के.एम. करिअप्पा

फील्ड मार्शल **कोदंडेरा मदप्पा करिअप्पा** तथा **के.एम्. करिअप्पा** (२८ जानेवारी, १८९९:कूर्ग - १५ मे, १९९३:बेंगलुरु) हे एक भारतीय लष्करी अधिकारी आणि मुत्सद्दी होते, ज्यांनी भारतीय भूदलाचे पहिले भारताचे लष्करप्रमुख (कमांडर इन चीफ) म्हणून काम पाहिले. १९४७ च्या भारत-पाक युद्धा दरम्यान त्यांनी पश्चिम आघाडीवर भारतीय सैन्याचे नेतृत्व केले. १९४९ मध्ये त्यांची भारतीय भूदलाचे कमांडर-इन-चीफ म्हणून नियुक्ती झाली. भारतीय भूदलात पंचतारांकित 'फील्ड मार्शल' पद भूषवणाऱ्या केवळ दोन अधिकाऱ्यांपैकी ते एक आहेत; दुसरे अधिकारी फील्ड मार्शल सॅम माणेकशा हे होत.

त्यांची देदीप्यमान लष्करी कारकीर्द जवळपास तीन दशकांच्या काळातील होती. कोडागू येथील मडिकेरी येथे जन्मलेले करिअप्पा, पहिले महायुद्ध संपल्यानंतर लगेचच ब्रिटीश भारतीय सैन्यात दाखल झाले आणि त्यांची '२/८८ कार्नॅटिक इन्फंट्री'मध्ये तात्पुरते फर्स्ट लेफ्टनंट म्हणून नियुक्ती झाली. कारकिर्दीच्या सुरुवातीला त्यांची अनेक रेजिमेंटमध्ये बदली झाली, त्यानंतर ते '१/७ रजपूत' (७ वी राजपूत रेजिमेंट) मध्ये स्थिरावले, जी त्यांची कायमस्वरूपी रेजिमेंट बनली.
क्वेटा येथील 'स्टाफ कॉलेज'मध्ये प्रवेश घेणारे ते पहिले भारतीय लष्करी अधिकारी होते. तसेच, 'चीफ ऑफ स्टाफ' म्हणून कमान सांभाळणारे ते पहिले भारतीय होते आणि कँबर्ली येथील 'इम्पीरियल डिफेन्स कॉलेज'मध्ये प्रशिक्षणासाठी निवडल्या गेलेल्या पहिल्या दोन भारतीयांपैकी ते एक होते. त्यांनी विविध युनिट्स, कमांड मुख्यालय (HQ) आणि नवी दिल्लीतील जनरल मुख्यालय येथे विविध पदांवर सेवा बजावली. भारतीय भूदलाचे कमांडर-इन-चीफ म्हणून पदभार स्वीकारण्यापूर्वी, करिअप्पा यांनी भारतीय लष्कराच्या पूर्व आणि पश्चिम कमांडचे कमांडर म्हणून काम पाहिले होते.

## बालपण आणि शिक्षण 
करिअप्पा यांचा जन्म २८ जानेवारी १८९९ रोजी कुर्ग प्रांतातील (सध्याचा कोडागू जिल्हा, कर्नाटक) शनिवारसंथे येथे एका शेतकरी कुटुंबात झाला. त्यांचे कुटुंब कोडवा समुदायातील होते. त्यांचे वडील मडप्पा हे महसूल विभागात कार्यरत होते. चार मुले आणि दोन मुली असलेल्या या कुटुंबात करिअप्पा हे दुसरे अपत्य होते.
नातेवाईकांमध्ये ते "चिम्मा" या नावाने ओळखले जात. १९१७ मध्ये मडिकेरी येथील सेंट्रल हायस्कूलमधून शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, पुढील शिक्षणासाठी त्यांनी चेन्नई येथील प्रेसिडेन्सी कॉलेजमध्ये प्रवेश घेतला. महाविद्यालयात असताना त्यांना समजले की भारतीयांची सैन्यात भरती केली जात आहे आणि त्यांना भारतातच प्रशिक्षण दिले जाणार आहे. एक सैनिक म्हणून सेवा बजावण्याची इच्छा असल्याने त्यांनी या प्रशिक्षणासाठी अर्ज केला. एकूण ७० अर्जदारांपैकी, इंदूर येथील डेली कॅडेट कॉलेजमध्ये प्रवेश मिळालेल्या ४२ उमेदवारांमध्ये करिअप्पा यांचा समावेश होता. प्रशिक्षणाच्या सर्व पैलूंमध्ये त्यांनी उत्तम गुण मिळवले आणि ते त्यांच्या वर्गात सातव्या क्रमांकाने उत्तीर्ण झाले.

## वैयक्तिक जीवन 
करिअप्पा यांचा विवाह मार्च १९३७ मध्ये सिकंदराबाद येथे एका वन अधिकाऱ्याची कन्या मुथू माचिया यांच्याशी झाला. त्यांचे वैयक्तिक जीवन सुरुवातीला सुखी होते, मात्र कालांतराने विचारांमधील तफावत आणि व्यावसायिक व्यस्ततेमुळे त्यांच्या वैवाहिक जीवनात अडचणी निर्माण झाल्या. सप्टेंबर १९४५ मध्ये हे दांपत्य अधिकृत घटस्फोटाशिवाय वेगळे झाले. त्यानंतर तीन वर्षांनी मुथू यांचा एका अपघातात मृत्यू झाला.

करिअप्पा आणि मुथू यांना एक मुलगा आणि एक मुलगी होती. त्यांचा मुलगा, के. सी. करिअप्पा यांचा जन्म ४ जानेवारी १९३८ रोजी झाला, तर कन्या नलिनी यांचा जन्म २३ फेब्रुवारी १९४८ रोजी झाला. त्यांचे चिरंजीव "नंदा" या नावाने ओळखले जात; त्यांनी भारतीय हवाई दलात प्रवेश केला आणि ते एअर मार्शल या पदापर्यंत पोहोचले.
त्यांची बहीण बोल्लाव्वा यांचा मुलगा, लेफ्टनंट जनरल बिद्दंडा चेंगप्पा नंदा यांनीही भारतीय भूदलात उल्लेखनीय कारकीर्द घडवली आणि ते नॉर्दर्न कमांडचे जीओसी-इन-चीफ म्हणून निवृत्त झाले.
करिअप्पा हे सत्य साई बाबा यांचे परमभक्त होते आणि आशीर्वादासाठी ते नियमितपणे त्यांना भेटत असत. तसेच ते स्वामी शिवानंद सरस्वती यांचे अनुयायी होते.

## पदोन्नतीचा तपशील 
## पुरस्कार आणि पदके  
## संदर्भ 
वर्ग:भारताचे लष्करप्रमुख
वर्ग:फील्ड मार्शल
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील मृत्यू
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख