open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
इंदिरा राजन

***इंदिरा राजन*** (१९३९: करैकल, तमिळनाडू, भारत ) या एक अनुभवी भरतनाट्यम नृत्यांगना आहेत. नृत्य क्षेत्रातील योगदानाबद्दल श्रीमती इंदिरा यांना १९९६ सालचा संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार मिळाला आहे.

## ओळख
श्रीमंती इंदिरा चा जन्म १९३९ मध्ये तामिळनाडूमधील करैकल येथे इसाई वेलालर कुटुंबात झाला आणि तिची आजी सुंदरांबल या तिच्या काळातील प्रसिद्ध सदीर नृत्यांगना होत्या, आई सुंदरा कामाक्षी या सुप्रसिद्ध संगीतकार होत्या आणि काका के.एन दंडयुधापानी पिल्लई आणि के.एन पक्कीरिस्वामी पिल्लई हे प्रख्यात नाट्याचार्य होते. कुत्रालम गणेश पिल्लई यांच्या हाताखाली इंदिराने नृत्याची सुरुवात केली आणि वयाच्या नऊव्या वर्षी तिचे अरंगेत्रम झाले. तिने तिची गुरुकुलावम सुरू ठेवली आणि १३ वर्षांची असताना स्वतंत्र नृत्य कारकीर्द सुरू केले.

## कारकीर्द
श्रीमती इंदिरा यांनी भारतात आणि परदेशात मोठ्या प्रमाणावर कामगिरी केली आहे. तिच्या दीर्घ आणि यशस्वी कारकिर्दीत तिची तामिळनाडू इयाल इसाई नाटक मनरमच्या सांस्कृतिक देवाणघेवाण कार्यक्रमांतर्गत उत्तर आणि पूर्व भारतात सादरीकरण करण्यासाठी निवड झाली. तिने महत्त्वपूर्ण राज्य कार्ये आणि मान्यवरांच्या उपस्थितीत कामगिरी केली आहे. तिने तेवरम, तिरुवाचगम आणि नालायरा दिव्या प्रबंधममधील पारंपारिक गाण्यांवर नृत्य तयार केले आहे आणि विविध थीमवर अनेक नृत्य-नाट्यांचे नृत्यदिग्दर्शन केले आहे. तिने चित्रपटांसाठी डान्स कोरिओग्राफीमध्येही हात आजमावला आहे.

महिला नटुवनारांमध्ये श्रीमती इंदिरा यांचे वेगळे स्थान आहे. क्लिष्ट जातिचे नमुने रेंडर करण्यात ती उत्कृष्ट आहे आणि ठोसा आणि जोमाने सोल्लूकट्टसचे पठण करण्याची एक भडक आणि दोलायमान शैली आहे. तिने वैजयंतीमाला बाली, यामिनी कृष्णमूर्ती, अलारमेल वल्ली आणि तिची शिष्या राजेश्वरी साईनाथ यांसारख्या प्रसिद्ध नर्तकांसाठी झांज वाजवली आहे.

## पुरस्कार
भरतनाट्यम क्षेत्रातील योगदानाबद्दल श्रीमती इंदिरा यांना नाट्य कला रत्नम पुरस्कार (१९७६), नाट्य कला भूषण पुरस्कार (१९७६), कलामामणी पुरस्कार (१९९१), केंद्रीय संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार (१९९६) आणि आचार्य चुडामणी पुरस्कार (२००४) यासह अनेक सन्मान आणि पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले आहे.

## संदर्भ
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९३९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२४ मधील लेख
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:भरतनाट्यम नर्तक
इसाक डनलाडी

**इसाक डनलाडी** (जन्म ४ सप्टेंबर २००२) एक नायजेरियन क्रिकेट खेळाडू आहे. एप्रिल २०१८ मध्ये, तो २०१८-१९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी-२० आफ्रिका पात्रता स्पर्धेच्या उत्तर-पश्चिम गटातील नायजेरियाच्या संघाचा भाग होता. सप्टेंबर २०१८ मध्ये, त्याला २०१८ आफ्रिका टी-२० कपसाठी नायजेरियाच्या संघात स्थान देण्यात आले. डाव्या हाताचा फलंदाज आणि संथ डावखुरा ऑर्थोडॉक्स गोलंदाज, डॅनलाडीने १४ सप्टेंबर २०१८ रोजी २०१८ आफ्रिका टी-२० कपमध्ये ट्वेंटी-२० पदार्पण केले.

## संदर्भ 
वर्ग:नायजेरियाचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:नायजेरियाचे क्रिकेट खेळाडू
डॅनियल अजेकुन

**डॅनियल अजेकुन** (जन्म २८ जानेवारी १९९७) हा नायजेरियन क्रिकेट खेळाडू आहे. मे २०१९ मध्ये, त्याला युगांडा येथे २०१८-१९ आयसीसी टी-२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धेच्या प्रादेशिक अंतिम फेरीसाठी नायजेरियाच्या संघात स्थान देण्यात आले. ऑक्टोबर २०१९ मध्ये, त्याला संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये २०१९ आयसीसी टी-२० विश्वचषक पात्रता स्पर्धेसाठी नायजेरियाच्या संघात स्थान देण्यात आले. त्याने १९ ऑक्टोबर २०१९ रोजी जर्सी विरुद्ध नायजेरियासाठी ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय (टी२०आ) पदार्पण केले.

## संदर्भ 
वर्ग:नायजेरियाचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
निक वेल्च

**निकोलस रॉय वेल्च** (जन्म ५ फेब्रुवारी १९९८) हा झिम्बाब्वेचा क्रिकेट खेळाडू आहे जो मॅशोनालँड ईगल्सकडून खेळला होता. झिम्बाब्वेमध्ये देशांतर्गत क्रिकेट खेळल्यानंतर, सप्टेंबर २०२० मध्ये लीसेस्टरशायर काउंटी क्रिकेट क्लबसाठी खेळण्यासाठी तो इंग्लंडला गेला. त्याच महिन्यात त्याला यूकेचे नागरिकत्वही मिळाले.

## संदर्भ 
वर्ग:झिम्बाब्वेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
झेवियर बार्टलेट

**झेवियर कॉलिन बार्टलेट** (जन्म १७ डिसेंबर १९९८) हा ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू आहे. त्याने २७ ऑगस्ट २०१६ रोजी भारत अ विरुद्ध राष्ट्रीय कामगिरी पथकासाठी लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. उजव्या हाताचा वेगवान मध्यम गोलंदाज आणि उजव्या हाताचा फलंदाज, तो क्वीन्सलँडमध्ये राहतो.

## संदर्भ 
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
निको डेव्हिन

**निको डेव्हिन** (जन्म १९ डिसेंबर १९९७) हा नामिबियाचा क्रिकेट खेळाडू आहे. जानेवारी २०१६ मध्ये त्याला २०१६ अंडर-१९ क्रिकेट वर्ल्ड कपसाठी नामिबियाच्या संघात स्थान देण्यात आले.

## संदर्भ 
वर्ग:नामिबियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
शॉन फूशे

**शॉन फूशे** (१४ फेब्रुवारी, २००० - ) हा नामिबियाचा क्रिकेट खेळाडू आहे, जो उजव्या हाताचा फलंदाज आहे. त्यांचे माध्यमिक शिक्षण पार्ल बॉईज हायस्कूलमध्ये झाले. तो २०१८ अंडर-१९ क्रिकेट विश्वचषक स्पर्धेत नामिबियाच्या राष्ट्रीय अंडर-१९ क्रिकेट संघाकडून खेळला.

## संदर्भ 
वर्ग:नामिबियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
मारिको हिल

**मारिको ताबिथा हिल** (२० नोव्हेंबर १९९५) ही हाँगकाँगची क्रिकेट खेळाडू आहे जी हाँगकाँग महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून खेळते आणि माजी कर्णधार आहे. तिने २०१० आशियाई खेळ आणि २०१४ आशियाई खेळांमध्ये हाँगकाँगचे प्रतिनिधित्व केले आहे. मे २०२१ मध्ये, तिला २०२१ हाँगकाँग महिला प्रीमियर लीगसाठी जेड जेट्स संघात स्थान देण्यात आले. एप्रिल २०२२ मध्ये, ती आगामी हंगामासाठी नॉर्दर्न डायमंड्ससोबत प्रशिक्षण घेणार असल्याची घोषणा करण्यात आली. मे २०२२ मध्ये, तिला संघाच्या पूर्ण संघात समाविष्ट करण्यात आले आणि २९ मे रोजी नॉर्थ वेस्ट थंडर विरुद्ध तिने संघासाठी पदार्पण केले.

## संदर्भ 
वर्ग: महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:हाँग काँगच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
के.एस. नागरथनम्मा

**के.एस. नागरथनम्मा** (१९२३ &ndash; १७ ऑक्टोबर १९९३) ह्या दक्षिणे कर्नाटक राज्यातील भारतीय राजकारणी होत्या. गुंडलुपेट मतदारसंघातून त्या सात वेळा कर्नाटक विधानसभेच्या सदस्य म्हणून निवडून आल्या होत्या. त्या १९७२ ते १९७८ या काळात कर्नाटक विधानसभेच्या, पूर्वीच्या म्हैसूर विधानसभेच्या, पहिल्या महिला सभापती होत्या.

## राजकीय कारकीर्द 
राजकारणात प्रवेश करण्यापूर्वी, नागरथनम्मा भारत स्काउट्स आणि गाइड्सचे उपाध्यक्ष आणि म्हैसूर विद्यापीठाच्या सेनेट सदस्य होत्या.  १९५७ मध्ये जेव्हा गुंडलुपेट मतदारसंघ तयार झाला तेव्हा त्यांनी स्वतंत्र राजकारणी म्हणून म्हैसूर विधानसभेची निवडणूक लढवली आणि २४,९५५ मते मिळवून निवडणूक जिंकली, तर भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे त्यांचे एकमेव विरोधक एच.के. शिवरुद्रप्पा  यांना १३,०५३ मते मिळाली.  त्यामुळे त्या मतदारसंघाच्या पहिल्या आमदार ठरल्या. त्यांनी पुन्हा १९६२ च्या निवडणुकीत शिवरुद्रप्पा यांचा २०,०१० मतांच्या तुलनेत २२,७६५ मते मिळवून पराभव केला. त्यांनी भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या सदस्या म्हणून १९६७ ची निवडणूक लढवली आणि २१,४२३ च्या मोठ्या फरकाने के.बी. जयदेवप्पा यांचा ९,३५५ मतांच्या तुलनेत ३०,७७८ मतांनी पराभव केला.

नागरथनम्मा यांनी १९७२ च्या निवडणुकीत भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (संघटन) चे बी. बसप्पा यांचा पराभव करून चौथ्यांदा मतदारसंघ राखला. त्यांनी ३०,०५५ मते जिंकली आणि बसप्पांना २०,२५५ मते मिळाली. १९७२ ते १९७८ पर्यंत त्या विधानसभेच्या सभापती म्हणून निवडून आल्या आणि त्या सभागृहाच्या पहिल्या महिला सभापती झाल्या.  १९७८ च्या निवडणुकीत त्यांना पराभवाचा सामना करावा लागला जेव्हा शिवरुद्रप्पा, तिचे दीर्घकाळचे स्पर्धक, फक्त २७१ मतांच्या फरकाने विजयी झाले आणि त्यांना २७,१४१ मते मिळाली होती.

१९८३ च्या निवडणुकीत जनता पक्षाच्या एच.एन. श्रीकांता सेट्टी यांचा पराभव करून ४४,०८५ मते जिंकून काँग्रेस सदस्य म्हणून त्या पुन्हा आपल्या जागेवर आल्या. पुढील १९८५ च्या निवडणुकीत त्यांनी स्वतःसाठी ४०,८५७ मते मिळवून जनता पक्षाच्या एच.एस. महादेव प्रसाद यांचा १९,१४० च्या मोठ्या फरकाने पराभव केला. १९८९ च्या निवडणुकीत त्यांनी प्रसाद यांचा पुन्हा पराभव केला आणि ५०,६४३ मते जिंकली. त्यानंतर १९९० मध्ये त्या आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्री झाल्या. नगरथनम्मा यांनी विरोधी पक्षनेते म्हणूनही काम केले होते आणि सभागृहाचे स्पीकर आणि विरोधी पक्षनेते म्हणून त्यांच्या कार्यशैलीबद्दल त्यांचे कौतुक केले जाते.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म
वर्ग:कर्नाटकचे आमदार
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
एम्मा लाई

**विंग की लाइ** किंवा **एम्मा लाई** (जन्म १४ मार्च १९८८) ही हाँगकाँगची क्रिकेट खेळाडू आहे जी हाँगकाँगच्या महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून खेळते.  हाँगकाँग क्रिकेट क्लबमध्ये वेट्रेस म्हणून काम करताना तिने क्रिकेट खेळायला शिकायला सुरुवात केली. तिच्या पहिल्या क्रिकेट धड्यानंतर फक्त एक वर्षानंतर, तिने हाँगकाँग संघाचा एक भाग म्हणून कुवेतला प्रवास केला आणि एक वर्षानंतर, तिने थायलंड विरुद्ध हाँगकाँगसाठी तिचा पहिला सामना खेळला.

## संदर्भ 
वर्ग: महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:हाँग काँगच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
सलोनी चोप्रा

**सलोनी चोप्रा** ही एक भारतीय-ऑस्ट्रेलियन अभिनेत्री, मॉडेल आणि लेखिका आहे, जी हिंदी चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी मध्ये काम करते. तिचे पुस्तक *रेस्क्युड बाय अ फेमिनिस्ट: अ इंडियन फेरी टेल ऑफ इक्वेलिटी अँड इतर मिथ्स* हे पुस्तक डिसेंबर २०२० मध्ये प्रसिद्ध झाले. 2018 मध्ये, चोप्रा मी टू चळवळीत (भारत) शामिल झाली आणि साजिद खानवर लैंगिक छळाचे आरोप लावले.

## प्रारंभिक जीवन
चोप्राचा जन्म ३ ऑगस्ट १९९१ मध्ये मुंबई, महाराष्ट्र, भारत येथे झाला. तिने लहानपणापासूनच अभिनयाला सुरुवात केली होती आणि *प्रेम ग्रंथ* या चित्रपटात तिने अभिनयाची भूमिका केली होती. तिचे संगोपन ऑस्ट्रेलियातील ॲडलेड येथे तिच्या आजी-आजोबांनी केले आणि १८ व्या वर्षी ती भारतात परतली. तिची आई कॉस्च्युम डिझायनर होती आणि चोप्राने तिला चित्रपटाच्या सेटवर मदत केली. तिने **नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ फॅशन टेक्नॉलॉजी** (NIFT) मध्ये थोडक्या महिने हजरी लावली.
## कारकीर्द
चोप्रा क्रिश 3 आणि किक (2014 चित्रपट) साठी सहाय्यक दिग्दर्शक होत्या. तिने रणदीप हुडा साठी स्टायलिस्ट म्हणूनही काम केले आहे. 2013 मध्ये तिने माया नावाच्या शॉर्ट फिल्ममध्ये काम केले होते, जे कान फेस्टिव्हलमध्ये दाखवण्यात आला होता. तिने 2016 च्या एमटीव्ही गर्ल्स ऑन टॉप शोमधून ईशा जयसिंगच्या भूमिकेतून दूरचित्रवाणीमध्ये पदार्पण केले.

ऑगस्ट 2016 मध्ये, तिने द इंडियन एक्स्प्रेसने "बोल्ड फोटोशूट" आणि "समाजातील रूढीवादी कल्पना तोडण्याचा आणि महिलांशी संबंधित संवेदनशील समस्यांवर प्रकाश टाकण्याचा प्रयत्न" असे वर्णन केलेल्या पोस्ट केले. या पोस्ट तिने इन्स्टाग्रामवर अपलोड केले आहेत. नंतर, एक मॉडेल म्हणून, ती मेन्सXP मध्ये, नोव्हेंबर 2018 च्या मासिकाच्या मुखपृष्ठावर आणि "मी टू: सोना मोहपात्रा, कुब्बरा सैत आणि सलोनी चोप्रा" या शीर्षकाच्या संग्रहामध्ये वैशिष्ट्यीकृत होती. तिने वेकिंग अप विथ मॅगी या वेब-सीरिज मध्येही काम केले आहे.
## मी टू सक्रियता
11 ऑक्टोबर 2018 रोजी, भरत मध्ये मी टू चळवळी दरम्यान, चोप्राने दिग्दर्शक साजिद खानवर लैंगिक छळाचे आरोप सार्वजनिक पणे शेअर केले. *हाऊसफुल २* चित्रपट च्या निर्मितीवेळी साजिद तिची असिस्टंट असताना तिला कसे त्रास देत असे तिने सांगितले. तिने दिग्दर्शक आणि निर्माता विकास बहल यांच्यावरही आरोप प्रत्यारोपही केले. पुढे, तिने असाही आरोप केला आहे की जेव्हा ते रिलेशनशिपमध्ये होते तेव्हा झैन खान दुर्रानीने तिचे शारीरिक शोषण केले होते. सलोनीच्या आरोपांनंतर अभिनेत्री रेचेल व्हाईटनेही साजिद खानवर आरोप केले आहेत. या आरोपांदरम्यान, साजिदने *हाऊसफुल्ल 4* चित्रपटाचे दिग्दर्शन सोडले. तिने लवकर न बोलल्याबद्दल खंत व्यक्त केली. चोप्राने अक्षय कुमार सह तिच्या समर्थकांचे जाहीर आभार मानले, ज्यांनी हाऊसफुल 4 निर्मात्यांना "पुढील तपास होईपर्यंत शूट रद्द करण्यास सांगितले".

21 ऑक्टोबर 2018 रोजी, द टाइम्स ऑफ इंडिया ने वृत्त दिले की चोप्रा यांनी "केवळ तिच्या भयानक अनुभवांबद्दल बोलले नाही, त्याऐवजी तिने इतर अनेकांनाही असे करण्यास प्रेरित करत आहे". चोप्रा यांना "आम्हाला याबद्दल बोलायला सुरुवात केली आणि उद्योगात अस्तित्त्वात असलेल्या लैंगिकतेला संबोधित करण्याची वेळ आली आहे असे वाटते".

एका पॅनेल चर्चे-दरम्यान चोप्रा म्हणाली की तिने तिची गोष्ट सार्वजनिक पणे उघड करण्याचा निर्णय घेतला कारण,"मी जे सांगतो ते आचरणात आणण्याची ही वेळ आहे. मी काय केले नाही तर दररोज महिलांबद्दल बोलण्यात काय अर्थ आहे".
## पुरस्कार
* 2019 एडिटर पॅनल फेमिनिस्ट व्हॉइस ऑफ द इयर पुरस्कार: सलोनी चोप्रा (कॉस्मो इंडिया).
## संदर्भ
वर्ग:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२४ मधील लेख
बिंदू रावळ

**बिंदू रावल** (नेपाळी: विन्दु रावल, जन्म ११ जून १९९६) ही नेपाळी क्रिकेट खेळाडू आहे जी नेपाळ महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून खेळते.

## संदर्भ 
वर्ग: महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख
वर्ग: नेपाळच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
काजल श्रेष्ठ

**काजल श्रेष्ठ** (२० मे, १९९९ - ) ही कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे. ही नेपाळची उजव्या हाताची फलंदाज आणि नेपाळ महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघाची यष्टिरक्षक आहे.

## संदर्भ 
वर्ग: महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: नेपाळच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख
जोन बाएझ

**जोन चांदोस बाएझ**  (9 जानेवारी 1941 रोजी जन्म) एक अमेरिकन गायक, गीतकार, संगीतकार आणि कार्यकर्ता आहे. तिच्या समकालीन लोकसंगीतात अनेकदा निषेध आणि सामाजिक न्यायाची गाणी समाविष्ट असतात.  बाएझ ने ६० वर्षांहून अधिक काळ सार्वजनिकरित्या सादर केले आहे, तिनी ३० हून अधिक अल्बम रिलीज केले आहेत.

बाएझला सामान्यतः लोकगायिका म्हणून ओळखले जाते, परंतु तिचे संगीत 1960 च्या काउंटरकल्चर युगापासून वैविध्यपूर्ण झाले आहे आणि त्यात लोक रॉक, पॉप, कंट्री आणि गॉस्पेल संगीत यांसारख्या शैलींचा समावेश आहे. तिने 1960 मध्ये तिच्या रेकॉर्डिंग करिअरला सुरुवात केली आणि लवकरच तिला यश मिळू लागले. तिचे पहिले तीन अल्बम, *जोन बेझ*, *जोन बेझ, व्हॉल.२* आणि *जोन बेझ कॉन्सर्टमध्ये*, सर्व गाणी सुवर्ण विक्रमाचा दर्जा प्राप्त केला.  1960 च्या दशकाच्या सुरुवातीला बॉब डिलनची गाणी रेकॉर्ड करणाऱ्या पहिल्या प्रमुख कलाकारांपैकी ती एक होती; बाएझ हे आधीच आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे कलाकार होते आणि त्यांनी सुरुवातीच्या गीतलेखनाच्या प्रयत्नांना लोकप्रिय करण्यासाठी बरेच काही केले.   डिलनसोबतचे तिचे गोंधळलेले नाते नंतर दोघांच्या गाण्यांचा विषय बनले आणि बरेच सार्वजनिक अनुमान निर्माण केले.  तिच्या नंतरच्या अल्बम मध्ये तिला रायन ॲडम्स, जोश रिटर, स्टीव्ह अर्ल, नताली मर्चंट आणि जो हेन्री सारख्या नवीन आणि प्रतिभावान गीतकारांच्या कामाचा अर्थ लावण्यात यश मिळाले आहे.

बाएझने पन्नास वर्षांहून अधिक काळ कामगिरी केली आहे. 7 एप्रिल 2017 रोजी बाएझचा रॉक अँड रोल हॉल ऑफ फेममध्ये समावेश करण्यात आला 
## कारकीर्द
बाएझ तिच्या कुटुंबासाठी गाायची आणि कॉलेजमध्ये असताना ती मैफिलीत गाायची, तिने सांगितले की तिला तिच्या पहिल्या गाण्यासाठी फक्त 10 डॉलर मिळाले. परंतु तिची खरी व्यावसायिक कारकीर्द 1959 च्या न्यूपोर्ट फोक फेस्टिव्हलमध्ये सुरू झाली. त्या देखाव्यानंतर, तिने व्हॅनगार्ड साठी तिचा पहिला अल्बम *जोन बाएझ (1960)* रेकॉर्ड केला. त्याची निर्मिती द वीव्हर्सच्या फ्रेड हेलरमनने केली होती, ज्यांनी लोक कलाकारांचे अनेक अल्बम तयार केले होते. ती अस्खलित स्पॅनिश भाषेतही गाायची.

तिने 5 नोव्हेंबर 1960 रोजी न्यू यॉर्कमधील कॉन्सर्टमध्ये पदार्पण केले आणि 11 नोव्हेंबर 1961 रोजी, बाएझने टाउन हॉलमध्ये विकल्या गेलेल्या परफॉर्मन्समध्ये तिची पहिली प्रमुख न्यू यॉर्क मैफल खेळली. न्यू यॉर्क टाइम्सचे लोक समीक्षक रॉबर्ट शेल्टन यांनी या मैफिलीचे कौतुक केले आणि म्हणले, "तो उत्कृष्ट सोप्रानो आवाज, जुन्या सोन्यासारखा तेजस्वी आणि समृद्ध, संपूर्ण संध्याकाळ विस्मयकारक सहजतेने वाहत होता". 23 नोव्हेंबर 1962 रोजी, टाइम मॅगझिनच्या मुखपृष्ठावर बाएझ दिसला - संगीतकारासाठी तो एक दुर्मिळ सन्मान होता.

जरी मुख्यतः अल्बम कलाकार असले तरी, बाएझने अनेक सिंगल्सचे चार्ट पण बनवले आहेत, त्यात पहिले फिल ओच्सच्या "देअर बट फॉर फॉर्च्युन" चे 1965 चे कव्हर होते.

१९७१ मध्ये तिने ‘साँग ऑफ बांग्लादेश’ नावाचे गाणे लिहिले. हे गाणे 25 मार्च 1971 रोजी ढाका विद्यापीठात निशस्त्र झोपलेल्या बंगाली विद्यार्थ्यांवर पाकिस्तानी सैन्याने केलेल्या कारवाईवर आधारित आहे, ज्याने नऊ महिन्यांच्या प्रदीर्घ बांगलादेश मुक्तियुद्धाला आग लावली.

तिच्या अनेक दशकांच्या समर्पित सक्रियतेला पुरस्कृत करण्यासाठी, 2008 च्या अमेरिकन म्युझिक ऑनर्स अँड अवॉर्ड्समध्ये बाएझला स्पिरिट ऑफ अमेरिकाना/फ्री स्पीच पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.

## संदर्भ
वर्ग:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२४ मधील लेख
प्रेमा धनराज

***प्रेमा धनराज*** ( बंगळूर, कर्नाटक, भारत ) या सी.एम.सी, वेल्लूर येथील प्लास्टिक आणि पुनर्रचनात्मक शस्त्रक्रिया विभागाच्या प्रमुख आणि अग्नि रक्षाचे संस्थापक संचालिका आहेत. अग्नि रक्षा च्या माध्यमातून केलेल्या कार्याबद्दल भारत सरकारचा डॉ. प्रेमा यांना २०२४ सालचा पद्मश्री पुरस्कार मिळाला आहे.

## ओळख
डॉ. प्रेमा धनराज या कर्नाटकातील बंगळूर येथील रहिवासी आहेत. वयाच्या आठव्या वर्षी, स्टोव्हचा स्फोट झाला तेव्हा प्रेमाला ५०% भाजले. वेल्लोरच्या मेडिकल कॉलेजमध्ये त्याच्यावर १४ शस्त्रक्रिया झाल्या त्याच्या नंतर कसेबसे त्यांनी शालेय शिक्षण पूर्ण केले आणि नंतर हुबळी वैद्यकीय महाविद्यालयात प्रवेश घेतले आणि एमबीबीएस  शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर त्यांनी सीएमसी लुधियानामधून प्लास्टिक आणि रिकन्स्ट्रक्टिव्ह सर्जरीमध्ये एमडी केले. त्याचे शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, त्या १९८९ मध्ये शल्यचिकित्सक म्हणून CMCH मध्ये परतल्या.

## कारकीर्द
डॉ. प्रेमा यांना १९९८ मध्ये American Bar Association, ISBI, PSEF, Rotary कडून पुरस्कार मिळाला होता, ज्याची बक्षीस रक्कम $१०,००० होती या रकमेतून १९९९ मध्ये डॉ. प्रेमा आणि त्यांची बहीण चित्रा यांनी अग्नि रक्षा या एनजीओची स्थापना केली  आणि २५,००० जळीतग्रस्तांवर मोफत शस्त्रक्रिया केल्या. त्यांनी प्लास्टिक सर्जरीवर ३ पुस्तकेही लिहिली Basics in Burns for Nurses by Prema Dhanraj आणि  Plastic Surgery Made Easy by Prema .जागतिक स्तरावरही त्यांनी काम केले आहे. इथिओपियाचे पहिले बर्न युनिट स्थापन करण्याचे आणि केन्या, टांझानिया, नॉर्वे आणि इथिओपिया येथील डॉक्टरांचा सन्मान करण्याचे श्रेयही त्यांना जाते.

## संदर्भ
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:भारतीय डॉक्टर
वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म
वर्ग:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२४ मधील लेख
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
आयशा

**आयशा बिंत अबू बकर** () इस्लामी पैगंबर मोहम्मद यांची तिसरी आणि सर्वात लहान पत्नी होती. इस्लामिक लिखाणांमध्ये, तिच्या नावाचा उपसर्ग "मदर ऑफ द बिलिव्हर्स" या शीर्षकाने केला जातो म्हणजे आस्तिकांची आई. मोहम्मदच्या आयुष्यात आणि मृत्यूनंतरच्या सुरुवातीच्या इस्लामिक इतिहासात आयशाची महत्त्वपूर्ण भूमिका होती. सुन्नी परंपरेत, आयशाला विद्वान, हुशार आणि जिज्ञासू म्हणून चित्रित केले आहे.

## संदर्भ
वर्ग:इस्लाम धर्म
वर्ग:इस्लाम आणि महिला
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
इस्माइल हनीयेह

**इस्माइल हनीयेह** २९ जानेवारी १९६२ - ३१ जुलै २०२४) हा पॅलेस्टिनी राजकारणी होता जो हमासचा एक वरिष्ठ राजकीय नेता होता, तसेच हमासच्या राजकीय ब्युरोचा अध्यक्ष होता. २०२४ पर्यंत, हानियेह कतारच्या दोहा शहरात राहत होते. ३१ जुलै २०२४ रोजी त्यांची इराणमध्ये हत्या करण्यात आली.  

हानियेहचा जन्म गाझा पट्टीतील अल-शाती निर्वासित छावणीत १९६२ मध्ये झाला होता.
## संदर्भ
वर्ग:हमासचे नेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
योग समन्वय

**योग-समन्वय** या ग्रंथामध्ये श्रीअरविंद यांनी भारतीय योगपरंपरेतील प्रमुख सर्व योगांचा विचार केला आहे, आणि त्याचा समन्वय केला आहे. कर्मयोग, ज्ञानयोग, भक्तियोग यांचा विस्तृत विचार यामध्ये समाविष्ट आहे. तंत्रमार्ग, हठयोग, राजयोग यांचाही धांडोळा यात घेण्यात आला आहे. हा सर्व विचार पार्श्वभूमी स्वरूपात मांडल्यानंतर श्रीअरविंद यांनी त्यांच्या योगाची म्हणजे पूर्णयोगाच्या तत्त्वज्ञानाची विस्तृत मांडणी या ग्रंथात केली आहे. म्हणून पूर्णयोगाचे आकलन करण्याच्या दृष्टीने हा ग्रंथ महत्त्वपूर्ण मानला जातो.

## पुस्तकाची मांडणी 
### प्रास्ताविक: 
या भागामध्ये समन्वयाची आवश्यक पूर्वपीठिका मांडण्यात आली आहे. यामध्ये ०५ प्रकरणांचा समावेश आहे.

### भाग पहिला: दिव्य-कर्म योग 
यामध्ये १३ प्रकरणांचा समावेश आहे.

### भाग दुसरा: पूर्ण-ज्ञान योग 
यामध्ये २८ प्रकरणांचा समावेश आहे.

### भाग तिसरा: भक्तियोग - दिव्य प्रेमाचा योग 
यामध्ये ०८ प्रकरणांचा समावेश आहे.

### भाग चौथा: आत्म-पूर्णत्व योग 
यामध्ये २५ प्रकरणांचा समावेश आहे. यामध्ये श्रीअरविंद प्रणीत पूर्णयोगाची मांडणी करण्यात आली आहे. 

## पूरक वाचन 
प्रकरणश: सारांश (इंग्रजीमधून)

## बाह्य दुवा 
योग-समन्वय (संपूर्ण ग्रंथ pdf स्वरुपात उपलब्ध)

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी पुस्तके
वर्ग:अरविंद घोष यांचे साहित्य
वर्ग:पूर्णयोग
वर्ग:तत्त्वज्ञान
वर्ग:मराठीतील तत्त्वज्ञान विषयक पुस्तके
संगिता राय

**संगिता राय** (नेपाळी: संगीता राई, जन्म २४ फेब्रुवारी २०००, झापा, नेपाळ) ही एक नेपाळी क्रिकेट खेळाडू आहे जी नेपाळच्या महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून खेळते.

## संदर्भ 
वर्ग: महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख
वर्ग: नेपाळच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
हेगे गींगोब

**हेगे गॉटफ्रेड गींगोब** (३ ऑगस्ट १९४१ - ४ फेब्रुवारी २०२४) हे नामिबियाचे तिसरे राष्ट्रपती होते. गींगोबने २०१५ पासून फेब्रुवारी २०२४ मध्ये त्यांचा मृत्यू होईपर्यंत नामिबियाचे अध्यक्ष म्हणून काम केले. १९९० ते २००२ या कालावधीत गींगोब हे नामिबियाचे पहिले पंतप्रधान होते आणि २०१२ ते २०१५ पर्यंत त्यांनी पुन्हा पंतप्रधान म्हणून काम केले. २००८ ते २०१२ या कालावधीत गींगोब नामिबिया चे व्यापार आणि उद्योग मंत्री होत.

४ फेब्रुवारी २०२४ रोजी, हेगे गींगोब यांचे ८२ व्या वर्षी कर्करोगामुळे निधन झाले.

## संदर्भ
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:नामिबियाचे राष्ट्राध्यक्ष
यमक

यमक हे मराठी भाषेतील वृत्तांचे एक महत्त्वाचा अलंकार आहे. यात दोन किंवा अधिक ओळींच्या शेवटी येणाऱ्या शब्दांचा उच्चार सारखा असतो. 
यमक हे मराठी भाषेतील वृत्तांच्या रचनेसाठी एक उपयुक्त अलंकार आहे. यमक योग्य प्रकारे वापरल्यास वृत्ताला लय, सौंदर्य आणि प्रभाव प्राप्त होते. यमक आणि गण हे मराठी भाषेतील वृत्तांचे दोन महत्त्वाचे घटक आहेत.
यमक अनेक प्रकारचे असतात, त्यापैकी काही प्रमुख प्रकार खालीलप्रमाणे आहेत:
*अंत्यमिलन: दोन किंवा अधिक ओळींच्या शेवटच्या अक्षरांचा उच्चार सारखा असणे. उदा. "सुखाचे दिवस हे गेले, दुःखाचे आले का?"
*प्रासमिलन: दोन किंवा अधिक ओळींच्या पहिल्या अक्षरांचा उच्चार सारखा असणे. उदा. "फुलपाखरू ये रे, ये रे, बागेत फुलं उमलली."
*मध्यमिलन: दोन किंवा अधिक ओळींच्या मधील अक्षरांचा उच्चार सारखा असणे. उदा. "नदीचे पाणी वाहते, खळखळ आवाज करते."
यमक उपयोगांची काही उदाहरणे:
*"जग हे क्षणभंगुर आहे, सत्य हे शाश्वत आहे." (यमक: अंत्यमिलन)
*"आकाश निळे, ढग पांढरे, सूर्य चमकदार." (यमक: अंत्यमिलन)
*"प्रेम हे जीवनाचे सार आहे, द्वेष हा विनाशकारी आहे." (यमक: अंत्यमिलन)
"ज्ञान हे शक्ती आहे, अज्ञान हे दुर्बलता आहे." (यमक: अंत्यमिलन)
*"सत्य हे मार्गदर्शक आहे, असत्य हे भ्रामक आहे." (यमक: अंत्यमिलन)

## यमकाचे फायदे
यमकाच्या उपयोगामुळे वृत्ताला लय आणि सौंदर्य प्राप्त होते. यमकाच्या उपयोगामुळे वृत्ताचा प्रभाव वाढतो. यमक उपयोगामुळे रचना लक्षात राहण्यास मदत होते स्मरणशक्ती चांगली होते.

## यमक वापर
* अर्थपूर्णता: यमक शब्द अर्थपूर्ण असणे आवश्यक आहे.
* नैसर्गिकता: यमक नैसर्गिक आणि सहजपणे येणे आवश्यक आहे.
* अतिरेक: यमक चा अतिरेक टाळणे आवश्यक आहे.
यमक हे मराठी भाषेतील वृत्तांच्या रचनेसाठी एक उपयुक्त अलंकार आहे. यमक योग्य प्रकारे वापरल्यास वृत्ताला लय, सौंदर्य आणि प्रभाव प्राप्त होते. आजच्या काळातही यमक चे महत्त्व कमी झालेले नाही. यमक उपयोगामुळे कविता, गीत, आणि इतर रचना अधिक प्रभावी आणि आकर्षक बनतात.
## हे ही पहा
* छंदोरचना
वर्ग:व्याकरण
वर्ग:काव्य
वर्ग:मराठी भाषा
वर्ग:मराठी व्याकरण
अक्षरवृत्त

**अक्षरवृत्त **हे संस्कृत, हिंदी आणि मराठी भाषेतील काव्यातील एक महत्त्वाचा घटक आहे. यात लघु आणि गुरू अक्षरांच्या क्रमाने विशिष्ट यमक वापरून लयबद्ध रचना तयार केली जाते. अक्षरवृत्तांचा वापर काव्याला सौंदर्य आणि लय प्रदान करण्यासाठी केला जातो.

## अक्षरवृत्ताचा वापर
अक्षरवृत्त हे संस्कृत आणि मराठी भाषेतील काव्यातील एक महत्त्वाचे घटक आहे. यात लघु आणि गुरू अक्षरांच्या क्रमाने विशिष्ट यमक आणि लयबद्ध रचना तयार केली जाते. अक्षरवृत्तांचा वापर काव्याला सौंदर्य आणि लय प्रदान करण्यासाठी केला जातो.
## अक्षरवृत्ताचा वापर करण्याची पद्धती
*योग्य अक्षरवृत्त निवडा: आपल्या कवितेच्या भाव आणि विषयानुसार योग्य अक्षरवृत्त निवडा.
*यमक आणि लय लक्षात ठेवा: अक्षरवृत्तानुसार यमक आणि लय राखणं आवश्यक आहे.
*अक्षरवृत्ताचा अभ्यास करा: अक्षरवृत्ताचा योग्य वापर करण्यासाठी त्याचा सखोल अभ्यास करा.
*सराव करा: अक्षरवृत्तात रचना करण्यासाठी सराव करणं आवश्यक आहे.

## अक्षरवृत्ताची काही उदाहरणे
***संस्कृत कविता
**कालिदासाची "मेघदूत" ही कविता "मालिनी" या अक्षरवृत्तात लिहिलेली आहे.

***मराठी कविता**
कुसुमाग्रजांची "नटसम्राट" ही कविता "ओवी" या अक्षरवृत्तात लिहिलेली आहे.

## अक्षरवृत्तावरील पुस्तके
"अक्षरवृत्त शास्त्र" - डॉ. श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर
"मराठी अक्षरवृत्ते" - डॉ. गं. बा. सरदार
## हे ही पहा
* छंदोरचना

वर्ग:व्याकरण
वर्ग:काव्य
वर्ग:मराठी भाषा
वर्ग:मराठी व्याकरण
वर्ग:वृत्त
शॉन ॲबॉट

**शॉन अँथनी ॲबॉट** (२९ फेब्रुवारी, १९९२:विंडसर, न्यू साउथ वेल्स, ऑस्ट्रेलिया - ) हा च्या क्रिकेट संघाकडून २०१४ पासून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे. हा मूळचा न्यू साउथ वेल्समधील विंडसर येथील ऑस्ट्रेलियन व्यावसायिक क्रिकेट खेळाडू आहे ज्याने व्हाईट बॉल क्रिकेटमध्ये आंतरराष्ट्रीय स्तरावर आपल्या देशाचे प्रतिनिधित्व केले आहे. बौल्खम हिल्स क्रिकेट क्लबसाठी जुनियर क्रिकेटमध्ये खेळल्यानंतर, त्याने पररामट्टा जिल्ह्यासाठी ग्रेड क्रिकेट खेळण्यासाठी प्रगती केली. ॲबॉटने आपले शालेय शिक्षण गिलरॉय कॉलेज, कॅसल हिल येथे पूर्ण केले. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करणारा अष्टपैलू खेळाडू आहे.

हा उजव्या हाताने जलद-मध्यमगती गोलंदाजी आणि फलंदाजी करतो.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९९२ मधील जन्म
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जेक फ्रेझर-मॅकगर्क

**जेक फ्रेझर-मॅकगर्क** (जन्म ११ एप्रिल २००२) हा ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू आहे. त्याने १२ नोव्हेंबर २०१९ रोजी व्हिक्टोरियासाठी २०१९-२० शेफील्ड शिल्ड हंगामात प्रथम श्रेणी पदार्पण केले. त्याने १७ नोव्हेंबर २०१९ रोजी व्हिक्टोरियासाठी २०१९-२० मार्श वन-डे कपमध्ये लिस्ट अ मध्ये पदार्पण केले. त्याने प्रथम श्रेणी आणि लिस्ट ए पदार्पणात अर्धशतक केले.

## संदर्भ 
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
शिराज खान

**शिराज खान** (जन्म ८ सप्टेंबर १९९४) हा एक क्रिकेट खेळाडू आहे जो कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून खेळतो. त्याने ४ जुलै २०१९ रोजी कतारविरुद्ध ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय (टी२०आ) पदार्पण केले. जुलै २०१९ मध्ये, त्याला २०१८-१९ आयसीसी टी-२० विश्वचषक आशिया पात्रता स्पर्धेच्या प्रादेशिक अंतिम फेरीसाठी कुवेतच्या संघात स्थान देण्यात आले. तो २२ जुलै २०१९ रोजी मलेशिया विरुद्ध प्रादेशिक अंतिम फेरीच्या कुवेतच्या सुरुवातीच्या सामन्यात खेळला. ऑक्टोबर २०२१ मध्ये, २०२१ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक आशिया पात्रता स्पर्धेतील गट अ सामन्यांसाठी कुवेतच्या संघात त्याची निवड करण्यात आली.

## संदर्भ 
वर्ग:कुवैतचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
विल सदरलँड

**विल्यम जेम्स सदरलँड** (२७ ऑक्टोबर १९९९) एक ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू आहे. त्याने १० जानेवारी २०१७ रोजी ऑस्ट्रेलिया दौऱ्यादरम्यान पाकिस्तान विरुद्ध क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया इलेव्हन साठी लिस्ट अ मध्ये पदार्पण केले. जुलै २०१७ मध्ये, त्याने ऑस्ट्रेलियन फुटबॉल लीगमध्ये खेळण्याऐवजी व्हिक्टोरियासोबत अनेक वर्षांचा करार केला. त्याने स्कॉच कॉलेजमध्ये शिक्षण घेतले आणि तो क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाचे माजी सीईओ जेम्स सदरलँड यांचा मुलगा आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
मीत भावसार

**मीट भावसार** (२३ जून, २००४:) हा एक क्रिकेट खेळाडू आहे जो कडून खेळतो. याचे आई-वडील भारतीय असून मीतचा जन्म कुवेतमध्ये झाला.

## संदर्भ 
वर्ग:कुवैतचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
शाहरुख कुद्दुस

**शाहरुख कुद्दुस** (जन्म ११ डिसेंबर १९९६) हा पाकिस्तानी वंशाचा क्रिकेट खेळाडू आहे जो कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून खेळतो. तो २०१३ च्या आयसीसी वर्ल्ड क्रिकेट लीग डिव्हिजन सिक्स स्पर्धेत खेळला. ऑगस्ट २०२२ मध्ये, बहरीन विरुद्धच्या मालिकेसाठी कुवेतच्या टी२०आ संघांमध्ये त्याची निवड करण्यात आली. त्याने १७ ऑगस्ट २०२२ रोजी बहरीन विरुद्ध टी२०आ पदार्पण केले. त्याने त्याच्या पदार्पणाच्या टी२०आ सामन्यात हॅटट्रिक घेतली.

## संदर्भ 
वर्ग:कुवैतचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
रविजा संदारुवान

**रविजा संदारुवान** (२२ जून १९९२) हा एक श्रीलंकेत जन्मलेला क्रिकेट खेळाडू आहे जो कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून खेळते. त्याने २७ डिसेंबर २०१२ रोजी श्रीलंकेतील २०१२-१३ प्रीमियर लिमिटेड षटकांच्या स्पर्धेत सारसेन्स स्पोर्ट्स क्लबसाठी लिस्ट अ मध्ये पदार्पण केले. 30 मार्च २०१३ रोजी २०१२-१३ प्रीमियर लीग स्पर्धेत त्याने सॅरासेन्स स्पोर्ट्स क्लबसाठी प्रथम श्रेणी पदार्पण केले.

## संदर्भ 
वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
मात्रावृत्त

**मात्रावृत्त** हे एक प्रकारचे वृत्त आहे ज्यात प्रत्येक ओळीत समान मात्रा असतात. यमक आणि गण यांच्या बंधनांपासून मुक्त असल्यामुळे मात्रावृत्त लिहिणे तुलनेने सोपे आहे. मात्रावृत्तात विविध प्रकारची भावना व्यक्त करता येतात आणि ते विविध विषयांवर लिहिण्यासाठी वापरले जाऊ शकते.
## मात्रावृत्ताचे प्रकार
मात्रावृत्त अनेक प्रकारचे असतात, त्यापैकी काही प्रमुख प्रकार खालीलप्रमाणे आहेत:
*मालिनी: यात प्रत्येक ओळीत २८ मात्रा असतात.
*वसंततिलका: यात प्रत्येक ओळीत २१ मात्रा असतात.
*उपजाती: यात प्रत्येक ओळीत २२ मात्रा असतात.
*मंदाक्रान्ता: यात प्रत्येक ओळीत १७ मात्रा असतात.
*शिखरिणी: यात प्रत्येक ओळीत १६ मात्रा असतात.

मात्रावृत्त लिहिण्यासाठी काही टिपा:
तुम्हाला कोणत्या प्रकारचे मात्रावृत्त लिहायचे आहे ते निवडा. निवडलेल्या मात्रावृत्तानुसार मात्रा योजना समजून घ्या.
सोपी आणि रसाळ भाषा वापरा. आपल्या भावना व्यक्त करा. नियमित सराव केल्याने तुम्ही मात्रावृत्त अधिक चांगल्या प्रकारे लिहू शकाल.
### मात्रावृत्त शिकण्यासाठी काही स्रोत
*मराठी वृत्तेतिहास: डॉ. गं. बा. सरदार
*मराठी छंदोरचना: डॉ. रंजन केळकर

### मात्रावृत्ताची काही उदाहरणे
*"सुखाचे दिवस हे गेले, दुःखाचे आले का?" (मालिनी)
*"फुलपाखरू ये रे, ये रे, बागेत फुलं उमलली." (वसंततिलका)
*"नदीचे पाणी वाहते, खळखळ आवाज करते." (उपजाती)
*"जग हे क्षणभंगुर आहे, सत्य हे शाश्वत आहे." (मंदाक्रान्ता)
*"आकाश निळे, ढग पांढरे, सूर्य चमकदार." (शिखरिणी)

मात्रावृत्त हे मराठी साहित्यातील एक लोकप्रिय वृत्त आहे. हे शिकण्यास आणि लिहिण्यास सोपे आहे आणि विविध प्रकारची भावना व्यक्त करण्यासाठी वापरले जाऊ शकते.
मात्रावृत्त हे मराठी साहित्यातील एक लोकप्रिय वृत्त आहे. त्याची लोकप्रियता खालील कारणांमुळे आहे:
* सोपेपणा: मात्रावृत्त हे इतर वृत्तांपेक्षा शिकण्यास आणि लिहिण्यास सोपे आहे. यात यमक आणि गण यांच्या बंधनांपासून मुक्तता असल्यामुळे नवशिक्यांसाठी ते अधिक आकर्षक बनते.
* विविधता: मात्रावृत्तात विविध प्रकारची भावना व्यक्त करता येतात. शांत, प्रेमळ, दुःखी, उत्साही अशा विविध भावना मात्रावृत्तातून व्यक्त करता येतात.
* विषयवस्तू: मात्रावृत्त हे विविध विषयांवर लिहिण्यासाठी वापरले जाऊ शकते. प्रेम, निसर्ग, भक्ती, सामाजिक, राजकीय अशा अनेक विषयांवर मात्रावृत्तात रचना लिहिल्या जातात.
* प्रसिद्धी: अनेक प्रसिद्ध मराठी कवींनी मात्रावृत्तात रचना लिहिल्या आहेत. ज्ञानेश्वर, तुकाराम, एकनाथ, नामदेव यांसारख्या भक्तिकालीन कवींनी मात्रावृत्ताचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला.
* संगीत: मात्रावृत्तात लिहिलेल्या अनेक रचना गायल्या जातात. भक्तिगीते, अभंग, ओव्या यांसारख्या अनेक गीतरचना मात्रावृत्तात असतात.
मात्रावृत्त हे मराठी साहित्याचा एक अविभाज्य भाग आहे. त्याची लोकप्रियता आजही टिकून आहे आणि अनेक नवीन कवी मात्रावृत्तात रचना लिहित आहेत.
## हे ही पहा
* छंदोरचना

वर्ग:व्याकरण
वर्ग:काव्य
वर्ग:मराठी भाषा
वर्ग:मराठी व्याकरण
वर्ग:वृत्त
नताशा माइल्स

**नताशा तारा माइल्स** (जन्म १९ ऑक्टोबर १९८८) ही एक ब्रिटिश हाँगकाँगची क्रिकेट खेळाडू आहे जी इंग्लिश काउंटी क्रिकेटमध्ये हाँगकाँग महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ आणि मिडलसेक्ससाठी खेळते. एक अष्टपैलू, ती उजव्या हाताची फलंदाज आणि उजव्या हाताची मध्यम गोलंदाज आहे. ती यापूर्वी महिला क्रिकेट सुपर लीगमध्ये सरे आणि ओटागो तसेच लँकेशायर थंडरकडून खेळली आहे. २००६ मध्ये ती पहिल्यांदा हाँगकाँगसाठी खेळली आणि २०२१ मध्ये तिने ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय पदार्पण केले.

## संदर्भ 
वर्ग: महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:हाँग काँगच्या महिला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
जागतिक कर्करोग दिन

**जागतिक कर्करोग दिन** हा ४ फेब्रुवारी रोजी कर्करोगाविषयी जागरुकता निर्माण करण्यासाठी आणि त्याचे प्रतिबंध, शोध आणि उपचारांना प्रोत्साहन देण्यासाठी म्हणून ओळखला जाणारा आंतरराष्ट्रीय दिवस आहे. जागतिक कर्करोग दिन २००८ मध्ये लिहिलेल्या जागतिक कर्करोग घोषणेच्या उद्दिष्टांना पाठिंबा देण्यासाठी युनियन फॉर इंटरनॅशनल कॅन्सर कंट्रोल (UICC) च्या मार्गदर्शनाने साजरा केला जातो. जागतिक कर्करोग दिनाचे प्राथमिक उद्दिष्ट कर्करोगामुळे होणारे आजार आणि मृत्यू लक्षणीयरीत्या कमी करणे हे आहे. तसेच कर्करोगापासून बचाव करता येण्याजोग्या पीडितांवर होणारा अन्याय दूर करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय समुदायाला एकत्र आणण्याची ही एक संकल्पना आहे असे मानले जाते. हा दिवस संयुक्त राष्ट्रसंघाद्वारे पाळला जातो.

जागतिक कर्करोग दिन चुकीच्या माहिती विरोधात जनजागृती करतो, जागरूकता वाढवतो आणि हानी कमी करतो. जागतिक कर्करोग दिनानिमित्त कर्करोगाने बाधित झालेल्यांना पाठिंबा देण्यासाठी विविध उपक्रम राबवले जातात. यापैकीची एक चळवळ म्हणजे #NoHairSelfie असून, यात लोकांनी स्वतःचे डोके मुंडन करून किंवा तशी आभासी प्रतिमा निर्माण करून ती सोशल मीडियावर प्रगट करण्याची जागतिक चळवळ आहे. याद्वारे कर्करोगावर उपचार घेत असलेल्यांसाठी एक प्रकारे मानसिक पाठिंबा दर्शविण्याची ही एक कृती आहे. अशा प्रकारचे जगभरात शेकडो कार्यक्रम घेतले जातात.

जागतिक कर्करोग दिनाची स्थापना ४ फेब्रुवारी २००० रोजी पॅरिस येथे झालेल्या न्यू मिलेनियमसाठी कर्करोग विरुद्धच्या जागतिक कर्करोग शिखर परिषदेत करण्यात आली.

संशोधनाला चालना देण्यासाठी, कर्करोग रोखण्यासाठी, रुग्ण सेवा सुधारण्यासाठी पॅरिस अगेन्स्ट कॅन्सरची सनद तयार करण्यात आली होती. त्यामध्ये जागतिक कर्करोग दिन म्हणून स्थापित करणारा लेख देखील समाविष्ट होता, ज्यावर तत्कालीन युनेस्कोचे संचालक, कोचिरो मत्सुरा आणि तत्कालीन फ्रान्सचे अध्यक्ष जॅक शिराक ४ फेब्रुवारी २००० रोजी पॅरिसमध्ये या समिटमध्ये स्वाक्षरी केली होती.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
*
*Union for International Cancer Control website
*विश्व स्वास्थ्य संस्था

वर्ग:जागतिक प्रतिवार्षिक दिनपालन
वर्ग:कर्करोग
वर्ग:संयुक्त राष्ट्रे प्रतिवार्षिक दिनपालन
खिजर हयात

**खिझर हयात दुर्रानी** (जन्म १ एप्रिल १९८९) हा पाकिस्तानी वंशाचा मलेशियन क्रिकेट खेळाडू आहे. २०१४ आयसीसी वर्ल्ड क्रिकेट लीग डिव्हिजन थ्री स्पर्धेदरम्यान तो मलेशियाच्या संघाचा सदस्य होता.

## संदर्भ 
वर्ग:मलेशियाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
इक्रामुल्लाह खान

**इक्रामुल्लाह खान** (जन्म १२ जुलै १९९२) हा पाकिस्तानी वंशाचा क्रिकेट खेळाडू आहे जो कतार क्रिकेट संघाकडून खेळतो. तो २००८/०९ आणि २०१४/१५ दरम्यान पाकिस्तानमध्ये १८ प्रथम श्रेणी, ११ लिस्ट ए आणि दोन ट्वेंटी-२० सामने खेळला. डिसेंबर २०२१ मध्ये, पाकिस्तानमधील २०११-१२ कायद-ए-आझम ट्रॉफीमध्ये, खानने कराची ब्लूज विरुद्ध अबोटाबादसाठी ५१ धावांत आठ बळी घेतले. ऑक्टोबर २०२१ मध्ये, त्याला कतारमध्ये २०२१ आयसीसी पुरुष टी२०आ विश्वचषक आशिया पात्रता स्पर्धेतील गट अ सामन्यांसाठी कतारच्या ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय (टी२०आ) संघात स्थान देण्यात आले.

## संदर्भ 
वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
स्याझरुल इद्रस

**स्याझरुल इझात इद्रस** (जन्म ९ जानेवारी १९९१) हा मलेशियन क्रिकेट खेळाडू आहे. तो २०१२ पासून मलेशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून उजव्या हाताचा मध्यमगती गोलंदाज म्हणून खेळला आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:मलेशियाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
अब्दुल मजीद

**अब्दुल मजीद** (जन्म ७ सप्टेंबर १९९३) हा पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू आहे जो पाकिस्तान दूरचित्रवाणी, इस्लामाबादसाठी लिस्ट ए क्रिकेट खेळला होता. नंतर तो बहरैन राष्ट्रीय क्रिकेट संघासाठी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट (टी२०आ) खेळला.

## संदर्भ 
वर्ग:बहरैनचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
जांद्रे कोएत्झी

**जांद्रे कोएत्झी** (जन्म १५ जानेवारी १९८४ स्प्रिंगबोक, दक्षिण आफ्रिका) हा ग्रिक्वालँड वेस्टसाठी दक्षिण आफ्रिकेचा प्रथम वर्गीय क्रिकेट खेळाडू आहे. एक डावखुरा मध्यम गोलंदाज, त्याने २००४-०५ मध्ये प्रथम वर्गीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले आणि त्याच्या 3 हंगामात ७/४२ च्या सर्वोत्तम डावात गोलंदाजी करत २४.५१ च्या वेगाने ९२ बळी घेतले. २०१५ आफ्रिका टी-२० चषकासाठी त्याचा ग्रिक्वालँड वेस्ट क्रिकेट संघात समावेश करण्यात आला होता.

## संदर्भ 
वर्ग:थायलंडचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
मार्टिन कोएत्झी

**मार्टिन कोएत्झी** (जन्म १२ ऑक्टोबर १९८८) हा दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू आहे, जो हाँगकाँगकडून खेळला होता. त्याने १४ सप्टेंबर २०१८ रोजी २०१८ आफ्रिका टी-२० कप मध्ये गौतेंगसाठी ट्वेंटी-२० पदार्पण केले. त्याने ४ ऑक्टोबर २०१८ रोजी २०१८-१९ सीएसए ३-दिवसीय प्रांतीय कप मध्ये गौतेंगसाठी प्रथम श्रेणी पदार्पण केले.

## संदर्भ 
वर्ग:हाँग काँगचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
राग कपूर

**राग कपूर** (जन्म २२ फेब्रुवारी १९९९) हा हाँगकाँगचा क्रिकेट खेळाडू आहे. सप्टेंबर २०१९ मध्ये, त्याला हाँगकाँगच्या ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय (टी२०आ) संघात २०१९-२० ओमान पेंटाँग्युलर मालिका आणि २०१९ आयसीसी टी-२० विश्वचषक पात्रता स्पर्धेसाठी संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये स्थान देण्यात आले. त्याने ६ ऑक्टोबर २०१९ रोजी हाँगकाँगसाठी नेपाळ विरुद्ध टी२०आ पदार्पण केले.

## संदर्भ 
वर्ग:हाँग काँगचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
शर्विन मुनिआन्दी

**शार्विन मुनिन्दी** (जन्म १५ ऑक्टोबर १९९५) हा मलेशियाचा क्रिकेट खेळाडू आहे जो मलेशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून खेळतो. त्याने २४ जून २०१९ रोजी २०१९ मलेशिया त्रि-राष्ट्रीय मालिकेत थायलंड विरुद्ध ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय (टी२०आ) पदार्पण केले. जुलै २०१९ मध्ये, त्याला २०१८-१९ आयसीसी टी-२० विश्वचषक आशिया पात्रता स्पर्धेच्या प्रादेशिक अंतिम फेरीसाठी मलेशियाच्या संघात स्थान देण्यात आले. तो २२ जुलै २०१९ रोजी कुवेत विरुद्ध मलेशियाच्या प्रादेशिक फायनलच्या पहिल्या सामन्यात खेळला.

तो २०२२ कॅनडा क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ स्पर्धेसाठी मलेशियाच्या संघात होता. त्याने २८ जुलै २०२२ रोजी मलेशियाकडून वानुआतुविरुद्ध लिस्ट अ मध्ये पदार्पण केले.

## संदर्भ 
वर्ग:मलेशियाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
राधा नंबूदिरी

***राधा नंबूदिरी*** (१४ जानेवारी १९४६, मुंबई, महाराष्ट्र, भारत ) या एक अनुभवी शास्त्रीय संगीतकार आहेत. शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील योगदानाबद्दल श्रीमती राधा यांना २०२१ सालचा संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार मिळाला आहे.

## ओळख
श्रीमती राधा नंबूदिरी यांचा जन्म १४ जानेवारी १९४६ रोजी मुंबई येथे ए.आर. वॉरियर आणि नारायणी यांच्या पोटी झालं. राधा यांनी मुंबई विद्यापीठातून इंग्रजी साहित्य आणि संस्कृतमध्ये बीए ऑनर्सची पदवी घेतली आहे. तिचे संगीत प्रशिक्षण १९६० मध्ये मुंबईतील टी.व्ही. राममूर्ती यांच्या हाताखाली सुरू झाले आणि नंतर ती संगीता कलानिधी टी. वृंदा यांच्याकडूनही शिकली.

त्यानंतर राधा यांनी मद्रास येथील तत्कालीन सेंट्रल कॉलेज ऑफ कर्नाटक म्युझिक (आता इसाई कल्लुरी) येथे प्रवेश घेतला आणि १९६८ मध्ये संगीता विद्वान ही पदवी प्राप्त केली. त्या वर्षी तिला संगीता कलानिधी सेम्मनगुडी आर. श्रीनिवास अय्यर आणि त्यांच्या शिष्या संगीता कलानिधी टीएम यांच्याकडे संगीत शिकता आले.

## कारकीर्द
श्रीमती राधा यांनी ऑल इंडिया रेडिओ, तिरुवनंतपुरममध्ये संगीत कार्यक्रम कार्यकारी म्हणून सामील झाली. नंतर तिची मुंबईतील दूरदर्शन केंद्रात बदली झाली. तिने १९९९ पर्यंत दूरदर्शन, सेंट्रल सेल्स युनिट, ऑल इंडिया रेडिओ, मुंबई २००२ ते २००६ दरम्यान संचालक म्हणून काम केले. या सर्व गोष्टींना मैफिलीच्या कारकिर्दीशी जोडून त्यांनी हे केलं आहे.​​ श्रीमती राधा यांच्याकडे अनेक संगीत निर्मिती आहेत तिने श्री षण्मुखानंद ललित कला आणि संगीत सभेद्वारे चालवल्या जाणाऱ्या संगीत विद्यालयाच्या प्रमुख म्हणून दहा वर्षांहून अधिक काळ काम केले. तिने असंख्य विद्यार्थ्यांना संगीताचे प्रशिक्षण दिले आहे.

## पुरस्कार
दक्षिण भारतीय शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील योगदानाबद्दल त्याना मद्रास म्युझिक अकादमीतर्फे  संगीत कला आचार्य हा पुरस्कार (२०१८) आणि संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार (२०२१) मिळाला आहे.

## संदर्भ
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म
वर्ग:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२४ मधील लेख
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
इमल लियानागे

**इमल लियानागे** (जन्म २२ एप्रिल १९९४) हा श्रीलंकेत जन्मलेला क्रिकेट खेळाडू आहे जो कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून खेळतो. त्याने श्रीलंकेतील देशांतर्गत स्पर्धांमध्ये पाच प्रथम श्रेणी आणि आठ लिस्ट ए सामने खेळले. त्याने २२ डिसेंबर २०१५ रोजी २०१५-१६ एआयए प्रीमियर टी-२० स्पर्धेत तमिळ युनियन क्रिकेट आणि ऍथलेटिक क्लबसाठी ट्वेंटी20 पदार्पण केले. फेब्रुवारी २०२० मध्ये, युगांडा विरुद्धच्या तीन सामन्यांच्या ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय (टी२०आ) मालिकेसाठी कतारच्या संघात त्याचे नाव देण्यात आले. त्याने १२ फेब्रुवारी २०२० रोजी युगांडा विरुद्ध कतारसाठी टी२०आ मध्ये पदार्पण केले. ऑक्टोबर २०२१ मध्ये, त्याला २०२१ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक आशिया पात्रता गटातील अ च्या सामन्यांसाठी कतारच्या संघात स्थान देण्यात आले.

## संदर्भ 
वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
नसीम खुशी

**नसीम खुशी** (जन्म ११ ऑगस्ट १९८२) हा पाकिस्तानी वंशाचा क्रिकेट खेळाडू आहे जो ओमान राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून खेळतो.

## संदर्भ 
वर्ग:ओमानचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:ओमानचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
संदीप जोरा

**संदीप जोरा** (नेपाळी:सन्दीप जोरा; जन्म २० ऑक्टोबर २००१) एक नेपाळी क्रिकेट खेळाडू आहे. त्याने २८ जानेवारी २०१९ रोजी यूएई  विरुद्ध मालिकेतील तिसऱ्या एकदिवसीय सामन्यात आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. टी२०आ अर्धशतक करणारा तो सर्वात तरुण खेळाडू आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:नेपाळचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
मुहम्मद तनवीर

**मुहम्मद तनवीर** (जन्म १ फेब्रुवारी १९८१) हा एक क्रिकेट खेळाडू आहे जो कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून खेळतो. दक्षिण आफ्रिकेतील २०१७ आयसीसी वर्ल्ड क्रिकेट लीग डिव्हिजन फाइव्ह स्पर्धेसाठी त्याला कतारच्या संघात स्थान देण्यात आले. त्याचा स्पर्धेतील पहिला सामना ६ सप्टेंबर २०१७ रोजी ग्वेर्नसे विरुद्ध होता.

## संदर्भ 
वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
बुक्कापट्टणम सिद्धार्थ

**बुक्कापट्टणम सिद्धार्थ** (जन्म ३ ऑक्टोबर १९९०) हा एक भारतीय प्रथम वर्गीय क्रिकेट खेळाडू आहे जो आंध्रकडून खेळतो. त्याने २९ नोव्हेंबर २०१६ रोजी २०१६-१७ रणजी ट्रॉफीमध्ये आंध्रसाठी प्रथम श्रेणी पदार्पण केले.

## संदर्भ 
वर्ग:आंध्र प्रदेशचे प्रथम वर्गीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
सीमा पहवा

**सीमा पहवा** (पूर्वाश्रमीच्या **भार्गव**; जन्म १० फेब्रुवारी १९६२) ह्या एक भारतीय अभिनेत्री आणि दिग्दर्शक आहे ज्या चित्रपट आणि टेलिव्हिजनमधील विनोदी पात्रांसाठी ओळखल्या जातात. त्यांना फिल्मफेअर पुरस्कार आणि फिल्मफेअर ओटीटी पुरस्कारासह अनेक पुरस्कार मिळाले आहेत.

दूरदर्शनच्या लोकप्रिय मालिका *हम लोग* (१९८४-८५) मधील "बडकी"च्या भूमिकेमुळे त्या प्रसिद्ध झाल्या. एक थिएटर अभिनेत्री म्हणून, दिल्ली -आधारित थिएटर ग्रुप "संभव"मध्ये त्यांनी काम केले. चित्रपट व टेलिव्हिजनमध्ये काम करण्यासाठी त्या १९९४ मध्ये मुंबईला स्थानांतरित झाल्या.- त्यांनी *रामप्रसाद की तेहरवी*  (२०२१) या चित्रपटासोबत दिग्दर्शनात पदार्पण केले, आणि सर्वोत्कृष्ट पदार्पण दिग्दर्शकाचा फिल्मफेअर पुरस्कार जिंकला.

## कारकिर्द 
दूरदर्शनच्या लोकप्रिय हिंदी मालिका *हम लोग* (१९८४-८५) मधील गुणवंती उर्फ "बडकी"च्या समाजसेवीकेच्या भूमिकेमुळे पाहवा प्रसिद्ध झाली. त्यांना आधी एक छोटी भूमिका देण्यात आली होती जी त्यांनी नाकारली. दिग्दर्शक पी कुमार वासुदेव यांनी त्यांना नंतर प्रमुख भूमिका दिली जी त्यांनी स्वीकारली. झी टीव्हीवरील *हिप हिप हुर्रे*  (१९९८-२००१) या  मालिकेतील तिच्या भूमिकेसाठी देखील ती खूप लोकप्रिय होती, जिथे तिने मजहरच्या एका आईची भूमिका केली होती.

त्यानंतर, त्यांनी एकता कपूरच्या लोकप्रिय झी टीव्हीवरील मालिका, *कसम से* (२००६ ते २००९) मध्ये बिल्लो मावशीची भूमिका केली. हे पात्र तिच्या पुतण्या आणि त्याची पत्नी बनी वालिया जे प्रमुख कलाकार होते यांच्याबद्दल अतिशय प्रेमळ आहे असे दर्शविले आहे.  

२०१४ मध्ये, त्यांनी भीष्म साहनी यांच्या मध्यमवर्गीय व्यंगचित्र *साग मीटच्या* अनुभवात्मक नाट्यप्रदर्शनासाठी प्रशंसा मिळवली, जिथे त्यांनी नाटकात स्वयंपाक देखील केला आणि प्रेक्षकांना ते जेवण दिले गेले. 

२०२० मध्ये, *चिंटू का बर्थडे*  मध्ये नानीची भूमिका केली, ज्याने त्यांना सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्रीचा (वेब ओरिजनल) फिल्मफेअर ओटीटी पुरस्कार जिंकला.

६३ व्या फिल्मफेअर पुरस्कारांमध्ये, त्यांना *बरेली की बर्फी* आणि *शुभ मंगल सावधान* (२०१७) या दोन्ही चित्रपटांसाठी सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्रीच्या फिल्मफेअर पुरस्कारासाठी नामांकन मिळाले होते. २०१९ च्या *बाला*  चिट्रपटामधील भूमिकेसाठी ६५ व्या फिल्मफेअर पुरस्कारांमध्ये सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्रीच्या फिल्मफेअर पुरस्कारासाठी त्यांना तिसरे नामांकन मिळाले. 

२०१९ मध्ये मुंबई फिल्म फेस्टिव्हलमध्ये प्रीमियर झालेल्या *रामप्रसाद की तेहरवी* या चित्रपटाद्वारे त्यांनी दिग्दर्शनात पदार्पण केले आणि त्यानंतर २०२१ मध्ये थिएटरमध्ये हा चित्रपट सादर झाला. या चित्रपटाने त्यांना ६७ व्या फिल्मफेअर पुरस्कारांमध्ये सर्वोत्कृष्ट पदार्पण दिग्दर्शकाचा फिल्मफेअर पुरस्कार मिळवून दिला व अनेक नामांकन देखील मिळाले.

## वैयक्तिक जीवन 
*हम लोग*  मधील सह-अभिनेता मनोज पहवा  सोबत त्यांचे लग्न झाले. त्यांची मुलगी मनुकृती आणि मुलगा मयंक यांच्यासह वर्सोवा, मुंबई येथे ते राहतात.  २०२२ मध्ये मुलगा मयंक पाहवाने अभिनेता पंकज कपूर आणि सुप्रिया पाठक कपूर यांची मुलगी सना कपूरशी लग्न केले. सना ही अभिनेता शाहिद कपूरची सावत्र बहीण आणि दिग्गज पात्र कलाकार दीना पाठक यांची नात आहे.

## फिल्मोग्राफी 
### दूरदर्शन 
### वेब सिरीज 
## पुरस्कार आणि नामांकन 
## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९६२ मधील जन्म
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:हयात व्यक्ती
अक्षय पुरी

**अक्षय रूपक पुरी** (२० ऑक्टोबर २००३) हा सिंगापूरचा क्रिकेट खेळाडू आहे जो सिंगापूर क्रिकेट संघाकडून खेळतो. त्याने २८ जून २०२२ रोजी मलेशिया विरुद्ध सिंगापूरसाठी टी२०आ पदार्पण केले. त्याच महिन्याच्या शेवटी, २०२२ सिंगा चॅम्पियनशिप मालिकेसाठी सिंगापूरच्या ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय (टी२०आ) संघात त्याची निवड करण्यात आली. पुढील महिन्यात, २०२२ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक ग्लोबल क्वालिफायर ब स्पर्धेसाठी सिंगापूरच्या संघात त्याची निवड करण्यात आली.

## संदर्भ 
वर्ग:सिंगापूरचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
उत्सव रक्षित

**उत्सव रक्षित** हा सिंगापूरचा क्रिकेट खेळाडू आहे. एंटेबे, युगांडा येथे झालेल्या २०१७ आयसीसी वर्ल्ड क्रिकेट लीग डिव्हिजन थ्री स्पर्धेत त्याने सिंगापूरचे प्रतिनिधित्व केले. सप्टेंबर २०१९ मध्ये, झिम्बाब्वे आणि नेपाळ विरुद्ध २०१९-२० सिंगापूर त्रि-राष्ट्रीय मालिका स्पर्धेसाठी सिंगापूरच्या संघात त्याची निवड करण्यात आली.

## संदर्भ 
वर्ग:सिंगापूरचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
आर्यांश शर्मा

**आर्यांश शर्मा** (जन्म ३ डिसेंबर २००४) हा एक क्रिकेट खेळाडू आहे जो संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून खेळतो. तो यष्टिरक्षक आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
पण लक्षात कोण घेतो?

***पण लक्षात कोण घेतो*** (इंग्रजी: *बट हू केअर्स...*) ही हरी नारायण आपटे यांची १८९० मधील मराठी भाषेतील कादंबरी आहे. आत्मचरित्रात्मक शैलीत लिहिलेली, ही कादंबरी यमुना या तरुण हिंदू मध्यमवर्गीय महिलेची कथा सांगते, जिचा बालविवाह प्रथा असलेल्या समाजातील अन्याय सहन करून मृत्यू होतो. मराठी साहित्यातील ही एक उत्कृष्ट कादंबरी मानली जाते.

*पण लक्षात कोण घेतो?* च्या १८९० च्या प्रकाशना आधी कादंबऱ्या ह्या मनोरंजनासाठी लिहील्या आणि वाचल्या जात असे. ह्या कादंबरीने बाल विधवांच्या जीवनाचे अनावरण केले व पारंपारिक शैलीपासून एक महत्त्वपूर्ण अंतर ठेवून ही लिहीली गेली होती. आपटेयांनी ह्या आधी अनेक निबंध व टीका प्रकाशित केल्या होत्या. महाराष्ट्रातील तत्कालीन समाजजीवनाशी संबंधित त्यांची पहिली कादंबरी मधली स्थिति १८८५ मध्ये प्रकाशित झाली होती.

## कथानक 
यमुना या तरुण विधवाच्या दृष्टीकोनातून आत्मचरित्राच्या स्वरूपात ही कादंबरी लिहिली गेली आहे. या कथेत यमुनेचे आयुष्य व्यापलेले आहे आणि वाचकाला तिच्या आयुष्यातील अनेक लोकांची ओळख करून दिली जाते ज्यात जवळपास ४० पात्रे आहे. ह्या कादंबरीचा हिंदू सुधारणा चळवळींवर तिचा मोठा प्रभाव पडला होता.
*अ हिस्ट्री ऑफ मराठी लिटरेचर* (१९८८) या पुस्तकात कुसुमावती देशपांडे आणि मंगेश विठ्ठल राजाध्यक्ष लिहीतात की; "ही कादंबरी आपल्या प्रकारची पहिलीच आहे आणि तरीही ती अनेक प्रकारे अतुलनीय आहे. हे एका विधवेच्या आत्मचरित्राच्या रूपात साकारली आहे. हे अशा शैलीत लिहिलेले आहे जे योग्यरित्या स्त्रीप्रिय, आणि शुद्ध असेल, जर चपखलही आहे. मराठी काल्पनिक कथांमध्ये प्रथमच एखादे पात्र गतिमानपणे आणि सर्व परिमाणांमध्ये चित्रित केले आहे."

*पण लक्षात कोण घेतो?* ही अनेक भाषांमध्ये भाषांतरीत झाली. इंग्रजीतील भाषांतर संतोष भूमकर यांनी *बट हू केअर्स...* (२०१५) असे केले जी साहित्य अकादमीने प्रकाशित केली होती.कन्नड साहित्यकार के. शिवराम कारंत यांच्या पत्नी लिला कारंत यांनी या कादंबरीचा कन्नडमध्ये अनुवाद केला. गोपाळराव विद्वांस यांनी केलेला गुजराती अनुवाद १९७५ मध्ये *मारी करमकथा* या शीर्षकाने प्रकाशित झाला.

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी साहित्य
नावीद झद्रान

**नावेद झद्रान** (जन्म ७ मार्च २००५) हा अफगाण क्रिकेट खेळाडू आहे. देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये, तो मिस आयनाक प्रदेश आणि हिंदुकुश स्ट्रायकर्सकडून खेळतो.

## संदर्भ 
वर्ग:अफगाणिस्तानचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
ओढणी

अल्ट=MDS4477|मध्यवर्ती|इवलेसे|बंधणी ड्रेसचा दुपट्टा
**ओढणी**, ज्याला **चुन्नी**, **चुनरी** किंवा **दुपट्टा** असेही म्हणतात, हा एक लांब शालसारखा स्कार्फ आहे जे भारतीय उपखंडातील स्त्रिया पारंपारिकपणे डोके, छाती आणि खांदे झाकण्यासाठी परिधान करतात. 

दुपट्टा सध्या महिलांच्या सलवार कमीजच्या पोशाखाचा एक भाग म्हणून सामान्यतः वापरला जातो आणि कुर्ता आणि घरारा वर परिधान केला जातो. दक्षिण आशियातील स्त्रिया मध्ये हां खूप प्रसीध आहे.  

## संदर्भ
वर्ग:वेशभूषा
नूर अली झद्रान

**नूर अली झदरान**  (पश्तो: نور علی ځدراڼ; जन्म १० जुलै १९८८) हा एक अफगाण क्रिकेट खेळाडू आहे जो अफगाणिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून खेळतो. अली हा उजव्या हाताचा फलंदाज आणि उजव्या हाताचा मध्यम-जलद गोलंदाज आहे. तो रिकी पाँटिंगला त्याचा क्रिकेटचा नायक आणि खेळण्याची प्रेरणा म्हणून उद्धृत करतो. त्यांचे पुतणे मुजीब उर रहमान झद्रान आणि इब्राहिम झद्रान हे देखील अफगाणिस्तानचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:अफगाणिस्तानचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:अफगाणिस्तानचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:अफगाणिस्तानचे ट्वेंटी२० क्रिकेट खेळाडू
मादागास्करमधील हिंदू धर्म

**मादागास्करमधील हिंदू धर्माच्या** इतिहासाची सुरुवात १८७० मध्ये भारतातील सौराष्ट्र प्रदेशातून प्रामुख्याने गुजराती लोकांच्या आगमनाने झाली. हे गुजराती प्रामुख्याने मुस्लिम (खोजा, इस्माईल आणि दाऊदी बोहरा) होते, परंतु त्यात थोड्या संख्येने हिंदूही होते.

## सध्याची स्थिती 
२००६ मध्ये, यापैकी बरेच व्यवसाय मालक किंवा आयटी व्यावसायिक आहेत जे पिढ्यानपिढ्या देशात राहतात. यातील बहुसंख्य लोक हिंदी किंवा गुजराती बोलतात. याच बरोबर काही इतर भारतीय भाषा देखील बोलल्या जातात. तरुण पिढी कमीत कमी तीन भाषा बोलते, ज्यात फ्रेंच किंवा इंग्रजी, गुजराती आणि मालागासी यांचा समावेश आहे.

२०२३ मध्ये केवळ ०.०६% लोकसंख्या हिंदू होती.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* मादागास्करमधील हिंदू संघटना

वर्ग:मादागास्करमधील धर्म
मादागास्कर
मादागास्कर
कर्नाटकातील लोककला

**कर्नाटकात** लोकनृत्य आणि कठपुतळी यासह विविध पारंपारिक कला आहेत. कर्नाटकात त्याची खूप विविधता आहे.

लोककला
वर्ग:भारतातील लोककला
शोएब बशीर

**शोएब बशीर** (जन्म 13 ऑक्टोबर 2003) हा इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू आहे जो सॉमरसेट आणि इंग्लंडकडून खेळतो. तो उजव्या हाताचा फलंदाज आणि उजव्या हाताने ऑफ ब्रेक गोलंदाज आहे. त्याने ११ जून २०२३ रोजी एसेक्स विरुद्ध सॉमरसेटसाठी प्रथम श्रेणी पदार्पण केले. त्याने ७ जून २०२३ रोजी हॅम्पशायर विरुद्ध सॉमरसेटकडून टी-२० ब्लास्टमध्ये पदार्पण केले.

## संदर्भ 
वर्ग: इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
न्याशा मायावो

**न्याशा मायावो** (जन्म १ ऑक्टोबर १९९२) हा झिम्बाब्वेचा प्रथम श्रेणी क्रिकेट खेळाडू आहे जो मिड वेस्ट राइनोजकडून खेळतो. मिड वेस्ट राइनोजसाठी २०१७-१८ लोगान कपमध्ये सात सामन्यांमध्ये ५५० धावांसह तो सर्वात जास्त धावा करणारा खेळाडू होता.

## संदर्भ 
वर्ग:झिम्बाब्वेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
शाठी राणी

**शाठी रानी बोरमोन** (जन्म १९ जून १९९८) ती राष्ट्रीय संघासाठी सलामीवीर म्हणून खेळते आणि २०२३ मध्ये भारताविरुद्धच्या मालिकेतून तिने महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय (टी२०आ) पदार्पण केले. त्यानंतर तिने पाच टी२०आ सामने खेळले आहेत. राणी २०२२ च्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेत कांस्यपदक जिंकणाऱ्या संघाचा भाग होती.

## संदर्भ 
वर्ग:बांगलादेशच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख
अलेहांद्रो फर्ग्युसन

**अलेहांद्रो "ॲलेक" फर्ग्युसन** (१९ जुलै, १९७८ - ) हा आर्जेंटिनाचा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो एक उजवा हाताचा फलंदाज आणि यष्टीरक्षक आहे जो १९९४ पासून अर्जेंटिनाकडून खेळला आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:आर्जेन्टिनाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
एर्नान फेनेल

**एर्नान फेनेल** (२ फेब्रुवारी, १९८८ - ) हा अर्जेंटिनाचा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो २०१३ आयसीसी वर्ल्ड क्रिकेट लीग डिव्हिजन सिक्स स्पर्धा आणि २०१९ साउथ अमेरिकन क्रिकेट चॅम्पियनशिप, लिमा, पेरूजवळील एल कोर्टिजो पोलो क्लब येथे ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय (टी२०आ) स्पर्धा खेळला.

## संदर्भ 
वर्ग:आर्जेन्टिनाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
डार्सी कार्टर

**डार्से एलिझाबेथ मॉरिस कार्टर** (जन्म ३१ मे २००५) ही इंग्लंडमध्ये जन्मलेली स्कॉटिश क्रिकेट खेळाडू आहे जी सध्या केंट आणि साउथ ईस्ट स्टार्सकडून खेळते. ती उजव्या हाताची ऑफ ब्रेक गोलंदाज म्हणून खेळते.

तिने जुलै २०२३ मध्ये स्कॉटलंडसाठी थायलंडविरुद्धच्या ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यात पदार्पण केले.

## संदर्भ 
वर्ग: महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:स्कॉटलंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
एलेन वॉटसन

**एलेन लिली वॉटसन** (जन्म १० मार्च २०००) ही एक स्कॉटिश क्रिकेट खेळाडू आहे जी उजव्या हाताने फलंदाज आणि यष्टिरक्षक म्हणून खेळते. जुलै २०१८ मध्ये, तिला २०१८ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२० पात्रता स्पर्धेसाठी स्कॉटलंडच्या संघात स्थान देण्यात आले.

## संदर्भ 
वर्ग: महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख