open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
भाषाशास्त्राचा इतिहास

भाषाविषयक नियमांची निश्चित व पद्धतशीर मांडणी आणि अभ्यास  संस्कृत भाषेच्या संदर्भात अगदी प्राचीन काळापासून दिसून येतो.  संस्कृत भाषेतील भाषेच्या नियमांची त्याच्या व्याकरणाची चर्चा प्राचीन संस्कृत ग्रंथातून दिसते.  मराठी भाषेत भाषा-विचाराचा प्रारंभ एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून  दिसून येतो. पाश्चात्य जगतात मानववंशशास्त्रज्ञांच्या प्रेरणेतून भाषा विज्ञानाचा अभ्यास अमेरिकेत प्रथम सुरू झाला. मानववंश आणि भाषाविज्ञान यांच्या अभ्यासातून मानवी संस्कृतीचे निष्कर्ष काढण्यासाठी भाषाविज्ञानाचा उपयोग करण्याचा प्रयत्न सुरू झाला. समाजाची संस्कृती समजून घ्यायची असेल तर समाजाच्या रुढी परंपरा चालीरिती धर्म धर्मसंस्था याबरोबर भाषा भाषांची लिपी स्वनीम व्यवस्था,भाषेचे स्वरुप, भाषेतील शब्दसंख्या, भाषेची नियमव्यवस्था, हे घटक संस्कृती अभ्यासण्यासाठी जसे उपयोगाचे आहेत तसेच भाषेचे विविध घटकही मानवाचा मनोव्यापार, समाज आणि त्याची संस्कृती अभ्यासण्यासाठी आवश्यक आहे, असे अभ्यासकांच्या लक्षात आल्यामुळे भाषाशास्त्राचा शास्त्रीय दृष्टीन अभ्यास सुरू झाला.

वर्ग:सामाजिक शास्त्रे
वर्ग:भाषाशास्त्र
स्पेनचा इतिहास

**स्पेनचा इतिहास** प्रागैतिहासिक इबेरियाच्या काळापासून स्पेनचे महासत्तेत झालेले रूपांतर, त्याची पडती व युरोपीय संघाचा सदस्य होईपर्यंतचा इतिहास आहे.

## रोमन इस्पानिया 
## गॉथिक इस्पानिया 
## इस्लामी राजवट 
वर्ग:स्पेन
वर्ग:देशानुसार इतिहास
वालेन्सिया

**वालेन्सिया** अथवा वॅलेन्सिया हे स्पेन मधील तिसरे मोठे शहर आहे. येथील समुद्र किनारा प्रसिद्ध असल्याने मोठ्याप्रमाणावर पर्यटक या शहराला भेट देतात.

वर्ग:स्पेनमधील शहरे
*
सेबिया

**सेबिया** हे स्पेनमधील चौथ्या क्रमांकाचे मोठे शहर व दक्षिण स्पेनचे आर्थिक व सांस्कृतिक केंद्र आहे.

वर्ग:स्पेनमधील शहरे
*
बुजुंबुरा

**बुजुंबुरा** (फ्रेंच: *Bujumbura*) ही बुरुंडी या देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. बुजुंबुरा बुरुंडीच्या पश्चिम भागात लेक टांजानिकाच्या काठावर वसले आहे. ते बुरुंडीतील महत्त्वाचे बंदर असून तेथून कॉफी, जस्त खनिज, कापूस, कातडी इत्यादी मालाची निर्यात होते.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ (फ्रेंच मजकूर)

वर्ग:बुरुंडीमधील शहरे
वर्ग:आफ्रिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे
जिब्राल्टरची सामुद्रधुनी

250px|right|जिब्राल्टरची सामुद्रधुनी, डावीकडे स्पेन तर उजवीकडे मोरोक्को दिसत आहे

स्पेन व मोरोक्को या देशांमधील चिंचोळ्या सामुद्रधुनीला **जिब्राल्टरची सामुद्रधुनी** असे म्हणतात. जिब्राल्टर हे नाव ज्याने सर्वप्रथम स्पेन काबीज केला त्या ८ व्या शतकातील अरबी सेनापती तारिक त्याच्या नावावरून पडले आहे. या चिंचोळ्या सामुद्रधुनीला या आधी ग्रीक व रोमन नोंदींनुसार हर्क्युलचे द्वार असे संबोधत. तारिकने स्पेन काबीज करायला मोरोक्कोमधून आक्रमण केले. अरबी लोकांनी याचे नामकरण *जेबेल ए तारिक* ( तारिकचा दगड) असे केले व नंतर ते स्पॅनिश लोकांनी त्याचा जिब्राल्टर असा अपभ्रंश केला.

वर्ग:सामुद्रधुन्या
कोनाक्री

**कोनाक्री** ही गिनी ह्या देशाची राजधानी व सर्वांत मोठे शहर आहे. गिनीच्या एकूण लोकसंख्येपैकी एक चतुर्थांश लोक ह्या शहरात राहतात.

वर्ग:गिनीमधील शहरे
वर्ग:आफ्रिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे
फ्रीटाउन

**फ्रीटाउन** ही सियेरा लिओन ह्या देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. फ्रीटाउन हे पश्चिम आफ्रिकेतील एक महत्त्वाचे बंदर आहे.

वर्ग:सियेरा लिओनमधील शहरे
वर्ग:आफ्रिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे
कातालोनिया

**कातालोनिया** हा स्पेन देशाचा एक स्वायत्त संघ आहे. बार्सिलोना ही कातालोनियाची राजधानी व सर्वांत मोठे शहर आहे. कातालान, स्पॅनिश व ऑक्सितान ह्या कातालोनियाच्या अधिकृत व राजकीय भाषा आहेत.

## स्वतंत्र राष्ट्राची मागणी
२०१७मध्ये कातालोनियाने स्वतःला स्पेनपासून स्वतंत्र घोषित केले. स्पेनने ही घोषणा घटनेविरुद्ध असल्याचे जाहीर करून कातालोनियाचे स्वातंत्र्य फेटाळून लावले.

वर्ग:स्पेनचे स्वायत्त संघ
केस (निःसंदिग्धीकरण)

**केस** शब्दाचे उपयोग --

* केस - शरीर अवयव
* केस - स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील पात्र

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
नासाउ

**नासाउ** ही बहामास ह्या देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.

वर्ग:बहामास
वर्ग:उत्तर अमेरिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे
कोर्दोबाची खिलाफत

[250 px|इवलेसे|कोर्दोबामधील [कोर्दोबाची भव्य मशीद|भव्य मशीद]]
**कोर्दोबाची खिलाफत** () हे दहाव्या शतकातील पश्चिम युरोपाच्या आयबेरियन द्वीपकल्पावरील अल-आंदालुस ह्या मुस्लिम भूभागाचे एक राज्य होते. कोर्दोबा येथे राजधानी असलेली ही खिलाफत इ.स. ९२९ ते इ.स. १०३१ दरम्यान अस्तित्वात होती.

अब्द-अर-रहमान तिसरा ह्याच्या राजवटीखालील ही खिलाफत प्रगत व सुबत्त होती.

वर्ग:स्पेनचा इतिहास
वर्ग:पोर्तुगालचा इतिहास
वर्ग:इस्लाम धर्म
निर्मला देशपांडे (साहित्यिक)

**निर्मला देशपांडे** या एक मराठी लेखिका व कवयित्री आहेत. त्यांचे वडील डॉक्टर आणि पती ॲक्च्युअरी होते.

## पुस्तके 
* उंटावरचा शहाणा (बालकविता)
* एमिल आणि अन्य गुप्तचर (अनुवादित)
* एमिल आणि इतर गुप्तहेर (अनुवादित)
* कथा एका बकुळवी (कादंबरी)
* गंधखुळी (काव्य)
* चिव चिव चिमणी (बालवाङ्मय)
* टिकलीयेवढं तळं (कादंबरी)
* पौर्णिमेचा चंद्र (बालवाङ्मय)
* बन्सी काहेको बजायी (कादंबरी)
* भाळी गोंदण चांदणं (आत्मचरित्र)
* मर्ल (कथासंग्रह)
* मातीची गाय (बालवाङ्मय)
* समरभूमीवरील देवता (अनुवादित)
* सलत सूर सनईचा (कादंबरी)
* हा छंद सुटत नाही (काव्य)

## बाह्य दुवे 
* लोकसत्ता : उंटावरचा शहाणा 

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
स्नेहलता दसनूरकर

**स्नेहलता दसनूरकर** (७ मार्च १९१८- ३ जुलै, २००३) या मराठी लेखिका, शिक्षणतज्ज्ञ होत्या.

आपल्या दीर्घ साहित्य जीवनात त्यांनी ६० च्या वर कथासंग्रहांचे लेखन केले होते.

२००२ मध्ये त्यांनी लिहिलेल्या अवंतिका मालिकेचे  आल्फा टीव्ही वर प्रसारण सुरू झाले होते.

स्त्री जीवनातील सुख-दुःखांचे पट उलगडणाऱ्या कथा-कादंबऱ्यांचे हे विश्व मराठी साहित्यात ज्या लेखिकांनी गेल्या शतकाच्या मध्यावर निर्माण केले, त्यातल्या स्नेहलता दसनूरकर या आघाडीच्या लेखिका होत्या.

## प्रकाशित साहित्य 
## संदर्भ
वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:इ.स. २००३ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
ज्योत्स्ना देवधर

**ज्योत्स्ना देवधर** (जन्म : जोधपूर, २८ फेब्रुवारी, इ.स. १९२६

त्यांनी लिहिलेले 'पंडिता रमाबाईंचे चरित्र' हे चरित्र लिखाणाचे एक उत्तम उदाहरण आहे.

त्यांच्या ‘घर गंगेच्या काठी’, ‘कल्याणी’ आणि ‘पडझड’ या कादंबऱ्या पुणे विद्यापीठ, कोल्हापूर विद्यापीठ, मराठवाडा विद्यापीठ आणि इस्लामिया विद्यापीठ या विद्यापीठांच्या अभ्यासक्रमात होत्या. त्यांच्या विविध कथांचे कन्नड, तेलगू, तमीळ, मल्याळम, आसामी, हिंदी आणि इंग्लिश भाषेत अनुवाद झाले आहेत.

ज्योत्स्ना देवधर या **साहित्यप्रेमी भगिनी मंडळा**च्या ज्येष्ठ सदस्या होत्या.

## प्रकाशित साहित्य
## पटकथा आणि संवादलेखन
* ‘घर गंगेच्या काठी’ या चित्रपटासाठी
* ‘कल्याणी’ या दूरचित्रवाणीमालिकेसाठी
* ‘पडझड’ या दूरचित्रवाणी मालेकेसाठी.

## ज्योत्स्ना देवधर यांना मिळालेले पुरस्कार आणि सन्मान
* घर गंगेच्या काठी या कादंबरीला महाराष्ट्र सरकारचा हरी नारायण आपटे पुरस्कार. 
* कॅक्टस हा हिंदी कथासंग्रह, निर्णय हे पुरुषपात्रविरहित मराठी नाटक आणि ‘रमाबाई’ ही मराठी कादंबरी या त्यांच्या साहित्यकृती पुरस्कारप्राप्त ठरल्या.
* महाराष्ट्र साहित्य परिषद आणि पुणे मराठी ग्रंथालय यांचा ‘ज्येष्ठ लेखिका सन्मान’.
* अखिल भारतीय भाषा साहित्य संमेलनतर्फे ‘भाषाभूषण’ ही पदवी
* महाराष्ट्र राज्य हिंदी साहित्य अकादमीतर्फे ‘कल्याणी’ या हिंदी नाटकास ‘विष्णूदास भावे पुरस्कार’. 
* कराड येथे १९७५ मध्ये झालेल्या पश्चिम महाराष्ट्र कथालेखिका संमेलनाचे अध्यक्षपद.  
* अंबाजोगाई येथील भरलेल्या जिल्हा महिला परिषदेचे अध्यक्षपद. 
* महाराष्ट्र राज्य नाट्य परिनिरीक्षण मंडळाचे सभासदत्व.
* महाराष्ट्र राज्य ग्रंथ पुरस्कार निवड समितीवर सभासद म्हणून निवड.
* महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचा शरदचंद्र चटर्जी पुरस्कार. 

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
* मायबोली.कॉम 

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सापेक्ष अर्थच्‍छटाशास्त्र

सापेक्ष अर्थच्‍छटाशास्त्र हे भाषाशास्त्र विषयातील एक उपशास्त्र आहे. या क्षेत्रात अर्थ व त्याचे संदर्भाने योगदान याचा अभ्यास केला जातो. सापेक्ष अर्थच्‍छटाशास्त्र यात भाषण अधिनियम सिद्धांत, संवाद, चर्चा आणि तत्त्वज्ञान, समाजशास्त्र, भाषाशास्त्र आणि मानवजातीचा अभ्यास भाषेच्या दृष्टिकोनातून करणारे शास्त्र आहे. 

वर्ग:भाषाशास्त्र
निर्मलकुमार फडकुले

**निर्मलकुमार फडकुले** (: १६ नोव्हेंबर, १९२८  - २९ जुलै, २००६) हे मराठी संत साहित्यातले विद्वान होते.
त्यांचा जन्म सोलापूर येथे एका संस्कृत विद्वानाच्या (न्यायतीर्थ, पंडित जिनदासशास्त्री फडकुले यांच्या) घरी झाला.

त्याच्या "लोकहितवादी: काल आणि कर्तृत्त्व" ह्या संशोधन प्रबंधास डॉक्टरेट मिळाली होती. त्यांनी नांदेडमध्ये (इ.स.१९५४ ते५५ या काळात) व नंतर संगमेश्वर कॉलेजमध्ये मराठी विभाग प्रमुख म्हणून काम केले.

ललित लेखन आणि संतसाहित्याच्या लेखनाबरोबरच त्यांची "आस्वाद समीक्षा" साहित्य जगतात कौतुकास पात्र ठरली होती.

## प्रकाशित साहित्य
* अमृतकण कोवळे
* अश्रूंची कहाणी
* आनंदाची डहाळी
* कल्लोळ अमृताचे
* काही रंग, काही रेषा
* चिंतनाच्या वाटा
* परिवर्तनाची चळवळ
* प्रिय आणि अप्रिय
* मन पाखरू पाखरू
* संतकवी तुकाराम : एक चिंतन
* संत चोखामेळा आणि समकालीन संतांच्या रचना
* संत तुकारामांचा जीवन विचार
* संत वीणेचा झंकार
* संत सहवास
* संत साहित्य : सौंदर्य आणि सामर्थ्य
* संतांचिया भेटी
* साहित्यातील प्रकाशधारा
* सुखाचा परिमळ
* हिरव्या वाटा
* रंग एकेकाचे (चौथा ललित संग्रह)

### संपादन
* अमृतधारा (संपादक  व द. ता. भोसले)
* चिपळूणकरांचे तीन निबंध
* नियतकालिक : आदित्य
* नियतकालिक : शुभंकर
* प्रबोधनातील पाऊलखुणा
* रत्‍नकरंड श्रावकाचार
* ज्ञानेश्वरी प्रथमाध्याय

### व्याख्याने
 ह्यांची आंबेडकर, कवी कुंजविहारी, ना.सी. फडके, प्रल्हाद केशव अत्रे, महात्मा फुले, सावरकर  ह्यांच्यावरील व्याख्याने प्रसिद्ध आहेत.

## पुरस्कार आणि सन्मान
* भैरुरतन दमाणी साहित्य पुरस्कार.
* डॉ. निर्मलकुमार फडकुले यांचे नाव सोलापुरातील एका सभागृहाला देण्यात आले आहे.

## गौरव
* नाशिक येथे झालेल्या अस्मितादर्श साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष (१९८६)

## बाह्य दुवे
* निर्मलकुमार जिनदास फडकुले 

## इतर
* डॉ. प्रतिष्ठानतर्फे २००७ सालापासून दरवर्षी साहित्यातील व समाजसेवेतील कार्यासाठी पुरस्कार देण्यात येतो.

फडकुले, निर्मलकुमार
वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००६ मधील मृत्यू
फ्रांसिस दि'ब्रिटो

**फादर फ्रान्सिस दिब्रिटो** (४ डिसेंबर, १९४३; नंदाखाल, ठाणे - २५ जुलै, २०२४) हे महाराष्ट्रातल्या वसई येथील कॅथॉलिकपंथीय ख्रिस्ती धर्मगुरू व मराठी लेखक होते. ख्रिस्ती व ज्यू धर्म हे त्यांचे प्रमुख अभ्यासविषय असून त्यांविषयी त्यांनी मराठीतून लेखन केले आहे.

## जीवन 
दिब्रिटोंचा जन्म ४ डिसेंबर, इ.स. १९४२ रोजी  वसई तालुक्यातल्या *नंदाखाल* गावी झाला. दिब्रिटो इ.स. १९८३ ते इ.स. २००७ या कालखंडात *सुवार्ता* या प्रामुख्याने मराठी कॅथॉलिक समाजाशी संबंधित असलेल्या वार्तापत्राचे मुख्य संपादक होते.  त्यांचे शिक्षण नंदाखाल येथील संत जोसेफ मराठी हायस्कुलात झाले. इ.स. १९७२ साली त्यांनी कॅथॉलिक धर्मगुरुपदाची दीक्षा घेतली. त्यांनी पुणे विद्यापीठातून समाजशास्त्रात बी.ए., तर धर्मशास्त्रात एम.ए. केले आहे.

## कार्य
फ्रान्सिस दिब्रिटो हे ख्रिस्ती धर्मगुरू असले, तरी त्यांची खरी ओळख ती नाही. दिब्रिटो हे पर्यावरणाचे रक्षणकर्ते, गुंडशाहीविरुद्ध आवाज उठविणारे कार्यकर्ते आणि सुजाण, सजग आणि सामाजिक भान असलेले व्यक्तिमत्त्व अशी आहे. ’सुवार्ता’ या मासिकाद्वारे त्यांनी सामाजिक प्रबोधनाचे अनेक वेगवेगळे विषय मांडले आणि काही उपक्रमही राबवले. त्यामुळे हे मासिक केवळ ख्रिस्तीधर्मीयांसाठी न राहता मराठी साहित्यातही या मासिकाचा स्वतंत्र ठसा उमटला. ’हरित वसई संरक्षण समिती’च्या माध्यमातून फ्रान्सिस दिब्रिटो यांनी पर्यावरण संरक्षण, जतन आणि संवर्धनाची मोठी चळवळ उभी केली. वसईतील ’राजकारणाचे गुन्हेगारीकरण आणि गुन्हेगारीचे राजकारण’ यांच्या विरोधातही त्यांनी पुढाकार घेतला आणि मोठी मोहीम राबविली. 

*संघर्षयात्रा ख्रिस्तभूमीची* हे पुस्तक लिहिण्यासाठी दिब्रिटो यांनी बराच काळ इस्रायलमध्ये राहून संशोधन केले होते..

## फादर फ्रान्सिस दिब्रिटो यांचे प्रकाशित साहित्य 
* आनंदाचे अंतरंग : मदर तेरेसा
* ओअ‍ॅसिसच्या शोधात (प्रवासानुभव, मूळ - दैनिकातील सदर). इंग्रजी रूपांतर 'इन सर्च ऑफ दि ओॲसिस'; अनुवादक - फ्रान्सिस दिब्रिटो+रेमंड मच्याडो)
* ख्रिस्ताची गोष्ट (चरित्र)
* ख्रिस्ती सण आणि उत्सव
* तेजाची पाऊले (ललित)
* नाही मी एकला (आत्मकथन)
* संघर्षयात्रा ख्रिस्तभूमीची : इस्रायल व परिसराचा संघर्षमय इतिहास
* सुबोध बायबल - नवा करार (’बायबल दि न्यू टेस्टॅमेंट’ या पुस्तकाचा मराठी अनुवाद) (पृष्ठसंख्या - ११२५)
* सृजनाचा मळा
* सृजनाचा मोहोर
* परिवर्तनासाठी धर्म (वैचारिक)
* मुलांचे बायबल (चरित्र)

## सन्मान
* ’सुबोध बायबल- नवा करार’ या पुस्तकासाठी त्यांना साहित्य अकादमीचा २०१३ सालचा राष्ट्रीय अनुवाद पुरस्कार मिळाला आहे.
* फ्रान्सिस दिब्रिटो हे पुणे येथे झालेल्या १५व्या मराठी ख्रिस्ती साहित्य संमेलनाचे  अध्यक्ष होते. 
* प्राचार्य शिवाजीराव भोसले स्मृती सन्मान (१४-७-२०१७)
* उस्मानाबाद येथे जानेवारी २०२०मध्ये ९३व्या  अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद (२२ सप्टेंबर २०१९ची बातमी)
* जळगावला भरलेल्या अकराव्या राज्यस्तरीय सूर्योदय मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी पत्रकार
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९४३ मधील जन्म
वर्ग:ख्रिश्चन व्यक्ती
लक्ष्मण लोंढे

'''''' (जन्म : १९४५;  - मुंबई, ६ ऑगस्ट, २०१५) हे मराठीतले विज्ञानकथा लेखक होते. बँकेत नोकरी करणाऱ्या लक्षण लोंढे यांनी वयाच्या ५०व्या वर्षी स्वेच्छानिवृत्ती घेतली आणि त्यांनी त्यानंत आपला पूर्ण वेळ विज्ञान कथा लेखनात घालविला. दुसरा आइन्स्टाइन ही त्यांची कथा इंग्रजीत 'सायन्स टुडे' या नियतकालिकात प्रसिद्ध झाली. पुढे या कथेला कन्सास विद्यापीठाचा जागतिक सर्वोत्कृष्ट कथा म्हणून पुरस्कार मिळाला. तसेच कथेची निवड जगातील विज्ञान लेखकांसाठी सर्वोच्च मानल्या जाणाऱ्या जेम्स गुन यांच्या 'द रोड टू सायन्स फिक्शन'च्या १९८९ च्या आवृत्तीसाठी निवडली गेली. आंतरराष्ट्रीय बहुमान मिळवणारे ते पहिले मराठी विज्ञान कथालेखक होत. ते सोबत साप्ताहिकामध्येच लक्ष्मणझुला नावाचे सदर लिहीत.

कोणतीही वैज्ञानिक पार्श्वभूमी नसतानाही त्यांनी विज्ञान लेखक म्हणून खूप चांगली कामगिरी केली. विज्ञान लेखक होण्यासाठी वैज्ञानिक पार्श्वभूमीपेक्षा जिज्ञासेची आवश्यकता असते हे त्यांनी दाखवून दिले. कथा लिहिण्यासाठी आवश्यक ते पुरेसे ज्ञान जवळ नसल्यामुळे कोणताही विषय त्यांनी निवडला की ते त्या विषयाचा एखाद्या वैज्ञानिकासारखाच अभ्यास करायचे. त्या विषयाशी संबधित प्रकाशित झालेले साहित्याचे वाचन करून तो विषय पक्का करून सामान्यांना समजेल अशा भाषेत त्या विषयाची मांडणी ते करायचे. मराठी विज्ञान परिषदेत नवोदित विज्ञान लेखकांसाठी मार्गदर्शन कार्यशाळा व्हायच्या. या कार्यशाळेत नवोदित लेखकांच्या लेखनावर ते अत्यंत मार्मिक टिप्पणी करत असत. या टिप्पणीमुळे त्या लेखकाचा उत्साह वाढे.

वैज्ञानिक कथांव्यतिरिक्त त्यांनी चरित्रे आणि ललित कथा-कादंबऱ्याही लिहिल्या.

## लक्ष्मण लोंढे यांचे प्रकाशित साहित्य 
* असं घडलंच नाही (कादंबरी)
* आणि वसंत पुन्हा बहरला (चरित्र)
* कारकीर्द
* काऊंट डाऊन
* गुंता
* थँक यू मिस्टर फॅरॅडे
* दुसरा आइनस्टाइन
* देवांसि जिवें मारिले
* दूर - क्षितिजापलीकडे
* धर्मयोद्धा
* नव्या शतकाच्या उंबरठ्यावर
* रिमोट कंट्रोल
* लक्ष्मण उवाच
* लक्ष्मणझुला
* लक्ष्मणवेध
* लक्ष्मणायन
* वाळूचे गाणे
* संघर्ष (कादंबरी)

## पुरस्कार 
* "दुसरा आइनस्टाइन" कथा संग्रहाला महाराष्ट्र शासनाचा उत्कृष्ट साहित्य निर्मिती पुरस्कार
* "दुसरा आइनस्टाइन" या कथेला कन्सास विद्यापीठाकडून सर्वोत्कृष्ट जागतिक विज्ञान कथा पुरस्कार
* शांताराम कथा पारितोषिक 

## स्मृतिग्रंथ 
विज्ञानकथा लेखक लक्ष्मण लोंढे यांचा पहिला स्मृतिदिन ६ ऑगस्ट २०१६ रोजी होता. त्या दिवशी त्यांच्या स्मृतिपर लिखाणांचा 'ओंजळभर' नावाचा लेखसंग्रह प्रकाशित झाला. स्वाती लोंढे त्या संग्रहाच्या संपादक आहेत.

## संदर्भ 
लोंढे, लक्ष्मण
वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू
बिल्बाओ

**बिल्बाओ** (; बास्क: Bilbo) हे स्पेन देशाच्या बास्क स्वायत्त प्रदेशामधील सर्वात मोठे शहर व स्पेनमधील चौथ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. हे शहर स्पेनच्या उत्तर भागात बिस्केच्या आखाताच्या ८ किमी दक्षिणेस वसले आहे. येथील ॲथलेटिक बिल्बाओ हा फुटबॉल क्लब प्रसिद्ध आहे.

## जुळी शहरे
बिल्बाओचे जगातील खालील शहरांसोबत सांस्कृतिक व वाणिज्य संबंध आहेत.
* बुएनोस आइरेस
* रोझारियो
* मेदेयीन
* बोर्दू
* चिंगताओ
* त्बिलिसी
* पिट्सबर्ग
* सुरकर्ता

## संदर्भ
## बाह्य दुवे 
* संकेतस्थळ 
*

वर्ग:स्पेनमधील शहरे
*
वांग नदी (निःसंदिग्धीकरण)

**वांग नदी** या शब्दाशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत :
* वांग नदी, महाराष्ट्र
* वांग नदी, थायलंड

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
गॅबारोनी

**गॅबारोनी** ही बोत्स्वाना ह्या देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.

वर्ग:बोत्स्वानामधील शहरे
वर्ग:आफ्रिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे
*
चोंडी

**चोंडी** हे महाराष्ट्रातील अहिल्यानगर जिल्ह्याच्या जामखेड तालुक्यातील एक गाव आहे. हे गाव अहिल्यादेवी होळकरांचे जन्मस्थान आहे.
* याच नावाचे एक गाव रायगड जिल्ह्यात अलिबागजवळ, तसेच लातूर जिल्ह्यातील उदगीर तालुक्यात, आणि नांदेड जिल्ह्यातील मुखेड तालुक्यात आहे. दिल्लीतही एक चोंडी नावाची गल्ली आहे.

वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील गावे
भाषाशास्त्रज्ञांची यादी

साहित्यिक अर्थ विचारात घेता **linguist** **भाषाशास्त्रज्ञ?** म्हणजे ती व्यक्ति जी 'भाषाशास्त्रा'चा अभ्यास करते. हा शब्द कधी कधी polyglot (one who knows more than 2 languages)  बहुभाषाविद या अर्थानेसुद्धा वापरला जातो. परंतु, दोन्ही शब्दांचे अर्थ व उपयोजन भिन्न आहे. ('साहित्यिक भाषाशास्त्रज्ञ' होण्यासाठी कोणास 'बहुभाषाविद्' असणे जरुरी नाही.) The following is a list of linguists.

__NOTOC__

|- 
| 1 || 2
|- 
| 3 || 4

## A
## B
## C
## D
## E
## F
## G 
* अमृतराव घाटगे

## H
## I
## J
## K 
* अशोक केळकर

## L
## M
* डॉ. माधव त्रिंबक पटवर्धन ऊर्फ माधव जूलियन - भाषाशुद्धि-विवेक पुस्तकाचे लेखक

## N
* नारायण भवानराव पावगी ऊर्फ नाना पावगी - भाषाशास्त्र पुस्तकाचे लेखक. प्रकाशन वर्ष - शके १८२३ (इ.स.१९०१)

## O
## P
## Q
## R
## S
* डॉ.रमेश सूर्यवंशी 

      Suryawanshi Ramesh Dr. [(India -Maharashtra)] ([Linguistic Study of Ahirani ])([Disctionary of Ahirani dialect]) ( Pictorial Dictionary of Ahirani dialect])

## T
## U
## V
* विनायक दामोदर सावरकर - भाषाशुद्धि पुस्तकाचे लेखक

## W
## X
## Y
## Z
* Zuckermann, Ghil'ad - *Revivalistics: From the Genesis of Israeli to Language Reclamation in Australia and Beyond* (2020), Oxford University Press (ISBN 9780199812790 / ISBN 9780199812776);  *Language Contact and Lexical Enrichment in Israeli Hebrew* (2003), Palgrave Macmillan (ISBN 9781403917232 / ISBN 9781403938695)

## नोंदी
वर्ग:सामाजिक शास्त्रे 
वर्ग:भाषाशास्त्र
दत्तकपुत्र

**दत्तकपुत्र** म्हणजे अनापत्य/विनापत्य कुटुंबाने योग्य वारसदार नसल्यामुळे,दुसऱ्या कुटुंबातील स्वतःचा पुत्र समजुन स्वीकारलेला पुत्र होय.अनेक प्रकरणी यात दत्तकविधानाचाही अंतर्भाव राहतो.

वर्ग:कुटुंब
खंडेराव होळकर

**खंडेराव होळकर** माळवा येथील होळकर घराण्यातील मल्हारराव होळकर यांचे सुपुत्र व अहिल्याबाई होळकर यांचे पती होते. त्यांचा कुम्हेर येथे एका लढाईदरम्यान सन १९ मार्च १७५४ मध्ये मृत्यू झाला.

वर्ग:होळकर घराणे
वर्ग:इ.स. १९५४ मधील मृत्यू
वर्ग:सैनिकी पेशातील मराठी व्यक्ती
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कुम्हेर

**कुम्हेर** हे भारताच्या राजस्थान राज्यातील भरतपूर जिल्ह्यातील एक गाव आहे. २०११ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ३०,५०० होती.

या गावी अहिल्याबाई होळकर यांचे पती खंडेराव होळकर यांचा लढाईदरम्यान सन १७५४ मध्ये मृत्यू झाला.

वर्ग:भरतपूर जिल्हा
वर्ग:राजस्थानमधील गावे
अभय अष्टेकर

**अभय अष्टेकर** (५ जुलै, १९४९) हे भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ आहेत. ते पेन्सिल्वेनिया स्टेट यूनिवर्सिटी येथे **एबर्ली प्रोफेसर ऑफ फिजिक्स** व **गुरुत्वाकर्षण भौतिकी व भूमिति संसथान** (Institute for Gravitation Physics and Geometry) चे संचालक म्हणुन कार्यरत आहेत. ते **लूप क्वांटम ग्राविटी** व लूप क्वांटम कोस्मोलोजी या सिद्धान्तांचे जनक मानले जातात. विशेषतः  विषयी त्यांचे संशोधन नावाजले गेले आहे. 

अष्टेकर यांनी त्यांचे विद्यापिठीय शिक्षण भारतात पूर्ण केले. पुढे त्यांनी १९७४ साली शिकागो विद्यापीठ येथे रॉबर्ट गेरॉश यांच्या मार्गदर्शनाखाली डॉक्टरेट (Ph. D.) पूर्ण केली.

वर्ग:भौतिकशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय नास्तिक
वर्ग:भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ
तुकोजी होळकर

**तुकोजी होळकर** (१७२३ - १५ ऑगस्ट, १७९७) हा होळकर घराण्यातील मल्हारराव होळकर यांचा दत्तकपुत्र असून तो अहिल्याबाई होळकर यांच्या सैन्याचा सेनापती होता.

तुकोजी होळकर हे राजे मल्हारराव होळकर यांचे दत्तकपुत्र होत. पानिपतच्या पराभवानंतर होळकरांचे मराठा साम्राज्यातील स्थान कमजोर होऊ लागले. पेशव्यांच्या दरबारात देखील होळकरांना दुय्यम स्थान मिळू  लागले. अनेक मातब्बर घराणी पेशव्यांना होळकरांची जहागीर जप्त करावी अशा विनवण्या करू लागली. परंतु सातारा छत्रपतींचे विश्वासू असल्याने पेशवे होळकरांच्या जहागीर जप्त करू शकले नाहीत. सन १७६५मध्ये मल्हाररावांचे निधन झाल्यामुळे इंदूर संस्थान काही काळ अंधारात गेले. तुकोजी वगळता होळकर घराण्यातील मातब्बर माणसे युद्धात मारली गेली होती. त्यामुळे अहिल्याबाई होळकरांना पेशव्यांनी इंदूर संस्थान प्रमुख केले, तर तुकोजींना इंदूर लष्कर प्रमुख.

तुकोजींनी माधवराव पेशव्यांना साम्राज्य विस्तारात बरीच मदत केली. याशिवाय होळकर फौजेचा विस्तारदेखील केला. सन १७७०मध्ये माधवराव यांच्या नेतृत्वात मराठा सैन्य दिल्लीवर चाल करून गेले, तेव्हा या सैन्यात तुकोजींचासुद्ध सहभाग होता. तुकोजींनी 1१०,००० सैनिकांचे नेतृत्व केले होते.

वर्ग:होळकर घराणे
वर्ग:सैनिकी पेशातील मराठी व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १७२३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७९७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख

.
हरारे

**हरारे** ही झिम्बाब्वे ह्या देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. १९८२ सालापर्यंत हे शहर सॅलिस्बरी ह्या नावाने ओळखले जात असे.

झिम्बाब्वेमधील राजकीय व आर्थिक अस्थैर्यामुळे हरारे शहर बकाल बनले आहे. २००९ मधील एका पाहणीनुसार वास्तव्य करण्यासाठी हरारे हे जगातील सर्वात कठीण शहर आहे. २००९ च्या अंदाजानुसार येथील लोकसंख्या १६,०६,००० इतकी तर २००६ च्या अंदाजानुसार महानगराची लोकसंख्या २८,०,००० इतकी होती.

वर्ग:झिम्बाब्वेमधील शहरे
वर्ग:आफ्रिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे
वर्ग:हरारे
किगाली

**किगाली** ही रवांडाची राजधानी आणि सर्वात मोठे शहर आहे. हे देशाच्या भौगोलिक केंद्राजवळ टेकड्यांच्‍या प्रदेशाजवळ आहे, ज्यात अनेक दऱ्या आणि टेकड्या उतारांनी जोडलेले आहेत. १९६२ मध्ये बेल्जियन राजवटीपासून स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर हे शहर रवांडाचे आर्थिक, सांस्कृतिक आणि वाहतूक केंद्र बनले आहे.

७ व्या शतकापासून रवांडा राज्याच्या आणि नंतर जर्मन साम्राज्याच्या नियंत्रणाखाली असलेल्या भागात, या शहराची स्थापना १९०७ मध्ये झाली, जेव्हा वसाहती रहिवासी रिचर्ड कांड्ट यांनी मध्यवर्ती स्थान, या ठिकाणची निसर्गरम्यता आणि सुरक्षिततेचा हवाला देऊन मुख्यालयासाठी ही जागा निवडली. जर्मन काळात परदेशी व्यापारी शहरात व्यापार करू लागले आणि कांड्टने तुत्सी रवांडाच्या विद्यार्थ्यांसाठी काही सरकारी शाळा उघडल्या. पहिल्या महायुद्धात बेल्जियमने रवांडा आणि बुरुंडीचा ताबा घेतला आणि रुआंडा-उरुंडीचा जनाआदेश तयार केला. किगाली हे रवांडासाठी औपनिवेशिक प्रशासनाचे स्थान राहिले परंतु रुआंडा-उरुंडीची राजधानी बुरुंडीमधील उसंबुरा (आता बुजुम्बुरा) येथे होती आणि स्वातंत्र्याच्या वेळी किगाली फक्त ६००० लोकसंख्या असलेले एक छोटे शहर राहिले. पुढील दशकांमध्ये किगालीची हळूहळू वाढ झाली. १९९० मध्ये सुरू झालेल्या सरकारी दले आणि बंडखोर रवांडन देशभक्ती आघाडी (RPF) यांच्यातील रवांडाच्या गृहयुद्धाचा सुरुवातीला थेट परिणाम झाला नाही.तथापि, एप्रिल १९९४  मध्ये रवांडाचे राष्ट्राध्यक्ष जुवेनल हब्यारीमाना यांचे विमान किगालीजवळ खाली पाडण्यात आले तेव्हा त्यांचा मृत्यू झाला. त्याच्या मृत्यूनंतर रवांडन नरसंहार झाला, अंतरिम सरकारशी एकनिष्ठ हुतू अतिरेक्यांनी देशभरात अंदाजे ५००,००० -८००,००० तुत्सी आणि मध्यम हुतू मारले. आरपीएफने एक वर्षाहून अधिक काळ युद्धविराम संपवून पुन्हा लढाई सुरू केली. त्यांनी हळूहळू देशाचा बहुतांश भाग ताब्यात घेतला आणि ४  जुलै १९९४ रोजी किगाली ताब्यात घेतला. नरसंहारानंतर किगालीची लोकसंख्या झपाट्याने वाढली आणि शहराचा बराचसा भाग पुन्हा बांधला गेला.

किगाली शहर हे रवांडाच्या पाच प्रांतांपैकी एक आहे, ज्याच्या सीमा २००६  मध्ये निश्चित केल्या गेल्या आहेत. हे तीन जिल्ह्यांमध्ये विभागले गेले आहे - गासाबो, किकुकिरो आणि न्यारुगेंगे - ज्यांचे ऐतिहासिकदृष्ट्या स्थानिक प्रशासनाच्या महत्त्वपूर्ण क्षेत्रांवर नियंत्रण होते. जानेवारी २०२०  मधील सुधारणांमुळे जिल्ह्यांची बरीचशी सत्ता शहर-व्यापी परिषदेकडे हस्तांतरित झाली. या शहरात रवांडाच्या अध्यक्षांचे मुख्य निवासस्थान आणि कार्यालये आणि बहुतेक सरकारी मंत्रालये देखील आहेत. किगालीच्या सकल देशांतर्गत उत्पादनात सर्वात मोठा वाटा सेवा क्षेत्राचा आहे, परंतु लोकसंख्येचा एक महत्त्वपूर्ण भाग शेतीमध्ये काम करतो, ज्यात लघु-उदरनिर्वाह शेती समाविष्ट आहे. आंतरराष्ट्रीय अभ्यागतांना आकर्षित करणे हे शहर प्राधिकरणांचे प्राधान्य आहे, ज्यात मनोरंजन पर्यटन, परिषद आणि प्रदर्शने यांचा समावेश आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:ऱ्वांडामधील शहरे
वर्ग:आफ्रिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे
*
लोमे

**लोमे** ही टोगो ह्या देशाची राजधानी व सर्वांत मोठे शहर आहे. लोमे शहर टोगोच्या दक्षिण टोकाला अटलांटिक महासागराच्या किनाऱ्यावर वसले आहे.

वर्ग:टोगोमधील शहरे
वर्ग:आफ्रिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे
विष्णुपद मंदिर

**विष्णुपद मंदिर** हे भारताच्या मंदिर बिहार राज्यातील गया शहरात असलेले देउळ आहे. हे देउळ फाल्गु नदीकाठी आहे.

वर्ग:भारतामधील हिंदू मंदिरे
वर्ग:गया जिल्हा
व्हॅलेटा

**व्हॅलेटा** ही भूमध्य समुद्रातील माल्टा ह्या द्वीप-देशाची राजधानी आहे. व्हॅलेटा हे युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थान आहे. २०१४ च्या अंदाजानुसार या शहराची लोकसंख्या ६,४४४ इतकी होती तर २०२० च्या सुमारास व्हॅलेटा महानगरक्षेत्राची लोकसंख्या ४,८०,१३४ होती.

व्हॅलेटा युरोपमधील सगळ्यात दक्षिणेचे राजधानीचे शहर आहे

## हवामान 
## जुळी शहरे 
* पालेर्मो, इटली
* कोर्तोना, इटली
* बिब्लोस, लेबेनॉन

वर्ग:माल्टा
वर्ग:युरोपातील देशांच्या राजधानीची शहरे
वर्ग:माल्टामधील जागतिक वारसा स्थाने
*
रॉबर्ट फायको

इवलेसे

**रॉबर्ट फायको** (१५ सप्टेंबर, इ.स. १९६४ - ) हा स्लोव्हाकिया देशाचा नवनिर्वाचित पंतप्रधान आहे. मार्च २०१२ मध्ये घेण्यात आलेल्या सार्वत्रिक निवडणुकांमध्ये फायकोच्या पक्षाला बहुमत मिळाले. तो ४ एप्रिल २०१२ रोजी मावळत्या पंतप्रधान इव्हेता रदिकोव्हा ह्यांच्याकडून पंतप्रधानपदाचा ताबा घेईल.

ह्या पूर्वी २००६ ते २०१० दरम्यान फायकोने पंतप्रधानपद सांभाळले आहे.

## बाह्य दुवे
*व्यक्तीचित्र 

वर्ग:स्लोव्हाकियाचे पंतप्रधान
वर्ग:इ.स. १९६४ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मिगेल प्रिमो दि रिव्हेरा

**मिगेल प्रिमो दि रिव्हेरा इ ऑर्बानेहा** (जानेवारी ८, इ.स. १८७० - मार्च १६, इ.स. १९३०) स्पेनचा पंतप्रधान व हुकूमशाह होता.

वर्ग:स्पेनचे पंतप्रधान
वर्ग:हुकूमशाह
वर्ग:इ.स. १८७० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सांतांदेर

**सांतांदेर** () ही स्पेन देशाच्या कांताब्रिया स्वायत्त संघाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. हे शहर स्पेनच्या उत्तर भागात बिस्केच्या आखाताच्या किनाऱ्यावर वसले आहे.

लिखित इतिहासात या शहराचा पहिला उल्लेख थोरल्या प्लिनीने *पोर्टस व्हिक्टोरिए लुलियोब्रिजेन्सियम* असा केलेला आढळतो.
## खेळ
ला लीगामध्ये खेळणारा रेसिंग दे सांतांदेर हा येथील प्रमुख फुटबॉल क्लब आहे.

## बाह्य दुवे 
* संकेतस्थळ
*

वर्ग:स्पेनमधील शहरे
वर्ग:सांतांदेर
कपिलधारा तीर्थ

'''''' हे नाशिक जिल्ह्यात असून श्री गजानन महाराज यांनी श्री स्वामी समर्थांच्या आशीर्वादाने येथे तपश्चर्या केली. 

वर्ग:नाशिक जिल्हा
गिझाचा भव्य पिरॅमिड

300 px|right|thumb|गिझा येथील भव्य पिरॅमिड
**गिझाचा भव्य पिरॅमिड** हा गिझा (सध्याचे कैरो) येथील ३ पिरॅमिड्सपैकी सर्वांत जुना व सर्वांत मोठा पिरॅमिड आहे व पुरातन काळातील सात आश्चर्यांपैकी अस्तित्वात असलेले एकमेव आश्चर्य आहे.

हा पिरॅमिड इ.स. पूर्व २५६० साली बांधला गेला व येथे इजिप्तच्या चौथ्या घराण्यातील राजा कुफू ह्याची कबर आहे. हा पिरॅमिड नक्की कसा बांधला गेला असावा हे कोडे अजूनही उलघडलेले नाही व ह्या बाबत अनेक वास्तुशास्त्रज्ञांनी आपापले तर्क व्यक्त केले आहेत.

वर्ग:जगातील सात आश्चर्ये
वर्ग:गिझा
वर्ग:इजिप्तमधील जागतिक वारसा स्थाने
शाहीर

शाहीर : कार्य पोवाडे गाऊन समाजाचे प्रबोधन करणे आणि त्यातून समाजाला विचारांची दिशा देणे असे सामाजिक आणि ऐतिहासिक काम शाहीर करीत असतात. ... तत्कालीन ज्वलंत विषयावर समाज प्रबोधन व्हावे यासाठी सुद्धा शाहीर समाजाला संबोधित करतात.
पोवाडे गाणाऱ्या कलाकारांस शाहीर म्हणले जाते.

## कार्य
पोवाडे गाऊन समाजाचे प्रबोधन करणे आणि त्यातून समाजाला विचारांची दिशा देणे असे सामाजिक आणि ऐतिहासिक काम शाहीर करीत असतात. अनेक शाहीर हे कोणत्या एकप्रकार च्या शाहिरी साठी प्रसिद्ध आहेत परंतु लोकशाहीर बशीर मोमीन कवठेकर यांनी चार ही साहीत्य प्रकारत पोवाडे लिहिले आहेत. छत्रपती शिवाजी महाराज यांचे पराक्रम , डॉ. भीमराव आंबेडकर यांचे सामाजिक कार्य अशा विविध विषयांवर शाहिरी कार्यक्रम सादर केले जातात. बदलत्या कालानुसार शाहिरी कार्यक्रमाचे स्वरूप आणि आशय बदलताना दिसून येतो. तत्कालीन ज्वलंत विषयावर समाज प्रबोधन व्हावे यासाठी सुद्धा शाहीर समाजाला संबोधित करतात. 

### मराठी शाहीरांचे गायन प्रकारानुसार संबोधन
* राष्ट्रशाहीर
* लोकशाहीर
* शिवशाहीर
* भिमशाहीर

## बाह्य दुवे
* शाहीर आणि शाहिरी कवने 
* शाहीर गजानन वैद्य

वर्ग:मराठी लोकसंस्कृतीचे उपासक

## संदर्भ
लिलाँग्वे

**लिलाँग्वे** ही मलावी ह्या देशाची राजधानी आहे.

वर्ग:मलावीमधील शहरे
वर्ग:आफ्रिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे
रानसुरण

## रानसुरण 
Amorphophallus sp.कुल-Araceae
वर्ग:वनस्पती
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
२००९ बेल्जियम ग्रांप्री

## Classification
### Qualifying
*Cars that use the KERS system are marked with "‡"*

### Race 
*Cars that use the KERS system are marked with "‡"*

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:बेल्जियम ग्रांप्री
वर्ग:इ.स. २००९ मधील खेळ
विठ्ठल उमप

**विठ्ठल उमप** (१५ जुलै, इ.स. १९३१ - २६ नोव्हेंबर, २०१०) हे मराठी शाहीर, लोककलाकार, गायक, अभिनेता आणि गीतकार होते. त्यांनी अनेक कोळीगीते आणि भीम गीते रचली आणि गायली. त्यांनी लिहिलेल्या "जांभूळ आख्यान" या लोकनाट्याचे ५०० हून अधिक प्रयोग झाले आहेत.

## प्रारंभिक जीवन 
विठ्ठल उमप यांचा जन्म १५ जुलै १९३१ रोजी मुंबईतील नायगाव येथे झाला. त्यांचे पूर्ण नाव विठ्ठल गंगाराम उमप असे होते. त्यांचे मूळ घराणे विदर्भातील होते, पण कालांतराने ते अहमदनगर जिल्ह्यातील संगमनेर तालुक्यातील चिखली गावात स्थायिक झाले. 

लहानपणापासूनच विठ्ठल उमप डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या चळवळीकडे आकर्षित झाले होते. त्यांनी वयाच्या आठव्या वर्षापासूनच कार्यक्रम सादर करण्यास सुरुवात केली.

## कारकीर्द 
विठ्ठल उमप यांनी मुंबईतील कामगार वस्तीत मेळा सादर करून आपल्या कारकीर्दीला सुरुवात केली. त्यांनी लोकसंगीताच्या माध्यमातून सामाजिक प्रबोधन आणि मनोरंजन यांचा समतोल साधला. महाराष्ट्रातील लोककलाला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर नेण्यात त्यांचे मोठे योगदान आहे. महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक संचालनालयातर्फे आयोजित शाहिरी शिबिरांचे ते चार वर्षे संचालक होते.

## लोकसंस्कृतीची उपासना 
विठ्ठल उमप यांच्या नावावर एक हजाराहून अधिक लोकगीते आहेत. त्यांनी पोवाडा, भारूड, भजन, लावणी, गझल, कव्वाली, गण-गवळण, तुंबडी, बोबडी, धनगरी गीते, नंदीबैल, वासुदेव, डोंबारी, पोतराज, गोंधळी असे अनेक मराठी लोककलेचे प्रकार सादर केले. त्यांचा "उमाळा" हा गझलसंग्रह प्रसिद्ध आहे. त्यांनी मृत्यूपूर्वी आपल्या कुटुंबाला सांगितले होते की हा त्यांचा शेवटचा सार्वजनिक कार्यक्रम असू शकतो.

## प्रकाशित साहित्य 
* *फू बाई फूगडी फू* (आत्मचरित्र)
* *माझी वाणी भीमाचरणी* (काव्यसंग्रह)
* *रंग शाहिरीचे* (काव्यसंग्रह)

## पुरस्कार 
* महाराष्ट्र राज्य सांस्कृतिक पुरस्कार (१९९६)
* दलित मित्र पुरस्कार (२००१)

## चित्रपट आणि नाटके 
### चित्रपट 
* गलगले निघाले
* टिंग्या
* नटरंग
* पायगुण
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
* विहीर
* सुंबरान

### नाटके 
* अबक, दुबक, तिबक
* अरे संसार संसार
* खंडोबाचं लगीन
* जांभूळ आख्यान
* दार उघड बया दार उघड
* विठ्ठल रखुमाई

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* वत्सला प्रतिष्ठान आणि विठ्ठल उमप थिएटर्स अभिनेता आणि दिग्दर्शक पुरस्कार सचिन पिळगांवकर यांना
* विठ्ठल उमप यांच्या स्मरणार्थ विशेष लेख

वर्ग:शाहीर
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मुखपृष्ठ सदर लेख
वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:इयत्ता ८ वी बालभारती अभ्यासक्रम संदर्भलेख
वर्ग:भारतीय बौद्ध
वर्ग:आंबेडकरवादी
सुरळीच्या वड्या

**सुरळीच्या वड्या** हा एक मराठी खाद्यपदार्थ आहे. बेसन पीठ आणि  ताक शिजवून ते ताटात पसरवले जाते. नन्तर त्याच्या २ इन्च लाम्बीच्या पट्ट्या कापून त्यांच्या सुरळ्या करतात. याला खांडवी असेही म्हणतात.
## बाह्यदुवे
* 
वर्ग:महाराष्ट्रातील खाद्यपदार्थ
वर्ग:मराठी विकिबुक्स बंधूप्रकल्पात स्थानांतरित करावयाचे लेख
राज्यव्यवहार कोश

शिवाजी महाराजांनी रघुनाथ पंडितांकडून एक राज्य भाषा व्यवहार कोश करून घेतला होता. . राज्यव्यवहार  कोश या नावाचा शब्दकोश त्यांनी  धुंडीराज व्यास आणि रघुनाथ पंडित  अमात्य यांचेकडून लिहवून घेतला. राज्यव्यवहार कोश हा मुळात रघुनाथ हनुमंते (पंडित) यांनी करवून घेतला होता आणि नंतर त्यांनी तो शिवाजी महाराजांना राज्याभिषेकाच्या वेळी नजर केला असे एक मत आहे. ह्या कोशाच्या सुरुवातीस असणारे श्लोक, ज्यानुसार हा कोश शिवाजी महाराजांनी तयार करून घेतला असे निर्देशित होते, नंतर घातले गेले असावेत. या म्हणण्यास पुरावा हा आहे की या रचनेत हनुमंते कुळाची स्तुती करण्यासाठी कर्त्याकडून जास्त शब्द खर्ची घातले गेलेले आहेत. हा कोश राज्याभिषेकाच्या वेळी जर शिवाजी महाराजांनी करवून घेतला असता तर असे झाले नसते. 
शिवाजी महाराजांच्या प्रेरणेने झालेल्या राज्यव्यवहार कोशाचा कर्ता रघुनाथ पंडित नसून तंजावरचा ढुंढिराज व्यास हा आहे. सेतु माधव पगडींच्यामतेमात्र तो कोश रघुनाथ नारायण हणमंते(रघुनाथ पंडित) यांचाच.  हा कोश फार्सी-मराठी नसून दख्खनीयावनी(उर्दू)-संस्कृत आहे.  त्यातल्या १३८० शब्दांपैकी फारतर दहा टक्के शब्द मराठीत अजूनही प्रचलित आहेत.

## कोशातील शब्द
मराठी भाषेत प्रचलित असलेल्या परकीय भाषेच्या सुळसुळाटाला शिवाजी महाराजांनीन राज्यव्यवहारकोश करून चांगलाच शह दिला होता हे सर्वसाधारणपणे मान्य करण्यास कोणाचेही दुमत नसावे. ही गोष्ट खरोखरच खरी. इतिहासकार वि. का. राजवाड्यांच्या मते सन १६२८ मध्ये मराठी(+फ़ार्सी) पत्रलेखनात मराठी शब्दांचे प्रमाण १६२८ मध्ये शेकडा १४.४ टक्के होते, ते १६७७ मध्ये ६२.७ एवढे आणि १७२८मध्ये ९३.७ टक्क्यांपर्यंत वाढले. सध्याच्या लाखभर शब्दसंख्या असलेल्या मराठीत तुर्की-अरबी-फ़ार्सी शब्द फक्त २९००(२.९६%) आहेत.

इतके असूनसुद्धा मराठीतून फ़ार्सी शब्दांचे उच्चाटन झाले नाही. शिवाजी महाराज पुरस्कृत शब्दकोशातील अनेक शब्द टिकले नाहीत. मराठीतले सध्याचे फ़ार्सी शब्द संस्कृत शब्दापेक्षा अर्थाची वेगळी छटा दाखवतात आणि त्यामुळे सर्रास वापरले जातात.

वजीरच्या जागी प्रधान, दिवाणच्या जागी सचिव असे संस्कृत शब्द उपयोजण्यास सांगितले. सेनापती, सुमंत, अमात्य, न्यायाधीश हे शब्दही या कोषाचीच देणगी. 

कोशात अरबी-फार्सी-तुर्की शब्दांना संस्कृत प्रतिशब्द दिले आहेत. उदा. गरम-उष्ण, गुलाम-दास, चोपदार-दण्डधर, चाकर-सेवक 

सेनापती, सुमंत, अमात्य, न्यायाधीश हे शब्दही या कोषाचीच देणगी. योगप्रभू म्हणतात तसे, कोशात 'सेनापती' 'सुमंत' नाहीत. सेनाकर्ता व सेनानी, आणि सुमंत्र आहेत. अनेक प्रांतांवर नेमलेल्या अधिकाऱ्यासाठी सुमंत्र(फारसी, कारमुल्की! ). वजिरासाठी
सामंत(प्रधान नाही! ) (सामंत म्हणजे स्वतंत्र नसलेला छोटा राजा,; लष्करातला वरिष्ठ अधिकारी) आणि सरनोबतसाठी सेनानी
आणि दलवायी. 

घोडा ( अश्व), पागा ( अश्वशाला), साहेब ( स्वामी), अमात्य, कोषागर

## मूळ श्लोक
शिवाजीपुरस्कृत राजव्यवहारकोशातील मूळ श्लोक असेः
अमात्यः स्यात् मजुमदारः सेनाकर्ता हुकूमतः ।  (राजव्यवहारकोश १. ३)
वाकनीसोऽपि मंत्री स्यात् न्यायाधीशोप्यदालतः ।
कारमुल्की तु सुमंत्रः स्यात् सभासद् स्यात् मजालसी ॥ (राव्यको १. ४)
शाहजादा राजपुत्रः प्रधानः पेशवा तथा । (१. २)
सामंतोऽस्तु वजीरः स्यात् सैन्यं लष्करमीरितम् ।
सरनोबतस्तु सेनानी जुमलेदारः शताधिपः ॥ (६.१)
पदातिसैन्यं हशमं प्यादा पत्तिः प्रकीर्तितः ।
तत्र सरनोबतो यस्तु दलवायीस ईरितः॥ (६.५) इत्यलम् ।

## संदर्भ
डोंगरी मैना

साधारणपणे २५ ते २७ सें. मी. आकाराचा डोंगरी मैना हा पक्षी मुख्यत्वे काळ्या रंगाचा असून याची चोच व पाय पिवळ्या रंगाचे असतात तसेच डोक्याच्या मागे डोळ्यापासून मानेवर एक पिवळा पट्टा असतो व हीच याची विशेष खूण आहे. नर आणि मादी दिसायला सारखेच असतात.

डोंगरी मैना हा झाडांवर राहणारा (Arboreal) पक्षी असून तो उत्तम गाणारा, नकलाकार पक्षी असल्याने याला फार मोठ्या प्रमाणात पिंजऱ्यात ठेवले जाते. या कारणासाठी तो दुर्मिळ पक्षी होत आहे. मार्च ते ऑक्टोबर याचा वीणीचा हंगाम असतो. याचे घरटे गवत, पाने, विविध पिसे यांनी बनविलेले असते व ते जमिनीपासून साधारणपणे १० ते ३० मी. उंच झाडावर असते. मादी एकावेळी २-३ अंडी देते, ही अंडी गडद निळ्या रंगाची व त्यावर लाल-तपकिरी ठिपके असलेली असतात.

डोंगरी मैना हिमालयाच्या पायथ्याजवळील भागापसून पूर्वेकडील भाग, पूर्व आणि पश्चिम घाट प्रदेश आणि छोटा नागपूर, ओडिशा, मध्य प्रदेश, छत्तीसगढ, अंदमान आणि निकोबार, श्रीलंका, बांगलादेश या भागातील सदाहरित आणि निमहरित वनात, डोंगरी भागात आढळतो. रंगात थोडा फरक असलेल्या याच्या काही उपजाती फिलिपाईन्स, दक्षिण-पूर्व आशिया, म्यानमार येथेही आहेत.

डोंगरी मैना छत्तीसगढराज्याचा राज्य पक्षी आहे.

वर्ग:पक्षी
इन्सास रायफल

**इन्सास** (INSAS (an abbreviation of Indian National Small Arms System)) ही संपूर्ण भारतीय बनावटीची रायफल आहे. सध्या ईशापूरच्या कारखान्यात हीचे उत्पादन सुरू आहे.
१९८० च्या दशकात भारताने जुन्या एस एल आर ( SLR)  रायफलींपेक्षा उत्तम असणाऱ्या शस्त्राच्या निर्मती मधे लक्ष घातले. यानी रायफल, लाईट मशिन गनची निर्मतीचा प्रयत्न केला.

*Specifications (Assault Rifle):
*Cartridge: 5.56X45mm SS109 Special
*Operation: gas, selective fire (3-round bursts)
*Locking: Rotating bolt
*Feed: 20 or 30 round plastic box magazine
*वजन: empty (w/o magazine), 3.2&nbsp;kg, loaded, 4.1&nbsp;kg
*लांबी : fixed butt 945mm; butt folded, 750mm; butt extended, 960mm
*Barrel: 464mm
*Rifling: 6 grooves, rh, 1 turn in 200mm
*Sights: fore, blade; rear, flip aperture, 200 and 400m
*Muzzle velocity: 915&nbsp;m/s
*Rate of fire: cyclic, 650rds/min
*Max effective range: 400m
*Muzzle energy: 1684J
* उत्पादकः Rifle Factory, Ishapore
*Specifications (LMG): 
*Cartridge: as for AR
*Operation: as for AR (no 3-round burst)
*Locking: as for AR
*Feed: 30-round plastic box magazine
*वजन : fixed butt, empty, 6.23&nbsp;kg, loaded 6.73&nbsp;kg; folding butt, empty, 5.87&nbsp;kg, loaded 6.37&nbsp;kg
*लांबी: fixed butt, 1.05m; butt folded, 890mm; butt extended, 1.025m
*Barrel: standard, 535mm; short, 500mm
*Rifling: 4 grooves, rh, 1 turn in 200mm
*Sights: as for AR (200-1000m instead of 200-400m)
*Sight radius: 475mm
*Muzzle velocity: 925&nbsp;m/s (std barrel), 915&nbsp;m/s (short barrel)
Muzzle energy: 1780J (std barrel), 1740J (short barrel)
Recoil energy: 2.75J (std barrel), 2.85J (short barrel)
Rate of fire: as for AR
Max effective range: 700m (std barrel), 600m (short barrel)
उत्पादकः Small Arms Factory, Kalpi Road, Kanpur.

वर्ग:शस्त्रे
वर्ग:स्वयंचलित शस्त्रे
रिहाना

**रॉबिन रिहाना फेन्टी**, उर्फ **रिहाना** ( २० फेब्रुवारी १९८८) ही एक पॉप गायक व मॉडेल आहे. रिहानाचा जन्म बार्बाडोस देशात झाला व वयाच्या १६व्या वर्षी गायक बनण्यासाठी तिने अमेरिकेत स्थलांतर केले.

२००५ साली रिहानाचा पहिला आल्बम *म्युझिक ऑफ द सन* प्रदर्शित झाला. आजवर तिच्या गाण्यांच्या १.२ कोटी प्रती विकल्या गेल्या आहेत.

वर्ग:पॉप गायक व गायिका
पुत्रजय

**पुत्रजय** ही मलेशिया ह्या देशाची प्रशासकीय राजधानी आहे. पुत्रजय हे एक योजनाबद्ध शहर असून ते क्वालालंपूरच्या दक्षिणेस वसवले गेले आहे. क्वालालंपूर शहर अत्यंत गर्दीचे व वर्दळीचे झाल्यामुळे १९९९ साली पुत्रजयला मलेशियाची राजधानी हलवली गेली.

वर्ग:मलेशियामधील शहरे
वर्ग:आशियातील देशांच्या राजधानीची शहरे
नील डोनाल्ड वॉल्श

**नील डोनाल्ड वॉल्श** किंवा **नील मार्शल वॉल्श** (इंग्लिश: *Neale Donald Walsch*) (१० सप्टेंबर, इ.स. १९४३; मिलवौकी, संयुक्त संस्थाने - हयात) हा अमेरिकी लेखक आहे. त्याची "कॉन्व्हर्सेशन विथ गॉड" (अर्थ: देवासोबत संभाषण) ही पुस्तक-मालिका लोकप्रिय आहे. 

वर्ग:अमेरिकन लेखक
वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:इ.स. १९४३ मधील जन्म
लाल मुनिया

मराठी : लाल मुनिया किंवा लाल मनोली, हिंदी : लाल मुनिया, सं : लटवाका, इं : Red Munia, Avadavat, Strawberry Finch, शास्त्रीय नाव : Amandava amandava (जुने Estrilda amandava)

साधारण १० सें. मी. आकाराचा चिमणीपेक्षा लहान असलेल्या नर लाल मुनियाचा मुख्य रंग लाल-गुलाबी व त्यावर पांढरे ठिपके असतात आणि पोटाचा व शेपटीचा काही भाग काळपट असतो. तर मादीच्या चोच, डोळे, शेपटीवरील भागाचा रंग लाल, पाठीचा रंग तपकिरी व त्यावर पांढरे ठिपके असतात.

मुनिया पक्षी उंच गवत असलेल्या दलदली प्रदेशात आणि त्या भोवतालच्या झुडपी जंगलात भारतभर आढळतो. याचा वीणीचा हंगाम जून ते ऑगस्ट असून हा गवताचे छोटे घरटे बांधतो. घरटे जमिनीपासून साधारणपणे १ मी. उंच असलेल्या गवतात, झुडपात असते. मादी एकावेळी ४ ते ६ पांढरी शुभ्र अंडी देते. अंडी उबविणे, पिलांना खाऊ घालणे, स्वच्छता ठेवणे, देखरेख करणे आदी सर्व कामे नर-मादी मिळून करतात.

सुंदर रंगामुळे हे पक्षी मोठ्या प्रमाणात पाळले जातात.

## वितरण
भारत,बांगला देश,पाकिस्तान,ब्रह्मदेश.

जून ते ऑगस्ट या काळात वीण.

## निवासस्थाने
मनोली देवनळ व उंच गवत असलेल्या दलदली आणि झिलानी,तसेच गवताळ बोरीची वने या भगत दिसून येते.

## चित्रदालन

File:Amandava amandava (VijayCavale).jpg|लाल मुनिया नर 
Image:Red Avadavat (Amandava amandava)- Male in Kolkata W IMG 3315.jpg|लाल मुनिया नर
File:Red Avadavat (Amandava amandava)- Female in Kolkata W IMG 3311.jpg|लाल मुनिया मादी
File:Munia nest.jpg|मुनियाचे घरटे
Image:Red Avadavat (Amandava amandava)- In flock in Kolkata W IMG 3313.jpg|लाल मुनियाचा थवा

## बाह्य दुवे
## संदर्भ
वर्ग:पक्षी
नगरधाण

**नगरधाण** 
भारतातील महाराष्ट्र राज्याच्या नागपूर जिल्ह्यात रामटेकपासून वायव्येस सुमारे ७ कि. मी. अंतरावर असलेला हा 'भुईकोट' प्रकारातील एक किल्ला आहे. वाकाटककालीन असलेल्या या किल्ल्यास जुना इतिहास आहे. इसवी सनाच्या ४ थ्या शतकात ही जागा **नंदीवर्धन** म्हणून ओळखली जात होती. नगरधन हा त्याचा अपभ्रंश आहे. नगरधन गावाच्या पश्चिमेस या किल्ल्याचे प्रवेशद्वार आहे. नगरधनच्या भव्य दरवाजावर काही शिल्पे अंलकृत केलेली आहेत. शिरोभागी गणेशाची प्रतिमा आहे. दोन्ही बाजूंना चषक कोरलेले आहेत. दाराच्या बाजूला द्वारपाल कोरलेले असून त्यांच्या खांद्यावर कबुतर दाखवले आहे. पूर्वी निरोपानिरोपी करण्यासाठी कबुतरांचा वापर करीत असत. दाराच्या आत पहारेकऱ्यांच्या देवड्या आहेत. पूर्वी आत येणाऱ्यांची चौकशी व झाडाझडती येथेच घेतली जायची. "उमलती कमलपुष्पे" हे यादवांचे चिन्ह प्रवेशाच्या दोन्ही बाजूंस आहे. प्रवेशद्वारातून आत गेल्यावर एक आयताकृती कक्ष लागतो. येथे आत हा भुईकोट आहे. तो गोंड राजांच्या काळचा असावा. येथे एक पायऱ्याची विहीरही आहे.

## माहिती
विदर्भातील रामटेक हे धार्मिक स्थळ म्हणून प्राचीन काळापासून प्रसिद्ध आहे. महाराष्ट्रातील भाविकांबरोबर इतर राज्यांमधूनही अनेक भाविकांचा ओघ रामटेकला असतो. 

रामटेकच्या प्रसिद्ध अशा धार्मिक व पर्यटन स्थळाच्या जवळ असूनही नगरधनचा किल्ला मात्र अनेकांना अपरिचित आहे. रामटेकच्या डोंगरावरून नगरधनचा किल्ला ओळखू येतो.
नगरधाणचा किल्ला रामटेक तालुक्यात असून नागपूर जिल्ह्यामध्ये आहे. नागपूर ते जबलपूर असा राष्ट्रीय महामार्ग आहे. हा महामार्ग क्र. ७ आहे. या महामार्गावर मनसर हे गाव आहे. या मनसर गावातून पश्चिमेकडे रामटेककडे जाण्यासाठी किंवा भंडारा जिल्ह्यातील तुमसरकडे जाण्यासाठी रस्ता फुटतो. या रस्त्याने रामटेक गाठल्यावर तेथून सहा-सात किलोमीटर दक्षिणेकडे नगरधन गाव गाहे.

नगरधाण गावाच्या बाहेर (गाव ओलांडल्यावर) नगरधनचा किल्ला आहे. नागपूरपासून वाहनाने दीड तासात नगरधनपर्यंत पोहोचता येते. 

नगरधाणचा भुईकोट हा प्रथमदर्शनी आपल्याला मोहवून टाकतो. नगरधन किल्ल्याने कात टाकून नवे रूप धारण केले आहे. याची तटबंदी व आतील भाग नव्याने दुरुस्त केलेला आहे. लालसर पण काळ्यारंगाची झाक असलेल्या चिऱ्यांनी किल्ल्याची तटबंदी व दरवाजा बांधून काढल्यामुळे त्याचे सौंदर्य कैकपटींनी वाढलेले आहे.

दारातून आत शिरल्यावर तटबंदीवर जाण्यासाठी पायऱ्यांचा मार्ग आहे. तटबंदीवर चढल्यावर तटबंदीवरून फेरी मारता येते. या रुंद तटबंदीवर निरीक्षणासाठी मनोरे केलेले आहेत. येथून रामटेक किल्ल्याचे उत्तम दर्शन होते. किल्ल्याच्या आत वाड्याचे तसेच इतर निवासस्थानांचे अवशेष आहेत. किल्ल्यामध्ये तीन मजली खोल विहीर आहे. या मजल्यावर कमानीयुक्त खोल्या असून पायऱ्या उतरून तिथपर्यंत पोहोचता येते. किल्ल्यामध्ये मंदिर, तसेच काही ठिकाणी प्राचीन अवशेषही पहायला मिळतात.

नगरधाणचा किल्ला हा इसवी सनाच्या साधारण चवथ्या शतकातील किल्ला असावा. जुन्या आणि नव्याचा संगम असलेला नगरधनचा हा भुईकोट आहे.

## इतिहास
## गडावरील ठिकाणे
मुख्य जागा

## गडावर जाण्याच्या वाटा
## बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले
वर्ग:विदर्भातील किल्ले
वर्ग:विदर्भातील ऐतिहासिक जागा
वर्ग:रामटेक तालुका
सूर्या सिवकुमार

सरवणन "सुर्या"सिवकुमार (तमिळ: சரவணன் "சூர்யா" சிவகுமார்) (जन्मः २३ जुलै १९७५)
तमिळ चित्रपट सृष्टितला आघाडिचा नायक आणि एक यशस्वी अभिनेता.
## सुर्याची चित्रपट कारकीर्द 
|*जय भिम*|2021| Jai Bhim|| TeluguHindi ||}

वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेते
वर्ग:भारतातील पुरुष मॉडेल
शरन्या मोहन

## चित्रपट कारकीर्द
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मल्याळी व्यक्ती
वर्ग:भारतातील महिला मॉडेल
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
असिन तोट्टुंकल

**असिन तोट्टुंकळ**(मल्याळम: അസിന്‍ തോട്ടുങ്കല്‍ ; रोमन लिपी:Asin Thottumkal )(ऑक्टोबर २६ १९८५,कोच्ची,केरळ-हयात) ही एक भारतीय मल्याळम अभिनेत्री आहे. ही प्रामुख्याने दक्षिण भारतीय चित्रपटांतून झळकणारी,अनेक पुरस्कारांची मानकरी असणारी ती एक प्रसिद्ध अभिनेत्री असून **असिन** ह्या एकेरी नावाने ओळखली जाते. मल्याळम भाषेतील स्थानिक जाहिरातींतून पदार्पण करणारी असिन अल्पावधीतच लोकप्रिय झाली व वयाच्या १६ व्या वर्षी **नरेंद्रन मकन जयकांतन वक** ह्या मल्याळम भाषेतील चित्रपटाद्वारे आपल्या चित्रपट कारकिर्दीचा आरंभ केला. त्यानंतर तेलुगूतील सुरुवातीचे काही चित्रपट वगळता तिने सातत्याने यशस्वी चित्रपट दिले आहेत ,तसेच तमिळ भाषेतील एक यशस्वी अभिनेत्री म्हणून असिन ओळखली जाते.  असिन ही केरळ राज्याच्या **युथ आयकॉन**ची मानकरी आहे.सध्या असिन हिंदी आणि तमिळ अशा दोन्ही भाषांतील चित्रपटांत काम करत आहे.

तेलुगू तील अम्मा नन्ना ओ तमिळा अम्मायी,घर्षणा,सिवमणी ,तमिळ भाषेतील गजनी,वर्लारु,मजा, पोक्किरी ,दसावतारम व हिंदी भाषातील गजनी हे तिचे काही यशस्वी चित्रपट.गजनी (चित्रपट) हा तिचा आत्तापर्यंतचा गाजलेला आणि सर्वात यशस्वी चित्रपट.हा तमिळ, त्यानंतर तेलुगूत व नव्या चित्रीकरणासह हिंदीत देखील गाजला.

## पार्श्वभूमी व चित्रपटांतील पदार्पण
मूळची केरळची असणारी असिन, केरळी असून तिची मातृभाषा मल्याळम आहे,त्या व्यतिरिक्त तिचे तमिळ, संस्कृत, तेलुगू, इंग्रजी, हिंदी तसेच फ्रेंच भाषांवर प्रभुत्व आहे. मुंबईत आल्यानंतर ती मराठी देखील शिकली आहे असे तिने एका मुलाखतीत नमूद केले. असिन ही आपल्या नावाचा अर्थ 'शुद्ध' किंवा 'पापरहित' असा सांगतात. तिच्या नावातील ’अ’(A)हे अक्षर संस्कृत मधून घेण्यात आले असून ’सिन’ (Sin-पाप) हे इंग्रजी भाषेतून घेतले आहे. दोहोंचा मिळून ’अ+सिन’, पापरहित असा होतो. चित्रपटात येण्यापूर्वी असिनने स्थानिक कंपन्यांच्या जाहिरातीतून काम केले आहे, तसेच काही नामांकित कंपन्यांची ती "ब्रँड अम्बॅसेडर" देखील आहे.

## जाहिराती आणि ब्रँड अम्बॅसेडरशीप  
*स्पिंझ ,टॅल्कम पावडर.
*मिरिंडा, शीतपेय.
*फेअरेव्हर,फेअरनेस क्रिम.
*बिगबझार,फॅशन@बीगबाजार.
*पॅराशुट, तेल(मॅरिको),हेअर ऑईल.
*क्लिनीक ऑल क्लिअर,हेअर शॅंपू.
*अरिआ ज्वेलरी,दागिने अलंकार.
*तनिश्क,दागिने अलंकार.
*टाटा स्काय,डी.टी.एच.सेवा.
*बिग ९२.७ एफ़.एम,रेडिओ सेवा.
*कोलगेट मॅक्सफ़्रेश,टूथपेस्ट.
*अमृतांजन,पेनबाम.
*शुअर डिओ,डिओडरंट स्प्रे.

## चित्रपट कारकीर्द
## हे सुद्धा पहा
* तमिळ चित्रपट अभिनेत्री
* तमिळ चित्रपट अभिनेते
* कॉलीवूड

## संदर्भदूवे 
* http://en.wikipedia.org/wiki/Asin#References (ह्या लेखातील सर्व संदर्भ मूळ इंग्लिश भाषा व तमिळ लेखातून घेतले आहेत.)

## बाह्य दुवे
* *  (आयएमडीबी वरील पृष्ठ)

वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मल्याळी व्यक्ती
वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
फ्रान्सचा अठरावा लुई

**अठरावा लुई** (; १७ नोव्हेंबर १७५५ - १६ सप्टेंबर १८२४) हा इ.स. १८१४ ते इ.स. १८२४ दरम्यान फ्रान्सचा राजा होता.

## बाह्य दुवे
*Louis XVIII at NNDB.COM

लुई १८
वर्ग:इ.स. १७५५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८२४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बेनितो मुसोलिनी

इवलेसे|डावे|डावीकडून उजवीकडे, तुम्ही माजी कम्युनिस्ट राजकारणी निकोला बॉम्बाकी, ड्यूस बेनिटो मुसोलिनी, त्यांची विश्वासू प्रियकर क्लारा पेटासी, मंत्री अलेस्सांद्रो पावोलिनी आणि प्रसिद्ध फॅसिस्ट राजकारणी अचिले स्टारेस यांचे निर्जीव मृतदेह पाहू शकता, जे प्लाझा लोरेटोमध्ये प्रदर्शित केले गेले आहेत. १९४५ मध्ये मिलान शहर.

**बेनितो मुसोलिनी** हा इटलीचा माजी पंतप्रधान व हुकुमशहा होता. हुकूमशाह बनण्याआधी तो एक पत्रकार होता. नंतर तो इटालियन राजकारणात आला. इटलीमध्ये फॅसिझम स्थापन करण्यात बेनितो मुसोलिनीने महत्त्वपूर्व भूमिका बजावली. दुसऱ्या महायुद्धामध्ये मुसोलिनीने नाझी जर्मनीसोबत मैत्री केली व अक्ष राष्ट्रांमध्ये सहभाग घेतला.

एप्रिल १९४५ मध्ये अक्ष राष्ट्रांचा पराभव निश्चित झाल्यानंतर मुसोलिनीने स्वित्झर्लंडमध्ये पलायन करण्याचा प्रयत्न केला, पण त्या दरम्यान त्याला पकडून ठार मारण्यात आले.

वर्ग:इटलीचे पंतप्रधान
वर्ग:दुसरे महायुद्ध
वर्ग:हुकूमशाह
वर्ग:इ.स. १८८३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नेपोलियन हिल

**नेपोलिअन हिल**(२६ ऑक्टोबर ,१८८३-८ नोव्हेंबर ,१९७०) हे एक प्रसिद्ध अमेरीकन लेखक होते.**थिंक अँड ग्रो रीच** ह्या जगातील सर्वाधिक खपाच्या पुस्तकाचे ते मूळ लेखक होते.स्वयं-प्रेरणा,व्यक्तिमत्त्व विकास,स्वयं-सेवा व अर्थशास्त्र ह्या विषयांवर लिखाण आणि त्या विषयांचे ते प्रणेते होते.
## हे सुद्धा पहा 
* थिंक अँड ग्रो रीच (नेपोलिअन हिलचे प्रसिद्ध पुस्तक)
* लॉज ऑफ सक्सेस (नेपोलिअन हिलचे प्रसिद्ध पुस्तक)
* अँड्रु कार्नेगी (नेपोलिअन हिलचे प्रेरणास्थान)

लेखक
वर्ग:इ.स. १८८३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७० मधील मृत्यू
वर्ग:अमेरिकन लेखक
वाडी (कर्नाटक)

**वाडी** कर्नाटकमधील एक शहर आहे. वाडी रेल्वे स्थानक येथे कर्नाटक एक्सप्रेसचा एक थांबा आहे. येथून एक लोहमार्ग हैदराबादकडे तर दुसरा बंगळूर व चेन्नईकडे जातो. २०११ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ३७,९८८ इतकी होती. यांपैकी ५१% पुरुष तर ४९% स्त्रिया होत्या. वाडीचे साक्षरता प्रमाण ५४% होते. पुरुषांमध्ये हे प्रमाण ६३% तर स्त्रियांमध्ये ४५% होते. येथील १४% व्यक्ती ६ वर्षांपेक्षा लहान होत्या.population is under 6 years of age.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:कर्नाटकातील शहरे
वर्ग:कलबुर्गी जिल्हा
पळस मैना

**पळस मैना** (अन्य नावे : भोरडी (अनेकवचन : भोरड्या), मधुसारिका) हा मैनेसारखा हा मुख्यत्वे गुलाबी रंगाचा पक्षी असून याचे डोके, गळा, छाती, पंख, शेपटी काळ्या रंगाची असते.  याच्या डोक्याच्या मागील भागावर मानेकडे येणारी शेंडी असते. कोणी या पक्षास 'गुलाबी मैना' असेही म्हणतात.

पळस मैना हा,  पूर्व युरोप आणि पश्चिम व मध्य आशिया येथून हिवाळी स्थलांतर करून, जुलै-ऑगस्ट महिन्यात भारतात येणारा पक्षी आहे. शेताचे खुले क्षेत्र ते निमवाळवंटी प्रदेश हे त्याचे आवडते ठिकाण आहे. शेतातील कीट, वड, पिंपळ वृक्षांच्या बिया, सावरीच्या फुलांतला मध हे याचे प्रमुख खाद्य आहे.

## चित्रदालन

Pastor roseus MHNT.ZOO.2010.11.215.Kaara-Usiah Perowsk Russie.jpg|
Sturnus roseus.jpg|
Rosy Starling (Sturnus roseus) near Hyderabad W2 IMG 4837.jpg|
Rosy Starling (Pastor roseus) 2.jpg|

वर्ग:पक्षी
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेले पक्षी
मापुतो

**मापुतो** ही मोझांबिक ह्या देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. मापुतो शहर मोझांबिकच्या दक्षिण टोकाला हिंदी महासागराच्या किनाऱ्यावर वसले आहे. मापुतो हे पूर्व आफ्रिकेतील एक महत्त्वाचे बंदर आहे.

वर्ग:मोझांबिकमधील शहरे
वर्ग:आफ्रिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे
पंकज अडवाणी

250 px|इवलेसे|पंकज अडवाणी
**पंकज अडवाणी** ( २४ जुलै १९८५, पुणे) हा एक भारतीय बिलियर्ड्स व स्नूकर खेळाडू आहे. आठ वेळा विश्व अजिंक्यपदे जिंकलेला अडवाणी ह्या खेळामधील सर्वोत्तम भारतीय खेळाडू मानला जातो.

## व्यक्तिगत माहिती
अडवाणी कुटुंबीय कुवेतला स्थायिक झाले होते, परंतु पंकजचा जन्म पुण्यातील नातेवाईकांच्या घरात झाला.  आखाती युद्ध सुरू झाले आणि त्यामुळे  मायदेशी परतण्याचा मार्ग स्वीकारत अडवाणी कुटुंबीय बंगळुरू येथे स्थायिक झाले. पंकज सहा वर्षांचा असतानाच त्याच्या वडिलांचे निधन झाले. पंकजची भावासह बंगळुरूमधील ‘कर्नाटक बिलियर्ड्स-स्नूकर संघटने’त रमू लागला. अवघ्या बाराव्या वर्षी त्याने भावाचाच पराभव करून पहिली स्पर्धा जिंकली. संघटनेत प्रशिक्षक म्हणून कार्यरत असलेल्या सावूर यांचे लक्ष लहानग्या पंकजच्या कौशल्याकडे गेले आणि त्यांनी पंकजला दत्तकच घेतले! सावूर यांच्या घरामधील बिलियर्ड्स टेबलवर दिवसरात्र सराव घेत पंकजची क्रीडा-कारकीर्द घडू लागली. ज्युनिअर स्पर्धा गाजविल्यानंतर आंतरराष्ट्रीय बिलियर्ड्स-स्नूकर संघटनेच्या विश्वचषक स्पर्धामध्ये त्याच्या विजयमालिकेला २००३ पासून प्रारंभ झाला. २००५ साली पॉइंट्स आणि टाइम अशा दोन्ही प्रकारच्या स्पर्धाचे विश्वविजेतेपद पटकाविणारा पंकज अडवाणी हा पहिला भारतीय खेळाडू ठरला. हौशी खेळाडूंसाठीची स्पर्धा जिंकून तो विशीतच विश्वविजेता झाला. त्यानंतर आता ‘प्रोफेशनल’ स्पर्धेचे विश्वविजेतेपद पटकावून त्याने याच वर्षी जाहीर करण्यात आलेला पद्मश्री किताब सार्थ ठरविला.  २००४ साली अर्जुन पुरस्कार, २००६ साली राजीव गांधी खेलरत्न पुरस्कार, एशियाडच्या सुवर्णपदकासह कित्येक राष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार त्याला मिळाले आहेत.

## विजेतेपदे
*२०१०
**२०१० आशियाई खेळ सुवर्णपदक
*2009 
**जाग्तिक व्यावसायिक बिलियर्डस् स्पर्धेचे विजेतेपद 
*2008 
**आय बी एस एफ विश्वविजेतेपद टाइम आणि पॉईंटस दोन्ही प्रकारात
*2006 
**२००६ आशियाई खेळ सुवर्णपदक
*2005 
**आय बी एस एफ् विश्वविजेतेपद टाइम आणि पॉईंटस दोन्ही प्रकारात
**आशियाई बिलियर्डस् स्पर्धेचे विजेतेपद
**भारतीय बिलियर्डस् स्पर्धेचे विजेतेपद
**जुनियर भारतीय स्नुकर स्पर्धेचे विजेतेपद
**जुनियर भारतीय बिलियर्डस् स्पर्धेचे विजेतेपद
**डब्ल्यु एस् ए स्पर्धा 
*2004 
**डब्ल्यु एस् ए स्पर्धा
*2003 
**आय बी एस एफ् विश्वविजेतेपद स्नुकर
**जुनियर भारतीय बिलियर्डस् स्पर्धेचे विजेतेपद
**जुनियर भारतीय स्नुकर स्पर्धेचे विजेतेपद
*2001 
**जुनियर भारतीय बिलियर्डस् स्पर्धेचे विजेतेपद
*2000 
**जुनियर भारतीय बिलियर्डस् स्पर्धेचे विजेतेपद

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

2015 विश्वकप विजेता

वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म
वर्ग:राजीव गांधी खेलरत्न पुरस्कार विजेते
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते