open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
जागतिक मधुमेह दिवस

मधुमेह या आजाराबद्दल जनजागृती करण्यासाठी **१४ नोव्हेंबर** हा दिवस **जागतिक मधुमेह दिवस** म्हणून जगभरामध्ये साजरा केला जातो.

आंतरराष्ट्रीय मधुमेह प्राधिकरण (International Diabetes Federation, IOF) या संस्थेद्वारे १९९१ मध्ये ही संकल्पना राबवण्यात आली. १९२२ मध्ये चार्ल्स बेस्ट (Charles Best) यांसोबत सर फ्रेडरिख बँटिंग (Sir Frederick Banting) यांनी इन्शुलीनचा शोध लावला. सर बँटिंग यांच्या शंभराव्या जन्मदिनादिवशी जागतिक मधुमेह दिवस या उपक्रमाची सुरुवात करण्यात आली.

नीलवलय (Blue circle) हे जागतिक मधुमेह दिवसाचे संबोधचिन्ह (Logo) म्हणून ठरवण्यात आले. मधुमेह या आजाराविरुद्ध सामाजिक मोहिमेमध्ये सर्वांनी एकत्रितपणे सहभागी होणे, या संदेशाचे हे चिन्ह द्योतक आहे.

मधुमेह हा चयापचयसंबंधित विकार आहे. हा चिरकालीन आजार आहे म्हणजेच हळूहळू विकसित होतो. यामध्ये रक्तातील शर्करेमध्ये आवश्यकतेपेक्षा अधिक वाढ दिसून येते.

मधुमेह प्रकार-१ हा प्रामुख्याने अल्पवयीन (Juvenile) गटातील व्यक्तींमध्ये दिसून येतो. यामध्ये इन्शुलीनच्या उत्पादनात घट दिसून येते. प्रकार-१ हा प्रतिबंधात्मक नाही, परंतु अंतःक्षेपणाद्वारे त्याचे ‍नियंत्रण करता येते. तर मधुमेह प्रकार-२ मध्ये स्वादुपिंडाद्वारे तयार झालेले इन्शुलीन शरीरातील पेशींद्वारे योग्य प्रमाणात वापरले जात नाही. दीर्घकालीन मधुमेहामुळे अंधत्व, वृक्क निष्क्रियता, हृदय विकार असे आजार उद्भवण्याची शक्यता असते. संतुलित आहार, नियमित शारीरिक व्यायाम, नियंत्रित वजन आणि धूम्रपान निषेध यांद्वारे मधुमेह या आजाराला प्रतिबंध घालता येतो.

जागतिक मधुमेह दिवसाचा प्रसार करण्यासाठी सार्वजनिक कार्यक्रम आणि मधुमेह तपासणी शिबिर यांचे आयोजन केले जाते. तसेच विविध शैक्षणिक उपक्रम राबवले जातात. निळ्या रंगाचे कपडे परिधान करून मिरवणूक किंवा सामूहिक व्यायामांचे आयोजन केले जाते. जागतिक मधुमेह दिवसानिमित्त रूपरेखा (Theme) आखल्या जातात, त्यांपैकी काही महत्त्वाच्या रूपरेखा पुढीलप्रमाणे : सुरक्षित भविष्य : मधुमेहसंबंधी शिक्षण आणि प्रतिबंध (२०१३); आरोग्यपूर्ण आहार (२०१५); स्त्रिया आणि मधुमेह : आरोग्यपूर्ण भविष्य, आपला अधिकार (२०१७); कुटुंब आणि मधुमेह (२०१८-१९). आंतरराष्ट्रीय मधुमेह प्राधिकरणाने २०२० सालाकरिता ‘परिचारिका आणि मधुमेह’ (Nurses make the difference) ही रूपरेखा ठरवली आहे. यानुसार मधुमेहग्रस्त व्यक्तींच्या देखभालीमध्ये परिचारिकांच्या (Nurse) भूमिकेबद्दल जागृती करण्यात येणार आहे.

वर्ग:मधुमेह
वर्ग:जागतिक दिवस
गोराडू

**गोराडू** (इं.: व्हाइट यॅम, ग्रेटर यॅम लॅ.: डायॉस्कोरिया ॲलाटा) हा कोनफळाचा एक प्रकार आहे. याची वेल सुमारे १५ मीटर उंच वाढणारी असून वर्षायू (एक वर्ष जगणाऱ्या) प्रकारची असते.

डायोस्कोरिया अलाटा हे या वनस्पतीचे वैज्ञानिक नाव आहे जे या वनस्पतीशी संबंधित आहे. डायोस्कोरेसी कुटुंब. इंग्रजीमध्ये याला पर्पल याम, ग्रेटर याम, गयाना ॲरोरूट, टेन-मंथ्स याम, वॉटर याम, व्हाईट याम, विंग्ड याम किंवा फक्त याम म्हणतात. याला 
अनवधानाने मटाळू असे देखील म्हणतात. याची वेल एका हंगामात उत्पादन घेतल्यानंतर मरते; पुढील वर्षी जमिनीतील कंदातून नवीन कोंब परत वाढतो. त्याच्या देठावर लहान गडद जांभळ्या रंगाचे कंद आणि भूगर्भात मोठा तपकिरी कंद वाढतो. दोन्ही कंद मातीत लावल्यास त्यापासून नवीन वेली उगवतात. तसेच हे दोन्ही प्रकारचे कंद खाण्यायोग्य असतात. ते शिजवून खाल्ले जातात. या वेलीची कोणत्याही प्रकारची विशेष काळजी घेण्याची आवश्यकता पडत नाही.

## लागवड 
लागवड मेच्या दुसऱ्या पंधरवड्यात किंवा जूनच्या सुरुवातीला करतात. बेण्यासाठी मागील सालच्या उत्पादनापैकी पोसलेली निरोगी ग्रंथिल मुळे वापरतात. त्यांचे १००–१५० ग्रॅ. वजनाचे प्रत्येकी दोन डोळे असलेले तुकडे ७५ × ७५ सेंमी. किंवा ९० × ९० सेंमी. अंतरावर ओळीत प्रत्येक जागी एक याप्रमाणे १० सेंमी. खोल लावतात. हेक्टरी १,२५०–१,५०० किग्रॅ. बेणे लागते. आले-हळदीमधील मिश्रपीक १·५–३ मी. अंतरावर लावतात. त्याकरिता बेणे ४००–४८० किग्रॅ. लागते. लावलेल्या बेण्यातून निघालेले एकदोन जोमदार वेल ३० सेंमी. इतके वाढले की, त्यांच्याजवळ उंच बांबू पुरून आधार देतात. हेक्टरी ६०–७५ किग्रॅ. नायट्रोजन दोन समान हप्त्यांनी देतात. पहिला हप्ता लागणीनंतर एक महिन्याने आणि दुसरा पहिल्यानंतर एक महिन्याने देतात. आवश्यकतेप्रमाणे निंदणी करतात व पाणी देतात. मिश्रपिकाला मुख्य पिकाला दिलेल्या मशागतीचा व खतपाण्याचा फायदा मिळतो. 

लागवडीपासून ६-७ महिन्यांत ग्रंथिल मुळे तयार होतात. त्यावेळी वेलावरील जुनी पाने पिवळी पडून गळू लागतात, वेलाच्या बुंध्याभोवतालची जमीन भेगाळते. वेल थोडेसे सुकल्यावर बुंध्याजवळची माती खणून ग्रंथिल मुळे न दुखवता काढून घेतात. प्रत्येक वेलापासून एक दोन मोठी ग्रंथिल मुळे मिळतात. योग्य प्रकारे तयार होण्यापूर्वीच खणून काढल्यास साठवणीत ती टिकत नाहीत. ग्रंथिल मुळे काढल्याबरोबर विकतात किंवा थंड कोरड्या जागेत साठवितात. 

सामान्यतः गुजरातमधील पिकापासून हेक्टरी १५,०००–१७,००० किग्रॅ. उत्पन्न मिळते. मिश्रपिकापासून हेक्टरी ७,०००– ८,००० किग्रॅ. उत्पन्न येते. 

गोराडूवर महत्त्वाचे कीटक उपद्रव आणि रोग नाहीत.

## विविध भाषेतील नावे 
* हिंदी: चुपरी आलू, खमालू, 
* कन्नड: टेंगुगेनासु, हेगेनासु, 
* मल्याळम: कासिल, कवुट्टू,
* तमिळ: कास्तान कासिल,
* इंग्रजी: ग्रेटर याम, एशियाटिक याम 

## हे सुद्धा पहा 
* वाराही कंद
* मटारू

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:औषधी वनस्पती
वर्ग:कंदमुळे
वर्ग:मराठी विश्वकोशातून कॉपीपेस्ट मजकूर
वर्ग:वेली
फेलोनी गर्ल्स

फेलोनी गर्ल्स ही एक अमेरिकन ना-नफा संस्था आहे जी महिला उद्योजकांना त्यांचा व्यवसाय सुरू करण्यास मदत करते. एनजीओ ची स्थापना केली होती ऑस्टिन, डॉमिनिका शारदा आणि रशिदा मॉर्गन या २०१५ मध्ये स्टारर आणि २०१९ मध्ये कारण पुरस्कारासाठी कामाच्या आकांक्षाद्वारे पुनर्रचना करण्यात आली.

## इतिहास 
२०१३ मध्ये महाविद्यालयीन मोहिमेत फेलोनी गर्ल्सची सुरुवात करण्यात आली होती. नंतर स्टार ऑस्टिनवर, डॉमिनिका शारदा यांनी ना-नफा संस्थेची स्थापना केली. २०१५ मध्ये, रशिदा मॉर्गन यांनी हातमिळवणी केली आणि तीन महिला जोडीने इतर महिला उद्योजकांना मदत करण्यास सुरुवात केली ज्यांना स्टिचिंग व्यवसाय, स्वयंपाक, नेल आर्ट आणि इतर यासारखे छोटे व्यवसाय सुरू करायचे होते. या उपक्रमामुळे महिलांचे सक्षमीकरण झाले आणि स्थापनेच्या १ वर्षात २४५ नोकऱ्या निर्माण झाल्या.

## समाजकार्य 
फेलोनी गर्ल्सच्या मिशनचा मुख्य भाग हा आहे की प्रत्येक व्यक्ती, त्याच्या भूतकाळाची पर्वा न करता, भरभराटीची संधी मिळवण्यास पात्र आहे. तुरुंगवास आणि सुटकेच्या सामायिक अनुभवातून उद्भवलेल्या, स्टार, डॉमिनिका आणि रशिदा यांनी एकत्र येऊन त्यांच्या भूतकाळातील चुकांच्या मर्यादा ओलांडून एक चळवळ सुरू केली आहे.

फेलोनी हेअर, फेलोनी लॅशेस आणि फेलोनी लिप ग्लॉस यांसारख्या संबंधित उपक्रमांद्वारे - फेलोनी गर्ल्स उत्पादने प्रदान करण्याबरोबरच ते सक्षमीकरण आणि समर्थनासाठी एक व्यासपीठ देखील प्रदान करतात. त्यांनी मोठ्या प्रमाणावर तुरुंगवासाबद्दल जागरूकता वाढवण्याची मोहीम सुरू केली आणि त्यांच्या व्यवसायाच्या प्रत्येक पैलूमध्ये स्टिरियोटाइप नष्ट केले. २०२१ मध्ये त्यांनी तुरुंगवासातून समाजात संक्रमण करणाऱ्या व्यक्तींना मदत करण्यासाठी पुनर्प्रवेश घरे स्थापन करण्याच्या दिशेने काम केले. २०२२ मध्ये त्यांनी जस्टिस फॉर चेंज नावाचे कॅम्पेन सुरू केले, जिथे त्यांनी १००० महिला उद्योजकांना पाठिंबा दिला आणि मदत केली ज्यांना न्याय आणि आर्थिक अभावाने ग्रासले होते.

## पुरस्कार 
* चेंज पुरस्कारासाठी (२०१८)
* एस्पायर वर्क फॉर कॉज अवॉर्ड्स (२०१९)

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
अधिकृत संकेतस्थळ
अँड्रु बेल

## अँड्रू बेल  (२७ मार्च १७५२–२७ जानेवारी १८३२) 
विख्यात स्कॉटिश शिक्षणतज्ज्ञ व भारतीय सहाध्यायी शिक्षणपद्धतीचा प्रवर्तक. त्यांचा जन्म सेंट अँड्रूज (स्कॉटलंड) येथे झाला. त्यांच्या जन्मगावीच त्यांचे शालेय शिक्षण झाले. त्यांचे उच्च शिक्षण सेंट अँड्रूज विद्यापीठात झाले. पदवीधर झाल्यानंतर त्यांनी १७७४ ते १७८१ या काळात अमेरिकेतील व्हर्जिनिया वसाहतीत खासगी शिक्षक म्हणून काम केले. स्कॉटलंडला परतल्यावर त्यांनी अँग्लिकन चर्चचा धर्मोपदेशक (Clergyman) म्हणून दीक्षा घेतली. फेब्रुवारी १७८७ मध्ये ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या लष्कराबरोबर ते धर्मोपदेशक म्हणून भारतात आले. १७८९ मध्ये मद्रास (चेन्नई) येथील यूरोपीय सैनिकांच्या अनाथ मुलांसाठी असलेल्या शाळेत अधीक्षक म्हणून त्यांची नेमणूक झाली. या शाळेत त्यांनी जो नवा प्रयोग केला, तो ‘वर्गनायक शिक्षणपद्धती’ किंवा ‘सहाध्यायी शिक्षणपद्धती (Monetary Education System)’ या नावाने ओळखला जातो. वर्गातील हुशार मुलांना प्राथमिक स्वरूपाचे पाठ शिकवून त्यांच्याकडूनच सदर पाठ इतर विद्यार्थ्यांना शिकवण्याची सोय या पद्धतीत होती. प्रशिक्षित शिक्षकांच्या अभावी विद्यार्थ्यांची मोठी संख्या असलेल्या वर्गांना शिकविणे या पद्धतीमुळे शक्य झाले. मद्रासमधील एका स्थानिक शाळेतील मुले धुळपाटीवरील अक्षरे गिरवीत असलेली पाहून त्यांना आपल्या या प्रयोगाची कल्पना सुचली.

बेल हे १७९१ मध्ये लंडनला परतले. त्यानंतर त्यांनी १७९७ मध्ये मद्रास येथील शिक्षणपद्धतीवर आधारलेले *अ‍ॅन एक्सपेरिमेंट इन एज्युकेशन* नावाचे पुस्तक प्रकाशित केले. बेल यांच्या पद्धतीत काही फेरफार करून क्वेकर पंथीय जोसेफ लॅंकेस्टर यांनी त्या धर्तीवर इंग्लंडमध्ये बऱ्याच शाळा स्थापन केल्या. त्यामुळे ‘बेल-लॅंकेस्टर शिक्षणपद्धत’ या संयुक्त नावाने ही पद्धत ओळखली जाऊ लागली. पुढे बेल यांना डॉर्सेट शहराच्या परिसरात तशा पद्धतीच्या शाळा सुरू करण्याचे काम देण्यात आले. विद्यार्थ्यांना शारीरिक शिक्षा देऊ नये, शाळेतील कृतिशील अध्यययाने त्यांचा हसतखेळत विकास साधावा, असे त्यांचे मत होते. बेल यांची ही शिक्षणपद्धती कमी खर्चाची, गरिबांच्या मुलांना परवडणारी व एकूण तत्कालीन पुरोगामी वातावरणाशी जुळणारी होती. या शिक्षणपद्धतीच्या प्रसारार्थ बेल यांनी १८१६ मध्ये परदेशगमनही केले. इंग्लंडमध्ये बेल यांच्या वर्गनायक शिक्षणपद्धतिचा बराच प्रसार होऊन तेथे या पद्धतीचा अवलंब सुमारे १२ हजार शाळांतून करण्यात आला होता व त्यातून सुमारे १० लक्ष मुले शिकत होती. बेल यांनी आपले सबंध आयुष्य शिक्षणप्रसारासाठी वेचले.

बेल यांचे चेल्टनहॅम येथे निधन झाले. त्यांनी आपल्या मृत्यूच्या वेळी स्कॉटीश शैक्षणिक प्रकल्पाकरीता मोठ्याप्रमाणात निधी दिला. तसेच सेंट अँड्रूज शाळेची रचना करणे, एडनबर्ग विद्यापीठ आणि  सेंट अँड्रूज विद्यापीठात शिक्षणातील चेअर प्राध्यापकाची स्थापना केली.
शेरिडन काउंटी विमानतळ

**शेरिडन काउंटी विमानतळ**  अमेरिकेच्या वायोमिंग राज्यातील शेरिडन काउंटी मधील एक विमानतळ आहे. हा विमानतळ शेरिडन शहराच्या नैऋत्येस दोन मैल अंतरावर आहे. 

येथून डेन्व्हरला प्रवासी विमान सेवा आहे.  

## विमानकंपन्या आणि गंतव्यस्थाने 
## संदर्भ 
वर्ग:अमेरिकेतील विमानतळ
वर्ग:शेरिडन काउंटी (वायोमिंग)
इंग्लंड लायन्स क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२३-२४

इंग्लड लायन्स क्रिकेट संघाने जानेवारी आणि फेब्रुवारी २०२४ मध्ये भारत अ क्रिकेट संघ बरोबर खेळण्यासाठी भारताचा दौरा केला. या दौऱ्यात तीन प्रथम श्रेणी सामन्यांचा समावेश होता. ही मालिका वरिष्ठ संघांमधील कसोटी मालिकेसह ओव्हरलॅप झाली. डिसेंबर २०२३ मध्ये, इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड (ईसीबी) ने दौऱ्यासाठीचे सामने निश्चित केले, सर्व सामने  येथे होणार आहेत.

## खेळाडू 
२३ जानेवारी २०२४ रोजी, रिंकू सिंगला दुसऱ्या चार दिवसीय सामन्यासाठी भारत ‘अ’ संघात समाविष्ट करण्यात आले.

## सराव सामना
## प्रथम श्रेणी मालिका
### पहिली अनधिकृत कसोटी
### दुसरी अनधिकृत कसोटी
### तिसरी अनधिकृत कसोटी
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे
*ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ

वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट
२०२३-२४
वर्ग: पुरुष क्रिकेट
बॅझबॉल

**बॅझबॉल** हा एक अनौपचारिक शब्द आहे जो ईएसपीएन क्रिकइन्फो यूकेचे संपादक अँड्र्यू मिलर यांनी २०२२ च्या इंग्रजी क्रिकेट हंगामात, कसोटी सामन्यांमध्ये इंग्लंड क्रिकेट संघाच्या खेळण्याच्या शैलीचा संदर्भ देत आहे. मे २०२२ मध्ये इंग्लिश क्रिकेटचे व्यवस्थापकीय संचालक रॉब की यांनी ब्रेंडन मॅक्कुलम (ज्यांचे टोपणनाव बॅझ आहे) यांची कसोटी मुख्य प्रशिक्षक आणि बेन स्टोक्स यांची कसोटी कर्णधार म्हणून नियुक्ती केल्यानंतर ती विकसित करण्यात आली. ऑक्टोबर 2023 मध्ये, याने लॉरेन्स बूथ आणि निक हॉल्ट यांचे पुस्तक - बॅझबॉल: द इनसाइड स्टोरी ऑफ अ टेस्ट क्रिकेट रिव्होल्युशन - तयार केले.

## संदर्भ 
वर्ग: पुरुष क्रिकेट
वर्ग:क्रिकेट
वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट
सौरभ कुमार

**सौरभ कुमार** (जन्म १ मे १९९३) हा एक भारतीय क्रिकेट खेळाडू आहे जो उत्तर प्रदेशकडून खेळतो.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
उदय भगवान

**उदय भगवान** (जन्म ३० नोव्हेंबर २००१) हा कॅनेडियन क्रिकेट खेळाडू आहे. तो प्रामुख्याने गोलंदाज म्हणून खेळतो.

## संदर्भ 
वर्ग: क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
२०२४ हाँग काँग तिरंगी मालिका

**२०२४ हाँगकाँग त्रि-राष्ट्रीय मालिका** ही एक ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा होती जी मार्च २०२४ मध्ये हाँग काँगमध्ये खेळली गेली. हाँग काँग, नेपाळ आणि पापुआ न्यू गिनी हे सहभागी संघ होते.

ही स्पर्धा एकाच राऊंड रॉबिन स्वरूपात खेळवली गेली. गट टप्प्यातील अव्वल दोन संघ अंतिम फेरीत पोहोचले, तर शेवटचा संघ हाँगकाँग अ विरुद्ध तिसऱ्या स्थानासाठी खेळला. सर्व सामने मिशन रोड मैदान येथे खेळले गेले.

यजमानांना नेपाळविरुद्धचा सामना पावसामुळे निकाल न मिळाल्याने अंतिम फेरीत प्रवेश करण्यात अपयशी ठरले आणि पापुआ न्यू गिनीकडून त्यांचा १० गडी राखून पराभव झाला. हाँगकाँगने तिसऱ्या स्थानाच्या प्ले-ऑफमध्ये हाँगकाँग अ संघाचा ७० धावांनी पराभव केला. पापुआ न्यू गिनीने फायनलमध्ये नेपाळचा ८६ धावांनी पराभव केला.

