open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
डॉन ब्रॅडमन

**सर डॉन ब्रॅडमन** हे ऑस्ट्रेलियन खेळाडू कसोटी क्रिकेटच्या इतिहासातले सर्वश्रेष्ठ फलंदाज मानले जातात. ९९.९४ या सरासरीने त्यांनी ५२ सामन्यांमध्ये ६९९६ धावा काढल्या.त्यांना 'the don' म्हणून ओळखले जाते.

## लेखन 
क्रिकेट खेळत असतानाच 'डाॅन ब्रॅडमन्स बुक', 'माय क्रिकेटिंग लाईफ' आणि 'हाऊ टू प्ले क्रिकेट' या पुस्तकांचे लेखन ब्रॅडमन यांनी केले. निवृत्त झाल्यावर इ.स. १९५० साली त्यांनी 'फेअरवेल टू क्रिकेट' हे आत्मवृत्त लिहिले. इ.स. १९५८ साली त्यांनी क्रिकेट खेळाची शास्त्रोक्त माहिती सांगणारा 'दि आर्ट ऑफ क्रिकेट' नावाचा ग्रंथ लिहिला.

## ब्रॅडमनवि़षयक मराठी पुस्तके
* डॉन बॅडमन (अरविंद ताटके)

## छायाचित्रे

File:D.G.Bradman.png
File:Bradman 1937.JPG
File:Fingleton Bradman.jpg
File:Bradman chaired.jpg
File:Bradman 1928.jpg
File:Bradman stand.jpg
File:Bradman's Cottage at Temora Rural Museum.jpg
File:Inside Bradman's Cottage at Temora Rural Museum.jpg
File:Bradman Barnes 234.jpg
File:Bradman and wife.jpg
File:MCG Bradman statue.jpg
File:Bradman Museum 2.JPG
File:Bradman Museum 1.JPG
File:Bradman c.1928.jpg
File:Bradman Stand.jpg
File:Don Bradman graph 1948.png
File:Bradman Stand, Adelaide Oval.jpg
File:MCG Bradman statue base.jpg
File:Bradman Oval Bowral - fence.jpg
File:Bradman&Bat.jpg

File:Don Bradman and Stan McCabe.jpg
File:Donald Bradman australian cricket player pic.JPG
File:Don Bradman statue at Adelaide Oval.jpg
File:BradmanWedding.jpg
File:Bradmanstatue.jpg
File:BradmanHooksVoce.jpg
File:Donald Bradman practises his drive, 1936 (StateLibQld 1 101600).jpg
File:Aus1930Team.jpg

ब्रॅडमन, डॉन
ब्रॅडमन, डॉन
नोव्हेंबर १५

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### सोळावे शतक 
* १५३३ -  फ्रांसिस्को पिझारो पेरुच्या किनाऱ्यावर उतरला.

### विसावे शतक 
* १९८९ -  सचिन तेंडुलकरने भारताकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.
### एकविसावे शतक 
* २००० - लुआंडाहून निघालेले ए.एन. २४ प्रकारचे विमान कोसळले. ४० ठार.

## जन्म 
* १३१६ - जॉन पहिला, फ्रांसचा राजा.
* १३९७ - पोप निकोलस पाचवा.
* १४९८ - एलियोनोर, ऑस्ट्रियाची राणी.
* १७०८ - विल्यम पिट, युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान.
* १७८४ - जेरोम, वेस्टफालियाचा राजा.
* १८५९ - क्रिस्टोफर हॉर्न्स्रुड, नॉर्वेचा पंतप्रधान.
* १८७४ - जॉन हार्टली, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १८८७ - जॉर्जिया ओ'कीफ, अमेरिकन चित्रकार.
* १८९१ - इर्विन रोमेल, जर्मन सेनापती.
* १९०३ - स्ट्युई डेम्पस्टर, न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू.
* १९३१ - म्वाई किबाकी, केन्याचा तिसरा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९५४ - आलेक्सांदेर क्वाशन्येफ्स्की, पोलंडचा तिसरा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९६१ - झहीद अहमद, पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू.
* १९६८ - पीटर मार्टिन, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९६९ - डेव्ह जोसेफ, वेस्ट ईंडीयन क्रिकेट खेळाडू.
* १९७३ - शेन ओ'कॉनोर, न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू.
* १९८६ - सानिया मिर्झा, भारतीय टेनिस खेळाडू.

## मृत्यू 
* १०२८ - कॉन्स्टन्टाईन आठवा, बायझेन्टाईन सम्राट.
* १६३० - योहानेस केप्लर, जर्मन खगोलशास्त्रज्ञ, जर्मन गणितज्ञ.
* १७०६ - त्सांग्यांग ग्यात्सो, सहावे दलाई लामा.
* १८५३ - मारिया दुसरी, पोर्तुगालची राणी.
* १९८२ - आचार्य विनोबा भावे महाराष्ट्र, भारत
*२०२१ - बळवंत मोरेश्वर पुरंदरे, इतिहासकार

## प्रतिवार्षिक पालन 
* प्रजासत्ताक दिन - ब्राझिल.
* शिचि-गो-सान - जपान.
----
नोव्हेंबर १३ - नोव्हेंबर १४ - **नोव्हेंबर १५** - नोव्हेंबर १६ - नोव्हेंबर १७ - (नोव्हेंबर महिना)

## बाह्य दुवे
ब्रेबॉर्न स्टेडियम

**ब्रेबॉर्न स्टेडियम** मुंबईच्या चर्चगेट भागातील क्रिकेटचे मैदान आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:महाराष्ट्रातील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:मुंबई
वर्ग:महाराष्ट्रातील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:भारतातील क्रिकेट मैदाने
सोनचाफा

thumb|right|250px|
**सोनचाफा** ( शास्त्रीय नाव: *Michelia champaca*, ) यास पिवळ्या रंगाची सुवासिक फुले येतात.

सोनचाफा या वनस्पतीचा  सुगंध सर्वत्र दरवळतो.

वर्ग:फुले 
वर्ग:वनस्पती
निशिगंध

thumb|right|200 px|निशिगंध
**निशिगंध** तथा **गुलछबू** ** गुलछडी ** ही एक सुवासिक फुले देणारी वनस्पती आहे.  या वनस्पतीचे शास्त्रीय नाव *पॉलियांथेस ट्युबेरोसा* आहे. झुडूप वर्गातील या वनस्पतीची उंची एक ते दीड मीटर एवढी असते. निशिगंधाला हिंदीत *रजनीगंधा* तर इंग्लिशमध्ये *ट्यूबरोझ* नाव आहे. निशिगंधाची फुले रात्री फुलतात. म्हणून त्या फुलांना निशिगंधा म्हणतात.

## वर्णन
या वनस्पतीची पाने साधी लांब आणि गडद हिरव्या रंगाची असतात. या वनस्पतीच्या पानावरील शिरा समांतर प्रकारातील असतात.. अशा प्रकारची रचना असलेली पाने एकबीजपत्री या गटात मोडतात. या गटातील वनस्पतींना फांद्या नसतात. फुले खोडसदृश दांड्याच्या टोकावर येतात. दांडय़ावर जास्तीत जास्त ३० फुले असतात. दांडय़ाच्या खालच्या भागातील फुले आधी उमलतात, त्यानंतर त्याच्या वरची आणि सर्वात शेवटी टोकाकडील फुले उमलतात. नळीसारख्या आकारातून पांढऱ्या रंगाच्या सहा पाकळ्या वर आलेल्या असतात. अशा प्रकारची विशिष्ट रचना असल्यामुळेच या फुलांना इंग्रजीत ट्यूबरोझ असे म्हणले जाते.

## फुले
एकेरी पाकळ्या असलेली निशिगंधाची फुले नेहमी बघायला मिळतात. या प्रकारची फुले असलेली जात शृंगार या नावाने ओळखली जाते. त्याचप्रमाणे दुहेरी पाकळ्या असलेली निशिगंधाची फुले सुहासिनी या नावाने कृषी क्षेत्रात परिचित आहे. सोनेरी रंगाच्या दुहेरी पाकळ्या असलेले  निशिगंधाचे एक वाण लखनौ येथील राष्ट्रीय वनस्पती संशोधन केंद्रात तयार केले आहे.

## लागवड  
निशीगंधाच्या मुळाशी लहानलहान कंद (कांदे) असतात. या कांद्यांना पिल्ले फुटतात. लागवड करताना ती पिल्ले जमिनीत खोलवर पुरतात. मार्च ते मे हे दोन महिने निशिगंधाच्या लागवडीसाठी योग्य समजले जातात. लागवडीनंतर फुले येण्यास तीन महिने लागतात.मुळात परकी असली तरी आज ही वनस्पती जगातील सोळा देशांमध्ये प्रामुख्याने आढळते. भारतातील मुख्यत: पश्चिम बंगाल, महाराष्ट्र, मणिपूर, तामिळनाडू, आंध्र प्रदेश, आसाम या राज्यांत चांगले उत्पन्न देणारे पीक म्हणून लागवड केली जाते. महाराष्ट्रातील नाशिक, पुणे, अहमदनगर, ठाणे, सांगली हे जिल्हे निशिगंधाच्या लागवडीमध्ये अग्रेसर आहेत.

## व्यापारी उपयोग
फुलातील तेलाचा उपयोग अरोमा उपचारासाठी केला जातो. तसेच या तेलाचा उपयोग सुगंधी द्रव्य तयार करण्यासाठीही होतो. फुलाची गुणवत्ता, गंध यामुळेच निशिगंधाला व्यापारी पिकाचे महत्त्व आहे.

## अधिक माहितीसाठी पाहा 
फुलांचे आध्यात्मिक अर्थ

वर्ग:फुले 
वर्ग:फुलझाडे
डेलिया

**डेलिया** ही एक वनस्पती आहे. याची फूले शोभेसाठी वापरली जातात.

## अधिक माहितीसाठी पहा 
फुलांचे आध्यात्मिक अर्थ
वर्ग:फुले 
वर्ग:वनस्पती
मोगरा

right|thumb|मोगऱ्याचे फूल
**मोगरा** (शास्त्रीय नाव-Jasminum sambac
कुल(Family) - Oleaceae
एक प्रकारचे अत्यंत  सुवासिक फूल आहे. याच्या वेलीचा झुडपासारखा विस्तार होतो. **मोगऱ्याच्या** फुलापासून अत्तरही तयार करण्यासाठी वापरले जाते. मोगऱ्याचे फूल पांढऱ्या रंगाचे असते त्याला बिया नसतात. हे फुल २.५ सेमीचे असते. याचे दोन प्रकार आहेत .
 
१) अनेक पाकळीचे - यालाच बट मोगरा म्हणतात. 

२) ६ पाकळ्याचे. 

3) हजारी मोगरा 

मोगऱ्याचे झाड चांगले वाढवण्यासाठी त्याला वसंत ऋतूच्या सुरुवातीला शेणखत घालतात. त्यानंतर मोगऱ्याची पाने वाढतात आणि पुढे कळ्यांचा बहर येतो. मोठ्या मोगऱ्याला आधार लावल्यास वाढीस मदत होते. फुलं येऊन गेल्यावर त्या भागाची छाटणी करतात.

## पुनरुत्पादन 
१. मोगऱ्याला बिया नसतात .  त्याची रोपे तयार करावी लागतात. हे बहुवार्षिक पिक आहे, यासाठी जमिनीची चांगली नांगरट करावी लागते.जून, जुलै महिन्यात लागवड करावी. लांब वाढणारी मोगऱ्याची फांदी वाकवून नवीन ठिकाणी किंवा कुंडीत खुपसतात. किमान एक खोड- जिथून पाने फुटतात तो भाग - मातीखाली राहील अशी व्यवस्था केली की नोडपासून खाली मुळे फुटतात. तिथे नवीन वाढ होताना दिसली की आधीच्या फांदीचा भाग कापून नवीन रोप तयार करतात.मोगऱ्याचे फुल तिन्हीसांजेला उमलते. 
२. किमान चा्र पानांच्या जोड्या असतील अशा रीतीने फांदीचा तुकडा कात्रीने कापतात. खालची पाने कात्रीनेच कापून तो भाग कुंडीत अथवा मातीत खुपसून ठेवतात. ही माती कोरडी पडू देत नाहीत. साधारण दीड ते दोन महिन्यांनी वरच्या पानांच्या बेचक्यात नवीन फुटवा दिसला की खाली मुळे तयार झाली आहेत आणि नवीन रोप तयार झाले असे समजते.त्यानंतर 
रोपाला खत व पाणी घालावे.
या फुलाला आणि त्याच्या रोपाला इतर भाषांत अशी नावे आहेत. : 

* इंग्रजी : अरेबियन लिली, अरेबियन जास्मिन, संबॅक, तुस्कन-जस्मिन
* कानडी : मल्लिगे, इरावंतिगे
* गुजराती : मोगरो
* संस्कृत : अनंतमल्लिका, नवमल्लिका, प्रमोदिनी, 
* हिंदी : चांबा, बनमल्लिका, मोगरा, मोतीया

## हे सुद्धा पहा 
* फुलांचे आध्यात्मिक अर्थ

## संदर्भ 
वर्ग:फुले
वर्ग:फुलझाडे
जाई

**जाई** फूल. 

 

*जाई हे एक प्रकारचे सुगंधी फूल असून तिच्या वेलीचा वेलवर्गीय कुळात समाविष्ट होतो.
*शास्त्रीय नाव: Jasminum grandiflorum L.
* कुळ: Oleaceae
* इतर भाषांमधील नावे: संस्कृत जातिका, चंबेली, हिंदी  चंबाली, 'इंग्रजी  Spanish jasmin, इतर- चमेली, जाती, प्रियंवदा, सुरभिगंधा
***वर्णन**: सुगंधी पूजापुष्पे देणारी वेली म्हणून ही प्रसिद्ध आहे. जाईच्या वेलाचे खोड मनगटाएवढे जाड होऊ शकते. इतर वेलीप्रमाणे ही देखील मांडवावर चांगली चढते आणि पसरते.पाने संयुक्तपर्णी विषमसंख्य असून ५ ते ७ पर्णिकांच्या जोड्या मिळून एक पान बनते. सर्व पर्णिका जवळजवळ सारख्याच आकारमानाच्या असतात.जाईची फुले शुभ्र आणि नाजूक असतात. पाकळ्या खालच्या बाजूने फिक्कट गुलाबी- जांभळट असतात.जाईची फुले नेहमी सायंकाळी फुलतात. फुलांच्या मंद सुगंधामुळे या फुलांना महत्त्व प्राप्त झाले आहे. फुले अल्पायुषी असून सुकल्यानंतर लाल होतात. 
***उपयोग**:
# अंगातील उष्णता वाढल्यावर तोंडात फोड येतात, त्यावर जाईचा पाला चावणे हा एक उत्तम उपाय आहे.
# जाईच्या फुलांपासून सुगंधी तेल तयार करतात.

हा हस्त नक्षत्राचा आराध्यवृक्ष आहे.

## नवी चौकट प्रयोग
वर्ग:फुले
वर्ग:औषधी वनस्पती
वर्ग:आराध्यवृक्ष
वर्ग:वेली
वानखेडे स्टेडियम

**वानखेडे स्टेडियम** हे मुंबई, भारतातील आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान आहे. २०११ क्रिकेट विश्वचषक स्पर्धेच्या नूतनीकरणानंतर आता स्टेडियमची क्षमता ३३,१०८ आहे. क्षमतावाढ करण्यापूर्वी, क्षमता अंदाजे ४५,००० होती.

यापूर्वी हे स्टेडियममध्ये असंख्य महत्त्वाचे क्रिकेट सामने होत असत, विशेष म्हणजे २०११ क्रिकेट विश्वचषकाचा अंतिम सामना, ज्यामध्ये भारताने श्रीलंकेचा पराभव केला आणि घरच्या मैदानावर क्रिकेट विश्वचषक जिंकणारा पहिला देश ठरला. सचिन तेंडुलकरने त्यांचा आंतरराष्ट्रीय कारकिर्दीच्या शेवटच्या सामना याच स्टेडियम मध्ये खेळला. याव्यतिरिक्त, १९९६ आणि २०११ क्रिकेट विश्वचषकात या स्टेडियम मध्ये बरेच सामने झाले.

## संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रातील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:भारतातील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:मुंबई
वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग मैदाने‎
नरेंद्र मोदी स्टेडियम

अहमदाबादच्या मोटेरा भागातील **नरेंद्र मोदी स्टेडियम** (पूर्वीचे *सरदार पटेल स्टेडियम* व *गुजरात स्टेडियम*) हे भारतातील कसोटी क्रिकेटचे एक महत्त्वाचे मैदान आहे. १९८२ मध्ये बांधल्या गेलेल्या या स्टेडियममध्ये पहिला कसोटी सामना इ.स. १९८३ मध्ये भारत आणि वेस्ट इंडीज संघांमध्ये खेळवण्यात आला.

वर्ग:भारतातील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:अहमदाबाद
वर्ग:नरेंद्र मोदी
लियोनिद ब्रेझनेव्ह

इवलेसे|334x334अंश|1972
**लियोनिद इलिच ब्रेझनेव्ह** (डिसेंबर १९, इ.स. १९०६ - नोव्हेंबर १०, इ.स. १९८२) हा सोवियेत संघाच्या कम्युनिस्ट पक्षाचा सरसचिव व पर्यायाने सोवियेत संघाचा राज्यकर्ता होता.

ब्रेझनेव्ह इ.स. १९६४ ते इ.स. १९८२ दरम्यान या पदावर होता. तसेच इ.स. १९६० ते इ.स. १९६४ व इ.स. १९७७ ते इ.स. १९८२ या दरम्यान ब्रेझनेव्ह अधिकृतरीत्या सोवियेत संघाचा राष्ट्रप्रमुखही होता.

ब्रेझनेव्ह, लिओनिद
ब्रेझनेव्ह, लिओनिद
ब्रेझनेव्ह, लिओनिद
कनान बनाना

**कनान सोडिंन्डो बनाना** (५ मार्च, १९३६ - १० नोव्हेंबर, २००३) हे झिम्बाब्वेचे पहिले राष्ट्राध्यक्ष होते. हे १९८० ते १९८७ दरम्यान या पदावर होते. हे पेशाने ख्रिश्चन मेथोडिस्ट धर्मगुरू होते.

वर्ग:झिम्बाब्वेचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १९३६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
एचडी-व्ही

## हाय डेफिनिशन व्हीडिओ 
हाय डेफिनिशन व्हीडिओचे संशोधन जपानच्या सोनी कॉर्पोरेशन (SONY) व व्हिक्टर कंपनी ऑफ जपान (JVC) यांनी संयुक्तपणे २००३ मधे केले. हा व्हीडिओ फॉरमॅट MPEG फॅमिलीमधल्या MPEG-4 कोडेकवर आधारीत आहे. साधारण MPEG-2 DVDच्या सहा पट अधिक रिझॉल्युशन व 8 channel डॉल्बी डिजिटल surround sound हे या फॉरमॅटचे वैशिष्ट्य आहे. चित्रपट व अन्य व्हीडिओ HDV फॉरमॅटमधे पुरवण्यासाठी HD-DVD (High definition or high density dvd) आणि BD-ROM (blu-ray disc) यांचा शोध लावला गेला आहे.

वर्ग:दूरचित्रवाणी
क्रिश (हिंदी चित्रपट)

**क्रिश** हा चित्रपट बॉलीवूडच्या *कोई... मिल गया* या सुपरहीट चित्रपटाचा उत्तर-कृति आहे. सुप्रसिद्ध दिग्दर्शक राकेश रोशन यांनी या चित्रपटाची निर्मिती व दिग्दर्शन केले आहे. कोई मिल गया प्रमाणेच क्रिश चित्रपट ही एक वि‍ज्ञान परिकल्पना आहे. हा चित्रपट तांत्रिकदृष्ट्या सक्षम करण्यासाठी १७ कोटी रुपये खर्च झाले. तसेच या चित्रपटाच्या जाहिरातीसाठी राकेश रोशन यांनी १२ कोटी रुपये खर्च केले.

## कथानक 
एका परग्रहवासियाकडून रोहित मेहराला (ॠतिक रोशन) मिळालेली अनैसर्गिक शक्ती कृष्णा मेहरा या त्याच्या मुलाकडेही येते. या शक्तीमुळे त्याला जलद गती व ताकद मिळते. चित्रपटातील त्याची प्रेयसी प्रिया (प्रियांका चोप्रा) त्याला सिंगापूरला घेऊन जाते. तिथे तो विकृत वैज्ञानिक डॉ. सिद्धांत आर्या (नसीरुद्दीन शाह) पासून जगाला वाचवितो.

वर्ग:इ.स. २००६ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:राकेश रोशन दिग्दर्शित चित्रपट
म्हैस

**म्हैस** हा एक वन्य गुरांचा प्रकार आहे, आहे ज्यात खऱ्या म्हशींच्या विविध प्रजातींचा समावेश होतो. या प्रजातींमध्ये आफ्रिकन म्हैस,  ॲनोआ, जंगली म्हैस आणि पाण म्हैस यांचा समावेश होतो. पाण म्हैस हा भारतात आढळणारा म्हशीचा मुख्य प्रकार असून हिला 'भारतीय म्हैस' असे देखील म्हणतात.

हा प्राणी काळ्या, गडद राखाडी किंवा करड्या रंगाचा असू शकतो. तसेच हा पाळीव आणि जंगली अशा दोन्ही प्रकारात मोडतो. याव्यतिरिक्त हा नदी किंवा पाण्यात डुंबणारा किंवा दलदलीत लोळणारा असू शकतो. हे दुधाळू जनावर असून यातील नर प्राण्याला रेडा तर मादिस म्हैस असे म्हणतात.

सध्या, उप-सहारा आफ्रिका, दक्षिण आशिया आणि आग्नेय आशियामध्ये म्हशी जंगली आणि घरगुती स्वरूपात आढळतो. जंगली म्हशी मोठ्या प्रमाणावर युरोप, अमेरिका आणि ऑस्ट्रेलियामध्ये उपलब्ध आहेत. जिवंत प्रजातींव्यतिरिक्त, म्हशींचे विस्तृत जीवाश्म रेकॉर्ड आहेत जेथे अवशेष बहुतेक आफ्रो-युरेशियामध्ये सापडले आहेत.

जेव्हा अमेरिकेचा शोध लागला तेव्हा तेथील *बायसन* पशूस चुकीने बफेलो असे संबोधले गेले. आणि बायसनचे ते नाव कायम झालं. तद्नंतर आशिया खंडातील म्हशींना बफेलो पासून वेगळेपणा दाखवण्यासाठी तिच्या पाण्याविषयीच्या आवडीवरून वॉटर हा शब्द लावला गेला.आफ्रिकन जंगली म्हैस भारतीय म्हशीसारखीच दिसते पण प्रत्यक्षात ती एका वेगळ्या जातीची (genus) आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* पाण म्हैस
* भारतीय म्हशीच्या जाती
* ए २ दूध

## संदर्भ
## बाह्य दुवा 
* Buffalo Breeds, dairyknowledge
* Buffalo Breeds, buffalopedia 

म्हैस
म्हैस
वर्ग:पाळीव प्राणी
वर्ग:जंगली प्राणी
बैल

बैल
बैल
**बैल** (इंग्रजी : bull किंवा Ox ) गाईच्या नरांना '**बैल**' म्हणतात**.**महाराष्ट्रात बैलाचा सण ही साजरा करतो त्यासणाला पोळा असे म्हणले जाते.
बैल म्हणजे शेतकऱ्याचा अस्सल मित्र मानला जातो.बैल नांगरणी, मळणी,रहाटगाडगे(विहीरीतून पाणी काढणे), वाहतूक(बैलगाडी),इत्यादीसाठी उपयोगी पडतो.  

पंख युक्त पाहिजे हो खोसारबाद

दुसऱ्या सारंगा राज्याच्या प्रसादाच्या प्रवेशा जवळ दोन विचित्र रक्षकांची शिल्पे आढळून आली इजिप्तमधील स्पिंक्स प्रमाणे मानवी चेहरा बैलाचे शरीर याचे चित्र शिल्प आढळते बैलांना मोठे पंखही दाखवले आहेत 16 फूट उंचीचे हे द्वार रक्षक आपल्या आकारामुळे येणाऱ्या प्रेक्षकांच्या मनावर राजसत्तेचा ऐश्वर्याचा प्रभाव पडतात या प्रचंड दगडी शिल्प यामुळे मागील विटांच्या बांधकामाला आधार लाभला होता तसा बाद येथे अशा कृतींच्या 26 जोड्या उपलब्ध झाल्या आहेत भिंतीतील बसवलेले या एकसंघ दगडी शिल्पांची राजवाड्यातील विटांनी बांधलेल्या वरील कमांडोंना आधार दिला आहे या कृतींना 5 दाखवलेले आहेत हे त्यांचे आणखी एक वैशिष्ट्य आहे समोरून पाहिल्यास दोन व बाजूने पाहिल्यास पाचवी पाय दिसतात भिंतीत असलेल्या या बैलांची शरीर बाजूने दिसती तशी असल्याने त्यांची तोंडे वळवलेली आहेत मेसोपोटेमियातील संस्कृतीतील समर्थाचे प्रतीक मानला जात होता परत म्हणून देवत्वाचे दर्शन असलेले मानवी शरीर व पाचवी समर्थ यांच्या मिलाफातून निर्माण होणाऱ्या रक्षक शक्तीला या अपंग युक्त बैलांच्या रूपाने साकार करण्यात आलेल्या होते या शिल्पाचे कोरीवकाम उत्कृष्ट प्रकारची आहे बैलांच्या रूपाने साकार करण्यात आले होते या शिल्पाचे कोरीवकाम उत्कृष्ट प्रकारचे आहे बैलांच्या शिल्पांचा प्रत्यक्ष नाही स्पष्टपणे व बारकाईने घडविला आहे व वर दिसणाऱ्या आपण केलेल्या नसांचे उत्कृष्ट चित्रीकरण केले आहे

## संदर्भ यादि 
वर्ग:संदर्भ नसलेली पाने
विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन

**विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन** हे महाराष्ट्राच्या विदर्भ भागातील क्रिकेटचे नियमन करणारी संघटना आहे.

वर्ग:नागपूर
नेहरू स्टेडियम (पुणे)

इवलेसे
**नेहरू स्टेडियम** हे महाराष्ट्राच्या पुणे शहरातील खेळाचे मैदान आहे. १९६९मध्ये बांधले गेलेल्या या मैदानाची क्षमता २५,००० आहे.

## खेळले गेलेले सामने 
* पहिला सामना:  वि.  धावफलक 
* अलीकडचा शेवटचा सामना:  वि.  धावफलक

वर्ग:महाराष्ट्रातील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:पुणे
वर्ग:जवाहरलाल नेहरू
नोव्हेंबर १६

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* १८५२ - महात्मा फुले यांचा मेजर कॅंन्डी यांच्या अध्यक्षतेखाली शिक्षण कार्याबद्दल सरकारी विद्याखात्याकडून सत्कार.
### एकविसावे शतक 
## जन्म 
* ४२ - तिबेरियस, रोमन सम्राट.
* १८२७ - जेम्स सदरटन, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १८३६ - डेव्हिड कालाकौआ, हवाईचा राजा.
* १८६२ - चार्ल्स टर्नर, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १८९२ - गुओ मोरुओ, चिनी भाषेमधील कवी, लेखक, इतिहासकार.
* १८९४ - ‘धोंडो वासुदेव गद्रे– केशवसुत संप्रदायी आधुनिक कवी काव्यविहारी
* १९२२ - जीन ऍमडाल, अमेरिकन संगणकशास्त्रज्ञ.
* १९४० - क्रिस बाल्डरस्टोन, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९४४ - डेव्हिड ओ'सुलिव्हान, न्यू झीलंडचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९६८ - एडो ब्रान्डेस, झिम्बाब्वेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९७१ - वकार युनिस, पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू 
* १२७२ - हेन्री तिसरा, इंग्लंडचा राजा.
* १३२८ - हिसाकी, जपानी शोगन.
* १७९७ - फ्रेडरिक विल्यम दुसरा, प्रशियाचा राजा.
* २००६ - मिल्टन फ्रीडमन, अमेरिकन अर्थतज्ञ.

## प्रतिवार्षिक पालन 
* जागतिक सहनशीलता दिवस

## बाह्य दुवे
----
नोव्हेंबर १४ - नोव्हेंबर १५ - **नोव्हेंबर १६** - नोव्हेंबर १७ - नोव्हेंबर १८ - (नोव्हेंबर महिना)
इ.स.पू. ४२

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी 
## जन्म 
## मृत्यू 
## शोध 
## निर्मिती 
## समाप्ती 
वर्ग:इ.स.पू. ४२
वर्ग:इ.स.पू.चे ४० चे दशक
वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले शतक
वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
गाय

**गाय** हा एक सस्तन प्राणी असून भारताच्या पाळीव पशूंमधील अत्यंत महत्त्वाचा प्राणी आहे. प्राचीन काळापासून भारतात गाय ही प्रामुख्याने दूध, दही, ताक, लोणी इत्यादी दुग्धजन्य पदार्थांसाठी तसेच शेतीकरिता उपयुक्त पशुवंश पैदाशीसाठी पाळली जाते.

गायीच्या नरास सांड, बैल किंवा वळू असे म्हणतात. बैल गाडीला किंवा नांगराला जोडून त्यांकडून गाडी-नांगर ओधण्याची कामे करवून घेतात. एक बैल जोडलेल्या गाडीला छकडा आणि दोन बैलांच्या गाडीला बैलगाडी म्हणतात.

गाईच्या पाडसाला वासरू, पाडा किंवा खोंड (नर) किंवा पाडी किंवा कालवड (मादी) म्हणतात. भारतीय गाईचे शास्त्रीय नाव *बॉस इंडिकस* असे असून यात, डांगी, देवणी, कांकरेज, खिल्लार, गीर, ओंगल अशा विविध उपजातींचा समावेश होतो. विदेशी गायीचे शास्त्रीय नाव *बॉस टॉरस* असे आहे. यात जर्सी, होल्स्टीन इत्यादी गायींचा समावेश होतो.

## भारतीय गाय 
**भारतीय गाय** ह्या *बॉस इंडिकस* या वंशाच्या आहेत. त्यात हरियाना, साहिवाल, गीर, अमृतमहाल, गवळाऊ, देवणी, खिल्लारी, डांगी, कांकरेज,लाल कंधारी, थारपारकर, गुंतुर, ओंगल, गावठी, निमारी, राठी, मालवी, हल्लीकर, वेच्चूर, कंगायम, उंबलाचेरी, बरगूर, केनकाथा, पोंंवर, कासारगोड, गंगातिरी, खेरीगढ, नागोरी, मेवाती, सिरी, पंगनुर इत्यादी ४८ प्रकारच्या गाईंचा समावेश होतो. संपूर्ण जगात एकूण गाईंची संख्या १.३ अब्ज (१,३०,००,००,०००) असावी असे **२००९ मधील अनुमान** आहे.

## गायीच्या दुधातील पोषक द्रव्ये 
गाय, म्हैस, शेळी आणि मेंढी यांच्या **दुधातील पोषक द्रव्ये**.

## चित्र दालन
## संदर्भ यादी 
* गाईचे अर्थशास्त्र (पुस्तक)
भारताच्या केंद्र आणि राज्य सरकारांनी केलेली गोवंश हत्याबंदी कशी चुकीची आहे, ते या पुस्तकातून मांडण्यात आले आहे. केंद्र सरकारने जेव्हा गोहत्याबंदीचा विचार केला तेव्हा त्या पार्श्वभूमीवर प्रा. वि.म. दांडेकर यांनी लिहिलेल्या लेखांचे संकलन या पुस्तकात आहे. 
पुस्तकाचे प्रकाशक - पुण्याचे सुगावा प्रकाशन.

* देशी गोवंश- अमित गद्रे आणि प्रा.डॉ.नितीन मार्कंडेय, सकाळ प्रकाशन

## हे सुद्धा पहा
* भारतीय गाय
* पशुधन
* जनावरांचे वजन मोजणे
* प्राण्यांचे आवाज

## संदर्भ
गाय
गाय
वर्ग:पाळीव प्राणी
वर्ग:कृषी
वर्ग:गाय
नोव्हेंबर १७

* जागतिक अपरिपक्वता दिन
* जागतिक स्मृती दिन
* आंतरराष्ट्रीय विद्यार्थी दिन
* राष्ट्रीय अपस्मार दिन

## ठळक घटना आणि घडामोडी
### विसावे शतक
### एकविसावे शतक
## जन्म
* ९ - व्हेस्पासियन, रोमन सम्राट.
* १५०२ - अताहुआल्पा, शेवटचा इंका सम्राट.
* १७५५ - लुई अठरावा, फ्रांसचा राजा.
* १७९० - ऑगस्ट फर्डिनांड मोबियस, जर्मन गणितज्ञ.
* १८८३ - हॅरोल्ड बॉमगार्टनर, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९०५ - ऍस्ट्रीड, बेल्जियमची राणी.
* १९०५ - आर्थर चिप्परफील्ड, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९२३ - बर्ट सटक्लिफ, न्यू झीलंडचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९२५ - रॉक हडसन, अमेरिकन अभिनेता.
* १९२८ - कॉलिन मॅकडोनाल्ड, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९३८ - रत्नाकर मतकरी, मराठी लेखक, नाटककार.
* १९४९ - न्विन टॅन डुंग, व्हियेतनामचा पंतप्रधान.
* १९५६ - स्टॅन्ली डिसिल्व्हा, श्रीलंकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९६० - मॅंडी याचाड, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू
* ३७५ - व्हॅलेन्टिनियन पहिला, रोमन सम्राट.
* ५९४ - तूर्सचा ग्रेगरी, इतिहासकार.
* ६४१ - जोमेइ, जपानी सम्राट.
* १५५८ - मेरी पहिली, इंग्लंडची राणी.
* १५९२ - योहान तिसरा, स्वीडनचा राजा.
* १७६८ - थॉमस पेलहाम-होल्स, युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान.
* १७९६ - कॅथेरिन दुसरी, रशियाची सम्राज्ञी.
* १९०५ - एडोल्फ, लक्झेम्बर्गचा राजा.
* १९२८ -  लाला लजपत राय भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक, पंजाब केसरी
* १९५७ - जॅक वोराल, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.

## प्रतिवार्षिक पालन
* आंतरराष्ट्रीय विद्यार्थी दिन.
* राष्ट्रीय अपस्मार दिन (भारत).
----
नोव्हेंबर १५ - नोव्हेंबर १६ - **नोव्हेंबर १७** - नोव्हेंबर १८ - नोव्हेंबर १९ - (नोव्हेंबर महिना)

## बाह्य दुवे
शास्त्र

व्यापक अर्थाने, विशिष्ट विषय किंवा विषयांच्या गटाशी संबंधित सर्व ज्ञान, जे एकत्रित केले गेले आहे आणि योग्य क्रमाने ठेवले आहे, त्याला शास्त्र म्हणतात.  जसे, भौतिकशास्त्र, आर्किटेक्चर, आर्किटेक्चर, प्राणीशास्त्र, अर्थशास्त्र, विद्युत, वनस्पतिशास्त्र इ.  शास्त्राचा अर्थ शास्त्र आहे.'शास्त्र' हा शब्द 'शासू अनुशिष्ठौ' पासून आला आहे ज्याचा अर्थ 'शिस्त लावणे किंवा उपदेश करणे' आहे.

विज्ञान हे कोणत्याही विषयाच्या, ज्ञानाच्या किंवा कलेच्या सर्व पैलूंचे त्याच्या मूलभूत तत्त्वांपासून सुरू होणारे एक सुनियोजित, सूत्रबद्ध प्रतिनिधित्व आहे.  येथे शास्त्राची व्याख्या खालीलप्रमाणे केली आहे-

शास्ती च त्रयते च.  शिष्य अनेन ।

म्हणजेच जे शिक्षण शिस्त देऊन आपले रक्षण करते, मार्गदर्शन करते, कधी बोट धरून मार्गदर्शन करते, त्याला 'शास्त्र' म्हणतात.  अशा रीतीने धर्मग्रंथ आणि शास्त्रे पाहिली तर शास्त्रांना खूप महत्त्व आहे.  असंख्य शास्त्रे आहेत, विद्वान शास्त्रे रचत राहतात.

परंतु धर्माच्या संदर्भात 'शास्त्र' म्हणजे ऋषी-मुनी इत्यादींनी लिहिलेल्या त्या प्राचीन ग्रंथांचा संदर्भ ज्यामध्ये लोककल्याणासाठी विविध प्रकारची कर्तव्ये सांगितली गेली आहेत आणि अनुचित कृत्यांचा निषेध करण्यात आला आहे.  दुसऱ्या शब्दांत, धर्मग्रंथ म्हणजे ते ग्रंथ जे लोकांच्या हितासाठी आणि शिस्तीसाठी तयार केले गेले आहेत.  सामान्यत: शास्त्रात सांगितलेली कामे पूर्वानुभूती मानली जातात आणि ज्या गोष्टी शास्त्रात निषिद्ध आहेत, त्या निषिद्ध आणि वर्ज्य मानल्या जातात.  शास्त्रांमध्ये अध्यापनशास्त्र, नीतिशास्त्र किंवा धर्मशास्त्र, स्थापत्यशास्त्र, खगोलशास्त्र, अर्थशास्त्र, आयुर्वेद, व्याकरण, तत्त्वज्ञान, कला, धनुर्वेद (लष्करी विज्ञान) इत्यादींचा समावेश होतो.

## फायदे
काही शास्त्रे अनुभवजन्य ज्ञानाच्या शोधात असतात व ते प्राप्त करून घेण्यासाठी विशिष्ट पद्धतींचा वापर करतात. या शास्त्रांचा एक स्वतंत्र गट होतो. या गटातील शास्त्रांना विज्ञान हे नाव देता येईल. विज्ञान  गटाबाहेर असणारी शास्त्रे उद्दिष्ट व पद्धती या दोन्ही बाबतींत विज्ञानांपेक्षा वेगळी आहेत. गणित हे एक शास्त्र आहे. तसेच इतर विज्ञानातील उपपत्तीन्ची मांडणी करण्यात गणित उपयोगी पडते. त्याची कारणे दोन.

कोण्यताही उपपत्तीमध्ये एक भाग गणनेचा असतो. उदाहरणार्थ कालमापनात अमुक सेकंद, अमुक मिनिटे, अमुक तास, अमुक दिवस, अमुक महिने, अमुक वर्षे या साऱ्या संकल्पना संख्या वापरून व्यक्त करता येतात. संख्या हा गणितातील एक महत्त्वाचा विचार आहे. त्याचप्रमाणे कोण्यताही उपपत्तीत विशिष्ट "space"ची संकल्पना असते. "space" हा गणितातील दुसरा महत्त्वाचा विचार आहे. किंबहुना गणित म्हणजे "संख्या व space वापरून व्यक्त झालेला विचार" अशी गणिताची व्याख्या करता येईल.
## संदर्भ
वर्ग:पद्धतशीर अभ्यास
वर्ग:विज्ञान
चंदन

thumb|right|250px|चंदनाचे वनस्पतिशास्त्रीय चित्र
**चंदन** (इंग्लिश: *Santalum album*, *सांटालम आल्बम* ; इंग्लिश: *Indian sandalwood*, *इंडियन सॅंडलवूड* ;) हा छोट्या आकारमानाचा उष्ण कटिबंधीय वृक्ष आहे.  याचे खोड सुगंधी आणि थंड असते. मूलतः भारतीय उपखंडातून उद्भवलेला हा वृक्ष आता भारतीय उपखंड, चीन, श्रीलंका, इंडोनेशिया, फिलिपिन्स व वायव्य ऑस्ट्रेलिया या प्रदेशांत याची लागवड केली जाते. हा सदाहरित वृक्ष असून त्याच्या फांद्या काहीशा नाजूक, खाली झुकलेल्या असतात.

## भारतातील आढळ
कर्नाटक, तामिळनाडू राज्यांत चंदनाचे वृक्ष विपुल प्रमाणात आढळतात. कर्नाटक राज्यात म्हैसूर तसेच इतर अनेक ठिकाणी या वृक्षावर आधारित अनेक लघुउद्योगांचा विकास झालेला दिसून येतो.

याच्या सुवासिक गुणधर्मामुळे अनेक शतकांपासून ह्याचा वापर, लागवड व व्यापार चालत आला आहे. परंतु याच कारणामुळे या वृक्षाचे वन्य वाण सध्या नामशेष होण्याच्या उंबरठ्यावर आहेत. मोठ्या आकारमानाची लाकडे आता आढळत नसल्यामुळे फर्निचरांसाठीच्या लाकूडकामासाठी याचा वापर संपला असला, तरीही सुवासिक तैलार्कासाठी याची मोठ्या प्रमाणावर लागवड होते.

## झाडाचे वर्णन
चंदनाचा वृक्ष सुमारे १५ ते २० मीटर उंच वाढतो. पाने समोरासमोर, लांबट, पातळ व टोकदार असतात. चंदनाच्या फांद्यांना लहान आणि गंधहीन फुलांचे गुच्छ येतात. चंदनाचे खोड कठीण व तेलयुक्त असते. खोडाचा आतील गाभा पिवळसर ते तपकिरी असून तो अतिशय सुगंधी असतो. चंदनाचे झाड जसे वाढत जाते तसे त्यातील सुगंधित तेलाचा अंशही वाढत जातो. 

## आगीपासून आणि कीटकांपासून धोका
चंदनाच्या वृक्षाला आग लगेच लागते. त्यामुळे वणव्यात ही झाडे पटकन पेट घेतात. चंदनाला सर्वात जास्त नुकसानकारक असा ‘कणिश' (स्पाइक) रोग होतो. या रोगाशिवाय अमरवेलीमुळे झाडाचे नुकसान होते, तर काही चंदनाच्या झाडांचे कीटकांमुळे नुकसान होते.

## चंदनाचे पराबलंबित्व
झाडे जवळजवळ लावली तर नीट वाढत नाहीत असा एक सर्वसाधारण समज आहे. याला अपवाद आहे चंदनाचे झाड. चंदन नेहमी मोठय़ा वृक्षांच्या जवळच जोमाने वाढते. त्याला कारण आहे त्याचे अंशिक परावलंबित्व. चंदन हा अर्धपरोपजीवी वृक्ष समजला जातो. कारण हा वृक्ष स्वतःचे अन्न पूर्णपणे तयार करू शकत नाही. हा वृक्ष दुसऱ्या वनस्पतींच्या मुळांतून आपल्या मुळांच्या साहाय्याने अन्नशोषण करतो.

## वापर 
चंदन उगाळून याचा लेप शरीराला लावण्याची पद्धत आहे. याचा वापर औषध म्हणूनही करतात. माणसांना व देवाच्या मूर्तीला चंदनाच्या खोडाचा तुकडा उगाळून बनलेले गंध लावतात. thumb|right|250px|चंदनाची पाने
thumb|right|250px|चंदन वृक्षाच्या बिया

चंदनाचे चारोळीसारखी असणारे फळ पक्ष्यांचे आवडते खाद्य आहे. चंदनाच्या बियांपासून लवकर सुकणारे कोरडे तेल (ड्रॉइंग ऑईल) मिळते. हे तेल इन्सुलेशन टेप व वॉर्निश बनविण्यासाठी वापरले जाते. त्याची पेंड जनावरांचे खाद्य व खत बनविण्यासाठी व अगरबत्तीला लागणारा लगदा म्हणून वापरतात. खोड आणि बियांप्रमाणेच चंदनाच्या मुळांमध्येही तेलाचा अंश असतो. चंदनाच्या तेलात असणाऱ्या सॅटॅलॉल या रसायनामुळे त्याला सुगंध आणि औषधी गुणधर्म प्राप्त होतात.

## श्‍वेतचंदन 
श्‍वेतचंदन चंदनाचाच उपप्रकार असून याचा वापर आयुर्वेदिक औषधे तयार करण्यात होतो.

## रक्तचंदन बियाणे फोटो
## बाह्य दुवे 
* 
* 
* चंदनाविषयी माहिती|मराठी 

वर्ग:औषधी वनस्पती
वर्ग:पवित्र वनस्पती
वर्ग:वनस्पती
मोहरी

भारतीय खाण्यात येणारी एक पालेभाजी. हिला हिंदीत सरसों म्हणतात. अन्य नावे : Brassica juncea. इंग्रजीत Leaf Mustard.
पंजाबी लोकांची ही आवडती भाजी आहे. विशेषेकरून ते मक्याच्या भाकरीबरोबर ही भाजी आवडीने खातात. 

याच प्रकारच्या दुसऱ्या एका भाजीच्या रोपांच्या बियांना मोहरी किंवा राई म्हणतात. हा स्वयंपाकात फोडणीसाठी वापरण्यात येणारा एक प्रकारचा मसाला आहे. मोहरीपासून तेलसुद्धा काढतात. विशेषतः उत्तर भारतात स्वयंपाकात मोहरीचे तेल वापरतात व ते तेल अंगाला-डोक्याला लावतात. मोहरीची लागवड भारतात सर्वत्र होते.   मोहरीची अन्य नावे : राई, प्रियंगु/प्रियंगू. सुंदर स्रियांच्या स्पर्शाने प्रियंगु (पिंपळी) बहरतो, असा कविसंकेत आहे. 

मोहरीमध्ये पांढरी मोहरी(Brassica alba), पिवळी मोहरी(Brassica campestris), काळी मोहरी(Brassica nigra),तेलाची मोहरी-Rape seed(Brassica napus), आणि भाजीची मोहरी(Brassica juncea अशा आणखीही बऱ्याच जाती आहेत.
right|thumb|150px|मोहरीचे पीकright|thumb|150px|मोहरीच्या रोपा पाने व फुले
right|thumb|150px|मोहरी (बिया)
right|thumb|150px|सरसू (मोहरीचाच एक प्रकार) याचे दाणे मोठे असतात
right|thumb|150px|लोणच्यात वापरण्यात येणारी मोहरीची डाळ

वर्ग:औषधी वनस्पती
वर्ग:मसाल्याचे पदार्थ
वर्ग: पालेभाज्या
वर्ग: तेलबिया
वर्ग:भारतीय मसाले
बेरीज

**बेरीज** ही अंकगणितातली एक मूलभूत प्रक्रिया आहे. बेरीज करण्यासाठी + या चिन्हाचा वापर करतात.

## दोन अंकांची बेरीज
३ + ४ = ७
१ + २ = ३

वर्ग:अंकगणित
वजाबाकी

बेरीजेच्या विरुद्ध गणितीय प्रक्रिया.

३ - २ = १

५ - ७ = -२

वर्ग:अंकगणित
गुणाकार

एक गणितीय प्रक्रिया

३ * २ = ६ ( ३ + ३ असे २ वेळा)

७ * ४ = २८ ( ७ + ७ असे ४ वेळा)

वर्ग:अंकगणित
भागाकार

**भागाकार** ही गुणाकाराच्या विरुद्ध एक गणितीय प्रक्रिया आहे.

वर्ग:अंकगणित
जिरे

इवलेसे|जिरे
**जिरेगिरे** किंवा **जिरू** (इंग्रजीत: Cumin, शास्त्रीय नाव: क्युमिनम सायमिनम) हा एक प्रकारचा मसाल्याचा पदार्थ आहे. मोहरीप्रमाणेच जिरेसुद्धा तेलाची फोडणी करण्यासाठी वापरले जातात. 
याला इंग्रजीतcommon carawayअसे म्हणतात .

*जिरे अत्यंत गुणकारी आहे. एक ग्रम जिरेपूड व दोन ग्रम साखर वरचेवर खाल्यालास आव पडणे थांबते.
*भूक लागत नसल्यास,ओकारी होत असल्यास रुग्ण्यास जिरे खाण्यास द्यावे. ओकारी थांबते, भूकही चांगली लागते. अंगाला खाज सुटत असल्यास रात्री झोपण्यापूर्वी जिरे उन पाण्याबरोबर खावे, खाज त्वरित थांबते. 
*लहान मुलांना बहुधा जंतचा त्रास होतो,अशा मुलांना एक ग्रम जिरेयाची पूड, एक ग्रम वाव डिंगाची पूड व दोन ग्रम गूळ घालून गोळ्या करून दिल्या असता जंत मरतात व मुलांना प्रकती सुधारते.
*पित्ताचा प्रकोप होऊन आंबट ढेकर येत असल्यास जिरे व साखर यांचे मिश्रण चघळून खावे, त्याने पित्त शमते.
*जिऱ्याची पूड व सुंठीचा पूड मधातून खाल्ल्यास खोकला थांबतो.
*जिऱ्यामध्ये आयर्न भरपूर प्रमाणात असते, जे रक्तातील हिमोग्लोबिनची पातळी वाढवण्यास, रक्तप्रवाह सुधारण्यास मदत करतं. ज्यामुळे मासिक पाळीचं चक्रही सुरळीत राहतं. ॲनिमियाची समस्या दूर राहते.जिरे नैसर्गिकरित्या लोह समृद्ध असतात.एक चमचा जिरेमध्ये १.४ मिलीग्राम लोह किंवा प्रौढांसाठी १७.५% आरडीआय असतो.   

नामकरण
"जीरा" संस्कृत भाषेच्या "जीरक" या शब्दा ने आला आहे अर्थात जे पचनक्रिया मध्ये सहायक असतात. इंग्रजी मध्ये "क्युमिन" शब्दाची उत्पत्ति पुरातन इंग्रेज़ीच्या शब्दांवरून सायमैन किंवा लैटिन भाषेचे शब्द क्युमिनम, या शब्दा वरून आले आहे शब्द मूलतः यूनानी भाषेच्या κύμινον (kuminon) याचे साथ यहूदी भाषेचे כמון (कॅम्मन) आणि अरबी भाषेचे كمون (कैम्मन) ने दिले. इस शब्द के रूप का समर्थन कई प्राचीन भाषाओं के शब्द हैं, जैसे अक्कैडियाई भाषा में कमूनु,, सुमेरियाई भाषा में गैमुन। माईसेनियाइ यूनानी भाषा का शब्द κύμινον (क्युमिनॉ) इसका प्राचीनतम उदाहरण है।
वर्ग:मसाल्याचे पदार्थ
वर्ग:पाककलेमध्ये वापरले जाणारे पदार्थ
वर्ग:भारतीय मसाले
तमालपत्र

right|thumb|250 px|सुकलेली तमालपत्रे
**तमालपत्र** हा एक मसाल्याचा पदार्थ आहे.

तमालपत्रालाच दालचिनीची पाने म्हणतात . 
याचे शास्त्रीय नाव(सिनेमोमम तमाला)* #Cinnamomum tamala # *असे आहे

वर्ग:मसाल्याचे पदार्थ
वर्ग:पाककलेमध्ये वापरले जाणारे पदार्थ
नागकेशर

'''''' हा एक प्रकारचा मसाला आहे.

हा विशाखा व अनुराधा नक्षत्राचा आराध्यवृक्ष आहे.

वर्ग:मसाल्याचे पदार्थ
वर्ग :आराध्यवृक्ष
वर्ग :औषधी वनस्पती
शहाजिरे

180px|इवलेसे|उजवे|शहाजिरे
**शहाजिरे** एक प्रकारचा मसाल्याचा पदार्थ आहे.

वर्ग:मसाल्याचे पदार्थ
वर्ग:पाककलेमध्ये वापरले जाणारे पदार्थ
संदीप खरे

**संदीप खरे** (जन्म : १३ मे १९७३) हे प्रसिद्ध मराठीकवी व गायक आहेत. त्यांचे 'दिवस असे की' आणि 'आयुष्यावर बोलू काही' हे गीतसंग्रह विशेष प्रसिद्ध आहेत. सलील कुलकर्णींबरोबर त्यांनी बरेच गीतसंग्रह प्रकाशित केले आहेत. त्यांच्या व्यासपीठावरील आयुष्यावर बोलू काही या कार्यक्रमांमुळे ते सुरुवातीला प्रसिद्धी झोतात आले. त्या कार्यक्रमाचे हजाराच्यावर प्रयोग झाले आहेत. आजही त्यांचे कार्यक्रम हाऊसफुल असतात. आयुष्यावर बोलू काही बरोबरच, ते कवी वैभव जोशी ह्यांच्यासोबत 'इर्शाद' हा कवितांचा कार्यक्र देखील करतात. संदीप यांनी 'दमलेल्या बाबाची कहाणी' या मराठी चित्रपटात प्रमूख भूमिका केली आहे.

## जीवन 
संदीपने इयत्ता चौथीत असताना संदीप खरे यांनी पहिली कविता केली. अनेक शालेय स्पर्धांमध्ये त्याने कविता आणि कथा या विषयात अनेक पारितोषिके मिळवली आहेत. महाराष्ट्र साहित्य परिषदेने आयोजलेल्या 'उमलते अंकुर' या कार्यक्रमात त्यांनी सादर केलेल्या कविता ही कवी म्हणून त्यांची ओळख निर्माण होण्याच्या दृष्टीने महत्त्वाची घटना ठरली.

## संदीप खरे यांनी लिहिलेली/संपादित केलेली पुस्तके
* अग्गोबाई‌‍‌ऽऽ ढग्गोबाईऽऽऽ (बालसाहित्य)
* आरसपानी : निवडक सुधीर मोघे (लेखक : सुधीर मोघे; संपादक - संदीप खरे)
* कधी हे कधी ते - कवितासंग्रह
* कधी हे कधी ते - कवितासंग्रह
* तुझ्यावरच्या कविता -कवितासंग्रह
* नेणिवेची अक्षरे - कवितासंग्रह
* मी अन् माझा आवाज  - कवितासंग्रह
* मौनाची भाषांतरे - कवितासंग्रह
* सृजन @ broad (१५ देशांतील ५५ कवितांचा संग्रह. संकल्पना - डाॅ. भूषण केळकर; संपादन - डाॅ. अरुणा ढेरे, संदीप खरे). यांतील काही कविता सी.डी.वर आहेत. पुस्तकाबरोबर सी.डी.ही मिळते. 

## गीतसंग्रह
* दिवस असे की
* मी गातो एक गाणे
* कधी हे कधी ते
* आयुष्यावर बोलू काही
* नामंजूर
* सांग सख्या रे
* अग्गोबाई ढग्गोबाई
* डिबाडी डिपांग
* दमलेल्या बाबाची कहाणी
* हृदयामधले गाणे
* संधिप्रकाशात

## कार्यक्रम
* आयुष्यावर बोलू काही
* कधीतरी वेड्यागत
* इर्शाद

## पुरस्कार 
## बाह्यदुवा 
वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:संदीप खरे
वर्ग:मराठी गीतकार
वर्ग:मराठी संगीतकार
वर्ग:इ.स. १९७३ मधील जन्म
सुरेश प्रभू (कवी)

**सुरेश प्रभू** हे एक भारतीय कवी आहेत.

वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:रिकामी पाने
इ.स. ९

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी 
## जन्म
* नोव्हेंबर १७ - व्हेस्पासियन, रोमन सम्राट. (मृ. इ.स. ७९)

## मृत्यू 
## शोध
## निर्मिती 
## समाप्ती
वर्ग:इ.स. ९
वर्ग:इ.स.च्या ० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
नारायण मुरलीधर गुप्ते

**नारायण मुरलीधर गुप्ते** ऊर्फ **कवी बी** (जून १, १८७२ - ऑगस्ट ३०, १९४७) हे मराठी कवी होते.

त्यांनी सामाजिक, कौटुंबिक, ऐतिहासिक इ. नानाविध विषयांवर कविता केल्या. तसेच त्यांनी काही भाषांतरेही केली आहेत. कवी बी यांच्या वडिलांचे नाव मुरलीधर बाजीराव गुप्ते तर आईचे नाव लक्ष्मीबाई उर्फ अन्नपूर्णाबाई मुरलीधर गुप्ते होते. संत गजानन महाराज गुप्ते हे त्यांचे लहान भाऊ होते. 
त्यांची पहिली कविता 'प्रणय पत्रिका' १८९१ साली 'करमणूक' मध्ये छापून आली होती. त्यांच्या प्रसिद्धीपराङ्मुख स्वभावामुळे 'कवी बी' कोण हे लोकांना अनेक वर्षे माहिती नव्हते.

'फुलांची ओंजळ' हा त्यांच्या ३८ कवितांचा संग्रह असून प्रस्तावना आचार्य अत्र्यांची आहे. पिकले पान हा त्यांचा दुसरा काव्यसंग्रह. त्यात ११ कविता होत्या. कवी बी यांनी एकून ४९ कविता लिहिल्या. फुलांची ओंजळची दुसरी आवृत्ती सप्टेंबर १९४७ मध्ये प्रसिद्ध झाली. पण ती प्रसिद्ध झालेली पाहण्याचे भाग्य बी यांना लाभले नाही. ३० ऑगस्ट १९४७ रोजी त्यांचे निधन झाले.

## प्रकाशित काव्यसंग्रह 
* पिकले पान
* फुलांची ओंजळ (१९३४)

### प्रसिद्ध कविता 
* चाफा (चाफा बोलेना, चाफा चालेना..)
* माझी कन्या (गायी पाण्यावर काय म्हणूनी आल्या...)
* दीपज्योतीस
* बंडवाला
* कविवंदन

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:इ.स. १८७२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४७ मधील मृत्यू
वा.गो. मायदेव

**वा.गो. मायदेव** (इ.स. १८९४ - इ.स. १९६९) हे मराठी कवी होते.

वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:इ.स. १८९४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील मृत्यू
टिपू सुलतान

**टिपू सुलतान** (१ डिसेंबर १७५१ - ४ मे १७९९) हा तत्कालीन मैसूरचे राजे होता. हा मैसूरचा सुलतान हैदरअली व त्यांची पत्नी फक्र-उन-निसा यांचे पुत्र होता.

## चरित्र
* सल्तनत-ए-खुदादाद हे सरफराज अहमद यांनी लिहिलेले टिपू सुलतानचे चरित्र आहे. 
* शेर-ए-हिन्द शहीद टिपू सुलतान संघटना हे सय्यद तालेब अली हाशमी यांनी १९९२ साली स्थापन केलेली पहिली संघटना आहे.
* टिपू सुलतानचे स्वप्न (नाटक, मूळ कानडी लेखक - गिरीश कार्नाड, मराठी अनुवाद - उमा कुलकर्णी) 
* मैसुरचा वाघ - हरी नारायण आपटे

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १७५१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७९९ मधील मृत्यू
वर्ग:कन्नड व्यक्ती
वर्ग:मुस्लिम व्यक्ती
वर्ग:मैसूर संस्थान
वर्ग:सैनिकी पेशातील भारतीय व्यक्ती
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यान

[250px|right|thumb|[मुंबई|मुंबईच्यानकाशात उत्तर भागातील हिरव्या रंगात दर्शविलेले]]
300px|thumb|right|संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यान
मुंबई महानगरपालिकेच्या बाहेर (पण मुंबईच्या पंचक्रोशीत) हे राष्ट्रीय उद्यान आहे. याचे क्षेत्रफळ १०४ चौरस किमी आहे. येथील कान्हेरी लेण्यांमुळे याला (कृष्णगिरी) म्हणजे ‘काळा पहाड’ हे नाव पडले. ब्रिटिश आमदानीत वनविभागाची स्थापना झाल्यावर या वनविभागाचे सर्वेक्षण होऊन २०.२६ चौ. कि.मी. क्षेत्रफळाचे "कृष्णगिरी राष्ट्रीय उद्यान" निर्माण झाले. १९७४ साली त्याचे नाव 'बोरीवली राष्ट्रीय उद्यान' असे झाले. १९८१ मध्ये नावात बदल परत एकदा बदल होऊन या उद्यानाला 'संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यान' असे नाव ठेवले.

## जैवविविधता
संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यानात सुमारे ४० प्रकारचे सस्तन प्राणी, जमिनीवर तसेच पाण्यात वावरणारे, विविध रंग, आकारांचे २५० प्रकारचे पक्षी, ३८ प्रकारचे सरपटणारे प्राणी आणि ९ प्रकारचे उभयचर आहेत. या उद्यानात बिबट्या हा या वन साम्राज्यातला सर्वात मोठा भक्षक येथे वावरतो. तसेच मुंगूस, ऊदमांजर, रानमांजर, अस्वल, लंगूर अशा प्राण्यांचा येथे संचार असतो. या उद्यानात हजारो प्रकारचे वृक्ष आहेत. त्यात मुख्यतः करंज, साग, शिसव, बाभूळ, बोर, निवडुंग असून बांबूची बेटेनी आहेत.

## विशेष
वसई खाडीला लागून उद्यानाचे २५ चौरस किलोमीटर क्षेत्राचे खारफुटीचे जंगल आहे. त्याला मंगलवन / वेलावन असे म्हणतात. खडकात कोरलेल्या कान्हेरी लेणी पहावयास मिळतात. बौद्ध काळातील ही लेणी दोन हजार वर्षापूर्वी कोरलेली असून याठिकाणी १०९ विहार आहेत.

## सुविधा
संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यान परीक्षेत दर्शनाची वेळ सकाळी ७.३० ते सायंकाळी ६.३० पर्यंत असते. येथे प्रवेशासाठी प्रौढांना रु. २०/- तर लहान मुलांना रु. १०/- प्रवेशशुल्क आहे. पर्यटकांच्या वाहन थांब्यासाठी शुल्क आकारले जाते. सिंहविहार आणि वनराणी मिनी टॉय ट्रेन सफारींचे वेगळे शुल्क आकारतात. उद्यानात वननिवासाची सोय असून त्याकरिता विश्रामगृह आणि कुटिर पद्धतीची निवास व्यवस्था आहे.  

## बाह्य दुवे 
संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यान-संकेतस्थळ 

वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय उद्याने
वर्ग:महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय उद्याने
वर्ग:बोरीवली
नोव्हेंबर १९

* जागतिक शौचालय दिन
* आंतरराष्ट्रीय पुरुष दिन

## ठळक घटना आणि घडामोडी
### पंधरावे शतक
* १४९३ - क्रिस्टोफर कोलंबस आदल्या दिवशी पाहिलेल्या बेटावर उतरला व त्याचे नामकरण *सान हुआन बॉतिस्ता* (आता पोर्तो रिको) असे केले.
### एकोणिसावे शतक
* १८६३ - अमेरिकन यादवी युद्ध - अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष अब्राहम लिंकनने गेटिसबर्गचे भाषण केले.
### विसावे शतक
* १९४१ - दुसरे महायुद्ध - एच.एम.एस. सिडनी आणि एच.एस.के. कॉर्मोरानमध्ये लढाई. दोन्ही युद्धनौका बुडाल्या, ऑस्ट्रेलियाचे ६४५ तर जर्मनीचे ७७ खलाशी मृत्युमुखी.
* १९४२ - स्टालिनग्राडची लढाई - जनरल जॉर्जी झुकोव्हच्या नेतृत्वाखाली ऑपरेशन युरेनस ही मोहीम सुरू झाली.
* १९४३ - ज्यूंचे शिरकाण - जानोव्सका छळछावणीतील कैद्यांच्या फसलेल्या उठावानंतर नाझी सैनिकांनी सुमारे ६,००० ज्यूंना ठार मारले.
* १९४६ - अफगाणिस्तान, आइसलॅंड आणि स्वीडन संयुक्त राष्ट्रांमध्ये दाखल झाले.
* १९६९ - अपोलो १२तून चांद्रमोहिमेवर गेलेल्या पीट कॉन्राड आणि ऍलन बीनचे चंद्रावतरण.
* १९७७ - त्रांसपोर्तेस एरियोस पोर्तुगीझेस कंपनीचे बोईंग ७२७ प्रकारचे विमान मदेरा द्वीपसमूहात कोसळले. १३० ठार.
* १९७९ - इराणच्या नेता आयातोल्ला रुहोल्ला खोमेनीने तेहरानमध्ये ओलिस धरलेल्या अमेरिकन नागरिकांपैकी १३ स्त्री व श्यामवर्णियांची मुक्तता केली.
* १९८४ - मेक्सिको सिटीतील तेलसाठ्याला लागलेल्या आगीत सुमारे ५०० ठार.
* १९९८ - अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष बिल क्लिंटनवर महाभियोग सुरू.
* १९९८ - फिंसेंत फान घोचे पोर्ट्रेट ऑफ द आर्टिस्ट विदाउट बियर्ड ७ कोटी १५ लाख अमेरिक डॉलरला विकले गेले.
* १९९९ - चीनने शेन्झू १ हे अंतराळयान प्रक्षेपित केले.

### एकविसावे शतक
## जन्म
* १८३५ - मणिकर्णिका तांबे तथा राणी लक्ष्मीबाई.
* १९१७ - इंदिरा गांधी, भारतीय पंतप्रधान.

## मृत्यू
* १९३१ - शू चीमो, चिनी भाषेमधील कवी.

## प्रतिवार्षिक पालन
नोव्हेंबर १७ - नोव्हेंबर १८ - **नोव्हेंबर १९** - नोव्हेंबर २० - नोव्हेंबर २१ - (नोव्हेंबर महिना)

## बाह्य दुवे
सिडनी क्रिकेट मैदान

**सिडनी क्रिकेट मैदान** (Sydney Cricket Ground) हे ऑस्ट्रेलियाच्या सिडनी शहरामधील एक बहुपयोगी स्टेडियम आहे. १८५४ साली बांधण्यात आलेले व एस.सी.जी. ह्या टोपणनावाने प्रसिद्ध असलेले हे स्टेडियम क्रिकेटमधील सर्वात प्रतिष्ठित क्रिकेट मैदानांपैकी एक मानले जाते. १९८८ साली स्टेडियम ऑस्ट्रेलिया बांधले जाण्यापूर्वी हे सिडनीमधील सर्वात मोठे स्टेडियम होते. येथे क्रिकेट व्यतिरिक्त ऑस्ट्रेलियन फुटबॉल, रग्बी लीग, रग्बी युनियन ह्या खेळांचे सामने देखील होतात. १९९२ व २०१५ ह्या दोन्ही विश्वचषक स्पर्धांचे प्रत्येकी एक उपांत्य फेरीचे सामने येथे खेळवले गेले होते.

एस.सी.जी.वर आजवर अनेक ऐतिहासिक क्रिकेट सामने खेळवले गेले आहेत व अनेक खेळाडूंनी येथे विक्रम प्रस्थापित केले आहेत. १९२८–२९ च्या हंगामामध्ये न्यू साउथ वेल्सकडून खेळताना डॉन ब्रॅडमनने येथे एका कसोटी सामन्यात ४५२ धावां काढण्याचा विक्रम प्रस्थापित केला होता.

शेन वॉर्न आपला पहिला (१९९२) व अखेरचा (२००७) कसोटी सामने येथेच खेळला होता. २५ नोव्हेंबर २०१४ रोजी येथे एका प्रथम-श्रेणी सामन्यामध्ये फलंदाजी करताना डोक्याला चेंडू लागून फिलिप ह्यूजचा मृत्यू झाला.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:ऑस्ट्रेलियातील क्रिकेट मैदाने
क्रि
द गब्बा

वर्ग:ऑस्ट्रेलियातील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:ब्रिस्बेन
ॲडलेड ओव्हल

**ऍडलेड ओव्हल** हे ऑस्ट्रेलियाच्या ऍडलेड शहरातील क्रिकेटचे मैदान आहे.

वर्ग:ऑस्ट्रेलियातील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:ॲडलेड
बफेलो पार्क (ईस्ट लंडन)

**बफेलो पार्क** दक्षिण आफ्रिकेच्या ईस्ट लंडन शहरातील क्रिकेट मैदान आहे. बफेलो पार्क हे पूर्व लंडन, इस्टर्न केप, दक्षिण आफ्रिका येथे असलेले क्रिकेट मैदान आहे. हे वॉरियर्स क्रिकेट संघाचे होम ग्राउंड आणि बॉर्डरचे मुख्य होम ग्राउंड आहे.यात 20,000 प्रेक्षक बसू शकतात.  
बफेलो पार्कने पूर्व लंडनमधील जन स्मट्स ग्राउंडला 1987-88 हंगामात बॉर्डरचे मुख्य होम ग्राउंड म्हणून मागे टाकले. ऑक्टोबर 2002 मध्ये एका कसोटी सामन्याचे आयोजन केले आहे आणि अनेक एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामने आयोजित केले आहेत.

## आंतरराष्ट्रीय पाच विकेट्स
मैदानावर सहा पाच विकेट्स घेतल्या आहेत.

### टेस्ट मॅचेस
### एक दिवस आंतरराष्ट्रीय
### ट्वेंटी-20 आंतरराष्ट्रीय
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेतील क्रिकेट मैदाने
लॉर्ड्स

**लॉर्ड्स मैदान** हे लंडनमधील क्रिकेटचे मैदान आहे. क्रिकेटच्या मैदानांपैकी हे सगळ्यात सुप्रतिष्ठित मानले जाते.
येथील मैदानावर नैसर्गिक उतार आहे त्यामुळे तेथे वेगवान गोलंदाजीला मदत होते.इथे शतक करणे किंवा एका डावात ५ बळी मिळवणे ही एक सन्मानाची गोष्ट आहे.
येथील जेवण केन विल्यमसनला खुप आवडले.

## हे सुद्धा पहा
* लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान, डर्बन

## बाह्य दुवे 
* ऐतिहासिक लॉर्डसची द्विशताब्दी! केदार लेले (लंडन) esakal.com

वर्ग:इंग्लंडमधील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:लंडनमधील इमारती व वास्तू
एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान

**एजबॅस्टन मैदान** इंग्लंडच्या बर्मिंगहॅम शहरातील क्रिकेटचे मैदान आहे.

वर्ग:इंग्लंडमधील क्रिकेट मैदाने
हेडिंग्ले स्टेडियम

**हेडिंग्ले मैदान** हे इंग्लंडच्या हेडिंग्ले शहरातील क्रिकेट मैदान आहे. लीड्स या उपनगरात असलेले हे मैदान यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लबचे घरचे मैदान आहे. याचबरोबर लीड्स ऱ्हायनोज आणि लीड्स कार्नेगी हे रग्बी संघ सुद्धा आपले सामने येथे खेळतात.

## संदर्भ
वर्ग:इंग्लंडमधील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:लीड्स
द ओव्हल

.
**द ओव्हल** (अधिकृत नाव: **द किया ओव्हल**) हे इंग्लंडच्या लंडन शहरामधील एक आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान आहे. ग्रेटर लंडनच्या लॅंबेथ बरोमधील केनिंग्टन भागामध्ये स्थित असलेले हे मैदान लॉर्ड्स क्रिकेट मैदानासह लंडन भागातील प्रमुख क्रिकेट मैदान आहे. १८४५ साली बांधले गेलेले ओव्हल हे युनायटेड किंग्डममधील सर्वात पहिले तर मेलबर्न क्रिकेट मैदानानंतर जगातील दुसरे सर्वात जुने क्रिकेट मैदान आहे. क्रिकेटबरोबरच येथे फुटबॉल व रग्बी युनियन खेळांचे सामने देखील खेळवले गेले आहेत.

## बाह्य दुवे 
* सरे संकेतस्थळ 
* क्रिकइन्फोवरील पान 

वर्ग:इंग्लंडमधील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:लंडनमधील इमारती व वास्तू
वर्ग:लंडन
ट्रेंट ब्रिज मैदान (नॉटिंगहॅम)

ट्रेंट ब्रिज नॉटिंगहॅम शहरामधील ट्रेंट नदी पलिकडील क्रिकेट मैदान आहे, जे बहुतेक वेळा कसोटी, आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय आणि वेस्ट ब्रिजफोर्ड, नॉटिंगहॅमशायर, इंग्लंड स्थित काउंटी क्रिकेटसाठी वापरले जाते. ट्रेंट ब्रिज हे नॉटिंगहॅमशायर काउंटी क्रिकेट क्लबचे मुख्यालय देखील आहे. तसेच आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट आणि नॉटिंघमशायरच्या होम गेम्ससह ह्या मैदानावर ट्वेंटी२० चषकाचे दोन अंतिम सामने आयोजित झाले आहेत.
२००९ मध्ये आयसीसी विश्वचषक ट्वेंटी२० साठी मैदान वापरण्यात आले, त्यावेळी दक्षिण आफ्रिका व पाकिस्तान यांच्यात झालेल्या उपांत्य फेरीचे आयोजन येथे केले गेले. मैदानाचे नाव ट्रेंट नदीवर जवळच असलेल्या मुख्य पुलावरून घेतले गेले आहे. हे मैदान मिडो लेन आणि सिटी ग्राउंड जवळ आहे, जो अनुक्रमे नॉट्स काउंटी आणि नॉटिंगहॅम फॉरेस्टचे फुटबॉल मैदान आहे.
## इतिहास
ट्रेंट ब्रिजचा वापर क्रिकेटसाठी पहिल्यांदा १८३० मध्ये केला गेला. पहिला नोंदणीकृत क्रिकेट सामना १८३८ मध्ये ट्रेंट ब्रिज इनच्या मागील मैदानी क्षेत्रात खेळवला गेला.  ट्रेंट ब्रिजवर १८९९ मध्ये इंग्लंड विरुद्ध ऑस्ट्रेलियाचा प्रथम कसोटी सामना आयोजित केला गेला.
ट्रेंट ब्रिज इनच्या मालकिणीचे पती विलियम क्लार्क  यांनी १८४१ मध्ये यांनी ह्या मैदानाची स्थापना केली होती आणि तो स्वतः ऑल इंग्लंड क्रिकेट संघाचा कर्णधारही होता. १९९० मध्ये त्यांच्या स्मरणार्थ रशक्लिफ सूटचा समावेश असलेल्या विल्यम क्लार्क स्टॅंडचे उद्घाटन करण्यात आले. वेस्ट ब्रिजफोर्डमधील वेस्ट पार्क स्पोर्ट ग्राउंड हे सर फर्लिअन कॅन यांचे एक खाजगी मैदान होते, जे एक फर्निचर मिलियनेअर होते, जे बऱ्याचदा यजमान राष्ट्रीय संघांचा पाहुणचार करित.
## मैदान
## क्रिकेट विक्रम
## फुटबॉल
## संदर्भ आणि नोंदी
## बाह्यदुवे
*
*नॉटिंगहॅमशायर काउंटी क्रिकेट क्लब
*
*ट्रेंट ब्रिज संदर्भातील क्रिकइन्फोवरील लेख

वर्ग:इंग्लंडमधील क्रिकेट मैदाने
इक्बाल स्टेडियम

**इक्बाल स्टेडियम** हे पाकिस्तानच्या फैसलाबाद शहरातील क्रिकेट मैदान आहे. याची प्रेक्षकक्षमता १८,००० आहे. २०१९ पर्यंत येथे २५ कसोटी सामने खेळले गेले त्यातील १४ अनिर्णित राहिले. येथील खेळपट्टी फलंदाजीला अनुकूल आहे.

या मैदानाला पूर्वी लायलपूर मैदान, नॅशनल स्टेडियम आणि सिटी स्टेडियम अशी नावे होती.

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:पाकिस्तानातील क्रिकेट मैदाने
राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)

सुमारे ३४,२२८ ही आसनक्षमता असणारे हे मैदान, तेथील डोमेस्टीक क्रिकेट टीमचे होम ग्राउंड आहे. हे पाकिस्तानातील दुसऱ्या क्रमांकाचे मैदान आहे. २१ नोव्हेंबर १९८० रोजी येथे पहिला सामना खेळल्या गेला.याची आसनक्षमता वाढविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.

वर्ग:पाकिस्तानातील क्रिकेट मैदाने
बाग-ए-जीना (लाहोर)

**बाग-ए-जीना** हे पाकिस्तानच्या लाहोर शहरातील क्रिकेट मैदान आहे.

वर्ग:लाहोर
वर्ग:पाकिस्तानातील क्रिकेट मैदाने
मुलतान क्रिकेट स्टेडियम

**मुलतान क्रिकेट मैदान** हे पाकिस्तानच्या मुलतान शहरातील क्रिकेट मैदान आहे.

इ.स. २००१पासून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटसाठी वापरात असलेल्या या मैदानाची क्षमता ३०,००० आहे.

२००३ नंतर ऑक्टोबर २०२० पर्यंत या मैदानावर एकही आंतरराष्ट्रीय सामना खेळला गेलेला नाही.

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:पाकिस्तानातील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:मुलतान
गद्दाफी स्टेडियम

लाहोर शहरातील **गद्दाफी किंवा गदाफी स्टेडियम** हे पाकिस्तानातील सर्वात नामांकीत क्रिकेट मैदान आहे.हे सन १९५९ मध्ये बांधुन पूर्ण झाले.सन १९७४ पर्यंत याचे नाव लाहोर स्टेडियम होते परंतु कर्नल गद्दाफी यांना आदर देण्याचे दृष्टीने याचे नामांतर करण्यात आले. सन १९९६ मध्ये क्रिकेट विश्व चषक(वर्ल्ड कप) सामन्यांचे वेळी याची आसनक्षमता ६०,००० पर्यंत वाढविण्यात आली.याच्या नूतनीकरणाच्या वेळी लाल विटांच्या कमानी सभोवताल उभारण्यात आल्या आहेत.या मैदानात आधुनिक प्रकाश झोतांची व्यवस्था आहे. या मैदानावर क्रिकेटमधील अनेक विक्रम नोंदविल्या गेलेले आहेत.

वर्ग:पाकिस्तानातील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:लाहोर
रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम

**रावळपिंडी क्रिकेट मैदान** पाकिस्तानच्या रावळपिंडी शहरातील क्रिकेटचे मैदान आहे. या मैदानातील पहिला आंतरराष्ट्रीय सामना १९९३मध्ये खेळला गेला.

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:पाकिस्तानातील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:रावळपिंडी
चांदी

**चांदी** हा एक खूप मौल्यवान धातू आहे . 

(Ag) (अणुक्रमांक ४७) रासायनिक पदार्थ. इंग्लिश नाव सिल्व्हर. शास्त्रीय नाव आर्जेन्टिनम. चाँदी एक चमकणारी आणि बहुमूल्य धातु आहे. याचे परमाणु क्रमांक 47 आणि परमाणु द्रव्यमान 107.9 आहे. हे एक तन्य धातु असल्याने याचे उपयोग तार आणि आभूषण बनविण्यासाठी होताे. 

चाँदी सर्वोत्तम विद्युतचालक आणि ऊष्माचालक धातु आहे.

वर्ग:मूलद्रव्ये
वर्ग:धातू
वर्ग:महिला संपादनेथॉन २०२० लेख

चांदी हा एक चमकदार मौल्यवान धातू आहे. लॅटिनभाषेत "चमकदार" किंवा "पांढरा" ह्या शब्दाला आर्जेन्टमअसे म्हणतात. त्यामुळेच Ag असे चिन्ह चांदीसाठी वापरले जाते. शुद्ध, मुक्त मूलभूत स्वरूपात चांदी, सोने आणि इतर धातूंचे मिश्रण आर्जेन्टिटा आणि क्लोरारगिराइट सारख्या खनिजांमध्ये आढळते.  बहुतेक चांदी तांबे, सोने, शिसे आणि झिंक ह्या धातूंच्या परिष्करण प्रक्रियेतून उत्पादित केले जाते.

चांदीचा फार आधीपासून चलनातील नाण्यांमध्ये वापर केला गेला आहे. चलना व्यतिरिक्त, गुंतवणूकीचे माध्यम म्हणून (नाणी व सराफा) चांदीचा वापर केला जातो.  सौरऊर्जा पटल, दागिने आणि भांडी ह्यात चांदीचा विशेष वापर होतो. विद्युत उपकरणे, रासायनिक प्रतिक्रियांचे उत्प्रेरक, आरसे बनवण्यात चांदी वापरली जाते. तसेच चांदीची संयुगे फोटोग्राफिक आणि एक्स-रे फिल्ममध्ये वापरली जातात. चांदीच्या नायट्रेट आणि इतर चांदीच्या संयुगेचे जंतुनाशक म्हणून वापरले जाते.

## वैशिष्ट्ये 
चांदी हा मऊ, लवचिक व वाकवता येण्याजोगा धातू आहे. चांदीची विद्युत वाहकता सर्व धातुंपैकी सर्वात जास्त आहे, तांबेपेक्षा देखील जास्त आहे, परंतु जास्त किंमतीमुळे या चांदीचा मोठ्या प्रमाणात वापर केला जात नाही. यु.एस. मध्ये दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान तांब्याच्या युद्धाच्या कमतरतेमुळे,  युरेनियम समृद्ध करण्यासाठी विद्युत चुंबकांमध्ये कित्येक टन चांदी वापरली गेली. 

शुद्ध चांदी कोणत्याही धातूपेक्षा सर्वात जास्त औष्णिक वाहकता असते. चांदीमध्ये कोणत्याही धातूपेक्षा सर्वात कमी संपर्क प्रतिकार असतो. 

## समस्थानिक 
नैसर्गिकरित्या उद्भवणारी चांदीचे Ag१०७ व Ag१०९ हे दोन स्थिर समस्थानिक आहेत. ज्यात Ag१०७ किंचित जास्त प्रमाणात (५१.८३९% नैसर्गिक भरपूर प्रमाणात असणे) आहे. चांदीचे अठ्ठावीस किरणोत्सारी समस्थानिक आहेत. त्यातील सर्वात स्थिर Ag१०५ (अर्धआयुष्य ४१.३ दिवस), Ag१११ (अर्धआयुष्य ७.४७ दिवस) आणि Ag११२ (अर्धआयुष्य ३.१३ दिवस) आहेत.  

## प्रतिक्रिया 
चांदी हवामानाशी प्रतिक्रिया देत नाही आणि म्हणूनच किमियागारांनी सोन्यासह चांदीला थोर धातू मानले आहे.  चांदीची प्रतिकीय द्यायची क्षमता तांबे आणि सोन्याच्या दरम्यानची असते.  तांबे प्रमाणेच, चांदी सल्फर आणि त्याच्या यौगिकांसह प्रतिक्रिया देते. त्यांच्या उपस्थितीत, चांदीवर सल्फाईडचे डाग पडतात.

## संदर्भ