open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
टी.एस. ठाकूर

**तीरथ सिंग** किंवा **टी.एस. ठाकुर** (४ जानेवारी, इ.स. १९५३:रामबन, जम्मू आणि काश्मीर, भारत - ) हे भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाचे माजी न्यायाधीश आहेत. ते ३ डिसेंबर, इ.स. २०१५ ते ४ जानेवारी, इ.स. २०१७ या कालखंडात सरन्यायाधीशपदी होते. ते यापूर्वी ते पंजाब, हरयाणा आणि दिल्ली उच्च न्यायालायाचे न्यायाधीश होते.

वर्ग:भारताचे सरन्यायाधीश
वर्ग:इ.स. १९५३ मधील जन्म
अबिदा परवीन

इवलेसे|बेगम अबिदा परवीन २००९ बेगम **अबिदा परवीन** (जन: अली गोहारादाबाद, लारकाना सिंध पाकिस्तान, हयात) या सुफी परंपरेतील पाकिस्तानी गायिका आहेत. पाकच्या सिध प्रांतातील असलेल्या अबिदा परवीन यांनी आपल्या सूफी गायनामुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रसिद्धी मिळविली. त्यांना "सुफी संगीताची सम्राज्ञी" म्हणून ओळखले जाते. अबिदा या मुख्यतः *रक्स ए बिस्मिल* या अल्बम मधील "यार को हमने" आणि "तेरे इश्कने नचाया" या गीतांमुळे प्रसिद्धीच्या झोतात आल्या. ही गीते बाबा बुल्लेहशा या सुफी कवि तत्त्ववेत्त्याची आहेत.

अबिदा परवीन यांचे वडील उस्ताद गुलाम हैदर हे स्वतः सुफी गवय्ये होते. "बाबा सैन आणि गवय्या" या शब्दात अबिदा परवीन त्यांचा गौरव करीत. अबिदा यांचे प्राथमिक संगीत शिक्षण आणि गायनाचे धडे त्यांनी त्यांच्या वडिलाकांडून घेतले.. त्याचबरोबर चौरासिया घराण्याचे उस्ताद सलामत आली खान यांच्याकडून घेतले.

## जीवन गौरव पुरस्कार 
अबिदा परवीन यांना दिल्ली येथील कलाधर्मी बेगम अख्तर गझल अकादमीतर्फे जीवनगौरव पुरस्काराने ऑक्टोबर २०१२ गौरविण्यात आले. हा जीवनगौरव पुरस्कार मिळाल्याने मला मनापासून खूप आनंद झाला. कुठलाही पुरस्कार मिळणे हा एकप्रकारे सन्मानच असतो, असे दूरदर्शनचे संचालक त्रिपुरारी शरण यांच्या हस्ते पुरस्कार स्वीकारल्यानंतर बोलताना अबिदा परवीन यांनी सांगितले.
 
## हेही वाचा 
* तू सनम, तू खुदा.. 
* मी स्त्री नाही मी पुरुष नाही मी करुणेची वाहक आहे - अबिदा

## इथे भेट द्या 
* the sufi.com

## हेही ऐका 
* दमा दम मस्त कलंदर
* तेरे ईश्कने नचाया
* बाबा बुल्लेहशा
* हमको दर दर फिराया

वर्ग:पाकिस्तानी गायक
वर्ग:सुफी कव्वाल
समानतेच्या दिशेने

**समानतेच्या दिशेने**  समानतेच्या दिशेने हा अहवाल १९७४-७५ साली स्त्रीयांची भारतातील स्थीती तपासणाऱ्या समितीने दिलेला अहवाल आहे. ह्या अहवालामध्ये स्त्रीयांच्या तात्कालिन परिस्थीतील सामाजिक-सांस्कृतिक व्यवहार, राजकीय आणि आर्थिक प्रक्रिया यां मधील भेदभाव करणाऱ्या प्रक्रिया आणि व्यवहारांचा आढावा घेण्यात आला. हा अहवाल लोतिका सरकार आणि विणा मुजुमदार यांनी तयार केला, ह्या दोघींनी मिळूनच नंतर सेंटर फ़ॉर वुमन्स डेव्हलोपमेंट स्टडीज या स्वायत्त संस्थेची दिल्ही येथे स्थापना केली.

विकास आणि लोकशाही ह्या बाबत त्यावेळेला चर्चा करणाऱ्या लोकांचे डोळे ह्या लिंगभावाच्या दृष्टीकोनातून लिहिलेल्या अहवालाने चांगलेच उघडले. ह्या अहवालाने घटत्या लिंग-गुणोत्तराचा प्रश्न पहिल्यांदा भारतात चर्चेला आणला. त्यातूनच स्त्रीयांना केंद्रस्थानी ठेवून सरकारी योजनांची आखणी करण्याला आणि मुलींच्या शिक्षणावर भर देणाऱ्या योजना भारत सरकारने आणल्या..

## संदर्भ 
वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य

वर्ग:सामाजिक चळवळी
वर्ग:स्त्रीवादी अर्थशास्त्रज्ञ
स्पिरिट एरलाइन्स

**स्पिरिट एरलाइन्स, इंक.** ही एक अमेरिकन अतिकिफायतशी (*अल्ट्रा लो-कॉस्ट* तथा *यूएलसीसी*) विमानसेवाकंपनी आहे. या कंपनीचे मुख्यालय मायामी महानगर क्षेत्रातील डेनिया बीच, फ्लोरिडा येथे आहे. स्पिरिट संपूर्ण युनायटेड स्टेट्स, कॅरिबियन आणि लॅटिन अमेरिकेमध्ये नियोजित उड्डाणे चालवते. २०२३ पर्यंत स्पिरिट उत्तर अमेरिकेतील सातवी सर्वात मोठी विमानकंपनी  तसेच उत्तर अमेरिकेतील सर्वात मोठी अतिकिफायतशीर कंपनी होती. स्पिरिटने नोव्हेंबर २०२४ मध्ये चॅप्टर ११ दिवाळखोरीसाठी अर्ज केला होता आणि मार्च २०२५ मध्ये आर्थिक पुनर्रचनेनंतर ती यातून बाहेर पडली, परंतु ऑगस्ट २०२५ मध्ये पुन्हा एकदा दिवाळखोरीसाठी अर्ज केला.

स्पिरिट एरलाइन्स, इंक. ही एक डेलावेर कॉर्पोरेशन आहे. २०२४ मध्ये दिवाळखोरीचा अर्ज दाखल करेपर्यंत या कंपनीचे समभाग न्यू यॉर्क समभाग बाजारावर (SAVE) या संकेताखाली विकले जात असत.

## विमानताफा 
 उतरणारे स्पिरिट एरलाइन्सचे एरबस ए३२०.]]
 उतरणारे स्पिरिट एरलाइन्सचे एरबस ए३१९]]
 निघालेले स्पिरिट एरलाइन्सचे एरबस ए३२१. या विमानाला न्यू यॉर्क शहरातील टॅक्सीची रंगसंगती आहे]]
ऑक्टोबर २०१५मधील विमाने:

### पूर्वी ताफ्यात असलेली विमाने 
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:अमेरिकेमधील विमानवाहतूक कंपन्या
वर्ग:इ.स. १९८० मधील निर्मिती
भारतीय नोबेल पारितोषिक विजेते

**नोबेल पारितोषिक** हा जगातील अत्यंत प्रतिष्ठेचा पुरस्कार आहे. रसायनशास्त्र, भौतिकशास्त्र, साहित्य, जागतिक शांतता, वैद्यकशास्त्र किंवा जीवशास्त्र आणि अर्थशास्त्र या क्षेत्रांतील अतुलनीय कामगिरीसाठी किंवा संशोधनासाठी प्रतिवर्षी हा पुरस्कार दिला जातो. स्वीडिश वैज्ञानिक आल्फ्रेड नोबेलने आपल्या मृत्युपत्रात या पुरस्कारांची तरतूद केली. त्याच्या मृत्यूनंतर पाच वर्षांनी इ.स. १९०१ मध्ये सर्वप्रथम हे पुरस्कार देण्यात आले. 
ऑक्टोबर २०१५ पर्यंत एकूण ८७० (पुरुष ८२१,  आणि स्त्री ४९) व्यक्तींना २३ संस्थाना नोबेल पारितोषिक देण्यात आले आहेत.

## पारितोषिक विजेते 
### अर्थशास्त्र 
# १९९८ : अमर्त्य सेन

### रसायनशास्त्र 
# २००९ :वेंकटरमण रामकृष्णन*

### साहित्य 
# १९०७ :रुडयार्ड किपलिंग*
# १९१३ : रविंद्रनाथ टागोर
# २००१ : व्ही.एस. नायपॉल*

### शांतता 
# १९७९ : मदर तेरेसा
# २०१४: कैलाश सत्यार्थी*

### भौतिकशास्त्र  
# १९३०: सी.व्ही. रमण
# १९८३ : सुब्रम्हण्यन चंद्रशेखर*

### वैद्यकशास्त्र 
# १९०२: रोनाल्ड रॉस*
# १९६८ : हर गोविंद खुराना*

नोबेल पारितोषिक विजेते
वर्ग:नोबेल पारितोषिकविजेते
राहत फतेह अली खान

**राहत फतेह अली खान** (उर्दू: راحت فتح علی خان ) (९ डिसेंबर, इ.स. १९७३ - हयात ) हे कव्वाल गायक आहेत. कव्वाली शिवाय ते गझलाही गातात. बॉलीवूड आणि लॉलीवूड मध्ये ते पार्श्वगायक म्हणून प्रसिद्ध आहेत.

खान हे उस्ताद फारुख अली खान या मशहूर कव्वाल गायन उस्तादांचे पुत्र आणि फतेह अली खान यांचे नातू आहेत. ते नुसरत फतेह अली खान यांचे पुतणे आहेत.

राहत फतेह अली खान यांनी आपल्या काकाची सूफी गायनाची परंपरा पुढे नेली.

## विवाद 
२०१८ साली, नुसरत फतेह अली खान यांच्या मुलीने सांगितले की, तिच्या वडिलांची गाणी गाणाऱ्या गायकांच्या कॉपीराइट उल्लंघनाविरुद्ध कायदेशीर कारवाई करण्याचा तिचा हेतू आहे. यावर राहतने प्रतिक्रिया दिली की ते नुसरतचे दत्तक उत्तराधिकारी असल्या कारणाने त्यांची गाणी गाण्यासाठी कोणाच्याही परवानगीची गरज नाही.

जानेवारी २०१९ मध्ये, खानवर विदेशी चलनाची तस्करी केल्याचा आरोप होता आणि भारत सरकारच्या अंमलबजावणी संचालनालयाने (ईडी) त्यांना समन्स बजावले होते.

जानेवारी २०२४ मध्ये, 'पवित्र' पाण्याच्या बाटलीवरून खान घरातील नोकराला मारहाण करत असल्याचा व्हिडिओ समोर आला होता.

