open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
२०११ तोहोकू भूकंप व त्सुनामी

[thumb|right|300px|[सेंदाई येथे झालेल्या भूकंप व त्सुनामीच्या विध्वंसानंतर अन्नवाटप करणाऱ्या हेलिकॉप्टरातून घेतलेले प्रकाशचित्र]]
**इ.स. २०११ जपान भूकंप आणि त्सुनामी** मार्च ११, इ.स. २०११ रोजी आशियातील जपान देशामध्ये घडून आला. रिश्च्टर स्केलवर ९.०-९.१ इतका भीषण आवाका असणाऱ्या ह्या भूकंपाचे केंद्र प्रशांत महासागरामध्ये जपानच्या तोहोकू प्रदेशातील किनारपट्टीच्या ७२ किमी पूर्वेस होते. ह्या समुद्राखाली घडलेल्या भूकंपामुळे व त्यानंतर आलेल्या त्सुनामीमुळे जपान देशाचे भीषण नुकसान झाले.

## भूकंप 
मार्च ११, इ.स. २०११ रोजी जपानाच्या किनारपट्ट्यांना त्सुनामीचा तडाखा बसला. जपानी प्रमाणवेळेनुसार दुपारी २.४६ वाजता जपानाच्या किनाऱ्यापासून १२५ कि.मी. अंतरावर सुमारे १० कि.मी. खोलीवर ९.० रिश्टर क्षमतेचा भूकंप झाला. त्यातून उद्भवलेल्या त्सुनामीने काही मिनिटांतच किनारपट्टी गाठली. केवळ किनारपट्टीशीच न थांबता ही त्सुनामी किनाऱ्यापासून आत अनेक कि.मी. अंतरापर्यंत पसरत गेली. जमिनीवर पसरताना या लाटेने किनाऱ्याजवळच्या मोठ्या जहाजांना तर आपल्या कवेत घेतलेच; सोबत रस्त्यांवरील मोटारी, घरे आदींसह जे काही वाटेत आले ते सगळेच गिळंकृत केले.

## त्सुनामी 
thumb|300px|जपान भूकंपानंतर आणि त्सुनामीच्या लाटांची उंची
मियागीजवळील समुद्रात ३३ फुटांहून अधिक उंचीच्या लाटा उसळल्या. त्यात अनेक जहाजे वाहून गेली. त्सुनामीच्या लाटा किनारपट्टीपासून कित्येक किलोमीटर आतपर्यंत शिरल्याने मालमत्तेचे प्रचंड नुकसान झाले. त्सुनामीचा तडाखा एवढा जबरदस्त होता, की उत्तर जपानातले रस्ते उखडून वर आले. लाव्हारस बाहेर पडावा, त्याप्रमाणे प्रचंड वेगाने त्सुनामीचे पाणी आपल्या वाटेत येणाऱ्या सर्व गोष्टी घेऊन कित्येक किलोमीटर आत घुसले. तोक्यो आणि परिसरातील सुमारे ४० लाख घरांतील विद्युतप्रवाह खंडित झाला 

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:जपान
वर्ग:त्सुनाम्या
वर्ग:भूकंप
वर्ग:२०११  मधील नैसर्गिक आपत्ती
वर्ग:जपानवरील नैसर्गिक आपत्ती
वर्ग:फुकुशिमा प्रांत
वर्ग:मियागी प्रांत
रमेश वांजळे

**रमेश वांजळे** (१२ नोव्हेंबर, इ.स. १९६५ - १० जून, इ.स. २०११) हे मराठी राजकारणी होते. महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना पक्षाच्या उमेदवारीवर खडकवासला विधानसभा मतदारसंघातून उभे राहून ते इ.स. २००९ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकींतून विधानसभेवर निवडून गेले होते.

## कारकीर्द
रमेश वांजळ्यांनी पुणे जिल्ह्यातील हवेली तालुक्यातील पंचायत समितीपासून राजकारणास सुरुवात केली. २५ वर्षांहून अधिक काळ राजकारणात असलेल्या वांजळे यांनी इ.स. २००२ मध्ये हवेली पंचायत समितीचे उपसभापतिपद भूषविले होते. त्यांच्या पत्नीही काँग्रेस पक्षाच्या चिन्हावर जिल्हा परिषदेच्या सदस्य म्हणून निवडून आल्या. इ.स. २००२-२००७ या काळात ते हवेली पंचायत समितीचे सदस्य होते; तर त्यापैकी इ.स. २००२-२००४ या कालखंडात हवेली पंचायत समितीचे उपसभापती होते. काँग्रेसचे नेते आणि माजी मंत्री (कै.) रामकृष्ण मोरे यांचे वांजळे निष्ठावंत कार्यकर्ते होते. इ.स. २००९ मध्ये त्यांनी भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्ष सोडून महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेत प्रवेश केला. विधानसभेच्या इ.स. २००९ मध्ये झालेल्या निवडणुकीत वांजळे यांना खडकवासला मतदारसंघातून मनसेची उमेदवारी मिळाली. ऐन वेळी पक्षबदल करूनही ते पहिल्याच प्रयत्नात चांगल्या मताधिक्‍याने विजयी झाले. इ.स. २००९च्या निवडणुकींनंतर भरलेल्या महाराष्ट्र विधानसभेच्या पहिल्याच अधिवेशनादरम्यान महाराष्ट्राची अधिकृत भाषा असलेल्या मराठीऐवजी हिंदीतून आमदारपदाची शपथ घेणाऱ्या समाजवादी पक्षाच्या अबू आझमी यांच्यासमोरचा माईक हिसकावून घेतल्यामुळे त्यांना निलंबित करण्यात आले होते .

अंगावरील अडीच किलो सोन्यामुळे प्रसिद्धीच्या झोतात आलेल्या वांजळे यांनी अल्पावधीत महाराष्ट्रात आपली प्रतिमा निर्माण केली होती. हवेली तालुक्‍यातील अहिरे गावचे सरपंच ते खडकवासला मतदारसंघाचे आमदार असा राजकीय पल्ला त्यांनी गाठला. अंगावर सोन्याचे भरपूर दागिने घालत असल्याने त्यांचा उल्लेख काही जण *गोल्डमॅन* असा करत.

१० जून, इ.स. २०११ रोजी हृदयाघाताच्या तीव्र झटक्याने पुण्यात त्यांचे निधन झाले.

## संदर्भ 
# http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/8807540.cms 
# http://www.maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/8813697.cms
# http://starmajha.starnews.in/maharashtra/pune/6293-2011-06-10-17-51-०८

## बाह्य दुवे
* http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/8807251.cms  *महाराष्ट्र टाइम्स* June 11, 2011
* http://www.dnaindia.com/india/report_ramesh-wanjale-punes-golden-politician-no-more_1553649 *DNA* June 11, 2011
* http://www.hindu.com/2011/06/12/stories/2011061253410300.htm  *द हिंदू* June 12, 2011

वर्ग:महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेतील राजकारणी
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी
वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य
वर्ग:इ.स. १९६५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू
वर्ग:खडकवासलाचे आमदार
रत्‍नागिरी जिल्हा

**रत्‍नागिरी जिल्हा** भारत देशातील महाराष्ट्र राज्याच्या ३६ जिल्ह्यांपैकी एक जिल्हा आहे. या जिल्ह्याच्या पश्चिमेस अरबी समुद्र, दक्षिणेस सिंधुदुर्ग जिल्हा, पूर्वेस सातारा जिल्हा, कोल्हापूर जिल्हा व सांगली जिल्हा तर उत्तरेस रायगड जिल्हा (जुने नाव कुलाबा जिल्हा) आहे. रत्‍नागिरी शहर हे या जिल्ह्याचे मुख्यालय आहे. या जिल्ह्याची शहरी लोकसंख्या ११.३३% इतकी आहे.

हल्लीचा रत्‍नागिरी जिल्हा हा ब्रिटिश काळात आणि नंतरही उत्तर रत्‍नागिरी जिल्हा म्हणून ओळखला जात होता. हल्लीच्या सिंधुदुर्ग जिल्ह्याला दक्षिण रत्‍नागिरी जिल्हा म्हणत. दक्षिण रत्‍नागिरी जिल्ह्यात सावंतवाडी या संस्थानाचाही समावेश होता. सन १९८१ साली या जिल्ह्यांची नावे बदलली.

## भूगोल 
### रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या सीमा
* पश्चिमेस अरबी समुद्र
* दक्षिणेस सिंधुदुर्ग जिल्हा
* पूर्वेस सातारा जिल्हा व सांगली जिल्हा व कोल्हापूर जिल्हा
* उत्तरेस रायगड जिल्हा
## हवामान
कोकणात मे महिन्यात सरासरीपेक्षा जास्त तापमान असेल.उष्णतेच्या लाटा नेहमीप्रमाणे असतील.

## रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील नद्या
अंबा नदी, अर्जुना नदी, काजळी नदी, केव नदी, गड नदी, चोरद नदी, जगबुडी नदी, जोग नदी, नळकडी नदी, नारिंगी नदी, बोर नदी, भारजा नदी, मुचकुंदी नदी, मृदानी नदी, वाशिष्ठी नदी, शास्त्री नदी, शिव नदी, शुक नदी, वाघोटण नदी, सप्तलिंगी नदी, सावित्री नदी,

## तालुके 
रत्‍नागिरी जिल्ह्यात खालील तालुके समाविष्ट आहेत:
# गुहागर
# खेड
# चिपळूण
# मंडणगड
# दापोली तालुका
# रत्‍नागिरी
# राजापूर
# लांजा
# संगमेश्वर

## दळणवळण 
रत्‍नागिरी ते कोल्हापूर (राष्ट्रीय महामार्ग २०४)

मुंबई ते कोचीन  (राष्ट्रीय महामार्ग 66)

## प्रेक्षणीय स्थळे 
# आंबडवे
# गणपतीपुळे
# गणेशगुळे 
# गुहागर
# चिपळूण
# जयगड
# नाणीज
# पावस
# पूर्णगड
# माचाळ
# मार्लेश्वर
# रत्‍नागिरी (शहर)
# शेरीवली
# संगमेश्वर
#रसाळगड
#महिपतगड
#खडीकोळवण

## रत्‍नागिरी जिह्यातील गड-किल्ले 
१. आंबोळगड

२. गोपाळगड

३. गोविंदगड

४. जंगली जयगड

५. जयगड

६. पालगड

७. पूर्णगड

८. भवानीगड

९. महिपतगड

१०. महीमंडणगड

११. यशवंतगड

१२. रत्‍नदुर्ग

१३. रसाळगड

१४. विजयगड

१५. सुवर्णदुर्ग

## शेती 
रत्‍नागिरी जिल्हा हापूस आंब्यांसाठी जगप्रसिद्ध आहे. आंब्याप्रमाणेच काजू, नारळ, फणस, आमसूल(रातांबा) इत्यादींची लागवड येथे केली जाते. तांदळाची शेती येथे प्रामुख्याने केली जाते

डॉ.बाळासाहेब सावंत कोकण कृषि विद्यापीठ,दापोली (स्थापना ;१८ मे १९७२)
रत्‍नागिरी जिल्हा एक निसर्गरम्य व पर्यटन स्थळ म्हणून ओळखले जातो जिल्ह्याला लाभलेला समुद्रकिनारा व आजूबाजूची निसर्गरुपी डोंगररांग आहे त्याच्यामुळे रत्‍नागिरी येथे पर्यटक संपूर्ण जगातून येत असतात.

## राजकीय संरचना 
लोकसभा मतदारसंघ (१) : रत्‍नागिरी-सिंधुदुर्ग.

विधानसभा मतदारसंघ (५) : दापोली, गुहागर, चिपळूण, रत्‍नागिरी व राजापूर.

## रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील प्रसिद्ध व्यक्ती 
* महर्षी धोंडो केशव कर्वे
* महामहोपाध्याय पां वा. काणे
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
* लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक
* भागोजी कीर (यांच्या नावाचा रस्ता मुंबईत माहीम येथे आहे.) 
* विनायक दामोदर सावरकर
* अनंत लक्ष्मण कान्हेरे
*मोरोपंत

## बाह्य दुवे 
* जिल्हा परिषद संकेतस्थळ

*
वर्ग:कोकण विभागातील जिल्हे
वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे
किरणोत्सर्ग

अणुविघटन होतांना होणाऱ्या उत्सर्जनाला **किरणोत्सर्ग** असे म्हणतात. किरणोत्सर्ग ज्ञानेंद्रियांच्या पलीकडे असल्याने तो आपल्याला जाणवत नाही.
किरणोत्सर्ग आपल्या सभोवताली नेहमीच होत असतो. सुर्यप्रकाश, मायक्रोव्हेव ओव्हन, मोबाईल हवेतून, खाद्यपदार्थातून तर आसमंतातल्या टेकडय़ा, कातळ अगदी  मातीतूनही किरणोत्सर्ग होत असतो. वैद्यकीय चाचण्या व उपचार पद्धतीत नियंत्रीत/सामान्य किरणोत्सर्गाचा वापर होतो.

## किरणोत्सर्गामागील मानवी कारणे 
कोबाल्ट, युरेनियम, युरेनिअम २३५, थोरिअम, प्लुटोनिअम इ. घटकांपासून किरणोत्सर्जन घडते. 
अणुभट्टी मध्ये न्युट्रॉनचे उत्सर्जन नियंत्रित करण्याचे काम फसले की उष्णतेचे नियंत्रण बंद होते. अणुभट्टीच्या आतील उष्णतामान एवढे वाढते, की आण्विक इंधन वितळू लागते. अनियंत्रित अशा उष्णतेचे हे प्रमाण १००० फॅरनहाईट पेक्षाही अधिक होत जाते. त्यातून अनियंत्रित असा किरणोत्सर्ग होऊ लागतो.

किरणोत्सर्गाचे प्रमाण "मिलिरेम' पद्धतीने मोजले जाते सरासरी वार्षिक ६२० मिलिरेम एवढ्या प्रमाणातील किरणोत्सर्ग मनुष्यप्राणी सहन करू शकतो. चेर्नोबिल येथे २६ एप्रिल इ.स. १९८६ रोजी दुर्घटना घडली तेव्हा तेथे हे प्रमाण ८० हजार ते १६ लाख मिलिरेम इतके होते. पावणेचार लाख ते पाच लाख मिलिरेम इतका किरणोत्सर्ग तीन महिन्यांत प्राणघातक ठरतो. चेर्नोबिल भोवतीचा ३० किलोमीटरचा परिसर आजही निर्मनुष्य अवस्थेत ठेवण्यात आलेला आहे.

## परिणाम 
मोठ्या प्रमाणातील किरणोत्सर्गामुळे कर्करोग ( कॅन्सर ), जन्मजात विकलांगता (पुनरुत्पादक पेशींवर परिणाम होऊन), नपुंसकता, बालवयात वृद्धत्व, किडनीचे विकार आणि इतर अनेक विकार होतात.

## हे सुद्धा पहा 
* आण्विक कचरा
* अणुभट्टी

## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:भौतिकशास्त्र
वर्ग:अणुविज्ञान
वर्ग:अणुऊर्जा
यशवंतगड (रेडी)

**यशवंतगड (रेडी)** हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील रेडी गावातील एक किल्ला आहे.

## भौगोलिक स्थान आणि किल्ल्याची माहिती
यशवंतगड (रेडी) किल्ला हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील एक किल्ला आहे. या गडाची जागा खाडीच्या मुखावर असलेल्या टेकडीवर आहे. गडाला मजबूत तटबंदी असून बुरुजही बांधलेले आहेत. तटदरवाज्यातून प्रवेश केल्यावर बालेकिल्याकडे जाणारी पाखाडी लागते. तेथून पुढे एक तटबंदी पार केल्यावर बालेकिल्ला लागतो. बालेकिल्ल्याला २५ फुट उंचीचा तट आहे. तटावर बाहेरून चढायला अवघड जावे यासाठी आग्नेय दिशा सोडून सर्व बाजूंनी खंदक खणलेले आहेत. किल्ल्यात पडक्या वाड्याचे अवशेष राहिले आहेत. या वाड्याला अनेक झाडांनी वेढलेले आहे. पण पाण्याचा साठा कुठेच सापडत नाही.

## इतिहास
या किल्ल्याचा इतिहास सध्या माहित नाही.

## छायाचित्रे

File:Rede fort beach.JPG | यशवंतगड (रेडी) किल्ल्याला जोडलेला समुद्र किनारा
File:Rede5.JPG | यशवंतगड (रेडी) मधील वाड्यांचे अवशेष
File:Condition of the fort Redi.JPG | यशवंतगड (रेडी) मधील वाड्यांची सद्यस्थिती
File:Rede wall condition.JPG | यशवंतगड (रेडी) मधील वाड्यांची सद्यस्थिती
File:Rede Ganapti1.JPG | यशवंतगड (रेडी) जवळील सापडलेला ६ फुट उंचीचा बसलेला गणपती

## कसे जाल
वेन्गुर्ल्यामार्गे शिरोडा बोटीतून ओलांडून रेडीमध्ये पोहोचले की हा किल्ला आहे. 

## गडावरील पाहण्यासारखी ठिकाणे
पडके वाडे आणि भक्कम तटबंदी
## गडावरील राहायची सोय
नाही
## गडावरील खाण्याची सोय
नाही
## गडावरील पाण्याची सोय
नाही
## संदर्भ
* सांगाती सह्याद्रीचा - यंग झिंगारो
* डोंगरयात्रा - आनंद पाळंदे
* दुर्गदर्शन - गो. नी. दांडेकर
* किल्ले - गो. नी. दांडेकर
* दुर्गभ्रमणगाथा - गो. नी. दांडेकर
* ट्रेक द सह्याद्रीज (इंग्लिश) - हरीश कापडिया
* सह्याद्री - स. आ. जोगळेकर
* दुर्गकथा - निनाद बेडेकर
* दुर्गवैभव - निनाद बेडेकर
* इतिहास दुर्गांचा - निनाद बेडेकर
* महाराष्ट्रातील दुर्ग - निनाद बेडेकर
## हे सुद्धा पहा
भारतातील किल्ले

वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले
रियो व्हिरिया

**रियो व्हिरिया** ही कोस्टा रिका देशातील नदी आहे.

ही नदी रियो ग्रांदे दि तार्कोलेसची उपनदी आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:कोस्टा रिकातील नद्या
यशवंतगड (जैतापूर)

**यशवंतगड (नाटे)** हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील एक  किल्ला आहे.

## भौगोलिक स्थान आणि किल्ल्याची माहिती
यशवंतगड (नाटे) किल्ला हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील एक किल्ला आहे. जैतापूर खाडीच्या काठावर हा किल्ला आहे. या गडाला बालेकिल्ला असून चार दिशांना चार प्रवेशद्वारे आहेत. त्यापैकी दोन बालेकिल्ल्याला आणि दोन पर्कोताला आहेत. महाद्वार पूर्वेला असून बालेकिल्ल्याच्या बदेरच्या बाजूला संरक्षक खंदक आहेत. गडाची तटबंदी जांभ्या दगडात आहे. सतरा बुरुज चांगल्या अवस्थेत आहेत. गडाच्या चार दरवाज्यांपैकी तीन दरवाजे मोडकळीस आले आहेत.
महाद्वारातून प्रवेश केला की बालेकिल्ल्यात प्रवेश होतो.

## इतिहास
## छायाचित्रे

चित्र:A nice boat at Yashavantgad (Jaitapur) fort on the beach.JPG|यशवंतगड (नाटे) या किल्ल्याजवळील एक सुंदर बोट
चित्र:Yashavantgad (Jaitapur) fort bastain.JPG|यशवंतगड (नाटे) या किल्ल्याचे बुरुज
चित्र:Yashavantgad (Jaitapur) Ants work.JPG|यशवंतगड (नाटे) या किल्ल्यामधील अति मोठे मुंग्यांचे वारूळ
चित्र:Yashavantgad (Jaitapur) design in fort.JPG|यशवंतगड (नाटे) या किल्ल्यामधील एक जुने नक्षीकाम
चित्र:Yashavantgad (Jaitapur) Main entrance.JPG|यशवंतगड (नाटे) या किल्ल्याचे प्रवेशाचे ठिकाण

## कसे जाल
रत्‍नागिरीहून पावस-आडीवरे- नाटे-आंबोळगड यामार्गे अथवा राजापूर-नाटे-आंबोळगड यामार्गे गडावर जाता येते.

## गडावरील पाहण्यासारखी ठिकाणे
पडके वाडे आणि भक्कम तटबंदी
## गडावरील राहायची सोय
नाही
## गडावरील खाण्याची सोय
नाही
## गडावरील पाण्याची सोय
नाही
## संदर्भ
* सांगाती सह्याद्रीचा - यंग झिंगारो
* डोंगरयात्रा - आनंद पाळंदे
* दुर्गदर्शन - गो. नी. दांडेकर
* किल्ले - गो. नी. दांडेकर
* दुर्गभ्रमणगाथा - गो. नी. दांडेकर
* ट्रेक द सह्याद्रीज (इंग्लिश) - हरीश कापडिया
* सह्याद्री - स. आ. जोगळेकर
* दुर्गकथा - निनाद बेडेकर
* दुर्गवैभव - निनाद बेडेकर
* इतिहास दुर्गांचा - निनाद बेडेकर
* महाराष्ट्रातील दुर्ग - निनाद बेडेकर
## हे सुद्धा पहा
भारतातील किल्ले

वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले
मॅक संचालन प्रणाली

'*** (इंग्लिश: Mac OS; मॅक ओएस) ही एक ग्राफिकल वापरकर्ता अंतरपत्र-आधारित संचालन प्रणाल्यांची मालिका आहे, जी अ‍ॅपल (पूर्वी अ‍ॅपल कॉम्प्युटर) या कंपनीने तिच्या संगणक प्रणाल्यांतील मॅकिंटॉश मार्गासाठी विकसित केली आहे. मॅकिंटॉश सदस्य अनुभवाचे श्रेय वाढत्या आलेखीय वापरकर्ता व्यक्तिरेखेकडे जाते. अ‍ॅपलने मॅकिंटॉशच्या संचालन प्रणालीला नंतर हे नाव दिले, आधी १९८४ साली मॅकिंटॉश संगणक प्रकाशित झाला तेव्हा ते **सिस्टिम*' सॉफ्टवेर या साध्या नावाने ओळखले जाई.

वर्ग:मॅकिंटॉश
कॉर्बीन ब्लेऊ

thumb|right|200px|
**कॉर्बीन ब्लेऊ** (इंग्लिश: *Corbin Bleu Reivers*, *कॉर्बीन ब्लेऊ* ;) (फेब्रुवारी २१, इ.स. १९८९ - हयात) हा अमेरिकन अभिनेता, संगीतकार, गीतकार, नर्तक आहे.

## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:कॅनडाचे गायक
वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म
निखिल फाटक

**निखिल फाटक** (रोमन लिपी: *Nikhil Phatak* ;) (१३ मार्च, जन्मवर्ष अज्ञात; पुणे, महाराष्ट्र - हयात) हे हिंदुस्तानी पद्धतीतले तबलावादक आहेत. मराठी अभिनेत्री, कथक नर्तिका शर्वरी जमेनीस त्यांची पत्नी आहे.

## कारकीर्द 
वसंतोत्सव, सवाई गंधर्व महोत्सव अशा संगीत महोत्सवांमध्ये त्यांनी तबल्याची साथ केली आहे.

## बाह्य दुवे 
* [http://www.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=55134:2010-03-16-15-59-33&catid=49:2009-07-15-04-02-32&Itemid=६० ]
* [http://punemusiccircle.blogspot.com/2010_09_29_archive.हटमल ]

वर्ग:तबलावादक
वर्ग:मराठी व्यक्ती
फुकुशिमा

thumb|right|250px|फुकुशिमा शहराचे दृश्य
**फुकुशिमा** (अन्य लेखनभेद: **फुकुशिमा-शी** ; जपानी: 福島市 ; रोमन लिपी: *Fukushima* ;) हे तोहोकू प्रदेशातील फुकुशिमा विभागाचे राजधानीचे शहर आहे. हे तोक्योच्या उत्तरेस ३०० कि.मी., तर सेंदाईच्या दक्षिणेस ८० कि.मी. अंतरावर वसले आहे. इ.स. २००३ सालातील सांख्यिकीनुसार ७४६.४३ वर्ग कि.मी. क्षेत्रफळाच्या या शहराची लोकसंख्या २,९०,८६६ होती, तर लोकसंख्येची घनता ३८९.६८ होती.

फुकुशिमा भागातच फुकुशिमा अणुऊर्जा प्रकल्प आहे. इ.स. २०११ साली भूकंपामुळे आलेल्या त्सुनामी लाटेने येथील अणुऊर्जा प्रकल्पाची मोठी हानी केली.
त्यातच येथील अणुभट्टीचा स्फोट होऊन किरणोत्सर्ग झाला होता.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:जपानमधील शहरे
वर्ग:फुकुओका प्रांत
वायुधारित वीजनिर्मिती प्रकल्प

वायूधारित वीजनिर्मिती प्रकल्प हा  वीजनिर्मितीचा व्यवहार्य पर्याय आहे असे मानले जाते. या ऊर्जा प्रकल्पामध्ये  नैसर्गिक वायूच्या उच्चदाबावरील ज्वलनांतून उष्णतेची निर्मिती केली जाते. वायुजनित्रांत (इंग्लिश: Gas Turbo Generator) घडणाऱ्या या प्रक्रियेतून वीजेची निर्मिती होते. याच प्रक्रियेतून बाहेर पडणाऱ्या उत्सर्जित वायूंचा पुनर्वापर करून त्याद्वारे बाष्पधारित जनित्रांतून (इंग्लिश: Steam Generator) अतिरिक्त वीजनिर्मिती केली जाते. अशा प्रकारे वापरल्या जाणाऱ्या एकंदरीत वायूच्या ८५% पर्यंतचे वस्तुमानाचे उष्मात आणि पर्यायाने विजेत रूपांतर केले जाते. 

## वाहतूक
या प्रकल्पासाठी लागणारा नैसर्गिक वायूचे द्रवरूपात रूपांतर करून वायुक्षेत्रापासून वीजप्रकल्पापर्यंतची वाहतूक आणि हाताळणी सोईस्करपणे करता येते.

## प्रकल्प
महानिर्मिती (इंग्लिश: MahaGenco)चा  उरण प्रकल्प,  रत्‍नागिरी गॅस आणि पॉवरचा  दाभोळ प्रकल्प असे मोठे वायूधारित वीजनिर्मिती प्रकल्प महाराष्ट्रात कार्यान्वित आहेत. 

## हे सुद्धा पहा
* वीज निर्मिती
* औष्णिक वीज प्रकल्प
* अणुभट्टी

वर्ग:विद्युत केंद्रे
कोची टस्कर्स केरळ

right|thumb|150px|कोची टस्कर्स केरळ-रंग

वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीगमधील भूतपूर्व संघ
वर्ग:कोची टस्कर्स केरळ
कोतुळ

कोतुळ हे गाव अहमदनगर जिल्हात अकोले तालुकात मुळा नदी किनारी आहे. ह्या गावचे पूर्वीचे नाव कुंतलपूर होते, जी चंद्रहास राजाची राजधानी होती.येथे कोतुळेश्वर नावाचे महादेवाचे मंदिर आहे.

कोतुळ जवळ फोकसंडी हे गाव आहे. हे गाव चारही बाजूंनी उंच पर्वतांनी वेढलेल्या या गावात सूर्योदय इतर ठिकाणांपेक्षा तीन-चार तास उशिरा होतो आणि सूर्यास्त तीन-चार तास लवकर होतो. थोडक्यात इथला दिवस अवघ्या सहा-आठ तासांचा असतो. अकोले तालुक्यातून कोतुळ, पळसुंदे (भरोबा)माग्रे अबीतिखडीतून एकूण २५ किलोमीटर प्रवासानंतर फोकसंडी गावात पोहोचता येते.

वर्ग:अहिल्यानगर जिल्हा
वर्ग:अकोले तालुक्यातील गावे
जगदंबामाता मंदिर (टाहाकरी)

350px|right|thumb|जगदंबामाता मंदिर, टाहाकरीचे १८८० मधील चित्र
250px|right|thumb|जगदंबामाता मंदिर, टाहाकरीचे सध्याचे छायाचित्र

टाहाकरी हे अहिल्यानगर जिल्ह्याच्या अकोले तालुक्यातील एक गाव आहे. येथे पुरातन हेमाडपंती स्थापत्यशैलीतील एक जगदंबा मंदिर आहे. या मंदिराच्या दगडींवर कलात्मक शैलीत स्त्रियांच्या कोरीव मू्र्ती आहेत.

## मंदिराची रचना
हे मंदिर भूमिज प्रकारचे असून त्याचा तलविन्यास सप्तरथ प्रकारचा आहे.

हे मंदिर उत्तराभिमुख आहे.  मुखमंडप, त्यामागे दोन बाजूस एक एक अंतराळयुक्त उपगर्भगृह असलेला मंडप, त्यामागे अंतराळ व मुख्य गर्भगृह अशी या मंदिराची रचना आहे. मुखमंडपाला वामनभिंत असून त्यावर प्रत्येक बाजूस पाच वामनस्तंभ आहेत. याबरोबरच पुढे दोन आणि मागे दोन असे एकूण चार मुख्य स्तंभ आहेत. एकूण बारा स्तंभांवर मंडपाचे घुमटाकार छत पेललेले आहे. या छताच्या उत्तरोत्तर लहान होत जाणाऱ्या वर्तुळाकार भागांमध्ये ठराविक अंतरावर नर्तकांच्या आणि वादकांच्या मूर्ती आहेत. मंडपाच्या मुख्य स्तंभांवर खांबाच्या चारी बाजूंवर ठराविक पातळीत असणाऱ्या पट्ट्यांवर आकृतीशिल्पे आहेत. स्तंभावर कीचकहस्त आहेत. अर्धस्तंभ आणि चतुर्थकस्तंभ तुलनेने साधे असून त्यावर नागशीर्षहस्त आहेत. अंतराळाला आयताकृती छत असून त्यात मधोमध छोटा घुमट आहे. अंतराळाच्या मागे चौरसाकृती गर्भगृह असून त्यात मागील बाजूस मूर्तीकरिता पीठ आहे.

मंदिराचे बाह्यांग साधे आहे. खाली पीठांचे तीन थर आहेत. सर्वात वरच्या थरावर चौकटची नक्षी आहे. त्यावर कलश आणि मंची आहे. गर्भगृहाच्या बाहेरील तीन भद्रांवर तीन देवकोष्ठे आहेत.

## राष्ट्रीय संरक्षित स्मारक 
या मंदिराला ४ मार्च, इ.स. १९०९ रोजी राष्ट्रीय संरक्षित स्मारक म्हणून घोषित करण्यात आले.

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
*महाराष्ट्राच्या गॅझेटमधील मजकूर

वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील मंदिरे
वर्ग:हिंदू मंदिरे
वर्ग:महाराष्ट्रातील तीर्थक्षेत्रे
वर्ग:महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारके
फुकुशिमा १ अणुऊर्जा प्रकल्प

**फुकुशिमा १ अणुऊर्जा प्रकल्प** (अन्य लेखनभेद: **फुकुशिमा दायची अणुऊर्जा प्रकल्प**, **फुकुशिमा दाय-इची अणुऊर्जा प्रकल्प** ; जपानी: 福島第一原子力発電所, *फुकुशिमा दाय-इची गेन्शिऱ्योकू हात्सुदेन्शो*; रोमन लिपी: *Fukushima I NPP* ;) हा जपानातल्या फुकुशिमा विभागात असलेला एक अणुऊर्जा प्रकल्प आहे. २६ मार्च, इ.स. १९७१ रोजी कार्यान्वित झालेल्या या प्रकल्पात सहा अणुभट्ट्या असून त्यांची एकत्रित ऊर्जार्निमिती क्षमता ४.७ गिगावॉट आहे. मार्च, इ.स. २०११मध्ये झालेल्या भूकंप व त्सुनामीमुळे येथील सुरक्षा व्यवस्थेला धोका निर्माण झाला. अणुभट्टीतील उष्णता वाढल्याने झालेल्या स्फोटानंतर मोठ्या प्रमाणात किरणोत्सर्गाला सुरुवात झाली. तिसऱ्या क्रमांक अणुभट्टीत हायड्रोजनचा स्फोट झाल्याने या अणुभट्टीतून मोठ्या प्रमाणावर धूर बाहेर येण्यास सुरुवात झाली. काही काळातच अणुऊर्जा प्रकल्पातील तिसऱ्या अणुभट्टीतून किरणोत्सर्ग सुरू झाला. त्याचप्रमाणे दुसरी अणुभट्टी स्फोटात वितळल्यामुले तिथूनही किरणोत्सर्ग झाला. फुकुशिम्यामध्ये निर्माण झालेले संकट हे चौथ्या दर्जाचं गंभीर संकट असल्याचे आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा शास्त्रज्ञांनी घोषित केले.  
thumb|left|250px|फुकुशिमा १ अणुऊर्जा प्रकल्पाचे विहंगम दृश्य (इ.स. १९७५)

## परिणाम 
या प्रकल्पाच्या परिसरातल्या सुमारे ४५,०० नागरिकांना सुरक्षित ठिकाणी हलवण्यात आले. जपानमध्ये एकूण ५४ व्यावसायिक अणुऊर्जा प्रकल्प आहेत. त्यापैकी १० प्रकल्प भूकंपानंतर बंद करण्यात आले.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:अणुविद्युत केंद्रे
वर्ग:जपान
दयामरण

**दयामरण** (इंग्लिश: *Euthanasia*, *युथेनेशिया* ;) ही संज्ञा एखाद्या रुग्णाला असाध्य आजारातून उद्भवणाऱ्या शारीरिक वेदना टाळण्याच्या दयाळू हेतूने दिलेल्या मृत्यूसाठी वापरली जाते. कायद्याच्या दृष्टीने जर अशा आजारी व्यक्तीची देखभाल होत नसेल तरच दयामरण दिले जाऊ शकते. जगात सर्वप्रथम नेदरलॅंड या देशाने हा कायदा पास केला.

## देशानुसार कायदेशीर तरतुदी 
thumb|right|350px|दयामरणासाठी कायदेशीर तरतुदी असलेले जगभरातील देश
### भारत 
* रुग्ण ठराविक काळापासून पासून डॉक्टरच्या सानिध्यात असायला हवा.
* रुग्णाला कमालीच्या वेदना किंवा त्याच्या बरे होण्याची पुसटशी देखील शक्यता नसावी.
* रुग्णाची कळकळीची विनंती आणि सहकारी वैद्य या मुद्द्यावर सहमत असायला हवेत.
* पंचाच्या समक्ष हे कार्य करता येऊ शकते.

## हे सुद्धा पहा 
* इच्छामरण
* समाधी
* आत्महत्या

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मृत्यू
वर्ग:वैद्यकशास्त्र
वर्ग:तत्त्वज्ञान
वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
पुणे वॉरियर्स इंडिया

thumb|right|150px|सहारा पुणे वॉरियर्स - रंग

## संघ
### पूर्वी खेळलेले खेळाडू
* गणेश गायकवाड

## खेळाडूंचे मानधन
## सामने आणि निकाल
**आयपीएल मधील सर्वसाधारण प्रदर्शन**

### २०११ हंगाम
प्रत्येक संघ एकूण १४ सामने खेळला, ज्यात पाच संघा सोबत होम आणि अवे सामने तर उरलेल्या ४ संघांपैकी २ संघा सोबत होम तर इतर २ संघा सोबत अवे सामने.

### २०१२ हंगाम
कोची संघ रद्द झाल्याने, प्रत्येक संघ इतर आठ संघासोबत होम आणि अवे, अश्या १६  सामने खेळेल.

## बाह्य दुवे
वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीगमधील भूतपूर्व संघ
वर्ग:पुणे वॉरियर्स इंडिया
इच्छामरण

स्वतःची जीवन संपवण्याची इच्छा असल्याने येणारे मरण याला **इच्छामरण** म्हणतात. इच्छामरण व दयामरण या मध्ये गल्लत होऊ शकते. दयामरण यामध्ये दया येऊन मृत्यू दिला जातो. तसेच पण इच्छामरण आणि आत्महत्या आणि समाधी यातही फरक आहे, 

## हे सुद्धा पहा 
* दयामरण
* समाधी

## बाह्य दुवे
* आजचा सुधारक नोव्हेंबर २००७ संबंधित चर्चा 
* इच्छामरण या विषयावरील मराठीत साकेत प्रकाशनाची कादंबरी 
* आरोग्य.कॉम येथील इच्छामरण हा लेख 

वर्ग:मृत्यू
वर्ग:वैद्यकशास्त्र
वर्ग:तत्त्वज्ञान
नेक्स्ट सॉफ्टवेअर

**नेक्स्ट सॉफ्टवेर इन्कॉ.** (इंग्लिश: *Next Software, Inc.* ;) ही अमेरिकेतील रेडवूड सिटी येथे मुख्यालय असलेली माहिती तंत्रज्ञान कंपनी होती. इ.स. १९९६ साली या कंपनीचे अ‍ॅपल कंपनीत विलीनीकरण झाले.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:अमेरिकेमधील कंपन्या
वर्ग:माहिती तंत्रज्ञान कंपन्या
जवाहरलाल नेहरू स्टेडियम (कोची)

वर्ग:भारतातील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:कोची
वर्ग:जवाहरलाल नेहरू
त्रिशूल क्षेपणास्त्र

**त्रिशूल क्षेपणास्त्र** हे जमिनीवरून हवेत हल्ला करणारे  क्षेपणास्त्र आहे. हे  भारतीय बनावटीचे असून याची मारक क्षमता ५०० मीटर ते ९ किलोमीटर आहे.
या शिवाय हे १५ किलो स्फोटके घेउन प्रवास करू शकते.
## इतिहास
भारताची संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था  (डीआरडीओ) यांच्या उपक्रमाने हे क्षेपणास्त्र तयार करण्यात आले आहे.

## बाह्य दुवे
वर्ग:भारताची क्षेपणास्त्रे
धनुष्य क्षेपणास्त्र

**धनुष्य क्षेपणास्त्र** हे पाणबुडी आणि जहाजातून मारा करणारे  क्षेपणास्त्र आहे. याची लांबी ९ मीटर आहे तर हे १ मीटर रुंद आहे. याची वजन ४००० किलो आहे. सुमारे ५०० किलो अण्वस्त्रे वाहून नेण्याची क्षमता या क्षेपणास्त्रात आहे. याचा पल्ला २५० किलोमीटर इतका आहे.
हे  भारतीय बनावटीचे आहे. 
## इतिहास
भारताची संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था  (डीआरडीओ) यांच्या उपक्रमाने हे क्षेपणास्त्र तयार करण्यात आले आहे.

## बाह्य दुवे
वर्ग:भारताची क्षेपणास्त्रे
नाग क्षेपणास्त्र

**नाग क्षेपणास्त्र** हे रणगाडा भेदी मारा करणारे  क्षेपणास्त्र आहे. हे  भारतीय बनावटीचे असून याची मारक क्षमता ७ किलोमीटर आहे.
350px|thumb|नाग क्षेपणास्त्र
## इतिहास
भारताची संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था  (डीआरडीओ) यांच्या उपक्रमाने हे क्षेपणास्त्र तयार करण्यात आले आहे. हे क्षेपणास्त्र fire अँड forget ह्या वर्गातले आहे.
once he fix the target then he can't miss the tragate

## बाह्य दुवे
वर्ग:भारताची क्षेपणास्त्रे
आकाश क्षेपणास्त्र

thumb|250px|right|आकाश क्षेपणास्त्र

## आकाश नावाचे क्षेपणास्त्र
भारताच्या संरक्षण सामग्रीत असलेले हे **आकाश क्षेपणास्त्र** जमिनीवरून हवेत मारा करणारे क्षेपणास्त्र आहे. हे  भारतीय बनावटीचे असून याचा पल्ला 25 किलोमीटरपर्यंत आहे. हे ५५ किलो स्फोटके घेऊन प्रवास करू शकते.

‘आकाश’चे वजन ७२० किलो असून त्याची लांबी ५.२ मीटर आहे. या क्षेपणास्त्रात अण्वस्त्रे वाहून नेण्याची क्षमता आहे. ध्वनीच्या साडेतीनपट वेगाने हे क्षेपणास्त्र प्रवास करते. त्याला वेळ पडल्यास जागा बदलणाऱ्या मोबाईल लॉंचरवरून डागण्याची क्षमता भारताने विकसित केली आहे.

## इतिहास
भारताची संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था- (डीआरडीओने)  हे क्षेपणास्त्र तयार केले आहे. त्यासाठी 
इ.स. १९९० पासून संशोधन कार्य सुरू होते आणि सरतेशेवटी इ.स. १९९७मध्ये याची चाचणी यशस्वी झाली.

## संदर्भ
वर्ग:भारताची क्षेपणास्त्रे
हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम

**हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन मैदान**, संक्षिप्त रूप **एचपीसीए मैदान**, हे हिमाचल प्रदेश, भारत येथील धरमशाला शहरात वसलेले एक क्रिकेटचे मैदान आहे. धरमशाला शहर हे तिबेटच्या दलाई लामा यांचे घर म्हणून जगात सुप्रसिद्ध आहे.

## स्थान आणि इतिहास 
सदर मैदान हे हिमाचल प्रदेश क्रिकेट संघाचे रणजी करंडक आणि इतर मर्यादित षटकांच्या सामन्यांसाठीचे होम ग्राऊंड आहे. किंग्स XI पंजाबचे होम ग्राऊंड म्हणून ह्या मैदानावर आयपीएलचे अनेक सामने झाले आहेत.

हे मैदान समुद्रसपाटीपासून  इतक्या उंचीवर वसलेले असून त्याची पार्श्वभूमी बर्फाच्छादित हिमालयाने व्यापलेली आहे. धरमशालाला पोहोचण्यासाठी जवळचे विमानतळ ८ किलोमीटर वर गग्गल हे आहे. असह्य हिवाळा, ज्यामध्ये पडणारा पाऊस आणि हिमवर्षाव ह्या मुळे येथे नियमित सामने होऊ शकत नाहीत.

भारतीय राष्ट्रीय क्रिकेट अकादमीचे माजी संचालक डेव्ह व्हॉटमोर यांनी त्यांच्या कार्यकालात सदर मैदान आंतरराष्ट्रीय सामने खेळवण्यासाठी योग्य असल्याची शिफारस केली. मैदानावर खेळणारा पहिला आंतरराष्ट्रीय संघ पाकिस्तानचा होता. ते २००५ मध्ये भारत अ संघाविरुद्ध एक सामना खेळले.

### एसीसी सेंटर ऑफ एक्सलन्स
डिसेंबर २०१५ मध्ये, आशियाई क्रिकेट परिषदेने धरमशाला येथे पहिले एक्सलन्स सेंटर उभारण्याचे ठरवले. ह्या एक्सलन्स सेंटरमार्फत उपखंडातील आणि काही असोसिएट देशांच्या खेळाडू आणि प्रशिक्षकांच्या विकासासाठी मदत करण्याचा परिषदेचा हेतू आहे.

### २०१६ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०
२१ जुलै २०१५ रोजी, भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळाने २०१६ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० साठी मैदानांची घोषणा केली. स्पर्धेसाठीच्या निवडक आठ मैदानांपैकी एक नाव होते, धरमशाला. ११ डिसेंबर २०१५, रोजी वेळापत्रकाची घोषणा करण्यात आली, त्यानुसार एचपीसीए मैदानाकडे अ गटाचे सर्व सामने आणि सुपर १० गटाच्या एका सामन्याचे यजमानपद देण्यात आले.

भारत वि पाकिस्तानचा सामना सुरुवातीला ह्या मैदानावर होणार होता. परंतु पाकिस्तानी संघाला गरजेची सुरक्षा पुरवण्याबाबत एचपीसीएने असमर्थता दर्शविली, आणि सदर सामना इडन गार्डन्स, कोलकाता येथे हलविण्यात आला.

## आंतरराष्ट्रीय सामन्यांची यादी
### एकदिवसीय
आजवर मैदानावर झालेल्या एकदिवसीय सामन्यांची यादी खालीलप्रमाणे:

### टी २०
आजवर मैदानावर झालेल्या एकदिवसीय सामन्यांची यादी खालीलप्रमाणे:

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:भारतातील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:धर्मशाळा
वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग मैदाने‎
उकळणे

**उकळणे**(Boiling) ही द्रव पदार्थाची वाफ होत असताना घडणारी क्रिया आहे, ती तेंव्हा होते जेंव्हा द्रवाला त्याच्या उत्‍कलन बिंदु पर्यंत तापविले जाते.
पाणी निर्जंतूक करण्यासाठी, अन्न शिजवण्यासाठी ही क्रिया वापरली जाते.उकळत्या द्रवाचे वेगवान वाष्पीकरण होते, जे द्रव त्याच्या उकळत्या बिंदूवर गरम केले जाते तेव्हा उद्भवते, ज्या तापमानात द्रवाचा वाष्प दबाव आसपासच्या वातावरणाद्वारे द्रव वर दबाव ठेवण्याइतका असतो.

**उकळण्याचे दोन मुख्य प्रकार आहेत:**

# न्यूक्लीएट उकळत्या जेथे वेगळ्या बिंदूंवर बाष्पाचे लहान फुगे तयार होतात.

२.उकळत्या पृष्ठभागावर विशिष्ट उष्णतेच्या पृष्ठभागावर गरम पाण्याची सोय होते तेव्हा तीव्र उष्मा वाहते आणि पृष्ठभागावर बाष्प बनतात                                                                                    

**उकळण्याचे विविध प्रकार आहेत :** 

**१. प्रकार** 

१. १ न्यूक्लीएट

१. २ गंभीर उष्णता प्रवाह

१. ३ संक्रमण

१. ४ चित्रपट 

**२.  भौतिकशास्त्र**

२. १ ऊर्धपातन

**३.  उपयोग**

३. १  रेफ्रिजरेशन आणि वातानुकूलन

३. २  पाणी पिण्यायोग्य बनवण्यासाठी

३. ३  स्वयंपाकात

३. ४  बॅग-मध्ये-उकळणे

३. ५  बाष्पीभवन सह तीव्रता
वर्ग:पाकप्रक्रिया
डॉज

वर्ग:वाहन उत्पादक कंपन्या
वर्ग:रिकामी पाने
विल्यम डॅलरिंपल

**विल्यम डॅलरिंपल**(इंग्लिश:William Dalrymple;) (मार्च २०, इ.स. १९६५ - हयात) हा प्रख्यात इतिहासकार आणि प्रवासवर्णनकार आहे. तसेच तो उत्तम निवेदक, समीक्षक, कलाइतिहासकार आणि आशियातील सगळ्यांत मोठ्या साहित्यसंमेलनाचा संस्थापक व सहसंचालक आहे. 

विल्यम डॅलरिंपल हा हॅमिल्टन-डॅलरिंपल घराण्यातील दहावे बॅरोनेट सर ह्यू हॅमिल्टन-डॅलरिंपल यांचा मुलगा होय व ते प्रख्यात ब्रिटिश लेखिका व्हर्जिनिया वूल्फ हिचे नातलग होत. त्याचे शिक्षण केंब्रिजातील अँपलफोर्थ कॉलेज व ट्रिनिटी कॉलेज येथे झाले. तेथे त्याने इतिहास विषयात शिष्यवृत्ती व विशेष नैपुण्य प्राप्त केले. 

इ.स. १९८९ सालापासून विल्यम डॅलरिंपलाने लेखनविषयक संशोधनकार्यासाठी वेळोवेळी नवी दिल्ली येथे वास्तव्य केले आहे. त्याची पत्नी ऑलिव्हिया फ्रेझर ही कलाकार आहे. या दांपत्याला इब्बी, सॅम आणि अ‍ॅडम अशी तीन मुले असून अल्बिनिया नावाचा एक कॉकटू या परिवारातील एक सदस्य आहे. डॅलरिंपल न्यू स्टेट्समन या ब्रिटिश साप्ताहिकाचा दक्षिण आशियातील वार्ताहर म्हणून इ.स. २००४पासून कारभार सांभाळतो. तो रॉयल एशियाटिक सोसायटी व रॉयल सोसायटी ऑफ लिटरेचर या संस्थांचा फेलो आहे.  

## प्रकाशित साहित्य 
# इन शानातू (इ.स. १९८९)
# सिटी ऑफ जिन्स (इ.स. १९९४)
# फ्रॉम द होली माउंटनः अ जर्नी इन द शॅडो ऑफ बायझंटिअम (इ.स. ११९७)
# द एज ऑफ काली (इ.स. १९९८)
# व्हाइट मुघल्स (इ.स. २००२)
# बेगम्स्, ठग्स् अँड व्हाइट मुघल्स - द जर्नल्स ऑफ फॅनी पार्क्स (इ.स. २००२)
# द लास्ट मुघल, द फॉल ऑफ डायनॅस्टी, डेल्ही १८५७ (इ.स. २००६)
# नाइन लाइव्ह्ज्: इन सर्च ऑफ द सेक्रेड इन मॉडर्न इंडिया. ब्लूम्सबरी, लंडन. (इ.स. २००९) आयएसबीएन क्रमांक: ९७८-१-४०८८-००६१-४

वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:स्कॉटिश व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९६५ मधील जन्म
धर्मशाळा

**धर्मशाळा** हे प्रवाशांना मुक्काम करण्यासाठीची विरामस्थान असते. सहसा ही विरामस्थाने धर्मादाय संस्थांकडून फुकट किंवा ऐच्छिक देणगी तत्त्वावर चालवण्यात येतात.
शौर्य क्षेपणास्त्र

**शौर्य** हे क्षेपणास्त्र बंदिस्त आवरणातून सोडण्यात येणारे भारतीय  क्षेपणास्त्र आहे. या क्षेपणास्त्राचा पल्ला ७५० ते १९०० किलोमीटरपर्यंतचा आहे. अण्वस्त्रे वाहून नेण्यासाठी प्रामुख्याने हे क्षेपणास्त्र तयार करण्यात आले आहे. 

## स्वरूप
बंदिस्त आवरणातून सोडण्यात येणाऱ्या क्षेपणास्त्रात हे आवरण भेदून लक्ष्यावर जाण्याची क्षमता असावी लागते. पाणबुडीच्या आवरणातूनही हे क्षेपणास्त्र सोडता आले की अशा क्षेपणास्त्राची जागा हेरणे शत्रूला अवघड जाते. हे क्षेपणास्त्र आवरणात असल्यामुळे ते शत्रूच्या  उपग्रहांच्या नजरेस न पडता कोठेही वाहून नेता येते व हव्या त्या ठिकाणाहून डागता येते.

## प्रगती
यापुढच्या टप्प्यात ते पाणबुडीतून सोडण्याचा प्रयत्न करण्यात येईल. 

## अधिक माहिती
प्राथमिक अवस्थेत असून अजून चाचण्या बाकी आहेत.

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्यदुवे
वर्ग:क्षेपणास्त्रे
वर्ग:भारताची क्षेपणास्त्रे
अस्त्र क्षेपणास्त्र

भारताच्या संरक्षणसामग्रीत असलेले **अस्त्र** नावाचे हे क्षेपणास्त्र हवेतून हवेत मारा करणारे विमानभेदी क्षेपणास्त्र आहे. हे भारतीय बनावटीचे असून याचा पल्ला ११० किलोमीटर आहे. हे क्षेपणास्त्र १५ किलो स्फोटके घेऊन प्रवास करू शकते. स्वनातीत (सुपरसॉनिक) गतीने हे क्षेपणास्त्र प्रवास करते.

## इतिहास 
भारताची संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था-डीआरडीओने हे क्षेपणास्त्र तयार केले आहे.

## बाह्य दुवे 
वर्ग:भारताची क्षेपणास्त्रे
प्रतिभेदक क्षेपणास्त्र

उजवे|इवलेसे|250px|अत्याधुनिक हवाई संरक्षण प्रणालीचा (एएडी) असलेले प्रतिभेदक क्षेपणास्त्र चाचणी दरम्यान
शत्रूच्या क्षेपणास्त्राचा पाडाव करू शकणारे किंवा हल्लेखोर क्षेपणास्त्राचा वेध घेऊन ते नष्ट करण्याची क्षमता असलेले हे एक भारतीय क्षेपणास्त्र आहे.
क्षेपणास्त्र प्रतिबंधक यंत्रणा भक्कम होते. भारताची संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था (डीआरडीओ) यांच्या उपक्रमाने हे क्षेपणास्त्र तयार करण्यात आले आहे.
## क्षमता 
जमिनीपासून ३० किमी उंचीपर्यंत व त्यापुढे अशा दोन प्रकारांत प्रतिभेदक क्षेपणास्त्र विकसित करण्यात आले.
## उपकरणे 
प्रतिभेदक क्षेपणास्त्र सात मीटर लांबीचे आहे.

## भाग 
* नेव्हिगेशन यंत्रणा
* अद्ययावत संगणक
* जमिनीवरील रडारकडून येणाऱ्या माहितीवर आधारीत इलेक्ट्रो-मेकॅनिकल अ‍ॅक्टिवेटर
आदी अत्याधुनिक हवाई संरक्षण प्रणालीचा (एएडी) असलेल्या यंत्रणा यात आहेत.

## बाह्यदुवे 
वर्ग:क्षेपणास्त्रे
वर्ग:भारताची क्षेपणास्त्रे
स्निकोमीटर

स्निकोमीटर हे ध्वनी व चलचित्र यांचा तुलनात्मक अभ्यास करून क्रिकेटमध्ये फलंदाज बाद आहे किंवा नाही हे ठरविण्यासाठी केला जातो. 
* याचा शोध ब्रिटिश संगणक तज्ज्ञ अ‍ॅलन पास्केट यांनी नव्वदच्या दशकात लावला.
* हे एक छोट्या डबीच्या आकाराचा मायक्रोफोन खेळपट्टी मध्ये बसवलेला असतो, जो लहान आवाज ही टिपू शकतो. फलंदाजी करणाऱ्या फलंदाजच्या बॅटला चेंडू लागून जाताना बॉलचे चामडे घासल्यावर विशिष्ट आवाज होतो. तो अगर यष्टीरक्षकाने झेलला असेल तर तो फलंदाज बाद आहे किंवा नाही हे ठरवले जाते.
* नव्वदच्या दशकात याच्या वापरावर खूप चर्चा झाली परंतु याच्या वापराला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटनेची परवानगी मिळू शकली नाही. मग याचा वापर समालोचनासाठी मर्यादित राहिला.
वर्ग:क्रिकेट
क्षेपणास्त्र

**क्षेपणास्त्र** म्हणजे स्वतःच चालू शकेल असे अस्त्र. परंतु हे अस्त्र क्षेपण करून म्हणजे फेकून अथवा अग्निबाणासारखे उडविलेही जाते. आपले इंधन घेऊन हवेतून उडत जाउन शत्रूवर हल्ला करू शकणाऱ्या अस्त्राला क्षेपणास्त्र म्हणता येते. एक सुधारीत तंत्र अशी याची  ओळख आहे. 

## इतिहास
अग्निबाण मानवाला ज्ञात असला तरी क्षेपणास्त्र हे प्रामुख्याने दुसऱ्या महायुद्धात जर्मनी ने बनवले असे दिसून येते. यातले व्ही१ व व्ही २ हे दोन उडते बॉंब म्हणून कुप्रसिद्ध होते.

## तंत्रज्ञान
लक्ष्यदर्शी किंवा गाईडेड क्षेपणास्त्रात अनेक भाग असतात.
* लक्ष्यदर्शी व्यवस्था - अशी क्षेपणास्त्रे उष्णतेचा माग काढत लक्ष्यावर जाऊन आदळतात. तसेच यासाठी इन्फारेड किरणांचा, लेसर किरण तसेच रेडियो लहरींचा उपयोग होतो.
* लक्ष्य बंधित - माहिती असलेल्या स्थानावर जाऊन धडकणारे. जसे की माहिती असलेले शत्रूचे शहर. यासाठी जी. पी. एस.चाही वापर केला जातो.
* उड्डाण व्यवस्था - ही व्यवस्था क्षेपणास्त्र नेमक्या ठिकाणावर नेण्यासाठी उपयोगी असते. काही वेळा प्रगत व्यवस्थेद्वारे क्षेपणास्त्र मार्ग बदलूनही हव्या त्या ठिकाणी डागले जाते.
* इंजिन - हे बहुदा अग्निबाणाच्या स्वरूपात असते. काही वेळा यासाठी जेट इंजिन वापरले जाते. जसे की क्रुझ क्षेपणास्त्र. अनेकदा क्षेपणास्त्रांना टप्पेदार इंजिने लावलेली असतात. जी निरनिराळ्या टप्प्यांवर काम झाले की गळून पडतात. ही वेग मिळवण्यासाठी उपयोगी पडतात.
* स्फोटके अथवा स्फोटकाग्र - आदळल्यावर विध्वंस घडवण्यासाठी याचा उपयोग असतो.

## कार्यानुसार प्रकार व वर्गीकरण
क्षेपणास्त्राचे प्रकार व  वर्गीकरण हे बहुदा त्यांच्या डागण्याच्या प्रकारावरून किंवा ते कोणते लक्ष्य भेदणार यावरून केले जाते.
### भूपृष्ठ ते भूपृष्ठ
एखाद्या भूपृष्ठावरून भूपृष्ठावरच मारा करणारे क्षेपणास्त्र.
### आकाश ते भूपृष्ठ
आकाशातून भूपृष्ठावरील एखाद्या ठिकाणीमारा करणारे क्षेपणास्त्र.
### आकाश ते आकाश
आकाशातून आकाशातच असणाऱ्या एखाद्या लक्ष्यावर मारा करणारे क्षेपणास्त्र.

### प्रक्षिप्तक क्षेपणास्त्र
प्रक्षिप्तक क्षेपणास्त्र म्हणजे ते क्षेपणास्त्र जे डागल्यावर प्रक्षिप्तक गती प्रकारच्या उड्डाणमार्गाचा वापर करते व आपले लक्ष्य भेदते..
[आर३६ जातीचे बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र [रशिया| thumb]]
### क्रुझ
[टॉम हॉक जातीचे क्षेपणास्त्र [अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने| thumb]]
### जहाज भेदी
[एक्झोसेट जहाजभेदी क्षेपणास्त्र  [फ्रान्स|फ्रांस| thumb]]
हार्पून (क्षेपणास्त्र) हे एक जहाजविरोधी क्षेपणास्त्र आहे.

### रणगाडा भेदी
### विमान भेदी
### लहान पल्ल्याचे क्षेपणास्त्र
भूपृष्ठावरून आकाशातील कमी उंचीच्या लक्ष्यावर मारा करण्यास उपयुक्त असणारे क्षेपणास्त्र.
### मध्यम पल्ल्याचे क्षेपणास्त्र
भूपृष्ठावरून आकाशातील मध्यम उंचीच्या लक्ष्यावर मारा करण्यास उपयुक्त असणारे क्षेपणास्त्र.
===क्षेपणास्त्र भेदी==

### उपग्रह भेदी
### आंतरखंडीय क्षेपणास्त्रे
एका खंडातून दुसऱ्या खंडात मारा करू शकणाऱ्या आणि मोठा पल्ला असणाऱ्या क्षेपणास्त्रांना आंतरखंडीय क्षेपणास्त्रे असे म्हणतात.हे क्षेपणास्त्र अवकाशात मारा करणारे यंत्र आहे.या यंत्रात अग्नी वायव्येचा समावेश असतो.हे यंत्र अवकाशीय यंत्र असुन ते अग्नी वायव्या वर चालते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:शस्त्रे
वर्ग:क्षेपणास्त्रे
वर्ग:तंत्रज्ञान
रिव्हर्स रेपो दर

**रिव्हर्स रेपो दर** म्हणजे ज्या व्याज दराने, त्याचे अखत्यारीतील बँका, रिझर्व्ह बँकेकडे पैसे ठेवतात  तो दर असतो.यामध्ये  रेपो दराचे वाढण्यावर अथवा कमी होण्यावर फरक पडतो व तो सहसा, रेपो दरावर अवलंबून असतो.

**रिव्हर्स रेपोदराचे प्रकार** -: रिव्हर्स रेपोदराचे दोन प्रकार पडतात 

**१) स्थिर रिव्हर्स रेपोदर** - हा दर स्थिर असून यापेक्षा जास्त दराने लिलाव होत नाहीत. रिव्हर्स रेपो  व्यवहारही १ ते ५६ दिवस मुदतीचे असतात . २७ एप्रिल २००१ला स्थिर रिव्हर्स रेपोदर ६.७५% होता .३ मे २०११ पर्यंत स्थिर रेपोदर आणि स्थिर रिव्हर्स रेपो दर घोषित करत असताना त्यांच्यातील अंतराचे विशिष्ट सूत्र नव्हते , ३ मे २०११ पासून स्थिर रेपोदर जाहीर करत असत आणि त्यापेक्षा १०० बेसिस पॉईंट्स म्हणजे १% अंतर ठेवून स्थिर रिव्हर्स रेपोदर समजला जात असे , याआधी हे अंतर ३% पर्यंतही पोहचले आहे .२९ सप्टेंबर २०१५ च्या धोरणापर्यंत हे अंतर १% राहिले. म्हणजे स्थिर रेपोदर ६.७५% आणि स्थिर रिव्हर्स रेपोदर ५.७५% होता. २ एप्रिल २०१६ च्या धोरणाने हे अंतर ०.५%च ठेवले आहे . म्हणजे स्थिर रेपोदर ६.५% आणि स्थिर रिव्हर्स रेपोदर ६% केला आहे . हे अंतर जास्त कमी होत असले, तरी स्थिर रिव्हर्स रेपोदर हा स्थिर रेपोदराशी (प्रधान व्याजदराशी ) जोडण्यात आला आहे ,बँकाकडील अल्पकालीन अतिरिक्त तरलता वापरणे आणि ती उत्पादक बनविणे हा रिव्हर्स रेपो व्यवहारामागील उद्देश आहे. बँका कमावत असलेल्या या व्याजदराचे संकेत बाजारात पाठविणे रिव्हर्स रेपो व्यवहारांचा उद्देश आहे.   

**२) तरता रिव्हर्स रेपोदर** - हे व्यवहार वरील पद्धतीचे असतात .परंतु यातील रिव्हर्स रेपोदर अनित्य असतो. म्हणजे जसे २ एप्रिल २०१६ पासून स्थिर रिव्हर्स रेपोदर ६% आहे . तर १ जून २०१६ च्या लिलावात तरता रिव्हर्स रेपोदर ६.४९%  होता. २ जून २०१४ पासून तरता  रिव्हर्स रेपोदरावर आधारित लिलाव केले जातात .     

## हे सुद्धा पहा
*रेपो दर

वर्ग :अर्थशास्त्र
ब्राह्मोस क्षेपणास्त्र

thumb|250px|right|ब्राह्मोस क्षेपणास्त्र
**ब्राह्मोस** (रोमन लिपी: *BrahMos* ;) हे भारताचे स्वनातीत क्षेपणास्त्र आहे. स्वनातीत, म्हणजे ध्वनीच्या वेगाहून अधिक वेग असलेले, हे क्षेपणास्त्र पाणबुडी, जहाज, विमान, अथवा जमिनीवरून डागण्यात येऊ शकते. भारताची संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था  (डीआरडीओ) व रशियाची 'एनपीओ माशिनोस्त्रोयेनिया' संस्था, या दोघांच्या संयुक्त उपक्रमाने तयार करण्यात आलेल्या ब्राह्मोस एरोस्पेस प्रायव्हेट लिमिटेड कंपनीद्वारे ब्राह्मोस क्षेपणास्त्राची निर्मिती करण्यात येते. याचा पल्ला ३०० किलोमीटर अंतरापर्यंत आहे.

## स्वरूप
ब्राह्मोस हे नाव भारतातील ब्रह्मपुत्रा, आणि रशियातील मोस्कवा या नद्यांच्या आद्याक्षराने बनले आहे. ब्राह्मोस हे क्षेपणास्त्र मॅक २.५ ते २.८चा वेग गाठते. अमेरिकेच्या हार्पून (क्षेपणास्त्र) या सबसॉनिक क्षेपणास्त्रापेक्षा हे क्षेपणास्त्र सुमारे साडेतीन पट वेगवान आहे. या क्षेपणास्त्राची हापरसॉनिक आवृत्ती विकसित होण्याच्या मार्गावर आहे. प्रयोगशाळेत याचा वेग मॅक ५.२६ असा नोंदला गेला आहे.

हे क्षेपणास्त्र बहुपयोगी असून जहाज, पाणबुडी, विमान आणि जमिनीवरूनही डागता येण्याची क्षमता यात असल्यामुळे भूदल, नौदल आणि वायुदल या तिन्ही दलांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे. याच्या सर्व चाचण्या यशस्वी झाल्या असून, यात अण्वस्त्रे वाहून नेण्याची क्षमताही आहे.

## इतिहास
thumb|ब्राह्मोस क्षेपणास्त्र
thumb| पाणबुडीवर ब्राह्मोस क्षेपणास्त्र
thumb|सुखोई विमानावर ब्राह्मोस क्षेपणास्त्र
भारताला ब्राह्मोस हे क्षेपणास्त्र रशियाच्या 'पी-७०० ग्रानित' या क्षेपणास्त्रावर आधारलेले मध्यम पल्ल्याचे क्षेपणास्त्र म्हणून विकसवायचे होते. मात्र रशियाने "क्षेपणास्त्र तंत्रज्ञान प्रतिबंध करारास" बांधील असल्याने हे क्षेपणास्त्र पी-८०० ओनिक्स या निम्न पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्रावर आधारून विकसवले. या क्षेपणास्त्राचे प्रणोदन रशियन क्षेपणास्त्रावर आधारित असून मार्गदर्शन ब्राह्मोस कॉर्पोरेशनेने विकसित केले आहे.

## हे सुद्धा पहा
* एचजीव्ही-202एफ

## बाह्य दुवे 
* 

* 

वर्ग:भारताची क्षेपणास्त्रे
घौरी क्षेपणास्त्र

**घौरी** हे पाकिस्तानचे अण्वस्त्रवाहू क्षेपणास्त्र आहे. याचा पल्ला तेराशे किलोमीटर इतका आहे. भारतातील अनेक ठिकाणे या क्षेपणास्त्राच्या टप्प्यात येतात. या क्षेपणास्त्राचा विकास करण्याचा निर्णय १९९३-९४ मध्ये बेनजिर भुट्टो यांचे सरकार निवडून आल्यावर घेण्यात आला असे माणले जाते. क्षेपणास्त्राचे नाव अफगान शासक शाहबुद्दीन मोहम्मद घौरीच्या नावावरून देण्यात आले.

अमेरिकेनुसार या क्षेपणास्त्राचे रेखांकन उत्तर कोरियाच्या नोडॉंग क्षेपणास्त्रासारखे आहे.
thumb|right|75px|पाकिस्तान
thumb|right|300px|घौरी मिसाईलचे लोकप्रदर्शन

## स्वरूप
## आवर्तन 
घौरी-1
*मध्यम पल्ल्याचे क्षेपणास्त्र
*युद्धभार क्षमता 500 ते 750 किलो
*मारक क्षमता 1300 ते 1500 किलोमीटर

घौरी-2
*लांब पल्ल्याचे क्षेपणास्त्र
*युद्धभार क्षमता 750 ते 1000 किलो
*मारक क्षमता 2000 ते 2300 किलोमीटर

घौरी -3
*लांब पल्ल्याचे क्षेपणास्त्र
*युद्धभार क्षमता 1000 किलो पेक्षा अधिक
*मारक क्षमता 3000 किमी

## बाह्यदुवे
वर्ग:क्षेपणास्त्रे
वर्ग:पाकिस्तानची क्षेपणास्त्रे
कोसो अबे

**कोसो अबे** (२४ मार्च, इ.स. १८९२:मिकावा, यामागाता, जपान - १९ जून, इ.स. १९४७:गुआम) हा दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान जपानच्या शाही आरमाराच्या चौथ्या तांड्यातील एक सेनापती होता.

वर्ग:जपानचे दर्यासारंग
वर्ग:इ.स. १८९२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अभिव्यक्ती (निःसंदिग्धीकरण)

* अभिव्यक्ती हा लेख अभिव्यक्ती प्रकटहोण्याची प्रक्रिया (Process of expression,or expressing oneself, in living organisms and specially human beings and how various sciences and philosophies explain,describe,perceive or relate to this process)
* अभिव्यक्तिस्वातंत्र्य

## इतर
*
*
फ्रेडेरिक जोलियो-क्युरी

''''''(मार्च १९, इ.स. १९०० - ऑगस्ट १४, इ.स. १९५८) हा नोबेल पारितोषिक विजेता फ्रेंच भौतिकशास्त्रज्ञ होता.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
जोलियो, फ्रेडरिक
जोलियो, फ्रेडरिक
जोलियो, फ्रेडरिक
जोलियो, फ्रेडरिक
मित्र क्षेपणास्त्र

**मित्र** हे भारत व फ्रान्स संयुक्तपणे विकसित करत असलेले क्षेपणास्त्र आहे.

## स्वरूप
हे जमिनीवरून जमिनीवर मारा करू शकणारे क्षेपणास्त्र आहे.
## प्रगती
## अधिक माहिती
## बाह्यदुवे
वर्ग:क्षेपणास्त्रे
वर्ग:भारताची क्षेपणास्त्रे
हार्पून (क्षेपणास्त्र)

thumb|250px|right|हार्पून क्षेपणास्त्र
**हार्पून क्षेपणास्त्र** (इंग्लिश: *Harpoon* ;) हे इ.स. १९७७ साली विकसित करण्यात आलेले अमेरिकेचे क्षेपणास्त्र आहे. याचे विकसन व उत्पादन बोइंग कंपनीद्वारे केले जाते. हे एक क्षितिज-समांतर, जहाजविरोधी क्षेपणास्त्र आहे. विविध आवृत्त्यांगणिक याचा पल्ला ९३ कि.मी. ते २८० कि.मी. असून यातून २२१ किलोग्रॅम वजनाची उच्चक्षम स्फोटके वाहून नेली जाऊ शकतात. सर्वसाधारण हार्पून क्षेपणास्त्रांत 'अ‍ॅक्टिव्ह रडार होमिंग' ही रडार-मार्गदर्शन क्रूझ यंत्रणा वापरली जाते. तसेच शत्रूच्या रडारसंवेदकांना व अवरक्त तपासनीस यंत्रणांना गुंगारा देण्यासाठी 'सी स्कीमिंग' तंत्राने जवळजवळ समुद्रापृष्ठास लागून हे क्षेपणास्त्र डागता येते.

## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:अमेरिकेची क्षेपणास्त्रे
जॉन अपडाइक

thumb|right|250px|
**जॉन अपडाइक** (इंग्लिश: *John Updike* ;) (मार्च १८, इ.स. १९३२ - जानेवारी २७, इ.स. २००९) हा इंग्लिश भाषेतील अमेरिकन कादंबरीकार, लघुकथाकार, कवी, साहित्यसमीक्षक व कलासमीक्षक होता. 'हॅरी "रॅबिट" ॲंगस्ट्रॉम' या काल्पनिक व्यक्तिरेखेस घेऊन याने लिहिलेल्या 'रॅबिट, रन', 'रॅबिट रिडक्स', 'रॅबिट इज रिच', 'रॅबिट अ‍ॅट रेस्ट' आणि 'रॅबिट रिमेंबर्ड' या पाच कादंबऱ्यांची 'रॅबिट' कादंबरी मालिका विशेष ख्यात आहे. इ.स. १९८१ साली *रॅबिट इज रिच* या कादंबरीबद्दल, तर इ.स. १९९० साली *रॅबिट अ‍ॅट रेस्ट* या कादंबरीबद्दल त्याला पुलित्झर पुरस्कार मिळाला.

## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:अमेरिकन व्यक्ती
वर्ग:इंग्लिश साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००९ मधील मृत्यू
रेपो दर

**रेपो दर** अथवा 'अधिकृत बँक दर' म्हणजे, ज्या व्याज दराने रिझर्व्ह बँक त्याचे अखत्यारीतील बँकांना भाग भांडवल देते तो दर असतो.याचा प्रभाव,बँकेद्वारे त्याचे ग्राहकांना देण्यात येणाऱ्या कर्जाच्या दरावरही पडतो. रेपो दर वाढल्यास वा कमी झाल्यास, नाईलाजाने संबंधीत बँकाना आपले ग्राहकांना द्यावयाच्या कर्जाचे दर,बँक लाभात राहण्यासाठी, अनुक्रमे वाढवावे अथवा कमी करावे लागतात.रिव्हर्स रेपो दर हा सहसा याचेवर अवलंबून असतो.

बँका रिझर्व्ह बँकेला पुनर्खरेदीचे आश्वासन देऊन शासकीय प्रतिभूती विकून अल्पमुदतीचे  कर्ज  घेतात या व्यवहाराला  रेपो व्यवहार म्हणतात रिझर्व्ह बँक या व्यवहारावर ज्या दराने व्याज आकारते त्या दराला रेपो  दर असे म्हणतात . रेपोदर  वाढवला की तरलता कमी होऊन पतनिर्मिती कमी होते .

**रेपोदराचे खालील दोन प्रकार पडतात**

१) **स्थिर रेपोदर -**

             पूर्वनियोजित पद्धतीने रिझर्व्ह बँक आणि बँकांमध्ये जे रेपो व्यवहार होतात त्यांच्यावर स्थिर रेपोदराने व्याज आकारले जाते . रेपोव्यवहारांची कमाल मुदत पूर्वी १ दिवस समजली जायची , कालांतराने ही मुदत १४ दिवस करण्यात आली ,अलीकडे ही मुदत ५६ दिवस करण्यात आली आहे . म्हणजे स्थिर रेपोदराने किमान १ दिवस ते कमाल ५६ दिवस कर्ज घेता येते , कर्ज घेण्यासाठीचे अर्ज बँका सादर करतात व लिलाव पद्धतीने ही कर्ज वाटप होतात .एल ए एफ अंतर्गत २७ एप्रिल २००१ला पहिला स्थिर रेपोदर जाहीर करण्यात आला , तो ९% होता ,१३ फेब्रुवारी २०१२ मध्ये तो ९.५% होता , २ एप्रिल २०१६ला स्थिर रेपोदर ६.७५% वरून ६.५% करण्यात आला .रेपोदर सर्वात कमी २१ एप्रिल २००९ ते १८ फेब्रुवारी २०१० या काळात ४.७५% होता . २० फेब्रुवारी २०१५ला रिझर्व्ह बँक आणि भारत सरकार दरम्यान चलनविषयक धोरण आराखडा तयार करण्यात आला , या आराखड्यानुसार या स्थिर रेपोदराला आता प्रधान दर समजण्यात येते .त्याला स्थिर रेपोदरापेक्षा धोरण (रेपो) दर म्हणण्याचा प्रघात पडलाय . इतर सर्व दर हे आता रेपोदराशी जोडले गेले आहेत , नाणे बाजारातील सर्व व्याजदर (ठेवीवरील व कर्जावरील व्याजदर) ठरविण्यासाठीचा आधार  पुरविणे आणि बँकांमधील नाणेबाजाराच्या विकासासाठी सहाय्य करणे हे या प्रधान व्याजदराचे प्रमुख कार्य आहे .बँकांना अल्पकालीन तरलता उपलब्ध करणे तसेच अल्पमुदत व्याजदराचे संकेत बाजारात पाठविणे या रेपोदर धोरणाचा उद्देश आहे .

**२) तरता रेपोदर -**

  स्थिर रेपोदराप्रमाणेच १ ते ५६ दिवस मुदतीसाठी ही कर्जे घेता येतात ,परंतु या कर्जाच्या लिलावात रेपोदराची बोली लावली जाते ,म्हणजे २एप्रिल २०१६ला जसा स्थिर रेपोदर ६.५ % आहे म्हणजे बँकांना ६.५%दरानेच रेपोकर्जे मिळेल ,पण तरत्या रेपोदरात हा दार अनित्य असतो ,मागणी किती आहे त्यावरून हा दर ठरतो .स्थिर तसेच तरत्या रेपोदरासाठी रिझर्व्ह बँक लिलाव जाहीर करते , असे लिलाव सोमवार ते शुक्रवार सुट्ट्या वगळता रोज केले जातात. प्रादेशिक ग्रामीण बँका वगळता सर्व अनुसूचित बँकांना या लिलावात भाग घेता येतो . लिलावामध्ये किमान ५ कोटी रु किंवा ५ कोटी रुपयांच्या पटीत बोली लावावी लागते .बँकाच्या एकूण ठेवींच्या किमान ०.२५% रक्कम कर्जे म्हणून स्थिर रेपोदराने आणि ०.७५ % रक्कम कर्जे म्हणून तरत्या रेपोदराने  पुरविण्याचे आश्वासन रिझर्व्ह बँकेने अनुसूचित बँकांना दिले आहे .

## हे सुद्धा पहा
*रिव्हर्स रेपो दर

वर्ग:अर्थशास्त्र
एमएम-१०४ पेट्रियट

**एमएम-१०४ पेट्रियट** (इंग्लिश: *MIM-104 Patriot* ;) हे अमेरिकेचे पृष्टभागावरून हवेत मारा करणारे क्षेपणास्त्र आहे. अमेरिकेतील रेथिऑन कंपनीद्वारे उत्पादन केले जाणारे हे क्षेपणास्त्र अमेरिकेन भूदलात व अमेरिकेच्या मित्रराष्ट्रांच्या सैन्यदलांत वापरले जाते. सध्या अमेरिकन भूदलात ते प्रमुख क्षेपणास्त्ररोधी क्षेपणास्त्र, अर्थात बॅलिस्टिकरोधी क्षेपणास्त्र, म्हणून वापरले जाते.

thumb|250px|डावे|एमएम-१०४ पेट्रियट क्षेपणास्त्र आकाशात झेपावताना
हे क्षेपणास्त्र तायवान, इजिप्त, जर्मनी, ग्रीस, इस्राएल, जपान, कुवेत,नेदरलंड्स, सौदी अरेबिया, संयुक्त अरब अमिराती, स्पेन, पोलंड या देशांस विकले गेले आहे. इ.स. २००६ साली उत्तर कोरियाने जपानाच्या समुद्रात क्षेपणास्त्रांच्या चाचण्या घेतल्यानंतर त्यास अप्रत्यक्ष प्रत्युत्तर म्हणून दक्षिण कोरियाने जर्मनीकडून पेट्रियट क्षेपणास्त्रे खरीदली.

## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:अमेरिकेची क्षेपणास्त्रे
विंडोज एमई

ही मायक्रोसॉफ्टची विंडोज मालिकेतील एक भूतपूर्व संचालन प्रणाली आहे.

वर्ग:मायक्रोसॉफ्ट विंडोज
टॉमाहॉक क्षेपणास्त्र

**टॉमाहॉक क्षेपणास्त्र** हे एक लांबपल्ल्याचे, सर्व वातावरणात काम करणारे, ध्वनीगतीपेक्षा कमी गती असणारे क्षेपणास्त्र आहे.
thumb|250px|right|टॉमहॉक क्षेपणास्त्र
thumb|250px|right|युद्धनौकेहुन डागले जाणारे टॉमहॉक क्षेपणास्त्र
thumb|250px|right|युद्धनौकेहुन डागले जाणारे टॉमहॉक क्षेपणास्त्र

## रचना 
वजन- १३३०किलो

लांबी- ५.५६ मीटर

व्यास- ०.५२ मीटर

शस्त्रास्त्रेवहन क्षमता- ४५० किलो

पल्ला- २५०० किमी

वेग- ८८० किमी/तास

वापरणारे देश- अमेरिका व रॉयल नेव्ही, युनायटेड किंग्डम

वर्ग:अमेरिकेची क्षेपणास्त्रे
बुल्ले शाह

इवलेसे|बुल्ले शाह यांची कबर
**बुल्ले शाह** (मराठी लेखनभेद: **बुल्लेशाह** ; गुरुमुखी पंजाबी: ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ; शाहमुखी पंजाबी: بلہے شاہ ; रोमन लिपी: *Bulleh Shah* ;) (इ.स. १६८० - इ.स. १७५७) हे एक सूफी तत्त्वज्ञ व पंजाबी भाषेतील कवी, मानवतावादी होते.

त्यांचे संपूर्ण नाव अब्दुल्ला शाह होय. ते मीर बहली शाह ह्या नावानेही ओळखले जात. त्यांच्याबद्दल जास्त किंवा विश्वासार्ह माहिती उपलब्ध नाही. परंतु तत्कालीन विद्वानांच्या मते बुल्ले शाह यांचा जन्म इ.स. १६८० साली उच, बहवालपूर, पंजाब येथे पिता शाह मुहम्मद दरवेश यांच्या पोटी झाला. शाह मुहम्मद दरवेश यांना अरबी, फारसी भाषा व कुराणाचे ज्ञान होते. उदरनिर्वाहार्थ त्यांनी सहकुटुंब कसूर, पाकिस्तान येथे प्रयाण केले. बुल्ले शाह यांनी आपले जीवन कसूर येथे व्यतीत केले.

बुल्ले शाहांच्या काव्यरचना पंजाबी व सूफी लोकपरंपरेचा आणि साहित्याचा एक अविभाज्य भाग आहेत. हिंसेचे उत्तर हिंसा होऊच शकत नाही ह्या त्यांच्या विचाराशी ते इतरांचा रोष पत्करूनही कायम ठाम राहिले. त्यांनी आपल्या काव्यांतून कायम मानवतेचा, प्रेमाचा, सौहार्दाचा पुरस्कार केला. सामाजिक प्रश्नांवर टीकाटिप्पणी केली. त्यांच्या काव्यरचना इस्लामाच्या सध्याच्या कट्टरतेला आव्हान देणाऱ्या व त्यावर टीका करणाऱ्या आहेत. त्यांच्या काव्यात त्यांनी रचलेल्या 'काफीयॉं' (काफी प्रकारातील काव्य) सर्वाधिक प्रसिद्ध आहेत. 

बुल्ले शाहांचा मृत्यू इ.स. १७५७ मध्ये झाला.

## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:पंजाबी कवी
वर्ग:सूफी पंथ
वर्ग:इ.स. १६८० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७५७ मधील मृत्यू
टॉमी स्मिथ

वर्ग:न्यू झीलंडचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म
संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था

**संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था** (डीआरडीओ) या नावाने प्रसिद्ध असलेल्या या संस्थेची स्थापना १९५८ साली झाली.
thumb|right|200px|संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था

#### उद्देश्य 
पंतप्रधानांच्या शास्त्रीय सल्लागाराच्या मार्गदर्शनाखाली ही संस्था राष्ट्रीय सुरक्षेसाठी लागणाऱ्या अत्याधुनिक शस्त्रास्त्र, उपकरणांचा विकास करणे, संशोधन करणे, इतर संस्थांच्या सहकार्याने आणि राष्ट्रीय संशोधन संस्थांच्या साहाय्याने नवीन चाचणी घेणे, संशोधन कार्यक्रम राबवणे इ. कार्य करणे.

#### संशोधन शाखा 
एरोनॉटिक्स, रॉकेट आणि क्षेपणास्त्र, इलेक्ट्रॉनिक्स इन्स्ट्रुमेन्टेशन, व्हेइकल, अभियांत्रिकी, नावेल सिस्सिटम, आर्मामेन्ट टेक्नॉलॉजी, एक्स्पोलॉजी रिसर्च, रोबोटिक्स यांसारख्या अनेक शाखांचा समावेश होतो. संरक्षण समस्येचे संख्यात्मक विश्लेषण करणे, स्फोटक वस्तूंची सुरक्षित हाताळणी करण्यासंदर्भात सल्ला व मार्गदर्शन देण्याचे कार्य ही संस्था करते. संस्थेमध्ये ५२ प्रगत प्रयोगशाळा आहेत, ५००० च्यावर शास्त्रज्ञ व २५००० शास्त्रीय व संबधीत मनुष्यबळ आहे.

#### विकसित केले 
लढाऊ विमान, रॉकेट, आखूड पल्ल्याच्या बंदुकी, रिमोट व्हेईकल, क्षेपणास्त्रे, रडार अशी अनेक अत्याधुनिक उपकरणे संस्थेने विकसित केली आहेत.

चित्र:Pinaka MBRL.jpg|पिनाका रॉकेट्
चित्र:Tejas air force grey.JPG|तेजस विमान
चित्र:BFSR-SR with thermal imager.JPG|उष्णतामापन यंत्र
चित्र:Shaurya missile.svg|शौर्य क्षेपणास्त्र

वर्ग:बंगळूर
वर्ग:पुणे
बी. विठ्ठल

**बी. विठ्ठल** (इ.स. १९३५:महाराष्ट्र - इ.स. १९९२:मुंबई, महाराष्ट्र) हा विसाव्या शतकातील भारतीय चित्रकार आणि शिल्पकार होता.

विठ्ठलने मुंबईच्या जे.जे. स्कूल ऑफ आर्टमध्ये कलाशिक्षण घेतले.

विठ्ठल आणि बी. प्रभा या भारतीय चित्रकारांचे इ.स. १९५६मध्ये लग्न झाले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
* सॅफ्रनार्ट (इंग्लिश मजकूर)

वर्ग:भारतीय चित्रकार
वर्ग:इ.स. १९३५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू
विज्ञानदिन

फेब्रुवारी २८ हा दिवस भारतात **राष्ट्रीय विज्ञानदिन** म्हणून साजरा करण्यात येतो.
विज्ञानप्रसारविषयक कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात येत असते. वैज्ञानिक दृष्टिकोन शोधक वृत्ती मानवतावाद आणि सुधारणा यांना प्रोत्साहन देणे हे प्रत्येक नागरिकाचे राष्ट्रीय कर्तव्य आहे या घटनेतील कर्तव्याची आठवण ठेवण्यासाठी हा दिवस साजरा केला जातो. अनिष्ट परंपरांचा पगडा उतरवून निर्भयपणे विज्ञानवाद स्वीकारावा असे आवाहन यात केले जाते.

वर्ग:२८ फेब्रुवारी
वर्ग:भारत
वर्ग:विज्ञान
भारतीय अभिजात संगीत

**भारतीय अभिजात संगीत** हे वेदकालापासून अस्तित्वात आहे असे मानले जाते. चार वेदांपैकी सामवेद हा गायनविषयक कलांचे विस्तृत विवेचन करतो तसेच तो गेय स्वरूपातही आहे.

## राग पद्धती
## प्राचीन अभ्यास
## प्राचीन गायक
## प्राचीन गायक
## कर्नाटकी संगीत 
## वाद्ये
वर्ग:संगीत
वर्ग:भारतीय अभिजात संगीत