी गई?
* भगवद्गीता की बुद्धिवादी समीक्षा
* राम कहानी राम की जबानी
* ऐन् इंटेलिजेण्ट मैन्स गाइड टू बुद्धिज्म (An Intelligent Man's Guide to Buddhism)
* धर्म के नाम पर
* भगवान बुद्ध और उनके अनुचर
* भगवान बुद्ध और उनके समकालीन भिक्षु
* बौद्ध धर्म का सार 
* आवश्यक पालि

## हे सुद्धा पहा 
* राहुल सांकृत्यायन

## संदर्भ 
वर्ग:बौद्ध भिक्खू
वर्ग:भारतीय बौद्ध
वर्ग:इ.स. १९०५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील मृत्यू
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:आंबेडकरवादी 
वर्ग:नामांतर आंदोलनात सहभागी व्यक्ती
वर्ग:भारतीय लेखक 
वर्ग:बौद्ध लेखक 
वर्ग:हिंदी लेखक
बराबर लेणी

**बराबर लेणी** भारतातल्या बिहार राज्यातील जेहानाबाद जिल्ह्यातील मखदूमपूर जवळ असलेल्या लेणी आहेत. डोंगर खडकामधील ह्या लेणी भारतातील अजूनही टिकून असलेल्या सर्वात प्राचीन लेणींपैकी एक आहेत. ह्या लेणी मौर्य काळापासून (इ.स.पू. ३२२ ते १८५) अस्तित्वात आहेत. गयेच्या उत्तरेकडे १८ कि.मी. अंतरावर या गुहा आहेत आणि त्यातील काही भिंतीवर सम्राट अशोकांनी कोरून घेतलेला काही मजकूर आहे. या गुहा सम्राट अशोकाने बौद्ध धर्मातील आजीवक पंथीयांसाठी खोदलेल्या होत्या.

## इतिहास 
या लेणी बाराबार आणि नागार्जुनी या जुळ्या डोंगरांवर खोदलेल्या (कोरलेल्या) असून ख्रिस्तपूर्व ३ ऱ्या शतकात, मौर्य कार्यकाळातील आहेत. मौर्य सम्राट अशोक आणि त्यांचा मुलगा दसरश हे दोघे स्वतः बौद्धधर्मीय होते; पण धार्मिक सहिष्णुतेच्या त्यांचा धोरणामुळे त्यांनी वेगवेगळ्या वैदिक (हिंदू) व जैन संप्रदायांना ही आपल्या राज्यात स्थिरावण्यास, परवानगी दिली होती. त्यामुळे आजीविका संप्रदायातले सन्यासी या गुहा (लेण्या) वापरत असत. हा आजीविका संप्रदाय मख्खली गोसाला यांनी स्थापन केला होता. गोसाला हे बौद्ध धर्म संस्थापक गौतम बुद्ध व २४ वे जैन तीर्थंकर वर्धमान महावीर यांचे समकालीन होते. या लेण्यात दगडांना कोरून बनवलेली बौद्ध व हिंदू शिल्पेही आहेत.

## पॅसेज टू इंडिया 
ई. एम. फॉर्स्टर यांनी लिहिलेल्या ‘पॅसेज टू इंडिया’ या पुस्तकाच्या पहिल्याच पानावर या लेणीच्या परिसराचे चित्र आहे. तसेच पुस्तकात अनेक महत्त्वाची चित्रे समाविष्ट केलेली आहेत. लेखकाने स्वतः या ठिकाणास भेट देऊन तिथली छायाचित्रे काढून ‘बाराबार लेणी’ या नावाचे त्यांच्या पुस्तकात वापरली आहेत.

## रचना 
बाराबारमधील बहुतेक सर्वच लेणींत दोन खोल्या आहेत, ज्या पूर्णपणे ग्रॅनाईट या दगडात कोरलेल्या आहेत आणि आतील पृष्ठभागाला उत्तमपणे पॉलिश केलेले आहे. पहिली खोली म्हणजे उपासक-उपासिका यांना एकत्रपणे बसता यावे, असे मोठे आयताकृती दालन आहे आणि दुसरी खोली त्याहून थोडी लहान, गोलाकार, घुमटासारखे छत असलेली आहे. या आतल्या खोलीत काही ठिकाणी छोट्या स्तूपासारखी रचना आहे. मात्र आज या सगळ्या लेणी ओस पडलेल्या आहेत.

## यातील काही लेण्या 
* लोमस ऋषींची लेणी
* सुदामा लेणी
* वादिथी-का-कुभा लेणी
* वापिय-का-कुभा लेणी
* कर्ण-चौपार लेणी

## हे सुद्धा पहा
## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* Detailed notes on the Barabar Caves and its use as Marabar Caves in E.M. Fosters *Passage to India*
* Barabar Caves  and Nagarjuni Caves , description by Wondermondo

वर्ग:बिहारमधील लेणी
वर्ग:बौद्ध लेणी
वर्ग:सम्राट अशोक
वर्ग:बौद्ध धर्माचा इतिहास
वर्ग:मौर्य साम्राज्य
वर्ग:बिहारचा इतिहास
वर्ग:इ.स.पू.चे ३ रे शतक
वर्ग:इ.स.पू.चे ४ थे शतक
झिबिग्न्यू ब्रेझिन्स्की

इवलेसे
**झिबिग्न्यू ब्रेझिन्स्की** (Zbigniew Brzezinski) (२८ मार्च, इ.स. १९२८:वर्झावा, पोलंड - २६ मे, इ.स. २०१७:अमेरिका) हे अमेरिकी मुत्सद्दी होते. 

ब्रेझिन्स्की हे अमेरिकेचे माजी अध्यक्ष जिमी कार्टर यांचे सुरक्षा सल्लागार होते, १९८० च्या दशकात जागतिक राजकारणातील घटनांचे तेवा निर्माते होते. त्यांनी याबद्दल लेखनही केले.

## पूर्वायुष्य
ब्रेझिन्स्की यांचे वडील पोलंडमधील उमराव होते. कॅनडात राजनैतिक अधिकारी असतान पोलंडवर आधी जर्मनीने आणि मग सोव्हिएट रशियाने वर्चस्व मिळविण्याचा पर्यत्न केल्याने ब्रेझिन्स्की कुटुंब परत पोलंडला नजाता अमेरिकेत आश्रयाय गेले.

झिबिग्न्यू कॅनडातून पदवीधर झाले व हार्वर्ड विद्यापीठातून डॉक्टरेट मिळवली. तेथे तत्कालीन सोव्हिएट रशियाचे अभ्यासक मर्ल फेन्सोड हे त्यांचे मार्गदर्शक होते. त्यामुळे ब्रेझिन्स्की यांचाही रशिया हा अभ्यासाचा विषय बनला.

## अध्यापन आणि लेखन
आधी हार्वर्डमध्ये आणि नंतर कोलंबिया विद्यापीठात ब्रेझिन्स्की यांनी केले. या काळात त्यांनी सोव्हिएट रशियाविषयक लिखाण केले व ते रशिया विशेषज्ञ म्हणून ओळखले जाऊ लागले.

## पीसफुल एंगेजमेन्ट
१९६५ साली एका आंतरराष्ट्रीय विषयांवरील परिषदेत झालेल्या  परिसंवादात बोलतान सोव्हिएट रशियाविषयी भाष्य करताना ब्रेझिन्स्की यांनी *पीसफुल एंगेजमेंट* असा शब्दप्रयोग केला, तो पुढे रूढ झाला. *आपल्या शत्रूला निष्प्रभ करण्यासाठी त्याला प्रेमाने कवेत घेणे हादेखील प्रभावशाली मार्ग असू शकतो*, हे त्यांचे त्यावर स्पष्टीकरण. तत्कालीन अमेरिकी अध्यक्ष लिंडन जॉन्सन यांनी पीसफुल एंगेजमेन्ट हा शब्दप्रयोग आपल्या परराष्ट्र धोरणासाठी जसाच्या तसा उचलला.

## जिमी कार्टर यांचे सुरक्षा सल्लागार
अमेरिकेची अध्यक्षीय निवडणूक जिंकल्यावर अध्यक्ष जिमी कार्टर यांनी ब्रेझिन्स्की यांची सुरक्षा सल्लागारपदावर नेमणूक केली.

## परराष्ट्र धोरणाला दिशा
ब्रेझिन्स्की आणि माजी परराष्ट्रमंत्री हेन्‍री किसिंजर यांनी अमेरिकेच्या परराष्ट्र राजकारणास दिशा दिली. अमेरिकेचे चीनबरोबर राजनैतिक संबंध प्रस्थापित होण्यामागे ब्रेझिन्स्की यांचा हात होता. 

अफगाणिस्तानात रशियाचे व्हिएटनाम करण्याची संधी आहे असे ब्रेझिन्स्की यांनी अमेरिकन राष्ट्राध्यक्षांना पटविले.

ब्रेझिन्स्की यांनी अध्यक्ष कार्टर यांच्यासाठी पश्चिम आशियासाठीचे धोरण तयार केले. या परिसरात हातपाय पसरणाऱ्या रशियाला रोखायचे असेल तर पूर्व युरोप आणि पश्चिम आशियातील मुस्लिमबहुल देशांतील नेत्यांची कमान (आर्क ऑफ इस्लाम) बांधावी हा ब्रेझिन्स्की यांचाच सल्ला. अश्या नव्या कल्पना ब्रेझिन्स्की यांनी मांडल्या आणि युद्धखोरीला विरोध कायम ठेवून *पीसफुल एंगेजमेंट*चा पुरस्कार केला.

वर्ग:अमेरिका
वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१७ मधील मृत्यू
डेल्फी

**डेल्फी** हे ग्रीसच्या फोकीस प्रांतात पार्नेसस पर्वताच्या नैर्ऋत्येकडील एका खोल खडकाळ घळीत असलेले ठिकाण आहे. ग्रीक मिथकशास्त्रात उल्लेख असलेल्या या ठिकाणाचे पूर्वीचे नाव *पीथॉ* होते. पायथॉन हा अग्निसर्प या स्थानाचा संरक्षक होता. त्याला ठार मारून अपोलोने हे स्थळ आपले केले. प्राचीन काळी येथे पृथ्वीमातेचे एक मंदिर होते. या देवळात शंकूच्या आकाराचा एक मोठा दगड होता. त्याला पृथ्वीचे केंद्र वा हृदय म्हणले जाई. 

वर्ग:प्राचीन ग्रीक शहरे
वर्ग:ग्रीसमधील शहरे
भरहुत

right|thumb|300px|
**भरहुत** (भरहट) भारताच्या मध्य प्रदेश राज्याच्या सतना जिल्ह्यातील एक ठिकाण आहे, जे तिथल्या बौद्ध स्तूप आणि कलाकृतींसाठी प्रसिद्ध आहे. येथील ‘भरहुत स्तूप’ सम्राट अशोकांनी इ.स.पू. तिसऱ्या शतकात निर्माण केला असावा, पण सुंग राजवटीदरम्यान अनेक शोभेच्छा पट्ट्या वापरून या स्तूपामध्ये कलाकुसरीच्या अनेक कामांची भर घातलेली आहे. कनिंघम यांनी इ.स. १८७३ मध्ये या प्राचीन स्थळाचा शोध लावला.

भरहुतमधील स्तूपाचे एक वैशिष्ट्य असे की, तेथील भिंतींवर किंवा दाराच्या लाकडी, अरूंद चौकटींवर काही मजकूर कोरलेला आहे, ज्यात अधिकतर काही व्यक्तींची ओळख दिलेली आहे. या स्तूपातील पुराणसंशोधनातल्या सर्व वस्तू आता कोलकात्याच्या वस्तुसंग्रहालयात नेऊन ठेवलेल्या आहेत.

## चित्रदालन

File:Bharhut rail East Gateway excavation.jpg|रेल्वेचे खोदकाम, पूर्व प्रवेशद्वार
File:Bharhut yavan.jpg|भरहुत खोदकाम
File:Bharhut later.jpg|मध्ययुगीन बुद्ध प्रतिमा
File:Bhagvato bharhut.JPG|बुद्धांचे उत्तराधिकारी
File:Jetvan bharhut.JPG|अनाथापिंडीका चित्रण
File:Greek Warrior. Bharhut, c. 100 BC. Indian Museum, Calcutta ei05-13.jpg|ग्रीक योद्ध्यासह वेदिका स्तंभ. भरहुत, मध्यप्रदेश, शुंग कालखंड, इ.स. १०० ते इ.स.पू. ८०. लालसर तपकिरी वाळूचा खडक भारतीय संग्रहालय, कलकत्ता.
File:CunninghamBharhut.jpg|यक्ष सूट. भरहुत, इ.स.पू. दुसरे शतक.
File:Statue at Bharhut Stupa.JPG|स्थानिक ग्रामस्थांद्वारे हनुमान म्हणून भरहुतच्या यक्ष पूजा केली जात आहे 
File:Bharhut Stupa.JPG|भयावह भरहुत स्तूप; त्याच्या मागे लाल पहाडी आहे
File:Bharhut inscription1.png|शिलालेख
File:Bharhut inscription2.png|शिलालेख
File:Bharhut inscription3.png|शिलालेख
File:Bharhut inscription4.png|शिलालेख
File:East Gateway and Railings - 2nd Century BCE - Red Sand Stone - Bharhut Stupa - Madhya Pradesh - Bharhut Gallery - West View - Indian Museum - Kolkata 2014-02-14 3312.JPG|पूर्व प्रवेशद्वार आणि रेलिंग भारतीय संग्रहालय कोलकाता येथे एकत्र आले. 
File:Railing - 2nd Century BCE - Red Sand Stone - Bharhut Stupa - Madhya Pradesh - Indian Museum - Kolkata 2012-11-16 1853.JPG|भारतीय संग्रहालयातील रेलिंग विभाग
File:Railing - 2nd Century BCE - Red Sand Stone - Bharhut Stupa - Madhya Pradesh - Indian Museum - Kolkata 2012-11-16 1852.JPG|भारतीय संग्रहालयातील रेलिंग विभाग
File:East Gateway with Railings - 2nd Century BCE - Red Sand Stone - Bharhut Stupa - Madhya Pradesh - Indian Museum - Kolkata 2012-11-16 1838.JPG|भारतीय संग्रहालयासह पूर्व प्रवेशद्वार

## हे सुद्धा पहा 
* चौखंडी स्तूप

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतातील स्तूप
वर्ग:सतना जिल्हा
वर्ग: सम्राट अशोक
वर्ग:मध्य प्रदेशचा इतिहास
हेलिऑस

येथील हेलिऑसच्या मूर्तीचे मस्तक]]

**हेलिऑस** (प्राचीन ग्रीक: Ἥλιος हेलिऑस) हा ग्रीक पुराणानुसार सूर्याचे मूर्त स्वरूप आहे. हायपेरिऑन व थीया या टायटन दैवतांपासून त्याचा जन्म झाला. त्याला सेलीनी (चंद्र) व इऑस (पहाट) ही भावंडे आहेत.

हेलिऑसचा प्रंचड पुतळा ऱ्होड्समध्ये होता.

वर्ग:टायटन (ग्रीक दैवते)
सेलीनी

ग्रीक पुराणानुसार **सेलीनी** (प्राचीन ग्रीक: Σελήνη सेलेने) ही चंद्राची देवता आहे. हायपेरिऑन व थीया या टायटन दैवतांपासून तिचा जन्म झाला. तिला हेलिऑस (सूर्य) व इऑस (पहाट) ही भावंडे आहेत.

वर्ग:टायटन (ग्रीक दैवते)
आयर्लंड त्रिकोणी मालिका, २०१७

**२०१७ आयर्लंड त्रिकोणी मालिका** ही मे २०१७ मध्ये आयर्लंड येथे खेळवली गेलेली आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट मालिका होती. सदर मालिका ,   ह्या देशांदरम्यान खेळवली गेली. जून २०१७ मध्ये इंग्लंड आणि वेल्स येथे होणाऱ्या २०१७ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफीची पूर्वतयारी म्हणून सदर मालिकेचे आयोजन केले गेले. क्रिकेट आयर्लंडने जुलै २०१६ मध्ये मालिकेचे वेळापत्रक जाहीर केले. एकदिवसीय मालिकेआधी, आयर्लंड संघ दोन सराव सामने खेळला; बांगलादेशविरुद्ध ५०-षटकांचा आणि न्यू झीलंड विरुद्ध २५-षटकांचा.

मालिकेआधी, एप्रिल २०१७ मध्ये, बांगलादेशचा कर्णधार मशरफे मोर्तझावर श्रीलंका आणि बांगलादेश दरम्यानच्या तिसऱ्या एकदिवसीय सामन्यात षटकांची गती कमी राखल्याने एका सामन्याची बंदी लादण्यात आली.

पाचव्या एकदिवसीय सामन्यात आयर्लंडचा १९० धावांनी पराभूत करून न्यू झीलंडने मालिकेत विजय मिळवला.
## संघ
न्यू झीलंड क्रिकेटने (NZC) एप्रिल २०१७ च्या सुरुवातीला आपला एकदिवसीय संघ जाहीर केला, ज्यात आयपीएल २०१७ मुळे उपलब्ध नसलेल्या दहा खेळाडूंचा समावेश होता.

## गुणफलक
## सराव सामने
### ५०-षटके: आयर्लंड अ वि बांगलादेशी 
### २५-षटके: आयर्लंड अ वि न्यूझीलँडर्स 
## एकदिवसीय सामने
### १ला ए.दि. सामना
### २रा एकदिवसीय सामना
### ३रा एकदिवसीय सामना
### ४था एकदिवसीय सामना
### ५वा एकदिवसीय सामना
### ६वा एकदिवसीय सामना
## संदर्भ आणि नोंदी
## बाह्य दुवे
*मालिका मुख्यपान - इएसपीएन क्रिकइन्फो

वर्ग:इ.स. २०१७ मधील क्रिकेट
वर्ग:आयर्लंडमधील क्रिकेट
वर्ग:बांगलादेश क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे
वर्ग:न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे
श्रीकांत कार्लेकर

प्रा. डॉ. श्रीकांत कार्लेकर हे मराठी लेखक आहेत. ते विज्ञान, भूगोल, पर्यावरण आदी विषयांसह ललित लेखनही करतात. विविध नियतकालिकांमध्ये कार्लेकरांचे भौगोलिक विषयांवरचे लेख प्रकाशित झाले आहेत. भारतीय मान्सूनची ओळख करून देणारा ‘अचंबित करणारी सूत्रबद्ध यंत्रणा’ हा लेख, तसेच ११ डिसेंबर या आंतरराष्ट्रीय पर्वतदिनानिमित्त दैनिक सकाळमध्ये आलेला त्यांचा ‘साद देती पर्वतशिखरे’ हे लेख वाचकांना आवडले.

वाळूच्या टेकडीचे “केळशी” गाव कोकणात भारजा नदीच्या दक्षिणेला वसले आहे. नदीच्या मुखाजवळील प्रदेशात आणि किनाऱ्यालगत जुन्या वस्तीचे अवशेष सापडतात. हे अवशेष सुमारे १८ मीटर वाळूच्या थराखाली आढळले आहेत. प्रा. डॉ. श्रीकांत कार्लेकर यांनी इ.स. १९९०मध्ये या टेकडीचा शोध लावला. त्यानंतर डॉ. अशोक मराठे यांनी याबाबतचे सर्व समावेशक संशोधन पुढे आणले.

## डॉ. श्रीकांत कार्लेकर यांची पुस्तके
* कातरवेळ (कथासंग्रह)
* Coastal Process And Landforms (भूगोलशास्त्रावरील क्रमिक पुस्तक)
* चक्रव्यूह (कादंबरी)
* Terms And Concepts In Geomorphology, Oceanography and Climatology 
* दूरसंवेदन : Remote Sensing (भूगोलशास्त्रावरील क्रमिक पुस्तक)
* दूरसंवेदन आणि भौगोलिक माहिती प्रणाली (माहितीपर)
* पर्यावरण समस्या निराकरण व क्षेत्र अभ्यास 
* पात्रता व स्पर्धा परीक्षांसाठी वैज्ञानिक लेख
* पृथ्वीजिज्ञासा
* प्राकृतिक भूगोल आणि भूरूपशास्त्र 
* प्राकृतिक भूगोलाची मूलतत्त्वे (सहलेखक प्रा. अ.वि. भागवत)
* प्रात्यक्षिक भूगोल : Practical Geography (सहलेखिका प्रा. सौ. कांचन शेंडे)
* भूगोल (स्पर्धा परीक्षेसाठी क्रमिक पुस्तक). सहलेखक प्रा. अ.वि. भागवत आणि प्रा संजय नलावडे
* भूगोल-पर्यावरणशास्त्रकोश : Encyclopaedia of Geography-Environmental Science (सहलेखक जॉन्सन बोर्जेस)
* भूगोलशास्त्रातील संख्याशास्त्रीय पद्धती : Statistical Methods in Geography (भूगोलशास्त्रावरील क्रमिक पुस्तक)
* भूगोलातील प्रात्यक्षिके (सहलेखिका प्रा. कांचन शेंडे)
* भूगोलशास्त्रातील संशोधन पद्धती (सहलेखक डॉ. मोहन काळे)
* भौगोलिक माहिती प्रणाली : Geographical Information Systems - GIS
* महाराष्ट्राचा भूगोल (सहलेखिका प्रा. शैलजा सांगळे)
* माझा समुद्र शोध (पर्यटन आणि सागरविज्ञान)
* Statistical Analysis Of Geographical Data (भूगोलशास्त्रावरील क्रमिक पुस्तक)
* हवामानशास्त्र आणि सागरशास्त्र. 

## डॉ. श्रीकांत कार्लेकर यांना मिळालेले पुरस्कार
* ‘पृथ्वीजिज्ञासा’ या पुस्तकासाठी पुणे मराठी ग्रंथालयाचा स्वातंत्र्यवीर सावरकर पुरस्कार (मे २०१७)
## बाह्य दुवे
* http://www.bookganga.com/eBooks/Books?AID=4764715069259417695 श्रीकांत कार्लेकर यांची पुस्तके 
वर्ग:मराठी लेखक
अरिहंत (जैन धर्म)

**अरिहंत** ही जैन धर्मातील संज्ञा आहे.

अरिहंत किंवा जिन अशा व्यक्ती असतात ज्यांनी अहंकार, मत्सर, क्रोध, काम, मोह, इ. शत्रूंवर (अरि) विजय मिळविलेला आहे.
जैन धर्मात चोवीस तीर्थंकर आहेत.

## हे सुद्धा पहा
* आय.एन.एस. अरिहंत

वर्ग:जैन धर्म
रोमन प्रांत

[इवलेसे|सम्राट [हेड्रियान याच्या वेळचे (इ.स. १२५) रोमन प्रांत]]प्राचीन रोममध्ये रोमन साम्राज्याचे **प्रांत** (लॅटिन: *provincia*, बहु. *provinciae*) हे साम्राज्याच्या इटलीच्या बाहेरील प्रदेशांमधील मूलभूत व सर्वात मोठे प्रशासकीय विभाग होते. या प्रांतांचे प्रशासन सामान्यपणे संसदीय दर्जाचे राजकारणी करत.

वर्ग:रोमन साम्राज्य
अकाइआ (रोमन प्रांत)

इवलेसे|इ.स. १२५ च्या वेळचा अकाइआ प्रांत**अकाइआ** (ग्रीक: Αχαΐα) हा रोमन साम्राज्याचा एक प्रांत होता. त्यामध्ये पेलोपोनीज, मध्य ग्रीस व थेसॅली हे प्रदेश समाविष्ट होते.