वासुदेव गोविंद आपटे

**वासुदेव गोविंद आपटे** (जन्म : धरणगाव-खानदेश, १२ एप्रिल १८७१;  - पुणे, २ फेब्रुवारी  १९३०  हे आपटे यांचे अजरामर स्मारक आहे; असे उद्गार श्री. गोपीनाथ तळवळकर यांनी तिसऱ्या आवृत्तीच्या प्रस्तावनेच्या निमित्ताने काढले होते.

## गौरव 
* वा.गो. आपटे यांच्यावर 'वा. गो. आपटे: व्यक्ती अणि वाङ्मय' नावाचा ग्रंथ आहे. (लेखक - राणे, राघव)
* महाराष्ट्र साहित्य परिषदेतील ग्रंथालयाला वा.गो. आपटे यांचे नाव देण्यात आले आहे. या ग्रंथालयात ५०,०००हून अधिक जुने - नवे ग्रंथ, दुर्मिळ नियतकालिके, सर्व प्रकारचे कोश व संदर्भग्रंथ आहेत. आपटे यांनी या ग्रंथालयासाठी दहा हजार रुपयांची देणगी दिली होती.

## पुस्तके
### कोश वाङ्मय व भाषा विषयक साहित्य 
* मराठी-बंगाली शिक्षक
* बंगाली-मराठी कोश 
* मराठी शब्दरत्नाकर, प्रकाशक - आनंद कार्यालय, पुणे; प्रथम आवृत्ती प्रकाशन वर्ष १९२० - यामध्ये संत-साहित्यातील बहुतांश संज्ञांचा समावेश आहे. ३९००० शब्दांचा समावेश असणारा त्या काळातील हा एकमेव कोश होता, असे दिसते.
* विस्तारित शब्दरत्नाकर (वा.गो. आपटे+ह.अ.भावे)
* मराठी शब्दार्थ चंद्रिका
* मराठी भाषेचे सांप्रदाय व म्हणी 
*लेखनकला आणि लेखनव्यवसाय - साहित्याच्या रचनात्मक व व्यावहारिक बाजूंचे ज्ञान करून देणारे हे पहिलेच पुस्तक असे म्हणावे लागते. 
*सौंदर्य आणि ललितकला - यामध्ये प्रामुख्याने शिल्प, संगीत आणि चित्रकलेचा विचार केलेला आहे.

### अनुवाद 
* अरविंदबाबूचीं आपल्या पत्नीस पत्रे
*अरविंदबाबूंनी आपला बंधू बारीन्द्र यास लिहिलेले पत्र , चित्रमय जगत (नियतकालिक) - जुलै १९२२
*दुःखाअंती सुख (पाश्चात्य कादंबरीचे रूपांतर)
* दुर्गेशनंदिनी (बंकिमचंद्रांच्या बंगाली कादंबरीचा मराठी अनुवाद)
* चित्तरंजन अथवा मुलांचे अरेबियन नाइट्स (अनेक भाग)
* संपूर्ण बंकिमचंद्र (चार खंड)
* माणिकबाग (मिसेस हेन्‍रीवुड यांच्या इसलिन इंग्रजी कादंबरीचा मराठी अनुवाद)
* ..... (मिसेस हेन्‍रीवुड यांच्या एका इंग्रजी कादंबरीचा मराठी अनुवाद)
* मूर्तिमंत देशाभिमान (पाश्चात्य कादंबऱ्रीचे रूपांतर)
* वाल्मीकीचा जय (मूळ बंगाली कादंबरीचा मराठी अनुवाद) - वंग विद्वतकुलशेखर हरप्रसादशास्त्री लिखित पुस्तकाचा अनुवाद 
* शांतिनिकेतनमाला (किमान ४ भाग)
* रवीचे उज्ज्वल किरण - रवींदनाथ यांच्या गोष्टींच्या पुस्तकाचा अनुवाद 
* रवींद्रनाथ यांच्या शिशु या शिशुकाव्याचा अनुवाद 
* बंगाली साहित्यसंमेलनातील भाषणे - विविध ज्ञानविस्तार मध्ये प्रकाशित 
* माॅडर्न रिव्ह्यू मध्ये मराठी पुस्तकांचा परिचय 
* गुजराथी बालसाहित्याचे अग्रणी गिजूभाई बधेका यांच्या गोष्टींचा आनंद मासिकासाठी अनुवाद 

### बालसाहित्य किंवा बालोपयोगी साहित्य 
* बालक त्याची प्रकृति व संवर्धन
* बालभागवत 
* बालभारत
* बालभारती
* बालमनोरंजन
* बालरामायण
* बाल विनोदमाला
* बाल विहारमाला
* बालोद्यान पद्धतीचे गृहशिक्षण
* मनी व मोत्या
* महाभारतांतल्या सोप्या गोष्टी
* मुलांचे शहाणपण
* मुलांसाठी गोड गाणी
* रामायणांतल्या सोप्या गोष्टी
* राष्ट्रीय शिक्षणाचे पहिले-दुसरे-तिसरे-चौथे पुस्तक
* लहान मुलांसाठी मौजेच्या गोष्टी
* वाचनपुस्तक - पहिले, दुसरे, तिसरे, चौथे
* वीरांच्या कथा
* साधुसंतांच्या गोष्टी
* महर्षींचा प्रसाद
* चित्तरंजन
* देशभक्तिपर वाचनपाठ

### इतिहासपर लेखन 
* बौद्धपर्व अथवा बौद्ध धर्माचा साद्यंत इतिहास
* पेशवाईची हकीकत
* पेशवाईतील पहिले बाजीराव
* मनोरंजक इतिहास
* मराठ्यांचा दरारा
* महाराष्ट्राचा बालबोध इतिहास

### विविध प्रकारचे लेखन 
* सम्राट अशोक
* अशोक चरित्र - आपटे यांचे पहिले पुस्तक - प्रकाशन १८९८ 
* अशोक अथवा आर्यावर्तातला पहिला चक्रवर्ती राजा याचे चरित्र - प्रकाशन १९२८, अशोक चरित्राची अनेक वर्षांच्या संशोधनातून प्रकाशित केलेली सुधारित आवृत्ती 
* ज्ञानदीप - ज्ञानेश्वरीचे गद्य, सुबोध, संक्षिप्त रूप
* एका दिवसाच्या सुट्टीत
* कां व कसें?
* जैनधर्म
* टापटीपचा संसार
* त्रिवेणी
* देशक्तिपर वाचनपाठ
* नवयुग
* नाट्यभारत
* नाट्यरूप भारतवर्ष
* पंजाब प्रकरण भाग १, २
* परीस्तानातल्या गोष्टी
* भारतकन्या
*
* गांधीगीता
* महात्माजींची उत्तरगीता
* मोतीमिनार
* रवीचे उज्ज्वल किरण
* विलक्षण भोळेपणा
* सकाळचा अभ्यास
* सौंदर्य आणि ललितकला
* स्वर्गावर स्वारी
* श्रीहरनाथ ठाकुर यांची पत्रावली
* ज्ञानदीप - प्रकाशन १९२८ 
* रवीन्द्रांचा जयजयकार - रवींद्रनाथांना नोबेल पारितोषिक मिळाल्यानंतर लिहिलेला लेख, मनोरंजन (नियतकालिक) मध्ये प्रकाशित झाला होता. 

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी पत्रकार
वर्ग:मराठी भाषांतरकार
वर्ग:मराठी साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १८७१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३० मधील मृत्यू
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख