open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
उपेंद्र लिमये

**उपेंद्र लिमये** (८ मार्च, इ.स. १९६९ - हयात) हे मराठी चित्रपट, नाट्य आणि दूरचित्रवाणी अभिनेते आहेत. त्यांना जोगवा या चित्रपटासाठी राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला.

महाराष्ट्रातील ग्रिप्स नाट्य चळवळ या जर्मन नाट्यप्रकारातून उपेंद्र लिमये यांचा उदय झाला.

## नाट्यक्षेत्रातील कारकीर्द
* अभिनय
** अतिरेकी	
** आम्ही जातो आमुच्या गावा
** कोण म्हणतो टक्का दिला	
** जळाली तुझी प्रीत
** नियतीच्या बैलाला
** येथे चेष्टेची मस्करी होते
* दिग्दर्शन
** आई शप्पथ
** एके-४७ 
** न दिलेला नकार 
** नियतीच्या बैलाला 
** सखी माझी लावणी
** सती

## दूरचित्रवाणी मालिका-अभिनय (कंसात दूरचित्रवाणी वाहिनीचे नाव)
* किमयागार (ई टीव्ही मराठी)
* दामिनी (सह्याद्री)
* नकाब (नॅशनल नेटवर्क) 
* भाग्यविधाता (ई टीव्ही मराठी)	
* ह्या गोजिरवाण्या घरात (ई टीव्ही मराठी)
* या सुखांनो या (झी मराठी)
* समांतर (ई टीव्ही मराठी)

## चित्रपट कारकीर्द 
## पुरस्कार
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - नाट्यगौरव पुरस्कार, वर्ष : १९९६, नाटकः जळाली तुझी प्रीत
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - कालनिर्णय पुरस्कार, वर्ष: १९९६, नाटकः जळाली तुझी प्रीत
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - महाराष्ट्र टाइम्स पुरस्कार, वर्ष: २००५, चित्रपट: पेज ३
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - हमलोग पुरस्कार, वर्ष: २००५, चित्रपट: पेज ३
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - राष्ट्रीय रत्‍न पुरस्कार, वर्ष: २००६, चित्रपट: पेज ३
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - कलारंग पुरस्कार, वर्ष: २००९, चित्रपट: सरकार राज / ऊरुस
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, वर्ष: २००९, चित्रपट: जोगवा
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - शिवाजी गणेशन पुरस्कार, वर्ष: २००९, चित्रपट: जोगवा
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - व्ही. शांताराम पुरस्कार, वर्ष: २००९, चित्रपट: जोगवा
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - बाबुराव पेंटर पुरस्कार, वर्ष: २००९, चित्रपट: जोगवा
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - संकृती कलादर्पण पुरस्कार, वर्ष: २००९, चित्रपट: जोगवा
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - महाराष्ट्र टाइम्स पुरस्कार, वर्ष: २००९, चित्रपट: जोगवा

### आपल्या व्यवसायातील उत्तम कामगिरी
* महाराष्ट्र रत्‍न पुरस्कार, वर्ष: २०१०
* निनाद पुरस्कार, वर्ष: २०१०

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
*उपेंद्रचे संकेतस्थळ 

वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:मराठी अभिनेते
वर्ग:इ.स. १९७४ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
टेक्सास गायकवाड

टेक्सास भाऊसाहेब गायकवाड (जन्म १९४८) हे प्रसिद्ध नाटककार, दिग्दर्शक, लेखक, कलावंत आहेत. आम्ही देशाचे मारेकरी हे त्यांचे गाजलेले नाटक. हिंदी व मराठी रंगभूमीवर त्यांनी आपला ठसा उमटवला आहे. सुख की दौलत हा हिंदी चित्रपट त्यांनी दिग्दर्शित केला आहे. २०१४ च्या लोकसभा निवडणुकीमध्ये बहुजन समाज पार्टी या राष्ट्रीय पक्षाचे उमेदवार म्हणून त्यांनी निवडणूक लढवली होती.

## कार्य 
टेक्सास गायकवाड यांनी कार्यकर्ता कलावंत म्हणून दलित रंगभूमी आणि प्रबुद्ध रंगभूमीस  भरीव योगदान दिलेले आहे. प्रबोधनात्मक नाट्य निर्मिती करून त्यांनी समाजात समता, स्वातंत्र्य व भ्रातृभाव ही संविधानिक मूल्य रुजवण्याचा प्रयत्न केला.. 

## नाटके 
# ॲट्रॉसिटी
# आम्ही देशाचे मारेकरी
# जळवा
# प्रबुद्ध जलसे (नवा इतिहास)
# ब्रह्महत्या
# मन्वंतर
# मानदंड
# माफीनायक
# रंग आंधळे
# सूर्योदय

## दिग्दर्शित नाटके 
आखरी जाम (उर्दू), काळोखाच्या गर्भात, घाशीराम कोतवाल (हिंदी), थॅंक्यू मि. ग्लाड (हिंदी), नटसम्राट (मराठी), फेअरवेल टू बॅबिलोन (सहदिग्दर्शन, इंग्लिश- द आफ्रिकन थिएटर ग्रुप सोबत केलेले), मनुकलंक (खैरलांजी हत्याकांडावर आधारित नाट्य.) 

वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:मराठी अभिनेते
वर्ग:दलित
रश अवर ३

**रश अवर ३** हा २००७ साली प्रदर्शित झालेला इंग्लिश चित्रपट आहे. यात जॅकी चॅन व क्रिस टकर यांनी अभिनय केला होता.

वर्ग:इ.स. २००७ मधील इंग्लिश चित्रपट
सतीश तारे

सतीश तारे आपल्या विनोदी अभिनयाने मराठी रसिकजनांचे दिलखुलास मनोरंजन करणारे अस्सल विनोदी अभिनेते व रंगकर्मी होते.
सतीश यांचे वडील जयंत तारे नाटय़कर्मी असल्यामुळे बालनाटय़ांपासूनच सतीश यांच्या रंगभूमीवरील कारकिर्दीला सुरुवात झाली. अलीकडे ‘फू बाई फू’ या गाजत असलेल्या रिअ‍ॅलिटी शोच्या चौथ्या पर्वाचे ते विजेते ठरले होते.‘विच्छा माझी पुरी करा’मधील त्यांच्या अभिनयानेही रसिकांची मने जिंकली. ‘ऑल लाइन क्लीअर’ या नाटकाद्वारे सतीश तारे यांनी व्यावसायिक रंगभूमीवर पदार्पण केले. ‘श्यामची मम्मी’, ‘जादू तेरी नजर’ यांसारख्या नाटकांमधून त्यांनी रसिकप्रेक्षकांना आपल्या उत्स्फूर्त अभिनयाची मोहिनी घातली. झी मराठी वाहिनीवरील ‘एका लग्नाची दुसरी गोष्ट’ या मालिकेत त्यांनी रंगविलेली ‘माऊली’ ही व्यक्तिरेखा घराघरांत पोहोचली.     

## मुक्त मुसाफिर 
पुण्यात वडिलांच्या नाटकांतून अभिनयाचे धडे गिरवणाऱ्या सतीश तारे यांनी आपल्या हरहुन्नरी व्यक्तिमत्त्वामुळे लेखन, दिग्दर्शन, अभिनय, गायन, नाटय़निर्मिती अशा नाटकाच्या सगळ्याच प्रांतात मुक्त मुशाफिरी केली. ‘ऑल लाइन क्लीअर’ या सस्पेन्स कॉमेडीद्वारे त्यांनी लेखक, दिग्दर्शक व अभिनेता म्हणून व्यावसायिक रंगभूमीवर प्रथम पदार्पणातच आपली नाममुद्रा उमटविली. उत्स्फूर्त लवचिकता, हजरजबाबीपणा, विनोदाची अंगभूत उत्तम जाण आणि भान, जबरदस्त टायमिंग सेन्स या गुणांमुळे त्यांनी अल्पावधीतच नाटक, सिनेमा आणि दूरचित्रवाणी या तिन्ही माध्यमांत आपले स्थान निर्माण केले.  ‘श्यामची मम्मी’, ‘जादू तेरी नजर’, ‘आम्ही बिघडलो’, ‘असा मी असामी’, ‘शुभ बोले तो नारायण’, ‘विच्छा माझी पुरी करा’, ‘सगळं कसं गुपचूप’, ‘चल घेऊन टाक’, ‘रात्रीच घोटाळा झाला’, ‘गोलगोजिरी’ इत्यादी त्यांची नाटके गाजली. ‘नवरा माझा नवसाचा’, ‘वळू’, ‘बालक पालक’, ‘नवरा माझा भवरा’ आदी चित्रपटांतूनही त्यांनी वैविध्यपूर्ण भूमिका साकारल्या. दूरचित्रवाणीवरील ‘एका लग्नाची दुसरी गोष्ट’, ‘फू बाई फू’, ‘घडलंय बिघडलंय’, ‘सारेगम’ आदी मालिका व रिअ‍ॅलिटी शोज्मधूनही त्यांनी आपली छाप पाडली.

गायनाचे त्यांचे अंग दुर्लक्षित राहिले तरी जेव्हा जेव्हा संधी मिळाली तेव्हा त्यांनी आपल्या गायनातील हुन्नरही प्रकट केला.

## मृत्यू 
सतीश तारे यांचे यकृताचा विकार आणि गँगरीन झाल्याने ०३/०७/२०१३ रोजी निधन झाले. त्यांना जीवरक्षक प्रणालीवर ठेवण्यात आले होते. त्यांच्या पश्चात पत्नी व एक मुलगी आहे. त्यांचे शंभरावे नाटक लवकरच रंगभूमीवर येणार होते.

## संदर्भ 
तारे, सतीश
तारे, सतीश
रेणुका दफ्तरदार

दफ्तरदार, रेणुका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:रिकामी पाने
नंदू माधव

**नंदू माधव** हे अभिनेते, लेखक, नाट्य-चित्रपटदिग्दर्शन या क्षेत्रांत आहेत, हरिश्चंद्राची फॅक्टरी या चित्रपटातील त्यांनी साकारलेली दादासाहेब फाळके यांची व्यक्तिरेखा विशेष गाजली, हा चित्रपट भारतातर्फे सन २०१० मध्ये ऑस्कर पुरस्कारासाठी पाठवण्यात आला होता. आजवर त्यांनी सरकारनामा, बनगरवाडी, टपाल, जण गण मन अशा अनेक चित्रपटांमधून साकारलेल्या व्यक्तिरेखा विशेष गाजल्या. तसेच नंदू माधव यांनी दिग्दर्शित केलेले 'शिवाजी अंडरग्राऊंड इन भीमनगर मोहल्ला' हे शिवाजी महाराजांची राज्यकारभारातली धोरणे, सर्वधर्मसमभाव यांचे मार्मिक सादरीकरण करणारे नाटक देखील विशेष गाजले
.
बनगरवाडी चित्रपटातील भूमिकेसाठी त्यांना १९९५ साली "सर्वोत्कृष्ट विनोदी अभिनेता" म्हणून महाराष्ट्र राज्य पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. टपाल (२०१३), हरिश्चंद्राची फॅक्टरी (२०१०) या चित्रपटातील अभिनयासाठी त्यांनी स्क्रीन मासिकाकढून बेस्ट अभिनेता हा, तसेच जण गण मन (२०१२), शाळा (२०१२), मुक्ती (२०१२) या चित्रपटांतील अभिनयासाठी महाराष्ट्र राज्य विशेष परीक्षक पुरस्कार देण्यात आला.

वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:मराठी अभिनेते
कुपर्तिनो (कॅलिफोर्निया)

**कुपर्तिनो** (, पर्यायी उच्चारः क्युपर्टिनो) हे अमेरिकेच्या कॅलिफोर्निया राज्याच्या बे एरियामधील एक छोटे शहर आहे. ५८,३०२ इतकी लोकसंख्या असलेल्या कुपर्तिनो शहरामध्ये अ‍ॅपल कंपनीचे मुख्यालय स्थित आहे.

## बाह्य दुवे
* अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:कॅलिफोर्नियामधील शहरे
वर्ग:बे एरियामधील शहरे
वर्ग:सांता क्लारा काउंटी (कॅलिफोर्निया)
गिरीश कुलकर्णी

**गिरीश कुलकर्णी** (जन्मदिनांक अज्ञात - हयात) हा मराठी चित्रपटांतील अभिनेता, पटकथाकार, निर्माता आहे. याने अभिनय केलेले *वळू*, *देऊळ* इत्यादी चित्रपट विशेष गाजले आहेत.

## जीवन 
गिरीश कुलकर्णी याने लातूरहून यंत्र अभियांत्रिकीचा डिप्लोमा अभ्यासक्रम केला . लातूरमध्ये शिकत असताना तो नाटकस्पर्धांत भाग घेत असे. डिप्लोमा झाल्यानंतर त्याने एका खासगी कंपनीत नोकरी पत्करली. मात्र काही काळानंतर नोकरी सोडून त्याने लेखनात कारकीर्द करण्याचा निर्णय घेतला .

## कारकीर्द 
### चित्रपट-कारकीर्द 
## पुरस्कार 
* इ.स. २०११ : *देऊळ* चित्रपटासाठी राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांतर्गत सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा पुरस्कार .
* इ.स. २०११ : *देऊळ* चित्रपटासाठी राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांतर्गत सर्वोत्कृष्ट पटकथालेखन (सर्वोत्कृष्ट संवाद) पुरस्कार .

## संदर्भ व नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
उदय सबनीस

**उदय सबनीस** हे एक मराठी आणि हिंदी दूरचित्रवाणी अभिनेते असून त्यांनी मराठी तसेच हिंदी चित्रपटात देखील काम केले आहे. तसेच त्यांनी अनेक पाश्चात्य चित्रपटांच्या डबिंग मध्ये आपला आवाज दिला आहे.

## मालिका 
# आभाळमाया
# अवघाचि संसार
# माझे पती सौभाग्यवती
# घाडगे अँड सून
# नवे लक्ष्य

## संदर्भ
## बाह्य दुवे 
सबनीस, उदय
सबनीस, उदय
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
समृद्धी जाधव

**समृद्धी जाधव** मराठी व हिंदी भाषा चित्रपटांतून अभिनय करणारी अभिनेत्री आहे.

जाधव, समृद्धी
जाधव, समृद्धी
जाधव, समृद्धी
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सोनाली खरे

**सोनाली खरे** ही एक मराठी चित्रपट तथा दूरचित्रवाणी अभिनेत्री आहे.

## वैयक्तिक आयुष्य 
तिचे लग्न मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीतील अभिनेता बिजय आनंदसोबत झाले आहे. सोनाली तिचा पती बिजय आणि मुलगी सनाया सोबत मुंबईत राहते.

## अभिनय सूची 
### चित्रपट	
वर्ष	शीर्षक	भूमिका	नोंदी
2000	तेरे लिये	तारा	चित्रपट पदार्पण
2003	रेशम गाथ	किरण	
2004	सावरखेड एक गाव	प्रिया	
2004	रणरागिणी	रागिणी बिराजदार	
2005	हम जो कहना पये		
2006	भुल्वा	राधिका शेलार	
2008	चेकमेट	सुनीला	
2013	नवरा माझा भवरा		
2016	7, रोशन व्हिला	रती बक्षी	
2016	& जरा हटके	नलू	
2017	हृदयांतर	अश्विनी	
2019	थोडं हसा	स्वतः	फक्त "चल पुधे चल तू" गाण्यात
2021	वेल डन बेबी	डॉक्टर सिमोन	

### दूरचित्रवाणी 
वर्ष	शीर्षक	भूमिका	नोंदी
2000	आभाळमाया	रेश्मा कपाडिया	दूरचित्रवाणी पदार्पण
2004	रुह	एपिसोडिक भूमिका	
2005	ऊण पावस		सहाय्यक भूमिका
200	प्यार के दो नाम: एक राधा, एक श्याम	कावेरी शर्मा
2014	दुने दाहा व्हा	विभावरी बापट	मुख्य भूमिका
2021	क्रॅश	देवयानी कपूर	

## संदर्भ 
खरे, सोनाली
खरे, सोनाली
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
राजशेखर (निःसंदिग्धीकरण)

**राजशेखर** हा नावाशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत :
* राजशेखर (अभिनेता) - राजशेखर नावाचा मराठी चित्रपटअभिनेता.
* राजशेखर (नाटककार) - राजशेखर नावाचा इ.स.च्या १०व्या शतकात होऊन गेलेला महाराष्ट्री प्राकृतातील नाटककार.

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
श्रीकांत यादव

**श्रीकांत यादव** हे एक मराठी चित्रपट अभिनेते होते. त्यांनी खूप साऱ्या मराठी चित्रपटांत अभिनय केला आहे.

## चित्रपट
* सेक्शन ३७५ (२०१९)
* फास्टर फेणे (२०१७)
* बघतोस काय मुजरा कर (२०१७)
* जाऊद्याना बाळासाहेब (२०१६)
* हाफ तिकीट (२०१६)
* हायवे (२०१५)
* किल्ला (चित्रपट) (२०१४)
* एक हजाराची नोट (२०१४)
* अजोबा (२०१३)
* पुणे ५२ (२०१३)
* नाईट स्कुल (२०१२)

यादव, श्रीकांत
यादव, श्रीकांत
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
देविका दफ्तरदार

दफ्तरदार, देविका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सीमा देशमुख

देशमुख, सीमा
देशमुख, सीमा
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
उज्ज्वला जोग

**उज्ज्वला जोग** ह्या एक भारतीय मराठी अभिनेत्री आहेत ज्या प्रामुख्याने मराठी चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी मालिकांमध्ये काम करतात.

## मालिका 
* ह्या गोजिरवाण्या घरात
* उंच माझा झोका
* ह.म. बने तु.म. बने
* तुझं माझं ब्रेकअप
* तू तेव्हा तशी
* कन्यादान

वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
जोग, उज्ज्वला
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
बाळकृष्ण शिंदे

शिंदे, बाळकृष्ण
शिंदे, बाळकृष्ण
इवलेसे

बाळकृष्ण शिंदे हे एक अभिनेते आहेत. मराठी आणि हिंदी चित्रपटांत व मालिकांमध्ये ते २००० पासून कार्यरत आहेत. अभिनयासोबत ते लेखन आणि दिग्दर्शनही करतात. त्यांनी अभिनय केलेले 'सावरखेड एक गाव', 'धुडगूस', 'झाला बोभाटा' हे चित्रपट उल्लेखनीय आहेत. त्यांनी दिग्दर्शित केलेला 'पुन्हा गोंधळ पुन्हा मुजरा' हा चित्रपट मराठीमध्ये गाजलेल्या चित्रपटांपैकी एक आहे. 

https://www.imdb.com/name/nm2614120/

## मालिका 
## चित्रपट दिग्दर्शन 
## पुस्तक लेखन 
* अमावस्येचा चंद्र आणि इतर एकांकिका  || २००९ || उत्कृष्ट वाङमयाचा मामा वरेरकर पुरस्कार 
* तीन फुल्या तीन बदाम (नाटक) -

## संदर्भ
https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/previews/Punha-Gondhal-Punha-Mujra/articleshow/44706522.cms?from=mdr 
https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/Timepass-2-Zapatlela-3-Pachadlela-2-Punha-Gondhal-Punha-Mujra-Mumbai-Pune-Mumbai-2-Satish-Rajwade-Mahesh-Kothare-Ravi-Jadhav-Balkrishna-Shinde/articleshow/30623856.cms?from=mdr 

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी अभिनेते
वर्ग:मराठी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
आनंद एपरकर

वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:मराठी अभिनेते
वीणा जामकर

**वीणा जामकर** या एक मराठी अभिनेत्री आहेत. त्यांनी वयाच्या पाचव्या वर्षी रंगभूमीवर पदार्पण केले. २०१३ सालापर्यंत त्यांनी नऊ नाटके, तेरा एकांकिका, दोन दीर्घांकिका आणि दहा चित्रपटांतून अभिनय केला आहे. व्यक्तिरेखेचा सखोल अभ्यास आणि भूमिकेशी समरस होण्याच्या वृत्तीमुळे एक उत्तम व सजग अभिनेत्री म्हणून वीणा जामकर ओळखल्या जातात. त्यांचा अप्रतिम अभिनय कायमच समीक्षक व प्रेक्षकांकडून वाखाणला गेला आहे.

'आविष्कार' या नाट्यसंस्थेचे त्यांच्या नाट्य कारकिर्दीत मोठेच स्थान आहे.

'पलतडचो मुनिस' हा वीणा जामकरांची प्रमुख भूमिका असलेला कोकणी चित्रपट बर्लिन चित्रपट महोत्सवात नावाजला गेला. टोरॅन्टो चित्रपट महोत्सवात या चित्रपटाला समीक्षकांचे पारितोषिक मिळाले.

## चित्रपट
वीणा जामकर यांची भूमिका असलेले चित्रपट
* गाभ्रीचा पाऊस
* जन्म 
* पलतडचो मुनिस (कोकणी)
* लालबाग परळ
* वळू
* विहीर
* रमाई – रमाबाई आंबेडकर यांची भूमिका साकारलेला आगामी मराठी चित्रपट
*छोट्या बयोची मोठी स्वप्न या मालिकेत प्रमुख भूमिकेत

## नाटके
वीणा जामकर यांनी भूमिका केलेली नाटके
* एक रिकामी बाजू 
* खेळ मांडियेला 
* चार दिवस प्रेमाचे 
* जंगल में मंगल
* दलपतसिंग येता गावा

## पुरस्कार
* वीणा जामकर यांना २०१० सालचा तन्वीर नाट्यधर्मी पुरस्कार मिळाला आहे.

## संदर्भ
वर्ग:मराठी अभिनेत्री
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
प्रणय प्रधान

**प्रणय प्रधान** हे मराठी संगीतकार आहेत. यांनी आइला रे! सह अनेक चित्रपटांना संगीत दिलेले आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी संगीतकार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रामकृष्ण बजाज

**रामकृष्ण जमनालाल बजाज** (सप्टेंबर २२ १९२३ - ) हे भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक व उद्योगपती होते.

वर्ग:उद्योगपती
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म
वृषाली कुलकर्णी

कुलकर्णी, वृषाली
कुलकर्णी, वृषाली
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मृणाल कुलकर्णी

**मृणाल देव-कुलकर्णी** ह्या ख्यातनाम भारतीय अभिनेत्री आणि दिग्दर्शिका, लेखिका आहेत. मराठी व हिंदी चित्रपट, नाटक आणि दूरदर्शनच्या जगतात त्या एक हरहुन्नरी, प्रतिभासंपन्न अशा मनस्वी कलावंत म्हणून ओळखल्या जातात. त्या विख्यात साहित्यिक गो.नी. दांडेकरांच्या नात आहेत.

## अभिनयाची सुरुवात
त्यांनी अभिनयाची सुरुवात अल्पवयातच मराठी दूरदर्शनवरील स्वामी या मालिकेपासून केली. तेव्हा त्या बारावीत शिकत होत्या. स्वामीमधे त्यांनी माधवराव पेशवे यांच्या पत्‍नी रमाबाईंची भूमिका साकारली. या मालिकेमुळे मृणाल कुलकर्णी यांचे नाव घरोघरी पोचले. त्यानंतर त्यांनी श्रीकांत आणि द ग्रेट मराठा या मालिकाही केल्या. नंतर द्रौपदी, हसरते, मीराबाई, टीचर, खेल, स्पर्श, सोनपरी इत्यादी मालिकांमधून त्यांचा सकस अभिनय बहरत गेला. आल्फा टीव्ही मराठी वाहिनीवरील अवंतिका या मालिकेतील त्यांच्या अभिनयाला फार वाहवा मिळाली.

## दिग्दर्शनाची सुरुवात
मृणाल देव-कुलकर्णी यांनी प्रेम म्हणजे प्रेम म्हणजे प्रेम असतं (२०१४) या चित्रपटापासून चित्रपट दिग्दर्शन क्षेत्रात पदार्पण केले, या चित्रपटानंतर त्यांनी श्रीमंत माधवराव पेशवे यांच्या जीवनावर आधारित रमा माधव या चित्रपटाचे दिग्दर्शन केले. प्रेम म्हणजे प्रेम म्हणजे प्रेम असतं (२०१४) आणि रमा माधव या दोन्ही चित्रपटात त्यांनी दिग्दर्शनासोबातच अभिनय देखील केला आहे.

## लेखन
मृणाल देव-कुलकर्णी यांनी 'मेकअप उतरवल्यानंतर' नावाचे मराठी पुस्तक लिहिले आहे.

## चित्रपट प्रवास 
त्यांनी विविधरंगी, बहुढंगी असे अनेक प्रकारचे मराठी तसेच हिंदी चित्रपट केले.  त्यामध्ये ऐतिहासिक, सामाजिक, प्रणयरम्य अशा अनेक विषयांचा अंतर्भाव होतो.

## चित्रपट
* कुछ मीठा हो जाये (२००५)
* क्वेस्ट (२००६) 
* छोडो कल की बातें (२०१२)
* देह
* प्रेम म्हणजे प्रेम म्हणजे प्रेम असतं (२०१४)
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर  
* बायो
* यलो (२०१४)
* रमा माधव (२०१४)
* रास्ता रोको
* रेनी डे
* वीर सावरकर 

## दूरचित्रवाणी मालिका
* खेल
* टीचर
* अवंतिका
* गुंतता हृदय हे
* द ग्रेट मराठा
* द्रौपदी
* मीराबाई
* राजा शिवछत्रपती
* श्रीकांत
* सोनपरी
* स्पर्श
* स्वामी
* हसरतें

## कौटुंबिक व खाजगी आयुष्य 
प्रसिद्ध साहित्यिक गो.नी.दांडेकर हे मृणाल कुलकर्णी यांचे आजोबा होत. साहित्यिक वीणा देव त्यांच्या आई आहेत. त्यांचे वडील डॉ. विजय देव पुण्यातील स.प. महाविद्यालयाचे प्राचार्य होते. व्यवसायाने वकील असलेल्या श्री रुचिर कुलकर्णी यांच्याशी मृणाल यांचा विवाह झाला आहे. मृणाल यांचा मुलगा विराजस हा सुद्धा अभिनेता असून त्यानी नुकतीच अभिनेत्री शिवानी रांगोळे हिच्यासोबत लग्नगाठ बांधली.

## पुरस्कार
* साहित्य कलावंत प्रतिष्ठानतर्फे दिला जाणारा वाग्‌यज्ञे पुरस्कार (२६-१२-२०१६)
* दैनिक लोकमततर्फे 'महाराष्ट्रियन ऑफ द इयर' म्हणून निवड (१०-४-२०१७)
* रोटरी क्लब ऑफ चिंचवडचा कलागौरव पुरस्कार (२२-१-२०१८)

## ब्रँड ॲम्बॅसिडर 
मृणाल कुलकर्णी ह्या वयम्च्या ब्रँड ॲम्बॅसिडर देखील आहेत. 

## संदर्भ
देव, मृणाल
देव, मृणाल
देव, मृणाल
वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
कार्लो युहो स्टालबर्ग

250 px|इवलेसे|कार्लो युहो स्टालबर्ग
**कार्लो युहो स्टालबर्ग** (; २८ जानेवारी १८६५, सुओमुसाल्मी - २२ सप्टेंबर १९५२, हेलसिंकी) हा फिनलंड देशाचा पहिला राष्ट्राध्यक्ष होता. १९१९ साली फिनलंडचे संविधान लिहिण्यामध्ये महत्त्वाची भूमिका असलेला स्टालबर्ग राष्ट्राध्यक्षपदावर जुलै १९१९ ते मार्च १९२५ दरम्यान होता.

वर्ग:इ.स. १८६५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५२ मधील मृत्यू
वर्ग:फिनलंडचे राष्ट्राध्यक्ष
लष्कर-ए-तैयबा

**लष्कर-ए-तैयबा** ही दक्षिण आशियामधील एक मोठी आणि सर्वांत कार्यरत इस्लामी मूलतत्त्ववादी व दहशवादी संघटना आहे. भारत, पाकिस्तान, अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने, ब्रिटन, युरोपियन युनियन, रशिया आणि ऑस्ट्रेलिया या देशांत या संघटनेवर बंदी आहे.

## संस्थापक 
हाफिज सईद आणि झफर इक्बाल.

## ध्येय 
संपूर्ण दक्षिण आशियावर मुस्लिम राज्य आणणे, काश्मीरमधील मुस्लिमांना मुक्त करणे, दक्षिण आशियातील सर्व मुस्लिमांमध्ये एकी घडवून आणणे.

## अर्थसहाय्य 
## दहशतवादी हल्ला  
मुंबई महानगर 

वर्ग:दहशतवादी संघटना
वर्ग:दहशतवाद
आदोल्फो लोपेझ मटियोस

thumb|right|250px|आदोल्फो लोपेझ मातियोस
**आदोल्फो लोपेझ मातियोस** (; २६ मे इ.स. १९१०, मेक्सिकोचे राज्य, मेक्सिको − २२ सप्टेंबर इ.स. १९६९, मेक्सिको सिटी) हे मेक्सिकोमधील एक राजकारणी व मेक्सिकोचे ४८वे राष्ट्राध्यक्ष होते. लोपेझ मातियोस इ.स. १९५८ ते इ.स. १९६४ दरम्यान राष्ट्राध्यक्षपदावर होते.

## बाह्य दुवे
*व्यक्तिचित्र 

वर्ग:इ.स. १९१० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील मृत्यू
वर्ग:मेक्सिकोचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फ्रांसचा पहिला फिलिप

thumb|right|200px|पहिल्या फिलिपाचे चित्र (निर्मितीकाळ: इ.स.चे १६ वे शतक)
**पहिला फिलिप** (फ्रेंच: *Philippe Ier*;) (मे २३, इ.स. १०५२ - जुलै २९, इ.स. ११०८) हा इ.स. १०६० सालापासून मृत्यू पावेपर्यंत फ्रान्साचा राजा होता. त्याने स्वतःचा बाप पहिला हेन्री याच्या कारकिर्दीत क्षीण झालेल्या राज्याची पुनरुत्थानाची प्रक्रिया आरंभली.

## बाह्य दुवे 
* 

फिलिप ०१
वर्ग:इ.स. १०५२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. ११०८ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पायरट्स ऑफ द कॅरिबियन: डेड मॅन्स चेस्ट

वर्ग:पायरट्स ऑफ द कॅरिबियन
वर्ग:इ.स. २००६ मधील इंग्लिश चित्रपट
वर्ग:रिकामी पाने
सिमी

**सिमी** तथा **स्टुडंट्स इस्लामिक मूव्हमेंट ऑफ इंडिया** ही भारतातील एक दहशतवादी संघटना आहे. या संघटनेची सुरुवात एप्रिल १९७७ मध्ये उत्तर प्रदेशातील अलीगढ शहरात झाली.

वर्ग:दहशतवादी संघटना
फ्रेडरिक सॉडी

सॉडी, फ्रेडरिक
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:इ.स. १८७७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील मृत्यू
सॉडी, फ्रेडरिक : (२ सप्टेंबर १८७७ –२२ सप्टेंबर १९५६). ब्रिटिश रसायनशास्त्रज्ञ. ⇨  समस्थानिकांच्या  अस्तित्वाचा शोध लावल्याबद्दल त्यांना १९२१ सालचे रसायनशास्त्र विषयाचे नोबेल पारितोषिक मिळाले.

सॉडी यांचा जन्म ईस्टबॉर्न ( ससेक्स ) येथे झाला. त्यांचे शिक्षण ईस्टबॉर्न कॉलेज, युनिव्हर्सिटी कॉलेज ऑफ वेल्स ( अ‍ॅबरिस्टवीथ ) आणि मर्टन कॉलेज ( ऑक्सफर्ड ) येथे झाले. ते ग्लासगो (१९०४–१४), अ‍ॅबरडीन (१९१४–१९) आणि ऑक्सफर्ड (१९१९–३६) येथील विद्यापीठांत रसायनशास्त्राचे प्राध्यापक होते.

मॅक्‌गिल विद्यापीठात ( मॉंट्रिऑल ) डेमॉन्स्ट्रेटर (१९००–०२) असताना सॉडी यांनी ⇨अर्नेस्ट रदरफर्ड  यांच्याबरोबर किरणोत्सर्गासंबंधी (भेदक कण वा किरण बाहेर टाकण्याच्या पदार्थाच्या गुणधर्मासंबंधी ) संशोधन करून किरणोत्सर्गी मूलद्रव्यांच्या विघटनाविषयीचा महत्त्वाचा सिद्घांत मांडला. १९१२ मध्ये सॉडी यांनी किरणोत्सर्गी मूलद्रव्यांच्या विघटनमालेच्या अभ्यासावरून असा निष्कर्ष काढला की, काही विशिष्ट मूलद्रव्ये दोन वा अधिक स्वरूपांत अस्तित्वात असून त्यांचा अणुभार भिन्न असतो; परंतु त्यांचा अणुक्रमांक ( अणुकेंद्रातील प्रोटॉनांची संख्या ) तोच असून त्यांचे रासायनिक गुणधर्म मात्र साधारणपणे सारखेच असतात. मूलद्रव्यांच्या अशा निरनिराळ्या स्वरूपांना त्यांनी ‘आयसोटप’ ( समस्थानिक ) असे नाव दिले. समस्थानिक रासायनिक पद्घतींनी अलग करता येत नाहीत, असेही त्यांनी प्रतिपादन केले. १९०३ मध्ये ‘युनिव्हर्सिटी कॉलेज, लंडन’ येथे ⇨ सर विल्यम रॅम्झी  यांच्या मार्गदर्शनाखाली संशोधन करून त्यांनी रेडियमापासून हीलियम निर्माण होत असल्याचे सिद्घ केले. १९१३ मध्ये त्यांनी आल्फा आणि बीटा नियमांचे एकत्रीकरण करून आवर्त सारणीतील गट स्थलांतर नियम मांडला [⟶ किरणोत्सर्ग ].

सॉडी हे द केमिकल सोसायटी (१८९९ ) आणि द रॉयल सोसायटी (१९१० ) या संस्थांचे सदस्य आणि स्वीडन, इटली व रशिया या देशांतील विज्ञान अकादमींचे परदेशी सदस्य होते. त्यांना कान्नीद्झारो पारितोषिक (१९१३) आणि आल्बर्ट पदक (१९५५) हे बहुमान मिळाले. सायन्स अँड लाइफ (१९२०) या पुस्तकात त्यांनी समस्थानिकांच्या साहाय्याने भूवैज्ञानिक वय निश्चित करता येते, असे दाखविले [⟶ किरणोत्सर्गी कार्बन कालनिर्णय पद्घति; खडकांचे वय ]. त्यांनी किरणोत्सर्गासंबंधी अनेक ग्रंथ व निबंध प्रसिद्घ केले.

सॉडी यांचे ब्रायटन येथे निधन झाले.
कोकाकु

**सम्राट कोकाकु** (जपानी:光格天皇, *कोकाकु-तेन्नो*) (२३ सप्टेंबर, इ.स. १७७१ - ११ डिसेंबर, इ.स. १८४०) हा जपानचा ११९वा सम्राट होता. हा १७८० ते १८१७ पर्यंत सत्तेवर होता.

वर्ग:जपानी सम्राट
वर्ग:इ.स. १७७१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८४० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आइसलँड राष्ट्रीय हँडबॉल संघ

हॅंडबॉल संघ
वर्ग:देशानुसार हँडबॉल संघ
वर्ग:रिकामी पाने
हॅंडबॉल
चिखली (रत्नागिरी)

**चिखली, रत्‍नागिरी** हे महाराष्ट्राच्या रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील एक गाव आहे. हे गाव बाळ गंगाधर टिळक यांचे जन्मगाव आहे.

वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे
डंकर्क

**डंकर्क** () हे फ्रान्समधील इंग्लिश खाडीच्या किनाऱ्यावरील एक शहर आहे. डंकर्क फ्रान्सच्या उत्तर भागात बेल्जियमच्या सीमेपासून १० किमी अंतरावर स्थित आहे. मे १९४० मध्ये दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान नाझी जर्मनीने डंकर्कमध्ये ३ लाखांहून अधिक ब्रिटिश व फ्रेंच सैनिकांना कोंडीत धरले होते. हे सैन्य ताब्यात घेण्याऐवजी ॲडॉल्फ हिटलरने आपल्या लष्कराला थांबण्याचा आदेश दिला. याचा फायदा घेऊन ब्रिटनने हे सर्व सैन्य बोटींमधून सुरक्षित ठिकाणी स्थलांतरित केले. ह्या घटनेला डंकर्कची सुटका असे संबोधले जाते.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:फ्रान्समधील शहरे
रोबेर्ट बोश

## हे सुद्धा पहा 
* रोबेर्ट बोश जीएमबीएच

वर्ग:जर्मन उद्योगपती
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:इ.स. १८६१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गिरीश घाणेकर

**गिरीश घाणेकर** (ऑगस्ट १६, इ.स. १९४३ - सप्टेंबर २३, इ.स. १९९९) हे मराठी चित्रपटसृष्टीतील दिग्दर्शक, तसेच मराठी चित्रपट व जाहिरातपट निर्माते होते.

## कारकीर्द 
### चित्रपट 
## वैयक्तिक जीवन 
गिरीश घाणेकर यांना जॉय व ध्रुव असे दोन पुत्र आहेत. इ.स. १९८० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात गाजलेल्या "*गोट्या*" या मराठी मालिकेत जॉय याने प्रमुख पात्र रंगवले होते; तर ध्रुव घाणेकर चित्रपटक्षेत्रात संगीतकार म्हणून काम करतो.

## संदर्भ व नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* 
* घाणेकर, गिरीश गोविंद 

वर्ग:मराठी चित्रपट निर्माते
वर्ग:मराठी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:इ.स. १९४३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९९ मधील मृत्यू
गूढकथा

गूढ कल्पनेवर आधारित कथेला 'गूढकथा' असे म्हणतात. रत्नाकर मतकरी यांनी मराठीत गूढकथा हा वाङ्मयप्रकार लोकप्रिय केला. कबंध,खेकडा,  गहिरे पाणी, निजधाम, निर्मनुष्य हे मतकरी यांचे गूढकथा संग्रह प्रसिद्ध आहेत. नारायण धारप यांनीही उत्कृष्ट गूढकथा लिहिल्या. त्यांनी निर्मिलेले 'समर्थ' हे काल्पनिक पात्र आणि त्यावर आधारित गूढकथा अतिशय गाजल्या. अनोळखी दिशा, अघटित, चेटकीण, भयकथा, मृत्युद्वार, मृत्युजाल हे नारायण धारप यांचे गूढकथा संग्रह प्रसिद्ध आहेत.

वर्ग:कथा
भालचंद्र वामन केळकर

प्राध्यापक  **भालचंद्र वामन केळकर** ऊर्फ **भालबा केळकर** (जन्म : २३ सप्टेंबर १९२०;  - ६ नोव्हेंबर १९८७) हे मराठी लेखक, नाट्यअभिनेते व रसायनशास्त्राचे प्राध्यापक होते. त्यांनी प्रोग्रेसिव्ह ड्रॅमॅटिक असोसिएशन ही नाट्यसंस्था स्थापली. ते पुण्यातील फर्ग्युसन महाविद्यालयात रसायनशास्त्राचे प्राध्यापक होते. भालबा केळकरांनी बालनाट्ये आणि नभोनाट्ये लिहिली. त्यांच्या बालनाट्यांमध्ये शास्त्रीय विषय रंजकतेने मांडलेले असत.

## कारकीर्द 
### नाट्यक्षेत्रातील कारकीर्द 
इ.स. १९६१ साली प्रोग्रेसिव्ह ड्रॅमॅटिक असोसिएशन (पीडीए) संस्थेने रंगमंचावर आणलेल्या "''प्रेमा तुझा रंग कसा'"’ या नाटकाचे दिग्दर्शन भालबा केळकरांनी केले होते. त्यातील ""प्रोफेसर बल्लाळ*" हे पात्रही त्यांनी रंगवले होते. पीडीएच्या "*वेड्याचे घर उन्हात*", "*तू वेडा कुंभार''" या नाटकांचे दिग्दर्शनही त्यांनीच केले . मात्र नाट्यनिर्मितीच्या प्रक्रियेदरम्यान भालबा केळकरांसारख्या मंडळींना महत्त्वाची वाटत असलेली उत्स्फूर्तता आणि श्रीराम लागूंसारख्या मंडळींना आवश्यक वाटणारी शिस्त यांवरून पुढील काळात पीडीएत मतभेद वाढत गेले . पीडीएतून लागू, तसेच जब्बार पटेल, सतीश आळेकर मोहन आगाशे इत्यादी मंडळी बाहेर पडली .

## प्रकाशित साहित्य 
## नाटकांतील भूमिका
## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:इ.स. १९२० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८७ मधील मृत्यू
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
राप्पल संगमेश्‍वर कृष्णन

**राप्पल संगमेश्‍वर कृष्णन** (सप्टेंबर २३, १९११:तृशुर, केरळ, भारत - इ.स. १९९९:बंगळुरु, कर्नाटक, भारत) हा भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ होता.

वर्ग:भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १९११ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
क्लिफर्ड शुल

## बाह्य दुवे
शुल, क्लिफर्ड
वर्ग:इ.स. १९१५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००१ मधील मृत्यू
वर्ग:भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बॉम्बे मिल हँड्‌स असोसिएशन

**बॉंबे मिल हॅंड्‌स असोसिएशन** ही ब्रिटिश भारतातील मुंबईत कामगारांना न्याय मिळवून देणासाठी व त्यांचे हक्क अबाधित ठेवण्यासाठी स्थापली गेलेली गिरणी कामगार संघटना होती. महात्मा फुले यांच्या सत्यशोधकी विचारांचा वारसा लाभलेले नारायण मेघाजी लोखंडे यांनी २३ सेप्टेंबर, इ.स. १८८४ रोजी ही संघटना स्थापली. या संघटनेपासूनच भारतातील कामगार चळवळ आरंभली, असे मानले जाते. भारतातील कामगार चळवळीच्या एकूणच कार्यामध्ये नारायण मेघाजी लोखंडे यांचे योगदान मोलाचे होते. 

वर्ग:भारतामधील कामगार संघटना
वर्ग:इ.स. १८९० मधील निर्मिती
प्रोग्रेसिव्ह ड्रॅमॅटिक असोसिएशन

'''''' ही पुण्यातील नाट्यसंस्था आहे. १९५२ साली भालबा केळकर, श्रीराम लागू इत्यादी नाट्यअभिनेत्यांनी या नाट्यसंस्थेची स्थापना केली. 

वर्ग:महाराष्ट्रातील नाट्यसंस्था
वासुदेव पाळंदे

दिग्दर्शक व संघटक.

मृत्यू: सप्टेंबर २४ १९९८

उत्तम दर्जाचे दिग्दर्शक. अभिनयाची उत्तम जाण, सर्वत्रच सुंदर वाणी.
Progressive Dramatic Association चे, जयंत धर्माधिकारी यांसह प्रथमपासूनचे कार्यकर्ते. दिग्दर्शक राजाभाऊ परांजपे यांचे साहाय्यक.
कलोपासक मध्ये‌काही काळ काम. 
जागर संस्थेची स्थापना
प्रसंग नाट्यदर्शन ही मुलांच्या बौद्धिक मशागतीसाठी आणि अभिनयातील प्रगतीसाठी सुरू केलेली चळवळ ही पाळंदे यांची रंगभूमीला विशेष देणगी.

पाळंदे, वासुदेव
पाळंदे, वासुदेव
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
प्रभाकर शंकर मुजुमदार

चित्रपट कलावंत.

 सप्टेंबर २४ १९१५

वर्ग:अभिनेते
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
मूर्तिदेवी पुरस्कार

'भारतीय ज्ञानपीठ' या संस्थेतर्फे दिला जाणारा पुरस्कार. ज्या ग्रंथात भारतीय तत्त्वज्ञान आणि संस्कृती या गोष्टींवर भर दिला असेल अशा एखाद्या ग्रंथाच्या लेखकाला भारतीय ज्ञानपीठाकडून मूर्तिदेवी पुरस्कार दिला जातो. हा वार्षिक पुरस्कार अतिशय प्रतिष्ठेचा समजला जातो. पुरस्काराचे स्वरूप ४ लाख रुपये रोख, सन्मानपत्र, शाल, आणि सरस्वतीची देवीची मूर्ती असे असते.

## हा पुरस्कार मिळालेले साहित्यिक
* कन्‍नड लेखक सी.के नागराज राव (१९८३)
* हिदी लेखक वीरेंद्र कुमार सखलेचा (१९८४)
* गुजराती लेखक मनुभाई पंचोली ‘दर्शक'  (१९८५)
* राजस्थानी लेखक कन्हैया लाल सेथिआ (१९८६)
* हिंदी लेखक विष्णू प्रभाकर (१९८८)
* हिंदी लेखक विद्या निवास मिश्र (१९८९)
* हिंदी लेखक मुनि श्री नागराज (१९९०)
* मल्याळी लेखक डॉ प्रतिभा राय (१९९१)
* हिंदी लेखक कुबेरनाथ राय (१९९२)
* हिंदी लेखक श्यामाचरण दुबे (१९९३)
* मराठी लेखक शिवाजी सावंत (१९९४)
* हिंदी लेखक निर्मल वर्मा (१९९५)
* हिंदी लेखक गोविन्दचंद्र पांडेय (२०००)
* हिंदी लेखक राममूर्ति त्रिपाठी (२००१)
*  हिंदी लेखक यशदेव शल्य (२००२)
*  हिंदी लेखक कल्याणमल लोढा (२००३)
*  गुजराती लेखक नारायण देसाई (२००४)
*  हिंदी लेखक डॉ. राममूर्ति शर्मा (२००५)
* हिंदी लेखक कृष्णबिहारी मिश्र (२००६)
*  कन्‍नड लेखक वीरप्पा मोईली (२००७)
*  हिंदी लेखक गुलाब कोठारी (२०११)
* उडिया लेखक हरप्रसाद दास (२०१२)
* मल्याळी लेखक सी. राधाकृष्णन (२०१३)
*  हिंदी लेखक डॉ. विश्वनाथ त्रिपाठी (२०१४)

## मूर्तिदेवी पुरस्कारविजेती पुस्तके आणि त्यांचे लेखक
* कल्पतरु की उत्सव लीला (कृष्णबिहारी मिश्र)
* कामधेनु (कुबेरनाथ राय)
* तिक्कडल कतान्हू तिरूमधुरम (सी राधाकृष्णन)
* भारत और यूरोप प्रतिश्रुति के क्षेत्र (निर्मल वर्मा)
* भारतीय दर्शन की चिंतनधारा (डॉ राममूर्ति शर्मा)
* मारू जीवन आज मारी वाणी (नारायण देसाई)
* मृत्युंजय - लेखक : शिवाजी सावंत
* मैं ही राधा मैं ही कृष्ण (गुलाब कोठारी)
* यज्ञसेनी (डॉ प्रतिभा राय)
* श्री रामायण महानिवेशणम (वीरप्पा मोईली)
* वमसा (हरप्रसाद दास)
* व्योमकेश दरवेश - लेखक : डॉ.विश्वनाथ त्रिपाठी

	

	

	

वर्ग:पुरस्कार
वर्षा (निःसंदिग्धीकरण)

वर्षा हा शब्द वेगवेगळ्या प्रकारे वापरला जाऊ शकतो.
* वर्षा - पाऊस.
* वर्षा - गंगाधर गाडगीळ यांनी लिहलेला कथासंग्रह.
* वर्षा (नाव) - एक स्त्रीलिंगी नाव.

