open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
बापू नाडकर्णी

**रमेशचंद्र गंगाराम** उर्फ *बापू* **नाडकर्णी** (एप्रिल ४ १९३३:नाशिक, महाराष्ट्र, भारत - २० जानेवारी, २०२०) येथे झाला. त्यांनी कसोटी सामन्यात पदार्पण १६ ते २१ डिसेंबर १९५५ रोजी  विरुद्ध दिल्ली येथील सामन्यात केले. शेवटचा कसोटी सामना देखील ते न्यू झीलंड विरुद्ध ७ ते १२ मार्च १९६८ला ऑकलंड येथे खेळले. 

बापू नाडकर्णी हरहुन्नरी खेळडू असूनही क्रिकेटच्या इतिहासात अजरामर झाले ते त्यांच्या गोलंदाजीच्या पराक्रमामुळे. त्यांच्या गोलंदाजीच्या अनेक कथा आणि किस्से प्रसिद्ध आहेत. बापू आपल्या गोलंदाजीत एकही वेळा चूक करीत नाहीत हिच सगळ्यात मोठी चूक ते करतात असे क्रिकेटचे पंडित म्हणत. प्रथम श्रेणी आणि कसोटी सामन्यातील त्यांची गोलंदाजीची आकडेवारी पाहिल्यावर अनेकांनी त्यांना सगळ्यात कमी धावा देणारे गोलंदाज म्हणून मानले आहे. खेळपट्टीवर एक नाणे ठेवून ओळीने ५० वेळा उडविणारे म्हणूनही बापू प्रसिद्ध आहेत. सन १९६०-६१ मध्ये पाकिस्तान विरुद्ध कानपूर येथील सामन्यात त्यांच्या गोलंदाजीचे पृथक्करण ३२ षटकात २४ निर्धाव २३ धावा ० बळी असे होते तर पुढील दिल्लीच्या सामन्याचे चित्र ३४-२४-२४-१ असे होते. इंग्लंड विरुद्ध १९६४ साली मद्रास येथे झालेल्या सामन्यातील त्यांची गोलंदाजीची आकडेवारी ३२-२७-५-० अशी होती. यातही बापूंनी २१ षटके सलगपणे निर्धाव टाकली आहेत आणि हा पराक्रम आजही त्यांच्याच नावावर आहे. त्यांनी कसोटी सामन्यात केवळ १.६७ धावा / षटक दिल्या तर प्रथम श्रेणीत १.६४ धावा / षटक आपल्या गोलंदाजीत मोजल्या.

१७ जानेवारी २०२०ला त्यांचा वयाच्या ८६व्या वर्षी मृत्यू झाला. 

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९३३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अजय जडेजा

अजयसिंगजी दौलतसिंगजी जडेजाचा जन्म १ फेब्रुवारी १९७१ रोजी जामनगर, गुजरात येथे एका राजपुत कुटूंबात झाला.अजय १९९२ ते २००० पर्यंत भारतीय क्रिकेट संघाकडुन नियमीत खेळला. अजयने भारतासाठी १५ कसोटी व १९६ एकदिवसीय सामने खेळले. अजयच्या क्रिकेटमधील कारकीर्द त्याच्यावरिल मॅच फिक्सिंगमुळे ५ वर्षाच्या बंदीने झाकोळली गेली. नंतर दिल्ली उच्च न्यायलयने २७ जानेवारी २००३ रोजी त्याच्यावरील बंदी उठवली.

## बालपण
जडेजाचा जन्म नवानगर (आत्ताचे जामनगर) येथे राजपुत परिवारात झाला, ज्याला के.एस.रणजीतसिंगजी, के.एस. दुलीपसिंगजी सारख्या क्रिकेटमधिल दिग्गजांचा इतिहास लाभला आहे.

## कारकीर्द
जडेजा १९९२ ते २००० पर्यंत भारतीय क्रिकेट संघात नियमीतपणे खेळला. यामधे १५ कसोटी व १९६ आंतरराष्ट्रीय एक दिवसीय सामन्यात खेळला. या कालावधीत तो भारतीय संघातील उत्कृष्ट क्षेत्ररक्षक होता. जडेजाने मोहम्मद अझरुद्दिन सोबत चौथ्या व पाचव्या विकेटसाठीचा सर्वोच्च भागिदारीचा विक्रम केला आहे, जो त्यांनी अनुक्रमे झिंबाब्वे व श्रीलंकेविरुद्ध खेळताना बनवला आहे.

जडेजा, अजय
जडेजा, अजय
जडेजा, अजय
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
मे २८

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### सोळावे शतक 
* १५०३ - पोप अलेक्झांडर सहाव्याच्या फतव्यानुसार स्कॉटलॅंडचा राजा जेम्स चौथा व मार्गारेट ट्युडोरचे लग्न झाले.
* १५८८ - एकशे तीस युद्धनौकांवर ३०,००० सैनिकांसह स्पॅनिश आर्माडा इंग्लंडवर चाल करायला निघाला.
### अठरावे शतक 
* १७७४ - अमेरिकन क्रांती - पहिल्या कॉन्टिनेन्टल काँग्रेसला सुरुवात.
### एकोणविसावे शतक 
* १८३० - अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष अँड्र्यू जॅक्सनने इंडियन रिमुव्हल ऍक्टवर सही करून स्थानिक अमेरिकन जमातींना स्थलांतर करण्यास भाग पाडले.
* १८९२ - जॉन मुइरने सान फ्रांसिस्कोमध्ये सियेरा क्लबची स्थापना केली.
### विसावे शतक 
* १९०५ - रशिया-जपान युद्ध-त्सुशिमाची लढाई - जपानी दर्यासारंग टोगो हेहाचिरोने रशियाचे आरमार बुडवले व लढाई संपवली.
* १९१८ - अझरबैजानने स्वतःला स्वतंत्र घोषित केले.
* १९३६ - ऍलन ट्युरिंगने ऑन कम्युटेबल नंबर्स हा शोधनिबंध प्रकाशित केला.
* १९३७ - फ्रॅंकलिन डिलानो रूझवेल्टने वॉशिंग्टन डी.सी.मध्ये बटन दाबून सान फ्रांसिस्कोमधील गोल्डन गेट ब्रिज वाहतूकीला खुला केला.
* १९३७ - नेव्हिल चेंबरलेन युनायटेड किंग्डमच्या पंतप्रधानपदी.
* १९४० - दुसरे महायुद्ध - बेल्जियमने जर्मनीसमोर शरणागती पत्करली.
* १९४० - दुसरे महायुद्ध - नॉर्वे, फ्रांस, पोलंड व युनायटेड किंग्डमच्या सैन्यांनी नार्विक जिंकले.
* १९४२ - दुसरे महायुद्ध - राइनहार्ड हेड्रिचच्या खुनाचा बदला म्हणून नाझींनी चेकोस्लोव्हेकियात १,८०० व्यक्तींना यमसदनास धाडले.
* १९५२ - ग्रीसमध्ये स्त्रियांना मतदानाचा हक्क देण्यात आला.
* १९६४ - पॅलेस्टाईन मुक्ती संघटनेची स्थापना.
* १९७८ - सांगूले लामिझानाने बर्किना फासोच्या राष्ट्राध्यक्षपदाची निवडणूक जिंकली.
* १९८२ - फॉकलॅंड युद्ध - गूझ ग्रीनची लढाई.
* १९८७ - पश्चिम जर्मनीच्या मथायस रस्टने आपले छोटे विमान सोवियेत संघाची राजधानी मॉस्कोमधील लाल चौकात उतरवले.
* १९९६ - भारताचे पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी यांचा राजीनामा
* १९९८ - भारताने केलेल्या अणुचाचणीला उत्तर म्हणून पाकिस्तानने पाच अणुबॉम्ब उडवले.

### एकविसावे शतक 
* २००४ - अयाद अल्लावी इराकच्या पंतप्रधानपदी.

## जन्म 
* १५२४ - सलीम दुसरा, ऑट्टोमन सम्राट.
* १६६० - जॉर्ज दुसरा, इंग्लंडचा राजा.
* १७३८ - जोसेफ-इग्नास गिलोटिन, फ्रांसचा डॉक्टर.
* १७५९ - छोटा विल्यम पिट, युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान.
* १८८३ - स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर, भारतीय क्रांतिकारक, प्रभावी वक्ते, मराठी साहित्यिक.
* १९०३ - शंतनुराव किर्लोस्कर, मराठी उद्योगपती.
* १९२३ - एन. टी. रामाराव, लोकप्रिय तेलुगू अभिनेता, निर्माता, दिग्दर्शक, आंध्रप्रदेशचे माजी मुख्यमंत्री.
* १९२५ - ब्युलेंट एसेव्हिट, तुर्कस्तानचा पंतप्रधान.

## मृत्यू 
* १९६१ - प. कृ. गोडे, प्राच्यविद्या संशोधक .

## प्रतिवार्षिक पालन 
* जागतिक मासिक पाळी स्वच्छता दिन

## बाह्य दुवे 
मे २६ - मे २७ - **मे २८** - मे २९ - मे ३० - (मे महिना)
मे २९

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### सतरावे शतक 
* १६६० - चार्ल्स दुसऱ्याची इंग्लंडच्या राजेपदी पुनर्स्थापना.
### अठरावे शतक 
* १७२७ - पीटर दुसरा रशियाच्या झारपदी.
* १७३३ - क्वेबेक सिटीमध्ये गोऱ्या नागरिकांना स्थानिक लोकांना गुलाम करण्याची मुभा देण्यात आली.
* १७९० - ऱ्होड आयलंडने अमेरिकेचे संविधान मान्य केले व तेरावे राज्य झाले.
### एकोणविसावे शतक 
* १८४८ - विस्कॉन्सिन अमेरिकेचे तिसावे राज्य झाले.
* १८६४ - मेक्सिकोच्या सम्राट मॅक्सिमिलियनने मेक्सिकोत पहिल्यांदा पदार्पण केले.
* १८६८ - सर्बियाच्या राजकुमार मायकेल ओब्रेनोविचची बेलग्रेडमध्ये हत्या.
### विसावे शतक 
* १९०३ - सर्बियाच्या राजा अलेक्झांडर ओब्रेनोविच व राणी ड्रागाची बेलग्रेडमध्ये क्रना रुका या संघटनेने हत्या केली.
* १९१४ - आर.एम.एस. एम्प्रेस ऑफ आयर्लंड या बोटीला जलसमाधी. १,०३४ मृत्युमुखी.
* १९५३ - एडमंड हिलरी व तेनसिंग नोर्गे यांनी एव्हरेस्ट सर केले.
* १९७२ - तेल अवीवच्या लॉड विमानतळावर जपानी अतिरेक्यांनी गोळीबार केला. २६ ठार.
* १९८५ - ब्रसेल्समध्ये लिवरपूलच्या पाठराख्यांनी केलेल्या दंग्यात ३९ प्रेक्षक ठार व शेकडो जखमी.
* १९८५ - पाय नसलेल्या स्टीव फोन्योने व्हिक्टोरिया, ब्रिटिश कोलंबिया येथे मॅरेथॉन शर्यत पूर्ण केली. ४२ कि.मी. अंतर पार करण्यास फॉन्योला चार महिने लागले.
* १९९० - बोरिस येल्त्सिन रशियाच्या राष्ट्राध्यक्षपदी.
* १९९९ - सोळा वर्षांच्या लश्करी राजवटीनंतर ओलुसेगुन ओबासांजो नायजेरियाच्या राष्ट्राध्यक्षपदी.
* १९९९ - स्पेस शटल डिस्कव्हरी पहिल्यांदाच आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकाला जोडले गेले.

### एकविसावे शतक 
* २००४ - सौदी अरेबियाच्या अल-खोबरमध्ये अतिरेक्यांच्या हल्ल्यात २२ ठार.

## जन्म 
* १६३० - चार्ल्स दुसरा, इंग्लंडचा राजा.
* १८६३ - आर्थर मोल्ड, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १८७४ - जी.के. चेस्टरटन, इंग्लिश लेखक.
* १९०५ - हिराबाई बडोदेकर, किराणा घराण्याच्या गायिका.
* १९१७ - जॉन एफ. केनेडी, अमेरिकेचा ३५वा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९४० - फारूक लेखारी, पाकिस्तानी राष्ट्राध्यक्ष.
* १९५७ - टेड लेव्हाइन, अमेरिकन अभिनेता.
* १९५८ - ऍनेट बेनिंग, अमेरिकन अभिनेत्री.

## मृत्यू 
* १२५९ - क्रिस्टोफर पहिला, डेन्मार्कचा राजा.
* १४२५ - होंग-सी, चीनी सम्राट.
* १४५३ - कॉन्स्टन्टाईन नववा पॅलियोलोगस, शेवटचा बायझेंटाईन सम्राट.
* १५०० - बार्थोलोम्यू डायस, पोर्तुगीझ शोधक.
* १९७२ - पृथ्वीराज कपूर, हिंदी अभिनेता.
* १९८७ - चौधरी चरण सिंग (लोकदलाचे संस्थापक, भारताचे माजी पंतप्रधान)
* १९९४ - एरिक होनेकर, पूर्व जर्मनीचा राष्ट्राध्यक्ष.
* २०२० - अजित जोगी, छत्तीसगढचे पहिले मुख्यमंत्री.

## प्रतिवार्षिक पालन 
* लोकशाही दिन - नायजेरिया.

## बाह्य दुवे
----
मे २७ - मे २८ - **मे २९** - मे ३० - मे ३१ - (मे महिना)
मच्छिंद्रनाथ

श्रीमद भागवतात उल्लेख केल्या प्रमाणे श्री वृषभ देवांच्या शंभर पैकी  "नऊ नारायण " त्यातील कवी नारायणाचे प्रथम अवतार असलेले श्री मच्छिंद्रनाथ जी होय . श्री नवनाथ कथासार या मालू कवी विरचित दृष्टांत स्वरूप ग्रंथात उल्लेखित केल्याप्रमाणे कवी नारायणांनी मत्स्याच्या पोटी अवतार धारण केला आणि " श्री मच्छिंद्र " हे नाम धारण केले . श्री मच्छिंद्रनाथ जी हे नाथ पंथाचे आद्य नाथाचार्य होत .  कौल मताचे व हठयोगाचे विवरण करणाऱ्या प्राचीनतम ग्रंथांपैकी एक असणाऱ्या *कौलज्ञाननिर्णय* नावाच्या संस्कृत ग्रंथाचे जनकत्व विद्वानांच्या मतांनुसार त्यांच्याकडे जाते.  मध्ययुगातील भक्तिचळवळींमध्ये प्रमुख भूमिका बजावणाऱ्या नाथ संप्रदायाचे ते संस्थापक मानले जातात.

## मंदिरे 
* आद्य नाथाचार्य चैतन्य श्रीमत्स्येंद्रनाथजी संजीवन समाधी मंदिर, श्रीक्षेत्र मच्छिंद्रनाथ देवस्थान, सावरगाव, (ता. आष्टी, जि. बीड, महाराष्ट्र)414203
* मच्छिंद्रनाथ मंदिर, मिटमिटा, औरंगाबाद, महाराष्ट्र
* मच्छिंद्रनाथ मंदिर वढोदा.ता.मुक्ताईनगर.जि.जळगांव 425327
* मच्छिंद्रनाथ मंदिर, कीलेमच्छिंद्र गड ता.वाळवा जि.सांगली
* मच्छिंद्रनाथ मंदिर म.चिंचोली ता.घनसावंगी जि.जालना 431209
* श्रीक्षेत्र मायंबा मच्छिंद्रनाथ मंदिर सुपेधर ता.आंबेगाव जि.पुणे 410509

वर्ग:नाथ संप्रदाय
वर्ग:नाथ संप्रदायातील व्यक्ती
मावळ

**मावळ** हा महाराष्ट्रातील पुणे जिल्ह्यातील एक तालुका आहे. या तालुक्यात १२ आणि जुन्नर-शिवनेरीखाली १२ अशी एकूण २४ मावळ आहेत.
* जुन्नर प्रांतातील 12 मावळ आणि पुणे प्रांतातील 12 मावळ अशी एकूण 24 मावळ स्वराज्यात होती.
दोन नद्यांदरम्यानचा प्रदेशाला मावळ किंवा नहेर असे म्हणतात.

## भौगोलिक
;बारा मावळ :
# आंदर मावळ
# कानद मावळ
# कोरबारसे खोरे
# गुंजन मावळ
# नाणे मावळ
# पवन मावळ
# पौड मावळ
# मुठा खोरे
# मुसे खोरे
# रोहिड खोरे
# वळवंड खोरे
# हिरडस मावळ

## इतिहास
शिवाजी महाराजांच्या सैन्यातील मावळ्यांचा हिंदवी स्वराज्य स्थापनेच्या कार्यात मोठा सहभाग होता. सह्याद्रीच्या दोन डोंगररांगांमधल्या खोऱ्याला "मावळ" आणि खोऱ्यातील सैनिकांना "मावळे" म्हणत.

## शिवाजी महाराजांचे मावळमधील सवंगडी 
* कान्होजी जेधे
* तानाजी मालुसरे
* नेताजी पालकर
* बाजी पासलकर
* बाजीप्रभू देशपांडे
* मुरारबाजी
* हंबीरराव मोहिते
* हैबतराव शिळीमकर 

## 'मावळ'वरील मराठी पुस्तके
* सफर मावळची (ओंकार वर्तले)
* मावळी बोली (डॉ. वाघमारे)

वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
आंबेगाव

**आंबेगाव** हे पुणे जिल्ह्यातील आंबेगाव तालुक्याचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे.

येथे जवळच भीमाशंकर नावाचे प्रसिद्ध ज्योतिर्लिग आहे.येथील मावा पेढे एके काळी प्रसिद्ध होते.

## भौगोलिक माहिती
हुतात्मा बाबू गेनू सैद (इ.स. १९०९; महाळुंगे पडवळ - डिसेंबर १२, इ.स. १९३०, मुंबई) हा भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यात सहभागी झालेला एक स्वातंत्र्यसैनिक होते. ब्रिटिश मालावरील बहिष्काराच्या चळवळीत महाराष्ट्रातल्या मुंबई शहरात ब्रिटिश माल वाहून नेणाऱ्या ट्रकाला रोखण्यासाठी ते रस्त्यावर आडवे पडले. १२ डिसेंबर १९३० ला अंगावरून ट्रक गेल्याने त्यांचा मृत्यू झाला.ते मूळचे राहणारे आंबेगाव तालुक्यातील महाळुंगे या गावचे होते.
येथे दगडाच्या खाणी असून निवासी संकुले बांधण्यासाठी लागणाऱ्या खडीसाठी खाणीतील दगड वापरतात.

## पर्यावरण
## सामाजिक माहिती
## इतर माहिती
वर्ग:आंबेगाव तालुका
दौंड

**दौंड** हे पुणे जिल्ह्यातील एक शहर व दौंड तालुक्याचे मुख्यालय आहे. पुणे व अहमदनगर शहरांपासून प्रत्येकी ८० किमी तर सोलापूर शहरापासून १८६ किमी अंतरावर असलेल्या दौंडची लोकसंख्या २०११ साली ४९,४५० इतकी होती.

दौंड रेल्वे स्थानक हे महाराष्ट्रामधील महत्त्वाच्या जंक्शन रेल्वे स्थानकांपैकी एक असून पुण्याहून दक्षिणेकडे व उत्तरेकडे धावणाऱ्या सर्व रेल्गाड्यांचा येथे थांबा आहे. दौंड शहर पुणे-सोलापूर महामार्गापासून ९ किमी अंतरावर आहे. महाराष्ट्र राज्य महामार्ग १० दौंडपासून सुरू होतो व धुळे जिल्ह्यातील दोंडाईचा ह्या गावापाशी संपतो.

## हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा  आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ४२० मिमी पर्यंत असते.
## हे सुद्धा पहा
* दौंड विधानसभा मतदारसंघ
* बारामती (लोकसभा मतदारसंघ)

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पुणे जिल्हा
पुरंदर

**पुरंदर** या शब्दाचा अर्थ 'पुरे(नगरे) फोडणारा' असा होतो. वैदिकवाङ्‌मयात इंद्राचा उल्लेख या नावाने होतो.

वर्ग:हिंदू दैवते
इंदापूर

इंदापुर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्याच्या पुणे जिल्ह्यातील एक शहर आहे.हे शहर इंदापुर तालुक्याचे मुख्यालय आहे. 

## भौगोलिक माहिती
## इतिहास
शहाजीराजे भोसले यांचे वडील मालोजीराजे भोसले यांचे समाधीस्थान.

## पर्यावरण
## सामाजिक माहिती
## इतर माहिती
वर्ग:इंदापूर तालुका

वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
जुन्नर

**जुन्नर** हे पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर तालुक्याचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे. शिवाजी महाराजांचे जन्मस्थान म्हणजे शिवनेरी किल्ला या शहरापासून  जवळच आहे.

## कसे पोहचाल
कल्याणवरून राज्य महामार्ग २२२ वरून बसने बनकरफाटा येथे उतरून तेथून जुन्नर बसने जुन्नरला जाता येते. तसेच पुणे-नाशिक या राष्टीय महामार्ग क्र. ५० वरून बसने नारायणगाव येथे आल्यावर, बस बदलून नारायणगाव-जुन्नर बसने जुन्नरला जाता येते. कल्याणवरून राज्य महामार्ग २२२ वरून बसनेपारगाव तर्फे मढ येथुन गणेशखिंड मार्गे जुन्नरला पोहचता येते .
2. पुणे शहरातून थेट बस सुविधा आहेत.

## इतिहास
जुन्नर येथे पुरातन लेणी आहेत. ही लेणी सातवाहन काळातील असावीत असा अंदाज आहे.

## पर्यटन स्थळे 
शिवनेरी किल्ला:- जुन्नर मधील महत्त्वाचे पर्यटन स्थळ म्हणजे शिवनेरी किल्ला.जुन्नर मध्ये प्रवेश करतानाच शिवनेरीचे दर्शन होते. १६३० मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म या किल्ल्यावर झाल्याने यास विशेष महत्त्व प्राप्त झाले असून किल्ल्यावर प्रत्येक वर्षी १९ फेब्रुवारीस राज्याच्या मुख्यमंत्र्यांच्या उपस्थित भव्य शिवजयंतीसोहळा साजरा होतो. १६७३ मध्ये ईस्ट इंडिया कंपनीतील डॉ. जॉन फ्रायर याने या किल्ल्याला भेट दिली होती. त्याने आपल्या साधनग्रंथात, या किल्ल्यावर हजार कुटुंबांना सात वर्षे पुरेल एवढी शिधासामुग्री आहे असा उल्लेख केला आहे.

तसेच जुन्नर पासून काही अंतरावर अष्टविनायक गणपती म्हणजेच ओझर गणपती आणि लेण्याद्री गणपती आहे. तसेच नाणेघाट देखील जवळच आहे. जुन्नर मध्ये अनेक घाट माथे आहे, त्या पैकी फेमस असलेले माळशेज घाट व नाणेघाट हे जुन्नर पासून काही मिनिटांच्या अंतरावर आहे

## अन्य वैशिष्ट्ये 
जुन्नरजवळ खोडद या गावी खगोलशास्त्रीय संशोधनासाठी वापरला जाणारा जायंट मीटरवेव्ह रेडिओ टेलिस्कोप नावाचा रेडिओ दुर्बिणींचा प्रकल्प आहे. या प्रकल्पातील रेडिओ दुर्बीण वर्णपट ग्रहणक्षमतेत जगात दुसऱ्या क्रमांकाच्या शक्तिशाली दुर्बिणी आहेत .

निमगाव सावा येथे संत मनाजीबाबा पवार यांची संजीवन समाधी आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* खोडद (पुणे जिल्हा)

वर्ग:जुन्नर तालुका
आंतरराष्ट्रीय भौतिकशास्त्र वर्ष

अल्बर्ट आइनस्टाइन यांनी इ.स. १९०५ साली त्यांचा क्रांतिकारक सापेक्षतेचा सिद्धांत मांडला. इ.स. २००५ हे साल त्या घटनेचे शताब्दी वर्ष असल्यामुळे आंतरराष्ट्रीय समुदायाने इ.स. २००५ हे आंतरराष्ट्रीय भौतिकशास्त्र वर्ष म्हणून घोषित केले आहे.

वर्ग:इ.स. २००५
हवेली तालुका

**हवेली तालुका** हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्याचा पुणे शहर असणारा तालुका आहे. सहसा तालुक्यातील प्रमुख शहराचे नाव त्या तालुक्याला दिले जाते. मात्र पुणे शहर असलेला "हवेली" तालुका, कोल्हापूर शहर असलेला "करवीर" तालुका, इ. असे काही ह्याला अपवाद आहेत.

## तालुक्यातील गावे
#आगळांबे 
#आहिरे (हवेली) 
#आळंदी म्हातोबाची 
#आंबी (हवेली) 
#आंबेगाव (हवेली) 
#आर्वी (हवेली) 
#अष्टपूर 
#औताडवाडी हांडेवाडी 
#अवसरेनगर 
#आव्हाळवाडी 
#बहुळी 
#बाकोरी 
#भगतवाडी (हवेली) 
#भावडी (हवेली) 
#भवरापूर 
#भिलारेवाडी (हवेली) 
#बिवरी 
#बुरकेगाव 
#देहु 
#धायरी 
#दोणजे 
#डोंगरगाव (हवेली) 
#फुलगाव 
#फुरसुंगी 
#गौडदरा 
#गावडेवाडी (हवेली) 
#घेरा सिंहगड 
#गोगलवाडी 
#गोऱ्हे बुद्रुक 
#गोऱ्हे खुर्द 
#गुजर निंबाळकरवाडी 
#हडपसर (हवेली) 
#हिंगणगाव (हवेली) 
#होळकरवाडी 
#जांभळी (हवेली) 
#जांभुळवाडी (हवेली) 
#कदमवाकवस्ती 
#कल्याण (गाव) 
#केसनंद 
#खडकवाडी 
#खडकवासला 
#खाडेवाडी (हवेली) 
#खामगाव मावळ 
#खामगाव टेक 
#खानापूर (हवेली) 
#खेड (हवेली) 
#किरकिटवाडी 
#कोळेवाडी (हवेली) 
#कोळवाडी (हवेली) 
#कोंडवे धावडे 
#कोंढणपूर
#कोपरे (हवेली) 
#कोरेगाव मुळ 
#कुडजे 
#कुंजीरवाडी 
#लाहगाव 
#लोणी काळभोर 
#लोणी कांड 
#माळीनगर (हवेली) 
#माळखेड 
#मांडवी बुद्रुक 
#मांडवी खुर्द 
#माणेखाडी 
#मांगडेवाडी 
#मांजरी बुद्रुक
#मांजरी खुर्द 
#मोगरवाडी 
#मोकारवाडी 
#मोरदरी 
#मोरधारी 
#मुंढवा 
#मुरकुटेनगर 
#नाहरे 
#नायगाव (हवेली) 
#नांदेड (हवेली) 
#नांदोशी (हवेली) 
#न्हावीसांदस 
#निरगुडी (हवेली) 
#पाषाण 
#पेरणे 
#पेठ (हवेली) 
#पिंपळेगुरव 
#पिंपळे सौदागर 
#पिंपरीसांदस 
#पिसोळी 
#प्रयागधुम 
#रहाटवडे 
#रामनगर (हवेली) 
#रामोशीवाडी (हवेली) 
#सांबरेवाडी 
#सणसनगर 
#संगरुण 
#सांगवीसांदस 
#साष्टे 
#शेवाळवाडी (हवेली) 
#शिंदेवाडी (हवेली) 
#शिंदवणे 
#शिरसवाडी 
#शिवाणे 
#शिवणे (हवेली) 
#शिवापूर (हवेली) 
#सोनापूर 
#सोरतापवाडी 
#सुनारवाडी 
#तळेरानवाडी 
#तानाजीनगर 
#तरडे 
#थेऊर 
#थोपटेवाडी (हवेली) 
#टिळेकरवाडी 
#तुळापूर 
#उंदरी (हवेली) 
#उरुळी देवाची
#उरुळी कांचन 
#विठ्ठलनगर (हवेली) 
#वडाचीवाडी (हवेली) 
#वाडेबोल्हाई 
#वडगावशिंदे 
#वढु खुर्द 
#वडकी 
#वाघोली 
#वालाटी (हवेली) 
#वांजळेवाडी 
#वारदादे 
#येवलेवाडी (हवेली)

## भौगोलिक माहिती
पुणे शहराचा काही भाग आणि लागून असलेला काही परिसर हवेली तालुक्यात येतो.

## इतर किंवा अवांतर माहिती
पिंपरी चिंचवड शहर आणि देहू, उरुळी कांचन चंदननगर, कुंजीरवाडी, थेऊरवाघोली इत्यादी गावे या तालुक्यात आहेत.

वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील तालुके
वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके
वर्ग:हवेली तालुका
इ.स. १९०५

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* मे १५ - लास व्हेगास शहराची स्थापना.
* जून ७ - नॉर्वेने स्वीडनशी असलेला संघराज्याचा करार विसर्जित केला.
* जून ३० - अल्बर्ट आइनस्टाइन यांनी त्यांचा क्रांतिकारक सापेक्षतेचा सिद्धांत मांडला.
* जुलै ५ - लॉर्ड कर्झन याने बंगालची फाळणी केली.
* जुलै ६ - आल्फ्रेड डीकिन दुसऱ्यांदा ऑस्ट्रेलियाच्या पंतप्रधानपदी.

## जन्म 
* जानेवारी १४ - दुर्गा खोटे, मराठी अभिनेत्री.
* जानेवारी १७ - दत्तात्रय रामचंद्र कापरेकर, भारतीय गणितज्ञ.
* मे १८ - हेडली व्हेरिटी, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* मे २९ - हिराबाई बडोदेकर, किराणा घराण्याच्या प्रसिद्ध शास्त्रीय गायिका.
* जून २१ - ज्यॉॅं-पॉल सार्त्र, फ्रेंच लेखक व तत्त्वज्ञानी.
* जुलै ६ - लक्ष्मीबाई केळकर, भारतीय समाजसेविका, राष्ट्रसेविका समितीच्या संस्थापिका.
* ऑगस्ट २८ - सिरिल वॉल्टर्स, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* ऑगस्ट २९ - ध्यानचंद, भारतीय हॉकीपटू.
* सप्टेंबर १४ - हर्बी वेड, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* ऑक्टोबर ३ - एरॉल हंट, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू 
* मार्च २४ - जूल वेर्न, फ्रेंच लेखक.
* ऑगस्ट ११ - खुदीराम बोस, भारतीय क्रांतिकारी.
* नोव्हेंबर ७ - कृष्णाजी केशव दामले तथा *केशवसुत*, मराठी कवी.
----
इ.स. १९०३ - इ.स. १९०४ - **इ.स. १९०५** - इ.स. १९०६ - इ.स. १९०७

वर्ग:इ.स. १९०५
वर्ग:इ.स.च्या १९०० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १९७२

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### जानेवारी-जून 
* जानेवारी ५ - अमेरिकन अध्यक्ष रिचर्ड निक्सनने स्पेस शटल कार्यक्रम सुरू करण्याचा हुकुम काढला.
* जानेवारी ३० - ब्रिटिश सैनिकांनी उत्तर आयर्लंडमध्ये १४ निदर्शकांना गोळ्या घातल्या.
* जानेवारी ३० - पाकिस्तानने ब्रिटिश राष्ट्रकुलातून अंग काढून घेतले.
* फेब्रुवारी ३ - जपानच्या सप्पोरो शहरात पहिले हिवाळी ऑलिंपिक खेळ सुरू.
* फेब्रुवारी २१ - अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष रिचर्ड निक्सनने चीनला भेट दिली.
* एप्रिल २० - अंतराळयान अपोलो १६ चंद्रावर उतरले.
* मे १५ - अमेरिकेने जपानचे ओकिनावा बेट परत केले.
* मे २२ - श्रीलंकेने नवीन संविधान अंगिकारले.
* मे ३० - इस्रायेलची राजधानी तेल अवीवमध्ये जॅपनीझ रेड आर्मीने लॉड विमानतळावर २४ व्यक्तींना ठार व ७८ ईतरांना जखमी केले.

