open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ताजुद्दीन बाबा

ताजुद्दीन मुहम्मद बद्रुद्दीन हे (उर्दू : تاج الد ین محمد بدر الد ین) (जानेवारी २७, इ.स. १८६१ - ऑगस्ट १७, इ.स. १९२५) हे भारतातील नागपूर शहरात होऊन गेलेले सुफी संत होते.

right|thumb|ताजुद्दीन बाबा

## आरंभीचे आयुष्य
लहान वयातच बद्रुद्दीन अनाथ झाले होते. आईची आई आणि चुलते अब्दुल रहमान यांनी त्यांना सांभाळले. नागपूरजवळील कामठी येथील एका मदरशात अब्दुल्ला शाह यांच्याशी त्यांची भेट झाली आणि बद्रुद्दीन अध्यात्माकडे वळाले.  

## उर्स ताजुद्दीन बाबा 
उर्स ताजुद्दीन बाबा हा एक सूफी सण आहे जो वर्धापन दिन म्हणून साजरा केला जातो, हजरत बाबा ताजुद्दीन रहमतुल्लाह अल्लाह यांचे अल्लाहशी असलेले नाते लक्षात ठेवून. ताजुद्दीन बाबा दर्गा ट्रस्ट नागपुरातील ताजुद्दीन बाबा समाधीस्थळी दरवर्षी उर्स आयोजित करते. उर्सच्या वेळी देशभरातून झायरीनला आकर्षण असते.

## परचम कुशाय 
वार्षिक उर्सची सुरुवात परचम कुशाईने होते. परचम कुशाई हा पारंपारिक सोहळा आहे ज्यामध्ये ध्वजारोहण केले जाते. भोंसले ध्वजारोहण करतात. ध्वज सहसा विविध इस्लामिक डिझाइनसह हिरवा असतो.

## कूल शरीफ 
लोक कूल शरीफला कूल की फातिहा म्हणूनही ओळखतात. कुलच्या शुभ प्रसंगी फातिहा नंतर रंग (कव्वाली मेळावा) असतो. दर्गा 2 कूल शरीफ, छोटा कूल आणि बडा कूल साक्षीदार आहे. फातिहात शुद्ध पाणी सादर केले जाते. नंतर, हे पवित्र पाणी लोकांमध्ये वितरीत केले जाते.

## शाही संदल 
शाही संदन म्हणून ओळखले जाणारे संदल शरीफ संपूर्ण दिवस मिरवणुकीचा समावेश करते ज्यात सर्व समाजातील लोक एकत्र येतात. शादी इमामच्या हाताने चदर पेशीने  संपते. सय्यद मुश्ताक हुसेन अली मस्त कादरी शातारी (या संस्थेचे प्रेरणास्थान) नागपूर येथील तिनाल चौक येथील दर्गा हजरत अब्दुल्ला शाह गाजी येथे संदनच्या सहभागींना खीर वाटून दरवर्षी शाही संदलचे स्वागत करते.

## लंगर 
लंगर किंवा पवित्र अन्न उर्सच्या झरीनमध्ये वितरीत केले जाते. पवित्र पदार्थांमध्ये आलू भट (ताहरी) किंवा मटण बिर्याणीचा समावेश आहे.

## संदर्भ व नोंदी
वर्ग:मुस्लिम संत
वर्ग:सुफी संत
वर्ग:इ.स. १८६१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील मृत्यू
नगरवधू

नगरवधू ही प्राचीन भारताच्या काही भागांमध्ये पाळली जाणारी परंपरा होती. हे पद मिळविण्यासाठी स्त्रिया स्पर्धा करीत आणि ते निषिद्ध मानले जात नसे. सर्वात सुंदर स्त्रीची निवड नगरवधू म्हणून केली जाई. 

नगरवधूला एखाद्या देवतेप्रमाणे मान दिला जाई, पण वस्तुतः ती कलावंतीण असे. लोक तिचा नाच व गीत पाहू शकत. एका रात्रीच्या नाचासाठी नगरवधूची किंमत खूप जास्त असे आणि तत्कालीन अतिसधन वर्गालाच ती परवडत असे. 

## प्रसिद्ध नगरवधू
* आम्रपाली, आचार्य चतुरसेन यांच्या *वैशाली की नगरवधू* या पुस्तकात वर्णन.
* वसंतसेना, मृच्छकटिक या शूद्रकाने लिहिलेल्या संस्कृत नाटकाची नायिका.

## संदर्भ व नोंदी
वर्ग:प्राचीन परंपरा
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
सूफी मत

**सूफी मत** किंवा **तसव्वुफ** (अरबी : تصوّف‎) याची व्याख्या सूफी पंथाच्या स्वीकारकर्त्यांकडून इस्लामची आंतरिक, गूढवादी मिती अशी केली गेलेली आहे. हे मत मान्य असणारांनाही 'सूफी' (रोमन : ṣūfī, उर्दू : صُوفِيّ) म्हणतात आणि ते मुस्लिमांपुरतेच मर्यादित नाहीत. गॅब्रिएल या देवदूताने प्रेषित मुहम्मदाजवळ उघड केलेली उपासनेची पद्धत (*एहसान*) आपण आचरीत आहोत असा सूफींचा विश्वास आहे. 

अभिजात सूफी विद्वानांनी सूफी मताची व्याख्या "ज्या शास्त्राचे उद्दिष्ट हृदयाची दुरुस्ती आणि ईश्वर वगळता इतर सर्व गोष्टींकडे त्याला पाठ फिरविण्यास लावणे असे शास्त्र" अशी केली आहे. अहमद इब्न अबिजा या सूफी गुरूच्या म्हणण्यानुसार सूफी मत म्हणजे "दिव्यत्वाकडे प्रवास कसा करावा, आपले अंतरंग वाईट गोष्टी सोडून शुद्ध कसे करावे आणि प्रशंसनीय गुणांनी त्याला कसे सजवावे हे सांगणारे शास्त्र होय." विख्यात भारतीय गूढवादी ओशो यांच्या म्हणण्यानुसार सूफी मत हे नाव बाहेरच्या व्यक्तींनी दिलेले असून कोणताही सूफी त्याला 'मत' समजत नाही. "परमेश्वराशी असलेले, अंतिम सत्तेशी असलेले, समग्रतेशी असलेले प्रेमप्रकरण म्हणजे 'सूफी'" अशी व्याख्या त्यांनी केली आहे.

## पहा
* गूढवाद
* सुफी कवी जायसी (पुस्तक, लेखक - प्रा. डॉ. विश्वास पाटील) . (
* सुफी संत (पुस्तक, मूळ लेखक साधू टी.एल. वासवानी, संपादन जे.पी. वासवानी; मराठी पुनर्लेखन श्याम वि, फडके)
* सूफींची आदमगिरी : सूफी परंपरा व तत्त्वज्ञान (पुस्तक, लेखक - प्रा. अलीम वकील)
* सूफी तत्त्वज्ञान : स्वरूप आणि चिंतन (पुस्तक, लेखक डॉ. मुहम्मद आजम)  
* सूफी संप्रदाय (पुस्तक, एजाज शेख)  
* सूफी संप्रदायाचे अंतरंग (पुस्तक, लेखक - प्रा. अलीम वकील)

## संदर्भ व नोंदी
वर्ग:सूफी पंथ
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे

be-x-old:Суфізм

zh-yue:蘇菲派
bat-smg:Sofėzmos
ओमानचा ध्वज

**ओमानचा ध्वज** (अरबी:علم عمان‎) ओमान या देशाचा राष्ट्रीय ध्वज आहे.

## हे सुद्धा पहा
* जगातील देशांचे ध्वज

वर्ग:ओमान
वर्ग:देशानुसार ध्वज
हजरत बाबाजान

thumb|हजरत बाबाजान, पुणे

**हजरत बाबाजान** (सु. १८०६ - सप्टेंबर २१, इ.स. १९३१) ह्या बलुची मुस्लिम संत होत्या. त्यांचे अनुयायी त्यांना सद्गुरू किंवा क़ुत्ब मानतात. अफगाणिस्तानमधील बलुचिस्तान प्रांतात जन्मलेल्या बाबाजानांनी आयुष्याची अखेरची २५ वर्षे पुण्यात व्यतीत केली.

वर्ग:मुस्लिम संत
वर्ग:इ.स. १९३१ मधील मृत्यू
दोहा (छंद)

**दोहा** हा  हिंदी काव्यरचनेतील एक अर्धसम मात्राछंद आहे. दोह्यामध्ये चार चरण असून विषम क्रमांकाच्या चरणांमध्ये १३ आणि सम क्रमांकाच्या चरणांत ११ मात्रा असतात. विषम चरणाच्या सुरुवातीला ’ज‘गण ( । ऽ ।-- लघुगुरूलघु ) असू नये. सम चरणातील शेवटून दुसरे अक्षर गुरू आणि शेवटचे अक्षर लघु असणे आवश्यक आहे. 

सोरठा हा छंद दोह्याच्या अगदी विरुद्ध असतो.  त्याच्या विषम क्रमांकाच्या ओळीत ११ आणि सम क्रमांकाच्या ओळीत १३ मात्रा असतात. दोहा हा काव्यरचनेचा एक प्रकार आहे. संत कबीर यांनी त्यांची सर्व रचना या प्रकारात केली आहे. या प्रकारातील 'बीजक' हा त्यांचा एकमेव ग्रंथ आहे. याचे संपादन शिष्य धर्मदास यांनी केले आहे. 

दोह्याचे उदाहरण -

मुरली वाले मोहना, 
मुरली नेक बजाय ।
तेरी मुरली मन हरो, 
घर ॲंगना न सुहाय॥

सोरठाचे उदाहरण - 

जो सुमिरत सिधि होय, 
गननायक करिबर बदन। 
करहु अनुग्रह सोय, 
बुद्धि रासि सुभ गुन सदन॥

वर्ग:भारतीय काव्य
प्रजासत्ताक

**प्रजासत्ताक** अथवा **गणराज्य** () हे अशा प्रकारचे सरकार आहे ज्यामध्ये देश हा जनतेचा सार्वजनिक मामला मानला जातो. कोणा एका व्यक्ती किंवा गटाचा देशावर हक्क नसतो. प्रजासत्ताकामधील राष्ट्रप्रमुख, विविध पदाधिकारी व प्रशासक सार्वत्रिक निवडणुकीद्वारे नेमले जातात. थोडक्यात ज्या देशाचा राष्ट्रप्रमुख एखादा राजा, सम्राट, सुलतान नाही तो देश प्रजासत्ताक स्वरूपाचा आहे.

प्रजासत्ताक हा शब्द प्रामुख्याने सार्वभौम देशांसाठी वापरला जात असला तरीही अनेक देशांचे उपविभाग देखील प्रजासत्ताक असू शकतात. उदा: भूतपूर्व सोव्हिएत संघामधील युक्रेनियन सोव्हिएत साम्यवादी गणराज्य.

## प्रकार
*सांसदीय प्रजासत्ताकः भारत, दक्षिण आफ्रिका, जर्मनी इत्यादी देश जेथे राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुख हे वेगळे आहेत.
*संघीय प्रजासत्ताकः आर्जेन्टिना, रशिया, अमेरिका इत्यादी देश जेथे विविध प्रांत अथवा राज्यांची वेगळी सरकारे आहेत.
*इस्लामिक प्रजासत्ताकः पाकिस्तान, अफगाणिस्तान, इराण व मॉरिटानिया हे देश इस्लामिक प्रजासत्ताके आहेत जेथे शारिया कायद्याने राज्यकारभार चालतो.
*साम्यवादी प्रजासत्ताकः चीन, व्हियेतनाम इत्यादी देश जेथे लोकशाही आहे परंतु निवडणुका होत नाहीत.

वर्ग:सरकार प्रकार
वर्ग:लोकशाही
महावतार बाबाजी

[thumb|right|महावतार बाबाजी - *[ऑटोबायोग्रफी ऑफ अ योगी*मधील रेखाचित्र. परमहंस योगानंद यांनी हे चित्र स्वतःच्या भेटीच्या आधारे काढवून घेतले होते.]]

**महावतार बाबाजी** हे एका भारतीय संताला इ. स. १८६१ ते १९३५ या दरम्यान भेटलेल्या लाहिरी महाशय व लाहिरींच्या अनेक शिष्यांनी दिलेले नाव आहे. यांपैकी काही भेटींचे वर्णन परमहंस योगानंद यांनी *ऑटोबायोग्रफी ऑफ अ योगी* या आपल्या पुस्तकात केलेले आहे. या पुस्तकात योगानंद व महावतार बाबाजी यांच्याही भेटीचा तपशील आहे. *द होली सायन्स* या आपल्या पुस्तकात श्री युक्तेश्वर गिरी यांनीही काही भेटींचा तपशील दिलेला आहे. श्री मधुकर नाथ यांच्या आत्मचरित्राप्रमाणे (अप्रेन्टिस्ड टू अ हिमालयन मास्टर) बाबाजी हे शिवरूप होते. आपल्या पुस्तकातील शेवटून दुसऱ्या प्रकरणात त्यांनी बाबाजींनी आपले रूप शिवाप्रमाणे बदलल्याचा उल्लेख केलेला आहे. हे सर्व वृत्तान्त आणि आणखी काही भेटींचा तपशील विविध चरित्रांमध्ये उपलब्ध आहे.  योगानंदांच्या आत्मचरित्राप्रमाणे बाबाजी भारतातील हिमालय क्षेत्रात किमान काही‘शे’ वर्षे राहिलेले होते आणि त्यांना प्रत्यक्ष भेटीत केवळ काही शिष्यांनी व अन्य व्यक्तींनीच पाहिले होते.  

## संदर्भ व नोंदी
वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:हिंदू संत
घोषा

घोषा कक्षीवती ही प्राचीन  वैदिक भारतातील स्त्री  होती.ती दीर्घतमस या ऋषीची  नात तर काक्षिवत याची कन्या होती. या दोघांनीही अश्विन कुमारांच्या (दैवी वैद्यांचे जुळे) कौतुकाची सूक्ते रचली आहेत. 
## रचना
ऋग्वेदाच्या दहाव्या मंडलातील दोन सूक्ते (क्र. ३९ व ४०) ही घोषाने रचल्याने मानले जाते. पहिल्या सूक्तात अश्विनांची स्तुती आहे तर दुसऱ्या सूक्तात तिच्या वैयक्तिक इच्छांचा उल्लेख आहे. 

सूक्तांनुसार घोषाला कुष्ठरोगामुळे विद्रूपता आलेली होती. उतारवयात अश्विन कुमारांनी तिची व्याधी दूर करून तिला आरोग्य, तारुण्य आणि लावण्य दिले. त्यामुळे तिचा विवाह होऊ शकला असे  

## संदर्भ
वर्ग:वैदिक साहित्य
वर्ग:महिला
वर्ग:वेद
वर्ग:वेदकालीन स्त्रिया
कोन्याक

250px|इवलेसे|उजवे|कोन्याक जमातीतील पुरुष
इवलेसे|उजवे|कोन्याक जमातीतील उत्सवादरम्यानची एक टोपली
**कोन्याक नाग** ही भारताच्या आसाममधील पूर्वोत्तर भागात आढळणारी एक आदिवासी जमात आहे. नागा जमातीच्या अनेक गटांपैकी एका गटाला कोन्यॅक म्हणतात. १९६१ च्या खानेसुमारीनुसार त्यांची लोकसंख्या ६३,००० होती. ब्रह्मपुत्रेचे खोरे आणि पातकई पर्वताच्या रांगा यांमध्ये त्यांची वस्ती प्रामुख्याने आढळते. 

## राहणीमान व चालीरीती
त्यांचे राहणीमान व चालीरीती प्राधान्याने अंगामी नागांसारख्याच आहेत. याचे थेंडू आणि थेंकोह असे दोन उपगट आहेत. थेंडू गटातील लोक चेहऱ्यावर गोंदतात. या गटाचे पुढारी फक्त अंग कुळीतील असून, ते डोक्याचे केस वाढवून मागच्या बाजूच अंबाडा बांधतात. थेंकोह गटातील लोक फक्त छातीवर व हातावर गोंदतात. डोक्याचे केस कापतात. मात्र यांचे पुढारी अंग कुळीव्यतिरिक्त कोणत्याही कुळीचे असतात. गावपंचायतीचा पुढारी अंग कुळीचाच असून हा अधिकार वंशपरंपरागत असतो.
## विवाहादी परंपरा
कोन्यॅक जमातीचे वैशिष्ट्य म्हणजे यांची युवागृहे होत. त्यांना मोरुंग म्हणतात. ही अत्यंत संघटित स्वरूपाची मंडळे असल्याने त्यांचे स्वतंत्र नियम असतात आणि ते कटाक्षाने पाळले जातात. ही युवागृहे खेळनिदर्शिक म्हणजेच वस्तिनिदर्शक असतात. लहान वस्तीसाठी एक व मोठ्या वस्तीसाठी ४-५ युवागृहे असतात. त्याचे सदस्यत्व ४-५ वर्षाच्या मुलामुलींपासून ते तहत विधुर आणि विधवा यांच्यापर्यंत देण्यात येते. विवाहबद्ध होईपर्यंत सदस्यत्व चालू राहते. यांच्यात दीक्षाविधी झालेल्या मुलामुलींना प्रवेश द्यावा, असे बंधन आहे. मोरुंग गावच्या प्रवेशस्थानीच उंचावर बांधलेले असून त्याच्या आतील बाजूस पुरुषांचे नृत्य चालते व तेथेच सण-उत्सवप्रसंगी वाजविले जाणारे १५–२० फूटी प्रचंड ढोल ठेवलेले असतात.

प्रत्येक मोरुंगमध्ये यो नावाचे स्वतंत्र युवतिगृह असते आणि ते दुसऱ्याच वस्तीच्या मोरुंगमधील युवकांनीच बांधावयाचे असून, त्या युवकांनाच फक्त त्यातील मुलींकडे जाण्यास परवानगी असते. अशा व्यवस्थेमुळे कुळीकुळीतील मुलामुलींची मैत्री होऊन अखेर लग्न जुळविले जाते.

मृताला आओ जमातीप्रमाणे पुरतात, त्यापूर्वी त्यास चटईत घालून मंदाग्नीवर काही दिवस ठेवतात. काही दिवसांनी मृताची कवटी बाहेर पडली, की ती गावाजवळच पण बाहेरच्या बाजूला गाडग्यात घालून दगडाआड ठेवतात. पुढाऱ्याचा मृत देह पवित्र मानतात व तो झाडावर न ठेवता नक्षीकाम केलेल्या फरशीवर ठेवतात.

## संदर्भ
*Furer-Haimendorf, C. Von, The Naked Nagas, Calcutta, 1962.
*मराठी विश्वकोश
*http://mr.vikaspedia.in/

वर्ग:भारतामधील जाती व जमाती
वर्ग:आदिवासी
अघोरी

**अघोरी** हे  शैव संप्रदायातील एक पंथ. त्याला ‘अघोर’, ‘औघड’, ‘औदर’, ‘सरभंग’ व ‘अवधूत’ अशीही नावे आढळतात. अथर्ववेदात व यजुर्वेदात शिवाच्या अघोर तनूचे उल्लेख आहेत. ‘अघोरीश्वर’ या नावाने शिवाची उपासना म्हैसूर व इतर भागांतही केली जाते. यावरून प्रस्तूत पंथाचा संबंध शैव संप्रदायातील पाशुपत व कालमुख या पंथांशी जोडला जातो. तसेच त्याच्या काही सिद्धांतांचा संबंध नाथपंशी जोडला जातो. तसेच त्याच्या काही सिद्धांतांचा संबंध नाथपंथाशी व तंत्रमार्गाशी जोडण्यात येतो. पंथाचे उगमस्थान गुजरातमधील अबू मानले जाते.

यूआन च्वांग चिनी प्रवाशाने ह्या पंथियांचे वर्णन केलेले आहे. अंगाला राख फासलेली, गळ्यात मनुष्यकवट्यांच्या माळा व नग्न अशा अवस्थेत हे लोक राहत. काही लोक झाडांच्या साली किंवा पाने, तर काही व्याघ्रचर्म नेसत. चामुंडा ही त्यांची देवता असून ते तिला नरबली देत. प्रेताचे मांसही ते खात. आनंदगिरीनेही शांकरदिग्विजयात त्यांचे असेच वर्णन केलेले आहे. घोड्याचे मांस वर्ज्य करून इतर सर्व प्रकारचे मांस ते खात.

एक प्रकारचा शैव पंथ अनुचरणारे साधु असतात. यांचे वास्तव्य स्मशानात असते व तेथील जळालेल्या मृतदेहाची राख ते आपल्या अंगास फासतात. ते आपली विद्या सिद्ध करण्यासाठी मानवाची कवटी व हाडे वापरतात. त्यांचे दागिनेही हाडांपासून बनविलेले असतात. त्यांना साधारण जनमानसाद्वारे विरोधाचा सामना करावा लागतो.

पंथाच्या आचाराबाबत आणि तत्त्वज्ञानाबाबत अधिकृत माहिती उपलब्ध नाही. निर्गुण अद्वैत मताशी त्यांची तत्त्वे जुळतात. हठयोग व ध्यानयोग यांस त्यांच्या साधनेत प्राधान्य आहे. तंत्रमार्गी साहित्यावर त्यांचा आचार आधारित आहे. गुरूला विभूती मानून ते त्याची पूजा करतात. मद्यमांससेवनास पंथात मुभा आहे.  गोरखनाथ हा त्यांचा मूळ पुरूष असल्याचे सांगितले जाते. जादूटोणा व मंत्रतंत्रादी प्रकार पंथात वैपुल्याने आढळतात. पंथातील सर्वांची वेशभूषा एकसारखी आढळत नाही. काही पांढरे, तर काही रंगीत कपडे वापरतात. त्यांच्यात संन्यस्त व गृहस्थ अशा दोन्ही वृत्तीने राहणारे अनुयायी आहेत. भटकत भिक्षा मागून उदरनिर्वाह करतात. जटा, रूद्राक्षांच्या माळा, कमरेवर घागरा व हातात त्रिशूळ असे त्यांचे ध्यान सर्वसामान्य माणसास भयप्रह वाटते.

त्यांची संख्या थोडी असली, तरी ती सर्व भारतभर विखुरलेली आहे. काही मुसलमानही ह्या पंथांचे अनुयायी आहेत. बिहार व राजस्थानमध्ये त्यांची संख्या विशेष आहे. अलीकडे ते वस्त्रे वापरू लागले आहेत. त्यांच्या स्त्रिया टोळ्या करून भटकतात. इंगजी अमदानीत नरबलीची प्रथा व नग्नसंचार बंद झाला. माणसांच्या हाडांच्या माळांऐवजी आता ते स्फटिकांच्या व रूद्राक्षांच्या माळा वापरू लागले आहेत.

## संदर्भ यादी 
वर्ग:शैव पंथ
वर्ग: ३३ कोटी देव
अंगामी

250px|इवलेसे|उजवे|अंगामी जमातील पुरुष
**अंगामी** ही एक नागालॅंडमधील नागा जमात आहे. या जमातीमध्ये तेंगिमा, चक्रिमा व केझामी असे अंगामीचे तीन पोटभेद आहेत. या जमातीतील लोक खाल्लेल्या पशूंचे गुण अंगात येतात असा समज असल्यामुळे खाण्याचे बरेच पदार्थ ते निषिद्ध मानतात.

वर्ग:आदिवासी
वर्ग:नागालँड
युक्तेश्वर गिरी

thumb|right|युक्तेश्वर गिरी
युक्तेश्वर गिरी (**श्रीयुक्तेश्वर** असेही लेखन) (बंगाली : শ্রী যুক্তেশ্বর গিরী)(मे १०, इ.स. १८५५ - मार्च ९, इ.स. १९३६) हे **प्रियनाथ कारार** (बंगाली : প্রিয়নাথ কাঁড়ার) यांचे आध्यात्मिक जीवनातील नाव आहे. ते सत्यानंद गिरी व परमहंस योगानंद यांचे गुरू होते. युक्तेश्वर हे शिक्षक, खगोलविद, ज्योतिषी, योगी आणि भगवद्गीता व बायबलवर श्रद्धा असणारे सत्पुरुष होते. वाराणसीचे लाहिरी महाशय हे युक्तेश्वरांचे गुरू होते. स्वामी परंपरेतील *गिरी* शाखेचे ते सदस्य होते. योगानंद मुक्तेश्वरांना *ज्ञानावतार* समजत असत. 

## संदर्भ व नोंदी
वर्ग:इ.स. १८५५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३६ मधील मृत्यू
सोरठा

**सोरठा** हा  हिंदी काव्यरचनेतील एक अर्धसम मात्राछंद आहे. **सोरठाम**ध्ये चार चरण असून विषम क्रमांकाच्या चरणांमध्ये ११ आणि सम क्रमांकाच्या चरणांत १३ मात्रा असतात.  सम चरणाच्या सुरुवातीला ’ज‘गण ( । ऽ ।-- लघुगुरूलघु ) असू नये.  विषम चरणातील शेवटून दुसरे अक्षर गुरू आणि शेवटचे अक्षर लघु असणे आवश्यक आहे. 

दोहा हा छंद **सोरठा**च्या अगदी विरुद्ध असतो.  त्याच्या विषम क्रमांकाच्या ओळीत १३ आणि सम क्रमांकाच्या ओळीत ११ मात्रा असतात.

**सोरठा**चे उदाहरण - 

जो सुमिरत सिधि होय, 
गननायक करिबर बदन। 
करहु अनुग्रह सोय, 
बुद्धि रासि सुभ गुन सदन॥

दोह्याचे उदाहरण -

मुरली वाले मोहना, 
मुरली नेक बजाय ।
तेरी मुरली मन हरो, 
घर अँगना न सुहाय॥

**दोहा** आणि **सोरठा** यांची आणखी उदाहरणे - 

**दोहा**:-

काल ग्रन्थ का पृष्ठ नव, 
दे सुख-यश-उत्कर्ष
करनी के हस्ताक्षर,
अंकित करें सहर्ष.

**सोरठा**- 

दे सुख-यश-उत्कर्ष,
काल-ग्रन्थ का पृष्ठ नव
अंकित करे सहर्ष
करनी के हस्ताक्षर.

**सोरठा**- 

जो काबिल फनकार,
जो अच्छे इन्सान
है उनकी दरकार,
ऊपरवाले तुझे क्यों?

**दोहा**- 

जो अच्छे इन्सान है,
जो काबिल फनकार
ऊपरवाले तुझे क्यों, 
है उनकी दरकार?

वर्ग:भारतीय काव्य
लाहिरी महाशय

thumb|right|लाहिरी महाशय

**श्यामाचरण लाहिरी** (बंगाली :  শ্যামাচরণ লাহিড়ী)(सप्टेंबर ३०, इ.स. १८२८ - सप्टेंबर २६, इ.स. १८९५) हे **लाहिरी महाशय** या नावाने अधिक प्रसिद्ध असणारे भारतीय योगी आणि महावतार बाबाजी यांचे शिष्य होते. *योगीराज* आणि *काशीबाबा* या नावांनीही ते लोकप्रिय होते. महावतार बाबाजींकडून १८६१ मध्ये शिकून घेतलेले क्रिया योगाचे तंत्र त्यांनी पुनरुज्जीवित केले. लाहिरी महाशय हे युक्तेश्वर गिरी यांचे गुरू होते. संस्कृतमध्ये *महाशय* या उपाधीचा 'मोठ्या मनाचा' असा होतो. भारतीय साधूंशी तुलना करता ते वेगळे होते; कारण त्यांनी लग्न केले, कुटुंब चालविले, लष्करी अभियांत्रिकी खात्यात ब्रिटिश सरकारसाठी हिशेबनिसाचे काम केले. मंदिर किंवा मठात राहण्याऐवजी ते वाराणसीला आपल्या घरीच राहिले. आयुष्यभर त्यांनी सहजरीतीने कोणत्याही संस्थेशी फारसा संबंध न ठेवता क्रियेचा प्रसार केला. त्यांच्या स्वतःच्या पवित्र जीवनामुळे त्यांचे अनेक अनुयायी तयार झाले आणि अनेक क्रियावान प्रगत शिष्यांचे ते गुरू झाले. अशा शिष्यांमध्ये स्वामी श्री युक्तेश्वर गिरी व पंचानन भट्टाचार्य यांचा समावेश होतो. “आदर्श गृहस्थ-योगी” या रूपात असाधारण जीवन जगत असल्यामुळे ते तत्कालीन आध्यात्मिक प्रेरणास्रोत बनले; एकोणिसाव्या शतकात हिंदू धर्मवाद्यांमध्ये त्यांचा बोलबाला होता.

युक्तेश्वरांचे शिष्य श्री परमहंस योगानंद यांच्यामुळे व त्यांच्या योगी आत्मकथा पुस्तकामुळे (१९४६) पाश्चिमात्य जगतास लाहिरी महाशयांचा परिचय झाला. योगानंदांनी त्यांच्या जीवनास ख्रिस्तासारखे जीवन मानून त्यांचा गौरव ‘योगावतार’ असा केलेला आहे. योगमार्गातील सिद्धपुरुषांनी योगप्रसारासाठी लाहिरींची निवड केलेली असल्याने हा गौरव सार्थ ठरतो. लाहिरी महाशयांनी शिष्यांचे नैसर्गिक कल ओळखून त्याप्रमाणे त्यांना मार्गदर्शन केले, क्रियेवर जोर देऊनही अन्य उपासनामार्गांचे स्वातंत्र्य अबाधित राखले ह्याची नोंद योगानंदांनी घेतलेली आहे. स्वतः सनातन हिंदू समाजातील उच्चवर्णीय ब्राह्मण असूनही काशीबाबांनी समाजाने बहिष्कृत केलेल्यांचा तसेच अन्यधर्मीय व्यक्तींचाही धैर्याने अंगिकार केला.

काशीबाबांबद्दलच्या अनेक विस्मयकारक गोष्टी योगानंदांच्या पुस्तकात आहेत. बाबाजींनी निर्माण केलेल्या प्रकाशमान महालात दीक्षाप्राप्ती आणि मृत शिष्यास जिवंत करणे अशा गोष्टींचा त्यात समावेश होतो. सेवानिवृत्तीच्या काळात कित्येकदा ते आपल्या घरातच ध्यानावस्थेत एका जागी झोपेची गरज न भासता बसलेले असत; घराच्या इतर भागात बऱ्याचदा ते जात नसत आणि रात्रंदिवस शिष्य व भटकंती करणारे साधू त्यांची भेट घेण्यास येत असत. 

## संदर्भ व नोंदी
वर्ग:हिंदू आध्यात्मिक गुरू
वर्ग:इ.स. १८२८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८९५ मधील मृत्यू
बच्छाव

बच्छाव यांची कुलदेवी विन्द्यासिनी देवी आहे.

वर्ग:रिकामी पाने
जॉर्डनचा ध्वज

**जॉर्डनचा ध्वज** १६ एप्रिल १९२८ या दिवशी स्वीकारला गेला.

## हे सुद्धा पहा
* जगातील देशांचे ध्वज

वर्ग:जॉर्डन
वर्ग:देशानुसार ध्वज
कळस बुद्रुक

250px|thumb|उजवे|कळस बु. शाळा
**कळस बुद्रुक** हे महाराष्ट्राच्या अहमदनगर जिल्ह्याच्या अकोले तालुक्या|अकोले तालुकाअकोले तालुक्यात प्रवरा नदी किनारी असलेले गाव आहे. येथे कळसेश्वर नावाचे महादेवाचे मंदिर आहे.

वर्ग:अहिल्यानगर जिल्हा
वर्ग:अकोले तालुक्यातील गावे
लुसियस ॲनेयस सेनेका

संग्रहालय]]

**लुसियस ॲनेयस सेनेका** किंवा फक्त **सेनेका** (इ.स.पू. ४ - इ.स. ६५ ) हा एक रोमन तितिक्षावादी तत्त्वज्ञ, मुत्सद्दी, नाटककार होता. तो सम्राट निरोचा शिक्षक आणि नंतर सल्लागार होता. निरोच्या वधाच्या कटात सामील असल्याच्या आरोपामुळे नंतर त्याला आत्महत्या करायला भाग पाडले गेले असले तरी तो निर्दोष असण्याची शक्यता आहे. त्याचे वडील सेनेका थोरले तर भाऊ गॅलियो हे होते.

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
* 'The Latin Library' येथील सेनेकाची लॅटिन मधील पुस्तके
* 

वर्ग:रोमन तत्त्वज्ञ
वर्ग:इ.स.पू. ४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. ६५ मधील मृत्यू
हम दिल दे चुके सनम

**हम दिल दे चुके सनम** हा १९९९ साली प्रदर्शित झालेला एक हिंदी चित्रपट आहे. संजय लीला भन्साळी ह्याची निर्मिती व दिग्दर्शन असलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये सलमान खान, अजय देवगण व ऐश्वर्या राय ह्यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. हा चित्रपट तसेच त्याचे संगीत प्रचंड लोकप्रिय झाले.

## भूमिका
*सलमान खान
*ऐश्वर्या राय
*अजय देवगण
*विक्रम गोखले
*स्मिता जयकर
*विनय पाठक
*हेलन

## पुरस्कार
### फिल्मफेअर पुरस्कार
*सर्वोत्तम चित्रपट
*सर्वोत्तम दिग्दर्शक - संजय लीला भन्साळी
*सर्वोत्तम अभिनेत्री - ऐश्वर्या राय
*सर्वोत्तम  पुरुष पार्श्वगायक - उदित नारायण

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:संजय लीला भन्साळी दिग्दर्शित चित्रपट
पर्सेफनी

thumb|upright=1.25|**पर्सेफनी** 
**पर्सेफनी** (ग्रीक : Περσεφόνη) ही ग्रीक प्राक्कथांमधील झ्यूस व सुगीची देवता डिमिटर यांची कन्या आणि ग्रीक अधोलोकाची राणी आहे. पर्सेफनी हेडीसची पत्नी असून हिचा संबंध वनस्पतींच्या प्रजननाशी लावला जातो.

वर्ग:ग्रीक पौराणिक व्यक्ती
अंतरा माळी

**अंतरा माळी** ( ११ मे १९७९) ही बॉलिवूड मधील एक अभिनेत्री आहे.

## चित्रपट 
## दिग्दर्शन 
## पटकथालेखन 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मराठी अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
डिमिटर

[thumb|upright=1.5|सिंहासनावर बसून नतमस्तक [मेटानिराला हात उंचावून आधीर्वाद देणारी **डिमिटर**. गूढवादात पुनःपुन्हा येणारा प्रतीकात्मक ट्रायून गहू मेटानिरा डिमिटरला देते आहे. लालाकृती, ख्रिस्तपूर्व सुमारे ३४०.]] 

डिमिटर (अ‍ॅटिक Δημήτηρ Dēmētēr. डोरिक Δαμάτηρ Dāmātēr) ही प्राचीन ग्रीक धर्म आणि प्राक्कथांमधील धान्य व पृथ्वीच्या सुपीकतेवर देखरेख ठेवणारी कापणीची किंवा सुगीची देवता आहे. 

## संदर्भ व नोंदी
वर्ग:ग्रीक पौराणिक व्यक्ती
वर्ग:कापणीच्या हंगामाशी निगडीत देवी
गौरी खान

**गौरी खान** ( ८ ऑक्टोबर १९७०) ही एक भारतीय चित्रपट निर्माती व फॅशन डिझायनर आहे. बॉलिवूड अभिनेता शाहरुख खान ह्याची ती पत्नी आहे. २००२ सालापासून *रेड चिलीज एंटरटेन्मेंट* ह्या चित्रपट कंपनीची गौरी सह-मालकीण आहे.

## चित्रपटयादी
### निर्माती
## बाह्य दुवे
*

वर्ग:भारतीय चित्रपट निर्माते
ऑटोबायग्राफी ऑफ ए योगी

इवलेसे|उजवे|*ऑटोबायोग्रफी ऑफ अ योगी* या पुस्तकाच्या प्रथमावृत्तीचे मुखपृष्ठ

***ऑटोबायोग्रफी ऑफ अ योगी*** (शब्दशः एका योग्याची आत्मकथा) हे परमहंस योगानंद (इ.स. १८९३ - १९५२) यांचे आत्मचरित्र आहे. १९४६ मध्ये ते पहिल्यांदा प्रकाशित झाले. योगानंदांचे मूळ नाव मुकुंदलाल घोष असे होते. त्यांचा जन्म गोरखपूरमध्ये एका बंगाली हिंदू कुटुंबात झालेला होता.

ऑटोबायोग्रफी ऑफ अ योगी हे पुस्तक वाचकास परमहंस योगानंद यांच्या जीवनाचा आणि पौर्वात्य व पाश्चिमात्य जगतातील आध्यात्मिक व्यक्तींशी त्यांच्या झालेल्या संपर्काचा परिचय करून देते. बालपणातील कौटुंबिक काळापासून पुस्तकाची सुरुवात होते. नंतर क्रमाक्रमाने पुस्तकात आपल्याला गुरूचा शोध, साधू होणे आणि त्यानंतर क्रियायोग ध्यानाची शिकवण प्रस्थापित करणे अशा गोष्टी दिसतात. सन १९२० मध्ये योगानंद यांनी अमेरिकेतील बोस्टन येथे झालेल्या धार्मिक काँग्रेसमध्ये भाषण देण्याचे आमंत्रण स्वीकारले होते याचाही पुस्तकात उल्लेख आहे. या भाषणानंतर त्यांनी अमेरिकेत प्रवास केला आणि विविध ठिकाणी व्याख्याने दिली. १९३५ मध्ये ते वर्षभरासाठी भारतात परत आले.

या पुस्तकाने पौर्वात्य जगातील परमात्म साक्षात्कारासाठीच्या पद्धती आणि पौर्वात्य जगतातील आध्यात्मिक ज्ञानाचे प्रथमच जगाला दर्शन घडवले. सन १९४६ पर्यंत अशी माहिती खूप कमी प्रमाणात उपलब्ध होती. लेखकाचा असा दावा आहे की असे पुस्तक लिहिले जाईल अशी भविष्यवाणी एकोणिसाव्या शतकातच लाहिरी महाशयांनी करून ठेवलेली होती.

हे पुस्तक ७० वर्षांहून अधिक काळ मुद्रणात आहे आणि पन्नासहून अधिक भाषांमध्ये त्याचा अनुवाद झालेला आहे.

## बाह्य दुवे 
१९४६ची आवृत्ती : https://www.holybooks.com/autobiography-of-a-yogi-paramahansa-yogananda/ 

वर्ग:पुस्तके
प्रयागराज विभाग

right|250px|thumb|प्रशासकीय विभागांचा नकाशा
'''''' उत्तर प्रदेशातील सतरा प्रशासकीय विभागांपैकी एक आहे.

## जिल्हे
या विभागात हे जिल्हे येतात.
* इटावा जिल्हा
* फरुखाबाद जिल्हा
* कानपुर देहात जिल्हा
* फतेहपूर जिल्हा
* अलाहाबाद जिल्हा

## मुख्यालय
या विभागाचे मुख्यालय अलाहाबाद येथे आहे. सध्याचे  विभागाचे विभागीय आयुक्त श्री. देवेश चतुर्वेदी आहेत.

## संदर्भ
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील विभाग
बरेली विभाग

right|250px|thumb|चा नकाशा
'''''' उत्तर प्रदेशातील सतरा प्रशासकीय विभागांपैकी एक आहे.

## जिल्हे
या विभागात हे जिल्हे येतात.
* बरैली जिल्हा
* बदाउं जिल्हा
* पिलीभीत जिल्हा
* शाहजहानपूर जिल्हा

## मुख्यालय
या विभागाचे मुख्यालय बरैली येथे आहे. सध्याचे  विभागाचे विभागीय आयुक्त श्री.के राममोहन राव आहेत.

## संदर्भ
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील विभाग
अलीगढ विभाग

right|250px|thumb|चा नकाशा
'''''' उत्तर प्रदेशातील सतरा प्रशासकीय विभागांपैकी एक आहे.

## जिल्हे
या विभागात हे जिल्हे येतात.
* अलिगढ जिल्हा
* एटा जिल्हा
* महामाया नगर जिल्हा(हाथरस)
* कासगंज जिल्हा

## मुख्यालय
या विभागाचे मुख्यालय अलीगढ येथे आहे. सध्याचे  विभागाचे विभागीय आयुक्त श्री. अनिल गर्ग आहेत.

## संदर्भ
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील विभाग
तुर्कमेनिस्तानचा ध्वज

**तुर्कमेनिस्तानचा ध्वज** १९ फेब्रुवारी १९९२ या दिवशी स्वीकारला गेला. परंतु तेंव्हा या ध्वजाचा आकार १:२ असा होता. दि. २४ जानेवारी २००१ रोजी ध्वजाचा आकार २:३ करण्यात आला.

## हे सुद्धा पहा
* जगातील देशांचे ध्वज

वर्ग:तुर्कमेनिस्तान
वर्ग:देशानुसार ध्वज
मैं माधुरी दीक्षित बनना चाहती हूँ

**मैं माधुरी दीक्षित बनना चाहती हूॅं** हा २००३ साली प्रदर्शित झालेला एक हिंदी चित्रपट आहे.

## भूमिका
* अंतरा माळी - चुटकी
* राजपाल यादव
* रीटा भादुरी
* के.डी. चंद्रन
* बेंजामिन गिलानी
* गोविंद नामदेव - प्यारेलाल
* सुधीर पांडे

## बॉक्स ऑफिस
## सन्मान व पुरस्कार
## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:इ.स. २००३ मधील हिंदी चित्रपट
मस्त

thumb|300px|काश्मीरमधील दोन मस्त : छुंदनगामचे नब साहेब आणि कंगनचे रंभा मस्तान. स्रोत : *द वेफेअरर्स : मेहेर बाबा विद द गॉड-इंटॉक्सिकेटिड*, लेखक विल्यम डॉन्किन, १९४७

सुफी तत्त्वज्ञानात मस्त म्हणजे ईश्वराप्रती प्रेमाच्या पूर्णपणे आहारी गेलेला आणि बाह्य स्वरूपावरून तसा कैफ असणारा मनुष्य होय. पर्शिअन 'मस्त'चा अर्थ "नशेत असलेला" असा होतो. 

## परिदर्शन
मेहेर बाबा यांच्या म्हणण्यानुसार मस्त म्हणजे आंतरिक आध्यात्मिक अनुभूतींमुळे व अत्यानंदांमुळे मंत्रमुग्ध झालेला मनुष्य होय. असा मनुष्य बाह्य वर्तनात सामान्य असत नाही आणि सहज पाहणारांना तो वेडा वाटू शकतो. *द वेफेअरर्स : मेहेर बाबा विद द गॉड-इंटॉक्सिकेटिड* या पुस्तकात इंग्लिश वैद्यकव्यवसायी विल्यम डॉन्किन यांनी दक्षिण आशियातील (मुख्यत्वे इराण, भारत आणि आजचा पाकिस्तान) मस्तांशी मेहेर बाबांच्या संपर्कांचे तपशिलात वर्णन केले आहे. या पुस्तकास मेहेर बाबांनी लिहिलेल्या प्रस्तावनेत मस्तांच्या अद्भुत अवस्थेचे व बाह्य वैशिष्ट्यांचे वर्णन आलेले आहे. वेडेपणापासून ह्या अवस्थेचे वेगळेपण दाखविताना मेहेर बाबा सांगतात की, वेडेपणात मन विविध विचारांनी चक्रावलेले असते तर मस्तांमध्ये ते हळुवार झालेले असते. 

## संदर्भ व नोंदी
वर्ग:सूफी पंथ
आग्रा विभाग

right|250px|thumb|चा नकाशा
'''''' उत्तर प्रदेशातील सतरा प्रशासकीय विभागांपैकी एक आहे.

## जिल्हे
या विभागात हे जिल्हे येतात.
*आग्रा जिल्हा
*मथुरा जिल्हा
*फिरोझाबाद जिल्हा
*मैनपुरी जिल्हा

## मुख्यालय
या विभागाचे मुख्यालय आग्रा येथे आहे. सध्याचे  विभागाचे विभागीय आयुक्त श्री. मनजीत सिंग आहेत.

## संदर्भ
* http://agra.nic.in/general_admin.html

वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील विभाग
बीगल (निःसंदिग्धीकरण)

बीगल या शब्दाने पुढील गोष्टी अभिप्रेत केलेल्या असू शकतात :
* एचएमएस बीगल हे जहाज
* बीगल (कुत्रा) ही कुत्र्याची जात
महाराष्ट्र चित्तपावन संघ

१९३३ च्या आरंभी अनंत विठठ्ल लेले यांनी मुंबईत चित्तपावन लीग नावाची संस्था स्थापन केली. त्यानंतर  पुण्यात व पुण्याबाहेरही चित्पावनांचे संघ निघू लागले. १९३५ साली सांगलीचे उद्योगपती  विष्णूपंत वेलणकर यांच्या देणगीमुळे आणि  वि.ना. जोशी केम्पवाडकर यांनी औद्योगिक निधीसाठीदिलेल्या ट्रस्टच्या व्याजाच्या तरतुदीमुळे लीगची आर्थिक चणचण दूर झाली.. १९३६ च्या दरम्यान कार्यकारी मंडळ स्थापन झाले. नंतर सभासद नोंदणी, विद्यार्थीसहाय्य अशी कामे सुरू झाली. लीग हे विदेशी नाव बदलून १९३६ च्या आरंभी **महाराष्ट्र चित्पावन संघ** हे व्यापक नाव कायम करण्यात आले. कायदेशीरपणा येण्यासाठी घटना, नियम, रजिस्ट्रेशन करण्यात आले. 

१९३९ पासून चित्पावन संघ उद्दिष्टांनुसार समाजोपयोगी कामे करीत आहे.. गणेश गोविंद गोरे आणि त्यांचे मदतनीस सीतारामपंत वझे यांनी निरलसपणे काम करून संस्थेत कार्यप्रवणता व चैतन्यशीलता आणली. पुढे संघाला असेच कार्यकर्ते मिळत गेले. बॅ. अनंतराव खाजगीवाले यांच्या नेतृत्वाखाली ग.वि.नातू, ना.चिं. नातू, स.वा.जोशी, सी.वि. केळकर, कृ.के. काळे, ग.स.मराठे इत्यादी कार्यकर्ते तळमळीने कार्य करू लागले. सभासदसंख्या वाढली, देणग्या मिळाल्या आणि   संघाच्या कार्याची व्यापकता वाढली. आता महाराष्ट्र चित्पावन संघ हा विद्यार्थी साहाय्य, शिष्यवृत्या इत्यादींबरोबर इतर कामेही करू लागला.  गुणिजनांचा सत्कार, थोरांचे स्मृतिदिन, वासंतिक रसपान, चित्पावनांशी संबंधित कामांना मदत, राष्ट्रीय आपद्कालीन साहाय्य अशी मदतीची अनेक कामे पार पाडण्यात येऊ लागली. ही कामे करताना कुठलाही जातिभेद अथवा धर्मभेद करण्यात येत नाही. विद्यार्थी साहाय्यक समितीतर्फे खेड्यापाड्यांतून आलेल्या अनेक गरीब विद्यार्थी-विद्यार्थिनींची निवासाची, खाण्यापिण्याची आणि अभ्यासाची सोय करण्यात येते.  त्यासाठी जंगली महाराज रोड आणि मॉडेल कॉलनी येथे दोन भव्य वसतिगृहे आहेत.

बहुतेक सर्व आडनावांच्या कोकणस्थ ब्राम्हणांच्या कुलवृत्तांत ग्रंथांचा संग्रह आणि इतर काही उपयुक्त ग्रंथांचे जतन करून त्याचा उपयोग जनतेला करू दिला जातो. महाराष्ट्र चित्पावन संघाचे  चित्पावन वधू-वर सूचक मंडळ असून शेकडो लोक याचा लाभ घेत असतात. 

१९५२ साली गणेश विष्णू पेंडसे यांनी पुण्यातील टिळक रोडवरील साहित्य परिषदेसमोरील पेंडसे भवन ही इमारत आणि . शिवराम गंगाधर गोगटे यांनी नागनाथ पाराजवळील गोगटे वाडा या त्यांच्या मालकीच्या इमारती संस्थेला देऊन टाकल्या. १९६४ च्या आरंभी लिमयेवाडीतील मोने वाडा संस्थेला मिळाला. त्यामुळे महाराष्ट्र चित्पावन संघाला पुण्यातील कार्याची व्याप्ती करण्यासाठी हक्काच्या जागा मिळाल्या.

## महोत्सव आणि संमेलने
* २०-४-१९५८ : रौप्य महोत्सव, अध्यक्ष बडोद्याच्या परशुराम पॉटरीजचे परशुरामपंत गणपुले.
* इ.स. १९८३ : सुवर्ण महोत्सव, अध्यक्ष उद्योगपती बा.म. गोगटे
* ५-२-२००२  : १००० कुटुंबांचे महासंमेलन, अध्यक्ष अभिनेते चंद्रकांत गोखले
* २३-१२-२००७ : जागतिक महासंमेलन, अध्यक्ष रमेश दामले

## शाखा
* महाराष्ट्र चित्पावन संघाच्या डोंबिवली व अहमदनगर व श्रीरामपूर येथे शाखा होत्या,  त्या इ.स.२०११ साली बंद करण्यात आल्या.
* पुणे शाखा (चालू आहे). या शाखेतर्फे कोजागरी पौर्णिमेच्या दिवशी संगीताचे कार्यक्रम आयोजित केले जातात.
* विदर्भातील शाखा - अकोला, अमरावती, नागपूर.  या शाखांतर्फे नागपूरला २० जानेवारी २०१३ रोजी पहिले वैदर्भीय चित्तपावन संमेलन रेशीमबागेतील डॉ. हेडगेवार स्मृतिभवनाच्या ‌ परिसरातील महर्षी व्यास सभागृहात पार पडले. व्हीसीएचे माजी अध्यक्ष ॲड. शशांक मनोहर यांच्या हस्ते कार्यक्रमाचे उद्‌घाटन झाले. वि.स. जोग अध्यक्ष होते.

पहा : ब्राम्हण जातिधारकांच्या संस्था

वर्ग:ब्राह्मण संस्था
लेबेनॉनचा ध्वज

**लेबेनॉनचा ध्वज** ७ डिसेंबर १९४३ या दिवशी स्वीकारला गेला.

## हे सुद्धा पहा
* जगातील देशांचे ध्वज

वर्ग:लेबेनॉन
वर्ग:देशानुसार ध्वज
एड्रियाना निकोल

**एड्रियाना निकोल** (मार्च २५, इ.स. १९७७:सान फ्रांसिस्को, कॅलिफोर्निया, अमेरिका - ) ही एक रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:इ.स. १९७७ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
ऐ कुरोसावा

**ऐ कुरोसावा** ही एक रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म
एचएमएस बीगल

[thumb|right|[ऑस्ट्रेलियाच्या सर्वेक्षणाच्या मोहिमेवर निघालेले एचएमएस बीगल. इ. स. १८४१ मधील जलरंगांतील चित्र, ओवेन स्टॅन्ली]]

**एचएमएस (हर मॅजेस्टी शिप) बीगल** हे ब्रिटनच्या शाही नौदलाचे एकडोलकाठी गलबत होते. टेम्झ नदीवरील वुल्विच डॉकयार्डमधून ११ मे १८२० रोजी ते जलप्रवासास सोडण्यात आले.  बीगल या कुत्र्याच्या जातीवरून नाव देण्यात आलेल्या या गलबताच्या बांधणीस  £७,८०३ एवढा खर्च आला होता. १८२० च्या जूनमध्ये राजा चौथा जॉर्ज याच्या राज्याभिषेकाच्या उत्सवात बीगलने भाग घेतला आणि नव्या लंडन ब्रिजखालून जाणारे ते पहिले जहाज ठरले. नंतर निकड नसल्याने बीगल राखीव ताफ्यात राहिले.  नंतर सर्वेक्षणासाठी बार्क म्हणून त्याचा स्वीकार करण्यात आला आणि तीन मोहिमांमध्ये बीगलने भाग घेतला. यांपैकी दुसऱ्या मोहिमेत असलेल्या चार्ल्स डार्विन या तरुण निसर्गवाद्याच्या अभ्यासामुळे अखेर बीगल हे इतिहासातील सर्वाधिक प्रसिद्ध गलबतांपैकी एक ठरले.

वर्ग:रॉयल नेव्ही
अकिहो योशिझावा

**अकिहो योशिझावा** (मार्च ३, इ.स. १९८४:तोक्यो, जपान - ) ही एक जपानी रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:जपानी रतिअभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अकिरा वातासे

**अकिरा वातासे** (渡瀬晶 *वातासे अकिरा*) (जुलै २, इ.स. १९८०:तोक्यो, जपान - ) ही एक जपानी रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म
वर्ग:जपानी रतिअभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
आवश्यक औषधे

जागतिक आरोग्य संघटनेने आवश्यक औषधांची व्याख्या अशी केलेली आहे : "बहुसंख्य लोकांच्या आरोग्यरक्षणाच्या गरजा पूर्ण करणारी औषधे; याचसाठी लोकसमूहाला परवडेल अशा किंमतीला ही औषधे सदासर्वदा पुरेशा प्रमाणात आणि उचित मात्रेमध्ये उपलब्ध असावयास हवीत."

जागतिक आरोग्य संघटनेने आवश्यक औषधांची नमुना यादी प्रकाशित केली आहे. स्थानिक परिस्थिती लक्षात घेऊन प्रत्येक देशास आपली यादी बनविण्यास प्रोत्साहन दिले जाते. आतापर्यंत दीडशेहून अधिक देशांनी अधिकृत आवश्यक औषध याद्या प्रसिद्ध केलेल्या आहेत. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या यादीत गाभा यादी आणि पूरक यादी आहे.

गाभा यादीत मूलभूत आरोग्यरक्षण व्यवस्थेसाठी आवश्यक किमान औषधांची यादी त्यांची कार्यक्षमता, सुरक्षितता आणि किंमती लक्षात घेऊन दिलेली आहे. पूरक यादीत खास निदानात्मक सुविधांसाठी लागणाऱ्या औषधांची यादी दिलेली आहे. 

## हे सुद्धा पहा
* आवश्यक औषधांची यादी

वर्ग:जागतिक आरोग्य संघटना
वर्ग:औषधे
अलेक्सिस टेक्सास

**अलेक्सिस टेक्सास** (मे २५, इ.स. १९८५:पनामा - ) ही एक रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अलेक्सिस लव्ह

**अलेक्सिस लव्ह** (७ एप्रिल, १९८७:साक्रामेंटो, कॅलिफोर्निया, अमेरिका - ) ही एक अमेरिकन रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:अमेरिकन रतिअभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९८७ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अलिना प्लुगारू

**अलिना प्लुगारू** (१८ डिसेंबर, इ.स. १९८७ - ) ही एक रोमेनियाची रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:इ.स. १९८७ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
ॲम्बर रेन

**ॲम्बर रायने** (1984-2016) ही एक रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अलिसा रीसी

**अलिसा रीसी** ३ मे, इ.स. १९८६:व्हॅनकूवर, कॅनडा - ) ही एक रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:कॅनेडियन रतिअभिनेत्री
एंजेल डार्क

**व्हिक्टोरिया कनेझोवा** उर्फ **एंजेल डार्क** (११ एप्रिल, १९८२:ब्रातिस्लाव्हा, स्लोव्हाकिया - ) ही एक रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
एंजेल लाँग

**एंजल लॉंग** (२१ नोव्हेंबर, इ.स. १९८० - ) ही एक ब्रिटिश रतिअभिनेत्री आहे. हिचे मूळ नाव *साराह एलिझाबेथ रीड* आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
लाओसचा ध्वज

**लाओसचा ध्वज** २ डिसेंबर १९७५ या दिवशी स्वीकारला गेला.

## हे सुद्धा पहा
* जगातील देशांचे ध्वज

वर्ग:लाओस
वर्ग:देशानुसार ध्वज
अँजेलिना व्हॅलेन्टाइन

**ॲंजेलिना व्हॅलेन्टाइन** (सप्टेंबर १९, इ.स. १९८६:लेक्झिंग्टन, केंटकी, अमेरिका - ) ही एक अमेरिकन रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:अमेरिकन रतिअभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
आन्या ज्युलिएट लव्हाल

**आन्या ज्युलिएट लव्हाल** (जून ६, इ.स. १९८१ - ) ही एक जर्मन रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
ॲना ओहुरा

**ॲना ओहुरा** ही एक रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
एरिया जियोवानी

**एरिया जियोवानी** (लॉस एंजेलस, नोव्हेंबर ३ १९७७) ही एक रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९७७ मधील जन्म
अँजेलिका कॉस्तेयो

**ॲंजेलिका कॉस्तेयो** (जून ५, इ.स. १९७८:प्लाट्सबर्ग, न्यू यॉर्क, अमेरिका - ) ही एक रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:अमेरिकन रतिअभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९७८ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
एरिया नोईर

**एरिया नोईर**, **मरिया सिल्व्हा**, **केरी डूडना** तथा **केरी अंबल** (१४ सप्टेंबर, १९७५:न्यूपोर्ट, ऱ्होड आयलंड, अमेरिका - ) ही एक अमेरिकनरतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:अमेरिकन रतिअभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
ॲन मरी रियोस

**ॲन मरी रियोस** (५ सप्टेंबर, इ.स. १९८१:सांता क्लारिता, कॅलिफोर्निया, अमेरिका - ) ही एक रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
वर्ग:अमेरिकन रतिअभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
ऑड्री बिटोनी

**ऑड्री बिटोनी** (ऑगस्ट १६, इ.स. १९८६:पासाडेना, कॅलिफोर्निया, अमेरिका - ) ही एक रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
ऑड्री होलॅंडर

**ऑड्री होलॅंडर** (नोव्हेंबर ४, इ.स. १९७९:लुईव्हिल, केंटकी, अमेरिका - ) ही एक रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:अमेरिकन रतिअभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
एमी रीड

**एमी रीड** तथा **डेव्हिन व्हालेन्सिया** (१५ एप्रिल, १९८५:फ्रांकफुर्ट, जर्मनी - ) ही एक जर्मन रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:जर्मन रतिअभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
ॲश्टन मूर

**ॲश्टन मूर** (३१ मार्च, १९७६:न्यूपोर्ट बीच, कॅलिफोर्निया, अमेरिका - ) ही एक रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:इ.स. १९७६ मधील जन्म
वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:अमेरिकन रतिअभिनेत्री
ऑरोरा स्नो

**अरोरा स्नो** ही एक रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
ॲव्हा डिव्हाइन

**ॲव्हा डिव्हाइन** ही एक रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अलेटा ओशन

**अलेट्टा ओसन** (१४ डिसेंबर, इ.स. १९८७:हंगेरी - ) ही एक हंगेरीची रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:हंगेरीच्या रतिअभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९८७ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अयानो मुरासाकी

**अयानो मुरासाकी** (मार्च २९, इ.स. १९६९:इबाराकी, जपान - )ही एक जपानी रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:जपानी रतिअभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
ॲव्हा व्हिन्सेंट

**ॲव्हा व्हिन्सेंट** तथा **ज्युएल व्हालमाँट** (२९ सप्टेंबर, इ.स. १९७५ - ) ही एक रतिअभिनेत्री आहे. हिचे मूळ नाव *ॲन मरी रियोस* आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
आयलर लाय

**आयलर दियानाती लाय** (फारसी:آیلار لی; १२ फेब्रुवारी, इ.स. १९८४:तेहरान, इराण - ) ही एक इराणी-नॉर्वेजियन रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:नॉर्वेच्या रतिअभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
विमान नगर (पुणे)

**विमाननगर** हे महाराष्ट्राच्या पुणे शहराच्या पूर्व भागातील उपनगर आहे. हा भाग पुणे विमानतळानजीक आहे.

## भूगोल
वर्ग:पुण्याची उपनगरे
गे औलेंती

thumb|200px|The Orsay Museum's main gallery.

## पूर्वीचे जीवन व शिक्षण 
## कारकीर्द 
## मृत्यू 
## पुरस्कार 
## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१२ मधील मृत्यू
भोवरा (खेळ)

**भोवरा** किंवा **भवरा** हा एक खेळाचे साधन आहे. हे शंक्वाकाराचे असते. त्यास सहसा लोखंडाचे एक निमुळते टोक असते.त्यास आरु असे म्हणतात. दोरी किंवा जाळी गुंडाळण्यासाठी सोयीचे व्हावे म्हणुन त्यास विशेष प्रकारची सोय केलेली असते. दोरी त्याच्या सभोवती गुंडाळून, त्याचे गाठ मारलेले एक टोक हातात धरून तो जमिनीवर झटक्याने फेकला जातो व  फिरवला जातो. पूर्वी हा लाकडाचा असायचा. सध्या प्लास्टीकमध्ये हे उपलब्ध आहेत.तसेच ते 'फायबर'चे देखील असतात.

भोवरा हा खेळ मुळतः भारतीय आहे. हा खेळ भारत तसेच चीन व जपानमध्येही खेळला जातो.विशेषतः पावसाळयात हा खेळ रंगतो. चिंधकाने बोटे बांधू्न गरागरा भोवरे फिरवता येतात. ज्याच्यावर डाव येईल त्याचा भोवरा रिंगणात मांडतात. बाकीचे खेळाडू पोरे त्या भोवऱ्याला गुच्चे मारतात.

या खेळात काही वेळा भोवरे फुटतात. काही विद्रुपदेखील होतात.भोवरा झेलणारया पोरांना जखमाही होतात.काही तिडतिडे भोवरे जाळी खातात.असा भोवरा ताड्कन उडू्न डोळ्यांवर लागतो.

हा खेळ प्रामुख्याने ग्रामीण भागात खेळला जातो.हा खेळ आता नामशेष होण्याच्या मार्गावर आहे.

वर्ग:खेळ
अंदाज अपना अपना

**अंदाज अपना अपना** हा १९९४ साली प्रदर्शित झालेला एक विनोदी हिंदी चित्रपट आहे. राजकुमार संतोषीने दिग्दर्शित केलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये आमिर खान, सलमान खान, करिश्मा कपूर व रविना टंडन ह्यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. तिकिट खिडकीवर हा चित्रपट अपयशी ठरला तरी नंतर त्याचा चाहतावर्ग वाढत गेला.

## भूमिका 
* आमिर खान
* सलमान खान
* रवीना टंडन
* करिश्मा कपूर
* परेश रावळ
* शक्ती कपूर
* विजू खोटे
* देवेन वर्मा
* जगदीप

## बाह्य दुवे 
* अंदाज अपना अपना फिल्म कहानी
* 

वर्ग:राजकुमार संतोषी दिग्दर्शित चित्रपट
आर्मेनियाचा ध्वज

**आर्मेनियाचा ध्वज** २४ ऑगस्ट १९९० या दिवशी स्वीकारला गेला.

## हे सुद्धा पहा
* जगातील देशांचे ध्वज

वर्ग:आर्मेनिया
वर्ग:देशानुसार ध्वज
नादिया कोमानेची

**नादिया एलेना कोमानेची** (रोमेनियन उच्चार:ˈnadi.a koməˈnet͡ʃʲ, *नादिया कोमानीच*) (नोव्हेंबर १२, इ.स. १९६१ - ) रोमेनियन-अमेरिकन जिम्नॅस्ट आहे. कोमानेचीने १९७६ च्या मॉंत्रियाल ऑलिंपिकमध्ये तीन सुवर्णपदके जिंकताना ऑलिंपिक जिम्नॅस्टिक्सच्या इतिहासात सर्वप्रथम १० पैकी १० गुण मिळवत जागतिक उच्चांक केला. याशिवाय तिने १९८० च्या मॉस्को ऑलिंपिकमध्ये दोन सुवर्णपदके मिळवली. कोमानेची जगप्रसिद्ध जिम्नॅस्टांपैकी एक आहे. इ.स. २०००मध्ये लॉरियस जागतिक क्रीडा अकादमीने तिचा समावेश विसाव्या शतकातील महत्त्वाच्या खेळाडूंमध्ये केला.

## बालपण
नादिया कोमोनेचीचा जन्म जॉर्ज आणि स्टेफानिया-अलेक्झांड्रियाना कोमोनेची यांच्या घरात रोमेनियाच्या ओनेश्टी शहरात झाला. स्टेफानिया-अलेक्झांड्रिया नादियाच्या वेळी गर्भवती असताना तिने एक रशियन चित्रपट पाहिला होता. त्यातील नायिकेचे नाव नादेझ्दा (आशा) असे होते. त्याने प्रभावित झालेल्या स्टेफानियाने आपल्या मुलीचे नाव नादेझ्दाचे लघुकरण करून नादिया असे ठेवले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:रोमेनियाचे खेळाडू
वर्ग:जिम्नॅस्टिक्स
वर्ग:इ.स. १९६१ मधील जन्म
संवेदनाहारक

तात्पुरते संवेदनाहरण घडवून आणणारे (बधिरीकरण करणारे) औषध म्हणजे संवेदनाहारक होय. वेदनाशामकांशी तुलना करता, वेदनाशामके संवेदना दूर न करता वेदना दूर करतात. सामान्यतः शस्त्रक्रिया सुलभतेने करण्यासाठी संवेदनाहारके वापरली जातात. आधुनिक काळात अनेक संवेदनाहारके वापरली जातात. संवेदनाहारकांचे सामान्य व स्थानीय असे दोन गट केले जातात. सामान्य संवेदनाहारके जागृतीचा व्युत्क्रमी नाश घडवून आणतात तर स्थानीय संवेदनाहारके जागृती कायम ठेवून शरीराच्या मर्यादित भागांमध्ये व्युत्क्रमी बधिरीकरण करवितात.

वर्ग:आरोग्य
हॅलोथेन

thumb|right|हॅलोथेन रेणूचे त्रिमितीय प्रतिमान

**हॅलोथेन** हे अंतःश्वसनी सामान्य संवेदनाहारक आहे. त्याचे आययुपॅक नाव 2-ब्रोमो-2-क्लोरो-1,1,1-ट्रायफ्लुओरोइथेन आहे. ब्रोमिन अणूचा समावेश असलेले हे एकमेव अंतःश्वसनी संवेदनाहारक आहे. हे रंगहीन व सुवासिक असून  प्रकाशात अस्थिर आहे. गडद रंगाच्या बाटल्यांमध्ये ते ठेवले जाते आणि ०.०१% थायमॉल त्यात स्थिरीकरण घटक म्हणून टाकलेले असते. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या आवश्यक औषधांच्या यादीतील हॅलोथेन हे गाभ्याचे औषध आहे. विकसित देशांमध्ये मात्र त्याची जागा नव्या औषधांनी घेतलेली आहे.

## हे सुद्धा पहा
* आवश्यक औषधांची यादी

वर्ग:वैद्यकशास्त्र
तुलसी गॅबार्ड

250 px|इवलेसे|तुलसी गॅबार्ड
**तुलसी गॅबार्ड** ( १२ एप्रिल १९८१, अमेरिकन सामोआ) ही अमेरिकेच्या हवाई राज्यातील एक राजकारणी व्यक्ती आहे. २०१२ च्या निवडणुकांत गॅबार्ड यांनी हवाई बेटांतील दुसऱ्या कॉंग्रेशनल प्रभागातून अमेरिकेच्या प्रतिनिधीगृहाच्या सदस्यत्वाची निवडणूक जिंकली.  त्या अमेरिकेच्या प्रतिनिधीगृहात एखादे पद धारण करणाऱ्या पहिल्या हिंदू व्यक्ती आहेत.  तुलसी गॅबार्ड यांनी अमेरिकन प्रतिनिधीगृहाच्या(काँग्रेसच्या) इतिहासात भगवद्‌गीतेवर हात ठेवून पदाची आणि गोपनीयतेची शपथ घेतली. असे करणाऱ्या त्या पहिल्याच आहेत. यापूर्वी गॅबार्ड होनोलुलू महापालिकेच्या सदस्य होत्या. हवाई राज्याच्या प्रतिनिधिगृहात त्या वयाने सर्वांत लहान होत्या.

तुलसी गॅबार्ड या सध्या हवाई आर्मी नॅशनल गार्डमध्ये कंपनी कमांडर आहेत. ही कंपनी यापूर्वी ती दोन वेळा मध्यपूर्वेत सेवारत होती. याशिवाय गॅबार्ड या 'हेल्थी हवाई कोॲलिशन' या संस्थेच्या सहसंस्थापक आणि उपाध्यक्षही आहेत.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:अमेरिकेच्या प्रतिनिधीगृहाचे सदस्य
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
वर्ग:हिंदू व्यक्ती
वर्ग:डेमोक्रॅटिक पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी
वर्ग:भारतीय वंशाच्या अमेरिकन व्यक्ती
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
शुद्ध व उपयोजित रसायनशास्त्राची आंतरराष्ट्रीय संस्था

**शुद्ध व उपयोजित रसायनशास्त्राची आंतरराष्ट्रीय संस्था** (इंटरनॅशनल युनियन ऑफ प्युअर अँड अप्लाय्ड केमिस्ट्री, लघुरूप आययूपीएसी; उच्चार : आययुपॅक) हा विविध देशांमधील रसायनशास्त्रज्ञांचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या राष्ट्रीय आसंजी संस्थांचा आंतरराष्ट्रीय संघ आहे. विज्ञानासाठीच्या आंतरराष्ट्रीय परिषदेच्या सदस्यांपैकी ही संस्था एक आहे. आययुपॅकचे आंतरराष्ट्रीय मुख्यालय स्वित्झर्लंडमधील झुरिच इथे आहे. 'आययुपॅक सचिवालय' या नावाने ओळखले जाणारे तिचे प्रशासकीय कार्यालय अमेरिकेतील नॉर्थ कॅरोलिना राज्यात रिसर्च ट्रँगल पार्क इथे आहे.  त्याचा कारभार आययुपॅकचे कार्यकारी संचालक पाहतात. 

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:रसायनशास्त्रातील संस्था
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय वैज्ञानिक संस्था
ऑगस्ट (रति अभिनेत्री)

**ऑगस्ट** ही एक रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
ऑस्टिन मूर

**ऑस्टिन मूर** (६ मे, इ.स. १९८१:फ्लोरिडा, अमेरिका - ) ही एक अमेरिकन रतिअभिनेत्री आहे.

वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:अमेरिकन रतिअभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
नारायणकाका ढेकणे

नारायणकाका ढेकणे (जुलै ३, इ.स. १९२७ - नोव्हेंबर ६, इ.स. २०१२) हे भारतीय आध्यात्मिक गुरू सिद्धयोगाचे प्रचारक होते. इ.स. १९५० मध्ये महाविद्यालयीन शिक्षण घेत असताना लोकनाथ महाराजांकडून त्यांनी महायोगाची व आजन्म ब्रह्मचर्याची दीक्षा घेतली होती. इ.स. १९८५ मध्ये ते महाराष्ट्र शासनाच्या पाणीपुरवठा विभागातून अधीक्षक अभियंता पदावरून निवृत्त झाले. त्यानंतर परमपूज्य श्री. लोकनाथ तीर्थ स्वामी महाराज महायोग ट्रस्ट या संस्थेची त्यांनी नाशिक येथे आध्यात्मिक प्रचारकार्यासाठी स्थापना केली. 

## संदर्भ
* दैनिक लोकमतमधील निधनाचे वृत्त

वर्ग:हिंदू आध्यात्मिक गुरू
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१२ मधील मृत्यू
गर्भावस्था

thumb|right|गर्भाशयस्थित गर्भ, पाचव्या ते सहाव्या महिन्यादरम्यान

सस्तनी किंवा जरायुज पृष्ठवंशधारी प्राण्यांमधील गर्भधारणा ते जन्म या दरम्यानची अवस्था म्हणजे गर्भ होय.

## दृश्यता
नऊ आठवड्यापासून शिशाचा जन्म होईपर्यंतची अवस्था म्हणजे गर्भावस्था होय. भ्रूणावस्थेत जे अवयव तयार झालेले असतात त्यानंतरची वाढ व विकास या अवस्थेत होतो. 
तिसऱ्या महिन्याच्या शेवटी गर्भाची लांबी ९ सेमी व वजन ३०ग्राम होते. चेहरा, डोळे, कान, स्नायू यांच्या वाढीस सुरुवात होते. मुलींमध्ये प्रजनन संस्थेच्या वाढीस सुरुवात होते. 
चौथ्या महिन्याच्या शेवटी गर्भाची लांबी १६सेमी व वजन १०० ग्राम होते. डोक्याचा आकार बराच वाढतो. केस, नखे तयार होऊ लागतात. पापण्यांची उघडझाप होते.  केस येतात. नाक व वार ही बरीच विकास पावते. 
पाचव्या महिन्याच्या शेवटी गर्भाची लांबी सुमारे २५सेमी व वजन सुमारे ३०० ग्राम असते. स्टेथोस्कोपच्या सहाय्याने ह्रदयाचे ठोके ऐकू येतात. मातेला गर्भाची हालचाल जाणवते. 
सहाव्या महिन्याच्या शेवटी गर्भाची लांबी सुमारे ३०सेमी व वजन ६८०ग्राम असते. डोळ्याची पूर्ण वाढ होते. डोळे उघडे दिसतात. पापण्यांची केस, भुवया तसेच जिभेमध्ये टेस्ट बड्स तयार होतात. गर्भ श्वासोच्छ्वास करू शकतो. या दरम्यान जन्म झाला तर रडण्याचा आवाज बारीक येतो व जगण्याची शक्यता कमी असते. कारण श्वसन संस्था परिपक्व झालेली नसते सर्व अवयवांची निर्मिती झालेली असते. गर्भाची हालचाल वाढते. 
सातव्या महिन्याच्या शेवटी गर्भाची लांबी सुमारे ३५सेमी व वजन ११००ग्राम होते. त्वचेवर सुरकुत्या दिसतात. कवटीचे हाडे मऊ असतात. जन्म झाला तर शिशु जगू शकतो;परंतु विशेष प्रयत्न करावे लागतात. तापमानास प्रतिसाद देतो. पचनसंस्था, श्वसनसंस्था, रक्ताभिसरण संस्था विकसित होतात. 

आठव्या महिन्याच्या शेवटी गर्भाची लांबी ४० ते ५० सेमी व वजन २५००ग्राॅम होते. सबंध शरीरावर स्निग्ध पदार्थ तयार होते. त्यामुळे गर्भाशया बाहेरच्या बदललेल्या तापमानास समायोजन करू शकते. सर्व अंगाची निर्मिती झालेली असते.
  नवव्या महिन्याच्या शेवटी 
 at a gestational age of 9 weeks]]
, at around twelve weeks after fertilization. Until around nine weeks after fertilization, this prenatal human would have been described as an embryo.]]

वर्ग:गर्भावस्था
जॉर्जियाचा ध्वज

**जॉर्जियाचा ध्वज** १४ जानेवारी २००४ या दिवशी स्वीकारला गेला.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील देशांचे ध्वज

वर्ग:जॉर्जिया
वर्ग:देशानुसार ध्वज
सगर्भता

सगर्भता म्हणजे जरायुज मादीमधील भ्रूण किंवा गर्भाचे धारण होय. गरोदरपणादरम्यान सस्तनी प्राण्यांमध्ये एकाच वेळी एक किंवा अधिक सगर्भता (बहुसगर्भता) असू शकतात. 

सगर्भतेच्या कालखंडाला गर्भावधी असे म्हणतात. मानवी प्रसूतिशास्त्रात सगर्भता वय म्हणजे भ्रूणाचे किंवा गर्भाचे वय अधिक दोन आठवड्यांचा काळ होय. 

## पहा
* गर्भावस्था

वर्ग:जीवशास्त्र
गर्भस्राव

thumb|right|गर्भधारणेपासून सुमारे सहा आठवड्यांनंतर झालेला संपूर्ण उत्स्फूर्त गर्भपात

भ्रूण किंवा गर्भ स्वतंत्रपणे जगण्यास असमर्थ असतानाच्या अवस्थेत उत्स्फूर्तपणे झालेला गर्भावस्थेचा शेवट म्हणजे **गर्भस्राव** किंवा **उत्स्फूर्त गर्भपात** होय. गर्भस्राव हा गरोदरपणाच्या सुरुवातीच्या काळातील सर्वाधिक आढळाचा उपद्रव आहे. प्रेरित गर्भपातापासून या प्रक्रियेचा भेद दर्शविण्यासाठी *उत्स्फूर्त गर्भपात* हे स्पष्टीकरण वापरले जाते.

## पहा
* गर्भावस्था
* गर्भपात

वर्ग:जीवशास्त्र
वर्ग:वैद्यकशास्त्र
प्रजकता

जीवशास्त्रात स्त्रीने किती वेळा अपत्याला जन्म दिलेला आहे ती संख्या दर्शविणारी तांत्रिक/पारिभाषिक संज्ञा म्हणजे **प्रजकता** होय. वीस ते चोवीस आठवड्यांदरम्यानच्या घडामोडी आणि बहुसगर्भता यांच्या बाबतीत प्रजकतेमध्ये गोंधळ निर्माण होऊ शकतो. 

## पहा
* गर्भावस्था

वर्ग:वैद्यकशास्त्र
बहुसगर्भता

एकाच गरोदरपणात अखेरीपर्यंत जेव्हा एकाहून अधिक गर्भ टिकून राहतात तेव्हा बहुसगर्भता किंवा बहुजन्मता निर्माण होते. अपत्यांच्या संख्येवरून बहुसगर्भतेस विविध नावे दिली जातात. दोन व तीन बहुसगर्भता साधारणे आढळतात, त्यांना अनुक्रमे जुळे आणि तिळे म्हणतात. 

## पहा
* गर्भावस्था

वर्ग:जीवशास्त्र
द्वैत

द्वैत दोन भागांची अवस्था दर्शविते. ज्ञानमीमांसा व तत्त्वज्ञानात अद्याप जिवंत असणारा सह-शाश्वत द्विध्रुवी विरोध हा अर्थ दर्शविण्यासाठी 'द्वैत' ही संज्ञा मूलतः वापरली गेली होती. आधुनिक काळात मात्र नैतिक द्वैत (चांगले व वाईट यामधील संघर्ष), मन-काया किंवा मन-द्रव्य द्वैत (उदाहरणार्थ कार्टेसिअन द्वंद्व) किंवा भौतिक द्वैत (चिनी यिन व यांग) असा द्वैताचा अर्थ असू शकतो. द्वैत अस्तित्वाचे दोन मुलभूत भाग (भौतिक आणि आध्यात्मिक) आहेत असे मानते.

वर्ग:तत्त्वज्ञान
इल्युसिनिआ मिस्टेरिआ

प्राचीन ग्रीसमधील इल्युसिस इथे डिमिटर व पर्सेफनी या देवतांच्या पंथासाठी दरवर्षी घेतले जाणारे **इल्युसिनिअन मिस्टरीज्‌** हे दीक्षा समारंभ होते. प्राचीन काळातील सर्व गूढांपैकी ह्या समारंभांना सर्वाधिक महत्त्व होते. यांच्याशी संबंधित कार्ये, समारंभ आणि श्रद्धा गुप्त राखल्या जात आणि अज्ञातकाळापासून त्यांचे अभिरक्षण केले जात होते. दीक्षा घेणाराला असा विश्वास असे की मृत्यूनंतर त्याला चांगले बक्षीस मिळेल. 

## संदर्भ व नोंदी
## पहा
* गूढवाद

वर्ग:गूढवाद
वर्ग:प्राचीन ग्रीस
अद्वैत वेदान्त

अद्वैत ही संज्ञा व संकल्पना गूढवाद, तत्त्वमीमांसा, मानसशास्त्र आणि तत्त्वज्ञान यांमध्ये आढळते. मानसशास्त्र व गूढवादात अद्वैताचा अर्थ व्यक्तीची आत्मजाणीव व व्यक्तीच्या जाणिवेतील घटक (चेतनेचे/जाणिवेचे विषय) यांच्यात अभेद असणे असा होतो. योगामध्ये याला विलिनता असे म्हणले जाते.

**अद्वैत वेदान्त** ही हिंदू तत्वज्ञानातील एक महत्त्वाची संकल्पना आहे. आद्य शंकराचार्यांनी या मताचा विशेष पुरस्कार केला आहे.

वर्ग:गूढवाद
वर्ग:तत्त्वज्ञान
वर्ग:तत्त्वमीमांसा
वर्ग:मानसशास्त्र
वर्ग:हिंदू तत्त्वज्ञान
लाओझी

लाओझी (नामभेद : लाओ त्से, लाओ तू, लाओ-त्सू, लाओत्झे, लाओसी, लाओशिअस) (जन्म ख्रिस्तपूर्व सहावे शतक) हा प्राचीन चीनमधील एक तत्त्वज्ञ होता. ताओ ते चिंगचा कर्ता म्हणून तो सर्वाधिक प्रसिद्ध आहे. ताओ ते चिंगशी असलेल्या संबंधामुळे परंपरेने तो तात्त्विक ताओ धर्माचा संस्थापक मानला जातो. 

लाओझीच्या ऐतिहासिक काळाविषयी आणि अस्तित्वाविषयी अभ्यासकांमध्ये मतभेद आहेत. असे असले तरी लाओझी चिनी संस्कृतीतील मध्यवर्ती व्यक्तिरेखा आहे. 

वर्ग:गूढवादी
वर्ग:धर्म संस्थापक
वर्ग:चीन
वर्ग:चिनी तत्त्वज्ञ
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख