open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
सुरक्षा उपकरणे

जी उपकरणे एखादे विशिष्ट काम करतांना,मानवास/व्यक्तिस इजा, जखम किंवा मृत्यु यांचा रोध करण्यासाठी सुरक्षा पुरवितात अश्या उपकरणांना **सुरक्षा उपकरणे** म्हणतात.उदाहरणार्थ - कॅनव्हासचे हातमोजे- हे लोखंडी किंवा वेल्डिंग केलेले साहित्य हाताळतांना वापरतात.याने हातास इजा होत नाही.रबरी हातमोजे वापरल्याने विजेचे काम करतांना विजेचा धक्का लागत नाही. हे कोणतेही कपडे किंवा उपकरणे आहेत जे कामगार संरक्षणासाठी वापरतात. यामध्ये गॉगल, इअर प्लग, रेस्पिरेटर्स, सेफ्टी हार्नेस, सेफ्टी शूज, हार्ड हॅट्स आणि सनस्क्रीन यासारख्या उपकरणांचा समावेश आहे. 
# श्रवण संरक्षणात्मक उपकरणे, जसे की कान मफ आणि कान प्लग
# श्वसन संरक्षण उपकरणे
# डोळा आणि चेहरा संरक्षण, जसे की सुरक्षा चष्मा आणि चेहरा ढाल
# सुरक्षा हेल्मेट
# उंचीवर काम करण्यासाठी
# त्वचेचे संरक्षण, जसे की हातमोजे, गॉन्टलेट्स आणि सनस्क्रीन
# कपडे, जसे की उच्च दृश्यमानता बनियान, लाइफ जॅकेट आणि कव्हरॉल्स
# पादत्राणे, जसे की सुरक्षा बूट आणि रबर बूट.
सुरक्षा उपकरणे ही रोजच्या जीवनात उपयोगी केली जातात, जसे गाडी चालवताना हेल्लमेट वापरणे. धुळ आणि सूर्या पासून डोळ्यांचे रक्षण करण्यासाठी गॉगल वापरणे. 
## वैद्यकीय
सुरक्षा परिधान करणाऱ्याला संसर्गापासून वाचवते. योग्य वापरामुळे आरोग्य कर्मचाऱ्यांना सुरक्षित ठेवण्यात मदत होते आणि जंतू प्रसार थांबतो.  कोरोनाव्हायरस (COVID-19) मध्ये सर्जिकल मास्क, पार्टिक्युलेट फिल्टर रेस्पिरेटर्स (जसे की P2 किंवा N95), हातमोजे, गॉगल, चष्मा, फेस शील्ड, गाऊन आणि ऍप्रन यांचा समावेश आहे. 
## कसे वापरायचे
* कामाच्या स्वरूपासाठी योग्य
* योग्य आकार आणि व्यक्तीसाठी योग्य
* योग्यरित्या संग्रहित आणि देखभाल.

## हे ही पहा
* वैयक्तिक संरक्षणात्मक उपकरणे
वर्ग:सुरक्षा उपकरणे
पोशाख

## नैमित्तिक 
## भारतीय/पारंपारिक वस्त्रे 
## पा‍श्चात्य औपचारिक वस्त्रे 
## वस्त्रनिर्मितीची तत्त्वे 
## वस्त्रनिर्मितीसाठी आवश्यक कौशल्ये 
## वस्त्रे तंत्रज्ञान 
फॅब्रीकचा अभ्यास,जागतिक फॅशन उद्योगाची ओळख पॅटर्न अभियांत्रिकी
## परिणामकारक तंत्रे आणि संषोधनात्मक कार्यप्रणाली 
## वस्त्रनिर्मिती व मूल्य विष्लेषण 
## वस्त्र गुणवत्ता नियंत्रण व्यवस्थापन 
## वस्त्रोद्योग 
वस्त्रोद्योग किंवा वस्त्र पुरवठा श्रृंखलेतील 
जागतिक वस्त्र उद्योगाच्या 
## संगणक वापराद्वारे वस्त्र निर्मिती 
पुरवठा श्रृंखला व्यवस्थापन 
मानवी शरीराची मापे व आकार, वस्त्र संगणक आरेखन,

## तंत्रज्ञान आणि एर्गोनॉमिक्स. 
## नोकरी/व्यवसायाच्या संधी 
आंतरराष्ट्रीय बाजार, फॅशन तंत्रज्ञान, औद्योगिक अभियांत्रिकी, गुणवत्ता व्यवस्थापन, निर्मिती व्यवस्थापन,संषोधन व विकास क्षेत्रे  व या विषयाचे जागतिक फॅशन उद्योगातील सल्लागार या क्षेत्रांत पुढील कारकीर्द करू शकतात.
मंगळदोष

वधुवरांचे विवाह जमवितांना,उभयतांचे  जन्मकुंडलीत १,४,७,८ व १२ यापैकी कोणत्याही एका स्थानी मंगळ हा ग्रह असेल तर ती मंगळदोषाची कुंडली असे समजतात.ती ज्या व्यक्तीची कुंडली असेल त्या व्यक्तीस मंगळदोष आहे असे समजतात.प्रथम स्थानी मेषेचा मंगळ,चतुर्थात वृश्चिकेचा मंगळ,सप्तमात मकरेचा मंगळ अष्ट्मात कर्केचा मंगळ तर द्वादशात धनेचा मंगळ असल्यास ती कुंडली दोषार्ह नाही असे समजतात.

## अपवाद
मंगळ असलेल्या सर्व कुंडल्या दोषावह असतीलच असे नाही.यास अनेक अपवाद आहेत.

### मंगळनाशक योग
* दोषार्ह मंगळ कुंडलीत,१,३,७,८,१२ या पैकी कोणत्याही एका स्थळी जर शनी असेल तर त्या कुंडलीतील मंगळाचा दोष नाहीसा होतो असे समजण्यात येते.
* बलवान शुक्र अथावा गुरू हा ग्रह सप्तम स्थानात अथवा लग्नात असेल तर मंगळनाशक योग होतो.मंगळाचा दोष रहात नाही.
* चंद्र केंद्र स्थानांत असेल तर मंगळाचा दोष रहात नाही.
* चंद्र मंगळ एकत्र असतांना लक्ष्मीकारक योगामुळे मंगळाचा दोष रहात नाही.
* मंगळासमवेत राहू असतांना मंगळाचा दोष रहात नाही.

वर्ग:फलज्योतिष
वेशभूषा

वेशभूषा म्हणजे पोशाखपद्धतींचे एक विशिष्ट रूप आहे असे म्हणता येईल. तसेच खास वेशभूषा  म्हणजे एकूण पेहेरावपद्धतीला हेतूपूर्वक  व योजनापूर्वक दिलेला उठाव. जगातील समाजांच्या वेशभूषा सामाजिक व भौगोलिक परिस्थितीनुसार ठरतात. तसेच धर्मानुसारही वेशभूषा बदललेल्या आढळतात.
भारतात धोतर हे बहुतेक सर्वत्र वापरात असलेली वेशभूषा आहे. 
आता त्याची जागा शर्ट-पँट सारख्या जवळपास जागतिक असलेल्या वेशभूषेने घेतली आहे.

## बाह्य दुवे
* 
*  

वर्ग: कला
पायजमा

**पायजमा** हा कंबरेखाली घालण्याचा कापडाचा प्रकार आहे. महाराष्ट्रातील गावात हा पेहेराव दिसून येतो.

वर्ग:वस्त्रे
नस

**नस** किंवा **शिर** म्हणजे मानवांच्या आणि बहुतेक इतर प्राण्यांच्या रक्ताभिसरण प्रणालीतील रक्तवाहिन्या असतात ज्या रक्त हृदयाकडे वाहून नेतात. बहुतेक शिरा ऊतींमधून ऑक्सिजनमुक्त रक्त परत हृदयाकडे वाहून नेतात; अपवाद म्हणजे फुफ्फुसे आणि गर्भाच्या रक्ताभिसरणाचे रक्त जे ऑक्सिजनयुक्त रक्त हृदयाकडे वाहून नेतात. प्रणालीगत अभिसरणात, धमन्या हृदयापासून ऑक्सिजनयुक्त रक्त दूर नेतात आणि शिरा ऑक्सिजनमुक्त रक्त हृदयाकडे परत करतात.

शिरा तीन आकाराच्या असतात: मोठ्या, मध्यम आणि लहान. नस बहुतेकदा धमन्यांपेक्षा त्वचेच्या जवळ असतात. धमन्यांपेक्षा नसांमध्ये कमी गुळगुळीत स्नायू आणि संयोजी ऊती असतात आणि अंतर्गत व्यास जास्त असतात. त्यांच्या पातळ भिंती आणि रुंद लुमेनमुळे त्या अधिक रक्त पसरवू आणि धरून ठेवू शकतात. कोणत्याही वेळी, मानवी शरीरातील एकूण रक्ताच्या जवळजवळ ७०% रक्त हे नसांमध्ये असते. मध्यम आणि मोठ्या आकाराच्या नसांमध्ये रक्ताचा प्रवाह एकतर्फी सानण्यासाठी शिरा झडपा असतात. खालच्या अवयवांमध्ये हे स्नायू पंपांद्वारे देखील केले जाते, ज्याला शिरा पंप असेही म्हणतात जे इंट्रामस्क्युलर शिरा आकुंचन पावतात आणि रक्त परत हृदयाकडे नेतात तेव्हा त्यांच्यावर दबाव आणतात.

## संदर्भ 
वर्ग:रक्तवहन संस्था
वर्ग:मानवी शरीर
वर्ग:रिकामी पाने
उचकी

उचकी का लागते जाणून घेऊया याचे कारणे. १) जेवण घाईघाईत होणे.२)तिखट खाणे, त्याची गरळ तोंडत येणे.३) पाणी जोरात पिणे.४) करपट ढेकर येणे...
उपाय
१) दीर्घ श्वास घेऊन थोडावेळ रोखून ठेवावा, जेणेकरून फुफ्फुसात हवा भरली जाईल व तत्काळ उचकी बंद होईल.
२)साखर (खडी साखर असेल तर उत्तम)चावून चावून खावी, नंतर बसून पाणी प्यावे . 
३) मीठ साखर घालून पाणी प्यावे. 
४)तरीही जात नसेल तर कामात व्यस्त राहण्याचा प्रयत्न करणे.
 योगेश देसाई...

## शरीरातील क्रिया 
**उचकी** लागणे म्हणजे छाती व पोट यामधील पडदा (मध्यपट-Diaphragm) आणि बरगड्यांमधील स्नायू यांचे आकुंचन होणे व त्याचवेळेस स्वर यंत्रातील स्वरतंतु व्होकल कॉर्ड एकमेकांजवळ येणे. हे कार्य मज्जा संस्थेचे असते. मेंदूतून येणाऱ्या व्हेगस व फ्रेनिक या मज्जा तंतुच्या नसा उचकी लागण्यास महत्त्वाचे कार्य करतात. व्हेगस या नसेतून अन्ननलिका व जठराच्या आतील भागातुन संवेदना मेंदूकडे जातात.त्याने एका प्रक्षेपित क्रियेची सुरुवात होते. छाती व पोट यामधील पडदा (डायफ्राम) व बरगड्यांमधील काही स्नायू आकस्मित कार्यान्वित होतात व स्वरतंतु जवळ येतात. डायफ्रामच्या आकुंचनामुळे फुफ्फुसातील हवा श्वासनलिकेतून बाहेर टाकल्या जाते व स्वरतंतु जवळ-जवळ आल्यामुळे आवाज होतो हीच उचकी होय.

## कारणे 
* जठर, अन्ननलिका वा घश्याच्या आतील भागातील सुज.
* जलद गतीने अन्न गिळणे.
* जास्त मद्य प्राशन
* खूप तिखट व मसालेदार पदार्थाचे सेवन
* अती थंड वा अती गरम पदार्थ खाणे
* मानसिक ताण,चिंता
* यकृतास सुज

## उपाय
# सुंठ पाण्यात उगाळून हुंगल्याने उचकी थांबते.
# आल्याचे लहान लहान तुकडे करून चघळावे.
# पेटलेल्या कोळशावर कापूर टाकून हुंगल्याने उचकी थांबते.
# सुंठ पाण्यात उगाळून हुंगल्याने उचकी थांबते 
 

## वारंवारता 
माणसास एका मिनीटात चार-पाच वेळा ते पन्नास साठ वेळा  अशी उचकी लागु शकते.

## समज 
कुण्या प्रिय व्यक्तिने आठवण केली असता उचकी लागते असा समज आहे.

## मनोरंजन क्षेत्रातील वापर 
नाटक, तमाशा व चित्रपटात उचकी वर आधारित गाणे असतात.'मला लागली कुणाची उचकी' हे गाणे प्रसिद्ध आहे.

## संदर्भ 

वर्ग:आरोग्य
वर्ग:मानवी शरीर
वर्ग:जैविक क्रिया
दमा

फुफुसंच्या वाढलेल्या संवेदनशीलतेस दमा असे म्हणतात.
दम्याच्या त्रासात सतत खोखला येणे व धाप येणे ही मुख्य लक्षणे आहेत.

उजवे|इवलेसे|300px|अस्थमा आधी व नंतर

## वर्णन 
श्वासोश्वासास होणारा त्रास म्हणजे दमा.
ही व्याधी आनुवंशिक आहे असे समजतात.

## कारणे 
दमा बरा होऊ शकत नाही. परंतु दमा नियंत्रित करता येतो. दमा होण्याची प्रमुख कारणे म्हणजे बालवयामध्ये घरामधील (अतिसूक्ष्म धुलीकणांनी तसेच झुरळ, उंदीर, मांजर, फर्निचर इ.) प्रदुषणांशी येणारा घनिष्ट संबंध, अनुवांशिक दम्याचा त्रास तसेच अंडी, शेंगदाणे व दुग्धजन्य पदार्थांची लहान मुलांना होणारी ऍलर्जी.

आपण लहान मुलांना द्यावयाच्या अन्नपदार्थांची दैनंदिन नोंद केल्यास कुठल्या अन्नपदार्थाने दम्याचा त्रास होतो हे ओळखता येईल. मुलांना होणाऱ्या ऍलर्जिक दम्याचे परिक्षण केलेले नसल्यास ते त्वरित करणेही आवश्यक आहे.

तंबाखू, तंबाखूजन्य पदार्थ व त्याचा धूर तसेच रासायनिक पदार्थांशी आपापल्या कामाच्या ठिकाणी येणारा संपर्क हा अतिरिक्त अपायकारक घटक आहे.

इतर त्रासदायक घटक म्हणजे काही औषधे (ऍस्प्रीन व तत्सम स्टेरोईड नसलेली औषधे), मुलाचे जन्मसमयी कमी असलेले वजन आणि श्वसनमार्गावरील जंतुप्रादुर्भाव, तणाव व शारीरिक कष्टामुळे दमा होऊ शकतो तसेच हवामानातील बदल (थंड हवामान) किंवा दमटपणा यामुळेही दम्याचा विकार बळावतो.

वाढते शहरीकरण हे दम्याचे प्रमुख कारण बनत आहे. अजूनही घरातील ऍलर्जिक घटकांचा पूर्ण अभ्यास न झाल्यामुळे यातील धोक्याची संपूर्ण कल्पना आपल्याला आलेली नाही.

==आहार==आणखी घरगुती उपाय
 
1) दालचिनी दुधात उकळून घ्यावी. त्यात थोडा मध टाकून घेतल्यास छातीतील व गळ्यातील कफ सुटतो.
2) खडीसाखर, खिसमिस आणि दालचिनी चावून खाल्ल्याने दम्याचा अ‍ॅटॅक कमी होतो.
3) मोहरीच्या तेलात मीठ टाकून छाती चोळून, गरम पाण्याने शेकल्यास कफ पातळ होऊन सुटतो.
4) रात्रीच्या वेळी 3 चमचे एरंडीचे तेल पिल्यास कफ बाहेर पडतो. त्यानंतर रुग्णास आराम मिळतो.
5) हृदयरोग नसणा-या रुग्णांनी एक ग्लास गरम पाण्यात 5 ग्रॅम मीठ टाकून ते पाणी 1-1 चमचा या प्रमाणात दिवसभर पिल्यास कफ पातळ होऊन बाहेर पडतो.
6) आद्रक आणि मध घ्यावा तसेच पपई खावी.
याशिवाय इतर चिकित्सा उपचार डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच घ्यावेत.

## पथ्य 
दमा हा आजार दीर्घकाळ त्रास असल्यामुळे त्याला सातत्यपूर्ण वैद्यकीय देखभालीची आवश्यकता असते. साधा ते तीव्र दमा असलेल्या व्यक्तींनी दीर्घकाळ व दैनंदिन औषधे घेतल्याने दम्याच्या त्रासातून काही प्रमाणात मोकळीक मिळू शकते. दम्याची लक्षणे दिसल्यावर अल्पकालीन औषधांच्या उपाययोजनातूनही त्वरित आराम पडू शकतो.

दम्याचे नियंत्रण फक्त औषधोपचारांनी करता येत नाही. ह्या व्यक्तींनी दम्याच्या त्रासाला सुरुवात करून देणाऱ्या तसेच श्वसनमार्गावर परिणाम करणाऱ्या गोष्टींचा अभ्यास केला पाहिजे. रक्तवाहिन्यांमधील अडथळ्यांच्या रोगांमुळे बळी पडणाऱ्यांसारखे दम्याने मृत्यूमुखी पडण्याचे प्रमाण नसले तरीही औषधोपचार न करणे तसेच दम्याचे गांभीर्य न समजणे यामुळे दम्याने मृत्यू ओढवू शकतो. बऱ्याचवेळा तो रूग्णालयाच्या बाहेरच होतो.
    शक्यतो या व्यक्तीनी कोणत्याही प्रकारच्या निकोटीन पासून दुर रहावे उदा.तंबाखू गुटखा यांनी दम्याचा प्रभाव वाढतो.

## संदर्भ 
वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
वर्ग:आरोग्य
वर्ग:रोग
काचोळी

## प्रकार 
स्पोर्टस्‌ ब्रा, टीनएज ब्रा... टीशर्ट ब्रा... पुशअप.. अंडरवायर
## निकष 
A cup... B cup... हाफ कट... फूल कट... फ्रंट ओपन, क्रॉस कट
## उत्पादक 
## संदर्भ 
वर्ग:वस्त्रे
केशरचना

एक केशरचना, केशभूषा किंवा धाटणी सामान्यतः मानवी टाळूवर केसांच्या स्टाईलचा संदर्भ देते. कधीकधी, याचा अर्थ चेहऱ्यावरील किंवा शरीराच्या केसांचे संपादन देखील होऊ शकते. केसांची फॅशिंग वैयक्तिक सौंदर्य, फॅशन आणि सौंदर्यप्रसाधनांचा एक पैलू मानली जाऊ शकते, जरी व्यावहारिक, सांस्कृतिक आणि लोकप्रिय विचारांवर काही केशरचना देखील प्रभावित करतात. [1]

केसांच्या स्टाईलिंगचे सर्वात प्राचीन ज्ञात चित्रण म्हणजे केसांची ब्रेडिंग जे सुमारे 30,000 वर्षांपूर्वीचे आहे. इतिहासात, महिलांचे केस बहुधा विस्तृत आणि काळजीपूर्वक विशेष प्रकारे कपडे घातलेले होते. रोमन साम्राज्याच्या काळापासून [उद्धरणांची आवश्यकता] मध्य युगापर्यंत बहुतेक स्त्रिया नैसर्गिकरित्या वाढत येईपर्यंत केस वाढवत असत. 15 व्या शतकाच्या उत्तरार्ध आणि 16 व्या शतकाच्या दरम्यान, कपाळावर एक अतिशय उंच केशरचना आकर्षक मानली जात होती. त्याच कालावधीत, युरोपियन पुरुष बहुतेक वेळा खांद्याच्या लांबीशिवाय केस कापतात. 17 व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या काळात पुरुषांच्या केशरचना जास्त वाढल्या, लाटा किंवा कर्ल इष्ट मानले जात.
१ w२24 मध्ये फ्रान्सचा किंग लुई चौदावा (१–०१-११643 by) यांनी पुरुष विगची सुरुवात केली. पुरुषांसाठी पेरुक्स किंवा पेरीविग्स १6060० मध्ये इंग्रजी भाषेच्या इतर फ्रेंच शैलींसह परिचित झाले. १th व्या शतकाच्या उत्तरार्धातील विग खूप लांब व लहरी होते, परंतु 18 व्या शतकाच्या मध्यभागी ते लहान झाले, ज्यावेळी ते सामान्यत: पांढरे होते. फॅशनेबल पुरुषांसाठी लहान केस हे निओक्लासिकल चळवळीचे उत्पादन होते. १ thव्या शतकाच्या सुरुवातीला नर दाढी, आणि मिशा आणि साइडबर्न देखील मजबूत दिसू लागल्या. 16 व्या ते 19 व्या शतकापर्यंत, युरोपियन महिलांचे केस अधिक प्रमाणात दिसू लागले तर केसांचे आवरण कमी वाढले. 18 व्या शतकाच्या मध्यभागी पाउफ शैली विकसित झाली. पहिल्या महायुद्धाच्या काळात, जगभरातील स्त्रिया व्यवस्थापित करणे सोपे असलेल्या लहान केशरचनांमध्ये बदलू लागले. 1950च्या दशकाच्या सुरुवातीस स्त्रियाचे केस सामान्यपणे विविध शैली आणि लांबीमध्ये वक्र केलेले आणि परिधान केलेले होते. १ 60 s० च्या दशकात, ब women्याच महिलांनी पिक्सी कट सारख्या शॉर्ट मॉडर्न कटमध्ये आपले केस घालायला सुरुवात केली, तर १ 1970 s० च्या दशकात केस जास्त लांब आणि सैल झाले. १ 60 s० आणि १ 1970 s० च्या दशकात बरेच पुरुष व स्त्रिया आपले केस फार लांब व सरळ घालतात. [२] १ 1980 s० च्या दशकात स्त्रिया स्क्रिचीने त्यांचे केस मागे खेचत. १ 1980 During० च्या दशकात अनेक लोकांकडून पंक हेअरस्टाईलचा अवलंब करण्यात आला.
नथ

नथ हे स्त्रियांचे नाकात घालण्याचे एक सोन्याचे आभूषण आहे. नथ किंवा "कारवारी नथ"  ही कोकण आणि पश्चिम महाराष्ट्र या मराठी मुलखांत खूप प्रचलित आहे. या आभूषणाला मोती जडवलेले असतात काही मोती लाल रंगाचे असतात.नथीमध्ये बहुधा दुर्मिळ असे "बसरा मोती" असतात. नथ सुशोभित करण्यासाठी मोत्यासोबत पाचू आणि माणिक ही रत्‍नेदेखील वापरली जातात.पूर्वीपासून स्त्रिया नाकात नथ घालतात. नथ हा अलंकार स्त्रियांचा अव्दिव्हा दागिना आहे. पिवळेधम्मक मोती आणि लाल, हिरव्या आणि पांढऱ्या हिऱ्यांनी आणि मोत्यांनी गुंफलेला एक अप्रतिम दागिना म्हणजे नथ. मात्र काळानुरूप नथीचे आकार आणि प्रकार यामध्ये अनेक बदल झालेले आहेत. पूर्वीच्या काळी मोठ्या मोठ्या आकाराच्या आणि जड वजनाच्या नथी वापरल्या जायच्या. आता सुधा या दागिन्याला तेवढेच महत्व लाभले आहे.

## संदर्भ
http://jewellery-indiaa.blogspot.in/2013/02/maharashtrian-wedding-bridal-jewelry.html (भारतीय आभूषणांबाबत माहिती.)

वर्ग:दागिने
ठुशी

ठुशी एक महाराष्ट्र राज्यात आढळणारा दागिना. हा दागिना स्त्रीया वापरतात.  हा दागिना तनमण्या प्रमाणेच गळ्याभोवती बांधला जातो.ठुशीच्या मध्यभागी पाचू व माणिक रत्न देखील असतात .

## इतिहास
ठुशी म्हणजे ठासून भरलेले गोल मणी.ठुशी हा प्रकार राजघराण्यात फार प्रसिद्ध होता.
छोट्या मण्यांचा गळ्याबरोबर असलेला हा दागिना म्हणजे ठुशी. मण्यांच्या आकारामुळे हा नाजूक तर दिसतोच, आणि समारंभात लहान मुलींनाही शोभून दिसतो. यात कधी मध्यभागी गडद गुलाबी माणिक तर कधी सोन्याचं पानही असतं. 

## बाह्य दुवे
वर्ग:दागिने
वर्ग:महिला
वर्ग:भारतीय संस्कृती
पाटल्या

साधारणतः,५ ते १० मिमीरुंद व सुमारे १/४ ते १/२ मिमीजाड सोन्याच्या पत्र्यापासून बनविलेली चापट बांगडी.परिधान करणाऱ्याचे मनगटाचे जाडीनुसार याची गोलाई करण्यात येते.याच्या बाह्य आवरणावर कलाकुसर असते.या शुद्ध सोन्यापासून बनविण्यात येतात. हा स्त्रीयांनी बांगडीसारखा हातात घालावयाचा अलंकार आहे.

वर्ग:दागिने
चप्पल

***चपला** येथे पुनर्निर्देशित होते. चपलाच्या इतर उपयोगांसाठी पहा चपला मध्ये कोल्हापुरी चप्पल ही वेगळी आहे  चपला (निःसंदिग्धीकरण)*

तळव्यांच्या संरक्षणासही पायात घालण्याच्या पादत्राणास **चप्पल** असे म्हणतात. सध्या वेगवेगळ्या प्रकारची  चप्पल बाजारात उपलब्ध असतात. पायांचे रक्षण करण्यासाठी आपण चपलांचा वापर करतो.

वर्ग:रिकामी पाने
बांगडी

**बांगडी** हा मनगटात घालण्याचा अलंकार आहे. बांगडी सहसा काचेची असते आणि प्लास्टिकच्या बांगड्या सुद्धा बाजारांमध्ये मिळतात.लग्ना वेळी वधूच्या हातात ज्या बांगड्या घालतात. त्यांना वज्रचुडा असे नाव आहे.हा सुद्धा लग्नामध्ये सोभाग्या अलंकार महणून वापरतात.तो चुडा हिरव्या किंवा पोपटी रंगाचा असतो.काही ठिकाणी तो लाल रंगाचा सुद्धा असतो.
स्त्रियांच्या काही रोगांवर काचेच्या बांगडय़ांचा चांगला उपयोग होतो. त्या घातल्याने त्यांच्या चेहऱ्यावर तेज येते. दात दुखणे, रक्तदाब कमी-जास्त होणे यांवर या बांगडय़ांचा अनुकूल परिणाम होतो. बोबडेपणा, तोतरेपणा यांच्यावरही उपयोग होतो, असे मानले जाते.

## हे सुद्धा पहा
* कंकण
* पाटल्या

## संदर्भ
वर्ग:दागिने
सुरक्षा पट्टा

हे वाहन चालवितांना वाहन चालकांनी लावावयावे एक प्रकारचे सुरक्षा उपकरण आहे.हा एक प्रकारचा पट्टा असून,वाहनांच्या अपघातादरम्यान किंवा ते अचानक थांबल्यास वाहनांच्या चालकाची सुरक्षा व्हावी, शरीरास काही इजा होउ नये,मृत्यु होउ नये, म्हणून हे उपकरण तयार करण्यात आले. याचा वापर मोटर वाहन कायद्यानुसार 'अत्यावश्यक' करण्यात आला.

वर्ग:सुरक्षा उपकरणे
गोंदण

**गोंदण** म्हणजे सुई किंवा काटा यांच्या साहाय्याने अंगाच्या कातडीवर नक्षी काढणे किंवा शरीरावर काहीतरी चिन्ह, चित्र वा प्रतिमा टोचून घेण्याची क्रिया म्हणजे गोंदण. ग्रामीण आणि आदिवासी जीवनातील ही एक कला होती/आहे.

## स्वरूप 
गोंदण्याची प्रथा कशी सुरू झाली याविषयी निश्चितपणे काही सांगता येत नाही किंवा याविषयीचे लेखन, संदर्भही कुठे आढळत नाहीत. हर्बर्ट स्पेन्सर हा तत्त्ववेत्ता या कलेच्या निर्मितीसंबंधात म्हणतो, "अतिभौतिक शक्तीच्या भीतीपोटीही गोंदण कला उदयास आली असावी व तीद्वारा संबंधित व्यक्तीचे रक्षण होत असावे."

गोंदवून घेण्याबद्दलचे काही गैरसमज अजूनही लोकांमध्ये प्रचलित आहेत. एकदा टॅटू गोंदवल्यावर रक्तदान करता येत नाही, कारण टॅटू काढताना ती शाई तुमच्या रक्तात मिसळते व त्यामुळे ते अशुद्ध होतं. असं रक्त अन्य कोणासाठीही घातक ठरू शकतं, असं म्हटलं जातं. हे काही अंशी खरं असलं तरी नुकत्याच झालेल्या सर्वेक्षणानुसार टॅटू गोंदवलेला माणूस सहा महिन्यांनी रक्तदान करू शकतो, असं डॉक्टरांनी मान्य केलं आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:रंगभूषा
वर्ग:सौंदर्य
कुर्ता

कुर्ता हे पुरुषाने परिधान करायचे अंगवस्त्र आहे. हे पारंपारिक वस्त्र भारत, पाकिस्तान, नेपाळ, बांगलादेश, श्रीलंका, अफगाणिस्तान या देशात वापरले जाते. कुर्त्याची लांबी साधारण गुडघ्याच्या वर पर्यंत असते. कुर्ता हे वस्त्र साधारणतः पायजमा अथवा लेंग्यासोबत घातले जाते.
thumb|right|पारंपारिक कुर्ता

वर्ग:वस्त्रे
चुडीदार

**चुडीदार** हे मुख्यत्वे भारतीय उपखंडात घातले जाणारे पायजम्यासारखे वस्त्र आहे. हे पुरुष आणि स्त्रिया दोघेही घालतात.

वर्ग:वस्त्रे
साडी

साडी हे भारतीय महिलांचे मुख्य वस्त्र आहे. ही जवळजवळ ५ ते १० वार लांबीची असून तो शिवण नसलेल्या वस्तराचा एक लांबट आयताकार तुकडा असतो. साडी ही कमरेला लपेटली (नेसली) जाते. कमरेवरच्या भागावर पोलके (ब्लाऊज) किंवा चोळी (झंपर) घालतात.  कोणतीही स्त्री साडीमध्ये सुंदर दिसते. साडी ही वेगवेगळ्या कापडांच्या प्रकारात उपलब्ध असतात.  
thumb|right|प्राचीन ब्रज-मथुरा आणि द्रविडीय परिवारातील स्त्री शिल्पकला अँजेलो २ रे शतक

## निऱ्या 
साडी कमरेभोवती गुंडाळल्यावर जास्तीचा राहिलेला भाग घड्या घालून नाभीपाशी खोचला जातो त्याला निऱ्या म्हणतात.

## काठ 
साडीचा जमिनीकडे असणारा तळाचा भाग म्हणजे साडीचा काठ होय. साडीच्या काठावर असणाऱ्या विवक्षित नक्षीमुळे काही साड्यांचे प्रकार सहज ओळखता येतात.

## पदर 
कमरेला गुंडाळल्यावर उरणाऱ्या साडीच्या आकर्षक तुकड्याला साडीचा पदर, पालव किंवा पल्लू म्हणतात. हा भाग खांद्यावर किंवा डोक्यावर घेतात.  काहीजणी त्याला समोरच्या बाजूनेही घेतात. पदराची जास्तीची लांबी कबरेभोवती लपेटतात व उरलेली कमरेशी खोचतात.

## प्रकार
भारतातील स्त्रिया वापरतात त्या साडीचे अनेक प्रकार आहेत.  काही प्रकारांची नावे साडीच्या रचनेवरून, काठावरून वा तिच्यात वापरलेल्या मालावरून पडतात, तर काही त्या विवक्षित साड्या कुठे बनतात त्या गावाच्या किंवा राज्याच्या नावावरून आहेत. साड्यांची लांबी बेबीसाडी(चारवारी), पाचवारी किंवा गोल साडी, सहावारी किंवा दंडिया, नऊवारी किंवा दहावारी असते. नाशिकच्या सप्तशृंगी देवीला ११ वार साडी लागते. साडीपन्हा हा बेबीसाडी सोडल्यास बहुधा १.२ मीटर, पण क्वचित कमी किंवा जास्त (१.५ मीटर) असतो.  साडीला जोडलेला ब्लाऊज पीस असेल तर ब्लाऊज पीसची रुंदी ४४ सेंटिमीटर ते ११२ सेंटिमीटर असते. कापडाच्या मोठ्या गुंडाळीतून कापून मिळालेल्या हव्या त्या लांबीच्या साडीला वायल म्हणतात. 

## साडीचे प्रकार (दीडशेहून अधिक)
* अर्धरेशमी
* ऑरगंडी
* ऑरगेंझा साडी
* रुंद काठाची साडी
* काठा पदराची साडी
* कोयरीकाठी साडी
* क्रेप प्रिंटिंगची साडी
* खडीकामाची
* गर्भरेशमी
* चिटाची
* चिनार
* चौकटीची साडी
* छापाची साडी (प्रिंटेड साडी)
* जरतारी साडी
* जरीपदरी साडी
* जरीचे काठ असलेली साडी
* जाडी भरडी
* जोडाची साडी (खानदेश)
* टमटम साडी
* ठिपक्याची साडी
* तलम साडी
* तुकडा साडी
* दंडिया (सहावारी साडी)
* नऊवारी साडी
* नायलॉनची साडी
* पट्ट्यापट्ट्याची साडी
* पाचवारी साडी
* पावडा साडी (हाफ साडी) (तामिळनाडू)
* प्लॅस्टिक जरीची
* प्लेन एकरंगी किंवा बहुरंगी साडी
* बांधणी (राजस्थानी-गुजराती)
* वायल
* रुंद पदराची साडी
* रेशमी साडी 
* कृत्रिम रेशमी साडी
* लखनौ चिकन साडी
* सहावारी साडी (दंडिया)
* सुती साडी
* सुरतेची साडी
* सेलम साडी
* हातमागाची साडी

## संदर्भ 
वर्ग:वस्त्रे
वर्ग:पोशाख
टी-शर्ट

इवलेसे|टी-शर्ट

वर्ग:वस्त्रे
वर्ग:रिकामी पाने
जॅकेट

इवलेसे|जॅकेट
**जॅकेट** हे कमरेपर्यंत वरचे शरीर झाकणारे वस्त्र आहे. सहसा हे थंडीपासून बचावासाठी घालण्यात येते.

वर्ग:वस्त्रे
लिपग्लॉस

हा लेख मेकअप उत्पादनाबद्दल आहे.

लिप ग्लॉस हा एक कॉस्मेटिक आहे जो प्रामुख्याने ओठांना चमकदार चमक देण्यासाठी आणि कधीकधी सूक्ष्म रंग जोडण्यासाठी वापरला जातो. हे द्रव किंवा मऊ घन म्हणून वितरीत केले जाते (लिप बामने गोंधळ होऊ नये, ज्याचा सामान्यत: वैद्यकीय किंवा सुखदायक हेतू किंवा लिपस्टिक असतो, जो सामान्यत: एक घनदाट पदार्थ असतो जो अधिक रंगद्रव्य रंग काढून टाकतो.) उत्पादन अर्धपारदर्शक पासून घन पर्यंत अस्पष्टतेच्या श्रेणींमध्ये उपलब्ध आहे आणि त्यात विविध फ्रॉस्टेड, चमकदार, तकतकीत आणि धातूचे फिनिश असू शकतात.

वर्ग:रंगभूषा
वर्ग:रिकामी पाने
ट्राउझर्स

इवलेसे|ट्राउझर्
**ट्राउझर्स** हा कमरेखाली घालायचा वस्त्रप्रकार आहे. पूर्वी फक्त पाष्चात्य पुरूष घालीत असलेला, हा वस्त्रप्रकार स्त्रीया ही घालतात तसेच हा आता जगभरात घातला जातो.

## हे सुद्धा पहा
* जीन्स

वर्ग:वस्त्रे
ब्रेसलेट

**ब्रेसलेट** हे मनगटात घातले जाणारा अलंकार आहे.ब्रेसलेट हे जास्तीत जास्त मुली वापरतात.ते सोन्याचे,चांदीचे असते. 

वर्ग:दागिने
माळ (निःसंदिग्धीकरण)

**माळ** शब्द अनेक अर्थांनी वापरला जातो:

* माळ (अलंकार) - गळ्यात घालण्याचा दागिना.
* माळ - वैराण, सपाट प्रदेश
* तुळशीची माळ 

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
लंगोट

thumb|right|200px|लंगोट नेसलेल्या साधूचे चित्र (इ.स. १८०८)
**लंगोट** हे भारतातील हिंदू धर्मातील संन्याश्यांचे, बैरागी साधूंचे साधे कटिवस्त्र असते. लंगोट हे सहसा एक पांढऱ्या रंगाचे चौकोनी वस्त्र असते. कंबरेला बांधलेल्या एखाद्या दोऱ्याने हे वस्त्र बांधले जाते.लंगोट हे लहान बाळांसाठी देखील वापरले जाते. 

वर्ग:भारतीय पोशाख
वर्ग:मराठी पोशाख
पोशाखसंकेत

पोशाखसंकेत हे विशिस्त समूह ओळखू  यावा म्हणून केले एकसारखी पोशाख रचना असते. 
विविध धर्मांमध्ये विविध पोशाख संकेत पाळले जातात. 

वर्ग:वेशभूषा
मोहनमाळ

स्त्रिया गळ्यात घालत असलेला एक अलंकार. हा सोन्यापासून बनविलेला असतो. हा तीन पदरी असतो.त्याला एक पदक असते.  

वर्ग:दागिने
वर्ग:महिला
वर्ग:भारतीय संस्कृती
चपलाहार

सोन्याच्या चपट्या तुकड्या सोन्याच्या तारेत गुंफून बनवलेल्या गळ्यात घालायच्या हाराला चपलाहार म्हणतात. हा मराठी स्त्रियांचा एक सोन्याचा अलंकार आहे. चपलाहार बहुधा अनेकपदरी असतो.मखमलीच्या पट्टयांवर शिवलेले मोती आणि खडे.

## संदर्भ
वर्ग:दागिने
वर्ग:महिला
वर्ग:भारतीय संस्कृती
मणक्याची झिज

right|thumb|रोगग्रस्त मणके

**मणक्याची झिज**  हा वयोपरत्वे होणारा एक आजार आहे.यात पाठीचे मणके झिजतात व त्यामुळे पाठदुखी, इत्यादी विकार उद्भवतात. वृद्धत्वामुळे हा आजार बहुदा उद्भवतो. स्त्रीयांची मासिक पाळी बंद झाल्यावरदेखील हा होऊ शकतो.तसेच अतिप्रवास, पौष्टिक खाद्यपदार्थाचा अभाव, लोह व कॅल्शियमची शरीरातील कमतरता, काही जीवनसत्त्वांची कमतरता, योग्य व्यायामाचा अभाव, कमीतकमी शारीरिक हालचाली, बसण्या-उठण्याची चुकिची पद्धत, आमवात अशा अनेक गोष्टीदेखील यास कारणीभूत आहेत.

पाठीचे मणक्यांची झिज ही नंतर खांदे, कंबर इत्यादींवर देखील प्रभाव टाकते व त्यांचेही दुखणे चालू होते.ही झिज बराच काळ दुर्लक्षित राहिल्यास, व केवळ वेदनाशामकाचा सतत वापर केल्यास नंतरच्या काळात, कोणतीही हालचाल करणे दुरापास्त होते. झोपण्याच्या स्थितीत मणक्यांवर दाब/वजन कमी येते त्यामुळे या स्थितीत अथवा टेकुन बसण्यामुळे थोडा आराम वाटू शकतो.पण हा काही कायमस्वरुपी उपचार नाही.
## उपचार
त्रास सुरू झाल्यावर लगेच उपचार घेतले असता, ही झिज लवकर भरून निघते व व्यक्ति लवकर स्वस्थ होते. त्यात चालढकल केली असता हा त्रास दूर होण्यास वेळ लागतो.

वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
वर्ग:आरोग्य
वर्ग:रोग
कंठीहार

**कंठीहार** हा स्त्रियांचा एक गळ्यात घालण्याचेसोन्याचे अलंकार आहे.

वर्ग:दागिने
वाकी (दागिना)

**वाकी** हा स्त्रियांचा एक दंडात घालण्याचा सोने किंवा चांदीचा अलंकार आहे.

वर्ग:दागिने
कंबरपट्टा

**कंबरपट्टा किंवा कमरपट्टा** स्त्रियांचा एक कंबरेस बांधण्याचा सोन्याचा अलंकार आहे. हा सोने किंवा चांदीचा असतो. पूर्वी कमरपट्टा मोत्यांचा पण वापरत असे.कमरेला कमरपट्टा घालणाऱ्या महिलांची पचनशक्ती वाढते व मासिक पाळी योग्यप्रकारे होते. त्यांना कंबर दुखणे, पाठदुखी वगैरे तक्रारींना तोंड द्यावे लागत नाही, असे मानले जाते. 

## संदर्भ
वर्ग:दागिने
मेखला

स्त्रियांचे एक कंबरेस बांधण्याचे सोन्याचे आभूषण. तो एका बाजूने अडकवण्यात येतो. व पूर्वी मेखला सोन्याच्या आठपदरी साखळीमध्ये वापरत असत.आता तीन पदर असलेले मेखले वापरले जात असे.

## इतिहास 
पूर्वी त्यांच्या एक पदर, आठ पदर , सोळा पदर यानुसार त्याचे प्रकार पडत असे. स्त्री व पुरुष यांच्या कमरेत घालायच्या दागिन्याणा कटीभूषणे म्हंटले जात असे.  
खालील श्लोकात कालिदासाने मेखलेला अनेक पदर असतात
   **स्मरसी स्मर मेखलागूणैरुत गोत्रस्ख्लीतेषु बन्धनम**  
अर्थ – हे मदना, नाव घेताना चूक झाल्यामुळे मी मेखलेच्या पदरांनी तुला बांधले, ही गोष्ट तू स्मरतोस काय 
## प्रकार
#कांची -एक पदर सोन्यची साखळी 
#मेखला -आठ पदर सोन्यची साखळी 
#रसना- सोळा पदरी कमर पट्टा याचा आवाज पण येत असे.
यांचा उपयोग वस्त्र सांभाळ करीता होत नसून, केवळ शोभेकरीता होत असावा,असा उलेख आहे 
## संदर्भ
वर्ग:दागिने
वर्ग:महिला
वर्ग:भारतीय संस्कृती
पैंजण

स्त्रियांचे पायास बांधण्याचे चांदीचे एक आभूषण आहे. पैंजण हे पायात घातले जातात. यास लहान घुंगरे असतात. चालताना या घुंगरांचा मंजुळ आवाज होतो. पैंजण जाड आणि पातळ सुद्धा असतात तसेच मध्यम आकाराचे असतात. जाड घुंगराचे, मुक्या घुंगराचे, छुमछुम करणारे पैंजण असतात. बाजारात विविध आकाराचे पैंजण उपलब्ध असतात.

## चित्रदालन 

File:पैजन.jpg|भारतीय अंलकार- पैजण 
File:घुगराचे पैजण.jpg|भारतीय अंलकार-घुगराचे पैजण
File:पैंजण.jpg|पैंजण

## संदर्भ 
वर्ग:दागिने
वर्ग:महिला
कुंडल

**कुंडल** किंवा **मकर कुंडले** हे एक स्त्रियांचे  कानात घालण्याचे सोन्याचे आभूषण आहे. भारतीय संस्कृतीत दागिणे अत्यंत प्रिय आहेत. मानवाला सुंदर दिसण्यासाठी, सजण्यासाठी अलंकार वापरतात. त्यातील महत्त्वाचा दागिना म्हणजे कानात घालवायचा वर्तुळाकार फुले. त्यालाच'कुंडले'असे म्हणतात. त्याला अनेक प्रकारचे नक्षीकाम व खूप वेगवेगळ्या प्रकारच्या आकारांनी सजवलेले असते. यालाच कानातील कुंडले असे म्हणतात.

वर्ग:दागिने
मोतीहार

**मोतीहार** हे मोत्यांना हाराप्रमाणे ओवून तयार केलेले एक आभूषण आहे.

वर्ग:दागिने
शालू

शालू हा साडीचा एक प्रकार आहे. शालूवर भरजरी नक्षीकाम असते. हे नक्षीकाम मुख्यत्वे साडीच्या काठ व पदरावर केलेले असते.

वर्ग:वस्त्रे
वर्ग:पोशाख
आम्लपित्त

वर्ग:शारीरिक क्रिया
वर्ग:मानवी शरीर
आम्लता ही नेहमी आढळणारी तक्रार आहे. ब-
याच माणसांना कधीना कधी याचा अनुभव
येतोच. पण
काही जणांना आम्लतेचा नेहमी त्रास होतो.
अशांना वैद्यकीय सल्ल्याची गरज असते. आम्लता किंवा आम्लपित्त म्हणजे जठरात
प्रमाणापेक्षा जास्त आम्ल (आंबट द्रव) तयार
होणे. या जादा आम्लामुळे पोटात जळजळ,
तोंडात आंबट पाणी येणे, छातीत जळजळ
अशा तक्रारी निर्माण होतात.
कधीकधी जठरातले पदार्थ उलटीवाटे बाहेर पडतात. खालील कारणांनी आम्लता येऊ शकते. - नेहमी जास्त तिखट, मसालेदार, तेलकट पदार्थ खाणे. - मानसिक ताण, काळजी, सदैव घाई-गडबड. - अनियमित जेवणाची सवय., जागरण - धूम्रपान, तंबाखूसेवन, दारूसेवन, इत्यादी. - काही औषधांमुळे आम्लता होते. उदा. ऍस्पिरीन, सांधेदुखीची औषधे. - हेलिकोबॅक्टर नावाच्या एका जिवाणूंशी आम्लता आणि
जठरव्रणाचा संबंध आढळला आहे.
जठरव्रणापैकी साठसत्तर टक्के जठरव्रण हे
या जिवाणूंमुळे होतात.
(यासाठी डॉक्सी किंवा ऍमॉक्सिसिलीन हे
औषध पाच दिवस देऊन पहावे.) आम्लपित्तामुळे पुढे अल्सर (जठरव्रण) निर्माण
होऊ शकतो. अल्सर असेल तर पोटात
एका ठराविक जागी दुखत राहते. जेवणामुळे हे
दुखणे थांबते तरी किंवा वाढते तरी.
आम्लपित्तावर उपचार करताना तो अल्सर
नाही याच्याबद्दल खात्री करून घ्यावी. उपचार - जेवणात नियमितता ठेवावी. - साधा आहार घ्यावा. तेलकट, तिखट पदार्थ टाळावेत. - मानसिक ताण, काळजी, सदैव चिंता यांच्यावर नियंत्रण ठेवावे. (व्यायाम, विश्रांती, करमणूक
वगैरेमुळे उपयोग होईल.) - आम्लविरोधी (ऍंटासिड) गोळया घेतल्यावर जळजळ कमी होते. दुधामुळे
काही जणांची आम्लता कमी होते तर
काही जणांची वाढते. - आयुर्वेद - सूतशेखर मात्रा (गोळी). होमिओपथी निवड आर्सेनिकम, कल्केरिया कार्ब, कॉस्टिकम, फेरम
फॉस, लायकोपोडियम, नक्स व्होमिका,
पल्सेटिला, सल्फर. शोध रोगनिदान मार्गदर्शक / तक्ते रोगनिदान मार्गदर्शक
प्रकाशसंवेदी

ज्या वस्तूवर् किंवा पृष्ठभागावर प्रकाश पडला असता त्याच्या भौतिक किंवा रासायनिक गुणधर्मात बदल होतो त्याला प्रकाशसंवेदी म्हणतात.

प्रकाशसंवेदी वस्तूंची उदाहरणे म्हणजे आपली त्वचा, डोळे, झाडाची हिरवी पाने, कॅमेऱ्यामधील फिल्म अथवा सेन्सर.

वर्ग:प्रकाशविज्ञान
कुड्या

**कुड्या** हा भारतातील व विशेषतः महाराष्ट्रातील  दागिना आहे. स्त्रियांचे कानात घालण्याचे सोन्याचे आभूषण.कुडयांचा आकार गोल व फुलासारखा असतो .

वर्ग:दागिने
गोफ (अलंकार)

**गोफ** हे गळ्यात घालण्याचे सोन्याचे आभूषण आहे. हा अलंकार स्त्रिया आणि पुरुष दोघे घालतात.

वर्ग:दागिने
गळा

200px|thumb|स्त्रीचा गळा

वर्ग:मानवी शरीर

zh-yue:頸
कंबर

**कंबर** हा शरीराचा एक अवयव असतो.

वर्ग:मानवी शरीर
दंड (अवयव)

thumb|275px|दंड
**दंड** हा हाताचे कोपर व खांदा या दरम्यान असलेला मानवी शरीराचा एक मांसल भाग आहे.

वर्ग:मानवी शरीर
हातमाग

**हातमाग** म्हणजे हातांनी/हातपाय दोन्ही वापरून चालविता येणारा माग आहे.'माग' हे वस्त्र विणण्यासाठी वापरण्यात येणारे एक उपकरण/यंत्र आहे. सुताचे उभे धागे ताणात ठेवून आडव्या धाग्यांनी विणणे हे याचे काम आहे. मागाच्या आकारात, आकारमानात व यांत्रिकीत भौगोलिक क्षेत्रानुसार काही बदल असू शकतात परंतु, त्याचे पायाभूत काम वर दिल्याप्रमाणेच असते. महाराष्ट्रातील इचलकरंजी हे  शहर हातमाग या उद्योगासाठी प्रसिद्ध आहे.

## विविध प्रकारचे माग
वर्ग:यंत्रे
वर्ग:हस्तकला
जरीकाम

कापडावर धातूमिश्रित किंवा धातूच्या धाग्याने केलेल्या भरतकामास **जरीकाम** म्हणतात.

वर्ग:वस्त्रे
हार

इवलेसे|हार
गळ्यातला सर्वात महत्त्वाचा अलंकार म्हणजे हार होय.हार हा अलंकार सोने,चांदी, मोती या धातू मध्ये असते. आता खूप प्रमाणात हार अलंकार वापरता. सध्या चंद्रहार, राणी हार मोठ्या प्रमाणत वापरतात.
हाराविषयी संस्क्रृत साहित्यात असंख्य उल्लेख आहेत-
** हारोग्यं हरिणाक्षीणां लुण्ठति स्तनमण्डले,** |
अर्थ –हा हार हरीणाक्षींच्या स्तनमडलावर लोळतो 
पाण्डघोड्यंमंसार्पितलम्बहार 
अर्थ – या पाण्ड्य राजाने खांद्यावर लांब हार घातला आहे.
## प्रकार
पूर्वी हारातल्या सरांच्या संख्येवरून त्याला निरनिराळी नावे होती, ती अशी-
#देवच्छंद – शंभर (किंवा १०८) सरांचा मोत्यांचा हार.
#गुच्छ – बत्तीसपदरी हार.
#गुच्छाधं- चौवीसपदरी हार
#गोस्तन- चारपदरी मोत्यांची कंठी
#अर्धहार – बारापदरी (किंवा सोळापदरी) मोत्यांची कंठीमाणवक-वीसपदरी मोत्यांची कंठी. भागवतात विष्णूला मायामाणवकं हरिम् –श्रीहरी हा मायारूपी माणवक धारण करणारा आहे, असे म्हणले आहे.
#एकावली-एकपदरी टपोरया मोत्यांची माळ . कालिदासाने लताविटपे एकावली लग्ना असा या अलंकाराचा उल्लेख विक्रमोवंशीयात केला आहे.
#नक्षव्रमाला -२७ मोत्यांचा एक पगरी हार किंवा भानुजी दीक्षीतांच्या अमरकोशावरील टीकेप्रमाणे ७०० किंवा ८०० मोत्ये असलेला हार.
#भ्रामर –मोठ्या मोत्यांची एकपदरी कंठी.
#विजयच्छद- पाचपदरी हार
#रश्मिकलाप –चौरयाण्णवपदरी हार
#मंदर- पाचपदरी हार
#नीललवनिका- पाच, सात, किंवा नऊपदरी मोत्यांची कंठी न तिला जडविलेले पाचूचे लोलक.
#वर्णसर- वरीलप्रमाणेच पाचूऐवजी हिरयाचे लोलक.
#सारिका- नऊ किंवा दहा मोत्यांची गळ्याबरोबर बसणारी कंठी.
## संदर्भ
वर्ग:दागिने
वर्ग:महिला
वर्ग:भारतीय संस्कृती
परकर

**परकर** हा शरीराच्या अधोभागी नेसला जाणारा स्त्रियांचा पोशाखप्रकार आहे. पायांस व नितंबांस बाजूने लपेटणारे परकर कमरेभोवती बांधले जाते. सहसा ते पोलक्यासोबत अथवा साडीसोबत नेसले जाते.

वर्ग:मराठी पोशाख
पोलके

**पोलके** हा स्त्रियांनी वापरायच्या चोळीचा मराठी पद्धतीचा एक प्रकार आहे. विशेषकरून लहान व किशोर वयोगटातील मुली पोलकी घालतात. शरीराच्या वक्षस्थळास व पाठीच्या वरील भागास झाकणाऱ्या या कपड्यास दोन बाह्या असतात. हे सहसा परकरासोबत घातले जाते.

वर्ग:मराठी पोशाख
गळसरी

गळसरी हा सरी किंवा नेकलेस या नावांनी ओळखला जाणारा स्त्रियांचा गळ्यात घालावयाचा एक सोन्याचा अलंकार आहे.

वर्ग:दागिने
सदरा

**सदरा** पुरुषांनी कमरेच्या वर परिधान करायचा एक वस्त्रप्रकार आहे. ग्रामीण भागामध्ये पूर्वीचे लोक हा पुरुषांनी कमरेच्या वर परिधान करण्याच्या वस्त्र प्रकाराला सदरा असे म्हणत.
सोवळे (वस्त्र)

सोवळे हे एक भारतीय वस्त्र आहे. हे रेशमाच्या धाग्यापासून बनवले जाते. हे वस्त्र पिवळे, लाल अथवा जांभळ्या रंगाचेही असते. या वस्त्राचा वापर मुख्यत्वे धार्मिक विधी करताना केला जातो.

वर्ग:वस्त्रे
बाराबंदी

**बाराबंदी** म्हणजे एक आखूड सदऱ्यासमान शिवलेले वस्त्र ज्यात छातीकडील भाग बांधण्यास बारा बंद असतात.
वर्ग:वस्त्रे
शेरवानी

शेरवानी हा एक लांब कोट सदृश परिधान आहे जो भारतीय उपखंडामध्ये परिधान केला जातो जो पाश्चात्य फ्रॉक कोट किंवा पोलिश आणि लिथुआनियन żupan ​​सारखाच आहे. मुळात तिसऱ्या एडी मध्ये कुशन्सने भारतीय कुस्तींनी ओळख करून दिली होती, ती ब्रिटीशांच्या काळात मुसलमान खानदानीशी देखील संबंधित आहे.

वर्ग:वस्त्रे
वर्ग:रिकामी पाने
बंडी (वस्त्र)

बंडी हे पुरुषाने परिधान करायचे अंगवस्त्र आहे. बंडी हे वस्त्र मुख्यत्वे अंतर्वस्त्र आहे.

वर्ग:वस्त्रे
झाउड-हॉलंड

**झाउड-हॉलंड** () हा नेदरलँड्स देशातील सर्वधिक लोकसंख्येचा प्रांत आहे. नेदरलँड्सच्या पश्चिम भागात उत्तर समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसलेल्या ह्या प्रांताचे हेग हे राजधानीचे शहर तर रॉटरडॅम हे सर्वांत मोठे शहर आहे.

वर्ग:नेदरलँड्सचे प्रांत
नूर्द-हॉलंड

**नूर्द-हॉलंड** () हा नेदरलँड्स देशाच्या वायव्य भागातील एक प्रांत आहे. हार्लेम ही उत्तर नेदलॅंड्स प्रांताची राजधानी तर राष्ट्रीय राजधानी अ‍ॅम्स्टरडॅम हे येथील सर्वात मोठे शहर आहे.

वर्ग:नेदरलँड्सचे प्रांत
*
मंगळसूत्र

**मंगळसूत्र** हे दक्षिण भारतातील हिंदू, उत्तर भारतातील व नेपाळ येथील स्त्रियांचे गळ्यात घालण्याचे आभूषण आहे. यात थोडेतरी सोने असते आणि ते काळ्या पोतीत ओवले जाते.काही अलंकार केवळ सुवासिनीनीच वापराचे असतात. त्यांना सौभाग्याअलंकार असे म्हणतात. यात मंगळसूत्र हा अलंकार महाराष्ट्र, कर्नाटक, तमिळनाडू, आंध्र प्रदेश, तसेच केरळ व उत्तर भारत या प्रदेशांत प्रचारात आहे. दक्षिणेत असाच प्रकारचा ताळी किंवा ताली नावाचा असतो. लग्नाचे वेळी हा दागिना नवरा मुलगा वधूच्या गळ्यात घालतो, आणि  त्यानंतर पत्‍नी झालेली ती वधू आयुष्यभर ते गळ्यात ठेवते. मंगळसूत्र घालणाऱ्या स्त्रिया बहुधा सवाष्ण असतात. मंगळसूत्र हा फक्त दागिना नसून भारतीय स्त्रीसाठी ते तिचे स्त्रीधन असते. ते तिच्या सौभाग्याचे प्रतिक मानले जाते. म्हणून पूर्वीच्या काळी बहुतेकदा विधवा महिला मंगळसूत्र विधवा झाल्यावर घालत नसत.मंगळसूत्रालाच गाठले असा शब्द ग्रामीण भागात रूढ आहे. गाठले, डोरले, गुंठण, गंठण असेही शब्द या अलंकारासाठी ग्रामीण समाजात रूढ आहेत.

मंगळसूत्र हा महाराष्ट्र आणि कर्नाटक या प्रदेशांतील सुवासिनींचा सौभाग्य अलंकार समजला जातो. अगदी साधे मंगळसूत्र म्हणजे दोऱ्यात ओवलेली काचेच्या काळ्या मण्यांची दोन पदरी माळ होय. माळेच्या मध्यभागी बहुधा सोन्याचे चार गोल मणी व सोन्याच्या दोन लहान वाट्या बसविलेल्या असतात. गळ्यात मंगळसूत्र बांधण्याचा विधी वैदिक विवाह पद्धतीच्या विवाहात नसतो/नव्हता. महाराष्ट्रातील ही पद्धत अलीकडल्या काळातील असून, ती दक्षिणेतून वर आली असावी. तमिळनाडू व केरळ या प्रदेशात सर्व जातींजमातींत ताळी नावाचा एक सौभाग्य अलंकार वधूच्या गळ्यात बांधण्याचा प्रघात आहे. त्यावरून मंगळसूत्र बांधण्याची प्रथा सुरू झाली असावी.

मङ्गल्य तन्तुनानेन भर्तृजीवन हेतुना |कण्ठे बध्नामि सुभगे सा जीव शरदां शतम् |

सूत्रं माङ्गल्य संयुक्तं कण्ठे बध्नामि ते प्रिये | सौभाग्य प्रीति सौहार्द द्योतकं सुमनोहरम|| असे श्लोक म्हणून वधूच्या गळ्यात मंगळसूत्र बांधले जाते.

मंगळसूत्रे आता वैविध्यपूर्ण प्रकारांत उपलब्ध आहेत.

## चित्रदालन

File:मंगल सूत्र बंधन.jpg|मंगळ सूत्र बंधन विधी
File:Mangalsutra (Thaali).JPG|दाक्षिणात्य ताळी
File:Mangalsutra.png|नावीन्यपूर्ण मंगळसूत्र

वर्ग:दागिने
वर्ग:विवाह
वर्ग:हिंदू धर्म
वर्ग:हिंदू धर्मातील प्रतीके
वर्ग:हिंदू परंपरा
वर्ग:महिला
कपाळ

कपाळ हा मानवी चेह-याचा उर्ध्वभाग आहे. डोळे आणि पापण्यांपासून मस्तकरेषेपर्यंतचा भाग कपाळ या नावाने ओळखला जातो.
200px|thumb|कपाळ

वर्ग:मानवी शरीर
काठ (वस्त्र)

[उजवे|इवलेसे|एक स्त्री 'जरतारी' काठ असलेले लुगडे नेसून-[राजा रविवर्मा|रविवर्म्याने काढलेले एक चित्र.]]
**काठ** म्हणजे स्त्री किंवा पुरुष यांच्या वस्त्रास,वस्त्राच्या रंगाव्यतिरिक्त असलेली 'किनार' आहे. याने वस्त्र खुलून दिसते.परिधान करणाऱ्या व्यक्तिची शोभा वाढते.पुरुषांचे धोतर, उपरणे,लुंगी यासारख्या वस्त्रास तर स्त्रीयांचे पाच अथवा नऊ वारी पातळ किंवा साडीसही काठ राहतो. याची रुंदी कमी जास्त राहू शकते.

वस्त्र खरेदी करणाऱ्याच्या आवडीनुसार व आर्थिक क्षमतेनुसार वेगवेगळ्या प्रकारच्या काठाची वस्त्रे उपलब्ध असतात.पूर्वी यास जरीचा काठ रहात असे.यावरूनच अश्या वस्त्रास 'भरजरी वस्त्र' म्हणण्याचा प्रघात पडला.पुरातनकाली, पैठणीस सोन्याच्या तारेने काढण्यात आलेली जरी लावण्यात येत असे.

वर्ग:वस्त्रे
लज्जागौरी (ग्रंथ)

मातृदेवतेच्या मूर्तीची रचना आणि भारतीय संस्कृतीतील तिचे महत्त्व, पूजनाच्या पद्धती यातील परंपरांचा चिकित्सक अभ्यास.मूर्ती-शिल्प-चित्र ते मराठी वाक्प्रचार ‘लंकेची पार्वती’ म्हणले जाते, अंग झाकण्याएवढे वस्त्रही जवळ नसलेल्या स्त्रीला उद्देशून. कैलासराणा शंकराची पत्नी पार्वती रावणाच्या लंकेत कशी व समजा गेलीच तर आपल्या आराध्य दैवताच्या सहचारिणीला रावण असा विपन्नावस्थेत राहू देणे शक्य आहे का? मराठीतल्या एका साध्या वाक्प्रचारातून हे प्रश्न उभे करत ही लंकेची पार्वती नसून लंजा (नग्न) गौरी-लज्जागौरी आहे, निर्मितीचे पूजास्थान आहे, एक फार मोठा सांस्कृतिक कालखंड या दैवताने व्यापला होता, असा हा प्रवास  पुरावे देत ढेरे यांनी या ग्रंथात मांडला.
## हेही पहा
* रामचंद्र चिंतामण ढेरे
* लज्जागौरी

## संदर्भ
वर्ग:मराठी साहित्य यादी
खांदा

thumb|200px|खांद्याच्या हाडांचे जोड
मानवाचा **खांदा** हा तीन प्रकारच्या हाडांपासून बनलेला असतो. कॉलरचे हाड,स्कॅपुला हाड व हाताच्या वरच्या बाजूचे हाड.याशिवाय त्याचेशी संलग्न स्नायू, लिगामेंटस् व टेंडन्स असतात. या सर्वांचा मिळून खांद्याचा सांधा बनतो.
हा जोड शरीराचा एक महत्त्वाचा जोड आहे.

वर्ग:मानवी शरीर
रेवणनाथ

**रेवणनाथ** हे एक नाथ संप्रदायामधील एक सिद्ध होते.

## समाधिस्थळ 
महाराष्ट्राच्या सांगली जिल्ह्यातील खानापूर(विटा)तालुक्यातील रेणावी या गावात रेवणनाथ (रेवणसिद्ध) महाराजांची समाधी आहे.

## कथा
### रेवणनाथ जन्मकथ 
ब्रह्मदेवाच्या वीर्यापासून पूर्वी अठ्याऐंशी सहस्र ऋषी उत्पन्न झाले. त्याच वेळी जे थोडेसे वीर्य पृथ्वीवर, रेवानदीच्या तीरावर पडले, त्यामध्ये चमसनारायणांनी प्रवेश केला. त्यातून एक तेजस्वी मूल निर्माण झाला. ते मूल सूर्याप्रमाणे दैदीप्यमान दिसू लागले. प्रगट होताच ते मूल जोरजोराने रडू लागले.

त्या वेळी सहन सारुख नावाचा एक कुणबी पाणी आणण्यासाठी नदीवर गेला होता. त्याने ते मूल वाळूवर रडत पडलेले पाहिले. त्याचे हृदय द्रवले. त्याने ते मूल उचलून घरी आणले आणि आपल्या पत्नीला सांगितले की, “रेवातीरी वाळवंटावर मला एक मुलगा सापडला आहे.” तिने आनंदाने त्या बालकाला स्नान घालून आपल्या पाळण्यात ठेवले आणि आपल्या स्वतःच्या मुलासोबत झोपवले.

ते दिव्य बालक रेवातीरी सापडले होते, म्हणून त्या बालकाचे नाव ‘रेवणनाथ’ ठेवण्यात आले.
ते दिव्य बालक मोठे झाल्यावर आपल्या वडिलांसोबत शेतात जाऊ लागले. बाराव्या वर्षी रेवणनाथ शेतीकामात खूपच हुशार झाले.

एके दिवशी रेवणनाथ पहाटे उठून बैलांना चारण्यासाठी रानात घेऊन जात होते. 
आकाश ही स्वच्छ आणि आकाशात चांदण्या होत्या तेवढ्यात दत्तात्रेयांची स्वारी पुढे आली. दत्तात्रेय गिरिनार पर्वतावर जाणार होते. त्यांच्या पायात खडावा होते, शरीरावर कौपीन, वाढलेल्या जटा आणि पिंगटवर्णाची दाढी-मिशी होती — असा तिन्ही देवांचा अवतार येऊन रेवणनाथास भेटले.

दत्तात्रेयांना पाहताच रेवणनाथास पूर्ण ज्ञान प्राप्त झाले आणि रेवणनाथांना आपल्या पूर्वजन्माची आठवण झाली. रेवणनाथ मनोमन म्हणाले — “मी कोण होतो, आता कोण आहे, आणि अशा अज्ञानात का पडलो आहे?” रेवणनाथांना खेद वाटू लागले.

दत्तात्रेयांनी विचारले, “तू कोण आहेस?”
तेव्हा रेवणनाथ म्हणाले, “तुमच्या देहात तिन्ही देवांचे अंश आहेत. त्यात जो सत्त्वगुणी महापुरुष आहे, तो मीच आहे. पण आता या देहात मला अनेक कष्ट भोगावे लागत आहेत. कृपा करून मला मुक्त करा.”

हे बोलून त्यांनी दत्तात्रेयांच्या पायांवर मस्तक ठेवले. रेवणनाथांचा दृढ निश्चय पाहून दत्तात्रेयांनी वरदहस्त  रेवणनाथांच्या मस्तकावर ठेवला.

दत्तात्रेयांना माहिती होते की हा रेवणनाथ म्हणजेच नऊनारायणांच्या अवतारांपैकी चमसनारायणाचा अवतार आहे. काहींना वाटेल की दत्तात्रेयांनी त्यावेळी रेवननाथांना पूर्ण अनुग्रह का दिला नाही? पण कारण असे होते की, भक्तीमार्गाची प्रवृत्ती झाल्याशिवाय अनुग्रहाचा उपयोग होत नाही. म्हणून दत्तात्रेयांनी मनोमन ठरवले — “हा भक्तीच्या मार्गावर लागला की त्याला ज्ञान आणि वैराग्य सहज प्राप्त होईल.”

म्हणून त्यांनी रेवणनाथांना फक्त एक सिद्धी प्रधान केली. रेवणनाथाला त्या ज्ञानाने परम आनंद झाला. रेवणनाथांनी दत्तात्रेयांच्या पायांवर लोटांगण घातले. त्यानंतर दत्तात्रेय तेथून निघून गेले.

रेवणनाथास एक सिद्धी प्राप्त झाली, आणि त्या प्राप्तीवर ते समाधानी राहिले आणि पुढे तपश्चर्या करून सर्व सिद्धी प्राप्त करून घेतले.

वर्ग:नाथ संप्रदाय
वर्ग:नाथ संप्रदायातील व्यक्ती
वायू

**वायू** हे पदार्थाच्या चार मूलभूत अवस्थांपैकी एक आहे (इतर म्हणजे ठोस, द्रव, आणि प्लाझ्मा). शुद्ध वायू अणूंनी बनलेली (उदा. निऑनसारखी निष्क्रिय वायू), एका प्रकारच्या अणूपासून बनवलेल्या रेणूने बनवलेली (उदा. प्राणवायू), किंवा विविध अणूंपासून बनवलेल्या संयुग रेणूने बनवलेली असू शकते (उदा. कार्बन डायॉक्साइड).

मिश्रावायू जसेकी, हवा ही निरनिराळ्या शुद्ध वायूंचे मिश्रण असते. द्रव आणि घन पदार्थांपासून वायूचे वेगळेपण म्हणजे प्रत्येक वायू कणांचे पृथक्करण. हे पृथक्करण सामान्यत: एक रंगहीन वायू मानवी निरीक्षकास अदृश्य बनवते. विद्युत आणि गुरुत्वाकर्षण क्षेत्राच्या उपस्थितीत गॅस कणांचे परस्परसंवाद नगण्य मानले जातात, जसे की स्थिर वेग सदिश दर्शवितात.

बऱ्याच वायूंचे थेट निरीक्षण करणे अवघड आहे म्हणून, चार भौतिक गुणधर्मांच्या वापराद्वारे त्यांचे वर्णन केले जाते जसेकी, दाब, घनफळ, कणांची संख्या आणि तापमान.

## धर्मकथा 
वायुदेव हे हिंदू देव आहे. हनुमान यांना पवनपुत्र म्हणले आहे. पवनचा अर्थ वायु होय.

## हे सुद्धा पहा
* नैसर्गिक वायू
* वैश्विक वायू एकक
* हरितगृह वायू
* वायुप्रदूषण
*ओझोन
*आदर्श वायू समीकरण
*बायोगॅस किंवा जैव वायू
*कार्बनडायऑक्साईड
*नायट्रोजन
*अमोनिया
*मूलद्रव्य
वर्ग:पदार्थाची रूपे
वर्ग:रसायनशास्त्र
ताम्हण (पूजापात्र)

हिंदू देवपूजेत वापरण्यात येणारे एक धातुचे पात्र.हे बहुधा तांब्याचे असते. आर्थिक दृष्ट्या संपन्न लोक चांदीचे वा सोन्याचे ताम्हणही पूजेसाठी वापरतात.

## हे सुद्धा पहा 
* पळी
* कलश

वर्ग:पूजेची उपकरणे
पूजेची घंटी

पूजेची घंटा म्हणजेहिंदूंच्या देवपूजेत वापरण्यात येणारी धातूची एक वस्तू. ही बहुधा पितळेची असते. आर्थिक दृष्ट्या संपन्न लोक पूजेसाठी चांदीची घंटाही वापरतात.

## उपयोग
पूजेमध्ये घंटा नाद केल्यामुळे दुष्ट प्रवृत्ती दूर निघू जातात अशी धारणा असते. घंटा वाजविल्याने नाद निर्माण होतो आणि मनामध्ये प्रसन्नता येते असे मानले जाते. 

## हे सुद्धा पहा 
* ताम्हण
* पळी
* कलश

## संदर्भ 
वर्ग:पूजेची उपकरणे
पितळ

[thumb|200px|पितळेचे पेपरवेट-मराठी शब्द-'दस्तभार' (फांसा)शेजारी [तांबे व जस्ताचे नमुने आहेत.]]

**पितळ** हा एक एक मिश्र धातू आहे.  तांबे व जस्ताचे मिश्रण करून हा धातू तयार करतात. कांसे किंवा ब्रॉन्झ हाही तांबे आणि जस्त यांचा मिश्र धातू आहे, पण तो बनवण्यासाठी तांबे आणि जस्त यांच्या मिश्रणाचे प्रमाण वेगळे असते. पितळ या धातू पासून अनेक प्रकारचे भांडे तयार केले जातात.  

उष्णता अधिक सहन करणारा हा नवा मिश्रधातू तांब्यापेक्षा जास्त मजबूत आहे. याचा रंग सोन्यासारखा पिवळा. सोन्याला पर्याय म्हणून दागिने छान बनवता येतात. बऱ्याच ठिकाणी ऊपकरणे बनवण्यास उपयूक्त. हवेचा परिणाम होतो. बेलमेटल हा पितळचाच प्रकार. मिश्रण प्रमाण वेगळे. यापासून घंटा, टाळ, झांजा, बॅड वाद्ये वगैरे बनवतात.

वर्ग:मिश्रधातू
कुक्कुट पालन

**कुक्कुट पालन** अथवा **कोंबडी पालन** हा एक प्राचीन व्यवसाय आहे. कोंबडी पालन हे शेतीस पूरक म्हणून उपजिविकेचे साधन आहे. यामध्ये मांसासोबत अंड्याचे उत्पादन होते.

## पद्धती
कुक्कुट पालनाच्या सध्या तीन पद्धती प्रचलीत आहेत:
*अनियंत्रित अथवा मोकाट पद्धती
*अर्ध-नियंत्रित पद्धती
*नियंत्रित पद्धती

### अनियंत्रित अथवा मोकाट पद्धती
सहसा कमी प्रमाणातील कुक्कुटपालन अथवा परसदारी करण्यात येणारे कुक्कुटपालन या पद्धतीने केले जाते. यास अत्यल्प खर्च येतो पण याचे फायदे-तोटेही आहेत.

## फायदे
यासाठी खाद्याचा खर्च अत्यल्प अथवा नगण्य येतो. कोंबड्या ह्या गावात अथवा क्षेत्रात मोकाट फिरून आपले खाद्य प्राप्त करतात.

परसातील कुक्कुट पालन हा महिला सक्षमीकरण करत असताना महिलांना रोजगार उपलब्ध करून देणेकरीता उत्तम पर्याय आहे. ह्यामुळे महिलांना घरात मुलांसाठी एक पोषक आहाराचा पर्याय मिळतो.

## तोटे
घार, मुंगूस, कुत्रा, मांजर आदी प्राणी कोंबड्यांची शिकार करतात त्यामुळे व चोरीमुळे आर्थिक नुकसान होते

## फायटर 
गुजरात आणि महाराष्ट्र येथे प्रामुख्याने **बुसरा** जातीच्या कोंबड्या पाळल्या जातात.
  

भारतात कोंबडी (कुक्कुट) संशोधनात कार्यरत संस्थांनी बहुपयोगी अशा कोंबड्यांच्या विविध जाती विकसित केलेल्या आहेत. 
* गिरिराज, ग्रामप्रिया - अंडीउत्पादनासाठी - प्रकल्प संचालनालय, हैदराबाद  
* कृषिब्रो, गिरिराज - मांस उत्पादनासाठी 
* वनराज - मांस, तसेच अंडी उत्पादनाकरिता 
वनराज कोंबड्या एका वर्षात साधारणपणे १४० ते १५० अंडी देतात. गिरिराज कोंबड्या वर्षाला १८० अंडी देतात.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* सरकारच्या संकेतस्थळावर असलेली माहिती
* कुक्कुटपालन, कोंबडी पालन, कोंबडयांची काळजी याची माहिती
* परसबागेतील कडकनाथ या जातीचे कोंबडी पालन
* कुक्कुटपालन व्यवसाय करायचा आहे, तांत्रिक मार्गदर्शन कोठे मिळेल? 

वर्ग:शेतीपूरक व्यवसाय
मांडी

200px|thumb|पुरुषाची मांडी
मानवांमध्ये **मांडी** म्हणजे कंबर व टोंगळ्यादरम्यानचा भाग असतो.पण शरीरशास्त्रानुसार हा भाग म्हणजे (कंबरेच्या) खालचा भाग होय.

या भागात असलेले एकमेव हाड फारच दणकट व जाड असते. याद्वारे नीतंबात खुब्याचा जोड तयार होतो तसेच गुडघ्यात बिजागऱ्यासम सुधारीत जोड असतो.मनुष्यप्राणी उभा राहिल्यावर, प्रत्येक मांडीच्या हाडाला शरीराचे अर्धे वजन पेलावे लागते व चालतांना अर्धे वजन ते पूर्ण वजन या हाडावर येते.

वर्ग:मानवी शरीर
मुतखडा

right|thumb|मूतखडा
मूत्रपिंडात किंवा लघवीच्या मार्गात तयार होणाऱ्या कठीण स्फटिकजन्य 
पदार्थाला मुतखडा म्हणतात. लघवीतील न विरघळलेले स्फटिकजन्य पदार्थ 
ज्यावेळी एका ठिकाणी जमा होतात त्यावेळी मुतखडा तयार होतो.
## मुतखडा तयार होण्याचा धोका असणारे 
* ८०% रुग्ण पुरुष असतात.
* वारंवार लघवीचा जंतुसंसर्ग होणारे रुग्ण
* २० ते ४९ वर्षांच्या व्यक्ती
* कुटुंबातील लोकांना मुतखडा होण्याचा इतिहास असणाऱ्या व्यक्ती
* ज्या व्यक्तींमध्ये रक्तातील युरिक अ‍ॅसिडचे प्रमाण अधिक असते, त्यांना युरिक अ‍ॅसिडपासून मुतखडे तयार होण्याची शक्यता जास्त असते.
* गर्भारपणात प्रोजेस्टेरॉन नावाचे स्राव वाढल्याने लघवीचा वेग कमी होतो, त्याने खडे तयार होतात.
* गर्भारपणात कॅल्शियम मूत्रात उत्सर्जित होण्याने मुतखडे तयार होण्याचे प्रमाण वाढते.

## मुतखडा तयार होण्याची प्रकिया 
* लघवीचे प्रमाण कमी झाल्याने किंवा लघवीतील मुतखडा तयार करण्याऱ्या घटकांचे प्रमाण वाढल्याने मुतखडा तयार होतो.

* पाणी अथवा पातळ पदार्थ कमी घेण्याने किंवा श्रम, व्यायाम, जुलाब या कारणांनी पाण्याचे शरीरातील प्रमाण कमी झाल्याने मुतखडा तयार होण्याचे प्रमाण वाढते.

* मूत्रमार्गात होण्याऱ्या जंतुसंसर्गामुळे त्यामुळे नायडस(??) तयार होतो व त्याचे क्षार जमा झाल्याने त्याचे मुतखड्यात रूपांतर होते.

## मुतखड्याचे प्रकार 
* कॅल्शियमचे- कॅल्शियम पासून कॅल्शियम ऑक्झॅलेटचे किंवा कॅल्शियम फॉस्फेटचे खडे तयार होतात.
* रक्तातील व लघवीतील युरिक अ‍ॅसिडचे प्रमाण वाढल्याने युरिक अ‍ॅसिडचे मूतखडे तयार होतात.

## लक्षणे 
thumb|right|मुतखड्याच्या वेदना कोणत्या भागात 
होतात, ते दाखविणारे एक चित्र - पीडित भाग काळ्या रंगाने दाखविलेला आहे.
* सामान्यतः मुतखड्यामुळे लक्षणे दिसुन येत नाहीत परंतु जेव्हा मूत्रमार्गात त्याची हालचाल होते किंवा अचानक अडथळा निर्माण होतो त्यावेळी तीव्र वेदना सुरू होतात. ह्या वेदना ज्या बाजूला मूतखडा असेल त्या बाजूला पाठीत, पोटात किंवा ओटीपोटात वेदना होतात.
* लघवीत रक्त गेल्याने लघवी लाल रंगाची होते.
* मुतखडा मूत्राशयाच्या जवळ पोहचल्यावर लघवी पुन्हा-पुन्हा आल्याची संवेदना होते किंवा लघवी होताना जळजळ झाल्याची जाणीव होते.
* यामध्ये जंतुसंसर्ग झाल्यास ताप व थंडी वाजून येते.

## तपासणीच्या पद्धती 
* पोटाची सोनोग्राफी केल्यास मुतखड्याचे आकारमान, स्थान समजते.
* पोटाच्या क्ष-किरण तपासणीमध्ये मुतखड्याचे आकारमान व घनता जाणता येते.
* मूत्रमार्गाची एंडोस्कोपी ही तपासणी केल्यास मुतखड्याबद्दल अधिक तपशील समजून येतात.

## मुतखडा होणे टाळण्यासाठी 
१) पाणी जास्त प्यावे

२) लघवीला शक्यतो रोखू नये

## मुतखड्यामुळे होणाऱ्या वेदनांवर उपाय
आयुर्वेदानुसार, मुतखड्यामुळे होणारी पोटदुखी थांबण्यासाठी,
* तातडीचा घरघुती उपाय म्हणून अर्धा कप गरम पाण्यात साजूक तूप टाकून पिण्याने १५ मिनिटात त्यामुळे उद्भवणारी पोटदुखी थांबते.
* सराटे (काटेगोखरू) याचा काढा तूप टाकून दिल्यास, मुतखडा पडून जाण्यास व वेदना कमी होण्यास मदत होते.
* कुरडू नावाच्या वनस्पतीची अथवा वायवर्ण्याची साल याचा स्वरस अथवा काढा यावर उत्तम आहे.
*कडुलिंबाच्या पाल्याची राख दोन ग्रॅंॅंम पाण्याबरोबर नियमित घेतल्याने मुतखडा विरघळून बाहेर पडतो.
*जर खडा लहान असेल व जास्त जुना नसेलतर मेंदीचे साल बारीक वाटून चूर्ण करावे. हे चूर्ण सकाळी अर्धा चमचा (२-३ ग्रॅंॅंम ) पाण्याबरोबर नियमित घेतल्याने खडा विरघळून लघवी बरोबर निघून जातो.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:आरोग्य
वर्ग:रोग
वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
पाऊल

200px|thumb|उजवे पाउल

वर्ग:जीवशास्त्र
वर्ग:मानवी शरीर
करंगळी

हाताच्या सर्वात लहान बोटाला **करंगळी** म्हणतात. हाताच्या बोटांमध्ये अंगठ्यापासून सुरुवात केल्यास अंगुष्ट म्हणजे अंगठा, त्यानंतरचे बोट म्हणजे तर्जनी, त्यानंतर मध्यमा, अनामिका व शेवटी अंगुली म्हणजेच करंगळी होय.
## विकार
डाव्या हाताची करंगळी, अनेकदा हृदयविकाराशी संबंधित असते. स्नायू आणि सांध्यातील बिघडलेले कार्य यामुळे पायांच्या वेदना होऊ शकतात याला संधिवात (ऑस्टिओ आर्थरायटीस) असे म्हणतात. बोटांमध्ये असलेल्या मज्जातंतूच्या टोकांना इजा झाल्यास करंगळीमध्ये सुन्नपणा येतो. अशावेळी रक्तवहिन्यासंबंधी विकार नाहीत याची खात्री करणे आवश्यक असते.
## देह विकार
करंगळी हे बोट आपल्या डोक्याशी आणि मूत्रपिंड या दोहोंशी संबंधित असते. डोकेदुखी असेल तर, या बोटाला मालिश केल्याने डोकेदुखी कमी होते. यामुळे आपले मूत्रपिंड निरोगी ठेवण्यास आपल्याला भरपूर प्रमाणत मदत होते.

right|thumb|200px|उघडलेली करांगळी

## आणखी चित्रे 

चित्र:Pinky finger.JPG|करंगळी
चित्र:Gray219.png|डाव्या हाताची हाडे, तळव्याकडून बघितले असता
चित्र:Gray220.png|डाव्या हाताची हाडे, तळव्याच्या विरुद्ध दिशेकडून बघितले असता
चित्र:Gray233.png|पाचवे बोट,डावा हात.

वर्ग:मानवी शरीर
कांसे

[thumb|300px|[चौल राजवटीतील कांशाची नटराजाची मूर्ती. ही सध्या मेट्रोपोलिटन म्युझियम ऑफ आर्ट, न्यू यॉर्क येथे आहे.]]
thumb|upright|कांशाचे एक जुने काम
thumb|upright|कांशाचे जुने, सातव्या शतकातील एक पात्र

एक मिश्रधातू.  तांबे आणि जस्त या धातूंच्या मिश्रणातून **कांसे** आणि पितळ हे मिश्रधातू बनतात.कासे या धातूपासून अनेक प्रकारचे भांडे ,मूर्ती तयार केले जातात.

वर्ग:मिश्रधातू
गुडघा

200px|thumb|गुडघा

## गुडघा निरोगी राहण्यासाठी काही उपाय
ज्या ठिकाणी दोन हाडे एकत्र येऊन त्यांचा सांधा बनतो, तेथे वंगण किंवा शाॅक ॲब्साॅर्बरचे काम करणारा एक रबरासारखा पदार्थ ठेवलेला असतो. त्याला कार्टिलेज (मराठीत कूर्चा किंवा उपास्थि) म्हणतात. गुडघ्याच्या सांध्याच्या दैनंदिन वापरामुळे कार्टिलेज हळूहळू खर्च होते व वयपरत्वे ते पूर्णपणे झिजूनही जाते. शेवटी माणसाच्या मांडीचे हाड नडगीच्या हाडाशी घासू लागते. गुडघा दुखत राहतो, सुजतो व बेजार करून सोडतो. गुरुत्वाकर्षणाविरुद्ध गुडघा वापरला (उदा जिने चढणे, जमिनीवर बसून उठणे इ.) तर प्रचंड वेदना होऊ लागतात. पाय धनुष्याकृती होत जातात. यालाच सामान्य माणूस ‘संधिवात’ म्हणतो. जेव्हा सांधा पूर्ण खराब होतो तेव्हा तो शस्त्रक्रिया करून बदलला जातो. परंतु या शस्त्रक्रियेआधी काही उपचार करणे शक्य असते.

*माणसाचे संपूर्ण वजन त्याचा गुडघा उचलतो. त्यामुळे माणसाचे वजन जेवढे कमी तितका गुडघ्यावरचा भार कमी. म्हणून माणसाने तरुणपणापासूनच त्याचे वजन आटोक्यात ठेवणे अति उत्तम.
*गुडघा दुखू लागला तर लगेचच काळजी घेऊन वजन कमी करण्याच्या मागे लागणे आवश्यक असते.  गुडघ्याच्या भोवती असलेले स्नायू बळकट होतील असे सोपे व्यायाम असतात, ते रोज १० मिनिटे केले तरी पुरते.
*डॉक्टरी सल्ल्याशिवाय वेदनाशामक गोळ्या घेणे योग्य नाही. 
*प्रचंड वेदना नसतील तर स्वतःहून फक्त पॅरॅसिटेमॉल(उदा. क्रोसीन)ची गोळी घेणे किंवा वेदनानाशक सूजप्रतिबंधक मलम लावणे यांस हरकत नसते. 
*सुरुवातीला पट्टे (नी-कॅप) वापरणे चालू शकते. परंतु तिचा अतिवापर केल्यास स्नायू शिथिल होतात. 
*वृद्धापकाळात काठी वापरल्यास गुडघ्यावरचा भार कमी होतो.
*उत्तम प्रतीची पादत्राणे वापरल्यानेसुद्धा गुडघा सुस्थितीत राहतो.

## योगायोग 
वर्ग:जीवशास्त्र
वर्ग:मानवी शरीर
चोळी

[thumb|right|250px|[लंडन येथे इ.स. १८७२ साली भरलेल्या लंडन जागतिक प्रदर्शनामध्ये साडी व चोळी लेऊन बसलेली मॉडेल स्त्री]]
**चोळी** हा भारतीय उपखंडात प्रचलित असलेला व सहसा साडीसोबत ल्यायला जाणारा स्त्रियांच्या पोशाखातील प्रकारविशेष आहे. चोळी स्त्रीच्या स्तनांना व सहसा पाठीच्या वरच्या भागासही झाकेल, परंतु पोट व पाठीचा मध्यभाग अनावृत राहतील, अश्या पद्धतीने बेतलेली असते. हातांतून घालण्यासाठी हिला बाह्या शिवण्यात येतात.

## स्थानपरत्वे प्रकारविशेष 
### महाराष्ट्रीय पद्धतीची चोळी 
मराठी समाजात लहान मुलींनी परकर-चोळी घालायची रीत होती . बायका नऊवारी साडीसोबत कोपरपर्यंत बाह्या असलेली, रोमन लिपीतील व्ही अक्षरासारखा गळा असलेली व स्तनांच्या मधोमध गाठ मारण्याजोगी *खणाची चोळी* घालत .

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:भारतीय पोशाख
वर्ग:मराठी पोशाख