open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
बर्फाचे स्तूप

**बर्फाचे स्तूप** हे हिमनदीचे शंकूच्या आकाराच्या बर्फाच्या ढीगां स्वरूपात कलमबनवण्याचे तंत्र आहे जे कृत्रिम हिमनदी तयार करते. हे हिवाळ्यातील पाणी साठवण्यासाठी वापरले जाते (जे अन्यथा वाहून जात असे). उन्हाळ्यात, जेव्हा पाण्याची कमतरता असते, पिकांसाठी पाणीपुरवठा वाढवण्यासाठी या बर्फाच्या स्तुपांचा वापर होतो. बर्फ स्तूपांचा शोध  लडाख (भारत) येथील सोनम वांगचुक यांनी लावला आणि या प्रकल्पाची अंमलबजावणी विद्यार्थी 'शैक्षणिक आणि लडाख सांस्कृतिक चळवळ या  स्वयंसेवी संस्थे ने केली. ऑक्टोबर २०१३ मध्ये सुरू झालेल्या या प्रायोगिक प्रकल्पाची सुरुवात जानेवारी २०१४ in मध्ये *‘आईस स्तूप’* या प्रकल्प नावाखाली  आरंभ  झाली. १५ नोव्हेंबर २०१६ रोजी सोनम वांगचुक यांना बर्फ स्तूपवरील कार्याबद्दल एंटरप्राइझसाठी रोलेक्स पुरस्काराने गौरविण्यात आले. 
इवलेसे|बर्फ स्तूप आणि फियांग मठचे हवाई दृश्य

## पार्श्वभूमी 
लडाख हा एक थंड वाळवंट आहे आणि हिवाळ्यामध्ये गोठलेल्या माती आणि येथे हवेच्या कमी तापमानामुळे शेती करता येत नाही. वसंत ऋतू मध्ये, पेरणीसाठी पाण्याची आवश्यकता वाढते तर ओढे कोरडे पडतात. वार्षिक  पेक्षा कमी पाऊस पडल्यामुळे लडाखमधील शेती पूर्णपणे बर्फ आणि हिमनदी वितळण्याच्या पाण्यावर अवलंबून आहे. हवामानातील बदलांमुळे या प्रदेशातला अधिक उष्ण उन्हाळा,  वितळण्याची वेळ तसेच पर्जन्यवृष्टीमध्ये बदलासह बर्फ अधिक वितळतो. त्यानंतर वसंत ऋतू मध्ये पाणी जास्त प्रमाणात मिळत नाही  ज्याचा परिणाम शेती व अन्न पुरवठ्यावर होतो.

मे महिन्यात सोनम वांगचुकला पुलाखालील बर्फ दिसला. उन्हाळा आणि लडाखमध्ये सर्वात कमी उंची असूनही, थेट सूर्यप्रकाशाखाली नसल्यामुळे बर्फ वितळला नव्हता. वानचुकला लक्षात आले की बर्फापासून उन्हात छटा दाखविल्यास बर्फ जास्त काळ टिकेल. मोठ्या पाणवठ्यांना सावली प्रदान करणे शक्य नसल्यामुळे, वांगचुकने पाणी जास्त प्रमाणात धरून ठेवताना सूर्यासाठी कमीतकमी पृष्ठभागाचे क्षेत्र देणारी शंकूच्या आकारात पाणी गोठवण्याचा आणि साठवण्याचा विचार केला.

कृत्रिम हिमनद्यांना प्रोत्साहन आणि सिंचनासाठी पाणी वाचविण्याच्या उद्दीष्टाने २०१९ पासून बर्फ स्तूप स्पर्धा घेण्यात येत आहे. २०१९ मध्ये १२ बर्फाचे  स्तूप बांधले गेले. २०२० मध्ये जवळपास २५ स्तूप बांधले जात आहेत.

## हे सुद्धा पहा 
* सोनम वांगचुक

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* बर्फ स्तूप बद्दल व्हिडिओ

वर्ग:लडाख
वर्ग:सिंचन
भारती विद्यापीठ

**भारती विद्यापीठ** हे पुणे येथील एक अभिमत विद्यापीठ आहे. या विद्यापीठातर्फे अनेक विद्याशाखांमध्ये महाविद्यालये चालवली जातात.

या विद्यालयाची नवी दिल्ली, नवी मुंबई, सांगली, पुणे, सोलापूर, कोल्हापूर, कराड, सातारा आणि पाचगणी येथे मुख्य आवारे आहेत.

याचे मुख्य कार्यालय शास्त्री रस्ता, पुणे येथे आहे तर मुख्य आवार पुणे-सातारा रस्त्यालगत आहे.

वर्ग:महाराष्ट्रातील शैक्षणिक संस्था
आंतरराष्ट्रीय लोकसंख्या विज्ञान संस्था

**आंतरराष्ट्रीय लोकसंख्या विज्ञान संस्था** हे भारताच्या मुंबई शहरात मुख्य आवार असलेले अभिमत विद्यापीठ आहे. याची स्थापना १९७०मध्ये *वस्तीविभागणी प्रशिक्षण आणि संशोधन केन्द्र* या नावाने झाली. १९५६मध्ये याचे नामकरण *आंतरराष्ट्रीय वस्ती संशोधन संस्था* असे झाले व १९८५ मध्ये सध्याचे नाव देण्यात आले. याच वेळी या संस्थेला अभिमत विद्यापीठाचा दर्जा देण्यात आला.

## स्थान 
देवनार, मुंबई ४०००८८

## शैक्षणिक घटक 
या विद्यापीठाचे ७ विभाग आहेत.

## बाह्य दुवे 
अधिकृत संकेतस्थळ

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:भारतातील शैक्षणिक संस्था
दूरस्थ शिक्षण परिषद

**दूरस्थ शिक्षण परिषद** (डिस्टंस एज्युकेशन ब्युरो - डीईबी) ही दिल्लीतील  विद्यापीठ अनुदान आयोग (यूजीसी)चे एक कार्यालय आहे जे भारतातील दूरस्थ शिक्षणाचे नियमन करतात.  हे **दूरस्थ शिक्षण परिषद** ( **डीईसी** ), 1985 पासून मुक्त शिक्षण आणि दूरस्थ शिक्षणाची जबाबदारी असलेल्या संस्थेच्या जागी 2012 मध्ये स्थापन करण्यात आले. 

## इतिहास 
१९६२ मध्ये भारतातील दूरस्थ शिक्षणाची सुरुवात पायलट प्रोजेक्ट पत्रव्यवहार अभ्यासक्रमांद्वारे झाली, ज्यायोगे दिल्ली विद्यापीठाच्या स्कूल ऑफ कॉरस्पॉरेन्डेड कोर्सेस आणि सतत एज्युकेशनचा जन्म झाला. प्रकल्पाच्या यशामुळे अधिक विद्यापीठांमध्ये पत्रव्यवहार अभ्यासक्रम संस्था (नंतर संचालनालय किंवा दूरशिक्षण केंद्रे असे नामकरण झाले) सुरू झाली. १ 198 .२ मध्ये डॉ. बी.आर. आंबेडकर मुक्त विद्यापीठ, भारतातील पहिले मुक्त विद्यापीठ स्थापन झाले. त्यानंतर  in 55 मध्ये राष्ट्रीय स्तरावर इंदिरा गांधी राष्ट्रीय मुक्त विद्यापीठाची स्थापना झाली.   अंतर शिक्षण परिषद (DEC) 1991 मध्ये इग्नू सेट आणि 1992 मध्ये कार्यान्वित झाला  सह कुलगुरू इग्नूच्या DEC अध्यक्ष *अधिकृत माजी* म्हणून काम.  

ऑगस्ट २०१० मध्ये, मानव संसाधन विकास मंत्रालयाने (एमएचआरडी) भारतातील दूरस्थ शिक्षणाच्या मानकांच्या तपासणीसाठी एक समिती गठीत केली. समितीने भारतीय दूरस्थ शिक्षण परिषद (डीईसीआय) ही नवीन नियामक संस्था तयार करण्याची शिफारस केली. अशीही शिफारस केली आहे की अशी संस्था स्थापन होईपर्यंत डीईसीला यूजीसीमध्ये स्थानांतरित केले जाऊ शकते. २ December डिसेंबर २०१२ मध्ये एमएचआरडीने दूरस्थ शिक्षणाचे नियामक प्राधिकरण इग्नू ते यूजीसीकडे हस्तांतरित करण्याचा एक आदेश प्रकाशित केला.  डिस्टंट एज्युकेशन ब्युरो (डीईबी)ची स्थापना केली. 

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:भारतातील शैक्षणिक संस्था
सिंबायोसिस आंतरराष्ट्रीय विद्यापीठ

**सिंबायोसिस आंतरराष्ट्रीय विद्यापीठ** हे एक खाजगी विद्यापीठ आहे. यात एकत्र-शिक्षण पद्धती (को-एज्यूकेशन) आहे व यात शिक्षणाच्या अनेक शाखा आहेत. यूजीसी व एआयसीटीई या संस्थांतर्फे या विद्यापीठास अधिकृत असा दर्जा देण्यात आलेला आहे. या संस्थेच्या एकूण २८ शैक्षणिक शाखा भारतात आहेत. याची एक शाखा हैदराबाद येथे असून नागपुरात एक शाखा २०१९ सालापर्यंत सुरू होईल. या संस्थेच्या प्रधान संचलिका डॉ. विद्या येरवडेकर या आहेत.

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
* या संस्थेचे संकेतस्थळ 

वर्ग:भारतातील शैक्षणिक संस्था
वर्ग:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे
वर्ग:पुण्यातील शैक्षणिक संस्था
महाराष्ट्र राज्य तंत्र शिक्षण मंडळ

**महाराष्ट्र राज्य तंत्र शिक्षण मंडळ** हे महाराष्ट्र राज्याचे स्वायत्त शिक्षण मंडळ असून त्याच्या अखत्यारित पदविका शिक्षणक्रम येतात. त्याचे मुख्य कार्यालय पुणे येथे आहे.

वर्ग:महाराष्ट्रातील शैक्षणिक संस्था
डोटेली भाषा

**डोटेली** किंवा **डोतयाली**  ही सुमारे ८,००,००० भाषिकांनी वापरलेली एक हिंद -आर्य भाषा आहे. या भाषेचे बहुतेक भाषिक नेपाळमध्ये राहतात. ती परंपरेने नेपाळी भाषेची पश्चिम बोली मनाली जाते, आणि देवनागरीलिपीत लिहिली जाते. नेपाळमध्ये  नेपाळच्या राज्यघटनेत (२०१५) भाग १ च्या कलम ६ नुसारया भाषेला अधिकृत दर्जा आहे. बैताडेली,बाजहांगी  नेपाळी, दार्चुली आणि डोटेली अशा डोतेलीच्या चार मुख्य बोली आहेत.  या बोलीभाषांमधील परस्पर सुलभता उच्च आहे आणि डोटेलीच्या सर्व बोली भाषा-आधारित सामग्री सामायिक करण्यास सक्षम आहेत. 