## खेळाडू
## फ्रेंडशिप कप
हाँग काँग आणि नेपाळ यांनी ९ मार्च २०२४ रोजी फ्रेंडशिप कपसाठी ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय सामना खेळला, जो क्रिकेट हाँग काँग, चीन आणि नेपाळ क्रिकेट असोसिएशन यांच्यातील संबंधांचा उत्सव साजरा करत होता.

### एकमेव टी२०आ
## राउंड-रॉबिन
### गुण सारणी
स्रोत:ईएसपीएन क्रिकइन्फो अंतिम सामन्यासाठी पात्र

### फिक्स्चर
----

----

## तिसरे स्थान प्ले-ऑफ
## अंतिम सामना
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे
* ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ (फ्रेंडशिप कप)
* ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ (त्रिदेशीय मालिका)

वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट
वर्ग: पुरुष क्रिकेट
वर्ग:हाँग काँगमधील क्रिकेट
नेपाळ क्रिकेट असोसिएशन

**क्रिकेट असोसिएशन ऑफ नेपाळ** (**सीएएन**) ही नेपाळमधील क्रिकेटची अधिकृत प्रशासकीय संस्था आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:देशानुसार क्रिकेट संघटना
वर्ग:नेपाळमधील क्रिकेट
आकाश चांद

**आकाश चंद** (जन्म १८ डिसेंबर २००४) हा नेपाळी क्रिकेट खेळाडू आहे, जो नेपाळच्या राष्ट्रीय संघासाठी गोलंदाज म्हणून खेळतो.

## संदर्भ 
वर्ग:नेपाळचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:नेपाळचे टी२० क्रिकेट खेळाडू
प्रधानमंत्री किसान योजना

**पीएम किसान योजना संपूर्ण माहिती**

**प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी योजना (पीएम किसान)** ही भारतातील शेतकऱ्यांसाठी कल्याणकारी योजना आहे. या योजनेअंतर्गत, 2 हेक्टरपर्यंत जमीन असलेल्या शेतकऱ्यांना दरवर्षी ₹6000/- आर्थिक मदत दिली जाते. ही रक्कम तीन हप्त्यांमध्ये ₹2000/- च्या हप्त्यांमध्ये दिली जाते.

**योजनेचे उद्दिष्ट:**

* शेतकऱ्यांच्या आर्थिक स्थितीमध्ये सुधारणा करणे.
* शेतीसाठी आवश्यक साधनांची खरेदी करण्यास मदत करणे.
* शेतीला प्रोत्साहन देणे.

**योजनेची पात्रता:**

* शेतकरी भारताचा नागरिक असणे आवश्यक आहे.
* शेतकऱ्याची 2 हेक्टरपर्यंत जमीन असणे आवश्यक आहे.
* शेतकऱ्याचे नाव aadhar शी लिंक असणे आवश्यक आहे.
* शेतकरी आयकरदाता नसणे आवश्यक आहे.

## **योजनेसाठी अर्ज कसा करावा:**
* पीएम किसान योजनेसाठी अर्ज ऑनलाइन किंवा ऑफलाइन पद्धतीने करता येतो.
* ऑनलाइन अर्ज करण्यासाठी, पीएम किसान योजनेच्या अधिकृत वेबसाइटला भेट द्या.
* ऑफलाइन अर्ज करण्यासाठी, जवळच्या कृषी कार्यालयात संपर्क साधा.

## **आवश्यक कागदपत्रे:**
* आधार कार्ड
* बँक खाते क्रमांक
* भूमी अभिलेख

## **योजनेचे फायदे:**
* शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत मिळते.
* शेतीसाठी आवश्यक साधनांची खरेदी करण्यास मदत होते.
* शेतीला प्रोत्साहन मिळते.

**योजनेचे तोटे:**

* 2 हेक्टरपेक्षा जास्त जमीन असलेल्या शेतकऱ्यांना या योजनेचा लाभ मिळत नाही.
* आयकरदात्यांना या योजनेचा लाभ मिळत नाही.

## **अधिक माहितीसाठी:**
* पीएम किसान योजनेच्या अधिकृत वेबसाइटला भेट द्या: https://pmkisan.gov.in/ 
* जवळच्या कृषी कार्यालयात संपर्क साधा.

**टीप:**

* योजनेशी संबंधित कोणत्याही प्रश्नासाठी, पीएम किसान योजनेच्या हेल्पलाइन नंबरवर संपर्क साधा: 1800-115-5266.
* योजनेसाठी अर्ज करण्यापूर्वी, योजनेच्या पात्रता निकषांची काळजीपूर्वक तपासणी करा.
लोखंडवाला मिनर्व्हा

इवलेसे|
**लोखंडवाला मिनर्व्हा** ही महालक्ष्मी, मुंबई येथील ७८ मजली आणि ३०१ मीटर उंचीची गगनचुंबी इमारत आहे.  २०२४ पर्यंत ही भारतातील सर्वात उंच पूर्ण झालेली इमारत आहे. यात ७८ मजल्यांचे दोन टॉवर्स आहेत, त्यापैकी प्रत्येकामध्ये पार्किंगचे मजले ५ ते १३ पर्यंत आहेत. इमारतीच्या १४व्या ते १९व्या मजल्यावरील जागतिक दर्जाच्या सुविधांसह दोन तिप्पट उंचीचे स्तर आहेत. २०व्या मजल्यावर ओपन-टू-स्काय पोडियम लँडस्केप गार्डन्स आहेत. २० ते २४ मजल्यापर्यंत २ बँक्वेट हॉल आणि २५व्या मजल्यावर सेवा स्तर, २६व्या ते ७६व्या मजल्यापर्यंत निवासी मजले आणि ७६ ते ७८व्या मजल्यावरील दोन पेंटहाऊस आहेत.  

## संदर्भ 
वर्ग:मुंबईमधील इमारती व वास्तू
वर्ल्ड ट्रेड सेंटर (मुंबई)

इवलेसे|
**मुंबई वर्ल्ड ट्रेड सेंटर** ही मुंबईच्या कफ परेड येथील १९७० मध्ये बांधलेली गगनचुंबी इमारत आहे. हे भारतातील पहिले जागतिक व्यापार केंद्र आहे. त्यात एम. विश्वेश्वरैया औद्योगिक संशोधन आणि विकास केंद्र (MVIRDC)  आणि IDBI या दोन टॉवर्सचा समावेश आहे.  MVIRDC ला केंद्र १ म्हणूनही ओळखले जाते. १५५.९ मीटर उंचीची ही इमारत २००९ मध्ये प्लॅनेट गोदरेज (१८१ मीटर) पूर्ण होईपर्यंत जवळपास चार दशके दक्षिण आशियातील सर्वात उंच इमारत होती. शापूरजी पालोनजी ग्रुपने ही इमारत बांधली होती. 

१९९८ मध्ये, बृहन्मुंबई विद्युत पुरवठा आणि परिवहन (BEST) ने वर्ल्ड ट्रेड सेंटरला अंधेरी उपनगराशी जोडणारी वातानुकूलित बस सेवा सुरू केली.  याशिवाय, मुंबई सीएसएमटी ते वर्ल्ड ट्रेड सेंटर दरम्यान २ विशेष बसेसही धावत आहेत. 

## संदर्भ 
वर्ग:मुंबईमधील इमारती व वास्तू
ब्रँडन मॅकमुलेन

**ब्रँडन मॅकमुलेन** (जन्म १८ ऑक्टोबर १९९९) हा दक्षिण आफ्रिकेत जन्मलेला क्रिकेट खेळाडू आहे जो स्कॉटलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून खेळतो.

## संदर्भ 
वर्ग:स्कॉटलंडचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:स्कॉटलंडचे टी२० क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:स्कॉटलंडचे क्रिकेट खेळाडू
लोखंडवाला संकुल

**लोखंडवाला कॉम्प्लेक्स**, ज्याला **लोखंडवाला** म्हणूनही ओळखले जाते, हे मुंबईच्या अंधेरी पश्चिम उपनगरातील एक मोठे अपमार्केट आणि समृद्ध निवासी आणि व्यावसायिक परिसर आहे. हा परिसर&nbsp;अंधेरी स्टेशनपासून अंदाजे ५ किमी आहे. लोखंडवाला हे नाव विकसकाच्या नावावरून आले आहे ज्याची बांधकाम कंपनी लोखंडवाला कन्स्ट्रक्शन्स प्रा. लि. ही आहे. हा भाग शहराच्या मेट्रो सिस्टीमच्या लाइन ६ चा प्रारंभ बिंदू आहे. 

वर्ग:मुंबई
वर्ग:अंधेरी
आयसीसी जागतिक कसोटी विजेतेपद गदा

**आयसीसी जागतिक कसोटी विजेतेपद गदा** हा आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिपच्या विजेत्याला दिला जाणारा पुरस्कार आहे.

या गदेची रचना २००० साली थॉमस लाइट या कंपनीने केली व २०२१मध्ये याची पुनर्रचाना करण्यात आली.

२०२३मध्ये  हा पुरस्कार जिंकला होता.

## संदर्भ
वर्ग:कसोटी क्रिकेट
पॅलेस रॉयल (मुंबई)

इवलेसे|
**पॅलेस रॉयल** ही वरळी, मुंबई येथील बांधकामाधीन  निवासी गगनचुंबी इमारत आहे.   ३२० मीटर उंचीची ही इमारत भारतातील सर्वात उंच इमारत आणि तिसरी सर्वात उंच वास्तू आहे. २०१८ मध्ये इमारतीचे कामकाज पूर्ण झाले. परंतु याचा दर्शनी भाग आणि आतील भाग अद्याप बांधकामाधीन आहे.  

## संदर्भ 
वर्ग:मुंबईमधील इमारती व वास्तू
वर्ग:वरळी
उषा किरण इमारत

**उषा किरण इमारत** ही मुंबई येथील तारदेवच्या परिसरात असलेले एक निवासी संकुल आहे. ८० मीटर उंचीची ही इमारत मुंबईतील पहिली गगनचुंबी इमारत होती. चेन्नईतील एलआयसी बिल्डिंगला मागे टाकून ही देशातील सर्वात उंच इमारत बनली. पुढे १९७० मध्ये दक्षिण मुंबईतील ३५ मजली वर्ल्ड ट्रेड सेंटरने हे स्थान पटकावले.  
 

## संदर्भ 
वर्ग:मुंबईमधील इमारती व वास्तू
वर्ग:ताडदेव
प्लॅनेट गोदरेज

इवलेसे|
**प्लॅनेट गोदरेज** ही महालक्ष्मी, मुंबई येथील निवासी गगनचुंबी इमारत आहे. ही इमारत  भूखंडावर उभारण्यात आली आहे.    टॉवर  उभा आहे आणि येथे ५१ मजले  आहेत. इमारतीमध्ये सुमारे ३०० निवासी अपार्टमेंट आहेत. गगनचुंबी इमारती बांधण्यासाठी एकूण जमिनीपैकी केवळ ५% जमीन वापरली गेली, परिणामी मोकळी जागा मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध झाली. हा प्रकल्प सिंगापूर आधारित डीपी आर्किटेक्ट्सने डिझाइन केला होता. झी बिझनेस द्वारे २००६ चा PINNACLE पुरस्कार  देखील या कामाला देण्यात आला होता.  
चे विहंगम दृश्य]]

## संदर्भ 
वर्ग:मुंबईमधील इमारती व वास्तू
वर्ग:महालक्ष्मी (मुंबई)
बागोर

मध्याश्मयुगीन संस्कृतीच्या अवशेषांसाठी प्रसिद्ध असलेले राजस्थान राज्यातील एक स्थळ. हे भिलवाड्यापासून पश्चिमेस सु. २५ किमी. अंतरावर असून अमेटच्या ईशान्येस कोठडी नदीच्या काठावर वसले आहे. पुणे विद्यापीठातर्फे येथे प्रा. व्ही. एन्. मिश्र यांनी उत्खनन केले. अत्खननात तीन कालखंडांतील वस्त्यांचा पुरावा उपलब्ध झाला. पहिली वस्ती. इ.स.पू.सु.५००० ते २८०० या दरम्यानही होती. त्या वेळी कुडाच्या झोपड्यांत लोक राहत असल्याचे दिसते. तेथील जमीन फरश्यांच्या तुकड्यांची बनविलेली असे. क्षुद्राश्म हत्यारांचा वापर ते करीत. तसेच निरनिराळ्या जनावरांचाही ते उपयोग करीत. ही या कालखंडाची काही वैशिष्ट्ये होत. या काळात मृतांना पूर्व-पश्चिम ठेवून पुरले जाई. इ.स.पू. सु २८०० ते ६००या काळातील दुसऱ्या वस्तीच्या वेळी लोक क्षुद्राश्म हत्यारेच वापरीत परंतु त्याचबरोबर तांब्याच्या वस्तू व कोरून नक्षीकाम केलेली मृत्पात्रेही त्यांच्या वापरात होती, असे आढळले. मृताचे दफन करण्याची पद्धती आधीच्या कालखंडासारखीच राहिली परंतु या काळात मृताबरोबर मृत्पात्रे, तांब्याची हत्यारे व बहुधा अन्नही ठेवले जाई. शेवटची वस्ती इ.स.पू. ६०० ते इ.स. २०० या काळात झाली व ती लोहयुगीन होती. 

वर्ग:महिला संपादनेथॉन- २०२४
वर्ग:महिला संपादनेथॉन
पहाडपूर

**पहाडपूर** हे बांगला देशातील पालकालीन अवशेषांचे एक स्थळ आहे. धर्मपाल राजाने (आठवे-नववे शतक) सोमपूर नावाचे नगर वसविले. पहाडपूरचे अवशेष हे सोमपूरचे असावेत असे मानले जाते.  १९२६–३४ या काळात येथे उत्खनने झाली. त्यांत विटांच्या अनेक चौथऱ्यांवर बांधलेल्या देवळांचे अवशेष मिळाले. येथील एका देवळाची उंची सु. ३० मी. असून देवळाच्या चौथऱ्यावर चारी बाजूंस घडीव वीटकामातील अनेक मूर्ती बसविलेल्या आढळून आल्या.  उपलब्ध मूर्तींत तीन हजार मातीच्या असून सु. साठ दगडी मूर्ती आहेत.त्यांत हिंदू आणि बौद्ध देव-देवतांच्या मूर्ती होत्या. देवळाभोवती विहार होता. त्यात अनेक खोल्या होत्या. याशिवाय बौद्ध देवता तारा हिचे स्वतंत्र मंदिर आणि अनेक लहान स्तूपही मिळाले. अशाच तऱ्हेची चौथऱ्यावर बांधलेली मंदिरे आग्नेय आशियात प्रचलित आहेत.

वर्ग:बांगलादेशचा इतिहास
वर्ग:महिला संपादनेथॉन
तूतनखामेन

ईजिप्तचा अठराव्या वंशातील एक राजा. त्याचे मूळ नाव तूतांखॅतॉन व त्याच्या पत्नीचे नाव आंख्नेस्पॅतॉन. याच्या कारकीर्दीविषयी फारशी माहिती उपलब्ध नाही तथापि त्याच्या थडग्यात सापडलेल्या विविध मूल्यवान वस्तूंमुळे त्याचे नाव इतिहासात अजरामर झाले. वयाच्या सहाव्या वर्षीच आक्नातनने त्याला आपला जावई करून घेतले. म्हणून त्याला आक्नातननंतर वारसाहक्क प्राप्त झाला. वयाच्या ९–१० व्या वर्षी त्याने स्वतःस राज्याभिषेक करून घेऊन ये नावाच्या अमात्याच्या साहाय्याने राज्यकारभाराची व्यवस्था केली. पुढे त्याने आपले लक्ष पॅलेस्टाइन व सिरियाकडे वळविले. आक्नातनच्या धार्मिक धोरणामुळे सुरुवातीस त्याला सामान्य लोक व संपन्न पुरोहित वर्ग यांचे शत्रुत्व पतकरावे लागले. या मुळे प्रथम त्याने आपल्या उभयतांच्या नावांमधील ॲतॉन हा शब्द काढून टाकला आणि त्यांनी अनुक्रमे तूतांखामेन व आंख्नेसॅमन अशी नावे धारण केली. पुढे त्याने राजधानी आकेनातनहून थीब्झला हलविली. नंतर ॲतॉन या देवतेची पूजा बंद करून पूर्वीच्या ॲमन या देवतेची पूजा सर्वत्र सुरू केली. आठ वर्षे राज्य केल्यानंतर अठराव्या वर्षी तूतांखामेन मरण पावला.  त्याचे थडगे लक्सॉरजवळ व्हॅली ऑफ द किंग्ज या नावाने प्रसिद्ध असलेल्या प्रदेशात हौअर्ड कार्टर या पुरातत्त्वज्ञास १९२२ मध्ये सापडले. त्यात पुरातत्त्वीय दृष्ट्या महत्त्वाच्या व मूल्यवान वस्तू आढळल्या. त्यांपैकी बहुतेक वस्तू कैरो येथील वस्तुसंग्रहालयात ठेवल्या आहेत. या थडग्यामुळे ईजिप्तविद्या या विषयात मोलाची भर पडली.

प्रत्यक्ष थडग्याची खोली १६ फेब्रुवारी १९२३ रोजी उघडण्यात आली. या थडग्यात एकूण चार खोल्या व एकमेकींमध्ये ठेवलेल्या तीन शवपेटिका सापडल्या. पहिल्या खोलीत (अंतरालयात) तूतांखामेनच्या रथ, शस्त्रे, रत्नजडित सोन्याचे मढविलेले फर्निचर, कपडे, करंडे वगैरे एकमेकांवर खच्चून रचून ठेवलेल्या वस्तू होत्या. याच खोलीत राजा राणीचे एक चित्र सिंहासनावर मागील बाजूस काढले होते. त्यात तूतांखामेन बसला असून राणी त्याच्या खांद्याला काहीतरी मलम वा सुगंधी द्रव्य चोळीत असल्याचे दाखविले आहे. त्याच्या मागे ॲतॉनची तबकडी असून इतरही काही चित्रे दिसतात. या सर्व वस्तूंतील जडजवाहिऱ्यांनी मढविलेले सोन्याचे सिंहासन अद्वितीय व आकर्षक आहे. दुसऱ्या खोलीत राजाराणीच्या ममी ठेवलेल्या सोन्याच्या शवपेटिका होत्या. त्या सर्व अलंकृत असून सर्वात आतील पेटीत राजाची सोन्याची प्रतिमा आढळली. त्यावर मुकुट, सोन्याची कट्यार, सोन्याची पादत्राणे आणि रत्नजडीत गळपट्टी होती. राजाच्या भालप्रदेशावर फुलांचा गजरा ठेवला होता. तिसऱ्या खोलीत देवतांचे सोन्याचे पुतळे, रत्नाकरिता हस्तिदंती पेट्या आणि राजाराणी यांच्या परलोकाच्या प्रवासासाठी सात वल्ही व नावा ठेवल्या होत्या. चौथ्या खोलीत राजाचे धार्मिक पादपीठ, सुगंधी तेले, उटणी, मद्य व इतर खाद्यपदार्थ तसेच अंत्यसंस्काराच्या वेळी लागणारे प्रथेनुरूप सर्व साहित्य व धर्मग्रंथांतून उल्लेखिलेल्या कृत्यांची नमुनेदार चित्रे दिसतात. याशिवाय या थडग्यात अनेक बारीक सारीक वस्तू आढळल्या. त्यांपैकी राणीच्या केसातील एक चाप वैशिष्ट्यपूर्ण असून तो तत्कालीन ईजिप्शियन कलेची अभिरुची व्यक्त करतो. तूतांखामेनचे थडगे इतर राजांच्या मानाने आकाराने लहान आहे तथापि त्यातील विविध व मूल्यवान वस्तूंमुळे ते जगप्रसिद्ध झाले.

वर्ग:महिला संपादनेथॉन
फोर्ब्स इंडिया

**फोर्ब्स इंडिया** ही फोर्ब्सची भारतीय आवृत्ती आहे, जी रिलायन्स इंडस्ट्रीज लिमिटेडच्या मालकीची मीडिया समूह नेटवर्क १८ द्वारे व्यवस्थापित केली जाते.

२००८ मध्ये स्थापन झाल्यापासून, फोर्ब्स इंडियाने ५०,००० प्रतींचा प्रसार केला आहे आणि टॉपलाइनमध्ये ५० कोटींहून अधिक कमाई केली आहे. हे मासिक पाक्षिक प्रकाशित केले जाते.

## प्रकाशने 
*फोर्ब्स इंडिया* इतर मासिके देखील प्रकाशित करते:
* *ओव्हरड्राइव्ह*, एक भारतीय ऑटोमोटिव्ह मासिक
* *बेटर फोटोग्राफी*, छायाचित्र प्रेमींसाठी एक भारतीय मासिक
* *बेटर इंटिरियर्स*, इंटीरियर डिझाइन प्रकाशन

## संदर्भ 
वर्ग:इंग्लिश नियतकालिके
इंडिया
वर्ग:इ.स. २००८ मधील निर्मिती
अन्नछत्र

**अन्नछत्र** म्हणजे विनामूल्य अन्न मिळण्याचे ठिकाण. धर्मात अन्नदानाचे महत्व नेहमीच  अधिक मानण्यात आले आहे. विशेषतः तीर्थक्षेत्री  अन्नदान केल्याने महत्पुण्य लाभते अशी भावना आहे. या  भावनेने प्रेरित होऊन काही दयाळू  श्रीमंत लोकांनी  तीर्थक्षेत्रांच्या ठिकाणी अन्नछत्रे उघडण्याची व ती व्यवस्थित चालविण्याकरिता कायम स्वरूपाची आर्थिक व्यवस्था ठेवण्याची जुनी प्रथा आहे. अशी अन्नछत्रे काही  ठिकाणी आजही अस्तित्वात आहेत. अलीकडे धार्मिक वृत्ती कमी झाल्यामुळे अन्नछत्रे कमी होत आहेत परंतु भूकंप, महापूर किंवा परचक्र यांमुळे झालेल्या आपद्ग्रस्त व निर्वासित यांच्याकरिता सरकार अगर इतर संस्थांमार्फत अन्नछत्रे आजही उघडली जातात.

अन्नछत्रांचा उपयोग विद्यार्थी, गोरगरीब, संन्यासी, साधू, यात्रेकरू, निराश्रित व इतर गरजू लोकांना नेहमीच होत आला आहे. या दृष्टीने अन्नछत्राची उपयुक्तता मान्य केली, तरी त्यामुळे परावलंबित्व व आळसाची प्रवृत्ती वाढते त्याचप्रमाणे नेहमीच सत्पात्री दान पडेल याचीही निश्चिती नाही.

केवळ भूतदयेने प्रेरित होऊन अन्नदान केल्याने गरीब व निराधार लोकांचा प्रश्न कायमचा सुटणारा नाही त्यांच्यात स्वतःच्या पायावर उभे राहण्याची क्षमता निर्माण करण्याचा प्रयत्न होण्याची जरूरी आहे, असे काही समाजधुरिणांचे मत आहे.
वाक्लाफ सरपींस्की

**वाक्लाफ फ्रान्सिशेक सरपींस्की** ( १४ मार्च, १८८२ - २१ ऑक्टोबर, १९६९) हे एक पोलिश गणितज्ञ होते.  त्यांनी सेट सिद्धांत, संख्या सिद्धांत, कार्यांचा सिद्धांत आणि टोपोलॉजीमध्ये महत्वाचे योगदान दिले. त्यांनी ७०० पेक्षा अधिक शोधनिबंध आणि ५० पुस्तके प्रकाशित केली.

त्याच्या नावावर तीन फ्रॅक्टल्सची नावे आहेत (सरपींस्की त्रिकोण, सरपींस्की कार्पेट आणि सरपींस्की वक्र).

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
*  
* Wacław Sierpiński at the Mathematics Genealogy Project
* 
* 
* 
* Several of Sierpiński's books, Biblioteka Wirtualna Nauki.
* Sierpiński: Fractals, Code Breaking, and a Crater on the Moon
वर्ग:संख्या सिद्धांतवादी
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १८८२ मधील जन्म
वर्ग:पोलिश गणितज्ञ
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रीडिफ.कॉम

**रेडिफ.कॉम** (इंग्रजी मध्ये रीडिफ.कॉम) हे भारतीय बातम्या, माहिती, मनोरंजन आणि शॉपिंग वेब पोर्टल आहे. याची स्थापना १९९६ मध्ये झाली आणि मुख्य प्रवाहातील नवीन मीडिया कंपनी बनणारी ती पहिली भारतीय वेबसाइट होती. रेडिफ चे मुख्यालय मुंबईत असून बंगळूर, नवी दिल्ली आणि न्यू यॉर्क सिटी येथे त्याची कार्यालये आहेत.

२००९ पर्यंत, त्यात ३०० पेक्षा जास्त कर्मचारी होते. हे भारतातील सर्वात जुने वेब पोर्टल आणि ईमेल प्रदात्यांपैकी एक आहे. जेव्हा त्याचे संस्थापक अजित बालकृष्णन यांनी नेटवर रेडिफ लाँच केले तेव्हा देशात इंटरनेट जेमतेम पाच महिने जुने होते आणि एकूण १८,००० वापरकर्ते होते.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील वृत्तसंकेतस्थळे
वर्ग:इ.स. १९९६ मधील निर्मिती
स्कॉट कुगेलाइन

**स्कॉट क्रिस्टोफर कुग्गेलिजन** (जन्म ३ जानेवारी १९९२) हा न्यू झीलंडचा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उत्तरेकडील जिल्ह्यांसाठी प्रथम श्रेणी क्रिकेट खेळतो.

## संदर्भ 
वर्ग:न्यू झीलंडचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:न्यू झीलंडचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:न्यू झीलंडचे टी२० क्रिकेट खेळाडू
मलेशिया क्रिकेट असोसिएशन

**मलेशियन क्रिकेट असोसिएशन** ही मलेशियामधील क्रिकेट खेळाची अधिकृत प्रशासकीय संस्था आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:देशानुसार क्रिकेट
संघटना
बाळ धुरी

**बाळ धुरी** (१९४४ - हयात) हे मराठी रंगभूमीवरील अभिनेते आहेत. त्यांनी मराठी तसेच हिंदी भाषेतील  चित्रपटात काम केले आहे. चित्रपट अभिनेत्री जयश्री गडकर या त्यांच्या पत्नी आहेत. मराठी चित्रपटांमधील त्यांच्या अनेक भूमिकांसाठी आणि रामानंद सागर यांच्या टीव्ही मालिका, *रामायण* मालिकेत त्यांनी दशरथ राजाची, तर त्यांच्या पत्नी जयश्रीने राणी कौसल्या यांची भूमिका केली होती. तेरे मेरे सपने १९९६ या चित्रपटात चंद्रचूड सिंग यांच्या सचिव म्हणून काम केले होते.

धुरी यांचे खरे नाव भैय्युजी असे होते. त्यांना चार भावंडे असून त्यानंतर हे घरातील सर्वात लहान असल्याने त्यांना बाळ असे संबोधले जात असे. शेवटी हेच टोपण नाव कायम झाले. धुरी यांनी मुंबईच्या व्ही.जे.टी.आय. महाविद्यालयातून वस्त्र अभियांत्रिकी (टेक्सटाइल इंजिनिअरिंग) शिक्षण घेतले होते. प्रारंभी त्यांनी नोकरी देखील केली होती. 'पिरामल' गिरणीत त्यांनी नोकरी सुरू केली. तेथे आंतरगिरणी स्पर्धेत त्यांनी मराठी नाटक ‘काचेचा चंद्र’ मध्ये काम केले. अभिनेत्री उषा नाडकर्णी या देखील त्यांच्यासोबत या नाटकात होत्या. सदरील स्पर्धेत त्यांच्या नाटकाचा पहिला क्रमांक तर आलाच, सोबत त्यांना उत्कृष्ट अभिनेत्याचे पारितोषिक देखील मिळाले. मराठी, हिंदी, गुजराती, मारवाडी अशा विविध भाषांतील सत्तर चित्रपटांतूनही त्यांनी विविध भूमिका साकारल्या आहेत. याच सोबत तीस-पस्तीस नाटकां मध्ये त्यांनी काम केले असून एकूण नाटकांचे प्रयोग साडेपाच हजारांहून अधिक झाले आहेत. त्यांनी दूरचित्रवाहिन्यांवरील मालिका आणि काही टेलिफिल्ममध्ये देखील काम केले आहे.

१९७५ साली जयश्री गडकर सोबत त्यांचे लग्न झाले. गडकर या पूर्वीपासूनच मराठी चित्रपसृष्टीत बालकलाकार म्हणून काम करत होत्या. त्यामुळे लग्नानंतर देखील त्यांनी जोडीने विविध चित्रपटात काम केले.

## अभिनय संचिका 
## संदर्भ 
वर्ग:मराठी अभिनेते
वर्ग:हयात व्यक्ती
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:गुजराती चित्रपट अभिनेते
वर्ग:इ.स. १९४४ मधील जन्म
स्कॉटलंड क्रिकेट संघाचा संयुक्त अरब अमिराती दौरा, २०२३-२४

**२०२४ संयुक्त अरब अमिराती त्रि-राष्ट्रीय मालिका** ही २०२३-२०२७ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २ क्रिकेट स्पर्धेची दुसरी फेरी फेब्रुवारी आणि मार्च २०२४ मध्ये युएई मध्ये झाली. त्रिदेशीय मालिका युएई, स्कॉटलंड आणि कॅनडा या पुरुषांच्या राष्ट्रीय संघांनी लढवली होती. सामने एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय (वनडे) सामने खेळले गेले. 

तिरंगी मालिकेनंतर, युएई आणि स्कॉटलंड यांनी तीन सामन्यांची ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय (टी२०आ) मालिका लढवली. स्कॉटलंडने मालिका २-१ ने जिंकली.

## लीग २ मालिका
## संयुक्त अरब अमिराती विरुद्ध स्कॉटलंड टी२०आ मालिका
### खेळाडू
### फिक्स्चर
#### पहिली टी२०आ
#### दुसरी टी२०आ
#### तिसरी टी२०आ
## नोंदी
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे
* ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ (सीडब्ल्यूसीएल२)
* ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ (टी२०आ मालिका)

वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट
२०२३-२४
वर्ग: पुरुष क्रिकेट
अशोक बेंडालम

**डॉ. अशोक प्रकाश बेंडालम** (जन्म:अज्ञात;आंध्र प्रदेश, भारत - हयात) हे एक दंतचिकित्सक व भारतीय राजकारणी आहेत. अशोक हे २०१४ पासून सध्या आंध्र प्रदेश विधानसभेचे सदस्य आहेत. सध्या त्यांची दुसरा कार्यकाळ सुरू आहे.

## पदे
* २०१४-२०१९ : आंध्र प्रदेश विधानसभा सदस्य (पहिला कार्यकाळ)
* २०१९-२०२४ : आंध्र प्रदेश विधानसभा सदस्य (दुसरा कार्यकाळ)
* २०१४-सद्य : आंध्र प्रदेश विधानसभा सदस्य (तिसरा कार्यकाळ)

वर्ग:आंध्र प्रदेशचे आमदार
वर्ग:इच्छापुरमचे आमदार
वर्ग:आंध्र प्रदेशच्या १५व्या विधानसभेचे सदस्य
वर्ग:तेलुगू देशम पक्षातील राजकारणी
वर्ग:आंध्र प्रदेशच्या १४व्या विधानसभेचे सदस्य
विक्रांत गोजमगुंडे

**विक्रांत विक्रम गोजमगुंडे** हे महाराष्ट्रातील लातूर जिल्ह्यातील एक राजकारणी असून ते भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे सदस्य आहेत.
* सन २०१९-२०२२ या कालावधीत त्यांनी ३५ व्या वर्षी लातूर महानगरपालिकेचे महापौर म्हणून काम पाहिले आहे.

