open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
अमला अक्किनेनी

**अमला अक्किनेनी** ( १२ सप्टेंबर १९६८) ही एक भारतीय सिने-अभिनेत्री आहे. तिने आजवर तामिळ, तेलुगू, मल्याळम, कन्नड व बॉलिवूड चित्रपटांमध्ये भूमिका केल्या आहेत. १९८७ साली प्रदर्शित झालेल्या *पुष्पक* ह्या मूक चित्रपटामध्ये अमलाने कमल हसनसोबत आघाडीची भूमिका केली होती. तिला १९९१ सालच्या *उलादक्कम* ह्या मल्याळी सिनेमामधील भूमिकेसाठी फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाला.

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:कन्नड चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:बंगाली व्यक्ती
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
जोमोल

**गौरी चंद्रशेखरन पिल्लै** तथा **जोमोल** ही मलयाळम चित्रपटांत अभिनय करणारी अभिनेत्री आहे.

वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मल्याळी व्यक्ती
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
कार्तिका मॅथ्यू

वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मल्याळी व्यक्ती
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
कावेरी (अभिनेत्री)

**कावेरी**, **कल्याणी** तथा **कावेरी कल्याणी मुरलीधरन** ही दक्षिण भारतीय चित्रपटांतून अभिनय करणारी अभिनेत्री आहे. हिने अम्मानम किली मल्याळी चित्रपटातून बालकलाकार म्हणून पदार्पण केले होते.

वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मल्याळी व्यक्ती
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:कन्नड चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री
कवियूर पोन्नम्मा

इवलेसे|right|180px
**कवियूर पोन्नम्मा** (१० सप्टेंबर, १९४५ - २० सप्टेंबर, २०२४) ह्या एक भारतीय अभिनेत्री होत्या. त्यांनी प्रामुख्याने मल्याळम चित्रपट आणि दूरचित्रवाहिनी मालिका  मध्ये काम केले. चित्रपटसृष्टीत येण्यापूर्वी पोन्नम्मा यांनी आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात नाटकांमधून केली. पोन्नम्मा यांनी मालिका व्यतिरिक्त जाहिरातींमध्ये देखील काम केले. काही चित्रपटांमध्ये त्यांनी पार्श्वगायन देखील केले. पोन्नम्माचे पती मनिस्वामी यांचे २०११ मध्ये निधन झाले. २० सप्टेंबर २०२४ रोजी पोन्नम्माचे कोची, केरळ येथे प्रकृतीच्या कारणाने निधन झाले.

## संदर्भ 
वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. २०२४ मधील मृत्यू
ललिता (अभिनेत्री)

**ललिता पिल्ला** (१६ डिसेंबर १९३०:तिरुवअनंतपुरम, केरळ, - १९८२) ही एक दक्षिण भारतीय चित्रपट अभिनेत्री होती. ही त्रावणकोर भगिनींपैकी सर्वात थोरली आहे.

वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मल्याळी व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
लिझी (अभिनेत्री)

**लिझी** तथा **लिस्सी** (३ फेब्रुवारी, १९६७:कोच्ची, केरळ, भारत - ) ही एक मल्याळी चित्रपट अभिनेत्री आहे. हिने १९८२ च्या इतिरी नेराम ओतिरी कार्यम या चित्रपटापासून आपली कारकीर्द सुरू केली.

वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मल्याळी व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
जॉली ग्रँट विमानतळ

**जॉली ग्रँट विमानतळ** किंवा **डेहराडून विमानतळ**  हा भारताच्या उत्तराखंड राज्यातील डेहराडून शहरात असलेला विमानतळ आहे.

१९७४मध्ये बांधलेल्या या विमानतळापासून दिल्ली, मुंबई, बंगळूर, लखनौ, हैदराबाद, श्रीनगर, चेन्नई आणि कोची येथे विमानसेवा उपलब्ध आहे.

वर्ग:उत्तराखंडमधील विमानतळ
वर्ग:डेहराडून जिल्हा
वर्ग:इ.स. १९७४ मधील निर्मिती
कनका (अभिनेत्री)

**कनका महालक्ष्मी** (१४ जुलै, इ.स. १९७३:चेन्नई, तमिळनाडू, भारत - ) ही मल्याळी चित्रपटांतून काम करणारी अभिनेत्री आहे.

हिची आई देविका देखील चित्रपट अभिनेत्री होती.

## कारकीर्द 
### निवडक चित्रपट 
वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मल्याळी व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९७३ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
पराक

**पराक** (देवनागरी लेखनभेद: **पेराक**; भासा मलेशिया: Perak; चिनी: 彭亨 ; तमिळ: பஹன்க் ;) हे मलेशियामधील एक राज्य असून द्वीपकल्पीय मलेशियाच्या पश्चिम किनाऱ्यावर वसले आहे. पराक द्वीपकल्पीय मलेशियातील दुसरे मोठे राज्य आहे. पराकाच्या पूर्वेस कलांतान व पाहांग, दक्षिणेस सलांगोर, वायव्येस पेनांग ही मलेशियाची राज्ये असून उत्तरेस थायलंडाचा याला प्रांत व मलेशियाचे कदा राज्य यांच्या सीमा आहेत. त्याच्या पश्चिमेस मलाक्क्याची सामुद्रधुनी पसरली आहे.

मलय भाषेत 'पराक' या नावाचा अर्थ 'चांदी' असा आहे. पराकात सापडणाऱ्या जस्ताच्या चंदेरी रंगामुळे हे नाव त्यास पडले.

पराकाची प्रशासकीय राजधानी ईपो येथे असून शाही राजधानी क्वाला कांग्सार येथे आहे.

## भूगोल 
२१,००६ वर्ग कि.मी. क्षेत्रफळ असलेले पराक आकारमानानुसार द्वीपकल्पीय मलेशियातील दुसरे, तर मलेशियाच्या संघात चौथे मोठे राज्य आहे. 

पराकातील वार्षिक तापमान २३ °सेल्सि. ते ३३ °सेल्सि.दरम्यान असते, तर सरासरी आर्द्रता ८२.३ % आहे. वार्षिक पर्जन्यमानाची सरासरी ३,२१८ मि.मी. आहे.

## शासन, प्रशासन व राजकारण 
thumb|right|200px|पराकाचे राजसिंहासन
पराकाच्या राज्यघटनेनुसार पराक घटनात्मक राजतंत्र आहे. राज्यघटनेनुसार सुलतान पराकाचा शासनप्रमुख असतो. पराकाच्या राजघराण्यातील व्यक्तीच वंशपरंपरागत पद्धतीने सुलतानपदावर आरूढ होतात.

दर पाच वर्षांनी होणाऱ्या निवडणुकींतून निवडल्या जाणाऱ्या लोकप्रतिनिधींनी बनलेले पराक राज्य विधिमंडळ ही शासनव्यवस्थेची वैधानिक यंत्रणा असते. विधिमंडळ सदस्यांमधून सुलतानाने निवडलेल्या दहा जणांची कार्यकारी परिषद शासनव्यवस्थेतील कार्यकारी यंत्रणा असते. *मंत्री बसार*, अर्थात मुखमंत्री, कार्यकारी परिषदेचा प्रमुख असतो.

### प्रशासकीय विभाग 
प्रशासकीय दृष्ट्या पराकाचे दहा जिल्ह्यांमध्ये विभाजन होते.
# हुलू पराक
# करियान
# लारुत, मातांग दान सलामा
# क्वाला कांग्सार
# किंता
# पराक तेंगा
# मांजुंग
# हिलिर पराक
# बातांग पादांग
# कांपार

## बाह्य दुवे 
* 


वर्ग:मलेशियाची राज्ये
मलाक्काची सामुद्रधुनी

thumb|right|200px|मलाक्क्याच्या सामुद्रधुनीचा नकाशा
**मलाक्क्याची सामुद्रधुनी** (भासा मलेशिया: Selat Malaka; उच्चार: *सलात मलाक्का*) ही द्वीपकल्पीय मलेशिया व सुमात्रा हे इंडोनेशियाचे बेट यांच्यामधील ८०५ कि.मी. रुंदीची सामुद्रधुनी आहे. १४१४ ते १५११ सालांदरम्यान या द्वीपसमूहांवर अंमल गाजवलेल्या मलाक्क्याच्या साम्राज्यावरून हे नाव पडले.

वर्ग:मलेशिया
वर्ग:सामुद्रधुन्या
पाहांग

**पाहांग** (देवनागरी लेखनभेद: **पहांग**; भासा मलेशिया: Pahang; जावी लिपी: ڨهڠ ;) हे मलेशियामधील एक राज्य असून साबा व सारावाक यांच्या पाठोपाठ मलेशियातील तिसरे मोठे, तर द्वीपकल्पीय मलेशियातील सर्वांत मोठे राज्य आहे. हे राज्य द्वीपकल्पीय मलेशियाच्या पूर्व किनाऱ्यावर वसले आहे. याच्या उत्तरेस कलांतान, पश्चिमेस पराक, सलांगोर, नगरी संबिलान, दक्षिणेस जोहोर व ईशान्येस तरेंगानू ही मलेशियाची राज्ये असून पूर्व किनाऱ्यास दक्षिण चीन समुद्र पसरला आहे. क्वांतान येथे पाहांगाची राजधानी आहे.

## भूगोल 
प्रामुख्याने डोंगराळ मुलूख असलेल्या पाहांगाचा २/३ हिस्सा उष्णकटिबंधीय सदाहरित वनांनी व्यापला आहे. *तमन नगरा* नावाने ओळखले जाणारे मलेशियातील सर्वाधिक विस्तीर्ण राष्ट्रीय उद्यान राज्याच्या उत्तरेला वसले आहे. द्वीपकल्पीय मलेशियातील सर्वोच्च शिखर *गुनुंग ताहान* याच राष्ट्रीय उद्यानात आहे.

पाहांगाच्या पूर्वेस दक्षिण चीन समुद्रास भिडलेली किनारपट्टी आहे. क्वांतान हे राजधानीचे शहर याच किनारपट्टीवर वसले आहे. प्रवाळ बेटांसाठी व सागरी निसर्ग पर्यटनासाठी प्रसिद्ध असलेले पुलाऊ तिओमान व अन्य बेटे पाहांगाच्या किनाऱ्यापासून समुद्रात वसलेली आहेत.

## शासन, प्रशासन व राजकारण 
पाहांग घटनात्मक राजतंत्र आहे. २६ फेब्रुवारी, इ.स. १९५९ रोजी पाहांगाची विद्यमान राज्यघटना लागू झाली. राज्यघटनेनुसार *सुलतान* हयातभर पाहांगाचा शासनप्रमुख असतो.

*देवान उंदांगान नगरी*, अर्थात राज्य विधिमंडळ, हे पाहांग प्रशासनाची वैधानिक यंत्रणा असून *राज्य कार्यकारी परिषद* शासन व्यवस्थेची कार्यकारी यंत्रणा असते. सुलतानाने निवडलेला *मंत्री बसार*, अर्थात मुख्यमंत्री, दहा जणांच्या कार्यकारी परिषदेचा प्रमुख असतो.

राजकीय दृष्ट्या पाहांगाचे खालील जिल्ह्यांमध्ये विभाजन होते : बरा, बंतोंग, ताना तिंगी कॅमेरोन, जरांतुत, क्वांतान, क्वाला लिपिस, मारान, पकान, राउब, रोंपिन व तमेर्लो

## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:मलेशियाची राज्ये
चित्रपट संकलन

**सिनेमा संकलन** ही चित्रपटाचे चित्रीरिकरण झाल्यावर कथेप्रमाणे विविध प्रसंगांची योग्य मांडणी करण्याची व सुयोग्य काटछाट करण्याची प्रकिया आहे. साधारणपणे  चित्रपट संपूर्णपणे चित्रित झाल्यावर मग संकलनाकरिता पाठविला जातो.

पूर्वी संकलन *स्टेनबॅक* नावाच्या एका मोठ्या यंत्रावर करण्यात यायचे. परंतु आता मात्र ते काम इतर सर्वच कामांप्रमाणे संगणकावर होते. संगणकावर विविध सॉफ्टवेर आज्ञावल्या वापरून चित्रपट संपादित होतो. काही प्रमुख सॉफ्टवेर अशी : ॲव्हिड http://www.avid.com, फायनल कट प्रो http://store.apple.com/us/product/MB642Z/A?fnode=NDQ4OTY4OA&mco=MTA5MDg2NTU . 

याशिवाय आणखी काही सॉफ्टवेर बाजारात उपलब्ध आहेत, परंतु बहुधा वरील दोनच सॉफ्टवेर्सचा व्यावसायिक कामांसाठी वापर केला जातो.

वर्ग:चित्रपट
वर्ग:महिला संपादनेथॉन २०२० लेख
चित्रपट वितरक

**चित्रपट वितरक** हे चित्रपट निर्मात्याच्या वतीने चित्रपटाचे प्रदर्शन करण्यासाठीचे काम करतात. यासाठी ते चित्रपटगृहे, दूरचित्रवाणीवाहिन्या व इतर वितरणप्रकारांतील कंपन्यांशी संपर्क साधतात व त्यांच्याशी करार करतात. मुंबईतील नाझ टाॅकीजच्या इमारतीमध्ये अनेक चित्रपट वितरकांची कार्यालये आहेत. 

वर्ग:चित्रपट
वेशभूषाकार

इवलेसे|वेशभूषाकाराने बनवलेले विविध कपडे.
चित्रपटातील अथवा नाटकातील पात्रांच्या वेशभूषा (कपडे) ठरविणाऱ्या व्यक्तिला  **वेशभूषाकार** म्हणले जाते.  चित्रपट अथवा नाटकाचा काळ, पार्श्वभूमी, कलाकाराची भूमिका या सर्वांना लक्षात घेऊन वेशभूषाकार पात्रांसाठी कपडे ठरवितो. वेशभूषा  नाटकात फार महत्वाची असते. वेशभूषा केल्याने कलाकार उठून दिसतो.

वर्ग:चित्रपट
भारतीय चित्रपट शिक्षण संस्था

## भारतातील चित्रपटांसंबंधीत शिक्षण संस्था
*Centre for Advanced Media Studies, Punjabi University, Patiala, Punjab.
*द स्क्रिप्ट हब
*एम.जी.आर.शासकीय चित्रपट आणि दुरचित्रवाणी संस्था ,चेन्नै,तमिळनाडू.
*भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्था,पुणे,महाराष्ट्र.
*एल.व्ही.प्रसाद चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्था,हैद्राबाद,आंध्रप्रदेश.
*सत्यजीत रे चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्था,कलकत्ता,प.बंगाल.
*व्हिसलींग वूड्स इंटरनॅशनल,गोरेगाव,मुंबई,महाराष्ट्र.
*माईंडस्क्रिन फिल्म्स इंस्टिट्यूट
*एशियन ऍकॅडमी ऑफ फिल्म्स अँड टेलीव्हिजन,दिल्ली,मुंबई.

वर्ग:चित्रपट
चित्रपट निर्माता

चित्रपट निर्माता ही अशी व्यक्ती आहे जी चित्रपट निर्मितीवर देखरेख करते. एकतर प्रॉडक्शन कंपनीत काम केलेले किंवा स्वतंत्रपणे काम करणारे, निर्माते चित्रपट निर्मितीच्या विविध पैलूंचे नियोजन आणि समन्वय करतात, जसे की पटकथा निवडणे, लेखन समन्वय, दिग्दर्शन, संपादन आणि वित्तपुरवठा करणे.

विकासासाठी आशादायक सामग्री शोधणे आणि निवडणे निर्माता जबाबदार आहे. जोपर्यंत चित्रपट विद्यमान स्क्रिप्टवर आधारित नसतो, तोपर्यंत निर्माता पटकथा लेखकाची नियुक्ती करतो आणि स्क्रिप्टच्या विकासाची देखरेख करतो. उत्पादन सुरू होण्यास सक्षम करणारे आर्थिक पाठबळ सुरक्षित करण्यासाठी निर्मात्याच्या नेतृत्वाखाली खेळपट्टीसह या क्रियाकलापांचा कळस होतो. सर्व यशस्वी झाल्यास, प्रकल्प "हिरवा दिवा" आहे.

निर्माता चित्रपट निर्मितीच्या प्री-प्रॉडक्शन, मुख्य फोटोग्राफी आणि पोस्ट-प्रॉडक्शन टप्प्यांवर देखरेख देखील करतो. चित्रपटासाठी दिग्दर्शक तसेच इतर प्रमुख क्रू मेंबर्सची नियुक्ती करण्यासाठी निर्माता देखील जबाबदार असतो. जेव्हा दिग्दर्शक निर्मिती दरम्यान सर्जनशील निर्णय घेतो, तर निर्माता सामान्यत: लॉजिस्टिक आणि व्यवसाय ऑपरेशन्स व्यवस्थापित करतो, जरी काही दिग्दर्शक स्वतःचे चित्रपट देखील तयार करतात. निर्मात्याने हे सुनिश्चित करणे आवश्यक आहे की चित्रपट वेळेवर आणि बजेटमध्ये वितरित केला जाईल आणि रिलीजपूर्वी नंतरच्या टप्प्यात, चित्रपटाच्या विपणन आणि वितरणाची देखरेख करेल.

उत्पादक नेहमी सर्व उत्पादनावर देखरेख करू शकत नाहीत. या प्रकरणात, प्राथमिक निर्माता किंवा कार्यकारी निर्माता उत्पादक, सहाय्यक उत्पादक, लाइन उत्पादक, किंवा युनिट उत्पादन व्यवस्थापक यांना काम देऊ शकतो आणि काम सोपवू शकतो.
वर्ग:चित्रपट
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:महिला संपादनेथॉन २०२० लेख
कला दिग्दर्शक

कला दिग्दर्शक हा चित्रपटाचे चित्रीकरण होत असलेल्या इन-डोअर किंवा आऊट-डोअर जागेचे नेपथ्य तयार करतो.  त्यासाठी लागणारे वेगवेगळे सेट डिझाइन करावे लागतात. त्यामुळे कला दिग्दर्शकाला डॉइंग, पेंटिंग, सुतारकाम आणि इंजिनिअरिंग या सगळ्याच गोष्टींचे ज्ञान असावे लागते.

हिंदी-मराठी चित्रपटांचे आणि बिग बॉस सारख्या बिग बजेट रिॲलिटी शोजचे व अशाच काही दूरचित्रवाणी कार्यक्रमांचे कला दिग्‍दर्शन करणारे अनेक मराठी कलावंत आहेत.  त्यांतले काही हे :-

* नरेंद्र राहुरीकर : यांनी दूरचित्रवाणीवरील कार्यक्रमांचे आणि अनेक चित्रपटांचे कला दिग्दर्शन केले आहे. सध्या ते एरलाइन्स या हिंदी दूरचित्रवाणी मालिकेचे कला दिग्दर्शन करीत आहेत.  त्यासाठी त्यांना एक  १०० फूट लांब आणि २० फूट रुंद असे संपूर्ण फोल्डेबल विमान बनवावे लागले आहे त्यासाठी विमानाची फायबरची तावदाने, प्रवाशांची आणि क्रू मेंबरांची बैठक व्यवस्था, आतले दिवे, पायलटचे केबिन, सामान ठेवण्याची व्यवस्था, सीट बेल्ट्स, फ्लोअरिग आदी सर्व बनवावे लागले आहे. 

नरेंद्र राहुरीकर यांचे कलादिग्दर्शन असलेले काही चित्रपट :-
** ऑल द बेस्ट
** कौन बनेगा करोडपती (चित्रवाणी रिॲलिटी शो)
** गोलमाल
** गोलमाल रिटर्न्स
** गोलमाल ३
** चेन्नई एक्सप्रेस
** झलक दिखला जा (चित्रवाणी रिॲलिटी शो)
** जॅकपॉट
** नाच
** बिग बॉस (दूरचित्रवाणी रिॲलिटी शो)
** बोल बच्चन
** ब्ल्यू : या चित्रपटात पाण्याखालची अनेक दृश्ये होती, त्यामुळे हे कला दिग्दर्शन करणे आव्हानात्मक होते.
** मस्तीजादे
** लक
** वेलकम टू
** सिंघम रिटर्न्स

वर्ग:चित्रपट
वर्ग:कला
प्रकाश संयोजक

इवलेसे|अमेरीकी प्रकाश संयोजक पॅट्रिक शेलनबर्गर.
चित्रपटाच्या अथवा नाटकाच्या संचावरील प्रकाशयोजना ठरविणाऱ्या व्यक्तिला  **प्रकाश संयोजक** म्हणले जाते.
चित्रपट अथवा नाटकाचा काळ, पार्श्वभूमी, कथानक या सर्वांना लक्षात घेऊन प्रकाश संयोजक प्रकाशयोजना ठरवितो.

