open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
कामगंध सापळा

'''''' हा पिकांवरील कीड नियंत्रणासाठी प्रभावी उपाय आहे. यास इंग्रजीत 'फेरोमोन ट्रॅप किंवा 'फनेल ट्रॅप' असेही म्हणतात.हा कमी खर्चाचा व रासायनिक प्रदुषणविरहीत उपाय आहे.
## वर्णन
हा नरसाळ्याच्या आकाराचा असून प्लॅस्टिकचा बनविलेला असतो.त्याची खालची बाजू मोकळी असून त्यास एक प्लॅस्टिकची पिशवी लावण्यात येते.वरची बाजू एका झाकणाने झाकली असते.त्यास आतील बाजूस 'आमिष' लावण्याची सोय असते.त्यास मादीचा वास असणारे एक रसायन लावण्यात येते.
## कार्य
नर कीटक हा मादीच्या मिलनासाठी त्या वासाने या सापळ्याकडे आकर्षित होतो,फनेलमध्ये येतो ,घसरून खाली पिशवित पडतो व काही दिवसांनी मरतो.त्यांचे मिलन होत नाही,अंडी देण्याची प्रक्रिया थांबते. याद्वारे किडींच्या उत्पादनाचे नियंत्रण होते.
## घ्यावयाची काळजी
* वाऱ्याने पडण्याजोगा नसावा.
* आमिष लावण्यापूर्वी हात स्वच्छ धुवावे,हातास कोणताही उग्र वास असू नये.
* पाऊस आल्यास त्यातील पाणी काढून टाकावे.
* पाळीव जनावरांपासून याचे नुकसान होणार नाही याची काळजी घ्यावी.

हा सापळा,ज्या किडीचे पतंग असतात, त्यासाठी परिणामकारक आहे.वेगवेगण्या किडींसाठी वेगवेगळे आमिष(ल्युर) वापरण्यात येते.

## बाह्य दुवे
*ॲग्रोवनडोट कॉम हे शेतीविषयक संकेतस्थळ
* पंजाबराव कृषी विद्यापीठ अकोला, मार्फत विदर्भातील विविध किडींचे वर्णन व त्यावरील उपाययोजना
वर्ग:किडनियंत्रण
दिव्याचा सापळा

''''''  यास "प्रकाश सापळा" असेही म्हणतात.यात बहुतेक पिकांवर आक्रमण करणाऱ्या किडींना नियंत्रणात आणता येते.तुडतुडे,बोंड अळीचे पतंग किंवा कोणत्याही प्रकारचे पतंग हे प्रकाशाकडे आकृष्ट होतात. या तंत्राचा वापर करून हा सापळा बनविण्यात आला आहे.
## वर्णन
हा अतिशय सोपा प्रकार आहे. शेताच्या साधारणतः मध्य भागात,पररट भांडेघमेले यात केरोसिनयुक्त पाणी ठेवल्या जाते.यावर मधोमध गॅसबत्ती किंवा दिवा ठेवल्या जातो.या दिव्याकडे आकर्षित होऊन किडे/पतंग त्या भांड्यात पडतात व मरतात. याद्वारे आपोआप किडींचे नियंत्रण होते.हा दिवा सहसा बांबूच्या तिकाटण्यावर टांगून त्याखाली भांडे ठेवतात. याची उंची, पिकांच्या उंचीस अनुरूप अशी, अनुभवाने व निरिक्षणाने ठरवावी लागते.
## सापळा लावण्याची वेळ
हा सापळा सुर्यास्तानंतर साधारणतः मध्यरात्रीपर्यंत सुरू ठेवावा.

## बाह्यदुवे
* पंजाबराव कृषी विद्यापीठ अकोला, मार्फत विदर्भातील विविध किडींचे वर्णन व त्यावरील उपाययोजना
वर्ग:किडनियंत्रण
टन

**टन** (इंग्लिश: Tonne) हे वस्तुमान मोजण्याचे एक एकक आहे. मेट्रिक पद्धतीनुसार वापरल्या जाणाऱ्या टनाचे रूपांतर १ टन = १,००० किलोग्रॅम (२,२०४.६ पाउंड) इतके आहे.

वर्ग:मापनाची एकके
वर्ग:वस्तुमानाची एकके
सागरी उत्पादन व निर्यात विकास प्राधिकरण

**सागरी उत्पादन व निर्यात विकास प्राधिकरण** (लघुरूप : एम्पेडा) या संस्थेची स्थापना इ.स. १९७२ साली भारत सरकारच्या उद्योग व वाणिज्य मंत्रालयांतर्गत झाली. खोल समुद्रातील मासेमारी, तिचे रक्षण व व्यवस्थापन करणे, निर्यात केंद्र व मासेमारी नौका यांची नोंदणी करणे, उच्च दर्जाच्या मासळी उत्पादनाकरीता नियमावली तयार करून त्याची अंमलबजावणी या संस्थेमार्फत केली जाते.

सागरी उत्पादनांची निर्यात व तिच्यामध्ये सुधारणा हे एम्पेडाचे मुख्य कार्य आहे. मत्स्य पदार्थांची गुणवत्ता वाढविण्याकरिता तांत्रिक तसेच वित्तीय मदतही या प्राधिकरणाकडून केली जाते.

वर्ग:शासनसंस्था
कोर्दोबा (निःसंदिग्धीकरण)

**कोर्दोबा** हा शब्द खालील संदर्भात वापरला जातो --

* कोर्दोबा - स्पेनमधील प्राचीन शहर
* कोर्दोबा, आर्जेन्टिना - आर्जेन्टिनामधील याच नावाचे शहर
* कोर्दोबा प्रांत (आर्जेन्टिना) - आर्जेन्टिनामधील प्रांत

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
गेल (इंडिया) लिमिटेड

**गेल (इंडिया) लिमिटेड** (इंग्लिश:Gas Authority of India Limited, , ) ही भारत देशामधील एक सरकारी कंपनी आहे. देशामधील ७ महारत्न कंपन्यांपैकी एक असलेली गेल इंडिया देशातील नैसर्गिक वायू व द्रवित पेट्रोलियम वायूचे उत्पादन करणारी सर्वात मोठी कंपनी आहे. १९८४ साली स्थापन झालेल्या गेल इंडियाचे मुख्यालय नवी दिल्ली येथे असून तिच्या सेवेचे जाळे भारतभर पसरले आहे.

गेल कंपनी ही वाहनांमध्ये वापरल्या जात असलेल्या नैसर्गिक वायू तसेच घरगुती वापरासाठी लागणाऱ्या एल.पी.जी.चे वितरण इतर सरकारी पेट्रोलियम कंपन्यांद्वारे करते. मुंबई महानगर क्षेत्रामधील अनेक स्थानांमधील घरांमध्ये स्वयंपाकासाठी पाईपने वायू पुरवणारी *महानगर गॅस लिमिटेड* तसेच पुणे परिसरात ही सेवा पुरवणारी *महाराष्ट्र नॅचरल गॅस लिमिटेड* इत्यादी अनेक कंपन्यांमध्ये गेल इंडियाची भागीदारी आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:नवरत्‍न कंपन्या
वर्ग:मुंबई रोखे बाजारातील नोंदणीकृत कंपन्या‎
वर्ग:राष्ट्रीय रोखे बाजारातील नोंदणीकृत कंपन्या
वर्ग:बी.एस.ई. सेन्सेक्स
वर्ग:भारतातील सरकारी कंपन्या
वर्ग:निफ्टी ५० माजी घटक
रखमाबाई विरुद्ध दादाजी खटला

## पार्श्वभूमी 
रखमाबाई यांचे प्रथम पती - दादाजी भिकाजी ह्यांच्या आईनं हरिश्चंद्रजींकडून 'जयंतीबाईंच्या मुलीचं लग्न माझ्या मुलाशी करून दे', असं वचन घेतलं होतं. त्याप्रमाणे वयाच्या नवव्या वर्षीच रखमाबाईंचा विवाह झाला. सासरी पाठवायची वेळ येईतो मात्र ह्या दोन घरांमधल्या आधीच असणाऱ्या सांस्कृतिक, वैचारिक, आर्थिक सगळ्याच दऱ्या अधिकच रूंदावल्या. दरम्यान, दादाजींना व्यसनं जडली. स्वतःचं घर नव्हतं; ते त्यांच्या मामांच्या घरी राहत. इतकंच नव्हे, तर ते मामांवर आर्थिकरीत्या पूर्णपणे अवलंबून होते. दम्याचा विकार जडला होता. मामांच्या घरचंही वातावरण म्हणजे - घरच्या लक्ष्मीवर अत्याचार, तर घरात आणून ठेवलेल्या बाईच्या हाती सारी सत्ता. हे सगळं लक्षात घेऊन रखमाबाईंनी सासरी जाण्यास नकार दिला. खरंतर दादाजी अगदी सहज 'गेलीस उडत' म्हणून दुसऱ्या स्त्रीशी विवाह करू शकले असते. परंतु एका स्त्रीकडून आलेला नकार, तसेच जयंतीबाईंनी पुनर्विवाह केल्याने पूर्वपतीची रखमाबाईंच्या नांवे असलेली (दादाजींच्या मते २५,०० रुपये मूल्य असलेली) इस्टेट, ह्या कारणांकरता त्यांनी - बायकोला सासरी पाठवावे - असा कोर्टात दावा ठोकला.

## स्वरूप
हा दावा सर्वप्रथम ऐकणारे न्यायाधीश पिन्ही ह्यांच्या निर्णयाप्रमाणे दादाजीचा restitutionचा दावा टिकण्यालायक नव्हता कारण restitutionचे इंग्लंडमधील निर्णय इंग्लिश पार्श्वभूमीवरच वाचले पाहिजेत. हिंदुस्तानातील विवाह ह्यांची पार्श्वभूमि मुळातच निराळी असल्याने ते निर्णय हिंदुस्तानात लागू करता येणार नाहीत. ह्या निर्णयाविरुद्ध दादाजीने अपील केले आणि त्यात निर्णय त्याच्या बाजूने होऊन रखमाबाईंनी दादाजीकडे राहावयास जायला हवे, न गेल्यास सजा भोगावी असा निर्णय दिला. त्यालाहि रखमाबाईंची तयारी होती. पण मधील काळात सुधारणापक्ष आणि सनातनी ह्या दोघांनी वातावरण तापवले होते. हायकोर्टात निर्णय रखमाबाईंविरुद्ध गेल्याने आणि रखमबाई कारावासालाहि तयार आहेत असे दिसल्यानंतर दोन्ही बाजूंनी माघार घेतली आणि रखमाबाईंनी दादाजीचा खर्च चुकता केल्यावर त्याने आपली मागणी ओढून धरली नाही.

