रॉयल गोल्ड वाइल्डर

रेव्हरंड **रॉयल गोल्ड वायल्डर**  (२७ ऑक्टोबर १८१६) १० ऑक्टोबर १८८७) हे अमेरिकेतील एक ख्रिश्चन मिशनरी होते. त्यांनी १८४६ ते १८६० पर्यंत अमेरिकन बोर्ड ऑफ कमिशनर्स फॉर फॉरेन मिशन्समध्ये कोल्हापूरच्या मिशन मध्ये काम केले, १८६२ ते १८७० पर्यंत स्वतंत्र मिशनरी म्हणून आणि शेवटी १८७० ते १८७५ पर्यंत अमेरिकन प्रेस्बिटेरियन मिशन अंतर्गत काम केले. 

रॉयल गोल्ड यांनी त्यांच्या पत्नी एलिझाबेथ जेन स्मिथ यांच्यासोबत कोल्हापूर संस्थान क्षेत्रात पद्धतशीर शिक्षणाचा पाया घातला आणि संस्थानमध्ये आठ शाळा स्थापन केल्या 

१८५३ मध्ये त्यांनी कोल्हापूर येथील वायल्डर मेमोरियल चर्चची स्थापना केली.   

## सुरुवातीचे जीवन आणि शिक्षण 
रॉयल गोल्ड वायल्डर यांचा जन्म २७ ऑक्टोबर १८१६ रोजी एबेल वायल्डर आणि हन्ना पेन यांच्या पोटी झाला  ते अमेरिकन शेतकरी अल्मांझो वायल्डर आणि त्याचा भाऊ गोल्ड वायल्डर यांचे काका होते, ज्यांनी नंतरचे नाव त्याच्या नावावर ठेवले. त्यांचे वडील एबेल वायल्डर पोर्टलँडमध्ये जहाज-सुतार म्हणून काम करत होते.   त्यांनी व्हरमाँटच्या मिडलबरी कॉलेजमध्ये शिक्षण घेतले आणि त्यांच्या वर्गात अव्वल क्रमांकाने उत्तीर्ण झाले.   अँडोव्हरमध्ये असताना वायल्डर सोसायटी ऑफ इन्क्वायरी ऑन मिशन्स  तसेच अधिक गुप्त "सोसायटी ऑफ द ब्रदरन"  चा भाग होता.

## मिशनरी म्हणून जीवन 
### एबीसीएफएमसह मिशनरी (१८४६-१८६१) 
रॉयल गोल्ड वायल्डर त्यांच्या पत्नी एलिझाबेथसह अमेरिकन बोर्ड ऑफ कमिशनर्स फॉर फॉरेन मिशन्समध्ये मिशनरी म्हणून सामील झाले आणि १८४६ मध्ये ते सॅम्युअल बी. फेअरबँकसह भारतात रवाना झाले. 

ते महाराष्ट्रातील अहमदनगर येथे आले जिथे त्यांनी १९४६ ते १९५२ दरम्यान ६ वर्षे मिशनरी आणि शिक्षक म्हणून काम केले  अहमदनगर येथे त्यांनी पूर्वीच्या अमेरिकन मिशनरी सिंथिया फरारकडून बरेच काही शिकले.

वायल्डर यांना अहमदनगर येथील बोर्डिंग स्कूलची जबाबदारी देण्यात आली आणि अहमदनगरमधील सहा प्राथमिक शाळांची जबाबदारीही त्यांच्याकडे होती. त्यांनी जवळच्या गावांमध्ये वीस शाळा स्थापन करण्याचे काम देखील पाहिले. 

वायल्डर यांच्या दृढ विश्वासांमुळे आणि दृढ दृष्टिकोनामुळे त्यांना प्रशासन आणि मंडळाशी संघर्ष करावा लागला. त्यांची एक नवीन मिशन स्थापन करण्यासाठी कोल्हापूरला बदली करण्यात आली. 

रॉयल गोल्ड वायल्डर यांना महाराष्ट्रातील कोल्हापूर येथे एक नवीन मिशन स्टेशन स्थापन करण्याचे काम देण्यात आले होते जिथे पूर्वी कोणतेही मिशनरी अस्तित्व नव्हते - सर्वात जवळचे स्टेशन सातारा येथे होते, सुमारे 60 मैल अंतरावर होते आणि प्रवासाच्या अडचणींमुळे तेथे पोहोचणे कठीण झाले होते. वायल्डर आणि त्यांची पत्नी 4 डिसेंबर 1852 रोजी रंकाळा तलावाजवळील एका लष्करी बंगल्यात राहत कोल्हापुरात आले. 