वर्ग:चित्रपट
नृत्यदिग्दर्शक

इवलेसे|नृत्यदिग्दर्शक नृत्य शिकवताना
चित्रपटातले, नाटकातले किंवा अन्य कोणत्याही करमणुकीच्या कार्यक्रमातले नृत्य बसवून घेणाऱ्याला नृत्य दिग्दर्शक (इंग्रजीत कोरियोग्राफर-Choreographer) म्हणतात.

## हिंदी चित्रपटसृष्टीतले काही नृत्य दिग्दर्शक
* गोपी कृष्ण
* प्रभू देवा
* फराह खान
* बिरजू महाराज 
* रेमो डिसोझा
* वैभवी मर्चंट
* लच्छू महाराज
* शामक देवर
* सरोज खान 

## मराठी चित्रपटसृष्टीतले काही नृत्य दिग्दर्शक
* पूजा सावंत
* यश गांधी आणि सपन गांधी
* रंजन साळवी
* सुबल सरकार

वर्ग:नृत्य दिग्दर्शक

## मराठी नाटकांचे नृत्यदिग्दर्शक
* कृष्णदेव मुळ्गुंद

वर्ग:चित्रपट
वर्ग:रिकामी पाने
चित्रपट निर्मिती

चित्रपट निर्मिती हा एक व्यवसाय आहे. चित्रपट निर्माते स्वतःच्या किंवा फायनान्सरकडून उसन्या घेतलेल्या पैशांनी दिग्दर्शक आणि अन्य तंत्रज्ञ नेमून चित्रपटाची निर्मिती करतात. चित्रपट पूर्णपणे तयार झाल्यावर निर्माते तो वितरकांच्या माध्यमातून प्रदर्शित करतात. प्रदर्शनातून मिळालेल्या पैशातून खर्च वजा झाला की उरणारी रक्कम निर्मात्याची असते. चित्रपट निर्मिती करणे हा एक हौशी कलाकार करू शकत नाही .हा पूर्णपणे व्यावसायिक आहे .या मध्ये निर्माता अतिशय मोठ्या प्रमाणात पैसे गुंतवितो . जर चित्रपट चालला तरच निर्मात्याचा फायदा होतो , पण होशी कलाकारांनी स्वत जवळचे पैसे गुंतवून चित्र पट निर्मिती करू नये . 

## काही प्रसिद्ध चित्रपट निर्माते आणि त्यांची निर्मिती असलेले चित्रपट
* एन.एन. सिप्पी (गुमनाम, तीसरी कसम, वह कौन थी?, सरगम)
* के. असिफ (मुगले आझम), 
* ताराचंद बडजात्या (आरती, उपहार, चितचोर, दोस्ती, मैने प्यार किया, सारांश, ...
* व्ही. शांताराम (गीत गाया पत्थरोंने, झनक झनक पायल बाजे, तीन बत्ती चार रास्ता, दो ऑंखे बारा हाथ, नवरंग

## पुस्तके
* असे चित्रपट अशा आठवणी (संजय दिनकर)
* चित्रपट संगीताचा सुवर्णकाळ (इसाक मुजावर)
* मराठी चित्रपटाची पटकथा (अनिल सपकाळ)
* चित्रपट संगीताचा सुवर्णकाळ (इसाक मुजावर)
* सिनेमा एक अभ्यास (हर्षदा वेदपाठक)
* सिनेमाचा सिनेमा (इसाक मुजावर)
* सिनेमाचे दिवस (चित्रपट निर्माते अरुण गोडबोले यांचे आत्मचरित्र) 

वर्ग:चित्रपट

वर्ग:रिकामी पाने
सहअभिनेता

चित्रपटाचे कथानकात, मूळ कथेत रंगत यावी म्हणुन, तोच-तोपणा येऊ नये म्हणुन, हास्य विनोदाने अधिक मनोरंजन व्हावे म्हणून, नायकाचे पात्रासमवेतच एखादे पात्र किंवा दुय्यम कथानक अजून जोडले जाते.त्या पात्रास दुय्यम स्वरूपाची भूमिका असते.ही भूमिका सादर करणाऱ्या कलाकारास **सहअभिनेता** म्हणतात.

वर्ग:चित्रपट
सहअभिनेत्री

**सहअभिनेत्री** म्हणजे सहअभिनेत्याचे काम करणारे स्त्री पात्र आहे.

वर्ग:चित्रपट
चलचित्र

right|thumb|१६mm स्प्रिंग-वाऊंड बोलेक्स H१६ रिफ्लेक्स कॅमेरा, चित्रपट शाळांमध्ये एक लोकप्रिय परिचयात्मक कॅमेरा
**चलचित्र, चलचित्र, चित्रपट, फिल्म किंवा सिनेमा, मूव्ही** हे चलचित्रणाच्या तंत्रातून साकारणारे एक माध्यम आहे. १९व्या शतकापासून हे माध्यम अस्तित्वात आले. चलच्चित्रणाच्या तंत्रामुळे प्रथमतः मूकपट निर्माण झाले. पुढे ध्वनिमुद्रणाच्या तंत्राची त्याला जोड मिळाली व बोलपट / बोलते चित्रपट अस्तित्वात आले. चित्रपट हा कंटाळा दूर करण्याच एक उत्तम साधन आहे.

१९१३ साली मराठी भाषेतील पहिला चित्रपट "अयोध्येचा राजा" प्रदर्शित झाला. दिग्दर्शक-निर्माते दादासाहेब फाळके. मराठी चित्रपट सृष्टीचे जनक. मराठी माणसानेच चित्रपटांची सुरुवात केली, त्यामुळे मुंबई ही चित्रपट क्षेत्राचे मुख्य केंद्र बनली, या केंद्राला बॉलीवूड असे म्हणतात. मराठी चित्रपट हा समाज जीवनाचा आरसा आहे. चित्रपटातून अनेक प्रकारे समाज प्रबोधन केले जाते.

## हे सुद्धा पहा
* भारतीय प्रताधिकार कायदा, १९५७ मधील चलचित्रपट विषयक तरतुदी

वर्ग:रिकामी पाने
नायक (चित्रपट पात्र)

चित्रपटात मुख्य भूमिका करणाऱ्या व चित्रपटाचे कथानक ज्या पात्राभोवती गुंफलेले असते त्या कलाकारास **नायक** असे म्हणतात.

वर्ग:चित्रपट
नायिका

कादंबरी, चित्रपट, नाटक किंवा तत्सम कथानकातील प्रमुख स्त्रीपात्रास **नायिका** म्हणतात.

वर्ग:चित्रपट
छायाचित्रकार

**छायाचित्रकार** म्हणजे छायाचित्रे काढणारी व्यक्ति आहे.जी व्यक्ति छाया उपकरण(कॅमेरा) वापरून अथवा सध्या मोबाईल वापरून छायाचित्रे काढते अश्या व्यक्तिस छायाचित्रकार म्हणतात.

चित्रपट किंवा दूरचित्रवाणीच्या मालिका या संदर्भात त्या संपूर्ण चित्रपटाचे किंवा मालिकेचे चित्रीकरण करते ती व्यक्ति म्हणजे छायाचित्रकार. याबद्दलचे ऋणनिर्देश चित्रपटाचे अथवा मालिकेचे प्रारंभी अथवा शेवटी करण्यात येतात.

वर्ग:चित्रपट
पर्लिस

**पर्लिस** (भासा मलेशिया: Perlis; जावी लिपी: ﭬﺮليس ;) हे मलेशियामधील एक राज्य असून द्वीपकल्पीय मलेशियाच्या वायव्येस वसले आहे. त्याच्या उत्तर सीमा थायलंडाच्या सातून व सोंख्ला प्रांतांना भिडल्या आहेत. पर्लिसाच्या दक्षिणेस मलेशियाचे कदा राज्य वसले असून पश्चिमेस मलाक्क्याची सामुद्रधुनी पसरली आहे.

वर्ग:मलेशियाची राज्ये
साबा

**साबा** (देवनागरी लेखनभेद: **सबा**; भासा मलेशिया: Sabah; जावी लिपी: سلاڠور ;) हे मलेशियामधील एक राज्य असून बोर्निओच्या उत्तर किनाऱ्यावर वसले आहे. त्याच्या नैऋत्येस सारावाक हे मलेशियाचे राज्य असून दक्षिणेस इंडोनेशियाचा पूर्व कालिमांतान प्रांत वसला आहे. सारावाकापाठोपाठ ते मलेशियन संघातील दुसरे मोठे राज्य आहे. कोटा किनाबालू येथे साब्याची राजधानी आहे. मलेशियन संघातील एक राज्य असलेला साबा वादग्रस्त प्रदेश आहे; कारण साब्याच्या पूर्व भागावर फिलिपाइन्साचा दावा आहे.

वर्ग:मलेशियाची राज्ये
चित्रपट उद्योग

**चित्रपट उद्योग** किंवा मराठीत सहसा **चित्रपट सृष्टी** असे संबोधतात. चित्रपट उद्योगात प्रामुख्याने चित्रपट निर्मितीतील तांत्रिक आणि व्यावसायिक संस्थाचा समावेश होतो. जसे, निर्मिती संस्था, चित्रपट स्टुडिओ, छायाचित्रीकरण, चित्रपट निर्माण, पटकथालेखन, पूर्वनिर्मिती, पोस्ट प्रॉडक्शन, चित्रपट महोत्सव, वितरण, आणि कलाकार.

## भारत
भारतीय चलचित्रपट ह्यात प्रामुख्याने भारतभर पसरलेल्या विविध भाषांतील चित्रपटांचा समावेश होतो. भारतीय चित्रपटांत आंध्र प्रदेश, महाराष्ट्र, तमिळनाडू, कर्नाटक, केरळ, पंजाब आणि पश्चिम बंगाल ह्या राज्यातील चित्रपट संस्कृतीचा आंतर्भाव होतो.मुंबई हे भारतातील सर्वात मोठे चित्रपट निर्मिती केंद्र म्हणुन विकसीत होत आहे, ते मुख्यत्वे करून हिंदी भाषा व मराठी भाषेतील चित्रपटांच्या निर्मितीसाठी प्रसिद्ध आहे.भारतीय चित्रपटांची मागणी दक्षिण आणि दक्षिण पूर्व आशियातील देशांत अधिक प्रमाणात आहे. एक प्रसिद्ध माध्यम असल्याकारणाने भारतात सर्वसाधारणपणे सर्व भाषांतील मिळून १०००हून अधिक चित्रपटांची निर्मिती होत असते. परदेशात स्थायिक झालेल्या भारतीय वंशाच्या लोकांमध्ये विशेषतः इंग्लंड आणि अमेरीकेतील प्रेक्षकांमध्ये
हिंदी भाषा,तमिळ,तेलुगू,मल्याळम आणि बंगाली भाषेतील चित्रपटांची रेलचेल असते.

### हॉंगकॉंग
''

वर्ग:चित्रपट
वर्ग:चित्रपट उद्योग
निर्मिती संस्था

**निर्मिती संस्था** किंवा जी संस्था चित्रपट निर्माण करते ती. **प्रॉडक्शन हाऊस** ह्या अर्थाने
वर्ग:चित्रपट
सारावाक

**सारावाक** (देवनागरी लेखनभेद: **सरावाक**; भासा मलेशिया: Sarawak;) हे मलेशियामधील एक राज्य असून बोर्निओच्या वायव्य किनाऱ्यावर वसले आहे. त्याच्या ईशान्येस साबा हे मलेशियाचे राज्य आहे. ते मलेशियन संघातील सर्वांत मोठे राज्य आहे. कुचिंग येथे सारावाकाची राजधानी आहे. २०१० च्या जनगणनेनुसार सारावाकची लोकसंख्या २४,२०,००९ इतकी होती.

वर्ग:मलेशियाची राज्ये
विजय (निःसंदिग्धीकरण)

**विजय** ह्या शब्दाशी संबंधीत लेखांसाठी पहा.
* विजय(नाव)
* विजय हजारे
* विजय तेंडुलकर
* विजय दिन
* विजय भारद्वाज
* विजय कदम
* विजय पांडुरंग भटकर
* विजय मल्ल्या
* विजय राजिंदरनाथ
* विजय मेहरा
* विजय मांजरेकर
* विजय पाटकर
* विजय मर्चंट
* विजय साळसकर
* बांगलादेश विजय दिन
* जोसेफ विजय
* विजय यादव
* विजय वसंतराव पाडळकर
* विजय दहिया
* विजय (चित्रपट)
* विजय चव्हाण
* विजय राज
* विजय गोखले
* विजय अरोरा
* अरुण विजय
* विजय वसंत
* पी. विजय
* विजय प्रभाकर कांबळे
* विजय ऍंटनी
* विजय कुवळेकर
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
चित्रपट महोत्सव

## महोत्सव
## महोत्सवांची यादी 
सन १९३८ या वर्षात साधारणतः व्हेनिस येथे  चित्रपटमहोत्सवास (फिल्म फेस्टीवल) प्रारंभ झाला.

**जगात वेगवेगळ्या ठिकाणी होणाऱ्या चित्रपट महोत्सवांची यादी**:

* टोरॅंटो आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव
* हेलसिंकी आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव
* व्हेनिस आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव
* बर्लिन आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव
* माय मुंबई आंतरराष्ट्रीय लघुपट महोत्सव 
* कार्लोव्हाय वेरी चित्रपट महोत्सव
* कान्स चित्रपट महोत्सव
* सनडान्स चित्रपट महोत्सव
* एएफाय लॅटीन अमे‍रीकन चित्रपट महोत्सव
* इस्तंबुल चित्रपट महोत्सव
* जेरुसलेम चित्रपट महोत्सव
* लंडन चित्रपट महोत्सव
* अंकारा आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव
* मॉंट्रीयाल चित्रपट महोत्सव
* ट्युरीन चित्रपट महोत्सव
* आउटफेस्ट चित्रपट महोत्सव
* रोम चित्रपट महोत्सव
* एडिनबर्ग आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव
* सॅन फ्रांसिस्को चित्रपट महोत्सव
* मिलानो चित्रपट महोत्सव
* वॉरसॉ  चित्रपट महोत्सव
* सॅन लुईस सिने आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव
* टायटॅनिक  आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव
* सिनेमनिला आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव
* न्यू यॉर्क लेसबियन एन्ड गे चित्रपट महोत्सव
* दरबान चित्रपट महोत्सव
* दुबई आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव
* बेवर्ली हिल्स  चित्रपट महोत्सव
* पूसान आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव
* रोम आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव
* झ्युरिक आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव
* सावोपावलो आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव
* सिडनी चित्रपट महोत्सव
* मॉस्को आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव
* पिल्सन चित्रपट महोत्सव
* इलिन आंतरराष्ट्रीय मुलांच्या चित्रपटांचा महोत्सव
* शिकागो चित्रपट महोत्सव
* तेहरान चित्रपट महोत्सव
* बँकॉक चित्रपट महोत्सव
* ह्युस्टन आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव
* ऱ्होडे आयलंड आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव
* टावरोमिना आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव
* ड्युरेस आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव
* साराजेवो चित्रपट महोत्सव
* प्यूला  चित्रपट महोत्सव
* सिनेवेगास  चित्रपट महोत्सव
* रेनडान्स  चित्रपट महोत्सव
* वूडस्टॉक  चित्रपट महोत्सव
* रोटरडॅम  आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव
* पाम स्प्रिंग्ज आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव
* अथेन्स चित्रपट महोत्सव
* तोक्यो आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव
* गोल्डन रोस्टर एन्ड हंन्ड्रेड फ्लॉवर्स चित्रपट महोत्सव
* मिल बॅले  चित्रपट महोत्सव
* माय मुंबई लघुपट महोत्सव
### संदर्भ
२. 
वर्ग:चित्रपट महोत्सव
खलनायक

**खलनायक** हे सहित्यामधील (पुस्तके, नाटके, चित्रपट इत्यादी) नकारात्मक पात्र आहे. खलनायक हा दुष्ट व गुन्हेगारी प्रवृत्तीचा इसम असून कथानकामध्ये त्याची वाईट माणसाची भूमिका असते.

भारतीय हिंदी सिनेमांमध्ये प्राण, प्रेम चोप्रा, अमरीश पुरी, अजित इत्यादी अभिनेते खलनायकाच्या भूमिका करण्यासाठी प्रसिद्ध होते.  ऋषी कपूर, करण जोहर, गोविंदा, रितेश देशमुख, शाहरूख खान, सैफ अली खान यांनीही एकेकदा खलनायकाचीया भूमिका केली आहे. 

एके काळी हिरोला ‘हिरो’ बनवण्यासाठी अत्यावश्यक असलेले आणि सिनेमाच्या यशात बरोबरीनं वाटा उचलणारे बरेच खलनायक बॉलिवूडमध्ये होत.  त्यांची संख्या हळूहळू कमीकमी होत गेली. त्यानंतर हिंदी चित्रपटांत भूमिका करण्यासाठी टॉलिवूडमधून खलनायक आयात करण्याची पाळी आली. 

हिंदी चित्रपटांतील खलनायकांची शब्दचित्रे रंगवणारे ‘खलनायक; हे मराठी पुस्तक लेखक आणि चित्रकार रघुवीर कूल यांनी लिहिले आहे. प्रकाशक - परम मित्र पब्लिकेशन्स.

## काही हिंदी खलनायक
* अजित
* अनुपम खेर
* अमजाद खान 
* अमरीश पुरी
* कन्हैयालाल
* कादर खान
* कुलभूषण खरबंदा
* गुलशन ग्रोव्हर
* जीवन
* डॅनी डेंग्झोपा
* नादिरा
* परेश रावल
* प्राण
* प्रेम चोप्रा
* प्रेमनाथ
* बिंदू
* ललिता पवार
* शक्ती कपूर
* संजय दत्त

## नाटक-चित्रपटांतील मराठी खलनायक
* अनंत जोग
* अशोक सराफ
* कुलदीप पवार
* गणेश यादव
* चित्तरंजन कोल्हटकर
* दामूअण्णा मालवणकर
* दीपक शिर्के
* नाना पाटेकर
* निळू फुले
* बाबूराव पेंढारकर
* मिलिंद शिंदे
* रमेश देव
* राजशेखर
* सदाशिव अमरापूरकर
* सयाजी शिंदे

## खलनायिका
* इंदिरा चिटणीस
* दया डोंगरे
* प्रिया मराठे
* ललिता पवार
* शशिकला

वर्ग:पात्रे
इलन्कै बोलीभाषा

श्रीलंकेत बोलली जाणारी एक भाषा.श्रीलंकेतील तमिळ भाषक तमिळ भाषेच्या ज्या बोलीत रोजचे व्यवहार करतात त्यास इलंकै तमिळ असे संबोधतात.

तमिळ भाषा
लाबुआन

**लाबुआन** (भासा मलेशिया: Labuan) हे मलेशियातील संघाशासित शहर व बेट आहे. १९९० च्या दशकापासून लाबुआन मलेशियातील ऑफशोर आर्थिक व औद्योगिक सेवा उद्योगातील महत्त्वाचे केंद्र आहे.

वर्ग:मलेशियाची राज्ये
ऐश्वर्या रजनीकांत

रजनीकांत ह्यांची कन्या.**ऐश्वर्या रजनीकांत**.नर्तिका आणि पार्श्वसंगीत गायिका.धनुष (अभिनेता) ह्या तमीळ अभिनेत्याची पत्नी.

