open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
कमळपक्षी

कमळपक्षी कुळातील दोन जाती आपल्याकडे सापडतात. Bronze-Winged Jacana (Metopidius indicus) कांस्यपक्षी कमळपक्षी आणि Pheasant- Tailed Jacana (Hydrophasianus chirugrusus). कमळपक्षी हा दलदलीत, तलावात आणि कमळवेलींच्या तळ्यात आढळणारा साधारण ३१ सें. मी. आकाराचा पक्षी आहे. 

## वर्णन
हा पाणथळ पक्षी बराचसा पाणकोंबडीच्या वळणाचा आहे. टंगाळे पाय, कोळ्यांच्या पायांसारखी लांबसडक बोटे आणि लांब, सरळ नखं असलेला हा एक पाणपक्षी.
वीणीच्या हंगामात नर पियूला कोयत्याच्या आकाराची लांब आणि टोकदार शेपटी असते. त्यावेळी त्याचा रुबाब वाढतो. वीण काळानंतर ही शेपटी झडून पडते. एरवी नर-मादी दिसायला सारखेच असतात. छातीच्या वरील भागात काळा पट्टा, गळ्याचा भाग पांढरा, चोच व मानेचा भाग पिवळा, डोळ्याजवळून एक उभी, लांब काळी रेघ, उर्वरीत पाठ, पोट इ. तपकिरी रंगाचे. या पक्ष्याचे पाय, पायांची बोटे व नखे मोट्ठी असतात, जेणेकरून यांना तरंगत्या पाण वनस्पतीवर किंवा तरंगत्या पानांवर चालता येते. वीण काळात नराला शेपटी असते तर त्याचा तपकिरी रंग जास्त गडद होतो. 

## आढळस्थान
कमळपक्षी एकट्याने किंवा थव्याने तलावात, कमळवेलींच्या आसापास दिवसभर पोहतांना दिसतात. हा पक्षी हिमालयाच्या २००० मी. उंचीपर्यंत भारतभर सर्वत्र आढळ्तो तसेच बांगलादेश, पाकिस्तान, श्रीलंका, म्यानमार हा देशातही याची वस्ती आहे. 
आपल्या जातिवंत सौंदर्याने जलाशयाची शोभा वाढवणारे हे रूपवान पक्षी निसर्गाची शान आहेत. म्हणूनच थायलंड सरकारच्या टपाल विभागातर्फे या दोन्ही कमळ  पक्ष्यावर आकर्षक तिकिटे प्रकाशित केली आहेत. 

## खाद्य
पाणथळीतील पाणवनस्पती, पाण कीटक, लहान मासे, मृदु शरीरी कालव, शंख व शिंपल्या, गोगलगायी, पाण वनस्प्तींच्या बिया, त्यांचे कोंब हे कमळपक्ष्याचे आवडते खाद्य आहे.

## घरटे 
 दोन्ही जातीतील मादीचे अनेक सहचर असतात. कमळपक्षी शिंगाड्याच्या किंवा कमळाच्या पानावर आपले घरटे बांधतो. मादी एकावेळी ३ ते ४, चमकदार हिरवट-तपकिरी रंगाची अंडी देते. कमळपक्ष्याची मादी बहुपतिकत्व स्वभावाची असून पिलांचे संगोपन नर कमळपक्षी करतो.
 एका नराबरोबर समागम करून ती अंडी घालून मोकळी होते. अंड्यांचे उबविणे व पिलांची निगा राखणे हे काम संपूर्णपणे नरावर सोपवून ती दुसऱ्या नराकडे जाते व अशा प्रकारे ती एका मागोमाग एक असे अनेक घरोबे करते. 

## चित्रदालन

File:Pheasant-tailed Jacana (Hydrophasianus chirurgus)- Breeding in Hyderabad, AP W IMG 7623.jpg|वीणीच्या हंगामातील नर
File:Pheasant tailed Jacana (Non-breeding) I IMG 8638.jpg|वीणीच्या हंगामात नसलेला नर
File:Pheasant tailed Jacana (Non-breeding) I2 IMG 8639.jpg|वीणीच्या हंगामात नसलेला नर

वर्ग:पक्षी
दयाळ (पक्षी)

thumb|right|300 px|दयाळ दयाळ हा भारतीय उपखंडात व अशियाच्या बहुतांशी भागात आढळणारा पक्षी आहे. (शास्त्रीय नाव : *Copsychus saularis* ). ह्या पक्ष्याचे मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे याचा सुरेख आवाज. पावसाळ्याच्या महिन्यात झाडीतून सुरेख आवाजात हा पक्षी गात असतो. एखादी सुरेख शीळ वाजवल्याप्रमाणे तो आवाज काढतो. तसेच शिळींमध्ये विविधता असते. याचे मुख्य खाद्य विविध प्रकारचे किडे व अळ्या हे आहे. 

दयाळ पक्षी हा बांग्लादेशचा राष्ट्रीय पक्षी आहे.
दयाळ (Oriental Magpie-Robin) या पक्ष्याचा म्युझिकापिडी (Musicapidae) या पक्षिकुलात आणि टर्डिडी या उपकुलात समावेश होतो. याचे शास्त्रीय नाव कॉप्सिकस सॉलॅरिस (Copsychus saularis) असे आहे. kopsukhos या ग्रीक शब्दाचा अर्थ कृष्णपक्षी आणि सोलॅरिस या लॅटिन शब्दाचा अर्थ सूर्याशी संबंधित.

दयाळ पक्षाची महाराष्ट्रात वापरली जाणारी मराठी पुल्लिंगी नावे :- उसळी/हजोर उसळी (गोडी भाषेत); काबरो (भिल्लांच्या भाषेत); कालाचिडी; कालो करालो (पारध्यांच्या भाषेत); काळचिडी (नाशिक); खापऱ्या चोर; डोमिगा; दयाळ (पुणे), दहीगोल (चंद्रपूर), दहेंडी; पद‍उसीर (माडिया भाषेत), बडा चिविंच (कोरकू भाषेत); मडवळ (सिंधुदुर्ग), सुई (भंडारा), 

स्त्रीलिंगी नावे :- गवळण, गुमदडी (गोवा), सुईन (चंद्रपूर).न 

अन्य भाषांतील नावे :-  काली सुई चिडिया, ग्वालिन, दयाल, दहंगल, दहिंगल, दहियर, दहियल, दोयल, महरी (सर्व हिंदी); अश्वक, अश्वकश्रीवद्‌, अश्वाख्य, करेटु, कालकंठ कलविंग, दध्यंक, दाधिक, नीलकंठ, भारत दध्यंक, श्रीवद्‌ पक्षी (सर्व संस्कृत); दैयड (गुजराती); पेद्द नलंचि, सरल गाडु (दोन्ही तेलुगू); उब्बेकुळ्ळ सुव्वि, मडिवाळ सुव्वि, मडिवाळ हक्कि (सर्व कानडी); गुंडू करिच्चान्‌, राबिन्‌ (दोन्ही तामीळ).

दाधिक या संस्कृत शब्द अर्थ दही विकणारा. अंगावर दही सांडल्यासारखे डाग असलेला हा पक्षी, म्हणून याचे नाव दाधिक किंवा दध्यंक. दयाळ, दहीगोल, दहेंडी हे शब्द दधीवरून आले. अश्व म्हणजे घोडा.  हा पक्षी घोड्यासारखी शेपटी उडवतो, म्हणून याचे नाव अश्वक, अश्वाख्य वगैरे.  काळ्या रंगाचा असल्याने कॉप्सिकस, काबरो, कालाचिडी, कालो करालो, काळचिडी ही नावे. 

राजस्थानचा रखरखीत प्रदेश सोडून भारतात दयाळ सगळीकडे आढळतो. डोंगराळ भागात १,२२० मीटर उंचीपर्यंत तो सापडतो. झाडीत राहणारा असल्यामुळे तो झाडांच्या राईत आणि बागांत असतो. गावात आणि खेड्यापाड्यांत तो नेहमी दिसतो.

दयाळ आकाराने बुलबुल पक्ष्याएवढा असतो.  नर काळा-पांढरा असतो, तर मादी नरासारखीच पण काळ्या रंगाऐवजी गर्द राखी रंगाची असते. दोघेही नेहमी शेपटी हलविताना दिसतात.

दयाळ हा गाणारा पक्षी आहे. मधुर आणि लांबलचक शीळ घातल्यासारखे याचे गाणे असते. सकाळी व तिसऱ्या प्रहरी एखाद्या झाडावर उंच ठिकाणी बसून हा गात असतो व मधूनमधून शेपटी उभारीत असतो. इतर पक्ष्यांच्या आवाजाचीही हा नक्कल करतो.

पहा : प्राण्यांचे आवाज

## बाह्य दुवे 
* पक्ष्यांची मराठी नावे (१) 
* Bird Names (English-Marathi)
* पक्ष्यांची मराठी नावे (२) 

वर्ग:पक्षी
वर्ग:जल्पकाद्य
चित्रबलाक

**चित्रबलाक** किंवा **चाम ढोक** हा करकोचा जातीचा पक्षी असून पाणथळ जागी याचा अधिवास असतो. 
## वर्णन 
सुमारे तीन किलो वजनाचा चित्रबलाक उभा असता त्याची उंची ९५-१०० सें. मी. भरते तर उडतांना पंखांच्या बाजूने लांबी १५०-१६० सें. मी. भरते.

चित्रबलाकची चोच पिवळ्या रंगाची, टोकाकडे किंचित बाकदार, मोठी आणि लांब असून याचा चेहरा मेणासारखा पिवळा, त्यावर पिसांचा अभाव, उर्वरित सर्वांगावर पांढरी पिसे आणि त्यावर हिरवट काळ्या खुणा, पंख गुलाबी असून छातीवर आडवा काळा पट्टा असतो. चित्रबलाक नर-मादी दिसायला सारखेच असतात.
## आढळस्थान 
भारत, पाकिस्तान, श्रीलंका, नेपाळ, बांगलादेश, म्यानमार या देशांमध्ये चित्रबलाक रहिवासी आणि स्थानिक स्थलांतर करणारा पक्षी आहे.

## अधिवास आणि खाद्य 
दलदली, सरोवरे, भाताच्या शेतीचा प्रदेश, अशा ठिकाणी दिवसभर पाण्यात उभा राहून चित्रबलाक हा मासोळ्या, बेडूक, साप, गोगलगाय वगैरे पाण्यातील जीव खातो.
## विणीचा हंगाम 
चित्रबलाकचा वीण काळ साधारणपणे ऑगस्ट ते जानेवारी असून हा पाण्यातील किंवा पाण्याजवळील मोठ्या झाडांवर गवत, काड्या वगैरे वापरून मोठे घरटे बनवतो. एका चित्रबलाकच्या घरट्याला लागूनच दुसऱ्याचे घरटे बांधले जाते. तसेच त्याच झाडावर किंवा परिसरात इतर बगळे आणि करकोचे आपापली घरटी दाटीने बांधतात. यामुळे तेथे एक मोठी वसाहत निर्माण होते. मादी चित्रबलाक फिकट पांढऱ्या रंगाची, त्यावर तपकिरी ठिपके असलेली २ ते ५ अंडी देते. नर-मादी घरटे बांधण्यापासून, पिलांना खाऊ घालण्यापर्यंत सर्व कामे मिळून करतात.

पूर्व विदर्भात स्टॉर्कला ढोक म्हणतात तर चित्रबलाकला चाम ढोक असे म्हणतात.
## चित्रदालन 

चित्र:Mycteria leucocephala -walking-8.jpg|चित्रबलाक
File:Painted Stork (Mycteria leucocephala) landing in Uppalapadu, AP W IMG 5095.jpg|
File:Painted Stork (Mycteria leucocephala) with nesting material in Garapadu, AP W IMG 5347.jpg|
File:Painted Stork (Mycteria leucocephala) in Uppalapadu, AP W2 IMG 5067.jpg|
File:Painted Stork (Mycteria leucocephala) nesting in Garapadu, AP W2 IMG 5285.jpg|
File:Painted stork foraging.jpg|
File:Painted Stork (Mycteria leucocephala) at Uppalapadu W IMG 8615.jpg|

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पक्षी
वर्ग:करकोचा
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेले पक्षी
तांबट (पक्षी)

तांबट (शास्त्रीय नावः* Megalaima haemacephala indica*) हा महाराष्ट्रात प्रामुख्याने मोठ्या प्रमाणावर आढळणारा पक्षी आहे. याला इंग्रजीत कॉपरस्मिथ किंवा क्रिमसनब्रेस्टेड बार्बेट तर हिंदीत छोटा बसंत असे म्हणतात. हा तांबूस रंगाचा असून साधारणपणे चिमणीच्या आकाराचा असतो. अतिशय दाट झाडीत याचे वास्तव्य असल्याने सहजपणे दिसत नाही. परंतु उन्हाळ्याच्या दिवसात यांचे दिवसभर तांब्यावर घण घालताना जसा आवाज येतो तसा दिवसभर आवाज काढत रहातो. त्यामुळे याचे अस्तित्त्व लक्षात येते.
याचे पुकपुक्या असे स्थानिक नावही काही ठिकाणी आढळते.

महाराष्ट्रातील अमरावती शहराचा शहर पक्षी म्हणून तांबट पक्ष्यांची निवड झाली आहे...
## स्वरूप 
या पक्ष्याच्या कपाळ आणि छातीवर किरमिजी रंग असतो. डोळ्यांच्या वर व खाली अर्धवर्तुळाकार पिवळे पट्टे असतात पिवळाधम्मक कंठ दिसून येतो तर हिरव्या-पांढऱ्या रंगाचा आरीयुक्त अंतर्भाग असतो. पक्ष्याच्या नर-मादीत फारसा फरक नसतो. तांबट पक्ष्याचे पिल्लू हे हिरव्या रंगाचे असते, परंतु त्याच्या डोक्यावर व छातीवर लाल रंग नसतो.

## प्रकार 
* दक्षिण भारतात तांबट पक्ष्याचे चार प्रकार दिसून येतात. तपकिरी डोक्याच्या तांबट (Brown headed barbet) या पक्ष्याचे डोके, छाती, कंठ तपकिरी रंगाचे असतात.
* पांढऱ्या गालाच्या तांबट पक्ष्याच्या (White-cheekeel barbet) डोळ्यांची वरची कडा आणि गाल हे पांढऱ्या रंगाचे असतात.
* किरमिजी रंगाच्या तांबट पक्ष्याच्या (Crimson fronted barbet) गळ्यावर व छातीवर किरमिजी रंग असतो व त्यामागे अनुक्रमे काळा आणि निळा पट्टा असतो.

## आढळ 
तांबट पक्ष्याचे वास्तव्य भारतीय उपखंड व दक्षिण-पूर्व आशियातील काही भागांत आढळते. हा येथील कायमचा रहिवाशी आहे. शेतात व बागेतील वृक्षांवर तसेच विरळ झाडीच्या प्रदेशातही तो आढळतो. हिमालयात हा पक्षी तीन हजार फुटांपर्यंत आढळतो. शुष्क वाळंवटी प्रदेशात मात्र हा पक्षी आढळत नाही.
मृत झाडांवर वा झाडांच्या मृत खोडांवर हे पक्षी पोकळी करून राहतात. अशा खोडाची निवड करण्यामागचे प्रमुख कारण म्हणजे या खोडांवर लाकूड पोखरणे त्यांना सोपे जाते. तांबट पक्षी या पोकळीचे घरटे म्हणून वापर करतो. तांबट पक्षी शक्यतो एकटा किंवा जोडीने आढळतो.
वड, पिंपळ, अंजीर, जांभूळ अशा झाडांवर हा पक्षी आढळून येतो.
## आहार 
या पक्ष्याच्या आहारात प्रामुख्याने फळांचा समावेश असतो. त्यातही वड-पिंपळाची फळे तो आवडीने खातो. त्याला रसयुक्त फळे आवडतात. तसेच ठराविक फुलांच्या पाकळ्याही खातो. प्रथिनांची गरज भागवण्यासाठी तांबट पक्षी काही ठराविक कीटकही खातो. तांबट आपल्या शरीराच्या दीड ते तीन पट फलाहार करतो असे आढळून येते.

## मिलन 
फेब्रुवारी ते एप्रिल या कालावधीत तांबट पक्ष्यांचा विणीचा हंगाम असतो. तांबट पक्ष्याची जोडी आपले घरटे एका ठराविक उंचीवरील आडव्या फांदीवर करते असे आढळून येते. अंडी उबवण्याचे काम नर आणि मादी आळीपाळीने करतात.

## अधिक वाचन 
* मारुती चितमपल्ली लिखित पक्षिकोश हे पुस्तक पाहावे.
* डॉ.सतीश पांडे लिखित Birds of Western Ghats
* डॉ.सलीम अली लिखित Handbook of the Birds of India and Pakistan चौथा खंड पाहावा
* बी.एस.कुलकर्णी लिखित पक्षी निरीक्षण पुस्तक
## चित्रदालन 

File:Coppersmith barbet 4.jpg|तांबट पक्षी
File:Coppersmith Barbet at Pune City.jpg| तांबट पक्षी पुणे,भारत. 
File:Megalaima haemacephala 6238.jpg

## बाह्य दुवे 
* तांबट : एक आत्मशोध
* मुंबईचा तांबट
* तांबट छायाचित्रे
* तांबट पक्षी 

वर्ग:पक्षी
वर्ग:भारतीय उपखंडातील पक्षी
१९९३ लातूर भूकंप

१९९३ सालच्या ३० सप्टेंबरला भारतीय प्रमाणवेळेनुसार पहाटे ३.५६ वाजता लातूर व उस्मानाबाद जिल्ह्यांत एक भूकंप झाला, त्याला लातूरचा भूकंप म्हणले जाते. या भूकंपाचे केंद्र सोलापूरच्या ईशान्येस ७० किमी अंतरावर होते. रिश्टर स्केलवर  ६.०४ तीव्रता मोजला गेलेल्या ह्या भूकंपात अंदाजे ७,९२८ माणसे मृत्युमुखी पडले, १५,८५४ जनावरांचा मृत्यू झाला, तर सुमारे १६,००० लोक जखमी झाले. ५२ गावांतील ३० हजार पूर्णपणे जमीनदोस्त झाली तर १३ जिल्ह्यांतल्या २ लाख ११ हजार घरांना तडे गेले. उस्मानाबाद जिल्ह्यातील उमरगा व लातूर जिल्ह्यातील औसा तालुक्यांना ह्या भूकंपाचा सर्वात जास्त फटका बसला. ह्या दोन तालुक्यांतील एकूण ५२ गावे उद्‌ध्वस्त झाली.  भूकंप आणि आरएसएस 

## संदर्भ 
वर्ग:लातूर जिल्हा
वर्ग:धाराशिव जिल्हा
वर्ग:महाराष्ट्रामधील भूकंप
वर्ग:भूकंप
२००९ फ्रेंच ओपन - महिला एकेरी

**२००९ फ्रेंच ओपन महिला एकेरी स्पर्धेचा** निकाल.

## गुणांकन 
#  **दिनारा साफिना** 
#  **सेरेना विल्यम्स**
#  **व्हिनस विल्यम्स**
#  **एलेना डिमेंटियेवा**
#  **येलेना यांकोविच**
#  *व्हेरा झ्वोनारेवा (पायाच्या दुखापतीमुळे माघार घेतली)*
#  **स्वेतलाना कुझ्नेत्सोवा**
#  **आना इवानोविच**
#  **व्हिक्टोरिया अझारेन्का**
#  **कॅरोलाइन वॉझ्नियाकी**
#  **नादिया पेट्रोव्हा**
#  **अग्नियेझ्का राद्वान्स्का**
#  **मॅरियन बार्तोली**
#  **फ्लाव्हिया पेनेटा**
#  **जी झ्हेंग**
#  **अमेली मॉरेस्मो**

 **पॅटी श्नायडर**
 **ऍनाबेल मेदिना गॅरिग्वेस**
 **कैया कनेपी**
 **दॉमिनिका सिबुल्कोव्हा**
 **ऍलिझ कॉर्नेट**
 **कार्ला सुआरेझ नव्हारो**
 **अलिसा क्लेबानोव्हा**
 **अलेक्सांद्रा वॉझ्नियाक**
 **ना ली**
 **आना चक्वेताद्झे**
 **अनास्तासिया पाव्ल्युचेंकोव्हा**
 **सिबिल बॅमर**
 **ऍग्नेस झेवे**
 **समांथा स्टोसर**
 **पेंग श्वाई**
 **इव्हेता बेनेसोव्हा**

## खेळ 
### सूची 
* Q = Qualifier
* WC = Wild Card
* LL = Lucky Loser
* r = retired

### अंतिम फेऱ्या 
### पहिला अर्ध 
#### विभाग १ 
#### विभाग २ 
#### विभाग ३ 
#### विभाग ४ 
### दुसरा अर्ध 
#### विभाग ५ 
#### विभाग ६ 
#### विभाग ७ 
#### विभाग ८ 
## बाह्य दुवे 
महिला एकेरी
२०१० आशियाई खेळ

**२०१० आशियाई खेळ** ही आशियाई खेळ स्पर्धेची १६वी आवृत्ती चीन देशातील क्वांगचौ ह्या शहरात ११ ते २७ नोव्हेंबर इ.स. २०१० दरम्यान भरवण्यात आली. चीन मध्ये ह्यापूर्वी इ.स. १९९० साली बीजिंग शहरात आशियाई खेळांचे आयोजन करण्यात आले होते. 

इ.स. २०१० च्या आशियाई स्पर्धेंमध्ये विक्रमी ४२ विविध खेळांचे आयोजन केले गेले.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:आशियाई खेळ
वर्ग:चीनमधील खेळ
गव्हाणी घुबड

**गव्हाणी घुबड** किंवा **कोठीचे घुबड** हा जगातील सर्वात जास्त आढळप्रदेश असणारा पक्षी आहे. ध्रुवीय आणि वाळवंटी प्रदेश, आशियातील हिमालयाच्या
उत्तरेकडील भाग, इंडोनेशिया आणि पॅसिफिक महासागरातील काही बेटे सोडली तर संपूर्ण जगात हा पक्षी आढळतो. भारतात याच्या दोन मुख्य उपजाती आहेत. याला मराठी मध्ये घो घो पिंजरा, पांजरा, छोटे घुबड, कानेल, चहारा अशी अनेक नावे आहेत.

## वर्णन 
 पक्षी हा साधारण ३६ सें. मी. आकाराचा आहे. पाठीकडून सोनेरी-बदामी आणि राखाडी रंगाचा त्यावर काळ्या-पांढऱ्या रंगाचे पट्टे असलेला, पोटाकडे मुख्यत्वे रेशमी पांढरा रंग त्यावर बदामी रंगाची झाक आणि गडद तपकिरी रंगाचे ठिपके असतात. याचे डोके गोलसर आकाराचे, काहीसे माकडासारखे असते. चेहऱ्याचा रंग पांढरा-बदामी आणि चोच बाकदार असते. नर-मादी दिसायला सारखेच असतात.

## वास्तव्य/आढळस्थान 
 संपूर्ण भारतभर तसेच पाकिस्तान, बांगलादेश, श्रीलंका, म्यानमार या देशांसह जवळजवळ संपूर्ण जगभर आढळणारा पक्षी आहे. भारतात याच्या दोन मुख्य उपजाती आहेत. हे पक्षी एकट्याने किंवा जोडीने जुन्या इमारती, किल्ले, कडेकपारी, शेतीचे प्रदेश येथे राहणे पसंत करतात. 

## खाद्य 
उंदीर, घुशी, सरडे, पाली हे यांचे मुख्य खाद्य आहे.

## प्रजनन काळ 
या पक्ष्यांचा विणीचा निश्चित काळ नाही. जुन्या-पडक्या इमारतींच्या कोनाड्यात, झाडांच्या ढोलीत काड्या वापरून तयार केलेले घरटे जमिनीपासून उंच ठिकाणी असते. घरट्यांजवळ दिवसा सावली येऊ शकेल अशा ठिकाणी ते बांधलेले असते. एकच घरटे वर्षानुवर्षे वापरण्याची सवय या पक्ष्यांना असते. मादी एकावेळी पांढऱ्या रंगाची, गोलसर, ४ ते ७ अंडी देते.

## इतर 
भारतीय संस्कृतीत हे अपशकुनी मानले गेले आहेत परंतु इंग्लंडमध्ये मात्र  विद्वत्तेचे प्रतीक मानले गेले आहे.

## चित्रदालन 

File:Barn-owl (Racheeo).jpg|
File:Schneeeule Fuetterung.jpg|
File:Tyto Alba barnowl kerkuil.jpg|
file:Chouette crâne (2).jpg|
File:Barn Owl by N.A. Nazeer.jpg|
Tyto alba guttata MHNT.ZOO.2010.11.154.8.jpg |*Tyto alba guttata*

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:घुबड
वर्ग:शिकारी पक्षी
वर्ग:पक्षी
चमच्या (पक्षी)

चमच्या किंवा चमचा हा साधारणपणे ६० सें. मी. आकारमानाचा, बदकापेक्षा मोठा, लांब मानेचा, शुभ्र पांढरा पक्षी असून याचे पाय काळ्या रंगाचे असतात. याची चोच काळ्या रंगाची टोकाशी पिवळी आणि टोकाशी चमच्याचा आकार असतो. वीण काळात नराला शेंडी येते आणि गळ्याखालील भाग पिवळा होतो. एरवी नर-मादी दिसायला सारखेच असतात. हे पक्षी एकट्याने किंवा थव्याने राहतात. दलदल, तलाव, चिखलाचा भाग, नद्या वगैरे पाणथळ ठिकाणी बेडूक, कीटक, पाण वनस्पती, मासोळ्या, खेकडे, गोगलगाय वगैरे खातांना हा हमखास दिसतो. याच्या लांब चोचीने हा पाणी ढवळून काढतो मग सैरावैरा पळणारे जलचर याला सहज पकडता येतात. 

भारत, पाकिस्तान, श्रीलंका, बांगलादेश, म्यानमार या देशांमध्ये चमच्याची वस्ती आहे. 

जुलै ते नोव्हेंबर हा चमच्याचा वीण काळ असून हा आपले घरटे पाण्याजवळील उंच झाडावर बांधतो. मादी एकावेळी शुभ्र पांढऱ्या रंगाची त्यावर तपकिरी ठिपके असलेली अंडी देते.

## चित्रदालन 

File:Spoonbill50.jpg|चमच्या
File:Common Spoonbill.jpg|वीण हंगामातील नर चमच्या
File:Mysore 9.jpg|वीण हंगामातील नर चमच्या
File:The Soviet Union 1968 CPA 3676 stamp (Eurasian Spoonbill and Glossy Ibis (Astrakhan Nature Reserve)).jpg|सोवियेत संघाने काढलेले चमच्याचे विशेष टपाल तिकीट
File:Coin of Kazakhstan 500Kolpitsa-rev.jpg|कझाकस्तानने काढलेले चमच्याचे विशेष नाणे 
[[File:Eurasian Spoonbill at Pune.jpg|चमच्या पक्षी, पाषाण तलाव, पुणे, भारत 

## बाह्य दुवे 
* पक्ष्यांची मराठी नावे (१) 
* Bird Names (English-Marathi)
* पक्ष्यांची मराठी नावे (२) 

वर्ग:पक्षी
क्वांगचौ

**ग्वांगचोऊ** (मराठी लेखनभेद: **ग्वांगचौ** ; चिनी: 广州 ; पीनयीन: *Guangzhou* ;), जुन्या काळातील अन्य नाव **कांतोन** (मराठी लेखनभेद: **कॅंटोन** ; रोमन लिपी: *Canton* ;) हे चिनी जनता-प्रजासत्ताकातील एक शहर असून ग्वांगदोंग प्रांताचे राजधानीचे शहर आहे. दक्षिण चीन समुद्रास मिळणाऱ्या मोती नदीच्या त्रिभुज प्रदेशात हॉंगकॉंगापासून १२० कि.मी. अंतरावर हे शहर वसले आहे. मोती नदी व दक्षिण चीन समुद्राच्या सान्निध्यामुळे ग्वांगचोऊ पूर्वीपासून महत्त्वाचे व्यापारी बंदर आहे.

ग्वांगचोऊ चिनाच्या जनता-प्रजासत्ताकातील तिसरे मोठे, तर देशाच्या दक्षिण भागातील सर्वांत मोठे शहर आहे. इ.स. २००० सालातील जनगणनेनुसार शहराची लोकसंख्या ६० लाख, तर ग्वांगचोऊ महानगर क्षेत्राची लोकसंख्या १.१८५ कोटी होती.

## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:चीनमधील शहरे
वर्ग:क्वांगचौ
वर्ग:क्वांगतोंग
जांभळी पाणकोंबडी

**जांभळी पाणकोंबडी** (शास्त्रीय नाव:*Porphyrio porphyrio*) (इंग्लिश:Indian purple moorhen, स्वाम्पहेन; हिंदी: कालीम, कैम, खारीम, खिमा, खेना, जलबोदरी, जामनी) हा पक्षी पाणकोंबडी प्रकारातील आहे. भारतात विपुल प्रमाणात आढळतो. नदीकाठ, दलदली, तळी ही या पक्ष्याची आवडती वसतीस्थाने आहेत. याच्या जांभळ्या रंगामुळे हा पक्षी चटकन दूरुनही ओळखू येऊ शकतो.

हा पक्षी आकाराने कोंबडीएवढा असतो.जांभळट निळ्या रंगाचा असतो. लांब तांबडे पाय,पायांची बोटे लांब असतात. कपाळ तांबडे त्यावर पिसे नसतात. चोच लहान, जाड व लाल रंगाची असते. भुंड्या शेपटीखाली पांढऱ्या रंगाचा डाग असतो. शेपटी खालीवर हलविण्याच्या तिच्या सवयीमुळे हा डाग ठळक दिसतो. नर-मादी दिसायला सारखे असतात. जोडीने किंवा मोठ्या समुहात आढळतात.

हा पक्षी भारतीय उपखंड, श्रीलंका, अंदमान आणि निकोबार बेटांत निवासी आहे आणि स्थानिक स्थलांतर करतो. याची वीण जून ते सप्टेंबर या काळात होते. केम दलदली, झिलाणी, देवनळ आणि सदाफुलीची बेटे यांत सापडतो.

## चित्रदालन 

चित्र:Purple Swamphen I IMG 9278.jpg|जांभळी पाणकोंबडी
File:Purple Swamphen at Mangalajodi.jpg|जांभळी पाणकोंबडी

## बाह्य दुवे
* पक्षिकोश - मारुती चितमपल्ली

वर्ग:पक्षी
काळी पाणकोंबडी

## चित्रदालन

File:Common Moorhen (Gallinula chloropus) in a Nelumbo nucifera (Indian Lotus) pond W IMG 8779.jpg|पाणकोंबडी
चित्र:Common Moorhen I IMG 2489.jpg|पाणकोंबडी
File:Waterhoennest.JPG|पाणकोंबडीचे घरटे व अंडी

----
मराठी नाव : काळी पाणकोंबडी  हिंदी नाव : जलमुर्गी  संस्कृत नाव : कृष्णा जलकुक्कुटी  इंग्रजी नाव : Indian Moorhen, Common Moorhen   शास्त्रीय नावः Gallinula chloropus 
----
हा दलदली, नदीकाठ व तळ्याकाठी पाणथळी जागेत दिसणारा पक्षी आहे. कोबंडी व पाणकोंबडी यांच्यात दिसण्यात फारच थोडे साधर्म्य असते. परंतु सवयींच्या बाबतीत कोंबड्यांपासून फारच वेगळी अशी ही जात आहे. काळी पाणकोंबडी सहसा थव्याने राहणारी असून वनस्पतींमध्ये लपून राहणे तिला आवडते.  

साधारण ३२ सें. मी. आकाराचा हा जलचर पक्षी काळपट करड्या रंगाचा आहे. याचे कपाळ लाल रंगाचे, शेपटीखाली पांढरा ठळकपणे दिसणारा रंग, लांब हिरवट पिवळे पाय, लांब बोटे, हिरवट चोच व टोकाशी लाल रंग. 

काळी पाणकोंबडी भारतीय उपखंडात सर्वत्र आढळणारा पक्षी आहे. मुख्य भारतभूमीत Gallinula chloropus indica ही उपजात सर्वत्र आढळते तर अंदमान बेटांवर Gallinula chloropus orientalis ही उपजात आढळते. जगातील इतर अनेक भागातही या पाणकोंबडीच्या उपजाती आढळतात. 

जून ते सप्टेंबर हा या पक्ष्याचा वीणीचा काळ असून याचे घरटे पाण वनस्प्तींचे बनलेले, पाण्याजवळ जमिनीवर असते. मादी एकावेळी ५ ते १२ फिकट पिवळ्या रंगाची त्यावर गडद तपकिरी ठिपके असलेली अंडी देते. कीटक, धान्य, पाण  वनस्पतीचे कोंब हे याचे अन्न आहे. काळ्या पाणकोंबडीला उडणे त्रासदायक ठरते तर लांब बोटांमुळे पाण्यावरील वनस्पतीवर ती सहजपणे चालू शकते आणि उत्तमपणे पोहू शकते.
----
भारतात आढळणाऱ्या पाणकोंबड्यांच्या इतर जाती.
* जांभळी पाणकोंबडी
* वारकरी
* कमळपक्षी

 
वर्ग:विस्तार विनंती
वर्ग:पक्षी
वर्ग:पक्षीशास्त्र
षेंचेन

**षेंचेन** हे चीन देशातील चौथ्या क्रमांकाचे मोठे शहर व दक्षिण चीनचे आर्थिक केंद्र आहे. षेंचेन चीनचे दुसरे सर्वात वर्दळीचे बंदर आहे. हे शहर हाँग काँगच्या उत्तरेला वसले आहे.

## गॅलरी 

File:View-Of-HQB-Shenzhen-Lychee-Park.jpg|View of Hua Qiang Bei road (Futian District) in Shenzhen, China
File:Shenzhen night street.JPG|View of Shun Hing Square at night
File:Shen Nan Rd. E West Night View.JPG|Shen Nan Rd. E West Night View
File:Shenzhen at night.JPG|Shenzhen at night

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ
* 

वर्ग:चीनमधील शहरे
वर्ग:क्वांगतोंग
हुदहुद

## माहिती
पिवळसर तपकिरी रंगाच्या ह्या पक्ष्याच्या शेपटी , पाठ व पंखांवर काळ्या – पांढऱ्या रंगाचे पट्टे असतात .त्याच्या सुईसारख्या लांब चोचीला जमिनीच्या दिशेने मंद बक असतो .याची पटकन लक्षात येणारी आणखी एक खूण म्हणजे डोक्यावरचा शेंडीसारखा तुरा .दचकला हा सर्रकन तुरा फिस्कारतो. नाकतोडे , झुरळे ,टोळ ,मुंग्या .असे सर्व प्रकारचे किडे मटकावणारा हा पक्षी शेतकऱ्याचा मित्र आहे . विशेषतः तो शेतीला नुकसानकारक किडे खातो .हे पक्षी नदी , ओढे आणि तळ्याच्या अवतीभोवती एकटे किंवा जोडीने वावरतात .नदीकाठच्या किंवा उद्यानामधल्या हिरवळीवर चट्टेरी पट्टेरी अंगरखा नेसलेला पक्षी मान खाली घालून घाईघाईत त्याच्या सुईसारख्या टोकदार चोचीने जमिनीत खोदून तो गांडूळ किड्याचे कोश आणि पीलव शोधत असतो .हा पक्षी फेब्रुवारी ते में दरम्यान झाडाच्या खोडात असलेल्या भोकात किंवा पडक्या घरात छपराखाली असलेल्या सापटीत गबाळ घरट करतो .हुपोच्या घरट्याला विलक्षण दुर्गधी येते . जर आपण घरट्यात डोकावण्याचा प्रयत्न केला तर त्याची पिल्ल घरट्याच्या तोंडाशी येऊन घाणेरड्या वासाच्या विष्ठेच्या पिचकाऱ्या सोडतात .त्यामुळे या पक्ष्याच्या घरट्यात डोकावताना जरा जपून बर का! हा पक्षी प्रत्यक्ष किंवा चित्रात दाखवला आणि मुलांना याचं नाव विचारल की एकच उत्तर येतं ‘सुतार !’ पण हा सुतार पक्षी नाही .उपुपिडी या पूर्णपणे वेगळ्या कुटुंबात त्याचा समावेश होतो .हा पक्षी ‘हु –पो – पो ,हु – पो – पो !,असा आवाज काढतो म्हणून त्याला हुपो म्हणतात .     

## चित्रदालन 

Image:Upupa epops 2 Luc Viatour.jpg|In France (Toulouse)
Image:Upupa epops 3 Luc Viatour.jpg|In France (Toulouse)
Image:Upupa epops 4 Luc Viatour.jpg|Young in France (Toulouse)
Image:Common Hoopoe (Upapa epops) preening at Puri I IMG 9181.jpg| Preening 
Image:Common Hoopoe (Upapa epops) at Puri Im IMG 9204.jpg| India.
Image:Common Hoopoe (Upapa epops) at Hodal Im IMG 9523.jpg| At Hodal
Image:Common Hoopoe (Upapa epops) at Hodal I IMG 9216.jpg| At Hodal
Image:Common Hoopoe (Upapa epops) at Hodal I IMG 9016.jpg| At Hodal
Image:Common Hoopoe (Upapa epops) preening at Kolkata I2 IMG 6985.jpg| In Kolkata
Image:Common Hoopoe (Upapa epops) preening at Kolkata I2 IMG 7688.jpg| In Kolkata
Image:Common Hoopoe (Upupa epops) on a tree in Kolkata W IMG 4505.jpg| On a tree in Kolkata,
Image:Common Hoopoe (Upupa epops) at Jayanti, Duars, West Bengal W Picture 055.jpg| at Jayanti in Buxa Tiger Reserve 

## बाह्य दुवे 
* पक्ष्यांची मराठी नावे (१) 
* Bird Names (English-Marathi)
* पक्ष्यांची मराठी नावे (२) 
Huppe fasciée MHNT ZOO 2010 11 161 Ouzouer-sur-Trézée.jpg|

वर्ग:पक्षी
शाहू मोडक

मराठी चित्रपट अभिनेते. माणूस या चित्रपटातील त्यांची हवालदाराची  भूमिका खूप गाजली. मार्च ११, १९९३ रोजी त्यांचे निधन झाले.

वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील मृत्यू
जॉर्डनचा दुसरा अब्दुल्ला

उजवे|333x333अंश|(2025)
**अब्दुल्ला २ बिन अल-हुसेन** (जानेवारी ३०, इ.स. १९६२:अम्मान - ) हा &nbsp;देशाचा राजा आहे. त्याचे वडील राजे हुसेन ह्यांच्या मृत्यूनंतर ७ फेब्रुवारी, इ.स. १९९९ रोजी तो जॉर्डनचा राजा बनला. अब्दुल्ला हा मुहम्मद पैगंबराचा ४३वा वंशज मानला जातो.

राजा अब्दुल्लाने इंग्लंड व अमेरिकेत शिक्षण घेतले आहे. त्याने रानिया अल-यासिन ह्या महिलेशी १९९३ साली लग्न केले व त्यांना ४ अपत्ये आहेत.

वर्ग:जॉर्डनचे राजे
वर्ग:इ.स. १९६२ मधील जन्म
सौदी अरेबियाचा अब्दुल्ला

[250 px|इवलेसे|राजा अब्दुल्ला [अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामासोबत]]
**अब्दुल्ला बिन अब्दुलअझीझ अल सौद** (अरबी: عبدالله بن عبدالعزيز آل سعود; १ ऑगस्ट १९२४ - २३ जानेवारी २०१५) हा पश्चिम आशियातील सौदी अरेबिया देशाचा राजा होता. ऑगस्ट २००५ साली मोठा भाऊ व तत्कालीन राजा फह्द ह्याच्या मृत्यूनंतर राज्यपदावर आलेला अब्दुल्ल्ला जानेवारी १९९६ ते ऑगस्ट २००५ दरम्यान राज्यगादीचा वारसदार व कार्यवाहू राष्ट्रप्रमुख (Regent) होता.

१ ऑगस्ट १९२४ रोजी रियाध येथे जन्मलेला अब्दुल्ला राजा अल-सौदचा दहावा मुलगा होता. १९६३ साली अब्दुल्लाला सौदी लष्करप्रमुखपदी नियुक्त करण्यात आले. १९७५ साली राजा खालिदने अब्दुल्लाची सौदी अरेबियाच्या दुसऱ्या उपपंतप्रधानपदावर नियुक्ती केली. १९८२ मध्ये खालिदच्या मृत्यूनंतर अब्दुल्ला सौदी राजघराण्याचा युवराज बनला. १९९५ मध्ये राजा फह्दला आलेल्या हृदयघाताच्या झटक्यानंतर अब्दुल्ला सौदीचा कार्यवाहू राष्ट्रप्रमुख बनला.

अब्दुल्लाच्या कारकीर्दीमध्ये सौदी अरेबियाचे मोठ्या प्रमाणावर आधुनिकीकरण झाले. अब्दुल्लाने अमेरिका व ब्रितनसोबत सौदी अरेबियाचे संबंध बळकट केले. अब्दुल्लाने सौदी महिलांना मतदानाचा अधिकार दिला व खेळ स्पर्धांमध्ये सहभाग घेण्याची परवानगी दिली. २३ जानेवारी २०१५ रोजी अब्दुल्लाचे वयाच्या ९०व्या वर्षी न्युमोनियाने निधन झाले. त्याला अंदाजे ३० पत्नी व ३५ अपत्ये असल्याचे वृत्त आहे.

## बाह्य दुवे
*राजा अब्दुल्लावरील लेखांचा संग्रह

वर्ग:सौदी अरेबियाचे राजे
राळेगाव तालुका

**राळेगाव** हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्याच्या यवतमाळ जिल्ह्यातील एक तालुका आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र राळेगाव येथे आहे.

## तालुक्यातील गावे
#अंजी (राळेगांव)
#आंतरगाव (राळेगांव)
#आपटी (राळेगांव)
#अष्टा
#आशटोणा
#आतमुरडी
#बांदर
#बारडगाव
#बेळापूर
#भांब (राळेगांव)
#भिमसेनपूर
#भुलगड
#बोराखाडी
#बोराटी
#बोरी (राळेगांव)
#बोरी इचोड
#बोरजई
#बुकाई
#चाहंड
#चिकाणा
#चिखली (राळेगांव)
#चिंचोळी (राळेगांव)
#चोंढी (राळेगांव)
#दहेगाव
#दापोरी
#देवधरी
#धनोरा
#धरमापूर
#धुमाकचाचोरा
#डोंगरगाव (राळेगांव)
#एकलारा
#एकबुरजी
#एकुर्ली
#गाडेघाट
#गोपाळनगर
#गुजरी
#हिरापूर (राळेगांव)
#हिवारी (राळेगांव)
#हुडकी
#इब्राहिमपूर
#इचोरा (राळेगांव)
#इंझापूर
#जागजाई
#जाळका (राळेगांव)
#कळमनेर
#करंजी (राळेगांव)
#कारेगाव (राळेगांव)
#खडकी (राळेगांव)
#खैरगाव (राळेगांव)
#खैरी (राळेगांव)
#खेमकुंड
#किन्हीजावडे
#कोची (राळेगांव)
#कोळवण (राळेगांव)
#कोपरी (राळेगांव)
#लडाकी
#लखापूर
#लोहरा (राळेगांव)
#लोणी (राळेगांव)
#माळकी
#मांडवा (राळेगांव)
#मांगी (राळेगांव)
#मेंगापूर
#मुधापूर
#मुखरामपूर
#नागठाणा
#नरसिंगपूर
#निधा (राळेगांव)
#पळसकुंड
#पारडी (राळेगांव)
#परसोडा (राळेगांव)
#फेपारी
#पिंपळपूर
#पिंपळगाव (राळेगांव)
#पिंपळखुटी (राळेगांव)
#पिंपळशेंडा (राळेगांव)
#पिंपरी (राळेगांव)
#पिंपरीदुर्ग
#राळेगाव.
#रामतीर्थ
#राणोद
#रत्नपूर
#रावेरी
#रिढोरा
#रोहिणी (राळेगांव)
#साखीखुर्द
#संगम (राळेगांव)
#सरई
#सारटी (राळेगांव)
#सावित्री (राळेगांव)
#सावंगी (राळेगांव)
#सावरखेड
#सावनेर (राळेगांव)
#शेली (राळेगांव)
#शिंदोळा
#श्रीरामपूर (राळेगांव)
#सोइत
#सोनुर्ली (राळेगांव)
#टाकाळी (राळेगांव)
#तेजाणी
#उमरेड (राळेगांव)
#उमरविहीर (राळेगांव)
#उंदारी
#वेडशी
#विहिरगाव
#विरूळ
#वडगाव (राळेगांव)
#वाधोणाबाजार
#वाडजाई
#वाडकी
#वागाई
#वागदरा (राळेगांव)
#वाळधुर
#वालीनगर
#वाणोजा (राळेगांव)
#वारध
#वारहा (राळेगांव)
#वारणा (राळेगांव)
#वारूड (राळेगांव)
#वाथोडा (राळेगांव)
#वाटखेड (राळेगांव)
#येवती (राळेगांव)
#झाडगाव (राळेगांव)
#झारगड
#झोटींगधारा
#झुल्लर

## संदर्भ व नोंदी
वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील तालुके
वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके
सोच समझ के (चित्रपट)

**सोच समझ के** भारतीय कुटुंबनियोजन संस्था निर्मित कुटुंबकल्याण या विषयावरील चित्रपट आहे. अरुण खोपकर यांनी या चित्रपटाचे दिग्दर्शन केले होते. मे १३ १९९६ रोजी या चित्रपटाला कुटुंबकल्याण या विषयावरील सर्वोत्तम चित्रपटाचा राष्ट्रीय पुरस्कार प्राप्त झाला.

वर्ग:इ.स. १९९६ मधील हिंदी चित्रपट
आंद्रे-मरी अँपियर

**आंद्रे-मरी ॲंपियर** (जानेवारी २०, इ.स. १७७५ - जून १०, इ.स. १८३६) हा फ्रांसचा भौतिकशास्त्रज्ञ आणि गणितज्ञ होता.

याने विद्युतचुंबकीयत्वाचा शोध लावला.सोलेनॉइडआणि इलेक्ट्रिकल टेलीग्राफ सारख्या असंख्य अनुप्रयोगांचे ते शोधक देखील आहेत. **ॲंपियर हे** फ्रेंच अकॅडमी ऑफ सायन्सेसचे सदस्य आणि इकोले पॉलीटेक्निक आणि कोलेज डे फ्रान्सचे प्रोफेसर होते. विद्युतप्रवाहाच्या एककाला याचे नाव (*ॲंपियर*) देण्यात आले आहे.

ॲंपियर, आंद्रे मरी
ॲंपियर, आंद्रे मरी
ॲंपियर, आंद्रे मरी
वर्ग:इ.स. १७७५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८३६ मधील मृत्यू
समुद्रपक्षी

thumb|right|200 px|काळ्या डोक्याचा समुद्रपक्षी
**समुद्रपक्षी** हे इंग्रजीत सी-गल या नावाने ओळखले जातात. या पक्ष्यांचे जगातील सर्व खंडांमध्ये अस्तित्त्व आहे. पांढऱ्या शुभ्र अथवा राखाडी रंगाचे समुद्रपक्षी कोणत्याही समुद्रकिनाऱ्यावर गेल्यावर त्यांच्या कर्कश आवाजाने लक्ष वेधून घेतात. त्यांचे आवडते खाद्य मासे आहे. हे पक्षी मोठ्या अंतरापर्यंत उडून जाण्यात पटाईत असतात.

वर्ग:पक्षी
लुई डुफस

**लुई जॉर्ज डुफस** (मे १३, इ.स. १९०४:मेलबर्न, ऑस्ट्रेलिया - जुलै २४, इ.स. १९८४:जोहान्सबर्ग, दक्षिण आफ्रिका) हा कडून क्रिकेट खेळलेला खेळाडू होता.

खेळातून निवृत्त झाल्यावर डुफस क्रिकेटचे विवेचन करणारा लेखक झाला. १९३५मध्ये दक्षिण आफ्रिका इंग्लंडच्या दौऱ्यावर असताना ग्लॅमॉर्गनविरुद्धच्या सामन्यात त्यांचे अनेक खेळाडू आजारी पडले. त्यावेळी दक्षिण आफ्रिका संघाने सामन्याचे विवेचन करणाऱ्या डुफसला क्षेत्ररक्षण करण्यास पाचारण केले. त्याने स्लिपमध्ये एक झेल धरून दक्षिण आफ्रिकेला सामना जिंकण्यास मोलाची मदत केली.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९०४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मायकेल ऐन्सवर्थ

मायकेल ऐन्सवर्थ
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७८ मधील मृत्यू
एन्रिके बोलान्योस

thumb|right|एन्रिके बोलान्योस
**एन्रिके बोलान्योस** (१३ मे, इ.स. १९२८:मासाया, निकाराग्वा - ) हे निकाराग्वाचे भूतपूर्व राष्ट्राध्यक्ष आहेत.

वर्ग:निकाराग्वाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९२१ मधील मृत्यू
वेडा राघू

**वेडा राघू** (इंग्लिश: *Little Green Bee-eater*) शास्त्रीय नाव :*Merops orientalis*) हा एक किडे खाणारा पक्षी आहे. उष्ण कटिबंधातील बहुतेक सर्व देशांत याचे वास्तव्य आहे. भारतात हा मोठ्या प्रमाणात दिसतो. तरी देखील पक्षी-निरीक्षकांच्या मते गेल्या काही वर्षात याची संख्या खूपच कमी झाली आहे. हा पक्षी हिरव्या रंगाचा असून शेपटी एका रेषेप्रमाणे असते. संध्याकाळच्या वेळात हे पक्षी मोठ्या थव्याने विजेच्या तारांवर ओळीने बसलेले आढळतात. हा पक्षी तारेवर बसलेला असताना उडून जातो, आणि भक्ष्य पकडून पुन्हा तारेवर येऊन बसतो. परत परत त्याच जागी येत असल्यामुळे त्याला ‘वेडा  राघू’ असे नाव पडले आहे.

हा त्याच्या वास्तव्याच्या भागात मोठ्या संख्येने आढळणारा सर्वपरिचित पक्षी आहे.

त्याचे प्रजनन गवताळ भागात होते. आफ्रिका आणि अरेबियामध्ये तो कोरड्या भाग आढळतो, पण अजून पूर्वेला गेल्यावर तो वेगवेगळ्या अधिवासात दिसतो. हा पक्षी साधारण एक मीटर किंवा त्यापेक्षा कमी उंचीच्या तारांवर / फांद्यावर बसून शिकार करतो. कुंपणाच्या तारा किंवा विजेच्या तारांवर हे पक्षी ओळीने बसलेले आढळतात. या प्रजातीतील इतर पक्षी (बी-इटर) पाण्याजवळ आढळतात, वेडे राघू मात्र पाण्यापासून लांबसुद्धा आढळतात.  
thumb|right|धूली स्नान करताना
सामान्यपणे, हे मैदानी प्रदेशात राहतात, मात्र कधीकधी हिमालयात ५००० किंवा ६००० फूट उंचीवरसुद्धा आढळले आहेत. दक्षिण आशियात ते स्थानिक रहिवासी आहेत, पण काही पक्षी हंगामानुसार स्थलांतर करतात, पण त्यांची नेमकी पद्धत अजून लक्षात आलेली नाही, ते पावसाळ्यात कोरड्या भागात जातात आणि हिवाळ्यात अधिक उबदार भागात स्थलांतर करतात. स्थलांतर करून पाकिस्तानच्या काही भागांत ते उन्हाळ्यात येतात.  

वेडे राघू मुख्यत: मधमाशी, मुंग्या, चतुर असे कीटक हवेत सूर मारून पकडून खातात. भक्ष्य खाण्यापूर्वी ते त्याच्या नंग्या काढतात आणि फांदीवर ते पुन्हा पुन्हा आपटतात. हे पक्षी सकाळी मंद हालचाली करतात आणि अनेकदा तारांवर समूहाने बसलेले दिसतात. ते धूलि-स्नान करतात आणि कधीकधी उडता उडता पाण्यात सूर मारून स्नान करतात. सामान्यपणे ते लहान गटात दिसतात, रात्र थाऱ्याच्या ठिकाणी मोठ्या संख्येने (२००-३००) आढळतात. हा पक्षी आता शहरी आणि निम-शहरी भागातसुद्धा मोठ्या प्रमाणात आढळतो  आणि टी.व्ही. अँटेनावर बसलेला दिसतो.

वेड्या राघूचा प्रजननाचा काळ मार्च ते जून महिन्यामध्ये असतो. सामान्यपणे ते एकेकट्याने घरटे बांधतात. हे घरटे वाळू असलेल्या काठावर एक बोगदा करून तयार केलेले असते. त्याने तयार केलेले घरटे ५ फूट लांबीचेसुद्धा असू शकते. बोगद्याच्या टोकाशी थेट मातीवर तीन ते पाच अंडी घातली जातात. ही अंडी अगदी गोल आणि चकचकीत पांढरी असतात. अंड्यांचे प्रमाण पावसाचे मान आणि कीटकाची उपलब्धता यावर अवलंबून असते. नर आणि मादी दोघेही अंडी उबवतात. साधारण १४ दिवसांनी अंड्यातून पिल्ले बाहेर येतात.

एका अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की मानवी निरीक्षकांच्या वर्तनाचा अंदाज वेडे राघू वर्तवू शकतात. एका विशिष्ट ठिकाणी असलेली माणसे आपले घरटे शोधू शकतील का याचा अंदाज करण्याची त्यांची क्षमता असते आणि त्याप्रमाणे ते घरट्याची जागा लपवण्याचा प्रयत्न करतात.

दक्षिण भारतात, नद्यांच्या जवळ खूप मोठ्या संख्येने वेडे राघू आढळतात. (१५७ पक्षी प्रती चौ.किमी.) तर शेती असलेल्या भागात १०१ पक्षी प्रती चौ.किमी. आढळले आहेत आणि मानवी वस्त्यांजवळ ४३-५८ पक्षी आढळले आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:पक्षी
व्हरनॉन शॉ

**व्हरनॉन लॉर्डेन शॉ** (मे १३, इ.स. १९३० - २ डिसेंबर, २०१३) हा डॉमिनिकाचा पाचवा राष्ट्राध्यक्ष होता.

वर्ग:डॉमिनिकाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वॉली मासुर

**वॉली मासुर** (मे १३, इ.स. १९६३:साउथहॅम्पटन, इंग्लंड - ) हा ऑस्ट्रेलियाचा टेनिस खेळाडू आहे.

मासुर, वॉली
मासुर, वॉली
हरियाल

thumb|right|300px|हरियाल पक्ष्याचे चित्र

**हरियाल** (शास्त्रीय नाव: *Treron phoenicoptera*) हा कबूतरवंशीय पक्षी असून तो महाराष्ट्राचा 'राज्यपक्षी' आहे. याला **हिरवा होला**, **हरोळी**, यलो फुटेड् ग्रीन पिजन किंवा **पिवळ्या पायाची हरोळी** या नावांनीही संबोधले जाते. हा पक्षी दुर्मिळ झाला आहे. याचे शास्त्रीय नाव आहे ‘ट्रेरॉन फोनिकॉप्टेरा’.

## वर्णन
हा कबुतरासारखा पक्षी आहे. तो पोपटासारखा हिरवागार असतो. त्याच्या शरीरावर जांभळ्या निळ्या रंगाचे मिश्रण असते. मान, छाती, पोट, पिवळे असते. पंख हिरवट राखी रंगाचे असतात. त्यांचे पाय व चोच पिवळी असते. खांद्यावर एक निळ्या रंगाचा ठिपका असतो. हरेलचे पाय व नख्या पोपटासारखे वेगळे असतात. त्याला पोटासारखे उलटे टांगून फळे खाता येतात.

## आढळस्थान
हरेलचे थवे पावसाळी प्रदेशात दाट जंगलात असतात. तो मलबार, ओरिसा, विंध्य प्रदेश, मध्य प्रदेश, महाराष्ट्र या प्रातांत आढळतो. हिमालयातही तो आढळतो. पण त्याला तिकडे कोकीळा म्हणतात. अंदमान निकोबार बेटात त्याची वेगळी जात आहे. पावसाळ्यात कोकणात पाऊस झाला म्हणजे ते देशावर येतात. त्या सुमारास देशावरील वड पिकतात. उलटे टांगून ते वडाची फळे खातात. दाट पानांच्या फांद्यावर बसले कि ते दिसत नाहीत. उडाले कि एकदम उडतात व जवळच्या झाडावर जाऊन बसतात. ते लांब शीळ घालतात.
एक छोटा हरियलही आहे, त्याची छाती राखी रंगाची असते. पूर्व हिमालयाच्या ७००० फूट उंचीच्या जंगलात ते राहतात.

## शिकार
या पक्षाची शिकार देखील मोठ्या प्रमाणात केली जाते. गोड आदिवासी त्यांना हरियल म्हणतात. याचे मांस पांढरे असते व मांसाहारी लोकांना ते रुचकर लागते.

## समज/अपसमज
हरेलबाबत एक उपसमज आहे. ते इतर पक्षी तळ्यातील, डबक्यातील, नदीतील पाणी पितात, तसे पीत नाहीत. तर पानांवर सकाळी सकाळी पडलेले दव चाटतात व त्याने तहान भागवतात. पण हे खरे नाही. काही जंगलात वाघाची टेहळणी करताना एक हरेलची जोडी तळ्याच्या काठावर उतरली व एकेकाने इतर पक्षी पितात तस पाणी प्यायलेले सर्वेक्षणात पहिले गेले आहे. समक्षच हे पाहिल्याने अपसमजाला आता जागा नाही.

## शरीररचना 
पाचू-कवडा नावाचे जे कबूतर आहे त्याच्या अंगावरील पाचूसारखी हिरवी झाक व पिवळ्या, निळ्या, जांभळ्या अशा कितीतरी रंगांच्या छटा हरियालाच्या अंगावर असतात.

## संकीर्ण 
हरियाल हा कबुतरासारखाच घुमतो. कधीकधी चिर्र... चिर्र... आवाज करत फिरतो. नर आणि मादी हरियल यांच्यात बाह्यतः फरक दिसत नाही.
हा पक्षी आनंद सागर , शेगाव ,जिल्हा बुलढाणा येथे पण आढळतो.हा पक्षी यवतमाळ जिल्ह्यातील पैनगंगा अभयारण्यात आणि परिसरात मोठ्या प्रमाणावर आढळतो.

## आढळ 
गर्द हिरव्या झाडांची ठिकाणे, प्रामुख्याने वड, पिंपळ, उंबर, अंजीर जातीची झाडे. हे पक्षी नेहमी थव्यानेच उडतात. पक्षीनिरीक्षणांच्या वेळी हरियाल सकाळच्या कोवळ्या उन्हात दिसल्याच्या नोंदी सापडतात. म्हणून या पक्ष्याला विहारासाठी सकाळ आवडत असावी असे दिसते.

## वीण 
विणीचा हंगाम मार्च ते जून महिने या कालावधीत असतो. या काळात उंच झाडावरच्या काड्यांनी बनलेल्या घरट्यांत हे पक्षी अंडी घालतात.

## क्षेत्र 
मध्यवर्ती भारतापासून ते उत्तरेकडील सर्व राज्यांत याचा वावर आहे. हा पक्षी महाराष्ट्र, गुजरात, बंगाल, राजस्थान, पंजाब व आसाम येथील अभयारण्यांतून दिसून येतो. तसेच पाकिस्तान आणि श्रीलंका येथेही हरियाल सापडतो.

## धोका 
वृक्षतोडीमुळे हरियाल पक्षी आपली मूळची वास्तव्याची ठिकाणे सोडून नवीन जागा शोधताना दिसतात. यांना अस्तित्वाचा धोका उत्पन्न झाला आहे. या पक्ष्यांची संख्या वाढवायची असेल तर त्यांच्या राहण्याच्या ठिकाणांची जोपासना करणे आवश्यक आहे.

## संदर्भ
वर्ग:पक्षी
वर्ग:महाराष्ट्राची राज्यप्रतीके
समुद्री घार

**समुद्री घार** किंवा **ब्राम्हणी घार** (शास्त्रीय नाव: *Haliastur indus*, *हॅलिएस्टर इंडस* ; इंग्लिश: *Brahminy Kite*, *ब्राह्मनी काइट*) ही समुद्राजवळ आढळणारी घार, ब्राम्हणी या रंगछटेची ही घार असते. मासे व कुजलेले समुद्री खाद्य हे मुख्य खाद्य असते. 

वर्ग:घार
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेले पक्षी
दिलशान वितरणा

**डोराके वितरणागे अशाना निरोशन दिलशान वितरणा** (१३ मे, १९७८:कँडी, श्रीलंका - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू आहे.

वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७८ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
काळा करकोचा

**काळा करकोचा** हा पक्षी साधारण १०० सें. मी आकारमानाचा आहे. याचा मुख्य रंग काळा असून छातीच्या खालच्या भागापासून शेपटीच्या टोकापर्यंतचा भाग पांढरा, चोच तांबड्या रंगाची, लांब आणि अणकुचीदार तर पायही तांबड्या रंगाचे असतात. 

हा करकोचा उत्तर भारतात तसेच पाकिस्तान, नेपाळ, म्यानमार येथे युरोपमधून हिवाळी पाहुणा म्हणून येतो. 

काळा करकोचा जलचर पक्षी असून तो मांसभक्षी आहे. मासोळ्या, बेडूक, कीटक, इतर पक्ष्यांची पिल्ले, उंदीर, सरडे, गोगलगायी हे याचे मुख्य अन्न आहे. 

मध्य युरोपमध्ये एप्रिल-मे महिन्यात याची वीण होते. याचे घरटे उंच झाडावर, काटक्यांचे बनविलेले असते. मादी एकावेळी ३ ते ५ शुभ्र पांढऱ्या रंगाची अंडी देते.

## चित्रदालन

File:Ciconia nigra 2 (Marek Szczepanek).jpg|
File:Ciconia nigra - Schwarzstorch.jpg|
File:Ciconia nigra -Kruger National Park-8.jpg|
file:Cigogne Noire MHNT.jpg|

वर्ग:पक्षी
वर्ग:करकोचा
श्वेतबलाक

**श्वेतबलाक** किव्हा **बहादा ढोक** हा बलाकाद्य पक्षिकुळातील एक मोठा पक्षी आहे.

वर्ग:पक्षी
वर्ग:करकोचा
धनचिडी

जवळजवळ संपूर्ण भारतभर आढळणारा **धनचिडी** ,धनेश किंवा  **राखी शिंगचोचा**  हा २४ इंच आकारमानाचा पक्षी आहे. म्हणजे याचा आकार साधारणपणे घरीएवढा असतो. याचा मुख्य रंग राखाडी असून चोच काळ्या-पांढऱ्या रंगाची बाकदार असते. नराची शेपटी मादीच्या शेपटीपेक्षा जास्त लांब असते. सर्व वेळ झाडावरच घालवणारा हा पक्षी वड, पिंपळ अशा वृक्षांवर राहणे आणि त्या झाडांची फळे खाणे, मोठे किडे, पाली, सरडे, उंदीर, क्वचित प्रसंगी लहान पक्षी खाणे पसंत करतो. हा पक्षी उडत जातांना पंखांचा मोठा आवाज होत असल्याने चटकन लक्ष वेधून घेतो. 

धनचिडीचा अंडी देण्याचा काळ साधारणपणे मार्च ते जून महिने असा असून तिचे घरटे झाडाच्या ढोलीत असते. घरटी मोठ्या झाडांच्या ढोलीत बांधली जातात. मादी ढोलीत बसल्यावर नर आणि मादी फक्त थोडी फट ठेवून ती ढोली आपल्या विष्टेने बंद करून घेतात. या घरट्यात मादी एकावेळी २ ते ३ अंडी देते. नर घरट्याबाहेर राहून ढोलीतील मादीला अन्न खाऊ घालतो. मादी ढोलीत राहून अंडी उबविण्याचे काम करते. अंड्यातून पिले बाहेर आल्यावर मादी आपल्या घरट्याचे आवरण फोडून बाहेर येते. नर आणि मादी पुन्हा ती ढोली पूर्वीसारखीच बंद करून घेतात आणि आतील पिलांची पूर्ण वाढ होईपर्यंत दोघेही पिलांना अन्न खाऊ घालतात. पूर्ण वाढ झाल्यानंतर पिले आपले घरटे फोडून बाहेरच्या जगात येतात. 

धनचिडीच्या चोचीवर  शिंगासारखे जाड आवरण असल्याने तिला शिंगचोचा असेही म्हणतात, इंग्रजीत या पक्षाला इंडियन ग्रे हॉर्नबिल असे म्हणतात (शा : Tockus birostris). 

## चित्रदालन

File:Indian Grey Hornbill I IMG 4051.jpg|
File:Indian Grey Hornbill (Ocyceros birostris) in Hyderabad W IMG 8900.jpg|
Image:Indian Grey Hornbill I IMG 9017.jpg|
Image:Indian Grey Hornbill I IMG 4048.jpg
File:Indian Grey Hornbill (Ocyceros birostris) in Hyderabad W IMG 8885.jpg|
File:Indian Grey Hornbill (Ocyceros birostris) in Hyderabad W IMG 8884.jpg|
File:Indian Grey Hornbill (Ocyceros birostris) in Pune 8884).jpg|

 
वर्ग:पक्षी
सातभाई

**सातभाई** (शास्त्रीय नाव:*टरडॉइड्स माल्कोमी*) हा एक पक्षी आहे. याला इंग्लिशमध्ये *लार्ज ग्रे बॅबलर* असे नाव आहे.

या पक्षाचे कपाळ राखाडी रंगाचे आणि संपूर्ण शरीर तपकिरी रंगाचे असते. हा पक्षी उडत असताना फुलवलेल्या शेपटीची बाहेरची पिसे पांढरट दिसतात,त्याची शेपूट लांब सडक असून शेपटीची मधली पिसे सर्वात लांब आणि कडेची पिसे लहान असतात.सातभाई नेहमी सातच्या संख्येत दिसतातअसा समज आहे.मात्र ८-१० पक्षांपासून २०-२२ पक्षांपर्यंत ही थवे दिसून येतात.हे पक्षी छोट्यामोठ्या थव्यांमध्ये विखुरलेले असतात. जमिनीवरचे किडे,वाळव्या ,अळ्या,आणि गवताच्या बिया हा त्यांचा मुख्य आहार असतो. थव्यातला एक पक्षी जवळच्या झाडाच्या शेंड्यावर बसून टेहाळनीचे काम करतो. एखादा शिकारी पक्षी दिसला की विशिष्ट आवाज काढून जमिनीवर खाद्य शोधात असणाऱ्या पक्षांना सावध करतो. धोक्याचा इशारा मिळताच जमिनीवरचे सर्व पक्षी ताबडतोब जवळच्या एखाद्या झाडावर किवा झुडपात दडून बसतात. झाडावर बसून टेहळणी करण्याचे काम थव्यातले पक्षी आलटून पालटून करतात.

## रामायण कालीन संदर्भ 
सातभाई या पक्षाला महाराष्ट्रातील काही जनसमुदाय कोंघी या नावाने ओळखतो. ह्या पक्षाचा आवाज कोय कोय कोय असा आहे. अशी आख्यायिका आहे की, रामायण ह्या ग्रंथामध्ये या पक्षाचा संदर्भ येतो. सीता शोधण्यासाठी राम वनामध्ये बाहेर पडतात. रस्त्यावरून चालताना ह्या पक्षांच्या ओरडण्याने रामास त्रास झाल्याने त्यांचा चेहेरा चिडचिडा दिसत होता. लक्ष्मणास जाणविल्याने लक्ष्मण शाप देतो. त्यामुळे हा पक्षी विशिष्ट ऋतुकालात काळात ओरडत नाही. अशी त्यामागची अख्यायिका आहे.

वर्ग:पक्षी
साधी घार

**साधी घार** अथवा **काळी घार** (इंग्लिश:कॉमन काईट, अथवा परिहा काईट) (शास्त्रीय नाव:*Milvus migrans*) ही भारतात शहरी भागात सर्वत्र आढळते. 

घार हा फॅल्कॉनिफॉर्मिस पक्षिगणातील ॲक्सिपिट्रीडी कुलातील एक पक्षी असून घारीचे  शास्त्रीय नाव *मिल्व्हस मायग्रान्स* असे आहे. घार हा पक्षी हिमालयापासून ते श्रीलंके पर्यंत सर्वत्र आढळतो. भारताव्यतिरिक्त नेपाळ पाकिस्तान आणि बांगलादेशात सुद्धा हा पक्षी आढळतो.

घार ही आकाराने साधारणपणे ५० – ६० सेंमी लांब असते. रंग तपकिरी असून तिचे डोके चपटे व मृत भक्षाचे मांस खाण्यास योग्य अशी टोकदार आणि काळी चोच  असते. चोचीच्या बुडाकडील भागाचा रंग पिवळसर असतो. तिचे डोळे आणि पाण्यावरील पिसे तपकिरी असतात. पायाचा रंग सुद्धा पिवळा असून, नखे तीक्ष्ण व काळी असतात. घारीचे पंख लांब आणि टोकदार असून शेपूट लांबट दुभागलेली असते. या दुभागलेल्या शेपटीमुळे आकाशात उडणारी घार पक्षी इतर पक्ष्यांपासून वेगळी ओळखता येते. घार ही एकटी किंवा ४-५ घरींच्या थव्यात भटकत असते.

घार हा पक्षी धीट असून कावळ्याप्रमाणे मानवी वस्तीतील घाण नाहीशी करण्याच्या कामी तिची मदत होते. उघड्यावर फिरणारे बेडूक, साप, पाल, सरडा किंवा उंदीर यांची सुद्धा ती क्षणांत शिकार करते. घार ही कमी उंचीवर तसेच जास्त उंचीवर सुद्धा उडण्यात पटाईत असून उष्ण हवेच्या झोतावर ती पंख न पसरवता आकाशात उडत राहाते.

घारीत नर व मादी दिसण्यात सारखेच असून मादी आकाराने आणि वजनाने नरापेक्षा थोडी मोठी असते. घरींचा विणीचा हंगाम सप्टेंबर ते एप्रिल पर्यंत असून, उंच झाडावर काटक्यांचे घरटे बांधले जाते. घरट्यासाठी काड्या, गवत, वायर, दोरा, कापूस, चिंध्या अशा वस्तूंचा वापर केल्या जातो. घारीचे अंडे मातकट-पांढऱ्या रंगाचे असून त्यावर लालसर-तपकिरी ठिपके असतात. दोन, तीन किंवा चार या प्रमाणात अंडी घातले जातात. अंडी उबविणे व पिलांना भरविणे ही कामे नर-मादी दोघेही करतात. आकाशात उंच उडत असतानाही तिचे लक्ष पिलांकडे असते. स्थानिक घारींप्रमाणे स्थलांतरित घारीही आढळतात; त्यांच्या पंखाखाली पांढऱ्या रंगाच्या खुणा असतात.

वर्ग:पक्षी
वर्ग:घार
मुंबई-पुणे पॅसेंजर

**मुंबई-पुणे पॅसेंजर** ही महाराष्ट्राच्या मुंबई व पुणे या शहरांदरम्यान रोज धावणारी एक मंदगतीची रेल्वेगाडी होती. ही गाडी रात्री पुण्याहून निघून सकाळी मुंबईस पोचाय्ची. ही गाडी नंतरच्या कळत साईनगर शिर्डी रेल्वे स्तनाकापारेंत वाढवली गेली, तसेच तिचा एक हिस्सा पंढरपूर किव्हा विजापुर परेंत जातो. पंढरपूर किव्हा विजापुर परेंत जाणारा हिस्सा दौंड वरून वेगळा केला जातो. ही गाडी आता फास्ट पॅसेंजर करण्यत आली आहे.

वर्ग:मध्य रेल्वे
परीट (पक्षी)

thumb|right|200 px|परीट
इवलेसे|*Motacilla alba*

**परीट** अथवा धोबी पक्षी (इंग्रजी: **White Wagtail**) (शास्त्रीय नावः *Motacilla alba*) हा स्थलांतरित पक्षी आहे. हिवाळ्यात पाणथळी जागांजवळ हा पक्षी दिसतो. सारख्या आपटणाऱ्या शेपटीमुळे याचे नावे परीट असे पडले आहे.इंग्रजी नावावरून 'सतत शेपटी हालविणारा' असा अर्थ ध्वनित होतो.

वर्ग:पक्षी
प्रगती एक्सप्रेस

250 px|इवलेसे|प्रगती एक्सप्रेसचा फलक
१२१२५/१२१२६ **प्रगती एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची पुणे ते मुंबई दरम्यान रोज धावणारी एक जलद एक्सप्रेस आहे. पुणे रेल्वे स्थानक ते छत्रपती शिवाजी टर्मिनस स्थानकांदरम्यान धावणारी ही गाडी ह्या दोन शहरांदरम्यान नोकरीसाठी दैनंदिन प्रवास करणाऱ्या चाकरमान्यांचे एक वाहतूकसाधन आहे. २७ डिसेंबर १९९१ रोजी ह्या गाडीचे उद्घाटन करण्यात आले व सध्या मुंबई-पुणे दरम्यान धावणाऱ्या ६ जलद गाड्यांपैकी ती एक आहे.

प्रगती एक्सप्रेस कल्याणमार्गे न धावता दिवा-पनवेल-कर्जत ह्या मार्गावरून जाते ज्यामुळे नवी मुंबईमधील रहिवाशांना ह्या गाडीचा लाभ घेता येतो.

४ नोव्हेंबर, २०१८पासून या गाडीला *उत्कृष्ट* प्रकारचे डबे आहेत. २५ जुलै २०२२ पासून LHB आणि विस्टाडोम डब्यासह धावत आहे 

## तपशील
वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
वर्ग:मध्य रेल्वे
आलागोआस

**आलागोआस** हे ब्राझिल देशाचे एक छोटे राज्य आहे. माहसेओह ही आलागोआसची राजधानी आहे.

वर्ग:ब्राझिलची राज्ये
साओ पाउलो (राज्य)

**साओ पाउलो** हे ब्राझिल देशातील सर्वाधिक लोकसंख्येचे राज्य आहे. साओ पाउलो हे ब्राझिलमधील सर्वात मोठे शहर ह्याच राज्यात वसले आहे.

वर्ग:ब्राझिलची राज्ये
मुग्धबलाक

**आशियाई मुग्धबलाक**,**घोंगल्या फोडा** किंवा **उघड्या चोचीचा करकोचा (इंग्रजी: एशियन ओपन बिल किंवा एशियन ओपन बिल स्टॉर्क)**   हा करकोचा जातीचा पक्षी असून नावाप्रमाणेच याची चोच उघडी असते. चोच बंद केल्यावर याच्या चोचीतील फट स्पष्टपणे दिसते. 

## वर्णन 
उघड्या चोचीच्या करकोच्याच्या चोचीमध्ये अडकित्त्याप्रमाणे फट असते. चोच बंद केली तरी ही फट दिसते. याची शेपटी काळी असते. तसेच उड्डाण पिसे काळी असतात. पाय मळकट गुलाबी रंगाचे असतात. ते विणीच्या हंगामात गडद गुलाबी होतात.

## खाद्य 
पाण्यातील शंख, शिंपल्यातील मृदुकाय प्राणी, बेडूक, खेकडे, गोगलगायी, पाण्यातील कीटक इ. खातो.

## आढळ 
भारतातील हा स्थानिक रहिवासी पक्षी आहे. भातखाचरे, सरोवरे, तळी, खाडया अशा   पाणथळ जागेत हा पक्षी वास्तव्यास असतो. महाराष्ट्रातसुद्धा हा पक्षी सर्वत्र आढळतो.

## बाह्य दुवे 
* Details and pictures of Asian Openbill Stork from Nagpur, India

## चित्रदालन 

File:Asian_Openbill_Anastomus_oscitans_Heronry_Navegaon_Maharashtra_(4).jpg|नवेगाव, महाराष्ट्र येथील सारंगागार
File:Asian Openbill (Anastomus oscitans) in Uppalpadu, AP W IMG 2767.jpg| उप्पलपडु, आंध्र प्रदेश, भारत येथील दृश्य.
thumb|left|कोलकाता(पुर्वीचे कलकत्ता)पश्चिम बंगाल,भारत येथील वयस्क पक्षी उडतांना
File:Asian Openbill (Anastomus oscitans) in AP W IMG 2671.jpg|उप्पलपडु, आंध्र प्रदेश, भारत येथील दृश्य .
File:Asian Openbill (Anastomus oscitans)- Immatures in Uppalpadu, AP I IMG 3460.jpg|लहानगे- उप्पलपडु, आंध्र प्रदेश, भारत येथील दृश्य .
File:Asian Openbill (Anastomus oscitans) heronery in Uppalpadu, AP W IMG 2935.jpg|आंध्र प्रदेश, भारत येथील सारंगागार
File:Asian Openbill (Anastomus oscitans) carrying nesting material W IMG 2743.jpg|घरट्यासाठी काड्या नेताना- उप्पलपडु, आंध्र प्रदेश, भारत येथील दृश्य.
File:Asian Openbill (Anastomus oscitans) heronery in Uppalpadu, AP W IMG 2827.jpg|आंध्र प्रदेश, भारत येथील सारंगागार
File:Asian Openbill (Anastomus oscitans) heronery in Uppalpadu, AP W IMG 2656.jpg|आंध्र प्रदेश, भारत येथील सारंगागार
Image:Asian Openbill Storks Flying Away.jpg|आशियाई मुग्ध बलाक 
Image:Asian Openbill (Anastomus oscitans) in shallow waters in Kolkata W IMG 4442.jpg|कलकत्ता, पश्चिम बंगाल,भारत येथे उथळ पाण्यात
Image:Asian Openbill (Anastomus oscitans) feeding in shallow waters in Kolkata W IMG 4441.jpg‎|कलकत्ता, पश्चिम बंगाल,भारत येथे उथळ पाण्यात खाताना
Image:Asian Openbill (Anastomus oscitans) nesting in Kolkata I IMG 0486.jpg|कलकत्ता, पश्चिम बंगाल,भारत येथे घरटे बांधताना
Image:Asian Openbill (Anastomus oscitans) nesting in Kolkata I IMG 0413.jpg|कलकत्ता, पश्चिम बंगाल,भारत येथे घरटे बांधताना
Image:Asian Openbills- Roosting place I IMG 0549.jpg| कलकत्ता, पश्चिम बंगाल येथील रातथाऱ्याचे दृश्य
Image:Asian Openbills- Immatures at Purbasthali, Distt. Burdwan I2 IMG 1629.jpg|पूर्बस्थली, जिल्हा बर्धमान, पश्चिम बंगाल, भारत येथे लहान पिल्लू

Image:Asian Openbills Im IMG 9464.jpg| कलकत्ता, पश्चिम बंगाल, भारत येथे
Image:Asian Openbills & Grey Herons I IMG 1030.jpg| कलकत्ता, पश्चिम बंगाल येथील आशियाई मुग्ध बलाक आणि राखी बगळे
Image:Asian Openbills & Grey Herons I - Kolkata IMG 1045.jpg|कलकत्ता, पश्चिम बंगाल येथील आशियाई मुग्ध बलाक आणि राखी बगळे
Image:Asian Openbill I IMG 4318.jpg|कलकत्ता, पश्चिम बंगाल, भारत येथे
 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पक्षी
वर्ग:करकोचा
रियो ब्रांको

**रियो ब्रांको** ब्राझिल देशातील शहर आहे. हे शहर ब्राझिलच्या आक्रे राज्याची राजधानी आहे. २००९ च्या अंदाजानुसार येथील लोकसंख्या ३,०५,९५४ इतकी आहे.

वर्ग:ब्राझिलमधील शहरे
अमेझोनास

**अमेझोनास** हे ब्राझिल देशाचे सर्वात मोठे राज्य आहे. ऍमेझॉन नदीच्या खोऱ्यातील घनदाट अरण्ये ही अमेझोनास राज्याची वैशिष्ट्ये आहेत.

या राज्याचे क्षेत्रफळ १५.७ लाख किमी२ आहे. येथे २५० प्रकारचे सस्तन प्राणी, २,००० प्रकारचे मासे आणि १,१०० प्रकारचे पक्षी आढळतात.

मानौस ही अमेझोनासची राजधानी आहे.

वर्ग:ब्राझिलची राज्ये
आक्रे

thumb|left|200px|आक्रे
**आक्रे** हे ब्राझिल देशाचे एक राज्य आहे. रियो ब्रांको ही आक्रिची राजधानी आहे.

वर्ग:ब्राझिलची राज्ये
स्टार वॉर्स

right|250 px
**स्टार वॉर्स** ही जॉर्ज लुकासद्वारा निर्मित चित्रपटशृंखला आहे. २०१८पर्यंत यात नऊ चित्रपट आहेत. याशिवाय रोग वन आणि सोलो हे दोन इतर चित्रपट या शृंखलेतील कथानकावर आधारित आहेत. अँपल ब्रॅण्डच्या आयफोन आणि आयपॅड सह मिळणाऱ्या शुभ्र रंगांच्या इयर-फोन्स मागील डिझाईनमागील प्रेरणा,  कंपनीचे मुख्य डिझायनर श्री. जॉनी आयव्ही यांनी स्टार वॉर्स मध्ये दाखवलेल्या शत्रू-सैन्याच्या पेहरावावरून घेतलेली आहे. 

वर्ग:चित्रपट शृंखला
वर्ग:स्टार वॉर्स
अमापा

**अमापा** हे ब्राझिल देशाचे एक राज्य आहे. मकापा ही अमापाची राजधानी आहे. अमापा राज्याचा ९०% भाग अमेझॉन जंगलाने व्यापला आहे

वर्ग:ब्राझिलची राज्ये
हरिपाठ

हा लेख ज्ञानकोशीय परिच्छेद लेखनापुरता मर्यागित आहे. हरिपाठांचे आणि इतरही कॉपीराईट फ्री मूळ लेखन हे मराठी विकिस्रोत या बंधुप्रकल्पात जतन केले जाते. ज्यांना मूळ ग्रंथांचे स्रोत बघायचे असतील, लेखन- वाचन करावयाचे आहे त्यांना मराठी विकिस्रोत प्रकल्पात  :s:हरिपाठ येथे करता येईल.

हरिपाठ म्हणजे नेहमी ईश्वराचे नामस्मरण करण्यासाठी केलेली अभंग रचना होय. वारकरी संप्रदायामध्ये हरिपाठाला महत्त्वाचे स्थान आहे.
संत ज्ञानेश्वर, संत तुकाराम, संत एकनाथ, संत नामदेव आणि संत निवृत्तीनाथ यांनी हरिपाठाचे अभंग रचलेले आहेत. यामध्ये मुख्यत्वे संत ज्ञानेश्वर महाराज कृत हरिपाठाचे अभंग जास्त गायले जातात.

हरिपाठाचा शब्दशः अर्थ हरीचा पाठ, हरीचे नामस्मरण पण तार्किकदृष्ट्या विचार केला तर हरिपाठ म्हणजे हरीला (विठ्ठलाला) प्राप्त करून देणारे तत्त्वज्ञान.

## हरिपाठासंबंधी अन्य पुस्तके
* हरिपाठ - एक आनंदवाट (हरिपाठाचे विवेवन; लेखिका : डॉ. लता पाडेकर)
* हरि मुखे म्हणा (हरिपाठाचे विवेवन; लेखिका : कौसल्या गोरे)  
* श्रीज्ञानेश्वरकृत हरिपाठावर श्री अण्णा घाणेकर यांचे रसाळ निरूपण 
* सार्थ श्री पंचरत्‍न हरिपाठ (लेखक विठ्ठल जि. नाडकर्णी)
* ज्ञानेश्वरी विशेष चिंतन - हरिपाठ एक आव्हानात्मक सूत्र ग्रंथ (लेखक : न्यायाचार्य श्री. नामदेव महाराज शास्त्री)

## संदर्भ
वर्ग:मराठी संत साहित्य
वर्ग:मराठी अभंग
प्रताप नारायण सोनवणे

**प्रताप नारायणराव सोनावणे** (१२ डिसेंबर, इ.स. १९४८ - ) हे धुळे लोकसभा मतदारसंघाचे खासदार आहेत. हे १५व्या लोकसभेवर भारतीय जनता पक्षातर्फे निवडून गेले.

वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:इ.स. १९४८ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. २०२३ मधील मृत्यू
जीएंची निवडक पत्रे

गुरुनाथ आबाजी (अर्थात जी. ए.) कुलकर्णी हे मराठीमधील एक प्रसिद्ध कथाकार होते.

जी.ए.कुलकर्णी  व पु. ल. देशपांडे यांच्या पत्नी सुनीता देशपांडे यांच्या मध्ये प्रदीर्घ काळ पत्रव्यवहार होता.या पत्रव्यवहाराचे चार खंड त्यांच्या निधनानंतर जीएंची निवडक पत्रे या नावाखाली प्रकाशित झाले आहेत.

## हे सुद्धा पहा 
* गुरुनाथ आबाजी कुलकर्णी 

वर्ग:जी.ए. कुलकर्णी
प्रतापराव गणपतराव जाधव

**प्रतापराव गणपतराव जाधव** (२५ नोव्हेंबर, इ.स. १९६०:मेहेकर, बुलढाणा जिल्हा, महाराष्ट्र, भारत - ) हे भारतीय राजकारणी असून हे १५व्या लोकसभेचे सदस्य होते.

वर्ग:शिवसेनेतील राजकारणी
वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:इ.स. १९६० मधील जन्म
वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:मेहकरचे आमदार
वर्ग:बुलढाणाचे खासदार