ह्या वळणांवर टिप्पणी लिहितांना सनातनी पक्ष (टिळक, झळकीकर शास्त्री), सुधारणावादी (रानडे, वामनराव मोडक, मलबारी), मध्यममार्गवाले (तेलंग) ह्यांच्या भूमिका काय होत्या, 'हिंदू लेडी'च्या पत्रामागचे बोलवते धनी कोण होते असे विवेचन वाचायला आवडले असते. (ही पत्रे रखमाबाईंची मानली जातात पण ती दुसरेच कोणी लिहित असावेत कारण त्या काळात रखमाबाईंचे शिक्षण पूर्णपणे स्थगित होते आणि त्या पत्रातले इंग्रजी लिहिण्याइतपत त्यांचे इंग्रजी भाषेचे ज्ञान प्रगल्भ नव्हते. सखाराम अर्जुन त्यांच्या पुढील शिक्षणाबाबत उदासीन होते असे दिसते. येथे उपलब्ध असलेल्या  एका विस्तृत निबंधामध्ये ह्या उदासीनतेबाबत अधिक वाचावयास मिळेल. तेथेच निबंधामध्ये आणि त्याच्या खालच्या विस्तृत टीपांमध्ये बरीच माहिती आहे जी अन्यत्र सहज दिसत नाही. सखाराम अर्जुन हे जरी नंतर रखमाबाईंच्या मागे उभे राहिले तरी आपलाच नातेवाईक दादाजी ह्यांच्याशी रखमाबाईंचा विवाह लावून देण्यामागे रखमाबाईंना त्यांच्या वाडिलांची जी मालमत्ता मिळाली होती ती घरातच राहावी असा त्यांचा हेतु असल्याचे सूचित केले आहे. दादाजीच नंतर नालायक निघाल्यामुळे सखारामांचे मत बदलले असावे.)

## संदर्भ
१. http://www.aisiakshare.com/node/2220
मॉर्मन पंथ

**मॉर्मन पंथ** हा एक ख्रिश्चन धर्मातील  एक पंथ आहे. याची स्थापना जोसेफ स्मिथने केली होती.

*
वर्ग:ख्रिश्चन धर्म
कोल इंडिया

**कोल इंडिया लिमिटेड** (, ) ही भारत देशामधील एक सरकारी कंपनी आहे. देशामधील ७ महारत्न कंपन्यांपैकी एक असलेली कोल इंडिया जगातील सर्वात मोठी कोळसा उत्पादक कंपनी असून भारतामधील सुमारे ८२ टक्के कोळसा कोल इंडियामार्फत पुरवला जातो. २०१२-१३ सालादरम्यान कोल इंडियाने ४५.२ कोटी टन इतक्या कोळशाचे उत्पादन केले. सध्या कोल इंडियाच्या मालकीच्या ४५० खाणी आहेत.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

## संदर्भ 
वर्ग:नवरत्‍न कंपन्या
वर्ग:मुंबई रोखे बाजारातील नोंदणीकृत कंपन्या‎
वर्ग:राष्ट्रीय रोखे बाजारातील नोंदणीकृत कंपन्या
वर्ग:बी.एस.ई. सेन्सेक्स
वर्ग:निफ्टी ५० घटक
शुल्बसूत्र

'''''' किंवा शुल्ब सूत्र  (संस्कृत śulba: "अक्षरमाळा, दोरखंड, दोरी") विधी राहण्याचे आणि अग्निशामक वेदी बांधकाम संबंधित भूमिती असलेली सूत्र  ग्रंथ आहेत. 
* बौधायन
* मानव
* आपस्तम्ब 
* कात्यायन
बौधायन भारताचे प्राचीन गणितज्ञ आणि शुल्ब सूत्र म्हणजेच श्रौतसूत्रचे रचनाकार होत.

वर्ग:भारतीय भूमिती
वर्ग:भूमिती
वर्ग:भूमितीवरील अपूर्ण लेख
अनिल दांडेकर

प्रा. **अनिल दांडेकर** हे बालसाहित्य आणि सोप्या भाषेत विज्ञान विषयक पुस्तके लिहिणारे मराठी लेखक आहे. त्यांचे लिखाण लोकसत्ता आणि अन्य वृत्तपत्रांतून प्रकाशित होत असते. हे निवृत्त शिक्षक आहेत.

## प्रा. अनिल दांडेकरांनी लिहिलेली पुस्तके
* अद्‌भुत सजीवसृष्टी (यातील लेख - काजवे, डायनॉसॉर, मधमाश्या भाड्याने देणे आहे इ.)
* अफलातून जलचरसृष्टी (यातील लेख - पेंग्विन पक्षा, चौरंगी मासा, स्टिंग रे, सामन मासा, इ.)
* आपली वनस्पती सृष्टी
* आपले पक्षी
* आपले प्राणिमित्र
* ओळख देशांची आणि राष्ट्रध्वजांची
* क्रिकेट क्रिकेट
* गुणी मुलांच्या गोष्टी
* चौकस सफर वसुंधरेची (यातील लेख - हिरे, ज्यालामुखी, मोबाईलचा पडदा, पाऱ्यासारखे गुणधर्म असलेले मूलद्रव्य इ.)
* धोका सुनामीचा
* रामायण (बालसाहित्य)
* विज्ञानरंजक प्रयोग भाग १ ते ४
* विज्ञानरंजन (यातील लेख -तरती घरे, प्लॅस्टिकची घरे, चलो दिलदार चलो इ.)
* विज्ञानाची वाटचाल, भाग १, २
* सेतू
* ज्ञान आणि मनोरंजन
* ज्ञानरंजन भाग १, २

वर्ग:मराठी लेखक
मीर

[इवलेसे|[स्पेस शटल एंडेव्हर दिसत असलेले मिर अंतराळ स्थानक]]
मीर (रशियन: Мир)  (अर्थ: विश्व शांती) हे सोव्हिएत युनियनच्या प्रथम मालकीचे आणि नंतर रशिया द्वारे चालवले जाणारे अंतराळ स्थानक होते. हे स्थानक इ.स.१९८६ पासून ते  इ.स. २००१ पर्यंत कार्यरत होते. हे खालच्या भ्रमण कक्षे मध्ये पृथ्वी भोवती फिरत होते.  मीर प्रथम तुकड्यात बनवत गेलेले स्थानक होते. इ.स.१९८६ पासून इ.स.१९९६  पर्यंत ते कक्षेमध्ये एकत्र आले. हे स्थानक कोणत्याही पूर्वीच्या अंतराळयानापेक्षा जास्त वस्तुमानाचे होते. सध्या आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक हा पृथ्वीला प्रदक्षिणा घालत असलेला सर्वात मोठा कृत्रिम उपग्रह आहे. मिर स्थानकातला चमू आवश्यक तंत्रज्ञान विकसित करण्यासाठी जीवशास्त्र, मानवी जीवशास्त्र, भौतिकशास्त्र, खगोलशास्त्र, हवामानशास्त्र आणि अंतराळयानाच्या प्रणाली मध्ये प्रयोग व संशोधन करत असे. या स्थानकात तीन अंतराळवीरांची राहण्याची व्यवस्था होती. तसेच अजून तीन पाहुण्यांची सोय होऊ शकत असे.
## सुरुवात
सॅल्युत अंतराळ स्थानक अजून प्रगत बनवण्यासाठी या स्थानकाची निर्मिती करण्यात आले. या प्रकल्पाची सुरुवात १७ फेब्रुवारी १९७६ रोजी करण्यात आली.
## बांधणी
## दाब नियंत्रित भाग
## शक्ती स्रोत
## भ्रमण कक्षा
## संवाद
## जीवन राखणारी यंत्रणा
## आंतरराष्ट्रीय मदत
## स्थानकावरील जीवन
### व्यायाम
### स्वच्छता
### झोप
### अन्न व पाणी
## स्थानकाचे कार्य
## अपघात
## हे सुद्धा पहा
*अवकाश गणवेश
*आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक
*तियांगॉंग अंतराळ कार्यक्रम
*तियांगॉंग १
*तियांगॉंग २
*तियांगॉंग ३
## बाह्य दुवे
वर्ग:अंतराळ स्थानके
वर्ग:खगोलशास्त्रावरील अपूर्ण लेख
वर्ग:अंतराळ मोहिम
वर्ग:पृथ्वीभोवतीचे कृत्रिम उपग्रह
पट्टे कादंब

**पट्टे कादंब** किंवा पट्ट कादंब (इंग्लिश: Bar Headed Goose) हा बदकासारखा दिसणारा पक्षी आहे. हे पक्षी स्थलांतर करून हिवाळ्यात भारतात येतात.  याच्या डोक्यावर असलेल्या काळ्या रंगाच्या दोन पट्ट्यांमुळे याला हे नाव पडले आहे.  याचे शास्त्रीय नाव आन्सर इंडिकस आहे.

## वर्णन
पट्टे कादंब पक्ष्याचा बांधा साधरणतः उंच असतो. यांची मान उंच असते. पक्ष्याच्या रंगात करडा, राखाडी व पांढऱ्या रंगाचा समावेश असतो. पाठीवरचे पंख हे साधारणपणे तांबूस राखाडी रंगाचे असून चोच व पाय पिवळ्या रंगाचे असतात.  चोचीवर काळा ठिपका असतो.  हा पाणपक्षी असून शाकाहारी आहे.याचे वजन सुमारे २ ते ३ किलो असू शकते.ते २०००० फूट उंचीवरून उडू शकतात.त्यांची स्थलांतराचे वेळी उडण्याची गती सुमारे ८० कि.मी प्रती तास राहते.ते सुमारे १५०० - १६०० किमीचा प्रवास दररोज करू शकतात.ते स्थलांतर करतांना हवामानातील व्यापक बदल सहन करू शकतात.

## वस्ती
जेथे अन्न उपलब्ध असते असे शेत किंवा दलदल, पाणवठा, नदीकाठ/तलाव वगैरे ठिकाणी पट्ट कादंबांची वसती असते.

## खाद्य
पट्ट कादंब पक्षी हा कंद, झाडांची मुळे,  पिकांचे कोवळे कोंब, ओंब्या, धान्य व डाळी खातो. हा कळपाने रहाणारा पक्षी आहे. त्याचे कळपच्या कळप शेतातील पिकांवर उतरतात व  पिकांचे नुकसान करतात, म्हणून भारतात याची शिकारही मोठ्या प्रमाणावर होते.

## पुनरुत्पादन
हे पक्षी जमिनीवर घरटी करतात.  सुमारे २५ सेंटिमीटर व्यासाच्या खळग्यात चिखल व पिसांचा उपयोग करून त्याच्या भोवती कडा बांधतात.  क्वचितच, पाण्यातील वनस्पती किंवा गवत हे एकत्र करून त्यावर पट्ट कादंबाची मादी अंडी घालते.
ती एकावेळी ३ ते ६ असतात.त्यांचा रंग पांढरा असून ती टणक कवचाची असतात.

## रोगवाहक
हा पक्षी बर्ड फ्लू वाहक म्हणून नोंदविला गेला आहे.

वर्ग:पक्षी
स्कॅट एरलाइन्स फ्लाइट ७६०

**स्कॅट एरलाइन्स फ्लाइट ७६०** हे स्कॅट एरलाइन्सच्या सीआरजे २०० प्रकारच्या विमानाचे कझाकस्तानतील कोकशेटौपासून अल्माटीला जाणारे देशांतर्गत उड्डाण होते. अल्माटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरतेवेळी जानेवारी २९, इ.स. २०१३ या दिवशी स्थानिक वेळेनुसार सायंकाळी १३:१३ (यूटीसी+६) वाजता या विमानाला अपघात होऊन त्यातील चालकदलासह सर्व २१ प्रवासी मृत्यूमुखी पडले. 

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
* "Пресс-релиз." SCAT Airlines  ( )
* "29 января CRJ-200 UP-CJ006 ." Interstate Aviation Committee 

वर्ग:२०१३ मधील विमान अपघात व दुर्घटना
आम्रखंड

**आम्रखंड** हा आमरस व श्रीखंड यांचे योग्य प्रमाणात मिश्रण करून तयार केलेला खाद्यपदार्थ आहे. यात आंब्याचा रस हा बहुतेक हापूस आंब्याचा असतो.

वर्ग:खाद्यपदार्थ
वर्ग:दुग्धजन्य पदार्थ
पिठले

**पिठले** चण्याच्या डाळीच्या पिठाचा खाद्यपदार्थ आहे. डाळीच्या पिठात कांदा, लसूण घालून शिजविल्यावर पिठले बनते. यास *बेसन* असेही नाव आहे. भाकरीसोबत खाण्यास रुचकर लागते.

वर्ग:खाद्यपदार्थ
बर्फी

**बर्फी** ही खवा आणि साखर वापरून तयार केली जाणारी मिठाई आहे. यात अनेकदा खाण्याचा रंग टाकतात. मग चौकोनी आकाराच्या अल्युमिनीयमच्या ट्रे मध्ये त्यास थापतात व त्याच्या चाकूने/सुरीने वड्या पाडतात.

वर्ग:दुग्धजन्य पदार्थ
पानवेल

[thumb|200px|right|[भारत|भारतातील विड्याचे दुकान]]

**पानवेल** (नागवेल, नागवल्ली, म. हिं. गु.: पानवेल,पान क.: यल्ली बळ्ळी सं.: नागवल्ली, तांबूली इं.: बीटल व्हाइन, बीटल पेप्पर लॅ.: पायपर बीटल; कुल-पायपरेसी) ही एक वेलवर्गीय वनस्पती आहे. हिच्या पानांपासून विडे करतात. ही भारतात उगवणारी एक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती आहे. ही एक लागवडयोग्य वेल आहे. याचे पान विडा करण्यासाठी वापरतात. भोजनोत्तर विडा खाल्याने भोजनाचे निट पचन होते.विडा करण्याचे अनेक प्रकार आहेत. त्यात त्रयोदशगुणी विडा प्रसिद्ध आहे.

पानांचा मुख्य उपयोग तांबुलाकरिता असल्याने त्याकरिता फक्त नर वेलीची लागवड विशेषेकरून करतात. पाने सुगंधी, पाचक, वायुनाशी व उत्तेजक असून पानांतील बाष्पनशील (बाष्परूपाने उडून जाणारे) तेल जंतुनाशक असते. तहान शमविण्यासाठी व मस्तकातील रक्ताधिक्य कमी करण्यास पानांचा रस उपयुक्त असतो. डोके दुखत असल्यास व रातांधळेपणात पानांचा रस वापरतात. फळे मधाबरोबर कफ विकारांत देतात. पाने फुप्फुसाच्या विकारांतही गुणकारी असून गळू व सूज यांवर त्यांचे पोटीस बांधतात. विड्याचे पान हे विशेषकरून जड अथवा पोटभर जेवणा नंतर खायला हवे. अधिक पान खाणे हानिकारक असल्याचे आढळले आहे. काळ्या मिरीबरोबर नागवेलीच्या कोवळ्या मुळांचे चूर्ण घेतल्याने स्त्रियांना गर्भधारणा टाळणे शक्य असते.

## मूळ स्थान
याचे मूळ स्थान जावा बेटे आहे. त्यानंतर ती जगभरात गेली.

## लागवड
यासाठी भुसभुसीतजमीन व सुपीक जमीन हवी. भारताच्या  दक्षिण भागात मलबार प्रदेशात, आणि  बंगाल, गुजरात, महाराष्ट्रामधे नागवेलीची शेती होते.

## पिकास  योग्य हवामान
या पिकासाठी उबदार व दमट हवामान उत्तम आहे. अति पाऊस होतो, तेथे याचे मळे चांगले टिकतात. क्वचितच हे मिश्र पीक म्हणूनही लावतात. हिला अल्कधर्मी अथवा क्षारीय (अल्कलाइन) जमीन चालत नाही.

## जाती
निरनिराळ्या राज्यांत नागवेलीचे निरनिराळे सु. ३५प्रकार लागवडीत आहेत. यांपैकी महाराष्ट्रात गंगेरी, कुऱ्हे, नाबकर, पांढरी, काळी, बांगला आणि कपुरी या प्रकारांची लागवड होते. गंगेरी व पांढरी हे प्रकार सांगली व इस्लामपूर भागात लागवडीत आहेत आणि नाबकर हा प्रकार ठाणे जिल्ह्याच्या वसई भागात आहे. नागपूर व रामटेक भागांत काळी आणि पुणे भागात काळी व कुऱ्हे हे दोन प्रकार लागवडीत आहेत. काळी प्रकाराची पाने जाड आणि काळ्या रंगाची असून कुऱ्हे प्रकारातील पाने नाजूक असतात. नाबकरची पाने लांब व टोकाकडे निमुळती असतात. गंगेरी प्रकाराची पाने काळपट हिरवी व खाण्यास चवदार असतात. बांगलाची पाने जाड व तिखट आणि कपुरीची पाने मध्यम जाड व तिखट असतात.

उत्पादनाच्या प्रदेशावर आधारलेले पानांचे पुढील प्रकार ओळखले जातात : ‘देशी’ (स्थानिक), ‘मघई’ (बिहार), ‘बांगला’ (पं. बंगाल), ‘जगन्नाथी’ (ओरिसा) व ‘कपुरी’ (तमिळनाडू). आंध्र प्रदेशात पहिल्या प्रतीच्या पानांना ‘कळ्ळी’, दुसऱ्या प्रतीस ‘पापडा’ व मध्यम प्रतीस ‘कळगोठा’ म्हणतात. ‘कळ्‌ळी’ प्रकार बाजूच्या फांद्यांवरील पानांचा असून त्यांचा मुख्यतः उपयोग स्थानिक असतो पापडा प्रकारची मोठी पाने निर्यात करतात. सालेम जिल्ह्यात (तमिळनाडू) ‘मार’ पाने कोवळी व बाजूकडील असून ‘चक्कई’ प्रकार मुख्य खोडावरील जून पानांचा असतो. याशिवाय उत्पादनाच्या प्रदेशावरून वा अन्य कारणाने रामटेकी, बनारसी, सांची, कपुरी, मालवी, मंगेरी इ. प्रकारांची नावेही प्रचलित आहेत.

## बाह्य दुवे
* विड्याच्या पानाचे आरोग्यदायी आणि सौंदर्यदायी फायदे माहिती आहेत का? जाणून घ्या... (विदागरातील आवृत्ती)

## हे सुद्धा पहा
* काथ
* विडा
* त्रयोदशगुणी विडा
* सुपारी

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी विश्वकोशातून कॉपीपेस्ट मजकूर
वर्ग:वनस्पती
वर्ग:खाद्यपदार्थ
वर्ग:मुखशुद्धी
शाही जामा मशीद (धुळे)

ह्या मस्जिदचे निर्माण सुप्रसिद्ध जगविख्यात व जगातिल सातवे आश्चर्य ताजमहालचे निर्माते म्हणजेच मुघल राजे शाह जहान यांनी इ.स.१६३० मध्ये ऐका स्वारी दरम्यान केले.

वर्ग:धुळे
जिव्हेश्वर

इवलेसे|जिव्हेश्वर भगवान
**जिव्हेश्वर** या देवतेचा जन्म भगवान शंकर यांच्या जिव्हेपासून (जिभेपासून) झाला आहे, अशी श्रद्धा आहे. जिव्हेश्वर हे साळी (महाराष्ट्रातील विणकर) समाजाचे कुलदैवत असते.

आद्यवस्त्र निर्माण करता म्हणून वेदमूर्ती भगवान श्री जिव्हेश्वर यांना ओळखले जाते. भगवान श्री जिव्हेश्वर यांचा जन्म भगवानशिव (महादेव) यांच्या जिव्हा/जीभेतून झाला. भगवान जिव्हेश्वर अंखंड साळी समाजाचे (भारत) दैवत आहे. भगवान जिव्हेश्वर हे भगवान शंकराचे (महादेव) चे अवतार आहे. सर्व देवांनी भगवान जिव्हेश्वर यांना पृथ्वी तलावर वस्त्र (कापड) निर्माण करण्यासाठी भगवान जिव्हेश्वर यांना जन्माला घातले, त्यामुळे यांना आद्यवस्त्र निर्माण करता म्हणुन ओळखतात.

## हे सुद्धा पहा
*महाराष्ट्रातील देवता
## बाह्य दुवे
*[www.jivheshwar.com] साळी समाजाचे मराठी पोर्टल

वर्ग:देवता
वर्ग:हिंदू धर्म
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
शैलजा भालचंद्र काळे

डॉ. **शैलजा काळे** या विदर्भातील एक मराठी लेखिका होत्या. त्यांनी मुलांसाठीही कथा लिहिल्या.

## पुस्तके
* अंतरीच्या गूढगर्भी (कथासंग्रह)
* अंधारातून प्रकाशाकडे (एकांकिका)
* अनमोल मोती (कथासंग्रह)
* अवकाश कन्या कल्पना (व्यक्तिचित्रण)
* असे गुरुशिष्य (कथासंग्रह)
* असे जगू या (कथासंग्रह)
* आजीची पत्रं (बालसाहित्य)
* आजीच्या गोष्टी (बालसाहित्य)
* आनंदी आनंद गडे (बालसाहित्य)
* एक होती चिमणी
* ओळख शास्त्रज्ञांची (बालसाहित्य)
* ओळख ज्ञानेश्वरीची (बालसाहित्य)
* कथा कृष्णाच्या (बालसाहित्य)
* कथा महाभारताच्या (बालसाहित्य)
* कथा रामायणाची (कथा)
* कॅप्टन टिंगू (बालसाहित्य)
* कारावासातील गंमती जमती (बालसाहित्य)
* किमया (कथासंग्रह)
* कोडे (मार्गदर्शनपर)
* खण खण कुदळी (कथासंग्रह)
* गं गं गं विंचू चावला(कथासंग्रह)
* गणपती बाप्पा मोरया (कथासंग्रह)
* गरुडझेप(व्यक्तिचित्रण)
* गोष्ट फुलांची (बालसाहित्य)
* चाचा नेहरू (चरित्र-बालसाहित्य)
* चालावे कसे (मार्गदर्शनपर बालसाहित्य)
* छान माणसास छान भेट (बालसाहित्य)
* छाया (बालसाहित्य)
* जंववरी रे तंववरी
* जो जीता वही सिकंदर (बालसाहित्य)
* झाले मोकळे आकाश
* टेक ऑफ
* ठिणगी
* दिवसा तुझे महत्त्व (संच-बालसाहित्य)
* नात्यांची कमाई
* निशाणी डावा अंगठा (बालसाहित्य)
* पसायदान (कथासंग्रह)
* पोलीस माझा दोस्त (बालसाहित्य)
* प्रकृती छान गडे (कथासंग्रह)
* प्रोजेक्ट एटीएट (बालसाहित्य)
* बंद दरवाजा (कादंबरी)
* बोलका इतिहास (ऐतिहासिक कथा)
* भारत माझा देश (माहितीपर-बालसाहित्य)
* माणसाची कमाल बिबट्याची धमाल (कथासंग्रह)
* मारुतीचे शेपूट (बालसाहित्य)
* मी एक सामान्य (बालसाहित्य)
* मोठी माणसं घडताना (मार्गदशनपर)
* मोठ्यांच्या छोट्या गोष्टी (बालसाहित्य)
* म्हणींच्या कथा (कथा, भाग १,२)
* रंग
* रिंगूच्या कथा (बालसाहित्य)
* लाल बाल पाल (व्यक्तिचित्रण)
* वादळ
* व्रती
* शतायुषी
* शोध (बालसाहित्य)
* समांतर
* सवंगडी
* सामाेन्यांतील असामान्य
* हर हर महादेव (बालसाहित्य)
* ही वाट दूर जाते (कवितासंग्रह)

## पुरस्कार
* जळगावच्या सूर्योदय सर्वसमावेशक मंडळाच्या वतीने आणि कांताबाई भंवरलाल जैन यांच्या स्मरणार्थ देण्यात येणारा सूर्योदय सेवा पुरस्कार

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
लोलिता

इवलेसे|लोलिता कादंबरी
"**लोलिता**", ही 'रशियन-अमेरिकन' *कादंबरीकार*   व्लादिमिर व्लादिमिरोविच नाबोकोव्ह (रशियन: Влади́мир Влади́мирович Набо́ков) (साचा:IPA-ru) यांनी लिहिलेली, कादंबरी आहे.  १९५८ साली प्रकाशित झालेली ’लोलिता’ ही नाबोकोव्हची सर्वात प्रसिद्ध साहित्यकृती आहे. ’माँडर्न लायब्ररी’त उल्लेख केलेल्या १०० सर्वोत्कृष्ट कादंबऱ्यांमध्ये लोलिता ही चौथ्या क्रमांकावर होती. वर्णनाचे बारकावे आणि शैलीदारपणा ही नाबोकोव्हच्या कामाची खासियत या कादंबरीत दिसून येते.  'निंफेट' (अल्पवयीन मादक सौंदर्यवती) (इंग्रजी: Nymphet) हा शब्द नाबोकोव्हच्या लोलिता कादंबरीने इंग्रजी भाषेत आणला. 

## कथा
हम्बर्ट हा एक मध्यमवयीन युरोपीय घटस्फोटित गृहस्थ अमेरिकेत जातो. तिथे तो एका ठिकाणी भाड्याने राहातो. त्याच घरात डलोरिस हेज आणि आणि तिची विधवा आई राहत असते. हम्बर्टचे डलोरिसवर प्रेम बसते पण त्याला तिच्या आईला कसे दूर करावे ह्या विचारात तो असतो. पुढे तो तिच्या आईशी लग्न करतो आणि कथा अनेक वेगवेगळी वळणे घेते.

वर्ग:इंग्लिश साहित्य
वर्ग:कादंबऱ्या
वर्ग:व्लादिमिर नाबोकोव्ह
भास्कर काशीनाथ चांदूरकर

**काव्यशेखर** ऊर्फ **भास्कर काशीनाथ चांदूरकर** (४ डिसेंबर, इ.स. १८९८) हे एक मराठी कादंबरीकार आणि लेखक होते.

## काव्यशेखर यांनी लिहिलेली पुस्तके
* पुष्पराग (काव्यसंग्रह)
* प्रेमपुनर्जीवन (विधवांच्या दुःस्थितीचे वर्णन करणारी कादंबरी)

वर्ग:मराठी लेखक

वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:इ.स. १८९८ मधील जन्म
कोलकाता उपनगरी रेल्वे

**कोलकाता उपनगरी रेल्वे** (बांगला: কলকাতা শহরতলি রেল) ही भारत देशाच्या कोलकाता शहरामधील उपनगरी रेल्वे वाहतूक सेवा आहे. १९३१ सालापासून कार्यरत असलेली ही सेवा भारतीय रेल्वेचे पूर्व रेल्वे व दक्षिण पूर्व रेल्वे हे दोन विभाग चालवतात. 

कोलकाता मेट्रो व कोलकाता ट्राम हे कोलकात्यामधील शहरी वाहतूकीचे इतर दोन प्रकार आहेत.

## बाह्य दुवे
*वेळापत्रक

वर्ग:कोलकातामधील वाहतूक
वर्ग:भारतामधील उपनगरी रेल्वे
पुणे उपनगरी रेल्वे

**पुणे उपनगरी रेल्वे** ही भारत देशाच्या पुणे शहरामधील उपनगरी रेल्वे वाहतूक सेवा आहे. ही रेल्वे पुणे शहर व पुणे जिल्ह्यामधील नजीकच्या काही ठिकाणांना सेवा पुरवते.

## अप फेऱ्या 
## डाऊन फेऱ्या 
## बाह्य दुवे 
*२०१३ वेळापत्रक 

वर्ग:पुण्यामधील वाहतूक
वर्ग:मध्य रेल्वे
वर्ग:भारतामधील उपनगरी रेल्वे
लाइटकॉइन

इवलेसे|लिटकॉईनचा लोगो
**लाइटकॉइन** हे एक आंतरजालीय चलन आहे. या चलनाद्वारे पैसे जगभरात पाठवता येतात. ही एक क्रिप्टॉग्राफी प्रकारातील हॅशींग ही कल्पना वापरून तयार केलेली योजना आहे. लिटकॉईन सुरक्षित, जागतिक आणि करमुक्त चलन आहे यावर काही लोकांचा विश्वास बसल्याने या चलनाची लोकप्रियता आणि मूल्य वाढते आहे. परंतु हे बिटकॉईन इतके लोकप्रिय नाही.
## टीका 
लाइटकॉइन हे निरर्थक आहे कारण सोन्यासारखे त्याला भौतिक अस्तित्त्व नाही अशी टीका या चलनावर केली जाते.

## हे सुद्धा पहा 
* बिटकॉईन

वर्ग:अर्थशास्त्र
वर्ग:आंतरजालीय चलने
वर्ग:चलने
रामकृष्ण मिशन

बेलूर मठ हे रामकृष्ण मठ व रामकृष्ण मिशन या दोन्ही संस्थांचे मुख्यालय असणारे ठिकाण आहे. या दोन्ही संस्था अध्यात्माशी संबंधित आहेत. या संस्थांची जगभरात सुमारे १७३ केंद्रे आहेत.  स्वामी विवेकानंद यांनी रामकृष्ण परमहंसांची शिकवण जनमानसांत पोचवण्यासाठी रामकृष्ण मिशन सुरू केले.

वर्ग:अध्यात्म
वर्ग:समाजकारणी संस्था
खडकी रेल्वे स्थानक

**खडकी रेल्वे स्थानक** हे एक पुणे शहराच्या खडकी उपनगरातील रेल्वे स्थानक आहे. येथून जवळचा सैनिकतळ या स्थानकाचा वापर करतो.

या स्थानकाला चार फलाट आहेत. लोकल रेल्वेच्या सगळ्या गाड्या येथे थांबतात. तसेच मुंबई-पुणे मार्गावरील अनेक गाड्याही येथे थांबतात.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पुणे जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके
वर्ग:पुणे उपनगरी रेल्वे
बुद्धदेव भट्टाचार्य

**बुद्धदेव भट्टाचार्य** (बांगला: বুদ্ধদেব ভট্টাচার্য;  १ मार्च, १९४४ - ८ ऑगस्ट २०२४)  हे भारत देशाच्या पश्चिम बंगाल राज्याचे भूतपूर्व मुख्यमंत्री होते. ते इ.स. २००० ते २०११ दरम्यान ह्या पदावर होते.

## संदर्भ 
वर्ग:बंगाली राजकारणी
वर्ग:पश्चिम बंगालचे मुख्यमंत्री
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:पश्चिम बंगालचे उपमुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी) पक्षातील राजकारणी
गोमंतक मराठी साहित्य संमेलन

गोमंतक मराठी साहित्य परिषद ही संस्था दरवर्षी ’अखिल भारतीय गोमंतक साहित्य संमेलन’ भरवते.  २०१२ आणि २०१३ साली, संस्थेचे अध्यक्ष चंद्रकांत गवस हे आहेत, तर सचिव, अशोक धाडी आहेत.

१ले गोमंतक मराठी साहित्य संमेलन १२,१३ फेब्रुवारी २०११ असे दोन दिवस गोव्यातील वाळपई येथील पंडित महादेवशास्त्री नगर, चर्च मैदान येथे झाले.. संमेलनाध्यक्ष म्हणून प्रसिद्ध कादंबरीकार गुरुनाथ नाईक होते.

२रे गोमंतक मराठी साहित्य संमेलन गोव्यातील उसगाव-तिस्क नजीकच्या पळिये धारबांदोडाे गावातील विश्वेश्वर शंकर लाड उच्च माध्यमिक विद्यालय, आणि गोवा सरकारच्या कला आणि संस्कृती खात्याच्या सहकार्याने पिळये येथे १५-१६ डिसेंबर २०१२ रोजी झाले. संमेलनाध्यक्ष डॉ. सोमनाथ कोमरपंत होते

३रे गोमंतक साहित्य संमेलन गोव्यामध्ये साखळी डिचोली येथे १४-१५ डिसेंबर २०१३ला झाले.  संमेलनाच्या आयोजनात गोवा सरकारच्या राजभाषा संचालनालयाचा सहभाग होता. संमेलनाध्यक्ष बाबा भांड होते.

गोवा मराठी अकादमीतर्फे डिसेंबर २०१६मध्ये एक साहित्य महासंमेलन होणार आहे.

पहा : साहित्य संमेलने

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
दिल्ली विधानसभा निवडणूक, २०१३

**२०१३ मधील दिल्ली विधानसभेच्या निवडणुका** डिसेंबर ४, इ.स. २०१३ रोजी एकाच फेरीत घेण्यात आल्या. दिल्ली बरोबरच मिझोरम, राजस्थान मध्यप्रदेश आणि झारखंड या राज्यांच्या विधानसभांच्या निवडणुकासुद्धा घेण्यात आल्या. मतमोजणी डिसेंबर ४, इ.स. २०१३ रोजी करण्यात आली. ह्या निवडणुकीत सत्ताधारी काँग्रेस पक्षाला दारुण अपयशाचा सामना करावा लागला. कोणत्याही एका पक्षाला बहुमत मिळाले नाही व सर्वाधिक जागा जिंकलेल्या भाजपने अल्पमतातील सरकार बनवायला नकार दिला. अखेर अरविंद केजरीवालच्या नेतृत्वाखाली आम आदमी पार्टीने काँग्रेसच्या पाठिंब्यावर सरकार स्थापन केले. पर्ंतु केवळ ४९ दिवस सत्तेवर राहिल्यानंतर केजरीवालने मुख्यमंत्रीपदाचा राजीनामा दिला व विधानसभा बरखास्त करण्यात येऊन २०१५ साली पुन्हा नव्याने निवडणूक घेतली गेली ज्यात ७० पैकी ६७ जागांवर विजय मिळवून आप पार्टीने एकच खळबळ उडवून दिली.

## पक्षनिहाय उमेदवार
## निवडणुकीचा निकाल
मतमोजणी ८ डिसेंबर २०१३ला झाली व खालील प्रमाणे पक्षीय बलाबल आहे.

२०१३
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील विधानसभा निवडणुका
लीलावती (ग्रंथ)

**लीलावती** हा भास्कराचार्य यांनी लिहिलेला एक ग्रंथ आहे. तो त्यांनी आपली एकुलत्या एक मुलीच्या नावाने लिहिला. लग्न झाल्यावर मुलीस वैधव्य आल्याने ती पितृगृही आली. भास्कराचार्यांनी तिला गणित शिकवले.

## वर्णन
या ग्रंथात एकूण २७८ श्लोक आहेत. त्यात ब्रह्मस्फुट, गणित-पाश आदी प्रकरणे आहेत. या ग्रंथाच्या लेखनात भास्कराचार्यांनी लेखनाची ललित शैली अंगिकारली आहे. त्याने गणितासारखा रुक्ष विषय सोपा झाला आहे असे मानतात. या ग्रंथात अंकगणित, महत्त्व-मापन, क्षेत्रफळ, घनफळ, संख्यांची स्थानसंज्ञा, गणितातील मूल क्रिया(फंडामेंटल ऑपरेशन्स), प्रतीलय, त्रिमिती भूमिती, शंकुछाया अश्या अनेक प्रकारांचा समावेश आहे.

## टीकाग्रंथ (भाष्य)
या ग्रंथाचे अनेक भाषांत भाषांतर झाले आहे. त्यावर, नंतरच्या गणितज्ञांनी अनेक टीकाग्रंथही लिहिले आहेत. त्यातील महत्त्वाचे:

* गणितामृत सागरी (गंगाधर)
* बुद्धिविलासिनी (गणेश दैवज्ञ)
* लीलावती भूषण (धनेश्वर दैवज्ञ)
* लीलावती विवृत्ती (मुनीश्वर)

## भाषांतर
या ग्रंथाचे अबुल फैजी याने १८५७ साली फारसीत भाषांतर केले.

इ. स. १८१६ला 	डॉ. जॉन टेलरने 'लीलावती'चे इंग्रजीत भाषांतर केले.

वर्ग:गणितावरील ग्रंथ
वर्ग:संस्कृत साहित्य
शब्दसाठा

भाषाशास्त्र मध्ये शब्दसाठा हा व्याकरण संबंधीच्या अर्थ पेक्षा वेगळया अर्थाने घेतला जातो. हा फक्त शब्द संग्रह असतो. परंतु शब्दकोश नसतो हे ध्यानात घ्या.
## हे सुद्धा पहा
*शाब्दबंध
## बाह्य दुवा
*मराठीतील शब्दगत संकल्पनांचा कोश

वर्ग:भाषाशास्त्र
सिद्धान्तशिरोमणी

'''''' हा भास्कराचार्य यांनी इ.स. १११४ मध्ये लिहिलेला एक ग्रंथ आहे. हा ग्रंथ भारतीय गणितासाठी आधारभूत व प्रमाणग्रंथ मानल्या जातो. या ग्रंथावरच चार हजारपेक्षा जास्त टीकाग्रंथ लिहील्या गेले आहेत. सिद्धान्तशिरोमणी या ग्रंथाच्या शेवटच्या भागात शेवटच्या गोलाध्याय शून्यलब्धी म्हणजे कॅलक्युलसची प्रमेये आहेत तसेच ती वापरून केलेली गणिते व त्यांची सिद्धता आहेत.

## खंड ग्रंथ
भास्कराचार्यांनी लिहीलेले खालील ग्रंथ या ग्रंथाचे खंडच आहेत:
* लीलावती
* बीजगणित
* गोलाध्याय
* महागणिताध्याय

## इतर गणिती
* आर्यभट इ.स.४९९ 
* वराहमिहिर यांचा बृहत्संहिता इ.स.५५० 
* ब्रह्मगुप्त यांनी ब्रह्मस्फुटसिद्धान्त हा ग्रंथ इ.स. ६२८ लिहिला 

वर्ग:गणितावरील ग्रंथ
वर्ग:संस्कृत साहित्य
दिगंबर बाळकृष्ण मोकाशी

**दि.बा. मोकाशी** ( उरण - रायगड जिल्हा, २७ नोव्हेंबर १९१५;  - पुणे, २९ जून १९८१)  हे एक मराठी कथा-कादंबरी लेखक होते. 
नेहमीच्या जीवनानुभवावर आधारित ललित कथांप्रमाणेच मोकाशी यांनी गूढकथा, पिशाच्चकथा, रहस्यकथा यांसारख्या वेगळ्या वळणाच्या कथाही लिहिल्या.

## शिक्षण आणि व्यवसाय
मॅट्रिकपर्यंतचे शिक्षण झाल्यानंतर मोकाशी यांनी अभियांत्रिकीची पदविका घेतली व पुण्यात रेडिओ दुरुस्तीचा व्यवसाय केला.

### **अल्प परिचय** 
'*** २७ नोव्हेंबर १९१५ 
**जन्मठिकाण:** उरण (महाराष्ट्र) 
**मृत्यू:** २९ जून १९८१ 
*** पाच नवकथाकारांपैकी एक 
* लेखनाची वैशिष्ट्ये : सोपी व मधुर भाषा, विविध विषयांची सहज हाताळणी,आशयधन लेखन 
* आजच्या वेगवान जगात राहणाऱ्या पुढील पिढीलाही लेखन भावते, विचार कालाच्या पुढे 
* कथालेखक म्हणून विशेष प्रावीण्य  तरीही १९३८ ते १९८१ या ४२ वर्षात सुमारे ४०० लघुकथांसह कादंबरी, ललितलेखन असे सातत्याने विपुल लेखन. 
* पुढील साहित्यकृतींना महाराष्ट्र शासनाने उत्कृष्ट कलाकृतीचा पुरस्कार देऊन गौरवले. 
गुपित (१९५७), पालखी (१९५७), स्थळयात्रा (१९५८), आमोद सुनासी आले (१९६०), देव चालले (१९६२), जमीन आपली आई (१९६६)
**

## लेखन 
**१. कादंबरी*' 
* आनंद ओवरी (संत तुकारामाच्या जीवनावरील कादंबरी) : या कादंबरीचे अमेरिकन अभ्यासक जेफ ब्रेकेट यांनी केलेले इंग्रजी भाषांतर ’ट्विटर’वर आहे.
* देव चालले ( १९६१) : या कादंबरीचे  Farewell to God' या नावाचे भाषांतर, प्रमोद काळे यांनी केले आहे.
* पुरुषास शंभर गुन्हे माफ (कादंबरी १९७१)
* वात्स्यायन (चरित्रात्मक कादंबरी १९७८) 
* स्थळ-यात्रा (१९५८)

**२. कथासंग्रह** 
* असा असावा नवा 
* आता आमोद सुनासी आले (ललित). (हिंदी अनुवाद - राम जी जाग उठा - लीला बांदिवडेकर)
* आदिमाया 
* आम्ही मराठी माणसं 
* कथामोहिनी (कथासंग्रह १९५९)
* चापलूस (कथासंग्रह १९७४)
* जरा जाऊन येतो (कथासंग्रह)
* तू आणि मी (कथासंग्रह १९७७)
* दि.बा. मोकाशी यांची कथा (संपादक - अरविंद गोखले)
* निवडक मोकाशी (साहित्य अकादमी,दिल्ली )
* पाच हजार गायी (कथासंग्रह १९७५)
* माऊली (कथासंग्रह १९७६)
* लामणदिवा (कथासंग्रह १९४७) - मोकाशींचा हा पहिला कथासंग्रह आहे.
* वणवा (कथासंग्रह १९६५)

**३. अन्य ललित साहित्य** 
* अठरा लक्ष पावले (प्रवासवर्णनात्मक समाजजीवनाचा शोध १९७१)
* अमृतानुभव (ललित लेख) : या पुस्तकाचे याच नावाचे गुजराती भाषांतर आहे, भाषांतरकर्ती उषा शेठ. 
* पालखी (प्रवासवर्णनात्मक समाजजीवनाचा शोध १९६४) : इंग्रजी भाषांतर, Pālkhī  : An Indian Pilgrimage (भाषांतरकार - Philip Engblom)
* संध्याकाळचे पुणे (ललित १९८०; मोकाशी यांनी लिहिलेले शेवटचे पुस्तक)

**४. बालसाहित्य** 
* अंधार दरी 
* किमया 
* गुपित 
* गोमा 
* जगाच्या कोलांट्या 
* जमीन आपली आई 
* तुमचा रेडिओ 
* बालचंद्र
* यंत्र आणि तंत्र (भाग १ व २)
* सोन्याची कथा

**५.मराठीत अनुवाद**
* घणघणतो घंटानाद (For Whom The Bell Tolls, या हेमिंग्वे याच्या पुस्तकाचे मराठी भाषांतर)
* प्लासीचा रणसंग्राम (अनुवादित ऐतिहासिक कादंवरी; मूळ लेखक : मेडोज टेलर)

**५. इतर भाषांमध्ये अनुवादित झालेले साहित्य** 
* अमृतानुभव (ललित लेख) : गुजराथीत
* कामसूत्रकार वात्स्यायन : इंग्रजीत 
* देव चालले : इंग्रजी, हंगेरियन व ओरिया भाषांत 
* पालखी : इंग्रजीत

## संदर्भ आणि नोंदी 
२. २०१४-१५ हे दि बा मोकाशी यांचे जन्मशताब्दी वर्ष होते. अधिक माहितीसाठी पहा https://www.facebook.com/dibamokashi, https://www.facebook.com/D-B-Mokashi-Di-Ba-Mokashee-DATA-on-Internet-1399857247001589/?ref=aymt_homepage_panel व पान ८४ व ८६ , अंतर्नाद दिवाळी विशेषांक २०१५ 
३. मोकाशींवरील लोकसत्तातील लेख

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९१५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील मृत्यू
बीजगणित (ग्रंथ)

**बीजगणित** हा भास्कराचार्य यांनी लिहिलेला एक ग्रंथ आहे.यास सिद्धांतशिरोमणी या ग्रंथाचाच एक खंड समजल्या जाते.यात २१३ श्लोक असून तो संस्कृतमध्ये लिहीलेला आहे.यात धन संख्या,ऋण संख्या,या दोघींचा गुणाकार, शून्य,अव्यक्तसंख्या,गणितीय करणी,बहुघातांक समीकरणे,कुट्टकगणित असे अनेक प्रकार वर्णिलेले आहेत.

वर्ग:गणितावरील ग्रंथ
वर्ग:संस्कृत साहित्य
भास्कराचार्य (निःसंदिग्धीकरण)

**भास्कराचार्य** या नावाने सुरू होणारे खालील लेख या विकिवर आहेत:

* भास्कराचार्य - भारतात होउन गेलेल्या भास्कराचार्यांबद्दलची माहिती देणारा लेख.
* भास्कराचार्य प्रथम-भारतात होउन गेलेल्या महान भास्कराचार्यांबद्दलची माहिती(इ.स. ५५० ते इ.स. ६२८ )
* भास्कराचार्य द्वितीय - लीलावतीकार व सिद्धांतशिरोमणी या प्रख्यात गणित ग्रंथाचा लेखक.
* भास्कराचार्य प्रतिष्ठान - पुण्यातील एक गणितीय संशोधन संस्था.

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
ग्रहगणिताध्याय

'''''' हा भास्कराचार्य यांनी लिहिलेला एक ग्रंथ आहे. यात ४३४६ श्लोक असून तो संस्कृतमध्ये लिहिलेला आहे. यात ग्रहांसंबंधी व पंचांगासंबंधी गणित आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:गणितावरील ग्रंथ
वर्ग:संस्कृत साहित्य
गोलाध्याय

'''''' हा भास्कराचार्य यांनी लिहिलेला एक ग्रंथ आहे. यास सिद्धान्तशिरोमणी या ग्रंथाचाच एक खंड समजले जाते. यात २१०० श्लोक असून तो संस्कृतमध्ये लिहिलेला आहे. ग्रहांच्या गती, त्यांचे उदयास्त, गोलीय त्रिकोणमिती, गोलाचे घनफळ, पृष्ठभाग काढण्याच्या रिती यांचे विवेचन यात आहे. मुळात भारतीय असलेल्या  पायथागोरसच्या सिद्धान्ताची सिद्धताही त्यांनी दिली आहे.  हा ग्रंथ इ.स. ११५० च्या आसपास लिहिला गेला असावा.

लीलावती, बीजगणित, ग्रहगणिताध्याय हे सिद्धान्तशिरोमणीचे अन्य खंड आहेत.

वर्ग:गणितावरील ग्रंथ
वर्ग:संस्कृत साहित्य
भारताचे रेल्वेमंत्री

**भारताचा रेल्वेमंत्री** हे भारत सरकारमधील कॅबिनेट-दर्जाचा मंत्री असून ते रेल्वे मंत्रालयाचे नेतृत्व करतात. भारतीय रेल्वेचे कामकाज चालवण्याची जबाबदारी रेल्वेमंत्र्यावर आहे.

## रेल्वेमंत्र्यांची यादी
## हे सुद्धा पहा

वर्ग:भारत सरकार
मल्लिकार्जुन खरगे

**मपन्ना मल्लिकार्जुन खरगे** ( जन्म : २१ जुलै १९४२)  हे भारत देशाचे विद्यमान लोकसभा सदस्य व भारत सरकारमधील माजी रेल्वेमंत्री आहेत. ह्यापूर्वी गुलबर्गा येथून सलग ९ वेळा विधानसभा निवडणणूक जिंकलेले खरगे कर्नाटकामधील काँग्रेसचे वरिष्ठ नेते मानले जातात.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय रेल्वेमंत्री
वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:आंबेडकरवादी
वर्ग:भारतीय बौद्ध
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:काँग्रेस अध्यक्ष
पालांदूर

**पालांदूर** हे, भारतातील महाराष्ट्र राज्याच्या  भंडारा जिल्हयाच्या लाखनी तालुक्यातील एक मोठे गाव आहे.

वर्ग:भंडारा जिल्ह्यातील गावे
दिघोरी (भंडारा)

**दिघोरी** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्याच्या भंडारा जिल्ह्याच्या लाखांदूर तालुक्यातील एक मोठे गाव आहे. हे गाव लाखांदूर तालुक्यातील सर्वात मोठे गाव असून ह्या गावात सर्व सोयी उपलब्ध आहेत.

वर्ग:भंडारा जिल्ह्यातील गावे
वारासिवनी

**वारासिवनी** हे भारतील मध्य प्रदेश राज्यातील बालाघाट जिल्ह्याच्या वारासिवनी तालुक्यातील एक शहर आहे.
पॅरिसचा तह

**पॅरिसचा तह** हा सप्टेंबर ३, इ.स. १७८३ रोजी ग्रेट ब्रिटन आणि अमेरिका यांच्यातील तह होता. नोव्हेंबर ३०, इ.स. १७८२ रोजी प्राथमिक मान्यता मिळालेल्या या तहानिशी अमेरिकन क्रांती पूर्ण झाली व अमेरिकेच्या सीमा रुंदावल्या.

या बोलण्यांची सुरुवात एप्रिल १७८२मध्ये झाली. अमेरिकेचे प्रतिनिधित्व बेंजामिन फ्रॅंकलिन, जॉन जे, हेन्री लॉरेन्स आणि जॉन ॲडम्स यांनी तर ग्रेट ब्रिटनचे प्रतिनिधित्व डेव्हिड हार्टली आणि रिचर्ड ऑसवाल्ड यांनी केले.
इवलेसे|तहकलमांचे शेवटचे पान
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:अमेरिकेचा इतिहास
वर्ग:युनायटेड किंग्डमचा इतिहास
वर्ग:पॅरिस
एकनाथ रानडे

**एकनाथ रामकृष्ण रानडे** () (१९ नोव्हेंबर, १९१४ – २२ ऑगस्ट, १९८२), ज्यांना एकनाथजीही म्हणत असत, हे भारतातील सामाजिक व आध्यात्मिक चळवळीतील एक खंदे कार्यकर्ते होते. ते आपल्या संघटनात्मक कार्यासाठी नावाजलेले होते. त्यांनी कन्याकुमारी येथे विवेकानंद शिला स्मारकाची आणि विवेकानंद केंद्र या सामाजिक व आध्यात्मिक संस्थेची स्थापना केली.

ते शालेय जीवनापासूनच राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाशी जुळलेले होते. तेंव्हापासूनच ते संघासाठी महत्त्वाचे संघटक व मार्गदर्शक बनले होते. ते राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे १९५६ ते १९६२ या काळात सचिवही होते. ते विवेकानंदांच्या विचारांनी भारल्या जाउन त्यांनी त्याविषयी एका पुस्तकाचे संकलनही केले.१९६३ ते १९७२ या काळात त्यांनी कन्याकुमारी येथे विवेकानंद शिला स्मारकाची उभारणी केली.

## पूर्वीचे जीवन 
त्यांचा जन्म अमरावती जिल्हा टिमटाळा येथे झाला व १९२०नंतर त्यांचे पुढील शिक्षण महाल,नागपूर येथे झाले. त्यांनी १९३२ साली मॅट्रीकची परिक्षा उत्तीर्ण केली. त्यांनी तत्त्वज्ञान या विषयात एम. ए.ची डिग्री विशेष प्राविण्यासह संपादन केली. त्यांनी १९४५मध्ये जबलपूर येथील सागर विद्यापीठातून एल.एल.बी उत्तीर्ण केली.

## चरित्रपर पुस्तक 
एकनाथजी  रानडे - एक जीवन एक ध्येय, ले. सुरेखा दीक्षित, मोरया प्रकाशन, २०१६, प्रस्तावना - मा.गो.वैद्य 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १९१४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील मृत्यू
भास्कराचार्य प्रतिष्ठान

इवलेसे|भास्कराचार्य प्रतिष्ठान
'''''' ही भारताच्या पुणे स्थित, गणिताच्या संशोधन व शिक्षणासाठी असलेली एक संस्था आहे.प्रो. श्रीराम अभ्यंकर यांनी या संस्थेची स्थापना केली.भारतातील एक महान गणितज्ञ भास्कराचार्य याचे नाव या संस्थेला देण्यात अलेले आहे.या संस्थेची स्थापना इ.स. १९७६ साली झाली.ही संस्था गणित व विशेषतः, बीजगणित व अंक उपपत्ति(नंबर थिअरी) या विषयी काम करते

वर्ग:महाराष्ट्रातील प्रतिष्ठाने
वर्ग:पुण्यातील शैक्षणिक संस्था
भारतीय रेल्वे मंत्रालय

**भारतीय रेल्वे मंत्रालय** हे भारत सरकारचे एक मंत्रालय आहे. भारत देशामधील रेल्वे वाहतूक पार पाडण्याची जबाबदारी रेल्वे मंत्रालयावर आहे. भारतीय रेल्वे ही भारतामधील एकमेव रेल्वे कंपनी रेल्वे मंत्रालयाच्या अखत्यारीत येते. रेल्वे मंत्रालयाचे मुख्यालय नवी दिल्लीमधील रेल भवन येथे असून केंद्र सरकारमधील *रेल्वे मंत्री* ह्याचे नेतृत्व करतात. रेल्वे मंत्री हे कॅबिनेट दर्जाचे मंत्रीपद भारतामधील सर्वात प्रतिष्ठेच्या व महत्त्वाच्या मंत्रालयांपैकी एक मानले जाते. 

## रचना
रेल्वे मंत्रालयामध्ये एक कॅबिनेट रेल्वे मंत्री तर दोन राज्य-दर्जाचे रेल्वे मंत्री असतात.

## रेल्वे अर्थसंकल्प
रेल्वेमंत्री दरवर्षी फेब्रुवारी महिन्यात संसदेमध्ये रेल्वे अर्थसंकल्प सादर करतात ज्यामध्ये रेल्वेच्या जमखर्चाचा ताळमेळ, भाडेबदल, नवीन गाड्यांबद्दलची माहिती इत्यादी दिली जाते.

## हे सुद्धा पहा
*भारतीय रेल्वेमंत्री

## बाह्य दुवे
*रेल्वेचे अधिकृत संकेतस्थळ

मंत्रालय
वर्ग:भारत सरकार
भारतातील बोलीभाषांची राज्यनिहाय यादी

दहा हजारापेक्षा कमी लोकं बोलत असलेल्या ८६२ बोलीभाषा व मातृभाषा भारतात आहेत.केंद्रीय भाषा संस्था म्हैसूर ही भारतातील नामशेष होत असलेल्या भाषांच्या संवर्धनासाठी व संरक्षणासाठी प्रयत्न करीत असलेली एक भारत सरकारची संस्था आहे.यातील ५२० भाषांसाठी १२ व्या पंचवार्षिक योजनेत तर,बाकी उरलेल्या भाषांसाठी १३व्या पंचवार्षिक योजनेत यावर ही संस्था काम करेल अशी योजना आहे.या भाषांमधील मौखिक साहित्याचे लेखन,लिपी तयार करणे, शब्दकोष व शब्दावली तसेच टंकलेखनासाठी आवश्यक ती उपाययोजना असे ते काम आहे.

## अंदमान निकोबार द्वीपसमूह
* ग्रेट अंदमानीज
* जरावा
* लेमोंग्ज आणि कोंदुल
* छेरेसा
* लुरो
* मुंओट
* पू कार
* सेनेन्यो
* चौरा
* सेन्टिनल
* शोमोन
* शोम्पेंग
* टकाहानीलांग
* ग्रेट निकोबार

## अरुणाचल प्रदेश
* आदी
* आका
* आपतानी
* बंग्नी
* बुगुन
* बोगुम
* हिलमिरी
* खम्बा
* कौगंबो
* म्पटी
* लीसु
* मेयोर
* मीजी
* मुक्तम
* मिश्मो
* मोनपा
* नह
* निशांग
* नीसी
* नोक्टे
* पुरोईक
* सुलुंग
* शेरटुक्पेन
* सिंगफो
* तगीन
* तरम
* टुटुसा
* वान्चो
* अखरिंग

## मणीपूर
* ऐमोल
* अनल
* चिरु
* चोथे
* गंग्ते
* हमर
* इनपुई
* काबुई खरम
* खोइबु
* खोईराव
* कोइरिंग
* कोम
* कुकी
* लमकंग
* लियांगई
* लुशाई
* मिजो
* मात्र
* मारम
* मारिंग
* मायोन
* मांगसांग
* पैटे
* पायोमी
* पुरुम
* सिमटे
* सुकटी
* तांगखुल
* ताराऊ
* ठाडू
* वाईफी
* जैमी
* जोई

## मिझोरम
* हमर
* लखेर
* मारा
* लुशाई
* मिजो
* पैए
* लाई
* पवाई

## नागालॅंड
* अंगामी
* चाकरु
* खेजा
* खिमनूनगन
* कोंनयाक
* कुकी
* लॅंगमई
* लौथा
* फोम
* पोचुरी
* रैंगमा
* संगटाम
* सैमा
* सूमी
* ईमचुंगरे
* जैमी

## सिक्कीम
* भोटिया
* गुरंग
* लेरचा
* लिंबु
* मंगर
* मुखिया
* सुनवार
* नेवाडी
* राई
* शेरवा
* तमांग

## संदर्भ
वर्ग:बोलीभाषा
वर्ग:भारत
बापूदेव सीताराम शास्त्री

[इवलेसे|पं. बापूदेव शास्त्री [खगोलशास्त्र|खगोलशास्त्रावर वाराणसी येथे वर्ग घेताना (ग्रहगोल घेऊन शिकवत आहेत.)]]
सीतारामशास्त्रीं व सत्यभामा. त्यांच्या पोटी नृसिंह यांचाचा जन्म कार्तिक शुक्ल षष्ठी, रविवार विक्रमी संवत १८७६ म्हणजेच इ.स. २४ ऑक्टोबर १८१९ला झाला. त्यांना बापूदेव असेच म्हंटले जाऊ लागले. हे पुढे जाऊन संस्कृत पंडित झाले. पं. बापूदेव शास्त्रींनी संस्कृतमध्ये १२ ग्रंथ, हिंदीमध्ये ४ ग्रंथ तर इंग्रजीमध्ये २ ग्रंथ इ.स. १८५० ते १८७५ या काळात प्रसिद्ध केले. 
## ग्रंथ रचना
* सूर्यसिद्धांत : सोपपत्तिका - इंग्रजी भाषांतर लान मिलेट विल्किन्सन यांनी एशियाटिक सोसायटी ऑफ बेंगालच्या ‘बिब्लोथिका इंडिका’ ग्रंथमालेत टिपणींसहित प्रसिद्ध.
* गोलाध्याय - इंग्रजी अनुवाद प्रकाशित 
## ग्रंथ संपदा
* सरल त्रिकोणमिती
* सूर्यसिद्धांत- सोपपत्तिका  
* फलितविचार, 
* सायनवाद
* मानमंदिर- वर्णनम
* प्राचीन- ज्योतिषाचार्याशय- वर्णनम 
* तत्त्वविवेक- परीक्षा
* विचित्र- प्रश्नसंग्रह: सोत्तर: 
* अतुलयंत्रम्
* पंचक्रोशियात्रानिर्णयः 
* नूतनपंचांगनिर्माणम 
* पंचांगोपपादनम 
* सिद्धांत शिरोमणि ग्रंथे चलगणितम.
### हिंदी 
* बीजगणितम् 
* व्यक्तगणितम् 
* भूगोलवर्णनम् 
* खगोलसार:
### इंग्लिश 
* एलिमेंट्स ऑफ अरिथमेटिक दोन भाग, 
* एलिमेंटस् ऑफ अलजिब्रा.
## मानसन्मान 
* लंडनच्या रॉयल एशियाटिक सोसायटीची मानद सदस्यता
* ले. गव्हर्नर सर विलीयम म्युअर  प्रयाग येथे किमती रेशमी वस्त्र व एक सहस्र मुद्रा देऊन  सन्मानित 
* कोलकाता विश्वविद्यालयाचे मानद सदस्यत्व
* काश्मीर महाराजांनी इ.स. १८७३ मध्ये त्यांना पश्मीनाची महागडी शाल व एक सहस्र मुद्रा देऊन गौरवान्वित (सूर्य व चंद्रग्रहणाची निर्धारित केलेली वेळ)
* १८७५ मध्ये काशीनरेश पश्मीनाची महागडी शाल व एक सहस्र मुद्रा देऊन गौरवान्वित (नूतन पंचांगाची सुरुवात)
* इ.स. १८८७ ‘महामहोपाध्याय’ पदवी

वर्ग:भारतीय गणितज्ञ
वर्ग:इ.स. १८१९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९०० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मिझो भाषा

**मिझो** ही भारत देशाच्या मिझोरम राज्यामधील प्रमुख भाषा आहे. ही भाषा ईशान्य भारतातील सुमारे ७ लाख लोक वापरतात. 

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

वर्ग:चिनी-तिबेटी भाषासमूह
वर्ग:भारतामधील भाषा
भा
वर्ग:लाल वर्ग असणारे लेख
स्नेहप्रभा प्रधान

**स्नेहप्रभा प्रधान** (जन्म : बहुधा [इ.स.१९२०];   - डिसेंबर ७, इ.स. १९९३ या एक मराठी नाट्यसिने अभिनेत्री, गायिका आणि लेखिका होत्या. त्त्यांच्या वडिलांचे नाव विठ्ठलराव प्रधान आणि आईचे ताराबाई प्रधान.  वयाच्या पहिल्या दहा वर्षांपर्यंतचे त्यांचे बालपण नागपूर, पुणे, मुंबई, कलकत्ता, लाहोर आणि अन्य शहरांत गेले. परिणामी १८ वर्षाच्या होईपर्यंत त्यांना चार भाषा अस्खलित बोलता येऊ लागल्या. त्यांना कुत्र्या-मांजराचे आणि अन्य प्राण्यांचे खूप प्रेम होते.  आपण डॉक्टर बनावे अशी त्यांची फार इच्छा होती.  पण त्यांना कॉलेजमध्ये जाण्याचे सुख मिळाले नाही. वडिलांनी कुटुंबाचा त्याग केलाआणि स्नेहप्रभा प्रधानांची सर्व जबाबदारी त्यांच्या सतत आजारी असणाऱ्या आईवर पडली. अशा वेळी त्यांचे कुटुंबस्नेही व बॉम्बे टॉकीजचे चित्रपट निर्माते चिमणभाई देसाई मदतीला धावले आणि स्नेहप्रभा प्रधानांची चित्रपटांतील अभिनयाची कारकीर्द सुरू झाली. 

स्नेहप्रभा प्रधान यांना १९४०मध्ये प्रकाशित झालेल्या ’सजनी’, ’सिव्हिल मॅरेज’ आणि ’सौभाग्य’ या चित्रपटांत चिमणभाई देसाईंच्या ओळखीमुळे कामे करायला मिळाली. त्याच वर्षी किशोर शाहू यांच्या नायिका म्हणून स्नेहप्रभा प्रधान यांना बॉम्बे टॉकीजच्या ’पुनर्मिलन’ या चित्रपटात भूमिका मिळाली. चित्रपटात त्यांनी गायलेले ’नाचो नाचो प्यारे मन के मोर’ हे गाणे अफाट गाजले. किशोर शाहू त्यांच्या प्रेमात पडले, त्यांचे लग्न झाले पण ते लग्न जेमतेम एक वर्ष टिकले.

२५ डिसेंबर १९४६ रोजी स्नेहप्रभा प्रधान यांच्या आईंचे निधन झाले, आणि स्नेहप्रभाबाई पूर्णपणे खचल्या. त्यांनी एकदा आत्महत्येचाही अपयशी प्रयत्न करून पाहिला. आयुष्यभर समाजसेवा करणाऱ्या, आणि तीही भारतीयांमध्ये साक्षरतेचाचे प्रसार करण्याच्या कार्यक्षेत्रात, आणि ते करताना स्वतःचे सांसारिक जीवन धडपणे न उपभोगता येणाऱ्या आईबाबांची मुलगी असलेल्या स्पष्टवक्त्या आणि कणखर स्नेहप्रभा, मात्र शेवटपर्यंत स्वतंत्र, पुरोगामी आणि बिनधास्त जीवन जगल्या.

इ.स. १९५० च्या सुमारास स्नेहप्रभा प्रधान यांचे डॉ. शिरोडकरांशी लग्न झाले, आणि त्या मुंबईत स्थिरावल्या. त्यांनी पुढची काही वर्षे मराठी नाट्यसेवेसाठी व इतर सामाजिक कार्यासाठी खर्च केली. नंतरची आयुष्याची शेवटची वर्षे ४० वर्षे मात्र, त्यांनी आपले जीवन प्रसिद्धिपराङ्‌मुखपणे व शांतपणे व्यतीत केले.

स्नेहप्रभा प्रधान या मो.ग. रांगणेकर यांच्या नाट्यनिकेतन या नाट्यसंस्थेच्या नाटकांतून कामे करीत.

इ.स. १९९३साली स्नेहप्रभा प्रधान यांचे निधन झाले.

## स्नेहप्रभा प्रधान यांनी लिहिलेली पुस्तके
* पळसाला पानं तीन (ललित लेखसंग्रह)
* रसिक प्रेक्षकांस सप्रेम (स्नेहप्रभा प्रधान यांच्या भूमिकांचे विश्लेषण करणारे लेख)
* सर्वस्वी तुझाच (नाटक)
* स्नेहांकिता (आत्मचरित्र)

## स्नेहप्रभा प्रधान यांची भूमिका असलेले चित्रपट
* पुनर्मिलन (हिंदी-१९४०)(नायक किशोर शाहू)
* पहिली मंगळागौर (१९४२) (या चित्रपटात लता मंगेशकर यांनी स्नेहप्रभा प्रधान यांच्या धाकट्या बहिणीची भूमिका केली होती.)
* सजनी (हिंदी-१९४०)
* सिव्हिल मॅरेज (हिंदी-१९४०)
* सौभाग्य (हिंदी-१९४०)

## स्नेहप्रभा प्रधान यांनी गायलेली गाणी
* नटली चैत्राची नवलाई (चित्रपट: पहिली मंगळागौर, सहगायिका लता मंगेशकर)
* नाचो नाचो प्यारे मन के मोर(चित्रपट: पुनर्मिलन, कवी प्रदीप)

वर्ग:मराठी अभिनेत्री
वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
गरम पाण्याचे झरे

भारतात देशात ३४० ठिकाणी गरम पाण्याचे झरे आहेत. त्यांपैकी २३२ झरे पुढील राज्यांत आहेत. (कंसात राज्यातील झऱ्यांची संख्या) : 
* अरुणाचल प्रदेश (३१)
* आंध्र प्रदेश (२५)
* उत्तराखंड (६२)
* ओरिसा (५)
* गुजरात (२१)
* जम्मू काश्मीर (३०)
* महाराष्ट्र (२८)
* हिमाचल प्रदेश (३०).

महाराष्ट्रातील २८ झऱ्यांपैकी १८ कोकणात आहेत.

## गरम पाण्याचे झरे असलेली महाराष्ट्रातील ठिकाणे
* अकलोली,वज्रेश्वरी ठाणे 
* उनकेश्वरनांदेड
* उनपदेवशहादा नंदुरबार
* उन्हेरे
* गणेशपुरी
* खेड राजापूर अरवली भनसवने (रत्‍नागिरी)
* तुरळ
* देवनवरीगडचिरोली
* राजवाडी. रत्‍नागिरी
* राजापूर.रत्‍नागिरी
* वज्रेश्वरीठाणे
* सव 
* सातिवली
* सुनपदेव
* पाली

## वीज निर्मिती
गरम पाण्याच्या उष्णतेपासून प्रदूषणविरहित वीजनिर्मिती करता येते. जगातील अमेरिका, जपान, इटली आदी २५ देशांमध्ये या तंत्रज्ञानाद्वारे वीजनिर्मिती सुरू आहे.  देशात कोळसा, पवनचक्की अणुऊर्जा प्रकारांतून वीजनिर्मिती केली जाते; परंतु गरम पाण्याच्या उष्णतेपासून वीजनिर्मिती करणे खर्चिक असल्याने ती केली जात नाही. 

कोकणात १८ ठिकाणी अशा प्रकारची वीजनिर्मिती करता येऊ शकेल.  सध्या संगमेश्वर तालुक्यातील राजवाडी (रत्‍नागिरी जिल्हा)येथे तीन मेगावॉटचा भू औष्णिक प्रकल्प उभारण्याचा विचार चालू आहे.

## पर्यटन
गरम पाण्याचे झरे असणारी ठिकाणे सध्या पर्यटन क्षेत्रे म्हणून प्रसिद्ध आहेत. तेथे गरम पाण्यावर आधारित छोटे प्रकल्पही उभारता येतात.

## हे सुद्धा पहा
* भारतातील उष्ण पाण्याचे झरे

वर्ग:जलीय रचना
कोल्हापूर संस्थान

इवलेसे|उजवे|छत्रपती शाहू महाराज
इवलेसे|कोल्हापूरचा नवा राजवाडा (new palace)

**कोल्हापूर संस्थान** हे ब्रिटिश भारतातील मुंबई इलाख्यातील डेक्कन स्टेट्स एजन्सीतील एक संस्थान होते. कोल्हापूर संस्थान हे तत्कालीन मराठा संस्थानांतील एक प्रमुख संस्थान होते.

महाराणी ताराबाई यांनी १७०७ च्या सुमारास कोल्हापूर राज्याची स्थापना करून आपल्या मुलाला म्हणजेच दुसऱ्या शिवाजी यांना गादिवर बसवले.

भारत स्वतंत्र झाल्यावर कोल्हापूरचे महाराजा छत्रपती शहाजी (द्वितीय)यांनी हे संस्थान भारतात विलीन केले.

## शासक आणि वारस 
* छत्रपती चौथे शिवाजीराजे भोसले
* छत्रपती तिसरे संभाजीराजे भोसले
* छत्रपती तिसरे शिवाजीराजे भोसले
* छत्रपती दुसरे संभाजीराजे भोसले
* छत्रपती दुसरे शिवाजीराजे भोसले
* छत्रपती दुसरे राजारामराजे भोसले
* छत्रपती सहावे शिवाजीराजे भोसले

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतातील संस्थाने
वर्ग:कोल्हापूर
वर्ग:डेक्कन स्टेट्स एजन्सीच्या आधिपत्याखालील संस्थाने
मनोरमा दाते

'''''' (जन्म:अज्ञात, मृत्यु:१४ डिसेंबर इ.स. २०१३) या नागपूर येथील समाजसेविका, बालशिक्षण प्रसारक मंडळ या संस्थेच्या अध्यक्ष होत्या.त्या सामाजिक क्षेत्रात 'आत्याबाई' या नावाने परिचित होत्या.त्यांचे वय १०१ वर्ष होते.त्यांचे नागपूरच्या शैक्षणिक,सांस्कृतिक तसेच सामाजिक क्षेत्रात भरीव योगदान होते.

## पूर्वीचे जीवन
पतीच्या मृत्युनंतर गरीब व अनाथ मुलांसाठी त्यांनी निरलसपणे व निःस्वार्थीपणे काम केले.त्यांनी 'शिशुविहार'ची स्थापना केली.त्यांनी अनेक विद्यार्थी उभारले जे भारतात अनेक मोठ्या पदावर कार्यरत आहेत.

## पुरस्कार
* हिरकणी पुरस्कार
* स्वयंसिद्धा पुरस्कार - मॅग्नम फाऊंडेशन
* 'शिक्षण गौरव' -  साहित्य शिक्षण संस्था

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी समाजसेविका
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
एमिनेम

thumb|right|200px|
**एमिनेम** (इंग्लिश: *Marshall Bruce Mathers III*, *मार्शल ब्रुस मॅथर्स ३*) (ऑक्टोबर १७, इ.स. १९७२ - हयात) हा अमेरिकन रॅप गायक आहे.

वर्ग:अमेरिकन गायक
वर्ग:अमेरिकन संगीतकार
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कोरंभी (भंडारा)

**कोरंभी** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्याच्या भंडारा जिल्ह्याच्या भंडारा तालुक्यातील एक गाव आहे.
ट्रायडेंट हॉटेल

right|thumb|ओबेरॉय ट्रायडेंट, मुंबई.

**ऑबेरॉय ट्रायडेंट** भारतातील हॉटेलसाखळी आहे. भारतामधील काही शहरांमध्ये आणि जगामध्ये ऑबेराय समूहाच्या मालकीची हॉटेल्स आणि रिझोर्ट्स असून ऑबेराय आणि ट्रायडेंट ही दोन वेगवेगळी पंचतारांकित हॉटेल त्यांच्याकडून चालविली जातात. एकाच ठिकाणी ही दोन हॉटेल एकत्र असतात तेव्हा त्या समूहाला ऑबेराय ट्रायडेंट असे म्हणतात.

सुरुवातीच्या काळात *ऑबेरॉय टॉवर्स* किंवा *ऑबेराय शॅरेटन* या नावाने ही हॉटेल्स ओळखली जात होती. २००४ पासून एप्रिल २००८ च्या दरम्यान हिल्टन हॉटेल्स कॉर्पोरेशन आणि ऑबेरॉय हॉटेल व रिझोर्ट यांच्यामध्ये करार झाल्यावर ही हॉटेल्स हिल्टन हॉटेल्स म्हणून ओळखली जात होती. एप्रिल २००८ पासून ही हॉटेल्स ट्रायडेंट टॉवर्स म्हणून ओळखले जाते.

ऑबेरॉय हॉटेल आणि रिझॉर्ट्स आणि ट्रायडेंट हॉटेल मुंबईमध्ये नरीमन पॉइंट येथे असून ते *ऑबेरॉय, मुंबई* आणि *ट्रायडेंट, नरीमन पॉइंट* या नावाने ओळखली जातात. ऑबेरॉय हॉटेल्स आणि रिझोर्ट्सच्या मालकीची ही दोन्ही हॉटेल असून त्यांच्याकडून चालविली जातात. या दोन्ही हॉटेलच्या वेगवेगळ्या इमारती असून दोन्ही इमारती एका सामायिक रस्त्यानी जोडलेल्या आहेत.

## मालकी
पी.आर.एस. ऑबेरॉय या ऑबेरॉय कुटुंबातील सर्वांत वयोवृद्ध असणाऱ्या गृहस्थाकडे इआयएच लिमिटेड या कंपनीमधील ३२.११ टक्के भाग आहे. आयटीसी लिमिटेडचे १४.९८ टक्के भाग इआयएच लिमिटेड मध्ये गुंतलेले आहेत. परंतु काही ठराविक काळानंतर आयटीसी लिमिटेडचे १५ टक्के भाग असून ऑबेराय कुटुंबाने इआयएच लिमिटेड कंपनीमधील १४.१२ टक्के भाग मुकेश अंबानीच्या रिलायन्स इंडस्ट्रीज इनवेस्टमेंट आणि होल्डींग प्रा.लि. यांच्या नावे केलेले आहेत. ३० ऑगस्ट, २०१० रोजी रु.१०२१ करोड किंमतीचा हा करार झाला असून नुकताच रिलायन्स इंडस्ट्रीजचा भाग २० टक्क्यांपर्यंत वाढविलेला आहे.

## नोव्हेंबर २००८चा दहशतवादी हल्ला
२६ नोव्हेंबर, २००८ रोजी ऑबेरॉय, मुंबई आणि ट्रायडेंट, नरीमन पॉइंट ही हॉटेलस दहशतवादयांनी कब्ज्यात घेऊन हॉटेलमधील पर्यटकांना ओलीस धरले होते. ३ दिवस चाललेल्या धुमश्चक्रीमध्ये ३२ कर्मचारी आणि पर्यटक मारले गेले होते.

## हॉटेल्सची यादी
### ऑबेराय हॉटेल्स आणि रिझोर्टस
#### भारतामधील :-
* द ऑबेरॉय, नवी दिल्ली
* द ऑबेरॉय, बंगळूर
* द ऑबेरॉय ग्रॅड, कोलकाता
* द ऑबेरॉय, मुंबई
* द ऑबेरॉय अमरविलास, आग्रा
* द ऑबेरॉय राजविलास, जयपूर
* द ऑबेरॉय उदयविलास, उदयपूर (चौथ्या क्रमांकाचे जगातील सर्वोत्तम हॉटेल)
* वाइल्डफ्लॉवर हॉल, हिमालयातील सिमला 
* द ऑबेरॉय सेसील, सिमला
* द ऑबेरॉय, मोटर वेसल वृंद, बॅकवॉटर क्रुसर, केरळ
* द ऑबेरॉय वन्यविलास, रणथंबोर
* द ऑबेरॉय, गुरगाव

#### इंडोनेशियामधील
* द ऑबेरॉय, बाली
* द ऑबेरॉय, लंबोक

#### मॉरिशसमधील
* द ऑबेरॉय, मॉरिशस

#### इजिप्तमधील
* द ऑबेरॉय, सहल हशिश, रेड सी
* द ऑबेरॉय झाहरा, लक्झरी नाईल क्रुसर
* द ऑबेरॉय फिले, नाईल क्रुसर

#### सौदी अरेबियामधील
* द ऑबेरॉय, दुबई

### ट्रायडेंट हॉटेल्स
#### भारतामधील
* ट्रायडेंट, आग्रा
* ट्रायडेंट, भुवनेश्वर
* ट्रायडेंट, चेन्नई 
* ट्रायडेंट, कोइंबतूर
* ट्रायडेंट, कोचीन
* ट्रायडेंट, गुरगांव
* ट्रायडेंट, जयपूर
* ट्रायडेंट, वांद्रे कुर्ला संकुल, मुंबई
* ट्रायडेंट, नरीमन पॉइंट, मुंबई
* ट्रायडेंट, उदयपूर

#### भारतामधील इतर समूहाची हॉटेल
* क्लार्कस हॉटेल, सिमला
* मेडेनस हॉटेल, दिल्ली

## संदर्भ 
वर्ग:मुंबईतील पंचतारांकित हॉटेल्स
हेमंत सोरेन

**हेमंत सोरेन** (१० ऑगस्ट, १९७५ - हयात) हे भारत देशाच्या झारखंड मुक्ति मोर्चा ह्या पक्षातील एक राजकारणी व झारखंड राज्याचे विद्यमान मुख्यमंत्री आहेत. डिसेंबर २०१९ पासून ह्या पदावर असणारे हेमंत सोरेन आपल्या कार्यकाळामध्ये भारतामधील सर्वात तरुण मुख्यमंत्री होते. २०१९ मध्ये झालेल्या विधानसभा निवडणुकीत झारखंड मुक्ती मोर्चाने यश मिळवले व सोरेन मुख्यमंत्रीपदावर आले.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:झारखंडचे मुख्यमंत्री
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:झारखंडचे उपमुख्यमंत्री