### जुलै-डिसेंबर 
* जुलै २० - नेदरलॅंड्सच्या पंतप्रधान बारेंड बियेश्युव्हेलने राजीनामा दिला.
* जुलै २१ - आयर्लंडच्या बेलफास्ट शहरात दहशतवाद्यांनी २२ बॉम्बस्फोट घडवून आणले. ९ ठार, १३० जखमी.
* डिसेंबर १९ - अपोलो १७, चंद्रावर पोचलेले शेवटचे समानव अंतराळयान युजीन सेमन, रॉन एव्हान्स व हॅरिसन श्मिट यांसह पृथ्वीवर परतले.
* डिसेंबर २३ - निकाराग्वाची राजधानी मानाग्वामध्ये ६.५ रिश्टरचा भूकंप. १०,०००हून अधिक ठार.
* डिसेंबर २३ - उरुग्वेयन एर फोर्स फ्लाइट ५७१च्या उरलेल्या प्रवाशांना वाचविण्यात आले. आन्देसवर विमान कोसळल्यावर ७२ दिवस अतिउंच व अतिथंड परिस्थितीत राहताना जगण्यासाठी प्रवाश्यांनी नाईलाजाने मानवमांस खाल्ले. २ प्रवाश्यांनी १० दिवस अतिकठीण डोंगर पार करून काही प्रवासी जिवंत असल्याची माहिती दिली.
* डिसेंबर २९ - ईस्टर्न एरलाइन्सचे लॉकहीड ट्रायस्टार जातीचे विमान फ्लोरिडात मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरत असताना कोसळले. १०१ ठार.
* डिसेंबर ३० - व्हियेतनाम युद्ध - अमेरिकेने उत्तर व्हियेतनामवरील बॉम्बफेक थांबविली.

## जन्म 
* एप्रिल १७ - मुथिया मुरलीधरन, श्रीलंकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* मे ११ - जेकब मार्टिन, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* जून २० - पारस म्हाम्ब्रे, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* जुलै ८ - सौरव गांगुली, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* ऑगस्ट १ - मसूद राणा, पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू.
* ऑगस्ट १५ - बेन ऍफ्लेक, अमेरिकन अभिनेता.
* डिसेंबर २९ - पॅट्रिक राफ्टर, ऑस्ट्रेलियाचा टेनिस खेळाडू.
* ऑगस्ट १७ - हबीबुल बशर, बांगलादेशचा क्रिकेट खेळाडू.
* ऑगस्ट ३१ - क्रिस टकर, अमेरिकन अभिनेता.
* सप्टेंबर २६ - मार्क हॅस्लाम, न्यू झीलंडचा क्रिकेट खेळाडू.
* सप्टेंबर २७ - ग्वेनेथ पाल्ट्रो, अमेरिकन अभिनेत्री.

## मृत्यू 
* मे १ - कमलनयन बजाज, भारतीय उद्योगपती.
* मे २ - जे. एडगर हूवर, अमेरिकेच्या एफ.बी.आय. या पोलीस संस्थेचा संचालक.
* मे १७ - रघुनाथ कृष्ण फडके, शिल्पकार.
* मे २९ - पृथ्वीराज कपूर, हिंदी अभिनेता
* जुलै ७ - तलाल, जॉर्डनचा राजा.
* जुलै ३१ - पॉल-हेन्री स्पाक, बेल्जियमचा पंतप्रधान.
* सप्टेंबर २७ - एस.आर. रंगनाथन, भारतीय गणितज्ञ.

वर्ग:इ.स. १९७२
वर्ग:इ.स.च्या १९७० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
प्रकाशीय विद्युत परिणाम

अनेक धातु त्यांवर प्रकाश (विद्युतचुंबकीय प्रारण) पडला असता त्यांमधील विजाणूंना बाहेर टाकतात. या परिणामाला प्रकाशीय विद्युत परिणाम असे म्हणले जाते. इ.स. १८८७ हेन्रिक हर्ट्झ या जर्मन शास्त्रज्ञाने प्रकाशीय विद्युत परिणामाचा शोध लावला. इ.स. १९२१ मध्ये प्रसिद्ध शास्त्रज्ञ अल्बर्ट आइनस्टाइन यांनी याचे सैद्धांतिक स्पष्टीकरण दिले. याबद्दल त्यांना इ.स. १९२१ साली नोबेल पारितोषिक मिळाले.

अभिजात विद्युतचुंबकत्वाच्या सिद्धांतानुसार हा परिणाम प्रकाशाची उर्जा विजाणुंना मिळाल्यामुळे घडतो. या दृष्टीकोनानुसार, धातुमधून बाहेर पडणाऱ्या विजाणूंचा बाहेर पडण्याचा दर हा प्रकाशाची तिव्रता आणि प्रकाशाची तरंगलांबी या दोन्ही गोष्टींवर अवलंबून असतो. त्याचप्रमाणे या सिद्धांतानुसार अत्यंत मंद प्रकाश धातुवर टाकला असता विजाणू बाहेर पडायला बराच वेळ लागायला हवा. मात्र प्रयोगावरून हे दोन्ही निष्कर्ष चुकीचे आहेत असे दिसून येते. 

वर्ग:वैज्ञानिक सिद्धांत
वर्ग:अल्बर्ट आइन्स्टाइन
इ.स. १९८७

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* मार्च ६ - एस.एस. हेराल्ड ऑफ फ्री एंटरप्राइझ ही ब्रिटिश फेरीबोट बेल्जियमच्या झीब्रुग बंदरात बुडाली. १९३ ठार.
* एप्रिल २१ - श्रीलंकेत कोलंबो येथे बॉम्बस्फोट. १०६ ठार.
* मे ९ - पोलंडच्या लॉट एरलाइन्सचे आय.एल.६२एम. जातीचे विमान वॉर्सोच्या विमानतळावर कोसळले. १८३ ठार.
* मे ११ - अमेरिकेच्या बाल्टिमोर शहरात सर्वप्रथम हृदय व फुप्फुस बदलण्याची शस्त्रक्रिया यशस्वी झाली.
* मे १७ - इराकच्या लढाउ विमानाने अमेरिकेच्या यु.एस.एस. स्टार्क या जहाजावर अस्त्रहल्ला केला. ३७ सैनिक ठार, २१ जखमी.
* जुलै ३१ - कॅनडातील एडमंटन शहरात एफ.४ टोर्नेडो. २७ ठार, ३३ कोटी डॉलरपेक्षा जास्त मिळकतीचे नुकसान.
* ऑगस्ट ९ - ऑस्ट्रेलियाच्या मेलबर्न शहरात १९ वर्षीय ज्युलियन नाइटने अंदाधुंद गोळ्या चालवुन ९ व्यक्तींना ठार मारले. इतर १९ जखमी.
* ऑगस्ट १६ - नॉर्थवेस्ट एरलाइन्स फ्लाइट २५५ हे एम.डी. ८२ प्रकारचे विमान डेट्रोइट विमानतळावर कोसळले. १५५ ठार. चार वर्षांची बालिका वाचली.
* डिसेंबर २१ - फिलिपाईन्सच्या तब्लास सामुद्रधुनीत प्रवासी फेरी दोन्या पाझ आणि तेलवाहू जहाज व्हेक्टर १ मध्ये टक्कर. १,०००हून अधिक ठार.

## जन्म 
* एप्रिल १९ - मारिया शारापोव्हा, रशियन टेनिस खेळाडू.
* सप्टेंबर २८ - हिलरी डफ, अमेरिकन अभिनेत्री.

## मृत्यू 
* मे २९ - चौधरी चरण सिंह (लोकदलाचे संस्थापक, भारताचे माजी पंतप्रधान)
* जून ५ - ग. ह. खरे, भारतीय इतिहासतज्ञ.
* सप्टेंबर २९ - हेन्री फोर्ड दुसरा, अमेरिकन उद्योगपती.
* ऑक्टोबर १३ - किशोर कुमार, भारतीय अभिनेता, पार्श्वगायक.
* नोव्हेंबर ६ - भालबा केळकर, मराठी लेखक, नाट्यअभिनेते.

वर्ग:इ.स. १९८७
वर्ग:इ.स.च्या १९८० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
विष्णु नारळीकर

**विष्णू वासुदेव नारळीकर** (२६ सप्टेंबर, १९०८:कोल्हापूर, महाराष्ट्र, भारत - १ एप्रिल, १९९१) हे एक भारतीय विद्वान गणिती होते आणि बनारस हिंदू विद्यापीठ येथे कार्यरत होते.

आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे ज्येष्ठ मराठी शास्त्रज्ञ जयंत नारळीकर हे त्यांचे पुत्र होत. विष्णू नारळीकर आणि जयंत नारळीकर हे दोघेही पितापुत्र इंग्लंड येथील कँब्रिज महाविद्यालयातून रँग्लर या गणितातील उच्च पदवीचे धारक होते.

वर्ग:भारतीय गणितज्ञ
वर्ग:मराठी गणितज्ञ
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जून ३०

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### अठरावे शतक 
* १७५८ - डॉमस्टाटलची लढाई.
### एकोणिसावे शतक 
* १८०५ - मिशिगनला अमेरिकेचा प्रांत म्हणून मान्यता.
### विसावे शतक 
* १९०५ - अल्बर्ट आइनस्टाइन यांनी त्यांचा क्रांतिकारक सापेक्षतेचा सिद्धांत मांडला.
* १९०८ - तुंगस्का स्फोट.
* १९३४ - ऍडोल्फ हिटलरने आपल्या राजकीय प्रतीस्पर्ध्यांना तुरुंगात टाकले वा ठार मारले.
* १९३६ - गॉन विथ द विंड ही कादंबरी प्रकाशित.
* १९५६ - युनायटेड एरलाइन्स फ्लाइट ७१८ हे डी.सी.७ प्रकारचे व ट्रान्स वर्ल्ड एरलाइन्सचे सुपर कॉन्स्टेलेशन प्रकारचे विमान अमेरिकेतील अ‍ॅरिझोना राज्यात ग्रँड कॅन्यन वर एकमेकांवर आदळली. १२८ ठार.
* १९६० - काँगोला बेल्जियमपासून स्वातंत्र्य.
* १९७१ - सोवियेत संघाच्या सोयुझ ११ अंतराळयानास अपघात. ३ अंतराळवीर मृत्युमुखी.
* १९७८ - अमेरिकेच्या संविधानातील २६वा बदल संमत. मतदानाचे वय १८ वर्षे.
* १९९७ - हाँग काँग चीनच्या आधिपत्याखाली.

### एकविसावे शतक 
* २००२ - ब्राझिलने फुटबॉल विश्वकप जिंकला.
* २००५ - स्पेनमध्ये समलिंगी लग्नास मुभा.

## जन्म 
* १४७० - चार्ल्स आठवा, फ्रांसचा राजा.
* १९३३ - माईक स्मिथ, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९४१ - पीटर पॉलॉक, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९५४ - पिएर चार्ल्स, डॉमिनिकाचा पंतप्रधान.
* १९६६ - माईक टायसन, अमेरिकन मुष्टियोद्धा.
* १९६९ - सनत जयसुर्या, श्रीलंकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९७३ - दोड्डा गणेश, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू 
* १९१७ - दादाभाई नौरोजी, भारतीय नेता व अर्थशास्त्रज्ञ.
* १९१९ - जॉन विल्यम स्टूट रॅले, ब्रिटिश भौतिकशास्त्रज्ञ व नोबेल पारितोषिक विजेता.
* १९३४ - चिंतामणी नागेश रामचंद्र राव, भारतीय रसायनशास्त्रज्ञ.
* १९३४ - कर्ट फोन श्लाइशेर, जर्मनीचा चान्सेलर.
* १९९४ - बाळ कोल्हटकर, मराठी नाटककार, कवी.

## प्रतिवार्षिक पालन 
* स्वातंत्र्य दिन - काँगो.

## बाह्य दुवे 
----
जून २८ - जून २९ - **जून ३०** - जुलै १ - जुलै २ - (जून महिना)
पुंज यामिकी

**पुंज यामिकी** (इंग्लिश: *Quantum Mechanics*) ही भौतिकशास्त्राची एक महत्त्वाची शाखा आहे. यामध्ये मुख्यतः अतिसूक्ष्म कणांच्या वर्तणुकीचा अभ्यास केला जातो. अभिजात यामिकी ही अतिसूक्ष्म स्तरावर चुकीचे निष्कर्ष देते त्यामुळे सूक्ष्म गोष्टींचे खरे वर्णन हे पुंज यामिकी वापरूनच करावे लागते. पुंज यामिकी ही तिच्या संकल्पनेमध्ये अत्यंत वेगळी शाखा आहे आणि या शाखेतील नियम बऱ्याचदा आपल्या रोजच्या जिवनात अनुभवास येणाऱ्या गोष्टींपेक्षा अत्यंत वेगळे असल्यामुळे बऱ्याचदा चमत्कारिक आणि अविश्वसनीय वाटू शकतात. यातील काही नियम म्हणजे कण-तरंग द्वैत्व, ऊर्जा व संवेग यांचे खंडीत स्वरूप आणि अनिश्चिततेचे तत्त्व. कोणतीही गोष्ट पुंजस्थितीत असते तेंव्हा तिच्या एकापेक्षा अधिक संभाव्य अवस्था अस्तिवात असू शकतात. एखादी घटना घडत असताना पुढच्या क्षणी ज्या ज्या संभव अवस्था आहेत त्या सर्व पुंजस्थिती मध्ये अस्तित्त्वात असतात. पण प्रत्यक्ष तो क्षण आला कि मात्र आपल्याला त्यातली फक्त एकच अवस्था दिसते/अनुभवता येते.

**क्वांटम मेकॅनिक्स** हा भौतिकशास्त्रातील एक मूलभूत सिद्धांत आहे,  जो अणू आणि उपआण्विक कणांच्या प्रमाणात निसर्गाच्या भौतिक गुणधर्मांचे वर्णन करतो. क्वांटम रसायनशास्त्र, क्वांटम फील्ड सिद्धांत, क्वांटम माहिती विज्ञान, क्वांटम तंत्रज्ञानासह सर्व क्वांटम भौतिकशास्त्राचा पाया आहे.

शास्त्रीय भौतिकशास्त्र, क्वांटम मेकॅनिक्सच्या आगमनापूर्वी अस्तित्त्वात असलेल्या सिद्धांतांचा संग्रह, निसर्गाच्या अनेक पैलूंचे सामान्य (मॅक्रोस्कोपिक) स्केलवर वर्णन करते, परंतु लहान (अणु आणि उपपरमाणू) स्केलवर त्यांचे वर्णन करण्यासाठी ते पुरेसे नाही. शास्त्रीय भौतिकशास्त्रातील बहुतेक सिद्धांत मोठ्या (मॅक्रोस्कोपिक) स्केलवर वैध अंदाज म्हणून क्वांटम मेकॅनिक्समधून काढले जाऊ शकतात.

क्वांटम मेकॅनिक्स हे शास्त्रीय भौतिकशास्त्रापेक्षा वेगळे आहे की ऊर्जा, संवेग, कोनीय संवेग आणि बद्ध प्रणालीचे इतर प्रमाण स्वतंत्र मूल्यांपुरते मर्यादित आहेत (परिमाणीकरण), वस्तूंमध्ये कण आणि लहरी (तरंग-कण द्वैत) दोन्हीची वैशिष्ट्ये आहेत आणि मर्यादा आहेत. प्रारंभिक परिस्थितींचा संपूर्ण संच (अनिश्चितता तत्त्व) दिल्यास, भौतिक प्रमाणाचे मूल्य त्याच्या मोजमापाच्या आधी किती अचूकपणे वर्तवले जाऊ शकते.

शास्त्रीय भौतिकशास्त्राशी समेट होऊ न शकणाऱ्या निरीक्षणांचे स्पष्टीकरण देण्यासाठी हळूहळू क्वांटम मेकॅनिक्सची निर्मिती झाली, जसे की मॅक्स प्लँकने 1900 मध्ये ब्लॅक-बॉडी रेडिएशन समस्येचे निराकरण केले आणि अल्बर्ट आइनस्टाइनच्या 1905च्या पेपरमधील ऊर्जा आणि वारंवारता यांच्यातील पत्रव्यवहार ज्याने फोटोइलेक्ट्रिक प्रभाव स्पष्ट केला. सूक्ष्म घटना समजून घेण्याच्या या सुरुवातीच्या प्रयत्नांमुळे, ज्याला आता "जुना क्वांटम सिद्धांत" म्हणून ओळखले जाते, नील्स बोहर, एर्विन श्रोडिंगर, वर्नर हायझेनबर्ग, मॅक्स बॉर्न आणि इतरांनी 1920च्या मध्यात क्वांटम मेकॅनिक्सचा पूर्ण विकास केला. आधुनिक सिद्धांत विविध विशेष विकसित गणितीय औपचारिकतेमध्ये तयार केला जातो. त्यापैकी एकामध्ये, वेव्ह फंक्शन नावाचे गणितीय अस्तित्त्व, संभाव्यतेच्या विपुलतेच्या रूपात, कणाची ऊर्जा, गती आणि इतर भौतिक गुणधर्मांचे कोणते मोजमाप मिळवू शकतात याबद्दल माहिती प्रदान करते. 

## संदर्भ
भोर

**भोर** हे पुणे जिल्ह्यातील एक भोर तालुक्याचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे. म्हाळवडी हे गाव पुणे जिल्हा मुख्यालय येथून 55 किमी अंतरावर असून भोर पासून 5 किमी अंतरावर असलेले म्हाळवडी हे गाव अभ्यासाचे गाव म्हणुन संपूर्ण महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे 
तसेच या गावात बिनविरोध निवडणूक, बाहेरील व्यक्तींना जागा विकत घेण्यास निर्बंध यामुळे म्हाळवडी गावचे तालुक्यात आघाडीचे गाव म्हणुन नाव घेतले जाते
भोर चे आराध्य दैवत खिळोबा देवाचे मंदिर म्हाळवडी गावातील डोंगरात आहे

## भौगोलिक माहिती
  भोर हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्याच्या पुणे जिल्ह्यातील एक तालुका आहे. भोर हे शहर सह्याद्री पर्वत रांगांच्या मध्ये वसलेले आहे येथे भाटघर धरण आहे तसेच रोहिडा किल्ला,राजगड किल्ला ही पर्यटन स्थळे भोर जवळच आहेत. ब्रिटिश काळापासून भोर शहराला महत्त्व आहे तसेच ब्रिटिश कालीन व ऐतिहासिक वाडे,वास्तू पाहायला मिळतात. 
  भोर शहराचे कामकाज नगरपरिषद पाहते. पुणे शहरापासून भोर 55 कि.मी अंतरावर आहे.

## इतिहास
भोर हे डेक्कन स्टेट्स एजन्सीच्या अधिपत्याखालील एक संस्थान होते. भोर हे एक राजाची सत्ता असलेले एक जुन्या काळचे संस्थान ्होते. आजही आपणास राजवाडा तसेच संस्थानाच्या अस्तित्वाच्या खाणाखुणा पाहावयास मिळतात. भोर तालुक्यात एकूण 196 गावे असून, सर्व गावाना चहूबाजूंच्या डोंगरांमुळे निसर्गसौन्दर्य लाभले आहे. भोरमध्ये काही चांगल्या शिक्षणसंस्था आहेत.
छत्रपती श्री शिवाजी महाराजांनी स्वराज्य स्थापनेची शप्पथ घेतली तो रायरेश्वर किल्ला देखील भोर मध्येच आहे भोर तालुकयात धुमाळ-देशमुख हे घराणे इतिहासापासून प्रसिद्ध आहे, शिवकाळात धुमाळांचे पुर्वज श्रि.बाबासाहेब डोहर यांना भोरच्या उत्तरेकडे आणि पुर्वेकडे वतन मिळाले होते. पुढे डोहर-देशमुख नावाचे धुमाळ देशमुख रुढ झाले. 
तसेच कान्होजी जेधे, बांदल, गोळे, शिळीमकर, गायकवाड,थोपटे, बोडके, सुर्यवंशी इत्यादी शिवकालीन घराणी प्रसिद्ध आहेत.

## पर्यावरण
वेळवंडी नदीवरील भाटघर धरण येथून जवळ आहे.

## सामाजिक माहिती
## हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा  आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. हिवाळ्यात शीतल वातावरण असते. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १,००० मिमी पर्यंत असते.
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
करवीर

**करवीर** हे महाराष्ट्रातील कोल्हापूर जिल्ह्यातील करवीर तालुक्याचे मुख्य गाव आहे.कोल्हापूरची आंबाबाई (महालक्ष्मी) ही करवीर निवासिनी महालक्ष्मी म्हणून प्रसिद्ध आहे.

करवीर तालुका
वर्ग:कोल्हापूर जिल्ह्यातील गावे
कागल

**कागल** हे महाराष्ट्रातील कोल्हापूर  जिल्ह्यातील कागल तालुक्याचे मुख्य गाव आहे. महाराष्ट्र व कर्नाटकच्या सीमेवरील गाव आहे.ही राजर्षी शाहू महाराज यांची जन्मभूमी आहे. गोपाळ कृष्ण गोखले यांनी आपले प्राथमिक शिक्षण घेतले. कागल आनंद यादव यांचे जन्मगाव आहे.तसेच बाळासाहेब खर्डेकर व गुणा कागलकर हे येथे वास्तव्यास होते.कागल हे अलिकडे राजकारणाचे विद्यापीठ आहे. जिल्ह्याच्या राजकारणावर प्रभाव टाकणाऱ्या प्रमुख नेत्यांमध्ये या तालुक्यातील बऱ्याच नेत्यांचा समावेश होतो.तसेच कागलच्या गैबी पीरसाहेब दर्ग्याचा उरूस खूप मोठा असतो

## व्यवसाय आणि उद्योग 
कागल येथे श्री छत्रपती शाहू सहकारी साखर कारखाना आहे. तसेच येथे पंचतारांकीत एम.आय.डी.सी. आहे.

## प्रेक्षणीय स्थळे
* जयसिंगराव तलाव
* राम मंदिर

वर्ग:कागल तालुका
वर्ग:कोल्हापूर जिल्ह्यातील शहरे
वर्ग:कागल तालुक्यातील गावे
मे ३०

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### पंधरावे शतक 
* १४३१ - फ्रांसच्या रुआ शहरात जोन ऑफ आर्कला जाळून मृत्युदंड.
### सोळावे शतक 
* १५३९ - स्पेनचा शोधक व कॉॅंकिस्तादोर हर्नान्दो दि सोटो ६०० सैनिक घेउन फ्लोरिडात उतरला.
* १५७४ - हेन्री तिसरा फ्रांसच्या राजेपदी.
### सतरावे शतक 
* १६३५ - प्रागचा तह.
### एकोणिसावे शतक 
* १८०६ - अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष अँड्र्यू जॅक्सनने द्वंद्वयुद्धात एका व्यक्तीस ठार मारले. त्या माणसाने जॅक्सनच्या पत्नीवर व्यभिचाराचा आरोप केला होता.
* १८१४ - पॅरिसचा पहिला तह - नेपोलियन बोनापार्टला एल्बा येथे हद्दपारीची शिक्षा.
* १८५४ - अमेरिकेच्या नेब्रास्का व कॅन्सस प्रांतांची रचना.
* १८७६ - ओस्मानी सम्राट अब्दुल अझीझ विरुद्ध उठाव. मुरात पाचव्याने सत्ता हाती घेतली.
* १८८३ - न्यू यॉर्कचा ब्रुकलिन ब्रिज पडणार असल्याची अफवा. चेंगराचेंगरीत १२ ठार.

### विसावे शतक 
* १९१३ - पहिले बाल्कन युद्ध - लंडनमध्ये तह. आल्बेनियाचे राष्ट्र अस्तित्वात.
* १९२२ - वॉशिंग्टन डी.सी.त लिंकन मेमोरियल खुले.
* १९४१ - दुसरे महायुद्ध - जर्मनीने क्रीट जिंकले.
* १९४२ - दुसरे महायुद्ध - युनायटेड किंग्डमच्या १,००० विमानांनी जर्मनीच्या कोलोन शहरावर तुफान बॉम्बफेक केली.
* १९४८ - अमेरिकेच्या ओरेगॉन राज्यातील कोलंबिया नदीची संरक्षक भिंत तुटली. व्हॅनपोर्ट शहर काही मिनिटांत उद्ध्वस्त.
* १९६७ - नायजेरियाच्या बियाफ्रा राज्याने विभक्त होण्याचे ठरविल्यावर यादवी सुरू झाली
* १९७१ - मरिनर ९चे प्रक्षेपण.
* १९७२ - इस्रायेलची राजधानी तेल अवीवमध्ये जॅपनीझ रेड आर्मीने लॉड विमानतळावर २४ व्यक्तींना ठार व ७८ ईतरांना जखमी केले.
* १९९८ - अफगाणिस्तानमध्ये रिश्टर मापनपद्धतीनुसार ६.६ तीव्रतेचा भूकंप. ५,००० ठार.

### एकविसावे शतक 
## जन्म 
* १०१० - रेनझॉॅंग, चिनी सम्राट.
* १६७२ - पीटर द ग्रेट, रशियाचा झार.
* १८७९ - कॉलिन ब्लाइथ, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १८९५ - मॉरिस टेट, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९०९ - जॉर्ज हेडली, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९४९ - बॉब विलिस, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९८० - देवेन्द्र बार्नहार्ट, अमेरिकन संगीतकार.

## मृत्यू 
* १२५२ - फर्डिनांड तिसरा, कॅस्टिलचा राजा.
* १४३१ - जोन ऑफ आर्क.
* १५७४ - चार्ल्स नववा, फ्रांसचा राजा.
* १५७६ - हरादा नाओमासा, जपानी सामुराई.
* १७४४ - अलेक्झांडर पोप, इंग्लिश लेखक.
* १७७८ - व्होल्तेर, फ्रेंच लेखक व तत्त्वज्ञानी.
* १९१२ - विल्बर राइट, विमानाच्या संशोधक राइट बंधूंपैकी एक.
* १९४१ - *प्रजाधिपोक* तथा राम सातवा, थायलंडचा राजा.
*  १९५० - देवदत्त रामकृष्ण भांडारकर, प्राच्यविद्या संशोधक.
* १९६० - बोरिस पास्तरनाक, रशियन लेखक.
* १९६१ - रफायेल लिओनिदास त्रुहियो, डॉमिनिकन प्रजासत्ताकचा हुकुमशहा.
* १९६८ - सावळाराम लक्ष्मण हळदणकर, मराठी चित्रकार.
* १९८१ - झिया उर रहमान, बांगलादेशी राष्ट्राध्यक्ष.

## प्रतिवार्षिक पालन 
## बाह्य दुवे 
मे २८ - मे २९ - **मे ३०** - मे ३१ -  जून १ (मे महिना)
भारतीय तंत्रज्ञान संस्था

**भारतीय तंत्रज्ञान संस्था ** (इंग्रजी indian Institutes of Technology; संक्षेप: आय.आय.टी.) ह्या भारत देशामधील स्वायत्त शिक्षण संस्था आहेत. भारत सरकारच्या अखत्यारीत असलेल्या आय.आय.टी. देशातील सर्वोत्कृष्ट शैक्षणिक संस्था मानल्या जातात. आजच्या घडीला देशात एकूण २३ आय.आय.टी. कार्यरत आहेत.

आय.आय.टी.च्या पदवी अभ्यासक्रमामध्ये प्रवेश मिळवण्यासाठी १२वी पास झालेल्या विद्यार्थ्यांना जॉइंट एंट्रन्स एक्झॅमिनेशन ही परीक्षा द्यावी लागते. पदव्युत्तर कार्यक्रमात प्रवेश मिळवण्यासाठी उत्सुक विद्द्यार्थ्यांना ग्रॅज्युएट ॲप्टिट्यूड टेस्ट इन इंजिनियरिंग (गेट) ही परीक्षा द्यावी लागते.

भारतात पहिल्यांदा १९५१ साली पश्चिम बंगालमध्ये खडगपूर येथे भारतीय तंत्रज्ञान संस्थेची स्थापना करण्यात आली. त्यानंतर मुंबई (१९५८), चेन्नई, कानपूर (१९५९), दिल्ली (१९६३) येथे आणि १९९४ साली गुवाहाटी येथेही आयआयटी उघडण्यात आली. २००१ मध्ये रूडकी विद्यापीठाला आयआयटीचा दर्जा देण्यात आला. २००८-०९ दरम्यान गांधीनगर, जोधपूर, हैदराबाद, इंदोर, पाटणा, भुवनेश्वर, रोपड आणि मंडी याठिकाणी आठ नवीन आयआयटी उघडण्यात आल्या. तेव्हाच बनारस हिंदू विद्यापीठाच्या तंत्रज्ञान संस्थेला भारतीय तंत्रज्ञान संस्थेचा दर्जा देण्यात आला. २०१५-१६ मध्ये तिरुपती, पालक्काड, भिलाई, गोवा, जम्मू आणि धारवाड येथे सहा नवीन आयआयटींची स्थापना करण्यात आली, तसेच आयएसएम धनबादलाही हा दर्जा देण्यात आला.

## इतिहास 
१९४६ साली व्हाइसरॉयच्या कार्यकारी परिषेदेचे सदस्य सर जोगिंदर सिंग यांनी एक समिती नेमली. 
युद्धानंतरच्या काळात औद्योगिक विकासासाठी "उच्च तांत्रिक संस्था" स्थापन करण्याचा विचार हे त्या समितीचे काम होते. नलीनी रंजन सरकार यांच्या अध्यक्षतेखाली त्या २२ सदस्य असलेल्या समितीने अशा प्रकारच्या संस्था भारताच्या वेगवेगळ्या भागात स्थापन कराव्यात अशी शिफारस केली.

पहीली भारतीय तंत्रज्ञान संस्था ही खडगपूरमधल्या हिजली प्रतिबंध शिबिराच्या जागेवर मे १९५० मध्ये उघडण्यात आली. १९५१ मध्ये याठिकाणी पहील्या भारतीय तंत्रज्ञान संस्थेची स्थापना झाली. १५ सप्टेंबर १९५६ रोजी भारतीय संसदेने भारतीय तंत्रज्ञान संस्था (खडगपूर) कायद्यानुसार तिला राष्ट्रीय महत्त्वाची संस्था म्हणून जाहीर केलं. १९५६ साली आयआयटी खडगपूरच्या पहिल्या पदवीदान समारंभात भारताचे पहिले पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू आपल्या भाषणात म्हणाले:

सरकार समितीच्या शिफारशीनुसार मुंबई, चेन्नई, कानपूर आणि दिल्ली येथे चार नवीन आयआयटी उघडण्यात आल्या. नवीन आयआयटीच्या स्थापनेसाठी भारतीय तंत्रज्ञान संस्था कायद्यात सुधारणा करण्यात आल्या. आसाम राज्यात झालेल्या विद्यार्थी चळवळीमुळे राजीव गांधी यांनी आसाममध्ये गुवाहाटी येथे नवीन आयआयटीची घोषणा केली. भारताचे सर्वात जुने अभियांत्रिकी महाविद्यालय असलेल्या रूडकी विद्यापीठाला २००१ साली आयआयटीचा दर्जा देण्यात आला.

## भारतीय तंत्रज्ञान संस्थांची यादी
## बाह्य दुवे
* आय.आय.टी. काउन्सिल
गडहिंग्लज

गडहिंग्लज महाराष्ट्र राज्याच्या दक्षिण-पश्चिम कोल्हापूर् जिल्ह्यात एक शहर आहे. हे हिरण्यकेशी नदीच्या काठावर वसलेले आहे. ते गडहिंग्लज तालुक्याचे मुख्यालय आणि कोल्हापूर जिल्ह्यातील गडहिंग्लज  उपविभागाचे मुख्यालय आहे. हे एका नगरपालिका परिषदेने संचालित केले जाते. कोल्हापूर जिल्ह्यात वेगाने वाढत असलेले शहर तिसऱ्या क्रमांकावर असून, 2011च्या लोकसंख्येच्या तुलनेत ही संख्या 80,000 इतकी आहे.

## भूगोल 
गडहिंग्लज हे हिरण्यकेशी नदीच्या काठावर वसलेले आहे, जे आंबोली घाट पर्वतरांगांमध्ये उगम पावते. हा महाराष्ट्र आणि कर्नाटकच्या सीमेवर स्थित तालुका शहर आहे आणि महाराष्ट्र राज्य महामार्ग 134 वर आहे. गडहिंग्लजला दक्षिण कोल्हापूरचे मुख्यालय किंवा कोल्हापूर जिल्ह्याचे उपक्षेत्र असे म्हणले जाते कारण हा दक्षिण कोल्हापूरचा सर्वात मोठा शहर आहे. आणि जिल्ह्यासाठी पर्याप्त क्षेत्र आणि लोकसंख्या आहे. शहराची सरासरी उंची 623 मीटर (2,044 फूट) आहे.

## इतिहास 
जरी गडहिंग्लजच्या स्थापनेची अचूक तारीख माहित नाही, तरी जुन्या ग्रंथांना ते परत किमान १५०० ए.डी. 
हिरण्यकेशी नदीच्या काठाजवळील गडहिंग्लज हे एक लहानसे गाव होते. 1887 पर्यंत, जेव्हा गडहिंग्लज नगरपरिषदेची स्थापना झाली, तेव्हा ते एका छोट्या गावातून वेगाने एक हलणारे शहर बनले. त्यावेळेस शहराचे अधिकृत नाव हिंग्लज होते. 1960 आणि 1970च्या दशकात तो एका शहरात परावर्तित झाला आणि त्याचे स्थानिक शासन देखील सी-क्लास नगरपालिका परिषदेपासून ते बी-क्लास नगरपालिका परिषद 1970च्या दशकात गडहिंग्लज शुगर फैक्ट्रीची स्थापना अप्पासाहेब नलावडे यांनी केली होती आणि अशाप्रकारे ते दोन्ही शहरांच्या औद्योगिक व शेती विकासामध्ये योगदान देत होते. 2000 सालापासून लोकसंख्या आणि आर्थिक भरभराट दिसत आहे, आणि तिची लोकसंख्या तिप्पट झाली आहे, त्यामुळे महाराष्ट्र आणि भारतातील सर्वात वेगाने वाढणारी शहरे बनले आहे. या काळात गडहिंग्लज यांनी व्यापार, व्यवसाय, आर्थिक व रिअल इस्टेट क्षेत्रातील ही वाढ दाखवली.

## हे सुद्धा पहा
* हिंगलजा देवी

गडहिंग्लज तालुका
वर्ग:कोल्हापूर जिल्ह्यातील शहरे
वर्ग:महाराष्ट्रातील शहरे
जून ५

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### पहिले शतक 
* ७० - रोमन सेनापती टायटसच्या सैन्याने जेरुसलेमची फळी फोडली व शहरात घुसले.
### चौदावे शतक 
* १३०५ - क्लेमेंट पाचवा पोपपदी.
### एकोणिसावे शतक 
* १८३२ - पॅरिसमध्ये विद्यार्थ्यांचा उठाव.
* १८४९ - डेन्मार्कने नवीन संविधान अंगिकारले व संवैधानिक राजेशाही कायम केली.
* १८६४ - अमेरिकन यादवी युद्ध-पीडमॉंटची लढाई - दक्षिणेचा पराभव.

### विसावे शतक 
* १९०० - दुसरे बोअर युद्ध - ब्रिटिश सैन्याने प्रिटोरिया जिंकले.
* १९०७ - स्वामीनारायण पंथाची स्थापना.
* १९१५ - डेन्मार्कमध्ये स्त्रीयांना मतदानाचा हक्क.
* १९१७ - पहिले महायुद्ध - अमेरिकेत सक्तीची सैन्यभरती सुरू.
* १९२४ - अर्न्स्ट अलेक्झांडरसनने पहिला फॅक्स संदेश स्वतःच्या वडिलांना पाठवला.
* १९३३ - अमेरिकेने गोल्ड स्टॅन्डर्ड रद्द केले.
* १९४४ - दुसरे महायुद्ध - रॉयल एर फोर्सने नॉर्मंडीवर तुफान बॉम्बफेक केली.
* १९४६ - शिकागोच्या लासाल हॉटेलमध्ये आग. ६१ ठार.
* १९५९ - सिंगापुरमध्ये सर्वप्रथम सरकारची स्थापना.
* १९७५ - सहा दिवसांच्या युद्धानंतर सुएझ कालवा पुन्हा खुला.
* १९७७ - सेशेल्समध्ये उठाव.
* १९८४ - अमृतसरच्या सुवर्ण मंदिरात लपून बसलेल्या अतिरेक्यांचा बीमोड करण्यासाठी भारतीय पंतप्रधान इंदिरा गांधीने मंदिरावर हल्ला करण्याचा आदेश दिला.
* १९८९ - चीनची राजधानी बिजींगच्या तियेनआनमेन चौकातील चळवळीदरम्यान एका अज्ञात निःशस्त्र व्यक्तीने रणगाड्यासमोर उभे राहून रणगाडा थांबवला. हे छायाचित्र या चळवळीचा मानबिंदू ठरले.
### एकविसावे शतक 
* २०१३ - चीनच्या जिलिन प्रांतातील मिशाझी गावात असलेल्या कुक्कुटमांस तयार करण्याच्या कारखान्यात आग लागून ११९ कामगार ठार. ६० जखमी.

## जन्म 
* १७७१ - अर्नेस्ट पहिला, हॅनोव्हरचा राजा.
* १८५० - पॅट गॅरेट, अमेरिकेच्या न्यू मेक्सिको राज्यातील पोलीस अधिकारी.
* १८७८ - पांचो व्हिया, मेक्सिकोचा क्रांतीकारी.
* १८७९ - नारायण मल्हार जोशी, भारतातील संघटित कामगार चळवळीचे जनक.
* १९०० - डेनिस गॅबॉर, हंगेरीयन-ब्रिटिश भौतिकशास्त्रज्ञ व नोबेल पारितोषिक विजेता.
* १९१२ - एरिक हॉलिस, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९१६ - सिड बार्न्स, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९३९ - ज्यो क्लार्क, कॅनडाचा १६वा पंतप्रधान.
* १९४५ - अंबर रॉय, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९५० - हरिश्चंद्र माधव बिराजदार, मराठी पहिलवानी कुस्तीगीर.
* १९७४ - मर्व्हिन डिलन, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू 
* १०१७ - सांजो, जपानी सम्राट.
* १३१६ - लुई दहावा, फ्रांसचा राजा.
* १९१६ - लॉर्ड होरेशियो किचनर, ब्रिटिश फील्ड मार्शल, भारताचा व्हाईसरॉय.
* १९७३ - माधव सदाशिव गोळवलकर, भारतीय हिंदुराष्ट्रवादी, राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे दुसरे सरसंघचालक.
* १९८७ - ग. ह. खरे, भारतीय इतिहासतज्ञ.
* २००४ - रोनाल्ड रेगन, अमेरिकेचा राष्ट्राध्यक्ष.
* २०१६ - एलिनॉर झेलियट, अमेरिकन लेखिका आणि इतिहासकार.
* २०२३ - गुफी पेंटल, हिंदी दूरचित्रवाहिनी व हिंदी चित्रपट अभिनेते

## प्रतिवार्षिक पालन 
* जागतिक पर्यावरण दिन
* संविधान दिन - डेन्मार्क.
* मुक्ती दिन - सेशेल्स.

## बाह्य दुवे 
----
जून ३ - जून ४ - **जून ५** - जून ६ -  जून ७ (जून महिना)
जून ३

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### चौथे शतक 
* ३५० - नेपोटियानसने रोममध्ये घुसून स्वतःला सम्राट घोषित केले.
### अकरावे शतक 
* १०९८ - पहिली क्रुसेड - आठ महिने चाललेल्या वेढ्यानंतर क्रुसेडरांनी ॲंटियोक शहर जिंकले.
### सोळावे शतक 
* १५३९ - एर्नान्दो दि सोतोने फ्लोरिडा स्पेनचा भाग असल्याचे जाहीर केले.
### सतरावे शतक 
* १६६५ - जेम्स स्टुअर्टने नेदरलॅंड्सच्या आरमाराला हरवले.
### एकोणिसावे शतक 
* १८६४ - अमेरिकन यादवी युद्ध - कोल्ड हार्बरची लढाई.
* १८८९ - कॅनेडियन पॅसिफिक रेल्वेने कॅनडाचे दोन्ही तीर जोडले.
### विसावे शतक 
* १९३७ - ड्यूक ऑफ विन्डसर व वॉली सिम्पसनचे लग्न.
* १९४० - डंकर्कची लढाई - जर्मनीचा विजय. दोस्त सैन्याने पळ काढला.
* १९४३ - झूट सुट दंगे - लॉस एंजेल्स नेव्हल रिझर्व आर्मरीतील ६० लोकांच्या टोळक्याने हिस्पॅनिक दिसणाऱ्या लोकांना बडवून काढले.
* १९६२ - एर फ्रांसचे बोईंग ७०७ प्रकारचे विमान पॅरिसहून निघताना कोसळले. १३० ठार.
* १९६३ - नॉर्थवेस्ट एरलाइन्सचे डी.सी. ७ प्रकारचे विमान ब्रिटिश कोलंबियाच्या किनाऱ्याजवळ कोसळले. १०१ ठार.
* १९६८ - अँडी वॉरहोल वर खूनी हल्ला.
* १९६९ - व्हियेतनामजवळ ऑस्ट्रेलियाची विमानवाहू नौका एच.एम.ए.एस. मेलबॉर्न व अमेरिकेची विनाशिका यु.एस.एस. फ्रँक ई. एव्हान्सची टक्कर. एव्हान्सचे दोन तुकडे झाले.
* १९७३ - सोवियेत संघाचेचे टी.यु. १४४ प्रकारचे विमान फ्रांसमध्ये गुसेनव्हिल जवळ कोसळले. १४ ठार.
* १९७९ - मेक्सिकोच्या अखातात इहटॉक १ या खनिज तेलाच्या विहिरीला आग लागली. ६,००,००० टन तेल समुद्रात पसरले.
* १९८४ - ऑपरेशन ब्ल्यु स्टार - भारतीय सैन्याने आत घुसलेल्या अतिरक्यांना हुसकावण्यासाठी अमृतसरच्या सुवर्णमंदिरावर हल्ला चढवला.
* १९८९ - थ्येनआनमन चौकात सात आठवडे तळ ठोकलेल्या प्रदर्शकांना घालवण्यासाठी चीनने लश्कर पाठवले.
* १९९१ - जपानमधील माउंट उंझेन ज्वालामुखीचा उद्रेक. ४३ पत्रकार व संशोधकांचा मृत्यू.
* १९९८ - जर्मनीमध्ये आय.सी.ई रेल्वेगाडी रुळांवरून घसरली. १०१ ठार.

### एकविसावे शतक 
* २००६ - सर्बिया आणि मॉंटेनिग्रोचे विघटन. मॉंटेनिग्रोला स्वातंत्र्य.

## जन्म 
* १८९० - बाबूराव पेंटर, प्रसिद्ध चित्रपट निर्माता, दिग्दर्शक, चित्रकार आणि शिल्पकार कलामहर्षी.
* १८९० - खान अब्दुल गफारखान, *सरहद्द गांधी*.
* १९३० - जॉर्ज फर्नांडिस भारतीय पत्रकार आणि राजकारणी पद्मा विभूषण 

## मृत्यू 
* १९७७ - आर्चिबाल्ड विवियन हिल, नोबेल पारितोषिक विजेता ब्रिटिश जीवरसायनशास्त्रज्ञ.
* २००० - डॉ. आर.एस. अय्यंगार, महाराष्ट्र रिमोट सेन्सिंग ऍप्लिकेशन सेंटरचे संचालक.
* २०१० - अजय सरपोतदार, मराठी चित्रपटनिर्माते, दिग्दर्शक.

## प्रतिवार्षिक पालन 
## बाह्य दुवे 
जून १ - जून २ - **जून ३** - जून ४ -  जून ५ (जून महिना)
जून २

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### पाचवे शतक 
* ४५५ - व्हॅन्डाल टोळ्यांनी रोम लुटले.
### सहावे शतक 
* ५७६ - बेनेडिक्ट पहिला पोपपदी.
### सातवे शतक 
* ६५७ - संत युजीन पहिला पोपपदी.
### सतरावे शतक 
* १६१५ - रुआचे रिकोले धर्मप्रसारक कॅनडात क्वुबेक सिटी येथे पोचले.
### अठरावे शतक 
* १७७४ - ब्रिटिश सैनिकांना अमेरिकेतील वसाहतीत कोणाच्याही घरात कधीही शिरायची मुभा.
### एकोणिसावे शतक 
* १८०० - कॅनडातील न्यू फाऊंडलंड प्रांतात जगातील सर्वप्रथम कांजिण्याची लस देण्यात आली.
* १८९६ - गुग्लियेमो मार्कोनीला रेडियोसाठी पेटंट बहाल.
* १८९७ - आपल्या मृत्यूचे वृत्त वर्तमानपत्रात वाचून मार्क ट्वेनने न्यू यॉर्क टाईम्सला सांगितले - *माझ्या मृत्यूचे वृत्त ही अतिशयोक्ती आहे.*
### विसावे शतक 
* १९०९ - आल्फ्रेड डीकिन तिसऱ्यांदा ऑस्ट्रेलियाच्या पंतप्रधानपदी.
* १९२४ - देशाच्या हद्दीत राहणाऱ्या अमेरिकेतील मूळ रहिवाशांना अमेरिकेचे नागरिकत्व बहाल केले गेले.
* १९४६ - राजा उंबेर्तो दुसऱ्याला हटवून इटलीने राजेशाही संपवली व स्वतःला प्रजासत्ताक घोषित केले.
* १९५३ - इंग्लंडमध्ये राणी एलिझाबेथ दुसरीला राज्याभिषेक.
* १९६५ - व्हियेतनाम युद्ध - ऑस्ट्रेलियाचे सैनिक दक्षिण व्हियेतनाममध्ये उतरले.
* १९८५ - खुनी लिओनार्ड लेकला सॅन फ्रॅन्सिस्को येथे दुकानातून वस्तु चोरल्याबद्दल अटक.
* १९९५ - बॉस्नियाने अमेरिकेचे लढाऊ विमान पाडले.
* १९९९ - भूतानमध्ये दूरचित्रवाणी प्रसारण सुरू.
### एकविसावे शतक 
* २००३ - मंगळ ग्रहाचा अधिक अभ्यास करण्यासाठी मार्स एक्सप्रेस प्रोब हे उपकरण अवकाशयानाद्वारे सोडण्यात आले.
* २०२३ - ओडिशाच्या बालासोर शहराजवळ झालेल्या भीषण रेल्वे अपघातात ३०० व्यक्ती मृत्युमुखी.

## जन्म 
* १३२८ - मुराकामी, जपानी सम्राट.
* १५३५ - पोप लिओ अकरावा.
* १७३१ - मार्था वॉशिंग्टन, अमेरिकेचा प्रथम राष्ट्राध्यक्ष जॉर्ज वॉशिंग्टनची पत्नी.
* १८३५ - पोप पायस दहावा.
* १८६५ - जॉर्ज लोहमन, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९०७ - विष्णू विनायक बोकील, मराठी नाटककार, लेखक.
* १९३० - पीट कॉन्राड, अमेरिकन अंतराळवीर.
* १९४० - कॉन्स्टन्टाईन दुसरा, ग्रीसचा राजा.
* १९४३ - ईलया राजा, भारतीय संगीतकार.
* १९६५ - स्टीव वॉ, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९६५ - मार्क वॉ, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९७४ - गाटा काम्स्की, अमेरिकन बुद्धिबळ खेळाडू.

## मृत्यू 
* १७९५ - राणी अहिल्याबाई होळकर.
* १८८२ - ज्युसेप्पे गॅरिबाल्डी, इटलीचा क्रांतिकारक.
* १९५८ - कर्ट आल्टर, जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ व नोबेल पारितोषिक विजेता
* १९८२ - फझल इलाही चौधरी, पाकिस्तानी राजकारणी.
* १९८४ - नाना पळशीकर, भारतीय अभिनेता
* १९८८ -  राज कपूर, भारतीय अभिनेता, चित्रपट निर्माता व दिग्दर्शक.

## प्रतिवार्षिक पालन 
## बाह्य दुवे
मे ३१ - जून १ - **जून २** - जून ३ -  जून ४ (जून महिना)
जून ७

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### अकरावे शतक 
* १०९९ - पहिली क्रुसेड - जेरुसलेमचा वेढा सुरू.
### पंधरावे शतक 
* १४९४ - तोर्देसियासचा तह - स्पेन व पोर्तुगालने नव्या जगाची आपसात वाटणी करून घेतली.
### सतरावे शतक 
* १६९२ - वेस्ट ईंडीझमधील पोर्ट रॉयल, जमैका येथे तीव्र भूकंप. अवघ्या ३ मिनिटांत १,६०० ठार, ३,००० जखमी.
### एकोणिसावे शतक 
* १८३२ - कॅनडात आलेल्या आयरिश नागरिकांच्या द्वारे कॉलेराचा प्रादुर्भाव सुरू झाला. ६,००० मृत्यूमुखी.
* १८६२ - अमेरिका व युनायटेड किंग्डमने गुलामांच्या व्यापार बंद करण्याचा निर्णय घेतला.
* १८६३ - फ्रेंच सैन्याने मेक्सिको सिटी जिंकले.
* १८६६ - आयरिश वंशाच्या १,८०० लुटारूंनी कॅनडात धुमाकुळ घातला. यानंतर केनेडियन सैन्याने त्यांना परत अमेरिकेत पळवून लावले.

### विसावे शतक 
* १९०५ - नॉर्वेने स्वीडनशी असलेला संघराज्याचा करार विसर्जित केला.
* १९१७ - पहिले महायुद्ध - मेसेन येथे दोस्त राष्ट्रांच्या सैन्याने पेरलेल्या सुरूंगांच्या स्फोटात १०,००० जर्मन सैनिक मृत्यूमुखी.
* १९३८ - डी.सी.४ प्रकारच्या विमानाचे प्रथम उड्डाण.
* १९४० - नॉर्वेचा राजा हाकोन सातव्याने देशातून पळ काढला.
* १९४२ - दुसरे महायुद्ध - जपानचे सैनिक एल्युशियन द्वीपसमूहातील अट्टु व किस्का बेटांवर उतरले.
* १९४४ - दुसरे महायुद्ध - नॉर्मंडीत जर्मन सैन्याने कॅनडाच्या २३ युद्धबंद्यांना ठार मारले.
* १९४५ - नॉर्वेचा राजा हाकोन सातवा देशात परतला.
* १९४८ - चेकोस्लोव्हेकियात राष्ट्राध्यक्ष एडव्हार्ड बेनेसने कम्युनिस्ट दबावाखाली राजीनामा दिला.
* १९६५ - अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाने परिणित दांपत्याने गर्भनिरोधक साधने वापरणे कायदेशीर ठरवले.
* १९८१ - इस्रायेलने इराकची ओसिराक परमाणु भट्टी नष्ट केली.
* १९८९ - सुरिनामची राजधानी पारामारिबो येथे डी.सी.८ प्रकारचे विमान कोसळले. १६८ ठार.
* १९९१ - फिलिपाईन्समधल्या माउंट पिनाटुबो ज्वालामुखीचा उद्रेक.
### एकविसावे शतक 
* २००१ - युनायटेड किंग्डममधील निवडणुकांत टोनी ब्लेरच्या नेतृत्वाखाली लेबर पार्टीला मोठे बहुमत.
* २००४ - शिरोमणी अकाली दल (लॉॅंगोवाल) या राजकीय पक्षाची स्थापना.

## जन्म 
* १७६१ - जॉन रेनी, स्कॉटिश अभियंता.
* १८३७ - अलोइस हिटलर, एडॉल्फ हिटलरचे वडील.
* १९२८ - जेम्स आयव्हरी, अमेरिकन चित्रपट दिग्दर्शक.
* १९२९ - जॉन टर्नर, कॅनडाचा सतरावा पंतप्रधान.
* १९४५ - वुल्फगॅंग श्युसेल, ऑस्ट्रियाचा चान्सेलर.
* १९५७ - नील रॅडफोर्ड, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९५८ - प्रिन्स, अमेरिकन संगीतकार.
* १९६४ - ग्रेम लॅबरूय, श्रीलंकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९७४ - महेश भूपती, भारतीय टेनिस खेळाडू.
* १९८१ - ऍना कुर्निकोव्हा, रशियन टेनिस खेळाडू.
* १९८१ - अमृता राव, मराठी चित्रपट अभिनेत्री.

## मृत्यू 
* १३२९ - रॉबर्ट द ब्रुस, स्कॉटलंडचा राजा.
* १३५८ - अशिकागा तकाउजी, जपानी शोगन.
* १८२१ - ट्युडोर व्ह्लादिमिरेस्कु, रोमेनियाचा क्रांतीकारी.
* १८४० - फ्रेडेरिक विल्यम तिसरा, प्रशियाचा राजा.
* १९५४ - ऍलन ट्युरिंग ब्रिटिश गणितज्ञ व संगणकशास्त्रज्ञ.
* १९७८ - रोनाल्ड जॉर्ज व्रेफोर्ड नॉरिश, ब्रिटिश रसायनशास्त्रज्ञ व नोबेल पारितोषिक विजेता.
* १९९२ - डॉ. स. ग. मालशे, मराठी वाङ्मयाचे अभ्यासक आणि संशोधक.
* १९९८ - शशिकांत नार्वेकर, गोमंतक मराठी अकादमीचे अध्यक्ष.
* २००२ - बी. डी. जत्ती, भारतीय उपराष्ट्रपती.

## प्रतिवार्षिक पालन 
* सेत्ते ज्युन्यो - माल्टा.

## बाह्य दुवे
----
जून ५ - जून ६ - **जून ७** - जून ८ -  जून ९ (जून महिना)