वर्ग:भारतीय नर्तकी
विजय (नाव)

thumb|Wellington Arch, London.
[thumb|*The Resurrection* by [Piero della Francesca, 1460.]]
विजय (यश संपादन करणे,किंवा करणारा)हे एक सर्वनाम तसेच नाम आहे.विजयी असे त्याचे विशेषण आहे.
**Victory** (from Latin *victoria*) is a term, originally in applied to warfare, given to success achieved in personal combat, after military operations in general or, by extension, in any competition. Success in a military campaign is considered a strategic victory, while the success in a military engagement is a tactical victory.

In terms of human emotion, victory is accompanied with strong feelings of elation, and in human behaviour is often accompanied with movements and poses paralleling threat display preceding the combat, associated with the excess endorphin built up preceding and during combat.
Victory dances and victory cries similarly parallel war dances and war cries performed before the outbreak of physical violence.

Examples of victory behaviour reported in Roman antiquity, where the term originates, are the victory songs of the Batavi mercenaries serving under Gaius Julius Civilis after the victory over Quintus Petillius Cerialis in the Batavian rebellion of 69 (according to Tacitus), and also the "abominable song" to Wodan, sung by the Langobards at their victory celebration in 579. The sacrificial animal was a goat, around whose head the Langobard danced in a circle while singing their victory hymn (हे सुद्धा पहा Oslac).
In the Roman Republic, victories were celebrated by triumph ceremonies and monuments such as victory columns (e.g. Trajan's Column). A trophy is a token of victory taken from the defeated party, such as the enemy's weapons (*spolia*), or body parts (as in the case of head hunters).

In mythology, victory is often deified, as in Greek Nike or Roman Victoria. Archetypical victories of good over evil, or of light over dark etc. are a recurring theme in mythology and fairy tales. The victorious agent is a hero, often portrayed as engaging in hand-to-hand combat with a monster (as Saint George slaying the dragon, Indra slaying Ahi, Thor slaying the Midgard Serpent etc.). Sol invictus ("Sun invincible") of Roman mythology became an epithet of Christ in Christian mythology. The resurrection of Christ is presented as a victory over Death and Sin by Paul of Tarsus (1 Corinthians 15:55; हे सुद्धा पहा Jesus Christ in comparative mythology).

Latinate *victory* from the 14th century replaces Old English *sige* (Gothic *sigis*, Old High German *sigu*), a frequent element in Germanic names (as in Sigibert, Sigurd etc.), cognate to Celtic *sego-* and Sanskrit *sahas*.

## हे सुद्धा पहा
नेल्लै बोलीभाषा

नेल्लैतील एक बोली भाषा.तमिळनाडुतील नेल्लै भागातील बोली.

तमिळ भाषा
छायाचित्रण

thumb|छायाचित्रण

प्रकाश-संवेदी वस्तुंद्वारे प्रकाश किंवा विद्युतचुंबकीय उत्सार यांची नोंद करून टिकाऊ प्रतिमा निर्माण करण्याच्या पद्धतीला छायाचित्रण असे म्हणतात. छायाचित्रण ही एक कला आणि शास्त्र आहे.

छायाचित्रण ही एक कला छायाचित्रकार व त्याच्या कॅमेरा या वर अवलंबून असते.

छायाचित्रण ही एक कला वस्तू , तिला पाहाण्याचा द्रुश्तिकोन व वेळ त्याच्या विविध अंगाण या वर अवलंबून असते.

कॅमेरा हे काही वषा॔पूवी॔ भौतिक पण आता  एक इलेक्टोनिक वस्तू आहे.

पूर्वी यासाठी फिल्म कॅमेऱ्याचा वापर होत असे पण आजकाल डि़जिटल कॅमेरे आणि मोबाईल कॅमेरे जास्त लोकप्रिय आहेत.

उद्योग, व्यवसाय, जाहिराती, उत्पादन, कला, मनोरंजन, बहुसंवाद (mass communication) यांत छायाचित्रणाचा वापर होतो.
## छायाचित्रण कला
छायाचित्रण ही आपला इतिहास जपून ठेवणारी एक अजरामर कला आहे.
सध्याच्या काळात फोटोग्राफी हा एक आवडीचा विषय बनलेला आहे. प्रत्येकाला वाटत कि आपला फोटो हा छान यावा त्यामुळेच आजकालच्या डिजीटल मोबाईल मध्ये कॅमेरा हा पर्याय आहे. तरी आपण फोटोग्राफीसाठी कॅमेऱ्याची योग्य निवड कशी करावी. आणि फोटोग्राफीसाठी प्रामुख्याने लाइट  ही खूप महत्त्वाची असते. आपल्याला जर आपली प्रतिमा छान यावी वाटत असेल तर सूर्यकिरण येतात त्याच्या विरुद्ध दिशेला उभे राहून फोटो काढावेत. जर आपल्याला आपले फोटो छान यावा वाटत असेल तर सकाळी ६ ते ९ व सायंकाळी ४ ते ६ या वेळेत फोटो काढावेत कारण सूर्यकिरणांचा मारा जास्त प्रमाणात नसतो. व फोटो जर दुपारी काढायचे असतील तर आपल्या पूर्ण शरीरावर सावली असावी कारण त्यामुळे आपल्या शरीरावर shade पडणार नाही.

फोटोग्राफी ही अशी कला आहे जी आपल्या डोळ्यांना प्रत्येक गोष्टीकडे पाहण्याची एक वेगळी नजर देते. कोणत्याही गोष्टीचा  फोटो काढत असताना आपण त्या गोष्टीशी एक भावनिक बंध निर्माण करत असतो जो आपल्याला त्या गोष्टीच्या जवळ नेतो. फोटो आणि हास्य या एकाच नाण्याच्या दोन बाजू आहेत अस मला वाटत. फोटो हे नेहमी बोलके असावेत त्यांच्याशी आपला संवादव्हायला हवा. एक योग्य आणि सुंदर छायाचित्र आख्खा संपूर्ण घडलेला प्रसंग डोळ्यासमोर उभा करतो.छायाचित्रण करत असताना त्या तून आपल्याला जे दाखवायचे आहे ते सरळ आणि साधे पाने असायला हवे.इवलेसे

इवलेसे

इवलेसे

इवलेसे

इवलेसे

इवलेसे

इवलेसे

इवलेसे

इवलेसे

इवलेसे

इवलेसे

इवलेसे

इवलेसे

इवलेसे

इवलेसे

इवलेसे

इवलेसे

इवलेसे

इवलेसे

इवलेसे

[भारतीय प्रताधिकार कायदा, १९५७ मधील छायाचित्र विषयक तरतुदी]]

## बाह्य दुवे
http://www.floridamemory.com/photographiccollection/photo_exhibits/photographic-processes/

वर्ग:कला

वर्ग:दृष्य कला 

वर्ग:मनोरंजन
वर्ग:प्रकाशचित्रण
मलेशियाची राज्ये व संघशासित प्रदेश

**मलेशिया** हा आग्नेय आशियामधील देश प्रामुख्याने मलाय द्वीपकल्पाच्या दक्षिण भागावर व बोर्नियो बेटाच्या उत्तर भागावर वसला आहे. प्रशासकीय दृष्ट्या मलेशिया १३ राज्ये व तीन संघशासित प्रदेशांमध्ये विभागला गेला आहे.

## राज्ये व संघशासित प्रदेश
## संदर्भ 

वर्ग:प्रशासकीय विभाग
गिनीचे आखात

right|250 px|thumb|गिनीचे आखात
**गिनीचे आखात** हा आफ्रिकेच्या पश्चिमेकडील अटलांटिक महासागराचा एक भाग आहे.

वर्ग:अटलांटिक महासागर
वर्ग:आखाते
ओक्लाहोमा सिटी बॉम्बस्फोट

इवलेसे
**ओक्लाहोमा सिटी बॉम्बस्फोट** अमेरिकेच्या ओक्लाहोमा सिटी शहरात दहशतवाद्यांनी १९ एप्रिल, १९९५ रोजी घडवून आणलेला मोठा बॉम्बहल्ला होता. एक ट्रक भरून विस्फोटके वापरून केलेल्या या हल्ल्यात १६८ व्यक्ति मृत्युमुखी पडल्या आणि इतर ६८० जखमी झाल्या. टिमोथी मॅकव्हे आणि टेरी निकोल्स या दहशतवाद्यांनी घडवून आणलेल्या या हल्ल्यात एफ.बी.आय.ची आल्फ्रेड पी. मराह बिल्डिंगचा तिसरा भाग नष्ट झाला आणि जवळपासच्या ३२४ इमारतींना धक्का बसला. या प्रचंड हल्ल्या २५८ इतर इमारतींवरील काचा फुटल्या आणि ८६ मोटारकार जळून गेल्या. या एका हल्ल्यात ६५ कोटी अमेरिकन डॉलरपेक्षा जास्त नुकसान झाल्य्चा अंदाज आहे.

स्थानिक दहशतवाद्यांनी अमेरिकेवर केलेला हा सर्वाधिक जीवघेणा हल्ला आहे.

वर्ग:दहशतवाद
वर्ग:ओक्लाहोमा सिटी
वर्ग:बॉंबस्फोट
जॉर्ज डॉकरेल

**जॉर्ज डॉकरेल** (जुलै २२, इ.स. १९९२:डब्लिन, आयर्लंड - ) हा कडून २०-२० आंतरराष्ट्रीय सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.

डॉकरेल, जॉर्ज
डॉकरेल, जॉर्ज
डॉकरेल, जॉर्ज
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पालिकिर

right|250 px|thumb|पॉंपेई बेटावर पालिकिरचे स्थान
**पालिकिर** ही ओशनिया खंडातील मायक्रोनेशिया संघराज्य ह्या छोट्या देशाची राजधानी आहे.

वर्ग:मायक्रोनेशिया संघराज्य
वर्ग:ओशनियामधील देशांच्या राजधानीची शहरे
क्रेमोना

**क्रेमोना** उत्तर इटलीतील शहर आहे.

हे शहर लोंबार्दिया राज्यात पो नदीच्या डाव्या काठावर वसलेले आहे.

वर्ग:इटलीमधील शहरे
वर्ग:क्रेमोना प्रांत
मुस्लिम सत्यशोधक मंडळ

**मुस्लिम सत्यशोधक मंडळ** ही महाराष्ट्रातील मुस्लिम समाजातील प्रबोधनासाठी काम करणारी संघटना आहे. ही संघटना हमीद दलवाई यांच्या पुढाकाराने मार्च २२, १९७० रोजी पुण्यात स्थापन झाली. मंडळाच्या जाहीरनाम्यात भारतातील हिंदू आणि मुसलमान समाजातील प्रबोधनाची दरी भरून काढून खऱ्या अर्थी ह्या दोन्ही समाजांचे संबंध सुधारणे, राष्टीय एकात्मता निर्माण होणे आणि भारतीय प्रजासत्ताकात मुस्लिम समाज राष्ट्रजीवनाचा एक सन्माननीय सदस्य नांदणे, स्त्री-पुरुष-समानता निर्माण होणे ह्या निकडींतून मंडळाची स्थापना करण्यात येत असल्याचे म्हणले आहे. .मुस्लिम सत्यशोधक मंडळ आपल्या वर्धापन दिनानिमित्त सामाजिक सलोखा आणि महिला सबलीकरणासाठी काम केलेल्या व्यक्तींचा पुरस्कार देऊन गौरव करते. २०१९चा पुरस्कार हा प्रख्यात सामाजिक कार्यकर्त्या डॉ झीनत शौकत अली आणि लोकप्रिय लेखक-कवी बशीर मोमीन (कवठेकर) यांना प्रदान करण्यात आला.बशीर मोमीन कवठेकर यांनी आपल्या साहित्यातून हुंडाबंदी, स्त्रीभूण हत्या, निरक्षरता यासारखे ज्वलंत सामाजिक विषय हाताळले असून सामाजिक परिवर्तनासाठी ग्रामीण महाराष्ट्रात पथनाट्याद्वारे जनजागृतीचे महत्त्वपूर्ण कार्य केले आहे.

## मुस्लिम सत्यशोधक मंडळाची प्रमुख उद्दिष्टे 
* मुस्लिम महिलांवरील अन्यायाचे निर्मूलन करणे आणि त्यांना समान अधिकार मिळवून देणे. ह्यासाठी मुस्लिम व्यक्तिगत कायद्यात (मुस्लिम पर्सनल लॉ) ह्यात सुधारणेची किंवा भारतीय संविधानाच्या ४४व्या कलमानुसार समान नागरी कायद्याची आवश्यकता आहे.
* आपल्या स्थानिक भाषांत आधुनिक शिक्षण घेण्यासाठी समाजाला प्रवृत्त करणे व त्यासाठी साहाय्य करणे तसेच त्यांना शैक्षणिक आणि व्यवसायलक्ष्यी मार्गदर्शन पुरवणे
* समाजात सुधारणा घडवून आणण्यासाठी इहवाद अत्यावश्यक आहे. इहवादासमवेतच ही संस्था भारतीय संविधानातील मूल्यांचा पुरस्कार करते.
* कट्टरता, कालबाह्य रूढी अंधश्रद्धा आणि जातीयवाद ह्यांना विरोध करणे
* समाजाला कुटुंब-नियोजन, आरोग्य आणि इतर सामाजिक प्रश्नांबाबत शिक्षित करणे
* जातीय सलोखा आणि राष्ट्रीय एकात्मता जोपासण्यासाठी प्रयत्न करणे
* धार्मिक सणांना समाजलक्ष्यी कृतिकार्यक्रमांचा पर्याय देणे उदा. बकरी ईदच्या दिवशी रक्तदान-शिबिर घेणे
* सुधारक संघटनांच्या सोबतीने सामाजिक कृतिकार्यक्रमांचे आयोजन करणे

## संदर्भनोंदी
## संदर्भसूची 
* 
* 
* 

## बाह्य दुवे 
* मुस्लिम सत्यशोधक मंडळाचे संकेतस्थळ 
वर्ग:महाराष्ट्रामधील संघटना
वर्ग:दलित संघटना
भगवद्गीता जशी आहे तशी (पुस्तक)

इवलेसे|उजवे|200px|'भगवद् गीता जशी आहे तशी' पुस्तकाचे मुखपृष्ठ
**भगवद्गीता जशी आहे तशी** हे मूळ इंग्लिश पुस्तक *भगवत गीता ॲज इट इज* याचे मराठी भाषेतील अनुवादित पुस्तक आहे. गीतेवरील ही मूळ टीका इस्कॉनचे संस्थापक श्री प्रभुपादस्वामींनी लिहिली आहे. इस्कॉनसंस्थेने या गीतेचे प्रकाशन केले आहे.

या पुस्तकामध्ये, गीतेतील प्रत्येक श्लोक, श्लोकातील शब्दांचे अर्थ, अन्वय, श्लोकाचा अनुवाद व त्या श्लोकाचा सारांश इत्यादी माहिती दिली आहे. त्यानंतर लेखकाचा परिचय दिला आहे. नंतर ग्रंथसूची दिलेली आहे, त्यात ’भगवद्‌गीता जशी आहे तशी’तील सर्व तात्पर्यांसाठी प्रमाणभूत वैदिक ग्रंथांचे नाव दिले आहे. त्या नंतर विशेष शब्दांचे अर्थ सांगणारी शब्दावली दिली आहे. शेवटी एकूण ७०० श्लोकांपैकी, प्रत्येक श्लोकाच्या पहिल्या शब्दाची अकारविल्हे सूची दिली आहे.

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
वाहक (निःसंदिग्धीकरण)

* वाहक (उर्जा)
* वाहक (बसगाडी)

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
मणी रत्नम

**मणी रत्नम** (तमिळ: மணி ரத்னம்) (जून २, १९५६ - हयात) हे एक तमिळ चित्रपटनिर्माता, पटकथालेखक, दिग्दर्शक आहेत .

वर्ग:भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय नास्तिक
मद्रास टॉकीज

**Madras Talkies** is an established Film and Television Production and Distribution Company in India setup in 1995 with Mani Ratnam and Suhasini Maniratnam as partners. Madras Talkies is actively involved in production of films and television serials, which are distributed all over the world. The company has produced over 9 feature films and 6 television serials till date.

Ratnam served as a producer on several films before setting up the banner in 1997. The company is located in Madras (Chennai), Tamil Nadu.

## Films
## Television serials
## हे सुद्धा पहा
* Mani Ratnam
* Cinema of Tamil Nadu

## बाह्य दुवे 
* Madras Talkies
केप टाउन स्पर्स एफ.सी.

**केपटाउन स्पर्स एफसी** तथा **एजॅक्स केप टाउन एफसी** (आफ्रिकान्स: *एजॅक्स कापश्टाट*) हा दक्षिण आफ्रिकेच्या केप टाउन शहरातील व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेतील फुटबॉल क्लब
वर्ग:केप टाउन
वर्ग:इ.स. १९९९ मधील निर्मिती
फ्री स्टेट स्टार्स एफ.सी.

**फ्री स्टेट स्टार्स** हा दक्षिण आफ्रेकेतील फ्री स्टेट राज्याच्या बेथलेहेम शहरातील व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे.

याची स्थापना इ.स. १९७७मध्ये झाली.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेतील फुटबॉल क्लब
स्टार्स
पुमलंगा ब्लॅक एसेस एफ.सी.

**पुमलंगा ब्लॅक एसेस एफ.सी.** हा दक्षिण आफ्रिकेतील पुमलंगा प्रांतातील फुटबॉल क्लब आहे. १९३७साली *उखुंबा ब्लॅक एसेस* या नावाने स्थापन झालेला हा क्लब बव्हंशी जोहान्सबर्गमध्ये सराव करीत असतो.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेतील फुटबॉल क्लब
वर्ग:जोहान्सबर्ग
उत्तराभाद्रपदा

'''''' हे एक नक्षत्र आहे.

## हे सुद्धा पहा
* चांदण्यांची नावे
* नक्षत्र

वर्ग:नक्षत्र
कोतोनू

**कोतोनू** हे पश्चिम आफ्रिकेतील बेनिन ह्या देशामधील सर्वात मोठे शहर आहे.

वर्ग:बेनिनमधील शहरे
चियापास एफ.सी.

इवलेसे

**चियापास एफ.सी.** तथा **चियापास आग्वार** हा मेक्सिकोच्या तुच्तला गुतिएरेझ शहरातील फुटबॉल क्लब आहे. हा क्लब लिगा एमएक्समध्ये भाग घेतो व आपले घरचे सामने एस्तादियो व्हिक्तोर मनुएल रेअना येथे खेळतो.

याचे पूर्वीचे नाव *क्लब दे फुटबॉल आग्वारेस दि चियापास* होते.

वर्ग:मेक्सिकोतील फुटबॉल क्लब
ॲटलास एफ.सी.

**क्लब ॲटलास** () हा मेक्सिकोच्या ग्वादालाहारा ह्या शहरामधील तीन व्यावसायिक फुटबॉल क्लबांपैकी एक आहे (सी.डी. ग्वादालाहारा व एस्तुदियांतेस तेकोस हे इतर दोन). इ.स. १९१६ साली स्थापन झालेला हा क्लब मेक्सिकोच्या प्रिमेरा ह्या सर्वोत्तम श्रेणीमधून फुटबॉल खेळतो.

## बाह्य दुवे 
*  

वर्ग:मेक्सिकोतील फुटबॉल क्लब
वर्ग:ग्वादालाहारा
इंदियोस दि सिउदाद हुआरेझ

**क्लब दि फुतबॉल इंदियोस दि सिउदाद हुआरेझ** (स्पॅनिश: *Club de Futbol Indios de Ciudad Juárez*;), अर्थात **इंदियोस** किंवा **लोस इंदियोस दि हुआरेझ** हा मेक्सिकोच्या सिउदाद हुआरेझ शहरामधील एक फुटबॉल क्लब होता. इ.स. २००५ साली स्थापला गेलेला हा क्लब *लीगा दे आसेन्सो* या मेक्सिकोतील द्वितीय श्रेणी साखळीत खेळत असे.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मेक्सिकोतील फुटबॉल क्लब
वर्ग:इ.स. २००५ मधील निर्मिती
वर्ग:इ.स. २०११ मधील समाप्ती
तिग्रेस दि ला युएएनएल

वर्ग:मेक्सिकोतील फुटबॉल क्लब
वर्ग:माँतेरे
वर्ग:इ.स. १९६० मधील निर्मिती
वर्ग:रिकामी पाने
केरेतारो एफ.सी.