## राजकीय कारकीर्द 
* २०१२ - वयाच्या २७ व्या वर्षी लातूर महानगरपालिकेत नगरसेवक म्हणून निवड.
* २०१४ - अध्यक्ष, प्रभाग समिती लातूर महानगरपालिका
* २०१५ - अध्यक्ष, परिवहन समिती लातूर महानगरपालिका
* २०१६ - अध्यक्ष, स्थायी समिती लातूर महानगरपालिका
* २०१७ - लातूर महानगरपालिकेत नगरसेवक म्हणून दुसऱ्यांदा निवड
* २०१९ - महापौर, लातूर महानगरपालिका

## संदर्भ 
वर्ग:लातूरचे महापौर
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आंध्र प्रदेशची पंधरावी विधानसभा

आंध्र प्रदेश राज्याची पंधरावी विधानसभा २०१९ आंध्र प्रदेश विधानसभा निवडणुकीद्वारे ३० मे २०१९ रोजी गठित झाली.

## संख्याबळ
## आमदार
वर्ग:आंध्र प्रदेश विधानसभा
इच्छापुरम विधानसभा मतदारसंघ

**इच्छापुरम विधानसभा मतदारसंघ - १** हा आंध्र प्रदेश राज्य विधानसभेच्या १७५ मतदारसंघांपैकी एक आहे. परिसीमन आदेश, १९५१ नुसार, केलेल्या मतदारसंघाच्या रचनेनुसार, इच्छापुरम मतदारसंघात श्रीकाकुलम जिल्ह्यातील चार तालुक्यांचा समावेश होतो. इच्छापुरम हा विधानसभा मतदारसंघ श्रीकाकुलम लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.

तेलुगू देशम पक्ष पक्षाचे ॲड. अशोक बेंडालम हे इच्छापुरम विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.

## इच्छापुरम मतदारसंघातून निवडून आलेले आमदार 
वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:श्रीकाकुलम जिल्हा
वर्ग:श्रीकाकुलम लोकसभा मतदारसंघ
बेसाल्ट (कॉलोराडो)

**बेसाल्ट** हे अमेरिकेच्या कॉलोराडो राज्यातील एक छोटे शहर आहे. हे शहर ईगल आणि पिटकिन काउंट्यांमध्ये  आहे.  २०२० च्या जनगणनेनुसार शहराची लोकसंख्या ३,९८४ होती. यांतील २,९१७ व्यक्ती ईगल काउंटीमध्ये तर १,०६७ व्यक्ती पिटकिन काउंटीमध्ये राहत होत्या.  बेसाल्ट हा एडवर्ड्स-ग्लेनवुड स्प्रिंग्स नगरक्षेत्राचा भाग आहे.

या शहराला जवळ असलेल्या बेसाल्ट खडकांच्या डोंगराचे नाव दिलेले आहे. या शहराची स्थापना रेल्वे स्थानक म्हणून झाली आणि १९०१ मध्ये नगरपालिकेची स्थापना झाली.

बेसाल्ट राज्य महामार्ग ८२ वर फ्राईंगपॅन आणि रोअरिंग फोर्क नद्यांच्या संगमावर वसलेले आहे.
इवलेसे| रुईडी जलाशयाचे जुलैतील दृश्य.|डावे

## संदर्भ 
वर्ग:ईगल काउंटी (कॉलोराडो)
वर्ग:पिटकिन काउंटी (कॉलोराडो)
वर्ग:कॉलोराडोमधील शहरे
वर्ग:इ.स. १९०१ मधील निर्मिती
रोअरिंग फोर्क नदी

**रोअरिंग फोर्क नदी** ही अमेरिकेच्या कॉलोराडो राज्यातील कॉलोराडो नदीची उपनदी आहे. ही सुमारे  लांब असून रॉकी माउंटन पर्वतरांगेत उगम पावते आणि ग्लेनवूड स्प्रिंग्ज जवळ कॉलोराडो नदीला मिळते. या नदीच्या पाणलोट क्षेत्रात ॲस्पेनसह अनेक गावे व शहरे आहेत.
[डावे|इवलेसे| [वूडी क्रीक (कॉलोराडो)|वूडी क्रीक गावातील घराच्या अंगणातून दिसणारी रोअरिंग फोर्क नदी]]
रोअरिंग फोर्क नदी पिटकिन काउंटीमध्ये रॉकी माउंटनची उपरांग असलेल्या  सावाच पर्वतरांगेत इंडिपेंडन्स पासच्या पश्चिमेकडील खंडीय विभाजनावर इन्डिपेन्डन्स लेक सरोवरात उगम पावते उगवते. तेथून ॲस्पेन, वूडी क्रीक आणि स्नोमास जवळून वायव्येकडे वाहते. बेसाल्ट येथे फ्राइंगपॅन नदी हिला मिळते तर कार्बोन्डेलच्या  दक्षिणेस क्रिस्टल नदी मिळते. रोअरिंग फोर्क नदी ग्लेनवूड स्प्रिंग्स शहरात कॉलोराडो नदीला मिळते. या नदीचे पाणलोट. हे क्षेत्र  असून साधारण आणि ऱ्होड आयलंड राज्याइतके आहे. नदी तिच्या बहुतेक मार्गावर खोल दरीतून वाहते. यातून व्हाइटवॉटर राफ्टिंग केले जाते. या नदीतील पाणी रॉकी माउंटनखालून केलेल्या बोगद्यातून खंडीय विभाजनरेषेच्या पूर्वेस आणले जाते व ट्विन लेक्स सरोवरांमध्ये एकत्रित केले जाते.

या नदीतील पाणी अतिशय स्वच्छ पाणी असते. जलद आणि खोल, शक्तिशाली प्रवाह असलेल्या या नदीवरून छोट्या होडक्यांतून प्रवास करता येतो. रोअरिंग फोर्क नदीचा सरासरी वार्षिक प्रवाह  आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* कॉलोराडोमधील नद्या
* कॉलोराडो नदीच्या उपनद्यांची यादी
*हॉर्स शू बेण्ड

## संदर्भ 
वर्ग:कॉलोराडोमधील नद्या
स्त्रीवादी इतिहास

**स्त्रीवादी इतिहास** म्हणजे एका स्त्रीच्या दृष्टीकोनातून बघितेलेला इतिहास असा होते. हा विषय स्त्रीवादाचा इतिहास या विषयापासून वेगळा आहे. स्त्रीवादाचा इतिहास हा स्त्रीवादी चळवळचे मूळ आणि उत्क्रांतीची रूपरेषा मांडतो. ते देखील वेगळे आहे महिलांचा इतिहास, जे ऐतिहासिक घटनांमध्ये महिलांच्या भूमिकेवर लक्ष केंद्रित करते. स्त्रीवादी इतिहासाचे उद्दीष्ट म्हणजे महिला लेखक, कलाकार, तत्त्वज्ञ इत्यादींच्या पुनर्प्राप्तीद्वारे इतिहासाच्या स्त्री दृष्टिकोनाचा शोध घेणे आणि प्रकाश टाकणे., भूतकाळातील महिलांच्या आवाजाचे आणि निवडींचे महत्त्व पुन्हा मिळविण्यासाठी आणि दर्शविण्यासाठी. स्त्रीवादी इतिहास ऐतिहासिक विश्लेषणाच्या सर्व पैलूंमध्ये लिंग समाविष्ट करण्यासाठी इतिहासाचे स्वरूप बदलण्याचा प्रयत्न करतो, तर गंभीर स्त्रीवादी लेन्सद्वारे देखील पाहतो. जिल मॅथ्यूज "त्या बदलाचा उद्देश राजकीय आहे: ऐतिहासिक शिस्तीच्या पद्धतींना आव्हान देणे ज्याने स्त्रियांना कमी लेखले आणि दडपले आहे, आणि अशा पद्धती तयार करणे ज्यामुळे स्त्रियांना स्वायत्तता आणि स्वतः ची व्याख्या करण्याची जागा मिळते"

## संदर्भ
सुजाता शेणई

**सुजाता शेणई** (जन्म १९६७) या मराठी विषयाच्या प्राध्यापिका, लेखिका, सूत्रसंचालक आहेत. 

## शिक्षण 
शेणई या एम.ए (मराठी) आहेत.  महाराष्ट्र साहित्य परिषदेच्या साहित्य विशारद परीक्षेत त्या महाराष्ट्रात प्रथम आलेल्या होत्या.

त्यांनी पीएच.डी पदवी संपादन केली आहे. 'सुर्वे, महानोर, व ग्रेस यांची कविता - विशेष अध्ययन' हा त्यांच्या प्रबंधाचा विषय होता.  समीक्षक डॉ. रेखा इनामदार-साने यांनी त्यांना मार्गदर्शन केले.

## अध्यापन 
शेणई या मराठवाडा मित्रमंडळ वाणिज्य महाविद्यालय, पुणे येथे अध्यापन करतात.

## अभ्यासमंडळ 
त्या इयत्ता अकरावी व बारावी -  महाराष्ट्र राज्य पाठ्यपुस्तक निर्मिती व अभ्यासक्रम संशोधन मंडळ  येथे मराठी विषयाच्या अभ्यासमंडळावर कार्यरत होत्या.

## उपक्रम 
इयत्ता बारावीच्या विद्यार्थ्यांसाठी, अन्य पाच प्राध्यापकांच्या समवेत, ओंजळ या ऍपची निर्मिती केली. त्यास राज्यस्तरीय नवोपक्रम स्पर्धेत पारितोषिक मिळाले.

## पारितोषिके व पुरस्कार 
बी.ए.ला पुणे विद्यापीठात मराठी विषयात प्रथम क्रमांकाने उत्तीर्ण झाल्यामुळे विद्यापीठाचे सुवर्णपदक त्यांना मिळाले आहे.

खालील संस्थांतर्फे आदर्श शिक्षक पुरस्कार त्यांना प्राप्त झालेला आहे.

* पुणे महानगरपालिका
* रोटरी क्लब
* लायन्स क्लब
* साहित्यदीप प्रतिष्ठान

## लेखन व संपादन 
### पुस्तके 
* उपयोजित मराठी (डॉ.गं.ना.जोगळेकर कृतज्ञताग्रंथ)
* पद्माक्षरे
* संशोधन:स्वरूप आणि व्याप्ती 

या तीन पुस्तकांमध्ये त्यांनी लेखन केले आहे व या तिन्ही पुस्तकांचे सह-संपादनही केले आहे.

