open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ग्रेसच्या कविता - धुक्यातून प्रकाशाकडे

**ग्रेसच्या कविता -धुक्यातून प्रकाशाकडे** हे मराठी कवी ग्रेस यांच्या कवितांचे विश्लेषण करणारे पुस्तक आहे. हे श्रीनिवास हवालदार लिखित  पुस्तक पुण्याच्या कॉन्टिनेन्टल प्रकाशनने २०१४ मध्ये प्रकाशित केले.
 
पुस्तकाच्या प्रारंभी लेखकाने आपले मनोगत पुढील शब्दांत व्यक्त केले आहे : “मराठी साहित्यात ‘जाणीव आणि नेणीवेच्या सीमेवर’ वावरणाऱ्या या कवितांचे सखोल विश्लेषण करण्याचा हा पहिलाच साहसिक प्रयत्‍न आहे हे मी नमूद करू इच्छितो." या नंतर 'पूर्वरंग' या अध्यायात ग्रेसपूर्वीचे मर्ढेकर युग आणि ग्रेसच्या कवितांवर त्याच्या प्रभाव यावर विस्तृत विवेचन केले आहे. 'अंतरंग' या अध्यायात दुर्बोधतेच्या आरोपांबद्दल ग्रेसने स्वतः केलेले आत्ममंथन, ग्रेसच्या कवितेत एकसंधतेचा अभाव का आहे याबद्दलचे लेखकाचे विचार, ग्रेसच्या कवितेतली उदास संध्याकाळ आणि बोलके निसर्ग, त्यांच्या काव्यातील दुःख, त्यांच्या कविता आत्मकेंद्रित आणि समाजविन्मुख असल्याच्या आरोपाला सामर्थ्याने सामोरे जाणाऱ्या त्यांच्या अनेक समाजोन्मुखी कवितांचे विवरण यांबद्दल लिहिले आहे. लेखकाने केलेल्या विवेचनात कवीच्या कवितेतील 'भास' आणि साहित्यविश्वातील शब्द आणि प्रतिमा या विषयांचा उल्लेख आहे. रसिकांना ग्रेसच्या कवितांची पृष्ठभूमी अवगत करून दिल्यानंतर लेखक कवीच्या विभिन्न काव्यसंग्रहांतील एकूण ९० कवितांकडे वळले आहेत. 

अश्या रीतीने लेखकाने आपले 'ग्रेसच्या कविता - धुक्यातून प्रकाशाकडे' हे पुस्तक विश्लेषणात्मक, रचनात्मक आणि विवेचनात्मक करण्याचा प्रयत्‍न केला आहे.

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
मृदुला सिन्हा

**मृदुला सिन्हा** ( २७ नोव्हेंबर १९४२) ह्या भारत देशातील गोवा राज्याच्या विद्यमान राज्यपाल आहेत. त्या हिंदी भाषेमधील नावाजलेल्या लेखिका देखील आहेत.

## बाह्य दुवे
*गोवा राजभवन संकेतस्थळावरील माहिती 

वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:गोव्याचे राज्यपाल
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
हुमा कुरेशी

**हुमा कुरेशी** (२८ जुलै, इ.स. १९८६:दिल्ली, भारत - ) ही हिंदी चित्रपटांतून अभिनय करणारी एक अभिनेत्री आहे. हिने एक थी डायन, डी-डे, डेढ इश्कियां यांसह अनेक चित्रपटांत काम केले आहे.

वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
इंद्राणी हलदार

**इंद्राणी हलदार** (६ जानेवारी, इ.स. १९७१:कोलकाता, पश्चिम बंगाल, भारत - ) ही बंगाली आणि हिंदी चित्रपटांतून अभिनय करणारी अभिनेत्री आहे. हिला १९९८चा सर्वोत्तम अभिनेत्रीचा राष्ट्रीय पुरस्कार देण्यात आला होता.

वर्ग:इ.स. १९७१ मधील जन्म
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:बंगाली चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री
लक्ष्मीकांत पार्सेकर

**लक्ष्मीकांत यशवंत पार्सेकर** ( ४ जुलै १९५६) हे भारतीय जनता पक्षाचे राजकारणी व गोवा राज्याचे माजी मुख्यमंत्री आहेत. अनेक वर्षे भाजपचे सदस्य राहिलेले व राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघामध्ये कार्य केलेल्या पार्सेकर ह्यांना गोव्यामध्ये भाजपची पाळेमुळे खोलवर रुजविण्यात महत्त्वाची कामगिरी बजावल्याचे श्रेय दिले जाते.

मुख्यमंत्री मनोहर पर्रीकर ह्यांची पंतप्रधान नरेंद्र मोदी ह्यांनी केंद्रीय मंत्रिमंडळामध्ये नियुक्ती केल्यानंतर पर्रीकरांनी मुख्यमंत्रीपदाचा राजीनामा दिला. त्यानंतर झालेल्या भाजपच्या विधिमंडळ बैठकीमध्ये पार्सेकर ह्यांच्या नावावर मुख्यमंत्रीपदासाठी शिक्कामोर्तब करण्यात आले. पार्सेकरांनी ८ नोव्हेंबर २०१४ रोजी पदाची शपथ घेतली. २ वर्षांहून अधिक काळ मुख्यमंत्रीपदावर राहिल्यानंतर २०१७ विधानसभा निवडणुकीत पार्सेकर ह्यांना पराभव पत्कारावा लागला. भारतीय जनता पक्षाने स्थानिक पक्षांना हाताशी धरून सरकार स्थापले परंतु पार्सेकर ह्यांना मुख्यमंत्रीपद टिकवता आले नाही.

## संदर्भ
वर्ग:गोव्याचे मुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
भारताचे संरक्षणमंत्री

**भारताचा संरक्षणमंत्री** हा भारत देशाच्या केंद्र सरकारमधील एक प्रमुख कॅबिनेट मंत्री व भारतीय संरक्षण मंत्रालयाचा प्रमुख आहे. भारत सरकारमधील सर्वात महत्त्वाच्या पदांपैकी एक असलेला संरक्षणमंत्री हा भारताचा लष्करप्रमुख असून भारतीय सशस्त्र सेना व भारतीय तटरक्षक दलासाठी सर्व निर्णय व धोरणे आखण्यासाठी जबाबदार आहे.

संरक्षणमंत्री संसदेच्या लोकसभा अथवा राज्यसभेचा विद्यमान सदस्य असणे बंधनकारक असून त्याची निवड पंतप्रधानाद्वारे व पदनियुक्ती राष्ट्रपतीद्वारे केली जाते.

## भारतीय संरक्षणमंत्र्यांची यादी
## संदर्भ
## बाह्य दुवे
*भारतीय संरक्षण मंत्रालय


वर्ग:भारत सरकार
रवींद्रनाथ: तीन व्याख्याने

**रविंद्रनाथ : तीन व्याख्याने** हे मराठी साहित्यिक पु. ल. देशपांडे यांनी नोबेल पारितोषिक विजेते गुरुदेव रवींद्रनाथ टागोर यांच्यावरती दिलेली तीन व्याख्यानांचे पुस्तकरूप आहे. 

यात त्यांनी रवींद्रनाथांच्या घरातील काला व त्या अनुषंगाने होणारे संस्कार, रवींद्रनाथांची नाटके, त्यांचे लेख, कविता यांवर साध्या सुटसुटीत भाषेत तरीही अत्यंत सखोल विश्लेषण केले आहे.

वर्ग:पु.ल. देशपांडे यांचे साहित्य
देशबंधू आणि मंजू गुप्ता फाउंडेशन

**देशबंधू आणि मंजू गुप्ता फाउंडेशन** ही एक महाराष्ट्रातील धुळे शहरात असलेली सेवाभावी संस्था आहे.

वर्ग:धुळे
वर्ग:महाराष्ट्रातील समाजकारणी संस्था
नजमा हेपतुल्ला

डॉ. **नजमा अकबरअली हेपतुल्ला** ( १३ एप्रिल १९४०) ह्या एक भारतीय राजकारणी, राज्यसभा सदस्य व भारताच्या केंद्रीय मंत्रिमंडळातील विद्यमान कॅबिनेट मंत्री आहेत.

काँग्रेस पक्षातून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात करणाऱ्या हेपतुल्लांनी २००४ मध्ये भाजपमध्ये प्रवेश केला. नरेंद्र मोदी सरकारमध्ये त्यांना अल्पसंख्यांक कार्याचे मंत्रीपद (Ministry of Minority Affairs) मिळाले आहे.

240px
240px
## बाह्य दुवे
* Detailed Profile

*अल्पसंख्यांक कार्य मंत्रालयावरील माहिती

वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:मणिपूरचे राज्यपाल
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:राज्यसभेचे उपसभापती
रवी शंकर प्रसाद

**रवी शंकर प्रसाद** ( ३० ऑगस्ट १९५४) हे एक भारतातील भारतीय जनता पक्षाचे वरिष्ठ नेते, राज्यसभा सदस्य व भारताच्या केंद्रीय मंत्रिमंडळातील विद्यमान कॅबिनेट मंत्री आहेत.

पेशाने वकील असलेल्या प्रसाद ह्यांनी १९७० च्या दशकादरम्यान जयप्रकाश नारायण ह्यांच्या मार्गदर्शनाखाली राजकीय कारकिर्दीची सुरुवात केली. ते अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषद व राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे कार्यकर्ते होते. ते २००० साली राज्यसभेवर निवडून गेले व अटलबिहारी वाजपेयी मंत्रीमंडळामध्ये कोळसा व खाण मंत्रालयाचे राज्यमंत्री बनले.

२०१४ लोकसभा निवडणुकांनंतर रवी शंकर प्रसाद नरेंद्र मोदी सरकारामध्ये कॅबिनेट मंत्री म्हणून नियुक्त करण्यात आले.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:भारतीय कायदामंत्री
वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:पटना साहिबचे खासदार
मत्स्यगंधा एक्सप्रेस

250 px|इवलेसे|चा फलक
250 px|इवलेसे|चा मार्ग
**मत्स्यगंधा एक्सप्रेस** (कन्नड: ಮತ್ಸ್ಯಗಂಧ ಎಕ್ಷ್ಪ್ರೆಸ್ಸ) ही भारतीय रेल्वेची एक जलद प्रवासी सेवा आहे. ही गाडी मुंबई लोकमान्य टिळक टर्मिनस ते कर्नाटकातील मंगळूर स्थानकांदरम्यान रोज धावते. कोकण रेल्वेमार्गे धावणारी मत्स्यगंधा एक्सप्रेस मुंबई ते मंगळूर दरम्यानचे १,१८६ किमी अंतर १६ तासांत पूर्ण करते. महाराष्ट्रातील कोकण प्रदेशामधून जात असलेल्या ह्या गाडीला येथील मासेमारी उद्योगाशी निगडीत *मत्स्यगंधा* हे नाव दिले गेले आहे.

१ मे १९९८ रोजी सुरू झालेली ही कोकण रेल्वेवरील सर्वात प्रथम गाड्यांपैकी एक होती. 

## तपशील
## बाह्य दुवे
*मार्ग व वेळापत्रक

वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
वर्ग:कोकण रेल्वे
वर्ग:कर्नाटकमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक
मंगला लक्षद्वीप एक्सप्रेस

250 px|इवलेसे|चा मार्ग
**मंगला लक्षद्वीप एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची एक जलद प्रवासी सेवा आहे. ही गाडी दिल्लीच्या हजरत निजामुद्दीन रेल्वे स्थानक ते केरळमधील एर्नाकुलम स्थानकांदरम्यान रोज धावते. कोकण रेल्वेमार्गे धावणारी मंगला लक्षद्वीप एक्सप्रेस दिल्ली ते कोची दरम्यानचे ३,०६६ किमी अंतर ४८ तासांत पूर्ण करते. 

## तपशील
## बाह्य दुवे
*मार्ग व वेळापत्रक

वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
वर्ग:कोकण रेल्वे
वर्ग:केरळमधील रेल्वे वाहतूक
कोकण कन्या एक्सप्रेस

**कोकण कन्या एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची एक जलद प्रवासी सेवा आहे. ही गाडी मुंबई छत्रपती शिवाजी टर्मिनस ते गोव्यामधील मडगांव स्थानकांदरम्यान रोज धावते. कोकण रेल्वेमार्गे धावणाऱ्या कोकण कन्या एक्सप्रेसला मुंबई ते गोवा दरम्यानचे ५८० किमी अंतर पार करायला १३ तास व २५ मिनिटे लागतात. महाराष्ट्रातील कोकण प्रदेशामधून जात असलेल्या ह्या गाडीला कोकण कन्या हे नाव दिले गेले आहे.

२५ जानेवारी १९९८ रोजी सुरू झालेली ही कोकण रेल्वेवरील सर्वात प्रथम गाड्यांपैकी एक होती. दादर मडगांव जन शताब्दी एक्सप्रेस व मांडवी एक्सप्रेस ह्या दोन गाड्या देखील मुंबई व गोव्यादरम्यान रोज धावतात.

## तपशील
## बाह्य दुवे
*मार्ग व वेळापत्रक
***कोकण कन्या एक्सप्रेस **

वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
वर्ग:कोकण रेल्वे
वर्ग:गोव्यामधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक
टिटवी (निःसंदिग्धीकरण)

**टिटवी** हा एक पक्षी आहे.

* टिटवी - पक्ष्याच्या जीवनचक्रावर आधारित असा ’टिटवी’ नावाचा एक मराठी **लघुपट**, वन्यजीव लेखक प्र.सु. हिरुरकर यांना काढला आहे.
* टिटवी (गाव) – अहमदनगर जिल्ह्यातील गाव. 
* टिटवी नदी - बुलढाणा जिल्ह्यात एक नदी.

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
टिटवी (भारूड)

टिटवी या पक्षाचे एक उल्लेखनीय प्रतिमांकन संत एकनाथांनी लिहिलेल्या ’टिटवी’ या भारुडात मिळते. एकनाथांनी या टिटवी-संबंधीच्या लोकसमजुतीचा अध्यात्मबोधार्थ मार्मिक उपयोग केला आहे. टिटवी ज्या घरावरून ओरडत जाते, त्या घरात कुणाला तरी यमाचे बोलावणे येते, अशी ही लोकसमजूत आहे. एकनाथांच्या भारुडात या टिटवीला ’यमाची तराळीण’ म्हणले आहे. ’तराळ’ हा वेठबिगार जमा करणारा व रात्री गस्त घालणारा एक बलुतेदार.  त्याचेच काम करणारी ही ’तराळीण’. एकनाथ म्हणतात, 

एका ग्रामावरी जाऊन | 
एक नदीतीर पाहून | 
तेथें टिटवी करी शयन | 
दोन्ही पायांत खडा धरून गा || 

टिटाव-टिटाव असे ओरडत यमाच्या बोलावण्याची खूण म्हणून हे खडे कुणाकुणाच्या नावे टाकते ? तर चौगुला व कुळकर्णी यांच्या सुना, पाटलाकडचे चौघेजण, देशमुख, देशपांडे, चौधरी, शेटे, महाजन इत्यादींसह सर्व बलुतेदार - हे सर्व.  असा या टिटवीचा दरारा आहे.

या भारुडातील अध्यात्मबोध असा -  
परमात्म्याने हे देहरूपी गाव स्वोद्धारासाठी दिले आहे. तेव्हा अहंकार (चौगुला), कुबुद्धी (त्याची सून), मन (कुळकर्णी/देशमुख), ममता (त्याची सून), विकल्प, विकार, अज्ञान व प्रपंच (पाटलाकडचे चौघेजण), कामक्रोधादी विकार (बारा बलुतेदार) या साऱ्यांना ही टिटवी बजावते की, मी तुम्हांस व शेवटी त्या जीवासही यमाकडे घेऊन जाईन. म्हणून हे कामविकार आत्ताच टाका व हरिभजनी लागा.

वर्ग:भारूड
वर्ग:एकनाथ
ला प्लाटा पीक

**ला प्लाटा पीक** अमेरिकेतील रॉकी माउंटन्स पर्वतरांगांचा भाग असलेल्या सावाच पर्वतरांगेतील एक शिखर आहे. १४,३६८ फूट (४,३७९ मीटर) उंचीचे हे शिखर कॉलोराडो राज्यात आहे. हे शिखर रॉकी माउंटन्स रांगेतील चौथ्या क्रमांकाचे सर्वोच्च शिखर आहे. हे शिखर लेडव्हिलपासून ३२ किमी (२० मैल) आग्नेयेस आहे.

ला प्लाटा पीकचा स्पॅनिश भाषेत अर्थ चांदीचे शिखर होतो. या डोंगराच्या आसपास आढळणाऱ्या चांदीच्या खाणींवरून हे नाव देण्यात आले.

वर्ग:कॉलोराडोमधील फॉर्टीनर्स
वर्ग:अमेरिकेमधील पर्वतशिखरे
कालवे (प्राणी)

इवलेसे|शिंपल्यातील कालव
कालवे किंवा कालव हा शिंपल्यातील एक खाण्यायोग्य प्राणी होय. हा समुद्रकिनारी भागात आढळतो. फ्रेंच खाद्य पदार्थात तसेच् अनेक युरोपिय भागात हा खाद्याचा एक महत्त्वाचा भाग असतो.

वर्ग:जलचर प्राणी
वर्ग:जीवशास्त्र
चिकालिम

**चिखली** (Chicalim) हे गोव्यातील एक शहर आहे.

पोर्तुगीजांनी या नावाचे पोर्तुगिजीकरण *चिकालिम* असे केले होते.

वर्ग:गोव्यामधील शहरे
छत्रपती संभाजीनगर रेल्वे स्थानक

**छत्रपती संभाजीनगर रेल्वे स्थानक** (Chhatrapati Sambhajinagar Railway Station) हे छत्रपती संभाजीनगर शहरामधील प्रमुख रेल्वे स्थानक आहे. हे स्थानक दक्षिण मध्य रेल्वेच्या मनमाड-सिकंदराबाद मार्गावरील एक महत्त्वाचे स्थानक असून अनेक लांब पल्ल्याच्या रेल्वेगाड्या येथे थांबतात.

## महत्त्वाच्या रेल्वेगाड्या
*छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस-जालना जन शताब्दी एक्सप्रेस
*छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस-लिंगमपल्ली देवगिरी एक्सप्रेस
*छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस-नांदेड तपोवन एक्सप्रेस
*अमृतसर-नांदेड एक्सप्रेस
*मनमाड-धर्माबाद मराठवाडा एक्सप्रेस
*मनमाड-सिकंदराबाद अजिंठा एक्सप्रेस
*छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस-बल्हारशाह नंदीग्राम एक्सप्रेस

रे
वर्ग:छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके
मनमाड जंक्शन रेल्वे स्थानक

**मनमाड रेल्वे स्थानक** उत्तर महाराष्ट्रातील रेल्वे स्थानक आहे. हे स्थानक मध्य रेल्वेच्या मनमाड-सिकंदराबाद मार्गावरील एक महत्त्वाचे स्थानक असून अनेक लांब पल्ल्याच्या रेल्वेगाड्या येथे थांबतात.

हे स्थानक दक्षिण मध्य रेल्वेच्या मुंबई-नागपूर-हावडा मार्गावरील एक महत्त्वाचे स्थानक असून लांब पल्ल्याच्या जवळजवळ सगळ्या रेल्वेगाड्या येथे थांबतात. येथून दौंडकडे आणि पूर्णाकडे जाणारे लोहमार्गही आहेत. वसई-दिवा लोहमार्ग तयार होईपर्यंत पश्चिम व उत्तर भारतातून दक्षिणेकडे जाणाऱ्या अनेक रेल्वेगाड्या भुसावळ-मनमाड-दौंडमार्गे जात असत. मनमाड-इंदूर हा नवा रेल्वेमार्ग बांधून पूर्ण झाल्यानंतर अनेक लांब पल्ल्याच्या गाड्यांचे अंतर कमी होईल.

## इतिहास
भारतातील पहिला रेल्वेमार्ग १९५३मध्ये कार्यान्वित झाल्यानंतर हा मार्ग कोलकात्याकडे झपाट्याने वाढविण्यात आला. १८५४ च्या मे महिन्यात कल्याण, १८६० मध्ये भुसावळ तर १८६७मध्ये हा मार्ग नागपूर रेल्वे स्थानकला जाउन पोचला. मनमाड रेल्वे स्थानक १८६६मध्ये बांधून कार्यान्वित झाले. सुमारे शंभर वर्षांनंतर १९६८साली या स्थानकातील मार्गाचे विद्युतीकरण झाले.

## येथे सुरुवात/शेवट होणाऱ्या गाड्या
## संदर्भ 
वर्ग:मनमाड
वर्ग:नाशिक जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके
वर्ग:मध्य रेल्वेची स्थानके
वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे जंक्शन स्थानके
माउंट हार्वर्ड

**माउंट हार्वर्ड** अमेरिकेतील रॉकी माउंटन्स पर्वतरांगांचा भाग असलेल्या सावाच पर्वतरांगेतील एक शिखर आहे. १४,४२१ फूट उंचीचे हे शिखर कॉलोराडो राज्यात आहे. हे शिखर रॉकी माउंटन्स रांगेतील तिसऱ्या क्रमांकाचे सर्वोच्च शिखर आहे. याची उंची माउंट मासिव्हपेक्षा ७ फुटांनी कमी आहे.

हार्वर्ड
हार्वर्ड
सिकंदराबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक

250 px|इवलेसे|स्थानकाची इमारत
**सिकंदराबाद** हे हैदराबाद शहरामधील सर्वात मोठे रेल्वे स्थानक व भारतीय रेल्वेच्या दक्षिण मध्य रेल्वे क्षेत्राचे मुख्यालय आहे. हैदराबादच्या निजामाने इ.स. १८७४ मध्ये हे स्थानक बांधले.

सिकंदराबाद स्थानक भारतामधील बहुतेक सर्व मोठ्या स्थानकांसोबत जोडले गेले आहे.

## महत्त्वाच्या रेल्वेगाड्या
*सिकंदराबाद-हजरत निजामुद्दीन राजधानी एक्सप्रेस
*हैदराबाद-नवी दिल्ली आंध्र प्रदेश एक्सप्रेस
*सिकंदराबाद-हावडा फलकनुमा एक्सप्रेस
*हैदराबाद-हजरत निजामुद्दीन दक्षिण एक्सप्रेस
*हैदराबाद-चेन्नई सेंट्रल चारमिनार एक्सप्रेस
*सिकंदराबाद-लोकमान्य टिळक टर्मिनस दुरंतो एक्सप्रेस
*छत्रपती शिवाजी टर्मिनस-भुवनेश्वर कोणार्क एक्सप्रेस
*सिकंदराबाद पुणे शताब्दी एक्सप्रेस

सि
वर्ग:तेलंगणामधील रेल्वे स्थानके
सुधीर मुनगंटीवार

**सुधीर सच्चिदानंद मुनगंटीवार** (३० जुलै १९६२- ) हे महाराष्ट्र राज्यातील आमदार आहेत. ते सध्या महाराष्ट्र सरकारचे वने, सांस्कृतिक कार्य आणि मत्स्यव्यवसाय या ३ खात्यांचे कॅबिनेट मंत्री आहेत. यापूर्वी २०१४-१९ च्या फडणवीस सरकारमध्ये ते अर्थ आणि नियोजन व वन खात्याचे कॅबिनेट मंत्री होते. त्यापूर्वी, २०१०-१३ पर्यंत भारतीय जनता पक्षाचे (महाराष्ट्र) प्रदेशाध्यक्ष होते. १९९५ ते १९९९ या काळात महाराष्ट्र सरकारमधील ग्राहकसंरक्षण व पर्यटन राज्यमंत्री होते. सन २०१४ मध्ये ते सलग ५व्यांदा/ वेळासाठी महाराष्ट्र विधानसभेवर निवडून आले. चंद्रपूरचे पालकमंत्री होते, वर्धा जिल्ह्यांचे पालकमंत्री म्हणून अतिरिक्त कार्यभारसुद्धा होता.

वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी
वर्ग:महाराष्ट्राचे विद्यमान मंत्री
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:महाराष्ट्राच्या १४ व्या विधानसभेचे सदस्य
वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य
वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य
वर्ग:महाराष्ट्राच्या ११ व्या विधानसभेचे सदस्य
वर्ग:महाराष्ट्राच्या १० व्या विधानसभेचे सदस्य
वर्ग:बल्लारपूरचे आमदार
वर्ग:इ.स. १९६२ मधील जन्म
सांसद आदर्श ग्राम योजना

**संसद आदर्श ग्राम योजना** (इं:Sansad Adarsh Gram Yojana)लघुरुप: SAGY) हा एक ग्रामीण विकास कार्यक्रम आहे ज्याचे लक्ष्य खेड्यांना विकसित करणे आहे. त्यात,सामाजिक विकास,सांस्कृतिक विकास व खेड्यातील समाजात जागरुकता आणणे याचा अंतर्भाव आहे. हा कार्यक्रम दि.११ ऑक्टोबर २०१४ला जयप्रकाश नारायण यांच्या वाढदिवशी सुरू करण्यात आला.

या योजनेचे वैशिष्ट्य म्हणजे ही:
* (अ)मागणीनुसार सुरू होणारी 
* (ब)समाजातर्फे उद्युक्त
* (क)लोकांच्या सहभागावर आधारीत आहे.

## ध्येये 
या योजनेची कळीची ध्येये आहेत:
# सध्या अस्तित्वात असलेल्या योजना व स्थानिक संदर्भ प्राथम्य वापरून  'आदर्श ग्राम' म्हणून गावांचा विकास करणे, ज्यात गावागावाप्रमाणे बदल होऊ शकतो.
# स्थानिक विकासाचा नमूना तयार करणे ज्याचा वापर इतर खेड्यात होऊ शकतो.

संसद ग्राम योजनेत महिलांचा सहभाग आवश्यक आहे .

## संदर्भ
देवगिरी एक्सप्रेस

250 px|इवलेसे|चा फलक
250 px|इवलेसे|चा मार्ग
**देवगिरी एक्सप्रेस** (तेलुगू: దేవగిరి ఎక్స్‌ప్రెస్) ही भारतीय रेल्वेची एक प्रवासी सेवा आहे. ही गाडी मुंबईच्या छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस ते तेलंगणाच्या लिंगमपल्ली रेल्वे स्थानकादरम्यान रोज धावते. दक्षिण मध्य रेल्वेद्वारे चालवल्या जाणाऱ्या देवगिरी एक्सप्रेसला छत्रपती संभाजीनगर जवळील देवगिरी ह्या ऐतिहासिक किल्ल्याचे नाव देण्यात आले आहे.

## तपशील
## प्रमुख थांबे
*छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस
*ठाणे
*कल्याण       
*नाशिकरोड
*मनमाड
*छत्रपती संभाजीनगर
*जालना
*परभणी
*नांदेड
*धर्माबाद
*निजामाबाद                        *सिकंदराबाद            #लिंगमापल्ली

## बाह्य दुवे
*मार्ग व वेळापत्रक

वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
वर्ग:दक्षिण मध्य रेल्वे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:तेलंगणामधील रेल्वे वाहतूक
हरिभाऊ बागडे

**हरिभाऊ किसन बागडे** (१७ ऑगस्ट १९४४) हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील एक राजकारणी, भारतीय जनता पक्षाचे वरिष्ठ नेते व विधानसभेचे १४ वे अध्यक्ष आहेत. त्यांनी २०१४ साली झालेल्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीमध्ये फुलंब्री मतदारसंघामधून विजय मिळवला.

राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघामधून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात करणाऱ्या बागडे यांनी १९८५ साली पहिल्यांदा आमदारकीसाठी निवडणूक लढवली आणि तीत ते विजयी झाले. त्यानंतर ते सलग चार वेळा आमदार म्हणून निवडून आले. १९९५ ते १९९९ दरम्यान बागडे हे मनोहर जोशी मुख्यमंत्री असलेल्या महाराष्ट्र राज्याच्या मंत्रिमंडळामध्ये मंत्री होते.
११ नोव्हेंबर २०१४ रोजी १३व्या महाराष्ट्र विधानसभेच्या अध्यक्षपदी बागडेंची बिनविरोध निवड झाली.
* ते सध्या राजस्थान राज्याचे महामहीम राज्यपाल आहे. 

वर्ग:इ.स. १९४४ मधील जन्म
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:महाराष्ट्राचे विद्यमान आमदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:महाराष्ट्राच्या १४ व्या विधानसभेचे सदस्य
वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार
वर्ग:फुलंब्रीचे आमदार
वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य
ध्रुव मिस्त्री

**ध्रुव मिस्त्री** (जन्म १९५७, कंजरी, गुजरात) हे एक भारतीय शिल्पकार आहेत. त्यांची अनेक शिल्पे अनेक देशांत सार्वजनिक ठिकाणी कायमस्वरूपी प्रदर्शित केली आहेत.

वर्ग:भारतीय शिल्पकार
वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फोलियो सोसायटी

**फोलियो सोसायटी** ही इंग्लिश भाषेत पुस्तके प्रकाशित करणारी ब्रिटिश प्रकाशन संस्था आहे. फोलियो सोसायटीचे मुख्यालय लंडनमध्ये असून त्याची स्थापना १९४७ मध्ये झाली. प्रसिद्ध पुस्तकांच्या महाग परंतु देखण्या आवृत्त्या फोलियो सोसायटी प्रकाशित करते.

वर्ग:लंडन
वर्ग:प्रकाशक कंपन्या
मांडव्य ऋषी

मांडव्य ऋषी मोठे तपस्वी होते. रानातील आपल्या झोपडीबाहेरील झाडाखाली ते एकदा मौनव्रत धारण करून तप करीत बसले होते. शेजारच्या राजधानीत चोरी करून काही चोर पळून रानात आले. मागे राजाचे शिपाई पाठलाग करत होते. चोर झोपडीत लपून बसले. शिपाई मागून आले व मांडव्यांना विचारू लागले की "चोरांना पाहिले का ?" मौनव्रत असल्याने माडव्य काही बोलले नाहीत. शिपायांना संशय आला. त्यांनी झोपडीत तपास केला व चोरांना पकडले. धनही मिळाले. मांडव्य काही बोलला नाही म्हणजे तोही चोरांचा साथीदार असला पाहिजे असे समजून त्यालाही पकडून राजधानीत नेले. राजाला कळवल्यावर त्याने चौकशी न करता सगळ्यांना देहदंडाची शिक्षा दिली. 

शिक्षा भोगत असतानाही काही न बोलता मांडव्य वेदपठण करत तपच करत होते. काही दिवसांनी रक्षकांच्या ध्यानात आले हा एकच माणूस वेदना होत असतांनाही ओरडत नाही व इतके दिवस अन्नपाण्याशिवाय जिवंत आहे. त्यांनी राजाला त्याप्रमाणे कळविले व राजा घाईघाईने तेथे आला व आपली चूक लक्षात आल्यावर हात जोडून मांडव्यांना म्हाणाला "अज्ञानाने माझ्या हातून चूक झाली, मला क्षमा करा." माडव्यांनी "तुझी काही चूक नाही" असे सांगितले. 

मग त्यांना सुळावरून उतरवले व सूळ काढण्याचा प्रयत्न केला. पण सुळाचे टोक पोटात अडकून बसले होते ते निघेना. शेवटी शूळ तोडून काढला व टोक तसेच पोटात राहिले. त्याच्या वेदना सहन करत मांडव्य तपश्चर्या करत राहिले व त्यांनी तपाने प्राप्त होणारे सर्व दुर्लभ लोक प्राप्त करून घेतले. मग एकदा यमध्रर्माच्या सभेत जाऊन त्यांनी धर्मराजाला विचारले " प्रभो, माझ्या हातून जाणूनबुजून तर काही अपराध घडला नाही, तर मग कोणत्या नकळत घडलेल्या अपराधामुळे मला सुळावर चढण्याची शिक्षा मिळाली ? " यमधर्म म्हणाला " हानपणी तू एका पतंगाच्या शेपटीला काडी टोचली होतीस. त्याचे हे फळ. लहानसे दान केले तरी त्याचे नोठे फल मिळते तसे स्वल्प अधर्माचे फल मोठे दुःख देणारे मिळते."

मांडव्य म्हणाले " धर्मा ! जन्मापासून बारा वर्षेपर्यंत जीवाच्या हातून जे काय होते त्याबद्दल तो जबाबदार नाही. या वयात त्याच्या हातून पातक होतच नाही. धर्मशास्त्रज्ञ या वयातील कृत्ये हिशेबातच घेत नाहीत. असो. माझा अपराध लहान असतांना तू मला ही असह्य पीडा होईल असा दंड केलास म्हणून मनुष्यजातीच्या शूद्र वर्णात तुला जन्म प्राप्त होईल. मी आजपासून असा धर्मफलाचा उदयकारी नियम बांधून देतो की यापुढे चौदा वर्षेपर्यंत घडलेल्या दुष्कृत्याबद्दल जीवास दंड असू नये, कारण ते त्याचे दुष्कृत्य अज्ञानजन्य असल्याने पापकारक होत नाही."
सुबोध सरकार

**सुबोध सरकार** हे बंगाली भाषेत लिहीणारे भारतीय कवी आहेत. त्यांचे वीसहून अधिक कवितासंग्रह प्रकाशित झाले असून, त्यांचा *द्वैपायन ह्रदेर धारे* या कवितासंग्रहास २०१३चा साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला.

वर्ग:बंगाली कवी
वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते
विनोद तावडे

**विनोद श्रीधर तावडे** (२० जुलै, इ.स. १९६३ - हयात) हे महाराष्ट्र राज्याच्या फडणवीस यांच्या मंत्रिमंडळात शिक्षण खात्याचे कॅबिनेट मंत्री होते. ते बोरीवली विधानसभा मतदारसंघातून २०१४साली निवडून आलेले आमदार आहेत. त्यांनी अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषदेचे पूर्ण वेळ कार्यकर्ते म्हणून काम केले आहे.

वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी
वर्ग:बदल करण्याजोगे लेख
वर्ग:इ.स. १९६३ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य
वर्ग:बोरीवलीचे आमदार
महाराष्ट्र शासकीय अधिकारी

## मोटारीवरील दिव्याचे अधिकार
;लाल दिवा (फ्लॅशरसह):
* राज्यपाल, मुख्यमंत्री, उपमुख्यमंत्री, मुंबई उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायाधीश, विधान परिषद सभापती, विधानसभा अध्यक्ष, विभागांचे मंत्री, विधानमंडळाचे विरोधी पक्ष नेते व मुंबई उच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश यांच्या मोटारींना...

;लाल दिवा (फ्लॅशरविना):
* विधानसभा उपसभापती, विधानसभा उपाध्यक्ष, राज्य नियोजन आयोगाचे कार्यकारी अध्यक्ष, राज्यमंत्री, मुख्य सचिव, राज्य निवडणूक आयोगाचे आयुक्त, लोकायुक्त व उपलोकायुक्त, महाराष्ट्र प्रशासकीय न्यायाधीकरणाचे अध्यक्ष, राज्य वित्त आयोगाचे अध्यक्ष, वैधानिक विकास महामंडळाचे अध्यक्ष, महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाचे अध्यक्ष, मुख्य माहिती आयुक्त.यांच्या मोटारींना.

;अंबर दिवा (फ्लॅशरविना):
* अपर मुख्य सचिव, प्रधान सचिव, सचिव, अपर मुख्य सचिव पदावरील समकक्ष अधिकारी, पोलीस महासंचालक व त्या पदावरील समकक्ष अधिकारी आणि आपल्याच कार्यक्षेत्रात वावरणारे प्रमुख जिल्हा न्यायाधीश, जिल्हा परिषदेचे अध्यक्ष, 'अ' व 'ब' वर्ग महानगरपालिकांचे महापौर, प्रधान मुख्य वनसंरक्षक व विभागीय आयुक्त..

;अंबर दिवा (फ्लॅशरसह):
* शासकीय, निमशासकीय सेवेतील वाहने.

;निळा दिवा:
* कायदा व सुव्यवस्थेसाठी वापरल्या जाणाऱ्या वाहनांना, पोलिसांच्या वाहनांना.

;जांभळ्या काचेतील लुकलुकणारा लाल दिवा:
* रुग्णवाहिकेसाठी.    

;लाल, निळा व पांढरा असा बहुविध रंगाचा दिवा :
* आपत्कालीन व्यवस्थेतील व आणीबाणी व्यवस्थापनासाठीच्या वाहनांना.

वर्ग:महाराष्ट्र शासन
जो डिक्रूझ

इवलेसे|right|180px|२०१४मध्ये डिक्रुझ
**आर.एन. जो डिक्रूझ** (१९६९ - ) हे तमिळ भाषेत लिहिणारे एक भारतीय लेखक आहेत. त्यांच्या *कोरकई* या कादंबरीस २०१३चा साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला.

वर्ग:तमिळ लेखक
वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील जन्म
कल्याण जंक्शन रेल्वे स्थानक

[250 px|इवलेसे|कल्याण स्थानकावर थांबलेली अलाहाबाद [दुरंतो एक्सप्रेस]]

**कल्याण जंक्शन** हे कल्याण शहरामधील प्रमुख रेल्वे स्थानक आहे. हे स्थानक मध्य रेल्वेवरील एक महत्त्वाचे स्थानक असून अनेक लांब पल्ल्याच्या रेल्वेगाड्या येथे थांबतात. कल्याण येथे मुंबई उपनगरी रेल्वेचा मध्य मार्ग दोन शाखांमध्ये विभागतो. ईशान्य शाखा कसाऱ्यामार्गे मनमाडकडे तर आग्नेय शाखा कर्जतमार्गे पुण्याकडे धावते. मुंबई उपनगरी सेवेमधील कल्याण तिसरे सर्वात वर्दळीचे स्थानक आहे.

वर्ग:मुंबई उपनगरी रेल्वे स्थानके
वर्ग:ठाणे जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके
वर्ग:कल्याण
वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे जंक्शन स्थानके
राधाकांत ठाकूर

**राधाकांत ठाकुर** हे संस्कृत भाषेत लिहिणारे एक भारतीय कवी आहेत. त्यांच्या चलदूरवाणी या कविता संग्रहास २०१३चा साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला.

वर्ग:संस्कृत कवी
वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
प्रेशर कुकर

**प्रेशर कुकर** हे एक अन्न शिजवण्याचे आधुनिक साधन आहे. 

## कार्यतत्त्व 
इंधन आणि वेळ वाचवून अन्न शिजवण्यासाठी प्रेशर कुकरचा वापर केला जातो. प्रेशर कुकरचे कार्यतत्त्व 'दाबाखाली असलेल्या वाफेच्या वाढीव तापमानाचा उपयोग करणे' हे आहे.

जेव्हा आपण पातेले किंवा अन्य उघड्या भांड्यात अन्न शिजवतो, तेव्हा वाफ बाहेर जाऊन अन्न शिजण्यास वेळ लागतो. परंतु जर ते प्रेशर कुकरमध्ये शिजवले, तर वाफेच्या दाबामुळे अन्न लवकर शिजण्यास मदत होते.

प्रेशर कुकर हे एक ॲल्युमिनियमचे भांडे असते. कुकरच्या भांड्यात तळाशी थोडे पाणी राखतात. पाण्यावरच्या तबकडीवर शिजवायच्या अन्नाची भांडी ठेवतात. कुकरचे झाकण रबरी गॅस्केट लावून कुकरला हवाबंद करते. भांड्याच्या वरच्या बाजूला असलेल्या छिद्रावर एक छोटी पण जड शिट्टी ठेवलेली असते.  कुकरच्या तळाच्या पाण्याची वाफ झाली की ती शिट्टी वर उडवून भोकातून बाहेर पडायचा प्रयत्‍न करते, आणि असे करताना आवाज करते.

## फायदे 
प्रेशर कुकरचे फायदे:-

१. वेळ कमी लागतो.

२. इंधनाची बचत होते.

३. तापमानाचे समान वितरण झाल्याने अन्न एकसारखे शिजते.

४. तापमान अधिक असल्याने किटाणू नष्ट होतात.

## योग्य वापर 
प्रेशर कुकरचा वापर-

प्रेशर कुकरमध्ये अन्न शिजताना त्यातील तळाला ठेवलेल्या पाण्याची वाफ कुकरच्या बाहेर न गेल्यामुळे आतील अन्‍नावर वाफेचा दाब पडतो. त्यामुळे कुकरमधील उष्णता वाढून अन्न जलद शिजते. कुकरची शिट्टी वर उडते आणि तिच्या खालच्या फटीमधून हिस्स आवाज येतो. असे झाले की योग्य त्या प्रमाणात आणि योग्य त्या तापमानाची वाफ तयार झाली आहे असा इशारा मिळतो. शिट्टी वाजल्यानंतर कुकरच्या खाली लावलेली आच कमी करतात, आणि मग आतील अन्नाच्या प्रकाराप्रमाणे १ ते ४ मिनिटे तशीच ठेवून नंतर बंद करतात. मंद आचेवर कुकर असून शिवाय वाफेचा दाब ही १ ते ४ मिनिटे कायम राहिल्याने इंधनाची बचत होते. शिट्टीचा उपयोग फक्त वाफ तयार झाल्याचा संकेत देण्यासाठी असतो.  आच बंद केल्यानंतर वाफेचे बाहेर पडणे चालू राहते. ते पूर्णपणे थांबल्यावरच कुकरचे झाकण उघडतात.  आधीच उघडले तर कोंडलेली वाफ बाहेर पडून अपघात होऊ शकतो.

कुकर आचेवर बराच वेळ ठेवूनही शि्ट्टी वाजली नाही तर (१) कुकरमध्ये तळाशी पाणी ठेवलेले नाही किंवा (२) शि्ट्टीच्या खालचे वाफेला बाहेर पडण्यासाठीचे छिद्र बुजले आहे असे समजतात.

वर्ग:पाकसाधने
सी.एन. रामचंद्रन

इवलेसे

**सी.एन. रामचंद्रन** हे कन्नड भाषेत लिहीणारे एक भारतीय लेखक आहेत. त्यांच्या आख्यान-व्याख्यान या साहित्यावरील निबंध संग्रहास २०१३चा साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला.

वर्ग:कन्नड साहित्यिक
वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कात्यायनी विद्महे

**कात्यायनी विद्महे** या तेलुगु भाषेत लिहिणाऱ्या एक भारतीय लेखिका आहेत. त्यांच्या साहित्याआकाशमलो संगम या निबंध संग्रहास २०१३चा साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला. कात्यायनी विद्महे सुप्रसिद्ध शिक्षक व टिकाकार असलेल्या रामकोटी शास्त्री यांच्या कन्या आहेत.

वर्ग:तेलुगू लेखक
वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते
वाळवी

लाकुड कोरून खाणारे हे कीटक **उधई** या नावानेही ओळखले जातात. या किटकांना संस्कृत भाषेत वल्म तर इंग्रजी मध्ये टर्माइट असे म्हंटले जाते. भारतात सर्वत्र वाळवी आढळते. वाळवी हा कीटक वसाहत करून लाकडा मध्ये राहतो. दमट जागा जुन्या लाकडामध्ये वाळवीचे अस्तित्त्व असते. वाळवी ही कीड खोडाची कोवळी साल कुरतडून खाते. फॉरमोसॅन सबटेरानियन टर्माईट' या नावाने ओळखली जाणारी आशियातील वाळवीची जात वेगाने लाकुड खाते. या उपद्रवी कीटकांमुळे दरवर्षी कोट्यवधी रुपयांचे नुकसान होते. कीटकांना पंखांच्या दोन जोड्या असतात. वाळवीचा खाद्य म्हणूनही वापर केला जातो. ही अतिशय पौष्टिक असते.
## इतिहास
वराहमिहिराने बृहत संहितेत विहिर खणायची असेल तर वाळवीचं वारूळ असलेली जागा शोधून काढा असा सल्ला दिला आहे.
## प्रादुर्भाव
वाळवीची वसाहत पूर्ण झाली की त्यातील राणीमाशी उडून जाते. आपले पंख काढून टाकते. नंतर ती आणखी वसाहत तयार करण्याच्या उद्देशाने प्रजननासाठी नवीन ठिकाण शोधते व तेथे कार्य सुरू करते.

## उपाय
शेतातील वाळवीची वारुळे खोदून त्यातील राणी वाळवी नष्ट करावी. असे केल्याने पुढील पीढी येत नाही. तसेच वारुळात मिथाईल ब्रोमाईड व क्‍लोरोफॉर्म यांचे २५० मि.लि. मिश्रण प्रति वारुळात ओतावे. यामुळे वाळवी तेथे राहत नाही. निंबोळीपेड टाकल्यास वाळवीला न आवडून तेथून ती जाण्याचा प्रयत्न करते. सरडा हे प्राणी वाळवी खातात.

## बाह्य दुवे
* महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश - वाळवी

वर्ग:कीटक
वर्ग:कीटकशास्त्र
सान होजे देल काबो

**सान होजे देल काबो** हे मेक्सिकोच्या बाशा कॅलिफोर्निया सुर राज्याच्या दक्षिण टोकावर वसलेले शहर आहे. जवळील काबो सान लुकास सह हे शहर बाशा कॅलिफोर्नियातील प्रमुख पर्यटनस्थळांपैकी एक आहे. २०११मध्ये येथे सुमारी ९,००,००० पर्यटकांनी भेट दिली होती. २०१० च्या जनगणनेनुसार येथील वस्ती ६९,७८८ होती.

या शहराची स्थापना *मिझियाँ एस्तेरो दे लास पाल्मास दे सान होजे देल काबो अन्युइती* नावाने इ.स. १७३० मध्ये झाली. कॅलिफोर्निया व मेक्सिकोतून फिलिपाइन्सला येजा करणारी जहाजे येथे थांबून जवळील रियो सान होजे या नदीतून गोडे पाणी भरून घेत असत.

लोस काबोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ या शहरास व बाहा कालिफोर्निया सुर राज्याला विमानसेवा पुरवतो.

## वस्तीविभागणी 
## हवामान
बाशा कालिफोर्नियातील इतर भागांप्रमाणे सान होजे देल काबोचे हवामान अतिकोरडे आहे. पूर्व प्रशांत महासागरातील हरिकेन वादळे अनेकदा येथे थडकतात. अशावेळी येथे अतिप्रचंड प्रमाणात पाउस पडतो. १ सप्टेंबर, १९९८ रोजी एका दिवसात येथे ३४० मिमी तर ३ नोव्हेंबर, १९९३ रोजी ३१६ मिमी पाउस पडला. असे असताही सतत अनेक वर्षे येथे पाउस न पडल्याची उदाहरणेही आहेत. येथील समुद्राचे पाणी हिवाळ्यात २२-२३ °सेल्शियस तर उन्हाळ्यात २५-२९ °सेल्शियस इतके गरम असते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:बाहा कालिफोर्निया सुरमधील शहरे
वर्ग:मेक्सिकोमधील पर्यटनस्थळे
वर्ग:सान होजे देल काबो
आत्माराम नाटेकर

आत्माराम विठ्ठल नाटेकर (जन्म : ७ ऑगस्ट १९६४) हे एक मराठी पत्रकार आहेत. 
१५ एप्रिल १९८९पासून ते दैनिक लोकसत्ता या वर्तमानपत्रात काम करीत आहेत.

त्यांनी यापूर्वी दैनिक शिवनेरी आणि दैनिक सामना या वृत्तपत्रांतही नोकरी केली होती. त्यांचे दैनिक लोकसत्तातील चतुरंग, लोकरंग, ठाणे वृत्तान्त, रविवार वृत्तान्त या पुरवण्यांमध्ये विविध विषयांवर लेख प्रसिद्ध झाले आहेत.

डोंबिवली लोकसेवा समिती सामाजिक संस्थेचे ते ११ वर्षे अध्यक्ष होते. मुंबई मराठी पत्रकार संघाचे आजीव सदस्य असून सन १९९३ ते १९९७ या काळात संघाच्या कार्यकारिणीचे सदस्य होते.

## आत्माराम नाटेकर यांची प्रकाशित पुस्तके
* गावपळण
* माझी शिदोरी

## आत्माराम नाटेकर यांना मिळालेले सन्मान आणि पुरस्कार
* अखिल भारतीय लोकसेवा समितीचा राज्यस्तरीय जीवनरक्षक पुरस्कार (सन २००५)
* सामाजिक कार्यासाठीचा आणि उत्तम पत्रकारितेसाठीचा समतानंद अनंत हरी गद्रे पुरस्कार (सन २०११)
* गुरूर्ब्रह्मा पुरस्कार (सन २००५)
* भारतीय दलित साहित्य अकादमीची महात्मा जोतिबा फुले फेलोशिप (सन २००७)
* न्यायिक लढा पत्रकार सेवा संस्थेचा पुरस्कार (सन २००८)
* डॉ. मणिभाई देसाई प्रतिष्ठानचा डॉ. मणिभाई देसाई राष्ट्रसेवा पुरस्कार (सन २००९)
* शिवसह्याद्री सांप्रदायिक सेवा मंडळाचा गौरव पुरस्कार (सन २००४)

वर्ग:मराठी पत्रकार
वर्ग:इ.स. १९६४ मधील जन्म
काकड आरती

**काकड आरती** म्हणजे हिंदू धर्मात देवाला उठवण्यासाठी पहाटेच्या वेळी केलेली आरती होय. या वेळी देवाच्या मूर्तींला काकडयाने (एक प्रकारची ज्योत) ओवाळले जाते, म्हणून याला काकडारती असे म्हणतात. महाराष्ट्रामध्ये बहुतांशी मंदिरातून नित्य किंवा काही विशिष्ट काळात, विशेषतः कार्तिक महिन्यात काकड आरती केली जाते.

## स्वरूप
कार्तिक महिन्याच्या शुक्ल एकादशीपासून त्रिपुरी पौर्णिमेपर्यंत दररोज पहाटे देवाला जागविण्यासाठी मंदिरात काकडारती करण्याची पद्धत प्रचलित आहे. आरतीनंतर विविध भजने, अन्य आरती व स्तोत्रे म्हटली जातात. कृष्णाच्या लीला वर्णन करणारी गीतेही यामध्ये म्हटली जातात. संत तुकाराम, संत रामदास, संत एकनाथ, इत्यादी संतांनी काकड आरती रचल्या आहेत. काही ठिकाणी कार्तिक महिन्यात रथोत्सवासाठी गावकरी एकत्र जमतात आणि सोहळ्याचा आनंद घेतात.

## चित्रफीत
## काकड आरतीचा नमुना
*भक्तिचिये पोटी बोध काकडा ज्योति | 

पंचप्राण जीवे - भावे ओवाळू आरती ||१||

ओवाळू आरती माझ्या पंढरीनाथा |

दोन्ही कर जोडोनि चरणी ठेविला माथा ||२||

काय महिमा वर्णू आता सांगणे ते किती |

कोटी ब्रह्महत्या मुख पाहता जाती ||३||

राही रखुमाबाई दोन्ही उभ्या दो बाही 

मयुरपिच्छ चामरे ढाळीती ठाईच्या ठाई ||४||

विटेसहित पाऊले जीवे भावे ओवाळू |

कोटी रवी - शशी जैसे दिव्य उगवले हेळू ||५||

तुका म्हणे दीप घेऊनी उन्मनीत शोभा |

विटेवरी उभा दिसे लावण्यगाभा ||६||

* सत्त्व-रज-तमात्मक काकडा केला| 
भक्ति स्नेहे युक्त ज्ञानाग्नीवर चेतविला||

## चित्रदालन

File:Lady Offering Diya to the God.jpg|काकडा ज्योतीने आरती
File:Devotees performing Bhajan.jpg|भाविक अभंग सादर करताना 
File:Applying sandalwood paste on the forehead of the devotee.jpg|काकडा विशेष गंध
File:काकडा आरती विशेष पूजा.jpg|काकडा आरती विशेष पूजा
File:त्रिपुरी पौर्णिमा.jpg|त्रिपुरारी पौर्णिमा

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदू व्रतवैकल्ये
वर्ग:धार्मिक आचार
वर्ग:हिंदू धर्म
वर्ग:काकडा आरती परंपरा
रोसेटा (अंतराळयान)

इवलेसे|रोसेटा अवकाशयान
युरोपीय अवकाश संस्थेने रोसेटा अवकाश मोहिम आखली होती. ६७ पी/च्युरयुमोव- गेरासिमेन्को धूमकेतू‎ यावर फिली अवतरक उतरवणे हा या मोहिमेतील महत्त्वाचा भाग होता. या मोहिमेत अमेरिकेच्या नासा या संस्थेचाही सहभाग आहे. या मोहिमे अंतर्गत रोसेटा मोहिमेत धूमकेतूच्या गाभ्यापासून शेपटीपर्यंतच्या भागाचा अभ्यास केला जाणार आहे. १२ नोव्हेंबर २०१४ मध्ये पोहोचलेले रोसेटा हे यान ६७ पी/च्युरयुमोव- गेरासिमेन्को या धूमकेतूला प्रदक्षिणा घालते आहे. या मोहिमेची सुरुवात २ मार्च २०१४ मध्ये झाली. इ.स. २०१४ मध्ये रोसेटा यान धूमकेतूच्या कक्षेत पोहोचले. सौरमालेची निर्मिती कशी झाली, पृथ्वीची निर्मिती कशी झाली व धूमकेतूंमधून जीवसृष्टी पृथ्वीवर आली काय, अशा प्रश्नांची उत्तरे मिळवण्या साठी ही मोहिम आखली गेली आहे.

## नाव
रोसेटा स्टोन या पुरातन इजिप्त येथील दगडावरून युरोपीय अवकाश संस्थेने रोसेटा अवकाश मोहिम हे नाव दिले. लंडनच्या ब्रिटिश संग्रहालयात हा रोसेटा स्टोन ठेवलेला आहे. या दगडातून प्राचीन इजिप्तची संस्कृती उलगडण्यास मदत होते.

वर्ग:अंतराळ मोहिम
वर्ग:अंतराळयाने
तोमा पिकेती

**तोमा पिकेती** (इ.स. १९७१ - ) हे समाजातील आर्थिक उत्पन्न व संपत्तीच्या असमानतेचा अभ्यास करणारे एक फ्रेंच अर्थतज्ञ आहेत. ते पॅरिसमधल्या पॅरिस अर्थशास्त्र संस्थेत अर्थशास्त्राचे प्राध्यापक आहेत. 

200px|इवलेसे|डावे|तोमा पिकेती
त्यांचे २०१३ साली प्रकाशित झालेले पुस्तक, “ल कापिताल ओ व्हुनेउनियेम सिएक्लं” (“एकविसाव्या शतकात भांडवल”) हे पुस्तक अनेक देशांत सर्वाधिक खपाचे पुस्तक ठरले. प्रगत देशांतली आजची आर्थिक असमानता बघितली तर परिस्थिती एकोणिसाव्या शतकातल्या सारखीच आहे असे पिकेती यांचे मत आहे. त्यामुळे कार्ल मार्क्स, डेव्हिड रिकार्डो, इत्यादिंसारख्या सामाजिक विषमतेवर विचार करणाऱ्या विसाव्या शतकाच्या आधी होऊन गेलेल्या अर्थतज्ञांचे विचार आज पुन्हा बघण्यासारखे आहेत. परंतु या तत्कालीन अर्थतज्ञांकडे सामाजिक व वैयक्तिक संपत्तीची अचूक आकडेवारी नसल्यामुळे त्यांचे निष्कर्ष तर्कशुद्ध नसून पुर्वग्रहदूषित असण्याची शक्यता आहे. त्याचबरोबर अचूक आकडेवारी असलेल्या सायमन कुझनेट्स सारख्या विसाव्या शतकातल्या अर्थतज्ञांकडे बघितले तर त्यांचे निष्कर्ष मार्क्स प्रभृतींच्या उलटच नाहीत तर विसाव्या शतकातील शीत युद्धाच्या पार्श्वभूमीमुळे वेगळ्याप्रकारे पुर्वग्रहदूषित आहेत. उदाहरणार्थ, मार्क्सच्या मते खासगी भांडवलदारी व्यवस्थेत सामाजिक संपत्ती काही थोड्या व्यक्तींच्या हातात—म्हणजेच खासगी भांडवलदारांच्या हातात—येऊन विषमता वाढत जाते व शेवटी भांडवलदारी व्यवस्थाच संपुष्टात येते. याउलट कुझनेट्सच्या मते खासगी भांडवलदारी व्यवस्थेत केवळ सुरुवातीस सामाजिक विषमता वाढते व काही वेळाने संपत्तीच्या देवाणघेवाणीतून साहजिकच अार्थिक समता अस्तित्वात येते. एकोणिसाव्या व विसाव्या शतकांतल्या भांडवलावरच्या या विरोधी कल्पनांचा पिकेती यांनी एकविसाव्या शतकात भांडवल या पुस्तकात एकविसाव्या शतकासाठी उहापोह केला आहे. पिकेतींकडे अचूक आकडेवारीचा सुकाळ असल्याने आधीच्या अर्थतज्ञांच्या तुलनेत त्यांच्या निष्कर्षांना विशेष धार आहे. या विश्लेषणातून पिकेती दाखवतात की जगात आज सर्वत्र आर्थिक विषमता वाढते आहे. ही विषमता कुझनेट्स-मार्गाने घटण्याची लक्षणे नाहीत. पुस्तकाच्या शेवटी ही वाढ रोखण्यासाठी कोणती पावले उचलावीत याबद्दल काही सल्ले आहेत.

वर्ग:इ.स. १९७१ मधील जन्म
वर्ग:फ्रेंच अर्थशास्त्रज्ञ
सायमन कुझनेट्स

इवलेसे|सायमन कुझनेट्स (1971)
**सायमन कुझनेट्स** (इ.स. १९०१- इ.स. १९८५) हे एक अमेरिकन अर्थतज्ञ होते. त्यांना १९७१ चे अर्थशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक मिळाले.

१९५३ साली प्रकाशित झालेल्या *शेयर्स ऑफ अपर इन्कम ग्रुप्स इन इन्कम अँड सेव्हिंग्स* (*उच्चवर्गाचा आर्थिक उत्पन्नात व संपत्तीत वाटा*) या त्यांच्या शोधनिबंधाकरिता व १९५५ साली त्यांनी डेट्रॉइट शहरात त्यांनी दिलेल्या “इकॉनॉमिक ग्रोथ अँड इन्कम इनइक्वालिटी” (“आर्थिक वाढ व आर्थिक उत्पन्नातील विषमता”) या त्यांच्या व्याख्यानाकरीता कुझनेट्स विशेष प्रसिद्ध आहेत. यात त्यांनी खासगी भांडवलदारी व्यवस्थेत केवळ सुरुवातीस सामाजिक विषमता वाढते व काही वेळाने संपत्तीच्या देवाणघेवाणीतून साहजिकच अार्थिक समता अस्तित्वात येते असा विचार मांडला. तत्पुर्वीच्या कार्ल मार्क्स सारख्या अर्थतज्ञांच्या विचारांच्या विरुद्ध हा विचार होता. (मार्क्सच्या मते खासगी भांडवलदारी व्यवस्थेत सामाजिक संपत्ती काही थोड्या व्यक्तींच्या हातात—म्हणजेच खासगी भांडवलदारांच्या हातात—येऊन विषमता वाढत जाते व शेवटी भांडवलदारी व्यवस्था संपुष्टात येते.) कुझनेट्स यांच्या सिद्धांताचा विशेष हा की तो पहिल्यांदाच सामाजिक व वैयक्तिक संपत्तीच्या आकडेवारीवर आधारीत होता तर मार्क्सच्या काळात ही आकडेवारी उपलब्ध नव्हती. (तोमा पिकेती यांच्यामते असे असले तरी कुझनेट्स यांचा सिद्धांत चुकीचा होता.) कुझनेट्स सिद्धांतातील विषमतेच्या वाढीस व घटीस कुझनेट्सची वक्ररेषा ही संज्ञा आहे.

सुब्रमण्यम स्वामी हे भारतीय राजकारणी सायमन कुझनेट्स यांचे विद्यार्थी आहेत.

वर्ग:अर्थशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेते
वर्ग:इ.स. १९०१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील मृत्यू
लाल बहादूर शास्त्री विमानतळ

[250 px|इवलेसे|वाराणसी विमानतळावर थांबलेले [स्पाइसजेटचे विमान]]

**लाल बहादूर शास्त्री विमानतळ**  हा भारत देशाच्या उत्तर प्रदेश राज्याच्या वाराणसी शहरामधील विमानतळ आहे. या शहराला काशी किंवा बनारसही म्हणतात. ऑक्टोबर २००५ मध्ये भारत सरकारने  ह्या विमानतळाला ''लाल बहादूर शास्त्री विमानतळ’' हे नाव दिले. २०१२ साली या विमानतळाला आंतरराष्ट्रीय दर्जा मिळाला.

## विमानकंपन्या व गंतव्यस्थाने
## बाह्य दुवे
*संकेतस्थळ 

वर्ग:वाराणसी
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील विमानतळ
वर्ग:लाल बहादूर शास्त्री
६७ पी/च्युरयुमोव- गेरासिमेन्को

इवलेसे|६७ पी/च्युरयुमोव- गेरासिमेन्को धूमकेतू
६७ पी/च्युरयुमोव- गेरासिमेन्को हा एक् धूमकेतू आहे. युक्रेनचे खगोलशास्त्रज्ञ किम एव्हानोविच आणि स्वेतलाना इव्हानोव्हा गेरासिमेन्को यांनी इ.स.१९६९ मध्ये हा शोधला आहे. हा धूमकेतू ताशी एक लाख ३५ हजार कि.मी. या वेगानं सूर्याभोवती प्रदक्षिणा घालतो. 
## स्वरूप
छोटय़ा बर्फाच्या गोळ्यासारख्या धूमकेतूमध्ये विश्वातील मूळ अवशेष दडलेले आहेत असा अंदाज आहे. सौरमाला तयार झाल्यानंतर राहिलेले अवशेष या धूमकेतूंनी साडेचार अब्ज वर्षांपूर्वी त्यांच्यात साठवून ठेवले आहेत असे मानले जाते.
## अवकाश मोहिम
रोसेटा मोहिमेत धूमकेतूच्या गाभ्यापासून शेपटीपर्यंतच्या भागाचा अभ्यास केला जात आहे. युरोपीय अवकाश संस्थेने रोसेटा अवकाशयान २ मार्च २००४ मध्ये या धूमकेतूच्या दिशेने पाठवले होते. या मोहिमेत धुमकेतूचा उपग्रह आणि अवरतरक (लँडर) असे दोन भाग आहेत. त्यामुळे कक्षेतून धूमकेतूचे निरीक्षण आणि धूमकेतूच्या पृष्ठभागावर उतरवलेल्या फिली अवतरक (लँडर) असे त्याचे दोन भाग आहेत. अवतरकाने तेथे खणायला सुरुवात केली त्यामुळे तेथूनही नमुने किंवा त्यांची छायाचित्रे मिळत आहेत. या मोहिमेद्वारे धूमकेतूची घनता, त्यावरील तापमान, वातावरण, त्यामध्ये असलेली खनिजे, रासायनिक मूलद्रव्य, त्यात असलेले वायू यांची माहिती मिळू शकेल. धूमकेतूवर यान उतरवण्याची ही पहिलीच अवकाश मोहीम आहे.
## हे सुद्धा पहा
* हॅले धूमकेतू

वर्ग:धूमकेतू
भगतवाडी

**भगतवाडी** सातारा जिल्ह्याच्या कराड तालुक्यातील एक गाव आहे.

वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:रिकामी पाने
चोरे

**चोरे** सातारा जिल्ह्याच्या कराड तालुक्यातील एक गाव आहे.

वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे

चोरे गावचे ग्रादैवत श्री वाघदेवी आहे, हे एक सुंदर डोंगराच्या पायथ्याशी वसलेले गाव आहे. गावची लोकसंख्या 2000-3000 हजार आहे. या गावची यात्रा महाशिवरात्री ला असते. उंब्रज पासून 10 km वर हे गाव आहे, या गावा पासून 3 km वर महाराष्टातील प्रसिद्ध खंडोबा मंदिर पाल या ठिकाणी आहे.
डेव्हिड रिकार्डो

**डेव्हिड रिकार्डो** (इ.स. १७७२ - इ.स. १८२३) हे एक ब्रिटिश अर्थतज्ञ होते. १८१७ साली प्रकाशित झालेल्या “प्रिन्सिपल्स ऑफ पॉलिटिकल इकॉनॉमी अँड टॅक्सेशन” (“राजकीय अर्थव्यवस्था व करव्यवस्थेची तत्त्वे”) या त्यांच्या पुस्तकासाठी ते ओळखले जातात. या पुस्तकात रिकार्डो यांनी तत्कालीन जमीनदारी व्यवस्थेची टीका केली. या व्यवस्थेत काही थोड्या जमीनदारांच्या हातात अधिकाधिक जमीन व संपत्ती येते व सामाजिक असमतोल उत्पन्न होतो असे रिकार्डो यांचे मत होते. हा असमतोल टाळण्यासाठी जमीनीवर कर बसवला जावा असे त्यांनी या पुस्तकात सुचविले. पुढे औद्योगिक क्रांतीमुळे जमीनदारी व्यवस्थाच नाहीशी झाली व रिकार्डो यांचे असमतोलाचे भाकीत खोटे ठरले. परंतु त्यांच्यानंतर कार्ल मार्क्स या जर्मन अर्थतज्ञाने हाच असमतोलाचा विचार औद्योगिक भांडवरदारीस लावला.

वर्ग:इ.स. १७७२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८२३ मधील मृत्यू
इंडिगो एरलाइन्स गंतव्यस्थाने

इंडिगो खालील ३६ शहरांमध्ये प्रवासी सेवा पुरवते. (जानेवारी २०१४ रोजी):

## संदर्भ
वर्ग:विमानकंपनी गंतव्यस्थाने
गंतव्यस्थाने
सुमनताई बेहेरे

सुमनताई बेहेरे (जन्म :मुंबई, १२ मार्च १९२६;  - पुणे, ऑक्टोबर २०१४) यांनी आपले पती पु.वि. बेहेरे ऊर्फ राजाभाऊ बेहेरे यांच्या समवेत मेनका प्रकाशन ही संस्था काढली.  

सुमनताई बेहेरे यांच्या प्रकाशन संस्थेने  'मेनका' (१९६०), 'माहेर' (१९६२) ही कौटुंबिक आणि 'जत्रा' (१९६३) हे विनोदी नियतकालिक सुरू केले. या तिन्ही नियतकालिकांना अल्पकाळातच वाचकांचा उदंड प्रतिसाद लाभला. 'मेनका प्रकाशन'च्या जाहिरात विभागाची धुरा सुमनताईंनी समर्थपणे सांभाळली. मुंबई-पुणे असा प्रवास करीत, अत्यंत कष्टाने व दांडग्या लोकसंचयाच्या जोरावर त्यांनी प्रकाशनाची आर्थिक बाजू भक्कम केली. 'मेनका' आणि 'माहेर' मासिकांच्या विशेषांकांच्या कल्पना प्रत्यक्षात उतरविण्यासाठी त्यांनी अपार मेहनत घेतली.

आचार्य अत्रे यांनी 'मेनका'च्या पहिल्या अंकावरच भरलेला खटला ही सुमनताईच्या आयुष्यातील अत्यंत खडतर बाब होती. परंतु त्या प्रसंगालाही त्यांनी धीराने तोंड दिले. राजाभाऊ बेहरे यांच्या निधनानंतर त्यांनी आणि त्यांच्या स्वाती चिटणीस आणि वैशाली बापट या मुलींनी तब्बल दहा वर्षे 'मेनका प्रकाशन'ची धुरा सांभाळली. तरुण वयात मुंबईला असताना सुमनताईंनी स्वातंत्र्यवीर सावरकर यांच्यासमवेत काम केले होते. साहित्यप्रेमी भगिनी मंडळाच्या वाढीसाठी काम करणाऱ्यास सुमनताई या काही काळ मंडळाच्या अध्यक्षाही राहिल्या.

शेवटच्या दहा वर्षांमध्ये सुमनताईंनी माहेर आणि मेनका या मासिकांत सतत बदल केले. १९६०-७० च्या दशकातील वाचक आणि आताचा वाचक यांच्यातील फरक आणि महिलांचे निराळे प्रश्न विचारात घेऊन या नवीनतेला स्पर्श करणारं लेखन प्रसिद्ध करणे त्यांनी सुरूच ठेवले होते. केलं. समाजोपयोगी काम करणाऱ्या व्यक्ती आणि संस्था यांची माहिती सुमनताई आवर्जून प्रसिद्ध करू लागल्या. आरोग्य आणि आहार याबाबत त्यांच्या नियतकालिकांत लेखन येतच होते. पण त्याच्या जोडीला अर्थकारण, पर्यावरण अशा विषयांनाही त्या स्थान देऊ लागल्या. वाचकांचा सहभाग वाढण्यासाठी त्यांनी एक प्रश्न वाचकांसमोर मांडून त्यांच्याकडून उत्तरं मागविण्याचा उपक्रम सुरू केला आहे. 

२०१० साली 'निवडक मेनका'चा पहिला खंड प्रसिद्ध झाला. आजचे विषय मांडणाऱ्या नवीन लेखकांची पुस्तकंही या मेनका प्रकाशनातर्फे प्रसिद्ध होत असतात.

## सुमनताई बेहेरे यांनी लिहिलेली पुस्तके
* आस्वाद - पाककला  (मेनका प्रकाशन)

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१४ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
एर इंडिया गंतव्यस्थाने

एर इंडिया भारतातील व जगातील खालील शहरांमध्ये प्रवासी सेवा पुरवते. (जानेवारी २०१४ रोजी):

## संदर्भ
वर्ग:विमानकंपनी गंतव्यस्थाने
वर्ग:एर इंडिया
बामणी (उस्मानाबाद)

**बामणी** हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील उस्मानाबाद जिल्ह्यातील उस्मानाबाद तालुक्यातील एक गाव आहे.
## भौगोलिक स्थान
**बामणी** हे उस्मानाबाद जिल्ह्याच्या उस्मानाबाद तालुक़्यातील गाव आहे. बामणी गाव हे उस्मानाबादच्या आग्नेय दिशेला आहे.
## हवामान
## लोकजीवन
## प्रेक्षणीय स्थळे
## नागरी सुविधा
## जवळपासची गावे
## संदर्भ
# व्हिलेजइन्फो.इन
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 
वर्ग:उस्मानाबाद तालुक्यातील गावे
वर्ग:उस्मानाबाद जिल्ह्यातील गावे
क्लाउस योहानिस

**क्लाउस वेर्नर योहानिस** (;  १३ जून १९५९) हा मध्य युरोपातील रोमेनिया देशाचा नवनिर्वाचित राष्ट्राध्यक्ष आहे. नोव्हेंबर २०१४ मधील रोमेनिया अध्यक्षीय निवडणुकीमध्ये विजय मिळवून तो अध्यक्षपदावर आला.

२१ डिसेंबर २०१४ रोजी योहानिस राष्ट्राध्यक्षपदाची सुत्रे हाती घेईल.

## हे सुद्धा पहा 
*जगातील देशांच्या राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुखांची यादी

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:रोमेनियाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मॅथ्यू मॅककॉनेही

**मॅथ्यू डेव्हिड मॅककॉनेही** (Matthew David McConaughey;  ४ नोव्हेंबर १९६९) हा एक अमेरिकन सिने अभिनेता आहे. १९९३ सालापासून हॉलिवूडमध्ये कार्यरत असलेल्या मॅककॉनेहीने प्रामुख्याने अनेक विनोदी प्रणयपटांमध्ये भूमिका केल्या आहेत. २०१३ सालच्या *डॅलस बायर्ज क्लब* ह्या चित्रपटामधील भूमिकेसाठी त्याला सर्वोत्तम अभिनेत्याचे ऑस्कर पुरस्कार व गोल्डन ग्लोब पुरस्कार मिळाले.

अ टाइम टू किल या जॉन ग्रिशॅमच्या कादंबरीवर आधारित चित्रपटात याने पहिली प्रमुख भूमिका होती. २०१४ सालच्या काल्पनिक अंतराळपट इंटरस्टेलरमध्येही त्याने प्रमुख भूमिका निभावली.

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:अमेरिकन चित्रपट अभिनेते
वर्ग:ऑस्कर पुरस्कार विजेते अभिनेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अभ्यास

## पद्धती
अभ्यासाच्या अनेक पद्ध्हती असतात. 
### शालेय अभ्यास पद्धती
पाठपुस्तक आधारीत अभ्यास करताना स्वअध्ययनासाठी वेळ राखून ठेवणे आवश्यक 
असते. जसे की आठवड्यातून रोज एक तास एका विषयासाठी राखणे. धड्याचे आपल्या 
आवश्यकतेनुसार विभाग करावेत. एकावेळी एकाच धड्यावर पूर्ण लक्ष केंद्रित 
आवश्यक आहे. धडा मोठ्याने वाचला असता लक्ष धड्याकडेच राहून धड्यातील 
मजकूर आपोआप स्मरणात राहतो. वाचन झाल्यावर  विचारल्या जाऊ शकणाऱ्या 
प्रश्नोत्तरांची उजळणी करणे आवश्यक आहे. गणिताचा अभ्यास करताना 
जास्तीत जास्त उदाहरणे सोडवावीत. अभ्यास करताना नेहमी मन शांत असले पाहिजे.

## हे सुद्धा पहा
*स्त्री अभ्यास
*लिंगभाव अभ्यास
*रसायनशास्त्र
*भौतिकशास्त्र
*खगोलशास्त्र
*जीवशास्त्र
*मानववंशशास्त्र
*संशोधन
*भाषाशास्त्र
*उच्चारशास्त्र
*मानसशास्त्र
*अंकगणित
*बीजगणित
*भूमिती 
वर्ग:शिक्षण
शंतनू मोइत्रा

250 px|इवलेसे|शंतनू मोइत्रा
**शंतनू मोइत्रा** ( २२ जानेवारी, इ.स. १९६८, लखनौ) हा एक भारतीय संगीतकार व बॉलिवूडमधील संगीत दिग्दर्शक आहे. इ.स. २००५ सालच्या विधू विनोद चोप्राच्या परिणीता चित्रपटामधील संगीतासाठी मोइत्रा प्रसिद्धीझोतात आला. ह्या चित्रपटासाठी त्याला नव्या संगीत दिग्दर्शकाचा फिल्मफेअर आर.डी. बर्मन पुरस्कार मिळाला.

मोइत्राने आजवर लगे रहो मुन्ना भाई, लागा चुनरी में दाग, वेलकम टू सज्जनपूर, ३ इडियट्स, पी.के. इत्यादी अनेक प्रसिद्ध चित्रपटांमध्ये संगीत दिले आहे.

## बाह्य दुवे
* 
* 

वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय संगीतकार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
खरखटणे

गाव आहे पण गावात लोक राहत नाहीत. सोलापूर जिल्ह्यातल्या खरकटणे गावची ही कथा आहे. दोनशे वर्षापासून गावात कोणीच राहत नाही. कारण आहे कोणा एका महिलेनं दिलेल्या शापाचं.

साडेसातशे हेक्टर सुपीक जमीन आणि हक्काची घरं सोडून लोक स्थलांतरित झालेत. सुवर्ण महोत्सवी महाराष्ट्रात अजुनही अंधश्रद्धेचा पगडा किती घट्ट आहे याचा हा नमुनाच म्हणावा लागेल. एकेकाळचं सुखी-सम्रुद्ध गाव आज ओसाड झालंय.

खरकटणे,  सोलापूर जिल्ह्यातल्या मोहोळ तालुक्यातील गाव. हे गाव आता केवळ नावापुरतं उरलंय. कारण दोनशे वर्षापासून गावात कोणीच राहत नाही. गुण्यागोविंदाने नांदणारं गाव निर्मनुष्य झालंय. गावातलं मारुतीच जुनं मंदिर सोडलं तर माणसं शोधूनही सापडत नाही. कारण अंधश्रद्धेला बळी पडून अख्खं गाव स्थलांतरीत झालंय. 
परकीय आक्रमणाच्या काळात गावच्या पाटलांवर कारवाई करण्यात आली. शत्रुंना आपल्या वास्तव्याची खबर दिल्याचा आरोप करून मोलकरणीला फितूर ठरवून पाटलांनी ठार मारलं. मरताना तिनं पाटलांना शाप दिला.

जन्मलेल्या मुलाचं तोंड पाहणाऱ्या बापाचा मृत्यू होईल. हा तो शाप होता, असं सांगितलं जातंय... सात पिढ्यापर्यंत दुर्दैवानं हा शाप खरा ठरला. गावच्या पाटलाचा शाप आपल्याला लागेल या अनाठायी भितीपोटी लोकांनी गाव सोडलं.

विजय पाटील... खरकटणे गावच्या पाटलांची नववी पिढी. गावच्या जागृत मारुती मंदिरात रोज दर्शनाला येतात. आता मारुतीला साकडं घालतायत. पुन्हा एकदा गाव पूर्वीप्रमाण वसावं अशी त्यांची अपेक्षा आहे. पण या गावात वर्षानुवर्षे मनुष्यवस्ती नसल्यानं शासकीय सुविधांचा अभाव आहे. त्या झाल्या तर गावकरी हळूहळू गावात राहायला येतील अशी त्यांना आशा आहे.

गावकऱ्यांच्या मते सात पिढ्यांना शाप लागला आहे. आता भितीचं कारण नाही. म्हणून काही लोक गावात राहायला येऊ लागलेत. गेल्या पंधरा वर्षात खरकटणे गावात केवळ दहा कुटुंब राहायला आली आहेत. अजुनही गावकऱ्यांची भीती पूर्णपणे गेलेली नाही. धनधान्य देणाऱ्या काळ्या आईला आणि उन, वारा, पावसापासून संरक्षण देणाऱ्या हक्काच्या घरापासून लांब राहून गावकऱ्यांना काय मिळालं देव जाणे. पण गावाकडे परत येण्याची बुद्धी सुचतेय हे काही कमी नाही. आता दहा कुटुंबं राहायला आली आहेत. ही दहाही कुटूंबे सुखी समाधानी आहेत, त्यांना अंधश्रद्धेचा कसलाही त्रास होत नाही, गावकऱ्यांची भीती अनाठायी असल्याचं या दहा-बारा घरांनी सिद्ध केलंय.

केवळ भीतीपोटी गावकऱ्यांनी आपली शेतीवाडी सोडून स्थलांतर केलं होतं. अनेक पिढ्या गेल्या तरी लोकांनी गावात येऊन राहण्याचं धाडस केलं नाही. समाजातली अंधश्रद्धा आणि खुळचट कल्पना नाहीशा व्हाव्यात यासाठी आयुष्य वेचलेल्या थोर समाजसुधारकांची मांदियाळी महाराष्ट्रात आहे. पण याच महाराष्ट्रात अंधश्रद्धेचा पगडा किती घट्ट आहे यावरून दिसून येतं. खरकटने गावात गेली अनेक वर्षे लोक राहत नसले तरी अजुनही गावचे अवशेष गावचं अस्तित्त्व सांगतात. आजपर्यंत गावाबाहेर राहून शेती कसणाऱ्या शेतकऱ्यांना आता गावात राहण्याची इच्छा होतेय.

वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
पु.वि. बेहेरे

**पु.वि. बेहेरे** ऊर्फ **राजाभाऊ बेहेरे** (११ जून, इ.स. १९३१ - २७ जानेवारी, इ.स. २०००) हे मेनका, माहेर आणि जत्रा या मराठी मासिकाचे संपादक होते. 

## मेनका मासिकाची सुरुवात
नियमित उत्पन्‍नाची सरकारी नोकरी सोडून त्यांनी जेव्हा मराठी नियतकालिक काढायचे ठरविले, तेव्हा. विलक्षण जिद्द आणि आपल्याला नेमके काय करावयाचे आहे याचे अचूक भान याच्याखेरीज त्यांच्याकडे काहीही नव्हते. मात्र मासिक काढायच्या कामात त्यांंना त्यांच्या पत्‍नी सुमनताई बेहेरे यांनी मोलाची साथ दिली. 

इ.स. १९५९ साली मुंबईहून प्रकाशित झालेल्या 'मेनका'च्या पहिल्याच अंकावर आचार्य अत्रे यांनी टीका केली. नावावरून त्यांना हे मासिक मराठीमध्ये काहीतरी भयंकर करणार असे वाटले. पुण्याच्या अश्लील मार्तंड कृष्णराव मराठे यांनीही खटला भरला.  त्याचा भरपूर मनस्ताप बेहेरे दांपत्याला सोसावा लागला. पण त्या खटल्यामुळे मेनका मासिकाची बरीच चर्चा होऊ लागली आणि त्यामुळे चांगलीच प्रसिद्धीही झाली. पहिल्या अंकापासूनच वाचकांनी मासिकाला हात दिला आणि त्यानंतर मात्र मेनका मासिक ५०हून अधिक वर्षे चालतच राहिले. 

## माहेर आणि जत्रा
मेनका प्रकाशित व्हायला लागल्यानंतर ४ वर्षानी राजाभाऊ बेहेरे पुण्याला गेले आणि मग मेनकाच्या जोडीनेच माहेर (इ.स. १९६३) आणि जत्रा (इ.स. १९६५) नियतकालिके ते प्रसिद्ध करू लागले. पु. भा. भावे, ग. दि. माडगूळकर, व्यंकटेश माडगूळकर, जयवंत दळवी, गंगाधर गाडगीळ, श्री. ज. जोशी, वसुंधरा पटवर्धन, ज्योत्स्ना देवधर अशा अनेक लेखकांना त्यांनी लिहिते केले. बघता बघता या तीनही नियतकालिकांचा जम बसला.

## मासिकाचा खप वाढविण्याच्या क्‍ऌप्‍त्या
मासिकांकरिता लिहिणाऱ्या लेखकांची भक्कम फळी असली तरी त्याला बेहेऱ्यांच्या कल्पकतेची जोड मिळत गेली. तर एकाच कादंबरीची प्रकरणे विविध लेखकांकडून लिहून घ्यायची ही कल्पना वाचकांना फार आवडली. तसेच लेखकांकडून लिहून घेतलेल्या काही कथा प्रसिद्ध करताना त्याखाली चार-पाच लेखक-लेखिकांची नावे देऊन ही कथा यापैकी कोणी लिहिली ती वाचकांनी ओळखावे असे आवाहन केले जाई. त्यामुळे मासिकांना रसिक वाचकांचा सहभाग मिळत गेला.

## मेनका प्रकाशन
नियतकालिकांखेरीज राजाभाऊ ऊर्फ पु.वि. बेहेरे यांनी मेनका प्रकाशन नावाची संस्था काढाली. या संस्थेमार्फत त्यांनी पुस्तक प्रकाशनाचा व्यवसायही सुरू केला. मराठी लेखक व.पु. काळे, मालती कारवारकर, प्रवीण दवणे, मंगला गोडबोले यांची अनेक पुस्तके ’मेनका’ने प्रकाशित केली.

## पुरस्कार
इ.स. १९८५ सालापासून मेनका प्रकाशन पु.भा. भावे यांच्या नावे ५००० रुपयांचा पुरस्कार देते.

वर्ग:मराठी प्रकाशक
वर्ग:मराठी संपादक