त्याच्या आगमनानंतर, स्थानिक धार्मिक नेत्यांनी कोल्हापूरचे राजा शिवाजी (IV)यांना त्याला हाकलून लावण्याची विनंती केली. परंतु वायल्डरच्या शैक्षणिक कार्याला पाठिंबा देणारे राजकीय अधीक्षक मेजर डग्लस ग्राहम यांच्याशी सल्लामसलत केल्यानंतर, राजाने विरोधकांना बाजूला सारले, ज्यामुळे मिशनऱ्यांबद्दलच्या धोरणात बदल झाला. 

लवकरच या मिशनचा प्रभाव शिक्षणापलीकडे गेला. दोन ब्राह्मण शिक्षकांनी बाप्तिस्मा घेण्यास उत्सुकता दाखवली आणि पहिला बाप्तिस्मा    गोविंद अप्पा चव्हाण यांनी घेतला, जे राजाचे दूरचे नातेवाईक आणि एका राजेशाही कुटुंबातील सदस्य होते. ५ एप्रिल १८५७ रोजी त्यांचा बाप्तिस्मा झाला. हाच दिवस वायल्डर मेमोरियल चर्चचा स्थापना दिन मानला जातो. 

रुफस अँडरसन कमिशनच्या अधीन असलेल्या एबीसीएफएम बोर्डाने काही कारणांमुळे सर्व शैक्षणिक काम थांबवण्याची आणि कोल्हापूर मिशन बंद करण्याची शिफारस केली. मिशन हे ब्रिटिश अधिकाराबाहेर असल्याने, कोल्हापूर शाहू महाराजांच्या कुटुंबाच्या स्वतंत्र राजवटीखाली होते.   मिशनमध्ये इंग्रजी भाषेऐवजी स्थानिक भाषेत शिकवण्याबद्दल चर्चा झाली ज्यामध्ये वायल्डर ह्यांनी जलद धर्मांतर करण्याचा प्रयत्न केला नाही परंतु त्याऐवजी, स्थानिक लोकांनी बाप्तिस्मा घेण्यापूर्वी संपूर्ण सुवार्ता  समजली पाहिजे यावर भर दिला. 

त्याचबरोबर वैद्यकीय कारणांमुळे वायल्डर अमेरिकेला परतले आणि बंद असलेल्या कोल्हापूर मिशनच्या पुनर्स्थापनेसाठी मंडळाला पटवून देण्याचा अयशस्वी प्रयत्न केला. दरम्यान, कोल्हापुरात त्यांनी बांधलेली चर्च इमारत भारतातील मिशनने विकली. 

### स्वतंत्र मिशनरी (१८६२-१८७०) 
रॉयल गोल्ड वायल्डर यांच्या कार्याचा त्यांच्या प्रेस्बिटेरी आणि समर्थक चर्चकडून ओळख आणि आदर करण्यात आला. एबीसीएफएमने कोल्हापूर मिशन बंद केल्यानंतर, त्यांनी एबीसीएफएम किंवा इतर कोणत्याही मिशनरी बोर्डाकडून पाठिंबा न घेता स्वतंत्रपणे काम सुरू ठेवण्याचा निर्णय घेतला. तथापि, त्यांना अल्बानी सिनॉडमधील प्रेस्बिटेरी ऑफ चॅम्पलेनकडून तसेच त्यांच्या प्रयत्नांबद्दल सहानुभूती दाखवणाऱ्या मित्रांकडून पाठिंबा मिळाला. 

वायल्डरना  त्याच्या स्वतंत्र मोहिमेत मुंबईचे गव्हर्नर सर बार्टल फ्रेरे, कर्नल फेयरे आणि लीड्सचे रॉबर्ट आर्थिंग्टन यांनीही मदत केली. 

१८६२ मध्ये वायल्डरने कोल्हापूरमध्ये चर्चची पुनर्स्थापना केली, मूळ जागेजवळ स्वतःच्या खर्चाने एक नवीन इमारत बांधली. वायल्डरचे कोल्हापूरच्या राज्यकर्त्याशी अजूनही चांगले संबंध होते आणि त्यांनी त्यांचे शैक्षणिक कार्य पुन्हा सुरू केले. 

७ वर्षे स्वतंत्रपणे काम केल्यानंतर, वायल्डर १८७० मध्ये अमेरिकेला परतला आणि त्याने आपल्या मिशनचे काम अमेरिकेतील प्रेस्बिटेरियन चर्चकडे सोपवण्याचा निर्णय घेतला. 

### अमेरिकन प्रेस्बिटेरियन मिशनसह मिशनरी (१८७०-७५) 
अमेरिकेत, न्यू स्कूल प्रेस्बिटेरियन लोकांनी सुरुवातीला एबीसीएफएमसोबत काम केले, तथापि एबीसीएफएमच्या कामकाजाबाबत काही वाद होते, त्यापैकी एक मुद्दा म्हणजे संप्रदाय चर्चची वाढ होऊ न देणे आणि वाइल्डर प्रकरण. 

१८६९ पर्यंत, न्यू स्कूल प्रेस्बिटेरियन्स एबीसीएफएमसोबत काम करत होते. १८६९ मध्ये न्यू स्कूल प्रेस्बिटेरियन्स युनायटेड स्टेट्समधील प्रेस्बिटेरियन चर्चशी पुन्हा एकत्र आले आणि वाइल्डरने त्यांचे स्वतंत्र मिशन चर्चला सोपवले आणि १८७० मध्ये पीसीयूएसए मिशनरी म्हणून भारतात परतले. 

यावेळी वायल्डर यांच्या सोबत रेव्हरंड गॅलेन डब्ल्यू. सेलर आणि जोसेफ एम. गोहीन सारखे आणखी एक मिशनरी त्यांच्या पत्नींसह सामील झाले; श्रीमती जेजे हल, श्रीमती आरजी वायल्डर आणि मिस ग्रेस ई. वायल्डर.  तोपर्यंत, मिशनची स्थिती स्थिर होती आणि कोल्हापुरात शिक्षण रुजले होते. कोल्हापूरच्या शासकाने "राजाराम हायस्कूल" नावाची एक नवीन शाळा स्थापन केली होती आणि वायल्डर आता मिशनरी कार्यावर अधिक लक्ष केंद्रित करत होते. 

या काळात एसपीजी मिशन (सोसायटी फॉर द प्रोपगेशन ऑफ द गॉस्पेल) ने देखील कोल्हापूरमध्ये त्यांचे काम सुरू केले होते जे प्रेस्बिटेरियन मिशनऱ्यांच्या कार्याशी विसंगत होते. 

पूर्वीच्या जातींवर आधारित चर्चमध्ये काही गटबाजी देखील होती. वायल्डर यांनी सर्व गट आणि संप्रदायांमध्ये कॅथोलिक ख्रिश्चन धर्म आणि एकतेची भावना विकसित करण्यासाठी काम केले.

सुमारे ३० वर्षांच्या मिशनरी सेवेनंतर, आजारपणामुळे आणि मुलांच्या शिक्षणावर लक्ष केंद्रित करण्याच्या गरजेमुळे वायल्डर अखेर १८७५ मध्ये शेवटचे अमेरिकेस परतले. 

## प्रभाव आणि वारसा 
अहमदनगर आणि कोल्हापूरमध्ये शिक्षण क्षेत्रात केलेले काम स्थानिक लोकांच्या आणि विशेषतः मुलींच्या उन्नतीसाठी उपयुक्त ठरले. 

त्यांच्या ३० वर्षांच्या मिशनरी सेवेत, रॉयल गोल्ड वायल्डर यांनी ३००० हून अधिक गावे, शहरे आणि शहरांमध्ये प्रचार केला, ३,००,००० हून अधिक पानांच्या पत्रिका वाटल्या. त्यांनी ३,३०० हून अधिक विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणाची देखरेख केली - त्यापैकी ३०० मुली होत्या. 

रेव्ह. वायल्डर यांनी सुरू केलेले हे जर्नल - "द मिशनरी रिव्ह्यू ऑफ द वर्ल्ड" हे एक नियतकालिक होते जे १८७८ ते १९३९ पर्यंत प्रकाशित झालेल्या जागतिक स्तरावर प्रोटेस्टंट ख्रिश्चन मिशनरी कार्याचा अहवाल देत असे. ते मिशनरी संस्था आणि ख्रिश्चन धर्माचा प्रसार करण्यात गुंतलेल्या व्यक्तींसाठी माहिती आणि प्रेरणा यांचा एक प्रमुख स्रोत म्हणून काम करत होते. वायल्डर यांनी १८७८ ते १८८७ मध्ये त्यांच्या मृत्यूपर्यंत संपादक म्हणून काम केले. 

वायल्डर यांनी स्थापन केलेले चर्च आज कोल्हापूरमधील **वाइल्डर मेमोरियल चर्च** म्हणून ओळखले जाते आणि ते दक्षिण महाराष्ट्रातील सर्वात मोठ्या मंडळींपैकी एक आहे.

## प्रकाशने 
# जगाचा मिशनरी आढावा 
# अमेरिकन बोर्ड ऑफ कमिशनर्स फॉर फॉरेन मिशन्सच्या भारतातील मिशन स्कूल्स 
# मत्तय आणि मार्क यांच्या शुभवर्तमानांवर भाष्य 
# लूकच्या मते शुभवर्तमानावरील भाष्य 
# १ इतिहास, ईयोब यांचे इंग्रजीतून मराठीत भाषांतर 
# सॅलिबरी प्लेनचा शेफर्ड - मराठीत अनुवादित 
# डेअरीमनची मुलगी - मराठीत अनुवादित 

वर्ग:Pages with unreviewed translations