### लेखन 
त्या विविध नियतकालिकामधून स्फुट लेखन करत असतात. 

### लेखमाला 
मिळून साऱ्याजणी या मासिकामध्ये मराठी कवयित्रींच्या कवितेचा समीक्षात्मक वेध घेणारी सुजाता शेणई लिखित 'अक्षर अक्षर वेचू' ही लेखमाला प्रकाशित झाली होती.

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म
मिस्टर इंडिया

**मिस्टर इंडिया** हा १९८७मध्ये प्रदर्शित झालेला हिंदी चित्रपट आहे. यात श्रीदेवी आणि अनिल कपूर यांच्या प्रमुख भूमिका आहे. तसेच अमरीश पुरी यांनी मोगॅम्बो या खलनायकाची भूमिका केली होती.

याचे दिग्दर्शन शेखर कपूर तर निर्मिती बोनी कपूर यांने केली होती.

वर्ग:इ.स. १९८७ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:शेखर कपूर दिग्दर्शित चित्रपट
कल्याण थाटातील राग

भातखंडे-पद्धतीनुसार रूढ असलेल्या रागवर्गीकरणात कल्याण थाटाचा समावेश होतो. दाक्षिणात्य संगीतपद्धतीवरील ग्रंथांत या थाटाचे नाव कल्याणी असे आहे. मध्यम या स्वराचे शुद्ध व तीव्र असे दोन्ही किंवा त्यांपैकी एक भेद घेणे व बाकीचे सर्व स्वर शुद्ध ठेवणे, असे या थाटाचे स्वरूप असते. या थाटात प्रमुख असे तेरा राग मोडतात.

## या रागांचे तीन उपवर्ग असे : 
# मध्यम व निषाद हे स्वर वर्ज्य असलेले किंवा त्यांचा फक्त अवरोहात उपयोग करणारे राग
# आरोहात वा अवरोहात तीव्र मध्यम हा स्वर घेणारे राग
# दोन्ही मध्यम घेणारे राग. प्रमुख तेरा रागांची वरील तीन वर्गांतली विभागणी खालीलप्रमाणे :

* पहिला वर्ग : भूप, शुद्ध कल्याण, चंद्रकांत.
* दुसरा वर्ग : यमन, माल, श्रीहिंदोल.
* तिसरा वर्ग : हमीर, केदार, छायानट, कामोद, श्यामकल्याण, गौडसारंग, यमनी बिलावल.

वर्ग:भारतीय शास्त्रीय संगीत
रायपूर–हैदराबाद द्रुतगतीमार्ग

**रायपूर–हैदराबाद द्रुतगतीमार्ग**, एक नियोजित ग्रीनफील्ड, प्रवेश-नियंत्रित,  लांबीचा सहा-पदरी द्रुतगतिमार्गआहे. हा द्रुतगतिमार्ग रायपूर आणि हैदराबाद दरम्यान भारतातील छत्तीसगढ, महाराष्ट्र आणि तेलंगणा राज्यांमधून धावेल. भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरणच्या सद्य प्रस्तावानुसार, हा द्रुतगतिमार्ग रायपूरहून दुर्ग, राजनांदगाव, गडचिरोली, गोंडपिपरी, रामागुंडम आणि करीमनगर मार्गे हैदराबादला पोहोचेल. यामध्ये १०४ &nbsp;किमी छत्तीसगढमध्ये आणि ७७ किमी महाराष्ट्रात बांधण्यात येणार आहे. एकूण १८१ किमी लांबीचा रास्ता छत्तीसगड आणि महाराष्ट्रात असेल. उर्वरित ३३८ &nbsp;किमीचा रस्ता तेलंगणात बांधला जाईल.

## हे सुद्धा पहा 
* छत्तीसगढमधील द्रुतगती मार्ग
* भारतामधील द्रुतगतीमार्ग
* महाराष्ट्रातील द्रुतगतीमार्ग

## संदर्भ 
वर्ग:हैदराबादमधील वाहतूक
वर्ग:छत्तीसगढमधील वाहतूक
वर्ग:भारतातील द्रुतगतीमार्ग
गाय गोठा अनुदान योजना

**गाय गोठा अनुदान योजना** 

गाईपालन हा भारताच्या कृषी अर्थव्यवस्थेचा आणि ग्रामीण जीवनाचा अविभाज्य भाग आहे. गायीचे दूध, शेण आणि गोमूत्र हे केवळ आर्थिक उत्पन्नच देत नाहीत तर शेतीसाठीही उपयुक्त ठरतात. मात्र, वाढत्या शहरीकरणामुळे जमीन कमी होणे आणि चाऱ्याच्या उपलब्धतेतील अडचण यांमुळे गायीचे पालन करणे शेतकऱ्यांसाठी आव्हान बनले आहे. यावर मात करण्यासाठी आणि शेतकऱ्यांना गायीचे पालन करण्यास प्रोत्साहन देण्यासाठी सरकारद्वारे गाय गोठा अनुदान योजना राबवली जात आहे.

**ठळक वैशिष्ट्ये व  तपशील**

**गाय गोठा अनुदान योजना म्हणजे काय?**

गाय गोठा अनुदान योजना ही सरकारची एक महत्वाकांक्षी योजना आहे. या योजनेअंतर्गत, शेतकऱ्यांना गोठा बांधणीसाठी आणि त्यांचे गायपालन व्यवस्थित व स्वच्छ ठेवण्यासाठी आर्थिक मदत केली जाते. यामुळे शेतकऱ्यांना गोठा बांधणीसाठी लागणाऱ्या खर्चाचा काही भाग शासनाकडून अनुदान म्हणून मिळतो. त्यामुळे चांगला गोठा बांधून गायींचे पालन करणे त्यांच्यासाठी सोयीचे होते.

**ही योजना कोणासाठी?**

ग्रामीण भागातील लघु आणि मध्यम शेतकरी, जमीनधारक तसेच शेती संस्था या योजनेचा लाभ घेऊ शकतात. परंतु, काही विशिष्ट अटी आणि शर्तींचे पालन करणे आवश्यक असते. या अटींबद्दल थोड्या पुढे माहिती घेऊ.

## **गाय गोठा योजनेचे फायदे**
गाय गोठा अनुदान योजनेचे शेतकऱ्यांना अनेक फायदे होतात. त्यापैकी काही खालीलप्रमाणे -

गोठा बांधणीसाठी आर्थिक मदत मिळाल्यामुळे शेतकऱ्यांचा आर्थिक भार कमी होतो.
चांगला आणि स्वच्छ गोठा उपलब्ध झाल्याने गायींचे आरोग्य सुधारते.
दूध उत्पादनात वाढ होते.
शेण आणि गोमूत्र यांसारखे सेंद्रिय खत शेतीसाठी मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध होते.
ग्रामीण भागातील रोजगाराच्या संधी वाढण्यास मदत होते.
अनुदान किती मिळते?
अनुदानाची रक्कम गोठ्याच्या आकारावर आणि त्यामध्ये ठेवलेल्या जनावरांच्या संख्येवर अवलंबून असते. शासनाच्या वेळोवेळी निश्चित केलेल्या दराप्रमाणे अनुदान मिळते.

## **अर्ज कुठे आणि कसे करावे?**
गाय गोठा अनुदान योजनेसाठी अर्ज संबंधित जिल्हा कृषी विभागाच्या कार्यालयात किंवा कृषी संचालनालयाच्या कार्यालयात करता येतो. अर्जासोबत काही महत्वाची कागदपत्रे जसे जमीनधारक तत्वाचा पुरावा, आधार कार्ड, बँक खाते विवरणपत्र आणि जनावरांचे वैद्यकीय प्रमाणपत्र जमा करावे लागतात. काही ठिकाणी ऑनलाईन अर्ज करण्याची सुविधाही उपलब्ध आहे.

## **योजना राबवण्याची प्रक्रिया**
अर्ज प्राप्त झाल्यानंतर कृषी विभागाचे अधिकारी संबंधित शेतकऱ्याच्या जमिनीची पाहणी करतात.
अर्जदार पात्र असल्याचे आणि सर्व कागदपत्रे पूर्ण असल्याचे निश्चित झाल्यानंतर अनुदानाची मंजूरी दिली जाते.
अनुदानाची रक्कम टप्प्याटप्प्याने दिली जाते .
परवर

आधारावर चढून वाढणाऱ्या या वनस्पतीची अपक्व फळे भाजीसाठी वापरतात. हिची सामान्य लक्षणे ⇨ *कुकर्बिटेसी* कुलात वर्णन केल्याप्रमाणे असतात. फुले विभक्तलिंगी (नर व मादी फुले निरनिराळ्या झाडांवर) असून नर फुले मादी फुलांपेक्षा मोठी व देठ लांब असतो. मादी फुले टोकाला फुगीर असतात. पाने आणि कोवळे देठ सार करण्यासाठी वापरतात. खोडाचा काढा कफ सुटून येण्यासाठी देतात. भाजी पाचक, सारक, मूत्रल (लघवी साफ करणारी), हृ़दय व मेंदू उत्तेजित करणारी आणि रुधिराभिसरणाच्या तक्रारींवर उपयुक्त आहे, असे मानतात.

उत्तर प्रदेश, बिहार, आसाम, पश्चिम बंगाल, तमिळनाडू व केरळ या राज्यांत या पिकाची लागवड केली जाते.

दमट व उष्ण हवामान आणि भरपूर पाऊस असल्यास हे पीक चांगले येते. भारताच्या ईशान्येकडील भागात ते उन्हाळी पीक असून उत्तर प्रदेशाचा पश्चिमेकडील भाग, दिल्ली व पंजाबात ते पावसाळी हंगामातील पीक आहे. पीक जमिनीतच ठेवल्यास हिवाळ्यात जमिनीवरचा भाग वाढतो व मुळे सुप्तावस्थेत राहतात. हिवाळा संपल्यावर नवीन कोंब फुटून येतात.

फार भारी जमीन वगळल्यास चांगल्या निचऱ्याच्या कोणत्याही जमिनीत हे पीक येते. बिहारमध्ये पुराच्या पाण्याने वाहून आलेला गाळ असलेली जमीन या पिकासाठी पसंत करतात.

या पिकाचे सुधारित प्रकार उपलब्ध नाहीत परंतु निरनिराळ्या भागांत आकर्षक फळांचे चांगले प्रकार आढळून येतात. लहान व गोलपासून लांब व दोन्ही टोकांकडे निमुळती फिकट रंगापासून गडद हिरव्या रंगाची पट्टे असलेली आणि पट्टे नसलेली फळे निरनिराळ्या प्रकारांत आढळून येतात. मुख्यत्वेकरून पुढील तीन तऱ्हांचे प्रकार आढळून येतात : (१) लहान, गोलसर, गडद हिरवी व पट्टे असलेली फळे (२) लांब, जाड व दोन्ही टोकांना निमुळती, गडद हिरवी व पांढरे पट्टे असलेली फळे आणि (३) लांब, जाड, फिकट हिरव्या रंगाची पट्टे नसलेली फळे.

लागवडीसाठी खोडाचे सु. ९० सेंमी. लांब तुकडे बेणे म्हणून वापरतात. नर वा मादी वेलांमधून १ : १५ या प्रमाणात बेणे घेतात. बेण्याचा वेल मातीच्या गोळ्याभोवती गुंडाळून वेलाची दोन्ही टोके जमिनीवर राहतील अशा तऱ्हेने तो खड‌्ड्यात पुरतात. बिहारमध्ये दोन्ही बाजूंना २·४ ते ३ मी. अंतर सोडून जमिनीत खड्डे करतात व त्यांत ३० सेमी. लांबीचे वेलाचे तुकडे गुंडाळी करून पुरतात. वेलाचे एक टोक जमिनीवर असते. लागवड जुलै-ऑगस्ट अथवा सप्टेंबर-ऑक्टोबरमध्ये करतात. बी लावूनही लागवड करता येते परंतु खोडाचे तुकडे लावण्याची पद्धत जास्त फायद्याची आहे. हेक्टरी ८,००० ते १०,००० किग्रॅ. शेणखत अगर कंपोस्ट जमिनीच्या मशागतीच्या वेळी मिसळतात. ५६ ते ८० किग्रॅ. नायट्रोजन वरखताच्या रूपाने देतात. पावसाळ्यात लावलेल्या पिकाला पाणी देण्याची आवश्यकता नसते मात्र फेब्रुवारी-मार्चमध्ये लावलेल्या पिकाला ५ ते ६ वेळा पाणी द्यावे लागते.

पोसलेली परंतु कोवळी फळे विक्रीसाठी काढतात. पहिल्या वर्षी हेक्टरी ५,६०० ते ७,२०० किग्रॅ. उत्पन्न मिळते. त्यापुढील वर्षी ते ९,३०० ते १३,८०० किग्रॅ. पर्यंत जाते.

या पिकावरील रोग व किडी आणि त्यांच्यावरील उपाय हे कुकर्बिटेसी कुलातील इतर पिकांप्रमाणेच असतात
रातराणी

हे पसरट वाढणारे झुडुप मूळचे वेस्ट इंडीजमधील असून त्याचा प्रसार भारत, 

पाकिस्तान, बांगला देश, श्रीलंका, तसेच मेक्सिको, मध्य अमेरिका व उष्ण कटिबंधातील उत्तर अमेरिकेचा भाग, वेस्ट इंडीज इ. प्रदेशांत आहे. रातराणीच्या प्रजातीत एकूण सु. १५० जाती असून त्यांपैकी भारतात फक्त ८ जाती आढळतात. सर्वच जाती मूळच्या उष्ण कटिबंधीय अमेरिकेतील आहेत.  रातराणीची उंची सु. १·२५ – ३·७५ मी. असून फांद्या फिकट भुरकट, बारीक, लवहीन व काहीशा लोंबत्या असतात. त्यामुळे हिचा विस्तार बराच मोठा होतो. हिची पाने साधी, एकाआड एक, अंडाकृती-लांबट, पातळ, केशहीन, सु. १० सेंमी लांब व ४ सेंमी. रुंद, चकचकीत असून टोकास निमुळती असतात. फुले हिरवट पिवळी किंवा मलईसारखी पिवळी, सु. २ सेंमी लांब असून जुलै-सप्टेबंरमध्ये कक्षास्थ (पानांच्या बगलेत) व अग्रस्थ (शेंड्याकडील) चामरकल्प (चवरीसारख्या) मंजिरीवर येतात . पुष्पमुकुट खाली नळीसारखा असून पाकळ्या अंडाकृती, लहान, उभट व टोकास बोथट असतात. पुं-केसरांचे तंतू दातेरी असतात . मृदुफळ लंबगोल असते. इतर सामान्य शारीरिक लक्षणे ⇨ *सोलॅनेसी* अगर धोत्रा कुलात वर्णन केल्याप्रमाणे असतात. फुले रात्रीच्या वेळी उमलतात त्यांचा मंद शीतल सुगंध सर्वत्र दरवळतो व वातावरण भारून टाकतो. त्यावरून रातराणी हे नाव पडले असावे. या वनस्पतीचा अर्क विशेषतः अपस्मारात आकडीरोधक (आचके न येऊ देणारा) म्हणून देतात. फुलांपासून अत्तर काढतात. रातराणी समुद्रसपाटीपासून उंचसखल प्रदेशापर्यंतच्या सर्व प्रदेशांत येते. हिची बागेत लागवड केलेली आढळते. ती कुंपणाच्या कडेनेही लावतात. हिला बागेतील सर्वसाधारण जमीन चालते. जमीन खणून, खड्डे करून त्यांत खत घालून रोपे, छाटकलमे किंवा गुटी कलमे लावून पावसाळ्यात लागवड करतात. फुलांचा बहार जानेवारी ते एप्रिलमध्ये येतो व तो दोन-तीन आठवडे टिकतो.

फुलांचा बहार संपल्यावर साधारणपणे एक महिना विसावा देऊन जास्त वाढलेल्या फांद्यांची व मुळ्यांची खरड छाटणी केल्यास पुढे भरपूर फुले येतात.

रातराणीला मावा आणि पिठ्या ढेकणांचा उपद्रव होतो. त्यांच्या नियंत्रणासाठी १०% बीएचसी भुकटी पिस्कारतात अथवा पाण्यात मिसळणारी ५०% बीएचसी फवारतात.

वर्ग:सह्याद्रीतील फुले
बरसीम

हे वर्षायू (एका हंगामात जीवनक्रम पूर्ण करणारे) हिरव्या चाऱ्याचे पीक असून त्याचे खोड ३०-६० सेंमी. उंच, सरळ वाढणारे अथवा आरोही (आधारावर चढणारे) व शाखायुक्त असते. पाने बहुसंख्य, दले तीन, आयताकृती अथवा कुंतराम (भाल्यासारखी) व काहीशी दातेरी उपपर्णे कुंतराम अथवा आराकृती (अरुंद लांबट) असून पानांच्या देठापासून अंशतः विलग असतात. स्तबक (फुलांचा झुबका) अवृंत (बिनदेठाचा) अथवा सवृंत (देठ असलेला), अंडाकृती. फुले पिवळसर-पांढरी शिंबा (शेंग) एकबीजी, आयत-लंबगोल याची इतर सामान्य शारीरिक लक्षणे ⇨लेग्युमिनोजीमध्ये (शिंबावंत कुलात) वर्णन केल्याप्रमाणे  असतात.

पंजाब, दिल्ली, राजस्थान, उत्तरप्रदेश आणि पश्चिम व उत्तर भारतातील इतर प्रदेशांतील ओलिताखालील भागांत हे महत्वाचे चाऱ्याचे पीक आहे. ते मूळचे इजिप्तमधील असून त्या देशातील हे चाऱ्याचे मुख्य पीक आहे. सिरियात आणि इराणमध्येही त्याची लागवड होते. १९०४ साली या पिकाची ईजिप्तमधून भारतात आयात झाली व १९१६ पर्यंत त्याचा उत्तर भारतात झपाट्याने प्रसार झाला. दक्षिण भारतात ते फारसे लागवडीत नाही.

कोरड्या व थंड हवामानात हे पीक चांगले येते परंतु ज्या भागात हिवाळ्यात बर्फ पडते त्या भागातील हवामान त्याला मानवत नाही. तापमान वाढू लागताच त्याची वाढ कमी होते.

वाळूचे प्रमाण फार असलेल्या जमिनीखेरीज कोणत्याही जमिनीत हे पीक येते परंतु चांगल्या निचऱ्याच्या गाळवट जमिनीत चुना आणि फॉस्फरस भरपूर प्रमाणात असल्यास त्याची वाढ चांगली होते. उसार (खार) जमिनीतही हे पीक वाढते, त्यामुळे अशा प्रकारच्या जमिनी सुधारण्यासाठी हे पीक उपयुक्त आहे. या पिकाला पाणी भरपूर लागते व पाण्याअभावी ते वाळते.

हे शिंबावंत (शेंगा येणारे) पीक असल्यामुळे त्याच्या मुळांवरील गाठींतील सूक्ष्मजंतू हवेतील नायट्रोजन शोषून घेतात. त्यामुळे जमिनीतील नायट्रोजनचे प्रमाण वाढते. या दृष्टीनेही या पिकाची लागवड उपयुक्त आहे. 

मेस्कावी आणि खड्रावी हे दोन ईजिप्शियन प्रकार उत्तर भारतात यशस्वी झाले आहेत. मेस्कावी प्रकाराची झाडे उंच वाढतात व त्यांपासून चाऱ्याखेरीज बियांचेही उत्पन्न मिळते.

लोखंडी नांगराने जमीन नांगरून, कुळवाच्या २-३ पाळ्या घालून एकसारखी नरम करून घेतात. दर हेक्टरी २०-२५ टन शेणखत आणि ४१४ किग्रॅ. सुपरफॉस्फेट जमिनीत मिसळून २.५ X २.५ मी. आकारचे  वाफे तयार करतात.

सप्टेंबरात तिसऱ्या आठवड्यात वाफ्यांत पाणी भरून त्यांत एक रात्र पाण्यात भिजविलेले बी मुठीने फोकतात. दर हेक्टरी २२.५ ते २७.५ किग्रॅ. बी लागते. बी पिवळे व चांगले भरलेले असावे. जमिनीत प्रथमच बरसीमचे पीक घ्यावयाचे असल्यास *ऱ्हायझोबियम ट्रायफोली* या सूक्ष्मजंतूंचे संवर्धन बियांना पेरणीपूर्वी लावणे आवश्यक असते. सूक्ष्मजंतूंचे संवर्धन न मिळाल्यास पूर्वी बरमीस लावलेल्या शेतातील पृष्ठभागापासून १५ सेंमी खोलीपर्यंतची माती आणून ती नवीन शेतात दर हेक्टरी १२०-१५० किग्रॅ. या प्रमाणात सारखी मिसळत असत.

पिकाला हिवाळ्यात दर ७-८ दिवसांनी आणि उन्हाळ्यात ५-६ दिवसांनी पाणी देतात. पिकाच्या हंगामात एकूण १२ ते १५ वेळा पाणी द्यावे लागते.

बरसमी पिकास चिकोरी नावाचे तण उगवते. हे जनावरांना अपायकारक असते म्हणून बरसमीचे पीक लहान असताना चिकोरीची झाडे उपटून काढणे आवश्यक असते.