open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
जे. मंजुला

**जे. मंजुला** (इ.स. १९६२,:नेल्लोर, आंध्र प्रदेश, भारत - ) या भारताच्या संरक्षण दलातील वैज्ञानिक आहेत. यांनी संदेशवहन यंत्रणा अधिक सक्षम आणि सुरक्षित करण्यात ज्यांनी मोठा हातभार लावला.

## कौटुंबिक माहिती
जे. मंजुला यांचे वडील जे.श्रीरामुलू हे नेल्लोर जिल्हा शाळेचे मुख्याध्यापक होते. शालेय शिक्षण पूर्ण झाल्यावर जे.मंजुला यांनी उस्मानिया विद्यापीठातून *इलेक्ट्रॉनिक्स अँड कम्युनिकेशन* या शाखेतून अभियांत्रिकी पदवी मिळवली व काही काळ इलेक्ट्रॉनिक्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया येथे काम केले.

मंजुला इ.स. १९८७ मध्ये डिफेन्स रिसर्च अँड डेव्हलपमेन्ट ऑर्गनायझेशनमध्ये रुजू झाल्या. हैदराबाद येथील डिफेन्स इलेक्ट्रॉनिक्स संशोधन प्रयोगशाळेत त्यांनी २६ वर्षे काम केले. 

या २६ वर्षांत मंजुला यांनी देशाच्या संरक्षण दलासाठी जलद व सुरक्षित संदेश ग्रहण करणारी अत्याधुनिक यंत्रणा व त्यासाठी लागणारी उच्च क्षमता रेडिओ लहरी प्रणाली विकसित केली. याशिवाय संरक्षण दलासाठी आवश्यक अशी अनेक सॉफ्टवेर त्यांनी विकसित केली आहेत.

शत्रूकडून आपसात होणाऱ्या संदेश दळणवळणाचा छेद करून ते खंडित करण्यासाठीचे जॅमर, तसेच कंट्रोलर सॉफ्टवेरही मंजुळा यांनी विकसित केले आहेत. त्यांचे हे संशोधन लष्कर, हवाई दल, नौदल आणि निमलष्करी दल या सर्वांसाठी उपयुक्त असून, तिथे त्यांचा वापर केला जात आहे.

जे. मंजुला यांचा ‘इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर सिस्टिम’ची रचना आणि विकास या क्षेत्रांत दांडगा अनुभव आहे. ‘डीएआरई’ विभागाच्या संचालकपदी असताना त्यांनी भारतीय हवाई दलात भारतीय बनावटीची ‘इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर प्रणाली कशी वापरता येईल यावर काम करण्यास सुरुवात केली होती.

जे. मंजुला जुलै २०१४ मध्ये डिफेन्स एव्हिऑनिक्स रिसर्च एस्टॅब्लिशमेंट- डीएआरईच्या संचालक झाल्या. सप्टेंबर २०१५ मध्ये त्या संरक्षण संशोधन व विकास संस्था- डीआरडीओमधील इलेक्ट्रॉनिक्स अँड कम्युनिकेशन सिस्टिम्स विभागाच्या महासंचालकही झाल्या. या पदांवर नेमणूक झालेल्या भारतातील त्या पहिल्याच महिला होत. ख्यातनाम शास्त्रज्ञ डॉ. के. डी. नायक यांच्याकडून त्यांनी पदाची सूत्रे स्वीकारली. 

## पुरस्कार
* मंजुला यांच्या  कार्याची दखल घेऊन डीआरडीओने त्यांना अत्युत्कृष्टतेचा पुरस्कार देऊन त्यांचा गौरव केला. 
* २०११मध्ये त्यांना सायंटिस्ट ऑफ इयर हा पुरस्कारही मिळाला. 

वर्ग:भारतीय शास्त्रज्ञ
वर्ग: इ.स. १९६२ मधील जन्म
आदेश श्रीवास्तव

इवलेसे|आदेश श्रीवास्तव
**आदेश श्रीवास्तव** (४ सप्टेंबर, इ.स. १९६६:जबलपूर, मध्य प्रदेश, भारत - ५ सप्टेंबर, इ.स. २०१५:मुंबई, महाराष्ट्र, भारत) हे एक भारतीय गायक व संगीत दिग्दर्शक होते.  त्यांनी १००हून अधिक चित्रपटांना संगीत दिले होते. आओ प्यार करें हा त्यांचा पहिल प्रदर्शित चित्रपट होता. याआधी त्यांनी कन्यादान या अप्रदर्शित चित्रपटाला संगीत दिले होते.

२००५ साली आदेश श्रीवास्तव दूरचित्रवाणीवरील  सा रे गा मा पा - २००५ या गायनस्पर्धेचे परीक्षक होते. पुढच्याच वर्षी त्यांना बालवेश्या व्यवसायावरील सना नावाचा छोटा चित्रपट दिग्दर्शित केला.

अकॉन, ज्युलिया फोरदॅम, डॉमिनिक मिलर, टी-पेन, शकिरा आणि वायसिफ जीन या परदेशी गायकांबरोबर आदेशने काही गाणी गायली. हिटलॅब.कॉम नावाच्या संकेतस्थळावर आदेश श्रीवास्तव यांनी अकॉनला बरोबर घेऊन, भारतस्तरीय कलाकार-शोधाचे कार्यक्रम केले. गाण्याचे तज्ञांकडून विश्लेषण करून, कोणत्या गायकाचे कोणते गाणे गाजेल याचा आगामी अंदाज या कार्यक्रमात केला जात असे. 

इ.स. २००० नंतर आदेश श्रीवास्तव यांचे संगीत फारसे प्रसिद्ध झाले नाही.

## कौटुंबिक माहिती
विजयेता पंडित ही आदेश श्रीवास्तवची पत्नी आहे. नाव संगीत दिग्दर्शक जतीन-ललित हे तिचे भाऊ आणि अभिनेत्री सुलक्षणा पंडित ही बहीण आहे. आदेशच्या चित्रेश श्रीवास्तव या मोठ्या भावाची आयलाइन टेलिफिल्म नावाची कंपनी राहत फतेह अली खानच्या काळ्या पैशाच्या प्रकरणात बदनाम झाली होते. 

## आदेश श्रीवास्तव यांचे संगीत असलेले हिंदी चित्रपट
* अंगारे (सहसंगीतकार अन्‍नू मलिक)
* उलझन
* आओ प्यार करें
* कन्यादान (अप्रकाशित, १९९३)
* कुॅंवारा (२०००)
* कभी खुशी कभी गम
* चलते चलते (सह संगीतकार जतीन-ललित)
* चिनगारी
* तरकीब (२००१)
* दहक
* दीवार (नवीन) (अन्य संगीतकारांसह)
* देव (अन्य संगीतकारांसह)
* बडे दिलवाला
* बस इतना सा ख्वाब है
* बागबान
* बाबुल (नवीन) (अन्य संगीतकारांसह)
* मेजरसाब
* लाल बादशाह
* वेलकम बॅक
* शस्त्र (१९९६)
* शिकारी (२००१)
* सलमा पे दिल आ गया

## आदेश श्रीवास्तव यांनी गायलेली काही प्रसिद्ध गाणी
* किसका चेहरा (चित्रपट - तरकीब)
* क्या अदा है क्याजलवे है तरे पारो (चित्रपट - शस्त्र, १९९६)
* गुस्ताखियॉं
* मोरा पिया (चित्रपट राजनीती)
* ये हवाएॅं (चित्रपट - बस इतना सा ख्वाब है)
* शावा शावा

## आदेश श्रीवास्तव यांचे संगीत असलेली काही गाणी
* ओ सजना दिलवर (गायक-गायिका उदित नारायण-लता, चित्रपट - कन्यादान)
* गुमशुदा (चित्रपट - चलते चलते)
* जाने तमन्‍ना (चित्रपट - कन्यादान)
* पहेली नजर में तूने ये क्या किया (गायक-गायिका उदित नारायण-लता, चित्रपट - अंगारे)
* सुनो ना, सुनोना (चित्रपट - चलते चलते)
* सोना सोना (गायक - सुदेश भोसले; चित्रपट - मेजरसाब)
* हाथों में आ गया जो कोई (चित्रपट - आओ प्यार करें)

वर्ग:इ.स. १९६४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू
वर्ग:हिंदी चित्रपट संगीतकार
जय भारत जननीय तनुजाते

'जय भारत जननीय तनुजाते जय हे कर्नाटक माते' (कन्नडः ಜಯ ಭಾರತ ಜನನಿಯ ತನುಜಾತೆ) ही एक कन्नड कविता आहे. ती ज्ञानपीठ पुरस्कार विजेते कन्नड कवी कुवेंपू यांनी लिहिली. ६ जानेवारी २००४ रोजी कर्नाटक राज्य शासनाने ती कर्नाटक राज्याचे राज्यगीत म्हणून घोषीत केली.

वर्ग:कर्नाटक

वर्ग:देशभक्ती गीते

वर्ग:कन्नड भाषा
रा.भा. पाटणकर

**राजाराम भालचंद्र पाटणकर** (९ जानेवारी, इ.स. १९२७:खामगाव - २४ मे, इ.स. २००४) हे मराठीतील लेखक, समीक्षक आणि सौंदर्यशास्त्रज्ञ आहेत. मराठी साहित्यिक श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर हे त्यांचे आजोबा होते. त्यांचे *सौंदर्यमीमांसा* आणि *अपूर्ण क्रांती* ही पुस्तके प्रसिद्ध आहेत

## कौटुंबिक माहिती
रा.भा. पाटणकरांचे वडील भा.ल. पाटणकर हे नाशिकच्या हंसराज प्रागजी महाविद्यालयात इंग्लिशचे प्राध्यापक होते.

## शिक्षण
रा.भा. पाटणकर यांचे प्राथमिक शिक्षण रूंगठा हायस्कूलमध्ये व मॅट्रिकपर्यंतचे शिक्षण नाशिक हायस्कूलमध्ये झाले. त्यांचे बी.ए.(इंग्रजी) व एम.ए.(इंग्रजी)चे शिक्षण नाशिकच्या हंसराज प्रागजी महाविद्यालयात झाले. 

## अध्यापकीय कारकीर्द
एम.ए. झाल्यानंतर पाटणकर यांनी भावनगर अहमदाबाद, भुज आणि अमरावती येथील महाविद्यालयांत इंग्रजी विषयाचे प्राध्यापक म्हणून काम केले.. १९६० मध्ये त्यांनी 'कम्युनिकेशन इन लिटरेचर' या विषयावर प्रबंध लिहून पीएच. डी. पदवी संपादन केली. १९६४ साली मुंबई विद्यापीठात ते प्राध्यापक म्हणून रूजू झाले. निवृत्तीपर्यंत ते तेथे इंग्रजी विभागाचे विभाग प्रमुख होते. 

## लेखन
पाटणकरांनी बरेच लेखन केले. त्यांचा ’पुन्हा एकदा एकच प्याला’ हा पहिला लेख नवभारत टाइम्समध्ये १९५१ साली प्रकाशित झाला. त्यानंतर एरिअल या टोपण नावाने ते कथा कविता लिहीत असत. परंतु पाटणकरांचा व्यासंगाचा विषय सौंदर्यशास्त्र हा होता. सौंदर्य मीमांसा, क्रोचेचे सौंदर्यशास्त्र : एक भाष्य, कांटची सौंदर्यमीमांसा हे त्यांचे प्रकाशित ग्रंथ आहेत. कांट, हेगेल, क्रोचे, बोझांकीट इ. तत्त्ववेत्यांनी स्वीकारलेले सिद्धान्त पाटणकरांनी या ग्रंथांतून स्पष्ट केले आहेत. कमल देसाई, मुक्तिबोध, शांताराम या तीनही लेखकांच्या लेखांवर पाटणकरांनी समीक्षाग्रंथ लिहिले आहेत.

पाटणकरांच्या पुस्तकांत त्यांनी लिहिलेल्या प्रस्तावना त्यांची मानवी आणि तात्त्विक भूमिका स्पष्ट करणाऱ्या आहेत. 

## रा.भा. पाटणकर यांनी लिहिलेली पुस्तके
* अपूर्ण क्रांती   
* कथाकार शांताराम  
* कमल देसाई यांचे कथाविश्व 
* कांटची सौंदर्यमीमांसा
* कॉलिंगवूडची कलामीमांसा - एक भाष्य 
* क्रोचेचे सौंदर्यशास्त्र : एक भाष्य
* मुक्तिबोधांचे साहित्य 
* वसंत कानेटकरांची नाटके : वैविध्य आणि ध्रुवीकरण 
* साहित्यविचार आणि सौंदर्यशास्त्र 
* सौंदर्यमीमांसा
* Indo - British Encounter  (इंग्रजी)

## पुरस्कार
* साहित्य अकादमी पुरस्कार (१९७५) - 
*सरकारी साहित्य पुरस्कार २०१३ : समीक्षा/सौंदर्यशास्त्र (प्रथम प्रकाशन) विभाग ५० हजार रुपये

## संदर्भ
वर्ग:मराठी साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००४ मधील मृत्यू
देव (निःसंदिग्धीकरण)

* देव (नाव/आडनाव)

## इश्वरीय संकल्पना
* देव 
* देवक स्तंभ
* इष्ट-देव
* महाराष्ट्रातील देवता
## चित्रपट
* देव पावला (चित्रपट)

## गीत
* राग देवकंस
* देव दीनाघरी धावला
## हे सुद्धा पहा
* देवी (निःसंदिग्धीकरण)
* देवकी (निःसंदिग्धीकरण)
देव (नाव/आडनाव)

## पहिले नाव देव
* देव आनंद

## दुसरे नाव उपनाव अथवा वडलांच्या नावात देव
* गुरू अर्जुन देव
* गुरू अनंग देव
* सोपानदेव 
* सचिन देव बर्मन
* राहुल देव बर्मन
* किशोरचंद्र सूर्यनारायण देव वेरीचेरला

## आडनाव देव
* शंकर श्रीकृष्ण देव
* यशवंत देव
*  लीला देव
* वीणा देव 
* शंकरराव देव
* संतोष मोहन देव
* अभिनय देव
* श्रीधर देव 
* सचिन देव
* डॉ.एस.बी.देव
* डॉ. सुनीती देव 
* विक्रम केसरी देव
* रमेश देव
* अजिंक्य देव
* सीमा देव

## हे सुद्धा पहा
आगरकर हायस्कूल (पुणे)

पुण्याच्या रास्ता पेठेत असलेली आगरकर हायस्कूल, ही इ.स. १९३४ साली आचार्य प्रल्हाद केशव अत्रे यांनी स्थापन केलेली मुलींची शाळा आहे. 

 

## मुख्याध्यापिका
कधी काळी कमलिनी प्रभाकर दामले (देसाई) या आगरकर हायस्कूलच्या मुख्याध्यापिका होत्या.

या शाळेत मराठी अभिनेत्री वनमाला या शिक्षिका होत्या. 

## संदर्भ
वर्ग:पुण्यातील शाळा
विमेन्स टेनिस असोसिएशन/क्रमवारी ९ जून २०१४

### एकेरी
## संदर्भ
वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:टेनिस
तत्त्वज्ञानातील माझी वाटचाल

**तत्त्वज्ञानातील माझी वाटचाल** हा "प्रा. मे. पुं. रेगे यांचे तत्त्वज्ञान" या ग्रंथातील रेगे यांचा लेख असून त्यातून रेगे यांची वैचारिक जडणघडण कशी झाली, त्याचे दर्शन घडते. हे त्यांचे आत्मनिवेदन आहे. १९४६ ते १९८४ या काळात रेगे यांनी तत्त्वज्ञानात काय केले, त्यांची स्वतःची तत्त्वज्ञानातील भूमिका कोणती, यावर या लेखात रेगे यांनी भाष्य केले आहे.तथापि हयात तत्त्ववेत्त्यांचे ग्रंथालय या ग्रंथमालेतील तत्त्ववेत्त्याच्या निवेदनासारखे हे निवेदन नाही: " तत्त्वज्ञानातील माझ्या वाटचालीला ह्या निवेदनाला हा दर्जा असणार नाही" असे रेगे म्हणतात. फार तर "ह्या निवेदनाला एक 'केस-स्टडी' म्हणून काही सामाजिक महत्त्व असू शकेल" अशी पुस्ती ते याच पानावर जोडतात.

## रेगे यांची भूमिका
## प्रोफेसर डान्ड्राड
## रा. भा. पाटणकर
## के. जे. शहा
## दि. य. देशपांडे
## डॉ. राधाकृष्णन यांच्याविषयीचे मत
## रेगे यांनी केलेले स्वतःचे वर्णन
## संदर्भ
वर्ग:तत्त्वज्ञान
स्पिरिट (रोव्हर)

हा मंगळावर उतरवला गेलेला एक प्रकारचा यंत्रमानव आहे. नासा या अमेरिकन अंतराळ संशोधन संथेने हा मंगळावर पाठवला आहे. ४ जानेवारी २००४ रोजी हा मंगळावर उतरला आहे.

वर्ग:मंगळ ग्रह
दंडोबाचा डोंगर

**दंडोबाचा डोंगर** हा सांगली जिल्ह्यातील कवठे महांकाळ तालुक्याच्या सीमेवर खरशिंग गावाजवळचा पाच ग्रामपंचायतींच्या हद्दीत सुमारे ११५० हेक्टरवर पसरलेला एक डोंगर आहे. डोंगरावर पुरातन दंडनाथाचे देऊळ आहे. डोंगरात सुमारे शंभर ते सव्वाशे फूट पोखरून तयार केलेल्या गुहेतच नागाच्या वेटोळ्यात दंडनाथाची मूर्ती आहे. प्रदक्षिणा घालण्यासाठी अतिशय सुरेख पद्धतीने रस्तादेखील असून पुरातन काळातील चित्रे आता कालौघात पुसट झाली आहेत.

डोंगरावर एक पाच मजली मनोरा आहे. मनोऱ्याचा सर्वांत वरचा भाग आहे तेथे चार ते पाच माणसे उभी राहू शकतील एवढीच जागा आहे. पहिल्या टप्प्यावर जायला पायऱ्या आहेत, पण तिथून पुढे वरती जायला मानवनिर्मित पायऱ्या नाहीत; सध्या तेथे एक दगड आहे; त्याचा उपयोग करून वरती जाता येते. चौथ्या टप्प्यावर वरती जाण्यासाठी पायऱ्या आहेत. एका वेळी एकच माणूस जाईल एवढीच जागा आहे. वरती गेल्यावर या परिसरातला अंदाजे साठ ते सत्तर किलोमीटरचा प्रदेश दिसतो. स्थानिक लोकांच्या मते जर वातावरण चांगले असेल तर मनोऱ्यावर उभे राहिल्यावर विजापूरच्या गोल-घुमटाचे शिखर दिसते.

भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीत भूमिगत क्रांतिकारकांचे नेते रत्नाप्पा कुंभार यांचे या ठिकाणी गुप्त वास्तव्य व कचेरी होती.

## पुण्यातून दंडोबाच्या डोंगराकडे जाण्याचा रस्ता
पुणे-सांगली-मिरज-कवठे महांकाळ-खरशिंगफाटा-दंडोबाचा डोंगर. (एकूण अंतर : सुमारे २७५ किमी)

## संदर्भ
वर्ग:सांगली जिल्हा
वर्ग:महाराष्ट्रातील पर्यटनस्थळे
हयात तत्त्ववेत्त्यांचे ग्रंथालय

**हयात तत्त्ववेत्त्यांचे ग्रंथालय** ही जगातील महत्त्वाच्या समजल्या जाणाऱ्या तत्त्ववेत्त्यांचे तत्त्वज्ञान आणि त्यांचे जीवन स्पष्ट करणारी ग्रंथमाला असून विसाव्या शतकातील तत्त्वज्ञानातील ते महत्त्वाचे योगदान मानले जाते. त्यामुळे तत्त्वज्ञान निर्मितीत मोठी भर पडली आहे. पॉल ऑर्थर श्लीप या तत्त्ववेत्त्याने ही ग्रंथमाला  १९३९ मध्ये सुरू केली; ते या मालेचे १९८१ पर्यंत संपादक होते. त्यानंतर लेविस एडविन हान हे १९१८ ते २००१ पर्यंत संपादक होते आणि रंडल ऑक्सिएर हे विद्यमान संपादक आहेत. मराठीत या धर्तीवर मे.पुं. रेगे यांचे तत्त्वज्ञान हे पुस्तक रचल्याचे या पुस्तकाचे प्रस्तावना लेखक प्रा. दि.य. देशपांडे यांनी म्हंटले आहे.

## डॉ. राधाकृष्णन यांच्यावर ग्रंथ
या लेखमालेत भारतीय तत्त्ववेत्त्यांमध्ये डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांच्यावर १९५२ मध्ये ग्रंथ प्रकाशित झाला.

## संदर्भ
वर्ग:तत्त्वज्ञान
पश्चिम मेदिनीपूर जिल्हा

**पश्चिम मेदिनीपूर** हा भारताच्या पश्चिम बंगाल राज्यामधील एक जिल्हा आहे. २००२ साली मेदिनीपूर जिल्ह्याचे दोन तुकडे करून पूर्व मेदिनीपूर व पश्चिम मेदिनीपूर हे दोन वेगळे जिल्हे निर्माण करण्यात आले. हा जिल्हा पश्चिम बंगालच्या दक्षिण भागात झारखंड राज्याच्या सीमेवर आहे. मेदिनीपूर हे ह्या जिल्ह्याचे मुख्यालय कोलकातापासून १३० किमी अंतरावर आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ


वर्ग:पश्चिम बंगालमधील जिल्हे
अरवल जिल्हा

**अरवल** हा भारताच्या बिहार राज्यामधील एक जिल्हा आहे. २००१ साली जहानाबाद जिल्ह्याचा काही भूभाग वेगळा करून अरवल जिल्ह्याची निर्मिती करण्यात आली. हा जिल्हा बिहारच्या नैर्ऋत्य भागात असून तो नक्षलवादी क्षेत्रात आहे. अरवल हे ह्या जिल्ह्यचे मुख्यालय पाटण्यापासून ८० किमी अंतरावर आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ


वर्ग:बिहारमधील जिल्हे
हुबळी जंक्शन रेल्वे स्थानक

**हुबळी रेल्वे स्थानक** हे हुबळी शहरामधील प्रमुख रेल्वे स्थानक आहे. भारतीय रेल्वेच्या दक्षिण पश्चिम रेल्वे क्षेत्राचे मुख्यालय येथेच स्थित आहे. बंगळूर सिटी भारतामधील सर्वात वर्दळीच्या स्थानकांपैकी एक असून येथून दररोज अनेक रेल्वेगाड्या सुटतात. 

## प्रमुख गाड्या
*हुबळी − लोकमान्य टिळक टर्मिनस एक्सप्रेस
*कर्नाटक संपर्क क्रांती एक्सप्रेस
*अमरावती एक्सप्रेस
*हुबळी-बंगळूर जन शताब्दी एक्सप्रेस
*हुबळी-सोलापूर इंतरसिटी एक्सप्रेस
*बंगळूर-कोल्हापूर राणी चेन्नम्मा एक्सप्रेस
*हुबळी-म्हैसूर हंपी एक्सप्रेस

वर्ग:कर्नाटकमधील रेल्वे स्थानके
रे
बिलासपूर–नवी दिल्ली राजधानी एक्सप्रेस

250 px|इवलेसे|
१२४४१/१२४४२ **बिलासपूर राजधानी एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची एक जलद प्रवासी सेवा आहे. राजधानी ह्या प्रतिष्ठित गाड्यांपैकी एक असलेली ही रेल्वे छत्तीसगढमधील रायपूर व बिलासपूर ह्या प्रमुख शहरांना दिल्लीसोबत जोडते. बिलासपूर राजधानी एक्सप्रेस बिलासपूर ते नवी दिल्ली स्थानकांदरम्यान आठवड्यातून दोनदा धावते व ह्या दोन शहरांमधील १३९४ किमी अंतर १३ तास १५ मिनिटांमध्ये पूर्ण करते.

## मार्ग
*बिलासपूर रेल्वे स्थानक
*रायपूर रेल्वे स्थानक
*दुर्ग
*राजनांदगांव
*गोंदिया रेल्वे स्थानक
*नागपूर रेल्वे स्थानक
*भोपाळ रेल्वे स्थानक
*झाशी
*नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक

## बाह्य दुवे
*मार्ग व वेळापत्रक
*12441 मार्ग व वेळापत्रक 
*12442 मार्ग व वेळापत्रक 

वर्ग:छत्तीसगढमधील रेल्वे वाहतूक
२०१५ यू.एस. ओपन

**२०१५ यू.एस. ओपन** ही यू.एस. ओपन टेनिस स्पर्धेची ११५ वी आवृत्ती होती. ही स्पर्धा ऑगस्ट-सप्टेंबर, इ.स. २०१५ दरम्यान अमेरिकेच्या न्यू यॉर्क शहरात भरवण्यात आली.

## विजेते
### पुरूष एकेरी
*  **नोव्हाक जोकोविच** ने  रॉजर फेडररला  6–4, 5–7, 6–4, 6–4 असे हरवले.
### महिला एकेरी
* **फ्लाव्हिया पेनेटा** ने  रॉबेर्ता व्हिंचीला 7–6(7–4), 6–2 असे हरवले.
### पुरूष दुहेरी
* **पियेर-युगे एर्बर्त** /  **निकोलास महुत** ह्यांनी  जेमी मरे /  जॉन पीयर्स ह्यांना 6–4, 6–4 असे हरवले.
### महिला दुहेरी
*  **मार्टिना हिंगीस** /  **सानिया मिर्झा** ह्यांनी  केसी डेलाका /  यारोस्लावा श्वेदोव्हा ह्यांना 6–3, 6–3 असे हरवले.
### मिश्र दुहेरी
*  **लिअँडर पेस** /   **मार्टिना हिंगीस** ह्यांनी  बेथनी मॅटेक-सँड्स /  सॅम क्वेरी ह्यांना 6–4, 3–6, [10–7] असे हरवले.

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ
हिस्लॉप कॉलेज (नागपूर)

**हिस्लॉप कॉलेज** हे नागपूरमधील एक जुने कॉलेज आहे. 

## इतिहास 
ब्रिटिश काळात मध्य प्रांताची राजधानी असूनही नागपूरमध्ये इ.स. १८८२ पर्यंत महाविद्यालय नव्हते. इ.स. १८८३ या वर्षी महाल परिसरात हिस्लॉपची स्थापना झाली. 
* १९०४ पर्यंत हे महाविद्यालय त्यावेळच्या कलकत्ता विद्यापीठाशी आणि नंतर अलाहाबाद विद्यापीठाशी संलग्न होते. 
नागपूर विद्यापीठाच्या स्थापनेनंतर ते त्याच्याशी जोडण्यात आले. 
*१९४१ मध्ये चर्च ऑफ स्कॉटलंडकडून या महाविद्यालयाचे अधिकार भारताकडे आले.

## कॉलेजचे नाव
भूगर्भशास्त्रज्ञ आण‌ि शिक्षणतज्ज्ञ असलेल्या ‌स्टीफन हिस्लॉप यांनी सुमारे १८ वर्षे विदर्भात काम केले होते. या मिशनऱ्याचे नाव या महाविद्यालयाला देण्यात आले आहे. 

## कॉलेजचे प्रतिभाशाली माजी प्राध्यापक
* मा.गो. वैद्य
* वसंत कृष्ण वऱ्हाडपांडे
* वासुदेव गोविंद आपटे
* वि.घ. देशपांडे

## कॉलेजचे प्रतिभावान माजी विद्यार्थी
नागपूर शहराच्या आणि देशाच्या विविध क्षेत्रावर प्रभाव पाडणाऱ्या अनेक व्यक्तींनी येथे शिक्षण घेतले आहे. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे द्वितीय सरसंघचालक गोळवलकर गुरुजी, माजी पंतप्रधान पी.व्ही. नरसिंहराव, प्रख्यात समाजसेवक बाबा आमटे, लेखक पु.भा. भावे, चित्रपट दिग्दर्शक राजकुमार हिरानी, नागपूरचे माजी खासदार विलास मुत्तेमवार, माजी मंत्री नितीन राऊत, 
* अनिस अहमद, 
* मुकुल वासनिक, 
* कृष्णराव गुलाबराव देशमुख 
यांसारख्या अनेक मान्यवरांनी आपले महाविद्यालयीन शिक्षण हिस्लॉपमध्ये पूर्ण केले आहे.

## विदर्भातील पहिला पत्रकारिता अभ्यासक्रम
ज्या काळात पत्रकारितेत येण्यासाठी स्वतंत्र अभ्यासक्रम करावा लागतो याची जाणीवही नव्हती आणि गरजही कुणाला वाटत नव्हती, त्या काळात हिस्लॉपने पत्रकारिता अभ्यासक्रमाचा पाया रचला. 
* प्राचार्य डॉ. डी.जी. मोझेेस व प्रा. इपान यांच्या नेतृत्वात १९५२ मध्ये विदर्भातील सर्वांत पहिला पत्रकारितेचा अभ्यासक्रम येथे सुरू करण्यात आला.
* प्रमाणपत्र, पदवी व पदविका अशा स्वरूपातील हा अभ्यासक्रम १९६६ मध्ये बंद पडला व नंतर नागपूर विद्यापीठात सुरू करण्यात आला.

## महाविद्यालयाला मिळालेला वारसा दर्जा
२०१३ मध्ये केंद्र सरकारने महाविद्यालयांना वारसा दर्जा देण्याची योजना सुरू केली होती. 
* त्या आधारे हिस्लॉप म‌हाविद्यालयाला राष्ट्रीय वारसा दर्जा प्राप्त झाला. हेरिटेज महाविद्यालयाचा दर्जा मिळाल्याने संस्थेचा दर्जा उंचावण्याकरिता आता विद्यापीठ अनुदान मंडळाकडून आर्थिक साहाय्यही मिळू शकते. म‌हाविद्यालयाच्या इमारतींमध्ये सुधारणा करणे किंवा शैक्षणिक प्रकल्प राबविणे या करिता हा निधी वापरता येईल.

वर्ग:नागपूर
वर्ग:महाराष्ट्रातील शैक्षणिक संस्था
खरगपूर जंक्शन रेल्वे स्थानक

**खरगपूर जंक्शन** हे पश्चिम बंगाल राज्याच्या खरगपूर शहरामधील प्रमुख रेल्वे स्थानक व दक्षिण पूर्व रेल्वेच्या खरगपूर विभागाचे मुख्यालय आहे.  लांबीचा खरगपूर येथील फलाट भारतामध्ये तिसऱ्या क्रमांकाच्या लांबीचा फलाट आहे. पश्चिम व दक्षिण भारतातून कोलकाताकडे जाणाऱ्या व उत्तरेकडून ओडिशाकडे जाणाऱ्या सर्व गाड्यांचा येथे थांबा आहे.

## गाड्या
*हावडा-भुवनेश्वर जन शताब्दी एक्सप्रेस
*हावडा-पुणे आझाद हिंद एक्सप्रेस
*हावडा-बडबिल जन शताब्दी एक्सप्रेस
*हावडा-लोकमान्य टिळक टर्मिनस ज्ञानेश्वरी एक्सप्रेस
*हावडा-लोकमान्य टिळक टर्मिनस समरसता एक्सप्रेस
*नवी दिल्ली-भुवनेश्वर राजधानी एक्सप्रेस
*हावडा-सिकंदराबाद फलकनुमा एक्सप्रेस
*हावडा-चेन्नई कोरोमंडल एक्सप्रेस
*हावडा-मुंबई छत्रपती शिवाजी टर्मिनस गीतांजली एक्सप्रेस

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:पश्चिम बंगालमधील रेल्वे स्थानके
रे
तंतूकणिका

तंतूकणिका हा पेशीतील घटक असुन यास पेशीचे ऊर्जागृह असे म्हणतात.

तंतुकनिका दुहेरी आवरणाची बनलेली असून बाहेरील आवरण सलग तर आतील आवरण घड्यांचे बनलेले असते. या घड्यांना शिखा असे म्हणतात.
वर्ग:जीवशास्त्र
माल्कम टर्नबुल

**माल्कम ब्लाय टर्नबुल** (Malcolm Turnbull;  २४ ऑक्टोबर १९५४) हा ऑस्ट्रेलिया देशामधील एक राजकारणी, देशाचा माजी पंतप्रधान व लिबरल पक्षाचा माजी पक्षनेता आहे. सप्टेंबर २०१३ पासून पंतप्रधानपदावर राहिलेल्या टोनी ॲबट सरकारच्या कामगिरीबद्दल लिबरल पक्षामध्ये असंतोष पसरला होता. १४ सप्टेंबर २०१५ रोजी घेण्यात आलेल्या पक्षांतर्गत निवडणुकीमध्ये ॲबटला टर्नबुलने ५४-४४ असे पराभूत केले. पक्षनेतेपद मिळवल्यानंतर टर्नबुलची ऑस्ट्रेलियाचा नवा पंतप्रधान म्हणून निवड करण्यात आली. ऑगस्ट २०१८ मध्ये टर्नबुलने पक्षाचे अध्यक्षपद व पंतप्रधानपद ह्या दोन्ही पदांचा राजीनामा देऊन राजकारणामधून निवृत्ती पत्कारली. 

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे पंतप्रधान
डेमू

[250 px|इवलेसे|[भारत|भारतामधील एक डेमू गाडी]]
**डेमू** म्हणजे डीझेल इलेक्ट्रिक मल्टिपल युनिट (Diesel-electric multiple unit (DEMU)).  हे युनिट असलेल्या रेल्वे गाड्यांना डेमू गाडी म्हणतात. 

आगगाडीच्याच एखाद्या किंवा एकाहून अधिक डब्यात हे यंत्र बसवलेले असते. ते डीझेल वापरून वीज निर्माण करते आणि त्या विजेवर ते डबे रुळावरून धावतात. असे यंत्र बसविलेल्या डब्यांबरोबर त्याला जोडलेले इतरही काही डबे धावतात. थोडक्यात एक लहानशी आगगाडीच या यंत्रांद्वारे चालते.  या गाडीला इंजिनाची गरज नसते.

## डेमूचे फायदे
उतारूंची संख्या वाढली की अधिक डेमू असलेले डबे जोडले की काम भागते. 

ज्या रेल्वेमार्गावरील दोन स्टेशनांमधील अंतर फार जास्त नसते, तेथे डेमू गाड्या खूप उपयोगी ठरतात.

## महाराष्ट्रातील डेमू गाड्यांचे मार्ग
१. पनवेल-सोमाटणे-रसायनी-आपटा-जिते-हमारपूर-पेण-कासू-नागोठाणे-निदी-रोहा-कोलाड-इंदापूर-माणगांव-गोरेगाव रोड-वीर-सपे वामने-करंजाडी-विनहेरे-दिवाणखावटी-खेड-अंजनी-चिपळूण 
२. दिवा-कोपर-भिवंडी रोड-खारबाव-कामण रोड-जूचंद्र-वसई रोड 
३. डोंबिवली-कोपर-भिवंडी रोड-खारबाव-कामण रोड-जूचंद्र-वसई रोड-विरार-वैतरणा-सफाळे-केळवे रोड-पालघर-उमरोली-बोईसर

वर्ग: रेल्वे वाहतूक
ओत्रांतोची सामुद्रधुनी

250 px|इवलेसे|
**ओत्रांतोची सामुद्रधुनी** (; ) बाल्कन प्रदेशामधील आल्बेनिया देशाला इटालियन द्वीपकल्पापसून अलग करणारी एक सामुद्रधुनी आहे. ही सामुद्रधुनी भूमध्य समुद्राचे एड्रियाटिक समुद्र व आयोनियन समुद्र हे दोन उपसमुद्र जोडते. ह्या सामुद्रधुनीची किमान रूंदी  असून तिला ओत्रांतो ह्या दक्षिण इटलीमधील एका गावाचे नाव दिले गेले आहे.

वर्ग:इटलीचा भूगोल
वर्ग:आल्बेनियाचा भूगोल
वर्ग:भूमध्य समुद्र
वर्ग:सामुद्रधुन्या
मोहम्मद जावद झरीफ

**महंमद जावद झरीफ** (जन्म : तेहरान-इराण, ७ जानेवारी १९६०) हे इराणचे परराष्ट्रमंत्री आहेत. अमेरिका आणि इराण यांच्यामधील २०१५ सालचा अण्वस्त्र नियंत्रण करार घडवून येण्यात त्यांचा मोलाचा सहभाग होता.

## शिक्षण 
महंमद जावद झरीफ यांचे शालेय शिक्षण अलावी स्कूल या धार्मिक संस्थेत झाले. त्यांनी लहानपणीच अलि शारियती व समाद बेहरंगी यांची पुस्तके वाचून क्रांतिकारी विचार आत्मसात केले होते. ते कट्टर धर्मनिष्ठ आहेत. ते अस्खलित इंग्लिश बोलतात.

झरीफ हे सतराव्या वर्षी अमेरिकेत गेले आणि तेथे त्यांनी सॅन फ्रान्सिस्को येथील ड्रू कॉलेज प्रिपरेटरी स्कूलमध्ये शिक्षण घेतले. पुढे सॅन फ्रान्सिस्को स्टेट विद्यापीठातून त्यांनी आंतरराष्ट्रीय संबंधात बी.ए. केले व नंतर १९८२ मध्ये ते एम.ए. झाले.

त्यानंतर महंमद झरीफ यांनी डेन्व्हर विद्यापीठाअंतर्गत येणाऱ्या जेसेफ कोरबेल स्कूल ऑफ इंटरनॅशनल स्टडीज या केंद्रातून आंतरराष्ट्रीय कायदा व धोरण या विषयात पीएच.डी. केले.

## राजकीय आणि अध्यापकीय कारकीर्द 
महंमद जावद झरीफ यांनी इ.स. १९९० नंतर राजनैतिक पातळीवर अनेक पदे भूषवली. ते तेहरान विद्यापीठात आंतरराष्ट्रीय संबंधांचे अभ्यागत प्राध्यापक आहेत. संयुक्त राष्ट्रातही झरीफ यांनी इराणी प्रतिनिधी मंडळाचे नेतृत्व केले. नंतर ते संयुक्त राष्ट्रांच्या निःशस्त्रीकरण आयोगाचे अध्यक्ष झाले. ‘इराणिनियन जर्नल ऑफ इंटरनॅशनल अफेअर्स’ व ‘इराणियन फॉरेन पॉलिसी’ या नियतकालिकांचे ते संपादक होते; २००२ ते २००७ या काळात ते संयुक्त राष्ट्रात प्रतिनिधी होते. २०१३ मध्ये ते इराणचे परराष्ट्रमंत्री झाले. त्यापूर्वी ते काही काळ अमेरिकेत इराणचे राजदूत होते. मोहम्मद जावद झरीफ यांनी राजीनामा देण्यापूर्वी ऑगस्ट २०२४ दरम्यान इस्लामिक रिपब्लिक ऑफ इराणचे उपाध्यक्ष म्हणून काम केले.

## अण्वस्त्र नियंत्रण समझोता 
हा समझोता करताना त्यांनी ‘स्माइल डिप्लोमसी व झीरो टेन्शन डिप्लोमसी’ वापरली. झरीफ यांना हा करार करणे शक्य होण्याचे कारण म्हणजे त्यांना अमेरिकी संस्कृती माहिती होती व त्यांचे अमेरिकी नेत्यांशी थेट संबंध होते.

राजकारणीाचे मर्म सांगताना झरीफ यांनी म्हणले आहे, की जो वातावरणातील अस्वस्थता आपल्या हास्याआड दडवून वाटाघाटी करू शकतो, तो खरा राजकारणी. त्यांच्या या व्याख्येस ते जागले.

वर्ग:इराण
वर्ग:इ.स. १९६० मधील जन्म
बालखाश सरोवर

कझाकस्तान नकाशावर बालखाश सरोवर|250 px|thumb
**बालखाश सरोवर** (; कझाक: Балқаш Көлі) हे मध्य आशियातील खंडामधील सर्वात मोठे व जगातील १३व्या क्रमांकाचे मोठे सरोवर आहे. कझाकस्तानच्या आग्नेय भागात स्थित असलेल्या बालखाश सरोवराला ह्या खोऱ्यामधील सात नद्या येऊन मिळतात तर सरोवरातील पाण्याचा बहिर्वाह केवळ बाष्पीभवनाद्वारे होतो. एक छोटी सामुद्रधुनी बालखाशला दोन भागांमध्ये विभागते. सरोवराच्या पश्चिम भागातील पाणी गोडे तर पूर्व भागतील पाणी खारे आहे. सुमारे ६६,००० लोकसंख्या असलेले बालखाश हे ह्या सरोवराच्या काठावर वसलेले सर्वात मोठे शहर आहे.

सोव्हिएत राजवटीने बालखाश सरोवराला पाणी पुरवणाऱ्या नद्या सिंचनासाठी इतरत्र वळवल्यामुळे अरल समुद्राप्रमाणे येथील पाण्याचा साठा देखील आटत चालला आहे. 

वर्ग:सरोवरे
वर्ग:कझाकस्तानचा भूगोल
ताजिक एर

[250 px|[इस्तंबूल अतातुर्क विमानतळावर थांबलेले ताजिक एरचे बोईंग ७५७ विमान|इवलेसे]]
**ताजिक एर** (ताजिक: Тоҷик Эйр) ही मध्य आशियातील ताजिकिस्तान देशाची राष्ट्रीय विमान वाहतूक कंपनी आहे. १९२३ साली स्थापन झालेली ताजिक एर भूतपूर्वा सोव्हिएत संघामधील एक प्रमुख कंपनी होती.

१९९१ पासून स्वतंत्र ताजिकिस्तानची राष्ट्रीय कंपनी असलेली ताजिक एर सध्या जगातील १९ शहरांना प्रवासी विमानसेवा पुरवते. दुशान्बेच्या दुशान्बे आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर ताजिक एरचे मुख्यालय व वाहतूकतळ आहे.

## गंतव्यस्थाने
ताजिक एर खालील शहरांमध्ये कार्यरत आहे. (डिसेंबर २०१४ मध्ये):

### आशिया
#### मध्य आशिया
;
*अल्माटी - अल्माटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
;
*बिश्केक 
;
*दुशान्बे - दुशान्बे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ **हब**
*खुजंद
*कुर्घोनतेप्पा

#### पूर्व आशिया
;

#### दक्षिण आशिया
;
*दिल्ली - इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

#### पश्चिम आशिया
;
*तेहरान - तेहरान इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

### युरोप
;
*मॉस्को - दोमोदेदोवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
*नोव्होसिबिर्स्क
*सेंट पीटर्सबर्ग - पुल्कोवो विमानतळ
*सुर्गुत
*येकातेरिनबुर्ग

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे
*

वर्ग:ताजिकिस्तानमधील विमानवाहतूक कंपन्या
बाल्कन युद्धे

**बाल्कन युद्धे** युरोपाच्या बाल्कन द्वीपकल्पावर ऑक्टोबर १९१२ ते जुलै १९१३ दरम्यान लढली गेली. पहिल्या बाल्कन युद्धात मॉंटेनिग्रो, सर्बिया, ग्रीस व बल्गेरिया ह्या राष्ट्रांनी एकत्र येऊन ओस्मानी साम्राज्याचा पराभव केला तर दुसऱ्या बाल्कन युद्धात मॉंटेनिग्रो, सर्बिया, ग्रीस व रोमेनिया देशांनी बल्गेरियाचा पराभव केला. ओस्मानी साम्राज्याने बाल्कन युद्धांमध्ये आपला युरोपामधील सर्व भूभाग गमावला. ऑस्ट्रिया-हंगेरी ह्या युद्धांमध्ये थेट समाविष्ट झाले नसले तरी सर्बियाच्या वाढत्या सामर्थ्यापुढे त्याची ताकद कमी झाली. बाल्कन युद्धांमुळे ऑस्ट्रिया-हंगेरी व बाल्कन राष्ट्रांदरम्यानच्या वाढलेल्या तणावाची परिणती १९१४ सालच्या सारायेव्हो येथील ऑस्ट्रियाच्या आर्कड्युक फ्रान्झ फर्डिनांडच्या हत्येत झाली व पहिल्या महायुद्धास सुरुवात झाली.

## परिणाम
बाल्कन युद्धाचे परिणाम दूरगामी स्वरूपाचे झाले. जीर्ण झालेल्या तुर्की साम्राज्याचा डोलारा या बाल्कन युद्धामुळे ढासळला. तुर्कस्थानला बराच प्रदेश गमवावा लागला. बाल्कन परिसरात ग्रीस , सर्बिया , मोन्टेनिग्रो ही स्वतंत्र राष्ट्रे उदयास आली. बल्गेरिया आणि रुमानिया यांच्या प्रदेशात वाढ झाली परंतु बाल्कन राष्ट्रांचा हव्यास अधिक वाढला. बल्गेरिया ' विशाल साम्राज्य ' उभारण्याचे स्वप्न पाहू लागले. दुसऱ्या बाल्कन युद्धामुळे बल्गेरीयाच्या महत्त्वाकांक्षेचा फुगा फुटला. सर्बियाला मात्र विस्तार करण्यास संधी मिळाली. तथापि अल्बानियाच्या निर्मितीमुळे सर्बिया असंतुष्टच राहिला. 

दुसऱ्या बाल्कन युद्धामुळे ग्रीसचा भरपूर फायदा झाला. तरीही त्राव्न्सिल्व्हानिया आणि बेसाराबिया  या प्रदेशावर आपले हक्क मान्य व्हावेत असे ग्रीसला वाटत होते. बाल्कन युद्धाचा एक महत्त्वाचा परिणाम म्हणजे अल्बानिया या राष्ट्राची निर्मिती Ị विल्यम ऑफ विड हा जर्मन राजपुत्र अल्बानियाचा राजा झाला. अल्बानिया राज्य पहिल्या महायुद्धाच्या तडाखाने लवकरच कोसळले. अल्बानियाच्या निर्मितीला ऑस्ट्रीयाच कारणीभूत असल्यामुळे सर्बिया व ऑस्ट्रीया यांचे वैर अधिकच घट्ट झाले. सर्बियाचे सामर्थ्य बाल्कन युद्धामुळे वाढल्यामुळे या राष्ट्राच्या नेतृत्वाखाली चाललेल्या युगोस्लाव्ह चळवळीला अधिकच उतेजन मिळाले. युरोपीय राष्ट्रे प्रत्यक्ष बाल्कन युद्धापासून अलिप्त जरी राहिलेली असली तरी अप्रत्यक्ष प्रभाव गाजवण्याचे धोरण त्यांनी सोडले नाही. त्यामुळे रशियाविषयी बल्गेरियाला चीड आली तर ऑस्ट्रीयाविषयी सर्बियाला कटुता वाटू लागली. परिणामी युरोपात चाललेल्या गटबाजीच्या राजकारणात बाल्कन राष्ट्रेही खेचली गेली. 

सर्बिया आणि ऑस्ट्रीया यांच्यातील वैमनस्य केवळ एका वर्षात पराकोटीचे वाढले. आजारी तुर्कस्थानने बाल्कन राष्ट्रांचे आणि युरोपातील बड्या राष्ट्रांचे आरोग्य बिघडवले. म्हणून पहिल्या महायुद्धाचे बरेच श्रेय पूर्वेकडील प्रश्नांना दिले जाते.

## बाह्य दुवे
*प्रोजेक्ट गुटेनबर्गवरील माहिती
बेल्गोरोद

**बेल्गोरोद** () हे रशिया देशाच्या बेल्गोरोद ओब्लास्ताचे मुख्यालय आहे. आहे. बेल्गोरोद शहर रशियाच्या पश्चिम भागात युक्रेनच्या सीमेपासून ४० किमी अंतरावर वसले आहे. २०१५ सालच्या गणनेनुसार ३.८४ लाख लोकसंख्या असलेले बेल्गोरोद रशियामधील एक मोठे शहर आहे.

## हे सुद्धा पहा
*रशियामधील शहरांची यादी

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
*

वर्ग:रशियामधील शहरे
वर्ग:बेल्गोरोद ओब्लास्त
रघुनाथशास्त्री मोरेश्वर पटवर्धन

रघुनाथशास्त्री मोरेश्वर पटवर्धन (जन्म ? हयात किंवा कसे ?)  हे पंचांग आणि ज्योतिष या विषयाचे अभ्यासक, लेखक आणि टिळक पंचांगाचे कर्ते होते. 

वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कोल्हापुरी चिकन थाळी

कोल्हापुरी चिकन थाळी हे कोल्हापुरी पद्धतीचे चिकन रस्सा असलेले ताटभर जेवण आहे. यात भाकरीबरोबर तांबडा रस्सा आणि पांढरा रस्सा ह्यांचा समावेश असतो.कोल्हापुरी चिकन थाळी मध्ये भाकरी ही चुलीवर बनवलेली असती,त्यामुळे याला अजून जास्त चव येते.

वर्ग:मांसाहारी खाद्यपदार्थ
काशीनाथ (निःसंदिग्धीकरण)

## पहिले नाव
*  काशीनाथ वासुदेव अभ्यंकर
* काशीनाथशास्त्री उपाध्याय
*  काशीनाथ हरी खाडिलकर
*  काशीनाथ गोविंद चिंदरकर 
*  काशीनाथ गोविंदराव उपासनी
*  काशीनाथ रघुनाथ मित्र (आजगावकर)
*  काशीनाथ घाणेकर
*  काशीनाथ भागवत
*  काशीनाथ बोडस
*  काशीनाथ राठोड - वाई गौळ

## वडिलांचे नाव - पूर्ण नावातील मधले नाव
* दत्तात्रय काशीनाथ कुंटे 
* प्रभाकर काशीनाथ कुंटे
* माधव काशीनाथ दळवी
* सुरेश काशीनाथ तावरे
* विश्वनाथ काशीनाथ राजवाडे
* सुलभा काशीनाथ कुलकर्णी
* केशव काशीनाथ देशमुख
* शिवराम काशीनाथ ओक
* पुरुषोत्तम काशीनाथ केळकर
* भास्कर काशीनाथ चांदूरकर
* सदाशिव काशीनाथ छत्रे
* रामचंद्र काशीनाथ म्हाळगी
मित्र (निःसंदिग्धीकरण)

## पहिले नाव
## टोपण नाव
* काशीनाथ रघुनाथ मित्र खरे नाव : काशीनाथ रघुनाथ आजगावकर
* विनायक जनार्दन करंदीकर
### काल्पनिक नायक
* प्रदोषचंद्र मित्र
## वडिलांचे नाव/ उपनाव/ पूर्ण नावातील दुसऱ्या क्रमांकाचे विशेष नाम
## आडनाव
## मित्र मंडळे
## इतर
* मित्र
* मित्र (क्षेपणास्त्र)

## हे सुद्धा पहा
मित्रा (निःसंदिग्धीकरण)

: अंतरा मित्रा
गीताधर्म मंडळ

**गीताधर्म मंडळ** ही श्रीमद्‌भगवद्‌गीता या ग्रंथाच्या विशेष अभ्यास, अध्ययन, चिंतन, मनन व प्रचार-प्रसारासाठी स्थापन झालेली पुणे येथील सार्वजनिक संस्था आहे.

## स्थापना 
गीताधर्म मंडळ या संस्थेची स्थापना वेदान्ताचार्य, गीतावाचस्पती सदाशिवशास्त्री भिडे आणि ग.वि. केतकर  यांनी केली. लोकमान्य टिळकांच्या स्मरणार्थ लोकमान्यांच्या जयंतीदिनी २३ जुलै, १९२४ रोजी गीताधर्म मंडळाची स्थापना झाली. शास्त्रीबुवा अंध होते. तरीही त्यांनी मंडळाच्या वाढीसाठी, भारतभर दौरा केला. इ.स. १९२५ या वर्षी हैद्राबाद येथे भरलेल्या हिंदू धर्म परिषदेत मार्गशीर्ष शुद्ध एकादशी हा दिवस "गीताजयंती दिन" म्हणून मान्य केला जावा, असा ठराव मांडला. त्यासाठी श्री. ग. वि. केतकर यांनी अनेकांशी प्रचंड पत्रव्यवहार केला. अनेक वृत्तपत्रांतून गीताविषयक लेखन केले आणि मंडळाच्या कार्याचा उदंड प्रचार केला. या दोघांच्या  प्रयत्‍नामुळे त्या दिवशी "गीताजयंती" साजरी केली जाते. 

## अध्यक्ष
# १९२४ : संस्थापक अध्यक्ष सदाशिवशास्त्री भिडे
# १९२४ : संस्थापक कार्यवाह ग. वि. केतकर
# १९४० ते १९५८ : ग. वि. केतकर
# १९५८ ते १९६६ :  विनायकराव गो. आपटे
# १९६६ ते १९८३ : माधव गंगाधर महाजन, गीताभ्यासक आणि प्राचार्य, वाडिया कॉलेज, पुणे  
# १९८३ ते १९८८ : भालबा केळकर, भारतीय संस्कृतीचे अभ्यासक आणि पी.डी.ए. (प्रोग्रेसिव ड्रॅमॅटिक असोसिएशन) या नाटयसंस्थेचे संस्थापक  
# १९८८ ते १९९२ : श्रीधर प. मराठे, संस्कृतचे व्यासंगी अभ्यासक आणि सेवानिवृत्त पोलीस कमिशनर  
# १९९३ ते १९९९ : डॉ. हेमंत वि. इनामदार, संत-साहित्याभ्यासक आणि नामवंत लेखक 
# १९९९ ते २०१० : डॉ. सौ. कल्याणी नामजोशी, संतसाहित्याच्या अभ्यासक आणि प्रसिद्ध प्रवचनकार

## गीतादर्शन (मासिक)
* १९७० : स्थापना 

## गीता-संथा-वर्ग
"गीता-संथा-वर्ग हा 'गीताधर्म मंडळ' या संस्थेचा एक उपक्रम आहे. ‘येथे श्रीमद्‌भगवद्‌गीता शास्त्रशुद्ध, स्पष्ट उच्चारात कशी म्हणावयाची ते शिकविले जाते. निवृत्त मुख्याध्यापिका सौ. मनीषा दाते यांनी हा १९८४ मध्ये वर्ग सुरू केला. त्यानंतर १९९९ पासून श्रीमती वसुधा पाळंदे या वर्गाचे काम पाहतात.

## अधिकृत संकेतस्थळ
गीताधर्म मंडळ 

## संदर्भ
वर्ग:पुण्यातील संस्था
वर्ग:हिंदू संस्था
अलिपूरद्वार जिल्हा

**अलिपूरद्वार** हा भारताच्या पश्चिम बंगाल राज्यामधील एक जिल्हा आहे. २०१४ साली जलपाइगुडी जिल्ह्याचा काही भूभाग वेगळा करून अलिपूरद्वार जिल्ह्याची निर्मिती करण्यात आली. हा जिल्हा पश्चिम बंगालच्या ईशान्य भागात भूतान राज्याच्या सीमेवर स्थित आहे. अलिपूरद्वार हे ह्या जिल्ह्याचे मुख्यालय सिलिगुडीपासून १३६ किमी अंतरावर आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 


वर्ग:पश्चिम बंगालमधील जिल्हे
आंबेकर (निःसंदिग्धीकरण)

* सविता आंबेकर
* चिंतामण दत्तात्रेय आंबेकर
* आर्या समीर आंबेकर

वर्ग:मराठी आडनावे
मुजुमदारवाड्यातील गणेशोत्सव

पुणे शहरात कसबा पेठेत शनिवारवाड्याजवळ सरदार मुजुमदारांचा वाडा आहे. इ.स. १७७० मध्ये हा वाडा बांधला गेला. ३० ते ३५ खोल्यांच्या या वाड्यात दर्शनी कोरीव दरवाजा, छोटा दिंडी दरवाजा असून आतील बांधकामावर कोरीव काम आहे. वाड्यात हंड्या, झुंबरे असलेला गणेश महाल आहे. हा वाडा ऐतिहासिक वास्तू म्हणून जाहीर झाला आहे. या वाड्यात सरदार मुजुमदार यांचे १९९४ ते १९७३ या काळात वास्तव्य होते. 

या वाड्यातील नेहमीच्या देवघरात वर्षभर खास ब्राह्मणांकरवी देवांची पूजा होते.

## वाड्यातील गणपति उत्सव
मुजुमदार वाड्यातील गणेश महालात भाद्रपद शुद्ध प्रतिपदेपासून गणेश उत्सवाची सुरुवात होते. प्रतिपदेला मुजुमदारवाड्यातील खालच्या देवघरात वर्षभर असलेली ‘श्री’ मूर्ती वाजतगाजत वर, गणेशमहालात आणली जाते. तेथे लाकडी नक्षीदार मयूरासनावर तिची विधिवत प्रतिष्ठापना केली जाते.लघुरुद्र, ब्रह्मणेस्पती सुक्त व अथर्वशीर्षाची सहस्रावर्तने होऊन षोडशोपचार पूजा केली जाते. पुरणाच्या एकवीस मोदकांचा नैवेद्य दाखवून नंतर प्रसाद भोजन असते. 

उत्सवकाळात रोज सकाळी अथर्वशीर्षांची आवर्तने म्हणण्यात येतात. रात्री, गायनाचा कार्यक्रम असे. भाद्रपद शुक्ल पंचमी हा उत्सवाच्या सांगतेचा दिवस असतो. त्या दिवशी उत्तररात्री तीर्थप्रसादाचे कीर्तन-लळीत होतेे व मखरावर पडदा टाकून मूर्ती ‘पुनरागमनयच’ म्हणत परत देवघरात स्वस्थानी जाते. प्रसाद म्हणून सर्वांना ‘श्रीफळ’ देतात. अशा प्रकारे उत्सवाची सांगता होते. 

वर्ग:पुणे
सिटी पॅलेस (जयपूर)

इवलेसे|सिटी पॅलेस, जयपूर
**सिटी पॅलेस, जयपूर** भारताचे राज्य राजस्थान मध्ये जयपूर शहरात आहे.  याची रचना १७२७मध्ये सवाई जयसिंग दुसऱ्याने करवली.

## संदर्भ
वर्ग:जयपूर
वर्ग:इ.स. १७२७ मधील निर्मिती
आजगावकर (निःसंदिग्धीकरण)

* काशीनाथ रघुनाथ मित्र (आजगावकर)
* जगन्नाथ रघुनाथ आजगावकर
*
भारतीय विद्या भवन

**भारतीय विद्या भवन** हा एक भारतीय शैक्षणिक ट्रस्ट आहे.  नोव्हेंबर ७, १९३८ रोजी भारतीय विद्या भवनची स्थापना डॉ. के. एम. मुंशी यांनी केली.

## बाह्य दुवे
* अधिकृत संकेतस्थळ

## संदर्भ
वर्ग:संस्था
भवानीपूर एज्युकेशन सोसायटी कॉलेज

इवलेसे|भवानीपूर एज्युकेशन सोसायटी कॉलेज
**भवानीपूर एज्युकेशन सोसायटी कॉलेज**, हे कोलकात्याच्या लाला लजपतराय सरानी भागातील महाविद्यालय आहे.

## बाह्य दुवे
* अधिकृत संकेतस्थळ

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:कोलकातामधील शिक्षणसंस्था
तळेगाव रेल्वे स्थानक

**तळेगाव दाभाडे** हे पुणे शहराजवळील तळेगाव दाभाडे ह्या गावामधील रेल्वे स्थानक आहे. तळेगाव दाभाडे पुणे उपनगरी रेल्वेवरील एक महत्त्वाचे स्थानक आहे. पुणे-तळेगाव दाभाडे लोकल सेवा येथे संपते.

## एक्सप्रेस गाड्या
खालील तीन एक्सप्रेस गाड्यांचा तळेगाव दाभाडेला  थांबा आहे.
*डेक्कन एक्सप्रेस
*कोयना एक्सप्रेस
*हजुर साहेब नांदेड एक्सप्रेस

वर्ग:पुणे उपनगरी रेल्वे
वर्ग:पुणे जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके
टेंबे

* भास्कर महादेव टेंबे
* वासुदेव गणेश टेंबे
* गोविंदराव टेंबे
* गोविंद सदाशिव टेंबे

वर्ग:मराठी आडनावे
इंगळे

**इंगळे** हे एक मराठी आडनाव आहे.

* प्रल्हाद रघुनाथ 
* माणिक बंडोजी इंगळे
* विजयकुमार नारायणराव
* बाबा महाराज
* केशवबुवा
* आदित्य
* अरुण
* अभय
* अनिल
* आदित्य
* रमेश
* भगवान
* विजय
* मिलिंद इंगळे
* नरेंद्र
* रवींद्र
* व.न.
* आनंद इंगळे

वर्ग:मराठी आडनावे
कोपर्डेकर

* दयार्णव रघुनाथ
* श्याम दयार्णव कोपर्डेकर

वर्ग:मराठी आडनावे
का.र. मित्र

काशीनाथ रघुनाथ मित्र (आजगावकर) ( २ नोव्हेंबर, १८७१  - इ.स. १९२०) हे एक मराठी लेखक, मनोरंजन मासिकाचे आणि मनोरंजन या मराठी भाषेतील पहिल्या दिवाळी अंकाचे संपादक, तसेच बंगाली साहित्याचे मराठी अनुवादक होते.

## कौटुंबिक माहिती
* भाऊ : दामोदर रघुनाथ मित्र (हे पुस्तक-प्रकाशक होते. मनोरंजक ग्रंथ प्रसारक मंडळी ही यांची प्रकाशक संस्था.  इ.स. १९२९ साली या संस्थेने मनोरंजन मासिकांतील निवडक लेखांचा एक भला मोठा संग्रह पुस्तकरूपाने प्रकाशित केला).
* पत्‍नी : रमा
* मुलगा (१) : रघुनाथ ऊर्फ रामू
* कन्या (७) : शांता हिंगे, शिरीन शेठ, मालती, कुमुदिनी, इंदुमती, भानुमती आणि विमल

वर्ग:मराठी साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १८७१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आबासाहेब मुजुमदार

सरदार **गंगाधर नारायणराव** तथा **आबासाहेब मुजुमदार** हे इतिहास संशोधक असून शास्त्रीय संगीताचे जाणकार होते. आबासाहेबांनी गायनोपयोगी अशा तीस हजार चिजांचा संग्रह केला होता. हा संग्रह त्‍यांच्‍या वारसदारांनी डिजिटल स्‍वरूपात जपून ठेवला आहे. ते प्रभुणे घराण्यातून मुजुमदार घराण्यात दत्तक आले.

कसबा पेठेतील त्‍यांच्‍या स्वतःच्या पेशवाई वाड्यात त्‍यांनी सुरू केलेल्‍या गणेशोत्सवात कितीतरी गायक, गायिका गाऊन गेल्या आहेत. आबासाहेब मुजुमदारांचा वाडा संस्थानांप्रमाणे कलाकारांसाठी व्यासपीठ आणि आश्रयस्थान ठरला. आबासाहेब स्‍वतः उत्तम सतारवादक होते. तंतुवाद्यावर त्‍यांची हुकूमत होती. ते केवळ पाच मिनिटांत तंबोरा लावत असत. आबासाहेब मुजुमदारांना अनेक व्‍यक्‍तींनी वाद्ये भेट दिली होती. या वाद्यांचा त्‍यांनी संग्रह केला होता. 

आबासाहेब मुजुमदार यांचा भारतातील १०८ संस्थांशी विविध पदांन्वये संबंध होताच, शिवाय भारतभराच्‍या संस्‍थानिकांशीही संबंध होता. भारत इतिहास संशोधक मंडळाच्‍या चिटणीस पदावर ते चोवीस वर्षे होते. त्‍यांचा फारसी भाषेचा व्यासंग होता. त्यांना चित्रेर, शिल्पे, ताम्रपट, पोथ्या इत्यादी जमविण्याचाही छंद होता.

ब्रिटिश कालावधीत ते फर्स्‍ट क्‍लास सरदार होते. त्‍या काळात सरदार, इनामदार, जहागीरदार या सर्वांचा मतदार संघ होता. आबासाहेब त्‍याचे प्रतिनिधित्‍व करत. या मतदारसंघातून ते कायम बिनविरोध निवडून येत. त्‍या काळचे ते एमएलए एमपी होते. त्‍यांचा साधेपणा आणि त्यांची निष्‍कलंक प्रतिमा ही त्‍यांची वैशिष्‍ट्ये होती. पु.ल. देशपांडे यांच्यासह अनेक लेखकांनी संगीताविषयी केलेल्‍या लेखनात आबासाहेब मुजुमदारांचा संदर्भ दिलेला आढळतो. 

आबासाहेब मुजुमदार यांचे पुणे येथे १६ सप्टेंबर १९७३ रोजी निधन झाले.

वर्ग:इ.स. १९७३ मधील मृत्यू
वर्ग:मराठी इतिहास संशोधक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गुर्जर (आडनाव)

* आशा
* त्र्यंबक जनार्दन
* प्रतापराव
* रवींद्र
* वसंत दत्तात्रेय 
* विठ्ठल सीताराम गुर्जर
* विलास
* शिववास

वर्ग:मराठी आडनावे
म.भा. चव्हाण

**मच्छिंद्र भागाजी चव्हाण** हे एक मराठी गझलकार आहेत. त्यांनी गझलांव्यतिरिक्त कविता, पोवाडा, लावणी, अभंग तसेच वगही लिहीलेले आहेत.

## गझलसंग्रह
* धर्मशाळा
* वाहवा (या संग्रहात चव्हाण यांनी लिहिलेल्या ५२ गझला आहेत.) 

## सन्मान आणि पुरस्कार
* अमरावतीला ९ जानेवारी, २०११ रोजी झालेल्या गझलोत्सवाचे अध्यक्षपद.
* २०१३साली खानवडी (पुरंदर तालुका, पुणे जिल्हा) येथे २७ नोव्हेंबरला झालेल्या ६व्या राज्यस्तरीय महात्मा फुले प्रबोधन मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद
* मुंबईच्या यू आर.एल. फाउंडेशनचा २०१५ सालचा गझलगौरव पुरस्कार.
* पुण्याच्या स्वामी विवेकानंद सांस्कृतिक प्रतिष्ठानतर्फे स्वामी विवेकानंद काव्यपुरस्कार. (१६-९-२०१५)
* पुण्याच्या मदत फाऊंडेशन या साहित्यिक चळवळीतर्फे पहिला प्रतिभा गौरव सन्मान पुरस्कार (१७-१-२०२१)

## संदर्भ
वर्ग:मराठी कवी
मार्गारेट चेझ स्मिथ

**मार्गारेट मॅडेलिन चेझ स्मिथ** (१४ डिसेंबर, इ.स. १८९७ - २९ मे, इ.स. १९९५) ही अमेरिकेतील राजकारणी होती. ही अमेरिकेच्या सेनेटमधील सर्वप्रथम तसेच अमेरिकेच्या हाउस ऑफ रिप्रेझेंटेटिव्ह्झ आणि सेनेट दोन्हीवर निवडून गेलेली सर्वप्रथम स्त्री होती.

मेन राज्यामधून रिपब्लिकन पक्षातर्फे निवडून गेलेली चेझ स्मिथ ही मवाळ धोरणाची असून तिने जोसेफ मॅककार्थीवर टीका करण्यात पुढाकार घेतला होता.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:अमेरिकेचे सेनेटर
वर्ग:अमेरिकेच्या प्रतिनिधीगृहाचे सदस्य
वर्ग:इ.स. १८९७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९५ मधील मृत्यू
वर्ग:रिपब्लिकन पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी
वर्ग:प्रेसिडेन्शियल मेडल ऑफ फ्रीडम विजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:मेनमधील अमेरिकेचे सेनेटर
वर्ग:मेनमधील अमेरिकेचे प्रतिनिधी
काळे पाणी

**काळे पाणी** हे ब्रिटिश भारतातील भारतीय कैद्यांना अंदमानला जाऊन भोगायच्या जन्मठेपेच्या शिक्षेला मिळालेले प्रचलित नाव होते.

भारताच्या मुख्य भूमीपासून सुमारे बाराशे किलोमीटरवर अंदमान निकोबारची बेटे वसली आहेत. ५७२ बेटांचा हा समूह आहे.

पोर्ट ब्लेअर ही अंदमानची राजधानी आहे. साधारणपणे बाराही महिने पडणाऱ्या पावसामुळे येथे हवामान दमट असते. ते रोगटही आहे अशा कल्पनेमुळे अंदमानला काळे पाणी म्हणत. भारतातील जन्मठेपेची शिक्षा झालेल्या कैद्यांना ब्रिटिश सत्ताधीश अंदमानला आणून ठेवत. त्यासाठी त्यांनी येथे सेल्युलर जेल नावाचा तुरुंग बांधला. सन १८९६ ते १९०६ दरम्यान कैद्यांकडूनच सेल्युलर जेलची बांधणी करून घेतली गेली.

सेल्युलर जेलमध्ये ६९४ कोठड्या होत्या. कैद्यांचा एकमेकांशी संवाद होऊच शकणार नाही अशा पद्धतीने त्यांची उभारणी करण्यात आली होती. ह्या कोठड्या आकाराने अतिशय छोट्या आहेत. आजही भेदरवून टाकणारी अशी प्रत्येक कोठडीची बांधणी आहे. अशाच एका कोठडीत सावरकरांनी अकरा वर्षे अत्याचार भोगले होते, तसेच *कमला*सारखे काव्यही त्यांनी याच ठिकाणी लिहिले.

## अंदमानवरील पुस्तके 
* अंडमान तथा निकोबार द्वीप समूह (हिंदी, बहादुर राम टम्टा )
* अंतरंग : अंदमान निकोबार (केशर मेश्राम)
* अंडमान निकोबार की लोक कथाएँ (हिंदी, बलराम आगरवाल)
* अंदमानच्या अंधेरीतून (वि.वि. केळकर).
* काळे पाणी (कादंबरी, लेखक वि.दा. सावरकर)
* क्रांतितीर्थ (अंदमानचा सर्वस्पर्शी लेखाजोखा, लेखक मधु आडेलकर) : अंदमान बेटांचे नैसर्गिक रूप, भौगोलिक स्थान, तेथील सात आदिवासी जमाती आणि त्यांच्या वैशिष्ट्यपूर्ण जीवनपद्धती, एका अपघातानेच ब्रिटिशांना लागलेला अंदमानचा शोध, अंदमानला मिळालेली ‘काळेपाणी’ ही ओळख, भारतीय राजबंद्यांना या काळ्यापाण्यावर पाठवून ब्रिटिशांनी त्यांच्यावर केलेले अनन्वित अत्याचार, ‘खुले तुरुंग’, ‘सेल्युलर जेल’ यांची तपशीलवार माहिती ‘क्रांतितीर्थ’मध्ये दिलेली आहे. कोष्टकरूपाने मांडणी करून कोणता राजबंदी कोणत्या खटल्यासंदर्भात अंदमानात पाठवला गेला त्याची नावा-गावासह, जाती-पातीच्या उल्लेखांसह अगदी तारीख-वार, स्थळ-काळासकट नोंद केलेली आहे. यावरून हे समजते की १८५७ च्या उठावापासून भारतीय स्वातंत्र्यप्राप्तीपर्यंतच्या प्रत्येक लढ्यात हिंदू-मुसलमान, ब्राह्मण-भिल्ल, उत्तर भारतीय-दक्षिण भारतीय, नबाब, कवी, पत्रकार, शिक्षक, कामगार असे सारेच हिंदुस्थानी सामील झाले होते.

पाच वेळा अंदमानचे अभ्यासदौरे, त्यांत अनेक बेटांवर प्रत्यक्ष जाऊन केलेले अवलोकन, व्यक्तिगत मुलाखती, संदर्भग्रंथांचा आधार, सेल्युलर जेलचे ‘दप्तर’, अन्य प्रकाशित माहिती अशा शक्य तेवढ्या उपलब्ध साधनांचा वापर करून संशोधकाची चिकाटी, इतिहासाचे भान जपत वयाच्या ८२व्या वर्षी आडेलकरांनी सिद्ध केलेले ‘क्रांतितीर्थ’ हे पुस्तक आहे.
* चलो चले अण्डमान (हिंदी, प्रीति अगरवाल)
* देवभूमी अंदमान (नितीन लाळे)
* पाचूची बेटे - अंदमान निकोबार (शैला कामत)

वर्ग:अंदमान आणि निकोबार द्वीपसमूह
वर्ग:ब्रिटिश भारत
शेज बाभुळगाव

**शेज बाभुळगाव** हे गाव मोहोळ तालुक्यात आहे. हे गाव शहरापासुन१५ कि.मी. आतरावर आहे. गावात पुरातन शिवमंदिर आहे. गावचे सध्याचे (2016) सरपंच गणपत (बापु) पुदे हे आहेत.  गावापासुन २ किमी आंतरावर अंकोली हे गाव आहे. या गावातील भैरवनाथांचे मंदिर प्रसिद्ध आहे.अंकोली गावाची यात्रा खूप प्रसिद्ध आहे.यात्रेला या गावात खूप गर्दी असते.या गावात प्रत्येक शुक्रवारी आठवडी बाजार भरतो.

वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
गुर्जर (निःसंदिग्धीकरण)

* गुर्जर जमात
* गुर्जर-प्रतिहार राजवंश
* गुर्जर (आडनाव)
* गुर्जर क्षत्रिय समाजवाडी
आमच्या आयुष्यातील काही आठवणी

**आमच्या आयुष्यातील काही आठवणी** हे रमाबाई रानडे यांनी लिहिलेले आत्मचरित्र पुस्तक आहे. १९१० मध्ये या आत्मचरित्राची प्रथम आवृत्ती प्रकाशित झाली. ‘उंच माझा झोका’ हा झी मराठी वाहिनीवरील प्रसिद्ध कार्यक्रम या आत्मचरित्रावर आधारलेला आहे. रमाबाईंनी या आत्मचरित्रातून महादेव गोविंद रानडे यांचे चरित्र रेखाटलेले आहे. 

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
कोण म्हणतो टक्का दिला?

**कोण म्हणतो टक्का दिला?** हे संजय पवार यांनी लिहिलेले एक नाटक आहे.

## कथानक
आरक्षणाच्या सवलतींना पन्नास वर्षे झाल्यानंतर केंद्र सरकारने असा अध्यादेश काढला आहे की सवलतींमुळे समाज वर्णवर्गविरहित झाला असला तरी अजूनही एकात्मता साधली जाण्यासाठी प्रत्येक उच्चवर्णीय कुटुंबात एक मागासवर्गीय पुरुष अथवा स्त्री ठेवणे कायद्याने बंधनकारक आहे. या आदेशाचे पालन करणे आराध्ये कुटुंबालाही भाग पडते आणि त्यांच्या घरात कचऱ्या धीवार हा तरुण येतो. हा तरुण म्हणजे पुराणकथेतल्या देवयानीने ’तू विसाव्या शतकाच्या अखेरीस भूतलावर मागासवर्गात जन्म घेशील आणि कायद्याने तुला सवर्णात जन्म घ्यायला लागेल’ असा शाप दिलेला कच असतो. 

त्यानंतर त्या घरात जे काही काही घडते ते या नाटकाच्या रूपाने लेखक संजय पवार यांनी प्रेक्षकांसमोर मांडले आहे. 

एक कचऱ्या सोडला तर नाटकातील सर्व पात्रे उच्चवर्णीय आहेत आणि प्रत्येकाच्या वेगवेगळ्या भूमिका आहेत. यात कचऱ्याचा दगडाचा देव आपल्या देव्हाऱ्यात मांडायला विरोध करणाऱ्या मिसेस आराध्ये आहेत. तुमच्या वरच्या अन्यायाचे पाढे आणखी किती काळ वाचत राहणार असा सवाल कचऱ्याला करणारा, वेगवेगळ्या संस्कृतीनिष्ठ मुद्द्यांवर त्याच्याशी हुज्जत घालणारा त्यांचा मुलगा सुदर्शन आहे. आपल्या घरात आणलेल्या आदिवासी पोराकडे ॲंटिक पीस म्हणून बघणाऱ्या शेजारच्या घरातल्या मिसेस नाडकर्णी आहेत आणि त्याचवेळी संपूर्ण रॅशनल भूमिका स्वीकारून कचऱ्याच्या घरातल्या अस्तित्वाकडे बघणारे कमलाकर आराध्ये आणि त्यांची मुलगी सुकन्या हेही आहेत. या निमित्ताने वेगवेगळ्या आवरणाखाली आपल्या मनातली जातीयता लपवण्याचा प्रयत्‍न प्रत्येकजण कसा करत राहतो हे दिसते. 

कोणी जोशी कुटुंब कुणा मागासवर्गीय माणसाला घरात आणावे लागू नये म्हणून आपण कुडमुडे जोशी असल्याचे सरकारला कळवते, तर मिसेस आराध्ये मागासवर्गीयांची यादी बघायला जाणाऱ्या सुकन्याला यादीतून पुरस्कारप्राप्त दलित लेखकाचा मुलगा निवडायला सांगते. पण ती कचऱ्याला निवडते.

## नाटकाचे वैशिष्ट्य
संजय पवारांचा थेटपणा व्यक्त करणारे तिखट संवाद हे या नाटकाचे बलस्थान आहे.

नाटकाच्या सुरुवातीच्या प्रयोगांत उपेंद्र लिमये या नटाने कचऱ्याची भूमिका केली होती.

कोण म्हणतो टक्का दिला? या नाटकाचे 2024 मध्ये पुन्हा प्रयोग चालू झाले आहेत.
 

वर्ग:मराठी नाटकांची यादी
एदी रामा

**एदी रामा** (आल्बेनियन:  Edi Rama;  ४ जुलै १९६४) हा एक आल्बेनियन राजकारणी व आल्बेनियाचा विद्यमान पंतप्रधान आहे. जून २०१३ मध्ये घेण्यात आलेल्या सार्वत्रिक सांसदीय निवडणुकीमध्ये रामाच्या समाजवादी पक्षाने बहुमत मिळवले व रामा पंतप्रधानपदावर आला.

## हे सुद्धा पहा
*जगातील देशांच्या राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुखांची यादी

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:आल्बेनियाचे पंतप्रधान
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बुजार निशानी

**बुजार निशानी** (आल्बेनियन:  Alfred Moisiu;  २९ सप्टेंबर १९६६) हा एक आल्बेनियन राजकारणी व आल्बेनियाचा विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष आहे. जुलै २०१२ पासून राष्ट्राध्यक्षपदावर असलेला निशानी ह्यापूर्वी आल्बेनिया सरकारमध्ये कायदामंत्री व गृहमंत्री होता.

## बाह्य दुवे
*जगातील देशांच्या राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुखांची यादी

वर्ग:आल्बेनियाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ज्यूवाद

हा ज्यूवादाचा जनक मानला जातो.]]

**ज्यूवाद** (; Zionism) ही एक राष्ट्रीय व राजकीय चळवळ आहे. ज्यू लोकांची व ज्यू धर्मीयांची ही चळवळ पश्चिम आशियातील जुदेआ भागात ज्यू राष्ट्राचे स्थापन व बळकटीकरणासाठी चालवली जाते. 

ज्यूवादाची सुरुवात १९व्या शतकाच्या अखेरीस झाली ज्यामध्ये जगातील सर्व ज्यू व्यक्तींसाठी स्वतंत्र राष्ट्राची संकल्पना मांडली गेली. १९४८ सालापर्यंत ह्या चळवळीचे ध्येय स्वतंत्र इस्रायल राष्ट्राची निर्मिती करणे हे होते. इस्रायलच्या स्थापनेनंतर ज्यूवाद प्रामुख्याने जगातील ज्यूविरोधाचा सामना करण्यासाठी वापरत आहे.

## बाह्य दुवे
*ज्यूवादावरील माहितीचे प्रमुख विदागार

वर्ग:इस्रायल
वर्ग:ज्यू धर्म
रेउव्हेन रिव्हलिन

**रेउव्हेन रिव्हलिन** (हिब्रू: רְאוּבֵן "רוּבִּי" רִיבְלִין;  ९ सप्टेंबर १९३९) हा इस्रायल देशातील एक राजकारणी व देशाचा विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष आहे. लिकुड पक्षाचा सदस्य असलेला रिव्हलिन २००१ ते २००३ दरम्यान इस्रायल सरकारमध्ये दूरसंचार मंत्रीपदावर होता तसेच दोनवेळा क्नेसेटचा सभापती राहिला होता. १० जून २०१४ रोजी रिव्हलिनची इस्रायलच्या राष्ट्राध्यक्षपदावर निवड झाली.

रिव्हलिन इस्रायलमध्ये स्थायिक झालेल्या अरब लोकांचा समर्थक आहे. त्याने इस्रायलपॅलेस्टाईन संघर्षावर तोडगा काढण्यासाठी सुचवल्या गेलेल्या द्वि-राष्ट्र पर्यायाला विरोध दर्शवला आहे.

## बाह्य दुवे 
* क्नेसेटवरील अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:इस्रायलचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लिकुड

**लिकुड** हा इस्रायल देशातील एक प्रमुख राजकीय पक्ष आहे. धर्मनिरपेक्ष असलेला लिकुड पक्ष आपल्या आर्थिक व सामाजिक भुमिकांमुळे इस्रायली राजकारणात उजवीकडे झुकणारा पक्ष मानला जातो. लिकुडची स्थापना १९७३ साली मिळत्याजुळत्या विचारधारा असलेल्या अनेक राजकीय पक्षांच्या एकत्रीकरणातून झाली. १९७७ सालच्या राष्ट्रीय निवडणुकांमध्ये लिकुडला मोठे यश मिळाले व इस्रायलच्या इतिहासात प्रथमच उजव्या विचारांचा पक्ष सत्तेवर आला.

इस्रायलचे विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष रेउव्हेन रिव्हलिन व पंतप्रधान बिन्यामिन नेतान्याहू लिकुडचेच सदस्य आहेत.

## आजवरचे पक्षाध्यक्ष
*मेनाकेम बेगिन, 1973–1983
*यित्झाक शामिर, 1983–1993
*बिन्यामिन नेतान्याहू, 1993–1999
*एरियेल शॅरन, 1999–2005
*बिन्यामिन नेतान्याहू, 2005–चालू

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:इस्रायलमधील राजकारण
अंजनी नरवणे

**अंजनी जयंत नरवणे** (जन्म : १७ मे इ.स. १९३४, सातारा) ह्या एक मराठी लेखिका आहेत. त्यांनी अनेक इंग्रजी व गुजराती पुस्तकांची मराठीत रूपांतरे केली आहेत.

## व्यक्तिगत जीवन 
अंजनी नरवणे यांचे शालेय शिक्षण वाई शहरातील द्रविड हायस्कूल, साताऱ्यातील अ न्यू इंग्लिश स्कूल येथे तर कॉलेजचे शिक्षण पुण्याच्या फर्ग्युसन कॅालेजमध्ये झाले.. कॉलेज शिक्षण पूर्ण होण्याआधीच त्यांचे लग्न झाले. अंजनी नरवणे यांनी त्यानंतर पुढे १५ वर्षांनी घरच्या घरीच अभ्यास करून परीक्षा दिली व शिवाजी विद्यापीठाची बी. ए. (ऑनर्स) ची पदवी मिळवली. त्यानंतर त्यांनी महाराजा सयाजीराव युनिव्हर्सिटीचा रशियन भाषेचा डिप्लोमा केला. अंजनी नरवणे लग्नानंतर गुजराथेत गेल्या; तेथे त्या ४५ वर्षे राहिल्या व गुजराती भाषेत प्रावीण्य मिळवून गुजराती पुस्तकांची भाषांतरे करू लागल्या.

अंजनी नरवणे यांनी सन १९७४पासून दर्जेदार नियतकालिकांत लघुनिबंध, ललितलेख, लघुकथा, विनोदी लेख वगैरे लिहायला सुरुवात केली. सन १९८७पासून त्यांची स्वतंत्र आणि गुजराती-इंग्रजीतून अनुवादित केलेली पुस्तके प्रकाशित होऊ लागली.

अंजनी नरवणे यांचे पती डॉ. जयंत नरवणे हे आधी बडोद्याला ॲलेंबिक केमिकल कंपनीच्या औषध संशोधन खात्यात व्यवस्थापक व नंतर बंगलोरला नीरायू डिस्टिलरीजमध्ये मुख्य निदेशक होते. निवृत्तीनंतर ते होमिओपथीची प्रॅक्टिस करू लागले.
अंजनी नरवणे यांना दोन मुली व एक मुलगा (नाव श्रवण) आहे. तीनही अपत्ये उच्चविद्याविभूषित असून भारतातच स्थिरावली आहेत.http://indy.co.in/en/59_anjani-naravane

## अंजनी नरवणे यांची पुस्तके 
* अंकरहित शून्याची बेरीज (एकडा वगारना मिंडा या दिनकर जोषी यांच्या गुजराती पुस्तकाचा मराठी अनुवाद)
* अकूपार (अनुवादित, मूळ गुजराती, लेखक - ध्रुव भट्ट)
* अणसार (कादंबरी, मूळ गुजराती, लेखिका - वर्षा अडलजा)
* अक्षयपात्र (अनुवाद; मूळ गुजराती, लेखिका - बिंदु भट्ट)
* आपण : आपले ताणतणाव - एक चिंतन (स्वतंत्र)
* आय लॉस्ट माय लव्ह इन बगदाद (अनुवादित; मूळ इंग्रजी, लेखक - मायकेल हेस्टिंग्ज)
* इट्‌स नॉट अबाउट द बाइक (अनुवादित; मूळ इंग्रजी, लेखक - लान्स आर्मस्ट्रॉंग व जेनाकिन्स सॅली)
* कथागुर्जरी (गुजराती कथांचा मराठी अनुवाद)
* कुर्यात सदा गोंधळम् (स्वतंत्र)
* चला ! उठा ! कामाला लागा ! (अनुवादित. मूळ गुजराती, लेखिका - स्वाती लोढा)
* छावणी (अनुवादित, मूळ गुजराती, लेखक - धीरेंद्र मेहता)
* टर्निंग पॉइंट्‌स : आव्हाने पेलत केलेली वाटचाल ...(मूळ इंग्रजी. लेखक - ए.पी.जे. अब्दुल कलाम)
* टेक् २५ : वेध कलावंतांच्या अंतरंगाचे (अनुवादित, मूळ इंग्रजी, लेखिका - भावना सोमय्या)
* तत्त्वमसि (दॅट दाऊ आर्ट’चा मराठी अनुवाद; मूळ गुजराती/इंग्रजी, लेखक - ध्रुव भट्ट)
* डेज आॅफ गोल्ड अँड सीपिया (अनुवादित कांदंबरी, मूळ इंग्रजी, लेखिका - यास्मिन प्रेमजी)
* नॉट अ पेनी मोअर नॉट अ लेस (अनुवाद; मूळ इंग्रजी, लेखक - जेफ्री आर्चर)
* नारायण मूर्ती : मूल्य जपणारं एक अद्वितीय आयुष्य (मूळ इंग्रजी, लेखक - एन. चोक्कन)
* प्लॅटफॉर्म नंबर ४ (अनुवादित; मूळ गुजराती, लेखिका - हिमांशी शेलत)
* रामायणातील पात्रवंदना (अनुवादित; मूळ गुजराती, लेखक - दिनकर जोषी)
* रुचिपालट (स्वतंत्र)
* रूसी मोदी : द मॅन हू ऑल्सो मेड स्टील (मूळ इंग्रजी, लेखक - ज्योती सभरवाल व पार्थ मुखर्जी)
* रेतीचा पक्षी (सहलेखिका - वर्षा अडाळजा)
* वडवाई (स्वतंत्र)
* सागरतीरी (’समुद्रांतिके’ या ध्रुव भट्ट यांनी लिहिलेल्या साहित्य अकादमी पुरस्कारप्राप्त गुजराती पुस्तकाचा मराठी अनुवाद)
* हितगूज : तणावयुगातील तरुण पिढीशी (स्वतंत्र) (संदर्भ - हितगूज)

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म
वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
खांब (निःसंदिग्धीकरण)

* खांब वास्तुरचनेतील 
* खांबदेव - काठी पूजा

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
कोर्फू

**कोर्फू** (ग्रीक: Κέρκυρα) हे ग्रीस देशाचे एक बेट व महापालिका आहे. कोर्फू बेट ग्रीसच्या वायव्य भागात आयोनियन समुद्रामध्ये स्थित आहे. कोर्फू ग्रीसमधील एक लोकप्रिय पर्यटनस्थळ आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

*

वर्ग:ग्रीसमधील शहरे
*