## आरंभ आणि इतिहास 
राहुल सांकृत्यायनच्या मते डोटेली ही कुमाऊनी भाषेची एक बोली आहे. ही बोली कुमाऊं प्रांताच्या कत्यूरी राजवंशाच्या काही लोकांनी डोटी मध्ये १७९० पर्यंत राज्य करतांना येथे आणली.  कत्यूरी साम्राज्याचे आठ वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये विभागीकरण झाल्यावर डोटी राजवंशाची  स्थापना झाली.  तथापि, नेपाळमध्ये ती एक नेपाळी बोली म्हणून मानली जाते; स्थानिक  अभ्यासकांने आणि डोटीच्या लोकांने आपली भाषा नेपाळच्या राष्ट्रीय भाषांपैकी एक म्हणून ओळखली जावी अशी मागणी घातली आहे . त्यांच्या या मागणीची दिवसेंदिवस चळवळ वाढत आहे. 

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* इंग्रजी ते नेपाळी कनवर्टर 
* नेपाळी युनिकोडसह टाइप करा 
* नेपाळी युनिकोडमध्ये टाइप करा 
* सरल नेपाळी युनिकोड 
वर्ग:नेपाळच्या भाषा
इंग्रज-मराठा युद्धे

**इंग्रज-मराठा युद्ध** हे भारतीय उपखंडात मराठा साम्राज्य आणि ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी यांच्यात प्रांतावरील हक्कासाठी ही तीन युद्धे होती. ते होते: 

* पहिले इंग्रज-मराठा युद्ध (१७७५-१७८२) 
* दुसरे इंग्रज-मराठा युद्ध (१८०३-१८०५) 
* तिसरे इंग्रज-मराठा युद्ध, याला पिंडारी युद्ध (१८१७-१८१८) म्हणून ओळखले जाते 
वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास
वर्ग:मराठा साम्राज्य सहभागी असलेली युद्धे
वर्ग:ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी सहभागी असलेली युद्धे
देवगड (मध्य प्रदेश)

**देवगड**, हे  भारतीय राज्य मध्य प्रदेश येथील छिंदवाडा जिल्ह्यातील एक गाव आहे. हे छिंदवाडाच्या नैऋत्य दिशेने सुमारे ४१ किमी वर वसले आहे. 

देवघर हे पूर्वी गोंड राज्याची राजधानी होती, जे १७ व्या शतकाच्या उत्तरार्धात आणि १८व्या शतकाच्या उत्तरार्धात प्रसिद्ध झाले. येथील असंख्य विहिरी, टाक्या आणि इमारती दर्शवितात की गोंड राज्याची राजधानी एकदा याच ठिकाणी एका मोठ्या भागात विस्तारली होती. 

## इतिहास 
डावे|इवलेसे|देवगडचा किल्ला

लोकप्रिय परंपरा गोंडच्या आधीच्या गवळी साम्राज्याविषयी सांगते. दंतकथेनुसार गोंड नायक जाटव यांने गोंड राजवंशाची स्थापना केली. जाटव यांचा जन्म एका वालाच्या झाडाखाली एका  कुमारीपोटी झाला आणि जेव्हा त्यांची आई दुपारी काम करायला गेली, तेव्हा उन्हापासून त्यांचे संरक्षण एका नागाने आपले फण काढून केले. जेव्हा ते मोठे झाले तेव्हा तो त्यांच्या बळामुळे ते प्रसिद्ध झाले आणि नंतर रणसुर आणि घनसूर या जुळ्या गवळी राजांच्या सेवेत गेले. यानंतर या राजांना त्यांने तलवारीने मारून त्यांची जागा घेतली आणि ते पहिला गोंड राजा झाले. नागपूर जिल्ह्यातील पाटणसावंगी आणि नगरधन किल्ल्यांचे श्रेय त्यांना दिले जाते. 

देवगडमध्ये गोंड राजांनी इ.स. १०३५ पर्यंत राज्य केले नंतर त्यांच्या पश्चात भिल राजांनी ५० वर्ष (इ.स. १०८५ पर्यंत) राज्य केले. 

१७ व्या शतकाच्या उत्तरार्धात, बख्त बुलंद दिल्लीला गेले, तेथे त्याने मुघल सम्राट औरंगजेबच्या सेवेत प्रवेश केला. त्याने आपल्या लष्करी कर्तृत्वाने सम्राटाची मर्जी मिळविली आणि सम्राटाने त्याला मुसलमान होण्यास उद्युक्त केले. ते दिल्लीहून हिंदू व मुसलमान असे असंख्य कारागीर आणि शेतकरी घेऊन परत आले. त्यांंनी चांदा आणि मंडला या राज्यांवर आपले वर्चस्व वाढवले आणि नागपूर शहरासह अनेक नवीन शहरे व गावे स्थापित केली. 

बख्तबुलंदचे उत्तराधिकारी, चांद सुल्तान याने राज्याची राजधानी देवगडहून नागपूर येथे हलविली. १७३९  मध्ये चांद सुल्तानच्या मृत्यूनंतर त्याच्या वारसा हक्कासाठी संघर्ष झाल्यामुळे मराठा नेते रघुजी भोसले यांनी हस्तक्षेप केला, यावेळी ते मराठा साम्राज्याच्या *पेशव्याच्या* नावाने शेजारच्या वऱ्हाड मध्ये राज्य करत होते. गोंड राज्य मराठा साम्राज्याशी जोडले गेले आणि राघोजीच्या उत्तराधिकारींनी राज्य केले. 

इंग्रज-मराठा युद्धात भोसले राज्याचा इंग्रजांने पराभव करून नागपूर आणि देवगड ब्रिटिश भारताच्या रियासती बनवले. १८५३ मध्ये व्यपगत सिद्धांत वापरून ब्रिटिशांनी नागपूर राज्य ताब्यात घेतले होते आणि हे १८६१ पर्यंत नागपूर प्रांत हा मध्यप्रांत झाले. त्यानंतर हे मध्यप्रांताचा भाग झाले. १९४७ मध्ये भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर मध्यप्रांत हा मध्य प्रदेशचा नवा भाग बनले.

## संदर्भ 
* हंटर, विल्यम विल्सन, सर, वगैरे. (1908). *इम्पीरियल गॅझेटियर ऑफ इंडिया*, खंड १०. १ 190 ०–-१–31१; क्लेरंडन प्रेस, ऑक्सफोर्ड.

वर्ग:मध्य प्रदेश राज्यातील शहरे व गावे
वर्ग:छिंदवाडा जिल्ह्यातील गावे
संदीप विद्यापीठ (नाशिक)

हे महाराष्ट्रातील एक खासगी अथवा स्वयंअर्थसहाय्यित विद्यापीठ आहे.

## स्थान 
त्रिंबक रस्ता, नाशिक

## विभाग 
या विद्यापीठात ९ विद्याशाखा आहेत.
# अभियांत्रिकी व तंत्रज्ञान
# संगणक विज्ञान व अभियांत्रिकी
# डिझाईन
# वाणिज्य व व्यवस्थापन
# औषधनिर्माणशास्त्र
# विधी
# विज्ञान
# फॅशन डिझाईन अँड ब्यूटी 
# इंटेरिअर डिझाईन 

## बाह्य दुवे 
अधिकृत संकेतस्थळ
वर्ग:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे
वर्ग:नाशिक
प्रवरा वैद्यकीय विज्ञान संस्था

**प्रवरा इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल सायन्स युनिव्हर्सिटी** अहिल्यानगर, महाराष्ट्र, भारत येथे आहे. १९७२ मध्ये विठ्ठलराव विखे पाटील यांनी आणि पालकमंत्री ट्रस्टची स्थापना डॉ. बाळासाहेब विखे पाटील यांनी केली होती. यूजीसीने २००३ मध्ये अभिमत विद्यापीठाचा दर्जा दिला. 

## स्थान 
लोणी बुद्रुक, तालुका - राहता, जि. अहिल्यानगर, ४१३७३६  

## विभाग 
या विद्यापीठाची ४ महाविद्यालये व २ केंद्र आहेत.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:अहिल्यानगर
वर्ग:महाराष्ट्रातील शैक्षणिक संस्था
नॅशनल इन्स्टिट्युशनल रँकिंग फ्रेमवर्क

**नॅशनल इन्स्टिट्युशनल रँकिंग फ्रेमवर्क** ( **एनआयआरएफ** ) ही मानव संसाधन विकास मंत्रालय (एमएचआरडी) भारत सरकारच्या उच्च शिक्षण संस्थांचे मानांकन करण्यासाठी स्वीकारलेली एक पद्धत आहे. फ्रेमवर्क एमएचआरडीने मंजूर केले आणि 29 सप्टेंबर २०१५ रोजी मानव संसाधन विकास मंत्री यांनी लाँच केले.  विद्यापीठ आणि महाविद्यालये, अभियांत्रिकी संस्था, व्यवस्थापन संस्था, औषधनिर्माणशास्त्र संस्था आणि वास्तुविद्या संस्था जसे त्यांच्या कार्यक्षेत्रांवर अवलंबून वेगवेगळ्या प्रकारच्या संस्थांसाठी स्वतंत्र रँकिंग आहेत. संसाधने, संशोधन आणि भागीदार समज यासारख्या रँकिंग हेतूंसाठी फ्रेमवर्क अनेक मापदंडांचा वापर करते. या पॅरामीटर्सचे पाच क्लस्टरमध्ये वर्गीकरण केले गेले आहे आणि या क्लस्टर्सना काही विशिष्ट वजन दिले गेले आहेत. वेटेज संस्थेच्या प्रकारावर अवलंबून असतात. पहिल्या मानांकनात सुमारे 3500 संस्थांनी स्वेच्छेने सहभाग घेतला.  

## टीका 
यादृष्टीने अपूर्ण, विसंगत आणि सीमा नसल्याबद्दल या यादीवर टीका केली गेली.  भारतीय तंत्रज्ञान संस्था (बीएचयू) वाराणसीने एनआयआरएफ रँकिंगवर अपूर्ण आकडेवारीवर आधारित असल्याचा आरोप करत आक्षेप नोंदविला.  

वर्ग:भारतातील शैक्षणिक संस्था
ॲमिटी युनिव्हर्सिटी (मुंबई)

**अ‍ॅमिटी युनिव्हर्सिटी, मुंबई** हे महाराष्ट्रातील एक *खासगी विद्यापीठ आहे.*

## स्थान 
मुंबई-पुणे द्रुतगतीमार्गालगत, भातन, ता. पनवेल, जि. रायगड ४१०२०६   

## बाह्य दुवे 
अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे
छत्रपती शिवाजी महाराज विद्यापीठ

**छत्रपती शिवाजी महाराज विद्यापीठ** हे महाराष्ट्रातील एक खासगी विद्यापीठ आहे 

## स्थान 
जुना मुंबई-पुणे महामार्ग, टोलनाक्याजवळ, शेडुंग ता. पनवेल, जि. रायगड ४१०२०६ 

## विभाग 
या विद्यापीठात ६ विद्याशाखांतर्गत १९ विभाग आहेत.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे
फ्लेम विद्यापीठ

**फ्लेम विद्यापीठ** हे महाराष्ट्राच्या पुणे शहरातील एक खाजगी विद्यापीठ आहे.

## स्थान 
लवळे, जि. पुणे

## विभाग 
या विद्यापीठात ४ संकुलांतर्गत १० विभाग आहेत.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील शैक्षणिक संस्था
संजय घोडावत विद्यापीठ

**संजय घोडावत विद्यापीठ** हे महाराष्ट्राच्या कोल्हापूर शहरातील एक खाजगी विद्यापीठ आहे.
## विभाग 
* आर्किटेक्चर स्कूल 
* स्कूल ऑफ कॉमर्स अँड मॅनेजमेन्ट 
* लिबरल आर्ट्स स्कूल 
* विज्ञान शालेय 
* तंत्रज्ञान स्कूल 

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:कोल्हापूर
वर्ग:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे
डी.वाय. पाटील एज्युकेशन सोसायटी

**डी.वाय. पाटील एज्युकेशन सोसायटी** हे महाराष्ट्रातील एक अभिमत विद्यापीठ आहे.

## स्थान 
८६९, इ, डी.वाय. पाटील विद्यानगर, कसबा बावडा, जि. कोल्हापूर, ४१६००६

## विभाग 
या विद्यापीठाचे ३ संकुल आहेत.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:कोल्हापूर
वर्ग:महाराष्ट्रातील शैक्षणिक संस्था
डॉ. डी.वाय. पाटील विद्यापीठ

**डॉ. डी.वाय. पाटील विद्यापीठ** हे महाराष्ट्राच्या पिंपरी-चिंचवड शहरातील एक अभिमत/खाजगी विद्यापीठ आहे.

## स्थान 
संत तुकाराम नगर, पिंपरी, पुणे ४११०१८

## विभाग 
या विद्यापीठाची ७ महविद्यालये, १ संकुल व १ संस्था आहे.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:महाराष्ट्रातील शैक्षणिक संस्था
स्पायसर ॲडव्हेंटिस्ट विद्यापीठ

**स्पायसर ॲडव्हेंटिस्ट विद्यापीठ** हे महाराष्ट्राच्या पुणे शहरातील एक विद्यापीठ आहे. याचे आवार औंध भागात पुणे विद्यापीठाच्या आवाराला लागून आहे.

## बाह्य दुवे 
* स्पायसर विद्यापीठाची अधिकृत वेबसाइट 
* यूट्यूब वर स्पायसर 
* स्पायसर फोटो 
* फ्लिकरमधील स्पायसर कॉलेज 

वर्ग:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे
वर्ग:पुण्यातील शैक्षणिक संस्था
सिंबायोसिस स्किल्स अँड ओपन विद्यापीठ

**सिंबायोसिस स्किल्स अँड प्रोफेशनल युनिव्हर्सिटी** (पूर्वीचे सिंबायोसिस स्किल अँड ओपन युनिव्हर्सिटी) हे महाराष्ट्राच्या पुणे शहरातील एक विद्यापीठ आहे. 

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:पुण्यातील शैक्षणिक संस्था
अजिंक्य डी.वाय. पाटील विद्यापीठ

**अजिंक्य डी.वाय. पाटील विद्यापीठ** हे महाराष्ट्राच्या पुणे शहरातील एक खासगी विद्यापीठ आहे.

## स्थान 
चऱ्होली बुद्रुक, लोहगाव, जिल्हा पुणे, ४१२१०५

## विभाग 
या विद्यापीठात ९ संकुल आहेत.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:पुण्यातील शैक्षणिक संस्था
वर्ग:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे
दत्ता मेघे इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल सायन्स

**दत्ता मेघे इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल सायन्स** महाराष्ट्राच्या वर्धा जिल्ह्यातील एक अभिमत विद्यापीठ आहे.

## स्थान 
सावंगी (मेघे), वर्धा, ४४२००४

## विभाग 
या विद्यापीठाची ४ संकुले असून १ औषधनिर्माणशास्त्र महाविद्यालय आहे.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे
कृष्णा वैद्यकीय विज्ञान संस्था

**कृष्णा वैद्यकीय विज्ञान संस्था** महाराष्ट्राच्या सातारा जिल्ह्यातील एक अभिमत विद्यापीठ आहे.

## स्थान 
मलकापूर, ता. कराड जि. सातारा ४१५५३९

## विभाग 
या विद्यापीठाच्या ५ विद्याशाखा व १ औषधनिर्माणशास्त्र विभाग आहे.

## मानांकन 
२०२० मध्ये एन.आय.आर.एफ. द्वारे कृष्णा इंस्टिट्यूट ऑफ मेडिकल सायन्सेस भारतामध्ये वैद्यकीय गटामध्ये ३७ व्या क्रमांकावर होते. 

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:महाराष्ट्रातील शैक्षणिक संस्था
एमआयटी कला, डिझाईन आणि तंत्रज्ञान विद्यापीठ

**एमआयटी आर्ट डिझाइन व तंत्रज्ञान विद्यापीठ** हे महाराष्ट्रातील एक खासगी अथवा स्वयंअर्थसहय्यित विद्यापीठ आहे.

एमआयटी ग्रुप ऑफ इन्स्टिट्यूशन्सने २००४ मध्ये लोणी काळभोर येथे एक परिसर स्थापित केला. एमआयटी आर्ट, डिझाईन अँड टेक्नॉलॉजी युनिव्हर्सिटी कायदा, २०१५ च्या तरतुदींनुसार जून २०१६ मध्ये या कॅम्पसला एक वेगळे विद्यापीठ, एमआयटी-एडीटी म्हणून समाविष्ट केले गेले.   

२०१६ मध्ये एमआयटी इंस्टिट्यूट ऑफ डिझाईनची एमआयटी युनिव्हर्सिटी, पुणे येथे समावेश करण्यात आला, त्यानंतर स्कूल ऑफ इंजीनियरिंग २०१७ मध्ये आला. 

## शैक्षणिक 
संस्था पदवीधर आणि पदव्युत्तर स्तराचे अभ्यासक्रम अर्थातच ग्रॅज्युएट डिप्लोमा प्रोग्राम (जीडीपी)  पोस्ट ग्रॅज्युएट डिप्लोमा प्रोग्राम (पीजीडीपी)  देते. 

## संकुल 
* एमआयटी इन्स्टिट्यूट ऑफ डिझाईन (एमआयटीआयडी)ची स्थापना 2006: औद्योगिक, संप्रेषण आणि फॅशन डिझाइनमधील पदवी आणि पदव्युत्तर कार्यक्रम.  
* ललित कला व उपयोजित संकुल.
* एमआयटी इंटरनॅशनल स्कूल ऑफ ब्रॉडकास्टिंग Journalण्ड जर्नलिझम (एमआयटी-आयएसबीजे) ने २००:ची स्थापना केली: मास कम्युनिकेशन्स आणि जर्नलिझममधील पोस्ट ग्रॅज्युएट प्रोग्राम. 
* एमआयटी स्कूल ऑफ अभियांत्रिकी: संगणक अभियांत्रिकी, एरोस्पेस अभियांत्रिकी, मेकाट्रॉनिक्स अभियांत्रिकी, ऊर्जा अभियांत्रिकी, सिव्हिल अभियांत्रिकी, आयटी अभियांत्रिकी आणि इलेक्ट्रॉनिक व संप्रेषण अभियांत्रिकीमधील प्रोग्राम्स.  
* अन्न तंत्रज्ञान महाविद्यालय  
* स्कूल ऑफ म्युझिक अँड परफॉर्मिंग आर्ट्स, लता मंगेशकर यांनी व्यवस्थापित केले  
* स्कूल अँड टेलिव्हिजन, जब्बार पटेल यांनी व्यवस्थापित केले 

## सुविधा  
कॅम्पस १२० एकर मोठा आहे आणि ,000,००० विद्यार्थी कॅम्पसच्या निवासस्थानी राहतात.   

शैक्षणिक शाखा वर्ग आणि स्टुडिओ जागा, एकाधिक संगणक प्रयोगशाळा, पारंपारिक साधने एक मॉडेल शॉप तसेच जलद प्रोटोटाइप तंत्रज्ञान (मल्टी-isक्सिस सीएनसी, लेसर-कटिंग आणि 3 डी प्रिंटिंगचे अनेक प्रकार), चित्रकला सुविधा ठेवतात. 

विद्यापीठात क्रीडा सुविधा (ऑलिम्पिक आकाराचा जलतरण तलाव, व्यायामशाळा, फुटबॉल मैदान, क्रिकेट मैदान), एक संपूर्ण कर्मचारी वर्ग असलेले रुग्णालय, अधिवेशन केंद्र व मैदाने आहेत. 

## पुरस्कार 
* २०१७:: असोसिएटेड चेंबर्स ऑफ कॉमर्स इंडिया (असोचेम) तर्फे सर्वोत्कृष्ट विद्यापीठ कॅम्पस पुरस्कार  

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:महाराष्ट्रातील शैक्षणिक संस्था
केंद्रीय मत्स्यविज्ञान शिक्षण संस्था

केंद्रीय मत्स्यविज्ञान शिक्षण संस्था (**सीआयएफई**) हे महाराष्ट्रातील एक अभिमत विद्यापीठ आहे. जगभरातील मत्स्यपालन आणि मत्स्यपालनाच्या विकासास माजी विद्यार्थ्यांनी सहाय्य करून मानवी संसाधन विकासात चार दशकांहून अधिक काळ सीआयएफईचे नेतृत्व केले आहे आणि संशोधन आणि तांत्रिक प्रगतीमध्ये त्याच्या पतात उल्लेखनीय योगदान दिले आहे. 

भारतीय कृषी संशोधन परिषद (आयसीएआर) अंतर्गत कार्यरत असणाऱ्या चार विद्यापीठांपैकी हे एक विद्यापीठ आहे (अन्य तीन - भारतीय पशुवैद्यकीय संशोधन संस्था (आयव्हीआरआय), राष्ट्रीय दुग्ध संशोधन संस्था (एनडीआरआय) आणि भारतीय कृषी संशोधन संस्था (आयएआरआय) आहेत )

## स्थान 
अंधेरी (पश्चिम), मुंबई ४०००६१ 

## शैक्षणिक विभाग 
सीआयएफई अंतर्गत एकूण पाच केंद्रे कार्यरत आहेत ज्यात हरियाणा राज्यातील लाहली येथील आयसीएआर सीआयएफई रोहतक केंद्र, पश्चिम बंगाल राज्यातील कोलकाता, आंध्र प्रदेश राज्यातील काकीनाडा, मध्य प्रदेश राज्यातील पॉवरखेडा आणि बिहार राज्यातील मोतिहारी यांचा समावेश आहे. 
## इतिहास 
डॉ. दत्तात्रय वामन बाळ यांनी मुंबईत या अभिमत मत्स्य विद्यापीठाची स्थापना केली. मत्स्यव्यवसाय क्षेत्रातील वाढत्या आव्हानांना सामोरे जाण्यासाठी मत्स्यव्यवसाय व्यावसायिकांना कुशल प्रशिक्षण आणि शिक्षण देण्यासाठी १९६१ मध्ये सीआयएफईची स्थापना एक प्रशिक्षण केंद्र म्हणून करण्यात आली. जवळपास वीस वर्षांचे प्रयत्न विचारात घेतल्यावर **केंद्रीय मत्स्यविज्ञान शिक्षण संस्था** भारतीय कृषी संशोधन परिषदेच्या प्रशासकीय नियंत्रणाखाली आली. त्यानंतर १९८९ मध्ये विद्यापीठ अनुदान आयोगाने त्याला अभिमत विद्यापीठाचा दर्जा प्रदान केला.  अशाच प्रकारे, या संस्थेने संशोधन व शिक्षण या दोन्हीही तरतुदींचा तिच्या आदेशात समावेश केला. त्यानंतर त्यांनी भारतातील मत्स्यपालन शिक्षणाच्या गुणवत्तेत समृद्ध होण्यासाठी महत्त्वपूर्ण योगदान दिले आहे.  उच्च शिक्षण प्राधिकरण, विद्यापीठ अनुदान आयोग, १० नोव्हेंबर २०१७ च्या पत्राप्रमाणे विद्यापीठ हा शब्द या संस्थेच्या नावावरून वगळला गेला आणि त्याऐवजी अभिमत विद्यापीठ असल्याचे नाव देण्यात आले.  

## शिक्षणक्रम 
हे विद्यापीठ मत्स्य विज्ञान शाखांच्या विशेष शाखांमध्ये पदव्युत्तर पदवी (मास्टर ऑफ फिशरीज सायन्स - एमएफएससी) आणि विद्यावाचस्पती (पीएचडी) शिक्षणक्रम उपलब्ध करते, संशोधन करते, क्षमता वाढविण्याचे कार्यक्रम आयोजित करते आणि विकास संस्था, मत्स्यपालक, शेतकरी आणि उद्योजकांना तांत्रिक सहाय्य आणि सल्लामसलत पुरवते. समर्पित वैज्ञानिक आणि अत्याधुनिक पायाभूत सुविधा सुविधांच्या पथकासह, हे विद्यापीठ मत्स्यपालन आणि जलचर्या आधारित शाश्वत ग्रामीण जीवनमान तयार करण्यासाठी आणि अन्न व पौष्टिक सुरक्षेची खात्री करण्यासाठी ज्ञानाच्या नेतृत्वात क्रांतीची भागीदारी करीत आहे. 

## बाह्य दुवे 
अधिकृत संकेतस्थळ  

## संदर्भ 
वर्ग:मुंबईमधील शैक्षणिक संस्था
पद्मश्री डॉ. डी.वाय. पाटील विद्यापीठ

पद्मश्री डाॅ. डी.वाय. पाटील विद्यापीठ हे महाराष्ट्रातील एक खाजगी अभिमत विद्यापीठ आहे.

## स्थान 
विद्यानगर (नेरूळ-नवी मुंबई ४००७०६)

## संकुल 
या विद्यापीठात एकूण १३ संकुले आहेत.

# ऑक्युपेशनल थेरपी
# आदरातिथ्य व पर्यटन
# अभियांत्रिकी
# आयुर्वेद
# औषधिनिर्माणशास्त्र
# जैवतंत्रज्ञान आणि जैवमाहितीशास्त्र
# दंतचिकित्सा
# फ़िजिओथेरपी
# रुग्णशुश्रूषा
# विधी
# वैद्यकशास्त्र
# व्यवस्थापन
# स्थापत्य

## बाह्य दुवे 
अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे
लोणेरे

**लोणेरे** हे महाराष्ट्राच्या रायगड जिल्ह्यातील एक गाव आहे. येथे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर तंत्रज्ञान विद्यापीठ आहे.

** लोणेरे** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील माणगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
## हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.

## लोकजीवन
## प्रेक्षणीय स्थळे
## नागरी सुविधा
## जवळपासची गावे
## संदर्भ
# व्हिलेजइन्फो.इन
# सेन्सस२०११.को.इन
# टूरिझम.गव्ह.इन
#.https://www.incredibleindia.org/
#.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
# मॅप्सऑफइंडिया.कॉम

वर्ग:माणगाव तालुक्यातील गावे
वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
एमजीएम आरोग्य विज्ञान संस्था

**एमजीएम आरोग्य विज्ञान संस्था** महाराष्ट्राच्या मुंबई शहरातील एक अभिमत विद्यापीठ आहे.

## स्थान 
एम.जी.एम. आवार, सेक्टर-१८, कामोठे, नवी मुंबई

## विभाग 
या विद्यापीठाचे १ विभाग, २ संकुल व २ महाविद्यालये आहेत.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:मुंबईमधील शैक्षणिक संस्था
होमी भाभा राष्ट्रीय संस्था

**होमी भाभा राष्ट्रीय संस्था** (**एचबीएनआय**) हे महाराष्ट्रातील एक अभिमत विद्यापीठ आहे जे अणु उर्जा विभागाने स्थापित केले आहे. हे त्याच्या अनेक घटक संस्थांच्या शैक्षणिक कार्यक्रमांना एकत्रित करते. 

## स्थान 
दुसरा मजला, बी.ए.आर.सी. ट्रेनिंग स्कूल कॉम्प्लेक्स, अणुशक्तीनगर, मुंबई 

## मानांकन 
भारतात अभिमत विद्यापीठांची मानव संसाधन विकास मंत्रालयाने तीन श्रेणींमध्ये विभागणी करण्यात आली आहे ज्यात हे सर्वोत्तम अशा 'अ' श्रेणीत मानांकित केले गेले आहे.  

"केंद्रीय शिक्षण संस्था (प्रवेशात आरक्षण) अधिनियम, २००६"च्या कलम ४ (बी) नुसार होमी भाभा राष्ट्रीय संस्था, मुंबई आणि त्यातील घटक संघटना ही उत्कृष्ट संस्था आहेत.  

नॅकने या विद्यापीठाला १० मे, २०२० पर्यंत वैध 'अ' दर्जा ४ गुणांच्या प्रमाणात ३.३३ च्या सीजीपीएसह मान्यता दिली आहे. 

## शैक्षणिक घटक 
या विद्यापीठाच्या भारतात एकूण ११ संस्था आहेत.

## बाह्य दुवे 
अधिकृत संकेतस्थळ 

## संदर्भ 
वर्ग:मुंबईमधील शैक्षणिक संस्था
मुधोजी भोसले

**प्रथम मुधोजी भोसले** हे १७७२ ते १७८८ पर्यंत नागपूर राज्याचे राज्यकर्ते होते.

## राज्य 
१७७२ ते १७८८ पर्यंत त्यांनी राज्य केले. १७८५ मध्ये त्यांनी पेशव्याशी केलेल्या कराराच्या माध्यमातून मंडला आणि उच्च नर्मदा खोरे नागपूर राज्यात जोडली.
 मुधोजी हे इंग्रजांच्या पसंतीस उतरले होते.

## मृत्यू 
मुधोजी यांचे मे  १७८८ मध्ये एका आजाराने निधन झाले. 

## हे सुद्धा पहा 
* दुसरे मुधोजी भोसले

## संदर्भ 
वर्ग:नागपूरचा इतिहास
वर्ग:नागपूरचे राजे
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रासायनिक तंत्रज्ञान संस्था

**रसायन तंत्रज्ञान संस्था** महाराष्ट्राच्या मुंबई शहरातील एक अभिमत विद्यापीठ आहे. 

## स्थान 
नाथालाल पारेख मार्ग, माटुंगा, मुंबई ४०००१९

## इतिहास 
### सांस्थपन
१९२१ मध्ये सर एम.  विश्वेश्वरय्या समितीने मुंबई विद्यापीठ येथील तंत्रज्ञान विद्याशाखेची संस्था आणि मुंबईतील तंत्रज्ञान महाविद्यालयाची शिफारस केली.

### विभाग 
ICT मध्ये स्पेशलायझेशन आहे आणि खालील क्षेत्रांमध्ये अनेक अभ्यासक्रम चालवतात:
### प्राध्यापक आणि विद्यार्थी समर्थन 
ICT ने १०८ प्राध्यापकांची (२९ प्राध्यापक, ३८ सहयोगी प्राध्यापक आणि ४१ सहाय्यक प्राध्यापक) आणि २४० सहाय्यक कर्मचारी यांची पदे मंजूर केली आहेत. येथे ११४ व्हिजिटिंग फॅकल्टी (जे विशेषतः उद्योग संशोधक असतात), ७ एमेरिटस फॅकल्टी आणि ४ सहायक आहेत.

### रांकिंग्ज 
जॉर्जिया इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजीच्या प्रो. ज्युड सॉमरफेल्ड यांनी २०१३ मध्ये केलेल्या सर्वेक्षणात, संशोधन मानके आणि संशोधनाच्या परिणामांवर आधारित, आयसीटीला जगातील चौथ्या क्रमांकाचे स्थान मिळाले. २०२० मधील अटल रँकिंग ऑफ इन्स्टिट्यूशन्स ऑन इनोव्हेशन अचिव्हमेंट्स (ARIIA) रँकिंगमध्ये सार्वजनिक विद्यापीठांमध्ये ते प्रथम क्रमांकावर होते. २०२१ मध्ये, राष्ट्रीय मूल्यांकन आणि मान्यता परिषद (NAAC) ने टाटा सामाजिक विज्ञान संस्था (TISS) सोबत महाराष्ट्र मधील शीर्ष 3 संस्थांमध्ये ICTला स्थान दिले.  टाटा इन्स्टिट्यूट ऑफ फंडामेंटल रिसर्च (TIFR).

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:मुंबईमधील शैक्षणिक संस्था
वर्ग:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे
मिलिंद माने

डॉ. **मिलिंद माने** (जन्म ३ डिसेंबर १९७०) १३ व्या महाराष्ट्र विधानसभेचे सदस्य होते . त्यांनी नागपूर उत्तर विधानसभा मतदार संघाचे प्रतिनिधित्व केले. ते भारतीय जनता पक्षाचे नेते आहेत. माने २०१२ मध्ये नागपूर महानगरपालिकेत नगरसेवक होते , नगरसेवक म्हणून त्यांनी भारतीय रिपब्लिकन पक्ष आघाडीचे प्रतिनिधित्व करत नगरपालिका निवडणूक अयशस्वीपणे हरले. माने हे वैद्यकीय डॉक्टर आहेत.

## सुरुवातीचे जीवन 
माने यांचा जन्म अकोला जिल्ह्यातील पारस गावात झाला. त्यांचे वडील भारतीय रेल्वेमध्ये गेटमॅन होते, त्यांना दारूचे व्यसन होते ज्यामुळे त्यांचे कुटुंब दारिद्र्यात बुडलेले होते. या दरिद्रीमुळे त्यांच्या आईला कामगार म्हणून काम करून कौटुंबिक उत्पन्नाची पूर्तता करावी लागली. दारिद्र्याने मानेंना लहानपणीच विविध प्रकारचे शेती, नोकरी, कामकाजाची कामे करण्यास भाग पाडले आणि एका वेळी त्यांना अनेक दिवस भीक सुद्धा मागावी लागली. त्यांनी दंतचिकित्साचा अभ्यास सहा महिन्यांपर्यंत केला, तथापि त्यांनी इंदिरा गांधी शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालयात प्रवेश मिळवून वैद्यकीय शिक्षण घेऊन  एमबीबीएस पदवी मिळविली. त्यानंतर त्यांनी एमडी पदवी मिळविली.

## राजकीय कारकीर्द 
### पद  
#### भाजपमध्ये 
* नितीन राऊत यांना हरवून २०१४ माने आमदार झाले 

#### विधिमंडळ 
* २०१४ मध्येमहाराष्ट्र विधासभेत भारतीय जनता पक्षाचे आमदार झाले  
 माने हे या भागातील भारतात समलैंगिक, उभयलैंगिक व परलैंगिक लोकांच्या हक्कांचे मुखर समर्थक आहेत. शाळेत लैंगिक शिक्षणाचे महत्त्व आणि एलजीबीटीक्यू समुदायाविरूद्ध भेदभाव याविषयी तो विविध एलजीबीटीक्यू कार्यक्रमांमध्ये ते बोलले आहेत. उत्तर नागपूरचे आमदार असताना त्यांनी २०१६ मध्ये नागपुरात ऑरेंज सिटी एलजीबीटीक्यू प्राइड मार्चला हिरवा झेंडा दाखविला.

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म
वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य
वर्ग:नागपूर उत्तरचे आमदार
वर्ग:नागपूर मधील राजकारणी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार
लोथा भाषा

**लोथा भाषा** ही चीन-तिबेटभाषासमूहातील  भाषा आहे जी भारताच्या पश्चिम-मध्य नागालँडच्या वोखा जिल्ह्यात सुमारे १,८०,००० लोक बोलतात .वोखा जिल्ह्यात पंगती, मराजू (मेरपाणी), एंगलान, बागटी (पाकटी) आणि इतर अशी ११४हून अधिक गावे आहेत जिथे ही भाषा मोठ्या प्रमाणावर बोलली आणि अभ्यासली जाते. 

## नावे 
या भाषेला विकल्पाने चिझीमा, चोईमी, ह्लोता, क्यॉंग, ल्होता, लोथा, लुथा, मिलकाई, चिनदीर, आणि एथनोलॉग (Ethnologue) या वार्षिक नियतकालिकात लिहिल्याप्रमाणे चोंची असेसुद्धा म्हणतात. 

## बोलणे 
एथनोलॉगनुसार लोथा भाषेच्या या बोली आहेत. :
* लिव्हे 
* त्सनत्सु 
* न्ड्रेंग 
* क्यॉंग 
* क्यो 
* क्यॉन 
* क्यूऊ 

भाषाशास्त्रज्ञ जॉर्ज अब्राहम गॅरिसन यांनी भारतातील भाषांच्या विविध शाखांचे विश्लेषण केले आणि पश्चिमेकडील नागा, पूर्व नागा आणि मध्य नागा या तीन गटांमध्ये विविध नागा भाषांचे वर्गीकरण केले.  लोथा भाषा ही आओ, सांगताम आणि यिमचुंग्रुसोबत मध्य नागा गटात आहे .  

## रूढ लेखन आणि साहित्य 
१९ व्या शतकाच्या उत्तरार्धात ब्रिटिश आणि अमेरिकन मिशनऱ्यांनी सुरू केलेल्या लॅटिन लिपीमध्ये लोथा लिहिली जाते. लोथा माध्यमातून नागालँड राज्यात पदव्युत्तर स्तरापर्यंतचे शिक्षण मिळते. लोथा भाषेत बायबलचे भाषांतर करण्यात आले आहे. त्यामुळे भाषेच्या शब्दसंग्रहात लक्षणीयरीत्या भर पडली. लोथा भाषेवर आसामी भाषेचा आणि हिंदीचा प्रभाव आहे. 

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
*  . 
* चीन-तिबेटियन भाषा 
* लुप्तप्राय भाषा प्रकल्प: लोथा नागा  
वर्ग:भारतामधील भाषा
वर्ग:चिनी-तिबेटी भाषासमूह
पार्थ भालेराव

**पार्थ भालेराव** हे एक मराठी व हिंदी चित्रपट बालकलाकार व अभिनेते आहेत.

## परिचय 
पार्थ भालेराव याचे शिक्षण  न्यू इंग्लिश स्कूल, रमणबाग येथे झाले. पाचवीत असताना तो शाळेची सहलीला गेला होता.

## चित्रपट 
## पुरस्कार 
# राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार (२०१५) 
# गिल्ड पुरस्कार (२०१५) - सर्वश्रेष्ठ बाल 
# लाईफ ओके स्क्रीन पुरस्कार
# मिफ्टा पुरस्कार
# कसबा पुरस्कार
# सामाजिक कृतज्ञता पुरस्कार
# ज्ञानेश्वरी पुरस्कार
# शाहू मोडक पुरस्कार

## बाह्य दुवे 
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:मराठी अभिनेते
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
कोयकलम

भेटकलमाने अथवा व्हेनीर पद्धतीने आंब्याची कलमे करतात. ह्या पद्धती थोड्या अवघड व कठीण आहेत. म्हणून आंब्याची कोय कलम करण्याची नवीन पद्धत शोधून काढण्यात आली आहे. ही  पद्धत किफायतशीर आहे कारण ती साधी व सोपी असल्याने शेतकरी स्वतः कलमे तयार करू शकतात. एका वर्षात ही कलमे लागवडीस योग्य होतात. कलमाचा जोड चांगला होत असल्याने ती जोमाने वाढतात. ही कलमे जुने ते ऑगस्टपर्यंत करीत असल्याने मातृवृक्षाच्या काड्यांची कमतरता नसते. साधारण ७० % कलमे यशस्वी होतात.

वर्ग:शेतीपूरक व्यवसाय
वर्ग:कलमाचे प्रकार
नरसी मोनजी व्यवस्थापन संस्था

**नरसी मोनजी व्यवस्थापन संस्था** हे महाराष्ट्राच्या मुंबई शहरातील एक अभिमत विद्यापीठ आहे.

## स्थान 
मेहता मार्ग, विलेपार्ले (पश्चिम) मुंबई ४०००५६

## संकुल 
एकूण १७ संकुले आणि ९ उत्कृष्ट केंद्र आहेत.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:मुंबईमधील शैक्षणिक संस्था
आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, १९७६

## मोसम आढावा 
## जून
### वेस्ट इंडीजचा इंग्लंड दौरा
### ऑस्ट्रेलिया महिलांचा इंग्लंड दौरा
वर्ग:इ.स. १९७६ मधील क्रिकेट
भारतीय माहिती तंत्रज्ञान संस्था (पुणे)

इवलेसे|आयआयआयटी पुणे बॉईज वसतिगृह
**इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ इन्फॉरमेशन टेक्नॉलॉजी, पुणे** (आयआयआयटीपी) भारतीय माहिती तंत्रज्ञानातील भारतीय शिक्षण संस्थांपैकी एक आहे, माहिती तंत्रज्ञानावर लक्ष केंद्रित करणाऱ्या भारतातील उच्च शिक्षण संस्थाचा एक गट आहे. याची स्थापना २०१६ साली झाली होती. याची स्थापना भारत सरकारच्या मानव संसाधन विकास मंत्रालयाने केली आहे. एका वर्षात सुमारे ४०० विद्यार्थी या महाविद्यालयातून शिक्षण घेतात. अनुपम शुक्ला आयआयआयटीपीचे संचालक आहेत.सन २०१६  मध्ये हे महाविद्यालय स्थापन झाल्यामुळे त्याची पहिली तुकडी सन २०२० मध्ये पास होईल.

## स्थान 
आयआयआयटीपी हे पुणे, महाराष्ट्रात असून जुलै २०१६ पासून या शैक्षणिक सत्राची सुरुवात झाली. या महाविद्यालयाचा परिसर बोपदेव घाट, कोंढवा अनेक्सी, येवलेवाडी, पुणे येथे आहे. हे महाविद्यालय पुणे रेल्वे स्थानकापासून १५ कि.मी. अंतरावर आहेपुणे, बोसदेव घाट, येवलेवाडी, पिसोली, पुणे या सुंदर पायथ्याशी असलेल्या केजेईआयच्या ट्रिनिटी कॅडमी ऑफ इंजिनीअरिंगच्या तात्पुरत्या परिसरातून ही संस्था कार्यरत आहे.हे पुणे विमानतळापासून २१ कि.मी. अंतरावर असून कात्रज बस स्टँडपासून ४.४ किमी अंतरावर आहे.

## स्थापना 
आयआयटीपीला भारत सरकारच्या (जीओआय) मानव संसाधन विकास मंत्रालयाने (एमएचआरडी) मान्यता दिली. आयआयआयटीपी सार्वजनिक-खासगी भागीदारी (पीपीपी) तत्त्वावर स्थापन केली गेली आहे. पन्नास टक्के पदे एमएचआरडीकडे आहेत तर 35 टक्के हिस्सा महाराष्ट्र सरकारकडे आहे; बाकीचे उद्योग रोल्टा आणि हबटाउन लिमिटेड यांच्याकडे आहेत.

## शैक्षणिक 
आयआयटी पुणे बीटेक संगणक विज्ञान व अभियांत्रिकी (सीएसई), आणि बीटेक इलेक्ट्रॉनिक्स व कम्युनिकेशन अभियांत्रिकी (ईसीई) हे दोन अभ्यासक्रम उपलब्ध करते ज्यामध्ये सीएसईमध्ये १५० विद्यार्थी आणि ईसीईमधील ७५  विद्यार्थ्यांची क्षमता आहे. या महाविद्यालयातील प्रवेश संयुक्त सीट वाटप प्राधिकरण (जोएसएए)च्या माध्यमातून घेतले जाते.

## बाह्य साइट 
आयआयटीपी वेबसाइट

## संदर्भ 
वर्ग:पुण्यातील शैक्षणिक संस्था
सरोज खान

इवलेसे|सरोज खान
**सरोज खान** (२२ नोव्हेंबर, १९४८:मुंबई, महाराष्ट्र, भारत - ३ जुलै, २०२०) या हिंदी चित्रपटसृष्टीतली नृत्य दिग्दर्शिका होत्या. खान यांनी दिग्दर्शक बी. सोहनलाल यांच्याकडून नृत्यदिग्दर्शनाचे प्रशिक्षण घेतले होते.

वयाच्या तिसऱ्या वर्षी खान यांनी हिंदी सिनेसृष्टीत पदार्पण केले. सुरुवातीला बाल कलाकार म्हणून काम केले आणि त्यानंतर त्यांनी पार्श्वभूमितील नर्तिका म्हणून काम केले. खान यांनी सन १९७४मध्ये त्यांनी साहाय्यक दिग्दर्शक म्हणून गीता मेरा नाम या चित्रपटासाठी काम केले होते.

खान यांनी हिंदी सिनेसृष्टीत सुमारे पाच दशके नृत्यदिग्दर्शक म्हणून काम केले. श्रीदेवीपासून माधुरी दीक्षितपर्यंतच्या अनेक अभिनेत्रींना त्यांनी दिग्दर्शन केले. श्रीदेवीचे ‘‘हवा हवाई…‘’ आणि माधुरी दीक्षितचे ‘‘धक धक करने लगा…‘’ या गाण्यातील नृत्यांना खान यांचे दिग्दर्शन होते. ही गाणी आणि त्या गाण्यांतील नृत्ये आजही लोकप्रिय आहेत.

खान यांनी त्यांच्या कार्यकाळात सुमारे २०००हून अधिक गाण्यांचे नृत्यदिग्दर्शन केले. २०१९मध्ये प्रदर्शित झालेल्या माधुरी दीक्षितच्या कलंक चित्रपटातील ‘‘तबाह हो गये…’‘ या गाण्याचे केलेले नृत्यदिग्दर्शन सरोज खान यांचे अखेरचे होते. खान यांना तीन वेळा राष्ट्रीय पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते. त्यांच्या लोकप्रिय गाण्यांच्या यादीत मिस्टर इंडिया (१९८७) चित्रपटातील ‘‘हवा हवाई…’‘, तेजाब चित्रपटातील (१९८८) ‘‘एक दो तीन…’‘, बेटा चित्रपटातील (१९९२) ‘‘धक धक करने लगा…‘’ आणि देवदास चित्रपटातील (२००२) चित्रपटातील ‘‘डोला रे डोला’‘ आदींचा समावेश होतो.

वर्ग:हिंदी नृत्य दिग्दर्शक
वर्ग:इ.स. १९४८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सकल देशांतर्गत उत्पादन

**सकल देशांतर्गत उत्पादन** (जीडीपी) हे देशात निर्माण झालेली सर्वच उत्पादने आणि सेवा यांची ठराविक कालावधीसाठी एकत्रित केलेली ठराविक चलनातील आकडेवारी होय.

## सकल देशांतर्गत उत्पादन ( जीडीपी)ची मोजणी 
जीडीपीची मोजणी ही भारतात खालील सुत्राप्रमाणे केली जाते.
जीडीपी = खासगी उपयोग + त्यामध्ये झालेली एकूण गुंतवणूक + सरकारी गुंतवणूक + सरकारी खर्च + (निर्यात - आयात)

## संदर्भ
अभिव्यक्तिवाद

**अभिव्यक्तिवाद** (Expressionism/एक्सप्रेशनिझम):  कोणत्याही विषयाचा कलावंताला जो अंतःप्रत्यय येतो, त्याची प्रामाणिकपणे केलेली सारमय अभिव्यक्ती. एकाच कलाविषयाचा अंतःप्रत्यय भिन्नभिन्न कलावंतांना भिन्नभिन्न प्रकारे येऊ शकतो. तो अंतःप्रत्यय कलाविषयाच्या इंद्रियगोचर वास्तविक स्वरूपाहून वेगळा असू शकतो. हे वेगळेपण व्यक्त करण्याकरिता वास्तविक विषयाचे चित्रण वा आविष्कार वास्तविकापासून दूर गेलेला असतो. या आविष्कारात मूळ स्वरूप अंशतः असते, किंवा बदललेले असते, वा त्यात भर पडलेली असते, किंवा तो आविष्कार पुष्कळदा विपरीतही असतो. हा भेद वा दूरत्व वा अधिक भर वा वैपरीत्य किंवा वैलक्षण्य कलावंताच्या अंतःप्रत्ययाला मूर्तिमंत करतो. कलाविषयाच्या वास्तविक स्वरूपाला तो पूर्णतः बाजूला सारत नाही.  वास्तविक विषयाचा उत्कट भावनात्मक प्रत्यय कलारसिकाला येऊन तो कलाविष्कार त्यास पटतो. अशा प्रकारची अभिव्यक्तिवादी आविष्करणे चित्रकलेप्रमाणेच मूर्तिकला, वास्तुकला, संगीत व ललित साहित्य यांतही आढळून येतात.
मनदीप सिंग ढिल्लाँ

**मनदीप सिंग ढिल्लाँ** हे भारतीय वायुसेनेमध्ये हेलिकॉप्टर चालक होते. ४ जुलै, २०२० रोजी अरुणाचल प्रदेशमध्ये झालेल्या भूस्खलनांत अडकलेल्या लोकांना वाचवित असताना त्यांचे हेलिकॉप्टर कोसळून त्यांचा मृत्यू झाला.

## संदर्भ व नोंदी
वर्ग:भारतीय वायुसेनेतील अधिकारी
वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, १९७६-७७

३१ ऑक्टोबर १९७६ रोजी भारतीय महिला क्रिकेट संघाने वेस्ट इंडीजविरुद्ध कसोटी पदार्पण केले.
## मोसम आढावा 
## ऑक्टोबर
### न्यू झीलंडचा पाकिस्तान दौरा
### वेस्ट इंडीज महिलांचा भारत दौरा
## नोव्हेंबर
### न्यू झीलंडचा भारत दौरा
## डिसेंबर
### इंग्लंडचा भारत दौरा
### पाकिस्तानचा ऑस्ट्रेलिया दौरा
## जानेवारी
### भारतीय महिलांचा न्यू झीलंड दौरा
### भारतीय महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा
## फेब्रुवारी
### ऑस्ट्रेलियाचा न्यू झीलंड दौरा
### पाकिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा
## मार्च
### इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा
वर्ग:इ.स. १९७६ मधील क्रिकेट
वर्ग:इ.स. १९७७ मधील क्रिकेट
विजय कर्णिक

**विजय कर्णिक** हे भारतीय वायुसेनेत विंगकमांडर होते. १९७१ मधील भारत पाकिस्तान मधील युद्धकाळात ते भुज विमानतळावर कार्यकारी अधिकारी होते.

## जीवनचरित्र
विजय कर्णिक यांचा जन्म नागपूर येथे झाला होता. त्यांनी शालेय शिक्षण नागपुरात घेतले, ते सायन्सचे स्नातक आहेत. त्यांच्या आईचे नाव ताराबाई कर्णिक आणि बाबांचे नाव श्रीनिवास कर्णिक होत. त्यांचे वडील सरकारी अधिकारी होते. त्यांना एक बहीण आणि तीन भाऊ आहेत वासंती , विनोद (मेजर जनरल) , लक्ष्मण(विंग कमांडर) आणि अजय कर्णिक (एर मार्शल). विजय कर्णिक यांच्या पत्नीचे नाव उषा कर्णिक आहे. त्यांना एक मुलगी आहे शलाका कर्णिक आणि मुलगा परेश कर्णिक

## वायुसेना कारकीर्द 
१९७१ मध्ये भारत पाकिस्तान युद्ध काळात विजय कर्णिक हे स्क्वाड्रन लीडर होते व कच्छ-गुजराथमधील भुज विमानतळावर काम करत होते. तेथे त्यांनी पाकिस्तानी बॉम्बिंगमुळे खराब झालेली धावपट्टी स्थानिक महिलांच्या मदतीने दुरुस्त केली होती. या दुरुस्तीमुळे, भारतीय वायुसेनेची विमाने तेथे उतरू शकली.

## सिनेमामध्ये
* 'भुज : द प्राइड ऑफ इंडिया (२०२०) या चित्रपटात अजय देवगण यांनी विजय कर्णिक यांची भूमिका केली आहे.या चित्रपटात कशाप्रकारे स्क्वड्रन लीडर विजय कर्णिक यांनी १९७१ मधील भारत पाकिस्तान युद्धादरम्यान भुज विमानतळावरील धावपट्टी दुरुस्त केली हे दर्शवले आहे. या कामात त्यांना भुज येथील गावांतील ३००  महिलांनी मदत केली होती.

## संदर्भ
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:भारतीय वायुसेना 
वर्ग:नागपूर
वर्ग:१९७१ चे भारत-पाकिस्तान युद्ध 
वर्ग:भारत-पाकिस्तान युद्धे 
वर्ग:भारत-पाकिस्तान युद्धांतील लढाया
वर्ग:इ.स. १९३९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८६ मधील मृत्यू
क्षितिज पटवर्धन

**क्षितिज पटवर्धन** (जन्म : १८ जानेवारी 1१९८५) हा एक भारतीय पटकथा लेखक, नाट्य दिग्दर्शक, नाटककार, गीतकार आणि प्रकाशक आहे. क्षितिज पटवर्धन याला त्याच्या लेखी कृतींसाठी महाराष्ट्र राज्य पुरस्कार, प्रवाह रत्न पुरस्कार, झी गौरव पुरस्कार, आणि संस्कृती कला दर्पण पुरस्कार प्राप्त झाले आहेत.

२०१५मध्ये क्लासमेट्स, डबल सीट आणि टाईमपास-२ या सलग तीन हिट चित्रपटांनी त्याला मराठी चित्रपटसृष्टीत सर्वाधिक पसंती मिळवून दिली.

२०१७मध्ये त्याने **दर्या नावाच्या मराठी**त(???) सचित्र कादंबरी तयार केली आणि प्रकाशित केली.

## पुरस्कार 
* सर्वोत्कृष्ट कथा-पटकथा-संवादांसाठी फिल्मफेरची नामांकने
* सर्वोत्कृष्ट गीतकार म्हणून फिल्मफेरचे नामांकन
* सर्वोत्कृष्ट पटकथा व संवादांसाठी महाराष्ट्र राज्य पुरस्कार
* उत्कृष्ट नाट्य दिग्दर्शकासाठी झी गौरव पुरस्कार
* मॅकटा(??) सर्वोत्कृष्ट नाटककाराचा लंडन पुरस्कार
* सर्वोत्कृष्ट गीतकाराचा सकाळ प्रीमियर पुरस्कार
* सामाजिक बदलांसाठी राष्ट्रीय सर्जनशील उत्कृष्टता पुरस्कार
* सर्वोत्कृष्ट नाट्य दिग्दर्शकासाठीचा संस्कृत कलादर्पण पुरस्कार
* सर्वोत्कृष्ट पटकथा आणि संवादांसाठी आय्‌एम्‌एफ्‌एए (Institute of Media, Fashion and Allied Arts (IMFAA), Mumbai) पुरस्कार
* फिल्म 'फास्टर फेणे'च्या सर्वोत्कृष्ट पटकथेचा फिल्मफेर पुरस्कार2018

## संदर्भ 
वर्ग:लेखक
वर्ग:दिग्दर्शक
वर्ग:पटकथाकार
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म
वासंती फडके

डाॅ. वासंती फडके ह्या एक मराठी लेखिका आहेत. 

## वासंती फडके यांनी लिहिलेली पुस्तके
* नेहरू : मोतीलाल, जवाहरलाल 
* भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील स्त्रिया 
* मुंबईचे खरे मालक कोण? (सहलेखक -  य.दि. फडके)
* वाद प्रतिवाद - य.दि. फडके (संपादन).  य. दि. फडके यांनी आपल्या आयुष्यात दिग्गजांशी ज्या विविध विषयांवर वाद घातले, काही वेळेस प्रहार केले व झेललेही; त्यापैकी काही गाजलेल्या वादांचा आढावा असलेले 'वाद-प्रतिवाद' हे पुस्तक आहे. प्रकाशक -अक्षर प्रकाशन (२०१३)
* सेपियन्स : मानवजातीचा अनोखा इतिहास (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक - युव्हाल नोआ हरारी)

वर्ग:मराठी लेखक
वैशाली

वैशाली हे एक नगराचे नाव असुन ते वृज्जि म्हणजेच आतचे बिहारची राजधानी होती.
येथिल कुंडग्राम या ठिकाणी वर्धमान महावीरांचा जन्म झाला.
आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, १९७७

## मोसम आढावा 
## जून
### ऑस्ट्रेलियाचा इंग्लंड दौरा
|}

वर्ग:इ.स. १९७७ मधील क्रिकेट
युसूफ मेहेरअली

**युसूफ मेहर अली** (मूळ नाव *युसूफ झफर मर्चंट*; २३ सप्टेंबर, १९०३:मुंबई, महाराष्ट्र - २ जुलै, १९५०) हे भारतीय स्वातंत्र्यसेनानी होते. त्यांचे कुटुंब मूळ गुजरातच्या कच्छ भागातील होते. मेहरअली यांच्या आजोबांचा मुंबईमध्ये कापडाचा व्यवसाय होता. मेहरअली फार कमी वयात भारताच्या स्वातंत्र्य लढ्यात सामील झाले. तरुण वयात ते ब्रिटिश सरकारच्या गुलामगिरी विरोधात रस्त्यावर उतरले. कॉलेजमध्ये असताना ते बॉम्बे प्रेसीडेंसी युथ लिग संघटनेत सामील झाले. ते सोशालिस्ट पार्टीचे संस्थापक सदस्यापैकी एक होते. त्यांनी 1942च्या चले जाव आंदोलनात महत्त्वाची भूमिका राबवली होती. 'चले जाव' ही घोषणादेखील त्यांनीच दिली होती. 

१९४२मध्ये महात्मा गांधी इंग्रज सरकार विरोधात एका मोठ्या आंदोलनाच्या तयारीत होते. तत्पूर्वी त्यांनी यासंदर्भात सल्लामसलत करण्यासाठी अनेक मोठ्या नेत्यांशी चर्चा केली. यात मेहरअली देखील होते. आंदोलनासाठी रणनीती आखण्यात येत होती त्याला साजेसं म्हणून 'क्विट इंडिया' ही घोषणा द्यावी असे यूसूफ मेहरअलींनी गांधींना सुचवले. गांधींनाही कल्पना प्रचंड आवडली.http://deccanquest.com/Articles.aspx?ArticleID=228 

सायमन कमिशन विरोधात यूसुफ आणि त्यांच्या तरुण क्रांतिकारकांनी दिलेला नारा इतका बुलंद होता की, त्याचा आवाज भारताच्या कोनाकोपऱ्यात पोहचला. या घटनेने यूसुफ मेहरअलींचे नाव देशभरात पोहोचले. महात्मा गांधींसोबत अनेकांच्या तोंडी *सायमन गो बॅक*ची घोषणा आली. पनवेल येथील तारा येथे त्यांच्या नावे युसूफ मेहेर अली सेंटर चालवले जाते.  २ जुलै, १९५० रोजी वयाच्या ४७व्या वर्षी त्यांचे निधन झाले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
वर्ग:इ.स. १९०३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अमोल मिटकरी

**अमोल रामकृष्ण मिटकरी** ( १९८२) एक महाराष्ट्रातील वक्ता व राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे राजकारणी आहेत. ते महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य असून त्यांनी जिल्हा परिषद सदस्य म्हणूनही काम केले आहे. २४ मे २०२० रोजी ते इतर ९ जणांसह महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे आमदार म्हणून बिनविरोध निवडून आले. मिटकरी हे अकोला जिल्ह्यातील अकोटचे आहेत. ते २०१९ मधील महाराष्ट्र लोकसभा आणि विधानसभा निवडणुकीत राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे स्टार प्रचारक होते. मराठा सेवा संघापासून सार्वजनिक जीवनात सक्रिय झालेल्या मिटकरी यांनी संभाजी ब्रिगेडमध्येही काम केले आहे. ते फुले-शाहू-आंबेडकरी विचारांना मानणारे आहेत.

## राजकीय कारकीर्द 
अमोल मिटकरी यांनी संभाजी ब्रिगेडचे सदस्य म्हणून करिअरची सुरुवात केली. ते आता राष्ट्रवादी काँग्रेसचे सदस्य आहेत. ते राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रदेश सरचिटणीस आहेत आणि १४ मे २०२० रोजी महाराष्ट्र विधानपरिषदेवर त्यांची निवड झाली आहे.

## पदे 
* महाराष्ट्र विधान परिषद सदस्य, १४ मे २०२०

## संदर्भ 
वर्ग:महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य
वर्ग:मराठी राजकारणी
वर्ग:मराठी समाजसेवक
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म
वर्ग:आंबेडकरवादी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ट्रिनिटी कॉलेज (केंब्रिज)

**ट्रिनिटी कॉलेज** हे इंग्लंडच्या कॅम्ब्रिज विद्यापीठाचा भाग असलेले महाविद्यालय आहे. याची स्थापना हेन्री आठव्याच्या राज्यकालात १५४६मध्ये झाली होती.

ट्रिनिटी कॉलेजच्या माजी विद्यार्थ्यांमध्ये युनायटेड किंग्डमच्या सहा तसेच सिंगापूर, थायलंड, फ्रांस आणि भारताच्या प्रत्येकी एक पंतप्रधानांचा समावेश होतो. येथे विद्यार्थी असलेल्या आयझॅक न्यूटन, नील्स बोह्र, अर्नेस्ट रदरफोर्ड, अमर्त्य सेन, बर्ट्रांड रसेल, सुब्रम्हण्यन चंद्रशेखर, वेंकटरामन रामकृष्णन यांसह ३४ व्यक्तींना नोबेल पारितोषिक मिळालेले आहे. याशिवाय फ्रांसिस बेकन, एडवर्ड आठवा, रणजितसिंहजी, जी.एच. हार्डी, आल्फ्रेड टेनिसन, विल्यम थॅकरे, इ. अनेक ख्यातनाम व्यक्ती येथील विद्यार्थी होत्या.

वर्ग:केंब्रिज विद्यापीठ
वर्ग:इ.स. १५४६ मधील निर्मिती
वर्ग:मिशन ६६,६६६ लेख
बख्त बुलंद शाह

**बख्त बुलंदशहा** राजगोंड घराण्याचे सर्वांत महान शासक होते. चांदा आणि मंडला हे शेजारील राज्ये त्यांनी आपल्या राज्यात समाविष्ट केले आणि नागपूर, बालाघाट, शिवनी आणि भंडारा या भागांमध्ये त्याने आपल्या राज्याचे विस्तार केले. खेरलाचे राजपूत राज्य सुद्धा त्यांनी आपल्या राज्यात समाविष्ट केले. सध्याचे छिंदवाडा आणि बैतूल जिल्हेही त्यांच्या नियंत्रणात होते. त्याने पवनी (भंडारा), डोंगरताल, सिवनी आणि कटंगी जिंकण्यासाठी सुद्धा युद्ध केले. 

नागपूर शहराचा संस्थापक म्हणून इतिहासात त्यांना ओळखले जाते. बख्त बुलंद शाह याने पूर्वी (राजापूर) बरसा किंवा बारास्ता म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या १२ लहान गावांना एकत्र करून नागपूर शहराची स्थापना केली. १७०२ मध्ये बरीच शहरे व खेड्यांची स्थापना झाली. सर्व लहान गावे नागपूर शहरात विलीन झाली. आपल्या राज्याला योग्य आकार दिल्यानंतर त्यांनी लोकांना स्थायिक होण्यास उद्युक्त केले आणि त्यामुळे व्यापारात सुलभता आली. त्यांचे राज्य महान सुधारांच्या युगाचे प्रतीक आहेत. शेती, व्यापार आणि या क्षेत्राच्या वाणिज्यात बऱ्यापैकी प्रगती झाली. नागपूर किल्ल्यात त्यांनी मस्जिदीची बांधणी केली, ज्याने नागपुरात इस्लाम धर्म आणि संस्कृतीची सुरुवात केली. 

बख्त बुलंद हा मुघल बादशहा औरंगजेब यांच्या सेवेत जाऊन, इस्लामचा स्वीकार करीत मोगल दरबारात देवगडचा राजा म्हणून अधिकृतपणे ओळखले गेला. मराठ्यांविरूद्ध मोगल युद्धाच्या वेळी **बख्त बुलंद शहा** नंतर मोगलांविरूद्ध उठाव केला आणि त्यांच्या प्रदेशाचा काही भाग हिसकावून घेतल्याचे कळले आहे.

## परिचय 
बख्त बुलंदशाह हा देवगड-नागपूर राज्याचा एक राजपुत्र होता. देवगडचे त्या पुढचे राजा चांद सुलतान होते. त्याने डोंगराखालील देशात मुख्यतः वास्तव्य केले. त्याने नागपूर येथे आपली राजधानी निश्चित केली. १७३९ मध्ये चांद सुलतानच्या मृत्यूवर बख्त-बुलंदचा अवैध मुलगा वली शाह यांनी सिंहासनावर कब्जा केला आणि चांद सुलतानच्या विधवेने, स्वतःची मुले अकबरशाह आणि २) बुरहान शाहसाठी, वऱ्हाडमधील मराठा नेते रघुजी भोसले यांची मदत मागितली. वलीशाहला  ठार मारण्यात आले आणि योग्य वारस सिंहासनावर ठेवले. १७४३ नंतर, मराठा राज्यकर्ते सत्तेवर आले. त्यांनी १७५१ पर्यंत देवगड, चांदा आणि छत्तीसगड प्रांत जिंकलेल्या राघोजी भोसलेंपासून या भागात राज्याची सुरुवात केली.  

१८०३ मध्ये दुसऱ्या इंग्रज-मराठा युद्धाच्या वेळी राघोजी द्वितीय ब्रिटिशांविरूद्ध पेशव्यामध्ये सामील झाले, परंतु ब्रिटिशांना विजय प्राप्त झाले. १८१६  मध्ये दुसऱ्या राघोजींच्या मृत्यू नंतर, त्यांचा मुलगा पारसाजी यांची सत्ता भ्रष्ट करून त्यांची दुसऱ्या मुधोजीद्वारे हत्या करण्यात आली. त्याच वर्षी त्यांनी इंग्रजांशी तह केला होता, तरीही १८१७ मध्ये इंग्रजांविरूद्ध तिसऱ्या इंग्रज-मराठा युद्धाच्या काळात मुधोजी पेशव्यात सामील झाले, पण सध्याच्या नागपूर शहरातील सीताबर्डी येथे त्यांचा पराभव झाला. या युद्धाने भोसलेंच्या पडझडीचा पाया रचला आणि नागपूर शहराचा इंग्रजांच्या ताब्यात जाण्याचा मार्ग मोकळा झाल्याने ही भयंकर लढाई महत्त्वपूर्ण ठरली.
* मुधोजींना सिंहासनावर तात्पुरती जीर्णोद्धार करून हद्दपार करण्यात आले आणि त्यानंतर इंग्रजांनी दुसऱ्या राघोजीचे नातू तिसरे राघोजी यांना गादीवर बसवले. तिसऱ्या राघोजींच्या शासनकाळात (जे १८४० पर्यंत चालले होते), हा प्रदेश ब्रिटिश रहिवासी होता. १८५३ मध्ये तिसरे राघोजी वारस न सोडता मेल्याने इंग्रजांनी नागपूर ताब्यात घेतले. 

## संदर्भ 
वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास
वर्ग:नागपूरचा इतिहास
वर्ग:भारताचा इतिहास
वर्ग:नागपूरचे राजे
बिंदादिन महाराज

**बिंदादिन महाराज** (१८३०:हांडिया तालुका,उत्तर प्रदेश, भारत - १९१८) हे भारतीय कथक नर्तक होते. त्यांनी कथकचे लखनौ घराणे स्थापन केले.

## बालपण आणि शिक्षण
बिंदादिन (मूळ नाव: वृंदावन प्रसाद) महाराजांचा जन्म १८३० मध्ये अलाहाबाद जिल्ह्याच्या हांडिया तालुक्यात झाला. त्यांच्या कुटुंबात काही पिढ्या कथक नृत्याची परंपरा होती. त्यांचे वडील दुर्गाप्रसाद हेसुद्धा कथक नर्तक होते.  बिंदादिन यांनी कथक नृत्याची तालीम वडील दुर्गाप्रसाद आणि काका ठाकूरप्रसाद यांच्याकडून घेतली. त्यांनी वयाच्या नवव्या वर्षापासून कथक नृत्य शिकायला सुरुवात केली आणि तीन वर्षे केवळ "तिग दा दिग दिग" या बोलांचा सराव केला. 

बिंदादिन महाराज यांनी लखनौ येथे कथक नृत्याचे प्रशिक्षण देणारी शाळा सुरू केली. आपले बंधू कालिकाप्रसाद यांच्याबरोबर त्यांनी कथक नृत्याला एक वेगळीच उंची प्राप्त करून दिली. भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याच्या दरम्यान त्यांनी लखनौबाहेर पडून भोपाळ, नेपाळ अशा ठिकाणी प्रवास केला आणि आपल्या कलेचे सादरीकरण करून रसिकांची दाद  आणि मोठी बिदागीही मिळवली. त्या काळातील ठुमरी गायिका गौहर जान,  जोहरा बाई या  बिंदादिन महाराजांच्या शिष्या होत्या.

## कौटुंबिक माहिती 
बिंदादिन महाराजांना अपत्य नव्हते. त्यांचे बंधू कालिकाप्रसाद यांना अच्छन महाराज, लच्छन महाराज आणि शंभू महाराज हे तीन मुलगे होते. बिंदादिन महाराजांनी आपले पुतणे अच्छन महाराज यांना कथक नृत्याची सर्वात जास्त तालीम दिली. बिरजू महाराज हेसुद्धा बिंदादिन महाराजांच्या कुटुंबातीलच आहेत.

## बिंदादिन महाराजांच्या काही प्रसिद्ध रचना
प्रसिद्ध रचना 
* झुलत राधे नवल किशोरे  
* आवन लचक लचक ब्रज नारी  
* नीर तत ढंग – कथकचे लक्षणगीत 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:कथक नर्तक
वर्ग:इ.स. १८३० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१८ मधील मृत्यू
आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, १९७८

## मोसम आढावा 
## मे
### पाकिस्तानचा इंग्लंड दौरा
### न्यू झीलंडचा इंग्लंड दौरा
वर्ग:इ.स. १९७८ मधील क्रिकेट
अनंत महादेवन

इवलेसे
**अनंत नारायण महादेवन** हे एक पटकथा लेखक, अभिनेता आणि दिग्दर्शक आहेत. अनंत यांना संजय पवार यांच्यासमवेत मी सिंधुताई सपकाळ या यशस्वी मराठी चित्रपटासाठी सर्वोत्कृष्ट पटकथा व संवाद यासाठी राष्ट्रीय पुरस्कार (2010) प्राप्त झाला.

१९८० च्या दशकापासून ते भारतीय टीव्ही कार्यक्रम आणि हिंदी चित्रपटांमध्ये सक्रिय आहेत. व्यावसायिक इंग्रजी आणि हिंदी रंगभूमीमध्येही त्यांचा सहभाग आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:मराठी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेते
वर्ग:मल्याळम भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:मल्याळी व्यक्ती
आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, १९७९

## मोसम आढावा 
## मे
### आयसीसी चषक
#### संघांची अंतिम स्थिती
 आणि  १९७९ क्रिकेट विश्वचषकासाठी पात्र ठरले.

## जून
### वेस्ट इंडीज महिलांचा इंग्लंड दौरा
### क्रिकेट विश्वचषक
## जुलै
### भारताचा इंग्लंड दौरा
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील क्रिकेट
आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, १९८०

## मोसम आढावा 
## मे
### वेस्ट इंडीजचा इंग्लंड दौरा
## ऑगस्ट
### ऑस्ट्रेलियाचा इंग्लंड दौरा
वर्ग:इ.स. १९८० मधील क्रिकेट
आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, १९७७-७८

## मोसम आढावा 
## डिसेंबर
### भारताचा ऑस्ट्रेलिया दौरा
### इंग्लंडचा पाकिस्तान दौरा
## जानेवारी
### महिला क्रिकेट विश्वचषक
## फेब्रुवारी
### इंग्लंडचा न्यू झीलंड दौरा
### ऑस्ट्रेलियाचा वेस्ट इंडीज दौरा
वर्ग:इ.स. १९७७ मधील क्रिकेट
वर्ग:इ.स. १९७८ मधील क्रिकेट
युव्हाल नोआ हरारी

इवलेसे
प्रा. युव्हाल नोआ हरारी (हिब्रू:יובל נח הררי‎‎; १९७६ - ) हे इंग्लिश लेखक आहेत. त्यांनी  *सेपियन्स (मानव जातीचा अनोखा इतिहास), होमो डेअस (मानवजातीच्या भविष्याचा रोमांचक वेध) आणि ट्वेंटिवन लेसन्स फाॅर ट्वेंटिफर्स्ट सेंचुरी* सह अनेक पुस्तके लिहिली आहेत. 

हरारी यांनी ऑक्सफर्ड विद्यापीठातून इ.स. २००२मध्ये पीएच.डी. पदवी मिळवली. ते हिब्रू युनिव्हर्सिटी ऑफ जेरुसलेम येथे इतिहासाचे प्राध्यापक आहेत. हरारी हे जागतिक इतिहास, मध्ययुगीन इतिहास व लष्कराचा इतिहास ह्या विषयांचे तज्ज्ञ आहेत. *जीवशास्त्र व इतिहास यांचा नेमका काय संबंध आहे?, सेपियन्स आणि इतर प्राणी यांच्यामध्ये मूलत: काय फरक आहे?, इतिहासात न्याय नावाची गोष्ट आहे का?, इतिहासाला दिशा असते का?, इतिहास जसजसा उलगडत जातो, तसतसे लोक अधिक सुखी होतात का?* या विषयांवर ते अधिक संशोधन करीत आहेत. 

## मराठी अनुवाद
* २१ व्या शतकासाठी २१ धडे (अनुवादित, मूळ इंग्रजी 'ट्वेंटिवन लेसन्स फाॅर ट्वेंटिफर्स्ट सेंचुरी' मराठी अनुवाद - सुनील तांबे)
* हरारी यांच्या 'सेपियन्स (मानव जातीचा अनोखा इतिहास)' या पुस्तकाचा डाॅ. वासंती फडके यांनी मराठीत अनुवाद केला आहे.
* 'होमो डेअस : मानवजातीच्या भविष्याचा रोमांचक वेध' या पुस्तकाचा सुश्रुत कुलकर्णी यांनी मराठी अनुवाद केला आहे. 

## पुरस्कार व सन्मान
* २००९ आणि २०१२मध्ये दोन वेळा, 'पोलोन्स्की प्राईज फाॅर क्रिएटिव्हिटी अँड ओरिजिनॅलिटी'
* लष्कराच्या इतिहासाबद्दलच्या ऐतिहासिक लेखांसाठी इ.स. २०१२ साली 'सोसायटी फाॅर मिलिटरी हिस्ट्री'चा 'मोनकॅडो' पुरस्कार
* २०१७साठीचा 'सर्वाधिक विचारप्रवण करणाऱ्या प्रभावी पुस्तका'साठी 'होमो डेअस'ला 'हँडल्सब्लास्ट्स जर्मन इकाॅनाॅमिक बुक' पुरस्कार

वर्ग:इ.स. १९७६ मधील जन्म
वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, १९७८-७९

## मोसम आढावा 
## ऑक्टोबर
### भारताचा पाकिस्तान दौरा
## डिसेंबर
### इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा
### वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा
## जानेवारी
### न्यू झीलंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा
## फेब्रुवारी
### पाकिस्तानचा न्यू झीलंड दौरा
## मार्च
### पाकिस्तानचा ऑस्ट्रेलिया दौरा
वर्ग:इ.स. १९७८ मधील क्रिकेट
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील क्रिकेट
आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, १९८१

## मोसम आढावा 
## जून
### ऑस्ट्रेलियाचा इंग्लंड दौरा
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील क्रिकेट