open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
दि.भा. घुमरे

**दिगंबर भालचंद्र** ऊर्फ **मामासाहेब घुमरे** ( नागपूर, ९ नोव्हेंबर १९२७) हे नागपूरला राहणारे एक पत्रकार आणि लेखक आहेत. भारताच्या माजी पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी इ.स. १९७५ साली देशावर लादलेल्या आणीबाणीदरम्यान घुमरे यांच्या 'नागपूर तरुण भारत' या वृृत्तपत्राला सरकारने त्रास द्यायला सुरुवात केली. त्यावेळी मामासाहेब घुमऱ्यांनी न डगमगता आपले वृत्तपत्र लोकांपर्यंत पोहोचविले आणि विस्तार पण केला.

दि.भा. घुमरे हे बी.ए. एल.एल.बी असून त्यांनी हिंदुस्थान समाचार या वृत्तसंस्थेत १९५६ ते १९६१ या काळात नोकरी केली. त्यानंतर सन १९५७ सालपासून ते नागपूरच्या 'दैनिक तरुण भारत' या वृत्तपत्रात आधी संपादक, व सन १९८३पासून मुख्य संपादक झाले. ९ नोव्हेंबर १९८७ रोजी ते निवृृत्त झाले. त्यांच्या पत्नीचे नाव मालती आणि दोन मुली सौ. वृंदा घोलप, सौ. नीला क्षिरसागर व दोन मुले श्री. राजीव घुमरे आणि श्री. मिलिंद घुमरे असा त्यांचा परिवार. मामांचे मुलं सुना आणि नातवंड हे पण समाजकार्यात सक्रिय आहे.

दि.भा. घुमरे हे सन १९७४ ते २००५ या काळात छत्रपती प्रतिष्ठानचे अध्यक्ष, व १९८८ ते २००३ या काळात विश्व हिंदू परिषद (विदर्भ प्रदेश)चे उपाध्यक्ष होते.

## दि.भा. घुमरे यांनी लिहिलेली पुस्तके
*  नरकेसरी बॅ. अभ्यंकर यांचे चरित्र (ॲड. नाना अभ्यंकर यांनी लिहिलेल्या बृहत चरित्राची लघु आवृत्ती)
* आन्हिक
* प्रासंगिक
* प्रेषितांचा काळ
* बकुळीची फुले
* पंडित बच्छराजजी व्यास : व्यक्ती आणि कार्य  (चरित्र, सहलेखक - डाॅ. कुमार शास्त्री)
* रामजन्मभूमी मुक्तीचे अभूतपूर्व आंदोलन
* चिरंतनाचे योगी विनोबा
* विरंगुळा 
* शंखशिंपले
* श्रीगुरुजी के प्रेरक संस्मरण (हिंदी, संकलन)

## पुरस्कार
* सरोजिनी अकॅडमीतर्फे दिला जाणारा 'कमलकांता' पुरस्कार (२०१८)
* ग्रंथालय भारतीकडून दिला जाणारा माहर्षी व्यास पुरस्कार (मे २०१७)

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जॅकेलिन ली केनेडी-ओनासिस

इवलेसे
**जॅकेलिन ली केनेडी-ओनासिस** (२८ जुलै, १९२९:साउथहॅम्पटन, न्यू यॉर्क, अमेरिका - १९ मे, १९९४:मॅनहॅटन, न्यू यॉर्क, अमेरिका) ही अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष जॉन एफ. केनेडीची पत्नी होती.

ही वॉल स्ट्रीटवरील शेरदलाल जॉन व्हर्नू बुव्हिए तिसरा आणि जॅनेट ली बुव्हिएची मोठी मुलगी होती. हीने जॉर्ज वॉशिंग्टन विद्यापीठातून फ्रेंच साहित्यात पदवी मिळवली आणि नंतर वॉशिंग्टन टाइम्स-हॅराल्डमध्ये छायाचित्रकाराची नोकरी केली. १९५२मध्ये ती जॉन एफ. केनेडीला पहिल्यांदा भेटली. पुढच्या वर्षी केनेडी मॅसेच्युसेट्समधून अमेरिकेच्या सेनेटवर निवडून गेल्यानंतर त्यांनी लग्न केले. केनेडींना चार मुले झाली. त्यांपैकी दोन लहानपणीच वारली. केनेडी राष्ट्राध्यक्ष झाल्यावर जॅकेलिन अमेरिकेची प्रथम महिला झाली. तेव्हा तिने अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांचे अधिकृत निवासस्थान असलेल्या व्हाइट हाउसचे पुनर्नवीकरण केले. १९६३मध्ये केनेडी टेक्सासच्या डॅलस शहरातून जात असताना जॉन केनेडीची हत्या झाली त्यावेळी जॅकेलिन त्यांच्याबरोबरच होती. त्यांच्या अंतिम संस्कारानंतर जॅकेलिन आपल्या मुलांसह खाजगी जीवन जगली. १९६८मध्ये तिने जगातील सगळ्यात धनाढ्य व्यक्तींपैकी एक असलेल्या ॲरिस्टोटल ओनासिसशी लग्न केले. १९७५ ते मृत्यूपर्यंत जॅकलिन केनेडीने पुस्तके संपादन करण्याचे काम केले.

वर्ग:अमेरिकेच्या प्रथम महिला
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
साखरपुडा

पत्रिका जुळल्या आणि नवरा-नवरींची एकमेकांची पसंती झाली की वधू-वरांच्या कुटुंबीयाकडील लोक लग्न 'पक्के' करण्यासाठी साखरपुडा हा विधी करतात. पूर्वी या विधीला 'कुंकू लावणे' म्हणत. अगदी पूर्वी ह्या विधीला अजिबात महत्त्व नव्हते. परंतु त्याविषयी धार्मिक विधी व मंत्र मात्र अस्तित्वात आहेत. प्रथम वराचा पिता चार नातेवाईक व प्रतिष्ठित लोकांना घेऊन कन्येच्या पित्याकडे जातो व आपल्या मुलासाठी त्यांच्या कन्येला विवाहाची मागणी घालतो
त्यानंतर लगेच साखरपुडा हा विधी केला जातो. वरपिता मुलीला कुंकू लावून साडी-चोळी व नारळ देतो आणि या शुभप्रसंगी तोंड गोड करण्यासाठी साखर देतो. म्हणून या विधीला 'साखरपुडा' असे नाव प्राप्त झाले आहे.

## वाङ्&zwnj;निश्चय साखरपुडा
विवाह जमविण्याची प्राथमिक तयारी झाली की पहिला सोहळा साखरपुड्याचा होतो.  पूर्वी वराकडील चार माणसे जाऊन वधूच्या घरी हा ओटी भरण्याचा कार्यक्रम करीत. वधूकडील भाऊबंद मंडळी जमविली जात व त्यांचे समक्ष हा साखरपुडा होई. वराकडील महिला वधूची ओटी भरीत. ह्या साखरपुड्याचेसुद्धा आता समारंभात रूपांतर होत आहे. जागेच्या अभावी हा कार्यक्रम सभागृह घेऊन केला जातो. गावी खळ्यांत कार्यक्रम करतात. सर्व मंडळी जमल्यावर वधूकडील कुणीतरी जाणता माणूस वराकडील मंडळींचे स्वागत करतो व आपल्या मंडळीस सांगतो की,अमक्या गावचे अमके पाहुणे आपली अमक्याची मुलगी पाहण्यास आले आहेत. दाखवायची का? इतर मंडळी संमती देतात.त्यानंतर मुलगी हातात तांदूळ घेऊन, गाव असेल तर प्रथम तुळशीला नमस्कार करून, व नंतर पाहुण्यांच्या समोर येऊन  तांदूळ डावीकडून उजवीकडे गोलाकार टाकून बसून नमस्कार करते. तेथेच तिला उभी करून 'काही विचारायचे ते विचारा' असे तो जाणता माणूस सांगतो. वराकडील जाणता माणूस मुलीला नाव, भावंडे, शिक्षण,नोकरी इत्यादी जुजबी प्रश्न विचारतो. मुलीला घरात नेले जाते. जाणता माणूस विचारतो मुलगी पसंत आहे का? मुलाकडून होकार असतोच.त्यावर आता मुलगा आणला असल्यास आमच्या मंडळीना दाखवा असे सांगितले जाते.
नंतर मुलगा उभा राहून नमस्कार करतो. त्याला देखील मुलीकडचा जाणता माणूस नाव,शिक्षण, नोकरी वगैरे  प्रश्न विचारतो व खाली बसण्यास सांगतो. वधुपक्षाकडून मुलगा पसंत आहे असे सांगितले जाते. व्यवहारबाबत काही बोलायचे असल्यास सांगा असे सांगितल्यावर मालको-मालकी व्यवहार पटले आहेत.ते आम्ही पाळू, इथे उघड करण्याची आवश्यकता नाही असे सांगितले जाते. काहीजण तो उघड करतात. वरपक्षाकडील मंडळी साखरपुड्याची तयारी करूनच आलेली असतात.त्यामुळे पुढच्या कामाची मांडणी होते.

## संदर्भ
वर्ग:विवाह
सुनील अभिमान अवचार

प्रा. सुनील अभिमान अवचार यांचा जन्म २६ जानेवारी १९७८ रोजी झाला. त्यांचे शिक्षण एम. ए. नेट, सेट, पीएच. डी. पर्यंत मराठी विषयात झाले आहे. ते व्यवसायाने प्राध्यापक असून सध्या मुंबई विद्यापीठाच्या मराठी विभागात साहाय्यक प्राध्यापक आहेत. त्यांनी राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील चर्चासत्रांत विविध विषयांवरील शोधनिबंधांचे वाचन केले आहे, तसेच सहभाग नोंदविला आहे. ते एक चित्रकारही आहेत. चित्रविक्रीमधून आलेल्या  पैशांतून ते मराठवाड्यातील दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांना मदत करतात. 

## प्रकाशित साहित्य व संपादने
* अवचार यांचा [केंद्र हरवत चाललेल्या वर्तुळाचा परीघ] हा बहुचर्चित काव्यसंग्रह २०१६ साली कोल्हापूरच्या 'निर्मिती संवाद' ने प्रकाशित केला आहे.

* [जागतिकीकरण आणि मराठी कविता] ह्या महत्त्वपूर्ण ग्रंथाचे संपादन डॉ. अवचार यांनी केले असून हा ग्रंथ २०१२ साली मुंबईच्या देवयानी प्रकाशनने प्रकाशित केला आहे.
* मी महासत्तेच्या दारात कटोरा घेऊन उभा राहणार नाही (मूळ इंग्रजी कवितासंग्रह : वर्ड इज नॉट फॉर सेल)

## काव्यवाचन
१. Knots : art spech वडोदरा(गुजरात), poetry from underground - २७ एप्रिल, २०१५

२. ५ वे सम्यक साहित्य संमेलन, पुणे- १७ ते २० डिसेंबर, २०१५

३. ४ थे सम्यक साहित्य संमेलन, पुणे- १३ ते १५ डिसेंबर, २०१३

४. 'कृत्या' आंतरराष्ट्रीय काव्य महोत्सव, नागपूर- १९ ते २१ जानेवारी, २०११

५. ८१ वे अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन, सांगली - १८ ते २१ जानेवारी, २००८

६. आदिवासी साहित्य संसद आयोजित सातवे अखिल भारतील आदिवासी साहित्य संमेलन, अमरावती- २३ व २४ डिसेंबर, २००६

## चित्र प्रदर्शन
१. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या १२५ व्या जयंतीनिमित्त 'डॉ. आंबेडकर इन्स्टिट्यूट ऑफ सोशल अँड इकॉनॉमिक चेंज आणि फोटोग्राफी प्रमोशन ट्रस्ट कलर्स ऑफ डीसेंट आर्टिस्ट सेंटर मुंबई' येथे. ११ ते १७ एप्रिल, २०१६.

२. मुंबईतील टाटा सामाजिक विज्ञान संस्था-आयोजित **The Other Peoples** ७ एप्रिल, २०१५

३. **Knots : art spech** वडोदरा(गुजरात)- २५ एप्रिल, २०१५

४. मानवमुक्तीसाठी एल्गार सांस्कृतिक चळवळ आयोजित पहिले सांस्कृतिक संमेलन '**Art for Social Justice**' शनिवार वाडा पुणे, ३० व ३१ मे, २०१५

## संदर्भ
वर्ग:प्राध्यापक
वर्ग:मुंबई विद्यापीठ
वर्ग:इ.स. १९७८ मधील जन्म
दांडा (पालघर)

**दांडा** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातल्या पालघर जिल्ह्यातील पालघर तालुक्यातले गाव आहे.हे गाव उत्तर कोकणात मोडते.

## नाव
दांडा हे नाव गावाच्या उजव्या बाजूकडून वाहणाऱ्या आणि अरबी समुद्रास मिळणाऱ्या दांडा खाडी वरून पडले आहे.

## लोकजीवन
येथे मुख्यतः मुस्लिम, भंडारी, मांंगेले समाजातील लोक पिढ्यानपिढ्या राहतात. खरीप हंगामातील भातशेती बरोबरच रब्बी हंगामात फुलभाज्या, फळभाज्या, पालेभाज्या पिकविल्या जातात. दांडाखाडी गावाला लागूनच असल्याने खाडी तसेच समुद्रातील मासेमारी हा येथील बारमाही व्यवसाय आहे.मासेमारीसाठी छोट्या होड्या येथेच बांधल्या जातात.ताजे मासेविक्री केळवे, मधुकरनगर, चटाळे, एडवण तसेच सफाळे ह्या ठिकाणी केली जाते. उरलेले मासे समुद्र किनाऱ्यावर सुकविले जातात. सुके मासे पालघर जिल्ह्याच्या ठिकाणी शुक्रवारच्या आठवडा बाजारात विकले जातात.कोलीम मासा हा कोलीम लोणचे व कोलीम चटणी बनविण्यासाठी वापरला जातो.

## नागरी सुविधा
ग्रामपंचायतीतर्फे सार्वजनिक स्वच्छता, दिवाबत्ती, पावसाळ्यातील पाण्याचा निचरा होण्यासाठी गटारबांधणी, सार्वजनिक पाणी पुरवठा इत्यादी कामे केली जातात. येथे येण्यासाठी सफाळे रेल्वे स्थानकाजवळ एसटी बस, तसेच अॉटोरिक्षा मिळतात. पालघर, केळवे, माहीम, शिरगाव, सातपाटी येथेही रिक्षा असतात. गावात प्राथमिक शिक्षणाची सोय आहे. माध्यमिक शिक्षणासाठी केळवे, आगरवाडी, एडवण अथवा सफाळे गावात जावे लागते. उच्च माध्यमिक शिक्षण, कोर्ट, हॉस्पिटल, इत्यादी सुविधा पालघर जिल्ह्याच्या ठिकाणीच उपलब्ध आहेत.

## संदर्भ
https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html

२.
http://tourism.gov.in/india-tourism-development-corporation-itdc

वर्ग:पालघर तालुक्यातील गावे
कुप्पम

**कुप्पम** हे भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील छोटे शहर आहे. चित्तूर जिल्ह्यातील या शहराची लोकसंख्या २०११ च्या जनगणनेनुसार २१,९६३ होती. हे गाव बंगळूर-चेन्नई रेल्वेमार्गावर आहे.

वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील शहरे
वसंत पाटणकर

डाॅ. वसंत सीताराम पाटणकर यांचा जन्म २० जानेवारी १९५१ रोजी झाला. मराठीत स्वतः कवी असून कवितेचे समीक्षक असलेले जवळजवळ नाहीतच. पण एकोणीसच्या सत्तरच्या दशकात स्वतः आधुनिक जाणिवेचे कवी म्हणून नावारूपाला आलेले पाटणकर एकीकडे कविता लिहीत असतानाच, दुसरीकडे कवितेच्या समीक्षेशीही जोडलेले राहिले. एवढेच नाही, तर प्रसंगी त्यांनी कविता लिहायची थांबवली, पण कवितेसंबंधीचा त्यांचा विचार मात्र सुरूच राहिला. त्यामुळेच आजवर ‘विजनातील कविता’ हा एकच कवितासंग्रह त्यांच्या नावावर जमा आहे. 

## अध्यापकीय कारकीर्द 
वसंत पाटणकर यांनी मुंबई विद्यापीठाच्या मराठी विभागात अध्यापनाचे कार्य केले.

## ग्रंथसंपदा 
*  अरुण कोलटकरांची कविता
* कविता : संकल्पना, निर्मिती आणि समीक्षा
* कवितेचा शोध
* ग्रेस यांची कविता : काही निरीक्षणे, अनेक प्रश्न
* द.ग.गोडसे यांची कलामीमांसा
* विजनांतील कविता
* साहित्यशास्त्र : स्वरूप आणि समस्या
* स्वातंत्र्योत्तर मराठी कविता १९४५-६०

## पुरस्कार 
१. 'यशवंत दाते स्मृती संस्थे’तर्फे देण्यात येणारा ‘डॉ. भा.ल. भोळे’ पुरस्कार‘कवितेचा शोध’ या समीक्षात्मक पुस्तकाला देण्यात आला.

## पुरस्कार वापसी
भारतात व महाराष्ट्र राज्यात वर्षभरात धर्माच्या नावाखाली विचारवंतांना व लेखकांना खुलेआम गोळया घालून ठार केले जात असताना सरकार मौन बाळगून होते. राज्यघटनेच्या पायाभूत मूल्यांवरच चौफेर बाजूने घाला घातला जात होता.  त्यामुळे अस्वस्थ झालेल्या राज्यातील नऊ नामवंत साहित्यिकांनी पुरस्काराचे मानचिन्ह आणि रक्कम मुख्यमंत्र्यांच्या खाजगी सचिवांकडे सोपवली. या साहित्यिकांत वसंत पाटणकर होते. (सन २०१५).

## काव्यविशेष 
वसंत पाटणकरांनी कवितेची एकसत्त्ववादी संकल्पना मोडीत काढून तिच्या विविध उपप्रकारांना आपल्या विचारव्यूहात स्थान देत कवितेची समग्रतालक्ष्यी मांडणी केली. आत्मपरतेबरोबर अनात्मपरता हाही कवितेचा गुण असू शकतो, हे पाटणकर यांना जाणवले. त्यातून कवितेतील आत्मपरता आणि अनात्मपरता या भेदाला अग्रक्रम देत पाटणकर यांनी कविता या साहित्यप्रकाराची एक नवी व्यवस्था लावण्याचा प्रयत्न केला आहे. कवितेच्या लयबद्धता, सांगीतिकता, अनेकार्थक्षमता, प्रयोगशीलता, वैचारिकता अशा वेगवेगळ्या पैलूंचा विचार त्यांनी या नव्या व्यवस्थेअंतर्गत केला आहे. ही व्यवस्था लावताना त्यांनी कवितेसंबंधी मराठीत झालेला विचार, संस्कृत साहित्यशास्त्र, पाश्चात्य साहित्यशास्त्र यांचा यथायोग्य आधार घेतला आहे.

वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:मराठी समीक्षक
वर्ग:इ.स. १९५१ मधील जन्म
ब्रिटिश एक्स्पिडिशनरी फोर्स

**ब्रिटिश एक्स्पिडिशनरी फोर्स** हे दोन महायुद्धांदरम्यान युरोपमध्ये लढणारे ब्रिटिश सैन्य होते.

* ब्रिटिश एक्स्पिडिशनरी फोर्स (पहिले महायुद्ध)
* ब्रिटिश एक्स्पिडिशनरी फोर्स (दुसरे महायुद्ध)

वर्ग:ब्रिटिश सैन्य
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
ब्रिटिश एक्स्पिडिशनरी फोर्स (दुसरे महायुद्ध)

**ब्रिटिश एक्स्पिडिशनरी फोर्स** तथा **बीईएफ** हे दुसऱ्या महायुद्धाच्या सुरुवातीस १९३९-४० दरम्यान पश्चिम युरोपात लढणारे सैन्य होते. जर्मनीने १९३८मध्ये ऑस्ट्रिया बळकावले व चेकोस्लोव्हाकियामधील प्रदेशांवर हक्क सांगितल्यावर युनायटेड किंग्डमने आपले सैन्य बळकट करण्यास सुरुवात केली. त्या योजनेनुसार युनायटेड किंग्डमच्या बाहेर जाउन लढण्यासाठी हे सैन्य उभारले गेले. सप्टेंबर १९३९मध्ये युद्ध सुरू झाल्यावर जनरल लॉर्ड गॉर्टच्या नेतृत्वाखाली हे सैन्य युरोपात उतरले आणि बेल्जियम-फ्रान्स सीमेवर फ्रेंच सैन्याच्या डाव्या फळीवर त्यांनी ठाण मांडले. 

१९४० च्या मध्यापर्यंत संरक्षक भिंती आणि खंदक खणण्याचे काम केलेल्या या सैन्याला बॅटल ऑफ फ्रांसमध्ये लढण्याची संधी मिळाली. त्यांनी बेल्जियममधून ईशान्येस धडक मारली परंतु सेदानच्या लढाईत सपाटून मार खाल्ल्यावर फ्रेंच सैन्याबरोबर बीईएफने तितक्याच त्वरेने माघार घेतली. त्यांच्या दक्षिणेकडून चाल करीत आलेल्या जर्मन सैन्याने बीईएफ, बेल्जियम आणि फ्रान्सच्या सैन्यांना सॉम नदीच्या उत्तरेस डंकर्कजवळ कोडींत पकडले. ऑपरेशन डायनॅमो मोहीमेंतर्गत बीईएफ आणि फ्रेंच आणि बेल्जियमच्या काही सैनिकांना तेथून उचलून परत ब्रिटनमध्ये आणण्यात आले.

एक्स्पिडिशनरी फोर्स 
वर्ग:दुसरे महायुद्ध
डॉ. आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार

**डॉ. आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार** हा भारत सरकारद्वारे देण्यात येणारा आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार आहे. याची इ.स. १९९५ मध्ये स्थापना केली गेली. सामाजिक परिवर्तनाचे उत्कृष्ठ कार्य करणाऱ्या व्यक्ती किंवा संघटनांना हा पुरस्कार प्रदान केला जातो. हा पुरस्कार सामाजिक परिवर्तन आणि राष्ट्रीय एकात्मता यासाठी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या दृष्टीचे प्रतीक आहे. दरवर्षी हा पुरस्कार दिला जातो, त्याचे स्वरूप रू. १.५ दशलक्ष (१५ लाख) आणि प्रशस्तिपत्र असे आहे.

## निवड समिती
पुरस्कार विजेते निवड करणाऱ्या जूरीमध्ये भारताचे उपराष्ट्रपती (अध्यक्ष), लोकसभा सभापती (उपाध्यक्ष), अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती राष्ट्रीय आयोगाचे अध्यक्ष (सदस्य), ख्यातनाम शिक्षणतज्ज्ञ (सदस्य), एक सामाजिक कार्यकर्ता (सदस्य) आणि सार्वजनिक जीवनातील दोन प्रसिद्ध व्यक्ती (सदस्य) ज्यांपैकी एकाला आंतरराष्ट्रीय घडामोडी अनुभव आहे. 
## विजेते
* इ.स. १९९९ – मुरलीधर देवीदास आमटे (बाबा आमटे)
* इ.स. २००० – रेमी फर्नांड क्लॉर्ड सॅटोरी (*Remy Fernand Claude Satorre*), स्पेन

## हे सुद्धा पहा 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची
* डॉ. आंबेडकर राष्ट्रीय पुरस्कार
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे दिले जाणारे पुरस्कार

## संदर्भ
वर्ग:भारत सरकार
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
वर्ग:इ.स. १९९५ मधील निर्मिती
वर्ग:भारत_सरकारचे_पुरस्कार
बौद्ध विश्वउत्पत्तिशास्त्र

**बौद्ध विश्वउत्पत्तीशास्त्र** सिद्धांतात विश्वाचा आकार व उत्क्रांतीचे वर्णन आहे. यात तत्कालीन आणि स्थानिक विश्वविज्ञान यांचा समावेश होतो, अस्थायी विश्वनिर्मिती म्हणजे जगाच्या' अस्तित्त्वाची विभागणी चार भिन्न घटनांमध्ये (निर्मिती, कालावधी, विघटन आणि विसर्जित होण्याची स्थिती, हे एक प्रमाण विभाजन नसल्याचे दिसत नाही.) अवकाशासंबंधी विश्वगणितमध्ये विश्वनिर्मितीत, प्राणी, त्यांचे शरीर, वैशिष्ट्ये, अन्न, जीवनमान, सौंदर्य आणि विश्वनिर्मिती तत्त्वाचा समावेश आहे, या जागतिक-व्यवस्थेचे वितरण "वरवर पाहता" अमर्याद विश्वांमध्ये होते. बुद्धांनी जागतिक काळातील क्षण (क्षण, कल्प) यांचे अस्तित्त्व दाखवून दिले आहे.
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:बौद्ध धर्म
नागलीचे पापड

## साहित्य
*५०० ग्रॅम नाचणीचे पीठ
*१७ ग्रॅम मीठ
*१५ ग्रॅम पापडखार
*५ ग्रॅम मिरची
*३ ग्रॅम तीळ
*२ ग्रॅम जिरे.
## कृती
नाचणी रात्री धुऊन त्याची पुरचंडी बांधून ठेवावी, दुसऱ्या दिवशी पुरचुंडी सोडून नाचणी चांगली सावतील सुकल्यावर दळावी. नंतर ते पीठ वस्त्रगाळ करून घ्यावे. जेवढे पेले पीठे असेल तेवढे पेले पण गॅसवर उकळत ठेवावे. पाण्यामध्ये वरील सर्व मसाला घालावा. पाण्याला उकळी आल्यावर नाचणीचे पीठ त्यात थोडे थोडे टाकावे आणि पिठाची उकड करावी. तेलाचा हात लावून पीठ चांगले मळून घ्यावे. त्यानंतर प्लॅस्टिक कागद खालीवर घालून पोळपाटावर छोटे छोटे पापड लाटावे आणि नंतर सावतील वाळवावेत. पापड ऐवजी लाटीला चिरल्यास नाचणी चिप्स तयार होतील. चिप्स छोटे असल्याने वाहतुकीस आणि तळण्यास सोपे जातात आणि पॅकिंगही सहजपणे चांगले करता येते.

वर्ग:खाद्यपदार्थ
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या नावाने दिले जाणारे पुरस्कार

]]

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावाने अनेक पुरस्कार दिले जातात, त्यापैकी काही खालीलप्रमाणे आहेत.

## यादी
## हे सुद्धा पहा
* मातोश्री भीमाबाई आंबेडकर पुरस्कार
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची

## संदर्भ
वर्ग:पुरस्कार


वर्ग:याद्या
महायान सूत्र

**महायान सूत्र** (पाली: महायान सुत्त) बौद्ध ग्रंथांची एक विस्तृत शैली आहे ज्यात महायान बौद्ध धर्माच्या विविध परंपरा स्विकृत केलेल्या आहेत. मुख्यत्वे चिनी बौद्ध धर्मगुरू, तिबेटी बौद्ध सिद्धांतामध्ये आणि विद्यमान संस्कृत हस्तलिखितांमध्ये जतन केले जातात. संस्कृतमध्ये सुमारे शंभर महायान सूत्र उपलब्ध आहेत. तसेच ते चिनी आणि तिबेटी भाषांमध्ये देखील आहेत.

* in the Siddhaṃ script. Bibliothèque nationale de France]]

#### शुद्ध सूत्र
*]]

## बाह्य दुवे 
*Bingenheimer, Marcus (2014). Bibliography of Translations from the Chinese Buddhist Canon into Western Languages 
*Buddhist Scriptures in Multiple Languages (Taisho Tripitaka) 
*A Complete Buddhist Sutra Collection 
*Mahayana Sutras
*Digital Sanskrit Buddhist Canon
*Mahayana Buddhist Sutras in English
*BuddhaNet's eBook Library  (English pdfs)
*Complete English translation and analysis of the Mahayana Mahaparinirvana Sutra or PDF
*Bhadra-kalpika Sūtra http://texts.00.gs/Bhadra-kalpika_Sutra,_1-2.htm http://texts.00.gs/Bhadra-kalpika_Sutra,_3-4.htm http://texts.00.gs/Bhadra-kalpika_Sutra,_5-6.htm http://texts.00.gs/Bhadra-kalpika_Sutra,_7-8.htm
*Sūtras
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:बौद्ध धर्म
वर्ग:बौद्ध साहित्य
वर्ग:महायान
कटला मासा

**कटला** गोड्या पाण्यात राहणारा असून भारतात सगळीकडे आढळतो. कृष्णा नदीच्या दक्षिणेस हा पूर्वी दुर्मिळ असे पण हल्ली मत्स्य-संवर्धनामुळे दक्षिणेत याचा प्रसार फार झपाट्याने होत आहे.
सायप्रिनिडी कुलातील कटला वंशाचा हा मासा आहे.कार्प या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या माशांच्या समूहातील तो आहे. याचे शास्त्रीय नाव कटला कटला असे आहे. कटला हे भारतीय नाव इंग्रजी भाषेतही रूढ झालेले आहे. महाराष्ट्रात या माशाला तांबरा म्हणतात पण काही ठिकाणी कटला हे नावही प्रचारात आहे.
## शरीर रचना 
*डोके मोठे व रुंद असते. शरीराचा मध्य भाग चांगलाच रुंद व फुगीर असतो.
*अंगावरचे खवले मोठे असतात. ओठाच्या ठेवणीवरून इतर कार्प माशांमध्ये हा सहज ओळखला जातो.
*शरीर मजबूत असून लांबी १.८ मी. पर्यंत असते. पाठीकडचा रंग करडा आणि बाजूंचा रुपेरी असतो
*तोंड वरच्या बाजूला वळलेले, खालचा ओठ जाड असतो. मिश्‍या नसतात.
*पर गडद रंगाचे पण कधीकधी काळे असतात.
*खालच्या ओठाचा काठ मऊ दातेरी नसतो. माशाचे प्रमुख खाद्य प्राणी प्लवंग वा वनस्पती प्लवंग आहे.
*शरीरावरील खवल्यांचा केंद्रभाग गुलाबी किंवा ताम्रवर्णी असतो. पण उदरावरील खवले पांढुरके असतात.

## खाद्य 
तलावाच्या वरच्या थरातील अन्न खातो. कार्पच्या इतर जातींबरोबर खाद्याकरिता स्पर्धा करीत नाही. वाढ जलद असते.कटला हा भारतातील एक अतिशय किफायतशीर खाद्य मत्स्य आहे. ६० सेंमी. लांबीपर्यंतचे मासे खायला चविष्ट असतात. यापेक्षा जास्त लांबीच्या माशांची चव चरबट असते. ५६ सेंमी. लांबी होण्याच्या सुमारास हे मासे पक्व होतात.
## वास्तव्य 
भारतात सर्वत्र आढळतो. वयाच्या तिसऱ्या वर्षी प्रजननक्षम होतो. पावसाळ्याचा पूर्वार्ध हा प्रजननाचा हंगाम आहे.
## स्थलांतर 
अंडी घालण्याकरिता ते सपाट प्रदेशातील नद्यांत स्थलांतर करतात. अंडी वाटोळी व पारदर्शक असून बुडून तळाशी जातात. १६ — १८ तासांत अंडी फुटून ४⋅४ — ५⋅३ मिमी. लांबीचे डिंभ (भ्रूणानंतरची स्वतंत्रपणे जगणारी व प्रौढाशी साम्य नसणारी क्रियाशील अवस्था) बाहेर पडतात. सहा आठवड्यांत ते प्रौढरूप धारण करतात.
## संदर्भ
http://mr.vikaspedia.in/rural-energy/environment/91c94893593593f93593f92792493e-92e93e938947/91591f93293e

http://mr.vikaspedia.in/agriculture/fisheries/92d93e93092494092f-92a94d93092e941916-91593e93094d92a-92e93e93693e90291a94d92f93e-91c93e924940-91594b92392494d92f93e-906939947924#section-1

https://www.loksatta.com/lokshivar-news/fish-farming-2-1423585/

Catla Fish Online 

वर्ग:मासे
वर्ग:जलचर प्राणी
यमुनाबाई सावरकर

**यमुनाबाई सावरकर** किंवा **माई सावरकर** (जन्म : ४ डिसेंबर, १८८८;  -  ८ नोव्हेंबर, १९६३) या वि.दा. सावरकरांच्या पत्नी होत्या. त्यांच्या जन्म तिथीनुसार मार्गशीर्ष शुक्ल पक्ष प्रतिपदा, विक्रम संवत १९४५ या दिवशी झाला. इ.स. १९०१ साली त्यांचा विवाह विनायक सावरकर यांच्याशी झाला. यमुनाबाईंचे वडील भाऊराव तथा रामचंद्र त्र्यंबक चिपळूणकर हे ठाण्याच्या जवळ जव्हार पालघर() कसबे येथे राहत होते. सावरकरांच्या उच्च शिक्षणाचा  आणि लंडनला जाण्याचा भार माईच्या वडिलांनी घेतला होता. माई यांनी सावरकरांच्या रत्‍नागिरीतील सामाज सुधारक कार्यक्रमात हळद-कुंकू कार्यक्रम आयोजित केला होता. त्यांना चार मुलं होती.  सावरकर लंडनमध्ये असतांना त्यांंचा  मुलगा मोठा प्रभाकर यांचा मृत्यू झाला. जानेवारी १९२५मध्ये  सातारा येथे त्यांना एक मुलगी प्रभात झाली. दुसरी मुलगी शालिनी ही सतत आजारी असे., ती अल्पायू निघाली, व थोड्याच दिवसात मरण पावली. मार्च १९२८मध्ये त्यांना विश्वास नावाचा मुलगा झाला. १९६३ साली माई यांचे मुंबई येथे निधन झाले.

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १८८८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६३ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वेलंनकन्नी

**वेलंनकन्नी**, तामिळनाडू राज्यातील नागपट्टिनम जिल्हातील एक विशेष ग्रेड पंचायत तहसील आहे. हे बंगालच्या उपसागरापैकी कोरोमंडल कोस्ट, चेन्नईपासून ३५० किमी दक्षिणेस (मद्रास) आणि नागापट्टिनमपासून १२ किमी दक्षिणेस स्थित आहे.

वर्ग:नागपट्टिनम जिल्हा
वर्ग:तामिळनाडूमधील ख्रिस्ती धर्म
बर्बर लोक

**बर्बर लोक** (बर्बर भाषा:ⵉⵎⴰⵣⵉⵗⴻⵏ;*इमाझियें*)हे उत्तर आफ्रिकेत राहणारी जमात आहे. हे लोक मुख्यत्वे अल्जिरीया, मॉरिटानिया, उत्तर माली, मोरोक्को, ट्युनिसिया, उत्तर नायजर, लिब्या आणि इजिप्तच्या पश्चिम भागात राहतात. हा प्रदेश साधारण पश्चिमेस अटलांटिक महासागरापासून इजिप्तमधील सिवा रणद्वीपापर्यंत आणि उत्तरेस भूमध्य समुद्रापासून नायजर नदीपर्यंत पसरलेला आहे.

ही लोक बर्बर भाषा बोलत असत. इ.स.च्या ७व्या शतकात आफ्रिकेत इस्लामचा प्रसार झाल्यावर बर्बरांनी जेत्यांच्या भाषा वापरल्या. फ्रांसने हा प्रदेश जिंकल्यावर फ्रेंच भाषा सक्तीची केली व बर्बरांनी ही भाषा अंगिकारली.

बव्हंश बर्बर सुन्नी मुस्लिम असले तरी इतर धर्मीय बर्बरही आढळतात.

वर्ग:उत्तर आफ्रिका
२०१८ कान्स चित्रपट महोत्सव

**२०१८ कान्स चित्रपट महोत्सव** हा वार्षिक चित्रपट महोत्सव फ्रांसच्या कान्स शहरात ८ ते १९ मे २०१८ मध्ये आयोजित करण्यात आला होता. या समारंभाची ही ७१वी आवृत्ती होती.

ऑस्ट्रेलियन अभिनेत्री केट ब्लँचेेट यांनी जूरी अध्यक्ष म्हणून काम केले. हिरोकाझू कोरे-ईडन दिग्दर्शित जपानी चित्रपट शॉप लिफ्टर्सने पाल्मे डी'ओर जिंकला.

असगर फरहादीच्या मानसशास्त्रीय थ्रिलर एव्हरीबडी नोज या हावियेर बारदेम, पेनेलोप क्रूज आणि रिकार्डो डॅरिन यांनी अभिनीत चित्रपटासह हा उत्सव सुरू झाला.

वर्ग:फ्रान्समधील चित्रपट महोत्सव
वर्ग:कान्स चित्रपट महोत्सव
डॉ. बी.आर. आंबेडकर रतन पुरस्कार

**डॉ. बी.आर. आंबेडकर रतन पुरस्कार** हा दिल्ली सरकारद्वारे प्रदान केला जाणारा पुरस्कार आहे. हा पुरस्कार सामाजिक क्षेत्रात उल्लेखनीय योगदान असलेल्या व्यक्ती, व्यक्तिसमूह किंवा संस्थेला दिला जातो.

## निकष
पुरस्कार विजेता निवडण्याचे काही निकष खालीलप्रमाणे आहेत.
# दिल्लीतील अनुसूचित जातींच्या सामाजिक, आर्थिक व शैक्षणिक उत्थानास प्रोत्साहन देणारे उल्लेखनीय योगदान.
# समाजाच्या मुख्य प्रवाहात अनुसूचित जातींच्या एकत्रीकरणाच्या दिशेमध्ये प्रयत्न आणि त्यांच्या सामाजिक-आर्थिक आणि शैक्षणिक उत्थानासाठी काम
# अनुसूचित जातींच्या जीवनावरील गुणवत्तेवर लक्षणीय सकारात्मक प्रभाव टाकणारे सार्वजनिक काम किंवा जन आंदोलन.

## स्वरूप
डॉ. बी.आर. आंबेडकर रतन पुरस्कार विजेत्याला १ लाख रुपये रोख, यासोबत प्रशस्तिपत्र आणि शाल असे पारितोषिक दिले जाते.

## हे सुद्धा पहा 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची
* बाबासाहेब आंबेडकर
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे दिले जाणारे पुरस्कार

## संदर्भ
वर्ग:भारतीय पुरस्कार
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
वर्ग:दिल्ली
क्वीन (२०१४ चित्रपट)

**क्वीन** हा २०१४मध्ये प्रदर्शित झालेला हिंदी चित्रपट आहे. यात कंगना राणावतने मुख्य भूमिका केलेली असून लिसा हेडन आणि राजकुमार राव यांच्या सहाय्यक भूमिका आहेत. १२ कोटी खर्चून तयार केलेल्या या चित्रपटाने जगभरात १ अब्ज ८ कोटी रुपये मिळवले.

रानी नावाच्या पंजाबी मुलीच्या लग्नाची ही कथा आहे. होणाऱ्या नवऱ्याने लग्नास नकार दिल्यावर आत्मविश्वास गमावलेली रानी एकटीच मधुचंद्र साजरा करण्यासाठी पॅरिस आणि ॲम्स्टरडॅमला जाते आणि जगातील विविध अनुभव घेउन आत्मविश्वास परत मिळवून येते.

बुसान चित्रपट महोत्सवात पहिल्यांदा प्रदर्शित झालेला हा चित्रपट २०१४मधील सर्वोत्तम चित्रपटांतील एक समजला जातो. या चित्रपटाला २०१४चा फिल्मफेअर सर्वोत्तम चित्रपट पुरस्कार मिळाला. याशिवाय राणावतला सर्वोत्तम अभिनेत्री, विकास बहलला सर्वोत्तम दिग्दर्शक सह एकूण सहा फिल्मफेर पुरस्कार मिळाले. ६२व्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार सोहळ्यात क्वीनला सर्वोत्तम चित्रपट आणि राणावतला सर्वोत्तम अभिनेत्रीचा पुरस्कार मिळाला.दुसरया देशात शूटिंग झाली 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. २०१४ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:विकास बहल दिग्दर्शित चित्रपट
रेशीम मार्गाद्वारे कला प्रसार

दर्शवणारा नकाशा]]
रेशीम मार्गावर अनेक कलात्मक प्रभाव विशेषतः मध्य आशियाचा विचार करता जाणवतो, ज्यातून हेलेनिस्टिक, ईराणी, भारतीय आणि चीनी प्रभाव संस्कृतींचा मेळ शक्य होतो. विशेषतः ग्रीक-बौद्ध कला या परस्परसंवादाच्या सर्वात स्पष्ट उदाहरणांपैकी एक आहे. पहिल्या शतकाच्या रेशीम मार्ग रस्त्यावरील नकाशावर दर्शवल्याप्रमाणे, एकही रस्ता नसून लांब पल्ल्याच्या मार्गांचा संपूर्ण जाळे: दिसते ज्यात मुख्यतः दोन जमीन मार्ग आणि एक समुद्र मार्गाचा समावेश आहे.
 and steatite plaques, in the Scythian-style animal art of the steppes. 4th-3rd century BCE. British Museum.]]

## सिथिअन कला
## हेलेनिस्टिक कला
 vase with glass inlays, 4th-3rd century BCE, British Museum.]]
/Han bronze mirror with glass inlays, perhaps incorporated Greco-Roman artistic patterns (rosette flowers, geometric lines, and glass inlays). Victoria and Albert Museum.]]
## ग्रीको-बौद्ध कला 
### बौद्ध
 of Gandhara, 3rd century CE. **Right:** A Buddha in Kamakura, Japan (1252).]]

, South Korea. It was influenced by Gandhara art.]]
## पौर्वात्य प्रतिष्ठीतता
## हे सुद्धा पहा
*सिथिअन कला
*गांधार कला
*ग्रीक-बौद्ध कला
*रेशीम मार्गाद्वारे बौद्ध धर्माचा प्रसार
*मोगो लेणी
*रेशीम मार्ग

वर्ग:कला
वर्ग:रेशीममार्ग
वर्ग:ग्रीक संस्कृती
वर्ग:बौद्ध कला
उर्बिनो

उरबिनो (urˈbiːno; ) हे इटलीच्या मार्शे प्रदेशातील एक भिंतीने वेढलेले शहर आहे, पेसारोच्या दक्षिण-पश्चिम दिशेला, एक जागतिक वारस्याचे स्थान, एक नावाजलेले आणि रेनैसन्स संस्कृतीचा ऐतिहासिक वारसा असलेले, विशेषतः फेदेरिको दा मॉन्टेफेल्रोच्या आश्रयाखाली (१४४४ ते १४८२ पर्यंत) उरबिनो ड्यूककडे होते. उंच टेकडीवर असलेल्या डोंगरावर वसलेले हे मध्ययुगीन शहर अत्यंत सुंदर आहे. ईथे युनिव्हर्सिटी ऑफ उरबिनो (१५०६ मध्ये स्थापित) आहे आणि आर्कबिशप ऑफ उरबिनोचे आसन आहे. त्याची सर्वात प्रसिद्ध वास्तू भाग म्हणजे पॅलेझो ड्यूकाले उरबिनो किन्वा पॅलेझो ड्यूकाले (लुसियानो लॉराना यांनी पुन्हा बांधली).

वर्ग:इटलीमधील शहरे
वर्ग:इटलीमधील जागतिक वारसा स्थाने
कॅनरी पक्षी

**कॅनरी पक्षी** (शास्त्रीय नाव:*सेरिनस कॅनॅरिया*) हे एक छोटा पक्षी आहे. रानटी कॅनरीचे मूलस्थान आफ्रिकेच्या अटलांटिक किनाऱ्याजवळील अझोर्स, मदैरा व कॅनरी बेटे असून तो तेथे मुबलक आढळतो. फ्रिंजिलिडी पक्षिकुळातला हा एक गाणारा पक्षी आहे. या माणसाळलेल्या व पाळीव पक्ष्याच्या काही प्रमुख जाती व कित्येक संकरज जाती आहेत.

## शरीर रचना
# रंग पिवळसर असून त्यात करडी छटा असते.
# मादीचा रंग हिरवट असतो. 
# कपाळ व शरीराची खालची बाजू पिवळी असते. 
# काही पाळीव कॅनरी पिवळ्या जर्द रंगाचे असतात.

वर्ग:पक्षी
भीम जन्मभूमी

**भीम जन्मभूमी** हे मध्य प्रदेश राज्यातील डॉ. आंबेडकर नगर (पूर्वी महू) येथील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांना समर्पित असलेले एक स्मारक आहे. १४ एप्रिल १८९१ रोजी लष्करी छावणी असलेल्या महू गावात भीमाबाई व रामजी बाबा यांचे पोटी बाबासाहेब आंबेडकरांचा जन्म झाला होता. (महू गावात लष्करी छावणी असल्याने त्या स्थानाला Military Headquarters of War-MHOW हे नाव होते. पुढे त्याच महू नावाने ते गाव ओळखले जाऊ लागले.) आंबेडकरांच्या जन्माचे महत्त्व जाणून तेथील आंबेडकरवादी लोकांनी महू गावात आंबेडकरांचे एक भव्य स्मारक उभे केले आहे. यासाठी राज्य शासनाकडून देखील काही सहकार्य त्यांना झाले. या स्मारकाचे भूमिपूजन १४ एप्रिल १९९१ रोजी राज्याचे तत्कालीन मुख्यमंत्री सुंदरलाल पटवा यांच्या हस्ते झाले. १४ एप्रिल २००८ रोजी स्मारकाचे लालकृष्ण आडवाणी यांचे हस्ते लोकार्पण केले गेले. २०१८ मध्ये १२७व्या आंबेडकर जयंतीदिनी राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनी महूला भेट देऊन बाबासाहेबांना अभिवादन केले आहे. पंचतीर्थ म्हणून भारत सरकारद्वारे विकसित होत असलेल्या डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या जीवनाशी निगडित अशा पाच स्थळांपैकी हे एक स्थळ आहे.

## इतिहास
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे वडील रामजी मालोजी सकपाळ यांनी पुण्यातील पंतोजी शाळेमध्ये शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर लष्करामध्ये शिक्षक म्हणून नोकरीस सुरुवात केली. पुढे ते बढतीने प्रधान शिक्षक व त्यानंतर मुख्याध्यापक झाले. १४ वर्षे मुख्याध्यापकाचे काम केल्यानंतर ते सैन्यात सुभेदार मेजर म्हणून महूत नोकरीला लागले. महूत ते आपल्या कटुंबीयांसमवेत १८८९ पासून ते १८९४ पर्यंत राहिले. तेथेच १८९१ साली बाबासाहेब आंबेडकरांचा जन्म झाला; बालक भीमराव केवळ अडीच वर्ष महूत होता. पुढे अस्पृश्यता निर्मूलनाचे कार्य, भारतीय संविधानाची निर्मिती, सामुदायिक बौद्धधम्म दीक्षा व इतर गोष्टींमुळे बाबासाहेब आंबेडकर जागतिक पटलावर एक प्रसिद्ध व्यक्ती म्हणून गणले जाऊ लागते.

## हे सुद्धा पहा 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची
* पंचतीर्थ
* दीक्षाभूमी
* चैत्यभूमी
* राजगृह

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
* भीम जन्मभूमी व्हिडीओ (हिंदी)

वर्ग:मध्य प्रदेशचा इतिहास
वर्ग:बौद्ध तीर्थस्थळे
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
वर्ग:दलित संस्कृती
वर्ग:मध्य प्रदेशातील बौद्ध विहारे
वर्ग:भारतातील पर्यटनस्थळे
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांना समर्पित स्मारके व संग्रहालये
भारतीय पाणकावळा

'पाणकावळा''' या पक्ष्याला इंग्रजीमध्ये Indian Cormorant किंवा Indian Shag म्हणतात. त्याचे शास्त्रीय नाव (Phalacrocorax fuscicollis).
रॉयल स्कूल ऑफ नीडलवर्क

**रॉयल स्कूल ऑफ नीडलवर्क** (आरएसएन) युनायटेड किंग्डममधील हाताने करायचे भरतकाम शिकवणारी शाळा आहे, १८७२ मध्ये स्थापन झालेली ही संस्था आणि १९८७ पासून लंडन महानगरातील हॅम्पटन कोर्ट पॅलेस या इमारतीत स्थित आहे.

## इतिहास
या संस्थेची स्थापना लेडी व्हिक्टोरिया वेल्बी यांनी १८७२ साली केली. इंग्लंडची राणी व्हिक्टोरिया हीची तिसरी मुलगी आणि पाचवे अपत्य राजकुमारी क्रिस्चियन तथा हेलेना ही या संस्थेची पहिली अध्यक्षा होती.

वर्ग:लंडन
वर्ग:इ.स. १८७२ मधील निर्मिती
ईशान किशन

**ईशान किशन** हा मुंबई इंडियन्सचा खेळाडू आहे. २०१८ आय पी एल मुंबई इंडियन्सचा यष्टिरक्षक म्हणून पण त्याने उत्तम कामगिरी बजावली आहे. २०१८ च्या आई पी एलमध्ये त्याने १४ सामन्यांमध्ये २७५ रन्स केल्या आहेत.

वर्ग:मुंबई इंडियन्स सद्य खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९८ मधील जन्म
चिनी बौद्ध धर्म

**चिनी बौद्ध धर्म** किंवा **हान बौद्ध धर्म** बौद्ध धर्माची चिनी शाखा आहे. बौद्ध धर्माच्या परंपरेने साधारणपणे दोन हजार वर्षांपर्यंत चिनी संस्कृती व सभ्यतेवर एक खोल प्रभाव सोडला आहे, ह्या बौद्ध परंपरा चिनी कला, राजकारण, साहित्य, तत्त्वज्ञान तसेच वैद्यकशास्त्र मध्ये पाहिली जाऊ शकते. बौद्ध धर्म चीनमध्ये सर्वात जास्त प्रचलित धर्म आहे. चीनची ८०% लोकसंख्या बौद्ध धर्मीय आहे, म्हणजेच जगातील ६५% पेक्षा जास्त बौद्ध लोकसंख्या चीनमध्ये राहते.

भारतीय बौद्ध धर्मग्रंथांचा चिनी भाषेतील अनुवादाने पूर्व आशिया व आग्नेय आशियामध्ये बौद्ध धर्माला खूप बढ़ावा दिला, इतकेट नव्हे तर बौद्ध धर्म कोरिया, जपान, रयुक्यु द्वीपसमूह आणि वियेतनामपर्यंत पोहचू शकला होता.

चिनी बौद्ध धर्माच्या खूप साऱ्या परंपरा ताओवादी आणि विभिन्न सांस्कृतिक चिनी मिश्रित आहे.

## संदर्भ
वर्ग:देशानुसार बौद्ध धर्म
वर्ग:चीन
वर्ग:चिनी संस्कृती 
वर्ग:चीनचा इतिहास
ॲनालॉग सायन्स फिक्शन अँड फॅक्ट

**ॲनालॉग सायन्स फिक्शन ॲण्ड फॅक्ट** १९३० पासून विविध नावानी प्रकाशित केलेले एक अमेरिकन विज्ञान कल्पित मासिक आहे. अस्टाउन्डिग स्टोरीज ऑफ सुपर-सायन्स या नावाने पहिला अंक जानेवारी १९३० रोजी विल्यम क्लेटन यांनी प्रकाशित केला आणि हॅरी बेट्स द्वारा संपादित केला गेला. क्लेटन १९३३ मध्ये दिवाळखोर बनले आणि मासिक स्ट्रीट अँड स्मिथला विकले गेले. नवीन संपादक एफ. ओर्लिन ट्रेमिन् होते, ज्याने विज्ञानिक कल्पनारम्य क्षेत्रात मॅगझीनला अग्रगण्य केले. जॅक विलियमसन यांच्या लिजन ओफ स्पेस आणि जॉन डब्ल्यू. कॅम्पबेल यांच्या "ट्वायलाइट" सारख्या सुप्रसिद्ध कथा प्रकाशित केल्या.

वर्ग:नियतकालिके
२०१७ फ्रेंच ओपन

**२०१७ फ्रेंच ओपन** ही फ्रेंच ओपन टेनिस स्पर्धेची १२१वी आवृत्ती होती. ही स्पर्धा २८ मे ते ११ जून, इ.स. २०१७ दरम्यान पॅरिस येथे भरवण्यात आली.
## विजेते 
## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ
२०१८ फ्रेंच ओपन

**२०१८ फ्रेंच ओपन** ही फ्रेंच ओपन टेनिस स्पर्धेची १२२वी आवृत्ती होती. ही स्पर्धा २७ मे ते १० जून, इ.स. २०१८ दरम्यान पॅरिस येथे भरवण्यात आली.
## विजेते
### पुरूष एकेरी
### महिला एकेरी
### पुरूष दुहेरी
### महिला दुहेरी
### मिश्र दुहेरी
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ
कॅटेरिना कोझ्लोव्हा

**कॅटेरिना इहोरिव्ना कोझ्लोव्हा** (; २० फेब्रुवारी, १९९४ - ) ही युक्रेनची एक व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहे.

## कारकीर्द
२७ मे २०१५ रोजी, आंतरराष्ट्रीय टेनिस महासंघाने घोषित केले की कोझलॉव्हा यांनी डोपिंग विरोधी नियमांचे उल्लंघन केले आहे. डायमिथिब्युटीलामाइन नावाचे उत्तेजक घेतल्याबाबत चाचणी सकारात्मक आढळून आली त्यामुळे त्यांना १५ फेब्रुवारी ते १५ ऑगस्ट २०१५ पर्यंत सहा महिन्यासाठी निलंबित करण्यात आले.

## डब्ल्यूटीए कारकीर्द
### एकेरी अंतिम फेऱ्या
|

|}

## आयटीएफ कारकीर्द आकडेवारी
### एकेरी: अंतिम फेऱ्या - (५-३) 
### दुहेरी अंतिम फेऱ्या : २१ (१३–८) 
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:युक्रेनच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९४ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
विनायक धुंडिराज बापट

**विनायक धुंडिराज बापट** हे पुण्याच्या न.का. घारपुरे प्रशालेत (तत्कालीन नाव - पूना इंग्लिश स्कूल, नंतरचे नाव सरस्वती मंदिर शाळा) व नंतर अमरावतीच्या हनुमान व्यायाम प्रसारक संस्थेत अध्यापक होते. त्यांनी खेळाच्या मानसशास्त्रावर संशोधन केले.

पूना इंग्लिश स्कूलमध्ये क्रीडाशिक्षक असताना त्यांनी मुंबई विद्यापीठातून *कबड्डी आणि खोखो या खेळांतील शारीरिक क्षमतेच्या भावनांच्या आणि अंदाजाच्या अभ्यासपद्धत* या विषयावर पी.एचडी.ची पदवी घेतली. भारतीय खेळाबाबत शास्त्रशुद्ध अभ्यास केलेला हा त्या काळातला पहिलाच प्रबंध होता. टाटा इन्स्टिट्यूट ऑफ फंडामेंटल रिसर्चमध्ये त्यांनी पहिल्यांदा संगणकाचा उपयोग शारीरिक शिक्षणासाठी केला.(संदर्भ - महाराष्ट्र टाइम्स १७-२-१९१७)

पुणे विद्यापीठात या अभ्यासशाखेतील ते पहिले मार्गदर्शक होते. त्यांनी १९६७ नंतर येथे नोकरी केली.

वर्ग:क्रीडा
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सिद्धार्थ महाविद्यालय, मुंबई (निःसंदिग्धीकरण)

* सिद्धार्थ विधी महाविद्यालय, मुंबई
* सिद्धार्थ कला, वाणिज्य व विज्ञान महाविद्यालय, मुंबई
* सिद्धार्थ कॉलेज ऑफ कॉमर्स अँड इकॉनॉमिक्स, मुंबई
## संदर्भ
वर्ग: मुंबई
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर 
वर्ग:मुंबईमधील शैक्षणिक संस्था
साल्हेरची लढाई

**साल्हेरची लढाई** १६७२मध्ये नाशिक जिल्ह्यातील साल्हेर गावाजवळ झालेली ही लढाई होती. मुघल साम्राज्य आणि मराठा साम्राज्यांमध्ये झालेल्या लढाईत मराठ्यांचा निर्णायक विजय झाला,पण आनंदाच्याबरोबर युद्धातील विजय दुःख घेऊनच येतो. या युद्धात महाराजांचा एक अत्यंत आवडता, शूर जिवलग सूर्याजी काकडे हा मारला गेला. महाराजांना अपार दुःख झाले. त्यांच्या तोंडूनउद्गार बाहेर पडले, ' माझा सूर्याराऊ पडिला. तो जैसा महा भारतातील कर्ण होता.

सरनौबत प्रतापराव गुजर आणि पेशवे मोरोपंत पिंगळे यांच्या नेतृत्वाखाली मराठ्यांनी मुघलांविरुद्ध खुल्या मैदानावर मिळवलेला हा पहिला विजय होता.

पुरंदरच्या तहानंतर सन (१६६५) छत्रपती  महाराजांना २३ किल्ले मुघलांना द्यावे लागले त्यामध्ये राजकीय दृष्ट्या महत्त्वाचे सिंहगड , पुरंदर , लोहगड, कर्नाळा, माहुली मुघलांकडे गेले. पुरंदरच्या तहानुसार शिवाजी राज्यांना  आग्राला दरबारात जावे लागले परंतु औरंगजेब ने त्यांना  कैदी करून घेतले त्यातून शिवाजी राजांनी चातुर्याने आपली सुटका संप्टेंबर  १६६६ मध्ये  करून घेतली ही आजतागायत सर्वत्र खूप प्रसिद्ध आहे. त्यानंतर  औरंगजेबने हिंदुविरोधी   मोहीम हाती घेतली विश्वनाथ आणि बेणारे मंदिर पाडले . आणि ह्याचा परिणाम आणि प्रतीउत्तर शिवाजी महाराजांनी देयाला सुरुवात केली आणि मुघला विरुद्ध युद्धमोहीम हाती घेतली.१६७० नंतर युद्ध अश्या आणेल मोहिमा यशस्वी पार पडल्या. त्यामधील हे साल्हेर युद्ध.या यद्धात सरदार सुर्याजी काकडे यांना वीरमरण प्राप्त झाले.

मराठीत भाषांतरित-प्रवीण पवार  

## संदर्भ
2.    https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Salher

वर्ग:मराठा साम्राज्य
वर्ग:इ.स. १६७२
ऑक्टोबरफेस्ट

**ऑक्टोबरफेस्ट** (ɔktoːbɐˌfɛst) हा जर्मनी व जर्मनप्रभावित प्रदेशांमध्ये साजरा केला जाणारा उत्सव (*व्होक्सफेस्ट*) आहे. आहे. हा उत्सव दरवर्षी म्युन्शेन येथे आयोजित केला जातो, हा १६ ते १८ दिवसांचा उत्सव आहे जो सप्टेंबर महिन्याच्या मध्यापासून ऑक्टोबर महिन्याच्या पहिल्या शनिवार-रविवार पर्यंत चालतो. जगभरातील ६० लाखांपेक्षा जास्त लोक प्रत्येक वर्षी कार्यक्रमाला उपस्थित राहतात. म्युन्शेन व आसपासच्या भागात याला विन्स असे म्हणले जाते. १८१० पासून ऑक्टोबरफेस्ट हे बव्हेरियाच्या संस्कृतीचा एक महत्त्वाचा भाग मसजला जातो आहे. म्युन्शेनमध्ये सुरू झालेला हा उत्सव जगातील अनेक शहरांतून साजरा केला जातो.

वर्ग:म्युन्शेन
वर्ग:बियर
निपाह विषाणू

**निपाह विषाणू** हा आरएनए "विषाणू" आहे. हा विषाणू पॅरामॉक्सोवाइरीडे कुटुंबाचा एक भाग आहे. हा प्रथमतः १९९८ आणि १९९९ मध्ये मलेशियन व सिंगापूर मधील डुकरांना आणि एन्सेफेलिटिक रोगांमध्ये गंभीर श्वसन रोगाला बळी पडलेल्या मनुष्यांनंतर प्रथम झोनोटिक रोगकारक म्हणून ओळखला गेला. झोनोटिक हा रोगप्रकार प्राणी व मनुष्य या दोघांमध्येही आढळून येतो. झोनोटिक हा शब्द झोनोसिस या शब्दाशी संबंधित आहे. झोनोसिस म्हणजे माणसांना प्राण्यांपासून होणारे रोग. हा रोग मुळतः प्राण्यांमध्ये असून ज्याची लागण माणसांना देखील होऊ शकते. निपाह विषाणू फळांच्या वटवाघुळात मुख्यत्वे आढळतो. 'फळांचे वटवाघुळ' म्हणजेच असे वटवाघुळ जे फळे खातात. त्यांनाच फळांचे वटवाघुळ असे म्हणतात. ही वटवाघुळे पेट्रोपॉडीडी परिवारात समाविष्ट आहेत. निपाह विषाणू हा हेंद्राच्या विषाणूशी संबंधित आहे व हे दोन्ही विषाणू हेनिपाव्हायरसचे सदस्य म्हणून ओळखले जातात. हेनिपाव्हायरस हा पॅरामॉक्सोवाइरीडेचा नवीन प्रकार मानला जातो. निपाह विषाणू हा वटवाघुळाची विष्ठा, लघवी व लाळ इ. आढळून येतो. हा विषाणू मनुष्य ते मनुष्य देखील पसरू शकतो. लोक किंवा प्राणी यांच्यासाठी कोणताही उपचार किंवा लस उपलब्ध नाही. मानवाचे प्राथमिक उपचार हे काळजी घेणे हे आहेत.

## उद्भव
निपाह विषाणू हा वटवाघुळात उपस्थित असतो. वटवाघुळ हे निपाह विषाणूचे राहण्याचे ठिकाण असे थोडक्यात म्हणले जाते. १९९८ मध्ये मलेशियात जेव्हा जंगलतोड झाली, तेव्हा जंगलातील वटवाघुळे मनुष्य व इतर पाळीव प्राण्यांच्या संपर्कात येऊ लागली, विषेशतः डुक्कर. निपाह विषाणू हा वटवाघुळामधुन सर्वात आधी आजारी डुकरामध्ये पसरला व तेथून मनुष्याला लागण होऊन १९९८ ते १९९९ दरम्यान मलेशियात २६५ जणांचे बळी गेले. त्यानंतर हा विषाणू २००४ मध्ये बांग्लादेश मध्ये फळाच्या वटवाघुळाद्वारे पसरला व २०१८ मध्ये भारतातील केरळ राज्यात. केरळ राज्यातील काहींचा मृत्यू देखील झाला आहे.

## आकृती 
निपाह विषाणूमुळे होणारा संसर्ग .

## संदर्भ
* http://www.who.int/csr/disease/nipah/en/

वर्ग:विषाणू
तिबेटी बौद्ध त्रिपिटक

इ.स. १९९३]]

**तिबेटी बौद्ध त्रिपिटक** हे तिबेटी बौद्ध धर्मातीत विविध संप्रदायांनी मान्यता दिलेले बौद्ध धर्माचे पवित्र वाङ्मय आहे. महायान सूत्रात (सुत्रयान) विशेषतः पूर्वीच्या बौद्ध वाङ्मयात आणि महायान स्रोतात तांत्रिक सूत्रांचा समावेश होता. तिबेटियन त्रिपिटक १४व्या शतकात बटन रिनचेन ड्रब (इ.स. १२९० - इ.स. १३६४) यांच्याद्वारे अंतिम संकलन करून पूर्ण केले गेले.तिबेटीयनांनी केवळ औपचारिकरित्या महायान सूत्र एकत्रित केले नाही तर त्यांनी ते योजनाबद्ध रीतीने बौद्ध त्रिपिटक ग्रंथ दोन व्यापक श्रेणींमध्ये विभागले.
## हे सुद्धा पहा
* त्रिपिटक

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:बौद्ध साहित्य
वर्ग:त्रिपिटके
वर्ग:तिबेट
वर्ग:बौद्ध संस्कृती
वर्ग:बौद्ध धर्म
मिहाएला बुझार्नेस्कु

**मिहाएला बुझार्नेस्कु** (४ मे, १९८८:बुखारेस्ट, रोमानिया - ) ही रोमानियाची व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहे. ही डाव्या हाताने फोरहँड आणि दोन्ही हातांनी बँकहॅंड फटका मारते.

वर्ग:रोमेनियाच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
तिबेटी बौद्ध धर्म

च्या द्रेपुंग बौद्धमठात धार्मिक विवाद करताना दोन भिक्खू]]
**तिबेटी बौद्ध धर्म** बौद्ध धर्माच्या महायान शाखेची एक उपशाखा आहे जी तिबेट, मंगोलिया, भूतान, उत्तर नेपाळ, उत्तर भारताच्या लडाख, अरुणाचल प्रदेश, लाहौल व स्पीती जिल्हा आणि सिक्किम क्षेत्रांत, रशियाच्या काल्मिकिया, तुवा आणि बुर्यातिया क्षेत्रांत आणि आग्नेय चीनमध्ये प्रचलित आहे. तिबेटी या संप्रदायाची धार्मिक भाषा आहे आणि याचे बहुतांश धर्मग्रंथ तिबेटी व संस्कृतमध्येच लिहिलेले आहेत. वर्तमानकाळात १४ वे दलाई लामा याचे सर्वात मोठे धार्मिक नेते आहेत.

## पाच प्रमुख संप्रदाय
तिबेटी बौद्ध धर्माचे पाच प्रमुख संप्रदाय खालीप्रमाणे आहेत:
* ञिङमा 
* कग्युद 
* सक्या 
* गेलुग्स 
* जोनङ

## लोकसंख्या 
 बुद्धाची मुर्ती, शिंगाट्स
मधील तशिलहून्पो मठ]]

तिबेटमध्ये तिबेटी बौद्ध धर्माला मानणाऱ्यांची लोकसंख्या ८९ टक्के आहे.

## हे सुद्धा पहा
* दलाई लामा
* दलाई लामांची यादी
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे
*तिबेटी बौद्ध धर्माची प्राथमिक माहिती


वर्ग:देशानुसार बौद्ध धर्म
वर्ग:तिबेट
वर्ग:चीन
वर्ग:बौद्ध संस्कृती
वर्ग:वज्रयान
इस्लाममधील पवित्र पुस्तके

कुराण या मुस्लिम धर्मियांच्या धर्मग्रंथात ख्रिस्ती व यहुदी धर्मियांच्या धर्मग्रंथांचा (बायबल - जुना करार व नवा करार) उल्लेख आला आहे. कुराण अवतरीत होण्याआधी हे पवित्र धर्मग्रंथ अवतरीत झाले होते. अशी नुस्लीम धर्मीयांची श्रद्धा आहे. अशा ग्रंथधारकांना (यहुदी व ख्रिस्ती लोकांना)  "अहले किताब" म्हणजे ग्रंथधारक लोक असे कुराणात म्हणले आहे. यासंबधी सय्यद अबुल आला मौदुदी म्हणतात : अहले किताब या अरबी शब्दाचा अर्थं ग्रंथधारक असा होतो. परंतु कुराणाच्या परीभाषेत ज्याप्रमाणे किताब - ग्रंथ या शब्दाला एक मर्यादित व ठराविक अर्थ आहे व त्याच्याने अभिप्रेत निव्वळ ग्रंथ नसून केवळ ईशग्रंथ असतो त्याचप्रमाणे अहले किताबचा देखील एक विशिष्ट व ठराविक अर्थ आहे. याच्याने अभिप्रेत केवळ यहुदी (ज्यू) आणि ईसाई (ख्रिस्ती) लोक असतात. धर्मग्रंथ मानणारी सर्वच राष्टे् किवा जमाती अबिप्रेत असत नाहीत. हे खरे की ज्या अर्थी किताबने अभिप्रेत ईशग्रंथ असतो त्याअर्थी अहले किताबचा अर्थ देखील ईशग्रंथ मानणारे असा होईल. तो केवळ काही ठराविक ग्रंथाना मानणाऱ्यानाच मर्यादितपणे लागू होण्याऐवजी सर्वच ईशग्रंथ मानणाऱ्याना लागू असला पाहिजे. परंतु हे खरे असले तरी, हेदेखील एक सर्वमान्य सत्य आहे की यावेळी जगात जितके धर्मग्रंथ आढळतात त्यापैकी कुराणाने ज्यांची ईशग्रंथ म्हणून सत्यता प्रमाणित केलेली आहे असे केवळ तीनच ग्रंथ आहेत. तौरात (बायबल - जुना करार), इंजील (नवा करार), आणि जबुर (स्तोत्रसहिता - जुना करार), म्हणून जेव्हा तो (म्हणजे कुराण) अहले किताब असा शब्द प्रयुक्त करील तेव्हा त्याच्याने मर्यादितपणे याच तीनही ग्रंथाची अनुयायी राष्टे् त्याला अभिप्रेत असतात.

तौरातच्या आधारावर उदयास येणारे राष्ट् यहुदी (ज्यू) लोक आहेत. तर इंजीलद्वारे (नवा करार) इसाई (ख्रिस्ती) लोक आहेत. उरली जबुर ( स्तोत्रसहिता) तर तिच्या आधारावर कोणतेही वेगळे  राष्ट् उभे राहिले नाही. कारण असे कि हा एक स्वतंत्र ग्रंथ आहे असे नाही तर तौरातची (जुना करार ) पुरवणी म्हणून तिचे स्वरूप आहे. प्रसिद्ध इस्रायेलवंशी प्रेषित दाउद (दावीद राजा) यांच्यावर ती उतरली होती. तिला यहुदी व इसाई दोन्ही लोक मानतात.

वर्ग:इस्लाम धर्म
पॅसिफिक हॅगफिश

thumb|right|पॅसिफिक हॅगफिश १५० मीटर खोल, कॉर्डेल बँक नॅशनल मरीन अभयारण्य, कॅलिफोर्निया.|144x144px
**पॅसिफिक हॅगफिश** (शास्त्रीय नाव: एप्पटेटस स्टौटीई) ही हॅगफिशची एक प्रजाती आहे. हे मेसोपेलाजिक पासून महासागरांच्या तळापर्यंत असलेल्या भागामध्ये राहतात. माशांना जबडा नसतो आणि त्याच्या शरीराची योजना पेलियोझोइक माश्यासारखी असते. ते स्वतःचे संरक्षण करण्यासाठी प्रचंड प्रमाणात चिखल उधळतात.

## वर्णन 
पॅसिफिक हॅगफिशचे शरीर  लांब (ईल सारखे) आहे, परंतु त्यान्चा ईलशी संबंध नाही. आत्तापर्यन्त 63 सें.मी. (25 इंच) हे सर्वात लाम्बीचे आढळून आले आहेत, मॅच्युरिटीनुसार सर्वसाधारण लांबी 42 सें.मी. (17 इंच) असते.

वर्ग:मासे
विश्वनाथ महाडेश्वर

विश्वनाथ महाडेश्वर (१५ एप्रिल, १९६० - ८ मे, २०२३) हे मुंबई, महाराष्ट्रतील एक शिवसेना राजकारणी होते. ते महानगरपालिकेचे महापौर आहेत. त्यांनी नागरी शिक्षण समितीचे अध्यक्ष म्हणून काम केले होते आणि स्थायी समितीचे ते सदस्य होते.

## पदे 
२००२: बृहन्मुंबई महानगरपालिकेतील नगरसेवक म्हणून निवड
२००३: बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या शिक्षण समितीचे अध्यक्ष म्हणून निवड
२००७: बृहन्मुंबई महानगरपालिका मध्ये नगरसेवक म्हणून पुन्हा निवडून आले 
२०१२: बृहन्मुंबई महानगरपालिकेतील नगरसेवक म्हणून पुन्हा निवडून आले
२०१७: बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या महापौरपदी निवड

## हे सुद्धा पहा
* बृहन्मुंबई महानगरपालिका
* मुंबई
* शिवसेना

## संदर्भ
वर्ग:मुंबईचे महापौर
वर्ग:शिवसेनेतील राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९६० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सांस्कृतिक सभ्यता

सभ्यता म्हणजे शहरी विकास, सांस्कृतिक अभिमानाद्वारे लावलेले सामाजिक स्तरीकरण, संवादाचे सिग्नल तंत्र (उदाहरणार्थ लेखन) आणि नैसर्गिक पर्यावरणातून वेगळे व वर्चस्व असणे यासर्वान्वरून बनलेला एक जटिल समाज. सभ्यता बऱ्याच गोष्टीन्शी संबधीत आहे, उदा सामाजिक-राजकीय-आर्थिक वैशिष्ट्ये द्वारे परिभाषित, केंद्रियकरण, मानव आणि इतर पाळीव प्राणी, श्रमांचे विशेषीकरण, प्रगती आणि श्रेष्ठता सांस्कृतिकदृष्ट्या व्यस्त विचारधारा, स्मारक वास्तुकला, कराधान, शेती. ऐतिहासिकदृष्ट्या, सांस्कृतिक सभ्यता ही तुलनात्मकरित्या मोठी आणि अधिक प्रगत संस्कृती समजली जाते, लहान सांस्कृतिक सभ्यतेच्या तुलनेत.

वर्ग:संस्कृती
संत श्री कबीर दलित साहित्य पुरस्कार

**संत श्री कबीर दलित साहित्य पुरस्कार** हा गुजरात शासनाद्वारे दिला जाणारा पुरस्कार आहे. सृजनशील दलित साहित्यासाठी उल्लेखनीय व रचनात्मक योगदान देणाऱ्या अनुसूचित जातीच्या साहित्यिकांना हा पुरस्कार देण्यात येतो. या पुरस्काराचे स्वरूप ₹ १ लाख आहे. हा पुरस्कार संत कबीर यांच्या सन्मानार्थ दिला जातो.
## संदर्भ
वर्ग:गुजरात सरकारचे पुरस्कार
वर्ग:साहित्य पुरस्कार
वर्ग:दलित साहित्य
पॅलिओमॅग्नेटिझम

**पॅलोमॅग्नेटिझम** (Paleomagnetism or palaeomagnetism) हे पृथ्वीच्या चुंबकीय क्षेत्रातले खडक, समुद्रतळाशी जमणारा गाळ आणि तळाशी असलेल्या पुरातन वस्तू यांचा अभ्यास आहे. खडकांमध्ये काही खनिजे तयार होतात तेव्हा चुंबकीय क्षेत्राची दिशा आणि तीव्रतेचे रेकॉर्ड लॉक-इन करतात. हे रेकॉर्ड पृथ्वीच्या चुंबकीय क्षेत्राचे भूतकाळातील व्यवहार आणि टेक्टॉनिक प्लेटचे भूतकाळातील स्थान दर्शवितात. ज्वालामुखीय आणि गाळयुक्त रॉक अनुक्रम (मॅग्नेटोस्ट्रेटिग्राफी) मध्ये संरक्षित केलेल्या भौगोलिक ट्रॅव्हल्सची नोंद एक भौगोलिक नियमन उपकरणाद्वारे वापरण्यात येणारा वेळ-स्तर प्रदान करते. पॅलोमॅग्नेटिझममध्ये तज्ज्ञ असलेल्या जिओफिजिसिस्टना पॅलेमॅग्नेटिस्ट्स म्हणतात,

वर्ग:भूशास्त्र
दबाव प्रणाली

हवामान शास्त्रात उल्लेखला जाणारा कमी दाबाचा प्रदेश म्हणजे दोन जवळपासच्या (काही किलोमीटर अंतरावरील) ठिकाणी मोजला गेलेल्या हवेच्या (सुधारित) दाबांमधील तुलनात्मक कमी दाब असलेला प्रदेश. कोणत्याही ठिकाणचा हवेचा दाब बॅराॅमीटरवर आकड्यात मोजला गेल्यावर तो आकडा सुधारण्यात येतो. जर ते ठिकाण समुद्र सपाटीवर असते आणि त्याचे तापमान शून्य अंश सेंटिग्रेड असते, तर तो आकडा किती असता हे शोधण्यात येते. हा सुधारित आकडाच दाबांची तुलना करण्यासाठी वापरला जातो. समुद्रसपाटीच्या पृष्ठभागावरील हवेचा सुधारित दाब कमीत कमी ८७ किलोगॅब्स (२६ इंच) आणि जास्तीत जास्त १०८.५७ किलोगॅब्स (३२.०६ इंच) मोजला गेलेला आहे. तापमाच्या भिन्नतेमुळे वातावरणात उच्च आणि निम्न-दबाव प्रणाली तयार होतात. महासागरावरील वातावरणाचे आणि जमिनीचे तापमान यांच्यातील फरकामुळे, व सूर्याच्या विकिरणामुळे होणाऱ्या वातावरणाच्या वरच्या स्तरांवरील फरकासारख्या प्रेशर सिस्टम्समुळे स्थानिक पातळीवर हवामानात बदल होऊ शकतो.

वर्ग:हवामानशास्त्र
हरिकेन

right|300px|thumb|इसाबेल चक्रीवादळ (२००३), आंतरराष्ट्रीय अंतरिक्ष स्टेशनच्या अभियान ७ मधून दिसलेला वादळाचा डोळा, आयवाॅल आणि आसपासच्या उष्णकटिबंधीय चक्रीवादळाची विशेषतः रेन बॅन्ड्स स्पष्ट दिसत आहेत.
समुद्रावर निर्माण होऊन जमिनीकडे धावणाऱ्या चक्री वादळांना हिंदी महासागरात **सायक्लोन,** वायव्य पॅसिफिकमध्ये **टायफून** आणि ईशान्य पॅसिफिक आणि अटलांटिक महासागरांत **हरिकेन** म्हणतात. हे **उष्णकटिबंधीय चक्रीवादळ** तीव्र कमी दाबाचे केंद्र (डोळा) आणि त्याच्याभोवती वेगाने फिरणारी हवा यांच्या संगमातून तयार होते. ही चक्री वादळे जेव्हा जमिनीवर पॊचतात तेव्हा प्रचंड वेगाचे वारे वाहतात आणि बहुधा खूप पाऊस पडतो. ही वादळे नॉर'ईस्टर, युरोपियन विंडस्टोन आणि ध्रुवीय अपभार(?)) यांच्या तुलनेत वेगळ्या औष्णिक प्रणालीद्वारे तयार होतात.

ऑस्ट्रेलियातील धुळीच्या वादळाला विली-विली म्हणतात. 

पश्चिम बंगाल आणि बांगला देशांत होणाऱ्या स्थानिक गडगडाटी वादळांना कालबैसाखी (Nor'westers) म्हणतात. आसामात या वादळांना  बोर्डोसिला (Bordoisila) म्हणतात. ही वादळे विशेषतः वैशाख महिन्यात होतात. 

महाराष्ट्रात ऑक्टोबर-नोव्हेंबरमध्ये मेघगर्जनेसहित होणाऱ्या पावसाला हत्तीचा पाऊस म्हणतात. २७ सप्तेंबर ते ९ ऑक्टोबर या काळात सूर्य हस्त नक्षत्रात असतो, म्हणून हे नाव. पुनर्वसू नक्षत्रात पडणाऱ्या पावसाला तरणा पाऊस, पुष्य नक्षत्रात पडणाऱ्या पावसाला म्हातारा पाऊस, आश्लेषा नक्षत्रात पडणाऱ्या पावसाला आसळकाचा पाऊस, मघा नक्षत्रातील कडाडत पडणाऱ्या जोरदार पावसाला सासूचा पाऊस, १५ मे ते ८ जून या काळात पडणाऱ्या गडगडाटी पावसाला मृगाचा पाऊस अशीही नावे आहेत. (सूर्य ८ जून ते २१ जून या काळात मृग नक्षत्रात असतो.)

## हरिकेन कंदील
केरोसीनवर चालणाऱ्या वाऱ्याने विझू शकणाऱ्या घरगुती वापराच्या कंदिलाला हरिकेन लँटर्न म्हणतात. 

वर्ग:नैसर्गिक आपत्ती
उष्ण कटिबंधीय वादळ कीथ (१९८८)

**उष्णकटिबंधीय वादळ कीथ** हे १९८८ च्या चक्रीवादळ मोसमातील ११वे अटलांटिक उष्णकटिबंधीय वादळ होते. 

१९२५ सालानंतर खंडीय संयुक्त संस्थानांवर कुठेही हे वादळ धडकले नव्हते. किथ १७ नोव्हेंबर रोजी कॅरिबियन समुद्रात उष्णकटिबंधीय लाटांपासून तयार झाले होते. हे उत्तर-पश्चिम दिशेने आले आणि ११० किमी / तास तीव्रता गाठल्यानन्तर युकाटन द्वीपकल्पाच्या उत्तर टोकास धडकले. हे मेक्सिकोच्या आखातात मध्ये पूर्वोत्तर दिशेने वळले आणि २३ नोव्हेंबरला फ्लोरिडाच्या सारासोटाजवळील भूप्रदेशावर पसरले.

वर्ग:चक्रीवादळ
मराठी नाट्यलेखनाचा इतिहास

१८४३ मध्ये विष्णूदास भावे यांच्या "सीतास्वयंवर" या मराठी नाटकाचा प्रयोग झाला मराठी नाट्य वाङमयाचा उदय म्हणून या नाटकाकडे पाहिले जाते. १८५५ मध्ये महात्मा फुले यांनी तृतीय रत्न हे आशय-विषय आणि भाषा अभिव्यक्ती या सर्व बाबतीत एक स्वतंत्र नाटक लिहिले. त्यानंतर अण्णासाहेब किर्लोस्करांच्या १८८० च्या संगीत शाकुंतल या नाटकापासून मराठी रंगभूमीवर संगीत नाट्य पद्धतीचा नवा संप्रदाय उदयास आला. इंग्रजीतील ऑपेरा या नाट्य प्रकाराच्या धर्तीवर किर्लोस्करांनी मराठी नाट्य संगीत शाकुंतलच्या रूपाने एक वेगळा प्रकार सुरू केला. शाकुंतल हे भाषांतरित नाटक आहे. त्यानंतर त्यांनी महाभारतातील सुभद्राहरणाची कथा आणि मोरोपंत तद्विषयक आख्यान यांचा आधार घेऊन संगीत सौभद्र हे स्वतंत्र नाटक लिहिले.
अंगुलिमाल

इवलेसे|बुद्धांच्या मागे धावताना अंगुलिमाल
**अंगुलिमाल** बुद्ध काळातील एक डाकू होता जो नंतर गौतम बुद्धांपासून प्रभावित होऊन बौद्ध भिक्खू बनला. अंगुलिमाल हा राजा प्रसेनजितच्या राज्यातील श्रावस्तीच्या जंगलातल्या प्रवाशांना मारून टाकत असे आणि त्यांच्या बोटांची माळ बनवून गळ्यात घालत असे. यामुळे त्याचे नाव 'अंगुलिमाल' पडले होते. जेव्हा गौतम बुद्ध श्रावस्तीत आले व ते अंगुलिमालास भेटले तेव्हा अंगुलिमालाने हत्या करणे सोडून दिले व तो बुद्धाचा शिष्य बनला.

## चित्रपट 
* सन १९६०मध्ये अंगुलिमालच्या जीवनावर 'अंगुलिमाल' नावाचा हिंदी चित्रपट बनवण्यात आला होता. या चित्रपटात भारत भूषण याने अंगुलिमालची भूमिका केली होतो. चित्रपटाचे दिग्दर्शन विजय भट्ट यांचे होते. संगीत अनिल विश्वास यांचे असून चित्रपटात लता मंगेशकर, आशा भोंसले, मीना कपूर, आरती मुखर्जी आणि मन्ना डे यांनी गायलेली काही सुमधुर गाणी होती.
* २००३ मध्ये थायलंडमध्ये थाई भाषेत अंगुलिमालवर 'अंगुलिमाल' नावाचा चित्रपट बनवण्यात आला होता.
* २०१३ मध्ये भारतामध्ये कन्नड भाषेत अंगुलिमालवर 'अंगुलिमाल' नावाचा चित्रपट बनवण्यात आला होता.

## नाटक 
'अंगुलिमाल' नावाचे एक हिंदी नाटकही होते. कुमार रवींद्र यांनी लिहिलेल्या त्या नाटकाचे दिग्दर्शन अशोक जांबुलकर करीत.

'अंगुलिमाल' नावाचे आणखी एक हिंदी महानाट्य आहे; प्रेमकुमार उके हे त्याचे निर्माते, लेखक, गीतकार, साहाय्यक दिग्दर्शक आहेत. मृणाल यादव मुख्य दिग्दर्शक. या महानाट्यात ५० कलावंत होते. .

अंगुलिमाल नावाचे अमर चित्र कथा पुस्तक (काॅमिक) आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय बौद्ध
वर्ग:गौतम बुद्धांचे शिष्य
वर्ग:इ.स.पू.चे ५ वे शतक
वर्ग:इ.स.पू.चे ६ वे शतक
वर्ग:बौद्ध भिक्खू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:बौद्ध धर्माचा इतिहास