open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
भवानी मंडप

**भवानी मंडप** हे एक कोल्हापूरची प्रतिष्टा आहे. ह्याच्यामध्ये असलेल्या भव्य व जुन्या इमारती इतिहासाच प्रतिक आहेत. ज्यावेळी कोल्हापूर शासकीय यंत्रणेत आले त्यावेळी ह्या वास्तुची बांधणी करण्यात आली. १४ चौरसांमध्ये याच्या आवाजांची बांधणी करण्यात आली आहे. १८१३ मध्ये सर सदाखान यांनी वास्तु विस्ताराच्या हेतुने त्यातील काही भागाची बांधणी केली. दुरुस्ती केलेनंतर, ७ भुज्या अस्तित्वात राहील्या. ह्याच्या मध्यामध्ये कोल्हापूरची कुलस्वामिनी तुळजा भवानीचे मंदिर आहे. इतिहास सांगतो की, शंभू ज्यांचे टोपननाव आबासाहेब महाराज ह्या वास्तुमध्ये मरण पावले. येथेच शाहु महाराज स्मारक ऊभारण्यात आले आहे. आणि आठवण म्हणून स्मारका मध्ये शाहु महाराजांनी शिकार केलेले वाघ व बैल ठेवले आहेत. त्यांच्या थडग्याच्या ऊजव्या बाजूला रंगीत मासे व छोट शिव मंदिर आहे जे एक इतिहासकालीन मुर्तीमंत आहे! मंदिराच्या विरुद्ध दिशेला रूबाबदार महल आहे ज्याची स्थापना १९१८ मध्ये झाली जेंव्हा श्रीमंत आक्कासाहेब महाराज यांचे नातु शाहु महाराज यांचे लग्न झाले. त्याच्यानंतर १९२६-३० मध्ये छत्रपती राजाराम महाराज यांनी एक वेगळ वळण दिले. त्याच्यामध्ये त्यांनी लाकडाच्या कमानी, हॉलची ऊंची तसेच त्याची वाढ केली. कुंपनांच्या भिंतींमध्ये मंडप, राजवाडा पोलीस स्टेशन, महाराष्ट्र पलटण यांचे आकर्षित प्रवेश दाराचे काम केले.

वर्ग:कोल्हापूर
शांताबाई कांबळे

**शांताबाई कृष्णाजी कांबळे** (१ मार्च, १९२३ - २५ जानेवारी, २०२३) या मराठी लेखिका शिक्षिका व सामाजिक कार्यकर्त्या होत्या. त्या दलित स्त्री लेखिका म्हणून सुद्धा ओळखल्या जातात. त्या मराठी साहित्यिक अरुण कांबळे यांच्या आई होत. 'माज्या जल्माची चित्तरकथा' हे आत्मचरित्र लिहिणाऱ्या शांताबाई कांबळे ह्या मराठी साहित्यातील पहिल्या दलित स्त्री आत्मचरित्र लेखिका होत्या. २५ जानेवारी २०२३ रोजी वयाच्या १०० व्या वर्षी त्यांचे पुण्यात निधन झाले. त्यांच्यावर नवी मुंबईतील कोपरखैरणे इथं बौद्ध धर्माच्या पद्धतीनं शेवटचे संस्कार करण्यात आले.

## जीवन
शांताबाई कांबळे यांचा जन्म सोलापूर जिल्ह्यात महुद बुद्रुक या गावी झाला. त्यांचे आईवडील अत्यंत दारिद्र्यात जगत होते, तरीही त्यांना मुलीला शिकवायचे होते. जातीयतेच्या जोखडात अडकलेल्या समाजकडून त्यांना प्रचंड त्रास झाला. इयत्ता तिसरीपासून त्यांनी शालेय शिक्षणासाठी झगडा देऊन शिक्षण पूर्ण केले.

## कार्य
शांताबाई काळंबळे या पुण्याच्या महिला शाळेत शिकूना शिक्षिका होत्या. बाबासाहेबांच्या धर्मांतराच्या प्रेरणेने त्यांनी १९५७ साली शांताबाई आणि त्यांचे पति यांच्या माध्यमातून आजूबाजूच्या ७ गावांत धर्मांतरण कार्यक्रम झाले. १९८३ साली सरकारी नोकरीतून निवृत्त झाल्यावर शांताबाई कांबळे यांनी लिहिलेले 'माज्या जल्माची चित्तरकथा' हे आत्मवृत्त प्रसिद्ध झाले. दलित महिला लेखिकेने लिहिलेले हे भारतातील पहिले आत्मकथन आहे. दिनकर साक्रीकरांच्या प्रयत्नांतून हे आत्मवृत्त १९८२ साली ‘पूर्वा’ मासिकात पहिल्यांदा प्रकाशित झाले.

शांताबाई जन्माने महार होत्या. सुरुवातीच्या काळी त्या महारकीची कामे करीत, सुगीच्या वेळी शेतावरच्या बैलांनी खाल्लेली आणि शेणातून पडलेली ज्वारी धुऊन स्वच्छ करून खात, सातवीपर्यंतचे शिक्षण खेड्याहूनही खेडे असलेल्या गावात शांताबाईंने आवडीने व जिद्दीने केले. नंतरही गावातून अन्न गोळा करत घरी आणण्याची पाळी आली, तर तेही केले. लग्न झाल्यावर नवऱ्याने दुसरी बायको करून आणली म्हणून स्वतःचे व्यक्तिमत्त्व शोधायला घराबाहेर पडलेली ही दलित ‘नोरा’ मास्तरकी करीत शिक्षणक्षेत्रात शिक्षणाधिकारी म्हणून निवृत्त झाली. 

'माज्या जल्माची चित्तरकथा' या पुस्तकावर आधारित नाजुका या नावाने एक दूरचित्रवाणी मालिका होती. शांताबाई कांबळे यांचा अनेक पुरस्काराने सन्मान झाला आहे, त्यांत दलितमित्र हा एक सन्मान आहे.

## प्रकाशित साहित्य 
* माज्या जल्माची चित्तरकथा

## संदर्भ
वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२३ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:दलित लेखिका
वर्ग:आत्मचरित्रकार
वर्ग:आंबेडकरवादी
वर्ग:भारतीय बौद्ध
वर्ग:धर्मांतरित बौद्ध
वर्ग:मराठी शिक्षिका
वर्ग:सामाजिक कार्यकर्त्या
श्यामाप्रसाद मुखर्जी

thumb|right|श्यामाप्रसाद मुखर्जी
**श्यामाप्रसाद मुखर्जी** किंवा ** श्यामाप्रसाद मुखोपाध्याय** (बंगाली: শ্যামাপ্রসাদ মুখোপাধ্যায়) (६ जुलै, १९०१; मृत्यू: २३ जून १९५३) हे बंगालीभाषक गृहस्थ भारतीय राजकारणी होते. ते भारतीय राजकारणातील हिंदुत्व व हिंदुराष्ट्रवादी विचारसरणीच्या प्रवर्तकांपैकी एक मानले जातात. श्यामाप्रसाद मुखर्जींनी जनसंघ या राजकीय पक्षाची स्थापना केली. त्या पक्षाचेच नाव पुढे भारतीय जनता पक्ष झाले.

डाॅ. श्यामाप्रसाद मुखर्जी, त्यांच्यावर बंदी घातलेली असताना ते जेथे शेख अब्दुल्लाची राजवट होती त्या काश्मीरमध्ये गेले. त्यांना पकडून तुरुंगात टाकले. तेथेच ते मृत्यू पावले. त्यांच्या मृत्यूची चौकशी झाली नाही; मृत्यूचे कारण अज्ञातच राहिले.

## डाॅ.श्यामाप्रसादांवरील पुस्तके
* डॉ. श्यामाप्रसाद मुखर्जी (गिरीश दाबके)

वर्ग:बंगाली राजकारणी
वर्ग:भारतीय जनता पक्ष
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९०१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५३ मधील मृत्यू
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:जनसंघ नेते
वर्ग:एक ही संदर्भ नसलेले लेख
मोझरी

भारताच्या महाराष्ट्र राज्याच्या अमरावती जिल्हा, तिवसा तालुक्यातील एक गाव. हे गाव राष्ट्रीय महामार्ग ६ वर (नागपूर-अमरावती रस्त्यावर) आहे. 
* येथे तुकडोजी महाराजांचा गुरुकुंज आश्रम व त्यासमोर त्यांची समाधी आहे. 

250px|thumb|गुरुकुंज आश्रमाचे प्रवेशद्वार

आणि तिथेच त्यांनी स्थापित केलेले वृद्धाश्रम तसेल मुलांचे वसतिगृह आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* तुकडोजी महाराज

वर्ग:अमरावती जिल्ह्यातील गावे
जुली अँड्रुझ

**डेम ज्यूली अँँड्र्यूज डीबीई** (जुलिया एलिझाबेथ वेल्स; १ ऑक्टोबर, १९३५ - ) या एक ब्रिटिश अभिनेत्री, गायिका, नृत्यांगना आणि लेखिका आहेत.त्या कला ह्या क्षेत्रामध्ये आठ दशके काम करत आहेत. त्यांना एक ब्रिटिश अकादमी फिल्म पुरस्कार, एक अकादमी पुरस्कार, दोन एमी पुरस्कार आणि तीन ग्रामी पुरस्कार मिळाले आहेत. अँँड्र्यूज ह्यांना डीज्नी लेजेंड म्हणून १९९१ साली किताब मिळाला. त्या व्यातीरीक्त त्यांना ऑनररी गोल्डन लायन आणि एएफआय लाईफ टाईम अचीव्मेंट पुरस्कार मिळाले आहेत.  त्यांना २००० साली, राणी एलिझाबेथ द्वितीय ह्यांच्याकडून अँँड्र्यूज ह्यांच्या कला क्षेत्रातील कामासाठी त्यांना डेम ही पदवी देण्यात आली.

अँँड्र्यूज ह्यांनी लहान वयात गायला आणि अभिनय क्षेत्रात काम करायला सुरुवात केली. त्या १९४८ साली वेस्ट एंड ह्या नाट्यगृहामध्ये सादर करायला सुरुवात केली. त्यांनी १९५४ साली, द बॉय फ्रेंड ह्या नाटकातून ब्रोड्वेवरती पदार्पण केले.आणि त्यांनी १९५२ साली द सिंगिंग प्रिन्सेस ह्या इटालियन चित्रपटासाठी आपला आवाज दिला.

१९५६ मध्ये सादर झालेल्या माय फेर लेडी ह्या नाटकामध्ये एलायझा डूलिटील ह्या भूमिकेसाठी आणि १९६० साली कॅमलॉट ह्या नाटकातील राणी जेनेवियर ह्या भूमिकेसाठी त्यांचा खूप कौतुक झाले. अँँड्र्यूज ह्यांनी १९६४ साली, मेरी पॉपिन्स ह्या चित्रपटातून चित्रपट अभिनेत्री म्हणून पदार्पण केले. त्या भूमिकेसाठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीसाठी अकादमी पुरस्कार मिळाला. त्यांना द साऊंड ऑफ म्युझिक मधील मारिया व्हॉन ट्रॅप ह्या भूमिकेसाठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीसाठी गोल्डन ग्लोब पुरस्कार मिळाला.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९३५ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:ऑस्कर पुरस्कार विजेत्या अभिनेत्री
अहिल्या रांगणेकर

'''''' (इ.स. १९२२; पुणे - इ.स. २००९; मुंबई) या मराठी राजकारणी व भारतीय कम्युनिस्ट (मार्क्सवादी) पक्षाच्या नेत्या होत्या. साम्यवादी नेते भालचंद्र रणदिवे हे त्यांचे थोरले बंधू होते.

अहिल्याबाईंचा विवाह १९४५ साली साम्यवादी चळवळीतले त्यांचे सहयोगी पी.बी. रांगणेकरांशी झाला होता.

१९७५ साली आणीबाणीच्या काळात मृणाल गोऱ्यांच्या साथीने महागाई विरोधात आंदोलन छेडल्याने त्यांना तुरुंगात जावे लागले होते.
भारत-चीन युद्धकाळात त्यासुद्धा इतर साम्यवादी नेत्यांप्रमाणे नजरकैदेत होत्या.

## राजकीय कारकीर्द
* १९४३ सालापासून मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्षाच्या कार्यकर्त्या, १९७५ सालापासून केंद्रीय समिती सभासद, व १९८३ ते १९८६ पक्षाच्या महाराष्ट्र राज्य प्रदेश चिटणीस.
* १९७७ ते १९८० या कालावधीसाठी उत्तर मध्य मुंबई लोकसभा मतदारसंघातून निवड.
* १९६१ ते १९८० मुंबई महानगरपालिकेच्या नगरसेविका.
* १९७९ साली इंडियन ट्रेड युनियन या उपाध्यक्ष.

## इतर ठळक नोंदी
* संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीत सक्रीय सहभाग.
* परळ महिला संघाच्या संस्थापक अध्यक्षा.
* आणीबाणी काळांत अटक झालेल्या पहिल्या महिला आंदोलनकर्त्या.

## संदर्भ
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी
वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:उत्तर मध्य मुंबईचे खासदार
वर्ग:साम्यवाद
वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००९ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वाहतो ही दुर्वांची जुडी (नाटक)

## बाह्य दुवे 
'आठवणीतली-गाणी.कॉम' या संकेतस्थळावर 'वाहतो ही दुर्वांची जुडी' या नाटकातील गीते

वर्ग:मराठी नाटकांची यादी
दुरिताचे तिमिर जावो (नाटक)

**दुरिताचे तिमिर जावो** हे मराठी नाटककार वसंत कानेटकर यांनी लिहिलेले एक मराठी नाटक आहे. मानवी स्वभाव, नातेसंबंधांतील गुंतागुंत आणि नैतिक मूल्ये यांचे प्रभावी दर्शन घडवणारे हे नाटक कौटुंबिक सामाजिक नाटकांच्या श्रेणीत अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते. या नाटकाचे शीर्षक संत ज्ञानेश्वरांच्या पसायदानातील *जे खळांची व्यंकटी सांडो | तया सत्कर्मी रती वाढो | भूतां परस्परें पडो | मैत्र जीवाचें || दुरिताचें तिमिर जावो...* या ओळींतून घेण्यात आले आहे. याचा अर्थ *वाईटाचा (अज्ञानरूपी) काळोख दूर होवो* असा होतो.

या नाटकामध्ये प्रामुख्याने मानवी मनातील संशय, अविश्वास आणि त्यातून निर्माण होणारे संघर्ष चित्रित केले आहेत. काशिनाथ घाणेकर यांनी या नाटकात साकारलेली भूमिका अत्यंत प्रसिद्ध झाली होती. आजही मराठी रंगभूमीवरील श्रेष्ठ संहितांपैकी एक म्हणून या नाटकाचा उल्लेख आवर्जून केला जातो.

## बाह्य दुवे 
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी नाटकांची यादी
देव दीनाघरी धावला (नाटक)

**देव दीनावरी धावला** हे एक १९७० सालातील मराठी संगीत नाटक आहे. नाटककार आणि लेखक बाळकृष्ण हरी कोल्हटकर यांनी याचे लिखाण आणि दिग्दर्शन केले आहे. 'कृष्ण-सुदामाची प्रसिद्ध कथा एक नवीन रूप घेऊन येत आहे' अशी या नाटकाची जाहिरात करण्यात आली होती. महाभारतातील कृष्ण-सुदाम्याच्या गोष्टीला तत्कालीन राजकीय, सामाजिक परिस्थितीचा संदर्भ देऊन या नाटकाचे कथानक लिहिण्यात आले होते.

श्रीकृष्ण व रुक्मिणी हे सुदाम्याची परीक्षा घेण्यासाठी जातात, हा या नाटकाचा मुख्य गाभा आहे. कोल्हटकरांनी या नाटकात नारदाची भूमिका केली होती. उदयराज गोडबोले या गायक नटाने श्रीकृष्णाची भूमिका साकारली होती. तर जोगळेकर यांनी सुदामा, आशा काळे यांनी रुक्मिणी आणि लता थत्ते यांनी सत्यभामा अशी पात्रे साकारली होती.

कुमार गंधर्व आणि वाणी जयराम यांनी गायलेली 'उठी उठी गोपाला' ही भूपाळी व 'ऋणानुबंधाच्या जिथून पडल्या गाठी' ही गाणी याच नाटकातील आहेत. या गाण्यांना वसंत देसाई यांनी संगीत दिले होते.

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी नाटकांची यादी
जेनिफर ॲनिस्टन

**जेनिफर जोआना ॲनिस्टन** ही एक अमेरिकन अभिनेत्री आहे. *फ्रेंड्स* ह्या यशस्वी दुरचित्रवाणी मालिकेमुळे जेनिफर प्रसिद्धीच्या झोतात आली.

## कारकीर्द 
### चित्रपट 
### दूरचित्रवाणी 
वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अच्युतराव पटवर्धन

**अच्युतराव पटवर्धन** (फेब्रुवारी ५, इ.स. १९०५ - ऑगस्ट ५, इ.स. १९९२) हे स्वातंत्र्य चळवळीतील भूमिगत पद्धतीने काम करणारे नेते होते.

## चरित्र 
नगरचे प्रतिथयश वकील हरी केशव पटवर्धन यांच्या सहा मुलांपैकी दुसरे अपत्य असलेले अच्युतराव आपले काका सीताराम पटवर्धन यांना दत्तक गेले होते. अच्युतरावांचे प्राथमिक शिक्षण नगर मध्ये झाले होते तसेच ते काशी विश्वविद्यालयाचे अर्थशास्त्राचे द्विपदवीधर होते. पश्चिम महाराष्ट्रातील (विशेषतः नगर जिल्ह्यातील) स्वातंत्र्य संग्रामाचे नेतृत्व त्यांनी व त्यांचे थोरले बंधू रावसाहेब पटवर्धन यांनी केले. १९४२ नंतर अनेक वर्षे दक्षिण महाराष्ट्रात भूमिगत राहून यशस्विपणे चळवळीचे कार्य करणारे अच्युतराव इंग्रजांच्या हाती कधीच लागले नाहीत.

अच्युतराव व त्यांचे साथीदार आचार्य नरेंद्र देव, जयप्रकाश नारायण प्रभुतींनी १९३४ साली समाजवादी काँग्रेस पक्षाची स्थापना केली होती पण तो भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस चा उपपक्ष असल्याने तेथे समाजवादाला काही थारा मिळणार नाही हे उमगल्याने त्यांनी १९४७ साली भारतीय समाजवादी पक्ष स्थापन केला.

## समाज कार्य 
* राजघाट रुरल सेंटर

## साहित्य, पत्रकारिता व अन्य लेखन 
* डिसइल्यूजनमेंट अँड क्लॅरिटी (इंग्लिश) (Disillusionment & Clarity)
* आयडिऑलॉजीज अँड द पर्स्पेक्टिव्ह ऑफ सोशल चेंज इन इंडिया (इंग्लिश) (Ideologies and the perspective of social change in India) (मुंबई विद्यापीठ, १९७१)
* द कम्यूनल ट्रॅंगल ऑफ इंडिया (इंग्लिश) (The communal triangle in India) (अशोक मेहता आणि पटवर्धन, १९४२)

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९०५ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यलढा
वर्ग:मराठी अर्थशास्त्रज्ञ
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी
वर्ग:समाजवाद
वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील लोक
ड्रॅगन पॅलेस

**ड्रॅगन पॅलेस बौद्ध विहार** (इंग्रजी: **Dragon Palace Buddhist temple**) हा महाराष्ट्राच्या नागपूर जिल्ह्यातील कन्हान कामठी येथील बौद्ध विहार आहे. या विहाराची स्थापना १९९९ मध्ये करण्यात आली. हा विहार सुमारे १० एकर जागेवर बांधलेला आहे. या विहाराच्या बांधकामास जागतिक पुरस्कार मिळालेला आहे. येथील बुद्धमूर्ती ही एका सलग चंदनाच्या ठोकळ्यापासून बनविलेली एक सुंदर मूर्ती आहे. ड्रॅगन पॅलेस मंदिर हे ‘लोटस टेंपल’ (कमळ मंदिर/कमळ विहार) नावाने ओळखले जाते. भारताचे राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनी या विहारात सप्टेंबर २०१७ मध्ये भेट देऊन येथे येथिल भव्य अशा विपश्यना केंद्राचे उद्घाटन केले आहे.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
*https://www.yatra.com/india-tourism/attractions-in-nagpur/dragon-palace-buddhist-temple
*http://www.webindia123.com/city/maharashtra/nagpur/destinations/temples/dragon_palace_temple.htm
*http://journeymart.com/de/india/maharashtra/nagpur/dragon-palace-temple.aspx 
*http://amritlalukey.blogspot.in/2011/08/dragon-palace-temple-nagpur.html?m=1
*http://www.maharashtradarshan.in/religious-places/dragon-palace.html 
*(हिंदी)
*http://www.bharatonline.com/maharashtra/travel/nagpur/dragon-palace-temple.html

वर्ग:नागपूर
वर्ग:महाराष्ट्रातील बौद्ध विहारे
वर्ग:महाराष्ट्रातील पर्यटनस्थळे
लोटे परशुराम

**लोटे परशुराम** या गावी परशुरामाचे मंदिर आहे. हे गाव रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील चिपळूण या शहराजवळ आहे. 
## भौगोलिक माहिती
मुंबई-गोवा महामार्ग क्रमांक १७ वर चिपळूण या गावाच्या आधी सुमारे १२ किलोमीटर अंतरावर, डावीकडे वळल्यावर हे मंदिर लागते.

## स्वरूप
या ठिकाणी परशुरामाचे देऊळ व मागे त्याच्या आईचे रेणुकादेवीचे मंदिर आहे. जवळच वाशिष्ठी नदी व महेंद्र पर्वत आहे. परशुरामाने बाण मारून कोकणच्या भूमीची निर्मिती केली असे मानले जाते.

## उद्योग 
**लोटे** महाराष्ट्र औद्योगिक विकास महामंडळ (एम आय डी सी) क्षेत्र भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात आहे. ही कंपनी अमेरिका आणि युरोपमध्ये निर्यात करते.

लोटे येथील कारखाने प्रामुख्याने रासायनिक उद्योगात आहेत आणि त्यात खालील गोष्टींचा समावेश होतो:

* कानसाई नेरोलॅक पेंट्स
* घरडा केमिकल्स लि
* नोसिल (डाऊ केमिकल कंपनीने ताब्यात घेतले)
* पेंटोकी ऑर्गनी (इंडिया) लि
* भावना पेट्रोकेम प्रा. लि
* पार्को फार्मास्युटिकल आणि केमिकल्स
* शिरीन इंडस्ट्रीज
* रत्‍नागिरी केमिकल्स प्रा. लि.
* एसआर औषधे
* इंडियन ऑक्सलेट लि.
* कोकण सिंथेटिक्स अँड केमिकल प्रा. लि
* एलटेक फाईन केम प्रा. लि
* फिल्टर कॅटॅलिस्ट अँड केमिकल्स लि
* अर्पित इन्व्हेस्टमेंट पी. लि
* डाऊ ॲग्रोसायन्सेस इंडिया प्रायव्हेट लिमिटेड
* सँडविक
* एमको पेस्टिसाइड्स लिमिटेड
* हिंदुस्थान युनिलिव्हर लिमिटेड
* पार्श्व बायोटेक एलएलपी

## हे सुद्धा पहा
* परशुराम कुंड (अरुणाचल प्रदेश)
* अपरांत

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदू मंदिरे
वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे
जंगली महाराज रस्ता (पुणे)

**जंगली महाराज** रस्ता पुण्यातील हमरस्ता आहे. हा रस्ता डेक्कन जिमखान्यापासून शिवाजीनगर पर्यंत पूर्व-पश्चिम जातो. या रस्त्यावर अनेक उपहारगृहे आहेत.या रस्त्यावर मॉडर्न प्रशाला व महाविद्यालय ही आहे.

वर्ग:पुणे
शोभा फडणवीस

**शोभाताई नानासाहेब फडणवीस** या मराठी राजकारणी आहेत. या चंद्रपूर जिल्ह्याच्या निवासी असून महाराष्ट्र विधानपरिषद व महाराष्ट्र विधानसभेच्या माजी सदस्य आहेत तसेच महाराष्ट्राच्या मंत्रीमंडळाच्या भूतपूर्व सदस्य आहेत. या भारतीय जनता पक्षाच्या सदस्य आहेत.

त्या महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या काकू आहेत. त्यांनी सावली मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व केलेले आहे, परंतु पुनर्रचित मतदारसंघात हा भाग ब्रह्मपुरी विधानसभा मतदारसंघ व बल्लारपूर विधानसभा मतदारसंघ यांत विभागल्याने त्यांनी ही जागा ज्येष्ठ नेते सुधीर मुनगंटीवार यांचेसाठी सोडली व विधानपरिषदेत दाखल झाल्या. पूर्वीच्या गडचिरोली-चिमूर लोकसभा मतदारसंघ अंतर्गत सावली विधानसभा मतदारसंघ येत होता.

## पहा
# देवेंद्र फडणवीस

वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:मराठी व्यक्ती
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
भारत राष्ट्र समिती

200 px|इवलेसे|चा ध्वज
**भारत राष्ट्र समिती** पूर्वी **तेलंगणा राष्ट्र समिती (तेलुगू: తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి)**(abbr. TRS) म्हणून ओळखली जात होती**,** हा भारत देशाच्या तेलंगणा राज्यामधील एक प्रादेशिक राजकीय पक्ष व तेलंगणा विधानसभेतील सत्ताधारी पक्ष आहे. तेलंगणा हे आंध्र प्रदेशमधून फोडून वेगळे राज्य बनवण्यात यावे ही भूमिका घेऊन तेलुगू देशम पक्षाचे नेते के. चंद्रशेखर राव ह्यांनी २००१ साली तेलुगू देशममधून बाहेर पडून तेलंगणा राष्ट्र समितीची स्थापना केली.

२०१४ साली भारत सरकारने तेलंगणाला स्वतंत्र राज्य बनवण्याचा निर्णय घेतला व २ जून २०१४ रोजी नवे तेलंगणा राज्य अस्तित्वात आले. २०१४ लोकसभा निवडणुकांसोबतच घेण्यात आलेल्या विधानसभा निवडणुकीत तेलंगणा राष्ट्र समितीने ११९ पैकी ९० जागा जिंकून बहुमत मिळवले. के. चंद्रशेखर राव हे २ जून २०१४ रोजी तेलंगणाचे पहिले मुख्यमंत्री बनले.

५ ऑक्टोबर २०२२ रोजी पक्षाचे नाव तेलंगणा राष्ट्र समितीवरून बदलून भारत राष्ट्र समिती असे करण्यात आले.

## विचारधारा
27 एप्रिल 2001 रोजी चंद्रशेखर राव यांनी तेलुगू देशम पक्षाच्या उपसभापतीपदाचा राजीनामा दिला.  अविभाजित आंध्र प्रदेश राज्यात तेलंगणातील लोकांशी भेदभाव केला जात असल्याचे मत त्यांनी व्यक्त केले. परिणामी, राव यांनी असा युक्तिवाद केला की केवळ स्वतंत्र तेलंगणा राज्याची निर्मिती केल्याने लोकांची समस्या दूर होईल. त्यानुसार, केसीआर यांनी तेलंगणाला राज्याचा दर्जा मिळवून देण्याच्या उद्देशाने एप्रिल 2001 मध्ये जल द्रुष्यम, हैदराबाद येथे तेलंगणा राष्ट्र समिती (TRS) पक्षाची स्थापना केली.

## राजकारण
### २००४ च्या निवडणुका
२००४ च्या आंध्र प्रदेश विधानसभेच्या निवडणुकीनंतर, पक्षाने २६ राज्य विधानसभेच्या जागा जिंकल्या आणि 5 संसदेच्या जागा जिंकल्या. टीआरएसने भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेससोबत युती केली आणि संयुक्त पुरोगामी आघाडीत सामील झाले. सप्टेंबर 2006 मध्ये पक्षाने तेलंगण निर्मितीचे निवडणूक आश्वासन पूर्ण केल्याच्या कारणास्तव केंद्र सरकारचा पाठिंबा काढून घेतला. १३ सप्टेंबर २००६ रोजी, राव यांनी त्यांच्या करीमनगर लोकसभा मतदारसंघात काँग्रेसच्या एका आमदाराने चिथावणी दिल्याचा दावा करून पोटनिवडणूक सुरू केली. त्यानंतर झालेल्या पोटनिवडणुकीत त्यांनी जोरदार बहुमताने विजय मिळवला. केंद्र सरकारने आपल्या ताज्या अर्थसंकल्पीय अधिवेशनात वेगळ्या राज्याची मागणी पूर्ण न केल्याने सर्व TRS आमदार आणि खासदारांनी एप्रिल २००८ मध्ये आपल्या पदांचा राजीनामा दिला. पोटनिवडणूक २९ मे २००८ रोजी झाली. पोटनिवडणुकीत, २००८ मध्ये, TRS ने १६ पैकी ७ विधानसभा क्षेत्र जिंकले आणि ४ लोकसभा मतदारसंघांपैकी २ जागा जिंकल्या, पक्षाचा एक महत्त्वपूर्ण पराभव. पोटनिवडणुकीत झालेल्या पराभवानंतर टीआरएस प्रमुख के. चंद्रशेखर राव यांनी राजीनामा देण्याची ऑफर दिली, परंतु त्याऐवजी ते पदावर राहिले.

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:भारतातील राजकीय पक्ष
राजकीय पक्ष
माज्या जल्माची चित्तरकथा

**माज्या जल्माची चित्तरकथा** हे मराठी लेखिका शांताबाई कांबळे यांचे आत्मकथन आहे. दलित वाङ्मयातील महिला लेखिकेने लिहिलेले हे भारतातील पहिले दलित स्त्रीचे आत्मकथन आहे.

दिनकर साक्रिकरांच्या प्रयत्नातुन १९८२ साली 'पूर्वा' मासिकात प्रथमतः छापण्यात आले.

## पार्श्वभूमी
कांबळे ह्या जन्माने महार, पुढे १९५६ साली डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या प्रेरणेने धर्मांतर, महारकीची कामे करीत, सुगीच्या वेळी शेतावरच्या बेलांनी खाल्लेली आणि शेणातून पडलेली ज्वारी धूऊन स्वच्छ करून खात, सातवीपर्यंतचे शिक्षण खेड्याहूनही खेडे असलेल्या गावात आवडीने व जिद्दीने केले. नंतरही गावातून अन्न गोळा करत घरी आणण्याची पाळी आली, तर तेही केले. लग्न झाल्यावर नवऱ्याने दुसरी बायको करून आणली म्हणून स्वतःचे व्यक्तिमत्त्व शोधायला घराबाहेर पडलेली ही दलित 'नोरा' मास्तरकी करीत शिक्षणक्षेत्रात शिक्षणाधिकारी म्हणून सत्ता मिळवून निवृत्त झाली.

## मालिका
या पुस्तकावर आधारीत *नाजुका* नावाची मालिका आली आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी साहित्य यादी
वर्ग:दलित साहित्य
वर्ग:आत्मचरित्रे
दांडपट्टा

thumb|300px|दमिश्क पोलादापासून बनवलेला ४१ इंची (१०४ सें.मी.) लांब पात्याचा दांडपट्टा
**दांडपट्टा** किंवा **पट्टा** हे मध्ययुगीन भारतीय उपखंडातले तलवारीसारखे *पात्याचे* शस्त्र आहे. सहसा यामध्ये लांबलचक, सरळसोट आकाराचे, पोलादापासून बनवलेले पाते मुठीवर चढवता येणाऱ्या चिलखती हातमोजास जोडलेले असते. चिलखती हातमोजा मूठ व कोपरापासून पुढचा हात झाकेल, अश्या बनावटीचे असते. जवळच्या अंतरावरून हातघाईच्या लढाई लढताना याचा वापर केला जाई. विशेषकरून मराठ्यांच्या पायदळाने अनेक युद्धमोहिमांत याचा परिणामकारक वापर केला.

## चित्रदालन 

चित्र:Pata-3-Archit-Patel.jpg|दांडपट्ट्याचा चिलखती हातमोजा जवळून
चित्र:Pata-5-Archit-Patel.jpg|दांडपट्टा मुठीत धरण्याची रीत

## बाह्य दुवे
१. एका हाताचा दांडपट्टा कसा चालवितात त्याचे प्रात्यक्षिक दाखविणारा व्हीडीओ

२. दोन्ही हाताचा दांडपट्टा कसा चालवितात त्याचे प्रात्यक्षिक दाखविणारा व्हीडीओ

वर्ग:मराठा साम्राज्य
वर्ग:पात्याची शस्त्रे
लक्ष्मी-केशव (कोळिसरे)

श्री लक्ष्मी-केशव देवस्थान हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील, रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील, कोळिसरे येथील एक मंदिर आहे. 

## मूर्ती 
लक्ष्मी-केशव मूर्ती नेपाळमधील गंडकी नदीतल्या काळसर शाळीग्राम शिळेतून घडविली आहे.  तिची उंची सुमारे पाच फूट आहे.  विष्णूची मूर्ती चतुर्भुज असून, हातात शंख, चक्र, गदा, आणि पद्म आहेत.  मूर्तीच्या भोवतीच्या प्रभावळीत दशावतार कोरले आहेत.

ही मूर्ती साधारण सन ७५० ते ९७३ या कालावधीतील असावी असा अंदाज आहे.  त्या काळात महाराष्ट्रात राष्ट्रकूट घराण्याचे राज्य होते.  तत्कालीन राज्यकर्त्यांनी अशा पद्धतीच्या मूर्ती घडवून घेतल्याआहेत.

## इतिहास 
मंदिरात लक्ष्मी-केशव मूर्तीची स्थापना सन १५१० मध्ये भानुप्रभू तेरेदेसाई यांच्या हस्ते झाली.  भानुप्रभू हे बहामनी राज्यातील सैतवडे महालातील गावांचे महालकरी होते.

## इतर मंदिरे 
मंदिराच्या परिसरात श्री रत्नेश्वर आणि मारुती मंदिरे आहेत.

## कुलदैवत 
या देवस्थानाला खालील कुटुंबे कुलदैवत मानतात.
* उत्तुरकर
* काणे
* कानडे
* काशीकर
* कुंटे
* केळकर
* घनवटकर
* घुले
* घैसास
* घोरपडे
* टिळक
* ठोसर
* ढब्बू
* दणगे
* दांडेकर
* देशमुख
* नेने
* पंडित
* पुराणिक
* पेंडसे
* पोतनीस
* फडणीस
* बोरगावकर
* बेहरे
* बिवलकर
* भट
* भागवत
* मेहेंदळे
* राजवाडे
* वाडेकर
* सुरनीस
* सुभेदार
* हुपरीकर
* लिमये
* जोशी
* विचारे
* साळवी
* सुगवेकर
* दीक्षित
* करंदीकर

## बाह्य दुवे 
* लक्ष्मी-केशव देवस्थान माहिती 

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदू मंदिरे
पॉल सॅम्युअलसन

**पॉल एंथोनी सॅम्युअलसन** (मे १५, १९१५ - डिसेंबर १३, २००९) हे एक अमेरीकन अर्थशास्त्रज्ञ होते. त्यांना त्यांच्या अर्थशास्त्रातील योगदानासाठी इ.स. १९७०चे अर्थशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक देण्यात आले होते. अर्थशास्त्र विषयात नोबल पारितोषिक मिळवणारे ते पहिलेच अमेरिकन होते.

## जीवनवृत्त
## प्रकाशित साहित्य
**Foundations of Economic Analysis* हारवर्ड विद्यापीठ प्रेस (१९४७).
**Economics: An Introductory Analysis*  ISBN 0-07-287205-5 (१९४८)
**Linear Programming and Economic Analysis* (१९५८)
*The Collected Scientific Papers of Paul A. Samuelson मॅसेच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलोजी प्रेस
*''Inside the Economist's Mind: Conversations with Eminent Economists'' सहलेखक: विल्यम बार्नेट, ISBN 1405159170 (२००७).

## बाह्य दुवे
*नोबल पारितोषिकाच्या संकेतस्थळावरील जीवनवृत्त

## संदर्भ
वर्ग:अर्थशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेते
नागपूर आंतरराष्ट्रीय मॅरॅथॉन

**नागपूर आंतरराष्ट्रीय मॅरॅथॉन** ही नागपूर इथे आयोजीत केली जाणारी वार्षिक आंतरराष्ट्रीय मॅरॅथॉन स्पर्धा आहे. ही स्पर्धा साधारणतः जानेवारी महिन्याच्या शेवट्याच्या आठवड्यात महात्मा गांधी पुण्यतिथीच्या (हुतात्मा दिन) आसपास अहिंसा दिवस आयोजन समितीद्वारा आयोजीत केली जाते. न्यायमुर्ती चंद्रशेखर धर्माधिकारी व नागपुरचे खासदार विलास मुत्तेमवार यांनी या समितीची स्थापना २००७ मध्ये केली होती. या स्पर्धेची सुरुवात इ.स. २००९  सालापासून करण्यात आली असून इ.स. २०१० हे या स्पर्धेचे दुसरे वर्ष आहे. *मी धावतो शांतता आणि अहिंसेच्या संस्कृतीसाठी* हे या स्पर्धेचे घोषवाक्य आहे.

## स्पर्धा
ही स्पर्धा पुढील गटांमध्ये भरवली जाते.
*मॅरॅथॉन ४२.१९५ किमी
*अर्धमॅरेथॉन २१.०९७ किमी
*पुरूष खुली स्पर्धा १२ किमी
*महिला खुली स्पर्धा १० किमी
*१८ वर्षाखालील मुले ५ किमी
*१८ वर्षाखालील मुली ५ किमी
*व्हिलचेअर ३ किमी
*अहिंसा दौड ३ किमी

## इ.स. २००९
इ.स. २००९ हे या स्पर्धेचे पहिले वर्ष होते. जानेवारी २९, २००९ रोजी ही स्पर्धा पार पडली. या स्पर्धेत पुरूष विभागात इथिओपियाचा  Adugnga Tola Gomeda तर स्त्री विभागात केन्याची Agnes Karunge Mutane हे विजयी ठरले होते.

## इ.स. २०१०
इ.स. २०१० हे या स्पर्धेचे दुसरे वर्ष आहे. यावर्षी ही स्पर्धा जानेवारी ३१, २०१० रोजी आयोजीत केली आहे. या स्पर्धेत यावर्षी एकूण ३६,५६,६०० रुपये इतके बक्षीस ठेवण्यात आले आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

## संदर्भ
वर्ग:नागपूर
वर्ग:धावण्याच्या शर्यती
वर्ग:मॅरॅथॉन
अस्थायी चुंबकत्व

जेंव्हा एखादा लोहधातू, चुंबकाच्या संपर्कात किंवा चुंबकीय क्षेत्रात येतो तेंव्हा, त्या लोहधातूत **तात्पुरते चुंबकत्व** निर्माण होते. चुंबकाशी संपर्क तुटल्यावर किंवा चुंबकीय क्षेत्रातून निघाल्यानंतर त्या लोहधातूचे चुंबकत्व नाहीसे होते. हे तात्पुरते किंवा अस्थायी चुंबकत्व होय.
 

वर्ग:विद्युतचुंबकशास्त्र
वर्ग:भौतिकशास्त्र
विद्युत चुंबक

thumb|Electromagnet attracts paper clips when current is applied creating a magnetic field, loses them when current and magnetic field are removed
जेंव्हा एखाद्या तारेच्या वेटोळ्यातुन विद्युत प्रवाहित केल्या जाते तेंव्हा त्या तारेसभोवताल चुंबकीय क्षेत्र निर्माण होते.विद्युत प्रवाह बंद केला असता चुंबकीय क्षेत्र नष्ट होते. हेच **विद्युत चुंबक** होय. शक्यतोवर, लोहचुंबकीय धातुंवरच हे तारेचे वेटोळे करतात.त्यामुळे, त्या धातुतही चुंबकत्व निर्माण होते.

वर्ग:विद्युतचुंबकशास्त्र
वर्ग:भौतिकशास्त्र
मानवी शरीरातील अस्थींची यादी

thumb|right|300px|मानवी शरीरातील अस्थी
प्रौढ मानवी शरीरात एकूण २०६ अस्थी असतात. त्यांची संख्या व वर्गीकरण पुढीलप्रमाणे:
*शाखा: एकूण अस्थी १२०
**उर्ध्वशाखा (हात) ३०+३०=६०
***प्रगंडास्थी १
***अंतःप्रकोष्ठास्थी १
***बहिःप्रकोष्ठास्थी १
***मणिबंधातील अस्थी ८
***हाताच्या पंजातील अस्थी ५
***बोटांच्या अस्थी १४
**अधोशाखा ३०+३०=६०
***उर्वस्थी १
***जान्वस्थी १
***टिबिया १
***फिबुला १
***घोट्यातील अस्थी ७
***पायाच्या पंजातील अस्थी ५
***बोटांच्या अस्थी १४
*पाठीचे मणके ३३
**मानेतील मणके ७
**वक्षातील मणके १२
**कटीभागातील मणके ५
**Sacrum १
**Coccyx १
*छातीच्या बरगड्या २४
*अक्षकास्थी २
*उरोस्थी १
*स्कॅपुला २
*भगास्थी २
*कपालातील अस्थी ८
*चेह-यातील अस्थी १४
*कंठातील अस्थी (Hyoid bone) १
*अंतःकर्णातील अस्थी ३+३=६

वर्ग:शरीरशास्त्र
चारुहास पंडित

**चारुहास दिनकर पंडित** (२० ऑगस्ट १९६१) हे प्रसिद्ध कला चित्रकार आहेत.
शिक्षण : G. D. Art (Commercial Arts प्रथम क्रमांकाने उत्तीर्ण.
महाराष्ट्र राज्य पाठ्यपुस्तक महामंडळाच्या ‘बालभारती’च्या इंग्रजीच्या पाठ्यपुस्तकामधील चित्रे १९९३ ते २००३ या काळात काढली.
जपानी भाषेचा अभ्यास, स्कॉलरशिप मिळून जपान दौरा.
कॉम्प्युटर ग्राफिक्स व कार्टून अ‍ॅनिमेशन मध्ये विशेष प्राविण्य.
काष्ठ चित्र या नवीन कलाप्रकारातील चित्र निर्मिती व त्या कलेतील चित्रांसाठी स्वतःची ‘सृजन आर्ट’ नावाची ART GALLERY
मराठी भाषेत केलेल्या कामासाठी मराठी भाषा संवर्धन समितीतर्फे ‘मराठी रत्न’ पुरस्कार.
२००५ सालच्या ‘COSMOS’ पुरस्काराचे मानकरी.
आचार्य अत्रे प्रतिष्ठान तर्फे ‘व्यंगचित्रकार पुरस्कार’ २०१०.
ROTRACT CLUBचा ‘पुण्याभिमान पुरस्कार’ २०१०.
‘कार्टूनिस्टस कम्बाइन’ या अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकारांच्या संस्थेचे अध्यक्ष.

## प्रकल्प
महाराष्ट्र शासनाकडून प्रकाशित होणाऱ्या इयत्ता १ ली ते ८ वीचे इंग्रजी विषयाचे बालभारती नावाच्या पुस्तकावर काम करतात.
विशेषतः यातील चित्रे,साचा व अक्षर मांडणी याचे काम करतात.
## कंपनी
चारुहास पंडितांची जाहिरात क्षेत्रातील स्वताची पॅन जाहिरात (pan ads.)  नावाची कंपनी आहे.

## संदर्भ 
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:चित्रकार
स्वतंत्र राज्यांचा राष्ट्रसंघ

**स्वतंत्र राज्यांचा राष्ट्रसंघ** किंवा **कॉमनवेल्थ ऑफ इंडिपेंडंट नेशन्स** ही भूतपूर्व सोव्हिएत राष्ट्रांची एक संघटना आहे. सोव्हियत संघाच्या विभाजनादरम्यान ह्या संस्थेची स्थापना करण्यात आली.

वर्ग:आंतरराष्ट्रीय संघटना
रिंगा रिंगा (चित्रपट)

**रिंगा रिंगा** हा कांचन सातपुते यांचा चित्रपट आहे. चेकमेट व बोक्या सातबंडे या चित्रपटांनंतरचा त्यांचा हा चित्रपट आहे. अजय अतुल ह्यांचे संगीत आणि गुरू ठाकूर ह्यांची गीते असलेला हा चित्रपट फेब्रुवारी २०१० मध्ये प्रदर्शित झाला.
विंचुर्णी

**विंचुर्णी** हे सातारा जिल्ह्याच्या फलटण तालुक्यातील एक गाव आहे.

वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:फलटण तालुक्यातील गावे
पोर्तू

**पोर्तू** हे पोर्तुगाल देशातील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर व युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थान आहे. हे प्राचीन शहर दूरो नदीच्या मुखाशी वसलेले आहे.

Porto-Ponte Dom Luis I-04-2011-gje.jpg
Porto-210-Altstadt-2011-gje.jpg
Porto-266-beim Hotel da Bolsa-Mann auf Balkon-2011-gje.jpg
Porto-Bahnhof Sao Bento-12-2011-gje.jpg
Porto-Santa Clara-04-2011-gje.jpg
Porto-Santa Clara-14-innen-2011-gje.jpg
Porto-Rua Mousinho da Silveira-06-Brunnen-2011-gje.jpg
Porto-Sandeman-10-Fuehrung-2011-gje.jpg

वर्ग:पोर्तुगालमधील शहरे
फुंकल

**फुंकल** ही पोर्तुगाल देशातील मादेईरा ह्या स्वायत्त प्रांताची राजधानी व पोर्तुगालमधील तिसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे.

वर्ग:पोर्तुगालमधील शहरे
+
योहतेबोर्य

**योहतेबोर्य** (गोथेनबर्ग) हे स्वीडन देशातील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे.

वर्ग:स्वीडनमधील शहरे
*
रामायणातील सांस्कृतिक संघर्ष (पुस्तक)

इवलेसे|रामायण
**रामायणातील संस्कृतिसंघर्ष** हे अरुण कांबळे यांनी लिहिलेले मराठी पुस्तक आहे. रामायणावरील हे टीकात्मक लिखाण दलित पॅंथर संघटनेच्या सक्रिय काळातील आहे. इ.स १९८२ च्या सुमारास हे पुस्तक प्रकाशित झाले. 

## अनुक्रमणिका
# भूमिका
# रामायणाचा रचनाकाळ
# मर्यादा पुरुषोत्तमाची अमर्यादा
# नीलांग राक्षसेश्वर रावण
# निष्कर्ष
# संदर्भ
# महत्त्वाच्या संदर्भ ग्रंथांची सुची
# परिशिष्टे

## आढावा
रामास ब्राह्मणत्व तर रावणास शूद्रत्व असे मानून हे लेखन करण्यात आले आहे.

## वाद
सदर पुस्तकातील बराच मजकूर हा वेदिक संस्कृतील चरित्र श्रीराम यांच्यावर टिका करणारा असल्याने या पुस्तकावर बंदी घातली गेली जावी यासाठी याचिका हैदराबाद व मुंबई येथील उच्च न्यायालयात दाखल केली होती. पुढे हे पुस्तक दोषमुक्त करण्यात आले.

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
वर्ग:रामायण
वर्ग:अरुण कांबळे यांचे साहित्य
जाल्त्सबुर्ग

**जाल्त्सबुर्ग** हे ऑस्ट्रिया देशातील चौथ्या क्रमांकाचे मोठे शहर व युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थान आहे. जाल्त्सबुर्ग शहर ऑस्ट्रियाच्या पश्चिम भागात जर्मनीच्या सीमेवर वसले आहे.

वर्ग:ऑस्ट्रियामधील शहरे
वर्ग:जाल्त्सबुर्ग
दाभोळ

**दाभोळ** महाराष्ट्राच्या रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील एक निसर्गरम्य गाव आहे. या गावच्या खाडीपलीकडे गुहागर तालुक्यातील अंजनवेल गावी रत्‍नागिरी पॉवर प्रोजेक्ट प्रा.लि. (पूर्वीची दाभोळ पॉवर कंपनी) हा विद्युतनिर्मिती प्रकल्प आहे.

## हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.

वर्ग:दापोली तालुका
वर्ग:महाराष्ट्र राज्यातील शहरे व गावे
वर्ग:समुद्र किनारा लाभलेली महाराष्ट्रातील गावे
वर्ग:महाराष्ट्रातील पर्यटनस्थळे
वर्ग:वीज निर्मिती प्रकल्प असणारी गावे
वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे
लिंत्स

**लिंत्स** हे ऑस्ट्रिया देशातील तिसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर व ओबरओस्टराईश ह्या प्रांताची राजधानी आहे.

वर्ग:ऑस्ट्रियामधील शहरे
बालपकराम राष्ट्रीय उद्यान

**बालपकराम राष्ट्रीय उद्यान** हे भारताच्या मेघालय राज्यातील राष्ट्रीय उद्यान आहे. हे उद्यान गारो टेकड्यांच्या परिसरात ३००० मी. उंचीवर वसले आहे. येथे भेकरे व सोनेरी मांजरे आढळतात.

## बाह्य दुवे 
* नेचर्स-अफार-इंडिया.कॉम - बालपकराम राष्ट्रीय उद्यान (इंग्लिश मजकूर)

वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय उद्याने
वर्ग:मेघालय
थॉमस रॉबर्ट माल्थस

right|thumb|थॉमस रॉबर्ट माल्थस
**थॉमस रॉबर्ट माल्थस** (१७६६ - १८३४) हा इतिहास आणि राजकीय अर्थशास्त्राचा ब्रिटिश अभ्यासक होता. वाढत्या लोकसंख्येच्या गरजा पुरवताना नैसर्गिक स्रोत धोक्यात येऊन, अन्नधान्याचा तुटवडा भासेल आणि त्यातून दुष्काळ, दंगेधोपे, युद्धे अशी अराजकसदृश परिस्थिती निर्माण होईल, असा इशारा त्याने लोकसंख्यावाढीचा सिद्धांत मांडताना दिला होता.

## सिद्धांत 
इ.स. १७९८ मधे त्याने आपले लोकसंख्या वाढीबद्दलचे, अतिशय प्रसिद्ध असे विचार, प्रथम मांडले होते. माल्थसच्या मताप्रमाणे कोणत्याही देशाची लोकसंख्या, नेहमी भूमितीय गुणोत्तराने वाढत जाते तर या लोकसंख्येची भूक भागू शकेल अश्या अन्नपदार्थांची त्या देशातील निर्मिती फक्त अंकगणितीय गुणोत्तरानेच वाढू शकते. सोप्या शब्दात सांगायचे तर लोकसंख्या वाढीचा वेग हा अन्नपदार्थ उत्पादनाच्या वेगापेक्षा, नेहमीच जास्त असतो. माल्थस पुढे म्हणतो की असे जरी असले तरी निसर्गाने असे काही अडथळे (दुष्काळ, रोगराई, युद्धे,पूर) या लोकसंख्यावाढीच्या मार्गात निर्माण केले आहेत की जर माणसाने या बाबतीत काहीच केले नाही(शक्य असल्यास) तर जगातली लोकसंख्या आपोआपच मर्यादित राहील. जर मानवजातीने हे अडथळे दूर करण्याचा मुद्दाम प्रयत्न केला तरच जगाची लोकसंख्यावाढ अनियंत्रितपणे मोठी होईल.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:ब्रिटिश तत्त्वज्ञ
वर्ग:इ.स. १७६६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८३४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ग्रात्स

**ग्रात्स** (; स्लोव्हेन: Gradec; हंगेरियन: Grác) हे ऑस्ट्रिया देशातील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर (व्हियेना खालोखाल) व ऑस्ट्रियाच्या श्टायरमार्क राज्याची राजधानी आहे. येथील ऐतिहासिक बरोक वास्तूशास्त्राच्या इमारतींसाठी व श्लोसबर्ग ह्या किल्ल्यासाठी ग्रात्स युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थान आहे. २००३ साली ग्रात्स युरोपियन सांस्कृतिक राजधानीचे शहर होते.

## जुळी शहरे
*  कॉव्हेंट्री
*  डार्मश्टाट
*  दुब्रोव्हनिक
*  ग्रोनिंगन 
*  मारिबोर
*  पेक्स
*  पुला
*  सेंट पीटर्सबर्ग
*  त्रिएस्ते
*  ट्रोंडहाइम 

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
* 

वर्ग:ऑस्ट्रियामधील शहरे
सार्स

इ.स २००३ मधे **सार्स** या व्हायरल, पण कितीतरी जास्त प्राणघातक, अशा  रोगाने सबंध दक्षिण-पूर्व एशियामधे थैमान घातले होते.त्या वेळेस येथल्या शासनाची, या रोगाशी सामना करण्याची तयारीच नव्हती. त्यामुळे बऱ्याच जास्त संख्येने रोगी दगावले. त्या अनुभवाने शहाणे होऊन सिंगापूर शासनाने आपली रोगप्रतिबंधक यंत्रणा अतिशय कार्यप्रवण केली आहे.

वर्ग:संसर्गजन्य रोग
वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
जेम्स फोर्ब्स (चित्रकार)

, भारत; *ओरिएंटल मेम्वार* ग्रंथातून, इ.स. १८१२.]]
**जेम्स फोर्ब्स** (इंग्लिश: *James Forbes*) (इ.स. १७४९; लंडन, इंग्लंड - इ.स. १८१९) हा ब्रिटिश चित्रकार व इंग्लिश भाषेतील लेखक होता.

## जीवन 
जेम्स फोर्ब्स या सोळा वर्षाच्या इंग्रज तरुणाला, इ.स १७६४ मध्ये, ईस्ट इंडिया कंपनी शासनाच्या मुंबई किल्ल्यात, लेखक म्हणून नोकरी मिळाली. तो चित्रेही उत्तम काढत असे. इ.स १७८४ साली जेम्स इंग्लंडला परत गेला. तो कायम मुलकी पेशात राहिला.

## भारतातील कारकीर्द 
त्या काळची परिस्थिती, सैन्याच्या मोहिमा, वगैरे गोष्टींबद्दलचे रेकॉर्ड लिहिण्यासाठी त्याची नेमणूक झाली होती. या काळात काही वर्षे त्याला इंग्रजी सैन्याबरोबर रहावे लागले. या कालात इंग्रजी सैन्य बऱ्याच वेळा मराठी सैन्याबरोबर, हैदर अली, टिपू सुलतान, निझाम यांच्या सैन्यांविरूद्ध लढले. याच कारणामुळे, त्याला मराठी सैन्य जवळून बघता आले. या काळातील मराठी सैन्य, सेनापती, आणि मराठी शासनयंत्रणा यांबद्दलचे त्याचे निरिक्षण, सत्याला बरेच धरून असावे.

## योगदान 
जेम्स फोर्ब्स इ.स. १७८० साली भारत सोडून ब्रिटनमधे राहायला गेले. मात्र त्यानंतर तब्बल ३७ वर्षांनी त्यांच्या *ओरिएण्टल मेमरीज* ग्रंथाचे खंड इ.स. १८१३ मध्ये प्रसिद्ध झाले. अठराव्या शतकातील जीवन चितारणारे हे ग्रंथ बहुमोल ठरतात. या खंडामधे त्या वेळच्या माणूस आणि वन्यप्राण्यात यांच्यात झालेल्या चकमकी यांचं वर्णन आहे.

## चित्रदालन 

File:SquirrelTamarind.jpg| चिंचेच्या झाडावरील खार
File:ChandodSacredGrove.jpg| नर्मदा नदीशेजारील देवराई
File:ShahBagh.jpg| ढाका येथील शाहबाग
File:CheetahHunt.jpg| चित्त्यांची शिकार
File:IndianCart.jpg| भारतीय बैलगाडी
File:Maratha Soldier.jpg| मराठा सैनिक

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:ब्रिटिश चित्रकार
वर्ग:इ.स. १७४९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८१९ मधील मृत्यू
झिकेटान

## स्थान 
चीन मध्ये, तिबेटच्या उत्तर-पूर्वेला,छिंगहाय (Qinghai) हे राज्य किंवा प्रांत आहे.
शिनिंग(Xining) ही चिंघायची राजधानी, बीजिंगपासून विमानाने प्रवास केल्यास अडीच तासात तुम्ही शिनिंगला पोचता. या राजधानीच्या दक्षिण-पश्चिमेला 144 किलोमीटर अंतरावर झिकेटान (Ziketan) 10000 लोकसंख्या असलेले एक गाव आहे.

## भौगोलिक रचना 
या प्रांताचा बहुतेक प्रदेश अतिशय डोंगराळ असून त्यातील गावे अतिशय दुर्गम अशा ठिकाणी असल्याने त्यांच्याशी संपर्क ठेवणेही पुष्कळ वेळा कठीण असते.

## मानववंश 
तिबेटियन वंशाचे लोक येथे प्रामुख्याने रहातात.
 
## प्लेगची साथ 
इ.स. २००९ मध्ये येथे प्लेगची साथ आली.सर्वप्रथम या गावात रहाणाऱ्या 32 वर्षाच्या एका मेंढपाळाला प्रथम लागण झाली व तो दगावला. त्याच्या पाठोपाठ 37 वर्षे वयाचा दुसरा एक शेजारी रहाणारा गावकरी व आता 64 वर्षाचा एक मेंढपाळ हेही दगावले आहेत. या मृत व्यक्तींच्या सहवासात आलेल्या 9 व्यक्तींना लागण झाली असल्याने वैद्यकीय उपचार चालू आहेत यापैकी दोन व्यक्ती तरी गंभीर रित्या आजारी आहेत. चिनी अधिकाऱ्यांच्या हवाल्याप्रमाणे, झिकेटान गाव अतिशय दुर्गम अशा प्रदेशात असल्याने त्या गावाला पूर्णपणे एकाकी पाडणे (Isolation)शक्य झाले आहे. मृत व्यक्तींच्या सहवासात, 16 जुलैनंतर ज्या कोणी व्यक्ती आल्या असतील, त्यांचाही शोध घेणे चालू आहे. या गावात आता भितीचे एक प्रचंड सावट पसरले असून कोणीही व्यक्ती रस्त्यावर येण्यास सुद्धा तयार नाही.वर्ल्ड हेल्थ ऑर्गनायझेशन (World Health Organisation (WHO))चे अधिकारी, चिनी अधिकाऱ्यांच्या संपर्कात आहेत. “आम्ही हा रोग आवाक्यात आणण्याचे सर्व प्रयत्न करत आहोत. औषधे, क्ष-किरण यंत्रे आम्ही तेथे पाठविली आहेत” असे चिनी अधिकारी म्हणत आहेत. त्यांच्याजवळ या प्रकारची उत्तम यंत्रणा असल्याने हा रोग आटोक्यात ठेवण्यात त्यांना बहुदा यश मिळेल.परंतु जर काही कारणांनी हा रोग मर्यादित ठेवण्यात चिनी अधिकाऱ्यांना अपयश आले तर स्वाईन फ्ल्यू किंवा सार्स( Sars or Influenza A (H1N1)) या रोगांच्या मानाने हा रोग इतका जास्त धोकादायक आहे की काय होऊ शकेल याची कल्पनाच करवत नाही.

## इतर दुवे
*न्यूयार्क टाइम्सचे संकेतस्थळ
*सिसी टिव्हीचे संकेतस्थळावरील माहिती
## चित्र फित
*"Qinghai pneumonic plague under control" (चिनी दुरदर्शन वरील ; २००९-०८-०६ ०९:३७)

वर्ग:चीनमधील शहरे
रेने गॉसिनी

**रेने गॉसिनी** (१९२६ - १९७७) हे ऍस्टेरिक्स चित्रकथामालिकेचे लेखक होते.

वर्ग:चित्रकथा लेखक
वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आल्बेर उदेर्झो

ऍस्टेरिक्स चित्रकथामालिकेचे चित्रकार.

वर्ग:चित्रकथा चित्रकार
वर्ग:चित्रकथा लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
एर्जे

**जॉर्जेस प्रॉस्पर रेमी** (२२ मे, इ.स. १९०७ - ३ मार्च, इ.स. १९८३) तथा **एर्जे** हे बेल्जियमचे रेखाचित्रकार होते.

हे टिनटिन' चित्रकथामालिकेचे जनक होते.

वर्ग:चित्रकथा चित्रकार
वर्ग:चित्रकथा लेखक
वर्ग:इ.स. १९०७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८३ मधील मृत्यू
आम्लेट

**आम्लेट** किंवा **ऑम्लेट** हा अंड्यापासून बनविलेला खाद्यपदार्थ आहे.
हा मांसाहारी पदार्थ आहे.

वर्ग:खाद्यपदार्थ
दुस्तर हा घाट आणि थांग (कादंबरी)

'**दुस्तर हा घाट’ आणि ’थांग**' हे गौरी देशपांडे यांनी लिहिलेल्या दोन मराठी कादंबऱ्यांचे एकत्रपणे प्रकाशित झालेले पुस्तक आहे. हे पुस्तक इ.स. १९८९ साली मौज प्रकाशनाने पहिल्यांदा प्रकाशित केले.

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
सोंगाड्या (चित्रपट)

**सोंगाड्या** हा १९७०मध्ये प्रदर्शत झालेला मराठी चित्रपट आहे. यात दादा कोंडके आणि उषा चव्हाण यांनी प्रमुख भूमिका केल्या होत्या.

वर्ग:इ.स. १९७० मधील मराठी चित्रपट
जेम्स मॅकइन्टॉश

thumb|right|200px|सर जेम्स मॅकिनटॉश.
**जेम्स मॅकिन्टॉश** (२४ ऑक्टोबर, इ.स. १७६५ – ३० मे, इ.स. १८३२) त्या वेळेस मुंबईच्या रायटर्स कोर्टचे (नंतरचे मुंबईचे सुप्रिम कोर्ट व आताचे हाय कोर्ट) मुख्य न्यायाधीश होते.

## कार्य 
मुंबईच्या फोर्ट भागामधे सरकारी टांकसाळेवरून एक रस्ता नेव्हीच्या लायन गेट कडे जातो. या रस्त्यावर आपले जुनेपण जपणारी भव्य इमारत आहे. ही इमारत अजूनही तिच्या 'टाऊन हॉल' या जुन्याच नावाने ओळखली. जाते. या इमारतीत मुंबईच्या प्रसिद्ध एशियाटिक सोसायटीचे वाचनालय आहे. ही सोसायटी इ.स. १८०४ मध्ये सर जेम्स मॅकइन्टॉश यांनी स्थापन केली होती.

## ऐतिहासिक घटना 
इ.स. १८०५मध्ये दुसरे बाजीराव पेशवे यांच्या पुणे दरबारी असलेले ब्रिटिश रेसिडेंट कर्नल क्लोज यांच्या निमंत्रणावरून मॅकिनटॉश यांनी पुण्याला अधिकृत भेट दिली होती. कंपनी सरकारच्या एका बड्या अधिकाऱ्याची ही अधिकृत भेट असल्याने सर्व औपचारिकता पाळण्यात आली होती.

वर्ग:मुंबई
वर्ग:इ.स. १७६५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८३२ मधील मृत्यू
पुष्परचना

**पुष्परचना** ही एक कला आहे. फुले, पाने अशा नैसर्गिक गोष्टींचा वापर करून एखादी कलाकृती तयार करणे असे या रचनेत अपेक्षित असते.जपान आणि चीन या देशात प्रामुख्याने या कलेचा प्रसार अधिक आढळतो. 

## स्वरूप
बागकाम ही सुद्धा एक कला मानली जाते. बागकामाच्या कलेतील एक उपकला म्हणून पुष्परचना कलेकडे पाहिले जाते. 
## चित्रदालन

चित्र:Gerbera1.JPG
चित्र:Gerbera2.JPG
चित्र:Gerbera3.JPG
चित्र:Pushparachana1.JPG
चित्र:Pushparachana2.JPG
चित्र:Pushparachana4.JPG
चित्र:Pushparachana5.JPG
चित्र:Pushparachana6.JPG
चित्र:Pushparachana7.JPG
चित्र:Pushparachana8.JPG
चित्र:Pushparachana9.JPG
चित्र:Pushparachana10.JPG
चित्र:Pushparachana11.JPG
चित्र:Pushparachana12.JPG
चित्र:Pushparachana13.JPG
चित्र:Pushparachana14.JPG
चित्र:Pushparachana15.JPG
चित्र:Pushparachana16.JPG
चित्र:Pushparachana17.JPG
चित्र:Pushparachana18.JPG
चित्र:Pushparachana19.JPG
चित्र:Pushparachana20.JPG
चित्र:Pushparachana21.JPG
चित्र:Pushparachana23.JPG

## संदर्भ 
वर्ग:फुले
वर्ग:वनस्पती
वर्ग:कला
कर्वे

**कर्वे** हे मराठी आडनाव आहे. हे आडनाव चित्पावन ब्राह्मणांमध्ये आढळते.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* इरावती कर्वे - मराठी लेखिका.
* कृष्णा कर्वे - भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील स्वातंत्र्ययोद्धे.
* गौरी कर्वे -अरेबियन नाइट्स मराठीत आणणारी एक लेखिका
* चिंतामण श्रीधर कर्वे - मराठी विज्ञानलेखक
* धोंडो केशव कर्वे - मराठी समाजसुधारक.
* रघुनाथ धोंडो कर्वे - मराठी समाजसुधारक.

वर्ग:मराठी आडनावे
निफ्टी

**निफ्टी** हा राष्ट्रीय शेअर बाजारातील (नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज) पहिल्या ५० मोठ्या उद्योगांचा एकत्रित निर्देशांक,जे त्यांचे एकत्रित मूल्यांकन दर्शविते.
वर्ग:भारतातील निर्देशांक‎

वर्ग:महिला संपादनेथॉन २०२० लेख
पुणे रोखे बाजार

**पुणे रोखे बाजार** महाराष्ट्राच्या पुणे शहरातील रोखे बाजार आहे. याची स्थापना इ.स. १९८२मध्ये झाली.

वर्ग:भारतातील रोखे बाजार
वर्ग:पुणे
छपारा

**छपारा** भारताच्या मध्य प्रदेश राज्यातील एक गाव आहे.

वर्ग:मध्य प्रदेशमधील शहरे
नोवोसिबिर्स्क

**नोवोसिबिर्स्क** () हे रशियाच्या संघातील तिसऱ्या क्रमांकाचे मोठे व सायबेरियामधील सर्वांत मोठे शहर आहे. नोवोसिबिर्स्क हे ह्याच नावाच्या ओब्लास्ताचे व सायबेरियन केंद्रीय जिल्ह्याचे राजधानीचे ठिकाण आहे. हे शहर इ.स. १८९३ साली सायबेरियन रेल्वेमार्गावर ओब नदीच्या काठावर वसवण्यात आले.

तोल्माचेवो विमानतळ हा येथील प्रमुख विमानतळ आहे. 

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:रशियामधील शहरे
वर्ग:नोवोसिबिर्स्क ओब्लास्त
वर्ग:नोवोसिबिर्स्क
बी.एस.ई. सेन्सेक्स

250 px|इवलेसे|बी.एस.ई. सेन्सेक्सचा लोगो
**बी.एस.ई. सेन्सेक्स** () हा मुंबई शेअर बाजाराचा निर्देशांक आहे. आशियातील सर्वात प्राचीन अशा बी.एस.ई.ची स्थापना १८७५ मध्ये बीएसई  लिमिटेड या रूपात झाली होती. भारतीय शेअर बाजाराच्या वाटचालीत या एक्सचेंजचे कार्य मोलाचे असे आहे आणि याचा निर्देशांक जगभर नावाजलेला आहे. हा निर्देशांक मुंबई शेअर बाजारातील सर्वात मोठ्या व प्रतिष्ठित ३० भारतीय कंपन्यांवर आधारित आहे. ह्या ३० पैकी अनेक कंपन्यांच्या शेअर्सची सर्वाधिक उलाढाल केली जाते. **१ एप्रिल १९७९** रोजी १०० अंकांसह सेन्सेक्सची सुरुवात झाली. आशियातील सर्वात जुना आणि देशातील पहिला असलेल्या या स्टॉक एक्सचेन्जला बी.एस.ई. लिमिटेड सिक्युरिटीज कॉन्ट्रॅक्ट कायदा, १९५६ अन्वये कायमस्वरूपी मान्यता मिळालेली आहे. या एक्सचेंजचा गौरवशाली इतिहास सव्वाशे वर्षांपेक्षा जुना आहे. भारतामध्ये अशी एखादी कंपनी नसेल जिने भांडवल उभारण्यासाठी बी.एस.ई.ची सेवा घेतलेली नाही. बी.एस.ई. हे भारतीय कॅपिटल मार्केटचे प्रतीक मानले जाते. बी.एस.ई.चा निर्देशांक हा देशाच्या अर्थव्यवस्थेचे  आणि वित्तबाजारातील उलाढालीचे प्रतिबिंब दर्शविणारा बेंचमार्के इक्विटी निर्देशांक आहे.

## घटक
खालील ३० प्रमुख भारतीय कंपन्या सेन्सेक्सचा घटक आहेत.

## प्रदर्शन
***१000** - २५ जुलै १९९०
***२000** - १५ जानेवारी १९९२
***३000** - २९ जानेवारी १९९२
***४000** - ३० मार्च १९९२
***५000** - ११ ऑक्टोबर १९९९
***६000** - ११ फेब्रुवारी २०००
***७000** - २१ जून २००५
***८000** - ८ सप्टेंबर २००५
***९000** - ९ डिसेंबर २००५
***१0,000** - ७ फेब्रुवारी २००६
***११,000** - २७ मार्च २००६
***१२,000** - २० एप्रिल २००६
***१३,000** - ३० ऑक्टोबर २००६
***१४,000** - ५ डिसेंबर २००६
***१५,000** - ६ जुलै २००७
***१६,000** - १९ सप्टेंबर २००७
***१७,000** - २६ सप्टेंबर २००७
***१८,000** - ९ ऑक्टोबर २००७
***१९,000** - १५ ऑक्टोबर २००७
***२०,000** - ११ डिसेंबर २००७
***२१,000** - ५ नोव्हेंबर २०१०
***२२,000** - २४ मार्च २०१४
***२३,000** - ९ मे २०१४
***२४,000** - १३ मे २०१४
***२५,000** - १६ मे २०१४
***२६,000** - ७ जुलै २०१४
***२७,000** - २ सप्टेंबर २०१४
***२८,०००** - ५ नोव्हेंबर २०१४
***२९,०००** - २३ जानेवारी २०१५
***३०,०००** - ४ मार्च २०१५
***३१,०००** - २६ मे २०१७
***३२,०००** - १३ जुलै २०१७
***३३,०००** - २५ ऑक्टोबर २०१७
***३४,०००** - २६ डिसेंबर २०१७
***३५,०००** - १७ जानेवारी २०१८
***३६,०००** - २३ जानेवारी २०१८
***३७,०००** - २७ जुलै २०१८
***३८,०००** - ९ ऑगस्ट २०१८
***३९,०००** - १ एप्रिल २०१९
***४०,०००** - २३ मे २०१९
***४१,०००** - २६ नोव्हेंबर २०१९
***४२,०००** - १६ जानेवारी २०२०
***४३,०००** - 
***४४,०००** -
***४५,०००** - ४ डिसेंबर २०२०
***४६,०००** - ९ डिसेंबर २०२०
***४७,०००** -
***४८,०००** -
***४९,०००** -
***५०,०००** - २१ जानेवारी २०२१
***५१,०००** -
***५२,०००** -
***५३,०००** -
***५४,०००** -
***५५,०००** -
***५६,०००** -
***५७,०००** -
***५८,०००** -
***५९,०००** -
***६०,०००** - २४ सप्टेंबर २०२१

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे
* सेन्सेक्स 
* डॉलेक्स-३० 
* मुंबई शेअर बाजार 

वर्ग:भारतातील निर्देशांक
वर्ग:मुंबई रोखे बाजार
गारंबी (वनस्पती)

**गारंबी** (शास्त्रीय नाव:*एन्टाडा ऱ्हीडेइ*)ही  आफ्रिका, कोकणात आणि मलबारमध्ये उगवणारी औषधी उपयोगाची एक वेल आहे. अन्य नावे : गारबी, गारभी, गरुडवेल, बारबी(हिंदी), घीला(हिंदी), गीला(हिंदी), Reed-ee-eye (इंग्रजी). शास्त्रीय नाव : Entada rheede

वर्ग:वनस्पती
वर्ग:औषधी वनस्पती
मंगळागौर

**मंगळागौर** हे हिंदू धर्मातील एक व्रत आहे. ते श्रावण महिन्यातील प्रत्येक मंगळवारी नवविवाहित महिलेने लग्नानंतर पहिली पाच वर्षे करावयाचे असते. यासाठी अशाच इतर नवविवाहितांनाही बोलावून सकाळी एकत्रित पूजा करतात व त्यानंतर रात्री जागरण करतात. 
इवलेसे|मंगळागौर पूजा
## पूजा
सकाळी स्नान करून पूजा करण्यात येते.त्यात मंगळागौर म्हणजे पार्वतीची धातूची मूर्ती (बहुधा, अन्नपूर्णा या पार्वतीच्या रूपाची) मांडण्यात येते. शेजारी महादेवाची पिंडही ठेवतात.मंगळागौरीची षोडषोपचारपूजा करतात. मग आरती करून प्रसाद वाटला जातो. त्यानंतर पूजेसाठी आलेल्या सवाष्णींचे भोजन होते.
श्री शिव आणि पार्वती हे आदर्श गृहस्थाश्रमाचे उदाहरण मानले जाते.

## पत्री पूजा 
वेगवेगळ्या झाडांच्या पत्री (पाने) व फुले या पूजेत वापरली जातात. ही झाडे औषधीदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाची म्हणून आयुर्वेदात मानली गेली आहेत अर्जुनसादडा, आघाडा, कण्हेर, चमेली, जाई, डाळिंब, डोरली, तुळस, दुर्वा, धोत्रा, बेल, बोर, माका, मोगरा, रुई, विष्णूक्रांता, शमी, शेवंती वगैरे झाडांची पाने या कामाला येतात. पूजा करतांना १६ प्रकारच्या पत्री देवीला अर्पण केल्या जातात. 

## मंगळागौरीच्या वेळी खेळण्यात येणारे खेळ 
जागरणाच्या वेळी, विविध खेळ खेळण्याचा प्रघात आहे. खेळांमध्ये परंपरागत चालत आलेली गाणीही म्हणतात - लाट्या बाई लाट्या सारंगी लाट्या, अठूडं केलं गठूडं केलं आदी गाणे म्हणण्यात येतात. नऊवारी लुगडे नेसून व नाकात नथ, पारंपरिक दागिने घालून हे व्रत करण्यात येते.वटवाघूळ फुगडी, बस फुगडी, तवा फुगडी, फिंगरी फुगडी, वाकडी फुगडी, आगोटापागोटा, साळुंकी, गाठोडे, लाटा बाई लाटा, घोडा हाट, करवंटी झिम्मा, टिपऱ्या, गोफ, सासू-सून भांडण, अडवळ घुम पडवळ घुम, सवतीचे भांडण, दिंड, घोडा - इत्यादी. असे साधारणतः ११० प्रकारचे खेळ यात खेळले जातात.यात सुमारे २१ प्रकारच्या फुगड्या, ६ प्रकार आगोटा पागोट्याचे असतात.

या सर्व खेळ प्रकारांमुळे शरीराच्या विविध अवयवांना व्यायाम होतो हा हे खेळ खेळण्याचा मुख्य उपयोग सांगता येईल. पूर्वीच्या काळी केवळ घरातील कामे करणाऱ्या महिलांना या खेळातून आनंदही मिळे. हे खेळ खेळताना महिला त्याजोडीने गाणीही म्हणतात.मंगळागौर हे व्रत कष्टाचे, दमणुकीचे नसून चापल्य देणारे, चैतन्य देणारे व सामूहिक जीवनाचा आनंद देणारे आहे.
## संदर्भ 
वर्ग:हिंदू व्रतवैकल्ये
वर्ग:धार्मिक आचार
वर्ग:महिला
वर्ग:महाराष्ट्राची संस्कृती
वामन मल्हार जोशी

**वामन मल्हार जोशी** (जानेवारी २१, १८८२ - जुलै २०, १९४३) हे मराठी लेखक, पत्रकार होते. त्यांचा जन्म तत्कालीन कुलाबा जिल्ह्यातील (रायगड जिल्हा) *तळा* या गावी झाला होता. शालेय शिक्षण संपवून वा.म. जोशी पुण्यातील डेक्कन कॉलेजात आले आणि त्यांनी १९०४मध्ये बी.ए.ची आणि १९०६मधे एम.ए.ची पदवी मिळवली.

त्यांनंतर जोशी एका ‘राष्ट्रीय’ शाळेत शिक्षक झाले. (ब्रिटिश राज्यकर्ते असलेल्या भारतात ‘राष्ट्रीय’ शिक्षण देणाऱ्या शाळांवर सरकारचा डोळा असे.) त्यानंतर जोशींनी विश्ववृत्त नावाचे ‘राष्ट्रीय’ मासिक काढले. त्या मासिकात ब्रिटिश राजकर्त्यांविरुद्ध मजकूर असलेमुळे सरकारने वा.म. जोशी यांना ३ वर्षांची सक्त मजुरीची शिक्षा ठोठावली. 

तुरुंगातून सुटल्यावर जोशी दैनिक केसरीचे दोन वर्षांसाठी संपादक झाले. पुढे १९१८मधे त्यांनी धोंडो केशव कर्वे यांनी पुण्यात स्थापन केलेल्या महिला महाविद्यालयात प्राध्यापकी सुरू केली. ते तेथे तत्त्वज्ञान, मानसशास्त्र, आणि इंग्रजी-मराठी साहित्य शिकवीत. 

कालांतराने वा.म. जोशी हे पुण्याच्या एस.एन.डी.टी. महाविद्यालयाचे प्राचार्य म्हणून निवृत्त झाले..

इ.स. १९३०च्या मडगाव (गोवा) येथील सोळाव्या मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद वा.म. जोशींनी भूषविले होते.

## वा.म. जोशी यांनी लिहिलेली पुस्तके
* आश्रमहरिणी (कादंबरी, इ.स. १९१६) 
* इंदू काळे व सरला भोळे (१९३४) 
* नलिनी (१९२०)
* नीति-शास्त्र-प्रवेश
* रागिणी अथवा काव्यशास्त्रविनोद (१०१४)
* विचार सौंदर्य (वैचारिक)
* सुशिलेचा देव (कादंबरी)
* स्मृति-लहरी (ललित)

## वा.म. जोशी यांच्यावर लिहिलेली पुस्तके
* पुन्हा वामन मल्हार (डॉ.दत्तात्रय पुंडे, गो.म. कुलकर्णी  
* वा.म. जोशी (चरित्र, लेखक - गोविंद मल्हार कुलकर्णी)
* वा.म. जोशी-चरित्र आणि वाङ्‌मय (लेखक - मा.का. देशपांडे)
* वा.म. जोशी साहित्यदर्शन (संपादक - वा.ल.कुलकर्णी आणि गो.म. कुलकर्णी)
* वामन मल्हार आणि विचारसौंदर्य (समीक्षा, प्रभाकर आत्माराम पाध्ये)

वर्ग:अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनांचे अध्यक्ष
वर्ग:मराठी पत्रकार
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८८२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४३ मधील मृत्यू
शंकर दामोदर पेंडसे

**शंकर दामोदर पेंडसे** (२८ डिसेंबर, १८९७ - २३ ऑगस्ट, १९७४) हे मराठी लेखक, ग्रंथकार आणि संतसाहित्याचे गाढे अभ्यासक होते.

## प्रकाशित साहित्य
* महाराष्ट्राचा सांस्कृतिक इतिहास
* ज्ञानदेव आणि नामदेव
* वैदिक वाङमयातील भागवत धर्माचा विकास
* पौराणिक भागवत धर्म
* भागवतोत्तम संत श्री एकनाथ
* साक्षात्कारी संत तुकाराम

## गौरव
* अध्यक्ष, मराठी साहित्य संमेलन, पंढरपूर, १९५५

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनांचे अध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १८९७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कृष्णाजी पांडुरंग कुलकर्णी

कृ.पां. ऊर्फ **कृष्णाजी पांडुरंग कुलकर्णी** (जन्म : इस्लामपूर-सांगली जिल्हा, जानेवारी ५, १८९२ -  - मुंबई, जून १२, १९६४) हे मराठी लेखक व भाषातज्ज्ञ होते. त्यांचे एम.ए.बी.टी.पर्यंतचे शिक्षण इस्लामपूर, नाशिक, कोल्हापूर, पुणे, मुंबई इत्यादी ठिकाणी झाले. सुरुवातीला ते शाळेत शिक्षक होते, पण नंतर अहमदाबाद येथे संस्कॄतचे व पुढे मुंबई येथे मराठीचे प्राध्यापक झाले.  शेवटी मुंबईतील एका कॉलेजाचे ते प्राचार्य म्हणून निवृत्त झाले.

जी.एफ. म्यूरच्या द बर्थ ॲन्‍ड ग्रोथ ऑफ रिलिजन ह्या ग्रंथाचे भाषांतर त्यांनी धर्म : उद्‍गम आणि विकास ह्या नावाने केले आहे.

## कृ.पां. कुलकर्णी यांचे मराठी भाषेसाठीचे कार्य
* मुंबई येथे मराठीचे प्राध्यापक
* मराठी संशोधन मंडळाचे संचालक (१९४८ ते १९५०)
* महाराष्ट्र सरकारच्या भाषा सल्लागार मंडळाचे अध्यक्ष
* मराठी शुद्धलेखन समितीचे कार्यवाह

## कृ.पां. कुलकर्णी यांचे  प्रकाशित साहित्य 
## गौरव
* अध्यक्ष, मराठी साहित्य संमेलन, अंमळनेर, १९५२

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनांचे अध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १८९२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६४ मधील मृत्यू