## अधिकृत संकेतस्थळ
राहत फतेह अली खान 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पाकिस्तानी गायक
वर्ग:सुफी परंपरा
वर्ग:सुफी गायन
वर्ग:इ.स. १९७३ मधील जन्म
वर्ग:कव्वाल
ग्लोरिया स्टाइनेम

उजवे|इवलेसे

**ग्लोरिया स्टाइनेम** (जन्म १९३४) या एक अमेरिकन स्त्रीवादी पत्रकार, लेखिका, समाज सुधारिका व कार्यकर्त्या आहेत. त्यांनी १९७१ साली अमेरिकेतली नॅशनल वुइमेन्स पॉलिटिकल कॉकस (स्त्रियांची राष्ट्रीय राजकारणी सभा) स्थापन केली. १९७२ साली त्यांनी “मिस” हे स्त्रीवादी नियतकालिक अमेरिकेत सुरू केले. स्टाइनेम यांच्या समाज सुधाराच्या कार्याला भारतात १९५७ च्या सुमारास सुरुवात झाली. तेव्हा त्यांनी भारतात देवकी जैन या भारतीय गांधीवादी व स्त्रीवादी कार्यकर्त्यांबरोबर दोन वर्षे काम केले. स्टाइनेम यांची “आउटरेजियस ॲक्ट्स अँड एव्हरिडे रिबेलियन्स” (“प्रक्षोभक कृत्ये आणि सामान्य विद्रोह”, १९८३) व “रिव्होल्यूशन फ्रॉम विदिन” (“अंतरातून क्रांती”, १९९२) ही पुस्तके विशेष प्रसिद्ध आहेत.

वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म
वर्ग:स्त्रीवादी अभ्यासक आणि साहित्यिक
वर्ग:प्रेसिडेन्शियल मेडल ऑफ फ्रीडम विजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
टॉम आणि जेरी (मराठी नाटक)

**टाॅम आणि जेरी** हे एक दोन अंकी मराठी नाटक आहे. निखिल रत्‍नपारखी हे नाटकाचे लेखक आणि दिग्दर्शक असून नाटकात स्वतः निखिल रत्त्‍नपारखींव्यतिरिक्त, कादंबरी कदम यांची प्रमुख भूमिका आहे. मिलिंद जोशी यांनी नाटकाला संगीत दिले आहे.

‘टॉम आणि जेरी’. नावावरून नाटकाचे कथानक काय असेल याची अजिबात कल्पना न येऊ देणारे हे नाटक एकमेकांपासून दूर राहाणाऱ्या पती-पत्‍नींवर आहे.  निखिल रत्‍नपारखींनी या नाटकात लेखन, दिग्दर्शन आणि अभिनय अशी तिहेरी कमाल केली आहे. दोन वेगवेगळ्या देशांत राहणारे पती-पत्‍नी अनेक वर्षे एकमेकांशी मोबाईलच्या माध्यमातून संवाद साधत  आहेत;  एरवी त्यांच्यातला संवाद तसा संपलेलाच आहे.

आपल्या या नात्याला काही अर्थ नसेल तर ते संपवून तरी टाकावे, या उद्देशाने ते भारतात भेटतात. एकमेकांच्या मनातले जाणून घेताना मग एकमेकांशी तिरकस बोलणे, एकमेकांशी भांडणे, एकमेकांचे दोष काढणे, वगैरे सुरू होते.  अखेरीस त्यांच्या लक्षात येते की, त्यांच्यातील प्रेमाचा ओलावा अजूनही कायम असला तरी दोघांना एकत्र राहून नव्हे तर विभक्त राहूनच त्यांना आपले नाते टिकवायचे आहे. 

'टाॅम आणि जेरी' नाटकाचा हा विषय आजच्या काळातील नात्यांच्या पकडापकडीचे वास्तव मांडणारा आहे. २०१२ सालच्या ऑगस्ट महिन्यात आलेल्या या नाटकाचे काही महिन्यांतच ६७ प्रयोग झाले. नाटक प्रेक्षकांना आणि समीक्षकांना खूप आवडले.

वर्ग:मराठी नाटकांची यादी
थॉमस कँडी

मेजर **थॉमस कॅंडी** (१३ डिसेंबर, इ.स. १८०४:इंग्लंड - २६ फेब्रुवारी, इ.स. १८७७:महाबळेश्वर, महाराष्ट्र, भारत) हे ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या सैन्यातील अधिकारी, शिक्षक आणि कोषकार होते. यांनी मराठी भाषेच्या पुनर्नवीकरणात अतिमहत्त्वाचे योगदान दिले.

## जीवन 
कॅंडी व त्यांचा जुळा भाऊ जॉर्ज यांनी ऑक्सफर्ड विद्यापीठाच्या माग्डालेन कॉलेजमध्ये भारतीय भाषांचे शिक्षण घेतले होते. यानंतर दोघांची नेमणूक ईस्ट इंडिया कंपनीच्या सैन्यात क्वार्टरमास्टर म्हणून झाली. इ.स. १८२२मध्ये हे भारतात आले. येथे असताना त्यांनी अनेक पायदळ रेजिमेंटांमध्ये दुभाषाचे काम केले. १८३० च्या दशकात दोघा भावांनी कॅप्टन जेम्स मोल्सवर्थ यांच्या इंग्लिश-मराठी शब्दकोशाच्या निर्मितीत बहुमोल मदत केली. मोल्सवर्थ इंग्लंडला परतल्यावर थॉमस कॅंडी यांनी १८०४०-४७ दरम्यान हे काम नेटाने पूर्ण केले.शब्दकोशाचे काम पूर्ण झाल्यावर जॉर्ज कॅंडी इंग्लंडला परतले परंतु थॉमस महाराष्ट्रातच राहिले. 

कॅंडी हे पूना संस्कृत कॉलेजचे मुख्याधिकारी होते. याशिवाय ते डेक्कन कॉलेजचे मुख्याध्यापकही होते.

२६ फेब्रुवारी, इ.स. १८७७ रोजी महाबळेश्वर येथे त्यांचे निधन झाले.

## भाषाविषयक कार्य 
थॉमस यांनी आपल्या ख्रिस्ती धर्माच्या शाळांसाठी मराठीतून पाठ्यपुस्तके तयार केली. याशिवाय त्यांनी अनेक त्याकाळच्या महत्त्वाच्या ग्रंथांची मराठीत भाषांतरे केली. यात इंडियन पीनल कोड आणि इंडियन सिव्हिल प्रोसिजर कोड यांचाही समावेश होता. आपल्या कामाबरोबरच त्यांनी इतर अनेक इंग्लिश-मराठी भाषांतरकारांची कामे तपासून सुधारली व त्यांना सल्लागार म्हणून मदत केली. ब्रिटिश सरकारने १८६० च्या दशकात त्यांची *मुख्य सरकारी भाषांतरकार* पदावर नेमणूक केली.

एकोणिसाव्या शतकाच्या मध्यापर्यंत मराठी भाषेत विरामचिह्नांचा उपयोग होत नसे. कॅंडी यांनी मराठी भाषेत विरामचिह्ने कशी व कोठे वापरावी याविषयी स्वतंत्र ग्रंथ लिहिला. विरामचिन्हांची परिभाषा नावाच्या या ग्रंथाचा लिखित मराठी भाषेच्या आत्ताच्या स्वरूपावर मोठा प्रभाव आहे. कॅंडी यांच्या समग्र लिखाणाचा एकोणिसाव्या शतकातील मराठी भाषेवरच एकूण मोठा प्रभाव दिसून येतो.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी कोशकार
वर्ग:इ.स. १८०४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८७७ मधील मृत्यू
नुसरत फतेह अली खान

**नुसरत फतेह अली खान** (उर्दू:نصرت فتح علی خان;१३ ऑक्टोबर, इ.स. १९४८:फैसलाबाद, पाकिस्तान - १६ ऑगस्ट, इ.स. १९९७) हे प्रसिद्ध सुफी कव्वाल होते. त्यांनी आध्यात्मिक अंग लाभलेल्या कव्वाली या गायकीच्या परंपरेला जागतिक दर्जा मिळवून दिला. त्यांचे घराणे कव्वाल गायकी जिवंत ठेवणारे ६०० वर्षांचे जुने घराणे आहे. नुसरत फतेह अली खान यांना *शहेनशाह-ई-कव्वाल* या नावाने ओळखले जाते.१९९५ साली युनेस्को संगीत पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. 

## जागतिक चाहते
ल्युसिआनो पावरोत्ती, कीथ जॅरेट, यहुदी मेनूहिन, पीटर गॅब्रिएल, युसुफ एन'डूर, राय कूडर, जेफ बकली आणि एडी व्हेडर यांसारखे जागतिक संगीत तज्ज्ञ त्यांचे चाहते होते. 

## जीवन चरित्र
नुसरत फतेह अली खान यांचे घराणे पंजाबी मुस्लिम वंशीय आहे. त्यांचे वडील उस्ताद फतह अली खां हे स्वतः अत्यंत उत्तम दर्जाचे कव्वाल होते. नुसरत फतेह अली आपल्या गायकीच्या पेशात येऊ नये, असे वडिलांना वाटत होते, तथापि वडलांच्या निधनानंतर त्यांना श्रद्धांजली वाहण्याच्या एका धार्मिक कार्यक्रमात नुसरत फतेह अली यांनी वडिलांना कव्वालीचीच श्रद्धांजली अर्पण करून आपल्या गायन कलेचा प्रारंभ केला. अल्पावधीत त्यांनी प्रसिद्धीचे शिखर गाठले. १९७१ साली ते कूटुंबातील कव्वाल गायन प्रमुख बनले. त्यांचे १२५ अल्बम असून गिनिज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्डने त्यांच्या या विश्व विक्रमाची नोंद घेतली आहे.  

नुसरत फतेह अली खान यांचे पुतणे राहत फतेह अली खान हे देखील कव्वाल गायक आहेत. राहत फतेह अली खान यांनी आपल्या काकाची सुफी गायनाची परंपरा पुढे नेली.  

## बाह्य दुवे 
* the सुफी.कॉम
* नुसरत फतेह अली खान यांची मुलाखत
* नुसरत फतेह अली खान यांच्या पत्नीची मुलाखत
* अल्ला हू १९९३ 
* हक अली अली मौला अली अली 
* दमा दम मस्त कलंदर 
* List of Pakistani musicians
* List of Pakistani qawwali singers
* यू ट्यूब 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पाकिस्तानी गायक
वर्ग:कव्वाल
वर्ग:सुफी परंपरा
वर्ग:सुफी गायन
वर्ग:इ.स. १९४८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९७ मधील मृत्यू
शर्म अल-शेख आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

**शर्म अल-शेख आंतरराष्ट्रीय विमानतळ**  इजिप्तच्या शर्म अल-शेख शहरातील मुख्य विमानतळ आहे. याचे पूर्वीचे नाव **ओफायरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ** होते.

