open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
गिनीचा ध्वज

**गिनी** देशाचा नागरी ध्वज लाल, पिवळ्या व हिरव्या रंगांच्या तीन उभ्या पट्ट्यांपासून बनला आहे. भूतपूर्व फ्रेंच वसाहत असल्यामुळे गिनीच्या ध्वजामध्ये तीन र्ंगांचे उभे पट्टे असणे स्वाभाविक आहे. माली देशाच्या ध्वजामध्ये देखील ह्याच रंगांचे तीन उभे पट्टे आहेत परंतु डावीकडे हिरवा व उजवीकडे लाल पट्टा आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील देशांचे ध्वज

वर्ग:देशानुसार ध्वज
ध्वज
पश्चिम आफ्रिकन सीएफए फ्रँक

**पश्चिम आफ्रिकन सिएफए फ्रँक** हे आफ्रिकेतील ८ देशांचे अधिकृत चलन आहे.
विधानसभा आणि विधान परिषद

भारतात २८ घटक राज्ये आणि 8 केंद्रशासित प्रदेश आहेत. भारतीय राज्यघटनेने प्रत्येक घटक राज्यात कायदेमंडळाची निर्मिती केलेली आहे. राज्यघटनेच्या १६८व्या कलमात असे स्पष्ट होते की, प्रत्येक घटक राज्याच्या विधिमंडळात राज्यपाल आणि एक किंवा दोन सभागृहाचा समावेश केला जाईल एकगृह कायदेमंडळ आणि द्विगृहात्मक कायदेमंडळ पद्धती अशा दोन्हीही पद्धती भारतात आढळून येतात. घटक राज्यातील कनिष्ठ गृहाला 'विधानसभा'आणि वरिष्ठ गृहाला 'विधान परिषद' असे म्हणतात. आंध्रप्रदेश, महाराष्ट्र, कर्नाटक, बिहार, उत्तरप्रदेश आणि तेलंगणा या सहा घटक राज्यांत द्विगृहात्मक कायदेमंडळ पद्धती अस्तित्वात आहे. बाकी सर्व घटकराज्यात एकगृही कायदेमंडळ आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* विधानसभा
* विधान परिषद

वर्ग:नागरिकशास्त्र
आयएनएस विक्रमादित्य

इवलेसे|आयएनएस विक्रमादित्य
**आय.एन.एस. विक्रमादित्य** हे भारतीय आरमारातले एक विमानवाहू जहाज आहे. हे नोव्हेंबर २०१३मध्ये आरमारी सेवेत रुजू झाले. यामुळे भारताच्या सागरी युद्ध क्षमतेत वाढ झाली आहे.

## इतर माहिती
* किंमत  - २.३ अब्ज डॉलर 
* वजन   - ४४५०० टन
* लांबी   - २८४ मीटर

## हे सुद्धा पहा
* आय.एन.एस. विशाल

## संदर्भ आणि नोंदी 
विक्रमादित्य
आर्थिक विकास (समाजसेवक आणि राजकारणी लोकांचा)

समाजकारण आणि राजकारण करणाऱ्या आणि त्यांच्या नातलगांचा बऱ्याच वेळा चांगला आर्थिक विकास होतो. जो पर्यंत लाभ आणि प्रतिलाभ सिद्ध होत नाही तो पर्यंत ते त्यांच्या उद्योजकता क्षमतेचे आदर्श उदाहरण असते.आजकाल निवडणूक आयोगाकडे काही राजकारणी काही प्रमाणात संपत्ती जाहीर करतात दर निवडणूकी दरम्यान होणारा त्यांच्या आर्थिक स्थितितील बदल मतदारांपुढे राहून मतदारांनी त्याचा योग्य निष्कर्ष काढावा हा उद्देश असतो. 

आर्थिक विकासाचे विभीन्न मार्ग उपलब्ध असतात.
## सहकारक्षेत्रातील समाजसेवा
## शिक्षणक्षेत्रातील समाजसेवा
## औद्दोगिक क्षेत्रातील समाजसेवा
या समाजसेवेत ग्रामीण क्षेत्रात चुकूनमाकून आलेल्या उद्दोगाला समाजसेवक या नात्याने भेट देतात व सामाजिक कार्याकरता आर्थिक मदत मागतात.राजकिय क्षेत्रातील दबदब्यावर अवलंबून उद्दोगाचे प्रमुख , जनरल मॅनेजर अथवा किमान HR executive अशी अपॉईंटमेंट मिळते. अलिकडील काळात मास्टर ऑफ सोशलवर्क क्षेत्रातील उच्चविद्दाविभूषित HR executive हा अशा समाजसेवकांशी योग्य समाजसेवे बाबत तडजोड करण्यात वाकबगार असावा लागतो. समाजसेवकास त्याची लेबर एजन्सी चालवण्याची अथवा नात्यातील दोनचार माणसे लावून देण्याची किमान संधी मिळू शकते.

समाजसेवकास उद्योगाने सुयोग्य संधी न दिल्यास उद्दोगाने मोडलेल्या औद्योगिक क्षेत्रातील नियमांबद्दल उद्दोजकांचे मार्गदर्शन करण्याची क्षमता ही समाजसेवकाचे किमान अपेक्षीत कौशल्य असते.  

## हॉटेलींग क्षेत्रातील समाजसेवा
## रस्ते आणि इतर कंत्राटदारीतील समाजसेवा
## अन्नप्रक्रीया (दारू)क्षेत्रातील समाजसेवा
## उत्सव आणि इव्हेंट मॅनेजमेंट समाजसेवा
## लुटूपुटूची निवडणूक उमेदवारी
निवडणूक क्षेत्रातील मतदारांना अधिक चॉईस मिळावा म्हणून आधी उमेदवारी अर्ज भरला जातो. मग निवडणूकीत मते फुटन्याची भिती वाटणाऱ्या नेत्यांकडून आलेल्या विनंत्यांचा मान राखून उमेदवारी अर्ज मागे घेतला जातो. केवळ माए घेण्याच्या तयारीने अथवा विशीष्ट समाजघटकाची मते फोडण्या करिता अर्जभरून योग्य खेळ्या खेळल्यास आर्थिकविकासाच्या चांगल्या संधी प्राप्त होऊ शकतात 

## हे सुद्धा पहा
*लोकशाही राजकारणातील घराणेशाही 

वर्ग:राजकारण
वर्ग:समाजशास्त्र
वर्ग:अर्थशास्त्र
२०१२ यू.एस. ओपन महिला एकेरी

## मानांकन
# '*व्हिक्टोरिया अझारेन्का
# अग्नियेझ्का राद्वान्स्का *(चौथी फेरी)
# **मारिया शारापोव्हा
# **सेरेना विल्यम्स
# पेत्रा क्वितोव्हा *(चौथी फेरी)
# अँजेलिक कर्बर *(चौथी फेरी)
# समांथा स्टोसुर *(उपउपांत्य फेरी)
# कॅरोलाइन वॉझ्नियाकी *(प्रथम फेरी)
# ना *(तिसरी फेरी)
# *'सारा इरानी 
# मॅरियन बार्तोली  *(उपउपांत्य फेरी)
# आना इव्हानोविच *(उपउपांत्य फेरी)
# दॉमिनिका सिबुल्कोव्हा *(तिसरी फेरी)
# मारिया किरिलेन्को *(तिसरी फेरी)
# लुसी सफारोव्हा *(तिसरी फेरी)
# सबाइन लिसिकी *(प्रथम फेरी)

 अनास्तासिया पाव्ल्युचेन्कोव्हा * (दुसरी फेरी)
 जुलिया गोर्जेस *(प्रथम फेरी)
 नादिया पेत्रोव्हा *(चौथी फेरी)
 रॉबेर्ता विंची *(उपउपांत्य फेरी)
 क्रिस्टिना मॅकहेल * (प्रथम फेरी)
 फ्रांसेस्का श्याव्होने * (प्रथम फेरी)
 किम क्लाइस्टर्स * (दुसरी फेरी)
 क्लारा झाकोपालोव्हा *(प्रथम फेरी)
 यानिना विकमायर *(दुसरी फेरी)
 मॉनिका निकुलेस्कु *(प्रथम फेरी)
 आनाबेल मेदिना गॅरागेस *(प्रथम फेरी)
 झ्हेंग जी *(तिसरी फेरी)
 टमायरा पाझेक *(प्रथम फेरी) 
 येलेना यांकोविक *(तिसरी फेरी)
 वार्व्हरा लेपचेन्को *(तिसरी फेरी)
 पेंग श्वाई *(प्रथम फेरी)

## पात्रता फेरी
## ड्रॉ
### अंतिम फेऱ्या
### वरचा अर्ध
#### विभाग १
#### विभाग २
#### विभाग ३
#### विभाग ४
### खालचा अर्ध
#### विभाग ५
#### विभाग ६
#### विभाग ७
#### विभाग ८
## संदर्भ आणि नोंदी
* Main Draw 

महिला एकेरी
साओ टोमे आणि प्रिन्सिप डोब्रा

**डोब्रा** हे साओ टोमे आणि प्रिन्सिपचे अधिकृत चलन आहे.

वर्ग:साओ टोमे आणि प्रिन्सिप
शरभ

[250px|इवलेसे|उजवे|[श्रीलंका|श्रीलंकेतील मुनीश्वरम् मंदिरातले नरसिंहाचे दमन करणाऱ्या शरभाचे चित्र]]
**शरभ** हा हिंदू पुराणांमध्ये वर्णिलेला, अंशतः सिंह व अंशतः पक्षी अशा रूपातला एक काल्पनिक प्राणी आहे. संस्कृत साहित्यातल्या वर्णनांनुसार आठ पाय असणारा हा प्राणी हत्ती व सिंह यांपेक्षा सामर्थ्यवान असून सिंहास मारू शकतो.

शैव ग्रंथांनुसार विष्णूच्या उग्र नृसिंहावतारास काबूत आणण्यासाठी व त्याला नृसिंहावतारातून मूळ सौम्य रूपात परत आणण्यासाठी  शंकराने शरभाचा अवतार घेतला. शंकराचा हा अवतार *शरभेश्वर* अथवा *शरभेश्वरमूर्ती* या नावाने उल्लेखला जातो. बौद्ध जातककथांनुसार शरभ हा बुद्धाच्या पूर्वावतारांपैकी एक आहे.

## सांस्कृतिक संदर्भ 
### प्रतीक म्हणून 
[200px|इवलेसे|उजवे|कर्नाटकाचे राज्यचिन्ह : मध्ये [गंडभेरुंड आणि त्याच्या दोन बाजूंस सोंड व तांबडी आयाळ असलेले दोन शरभ.]]
भारतातील कर्नाटक राज्याच्या राजचिन्हात शरभाची आकृती आढळते. या राज्यचिन्हात मध्यभागी गंडभेरुंड (दोन तोंडांचा एक मिथक् पक्षी) असून त्याच्या दोन बाजूंना तांबडी आयाळ असलेले दोन शरभ उभे आहेत. या चिन्हातील विशेष गोष्ट अशी, की यातल्या शरभांचे रूप अंशतः सिंहाचे व अंशतः हत्तीचे दिसते.

