तारा रंगस्वामी

**तारा रंगस्वामी** (जन्म: २५ मे, १९५३) या भारतातील एक मानसोपचारतज्ज्ञ आहेत. त्या चेन्नई, भारत येथे असलेल्या स्कार्फ (SCARF - 'सिझोफ्रेनिया रिसर्च फाउंडेशन') या स्वयंसेवी संस्थेच्या सह-संस्थापिका आहेत. त्या छिन्नमनस्कता (सिझोफ्रेनिया) आणि सामुदायिक मानसिक आरोग्य क्षेत्रातील संशोधक आहेत. २०२० मध्ये, त्यांना इटलीतील फिरेंझे येथे सिझोफ्रेनियावरील कामासाठी असलेली सर्वोच्च संस्था 'सिझोफ्रेनिया इंटरनॅशनल रिसर्च सोसायटी' द्वारे 'SIRS आउटस्टँडिंग क्लिनिकल अँड कम्युनिटी रिसर्च अवॉर्ड' देऊन सन्मानित करण्यात आले.

## शिक्षण 
रंगस्वामी यांनी आपले वैद्यकीय पदवी शिक्षण (MBBS) किळपॉक मेडिकल कॉलेजमधून पूर्ण केले आणि मानसोपचारशास्त्रातील पदव्युत्तर शिक्षण मद्रास मेडिकल कॉलेजमधून घेतले. १९८५ मध्ये त्यांनी मद्रास विद्यापीठातून 'सिझोफ्रेनियामधील अपंगत्व' या विषयावर आपली विद्यावाचस्पती (पीएचडी) पूर्ण केली. त्यांना युनायटेड किंगडमच्या रॉयल कॉलेज ऑफ सायकियाट्रिस्ट्स कडून मानसोपचारशास्त्रातील 'मानद फेलोशिप' मिळाली आहे. ==
रंगस्वामी यांनी त्यांच्या कामाची सुरुवात मद्रास मेडिकल कॉलेजमधील मानसोपचार विभागात, 'इंडियन कौन्सिल ऑफ मेडिकल रिसर्च' (ICMR) द्वारे प्रायोजित "फॅक्टर्स अफेक्टिंग कोर्स अँड आऊटकम ऑफ स्किझोफ्रेनिया" (स्किझोफ्रेनिया मार्ग आणि परिणामांवर परिणाम करणारे घटक) या अभ्यासात वरिष्ठ संशोधन अधिकारी म्हणून केली. १९८४ मध्ये, त्यांनी चेन्नई येथे शारदा मेनन आणि एस. राजकुमार यांच्यासोबत 'स्किझोफ्रेनिया रिसर्च फाउंडेशन' या स्वयंसेवी संस्थेची सह-स्थापना केली. १९८८ ते १९९० या काळात त्यांना सामुदायिक मानसिक आरोग्यासाठी केलेल्या कार्याबद्दल 'अशोका फेलोशिप' प्रदान करण्यात आली. १९९० मध्ये त्या पूर्णवेळ मानसोपचारतज्ज्ञ म्हणून 'स्कार्फ' मध्ये रुजू झाल्या आणि १९९६-२०१८ या काळात त्यांनी संस्थेच्या संचालक म्हणून जबाबदारी सांभाळली. सध्या त्या 'स्कार्फ'च्या संचालक मंडळाच्या उपाध्यक्ष आहेत आणि सर्व संशोधन तसेच स्मृतिभ्रंश (डिमेंशिया) संबंधित उपक्रमांच्या अध्यक्षा आहेत.

## संशोधन 
डॉ. रंगस्वामी तारा यांच्या संशोधनाचे मुख्य विषय छिन्नमनस्कता (schizophrenia) चा कालावधी आणि त्याचे परिणाम, मानसिक अपंगत्व, सामुदायिक मानसिक आरोग्य, युवा मानसिक आरोग्य आणि स्मृतीभ्रंश (Dementia) हे आहेत.
त्यांचा मद्रास लाँजिट्युडिनल स्टडी हा जगभरातील अशा प्रकारचा एकमेव अभ्यास मानला जातो. यामध्ये त्यांनी छिन्नमनस्कतेचा पहिला झटका आलेल्या व्यक्तींचा सलग ३५ वर्षे पाठपुरावा केला आहे. त्यांनी आतापर्यंत १६० वैज्ञानिक शोधनिबंध प्रकाशित केले आहेत, मानसोपचारशास्त्रावरील पुस्तकांमध्ये १० हून अधिक प्रकरणे लिहिली आहेत आणि दोन पुस्तकांचे संपादन केले आहे. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या क्षेत्रीय चाचण्यांसह २८ संशोधन प्रकल्पांमध्ये त्यांनी 'मुख्य अन्वेषक' म्हणून काम केले आहे. तसेच १० आंतरराष्ट्रीय प्रकल्पांमध्ये त्यांची 'सह-मुख्य अन्वेषक'  म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. 'कोप्सी', 'इंट्रेपिड' आणि क्वीन्सलँड विद्यापीठासोबतचा अनुवांशिक अभ्यास हे त्यांचे काही प्रसिद्ध संशोधन प्रकल्प आहेत.

त्या 'स्किझोफ्रेनिया बुलेटिन' आणि 'सोशल सायकियाट्री अँड सायकियाट्रिक एपिडेमियोलॉजी' यांसारख्या अनेक नामांकित नियतकालिकांच्या संपादकीय समितीवर कार्यरत आहेत.

## पुरस्कार आणि सन्मान 
* नारी शक्ती पुरस्कार (२०२२): "मानसिक विकारांबद्दल जागरूकता निर्माण करण्यासाठी" हा पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.
* SIRS आउटस्टँडिंग क्लिनिकल अँड कम्युनिटी रिसर्च अवॉर्ड (२०२०): फ्लोरेन्स, इटली येथील 'स्किझोफ्रेनिया इंटरनॅशनल रिसर्च सोसायटी' (SIRS) या छिन्नमनस्कता क्षेत्रातील सर्वोच्च संस्थेकडून हा पुरस्कार देण्यात आला.
* अशोक पै मेमोरियल मानसा नॅशनल अवॉर्ड (२०१९): मानसिक आरोग्यातील त्यांच्या योगदानाबद्दल गौरवण्यात आले.
* अँड्रिया डेलगाडो अवॉर्ड (२०१७): 'असोसिएशन ऑफ ब्लॅक सायकियाट्रिस्ट्स ऑफ अमेरिका' कडून मानसोपचार क्षेत्रातील उत्कृष्ट योगदानासाठी सन्मानित. 
* रॉयल कॉलेज ऑफ सायकियाट्री कडून गौरव (२०१० आणि २०१४): २०१० मध्ये 'प्रेसिडेंट्स गोल्ड मेडल' आणि २०१४ मध्ये 'रॉयल कॉलेज ऑफ सायकियाट्रिस्ट्स' (UK) चे मानद फेलोशिप देऊन त्यांचा गौरव करण्यात आला.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
*www.scarfindia.org

वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९५३ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय मानसोपचारतज्ज्ञ
वर्ग:महिला चिकित्सक
वर्ग:तमिळ व्यक्ती