हा इजिप्तमधील तिसऱ्या क्रमांकाचा सर्वाधिक वर्दळीचा विमानतळ आहे.

## अपघात आणि दुर्घटना 
नोव्हेंबर, २०१५मध्ये येथून निघालेले मेट्रोजेटचे विमान साईनाई द्वीपकल्पात कोसळले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इजिप्तमधील विमानतळ
वर्ग:शर्म अल-शेख
रजनी जोशी

रजनी जोशी या मराठी संगीत नाटकांत काम करणाऱ्या एक गायक-अभिनेत्री आहेत. संगीत रंगभूमीवर त्यांच्याइतक्या वैविध्यपूर्ण भूमिका क्वचितच कुणी केल्या असतील. इ.स. १९६३ साली काम करायला सुरुवात केल्यापासून ५२ वर्षात त्यांनी कित्येक नाटकांचे  हजारो प्रयोग केले आहेत. यांतल्या बहुतेक भूमिका  त्यांचा जोरकस आवाज आणि भारदस्त व्यक्तिमत्त्व यामुळे त्यांना मिळालेल्या आहेत. अण्णासाहेब किर्लोस्करांच्या 'संगीत सौभद्र‘चे सगळ्यात जास्त प्रयोग रजनी जोशी यांनी केले असे त्यांनी म्हणले आहे. 

मुंबई मराठी साहित्य संघाची नायिका, हीही त्यांची ओळख आहे. कारण साहित्य संघाने आणलेल्या बहुतांशी प्रत्येक संगीत नाटकात त्यांनी काम केले आहे. संगीत रंगभूमीवर त्यांची दाजी भाटवडेकर यांच्याशी विशेष जोडी जमली होती. संगीत रंगभूमीवर त्या केवळ गात बसल्या नाहीत, तर त्यांनी वेगवेगळ्या पद्धतीने संगीत रंगभूमीची सेवा केली आहे. सुहासिनी मुळगावकर यांनी केलेल्या शतरंगी संगीत किंवा गोविंदराव टेंबेंवरील कार्यक्रमात रजनीबाईंचा मुख्य पुढाकार होता.  जशी 'सारेगमा' स्पर्धा असते, तसा 'रत्‍नपारखी योजना' नावाचा उपक्रम सुहासिनी मुळगावकर एकेकाळी चालवत, त्यातही रजनीताई स्पर्धकांना मार्गदर्शन करत. 

विद्याधर गोखले प्रतिष्ठान या संस्थेत रजनी जोशी नाट्यसंगीत शिकवीत. संगीत शिक्षिका प्रा. भाग्यश्री लागवणकर या त्यांच्या अनेक विद्यार्थिनींपैकी एक होत.

## रजनी जोशी यांचा अभिनय असलेली नाटके
* एकच प्याला
* करीन ती पूर्र्व
* कोंडी
* खडाष्टक
* तुझे आहे तुजपाशी
* धाडिला राम तिने का वनी
* बेबंदशाही
* भाऊबंदकी
* मंदारमाला 
* मानापमान
* मृच्छकटिक
* रमामाधव
* रेशीमधागे
* वाजे पाऊल आपुले 
* शारदा
* सवाई माधवरावांचा मृत्यू
* संशयकल्लोळ
* सुंदर मी होणार
* सून माझी चांदणी
* सौभद्र
* स्वयंवर
* होनाजी बाळा

## रजनी जोशी यांची गाजलेली नाट्यगीते
* अवमानित मी  झाले (नाटक - धाडिला राम तिने का वनी)
* माडीवर चल गं गडे (नाटक - मृच्छकटिक)
* ललना मना (नाटक - एकच प्याला)

## पुरस्कार
* महाराष्ट्र सरकारचा अण्णासाहेब किर्लोस्कर संगीत रंगभूमी जीवनगौरव पुरस्कार (२०१५)

वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
शिवराम जानबा कांबळे

**शिवराम जानबा कांबळे** (इ.स. १८७५:पुणे, महाराष्ट्र - ??)  हे अस्पृश्यता निवारणाचे आणि दलित चळवळीचे काम करणारे मराठी लेखक होते. ते डॉ.बाबासाहेब आंबेडकरपूर्व काळातील पहिले पत्रकार, मुद्रक, प्रकाशक व संपादक म्हणून ओळखले जातात.   आंबेडकरांच्या अगोदरच्या काळात दलित चळवळीत त्यांचे महत्त्वपूर्ण योगदान राहिले.

## व्यक्तिगत जीवन
शिवराम कांबळे यांचे वडील जानबा कांबळे पुण्यातील भांबुर्डे गावचे वतनदार महार होते. जानबा कांबळेंनी आपला गावकीचा व्यवसाय सोडून पुण्यात युरोपियन लोकांकडे नोकरी धरली. त्यांनी त्यांचा मुलगा शिवराम यास त्याच्या  इच्छेप्रमाणे शिकू दिले. शिवराम यांनी मराठी व इंग्रजी भाषेचे शिक्षण घेतले. त्यांचे राहते घर पुण्याच्या लष्कर भागातल्या भीमपुरा १३७३/६ येथे होते. तेथूनच ते दलितोद्धाराचे काम करीत. 
 ) नावाचे मासिक चालवले. जुन्या अंधश्रद्धा व रुढी यांना कवटाळून राष्ट्र उद्धाराच्या मुळावर घाव घालू नये अशा शब्दांमध्ये त्यांनी तत्कालीन सुशिक्षित पदवीधर  व तथाकथित विचारवंत  व अस्पृश्य उद्धाराच्या चळवळीकडे  उपेक्षेने पाहणाऱ्या लोकांना फटकारले.  अहम् केंद्रीय वृत्तीवर देखील त्यांनी टीका केली. हिंदू समाजाची पुनर्बांधणी करायची असेल तर उच्चवर्णीयांनी पुढाकार घेतला पाहिजे असे स्पष्ट मत त्यांनी व्यक्त केले. पुरंदर तालुक्यातील सासवड गावातील ५१गावंच्या महारांची सभा आयोजित करून १५८८ लोकांच्या स्वाक्षऱ्यांसह मागण्यांचा अर्ज त्यांनी सरकारला सादर केला. मात्र शिवराम कांबळे यांच्या प्रयत्नांना या काळात म्हणावे तसे यश मिळाले नाही.  मात्र यावेळी गोपाळ गणेश आगरकर यांनी या प्रश्‍नात लक्ष घातले व अस्पृश्य समाजाच्या मागण्या कशा रास्त आहेत याकडे सवर्णांचे  व सरकारचे लक्ष वेधून घेतले. शिवराम कांबळे यांनी सन १९१०मध्ये आपल्या न्याय्य मागण्यांसाठी पार्लमेंटला अर्ज सादर केला.  त्यांनी घरातील लोकांना न्याय व हक्क व संरक्षण देऊन जपानचे उदाहरण देऊन ब्रिटिश सरकारला आवाहन केले की सरकारने संधी दिली तर  महार जमात मागे राहू शकत नाहीत. आम्ही कोणत्याही बाबतीत इतर सैनिकांपेक्षा तिळमात्र कमी नाही या निवेदनाचा परिणाम होऊन सरकारने महारानाही पलटणीत प्रवेश दिला 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १८७५ मधील जन्म
वर्ग:मराठी लेखक
विष्णु गणेश पिंगळे

180px|इवलेसे|उजवे|विष्णू गणेश पिंगळे
**विष्णू गणेश पिंगळे** (२ जानेवारी, १८८९:तळेगांव ढमढेरे,  - १६ नोव्हेंबर, १९१५:लाहोर) हे एक भारतीय क्रांतिकारक होते. त्यांनी लाला हरदयाळ, पांडुरंग सदाशिव खानखोजे यांच्यासोबत गदर पार्टी या क्रांतिकारी संघटनेची  स्थापना केली. भगतसिंग यांना पिंगळे यांच्याकडूनच क्रांतिकार्याची प्रेरणा मिळाली होती. 

विष्णू पिंगळे हे पुणे जिल्ह्यातील तळेगाव ढमढेरे या गावचे राहणारे असून इ.स. १९११ साली अमेरिकेतून इंजिनीयर झाले होते. देशाच्या दुर्दर्शेने, पारतंत्र्यातील जुलमामुळे पिंगळे तळमळत असल्याने क्रांतिकार्याला जीवन समर्पित करण्याचा त्यांनी निश्चय केला. ऑरेगॉन व कॅलिफोर्निया संस्थानातील सैन्य सिद्धतेला त्यांनी स्वतःला वाहून घेतले. त्यांच्या देखरेखीखाली प्रसिद्ध **गदरी लष्कर** तयार झाले. पहिल्या महायुद्धाच्या वेळेस सशस्त्र क्रांती करून देश स्वतंत्र करण्याच्या ध्येयाने पिंगळे भारतात आले. रासबिहारी बोस, विष्णू पिंगळे, कर्तारसिंह सराबा, शचिंद्रनाथ संन्याल आदींनी २१ फेब्रुवारी १९१५ रोजी भारतात सार्वत्रिक सशस्त्र उठावणी करण्याची योजना केली होती. फितुरीमुळे कट फसला आणि विष्णू पिंगळे सहित ८ क्रांतिकारक लाहोरच्या कारागृहात फासावर चढले.

## दि.१६/११/१९१५ रोजी फासावर गेलेले ८ क्रांतिकारक
# विष्णू गणेश पिंगळे
# कर्तारसिंह सराबा
# सरदार बक्षीससिंह
# सरदार जगनसिंह
# सरदार सुरायणसिंह
# सरदार बुटासिंह
# सरदार ईश्वरसिंह
# सरदार हरनामसिंह
## चिंचपोकळी येथील रस्ता
बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने त्यांच्या स्मरणार्थ चिंचपोकळी परिसरात असलेल्या रस्त्याला क्रांतिरत्न श्री विष्णू गणेश पिंगळे मार्ग हे नाव दिले आहे व त्यांच्या देशासाठी बलिदान दिल्याच्या स्मृती जिवंत ठेवल्या आहेत.

## पुस्तक
विनायक दामोदर सावरकर यांनी लिहिलेल्या **तेजस्वी तारे** या पुस्तकात  दहा क्रांतिकारकांची ओळख करून दिली आहॆ, त्यांत विष्णू गणेश पिंगळे यांचा समावेश आहे.
## संदर्भ व नोंदी
{{संदर्भ यादी}

वर्ग:भारतीय क्रांतिकारक
वर्ग:इ.स. १८८९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१५ मधील मृत्यू
कमलाकर धारप

**कमलाकर धारप** हे एक मराठी लेखक आहेत. ते दैनिक लोकमतच्या नागपूर आवृत्तीचे समन्वयक संपादक आहेत. 

## पुस्तके
* तीन बाजू आणि इतर गोष्टी (मूळ तेलुगू लेखक - सय्यद सलीम)
* तुक्याची गाय (कथासंग्रह) 
* पांगळी
* पांढऱ्या सर्कशी झुंज
* राणीची गोष्ट (मूळ तेलुगू, लेखक - सय्यद सलीम)
* साहसी दुक्कल
* स्वाहा

वर्ग:मराठी लेखक
सय्यद सलीम

**सय्यद सलीम** हे तेलुगू लेखक आहेत. त्यांच्या कालुतुन्ना पुलाथोता या कादंबरीला साहित्य अकादमी पुरस्कार देण्यात आला. याशिवाय आंध्र प्रदेश सरकारचे अनेक मानाचे पुरस्कार सलीम यांना मिळाले आहेत. त्यांच्या कथांचे कन्नड, हिंदी, इंग्लिश, मराठी व उडिया भाषांतून अनुवाद झाले आहेत.

सय्यद सलीम नागपूर येथे आयकर विभागात संयुक्त आयकर आयुक्त या पदावर कार्यरत आहेत.

## सय्यद सलीम यांची मराठीत भाषांतरित झालेली पुस्तके
* तलाक (कथासंग्रह)
* तीन बाजू (कथासंग्रह)
* राणीची गोष्ट (कादंबरी)
* सोनेरी मेघ (कादंबरी)

वर्ग:तेलुगू लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बेलोशी (जावळी)

**बेलोशी** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील जावळी तालुक्यातील एक गाव आहे.
## भौगोलिक स्थान
बेलोशी हे सातारा जिल्ह्यातील जावळी तालुक्यातील गाव आहे. ते पांचगणीपासून १० मिनिटाच्या अंतरावर, पांचगणी - पाचवड या मार्गावर आहे.  बेलोशीच्या वरच्या बाजूला काटवली हे गाव आहे तर खालच्या बाजूला दापवड़ी हे गाव आहे.  गावामधे जावळी सहकारी बँकेचे संस्थापक कै. ह. भ. प. दत्तात्रय महाराज कळंबे यांची समाधी आहे. काळ भैरवनाथ हे गावाचे ग्राम दैवत आहे.एप्रिल महिन्यामधे गावची यात्रा (दिंडी) असते

बाजूला काटवली आणि रूईघर ही गावे आहेत या गावांमधे ८० % बेलोशे आहेत तसेच खाली मेढ़ा भागात केळघर हे गाव आहे तिथे पण ८० % बेलोशे आहेत ही सगळी एकच भावकी

सातारा जिल्हा वगळता बेलोशे कुटुंब  रत्‍नागिरी जिल्ह्यामधे खेड़ तालुक्यात ३ गावांमधे आहेत त्या पैकी नातूनगर हे १ गाव जे पोलादपुर पासून अवघ्या ३० मिनिटावर आहे  तसेच रायगड जिल्ह्यामधे सुधागड़ तालुक्यात पण आहेत ते आडनाव लिहताना मात्र बेलोशे ऐवजी बेलोसे अस लावतात हे सगळे पूर्वीच्या काळात स्थाईक झालेले.

**बेलोशीपासून काही मिनिटांच्या अंतरावर असलेली पर्यटन स्थळे :-**
# **पांचगणी - थंड हवेचे ठिकाण, फक्त १० मिनिटांच्या अंतरावर**
# **महाबळेश्वर - थंड हवेचे ठिकाण, फक्त ३० मिनिटांच्या अंतरावर**
# **वाई - महागणपती मदिर (दक्षिण काशी), फक्त ३० मिनिटांच्या अंतरावर**
# **प्रतापगड - छत्रपती शिवाजीराजे यांनी अफजलखानाचा वध याच ठिकाणी केला होता, फक्त ४५ मिनिटांच्या अंतरावर**
# **मांढरदेव - काळूबाई माता मंदिर, फक्त ९० मिनिटांच्या अंतरावर**
# **महु धरण परिसर फक्त ५ मिनिटांच्या अंतरावर**
# **पुस्तकांचे गाव "भिलार" ३० मिनिटांच्या अंतरावर**
# **बामणोली - तापोळा परिसर वासोटा किल्ला दर्शन ( बोटींग, कँम्पिंग, ट्रेकिंग) १ ते दिड तासाच्या अंतरावर**
# **लिंगमळा धबधबा ४५ मिनिटांच्या अंतरावर**
#
#
#
#
## हवामान
हा भाग डोंगराळ व वनाच्छादित असल्याने येथील हवामान थंड व आल्हाददायक आहे. जून ते सप्टेंबर या कालावधीत नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांपासून वर्षातील सर्वाधिक पाऊस पडतो. येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो.एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो.

## लोकजीवन
## प्रेक्षणीय स्थळे
## नागरी सुविधा
## जवळपासची गावे
## संदर्भ
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 

वर्ग:जावळी तालुक्यातील गावे
वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
टी.व्ही. अनुपमा

**टी.व्ही. अनुपमा** (१७ ऑक्टोबर, इ.स. १९८६ - ) या केरळ राज्याच्या खाद्य सुरक्षा अधिकारी आहेत. या २०१४ पासून या पदावर आहेत. तेव्हापासून कीटनाशके आणि कीटनाशकयुक्त खाद्यपदार्थ विकणाऱ्या व्यापाऱ्यांच्या गटांविरुद्ध त्यांनी मोहीम उघडून १५ महिन्यांत केरळमधला ७० टक्के भाजीपाला कीटनाशकमुक्त केला.

## कुटुंबीय
अनुपमा या मूळच्या केरळमधील मलप्पुरम जिल्ह्यातल्या पोन्नानी गावच्या. वडील-केके बालसुब्रह्मण्यम (निधन - २००२); आई-गुरुवायुर देवस्थानात इंजिनिअर असलेल्या  टी.व्ही. रमणी.

## शिक्षण
* एस.एस.सी. - विजयमाता काॅन्व्हेन्ट स्कूल (इ.स. २००२) गुणवत्ता यादीत १३वा क्रमांक.
* १२वी - सेन्ट क्लेअर्स हाय स्कूल (२००४) गुणवत्ता यादीत ३रा क्रमांक.
* बी.ई. (आॅनर्स) - बिर्ला टेक्निकल इन्स्टिट्यूट (पिलानी-राजस्थान)च्या गोवा कॅंपसमधून; ९२ टक्के मार्क.
* आयएएस - भूगोल आणि मल्याळी साहित्य  हे विषय घेऊन; गुणवत्ता यादीत ४था क्रमांक. 

त्रिवेंद्रम येथे नोकरीत दाखल होण्यासाठी अनुपमा पोचल्या. त्यांचे सामान ट्रकमधून उतरवले जात होते. केवळ एक वाॅशिंग मशीन उतरवायचे बाकी असताना ट्क खाली करणाऱ्या हमालांच्या सीटू (CITU) संघटनेचा नेता बी. मुरली तेथे आला आणि म्हणाला की, 'कुणीही सामान उतरवले तरी, केरळच्या प्रचलित 'नोक्कू कूली' प्रथेप्रमाणे सामान खाली करण्याचे संपूर्ण भाडे मिळण्याचा हक्क त्याचा आहे. इतर कोणालाही पैसे देऊ नयेत.' अनुपमाबाईंनी विरोध केला, वादही घातला आणि त्या नेत्याला पैसे देण्यास नकार दिला.  बी. मुरलीने धमक्या द्यायला सुरुवात केल्याबरोबर अनुपमाबाईंनी पोलीस बोलावले आणि त्याला अटक करवली. नोकरीची सुरुवात अशी वादळी झाली. 

खाद्य सुरक्षा अधिकारी म्हणून काम करताना टी.व्ही अनुपमा यांनी केरळमधल्या शक्तिशाली पेस्टिसाईड लाॅबीशी झुंज घेतली. हळद, तांबडे तिखट, धणे पूड आणि अशा कित्येक मसाल्याच्या पदार्थांचे नमुने बाजारातून गोळा केले, दूषित मसाले विकणाऱ्यांवर पुन्हापुन्हा छापे घालून त्यांनी फक्त १५ महिन्यांत ७५० खटले कोर्टात दाखल केले, आणि कित्येक उत्पादकांना नेस्तनाबूत केले. केरळमधल्या तयार मसाले बनविणाऱ्या जगप्रसिद्ध निरापार कंपनीवर टी.व्ही. अनुपमा यांनी ३४ खटले दाखल केले. पैकी सहा खटल्यात त्या कंपनीला सोळा लाख रुपयांचा दंड केला.

मसाल्याचे हे नमुने गोळा करताना त्यांच्या लक्षात आले की केरळात येणारी सत्तर टक्के भाजी तमिळनाडू आणि कर्नाटकातून येते, आणि या सर्व भाज्यांवर कीटनाशकांचा मोठा थर असतो. हे समजल्यावर केरळी लोकांना धक्काच बसला.  ही सर्व आयात बंद केल्यानंतर आता केरळात मोठ्या प्रमाणात भाज्या पिकवल्या जाऊ लागल्या आहेत.

निरापार कंपनीने, केरळ सरकारमधील अधिकाऱ्यांकडे व मंत्र्यांकडे अनुपमाबाईंची हकालपट्टी व्हावी अशी मागणी नोव्हेंबर २०१५ मध्ये केली आहे.

वर्ग:भारतीय प्रशासकीय सेवेतील अधिकारी
कातनेश्वर

**कातनेश्वर** हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील परभणी जिल्ह्यातील पूर्णा तालुक्यातील एक गाव आहे.

## ऐतिहासिक पार्श्वभूमी
**कातनेश्वर** हे  परभणी जिल्ह्यातील गाव आहे. पूर्वी हे गाव *कांचनेश्वर क्षेत्र* या नावाने प्रसिद्ध होते. या गावात कांचनेश्वर महादेवाचे प्राचीन मंदिर आहे. एकेकाळी संपूर्णपणे पाषाणाचे असलेल्या या मंदिराचे नूतनीकरण झाल्यामुळे हे मंदिर आता सिमेंटचे झाले आहे.

कातनेश्वर गावात दनकेश्वर मारुती,रेणुका देवी, मार्तन्ड इत्यादींची सुरेख बांधणीची मंदिरे आहेत. कांचनेश्वर महादेवाचे मंदिर इसवी सन पूर्व काळात झाले होते, असा अंदाज आहे. कांचनेश्वार महादेवाचे  दिव्यलिङ्ग वालुकामय पाषाणाचे आहे. कांचनेश्वराचाच अपभ्रंश कातनेश्वर होय.

## भौगोलिक स्थान
## हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे.येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १५ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.जून ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान ३१ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ५६० मिमी असते.मार्च ते मे हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३९ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २५ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.

## लोकजीवन
## प्रेक्षणीय स्थळे
## नागरी सुविधा
## जवळपासची गावे
## संदर्भ
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 

वर्ग:पूर्णा तालुक्यातील गावे
वर्ग:परभणी जिल्ह्यातील गावे
फजिल्का जिल्हा

**फजिल्का जिल्हा** हा पंजाबच्या २२ जिल्ह्यांपैकी एक जिल्हा आहे. हा जिल्हा २०११ साली फिरोजपूर जिल्ह्यामधून वेगळा काढण्यात आला. फजिल्का जिल्हा पंजाबच्या पश्चिम भागात भारत-पाकिस्तान सीमेवर वसला असून फजिल्का येथे त्याचे मुख्यालय तर अबोहर हे येथील सर्वात मोठे शहर आहे.

२०११ साली फजिल्का जिल्ह्याची लोकसंख्या सुमारे १०.६३ लाख होती.

## बाह्य दुवे
*
वर्ग:पंजाबमधील जिल्हे
बर्नाला जिल्हा

**बर्नाला जिल्हा** हा पंजाबच्या २२ जिल्ह्यांपैकी एक जिल्हा आहे. हा जिल्हा २०११ साली संगरूर जिल्ह्यामधून वेगळा काढण्यात आला. बर्नाला जिल्हा पंजाबच्या दक्षिण भागात वसला असून बर्नाला येथे त्याचे मुख्यालय आहे.

२०११ साली बर्नाला जिल्ह्याची लोकसंख्या सुमारे ५.९६ लाख होती.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

*
वर्ग:पंजाबमधील जिल्हे
एवा कोपाच

**एवा कोपाच** (; जन्मः १५ एप्रिल १९६३) ही एक पोलिश राजकारणी व पोलंडची माजी पंतप्रधान आहे. पंतप्रधान बनण्यापूर्वी कोपाच पोलंडच्या संसदेची सभापती होती. हा मान मिळवणारी ती पोलंडमधील पहिलीच महिला राजकारणी आहे. २०१४ साली तत्कालीन पंतप्रधान डोनाल्ड टस्क ह्याने पदाचा राजीनामा देऊन युरोपियन परिषदेचे अध्यक्षपद स्वीकारले व त्याच्या जागी कोपाचची पंतप्रधानपदावर निवड करण्यात आली.

ऑक्टोबर २०१५ मधील पोलंडमधील सार्वत्रिक निवडणुकीमध्ये कोपाचच्या सिव्हिक प्लॅटफॉर्म पक्षाला पराभव पत्कारावा लागला. त्यामुळे कोपाचला पंतप्रधानपद सोडणे भाग पडले. बियाता शिद्वो ही पोलंडची नवी पंतप्रधान असेल.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:पोलंडचे पंतप्रधान
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
आंद्रेय दुदा

**आंद्रेय सेबास्तियन दुदा** (पोलिश: Andrzej Sebastian Duda, ) ( १६ मे १९७२) हा पोलंड देशाचा विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष आहे. मे २०१५ मधील अध्यक्षीय निवडणुकीमध्ये विजय मिळवून दुदा सत्तेवर आला.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:पोलंडचे राष्ट्राध्यक्ष
बरौनी

**बरौनी** हे भारत देशाच्या बिहार राज्यामधील बेगुसराई जिल्ह्यातील एक लहान शहर आहे. बरौनी शहर पाटणाच्या १०० किमी पूर्वेस गंगा नदीच्या उत्तर किनाऱ्यावर वसले असून २०११ साली येथील लोकसंख्या सुमारे ७१ हजार होती. हिंदीसोबतच येथे मैथिली ही भाषा देखील वापरली जाते.

बरौनी येथे इंडियन ऑइल कॉर्पोरेशनचा मोठा कारखाना आहे. बरौनी हे भारतीय रेल्वेचे एक वर्दळीचे जंक्शन असून दिल्लीहून ईशान्य भारताकडे जाणाऱ्या सर्व गाड्या बरौनीमार्गे धावतात. दिब्रुगढ राजधानी एक्सप्रेस, वैशाली एक्सप्रेस इत्यादी येथून जाणाऱ्या काही उल्लेखनीय रेल्वेगाड्या आहेत.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:बिहारमधील शहरे
वर्ग:बेगुसराई जिल्हा
तरन तारन

**तरन तारन साहिब** (पंजाबी: ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ) हे भारताच्या पंजाब राज्यामधील एक शहर व तरन तारन जिल्ह्याचे मुख्यालय आहे. तरन तारन शहर पंजाबच्या वायव्य भागात अमृतसरच्या २ किमी दक्षिणेस वसले आहे. तारन तरनची स्थापना पाचवे शीख धर्मगुरू गुरू अर्जुनदेव ह्यांनी केली. तरन तारन शीख धर्माचे व शीख संस्कृतीचे एक महत्त्वाचे केंद्र असून भारताच्या फाळणीवेळी पंजाबातील बहुसंख्य शीख रहिवासी असलेल्या मोजक्या गावांपैकी ते एक होते.

१९८० च्या दशकात चालू असलेल्या खलिस्तान चळवळीचे तरन तारन केंद्र होते. सध्या तरन तारन एक कृषीप्रधान शहर आहे.

पठाणकोट ते गुजरात दरम्यान धावणारा राष्ट्रीय महामार्ग १५ तरन तारनमधून जातो. तसेच तरन तारन रेल्वे स्थानक हे भारतीय रेल्वेचे एक स्थानक असून येथून अनेक डेमू गाड्या सुटतात.

## हे सुद्धा पहा
*तरन तारन (लोकसभा मतदारसंघ)
षोरणूर

**षोरणूर** () हे भारत देशाच्या केरळ राज्यामधील पलक्कड जिल्ह्यातील एक लहान शहर आहे. शोरणूर हे शहर केरळच्या राजधानी तिरुवनंतपुरमच्या ३१० किमी उत्तरेस तर पलक्कडच्या ५० किमी पश्चिमेस भारतपुळा नदीच्या उत्तर किनाऱ्यावर वसले असून २०११ साली येथील लोकसंख्या सुमारे ४३ हजार होती. 

शोरणूर येथे केरळ कलामंडलम ही भारतामधील नामांकित शास्त्रीय नृत्याची शिक्षणसंस्था आहे. शोरणूर हे भारतीय रेल्वेचे केरळमधील सर्वात वर्दळीचे जंक्शन असून येथून कोळिकोड, तृशुर, पालक्काड व निलांबूरकडे मार्ग जातात. कोकण रेल्वेमार्गे केरळ व तमिळनाडूकडे तसेच कोइंबतूरमार्गे केरळकडे जाणाऱ्या सर्व गाड्या शोरणूरमार्गे धावतात. तिरुवनंतपुरम राजधानी एक्सप्रेस, केरळ एक्सप्रेस इत्यादी येथून जाणाऱ्या काही उल्लेखनीय रेल्वेगाड्या आहेत.

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे
*शोरणूर महापालिका 

वर्ग:केरळमधील शहरे
वर्ग:पालक्काड जिल्हा
मांडवी एक्सप्रेस

**मांडवी एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची एक जलद प्रवासी गाडी आहे. ही गाडी मुंबई छत्रपती शिवाजी टर्मिनस ते गोव्यामधील मडगांव स्थानकांदरम्यान रोज धावते. कोकण रेल्वेमार्गे धावणाऱ्या मांडवी एक्सप्रेसला मुंबई ते गोवा दरम्यानचे ७६५ किमी अंतर पार करायला ११ तास व ३५ मिनिटे लागतात. महाराष्ट्रातील कोकण प्रदेशामधून जात असलेल्या ह्या गाडीला गोव्यातील मांडवी नदीचे नाव दिले गेले आहे.

दादर मडगांव जन शताब्दी एक्सप्रेस व कोकण कन्या एक्सप्रेस ह्या दोन गाड्या देखील मुंबई व गोव्यादरम्यान रोज धावतात. ही एलएचबी डब्यासह धावते फूड किंग म्हणून प्रसिद्ध ट्रेन आहे. हिचा कोकण कन्या एक्स्प्रेस याच मार्गावर धावणाऱ्या गाडी बरोबर रेक शेअर करते 

## तपशील
## थांबे
*छत्रपती शिवाजी टर्मिनस
*दादर
*ठाणे
*पनवेल
*माणगाव
*खेड
*चिपळूण
*संगमेश्वर रोड
*रत्‍नागिरी
*आडवली
*राजापूर रोड
*वैभववाडी रोड
*कणकवली
*सिंधुदुर्ग
*कुडाळ
*सावंतवाडी रोड
*पेडणे
*थिविम
*करमळी
*मडगांव

## बाह्य दुवे
*मार्ग व वेळापत्रक

वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
वर्ग:कोकण रेल्वे
वर्ग:गोव्यामधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक
जोन्सटाउन

**जोन्सटाउन** ही गयानामधील वसाहत होती. अमेरिकेतील पीपल्स टेंपल या धार्मिक संघटनेने जंगलात ही जागा घेउन तेथे सार्वजनिक घरे व इतर सुविधा निर्माण केल्या. जिम जोन्स या धर्मगुरूने मुख्यत्वे अमेरिकेतील लोकांना तेथे स्थलांतर करण्यास उद्युक्त केले. १८ नोव्हेंबर, इ.स. १९७८ रोजी जोन्सने आपल्या सगळ्या अनुयायांना सायनाइडयुक्त पेय पिण्यास भाग पाडून आत्महत्या करायला लावली. तेथे ९००पेक्षा अधिक व्यक्ती मृत्यू पावल्या. त्याच दिवशी पीपल्स टेंपलच्या अनुयायांनी इतर ठिकाणी अनेक लोकांची हत्या केली. हत्या झालेल्यांत अमेरिकेच्या लोकप्रतिनिधी लिओ रायनचाही समावेश होता.

पीपल्स टेंपलचे अनुयायी १९७४ साली गयानाला आपल्या नवीन वसाहतीसाठी जागा शोधण्यास गेले. गयानाच्या अधिकाऱ्यांसह जागा नक्की केल्यावर तेथील ३,८०० एकर (१५.४ वर्गकिमी) जमीन भाडेपट्ट्यावर घेण्याचा करार केला.  गयानाची राजधानी जॉर्जटाउनपासून २४० किमी पश्चिमेस जंगलात असलेली ही जागा मुख्यत्वे नापीक होती. येथे पिण्याचे पाणी ११ किमी अंतरावर होते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:गयानामधील शहरे
केरळ संपर्क क्रांती एक्सप्रेस

250 px|इवलेसे|चा फलक
250 px|इवलेसे|चा मार्ग
१२२१७/१२२१८ **केरळ संपर्क क्रांती एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची एक जलद प्रवासी सेवा आहे. संपर्क क्रांती ह्या विशेष गाड्यांपैकी एक असलेली ही रेल्वे तिरुवनंतपुरमच्या कोचुवेली रेल्वे स्थानक ते चंदीगढ स्थानकांदरम्यान धावते. तिरुवनंतपुरमला दिल्लीसोबत जोडणाऱ्या केरळ एक्सप्रेसला पर्याय म्हणून ही गाडी चालू करण्यात आली. केरळ संपर्क क्रांती एक्सप्रेस कोकण रेल्वेमार्गे धावते. संपर्क क्रांती शृंखलेमधील सर्वाधिक अंतर धावणारी ही गाडी तिरुवनंतपुरम व दिल्लीदरम्यानचे ३,०९१ किमी अंतर सुमारे ५४ तासांमध्ये पूर्ण करते.

## थांबे
वर्ग:संपर्क क्रांती एक्सप्रेस
वर्ग:केरळमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:पंजाबमधील रेल्वे वाहतूक
कोचुवेली रेल्वे स्थानक

**कोचुवेली** हे केरळच्या तिरुवनंतपुरम शहरामधील एक रेल्वे टर्मिनस आहे. तिरुवनंतपुरम सेंट्रल स्थानकावरील वाढता ताण कमी करण्यासाठी २००५ साली कोचुवेली स्थानक उघडण्यात आले..  हे स्थानक शहराच्या उत्तर भागात स्थित असून राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक ४७ वरील बाह्यवळण मार्ग येथून जवळ आहे. येथून कोकण रेल्वेमार्गे मुंबई, दिल्ली व उत्तरेकडे  जाणाऱ्या अनेक लांब पल्ल्याच्या रेल्वेगाड्या सुटतात.

या स्थानकाला पूर्वी द्वार आणि पश्चिमी द्वार अशी दोन प्रवेशद्वारे आहेत. पूर्व बाजूला रेल्वे टर्मिनल आहे जिथून कोचुवेली स्थानकावरून सुटणाऱ्या गाड्या जातात. सध्या तेथून ११ लांब पल्ल्याच्या एक्सप्रेस तर १ पॅसेंजर गाडी सुटते. कोचुवेली रेल्वे स्थानक प्रवाशांना भारतातील महत्त्वाच्या शहरांशी जोडते. बहुतेक गाड्या ज्या आता त्रिवेंद्रम सेंट्रल स्थानकावरून सुटतात (साबरी एक्सप्रेससह) त्या संपूर्ण काम झाल्यानंतर कोचुवेली स्थानकावरून सुटतील. गर्दीच्या काळात येथून काही विशेष गाड्यासुद्धा सुटतात. येथून नवी दिल्ली, हैदराबाद, बिलासपुर, यशवंतपूर, दादर, नवी तिनसुकिया, संत्रागाची आणि चेन्नई साठी गाड्या सुटतात. पश्चिम बाजूला जुने रेल्वे स्थानक आहे.

## सुविधा
* संगणीकृत आरक्षित तिकीट केंद्र
* संगणीकृत अनारक्षित तिकीट केंद्र
* उद्घोषणा केंद्र
* जिने

कोचुवेली रेल्वे स्थानक राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४७ काझ्हाकूतम – कोवलम बाह्यवळणापासून १.२ किमी वर तसेच थांपानूर पासून ८ किमी अंतरावर आहे. केरळ बस मंडळाची एसी बससेवा कोचुवेली रेल्वे स्थानक ते त्रिवेंद्रम शहर अशी चालवली जाते. या बसेस रेल्वे गाड्यांच्या येण्याच्या वेळेनुसार चालविल्या जातात.

## भविष्यातील विकास
स्थानकाच्या पूर्वी आणि पश्चिमी बाजूला जोडण्यासाठीचा पूल बऱ्याच काळापासून प्रलंबित आहे. फलाट क्र. २ आणि ३ अजून पूर्णपणे सुरू झालेले नाहीयेत. स्थानकात सध्या ६ फलाट आहेत ज्यांची संख्या स्थानक पूर्णपणे विकसित झाल्यानंतर १० होईल. तेथील कोच केर सेंटरचे अजून बांधकाम सुरू आहे.

## गाड्या
*कोचुवेली−लोकमान्य टिळक टर्मिनस गरीब रथ एक्सप्रेस
*केरळ संपर्क क्रांती एक्सप्रेस
*कोचुवेली−यशवंतपूर गरीब रथ एक्सप्रेस
*कोचुवेली−अमृतसर जलद एक्सप्रेस
*कोचुवेली−हुबळी जलद एक्सप्रेस
*कोचुवेली−बंगळूर एक्सप्रेस
*कोचुवेली−देहरादून जलद एक्सप्रेस

## बाह्य दुवे
* संपूर्ण माहिती

वर्ग:केरळमधील रेल्वे स्थानके
वर्ग:तिरुवनंतपुरम
तांबरम

**तांबरम** हे तमिळनाडूच्या कांचीपुरम जिल्ह्यातील चेन्नई महानगराचा भाग असलेले एक नगर आहे. तांबरम चेन्नई शहराच्या २७ किमी दक्षिणेस स्थित आहे. चेन्नई-तिरुचिरापल्ली हा राष्ट्रीय महामार्ग तसेच चेन्नई इग्मोर-मदुराई हा प्रमुख लोहमार्ग तांबरममधून धावत असल्यामुळे तांबरम शहराला महत्त्व प्राप्त झाले आहे.

तांबरम येथे भारतीय वायुसेनेचा तांबरम वायुसेना तळ स्थित असून चेन्नई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ येथून केवळ १० किमी अंतरावर आहे.

वर्ग:चेन्नई
वर्ग:कांचीपुरम जिल्हा
तमिळनाडू संपर्क क्रांती एक्सप्रेस

250 px|इवलेसे|चा मार्ग
१२६५१/१२६५२ **तमिळनाडू संपर्क क्रांती एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची एक जलद प्रवासी सेवा आहे. दक्षिण रेल्वेद्वारे चालवली जाणारी व संपर्क क्रांती ह्या विशेष गाड्यांपैकी एक असलेली ही रेल्वे तमिळनाडूतील मदुराई रेल्वे स्थानक ते दिल्लीच्या हजरत निजामुद्दीन ह्या स्थानकांदरम्यान धावते. आठवड्यातून दोनदा धावणारी व मर्यादित थांबे असलेली तमिळनाडू संपर्क क्रांती एक्सप्रेस मदुराई व दिल्लीदरम्यानचे २,६७६ किमी अंतर सुमारे ४२ तासांमध्ये पूर्ण करते. ही गाडी तिरुचिरापल्ली, चेन्नई, विजयवाडा, नागपूर, भोपाळ ह्या मोठ्या शहरांमधून जाते.

## थांबे
वर्ग:संपर्क क्रांती एक्सप्रेस
वर्ग:तमिळनाडूमधील रेल्वे वाहतूक
पठाणकोट जिल्हा

**पठाणकोट जिल्हा** हा पंजाबच्या २२ जिल्ह्यांपैकी एक जिल्हा आहे. हा जिल्हा २७ जुलै २०११ रोजी गुरदासपुर जिल्ह्यामधून वेगळा काढण्यात आला. पठाणकोट जिल्हा पंजाबच्या उत्तर भागात हिमालयाच्या पायथ्याशी वसला असून त्याच्या उत्तरेस जम्मू आणि काश्मीर तर पूर्वेस हिमाचल प्रदेश ही राज्ये आहेत. बियास व रावी ह्या पठाणकोट जिल्ह्यामधून वाहणाऱ्या दोन प्रमुख नद्या आहेत. उत्तर भारताचे प्रवेशद्वार मानले जाणाऱ्या पठाणकोटमधून राष्ट्रीय महामार्ग १ ए व राष्ट्रीय महामार्ग १५ हे दोन प्रमुख महामार्ग जातात तसेच दिल्ली-जम्मू लोहमार्ग देखील येथूनच धावतो.

२०११ साली पठाणकोट जिल्ह्याची लोकसंख्या सुमारे ६.२६ लाख होती.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

*
वर्ग:पंजाबमधील जिल्हे
हळदी (करवीर)

## लोकसंख्या
हळदी हे कोल्हापूर जिल्ह्यातल्याकरवीर तालुक्यातील ४९० हेक्टर क्षेत्रफळ असलेले गाव असून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ७१६ कुटुंबे असून गावाची एकूण लोकसंख्या ३३९५ आहे. यामध्ये १७५६ पुरुष आणि १६३९ स्त्रिया आहेत. यामध्ये अनुसूचित जातीचे लोक ७१७ असून अनुसूचित जमातीचे १५ लोक आहेत.ह्या गावाचा जनगणना स्थल निर्देशांक ५६७४४४ आहे. हळदीजवळचे शहर कोल्हापूर हे ४० किलोमीटर अंतरावर आहे.

## साक्षरता 
गावाच्या एकूण ३३९५ लोकसंख्येत २४८८ लोक साक्षर आहेत. म्हणजेच साक्षरता ७३.२८% आहे. तसेच साक्षर पुरुष-१४०० (साक्षरता पुरुष=८०%)व साक्षर स्त्रिया-१०८८ (साक्षरता स्त्री=६६%) आहेत.

## नदी प्रदूषण 
हळदी हे गाव भोगावती नदीच्या काठावर वसले आहे. भोगावती पंचगंगेची उपनदी आहे. गावाचे सांडपाणी थेट नदीत मिसळत असल्याने गॅस्ट्रो, कावीळ अशा जलजन्य आजाराच्या साथी  गावात येत असतात. भोगावती साखर कारखान्याच्या मळीच्या प्रदूषणाने मोठ्या प्रमाणावर मासे मृत होण्याच्या घटनाही घडल्या आहेत . पंचगंगा प्रदूषण नियंत्रणासाठी उपाययोजना  बनविण्यात आली असून त्यात या गावाचा समावेश केला आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:करवीर तालुका
वर्ग:करवीर तालुक्यातील गावे
वर्ग:कोल्हापूर जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:महाराष्ट्रातील प्रदूषणग्रस्त गावे
वर्ग:महाराष्ट्रातील नदीकाठावरील गावे व शहरे
विजयवाडा जंक्शन रेल्वे स्थानक

250 px|इवलेसे|स्थानकाची इमारत
**विजयवाडा जंक्शन** () हे आंध्र प्रदेशच्या विजयवाडा शहरामधील एक रेल्वे स्थानक आहे. भारतीय रेल्वेच्या दक्षिण मध्य रेल्वे क्षेत्रातील विजयवाडा विभागाचे मुख्यालय असलेले विजयवाडा देशातील सर्वात वर्दळीच्या व महत्त्वाच्या स्थानकांपैकी एक आहे. कोलकाता-चेन्नई व दिल्ली-चेन्नई हे देशामधील दोन प्रमुख रेल्वेमार्ग विजयवाडामध्ये जुळतात. त्यामुळे विजयवाडामध्ये दररोज सुमारे २५० एक्सप्रेस गाड्या थांबतात.
 
सिकंदराबाद हे जरी दक्षिण मध्य रेल्वेचे मुख्यालय असले तरीही विजयवाडा विभाग हा दक्षिण मध्य रेल्वेचा सर्वाधिक महसूल मिळवणारा विभाग आहे.

## महत्त्वाच्या रेल्वेगाड्या
भारतामधील हिमसागर एक्सप्रेस व दिब्रुगढ–कन्याकुमारी विवेक एक्सप्रेस ह्या सर्वाधिक अंतर धावणाऱ्या दोन गाड्या विजयवाडामार्गे जातात.
*चेन्नई राजधानी एक्सप्रेस
*विजयवाडा-चेन्नई जनशताब्दी एक्सप्रेस
*तमिळनाडू संपर्क क्रांती एक्सप्रेस
*अमरावती एक्सप्रेस
*तमिळनाडू एक्सप्रेस
*केरळ एक्सप्रेस
*कोणार्क एक्सप्रेस
*कोरोमंडल एक्सप्रेस
*गोदावरी एक्सप्रेस
*चारमिनार एक्सप्रेस
*गोळकोंडा एक्सप्रेस
*विशाखापट्टणम-सिकंदराबाद दुरंतो एक्सप्रेस

रे
वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील रेल्वे स्थानके
भोगावती नदी (कोल्हापूर जिल्हा)

**भोगावती नदी** ही पश्चिम महाराष्ट्रातली एक नदी आहे. ही पंचगंगेची स्रोतनदी आहे. ही नदी म्हणजे महाराष्ट्र राज्याच्या कोल्हापूर जिल्ह्यातील पंचगंगा नदीचा एक शीर्षप्रवाहच होय. नदीची लांबी सुमारे ८२ किमी. असून ती सर्वसामान्यपणे दक्षिणोत्तर वाहते.. सह्याद्रीच्या रांगेत, कोल्हापूर शहराच्या नैर्ऋत्येस सुमारे ४८ किमी.अंतरावरील फोंडाघाटाच्या (फोंडा खिंडीच्या) दक्षिणेस असलेल्या राधानगरीतील दाट जंगलाने व्याप्त अशा डोंगराळ प्रदेशात उगम पावून, ती राधानगरी, कागल,करवीर तालुक्यांतून वाहते. 

अंदाजे ४० किमी. वाहत गेल्यावर बीड (कोल्हापूर जिल्हा) गावाजवळ भोगावतीला डाव्या बाजूने तुळशी नदी मिळते. तदनंतर यांच्या संयुक्त प्रवाहास बहिरेश्वर येथे कुंभी व धामणी या नद्यांचा संयुक्त प्रवाह येऊन मिळतो. हा एकत्रित प्रवाह पुढे प्रयागजवळ कासारी नदीस मिळतो व येथून पुढे हा प्रवाह पंचगंगा नदी या नावाने ओळखला जातो.

भोगावती नदीच्या उगमाकडील भागात, राधानगरी तालुक्यात फेजिवडे येथे १९५४ साली धरण बांधण्यात आले. १,१४३ मीटर लांब व ४२.७ मीटर उंचीच्या या धरणाच्या जलाशयाला ‘लक्ष्मी तलाव’ असे नाव देण्यात आले आहे.

या धरणामुळे वीजनिर्मिती व पाणीपुरवठा हे दोन्ही हेतू साध्य झाले आहेत. धरणामुळे भोगावती नदीखोऱ्यात शेती व औद्योगिक प्रगती होत आहे. या नदीतील पाणी बंधारे बांधून उपसा जलसिंचन पद्धतीने शेतीस पुरविले जाते.

नदीखोऱ्यात गहू, भात तसेच ऊस, भाजीपाला इ. पिके घेतली जातात. यांशिवाय विड्याच्या पानांचे मळे व ऐन, हिरडा, बांबू यांची बने आहेत. नदीखोऱ्यात गवा, बिबळ्या, चितळ, सांबर, इ. वन्य प्राण्यांचे अभयारण्य (राधानगरी भागात) असल्याने पर्यटनदृष्ट्याही हे खोरे महत्त्वाचे आहे. राधानगरी, राशीवडे, परिते, बीड इ. भोगावती नदीखोऱ्यातील प्रमुख गावे होत.

वर्ग:कोल्हापूर जिल्ह्यातील नद्या
वर्ग:भारतातील नद्या
कोल्हापूर जिल्ह्यातील नद्या

कोल्हापूर जिल्ह्यातील सर्वात मोठी नदी पंचगंगा असून ती भोगावती, कुंभी, कासारी, तुळशी आणि धामणी या पाच उपनद्यांच्या प्रवाहापासून बनलेली आहे. वारणा, दूधगंगा, हिरण्यकेशी, कृष्णा या नद्या जिल्ह्याच्या विविध भागातून वाहतात.यातील भोगावती नदीवर राधानगरी येथे लक्ष्मी तलाव आहे. राधानगरी तालुक्यातील धामोड या निसर्गरम्य ठिकाणी तुलसी नदीवर धरण आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* महाराष्ट्रातील जिल्हावार नद्या

वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या
वर्ग:कोल्हापूर जिल्ह्यातील नद्या
अब्दुल अहद रहबर

डॉ. **अब्दुल अहद रहबर** हे एक हिंदुस्तानी कवी आहेत. ते मूळचे आजमगढ़ जिल्ह्याचे रहिवासी असून जौनपूरच्या अब्दुल अजीज अन्सारी डिग्री कॉलेजचे ते माजी प्राचार्य आहेत. 

भागलपूरमध्ये झालेल्या हिंदू-मुस्लिम दंग्यांनंतर डॉ. अब्दुल अहद रहबर यांनी आयुष्यभर हिन्दूमुस्लिम एकतेसाठी काम करण्याचे सुरू केले. त्यांनी स्वतःच्या नावाने मुस्लिम रहबर रामायण लिहिले आहे.

इस्लाम धर्मीय डॉ. रहबर यांनी हिंदू तत्त्वज्ञानाचा अभ्यास केला आहे. भारताला ते अध्यात्म योगाची आणि आयुर्वेदाची भूमी मानतात. त्यांच्या म्हणण्याप्रमाणे संस्कृत भाषेला पुरेसे महत्त्व न दिल्यामुळे भारतातील तरुण रामायणासारख्या ग्रंथाचे वाचन करू शकत नाहीत. रामायणाचे हिंदीत रूपांतर करण्यामागे त्यांचा हाच उद्देश आहे. त्यांच्या मते राम हा असा नायक आहे की जो मानवता, मूल्य, दया, करुणा आणि जगण्याचे धडे शिकवतो.

मूळ रामायणामध्ये सात कांडे आहेत. तर मुस्लिम रहबर रामायणात मर्यादा, गुरुकुल, स्वयंवर, नर-वानर विजय और उत्तम ही कांडे धरून एकूण नऊ कांडे आहेत. या रामायणात एक हजार सत्तर दोहे व तीन हजार चौपाया आहेत.

वर्ग: उर्दू कवी
जय मल्हार

**जय मल्हार** ही महेश कोठारे निर्मित कोठारे व्हिजन प्रस्तुत झी मराठी दूरचित्रवाणी वाहिनीवर प्रसारित झालेली खंडोबावर आधारित एक लोकप्रिय पौराणिक मालिका होती.

## कलाकार 
* देवदत्त नागे - खंडोबा
* सुरभी हांडे - म्हाळसा
* ईशा केसकर - बाणाई (बानू)
* शरद पोंक्षे
* नकुल घाणेकर - विष्णु
* पूर्वा सुभाष - लक्ष्मी
* शनय भिसे - गणेश
* अनिरुद्ध जोशी - नारद
* सिद्धेश प्रभाकर
* महेश फाळके
* प्रशांत चौडाप्पा

## अनुवादित
## पुरस्कार 
## टीआरपी 
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
मेसाई देवी

**मेसाई/ मसाई** ही महाराष्ट्रात लोकपरंपरेने पुजली जाणारी देवता आहे.

## मंदिरे
कान्हूर मेसाई (ता. शिरूर) येथे चैत्र पौर्णिमेपासून श्री मेसाई देवीच्या यात्रेचे आयोजन केले जाते.
* मसाई पठार जिल्हा कोल्हापूर

महबूब नगर जिल्ह्यातील मैसम्मा देवीचे पुजारी लमाणी अथवा बंजारा समाजातून असतात. तेलंगणाच्या महबूब नगर जिल्ह्यात  तसेच हैदराबाद येथे लोअर टॅंकबंड रोड येथे  मैसम्मा देवीची मंदिरे आहेत.   
मेसाई देवी मंदिर आरणी ता  धाराशिव

## संत साहित्यातील उल्लेख
संत नामदेवाच्या पत्नी राजाई आपल्या नवऱ्याची संसारविरक्ति पाहून म्हणतात -

घरधन्यांनी केला गुरू | बाई मी आतां काय करूं ||
असून नाही हा संसारू | चमत्कारू कृपेचा ||
**धांव पाव गे मेसाई | कवणाचेंहि न चले काई||**
सत्यपण तूझिये ठायीं | असून नाहीसें करी हें ||
मंत्र घेतलासे जैसा | घरी संताचा वोळसा ||
वोस पडो या हरिदासां | गेले न येती मागुती ||
काय सांगूं यांच्या रिती | सोसें पायवणी पिती ||
अवघे भांबरभुतें होती | नाचताती आनंदें ||
एकमेकांच्या पडती पायां | लौकिकांतुन गेले वाया ||
म्हणती ये गा पंढरिराया | ब्रह्मानंदें डुल्लती ||
भोळी सासु गोणाबाई | पांढरा स्फटिक व्याली काई ||
त्यानें जोडला शेषशायी | म्हणे राजाई काय करूं ||
-राजाई 

संत एकनाथ, संत तुकाराम, संत शेख महंमद यांच्या अभंग  साहित्यात मेसाई देवीचे उल्लेख भक्तांच्या अंधश्रद्धांबद्दल खासकरून प्राणी वाहण्याच्या नवस प्रथांबद्दल टिका करताना येताना दिसतात. संत नामदेव अंभंग ६९ मध्ये सुद्धा मेसाई देवीचा उल्लेख येतो 

:देव म्हणती मेसाबाई । पूजा अर्चा करिती पाही ।।
:नैवेद्य वाहती नारळ । अवघा करिती गोंधळ ।।
:बळेंची मेंढरें बोकड मारिती । सुकी रोटी तया म्हणती ।।
:बळेंची आणिताती अंगा । नाचताती शिमगी सोंगा ।।
:सकळ देवांचा हा देव । विसरती तया अहंभाव ।।
:एका जनार्दनी ऐसा देव । येथे कैसा अमुचा भाव ।।
: ~ संत एकनाथ गाथा २५८६; 
: प्रेमे पूजी मेसाबाई सांडोनीया विठाबाई
: काय देईल ती वोंगळा सदा खाय अमंगळा 
: आपुलिये इच्छेसाठी मारी जीव लक्ष कोटी
: तैसी नोहे विठाबाई सर्व दिनाची ती आई
: न सांडिची विठाबाई एका जनार्दन पाही
: ~ संत एकनाथ गाथा २५८७;  
## गावे
* बाभळगाव ता.कळंब. जिल्हा धाराशिव
* आरणी (मेसाई) ता. जि. उस्मानाबाद
* मेसाई जवळगा 
* कान्हूर मेसाई

## संदर्भ
विद्यादेवी भंडारी

**विद्यादेवी भंडारी** (जन्म  १९ जून १९६१)  या नेपाळच्या राष्ट्राध्यक्षा होत्या. या नेपाळच्या दुसऱ्या अध्यक्ष असून पहिल्या महिला अध्यक्ष आहेत.

इवलेसे|विद्यादेवी भंडारी (२०१९)
इ.स. १९७९ मध्ये ‘वाम’ आघाडीच्या माध्यमातून त्यांच्या राजकीय कारकिर्दीला सुरुवात झाली. त्या नेपाळ कम्युनिस्ट पक्षाच्या नेत्या आहेत. याआधी त्या नेपाळच्या संरक्षण मंत्री होत्या. त्यांचे वडील भोजपूर येथे एका शाळेत मुख्याध्यापक म्हणून कार्यरत होते. तर त्यांचे आजोबा सामाजिक कार्यात अग्रेसर होते. कम्युनिस्ट नेते मदनकुमार भंडारी हे त्यांचे पती होते. इ.स. १९९३ साली त्यांच्या पतीचे निधन झाले. १९९४ आणि १९९९ या दोन्ही वेळी त्यांनी संसदीय निवडणुकीत विजय मिळविला.

## संदर्भ 
वर्ग:नेपाळी व्यक्ती
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९६१ मधील जन्म
वर्ग:नेपाळचे राष्ट्रपती
अब्दुल अहद

अब्दुल अहद ‘साज’ (जन्म : मुंबई, १६ ऑक्टोबर १९५०) हे मुंबईत राहणारे एक   उर्दू शायर आहेत. त्यांच्या वडिलांचे नाव अब्दुल रझ्झाक सय्यद, तर पत्‍नीचे फरीद. 

मुंबईच्याच नव्हे तर भारतील उर्दू साहित्य वर्तुळात एक सुसंस्कृत शायर म्हणून त्यांची ओळख आहे. अत्यंत शांत, धीम्या स्वरात ते ग़ज़ल, नज्म, गीत, दोहे, रुबाइया, माहिये प्रभावीपणे पेश करतात. त्यांची शायरी पारंपरिक शायरीचे आधुनिक पण ‘लाऊड’ न होणारी शायरी आहे. 

मुंबईचा अब्दुल अहद ‘साज’ हे १९७० नंतर उर्दू शायरांची जी नवी पिढी काव्य करू लागली झाली तिच्यातले एक महत्त्वपूर्ण शायर मानले जातात.

‘साज’ हे फार संवेदनशील आहेत. मित्र मंडळ, ज्येष्ठ परिचित-अपरिचित कवी, कलाकार यांच्या मरणाने ते व्यथित होतात. आत्या, बहीण, आजी, वडील यांच्या मरणावर त्याने शोक-काव्ये लिहिलीच, पण त्याशिवाय कवी फैज, गालिब, मजरूह सिकंदर अली वज्द, कालिदास गुप्ता इत्यादींच्या तसेच नौशाद, मोहम्मद रफींच्या मरणावरील त्यांच्या कविता उदास करणाऱ्या आहेत. 

## अब्दुल अहद यांचे प्रकाशित उर्दू काव्यसंग्रह
* अजंठा, एलोरा (दीर्घ काव्य) 
* खा़मोशी बोल उठी है (डिसेंबर १९९०)
* सरगोशियॉं ज़माने की (ऑक्टोबर २००३)

## पुरस्कार आणि सन्मान
* जेमिनी अकादमी हरियाणा  ॲवार्ड (१९९७)
* पश्चिम बंगाल उर्दू अकादमी  ॲवार्ड (२००३)
* बिहार उर्दू अकादमी  ॲवार्ड (२००३)
* महाराष्ट्र उर्दू साहित्य अकादमी  ॲवार्ड (१९९१)
* महाराष्ट्रातील युवा भारती या बारावीच्या क्रमिक पुस्तकात आणि ५वी, ६वी, ९वीच्या बालभारती या पाठ्यपुस्तकांत कवितांचा समावेश 

वर्ग:उर्दू कवी
वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म
सूरदास

**सूरदास** (सुमारे इ.स. १४७८ - सुमारे इ.स. १५६३) हे हिंदीच्या ब्रज बोलीभाषेत लिहिणारे एक भक्तकवी होते. हे त्यांच्या सूरसागर या ग्रंथासाठी ते प्रसिद्ध आहेत.

सूरदासांचा जन्म दिल्लीजवळच्या सीही गावात एका सारस्वत ब्राम्हण कुटूंबात झाला. त्यांचे आयुष्य आग्र्याजवळच्या गऊघाट व मथुरेजवळच्या गोवर्धन या गावांत गेले. वल्लभाचार्यांनी त्यांना श्रीकृष्णभक्तीचा उपदेश दिला. सूरसागर या ग्रंथात श्रीकृष्णाच्या जीवनाचे वर्णन आहे. त्यातील काव्य व गानसौंदर्यामुळे ते तत्कालीन समाजात प्रसिद्ध झाले. सूरदासांची प्रसिद्धी ऐकून तानसेनाच्या मध्यस्थीने अकबर बादशहा त्यांना भेटायला आला. तेव्हा अकबराच्या सांगण्यावरून सूरदासांनी त्याची स्तुतीकवने लिहीण्यास नकार दिला अशी आख्यायिका आहे. या प्रसंगानंतरही अकबराने सूरसागराचा फारसी अनुवाद करवला. सूरसागरातील भ्रमरगीत हा भाग साहित्यिक दृष्टीने विशेष महत्त्वाचा मानला जातो. या ग्रंथाने हिंदी भाषेचे सौंदर्य वाढवले असे म्हणले जाते. आधुनिक काळात सूरसागराचे प्रकाशन वाराणसीच्या नागरी प्रचारिणी सभेने १९५० मध्ये केले. २०१५ मध्ये सूरसागराचे इंग्लिश भाषांतर हार्वर्ड विद्यापीठाने प्रकाशित केले. 

सूरसागराशिवाय सूरदासांनी सूरसारावली, साहित्यलहरी, नलदमयन्ती अशा इतर ग्रंथांचेही लिखाण केले. 

## जीवन परिचय 
सूरदास यांचा जन्म इ.स. १५४०मध्ये रुणकटा नावाच्या गावात झाला. हे गाव मथुरा-आग्रा मार्गालगत वसलेले आहे. काही विद्वानांचा असा विश्वास आहे की सूरचा जन्म सिही नावाच्या खेड्यातल्या एका गरीब सारस्वत ब्राह्मण कुटुंबात झाला होता. तो खूप विद्वान होता, त्याच्या लोकांची आजही चर्चा आहे. सूरदास यांचे वडील रामदास गायक होते. सूरदासच्या जन्माबद्दल मतभेद आहेत. सुरुवातीला सुरदास आग्राजवळील गौघाट येथे राहत होता. तेथे असताना त्यांनी श्री वल्लभाचार्य यांची भेट घेतली आणि त्यांचे शिष्य झाले. वल्लभाचार्य यांनी पुष्तीमार्गामध्ये त्यांची दीक्षा घेतली आणि कृष्णालीला पद गाण्याचे आदेश दिले. १५८०मध्ये गोवर्धन जवळच्या परसौली गावात सूरदास यांचा मृत्यू झाला. 

## सूरदासची जन्म तारीख आणि जन्म स्थानासंबंधी मतभेद 
सूरदास यांची जन्म तारीख व जन्म स्थान याबाबत अभ्यासकांमध्ये मतभेद आहेत. "साहित्य लाहिरी" ही सूर यांनी लिहिलेली एक रचना मानली जाते. यामध्ये साहित्य लाहिरीच्या निर्मिती आणि कालावधीच्या संदर्भात खालील स्थान आढळले आहे.

: **मुनि पुनि के रस लेख।** 
: **दसन गौरीनन्द को लिखि सुवल संवत् पेख॥**
: याचा अर्थ संवत १६०७ ए मध्ये गृहीत धरला गेला आहे, म्हणूनच "साहित्य लाहिरी"ची रचना काल संवत १६०७ आहे. हा मजकूर हा पुरावा देखील देतो की सूरचे गुरू श्री वल्लभाचार्य होते.

## हे सुद्धा पहा 
* मराठी विश्वकोशातील सूरदासांचे चरित्र

वर्ग:ब्रज कवी
बशेट्टीहल्ली

**बशेट्टीहल्ली** हे गाव कर्नाटक, भारत मध्ये आहे.

वर्ग:कर्नाटकमधील गावे
ला प्लाता

**ला प्लाता** () हे आर्जेन्टिना देशाच्या बुएनोस आइरेस प्रांताची राजधानी व प्रमुख शहर आहे. १व्या शतकाच्या अखेरीस बुएनोस आइरेस शहर बुएनोस आइरेस प्रांतापासून वेगळे करून त्याला स्वायत्त दर्जा दिला गेला. १९ नोव्हेंबर १८८२ रोजी बुएनोस आइरेस प्रांतासाठीला प्लाता नावाची नवी संयोजित राजधानी वसवण्यात आली.

ला प्लाता शहर राजधानी बुएनोस आइरेसच्या ५५ किमी आग्नेयेस रियो देला प्लाता नदीच्या दक्षिण काठावर वसले आहे. २०११ सालीला प्लाताची लोकसंख्या सुमारे ७.४ लाख होती.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:आर्जेन्टिनामधील शहरे
पाराना नदी

**पाराना नदी** (, ) ही दक्षिण अमेरिका खंडामधील एक प्रमुख नदी आहे. ब्राझिल, आर्जेन्टिना व पेराग्वे देशांमधून वाहणारी व ४८८० किमी लांबीची पाराना ही ॲमेझॉनखालोखाल दक्षिण अमेरिकेतील दुसऱ्या क्रमांकाच्या लांबीची नदी आहे. ही नदी ब्राझीलच्या दक्षिण भागात दोन नद्यांच्या संगमातून सुरू होते. ब्राझिल-पेराग्वे तसेच पेराग्वे-आर्जेन्टिना ह्या देशांच्या सीमा पारानावरून आखण्यात आल्या आहेत. 

इताइपू धरण हे जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे धरण पेराग्वेमध्ये पारानावरच बांधले गेले आहे. पेराग्वे नदी ही पारानाची सर्वात मोठी उपनदी आहे. आर्जेन्टिनाच्या उत्तर भागात पाराना व उरुग्वे ह्या दोन नद्यांच्या संगमामधून रियो देला प्लाताची निर्मिती होते. रियो देला प्लाता सुमारे २०० किमी वाहून अटलांटिक महासागराला मिळते. 

## बाह्य दुवे
*नकाशा 

वर्ग:ब्राझिलमधील नद्या
वर्ग:पेराग्वेमधील नद्या
वर्ग:आर्जेन्टिनामधील नद्या