## महाराष्ट्रातील शरभ चिन्हे
शरभ हे यादवकालीन चिन्ह असल्याने ते महाराष्ट्रातही अनेक ऐतिहासिक इमारतींवर दिसते. उदा० विचित्रगड नावाच्या किल्ल्याच्या पहिल्या प्रवेशद्वारावर गणेशपट्टी तर दुसऱ्या दरवाज्यावर दोन्ही बाजूंस दोन सिंह आणि शरभ कोरलेले  आहेत. (तिसऱ्या दरवाज्याच्या माथ्यावर हत्ती कोरले आहेत.)

वर्ग:आख्यायिकांतील प्राणी
वर्ग:बौद्ध धर्म
वर्ग:हिंदू दैवते
वर्ग:हिंदू देव
रोझा देशपांडे

**रोझा विद्याधर देशपांडे** (जन्म : १९२९;  - मुंबई, १९ सप्टेंबर २०२०) या मराठी लेखिका, साम्यवादी नेत्या आणि माजी खासदार होत्या. त्या श्रीपाद अमृत डांगे यांच्या कन्या होत.  त्यांच्या पतीचे नाव विद्याधर लक्ष्मण देशपांडे (ऊर्फ बानी देशपांडे).. तेही एक मराठी लेखक होते. वेदान्त रहस्य हे त्यांचे प्रसिद्ध पुस्तक होय.

रोझा देशपांडे ह्या सन १९८० ते १९८७ च्यादरम्यान त्या कम्युनिस्ट पार्टीमध्ये सक्रिय होत्या. त्या पाचव्या लोकसभेच्या सदस्य होत्या. कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ इंडिया (सीपीआय)च्या तिकिटावर उत्तर मध्य मुंबईतून त्यांनी खासदारकीची निवडणूक जिंकली होती. 

## रोझा देशपांडे यांनी लिहिलेली पुस्तके
* एस. ए. डांगे : एक इतिहास

वर्ग:मराठी लेखिका
केप व्हर्दे एस्कुदो

**एस्कुदो** हे केप व्हर्देचे अधिकृत चलन आहे.
दोन मेचा उठाव

'''''' हा उठाव १८०८ मध्ये झालेल्या द्वीपकल्पीय युद्धस्पेनच्या बंडाचा एक भाग होता.

वर्ग:इ.स. १८०८
ब्रुकच्या लढाया

'''''' या लढाया १८०८ मध्ये झालेल्या द्वीपकल्पीय युद्धस्पेनच्या बंडाचा एक भाग होत्या.

वर्ग:इ.स. १८०८
लालजी पेंडसे

मार्क्सवादी लेखक व समीक्षक आणि संयुक्त महाराष्ट्र परिषदेच्या संस्थापक सदस्यांपैकी एक.(संदर्भ : http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/5857754.cms  प्रारंभिक हालचाल). संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीचा आढावा घेणाऱ्या सुरुवातीच्या ग्रंथ रचनांपैकी एक 'महाराष्ट्राचे महामंथन' या ग्रंथाचे १९६५ साली लेखन.

वर्ग:मराठी समीक्षक
वर्ग:भारतीय मार्क्सवादी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अल्कोलेआची लढाई (१८०८)

**अल्कोलेआची लढाई** ही चकमकवजा लढाई १८०८ मध्ये झालेल्या स्पेनच्या बंडाचा एक भाग होती. कोर्दोबाजवळ ७ जून, इ.स. १८०८ रोजी झालेल्या या लढाईत फ्रांसने स्पेनचा पराभव केला.

वर्ग:स्पेनचा इतिहास
वर्ग:इ.स. १८०८
वर्ग:फ्रान्सचा इतिहास
वाल्दापेन्यासची चकमक

'''''' ही चकमक १८०८ मध्ये झालेल्या द्वीपकल्पीय युद्धस्पेनच्या बंडाचा एक भाग होती. नेपोलियनचे सैन्य आंदालुसियामध्ये शिरण्यासाठी वाल्दापेन्यास गावाजवळून जात असताना वाल्दापेन्यास आणि आसपासच्या गावांतील असैनिकी व्यक्तींनी त्यांच्याशी सशस्त्र लढत दिली. येथे अडकून पडलेले हे सैन्य बैलेनच्या लढाईत वेळी पोचू शकले नाही व त्याचे पर्यवसान स्पॅनिश विजयात झाले.

वर्ग:इ.स. १८०८
काबेझॉनची लढाई

'''''' ही लढाई १८०८ मध्ये झालेल्या द्वीपकल्पीय युद्धस्पेनच्या बंडाचा एक भाग होती.

ही लढाई १२ जून, १८०८ रोजी स्पेनच्या व्हायादोलिद शहराजवळील काबेझॉन दि पिस्वेर्गा गावाजवळ झाली.

वर्ग:इ.स. १८०८
वर्ग:विस्तार विनंती
गेरोनाची लढाई (१८०८)

**गेरोनाची लढाई** ही लष्करी कारवाई १८०८ मध्ये झालेल्या द्वीपकल्पीय युद्धस्पेनच्या बंडाचा एक भाग होती. २४ जुलै ते १६ ऑगस्टपर्यंत चाललेल्या या वेढ्यात स्पेनचा विजय झाला. गेरोना शहराला वेढा घालून बसलेल्या फ्रेंच सैन्यावर कॉंदे दे काल्दागेसने हल्ला केल्यावर फ्रेंचांनी हा वेढा उठवला व बार्सेलोनाकडे कूच केली

वर्ग:स्पेन
वर्ग:लढाई
वर्ग:इ.स. १८०८
दक्षिण कोरियाचा ध्वज

**दक्षिण कोरिया** देशाचा नागरी पांढऱ्या रंगाचा असून त्याच्या मधोमध लाल व निळ्या रंगाचे *तैगुएक* ह्या नावाने ओळखले जाणारे एक वर्तूळ आहे. वर्तूळाच्या भोवताली व ध्वजाच्या चार कोपऱ्यांत काळ्या रंगांचे व प्रत्येकी तीन पट्टे असणारे चार चौकोनी आकार आहेत.

वर्ग:देशानुसार ध्वज
ध्वज
अजित दळवी

प्रा. **अजित दळवी** हे राज्यशास्त्राचे प्राध्यापक असून एक मराठी नाटककार व पटकथालेखक आहेत. *मीराबाई*, काय द्याचं बोला, ’तुकाराम’, ’आजचा दिवस माझा’ आणि ’दुसरी गोष्ट’ या चित्रपटांची कथा त्यांची आहे. ’दुसरी गोष्ट’ला राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला आहे.

त्यांनी गांधी विरुद्ध गांधी, शतखंड, डॉक्टर तुम्हीसुद्धा ही नाटके लिहिली आहेत.

## नाटके
* गांधी विरुद्ध गांधी
* डॉक्टर तुम्हीसुद्धा
* शतखंड
* समाजस्वास्थ्य (या पुस्तकाला महाराष्ट्र सरकारचा राम गणेश गडकरी पुरस्कार मिळाला आहे.)

## पुरस्कार
* ‘समाजस्वास्थ्य’ नाटकासाठी अमेरिकेतील महाराष्ट्र फाउंडेशनतर्फे देण्यात येणारा २५ हजार रुपयांचा रा.शं. दातार नाट्यपुरस्कार. (१३-१-२०१८)
* ’दुसरी गोष्ट’ या चित्रपटाच्या पटकथेसाठी राष्ट्रीय पुरस्कार 

वर्ग:मराठी नाटककार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीचे समर्थक आणि विरोधक

fसंयुक्त महाराष्ट्राच्या निर्मितीनंतर संयुक्त महाराष्ट्र निर्मितीचे आणि चळवळीचे श्रेय मागण्यात काहिशी अहमहिका झाली. संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीचे समर्थकांचे एक वर्गीकरण आग्रही आणि दुसरे नेमस्त. दुसरे वर्गीकरण साहित्यिक आणि राजकारणी, तर तिसरे संघटना आणि व्यक्ति.

अमराठी भाषिकराज्यांशी जोडले जाण्याची अस्वस्थता तत्कालीन मध्यप्रांत आणि बेरार प्रांतातील विदर्भीय नेत्यांनी सर्व प्रथम व्यक्त करण्यास सुरुवात केल्याचा वऱ्हाडातील नेत्यांचा दावा असतो. भाषावार प्रांतरचनेचे समर्थन केल्याचे श्रेय टिळक संप्रदायी मागतात.

१९१७ मधील 'थ्री डिव्हिजन्स ऑफ महाराष्ट्र' या लेखात मराठी लोक हे मुंबई, महाराष्ट्र, विदर्भ, हैदराबाद व गोवा येथे पसरले आहेत, त्या सर्वांचा मिळून महाराष्ट्र व्हायलाच पाहिजे असे प्रतिपादन श्री. विठ्ठल वामन ताम्हणकरांनी केले. श्री. जनार्दन विनायक ओक यांना या लेखाचे महत्त्व खूप पटले व त्यांनी त्यांच्या 'लोकशिक्षण'मधून याचा वेळोवेळी पाठपुरावा करावयास सुरुवात केली.

## श्रेय नामावली
कॉ. डांगे आणि साथी एस. एम. जोशी या दोनही नेत्यांचा कॉ. एस. के. लिमये, लाल निशाण पक्षाचे कॉम्रेड यशवंत चव्हाण, आणि कॉ. दत्ता देशमुखया तिघांवरही पूर्ण विश्वास होता. 

### आग्रही 
संयुक्त महाराष्ट्र झालाच पाहिजे हे वाक्य झाला शब्दासोबतच अक्षर लावूनच म्हणत. गांधीवादी मार्गानेच पण आंदोलना्चा मार्ग स्वीकारणे यांनी पसंत केले.
* विठ्ठल वामन ताम्हणकर (संयुक्त महाराष्ट्राची संकल्पना १९१७ )
* जनार्दन विनायक ओक [( मृत्यू २२ एप्रील १९१८) लोकशिक्षणचे आणि गीर्वाण लघुकोशाचे संपादक मासिक (स्थापना १९१२) आणि लोकशिक्षणमाला या नावाची पुस्तकमाला] ,  [कांदबरी लेखक जनार्दन ओकांपेक्षा हे वेगळे असावेत ? ] यांनी लोकशिक्षण मालेतून ताम्हणकरांची संयुक्त महाराष्ट्राची संकल्पना उचलून धरली.
* रामराव देशमुख (तत्कालीन मध्यप्रांतातून मराठी भाषक वऱ्हाड वेगळा काढण्याची आग्रही भूमीका)
* संयुक्त महाराष्ट्र सभेचे प्रवर्तक : ०१. दा.वि.गोखले... बी.ए. एलएल. बी., पुणे ०२. ग.त्र्यं. माडखोलकर ... उपसंपादक, महाराष्ट्र, नागपूर ०३. शं.न. आगाशे.. कॉमनवेल्थ चीफ एजंट, नागपूर ०४. डॉ. शिवाजीराव पटवर्धन ... अमरावती ०५. श्री. शं.नवरे... संपादक, प्रभात, मुंबई ०६. दि.वा दिवेकर... एम.ए., पुणे ०७. रा.न.अभ्यंकर... बी.ए. एलएल.बी., पुणे ०८. पा.र. अंबिके.. संपादक, महाराष्ट्र परिचय, पुणे ०९. त्र्यं. वि. पर्वते .. उपसंपादक, बॉम्बे क्रॉनिकल, मुंबई १०. मा. दि. जोशी... संपादक, बलवंत, रत्‍नागिरी ११. सु.मे.बुटाला... बी.ए. एलएल. बी. वकील. महाड १२. ग. वि. पटवर्धन ... मुंबई (कार्यवाह)
* डॉ बाबासाहेब आंबेडकर
* अण्णाभाऊ साठे
* एम. एम. जोशी
* कॉ श्रीपाद अमृत डांगे
* केशवराव जेधे
* भाई उद्धवराव पाटील
* प्र. के.अत्रे
* सेनापती बापट
* एस. के. लिमये
* दत्ता देशमुख

### समर्थक संस्था
* संयुक्त महाराष्ट्र सभा (प्रथम प्रस्तावित १९४०)
* 'संयुक्त महाराष्ट्र समिती' 

### समर्थक नियतकालिके
* लोकशिक्षण -जनार्दन विनायक ओक
* साप्ताहिक नवयुग आणि दैनिक मराठा -प्र के अत्रे (संदर्भ:http://www.dnaindia.com/mumbai/report_samyukta-maharashtra-movement-united-all-opponents-against-the-congss_1377469 )
* किर्लोस्कर मासिक

### नेमस्त
संयुक्त महाराष्ट्र झालाच पाहिजे हे वाक्य झाला शब्दासोबतच अक्षर न लावता म्हणत. आंदोलनांचा मार्ग मान्य नव्हता .केंद्रीय नेत्यांचे मन वळवण्यावर अधिक भर द्यावा अशी भूमिका.
* यशवंतराव चव्हाण
* विनोबा भावे

### विरोधी
* पंडित जवाहरलाल नेहरू
* मोरारजी देसाई
* स.का.पाटील

वर्ग:संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ
संयुक्त महाराष्ट्र सभा

संयुक्त महाराष्ट्र सभा ही संयुक्त महाराष्ट्राच्या चळवळीची सुरुवात व्हावी म्हणून एक स्थापन न झालेली एक प्रस्तावित संकल्पना होती.1940मध्ये ‘ज्योत्स्ना’ या मासिकाच्या दिवाळी अंकामध्ये संयुक्त महाराष्ट्र सभा स्थापन करण्याविषयी त्या वेळच्या काही नामवंतांनी ‘महाराष्ट्रीयांना जाहीर विनंती’ या शीर्षकाखाली  निवेदन दिले. (संदर्भ :अंतर्नाद , जून २०१० व्हाया http://thinkmaharashtra.com/kala/%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%A4-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0-%E0%A4%B8%E0%A4%AD%E0%A4%BE-0  आणि http://divyamarathi.bhaskar.com/article/MAG-maharashtara-din-special-article-by-sameer-paranjape-3195709.html )

ज्योत्स्ना’ मासिकामध्ये प्रकाशित झालेल्या या निवेदनानंतर मराठी समाजाने पुढाकार घेऊन संयुक्त महाराष्ट्र सभेची स्थापना केल्याचे वा ती सक्रिय झाल्याचे पुढील काळात दिसत नाही.

## "महाराष्ट्रीयांना जाहीर विनंती" निवेदन 
### निवेदक
०१.  दा.वि.गोखले... बी.ए. एलएल. बी., पुणे
०२.  ग.त्र्यं. माडखोलकर ... उपसंपादक, महाराष्ट्र, नागपूर
०३.  शं.न. आगाशे.. कॉमनवेल्थ चीफ एजंट, नागपूर
०४.  डॉ. शिवाजीराव पटवर्धन ... अमरावती
०५.  श्री. शं.नवरे... संपादक, प्रभात, मुंबई
०६.  दि.वा दिवेकर... एम.ए., पुणे
०७.  रा.न.अभ्यंकर... बी.ए. एलएल.बी., पुणे
०८.  पा.र. अंबिके.. संपादक, महाराष्ट्र परिचय, पुणे
०९.  त्र्यं. वि. पर्वते .. उपसंपादक, बॉम्बे क्रॉनिकल, मुंबई
१०.  मा. दि. जोशी... संपादक, बलवंत, रत्‍नागिरी
११.  सु.मे.बुटाला... बी.ए. एलएल. बी. वकील. महाड
१२.  ग. वि. पटवर्धन ... मुंबई (कार्यवाह)

सभासद, प्रोव्हिजनल कमिटी – संयुक्त महाराष्ट्र सभा. पत्रव्यवहाराचा पत्ता : ग. वि. पटवर्धन, कार्यवाह प्रो. कमिटी, युसुफ बिल्डिंग, फोर्ट, मुंबई.
मुलाणी

मुलाणी हा बारा बलुतेदारांपैकी एक आहे असे काही ठिकाणी वाचनात येते, तर काही ठिकाणी मुलाणी किंवा मुलाणा हा अलुतेदार असल्याचे सांगितले जाते.  मुलाणीऐवजी कोळी हे नाव कुठेकुठे बकुतेदारांच्या यादीत असते. प्रत्येक गावात जर मासेखाऊ लोक नसतील तर तेथे कोळी असायचे कारण नाही, त्यामुळे मुलाणी हाच बारा बलुतेदारांपैकी एक असावा. 

गुरव आणि मुलाणी हे तिसऱ्या क्रमांकाचे बलुतेदार समजले जातात. मुलाण्याकडे केवळ बकरू मारायचे काम असायचे. खळे सुरू करताना शेतकऱ्यांचे श्रमभोजन(इर्जिक) असायचे, अशा इर्जिकीच्या वेळी बकरू मारले जायचे.  याशिवाय, देवाचा नवस फेडायच्या वेळी बकरू बळी देताना मुलाण्याची गरज पडत असे. हरीण डुक्कर वगैरेंची शिकार करून, त्यांना कापण्याचे काम क्षत्रिय करीत. बकऱ्यासाठी मात्र मुलाणीच लागे. मुलाणी धर्माने बहुधा मुसलमान असत.

वर्ग:बलुतेदार
चौगुला

**चौगुला** ऊर्फ चौघुला, किंवा चोगला  हा गावामध्ये देशमुखाच्या हाताखालील अधिकारी असे. चौगुल्याच्या कामाला चौघुलपणा, चौघुलकी अशा संज्ञा आहेत. 

हा बारा बलुतेदारांपैकी एक आहे, असे काहीजण मानतात.

## हे सुद्धा पहा
* गावकामगार
* चौगुले

वर्ग:बलुतेदार
गावकामगार

बलुतेदार आणि अलुतेदार हे खरे **गावकामगार**. बलुतेदारांच्या आणि अलुतेदारांच्या यादींमध्ये एकवाक्यता नाही.

एका यादीप्रमाणे 
* कुंभार, कोळी, मातंग, गुरव, चांभार, चौगुला, जोशी, धोबी, न्हावी, लोहार, सुतार, सोनार (असे १२) 
तर दुसऱ्या यादीप्रमाणे
* कुंभार, मातंग, गुरव, चांभार, जोशी, धोबी, न्हावी, महार, मुलाणी, लोहार, सुतार, सोनार
हे १२ बलुतेदार आहेत.

या दुसऱ्या यादीत, पहिल्या यादीतले कोळी आणि चौगुला नाहीत, आणि त्यांऐवजी महार आणि मुलाणी आहेत. 
** तिसऱ्या एका यादीप्रमाणे सोनार हा बलुतेदार नसून अलुतेदार आहे.

अलुतेदारांच्या यादीत असेच गोंधळ आहेत. एका यादीप्रमाणे
* कलावंत, कोरव, गोंधळी, गोसावी, घडशी, ठाकर, डवऱ्या, तराळ, तांबोळी, तेली, भाट, भोई, माळी, मुलाणा, वाजंत्री, शिंपी, सनगर, साळी हे १८ अलुतेदार, 
तर दुसऱ्या यादीप्रमाणे 
* कलावंत, घडशी, चौगुला, जंगम, ठाकर, डौरी, तराळ, तांबोळी, माळी, साळी, सोनार, चौगुला हे फक्त १२ अलुतेदार आहेत. 

बाराच्या बारा अलुते कोठल्याही एका खेड्यात क्वचितच सापडतात. कोठे कोठे वाजंत्री, गारपगारी वगैरे नवीन अलुतेदार आढळतात. 

* डौरी, डवरी, डवऱ्या आणि गोंधळी बहुधा एकच असावेत. मात्र, गोसावी आणि डवऱ्या गोसावी वेगळे आहेत. डवरी समाजामध्ये एक ’**नाथपंथी डवरी**’ समाज आहे. बहुरुप्याचे काम करणारे बहुधा ’डवरी’ असतात. डौरी नावाचे वाद्य वाजविणारेसुद्धा डवरीच असतात.

ग्रॅन्ट डफच्या मते कोळी, जंगम, तराळ, वेसकर, शिंपी, सोनार, यांचा हक्क महारांपेक्षा निराळा होता. सोनारलाच पोतदार असे म्हणले जाई. काही ठिकाणी ‘**तराळ म्हणजे पाटलाजवळ सतत हजर असणारा, सरकारी अधिकाऱ्यांची सरबराई करणारा, त्यांचे सामान वाहणारा महार**’ असे म्हणले आहे. अशा महारालाच वेसकर म्हणतात, असेही काही जणांनी लिहिले आहे. 

गोंधळी, घडशी, डवऱ्या गोसावी, तांबोळी, तेली, भिल्ल, माळी, रामोशी यांना नारूकारूच्या उलट अशी संज्ञा (म्हणजे काय?) आहे, असे ग्रँट डफ लिहितो. 
*इतर ठिकाणी बलुतेदार म्हणजेच कारू आणि अलुतेदार म्हणजेच नारू असेही लिहिलेले सापडते. 

वर्ग:बलुतेदार
गुरव

**गुरव** हा बारा बलुतेदारांपैकी एक आहे.हा तिसऱ्या क्रमांकाचा बलुतेदार. गुरवाने देवळात देवाची पूजा करायची, आणि घरोघरी बेल, पत्री वगैरे पोचवायच्या. अजूनही अनेक गावांतील देवळांत पुजारी गुरव असतो.(खतावणी गुरव अपवाद आहेत जे की गावडे गुरव)

 गुरव समाज हा शैव समाज आहे. भगवान शंकराची भक्ती करणारे म्हणजे शैव. आजही गावागावात गुरव समाज मंदिरामध्ये पूजा अर्चना करताना दिसतात. कारण त्यांच्याकडे हे काम पारंपरिक रित्या चालत आलेले आहे.

संत काशीबा गुरव हे गुरव समाजातील थोर संत होऊन गेले. संत सावता माळी यांचे ते समकालीन  होते. त्यांनी लिहिलेले ग्रंथ आजही आहेत. 
भगवान शंकरांच्या पूजेचा मान शैव लोकाना असायचा तेच आजचे गुरव.
आणि काळानुरूपे ते गुरवच राहीले. मंदिरातील पूजा अर्चना गुरव समाज करत असल्याने गावातून त्यांना धान्य किंवा काही वार्षिक मानधन अस दिल जात.
आणि गुरवांचा उल्लेख हा 12 बलुतेदार मध्ये आता येतो.
गुरवांचा इतिहास तसा खूप पुरातन काळापासून आहे फक्त त्यावर साहित्य निर्माण झालं नाही .

## गुरव/जाती/उपजाति/शाखा/भेद (62पजाती) 
गुरव:-
शैव पुजारी(प्रचलित नाम), शैव गुरव,पुजारी, गुरव पुजारी, लिंगायत गुरव, जैन गुरव, हिन्दू गुरव, हिन्दू शैव गुरव, मराठा गुरव,देवलक , गुरव,भाटिया , शिवपूजक गुरव, शैव पुजारी,नगरे (नगरचे नगारची नागरी/जुन्नरे (जुन्नरचे जुनरी)निलकंठ गुरव, स्वयंभू गुरव,कडू गुरव,कोटसने गुरव किंवा गसरात(घासरट) गुरव, हुगार गुरव, जीर किंवा मलगार गुरव, कोकणी गुरव, भाविक गुरव,अहिरे ,शांडिल्य. 

गुरव व गुरवकी ही व्यवसाय वरून पड़लेली संबधित जात आहे.तामिळनाडूत गुरूवन, कर्नाटकात जिर, गुजरात मधे शिवालयाशी संबंधित तपोधन ,राजस्थानात दधिच दायमा, मधप्रदेशात शिव उपासक गुरव, शिवद्विज, शिवपूजक गुरव,कोकणपट्टी भागात गुरव समाजाला कुणबी किंवा कुरवाडी गुरव संबोधले जाते. तामील भाषेत शिवभक्ताना नायनार म्हणतात. कर्नाटकात बलुतेदाराना  आयगार म्हटलेले आहे.पाटिलकी,कुलकर्णी, देशमुखी तशीच गुरवकी/गावकी असते. गुरव जातीत अनेक पोटजाति आहेत.गट आहेत. 

प्रदेशानुसार: झाडे,वरहाडे,खानदेशी,अहिरे,नगरे,जुन्नरे,कोकणी अशी विभागणी झाली तर 
उपासनेनुसार: हिन्दू,जैन,लिंगायत अशी विभागणि झाली.

वर्ग:बलुतेदार
एम.बी.बी.एस

**एम.बी.बी.एस** ही आरोग्य विज्ञान शाखेची एक पदवी आहे. **बॅचलर ऑफ मेडिसीन अँड बॅचलर ऑफ सर्जरी** असे या पदवीचे पूर्ण नाव आहे. 
  
 

वर्ग:शैक्षणिक विद्याशाखा
सुनंदाला आठवताना (पुस्तक)

**सुनंदाला आठवताना** हे अनिल अवचट यांचे एक पुस्तक आहे.

सुनंदा अवचट (पूर्वाश्रमीची सुनंदा सोहोनी) या आपल्या पत्नीबद्दल या पुस्तकात लिखाण केले आहे.

वर्ग:अनिल अवचट यांचे साहित्य
कार्यरत (पुस्तक)

हे अनिल अवचट यांचे एक पुस्तक आहे. यात ६ कार्यरत व्यक्तींच्या कार्याची ओळख करून देण्यात आली आहे.

# सुरेखा दळवी
# अभय बंग
# हिम्मतराव बावस्कर 
# अरुण देशपांडे 
# हिरेमठ 
# (वनमग्न )

वर्ग:पुस्तके
अरूबा फ्लोरिन

**फ्लोरिन** हे अरूबाचे अधिकृत चलन आहे.

## बाह्य दुवे
* अरूबा फ्लोरिन
मराठी शस्त्रे

इतिहासकालीन महाराष्ट्रात जी शस्त्रे वापरली जायची, ती आता कालबाह्य झाली असली तरी एकेकाळी त्यांनीच महाराष्ट्राचे रक्षण केले होते. अशा काही शस्त्रांची नावे-

* कट्यार
* कडाबिनी
* खंजीर
* खांड
* गदा
* गुरगुझ
* गोफण
* चाकू
* छडी
* जंबिया
* ढाल
* तलवार
* तिरकमठा(धनुष्यबाण)
* तोड्याची बंदूक
* तोफ
* दगडधोंडे
* निमचा
* दांडपट्टा
* पेषकब्ज
* फरीगदगा
* बरची
* बिचवा
* भाला
* वाघनखे
* विटा
* समशेर
* सुरा
* सोटा
भाला
तलवार
ढाल
कुऱ्हाड
गदा
धनुष
त्रिशूल
चक्र
वज्र

वर्ग:शस्त्रे
विधानसभा निवडणुका, १९५७

तत्कालीन  द्वैभाषिक स्थितीतील मुंबईप्रांताच्या विधानसभेची निवडणूक संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीच्या  पार्श्वभूमीवर झाली.
विठ्ठल वामन ताम्हणकर

**विठ्ठल वामन ताम्हणकर** हे जयपूर यथील महाराजांचे महाराजा महाविद्यालयातील इतिहास  आणि राजकीय अर्थशास्त्र विषयाचे प्राध्यापक आहेत.(संदर्भ :http://www.archive.org/stream/commonwealthun1914londuoft/commonwealthun1914londuoft_djvu.txt). संयुक्त महाराष्ट्र संकल्पनेची मांडणी करणाऱ्या १९१७ मधील 'थ्री डिव्हिजन्स ऑफ महाराष्ट्र''  या पहिल्या ग्रंथाचे  ग्रंथ लेखक. (संदर्भ:http://vishesh.maayboli.com/diwali-2009/547)

## शिक्षण
B.A. Maths 

## थ्री डिव्हिजन्स ऑफ महाराष्ट्र 
१९१७ मधील 'थ्री डिव्हिजन्स ऑफ महाराष्ट्र' या लेखात मराठी लोक हे मुंबई, महाराष्ट्र, विदर्भ, हैदराबाद व गोवा येथे पसरले आहेत, त्या सर्वांचा मिळून महाराष्ट्र व्हायलाच पाहिजे असे प्रतिपादन श्री. विठ्ठल वामन ताम्हणकरांनी केले . 

ताम्हणकरांच्या संकल्पनेचे महत्त्व लोकशिक्षणचे आणि गीर्वाण लघुकोशाचे संपादक जनार्दन विनायक ओक (मृत्यू २२ एप्रील १९१८) यांना खूपच पटले.जनार्दन विनायक ओक यांनी त्यांच्या  लोकशिक्षण नावाचे मासिक (स्थापना १९१२)   आणि लोकशिक्षणमाला या नावाची पुस्तकमालेतून ताम्हणकरांनी मांडलेल्या संकल्पनेचा पाठपुरावा वेळोवेळी केला . (संदर्भ:http://vishesh.maayboli.com/diwali-2009/547) आणि (http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/2969409.cms)

वर्ग:मराठी लेखक
शंकरबापू आपेगावकर

**शंकरबापू आपेगावकर** (इ.स. १९११ - ९ जानेवारी, इ.स. २००४) हे राष्ट्रीय ख्यातीचे पखवाजवादक आहेत. हे वारकरी प्रकारचे पखवाजवादन करीत त्यांना १९८६मध्ये पद्मश्री पुरस्कार दिला गेला

यांचे मूळ नाव *शंकर शिंदे* होते. यांचा मुलगा उद्धवबापू आपेगावकर हाही पखवाजवादक आहे. 

शंकरबापू आपेगावकर यांचा जन्म अंबाजोगाई तालुक्यातल्या आपेगाव या छोट्या गावात इ.स. १९११मध्ये झाला. लहानपणापासूनच त्यांना पखवाज वाजवायचा नाद होता.

## शंकरबापू आपेगावकर यांना मिळालेले पुरस्कार आणि सन्मान
* पद्मश्री (१९८६)
* मराठवाडा संगीत कला अकादमीकडून गौरव (१९९०)
* मुंबईच्या स्वरसाधना समितीतर्फे सन्मान

वर्ग:इ.स. १९११ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००४ मधील मृत्यू
वर्ग:पखवाजवादक
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
कानफाटे

**कानफाटे** हे नाथपंथी जोगी आहेत. ज्या पंथात मच्छिंद्रनाथ, गोरखनाथ आणि निवृत्तीनाथ  यांसारखे असामान्य पुरुष ज्या पंथात होऊन गेले, त्या पंथातील हे जोगी. हे, कानाच्या पाळ्या चिरून त्यात स्फटिकाच्या, लाकडाच्या किंवा हाडाच्या कड्या अडकवून, गोपीचंदाची व भर्तृहरीची गाणी म्हणत गावोगाव भीक मागत फिरत असतात.  ते कमरेला साखळी व लंगोट, आणि अंगावर वाघाचे कातडे पांघरतात. त्यांच्या पायात खडावा असतात. हातात त्रिशूळ असतो. काही **कानफाटे** डमरूही बाळगतात. म्हणून त्यांना डौरी (डमरू) गोसावी (डवऱ्या गोसावी) म्हणतात. भिक्षा मागताना ते ‘आलख' व `आदेश' असे ओरडतात. ते  कुका नावाचे एकतारी वाद्यही वाजवतात. 

**कानफाटे** सर्व भारतभर पसरलेले आहेत. गुजराथमधील कच्छच्या रणात, तसेच कर्नाटकात व महाराष्ट्रात त्यांची विशेष वस्ती आहे. ते जातपात मानीत नाहीत. ते मद्य पितात आणि मांसाहार करतात. त्यांतले काही मठांत राहतात. **कानफाटे** हे कालभैरवाची व  भैरवनाथाची उपासना करतात. गोरखनाथाचा आजेगुरू आदिनाथ याने या पंथाची स्थापना केली, असे **कानफाटे** सांगतात.

पहा : भटके कलावंत आणि भिक्षेकरी

वर्ग:मराठी लोकसंस्कृतीचे उपासक
जगातील देशांचे ध्वज

खालील यादीत **जगातील स्वतंत्र व सार्वभौम देशांचे ध्वज** दिले आहेत.

## अ
## आ
## इ
## उ
## ए
## ऑ
## ओ
## B
## C
## D
## F
## G
## H
## I
## J
## K
## L
## M
## N
## P
## Q
## R
## S
## T
## U
## V
## W
## Y
## Z
## हे सुद्धा पहा
*जगातील देशांची यादी

## बाह्य दुवे
* जगातील अनेक ध्वज व त्यांचे प्रकार

वर्ग:भौगोलिक याद्या
प्रभाकर पणशीकर जीवनगौरव पुरस्कार

रंगभूमिविषयक कामासाठी दिला जाणारा हा महाराष्ट्र सरकारचा नटवर्य **प्रभाकर पणशीकर रंगभूमी जीवनगौरव पुरस्कार** आहे.   या पुरस्काराच्या नावात पूर्वी प्रभाकर पणशीकर हे शब्द नव्हते.  तेव्हा हा पुरस्कार खुद्द प्रभाकर पणशीकरांनाच २००६ साली दिला गेला होता.  त्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांच्या नावाने हा पुरस्कार आत्तापर्यंत विजया मेहता(२००७),  भालचंद्र पेंढारकर(२००८), मधुकर तोरडमल (२०१०), सुलभा देशपांडे(२००९), सुधा करमरकर (२०११),  आत्माराम भेंडे(२०१२), अरुण काकडे (२०१३), श्रीकांत मोघे (२०१४), रामकृष्ण नायक (२०१५), लीलाधर कांबळी (२०१६), बाबा पार्सेकर (२०१७) आणि जयंत सावरकर (२०१८) याना दिला गेला. हा पुरस्कार अतिशय मानाचा समजला जातो. या पुरस्काराचे स्वरूप हे मानचिन्ह, मानपत्र, शाल व श्रीफळ आणि  पाच लाख रुपये रोख असे आहे.

वर्ग:पुरस्कार
काँगोच्या प्रजासत्ताकाचा ध्वज

**कॉंगोचे प्रजासत्ताक** देशाचा नागरी ध्वज हिरव्या पिवळ्या व लाल रंगांच्या तीन तिरक्या पट्ट्यांपासून बनला आहे. आफ्रिकेमधील बहुतांश देशांप्रमाणे हे तीन रंग कॉंगोच्या ध्वजाचा भाग आहेत.

## हे सुद्धा पहा
*जगातील देशांचे ध्वज

वर्ग:देशानुसार ध्वज
ध्वज
काँगोच्या लोकशाही प्रजासत्ताकाचा ध्वज

**काँगोचे लोकशाही प्रजासत्ताक** देशाचा नागरी ध्वज निळ्या रंगाचा बनला असून त्याच्या मधोमध पिवळ्या व लाल रंगांचे तिरके पट्टे आहेत. वरील डाव्या कोपऱ्यात एक पिवळ्या रंगाचा तारा आहे.

## मागील ध्वज

File:Flag of the Congo Free State.svg|काँगो स्वतंत्र राज्य (1877-1908) व बेल्जियन काँगो (1908-1960)
File:Flag of Congo-Léopoldville (1960-1963).svg|1960-1963 ध्वज
File:Flag of Congo-Léopoldville (1963-1966).svg|1963-1966 ध्वज
File:Flag of Congo-Kinshasa (1966-1971).svg|1966-1971 flag
File:Flag of Zaire.svg|Flag of Zaire (1971-1997)
File:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg (1997-2003).svg|1997-2003 ध्वज
File:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo_(2003-2006).svg|2003-2006 ध्वज
File:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|२००६ पासून.

## हे सुद्धा पहा
*जगातील देशांचे ध्वज

वर्ग:देशानुसार ध्वज
ध्वज
घडशी

घडशी ही महाराष्ट्रात आढळणारी एक जात आहे बलुते पद्धती मध्ये ही घडशी जात ही मंगलवाद्य सनई चौघडा वाजविण्याचे काम करत तर काही ठिकाणी या जातीच्या लोकांना गावातील पुरातन मंदिरात देवाच्या पादुका च्या पुजेचा मान होता तो अजून आहे या मध्ये प्रामुख्याने जेजुरी, जावली, शिखर शिंगणापुर, म्हसवड , चोरांबे,  निनाम पाडळी, खिद्रापूर , नृसिंहपुर, हंगेवाडी, वाडे बोल्हाई, खरसुंडी, औंध , हिठणी ,मंगसुळी,(कर्नाटक) अंकोली, कोळे, नातेपुते तरंगफळ वळई जांभुळणी येथे घडशी समुदाय कडे देवाची पुजा तसेच सनई चौघडा च्या सेवेचा परंपरागत मान आहे तसेच यातील काही कुळे ही परंपरागत राजेरजवाडे येथे मंगल वाद्य सनई चौघडा नौबत वाजवत तर काही राजदरबारी संगीत सेवा देत होती कालांतराने ही राजघराणे खालसा झाल्या मुळे ही पद्धत बंद झाली , देवाच्या सेवेच्या बदल्यात या समुदायाला पूर्वीच्या शासकां कडून इनामी जमिनी देऊ केल्या होत्या त्यास घडशी वतन असे म्हणत होते तसेच इचलकरंजी व कुरुंदवाड येथील घडशी कुळे ही मुस्लीम संत पीर बाबा चे सेवे करी आहेत 

आळंदी,कोल्हापूर,जेजुरी,पंढरपूर, मुंबई, शिखर शिंगणापूर,शिर्डी,फलटण, जावली महाबळेश्वर सातारा,कराड,बारामती,म्हसवड,वळई-जांभूळणी, वाडे बोल्हाई , धुळदेव, कांबळेश्वर, आचरा,रामेश्वर,कणकवली,पुणे,वीर,भोर, सासवड,सोमेश्वर,करंजे, मुरूम,भुईंज,पाचवड,वाई,महाबळेश्वर,हुमगाव,इचलकरंजी,नातेपुते,तरंगफळ,माळीनगर,सांगली,शिराळा, नरसिंहवाडी,कुरुंदवाड,पेठ्नाका,माजगाव, निनामपाडळी, कोरेगांव तसेच महाराष्ट्रमधे वेगवेगळ्या ठिकाणी घडशी समाज वास्तव्य करतो

भोसले, जाधव, कदम, मोहिते, मोरे, पवार, वाडेकर, साळुंके, साळुंखे, धुमाळ, चव्हाण, जगताप , इत्यादी आडनावे या समुदायात आढळतात...

पहा : गावकामगार

वर्ग:महाराष्ट्रामधील जाती
परीक्षा (आयुर्वेद)

आयुर्वेदात रोग्याची खालील प्रकारे साधारणतः परीक्षा केली जाते -
* नाडीपरीक्षा - पुरुषाच्या उजव्या हाताची व स्त्रीच्या डाव्या हाताची नाडी बहुदा बघतात.हात लांब धरून (दुमडलेला नसतांना) नाडी परीक्षा करतात.रोग्याचे अंगठ्याचे मुळाशी नाडी परीक्षण करणारा आपल्या हाताची तर्जनी,मध्यमा व अनामिका ही बोटे ठेवून परीक्षा करतो. नाडी परिक्षणाचे एकूण ३६ प्रकार आहेत असे समजल्या जाते.
* मूत्रपरीक्षा - 
* मलपरीक्षा
* जिव्हापरीक्षा
* नेत्रपरीक्षा
* रूपपरीक्षा
* शब्दपरीक्षा
* स्पर्शपरिक्षा

वर्ग:आयुर्वेद
कपिलधार

श्रीक्षेत्र कपिलधार हे महाराष्ट्र राज्यातील बीड जिल्ह्यातील एक निसर्गरम्य तीर्थक्षेत्र आहे.तिथे संत शिरोमणी मन्मथ स्वामी यांची संजीवन समाधी आहे. तुलसीविवाहाच्या वेळी येथे पाच दिवस यात्रा भरते. बीड शहराच्या दक्षिणेस १९ किमीवर मांजरसुंभा, व तेथून दीड किलोमीटरवर छोट्या टेकड्यांच्या दरीत दहा मीटर उंचीवरून पडणाऱ्या जलप्रपाताच्या पायथ्याशी हे स्थान आहे.जवळच कपिलधार नावाचा धबधबा आहे. मांजरसुभा हे गाव बीड तालुक्यात आहे. बीड, अहमदनगर उस्मानाबाद व अंबेजोगाईस जाणारे रस्ते या ठिकाणी एकत्र येतात.

## संदर्भ 
वर्ग:बीड जिल्हा
सौताडा

सौताडा हे स्थळ पाटोदा तालुक्यात असून येथील विंचरणा नदीवरील धबधबा प्रसिद्ध आहे. पाटोदा तालुक्यातील डोंगराळ परिसरात उगम पावणारी विंचरणा नदी वाहत जाऊन पुढे सौताडा येथे विंचरणेचा प्रवाह सुमारे सत्तर मीटर उंचीवरून दरीत कोसळतो. येथील धबधबा प्रसिद्ध आहे. 

येथे दरीत भगवान राम आणि सीता यांनी महादेवाचे एक मंदिर बनवले आहे. या  मंदिरास रामेश्वर म्हणून ओळखले  जाते  हे बीड वण विभागाच्या ताब्यात आहे

## संदर्भ 
वर्ग:बीड जिल्हा
अंगारकी चतुर्थी

अंगारकी चतुर्थी हे हिंदू धर्मातील एक तिथी व्रत आहे. ज्यावेळी संकष्ट चतुर्थी मंगळवारी येते त्यावेळी  त्या चतुर्थीला अंगारकी चतुर्थी असे म्हणले जाते. 
## धार्मिक महत्त्व 
गणपती या देवतेशी संबंधित हे व्रत आहे. या व्रतात दिवसभर उपवास करतात आणि रात्री भोजन करतात. भोजनात समाविष्ट असलेल्या उकडीच्या मोदकांचा गणपतीला नैवेद्य दाखवतात. यावेळी श्रीगणेशाची पूजाही करतात.

भक्त घरोघरी गणेशाची पूजा करतात.  या दिवशी गणपतीच्या देवळात जाऊन लोक देवाचे दर्शन घेतात..

## कथा व व्रत 
मुद्गल पुराण तसेच गणेश पुराण या ग्रंथात दिलेल्या कथेनुसार, अंगारक या भारद्वाज ऋषी पुत्राने कठोर तप करून गणपतीला प्रसन्न करून घेतले. गणपतीने मंगळ (अंगारक) याला वर दिला होता की तुझे नाव "अंगारक" हे लोकस्मरणात राहील. हा प्रसन्न होण्याचा दिवस चतुर्थीचा होता. या कथेनुसार अंगारकी चतुर्थीचे व्रत केल्यास कोणतेही संकट येत नाही अथवा संकट आल्यास त्याचे निवारण होते. कथेत आलेला अंगारक म्हणजेच आकाशात दिसणारा मंगळ ग्रह होय, असे मानले जाते. गणेशाने मंगळाला वर दिला आणि तुझ्या नावाची ही चतुर्थी लोकांचे कल्याण करणारी होईल असा वर दिला. त्या दिवसापासून अंगारकी चतुर्थी या दिवसाला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले असे मानले जाते.  नंतर मंगळाने गणपतीचे एक मंदिर बांधले आणि तेथे गणपतीची मूर्ती स्थापन केले. या मूर्तीला 'मंगलमूर्ती" असे नाव मिळाले.

## हे सुद्धा पहा 
गणपती

गाणपत्य संप्रदाय 

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदू पंचांग
वर्ग:हिंदू कालमापन
वर्ग:महाराष्ट्र
वर्ग:हिंदू धर्म
वर्ग:कालक्रम
वर्ग:हिंदू व्रतवैकल्ये
वर्ग:धार्मिक आचार
त्रिनिदाद आणि टोबॅगो डॉलर

**डॉलर** हे त्रिनिदाद व टोबॅगोचे अधिकृत चलन आहे.
जागतिक शिक्षक दिन

**जागतिक शिक्षक दिन** हा दरवर्षी ५ ऑक्टोबर रोजी साजरा केला जातो. भावी पिढी समर्थ बनविण्यासाठी शिक्षकांना सक्षम बनविणे हा या दिनाचा उद्देश आहे. युनेस्कोतर्फे हा दिवस इ.स. १९९४ पासून जगभर सुमारे १०० पेक्षा जास्त देशांमध्ये पाळला जात आहे. या दिवशी इ.स. १९६७ मध्ये युनेस्को आणि आंतरराष्ट्रीय श्रम संघटन यांनी "शिक्षकांचा दर्जा" या विषयावरील शिफारशीवर सह्या केल्या होत्या. 
एज्युकेशन इंटरनशनल या संघटनेतर्फे सुद्धा हा दिवस जगभर पाळण्यासाठी प्रयत्न केले जात आहेत.    इ.स. २०११ साली "लैंगिक समानतेसाठी शिक्षकांची भूमिका" हा विषय या दिनाचा गाभा होता. इ.स. २०१२ या वर्षासाठी " शिक्षकांसाठी योग्य भूमिका घ्या"  हा विषय घेण्यात आला आहे. 