** केरेतारो एफ.सी.** () हा मेक्सिकोच्या केरेतारो ह्या शहरामधील एक फुटबॉल क्लब आहे . इ.स. १९५० साली स्थापन झालेला हा क्लब मेक्सिकोच्या प्रिमेरा ह्या सर्वोत्तम श्रेणीमधून फुटबॉल खेळतो. 

## बाह्य दुवे 
*   

वर्ग:मेक्सिकोतील फुटबॉल क्लब
सान लुइस एफ.सी.

**सान लुइस फुटबॉल क्लब** हा मेक्सिकोच्या सान लुइस पोतोसी शहरातील फुटबॉल क्लब होता. हा क्लब इ.स. १९५७ ते इ.स. २०१३ पर्यंत अस्तित्वात होता. हा क्लब २००८मध्ये पहिल्या क्रमांकावर होता.

वर्ग:मेक्सिकोतील फुटबॉल क्लब
वर्ग:सान लुइस पोतोसी
क्लब युनिव्हर्सिदाद नॅसियोनाल

**क्लब दे फुतबॉल युनिव्हर्सिदाद नॅसियोनाल** () हा मेक्सिकोच्या मेक्सिको सिटी शहरात स्थित असलेला एक फुटबॉल संघ आहे. लीगा एम.एक्स ह्या मेक्सिकोमधील सर्वोत्तम लीगमध्ये खेळणाऱ्या युनिव्हर्सिदादने आजवर ७ वेळा मेक्सिकन अजिंक्यपद जिंकले आहे. 

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ  

वर्ग:मेक्सिकोतील फुटबॉल क्लब
वर्ग:मेक्सिको सिटी
सी.एफ. पाचुका

**सी.एफ. पाचुका** तथा **पाचुका क्लब दे फुटबॉल** हा मेक्सिकोच्या हिदाल्गो राज्याच्या पाचुका शहरातील फुटबॉलव क्लब आहे.

वर्ग:मेक्सिकोतील फुटबॉल क्लब
पेब्ला एफ.सी.

** क्लब दे फुतबॉल पेब्ला** () हा मेक्सिकोच्या पेब्ला ह्या शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब एक आहे.

## बाह्य दुवे 
*  

वर्ग:मेक्सिकोतील फुटबॉल क्लब
मोनार्कस मोरेलिया

**क्लब ॲटलेटिको मोनार्कस मोरेलिया** हा मेक्सिकोच्या मिचोआकान राज्यातील मोरेलिया शहरात असलेला फुटबॉल क्लब आहे.

वर्ग:मेक्सिकोतील फुटबॉल क्लब
वर्ग:मोरेलिया
संतोस लगुना

**संतोस लगुना** हा मेक्सिकोमधील तोरिओन शहरात असलेला व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे.

वर्ग:मेक्सिकोतील फुटबॉल क्लब
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:तोरिओन
सी.एफ. माँतेरे

**क्लब दे फुतबॉल मोंतेरे** () हा मेक्सिकोच्या माँतेरे शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. 

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मेक्सिकोतील फुटबॉल क्लब
वर्ग:माँतेरे
क्लब अमेरिका

**क्लब अमेरिका** () हा मेक्सिकोच्या मेक्सिको सिटी शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. १२ ऑक्टोबर १९१६ रोजी स्थापन झालेला हा क्लब आपले सामने एस्तादियो अझ्तेका ह्या मेक्सिकोमधील सर्वात मोठ्या स्टेडियममधून खेळतो.

सी.डी. ग्वादालाहारा सोबत अमेरिका हा मेक्सिकोमधील सर्वात यशस्वी क्लब समजला जातो.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:मेक्सिकोतील फुटबॉल क्लब
वर्ग:मेक्सिको सिटी
मुहनीब जोसेफ्स

**मोइनीब जोसेफ्स** (१९ मे, १९८०:केप टाउन, दक्षिण आफ्रिका - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळलेला खेळाडू आहे. हा प्रीमियर सॉकर लीगमध्ये बिडवेस्ट विट्स संघाकडून खेळतो.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सिबोनिसो गाक्सा

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म
मॅकबेथ सिबाया

**मॅकबेथ सिबाया** (जन्म २५ नोव्हेंबर १९७७) हा दक्षिण आफ्रिकेचे फुटबॉल खेळाडू आहे.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९७७ मधील जन्म
सेपो मसिलेला

**सेपो सोलोमन मसिलेला**(५ मे १९८५ - ) हा कडून फुटबॉल खेळलेला निवृत्त व्यावसायिक खेळाडू आहे. तो मैदानावर प्रामुख्याने लेफ्ट-बॅक या बचावात्मक जागेवर खेळत असे. मसिलेला दक्षिण आफ्रिका राष्ट्रीय संघाकडून ७० पेक्षा अधिक आंतरराष्ट्रीय सामने खेळला. हा दक्षिण आफ्रिकेतील कैझर चीफ्स, इस्रायलमधील मकाबी हैफा आणि स्पेनमधील ला लीगा स्पर्धेत गेटाफे सारख्या नामवंत क्लबांकडून व्यावसायिक फुटबॉल खेळला. मसिलेलाने २००८ आफ्रिका कप ऑफ नेशन्स, २००९ फिफा कॉन्फेडरेशन कप आणि २०१० चा फिफा विश्वचषक यांसारख्या मोठ्या जागतिक स्पर्धांमध्ये देशाचे प्रतिनिधित्व केले आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
दिपोर्तिवो तोलुका एफ.सी.

**दिपोर्तिवो तोलुका एफ.सी.** हा मेक्सिकोचा फुटबॉल क्लब आहे. मेक्सिको राज्यातील तोलुका शहरात स्थित या क्लबने लिगा एमएक्समध्ये दहावेळा अजिंक्यपद मिळवले आहे.

या क्लबची स्थापना १२ फेब्रुवारी, १९१७ रोजी झाली होती.

वर्ग:मेक्सिकोतील फुटबॉल क्लब
वर्ग:इ.स. १९१७ मधील निर्मिती
अनेले न्ग्कोंग्का

**केल्व्हिन अनेले न्ग्कोंग्का ** ( २१ ऑक्टोबर १९८७) हा दक्षिण आफ्रिकेचा एक फूटबॉल खेळाडू आहे. जो सध्या मामेलोडी सनडाउन्स एफ.सी. साठी खेळतो.

२९ ऑगस्ट २०१५ मध्ये तो ट्रॉयएज एसी संघात गेला.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८७ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लान्स डेव्हिड्स

**लान्स डेव्हिड्स** (११ एप्रिल, इ.स. १९८५:केप टाउन, दक्षिण आफ्रिका - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळलेला खेळाडू आहे. हा २००४ ते २०१५ दरम्यान आंतरराष्ट्रीय सामने खेळला.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कागिशो डिक्गाकोई

**कागिशो डिक्गाकोई** हा दक्षिण आफ्रिकेचा फुटबॉल खेळाडू आहे.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म
बर्नार्ड पार्कर

बर्नार्ड पार्कर हे दक्षिण आफ्रिकेचे फुटबॉल खेळाडू आहेत.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म
सर्प्राइझ मोरीरी

**सर्प्राइझ मोह्लोमोलेंग मोरीरी** (२० मार्च, इ.स. १९८०:माटिबिडी, म्पुमलंगा, दक्षिण आफ्रिका - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळणारा खेळाडू आहे. हा सहसा मधल्या फळीतून आक्रमक चाली खेळतो.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बोंगानी खुमालो

**बोंगानी सॅंडिले खुमालो** (६ जानेवारी, इ.स. १९८७:मांझिनी, स्वाझीलँड - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळणारा खेळाडू आहे. हा सुपरस्पोर्ट युनायटेडकडून क्लब फुटबॉल खेळतो.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८७ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शु-ऐब वॉल्टर्स

**शु-ऐब वॉल्टर्स** (२६ डिसेंबर, इ.स. १९८१:केप टाउन, वेस्टर्न केप, दक्षिण आफ्रिका - ) हा दक्षिण आफ्रिकेचा फुटबॉल खेळाडू आहे.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सियबोंगा संग्वेनी

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
राफेल मार्केझ

## References
वर्ग:मेक्सिकोचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रिकार्दो ओसोरियो

**रिकार्दो ओसोरियो मेंदोझा** (स्पॅनिश: *Ricardo Osorio Mendoza*) (मार्च ३०, इ.स. १९८० - हयात) हा मेक्सिकोचा आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळाडू आहे. तो बचाव फळीतून खेळतो.

## बाह्य दुवे 
* मेडियोटेंपो.कॉम - आकडेवारी (इंग्लिश मजकूर)

वर्ग:मेक्सिकोचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हेरार्दो तोरादो

250 px|इवलेसे|
**जेरार्दो तोरादो** (;  ३० एप्रिल १९७९, मेक्सिको सिटी) हा एक मेक्सिकन फुटबॉलपटू आहे. तो सध्या क्रुझ अझुल व  ह्या संघांसाठी खेळतो.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म
वर्ग:मेक्सिकोचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फ्रांसिस्को हावियेर रॉद्रिगेझ

250 px|इवलेसे|
**फ्रांसिस्को हावियेर रॉद्रिगेझ** (;  २० ऑक्टोबर १९८१, माझात्लान, सिनालोआ) हा एक मेक्सिकन फुटबॉलपटू आहे. तो सध्या क्लब अमेरीका व  ह्या संघांसाठी खेळतो.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
वर्ग:मेक्सिकोचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इस्रायल कास्त्रो

250 px|इवलेसे|
**इस्राईल कास्त्रो** (;  २० डिसेंबर १९८०, मेक्सिको सिटी) हा एक मेक्सिकन फुटबॉलपटू आहे. तो सध्या सी.डी. ग्वादालाहारा व  ह्या संघांसाठी खेळतो.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म
वर्ग:मेक्सिकोचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ऑस्कर पेरेझ रोहास

250 px|इवलेसे|
**ऑस्कर पेरेझ रोहास** (;  १ फेब्रुवारी १९७३, मेक्सिको सिटी) हा एक मेक्सिकन फुटबॉलपटू आहे. गोलरक्षक ह्या स्थानावर असणारा रोहास सध्या सी.एफ. पाचुका व  ह्या संघांसाठी खेळतो.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:इ.स. १९७३ मधील जन्म
वर्ग:मेक्सिकोचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कार्लोस वेला

250 px|इवलेसे|
**कार्लोस वेला** (;  १ मार्च १९८९, कान्कुन) हा एक मेक्सिकन फुटबॉलपटू आहे. तो सध्या रेआल सोसियेदाद ह्या स्पॅनिश क्लब संघांसाठी खेळतो.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म
वर्ग:मेक्सिकोचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ग्वियेर्मो फ्रांको

250 px|इवलेसे|
**ग्वियेर्मो फ्रांको** (;  ३ नोव्हेंबर १९७६, कोरियेंतेस, आर्जेन्टिना) हा एक निवृत्त आर्जेन्टाईन-मेक्सिकन फुटबॉलपटू आहे. तो २००५-२०१० दरम्यान  संघाचा भाग होता.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:इ.स. १९७६ मधील जन्म
वर्ग:मेक्सिकोचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हावियेर हर्नांदेझ बाल्काझार

250 px|इवलेसे|
**हावियेर हर्नांदेझ बाल्काझार** (;  १ जून १९८८, ग्वादालाहारा) हा एक मेक्सिकन फुटबॉलपटू आहे. तो सध्या प्रीमियर लीगमधील मँचेस्टर युनायटेड तसेच  ह्या संघांसाठी खेळतो.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म
वर्ग:मेक्सिकोचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कार्लोस साल्सिदो

250 px|इवलेसे|
**कार्लोस साल्सिदो** (;  २ एप्रिल १९८०, ओकोत्लान, हालिस्को) हा एक मेक्सिकन फुटबॉलपटू आहे. तो सध्या तिग्रेस दिला युएएनएल व  ह्या संघांसाठी खेळतो.

साल्सिदो २००६ व २०१० विश्वचषक स्पर्धांमध्ये मेक्सिकोसाठी खेळला आहे. तसेच २०१२ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये पुरूष सांघिक सुवर्णपदक मिळवणाऱ्या मेक्सिको संघाचा देखील तो भाग होता.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म
वर्ग:मेक्सिकोचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जियोव्हानी दोस सांतोस

250 px|इवलेसे|
**जियोव्हानी दोस सांतोस** (;  ११ मे १९८९, मॉंतेरे) हा एक मेक्सिकन फुटबॉलपटू आहे. तो सध्या व्हियारेआल सी.एफ. व  ह्या संघांसाठी खेळतो. दोस सांतोस २०१२ उन्हाळी ऑलिंपिकमधील सुवर्णपदक विजेत्या मेक्सिको संघाचा भाग होता.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म
वर्ग:मेक्सिकोचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पाबलो बरेरा

250 px|इवलेसे|
**पाब्लो बरेरा** (;  २१ जून १९८७, ओकोत्लान, हालिस्को) हा एक मेक्सिकन फुटबॉलपटू आहे. तो सध्या क्रुझ अझुल व  ह्या संघांसाठी खेळतो.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:इ.स. १९८७ मधील जन्म
वर्ग:मेक्सिकोचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अदोल्फो बॉतिस्ता

**अदोल्फो बॉतिस्ता हेरेरा** (मे १५, इ.स. १९७९:दोलोरेस हिदाल्गो, मेक्सिको - ) हा कडून फुटबॉल खेळलेला खेळाडू आहे. हा मधल्या फळीतून आक्रमक किंवा आक्रमण फळीत मध्यातून खेळत असे.

हा *बोफो* अशा टोपणनावाने ओळखला जातो.

वर्ग:मेक्सिकोचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
होर्हे तोरेस निलो

250 px|इवलेसे|
'''''' (;  १६ जानेवारी १९८८, तिहुआना) हा एक मेक्सिकन फुटबॉलपटू आहे. तो मेक्सिकोमधील तिग्रेस दिला युएएनएल ह्या क्लबकडून खेळतो. तो अनेकदा मेक्सिको फुटबॉल संघाचा सदस्य राहिला असून त्याने २०१० फिफा विश्वचषकामध्ये भाग घेतला होता.

## बाह्य दुवे
*तपशील 

वर्ग:मेक्सिकोचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लुइस अर्नेस्टो मिचेल

250 px|इवलेसे|
**लुईस अर्नेस्टो मिचेल** (;  २१ जुलै १९७९, माझात्लान, हालिस्को) हा एक मेक्सिकन फुटबॉलपटू आहे. तो सध्या सी.डी. ग्वादालाहारा व  ह्या संघांसाठी खेळतो.

## बाह्य दुवे 
* माहिती

वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म
वर्ग:मेक्सिकोचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ग्वियेर्मो ओचोआ

250 px|इवलेसे|
**ग्वियेर्मो ओचोआ** (;  १३ जुलै १९८५, ग्वादालाहारा) हा एक मेक्सिकन फुटबॉलपटू आहे. तो सध्या ए.सी. अझाक्सियो व  ह्या संघांमध्ये गोलरक्षक ह्या स्थानावर खेळतो.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म
वर्ग:मेक्सिकोचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
दियेगो गोडिन

250 px|इवलेसे|
**दियेगो गोडिन** (स्पॅनिश: Diego Godín;  १६ फेब्रुवारी १९८६) हा एक उरुग्वेयन फुटबॉलपटू आहे. गोडिन  संघामधील विद्यमान खेळाडू असून तो बचावपटू ह्या जागेवर खेळतो. गोडिन २००७-२०१० दरम्यान विलेरेयाल सी.एफ. तर २०१० पासून ॲटलेटिको माद्रिद ह्या क्लबांसाठी फुटबॉल खेळत आहे.

## बाह्य दुवे 
* माहिती

वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म
वर्ग:उरुग्वेचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
दियेगो लुगानो

250 px|इवलेसे|
**दियेगो आल्फ्रेदो लुगानो मोरेना** (स्पॅनिश: Diego Alfredo Lugano Morena;  २ नोव्हेंबर १९८०) हा एक उरुग्वेयन फुटबॉलपटू आहे. लुगानो  संघाचा विद्यमान कर्णधार असून तो बचावपटू ह्या जागेवर खेळतो. लुगानो २००६-२०११ दरम्यान फेर्नबाचे एस.के., २०११-२०१३ दरम्यान पॅरिस सें-जर्मेन एफ.सी. तर २०१३ पासून वेस्ट ब्रॉम्विच अल्बियन एफ.सी. ह्या क्लबांसाठी फुटबॉल खेळत आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत पान 
*माहिती 

वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म
वर्ग:उरुग्वेचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
होर्हे फुसाइल

**होर्हे सिरो फुसाइल पेर्दोमो** (१९ नोव्हेंबर, १९८४ - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळणारा खेळाडू आहे. हा एफसी कार्ताहेना कडून खेळतो. हा उजव्या किंवा डाव्या फळीतून खेळतो.

वर्ग:उरुग्वेचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मॉरीसियो व्हिक्तोरिनो

**मॉरिसियो बेर्नार्दो व्हिक्तोरिनो दान्सिलो** (११ ऑक्टोबर, इ.स. १९८२:मॉंटेव्हिडिओ, उरुग्वे - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळणारा खेळाडू आहे.

वर्ग:उरुग्वेचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सेबास्तियान एगुरेन

वर्ग:उरुग्वेचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
एडिन्सन कवानी

250 px|इवलेसे|
**एदिन्सन रॉबेर्तो कवानी गोमेझ** (स्पॅनिश: Edinson Roberto Cavani Gómez;  १४ फेब्रुवारी १९८७, साल्तो) हा एक उरुग्वेयन फुटबॉलपटू आहे. कवानी  संघामधील विद्यमान खेळाडू असून तो फॉरवर्ड ह्या जागेवर खेळतो. कवानी २००७-२०१० दरम्यान यू.एस. पालेर्मो, २०१०-२०१३ दरम्यान एस.एस.सी. नापोली तर २०१३ पासून पॅरिस सें-जर्मेन एफ.सी. ह्या क्लबांसाठी फुटबॉल खेळत आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत पान
*माहिती

वर्ग:इ.स. १९८७ मधील जन्म
वर्ग:उरुग्वेचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आल्बेर्तो मेदीना

250 px|इवलेसे|
**आल्बेर्तो मेदीना** (;  २९ मे १९८३, कुल्याकान) हा एक मेक्सिकन फुटबॉलपटू आहे. तो सध्या पेब्ला एफ.सी. व  ह्या संघांसाठी खेळतो.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:इ.स. १९८३ मधील जन्म
वर्ग:मेक्सिकोचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आल्व्हारो परेरा

250 px|इवलेसे|
**आल्व्हारो परेरा** (स्पॅनिश: Álvaro Pereira;  २८ नोव्हेंबर १९८५, मोन्तेविदेओ) हा एक उरुग्वेयन फुटबॉलपटू आहे. परेरा  संघामधील विद्यमान खेळाडू असून तो मिडफील्डर ह्या जागेवर खेळतो. तो २००९-२०१२ दरम्यान एफ.सी. पोर्तू तर २०१२ पासून इंटर मिलान ह्या क्लबांकरिता खेळत आहे.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म
वर्ग:उरुग्वेचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
निकोलास लोदेरो

**मार्सेलो निकोलास लोदेरो बेनितेझ** (स्पॅनिश: Marcelo Nicolás Lodeiro Benítez;  २१ मार्च १९८९) हा एक उरुग्वेयन फुटबॉलपटू आहे. लोदेरो  संघामधील विद्यमान खेळाडू असून तो मिडफील्डर ह्या जागेवर खेळतो. लोदेरो २०१०-२०१२ दरम्यान ए.एफ.सी. एयाक्स तर २०१२ पासून बोताफोगो ह्या क्लबांसाठी फुटबॉल खेळत आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत पान 
*माहिती 

वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म
वर्ग:उरुग्वेचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख