open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
वेजेगाव

**वेजेगाव** हे महाराष्ट्रातील सांगली जिल्ह्याच्या खानापूर तालुक्यातील गाव आहे.

**वेजेगाव** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील खानापूर (विटा) तालुक्यातील एक गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
## हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.

==लोकजीवन==. वेजेगाव हे दुकानदार लोकांचे गाव म्हणून प्रसिद्ध आहे. गावात शिक्षणाची उत्तम सोय आहे. जिल्हा परिषदेची चवथी पर्यंत ची शाळा आहे. रयत शिक्षण संस्थेचे दाजी पाटलोजी विद्यालय आणि श्रीरंग दाजी देवकर जुनियर कॉलेज मध्ये बारावी पर्यंत च्या शिक्षणाची सोय आहे. गावात पशू वैद्यकीय दवाखाना आणि प्राथमिक आरोग्य केंद्र आहे. गावात संपूर्ण मार्बल मध्ये बांधलेले शिव मंदिर आहे. टेंभू उपसा सिंचन योजनेचे टप्पा क्रमांक चार चे पंप हाऊस याच गावात आहे.

==प्रेक्षणीय स्थळे== गावाजवळ दावल मलिक हे डोंगरावर असलेले देवस्थान असून हिंदू मुस्लिम लोक याचे भक्त आहेत. गावात शिवमंदिर, रेणुका मंदिर ही पाहण्यासारखी ठिकाणे आहेत

==नागरी सुविधा== प्राथमिक आरोग्य केंद्र , पशू वैद्यकीय दवाखाना, जुनियर कॉलेज इत्यादी नागरी सुविधा या गावात आहेत. लोक वर्गणी तून या गावात १९६३ सालात रयत शिक्षण संस्थेचे विद्यालय बांधण्यात आले. नामदेव हरी देवकर आणि दत्तू हरी देवकर यांनी मराठी शाळेसाठी जमीन दिली.

## जवळपासची गावे
## संदर्भ
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 

वर्ग:खानापूर (विटा) तालुक्यातील गावे
वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
जालिंदरनाथ देवस्थान (रायमोह)

जालिंदरनाथ देवस्थान
नवनाथ ग्रंथांमध्ये र्शी कानिफनाथांचे गुरू जालिंदरनाथ असल्याचा उल्लेख आहे. बीड जिल्ह्यातील शिरूर तालुक्यातील रायमोह गावापासून केवळ चार किलोमीटर अंतरावर येवलवाडी येथे जालिंदरनाथांचे पुरातन मंदिर आहे. तीन वेशींपैकी मुख्य वेशीतून 50 पायऱ्या चढून गेल्यानंतर मुख्य मंदिरास तीन प्रवेशद्वार आहेत. प्रवेशद्वारावर पशु-पक्षी, गणपतीचे शिल्प साऱ्यांचे लक्ष वेधून घेते. मंदिर गाभाऱ्यातील दगडी खांबावर नऊ कमानी आहेत. परिसरात विठ्ठल मंदिर, दत्त मंदिर, हनुमान मंदिर आहे. या शेजारीच अग्निकुंड आहे. माघ पौर्णिमा, गुढीपाडवा, हरिनाम सप्ताह, महाशिवरात्री, रंगपंचमी, ऋषिपंचमी आदी सण-उत्सवांना मंदिरात भाविकांची गर्दी असते. औरंगाबाद येथून बीडमार्गे रायमोह 165 किलोमीटरवर, तर पुण्यावरून येणाऱ्या पर्यटकांसाठी पाथर्डीमार्गे रायमोह 220 किलोमीटर अंतरावर आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:बीड जिल्हा
घोटाळा

स्वतःच्या फायद्यासाठी आणि / किंवा इतरांच्या नुकसानीसाठी मुद्दाम केलेली फसवणूक म्हणजे **घोटाळा**.  हा एक गुन्हा आहे. भारतात अनेक प्रकारचे घोटाळे व भ्रष्टाचार होत आलेले आहेत.

## तोटे
## प्रकार
## प्रतिबंध
## भारतातील घोटाळे
### सत्यम घोटाळा (२००९) 
सत्यम हा भारतातला मोठा घोटाळा मान्ला जातो. सात जानेवारी २००९ रोजी सत्यमचे तत्कालीन चेयरमन रामलिंग राजू यांनी राजीनामा पात्र संचालक मंडळाकडे सादर करीत असताना त्यांनी केलेल्या ७००० कोटी रुपयांच्या घोटाळ्याची कबुली दिली. फेब्रुवारी २००९ मध्ये या घोटाळ्याचा तपास सीबीआय कडे सोपवण्यात आला होता. या घोटाळ्याचे अन्वेषण करण्यात पुण्यातील न्यायवैद्यक लेखापरीक्षक मयूर जोशी यांचा मोठा सहभाग होता.मुख्यत्वे हा घोटाळा अर्थपत्रकांमध्ये केला गेलेला घोटाळा होता. शेयर बाजारात सत्यमच्या समभागांचे मूल्य वाढवण्यासाठी पहिले विक्री वाढवली गेली, मग वाढलेले नफ्याचे आकडे खोट्या बँक स्टेटमेंट व फिक्स डीपाॅझिट रिसिट्सद्वारे लेखापरिक्षकांसमोर मांडण्यात आले. प्राईस वाॅटर हाऊस या लेखापरिक्षण संस्थेने कोणतीही शहानिशा न करता ते योग्य असल्याचा निर्वाळा दिला.वित्तपत्रकातील फेरफार झालेली ही पहिलीच घटना असल्याने सीबीआयने मल्टी डिसीप्लीनरी इन्वेस्टिगेशन टीम बनवली ज्याचे नेतृत्व तत्कालिन डीआयजी लक्ष्मीनारायणा यांनी केलेलं आणि ९० दिवसाच्या आत चार्जशीट पण फाईल केलेली. एका सभेत बोलताना त्यांनी या यशाचे बरचसं श्रेय मयूर जोशी यांना दिलेलं.

### आदर्श घोटाळा (२०१०) 
आदर्श हौसिंग सोसायटी ही भारतातल्या संरक्षण कर्मचाऱ्यांच्या विधवांना आश्रय देण्यासाठी मुंबईतील कुलाबा भागातील सोसायटी होती, ज्यात अनेक राजकारण्यांचे हितसंबंध गुंतलेले. अनेक नियम धाब्यावर बसवून राजकीय मंडळींनी या सोसायटी मध्ये स्वस्तात घर पदरात पडून घेतली होती

### शारदा चिट फंड (२०१३) 
पूर्व भारतात घडलेली  पॉन्झी प्रकारात मोडणारी घोटाळ्याची घटना, यात शारदा समूहाने २०० पेक्षा अधिक कंपन्या तयार करून २०००० कोटी रुपये जमा केल्याचे आरोप या कंपनीवर होते. या घोटाळ्यात अनेक राजकारणी नेत्यांचा देखील सहभाग असल्याचे आता पुढे येत आहे.

वर्ग:गुन्हे
काळानुसार मराठी कवी

## १२००-१७००
## १८००-१८८०
## १८८१-१९००
## १९००-१९१०
## १९११-१९२०
## १९२१-१९३०
## १९३१-१९४०
## १९४१-१९५०
## १९५१ - १९६०
## १९६१ - १९७०
## १९७१ - १९८०
## १९८१ - १९९०
## इतर
* नोमेश नारायण
* पूजा भडांगे
* अंजली कीर्तने
* अंजली कुलकर्णी
* आल्हाद भावसार
* गुरुनाथ सामंत
* नितीन कुलकर्णी
* नीरजा
* एकनाथ पवार
* प्रज्ञा लोखंडे
* प्रशांत शेवाळे 
* मंगेश नारायणराव काळे
* पी.विठ्ठल 
* मनोहर किसन वाकोडे
* मोहन बोरसे
* रवींद्र इंगळे चावरेकर
* राजन साटम
* वर्जेश सोलंकी
* वीरधवल परब
* सचिन केतकर
* कैलास सलादे
* संतोष पवार
* संजय आंधळे उर्फ सुभद्रासुत
* संपतराव जाव
* सुनंदा भोसेकर
* हेमंत दिवटे
* वैभव जोशी
* चित्तरंजन भट
* गुरू ठाकूर
* सुरेशकुमार वैराळकर
* संजय इंगळे तिगावकर
* अजीम नवाज राही
* बबन सराडकर
* सुनीता झाडे
* सुनील अभिमान अवचार 
* अशोक बुरबुरे
* मनीषा साधू
* सुमती वानखेडे
* दिलीप वीरखेडे
* विद्यानंद हाडके
* दिलीप पांढरीपट्टे
* अरुण सांगोले
* ए.के. शेख
* डी.एन. गांगण
* ज्योती बालिगा राव
* जनार्दन केशव म्हात्रे
* प्राजक्ता पटवर्धन
* ललित सोनोने
* प्रमोद खराडे
* पद्माकर तामगाडगे 
* विजय आव्हाड

## पुस्तक
* स्वातंत्र्योत्तर मराठी कविता १९४५-६०, संपादक वसंत पाटणकर, साहित्य अकादमी
* स्वातंत्र्योत्तर मराठी कविता १९६१-८०, संपादक तु. शि. कुळकर्णी, साहित्य अकादमी
* कविता विदर्भाची
* कविता शतकाची, शांता शेळके आणि इतर संपादित
* कविता दशकाची
* १०० कविता, कुसुमाग्रज संपादित
* वैदर्भीय काव्यधारा, संपादक डॉ. राजेंद्र वाटाणे, विजय प्रकाशन, नागपूर
* विद्रोही कविता, संपादक प्रा. केशव मेश्राम, कॉन्टिनेन्टल प्रकाशन, १९७८
* आधुनिक महाराष्ट्राची जडणघडण शिल्पकार चरित्रकोष, खंड २ : साहित्य, साप्ताहिक विवेक - हिंदुस्थान प्रकाशन संस्था, २० डिसेंबर २००९ पहिली आवृत्ती

## संदर्भ
वर्ग:मराठी कवी
दुर्गादेवीचा दुष्काळ

दख्खनेत इ.स. १३९६-१४०७ अशा सलग बारा वर्षांमध्ये पडलेला दुष्काळ **दुर्गादेवीचा दुष्काळ** या नावाने ओळखला जातो. या दुष्काळात महाराष्ट्र, कर्नाटक या दख्खनेतल्या प्रदेशांत राहणारे कित्येक लोक उपासमारीमुळे मेले, तर कित्येक अन्नान्नदशेमुळे स्थलांतरित झाले.  महाराणी दुर्गादेवी वंजारी यांनी १० लाख बैल वापरून नेपाल , चीन , बुुुुुरमा आणि अन्य देशातून धान्य आणलेे आणि देशाला वाचवले . महाराणी दुर्गादेवी वंजारी ही क्षत्रीय वंजारी समाजाची होती , तिचे स्वतःचे मोठे राज्य होतेे , तिच्या कडे १० लाख बैल आणि लाखो घोडे व हत्ती होते व हजारो उंठ होते . तिला भारतानेे विश्वमाता आशी उपाधी दिली होती .  

महाराणी दुर्गादेवी वंजारी च्या सैन्य मध्ये लाखो वीर होते त्यांचा मध्ये सर्वाधिक वंजारी वीर होते, महाराणी दुर्गादेवी मुळे भारत १२ वर्ष वाचले , आणि ते १२ वर्ष देश महाराणी दुर्गादेवी चा चरणी आला कारण महाराणी दुर्गादेवी त्या वेळी सर्वात श्रीमंत व्यक्ती होती . क्षत्रिय बंजारी समाजाचा इतिहासावर आधारित असलेल्या हर एक पुस्तकात महाराणी दुर्गावती व महाराणी दुर्गादेवी वंजारी बद्ल लिहिलेलं आहे आणि त्यांचा पराक्रमा बद्दल माहिती दिलेली आहे . महाराणी दुर्गादेवी वंजारी ही वंजारी समाजाची होती . त्या वेळेस चा दिल्लीचा राजा ने ही घोषित केले की जेंव्हा पर्यंत दुष्काळ बंद होत नाही तेंव्हा पर्यंत भारत महाराणी दुर्गादेवी चा ताब्यात राहणार आणि महाराणी दुर्गादेवीला दिल्ली चा गादी वर बसवले आणि जगाची माता आशी उपाधी दिली , त्यानंतर दुर्गादेवी ने सलग १२ वर्ष राज्य केले व देशाला वाचवले . 

बारा वर्षांनी महाराणी दुर्गादेवी तिच्या स्वतःच साम्राज्यात गेली व राज्य केली . तिच्या राज्याचे नाव "वंजारी साम्राज्य" होते आणि त्या राज्याचा विस्तार १३९६ मध्ये महाराणी दुर्गादेवी चा चांगल्या स्वभावामुळे झाला जवळपास संपूर्ण भारतच महाराणी चा हुकूमशाही मध्ये आला होता आणि १४०८ चा आसपास वंजारी साम्राज्य पहिल्या सारखा झाला ते बारा वर्ष भारतावर बंजाऱ्यानी राज्य केले . त्या बारा वर्षाचा दुष्काळाला दुर्गादेवीचा दुष्काळ नाव महाराणी दुर्गादेवी वंजारी मुळेच पडले कारण महाराणी दुर्गादेवीने देशाला वाचवले होते म्हणून लोकांनी त्या दुष्काळाला "दुर्गादेवीचा दुष्काळ" असे नाव दिले. 

## मदतकार्याचे उल्लेख 
दुर्गादेवीच्या दुष्काळात बहामनी राज्यातील *शिराळशेठ* (किंवा *श्रीयाळ श्रेष्ठी*) नावाच्या एका व्यापाऱ्याने दुष्काळग्रस्तांसाठी बहुमोल काम केले . उदार मदतकार्यामुळे शिराळशेठ आणि त्याच्या औदार्याची कीर्ती उत्तरकाळात आख्यायिकांच्या रूपाने व श्रावण शुद्ध षष्ठीस दरवर्षी साजऱ्या केल्या जाणाऱ्या *श्रीयाळ षष्ठी*च्या रूपात जनममानसात ठसली.

## संदर्भ 
दुर्गादेवीचा
वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास
वर्ग:कर्नाटकचा इतिहास
सरकार

**सरकार** ही जगातील एखादे राज्य, देश अथवा संस्था चालवण्यासाठी बनलेली प्रणाली आहे. *प्रशासन* हा शब्द देखील अनेक वेळा सरकारला समानार्थी वापरला जातो. सरकार हे धोरणे व कायदे ठरवण्यासाठी तसेच दैनंदिन राज्यकारभार चालवण्यासाठी जबाबदार असते. उदा. भारत सरकार किंवा महाराष्ट्र शासन.

प्रागैतिहासिक ग्रीक तत्त्ववेत्ता प्लेटोने पाच प्रकारांच्या सरकारांची चर्चा केली आहे. उच्चवर्गशाही, धनवर्गशाही अल्पवर्गशाही, लोकशाही व अत्याचारशाही.

## जगातील देश 
डावे|600px|इवलेसे|सरकार प्रकारांप्रमाणे जगतील देश. 
डावे|600px|इवलेसे|**निळ्या** रंगाने दर्शवलेल्या देशांमध्ये लोकशाही निवडणुकीद्वारे सरकार स्थापन केले जाते.

## सरकार प्रकार 
### अध्यक्षीय प्रजासत्ताक 
येथे राष्ट्राध्यक्ष सरकारचा कार्यशील भाग व सरकारच्या कार्यकारिणी शाखेचा प्रमुख असतो:

#### संपूर्ण अध्यक्षीय पद्धत 
राष्ट्राध्यक्ष हा राष्ट्रप्रमुख तसेच सरकारप्रमुख असतो.

##### अध्यक्षीय सरकारे 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (काँगो-ब्राझाव्हिल)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

##### अध्यक्षीय सरकारे जेथे पंतप्रधान अस्तित्वात आहे. 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

#### अर्ध-अध्यक्षीय प्रकार 
येथे राष्ट्राध्यक्ष व पंतप्रधान दोघांनाही संविधानिक अधिकार असतात. राष्ट्राध्यक्ष हा सरकारच्या कार्यकारिणी शाखेचा प्रमुख तर पंतप्रधान हा सरकारप्रमुख असतो.

* 
* 
*  (काँगो-किन्शासा)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (तैवान)
* 
* 
* 
* 

### संसदीय प्रजासत्ताक 
येथे सरकारच्या कार्यकारिणी शाखेचा प्रमुख पंतप्रधान असतो. ह्या प्रकारामध्ये राष्ट्राध्यक्षाला केवळ औपचारिक संविधानिक अधिकार असतात व त्याचे महत्त्व केवळ नाममात्र असते.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (Timor-Leste)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### मिश्र प्रजासत्ताक प्रकार 
राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुख एकत्रितपणे निवडला जातो. परंतु तो संसदेला उत्तरदायी नाही.

* 
* 
* 
* 
*  राष्ट्रप्रमुखाचे स्थान राजा/राणीकडे असते व ज्यांना केवळ औपचारिक अधिकार असतात.

* 
* 
* 

### संपूर्ण एकाधिकारशाही 
येथील राजा/राणीची देशावर संपूर्ण पकड असून ते संविधानिक कायद्याला बांधील नाहीत.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### धर्मशाही 
देश जेथे राष्ट्रप्रमुख धर्मावर आधारित वर्गीकरणाद्वारे निवडला जातो..

* 
* 

### एक राजकीय पक्षाची सत्ता 
येथे केवळ एकच राजकीय पक्ष अस्तित्वात असून संविधानाने ह्या पक्षाला संपूर्ण अधिकार दिले आहेत.

*  (क्युबन कम्युनिस्ट पक्ष) 
*  (उत्तर कोरिया)(कोरियाचा कामगार पक्ष) 
*  (अध्यक्षीय प्रजासत्ताक)
*  लाओ कम्युनिस्ट पक्ष 
*  (चीनचा कम्युनिस्ट पक्ष)
* 
*  (तुर्कमेनिस्तान लोकशाही पक्ष) 
*  (व्हियेतनाम कम्युनिस्ट पक्ष) 

### लष्करी राजवट 
येथे देशाची सत्ता लष्करी अधिकाऱ्यांच्या हातात असते.

* 

### परिवर्तनीय 
देश जेथे सत्तापरिवर्तन होत आहे.

* 

## संदर्भ 
## हे सुद्धा पहा 
जगातील देशांच्या राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुखांची यादी
वारकरी संगीत संमेलन

संगीतोन्मेष संस्थेतर्फे अखिल भारतीय **वारकरी संगीत संमेलन** भरवले जाते. 

* १ले **वारकरी संगीत संमेलन** २१ ते २३ नोव्हेंबर २००३ दरम्यान पुण्यात शनिवारवाड्यासमोर झाले होते. संमेलनाध्यक्ष किराणा घराण्याचे गायक पंडित यादवराज फड होते.
* २रे **वारकरी संगीत संमेलन** २४ ते २६ नोवेम्बर २००४ या काळात पंढरपूर येथे झाले होते.
* ६वे संमेलन पुणे विद्यापीठाच्या संत नामदेव सभागृह येथे ७-८ डिसेंबर २०१० या दिवशी झाले. बद्रिनाथ महाराज तनपुरे हे या संमेलनाचे अध्यक्ष होते.
* ७वे संमेलन २०१३साली १ ते ३ मार्च या दरम्यात, पुणे शहरात शनिवारवाड्यासमोरच्या पटांगणात झाले. संमेलनाध्यक्ष पंडित यादवराज फड होते.
* **११ वे अखिल भारतीय वारकरी संगीत संमेलन** ४ नोव्हेंबर २०१६  साली खानदेश भागातील जळगाव जिल्ह्यात पार पडले.संगीतोन्मेष पुणे, सिद्धिविनायक मानव कल्याण मिशन,महाराष्ट्र राज्य आणि धनाजी नाना चौधरी विद्या प्रबोधिनी यांच्या विद्यमाने या संमेलनाचे आयोजन करण्यात आले होते. संत साहित्यातील गाढे अभ्यासक तथा सुप्रसिद्ध लेखक स्वामी डॉ.तुळशीराम गुट्टे महाराज हे **संमेलनाचे अध्यक्ष** होते.

* भारतीय संगीत कलापीठ हे वारकरी संगीत परीक्षा अभ्यासक्रम राबविणारे सर्वप्रथम व एकमेव कलापीठ आहे.

पहा : साहित्य संमेलने

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
वर्ग:वारकरी संप्रदाय
निर्भया निधी

**निर्भया निधी** हा भारतीय महिलांच्या सक्षमीकरणासाठी उभारण्यात येणारा १ हजार कोटी रुपयांचा निधी आहे. २०१३ च्या अर्थसंकल्पात याची तरतूद करण्यात आली आहे. या  निधीच्या माध्यमातून महिलांच्या सुरक्षिततेसाठी कोणत्या योजना करता येतील, याची रचना महिला व बालकल्याण विभागा करणार आहे. 

## संदर्भ 
वर्ग:योजना
पिनाका अग्निबाणक्षेपक

**पिनाका क्षेपणास्त्र**  हे संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्थेने विकसित केलेले 40 किलोमीटर इतकी मारक क्षमता आसलेले अग्निबाणक्षेपक आहे. १ मार्च २०१३ रोजी ओरिसातील चंडीपूर येथे त्याची यशस्वीरीत्या चाचणी घेण्यात आली. 

## संदर्भ 
वर्ग:भारताची क्षेपणास्त्रे
राबडी देवी

राबडी देवी या बिहार या राज्याच्या माजी मुख्यमंत्री असून त्या श्री लालू प्रसाद यादव यांच्या पत्नी आहेत.

वर्ग:बिहारचे मुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९५९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अक्षयराज कोरे

इवलेसे|अक्षयराज कोरे
**अक्षयराज कोरे**  (१ सप्टेंबर, इ.स. १९८८; अहमदनगर, महाराष्ट्र - हयात) हा बुद्धिबळपटू आहे. तो  पुण्याचा दुसरा, महाराष्ट्राचा चौथा, तर भारताचा ३२ वा ग्रॅंडमास्टर आहे. 

## संदर्भ
वर्ग:भारतीय बुद्धिबळपटू
वर्ग:भारतीय ग्रँडमास्टर
वर्ग:मराठी ग्रँडमास्टर
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म
हाँग काँग पॉलीटेक्निक विद्यापीठ

हाँग काँग पॉलीटेक्निक विद्यापीठ (PolyU, Chinese: 香港理工大學) हे हाँग काँग मधील सर्वात मोठे, प्रसिद्ध आणि अग्रणी विद्यापीठ आहे. या विद्यापीठाला  हाँग काँग सरकार आर्थिक मदत देते.
अनुपमा गोखले

**अनुपमा गोखले** ह्या भारतीय बुद्धिबळपटू आहेत.

वर्ग:भारतीय बुद्धिबळपटू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील जन्म
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
विदीत गुजराथी

**विदीत गुजराती** हा बुद्धिबळपटू आहे. तो महाराष्ट्राचा तिसरा, तर भारताचा तिसावा ग्रँडमास्टर आहे. २७०० ची एलो गुणांकन ओलांडणारा तो चौथा भारतीय खेळाडू आहे. तो बुद्धिबळ ऑलिंपियाडमध्ये दुहेरी सुवर्णपदक विजेता आहे. तो आशियाई खेळांमध्ये रौप्यपदक विजेता देखील आहे. विदितने २०२३ फिडे ग्रँड स्विस स्पर्धा जिंकले आणि कॅंडिडेट्स स्पर्धेत पात्र ठरणरा तिसरा भारतीय बनला.

तो २५ ऑक्टोबर ते ५ नोव्हेंबर २०२३ या कालावधीत २०२३ ग्रँड स्विस स्पर्धेमध्ये खेळला. तो पहिल्या फेरीत पराभूत झाला, परंतु त्याच्या पुढील १० पैकी ७ खेळ जिंकून त्याने ८½/११ च्या गुणांसह स्पर्धा जिंकली. विदित ग्रँड स्विसच्या पहिल्या दोनमध्ये स्थान मिळवून २०२४ च्या कॅंडिडेटस् स्पर्धेसाठी पात्र ठरला.

त्याने २०२४ च्या कॅंडिडेट स्पर्धेमध्ये सहावे स्थान पटकावले, विशेषतः त्यांच्या दोन्ही सामन्यांमध्ये जागतिक क्र. ३ हिकारू नाकामुराचा पराभव केला.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय बुद्धिबळपटू
वर्ग:भारतीय ग्रँडमास्टर
वर्ग:मराठी ग्रँडमास्टर
हेन्री जेम्स

**हेन्री जेम्स** हे अमेरिकन लेखक होते.

वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:इ.स. १८४३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जोसेफ ब्रॉडस्की

**जोसेफ ब्रॉड्स्की** तथा **योसिफ अलेक्सांद्रोविच ब्रॉड्सकी** (मे २४, इ.स. १९४० - जानेवारी २८, इ.स. १९९६) हा १९८७ सालचे नोबेल पारितोषिक मिळलेला रशियन साहित्यिक होता..

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:रशियन साहित्यिक
वर्ग:साहित्यातील नोबेल पारितोषिकविजेते
वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९६ मधील मृत्यू
रामभाऊ म्हाळगी

thumb|रामभाऊ म्हाळगी यांचा पुतळा, रामभाऊ म्हाळगी प्रबोधिनी, उत्तन, मुंबई
रामचंद्र काशीनाथ म्हाळगी ऊर्फ **रामभाऊ म्हाळगी** (जन्म :  इ.स.१९२१;  -  इ.स. १९८२)  हे राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे प्रचारक, जनसंघ या राजकीय पक्षाचे महाराष्ट्राचे पहिले सरचिटणीस आणि पक्षाचे विधानसभेतील पहिले आमदार होते. ते भारतीय जनता पक्षाचे महाराष्ट्राचे पहिले प्रदेशाध्यक्ष होते. जनता पार्टीचे खासदार म्हणून १९७७ साली व १९८० साली ते ठाणे लोकसभा मतदार संघातून निवडून गेले होते.

पुण्यात एक रामभाऊ म्हाळगी फाऊंडेशन आहे. ते एक प्राथमिक शाळा चालवते.
मुंबईतील उत्तन येथे त्यांच्या स्मृत्यर्थ रामभाऊ म्हाळगी प्रबोधिनी स्थापन झाली आहे.

वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९२१ मधील जन्म
वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:जनसंघ नेते
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील मृत्यू
एचएमएस करेजस (५०)

**एच.एम.एस. करेजस (५०)** ही रॉयल नेव्हीची विमानवाहू नौका होती. ही नौका १९१६मध्ये क्रुझर रूपात बांधली गेली होती आणि १९२४मध्ये तिचे रूपांतर विमानवाहू नौकेत करण्यात आले. करेजस प्रकारच्या क्रुझरांपैकी पहिली असलेल्या या नौकेवर २६ तोफा होत्या आणि हीचे चिलखतही फारसे फक्कम नव्हते. पहिल्या महायुद्धात या नौकेने मुख्यत्वे उत्तर समुद्रात गस्त घालण्याची कामगिरी बजावली तसेच हेलिगोलॅंडच्या दुसऱ्या लढाईतही भाग घेतला. हे युद्ध संपल्यावर करेजसला निवृत्ती देण्यात आली परंतु १९२४मध्ये हीची विमानवाहू नौका म्हणून पुनर्बांधणी करण्यात आली. यावर इतर शस्त्रांशिवाय ४८ विमाने ठेवण्याची क्षमता होती. उरलेला काळ ही नौका ग्रेट ब्रिटन व आयर्लंडजवळच्या समुद्रात गस्त घालीत होती. दुसऱ्या महायुद्धाच्या सुरुवातीस जर्मन पाणबुडी यु-२९ने करेजसवर टोरपेडोने हल्ला करून तिला बुडविले. नौकेबरोबर त्यावरील ५००पेक्षा अधिक खलाशी, सैनिक व अधिकारी समुद्रात बुडाले.

वर्ग:रॉयल नेव्हीच्या क्रुझर
वर्ग:रॉयल नेव्हीच्या विमानवाहू नौका
स्थानिक संस्था कर

**स्थानिक संस्था कर** अर्थात - लोकल बॉडी टॅक्स (एल.बी.टी)  हा महाराष्ट्र राज्यातल्या महापालिकांमधे जकात कर रद्द होऊन त्याऐवजी लागू करण्यात आलेला कर आहे. राज्यात सध्या "ड' वर्ग महापालिकांमध्ये एलबीटी लागू असून, अ, ब आणि क वर्ग महापालिकांनाही तो लागू करण्याचा निर्णय झाला आहे. यानुसार १ एप्रिल, इ.स. २०१३ पासून पुणे, पिंपरी-चिंचवड, ठाणे, नवी मुंबई व नागपूर शहरांत स्थानिक संस्था कर अर्थात "एलबीटी'ची अंमलबजावणी सुरू होईल. मुंबईत १ ऑक्‍टोबर, इ.स. २०१३ पासून "एलबीटी' लागू होईल. ड वर्गापैकी सहा महापालिकांमध्ये "एलबीटी' वसुलीला स्थगिती मिळाली आहे. राज्यात २६ महापालिका असून, त्यांपैकी १९ ड वर्गात आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:महाराष्ट्रामधील करप्रणाली
आमिष त्रिपाठी

**आमिष त्रिपाठी** हा इंग्रजीतून लिहीणारा भारतीय लेखक आहे. त्याची तीन पुस्तके - द इम्मॉर्टल्स् ऑफ मेलुहा, द सिक्रेट ऑफ द नागाज् आणि द ओथ ऑफ द वायूपुत्राज् ही शंकरावर आधारित आहेत. मराठी, हिंदी, बंगाली, गुजराती, आसामी व तेलुगू या भाषांमधे त्याची पुस्तके भाषांतरित झाली आहेत. त्याचा जन्म १८ ऑक्टोबर, १९७४ साली मुंबईत झाला.

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९७४ मधील जन्म
मुकुंदराव किर्लोस्कर

**मुकुंद शंकर किर्लोस्कर (मुकुंदराव किर्लोस्कर )**(  ३ मार्च १९२१ - मृत्यु:२८ फेब्रुवारी २०१३ ) हे व्यंगचित्रकार शंकर वासुदेव किर्लोस्कर (शंवाकि) यांचे चिरंजीव. त्यांचा जन्म ३ मार्च १९२१ रोजी सांगली जिल्ह्यातील किर्लोस्करवाडी  येथे झाला. त्यांचे मॅट्रिकपर्यंतचे शिक्षण सोलापूरच्या हरिभाई देवकरण प्रशालेतून झाले. त्यानंतर मुकुंदराव किर्लोस्करांनी राज्यशास्त्र आणि अर्थशास्त्र हे विषय घेऊन एम.ए.ची पदवी संपादन केली.  त्यानंतर १९४३ साली ते शंवाकि यांनी स्थापन केलेल्या ते किर्लोस्कर ग्रुप ऑफ पब्लिकेशनमध्ये साहाय्यक संपादक या पदावर रुजू झाले. शंवाकि निवृत्त झाल्यावर १९५८ मध्ये ते किर्लोस्कर प्रेसचे मुख्य संपादक आणि व्यवस्थापक झाले. १९४३ ते १९८१ या काळात त्यांनी किर्लोस्कर मासिकाबरोबरच स्त्री, मनोहर (किस्त्रीम) या मासिकांचे प्रकाशक आणि संपादक म्हणून जबाबदारी सांभाळली. मुकुंदरावांनी पुढे  ‘मनोहर’ या मासिकाचे १९७३मध्ये साप्ताहिकात रूपांतर केले.

अफाट लोकसंग्रह असलेले मुकुंदराव वाचकांच्या पत्रांना आवर्जून उत्तरे देत असत. सुधीर गाडगीळ, एकनाथ बागूल, विद्या बाळ, ह.मो. मराठे, श्री.भा. महाबळ, दत्ता सराफ  यांच्यासारखे पत्रकार आणि लेखक किस्त्रीमच्या तालमीत तयार झाले. डॉ. अनिल अवचट,  भानू काळे, डॉ. नागनाथ कोतापल्ले, राजन खान, देवयानी चौबळ, मुकुंद टाकसाळे,  निळू दामले, सदानंद देशमुख, अशोक पाध्ये,  मिलिंद बोकील वगैरे लेखकांना नावारूपाला आणण्याचे श्रेय मुकुंदरावांना जाते.   मुकुंदरावांच्या पत्नी शांताबाई किर्लोस्कर या स्त्री मासिकाच्या संपादक होत्या.

मुकुंदराव इंडियन ईस्टर्न न्यूजपेपर सोसायटीचे काही काळ उपाध्यक्ष होते. पत्रकारितेसह प्रवास आणि फोटोग्राफी यांचा त्यांना छंद होता.  महाराष्ट्र साहित्य परिषद आणि 'अंतर्नाद' मासिकातर्फे १७ फेब्रुवारी २०१३ रोजी झालेल्या नियतकालिकांच्या संपादकांच्या बैठकीला मुकुंदराव उपस्थित होते. 'प्रतिकूल परिस्थितीवर मात करूनही आपण नियतकालिकाची वाटचाल यशस्वीपणे पुढे नेऊ शकतो', असा विश्वास देत त्यांनी सर्व संपादकांना मार्गदर्शन केले होते.

मुकुंदराव किर्लोस्करांनी लिहिलेल्या संपादकीय लेखांचा ‘पेरणी’ हा संग्रह प्रसिद्ध आहे.

मुकुंदराव किर्लोस्कर यांचे २८-२-२०१३ रोजी हृदयविकाराच्या झटक्याने, वयाच्या ९२व्या वर्षी निधन झाले.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९२१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील मृत्यू
वर्ग:मराठी संपादक
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
एचएमएस करेजस

**एच.एम.एस. करेजस** तसेच **एच.एम.एस. करेजू** नावाच्या रॉयल नेव्हीच्या अनेक युद्धनौका होत्या.

* एच.एम.एस. करेजू (१७६१) - ७४ तोफांची फ्रेंचांकडून काबिज केलेली युद्धनौका. १७९६मध्ये मोरोक्कोजवळ बुडाली.
* एच.एम.एस. करेजू (१७९९) - *करेजूस* या नावानेही ओळखली जाणारी ही ३२ तोफांची फ्रिगेट फ्रेंचांकडून जून १७९९मध्ये काबिज केली गेली. नोव्हेंबरमध्ये याचे नामकरण एस.एम.एस. लुटाइन करण्यात आले व तिचा उपयोग तरंगता तुरूंग म्हणून करण्यात आला. एप्रिल १८०२मध्ये विकून टाकली.
* एच.एम.एस. करेजू (१८००) - १८०० मध्ये बांधलेली ७४ तोफांची युद्धनौका. १८१४मध्ये निलंबित करण्यात आली व नंतर क्वारंटाइन नौका म्हणून वापरली गेली. १८३२मध्ये मोडीत काढली गेली.
* एच.एम.एस. करेजस (५०) - क्रुझर म्हणून बांधणी झालेल्या नौकेचे १९२४मध्ये विमानवाहू नौकेत रूपांतर करण्यात आले. सप्टेंबर १९३९मध्ये यु-२९ने या नौकेस बुडवले.
* एच.एम.एस. करेजस (एस५०) - १९७१ ते १९९३ दरम्यान सेवारत असलेली पाणबुडी. सध्या प्लिमथ येथे नांगरलेली आहे.

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
वर्ग:रॉयल नेव्ही
कॉईन टॉस

**कॉईन टॉस** हा २०१३ सालचा हॉलिवूडमधील बहुचर्चित चित्रपट आहे. या चित्रपटाचे दिग्दर्शक सत्यजित खारकर या मराठी  दिग्दर्शकाने केले आहे. अमेरिकेतील "रूट ६६ आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवात "ऑडीयन्स फेव्हरीट डेब्युट फिल्म" हा पुरस्कार या चित्रपटाला मिळाला आहे.

वर्ग:इ.स. २०१३ मधील इंग्लिश चित्रपट‎
रोहिणी खाडिलकर

200px|thumb|रोहिणी खाडिलकर
**रोहिणी नीलकंठ खाडिलकर** (जन्म : मुंबई, १ एप्रिल १९६३; - ) या महिला आंतरराष्ट्रीय मास्टर (वूमन इंटरनॅशनल मास्टर - WIM) किताब असलेल्या भारतीय बुद्धिबळ खेळाडू आहेत. त्यांनी बुद्धिबळातील भारतीय महिला अजिंक्यपद पाच वेळा, तर आशियाई महिला अजिंक्यपद दोन वेळा जिंकले आहे. त्यांना १९८० मध्ये अर्जुन पुरस्कार मिळाला. हा पुरस्कार मिळवणाऱ्या त्या पहिल्या महिला बुद्धिबळपटू ठरल्या.

## पार्श्वभूमी 
बुद्धिबळपटू म्हणून प्राविण्य मिळवलेल्या 'खाडिलकर भगिनी' त्रिकुटापैकी रोहिणी खाडिलकर एक आहेत. त्यांच्या मोठ्या बहिणी वासंती आणि जयश्री यांनीसुद्धा राष्ट्रीय महिला बुद्धिबळ अजिंक्यपद मिळवले होते. त्यांचे वडील नीलकंठ खाडिलकर हे 'नवा काळ' या वृत्तपत्राचे संपादक होते.

## कारकीर्द 
### महिलांच्या स्पर्धा 
१९७६ मध्ये वयाच्या तेराव्या वर्षी खाडिलकर राष्ट्रीय महिला बुद्धिबळ विजेत्या बनल्या. ही स्पर्धा सलग तीन वेळा जिंकणाऱ्या त्या पहिल्या खेळाडू होत. त्यांना हे अजिंक्यपद एकूण पाच वेळा मिळाले.

*    नोव्हेंबर १९७६, कोट्टायम, केरळ
*    डिसेंबर १९७७, हैद्राबाद
*    मार्च १९७९, चेन्नई
*    फेब्रुवारी १९८१, नवी दिल्ली
*    डिसेंबर १९८३, नवी दिल्ली

रोहिणी खाडिलकर १९८१मध्ये हैद्राबाद येथे झालेल्या आशियाई महिला बुद्धिबळ अजिंक्यपद स्पर्धेत अजिंक्य राहिल्या आणि त्यांनी १२ पैकी ११.५ गुण मिळवले. त्याच वर्षी त्यांना महिला आंतरराष्ट्रीय मास्टर हा किताब मिळाला. नोव्हेंबर १९८३ मध्ये क्वालालंपूर, मलेशिया येथे झालेल्या स्पर्धेत त्यांनी पुन्हा आशियाई महिला बुद्धिबळ अजिंक्यपद स्पर्धेचे विजेतेपद मिळवले.

### **पुरुषांच्या स्पर्धा**
१९७६ मध्ये भारतीय बुद्धिबळ पुरुष अजिंक्यपद स्पर्धेत भाग घेणाऱ्या त्या पहिल्या महिला आहेत. पुरुषांच्या स्पर्धेतील त्यांच्या सहभागामुळे खळबळ माजली. उच्च न्यायालयात या सहभागाला आव्हान देण्यात आले. जागतिक बुद्धिबळ संघटनेचे अध्यक्ष, मॅक्स उवे यांना महिलांना राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये भाग घेण्यास प्रतिबंध करता येणार नाही, असा आदेश द्यावा लागला. या स्पर्धेत खाडिलकरांनी गुजरातचे गौरांग मेहता, महाराष्ट्राचे अब्दुल जब्बार आणि पश्चिम बंगालचे ए.के. घोष यांचा पराभव केला.

### **इतर स्पर्धा**
रोहिणी खाडिलकर यांनी ब्युनॉस आयर्स (१९७८), व्हॅलेटा (१९८०), ल्युसर्न (१९८२), थेसालोनिकी (१९८४) आणि दुबई (१९८६) येथे झालेल्या बुद्धिबळ ऑलिंपियाड स्पर्धांमध्ये भाग घेतला. त्यांनी विभागीय अजिंक्यपद दोनदा जिंकले- एकदा दुबई येथे आणि एकदा मलेशिया येथे. आणि त्या जगातील आठव्या क्रमांकाच्या खेळाडू झाल्या. १९८९ मध्ये लंडन येथील संगणकाला हरवणाऱ्या त्या पहिल्याच आशियाई खेळाडू आहेत.

## बुद्धिबळ राजदूत 
भारताच्या प्रतिनिधी म्हणून रोहिणी यांनी ५६ वेळा विविध देशांना भेटी दिल्या. भारताच्या बुद्धिबळ राजदूत म्हणून सरकारने त्यांना पुरस्कृत केले होते. त्यांनी तेव्हा साम्यवादी असलेल्या युगोस्लाव्हिया, पोलंड आणि सोव्हिएत रशियालासुद्धा भेटी दिल्या.

## वृत्तपत्रातील कारकीर्द 
१९९३ मध्ये बुद्धिबळाच्या खेळातून निवृत्ती घेतल्यावर त्या महाराष्ट्रातील 'सायंकाळ' या सायंदैनिकाच्या पहिल्या महिला संपादक बनल्या. त्या नवा काळ या वृत्तपत्राच्या सहाय्यक संपादक आहेत. तसेच १६ डिसेंबर १९९८ पासून सायंकाळच्या संपादक आहेत.

## पुरस्कार 
* १९७७ मध्ये, बुद्धिबळातील उल्लेखनीय कामगिरीसाठी रोहिणी खाडिलकर यांना शिवछत्रपती पुरस्कार प्रदान झाला.  
* तसेच १९८० मध्ये, त्यांना अर्जुन पुरस्कारसुद्धा देण्यात आला.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय बुद्धिबळपटू
वर्ग:इ.स. १९६३ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
ओरिएन्टल सिनरी

**ओरिएन्टल सिनरी** हे एकोणिसाव्या शतकातले हाताने रंगविलेले भारतातीत सुंदर चित्रे आणि दृष्यांचा समावेश असलेले एक पुस्तक आहे. थॉमन आणि विल्यम डॅनियल या काका-पुतण्याने १७८६ ते १७९३ दरम्यान सात वर्ष भारताचा दौरा केला होता. या दौऱ्यात त्यांनी पाहिलेला भारत चित्रे आणि दृष्यांच्या माध्यमातून या पुस्तकात उतरवला होता. २०१३ साली  लंडनमध्ये  या पुस्तकाचा लिलाव करण्यात आला. या लिलावात या पुस्तका'ला तीन कोटी रुपयांची किंमत मिळाली. 

## संदर्भ 
वर्ग:पुस्तके
व्हालेन्सियाची लढाई (१८०८)

'''''' ही लष्करी कारवाई १८०८ मध्ये झालेल्या द्वीपकल्पीय युद्धस्पेनच्या बंडाचा एक भाग होती.

२६ जून रोजी झालेल्या या लढाईत मार्शल मोन्सेच्या फ्रेंच सैन्याने व्हालेन्सिया शहरावर नाकाम हल्ला केला.

वर्ग:इ.स. १८०८
वर्ग:विस्तार विनंती
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
रोझिली स्क्वॉड्रनला अटक

'''''' ही लष्करी कारवाई १८०८ मध्ये झालेल्या द्वीपकल्पीय युद्धस्पेनच्या बंडाचा एक भाग होती.

वर्ग:इ.स. १८०८
सतसई

**सतसई** हा हिंदी काव्यरचनेचा एक प्रकार आहे. या रचनेत, कमीतकमी सतसई म्हणजे सातशे कडवी असतात. एका कडव्याच्या विषयाचा दुसऱ्या कडव्याशी काही संबंध असलाच पाहिजे असे नाही.  त्या अर्थाने या रचना स्वैर(मुक्तक) समजल्या जातात.

सतसई या परंपरेची सुरुवात सातवाहन राजा हालने संग्रहित केलेल्या गाथा सप्तशतीपासून सुरू झाली. संस्कृतमध्ये गोवर्धनाचार्यांची आर्यासप्तशती प्रसिद्ध आहे. हिंदीमध्ये बिहारी नावाच्या कवीने ’बिहारी सतसई’ नावाचे काव्य लिहून ही परंपरा हिंदीत आणली. या ’बिहारी सतसई’चे मराठी रूपांतर राजा बढे यांनी रसलीना या नावाने केले आहे.

हिंदीत ’बिहारी सतसई’नंतर, ’चंदन सतसई’, ’तुलसी सतसई’, भूपति सतसई, मतिराम सतसई, रसनिधि सतसई, रहीम सतसई, राम सतसई, विक्रम सतसई, वृंद सतसई, आदी सतसया लिहिल्या गेल्या.

आधुनिक काळातही हरिऔध कवीची ’हरिऔध सतसई’, वियोगी हरि कवीची ’वीर सतसई’ वगैरे सतसया आहेत.

## सतसईची वैशिष्ट्ये
* सतसईमध्ये ७०० किंवा ७००पेक्षा थोडी जास्त कडवी असतात. प्रत्येक कडवे दोन ओळींचे असते. 
* काव्याचा छंद बहुधा दोहा असतो. क्वचित अधूनमधून सोरठा किंवा बरवै हे छंद वापरलेले दिसतात.
* सतसईंमध्ये प्रामुख्याने शृंगाररस असतो. कधीकधी भक्तिरस किंवा वैराग्यरस आढळतो. बिहारी सतसई शृंगारप्रधान आहे, तर वृंद सतसई नीतिप्रद आणि तुलसी सतसईमध्ये  भक्ति, ज्ञान, कर्म आणि वैराग्यरसयुक्त दोहे आहेत.

वर्ग:हिंदी साहित्य
महाराष्ट्र नवनिर्माण विद्यार्थी सेना

**महाराष्ट्र नवनिर्माण विद्यार्थी सेना** ही महाराष्ट्रातील महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना या राजकीय पक्षाची एक संस्था आहे.

वर्ग:महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना
दयानिधी संत भगवानबाबा (चित्रपट)

विसाव्या शतकातील महान संत भगवानबाबा यांच्या विचारांचा अधिकाधिक प्रसार होण्यासाठी भगवानबाबांच्या चरित्रावर आधारलेल्या 'दयानिधी संत भगवानबाबा  या मराठी चित्रपटाची निर्मिती बीड जिल्ह्यातील  आजिनाथ ढाकणे, भरत डोंगरे व ऋषिकेश बाम यांनी केली आहे. या चित्रपटाचे संपूर्ण चित्रीकरण, संवादलेखन, संकलन, डबिंग ही सर्व कामे महाराष्ट्राच्या अहमदनगर जिल्ह्यातील शेवगाव येथेच करण्यात आली होती.  या चित्रपटात बीड जिल्यातील नवोदित कलाकारांना संधी मिळाली आहे. भगवानबाबा यांच्या भूमिकेत ऋषिकेश बाम, संत वामनभाऊ महाराज यांच्या भूमिकेत रविंद्र महाजनी आहेत. तसेच मराठी चित्रपटसृष्ठीतील जेष्ठ अभिनेते कुलदीप पवार, रवी पटवर्धन, सुहाशिनी देशपांडे, अतुल अभ्यंकर, मुक्ता पटवर्धन , श्रेयश कुलकर्णी, सुरेश विश्वकर्मा व भरत डोंगरे यांनी विविध भूमिका केल्या आहेत. बाबांच्या पुण्यतिथीनिमित्त श्री क्षेत्र भगवानगड येथे या चित्रपटाच्या DVDचे प्रकाशन करण्यात आले. आता ही DVD सर्वत्र उपलब्ध आहे .

वर्ग:मराठी चित्रपट
समांतर साहित्य संमेलन

**समांतर साहित्य संमेलन** डिसेंबर १९८१ मध्ये मुंबईत झालेले साहित्य संमेलन होते.

राजकारण्यांना वगळून व सरकारी मदतीशिवाय एक पर्यायी साहित्य संमेलन मुंबईत झाले होते.

गो. नी. दांडेकर यांच्या अध्यक्षतेखाली १९८१ साली  अकोल्याला मराठी साहित्य संमेलन झाले होते.   संमेलनात दाखल झालेल्या राजकारण्यांनी ते संमेलन नासवले. 

संमेलनात कोणते ठराव पारित करावेत हे ठरविणाऱ्या विषय नियामक समितीत स्वागताध्यक्ष केंदीय मंत्री वसंतराव साठे घुसले आणि तंबूत शिरलेल्या उंटाप्रमाणे त्यांनी सगळा तंबूच काबीज केला. महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री अंतुले यांनी 'जयप्रकाश नारायण' आणि 'जनांचा प्रवाहो चालिला' या दोन पुस्तकांना मिळालेले शासकीय पुरस्कार स्वतःच्या अधिकारात रद्द केले. वसंतराव साठे यांनी अंतुल्यांच्या अभिनंदनाचा ठराव मांडला. 'विषय नियामक समिती'चे समस्त सदस्य हताश होऊन हा तमाशा पहात राहिले.

वरील घटनेने क्षुब्ध झालेले माधव गडकरी  प्रा. सुभाष भेंडे यांच्या घरी गेले.  आणि त्यांनी सरकारच्या आर्थिक मदतीशिवाय आदर्श संमेलन कसे भरवता येईल याचा विचार सुरू केला.  या दोघांच्या मताशी मधुकाका कुलकर्णी, वा.ल. कुलकर्णी, केशवराव कोठावळे, दिनकर गांगल, रा. भि. जोशी, जयवंत दळवी,  रामकृष्ण नाईक, य. दि. फडके, श्री. पु. भागवत,  पुष्पा भावे, रमेश मंत्री ही मंडळी सहमत झाली, आणि या विषयावर चर्चा करण्यासाठी 'साने गुरुजी विद्यालयात नियमितपणे भरणाऱ्या बैठकींना हजेरी लावू लागली.  पहिल्या बैठकीत वा. ल. कुलकर्णी अध्यक्ष, माधवराव गडकरी कार्याध्यक्ष आणि प्रा. सुभाष भेंडे कोषाध्यक्ष असे पदाधिकारी  निश्चित झाले.  संमेलनाच्या अध्यक्षपदी मालतीबाई बेडेकर यांचे नाव, त्यांच्या संमतीने नक्की झाले. 

सरकारकडून अनुदान घ्यायचे नाही, कुणाचेही प्रायोजकत्व स्वीकारायचे नाही, असे ठरवले असल्याने संमेलनाच्या खर्चासाठी  साहित्यिक व रसिक यांच्याकडून जास्तीतजास्त प्रत्येकी पाचशे रुपये घेण्यात आली.  मुख्यमंत्री अंतुले यांनी पाठविलेला १५ हजार रुपयांचा चेक साभार परत केला गेला.

१९८१ डिसेंबरच्या शेवटच्या आठवड्यात मुंबईतील रुपारेल कॉलेजच्या प्रांगणात घातलेल्या मांडवात हे अभूतपूर्व संमेलन पार पडले. कार्यक्रम दोन दिवसांचा होता. उद्‌घाटनासाठी व्यासपीठावर तर्कतीर्थ लक्ष्मणशास्त्री जोशी, पु.ल. देशपांडे,  गंगाधर गाडगीळ, वा.ल. कुलकर्णी ही मंडळी होती. दुर्गाबाई भागवत प्रेक्षकांत बसल्या होत्या. मालतीबाई बेडेकर यांनी अध्यक्षीय भाषणात 'आविष्कार स्वातंत्र्याची' व्याप्ती नेमक्या शब्दांत सांगितली. तर्कतीर्थ लक्ष्मणशास्त्री जोशी, पु.ल. देशपांडे, गंगाधर गाडगीळ आणि वा.ल. कुलकर्णी यांची भाषणे झाली. ही ऐकायला रसिकांनी खूप गर्दी  केली होती. 

या समांतर साहित्य संमेलनात रात्री कविसंमेलन, दुसऱ्या दिवशी चर्चा, परिसंवाद, कथाकथन आदी कार्यक्रम झाले. कविसंमेलनाला नागपूरहून सुरेश भट आले होते.

समारोपाच्या भाषणात प्रा. सुभाष भेंडे यांनी संमेलनाचा हिशेब सादर केला. मंडपाचा सोळा हजार रुपये हा खर्च धरून एकूण खर्च ३६,५०० रुपये झाला. जमा झालेल्या पैशांपैकी साडेदहा हजार रुपये उरले, ते अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाला पाठविण्याचे ठरले.

अल्पखर्चात, शासनाचे अर्थ साहाय्य न घेता व राजकारणी लोकांचा हस्तक्षेप टाळून, सुटसुटीत संमेलन घेता येते हे **समांतर साहित्य संमेलन** कल्पनातीत यशस्वी झाल्यामुळे सिद्ध झाले.  

पहा : मराठी साहित्य संमेलने ; वर्ग: मराठी साहित्य संमेलने
झुलू

250 px|इवलेसे|स्थानिक झुलू व्यक्ती
**झुलू** हा आफ्रिकेच्या दक्षिण भागातील एक मोठा वांशिक गट आहे. झुलू व्यक्ती प्रामुख्याने दक्षिण आफ्रिकेच्या क्वाझुलू-नाताल ह्या प्रांतामध्ये वसल्या असून सध्या झुलूंची लोकसंख्या सुमारे १ कोटी आहे. ते झुलू भाषा बोलतात. काही झुलू लोक झिंबाब्वे, झांबिया आणि मोझांबिक या देशांतही राहतात. 

जानेवारी १९४९ मध्ये झुलू लोकांनी डर्बन शहरात घडवून आणलेल्या दंगलीत १४२ भारतीय मारले गेले होते. दक्षिण आफ्रिकेमधील वर्णद्वेषी राजवटीदरम्यान झुलू लोकांसाठी क्वाझुलू नावाचा विशेष भूभाग निर्माण केला गेला होता व सर्व झुलूंना तेथे स्थानांतर करणे सक्तीचे होते.

## हे सुद्धा पहा
*शाका झुलू

## बाह्य दुवे
*माहिती 

वर्ग:वांशिक गट
वर्ग:दक्षिण आफ्रिका
नैषधीय

नैषध, **नैषधीय** किंवा नैषधीयचरित या संस्कृत काव्याचा कर्ता श्रीहर्ष.  तो इसवी सनाच्या बाराव्या शतकाच्या उत्तरार्धात कनोजच्या विजयचंद्र आणि जय(न्त)चंद्र राजांच्या राजवटीत होऊन गेला. हे नैषधीय नामक काव्य, संस्कृत भाषेतील पंचमहाकाव्यांपैकी एक समजले जाते. पंचमहाकाव्यातील इतर महाकाव्ये - कुमारसंभव, किरार्तार्जुनीय, रघुवंश आणि शिशुपालवध. (रामायण आणि महाभारत या काव्यांना जुन्या काळी इतिहास समजले जाई, महाकाव्य नाही! )

या **नैषधीय** महाकाव्यात नल-दमयंतीची कथा आली आहे. हे २२ सर्गांचे काव्य आहे. महाभारतातल्या मूळ कथेप्रमाणेच या काव्यात नल-दमयंतीचे प्रेम, नल व हंसाची भेट, हंसाचे दूत होणे, स्वयंवर, नलाने केलेली लोकपालाची अयशस्वी वकिली, स्वयंवरात सर्वच जण नलासारखे दिसत असल्याने दमयंतीची झालेली पंचाईत, दमयंतीची हुशारी आणि शेवटी नल-दमयंती विवाह आदि प्रसंग आले आहेत. शेवटच्या चार पाच सर्गात नलाचे विवाहोत्तर दैनिक जीवन सांगितले आहे. अखेरच्या सर्गात दमयंतीचे चंद्रोदयवर्णन सांगून काव्य संपवले आहे. 

या **नैषधीय** काव्याचा तेलुगू अनुवाद आंध्र प्रदेशातील काव्यप्रबंध काळातील कवी श्रीनाथ याने केला आहे.  मराठीत रघुनाथपंडिताने लिहिलेले नलदमयंतीस्वयंवर नावाचे काव्य याच **नैषधीय**वर बेतलेले आहे.

वर्ग:संस्कृत साहित्य
पोर्तुगालवरील आक्रमण (१८०७)

फ्रांसच्या शाही सैनिकांनी नोव्हेंबर १८०७ च्या दुसऱ्या भागात **पोर्तुगालवर आक्रमण** केले. पोर्तुगीज शासनाकडे प्रतिकार करण्याची इच्छा नसल्याने पोर्तुगालवर फारसा रक्तपात न होता फ्रान्सने पोर्तुगाल जिंकला.

वर्ग:इ.स. १८०७
वर्ग:पोर्तुगालचा इतिहास
वर्ग:फ्रान्सचा इतिहास
रोलिसाची लढाई

**रोलिसाची लढाई** ही लष्करी कारवाई इ.स. १८०८ मध्ये झालेल्या द्वीपकल्पीय युद्धस्पेनच्या बंडाचा एक भाग होती. यात सर आर्थर वेलेस्लीच्या अँग्लो-पोर्तुगीझ सैन्याने फ्रांसच्या ऑन्री फ्रांस्वा देलाबोर्देच्या छोट्या सैन्याचा पराभव केला.

वर्ग:स्पेनचा इतिहास
वर्ग:इ.स. १८०८
वर्ग:विस्तार विनंती
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
हाब्सबुर्ग राजघराणे

200 px|इवलेसे|हाप्सबुर्ग राजघराण्याचे चिन्ह
**हाप्सबुर्ग राजघराणे** () हे युरोपामधील सर्वात महत्त्वाच्या शाही राजघराण्यांपैकी एक होते.
## नावाची व्युत्पत्ती
जर्मानिया हे नाव रोमन लोकांनी ऱ्हाइन नदी ते उरल पर्वतांमधील भूभागाला दिले होते. परंतु *जर्मनी* हे नाव बहुतकरून इंग्लिशभाषिक किंवा भूतपूर्व ब्रिटिश वसाहतींमधील देशांत वापरले जाते. खुद्द जर्मनीत जर्मन लोक आपल्या देशाचा उल्लेख 'डोईशलँड' या नावाने करतात.

## प्रागैतिहासिक कालखंड
जर्मनीच्या प्राचीन इतिहासाबद्दल फारशी माहिती नाही. जर्मनीचा ज्ञात इतिहास रोमन साम्राज्याबरोबर सुरू होतो. रोमन साम्राज्याअगोदर जर्मानिक टोळ्यांचे येथे वास्तव्य होते असे मानले जाते. या टोळ्यांचा वावर स्कँडिनेव्हिया, डेन्मार्क, उत्तर जर्मनी व पोलंडच्या भागात होता. रोमन सम्राट ऑगस्टसाच्या नेतृत्वाखाली पब्लियस क्विंक्टिलियस वारसाने जर्मानियाच्या भागात आक्रमणे सुरू केली. साधारणपणे २ ऱ्या शतकात जर्मानिक टोळ्या ऱ्हाइन नदी व डोनाउ नदीच्या खोऱ्यात वसल्या. ३ ऱ्या शतकात अलमानी, फ्रांक, सॅक्सन, थ्युरिंगी अशा अनेक जर्मन टोळ्यांचा उदय झाला.
## पवित्र रोमन साम्राज्य
इसवी सनाच्या ९ व्या शतकापासून ते १९ व्या शतकाच्या सु्रुवातीपर्यंत जर्मनी हा पवित्र रोमन साम्राज्याचा भाग होता. याची स्थापना रोमन सम्राट शार्लमेन याने केली होती. हे साम्राज्य इ.स. १८०६ पर्यंत विविध प्रकारे अस्तित्वात होते. उत्तरेस आयडर नदीपासून दक्षिणेस भूमध्य समुद्रापर्यंत भूप्रदेश व्यापलेल्या या साम्राज्यास जर्मन राष्ट्राचे पवित्र रोमन साम्राज्य ("Sacrum Romanum Imperium Nationis Germanicæ") असेदेखील म्हणत.
सम्राट ओटो पहिला याच्या राजवटीत तसेच ओटोनियन कालखंडात (इ.स. ९१९ - इ.स. १०२४) लोरें, सॅक्सनी, फ्रांकोनिया, स्वाबिया, थ्युरिंगिया व बव्हेरिया हे भागदेखील साम्राज्यात विलीन झाले. सम्राट ओटोला या भूप्रदेशांचा पवित्र रोमन सम्राट म्हणून इ.स. ९६२ मध्ये राज्याभिषेक करण्यात आला[५]. त्यानंतर सालियन सम्राटांच्या कालखंडात (इ.स. १०२४ - इ.स. ११२५) उत्तर इटली आणि बुर्गुंडी प्रांत साम्राज्यास जोडले गेले. पुढे पवित्र रोमन सम्राटांचा प्रभाव कमी होत गेला आणि अनेक स्थानिक जर्मन राजांनी आपला प्रभाव वाढवला. याच काळात हॅन्सियाटिक लीगच्या माध्यमातून उत्तरेकडची जर्मन शहरे भरभराटीस येऊ लागली.
इ.स. १३५६ मध्ये गोल्डन बुल नावाचा करार झाला आणि अनेक राज्ये व सरंजामशाहीत विभागलेल्या साम्राज्याला एक संविधान मिळाले. या करारात सात राज्ये मिळून सर्वांत शक्तिशाली राजाला सम्राट म्हणून मान्यता देतील व मुख्य बिशपाची निवड होईल असे ठरले. १६ व्या शतकामध्ये साधारणतः ऑस्ट्रियाच्या हाब्सबुर्ग घराण्यानेच या निवडणुकीवर प्रभाव राखला.
यानंतर युरोपात मार्टिन ल्यूथरच्या नावाने एक धार्मिक वादळ आले. त्याने रोमन कॅथलिक चर्चच्या अन्यायी कारभारावर जाहीर टीका केली आणि प्रोस्टेस्टंट चळवळ उदयास आली. सन १५३० नंतर काही जर्मन राज्यांमध्ये प्रोस्टेस्टंट चर्चला अधिकृत चर्च म्हणून मान्यता देण्यात आली. यामुळे जर्मनीत गृहयुद्ध सुरू झाले (इ.स. १६१८ - इ.स. १६४८). वेस्टफालिया शांती करारामुळे हे धार्मिक युद्ध संपुष्टात आले पण साम्राज्याची अनेक राज्ये, संस्थाने यांमध्ये विभागणी झाली. इ.स. १७४० नंतर ऑस्ट्रियन राज्य आणि प्रशियन राज्य या राज्यांची जर्मन राजकारणावर पकड राहिली. इ.स. १८०६ मध्ये नेपोलियनच्या आक्रमणानंतर पवित्र रोमन साम्राज्य संपुष्टात आले.

वर्ग:जर्मनीचा इतिहास
बीजग्रंथी

**बीजग्रंथी** या प्राण्यांमधील प्रजननासाठी उपयुक्त असे स्राव निर्माण करणाऱ्या ग्रंथी आहेत.

वर्ग:मानवी शरीर
वर्ग:जीवशास्त्र
नेहा रामू

**नेहा रामू** ही भारतीय वंशाची ब्रिटनमध्ये राहणारी मुलगी आसुन तीचा बुद्ध्यांक तथा आयक्यू (इंटेलिजन्स कोशंट) १६२ एवढा असल्याचे स्पष्ट झाले आहे त्यामुळे ती  जगातील सर्वांत बुद्धिमान शास्त्रज्ञ समजल्या जाणाऱ्या अल्बर्ट आइनस्टाइन आणि स्टीफन हॉकिंग यांच्यापेक्षाही जास्त बुद्धिमान आहे असे मानले जाते. 

## संदर्भ 
वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
वर्ग:विस्तार विनंती
मेन्सा इंटरनॅशनल

**मेन्सा इंटरनॅशनल** ही असामान्य बुद्ध्यांक असणाऱ्या लोकांची संघटना आहे. 

*
कामेच्छा

## समागमोत्सुकता
समागमोत्सुकता ही प्रत्येकीच्या बाबतीत वेगळी असते. त्यामध्ये आजारपण, नवीन बालकाचा जन्म,

अतिशय श्रम अथवा एखादा वाईट दिवस यामुळे बदल दिसून येतो. बहुतेक स्त्रियांमध्ये मासिकपाळी आणि त्यांनुसार हार्मोन्समध्ये होणारे बदल यामुळे संभोगमोत्सुकतेमध्ये जास्त बदल झालेला आढळून येत नाही. ह्या स्त्रिया संतती नियमनासाठी हार्मोन्सचा वापर करीत नाहीत अशा स्त्रिया बीजांड परिपक्व होऊन बीजपुंज अलग होण्याच्या काळात समागामासाठी जास्त उत्सुक असतात तर काही स्त्रिया मासिकपाळीच्या काळामध्ये समागमाची अभिलाषा धरतात.

समागमोत्सुकता आणि समागमाचे अभिलाषा यामध्ये हार्मोन्समध्ये होणारे बदल आणि व्यग्रतेमुळे येणारा शीण अशा अनेक कारणांमुळे बदल झालेला दिसून येतो. तुमच्या जोडीदाराची इच्छा जर कमी जास्त असेल तर त्यामुळे देखील तुमच्या वर परिणाम दिसून येतो. समोगमोत्सुकता ही रजोनिवृत्तीच्या काळात वाढलेली दिसून येते. कारण त्यावेळी गरोदर राहण्याची भीती नसते. मुले देखील घरात नसतात आणि त्यामुळे समागमाबद्दल जास्त उत्साह असतो. काही स्त्रियांच्या बाबतीत रजोनिवृत्तीनंतर समागमोत्सुकता कमी झालेली आढळून येते.
## संदर्भ
वर्ग:लैंगिकता
मध्यलिंगी

उजवे|इवलेसे| मध्यलिंगी स्वाभिमान ध्वज
[thumb|[बाळ|बाळाची संदिग्ध जननेंद्रिये]]

मध्यलिंगी व्यक्ती म्हणजे अशी व्यक्ती की जिचे वर्गीकरण गुणसूत्र, बीजग्रंथी (Gonads) आणि/किंवा जननेंद्रिय यांच्यातील फेरफारांमुळे पुरुष किंवा स्त्रीमध्ये करता येत नाही. ०.१% ते ०.२% लोकांमध्ये ही अवस्था असू शकते. शस्त्रक्रिया करून अशा व्यक्तीला हवे ते लिंग प्रदान करता येऊ शकते. 

thumb|मध्यलैंगिक व्यक्ती

## हे देखील पहा
*युनुक
*हिजडा
*परलिंगी

वर्ग:लैंगिकता
वर्ग:लैंगिक कल
असंही एक साहित्य संमेलन

**असं ही एक साहित्य संमेलन** या नावाचे एक साहित्य संमेलन ७ मार्च२०१३ रोजी मुंबईत दादरला शिवाजी मंदिर नाट्यगृहात झाले. नाट्य व्यवस्थापक अशोक मुळ्ये यांनी ते भरवले होते. साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षपदाच्या निवडणुकीस उभे राहून जे साहित्यिक निवडून येत नाहीत, अशांचे हे संमेलन होते. चिपळूणला भरणाऱ्या ८६व्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षपदासाठी उभे असलेल्या ह.मो. मराठे यांना ऐन वेळा माघार घ्यावी लागली होती. त्यांमुळे त्यांचे साहित्यविषयक विचार मराठी रसिक श्रोत्यांना ऐकता आले नव्हते.  या **असं ही एक साहित्य संमेलना**च्या संमेलनाध्यक्षपदावरून केलेल्या भाषणामुळे ह.मो. मराठे यांची साहित्यविषयक भूमिका श्रोत्यांना समजून घेता आली.

संमेलनाच्या स्वागताध्यक्षा प्रा.प्रतिमा इंगोले तर उद्‌घाटक न्यायमूर्ती चंद्रशेखर धर्माधिकारी होते. कार्यक्रमाचे निवेदन मंजिरी मराठे यांनी केले; ध्वनिसंयोजक प्रशांत लळीत होते. 

संमेलनात झालेले अन्य कार्यक्रम - 
* ’बोला हमो बोला’ - ह.मो.मराठे यांची रामदास पाध्ये आणि अपर्णा पाध्ये यांच्या बोलक्या बाहुल्यांनी घेतलेली सडेतोड मुलाखत.
* किती किती गोड - राजा बढे यांच्या जन्मशताब्दी वर्षानिमित्त सांगीतिक कार्यक्रम. सादरकर्ते : अद्वैत लोणकर, जयंत पिंगुळकर, नीलिमा गोखले, बकुळ पंडित, श्रीरंग भावे वगैरे. 

## दिवाळी अंकांच्या लेखकांसाठी साहित्य संमेलन
**असं ही एक साहित्य संमेलन** या नावाचे आणखी एक साहित्य संमेलन २५ डिसेंबर २०१७ रोजी मुंबई दादर माटुंगा सांस्कृतिक केंद्रात झाले. 'ऋतुरंग'कार अरुण शेवते या संमेलनाचे अध्यक्ष होते. संमेलनात दिवाळी अंकांत लिहिणारे लेखक, मुख्य प्रवाहात नसलेले नवोदित लेखक आणि एखाददुसरी कथा-कविता लिहिणारे लेखक-कवी यांचा प्रामुख्याने सहभाग होता. हेही संमेलन रंगकर्मी अशोक मुळ्ये यांनी भरवले होते.

सातत्याने २५ वर्षे दर्जेदार दिवाळी अंक काढणारे  'ऋतुरंग'चे संपादक अरुण शेवते, दुर्धर आजाराचा सामना करीत 'कॅलिडोस्कोप' हे पुस्तक लिहिणारी सृष्टी कुलकर्णी आणि विक्रमी खपाच्या दिवाळी अंकांची निर्मिती कराणारा झी समूह यांना या संमेलनादरम्यान पुरस्कृुत करण्यात आले. 

पहा  :  मराठी साहित्य संमेलने

वर्ग : मराठी साहित्य संमेलने
वेर्नर फेमान

**वेर्नर फेमान** (जर्मन: Werner Faymann); ४ मे, इ.स. १९६० - ) हा युरोपातील ऑस्ट्रिया देशाचा विद्यमान चान्सेलर आहे. 

## हे सुद्धा पहा
*जगातील देशांच्या राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुखांची यादी

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:ऑस्ट्रियाचे चान्सेलर
वर्ग:इ.स. १९६० मधील जन्म
दादर पारसी कॉलनी

इवलेसे|दादर पारसी कॉलनी
**दादर पारसी कॉलनी** (अधिकृत नाव - मंचेरजी जोशी पारसी कॉलनी) ही पारसी समुदायाची दक्षिण मुंबईतील उच्चभ्रू वस्ती आहे. दादर-माटुंगा लोकवस्तीमधे ही कॉलनी स्थित आहे. इतर पारसी कॉलनींप्रमाणे (पारसी कॉलनीला ’बाग’ या शब्दशः अर्थाने देखील संबोधलं जातं) या कॉलनीला भिंती किंवा कुंपणाची मर्यादा घातलेली नाही व शेजारच्या लोकवस्तीपासून ही कॉलनी वेगळी देखील केलेली नाही. या कॉलनीमधेच प्रसिद्ध फाईव्ह गार्डन आहे, जे प्रसिद्ध पारसी मंचेरची जोशी यांनी बनवलं.

दादर पारसी यूथ असेंब्ली (The Dadar Parsi Youth Assembly - DPYA)चे माध्यमिक विद्यालय देखील याच विभागात स्थित आहे.

## इतिहास
ही कॉलनी पारसी समुदायाकरीता, श्री. मंचेरजी एदलजी जोशी यांच्या अथक प्रयत्नांमधून साकारली आहे. 

१८९९-१९०० मधे दादर - माटुंगा - वडाळा - सायन या मुंबईच्या पहिल्या उपनगरीय योजनेअंतर्गत हा विभाग बांधण्यात आला. मुंबई नगर विकास विश्वस्तांनी इ.स. १८९० साली मुंबईत पसरलेल्या प्लेगच्या साथीनंतर ही योजना तयार केली होती. यामागे उद्देश असा होता की शहराच्या मध्यवर्ती भागात होत असलेल्या लोकसंख्येच्या दाटीला इतरत्र जागा मिळावी. सर्वेक्षण योजनेनुसार सुमारे ६०,००० नागरिकांना दादर-माटुंगा विभागात, तितक्याच नागरिकांना सायन-माटुंगा विभागामधे घरे मिळणार होती. ८५,००० नागरिकांना शिवडी-वडाळा येथील विकसीत भागात घरे दिली जाणार होती.

ही योजना अंमलात आणताना या विभागात योग्य स्वच्छता कशी राहील याचीदेखील काळजी घेतली गेली होती. कोणतीही इमारत तीन मजल्यांपेक्शा जास्त उंच नसेल व दोन इमारतींच्या मधे भरपूर मोकळी जागा असेल, असे पाहिले गेले होते. भू-क्षेत्राचा उपयोग आवासीय, व्यावसायिक व संस्था अशा मिश्र बांधकामांसाठी केला गेला होता. उद्याने, बाग-बगीचे व रस्त्यांची योग्य योजना केलेली होती.

या भू-क्षेत्रातील ४४० एकर भाग सरकारसाठी विक्री किंवा भाडेतत्त्वावर देण्यासाठी राखून ठेवण्यात आला होता. नवीन विकसीत क्षेत्राचा योग्य लाभ मिळावा म्हणून प्रथमच सहकारी समितींची स्थापना करण्यात आली होती. दादरमधील पारसी व हिंदू कॉलनी अशाच प्रकारे विकसीत केल्या गेल्या आहेत.

मोहम्मदअली मार्ग या नवीन तयार केलेल्या मार्गामुळे दादर व क्रॉफर्ड मार्केट मधील अंतर केवळ १० कि.मी. झाले. ट्राम व्यवस्थादेखील या नवीन वसवलेल्या उपनगरापर्यंत पोहोचवण्यात आली. GIP () तर्फे, आज ज्याला टिळक ब्रीज किंवा टिळक पूल म्हणून ओळखतात, तो पुल बांधला गेला. या पुलामुळे दोन उपनगरीय रेल्वे जोडण्यास मदत झाली. लवकरच, फेब्रुवारी १९२५ मधे GIP रेल्वेने आपली उपनगरीय वाहिनी उघडली व रेल्वेच्या विद्युतीकरणास सुरुवात केली. BCIP योजनेअंतर्गत येथे हलविण्यात आलेल्या शैक्षणिक संस्थांपैकी काही संस्था म्हणजे VJTI (), द सिडेनहॅम कॉलेज ऑफ कॉमर्स आणि वाडीया वाच्छा, ज्याला आता जे.बी. वाच्छा पारसी मुलींचे माध्यमिक विद्यालय म्हणून ओळखले जाते.

या आलीशान कॉलनीमधे सुमारे १५,००० पेक्षा जास्त पारसी लोक राहातात. केवळ मुंबईतच नव्हे तर बहुधा जगामधेही जिथे बहुसंख्येने पारसी लोक राहात आहेत, अशी ही एकमेव वस्ती असावी.

## विशेष
दिवंगत ब्रिटिश संगीतकार व क्वीन या संगीतसमूहाचे मुख्य गायक फ्रेडी मर्क्युरी उर्फ फारोख बलसारा () हे मूळचे भारतीय पारसी व दादर पारसी कॉलनीतील रहिवासी होते, हे फारच थोड्या जणांना माहित आहे.

वर्ग:दादर
बुजगावणे

thumb|बुजगावणे
**बुजगावणे** म्हणजे शेतातील पिकांचे पाखरांपासून रक्षण करण्यास तयार करण्यात आलेली मानवनिर्मित एक पुतळासदृश्य वस्तू आहे. याचा उपयोग पक्ष्यांना 'भीती' (घाबरविणे) दाखविण्यास होतो. पक्ष्यांचा असा समज होतो की कोणी व्यक्ती उभी आहे म्हणून ते पिकांचे नुकसान करीत नाहीत.सहसा बास किंवा काड्यांचे 'अधिक' (+) असे चिन्ह तयार करून त्यास शर्ट/अंगरखा घातला जातो.छोट्या मडक्यास ओल्या चुन्याने डोळे,नाक व तोंड रंगविले जाते व ते वरच्या टोकास उपडे घालण्यात येते.तयार झालेल्या अश्या बुजगावण्यास मग पिकांमध्ये रोवण्यात येते.

मराठी साहित्यात 'बुजगावणे'  हा शब्द 'भीती दाखविणे' अश्या अर्थाने योजिल्या जातो.

वर्ग :शेती
भारतामधील धर्म

**भारतातील धर्म** धार्मिक श्रद्धा आणि प्रथा विविधतेने ओळखले जातात. भारतातील धर्मनिरपेक्षतेचा अर्थ म्हणजे राष्ट्रासाठी सर्व धर्म समान आहेत. १९७६ सालच्या ४२ व्या घटना दुरुस्तीच्या कायद्यानुसार भारत एक धर्मनिरपेक्ष राष्ट्र आहे. भारतीय उपखंड हा हिंदू सभ्यता / संस्कृतिचा बौद्ध, जैन , वैदिक,आणि शीख या जगातील चार प्रमुख धर्मांचे जन्मस्थान आहे. संपूर्ण भारताच्या इतिहासात 'धर्म' हा देशाच्या संस्कृतीचा महत्त्वाचा भाग आहे. कायदा आणि सुव्यवस्थाद्वारे देशांमध्ये धार्मिक विविधता आणि धार्मिक सहिष्णुता ह्या दोन्ही गोष्टी जपल्या जातात; भारताच्या संविधानाने धर्म स्वातंत्र्याचा हक्क हा मूलभूत अधिकार म्हणून घोषित केला आहे. जवळजवळ ९३% भारतीय आपापल्या धर्माचे पालन करताना आढळतात.

२०११ च्या जनगणनेनुसार, भारतामधील ७९.८% लोक हिंदू धर्मीय आहेत; त्याखालोखाल मुसलमान १४.२%, ख्रिश्चन २.३%, शीख १.९%, बौद्ध ०.७% व जैन ०.४% आहेत. या व्यतिरिक्त झोराष्ट्रीयन व यहूदी व इतर धर्म व प्रथांचे पालन करणाऱ्या नागरिकांचे प्रमाण ०.६% आहे. काही अभ्यासक आणि विद्वानांच्या मते भारताच्या लोकसंख्येत ५.५ ते ६% बौद्ध धर्मीय आहेत. धार्मिक विविधतेमुळेच आज भारतामधे अनेक धर्म व सामाजिक एकीकरण पाहावयास आढळतात. यातील काही धर्म भारतात आलेल्या व्यापारी, प्रवासी, आक्रमणकर्ते व राज्यकर्ते यांच्याकडून प्रचार केले गेलेले आहेत. 

योग, ध्यान, आयुर्वेद चिकित्सा, होरा, कर्म व पुनर्जन्म या सारखे हिंदू व बौद्ध धर्माच्या तत्त्वज्ञानाशी निगडीत असलेले अनेक पैलू धर्मप्रचारकांनी पाश्चिमत्य देशांमधे लोकप्रिय केले आहेत. जगभरामधे हिंदू धर्माचा लक्षणीय असा प्रभाव पडलेला आहे. हरे कृष्णा चळवळ, ब्रह्मकुमारी, आनंद मार्ग अशा अनेक संस्था भारतीय आध्यात्मिक विचारांचे प्रवर्तन करत असतात.

## इतिहास
## सांख्यिकी 
भारतामध्ये सहा धर्म आहेत ज्यांना "राष्ट्रीय अल्पसंख्याक" दर्जा दिला आहे — मुसलमान, ख्रिश्चन, शीख, जैन, बौद्ध आणि झोराष्ट्रियन (पारशी).

*१९५१ च्या जनगणनेत भारतातील बौद्धांची संख्या अवघी ०.०५% (१.८१ लाख) होती, त्यानंतर १९५६ मध्ये डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या सामूहिक बौद्ध धर्मांतरानंतर १९६१ च्या जनगणनेत बौद्धांच्या संख्येत सुमारे १७००% अशी लक्षणीय वाढ होऊन  त्यांची संख्या ०.७४% (३२.५० लाख) झाली होती.*

;भारतातील प्रमुख धार्मिक समूहांच्या लोकसंख्येची वृद्धी (१९५१ ते २०११)

 
भारतीय धार्मिक समुदायांचे विघटन खालीलप्रमाणे आहे: 

;धार्मिक समूहांची वैशिष्ट्ये]]
### इस्लाम धर्म
भारतामधील १७.१४ कोटी मुसलमानांची लोकसंख्या ही (इंडोनेशिया व पाकिस्तान नंतर) जगातील तिसरी सर्वात मोठी मुस्लिम लोकसंख्या आहे. जगातील तिसरी सर्वात मोठी शिया मुसलमानांची लोकसंख्यादेखील भारतामध्येच आहे. मोईनुद्दीन चिस्ती व निझामुद्दीन अवलिया या प्रसिद्ध सुफी संतांचे दर्गे भारतामधे आहेत, जेथे जगभरामधून यात्रेकरू येतात. ताजमहाल  या स्थापत्याचा नमुना असलेल्या वास्तूदेखील भारतात आहेत.

### ख्रिश्चन धर्म
### शीख धर्म
### बौद्ध धर्म
### जैन धर्म
### झोराष्ट्रीयन धर्म
झोराष्ट्रीयन व यहूदी धर्मांचाही भारताशी निगडीत असा प्राचीन इतिहास आहे व या धर्मांचे पालनकर्तेदेखील काही हजारांच्या संख्येत आजही भारतात आढळतात. बहाई व झोराष्ट्रीयन धर्माची जगभरातील सर्वात मोठी लोकवस्ती भारतातच आढळते. अनेक जागतिक धर्मांची भारतीय अध्यात्माशी नाळ जोडली गेलेली आहे. उदा. बहाई धर्मियांना अशा विश्वास आहे की गौतम बुद्ध व कृष्ण हे सर्वशक्तिमान परमेश्वराचंच रूप आहेत.
### निधर्मी
## कायदा
## पैलू
## धर्म आणि राजकारण
## हे सुद्धा पहा
* भारतीय संस्कृती
* भारताचा इतिहास
* नवयान बौद्ध धर्म

## संदर्भ
## बाह्य दुवे

ध, भ 
ध, भ
वर्ग:देशानुसार धर्म
पल्स पोलियो योजना

भारत सरकार द्वारे (१९९५) − (१९९६) साली पोलियोच्या संपूर्ण उच्चाटना साठी सुरू करण्यात आलेल्या योजनेचे नाव पल्स पोलियो योजना होते. पल्स पोलियो योजने मुळे भारत देश पुर्णपणे पोलियोमुक्त होउ शकला.

वर्ग:आरोग्य
सुई कला

सुईचा वापर करून केलेली कलाकुसर ही सुई कला () वर्गामधे मोडते. शिवणकाम, क्रोशे, दोन सुयांवरील विणकाम, भरतकाम, क्रॉस स्टिच, फेल्टिंग यासारख्या कलाकुसरींसाठी सुई वापरली जाते. सुईला असलेल्या भोकामधून दोरा किंवा लड ओवून अथवा सुईला आकड्याप्रमाणे वापरून अशी कलाकुसर केली जाते.

कलाकुसरीसाठी वापरलेले सुईचे प्रकार निरनिराळे असू शकतात. उदाहरणार्थ, शिवणकलेमधे हाताने शिवणकाम करताना सुईच्या नेढ्याला भोक असते, मात्र यंत्रावरील शिवणकलेसाठी सुई वापरताना सुईच्या अग्राजवळ भोक असावे लागते. तर क्रोशे विणकामामधे सुईला भोकाऐवजी अग्राजवळ आकड्यासारखा वक्र भाग असतो. दोन सुयांवरील विणकामामधे सुईला कुठेही भोक नसते, दोन सरळसोट लांब सु्या वापरल्या जातात.

वर्ग:कला
वर्ग:हस्तकला
क्रोशे

**क्रोशे** () म्हणजे आकड्यासारख्या सुईचा वापर करून नक्षीदार कापड बनवण्याची कला. क्रोशे हा मुळचा फ्रेंच शब्द आहे. फ्रेंचमधे क्रोशे या शब्दाचा अर्थ शब्दशः हूक किंवा आकडा असा होतो. भारतामधे ही कला पूर्वी केवळ देवांचे आसन विणण्यापुरतीच मर्यादित होती म्हणून भारतामधे क्रोशेच्या सुईला आसनाची सुई किंवा आकड्याची सुई असे म्हणतात.

क्रोशेमधे प्रमुख वीण ही एकामधे एक साखळ्या गुंफून केली जाते. नंतर निरनिराळ्या टाक्यांचा वापर केला जातो. या टाक्यांना खांब असे म्हणतात. हे विणकाम शिकण्यास अतिशय सोपे व करण्यास सुलभ असे आहे. क्रोशेचे विणकाम चुकून उसवल्यास ते नव्याने विणताना फार त्रास पडत नाही. क्रोशेमधे दोन सुयांवरील विणकामाच्या तुलनेत काम लवकर होत असले तरी क्रोशे विणकामास दोन सुयांवरील विणकामाच्या तुलनेत दीड पट दोरा अधिक लागतो. क्रोशेसाठी निराळा धागा व लोकर बाजारात उपलब्ध असते. मात्र साध्या कापडाच्या लांबच लांब पट्ट्या कापून त्यादेखील धाग्यासारख्या वापरल्या जातात.

विणकामाचा हा प्रकार स्त्रियांमधे अधिक लोकप्रिय असला तरी काही पुरुषांनीदेखील क्रोशे विणकामात हातखंडा मिळवला आहे.

वर्ग:कला
वर्ग:हस्तकला