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
* एज्युकेशन इंटरनॅशनल - जागतिक शिक्षक दिनाचे संकेतस्थळ 
* युनेस्को : जागतिक शिक्षक दिन 
* मराठी भाषा दिवस – शुभेच्छापत्रे: जागतिक शिक्षक दिन 

वर्ग:जागतिक प्रतिवार्षिक दिनपालन
वर्ग:जागतिक दिवस
वैदू

**वैदू** ही भारतातील एक भटकी जमात आहे. जंगलांतून आणि दऱ्याखोऱ्यांतून हिडून हे काष्ठौषधी आणि मुळ्या गोळा करतात आणि त्यांच्यापासून चूर्णादी औषधे तयार करून विकतात. जिथे डॉक्टर, हकीम आणि वैद्य पोचत नाहीत तिथले डॉक्टर म्हणजे वैदू. गावच्या बाजारात आणि जत्रेत एकतरी वैदू असतोच. शिवाय बाहेरगांवाहून लोक जिथे येण्याची शक्यता असते त्या शहराच्या भागातही हे पथारी अंथरून तिच्यावर औषधे ठेवून ती विकण्याचा व्यवसाय करतात. सालम मिश्री, सफेदमिश्री, शक्तिवर्धक औषध, वाईवर औषध, वातावर औषध असे नानाप्रकारच्या औषधांचे भांडार वैदूंकडे असते. त्यांच्याकडे जळवा असतात आणि तुंबड्याही असतात. त्यांना साप धरायचा मंत्र येतो, असे ते म्हणतात. पण प्रसंगी ते नदीतल्या मगरीही पकडतात, ही गोष्ट खरी आहे.

वैदू समाज हा विकसित वाटचालीकडे प्रस्थान करताना दिसतो जुन्या काळी वैदू समाज हा जंगल डोंगर आणि दर्या खोऱ्यातून औषधी वनस्पती झाडपाला कंदमुळे औषधी मुळे नाग मुळे जंगली बटाटे जंगलातील मध गोळा करून त्यापासून औषधे तयार करायचे गावोगावी जाऊन लोकांचे रोगापासून लोकांचे उपचार करायचे व त्यापासून आपले उदरनिर्वाह करायचे जुन्या काळात डॉक्टर नव्हते तर वैदू  बाबा यांच्याकडून उपचार करून घ्यायचे. गावाबाहेर  नदीच्या किनारी किंवा डोंगर माथ्यावर जंगलाच्या बाजूला राहण्यासाठी आपले झोपडी ठोकून राहायचे  गावातील लोकांचे उपचार करायचे त्या बदल्यात त्यांना थोडेसे धान्य तांदूळ गहू बाजरी व कडधान्य मिळायचे या व्यवसायावरून आपले कुटुंब चालवायचे  त्याबरोबर मासेमारी नदी मधले शिंपले खेकडे अशा प्रकारचे खाद्यपदार्थ गोळा करायचे शिंपले खेकड्याचे टरफले त्यापासून चेहऱ्यावरचे औषधे तयार करायचे. जवळच्या गावात किंवा राजवाड्यात जाऊन ते विक्री करायचे. जुन्या काळात  छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या दरबारात वैद बाबा यांचा दवाखाना असायचा सैनिकांचे व इतर लोकांचे उपचार करायचे महाराष्ट्रात हा समाज भटकंती करत आहे आपल्या पोटापाण्यासाठी गावोगावी भटकत आहे आज त्यांच्यावर उपासमारीची  वेळ आली आहे कारण त्यांची जागा डॉक्टर व इंग्रजी औषधे मेडिकल यांनी घेतली आहे सरकार वैदू समाजासाठी नोकरी व्यवसाय साठी मदत करावी.

## पहा: 
* भटके कलावंत आणि भिक्षेकरी

वर्ग:महाराष्ट्रामधील जाती
गारुडी

**सापगारुडी किंवा मदारी ** ही एक भटकी जमात आहे. साप आणि नाग पकडणे हा त्यांचा व्यवसाय आहे. फिरत फिरत ते जेव्हा गावातील एखाद्या छोट्या मैदानवजा मोकळ्या जागेत येतात, तेव्हा ते ढोल पिटून गावातील मुलेबाळे जमा करतात. मुलांपाठोपाठ हळूहळू मोठेही येतात. पुरेशी माणसे जमा झाली की ढोल वाजवणे थांबते. मैदानावर दोनचार पेटारे व साप-नाग ठेवलेलेच असतात. तिथेच सापाच्या चपट्या करंड्याही असतात. मध्येच एखादा अजगर मोकळा सोडलेला असतो. आणि सापगारुडी/मदारी खेळ सुरू करतो. जादुगाराच्या प्रश्नांना तो न कंटाळता उत्तरे देत असतो. सापगारुडी/मदारी पत्त्यांची जादू करतो, रुमाल, रिबिनी रुपयाचे नाणे वगैरे अदृश्य करण्याचे खेळ करतो. आणि मग तो साप-मुंगुसांची लढाई लावतो.  साप-मुंगुसांची बराच वेळ एकमेकांना चुकवाचुकवी झाल्यावर सापगारुडी/मदारी सापाला परत करंडीत बंद करतो. पुंगी वाजवून नागाला डोलवतो. आणि नंतर हंडीबागला झोपवून त्याच्यावर चादर अंथरतो. तो त्याला प्रेक्षकांपैकी कोणाच्या खिशात काय आहे ते विचारतो. उत्तरे अचूक आल्यानंतर लोकांचा सापगारुड्यावर विश्वास बसतो. सापगारुडी/मदारी नंतर कुठले तरी दंतमंजन किंवा औषध विकायला काढतो. आणि शेवटी कटोरा घेऊन प्रेक्षकांकडून पैसे जमा करतो.
 (भारत)  येथे २००८ मध्ये गारुडी]]

सापगारुडी/मदारी ही खेड्यातीलच नाही तर शहरातल्या लोकांचीही अल्प पैशातली करमणूक असते. नागपंचमीच्या दिवशी सापगारुडी/मदारी नाग घेऊन घरोघर हिंडतात आणि नागासाठी दूध आणि पैसे गोळा करतात. मनेका गांधी यांनी भारतात चालविलेल्या पशु अधिकार चळवळीमुळे,व वन्यप्राणी क्रूरता नियंत्रण कायद्यामुळे व त्यात झालेल्या संशोधनामुळे (भारतीय प्राणी कल्याण कायदा-२०११) , हे खेळ बहुतांशी बंद झाले आहेत.

## चित्रदालन

File:Indischer Maler um 1640 001.jpg|Snakes have long been popular subjects of Hindu art, Nāga,  1640,  (miniature)
File:Dunkerque musee BA morillo charmeuse serpents.JPG|Daniel Hernández Morillo, *La charmeuse de serpents*, 1881, ()
File:Paul Désiré Trouillebert, The Nude Snake Charmer.jpg|Paul Trouillebert, *The Nude Snake Charmer*.
File:Etienne Dinet - The snake charmer - Google Art Project.jpg|Étienne Dinet, *The snake charmer*, 1889 (Art Gallery of New South Wales)
File:The Young Snake Charmer.jpg|Antonio Fabres, *The Young Snake Charmer*
File:Group of Snake Charmers with Drums and Been (4).JPG|एक जुने छायाचित्र 

## हे ही पहा
* भटके कलावंत आणि भिक्षेकरी

## संदर्भ
वर्ग:मराठी लोकसंस्कृतीचे उपासक
वर्ग:महाराष्ट्रामधील जाती
कोळसा खाण गैरव्यवहार

**कोलगेट** या नावाने प्रसिद्ध झालेला हा तथाकथित कोळसा खाण वाटपातील गैरव्यवहार आहे.  या कोळसा खाण वाटप गैरव्यवहार प्रकरणात केंद्र सरकारला १.८६ लाख कोटी रुपयांचे नुकसान झाल्याचा अहवाल नियंत्रक आणि महालेखापरीक्षकानी (कॅग) दिला आहे. या गैरव्यवहारप्रकरणी केंद्रीय अन्वेषण विभागाने  पाच कंपन्यांवर गुन्हे दाखल करत, देशभरातील दहा शहरांत ३० ठिकाणी छापे घातले आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:घोटाळे
पोतराज

**पोतराज** हा देवीची उपासना करणारा लोकसंस्कृतीचा उपासक आहे. कडकलक्ष्मी नावाची दारी येणारी भिक्षेकरीण 'दार उघड बया आता दार उघड' असे  मरीआईला आवाहन करत भिक्षा मागते. या कडकलक्ष्मीलाच **पोतराज** असेही म्हणतात.

## वर्णन
हातातल्या कोरड्याने (हंटरने) (आसूड )स्वतःच्याच शरीरावर प्रहार करत स्त्री वेशात रस्तोरस्ती फिरणाऱ्या या पोतराजच्या मोकळ्या सोडलेल्या केसात जटा झालेल्या असतात, किंवा क्वचित केसांचा अंबाडा बांधलेला असतो. पोतराजाने दाढी राखलेली नसते पण मिशा मात्र असतात. कपाळभर हळदी-कुंकवाचा मळवट भरलेला, कंबरेला अनेक चिंध्यांपासून तयार झालेले घागरावजा वस्त्र नेसलेला, गळ्यात मण्यांच्या माळा व कंबरेला सैलसर घुंघराची माळ बांधलेला आणि पायात खुळखुळ्या घातलेला हा पोतराज लहान मुलांना भीतिदायक वाटतो. आपल्या हातातील कोरड्याचे कधी स्वतःच्याच शरीरावर प्रहार करीत तर कधी नुसतेच हवेत 'सट सट' आवाज काढीत तो मरीआईच्या नावाने दान मागतो.

पोतराज मंगळवारी वा शुक्रवारी डफडे वाजवत गावात येतो व गावात मरीआईचा फेरा आल्याची घोषणा करतो. मरीआईने प्रसन्न व्हावे म्हणून पोतराज आत्मपीडनाचा मार्ग अवलंबतो. अंगाला डावी-उजवीकडे डोल देत नाचत असतानाच शेंदूर फासलेला कोरडा हातात घेऊन त्याचे फटके स्वतःच्या अंगाभेवती मारणे, दंडाला दोरी बांधून दंडात दाभण खुपसणे, दातांनी स्वतःच्या मनगटाचा चावा घेणे इ. प्रकारे तो आत्मक्लेश करून घेतो. त्यानंतर देव्हाऱ्याचे दार उघडते. मग त्याच्या अंगात आलेली देवी तिला विचारलेल्या प्रश्नांची उत्तरे पोतराजाच्या तोंडून देते. मग स्त्रिया देवीची पूजा करून तिची ओटी भरतात. पोतराजाला पैसे व सुपातून धान्य दिले जाते.

## हे सुद्धा पहा
भटके कलावंत आणि भिक्षेकरी

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी लोकसंस्कृतीचे उपासक
नोम (अलास्का)

**नोम** तथा **सिटनासाक** अमेरिकेच्या अलास्का राज्यातील मोठे शहर आहे. नोम बेरिंग समुद्राच्या नॉर्टन अखातावरील सीवार्ड द्वीपकल्पावर वसलेले आहे. २०१० च्या जनगणनेनुसार येथील वस्ती ३,५९८ होती.

वर्ग:अलास्कामधील शहरे
बार्बाडोस डॉलर

**डॉलर** हे बार्बाडोसचे अधिकृत चलन आहे.

## बाह्य दुवे 
*बार्बाडोस डॉलर (नोटा)
पांगुळ

**पांगुळ** किंवा **पिंगळा** ही एक भटक्या भिक्षेकऱ्यांची जात आहे. सूर्यदेवाचा शरीराने पांगळा असलेला सारथी 'अरुण' याचे प्रतिनिधी म्हणून हे पिंगळे ओळखले जातात. म्हणूनच ते अरुणोदयाच्या आधीच दारात येतात आणि 'धर्म जागो' अशी शुभकामना व्यक्त करून दान मागतात.  कधीकधी हे पिंगळे पहाटेच्या वेळी एखाद्या झाडावर किंवा भिंतीवर बसलेले दिसतात. तेथूनच ते  येणाऱ्या जाणाऱ्यांकडून दान मागतात. खांद्यावर घोंगडी, धोतर, डोक्यावर रंगीबेरंगी चिंध्यांपासून बनवलेली टोपी व काखेला झोळी असा त्यांचा पोषाख असतो. त्यांच्या हातात घुंघराची काठी आणि कंदील असतो. महानुभावांच्या लीळाचरित्रात, तसेव नामदेव-ज्ञानदेवांच्या साहित्यात पिंगल्याचा उल्लेख आढळतात. हे 'पिंगळे' मुख्यत्वेकरून महाराष्ट्राच्या दक्षिणेकडील प्रदेशात आढळतात. त्यांच्या बायका गोधड्या शिवतात, घोंगड्या विणतात व त्या विकून, तसेच पिंगळ्यानी मागून आणलेल्या भिक्षेवर आणि दानावर त्यांची गुजराण चालते.

बेळगावला एक पिंगळेगल्ली आहे. तिथे पिंगळ्याची वस्ती पूर्वी, आणि कदाचित अजूनही असावी.

पिंगळा म्हणजे कुडमुडे जोशी अशीही माहिती आहे.

## हे सुद्धा पहा
* पिंगळा हा घुबडाचा एक प्रकार आहे.
* भटके कलावंत आणि भिक्षेकरी

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी लोकसंस्कृतीचे उपासक
भारताचे गृहमंत्री

**भारताचा गृहमंत्री** हा भारत सरकारच्या गृहमंत्रालयाचा आणि केंद्रीय मंत्रिमंडळामधील एक प्रमुख मंत्री असतो. भारताच्या अंतर्गत सुरक्षेची जबाबदारी गृहमंत्र्यावर असून त्याची नियुक्ती पंतप्रधानाद्वारे केली जाते.

वल्लभभाई पटेल हे स्वतंत्र भारताचे पहिले गृहमंत्री होते तर अमित शाह हे विद्यमान गृहमंत्री आहेत.

## मंत्र्यांची यादी
## गृह राज्यमंत्री
## हे सुद्धा पहा
* भारताचे कायदामंत्री

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ


वर्ग:भारत सरकार
टाकळी ढोकेश्वर

**टाकळी ढोकेश्वर** हे अहमदनगर जिल्ह्यातील पारनेर तालुकातील गाव आहे. या गावाहून राष्ट्रीय महामार्ग २२२ जातो. 
## ढोकेश्वर मंदिर
या गावाजवळ ढोकेश्वर मंदिर हे खूप प्राचीन मंदिर आहे. गावाच्या मंदिराकडे जाण्यासाठी वाकडी वळणदार वाट आहे. हे मंदिर डोंगरात कोरलेले आहे. या ठिकाणी गोड पाण्याचे टाके आहे. यामंदिरावरून या गावाला टाकळी ढोकेश्वर असे नाव पडले आहे. मंदिरात महादेवाची खूप मोठी आकर्षक पिंड आहे. या ठिकाणी श्रावण महिन्यात तीसऱ्या सोमवारी व शिवरात्रीला मोठी यात्रा भरते.
## जवाहर नवोदय विद्यालय
जवाहर नवोदय विद्यालय हे मानव संसाधन विकास मंत्रालयाद्वारे चालवले जाते. येथील विद्यालय इ.स. १९८८साली सुरू झाले. विद्यालय गावच्या पश्चिमेला आहे.

अहमदनगर

वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील गावे
दौलतराव श्रीपतराव देसाई

**दौलतराव श्रीपतराव देसाई**  उर्फ **बाळासाहेब देसाई** (मार्च १०, इ.स. १९१० - ) हे **महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध राजकारणी** व **उपमुख्यमंत्री** होते. यांनी महाराष्ट्र राज्याच्या मंत्रिमंडळात पाटबंधारे, महसूल, गृह, शिक्षण व कृषी ही मंत्रिपदे केव्हाना केव्हा सांभाळली  होती. प्र.के.अत्रेंनी त्यांचा गौरव लोकनेते असा केला होता.

## बालपण
१० मार्च, १९१० रोजी त्यांचा जन्म त्यांच्या आजोळी विहे या गावी झाला. त्यांचे गाव मूळ पाटण तालुक्यातील मरळी आहे. आई दरुबाई त्यांच्या बालपणीच निधन पावल्या. त्यांचा सांभाळ मावशी पुतळाबाई यांनी केला. समोर आलेल्या प्रतिकूल परिस्थितीवर शिक्षणाच्या माध्यमातून त्यांनी परिश्रमपुर्वक मात केली. शिकून मोठे झाले पाहिजे ही इच्छाशक्तीची शिदोरी घेऊन शिक्षणासाठी त्यांनी याच्या अवघ्या आठव्या वर्षी घराचा त्याग केला. परिस्थितीवर  मात करताना त्यांनी चिरमुरे खाऊन दिवस काढले. 1925 मध्ये सातवीनंतरचे शिक्षण कोल्हापूरला घेताना संकटांना न जुमानता  जेवणाचे वार लावले. काहीवेळा उपाशीपोटी राहून त्यांनी चिकाटीने दारिद्र्य सहन करत पुढचे शिक्षण घेतले. शिक्षणप्रेमी बाळासाहेबांनी एक वर्षात इंग्रजी अभ्यासक्रमाच्या तीन इयत्ता पूर्ण केल्या. अन्नाअभावी वर्गात घेरी येऊन पडणाऱ्या बाळासाहेबांनी बारा वर्षाच्या खडतर तपानंतर बी.ए., एलएल. बी. पर्यंत शिक्षण पूर्ण केले.

## व्यक्तिमत्त्व
बाळासाहेब देसाई हे धिप्पाड शरीरयष्टीचे होते. पायघोळ धोतर, खादीचा नेहरू शर्ट, डोक्यावर गांधी टोपी, खादीचा कोट किंवा जॅकेट, पायात कोल्हापुरी चपला असा त्यांचा वेष असे.
## व्यावसायिक कारकीर्द
1937 मध्ये बी. ए., एलएल. बी. झाल्यानंतर पाटण आणि कराड येथे त्यांनी वकिली केली.
## राजकीय कारकीर्द
शिक्षण मंत्री आणि गृहमंत्री सुद्धा होते
### पाटण तालूका आणि सातारा जिल्हा
सातारा जिल्ह्याच्या जिल्हा लोकल बोर्डाच्या माध्यमातून 1940 मध्ये राजकारणात प्रवेश केला. 
*पाटण तालुक्यातून लोकल बोर्डाच्या निवडणुकीसाठी उभे राहिले आणि तत्कालीन प्रस्थापीत ब्रिटिश सरकारमधील धनजी शहा कूपर यांचे प्रस्थ मोडून  अध्यक्षपदी निवडून आले. 
लोकल बोर्डाच्या अध्यक्षपदी सलग बारा वर्षे होते.

### मुंबई राज्य
1952 मध्ये पाटण तालुक्यातून विधानसभेसाठी ते बिनविरोध निवडून गेले. 1957 मध्ये पुन्हा विधानसभेवरील निवडीनंतर ते बांधकाममंत्री झाले.

### महाराष्ट्र राज्य
1962 मध्ये ते कृषिमंत्री झाले.1978-79 मध्ये महाराष्ट्र विधानसभेचे ते अध्यक्ष होते. (संदर्भ:http://www.dainikaikya.com/20100310/5566917271262061553.htm )

## उद्योग समूह
## व्यक्तिगत आयुष्य
त्यांच्या पत्‍नीचे नाव वत्सला होते.

वर्ग:इ.स. १९१० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८३ मधील मृत्यू
पीएसएलव्ही सी-२१

**पीएसएलव्ही सी-२१** या पीएसएलव्ही रॉकेटच्या साह्याने भारताने परदेशी उपग्रह सोडले. हे पीएसएलव्हीचे व्यावसाईक उड्डाण होते. याचे प्रक्षेपणसतीश धवन अंतराळ केंद्र येथून ९ सप्टेंबर , इ.स. २०१२ रोजी करण्यात आले. या यानाने स्पॉट-६ या फ्रांसच्या उपग्रहाला व 'प्रोइटर्स' या जपानी उपग्रहाला उपग्रह कक्षेत यशस्वीपणे पोहचविले.

## तपशील 
* अवकाश यानाची उंची- ४४ मीटर
* अवकाश यानाची वजन- १८९ टन
* ज्वलन इंधन प्रकार- घन व द्रव (एका आड एक)

## बाह्य दुवे 
* http://www.isro.org/pslv-c21/PSLV-C21.aspx 

वर्ग:भारतीय उपग्रह प्रक्षेपण यान
केमन द्वीपसमूह डॉलर

**केमन द्वीपसमूह डॉलर** हे केमन द्वीपसमूहाचे अधिकृत चलन आहे.
राज्य महामार्ग १६२ (महाराष्ट्र)

**महाराष्ट् राज्य महामार्ग १६२** हा अंबेजोगाई - तांडुलजा - मुरुड - कानेगाव - उजनी - अक्कलकोट असा जातो. 

वर्ग:महाराष्ट्रातील राज्य महामार्ग
वर्ग:बीड जिल्हा
राज्य महामार्ग १६९ (महाराष्ट्र)

**राज्य महामार्ग १६९ (महाराष्ट्र)** हा रस्ता रेणापूर - घाटनांदूर - पार्ली असा जातो. 

वर्ग:महाराष्ट्रातील राज्य महामार्ग
वर्ग:बीड जिल्हा
मुंबई राज्याचे गृहमंत्री

## महाराष्ट्राच्या गृहमंत्र्यांची यादी आणि गृहमंत्रीपदाचा कार्यकाळ 
* १९३७ ते १९३९ या कालावधीत बाळ गंगाधर खेर मुख्यमंत्री असताना कन्हैयालाल मुन्शी गृहमंत्री होते.
* १९४६ ते १९५२ या कालावधीत खेर पुन्हा मुख्यमंत्री झाले असताना गृहखाते मोरारजी देसाई यांच्याकडे होते.
*१९५२ मध्ये मुख्यमंत्री झालेल्या मोरारजी देसाई यांनी गृहखाते स्वतःकडे ठेवले होते. 
* मारोतराव कन्नमवार (२० नोव्हेंबर १९६२ ते २४ नोव्हेंबर १९६३) यांनी त्यांच्या १ वर्षाच्या मुख्यमंत्रीपदाच्या कारकिर्दीत गृहखाते पी.के. ऊर्फ बाळासाहेब सावंत यांना दिले होते.
* डिसेंबर १९६३ मध्ये वसंतराव नाईक मुख्यमंत्री झाले. त्यांनी १९६७ च्या विधानसभा निवडणूक होईपर्यंत गृहखात्याचा कारभार बाळासाहेब देसाई यांच्याकडे सुपूर्द केला होता. 
* १९६७ च्या निवडणुकांनंतर मात्र वसंतराव नाईक यांनी गृहखाते फेब्रुवारी १९७५पर्यंत स्वतःकडेच ठेवले.
* १९७५ ते ६ मार्च १९७८ या काळात गृहखाते तत्कालीन मुख्यमंत्र्यांनीच (शंकरराव चव्हाण) सांभाळले.
* ७ मार्च १९७८ ते १७ जुलै १९७८ या अल्पकालावधीसाठी उपमुख्यमंत्री तिरपुडे यांच्याकडे गृहमंत्रीपद होते. 
* १८ जुलै १९७८ ते १९९५ : गृहखाते तत्कालीन मुख्यमंत्र्यांनीच (आधी शरद पवार आणि नंतर फेब्रुवारी १९८० पासून अंतुले, नंतर बाबासाहेब भोसले, वसंतदादा पाटील, शंकरराव चव्हाण, शरद पवार, शिवाजीराव निलंगेकर पाटील आणि नंतर सुधाकरराव नाईक) सांभाळले. 
* १९९५ मध्ये राज्यात शिवसेना-भाजप युतीचे सरकार सत्तेवर आल्यानंतर मुख्यमंत्रीपद शिवसेनेकडे (मनोहर जोशी, नारायण राणे) आणि उपमुख्यमंत्रीपद भाजपकडे असा फॉर्म्युला राबविण्यात आला. राज्यात १९९९पासून काँग्रेस आघाडीने मंत्र्यांच्या खातेवाटपाबाबत युतीचाच फॉर्म्युला कायम ठेवला. त्यामुळे मुख्यमंत्रीपद काँग्रेसकडे आणि उपमुख्यमंत्रिपद आणि गृहमंत्रीपद राष्ट्रवादी काँग्रेसकडे राहिले. (संदर्भ:http://www.esakal.com/esakal/20090930/4916890409139702086.htm)
* विलासराव देशमुख
* शिवराज पाटील
* डॉ. पद्मसिंह पाटील
* गोपीनाथ पांडुरंग मुंडे
* छगन भुजबळ
* आर.आर. पाटील
* जयंत पाटील

वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी
राज्य महामार्ग १६८ (महाराष्ट्र)

**राज्य महामार्ग १६८ (महाराष्ट्र)** हा रेणापtर-नालेगाव-उदगीर-देगलूर असा जातो. 

वर्ग:महाराष्ट्रातील राज्य महामार्ग
वर्ग:बीड जिल्हा
डॉमिनिकन पेसो

**डॉमिनिकन पेसो** हे डॉमिनिकन प्रजासत्ताकाचे अधिकृत चलन आहे.
ग्रामीण वसाहती

पूर्वी जी गावे वसलेली ती शेटे-महाजनांनी राजाज्ञेने वसवली. सरकारचा हुकूम झाला की ही मंडळी एखाद्या ओसाड जागी जायची.  त्यांच्याजवळ सरकारचे अभयपत्र असायचे.  तेवढ्या भरंवशावर लोक तिथे येऊन वसती करायचे. मराठेशाहीत युद्धामुळे अशी अनेक गावे उध्वस्त व्हायची, आणि मग शेटे-महाजनांमुळे परत वसायची. अशा रीतीनी खोरीच्या खोरी त्यांनी वसवली. पुण्याच्या सदाशिव, नारायण, नाना या पेठा अशाच शेटे-महाजनांनी वसवल्या. त्याबद्दल त्यांना गावकऱ्यांकडून तेल, पासोड्या, विड्याची पाने यासारख्या गोष्टी वर्षभर फुकट मिळायच्या. 

गाव वसताना तेथे शिंपी, तेली, तांबोळी, कोष्टी, गवंडी, कासार, पिंजारी आणि रामोशी  येतील हे पाह्यले जायचे.  एकदा ही मंडळी जमली की अनेक भटक्या जमातीच्या लोकांची गावात ये-जा सुरू व्हायची. कोष्ट्याकडून कापडे विकत घेऊन गावकरी शिंप्याकडून कपडे शिवून घ्यायचे. तेल्याने घरी घाणा चालवून करडई, तीळ, शेंगादाणा, जवस अशा प्रकारची तेले काढायची आणि ती गावोगाव विकायची.  कासार घोड्यावरून गावोगाव मुली-बायकांना बांगड्या विकून यायचे आणि त्याबदल्यात धान्य मिळवायचे. अशा रितीने एकदा गावगाड सुरळीत  सुरू झाला की शेट-महाजन त्या गावात त्यांच्यापैकी एखाददोन माणसे ठेवून दुसऱ्या ठिकाणी गाव वसवायला जायचे.

पहा :  गावकामगार
मार्कंडेय

काही प्राचीन ग्रंथांत महादेवाचे परम भक्त **मार्कंडेय** ऋषी यांना दीर्घायुषी असल्याचे म्हणले आहे. शिवाची उपासना आणि महामृत्युंजय सिद्धीने ऋषी मार्कंडेय यांनी अल्पायुष्यावर मात करून दीर्घायुष्य प्राप्त केले. मात्र सर्वपरिचित सप्त चिरंजीवांमध्ये मार्कंडेयांचा समावेश नाही.

मार्कंडेय हे भारतातल्या पद्मशाली समाजाचे दैवत आहे.

## मार्कंडेय यांच्यावरील पुस्तके
* मार्कंडेय पुराण कथासार (काशिनाथ जोशी)
* मृत्युंजय मार्कंडेय (लेखक : प्रो. विजय जी. यंगलवार)
* शिवभक्त मार्कंडेय चरित्र (लेखक : पंडित मार्कंडेय रामस्वामी कस्तुरी)

वर्ग:भारतातील प्राचीन ऋषी
वर्ग:चिरंजीवी
धक्का (भौतिकी)

भौतिकीत, "धक्का" हे स्थान सदिशीचे कालसापेक्ष चौथे भैदिज आहे. (पहिली तीन भैदिजे म्हणजे अनुक्रमे वेग, त्वरण किंवा प्रवेग, हिसका होय.) दुसऱ्या शब्दांत सांगाय्चे झाले तर धक्का हे काल सापेक्ष बदलणारा हिसका होय. खालीलप्रमाणे धक्का गणितीरूपात व्यक्त केला जातो.

:\vec s =\frac {d \vec j} {dt}=\frac {d^2 \vec a} {dt^2}=\frac {d^3 \vec v} {dt^3}=\frac {d^4 \vec r} {dt^4}

येथे.
:\vec j - हिसका,
:\vec a - त्वरण किंवा प्रवेग,
:\vec v - वेग,
:\vec r - स्थान,
:\mathit{t} - काल.

विस्थापन सदिशसाठी सामान्यपणे वापरला जाणारा दर्शकाशी धक्क्यासाठी वापरलेला दर्शकाबरोबर \vec s ( जसे "चट," "तड" आणि "फट".

धक्क्याची मिती म्हणजे अंतर प्रत्येकी कालाचा चौथा घात. एस.आय. एककांमध्ये, हे "मीटर प्रत्येकी चतुर्घाती सेकंद", "मीटर प्रत्येकी सेकंद प्रत्येकी सेकंद प्रत्येकी सेकंद प्रत्येकी सेकंद", m/s४, m &middot; s−४, मी/से४, मी &middot; से−४.

## हे सुद्धा पहा
*घिसड

## संदर्भ
## बाह्य दुवे 
**कॉस्मोग्राफी: कॉस्मॉलॉजी विदाऊट आईन्स्टाईन एक्वेशन्स*, Matt Visser, School of Mathematics, Statistics and Computer Science, Victoria University of वेलिंग्टन, 2004.
**व्हॉट इज द टर्म यूज्ड फॉर द थर्ड डेरिव्हेटिव्ह ऑफ पोझिशन?*

वर्ग:भौतिकी परिमाणे
घिसड (भौतिकी)

भौतिकीत "घिसड" हे परिमाण म्हणजे जोरचे कालसापेक्ष भैदिज किंवा वस्तुमान गुणिले धक्का होय. हे परिमाण संवेगाचे तिसरे कालसापेक्ष भैदिजसुद्धा आहे. ह्या परिमाणासाठी अधिकृत अशी जगमान्य संज्ञा नसली, तरी *घिसड* ही संज्ञा सामान्यपणे वापरली जाते.

घिसड खालील समीकरणानी व्याख्यित केली जाते:
:\mathbf{T}=\frac{\mathrm{d}\mathbf{Y}}{\mathrm{d}t}=\frac{\mathrm{d}^2\mathbf{F}}{\mathrm{d}t^2}=\frac{\mathrm{d}^3\mathbf{p}}{\mathrm{d}t^3}

:\mathbf{T}=\frac{\mathrm{d}^3\mathbf{p}}{\mathrm{d}t^3}=m\frac{\mathrm{d}^3\mathbf{v}}{\mathrm{d}t^3}=m\vec s

येथे,
:\mathbf{T} - घिसड
:\mathbf{Y} - जोर
:\mathbf{F} - बल
:\mathbf{p} - संवेग
:m - वस्तुमान
:\mathbf{v} - वेग
:\vec s - धक्का
:t - काल

घिसडचे एकक म्हणजे जोर प्रत्येकी काल अथवा वस्तुमानवेळा अंतर प्रत्येकी कालाचा चौथा घात; एस.आय. एककांमध्ये, किलोग्रॅम मीटर प्रत्येकी चतुर्घाती सेकंद. (kg·m/s४, किग्रॅ·मी/से४), किंवा न्यूटन प्रत्येकी वर्ग सेकंद (N/s२, न्यू/से२).

## संदर्भ
*Yank and Hooke's Constant Group — "It has been proposed here that yank and tug be respectively the rate of change of force and the rate of change of yank".
*UCR Mathematics — "So far tug (symbol T) has been suggested for rate of change of yank"
*What is the term used for the third derivative of position?

## हे सुद्धा पहा
*जोर

वर्ग:चलनगतिकी