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
नॅनो

**नॅनो** हो मोजणीच्या एककाला लावण्यात येणारे विशेषण आहे. नॅनो हे कोणत्याही एककाचा १०-९ भाग दर्शवितो. उदा. १ नॅनोमीटर = १ मीटरचा १,०००,०००,०००वा भाग.

वर्ग:मापन
महानदी

**महानदी** ही भारताच्या ओडिशा राज्यातील मोठी नदी आहे. या नदीची लांबी ८५८ कि.मी. असून ही एक  महत्त्वाची नदी आहे. या नदीचे पाणलोट क्षेत्र सुमारे १,३२,१०० किमी२. आहे. प्राचीन काळात महानदी चित्रोत्पला तसेच नीलोत्पला या नावाने ओळखली जात होती. महानदी हिराकुड धरणासाठी देखील ओळखली जाते, जो १९४७ मध्ये भारताच्या स्वातंत्र्यानंतरचा पहिला मोठा बहुउद्देशीय नदी खोरे प्रकल्प होता. 

महानदीचा छत्तीसगड राज्यात उगम झाल्यानंतर ती ईशान्य दिशेला वाहते. छत्तीगडमधील बिलासपुर जवळ शिवनाथ नदी मिळाल्यानंतर ती पूर्वेला वळते व ओरिसात प्रवेश करते, नंतर कटक जवळ बंगालच्या उपसागरालाजावून मिळते. नदीचा विस्तार छत्तीसगड, ओरिसा त्याचप्रमाणे झारखंड, मध्यप्रदेश व महाराष्ट्र आहे. 

महानदी वर दुधवा, हिराकुड, रविशंकर सागर हे धरणे आहेत.महानदीवर ओडिसा राज्यातील संबलपूर जिल्ह्यात हिराकुंड धरण असून हे धरण जगातील सर्वात लांब धरण आहे. या धरणाची लांबी 24.5 km आहे.महानदीच्या खोऱ्यात सिमालिपल हे BSR असून या खोऱ्यातच भितर कानिका हे राष्ट्रीय उद्यान मगरींसाठी प्रसिद्ध आहे.        

महानदी च्या त्रिभुज प्रदेशाच्या जवळच ऑफिसमधील पारादीप हे बंदर असून पूर्व किनारपट्टीवरील प्रमुख लोह निर्यात बंदर आहे.                            

## बाह्य दुवे
* छत्तीसगढ शासनाचे संकेतस्थळ 
* छतीसगढ पर्यटन मंडळाचे संकेतस्थळ 
* फेमस इंडिया या संकेतस्थळावरील महानदीची माहिती 

वर्ग:ओडिशामधील नद्या
वर्ग:छत्तीसगढमधील नद्या
वर्ग:नद्या
एडमंड बार्टन

thumb|right|एडमंड बार्टन
**एडमंड बार्टन** (जानेवारी १८, १८४९ - जानेवारी ७, १९२०) ऑस्ट्रेलियाचा प्रथम पंतप्रधान होता.

वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे पंतप्रधान
वर्ग:इ.स. १८४९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२० मधील मृत्यू
माँतेरे

**माँतेरे** () ही मेक्सिको देशाच्या नुएव्हो लेओन राज्याची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. २०१० साली ११.३५ लाख शहरी तर ४०.८ लाख महानगरी लोकसंख्या असलेले मॉंतेरे हे मेक्सिकोमधील नवव्या क्रमांकाचे मोठे शहर व तिसऱ्या क्रमांकाचे मोठे महानगर आहे.

औद्योगिक दृष्ट्या प्रगत असलेले माँतेरे उत्तर मेक्सिकोमधील एक महत्त्वाचे आर्थिक व सांस्कृतिक केंद्र आहे. अनेक आंतरराष्ट्रीय कंपन्यांची कार्यालये असणारे माँतेरे महानगर जीडीपीनुसार मेक्सिकोमधील दुसऱ्या क्रमांकाचे (मेक्सिको सिटी खालोखाल) तर जगातील ६३व्या क्रमांकाचे श्रीमंत शहर आहे.

## भूगोल 
### हवामान 
मॉंतेरे येथील हवामान उष्ण स्वरूपाचे असून ते मेक्सिकोमधील सर्वात गरम मोठे शहर मानले जाते.

## खेळ 
फुटबॉल हा येथील सर्वात प्रसिद्ध खेळ असून सी.एफ. मोंतेरे व तिग्रेस दिला युएएनएल हे येथील प्रमुख फुटबॉल क्लब आहेत. १९८६ाधील यजमान शहरांपैकी मॉंतेरे हे एक होते.

## जुळी शहरे 
मॉंतेरेचे जगातील खालील शहरांसोबत सांस्कृतिक व वाणिज्य संबंध आहेत.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
*

वर्ग:मेक्सिकोमधील शहरे
वर्ग:माँतेरे
वर्ग:नुएव्हो लेओन
मन मोहन शर्मा

**मन मोहन शर्मा** (१ मे, इ.स. १९३७:जोधपूर, राजस्थान, भारत - ) हे भारतीय रसायनशास्त्रज्ञ आहेत. त्यांना एच.के. फिरोदिया पुरस्कार आणि शांतिस्वरूप भटनागर पुरस्कार सारखे अनेक पुरस्कार दिले गेलेले आहेत

वर्ग:भारतीय शास्त्रज्ञ
वर्ग:शांतिस्वरूप भटनागर पुरस्कार विजेते
वर्ग:इ.स. १९३७ मधील जन्म
पॉल रत्‍नासामी

डॉक्टर व शास्त्रज्ञ .असलेल्या पॉल रत्‍नासामी ( ११ जून, इ.स. १९४२), ह्यांना सप्टेंबर २५ १९९९ रोजी एच.के. फिरोदिया पुरस्कार जाहीर झाला. २००१ मध्ये त्यांना पद्मश्री मिळाली.

पॉल रत्‍नासामी यांनी मद्रासमधील लॉयोला कॉलेजातून १९६७ साली पीएच.डी घेतली आणि ते पुढील शिक्षणासाठी न्यू यॉर्कमधील क्लार्कसन कॉलेज ऑफ टेक्नॉलॉजी या संस्थेत दाखल झाले (१९६७-६९). नंतर १९६९ ते १९७२ या काळात ते बेल्जियममधील कॅथॉलिक युनिव्हर्सिटीत संशोधन करीत होते. इ.स. १९७९ मध्ये ते पुण्याच्या राष्ट्रीय रासायनिक प्रयोगशाळेत काम करू लागले. जून २००२ मध्ये ते तेथून निवृत्त झाले.

वर्ग:भारतीय शास्त्रज्ञ
वर्ग:फिरोदिया पुरस्कार
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९४२ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गोपाळ गंगाधर लिमये

**गोपाळ गंगाधर लिमये** (सप्टेंबर २५ १८८१ - अज्ञात)मराठी कथाकार आणि विनोदकार होते. *कॅप्टन गो. गं. लिमये* या नावाने त्यांनी लेखन केले.

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८८१ मधील जन्म
एच.के. फिरोदिया पुरस्कार

एक पुरस्कार.
## पुरस्कार विजेते
डॉ. कस्तुरीरंगन

एम.एस. शर्मा

पाल रत्नासामी

वर्ग:फिरोदिया पुरस्कार
जेजुरी (निःसंदिग्धीकरण)

**जेजुरी** या नामाचे वेगवेगळे उपयोग होऊ शकतात.
* जेजुरी (गाव)
* जेजुरी -पुस्तक - अरुण कोलटकर यांचा कवितासंग्रह.
* जेजुरी -धार्मिक क्षेत्र.
* जेजुरी (शहर)
* जेजुरी रेल्वे स्थानक

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
जेजुरी (पुस्तक)

अरुण कोलटकर यांनी लिहलेला इंग्रजी कवितांचा प्रसिद्ध संग्रह.

वर्ग:साहित्य
वर्ग:जेजुरी
मदीना

**मदीना** (अरबी भाषा: اَلْمَدِينَة اَلْمَنَوَّرَة) ही सौदी अरेबिया देशाच्या मदीना प्रांताची राजधानी आहे. मोहम्मद पैगंबराच्या थडग्याचे स्थान असलेले मदीना मक्केखालोखाल मुस्लिम धर्मामधील सर्वात पवित्र ठिकाण मानले जाते. मक्केप्रमाणे येथे देखील मुस्लिमेतर धर्माच्या लोकांना प्रवेशबंदी आहे. मदीना शहर मक्केसोबत तसेच जेद्दाहच्या किंग अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळासोबत ४५३ किमी लांबीच्या मक्का-मदीना द्रुतगती रेल्वेद्वारे जोडले गेले आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 
*

वर्ग:सौदी अरेबियामधील शहरे
वर्ग:मुस्लिम तीर्थक्षेत्रे
वर्ग:मदीना प्रांत
वर्ग:मदीना
कॅथरीन झेटा-जोन्स

**कॅथरीन झेटा-जोन्स** (सप्टेंबर २५, १९६९ - ) ही वेल्समध्ये जन्मलेली इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री आहे.

## निवडक चित्रपट कारकीर्द 
कॅथरीन झेटा-जोन्स हिने आपल्या प्रदीर्घ कारकिर्दीत अनेक जागतिक स्तरावर गाजलेल्या चित्रपटांत काम केले आहे. तिच्या निवडक चित्रपटांची आणि सह-कलाकारांची यादी खालीलप्रमाणे आहे:

## संदर्भ 
वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील जन्म
वर्ग:ऑस्कर पुरस्कार विजेत्या अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
लेव्ही स्ट्रॉस

स्ट्रॉस, लेव्ही
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:इ.स. १८२९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९०२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अक्ष राष्ट्रे

**अक्ष राष्ट्रे** (*अक्ष सत्ता, अक्ष ऐक्य* किंवा नुसतेच *अक्ष*) ही दुसऱ्या महायुद्धात दोस्त राष्ट्रांविरुद्ध लढणारी राष्ट्रे होती. जर्मनी, इटली व जपान यांनी सप्टेंबर १९४०मध्ये त्रिपक्षी तह केल्यावर त्यांना अक्ष राष्ट्रे हे नाव दिले गेले. या राष्ट्रांची युद्धात सरशी होत असताना बहुतांश युरोप, आफ्रिका व नैऋत्य आशियात त्यांची सत्ता होती. युद्धांती सगळ्या अक्ष राष्ट्रांचा सपशेल पराभव झाला.

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:दुसरे महायुद्ध
शंकर दत्तात्रेय जावडेकर

आचार्य **शंकर दत्तात्रेय जावडेकर** (सप्टेंबर २६, १८९४ - १० डिसेंबर, १९५५) हे मराठी लेखक व गांधीवादी तत्त्वचिंतक होते. पुण्यात १९४९ साली भरलेल्या मराठी साहित्य संमेलनाचे ते अध्यक्ष होते. २४ जून १९५० ते १० डिसेंबर १९५५ या कालावधीत ते साधना साप्ताहिकाचे संपादक होते. लोकशाही, समाजवाद, अर्थशास्त्र आदी विषयांवर त्यांनी लेखन केले.

सन १९२० ते १९५०-५५ पर्यंत ज्यांनी महाराष्ट्राची तरुण पिढी वैचारिकदृष्ट्या घडविली, बुद्धिवादाचे आणि त्याचबरोबर नैतिकतेचे संस्कार ज्यांनी तिच्यावर केले, आणि तिला ध्येयप्रवण बनविले अशा विचारवंतांमध्ये आचार्य शं. द. जावडेकर यांचा प्रामुख्याने समावेश होतो. महाराष्ट्रातील बहुतेक सर्व समाजवादी नेते, कार्यकर्ते, त्याचप्रमाणे राष्ट्रसेवा दलाचे हजारो सैनिक जावडेकर यांच्या वैचारिक शिदोरीवर पोसले गेले.

’आधुनिक भारत' या  पुस्तकात जावडेकर यांनी भारताच्या स्वातंत्र्यढ्याची अतिशय मूलगामी चिकित्सा केली आहे. त्यामुळे मराठीतील तत्त्वज्ञ कादंबरीकार वामन मल्हार जोशी यांनी 'गीतारहस्यानंतरचा थोर ग्रंथ' असे त्याचे वर्णन केले आहे. जावडेकर हे आगरकर, टिळक आणि गांधी[ या तिघांनाही गुरू मानत. (त्यात पुढे मार्क्‍सची भर पडली.) या सर्व द्रष्टय़ा नेत्यांचे विचार कोणत्याही प्रकारचे किल्मिष येऊ न देता, त्यातील देशाला व समाजाला उपयुक्त व अनुकरणीय असेल असा भाग जावडेकर यांनी साक्षेपाने महाराष्ट्रीय जनतेसमोर मांडण्याचे काम केले आणि त्यांच्या कामाचे योग्य मूल्यमापन केले. त्यामुळे तत्कालीन महाराष्ट्रातील बुद्धिवंत त्यांच्या लेखनाकडे आकर्षित झाले. जावडेकर यांचे संपूर्ण जीवन हे 'बोले तसा चाले' या वृत्तीचा आविष्कार होते. नैतिक मूल्यांवर हुकमत, शुद्ध आचरण आणि स्फटिकवत चारित्र्य यामुळे जावडेकर यांचा त्यांच्या विरोधकांनाही दरारा वाटत असे.

जावडेकर गांधीवादी अहिंसेचे कट्टर पुरस्कर्ते होते. जावडेकर यांचे जीवन आणि विचार आजही आदर्शवत ठरावेत असे आहेत.
आचार्य जावडेकर यांच्या नावाने इस्लामपूर, जि. सांगली येथे एक निवासी शाळाही आहे. आचार्य जावडेकर गुरुकुल असे त्या शाळेचे नाव असून त्यांचा मुलगा प्रकाश शंकर जावडेकर यांनी ती स्थापन केली. समाजातील गोरगरिबांना उत्तम शिक्षण मिळावे हा त्या मागचा उद्देश.

## शं.द. जावडेकरांनी लिहिलेली पुस्तके
* आधुनिक भारत
* गांधीवाद
* जवाहरलाल नेहरू
* लोकमान्य टिळक आणि महात्मा गांधी
* लोकशाही
* हिंदू-मुसलमान ऐक्य

## शं.द. जावडेकर यांच्या संबंधी लिहिली गेलेली पुस्तके
* आचार्य शं. द. जावडेकर : व्यक्तित्त्व आणि विचार (प्रकाशक - प्राज्ञपाठशाळा मंडळ ग्रंथालय)
* शं.द.जावडेकर विचारदर्शन  (लेखक - नागोराव कुंभार)
* गांधींच्या शोधात जावडेकर. लेखिका - राजेश्वरी देशपांडे. प्रकाशक: समकालीन प्रकाशन, पुणे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनांचे अध्यक्ष
वर्ग:भारतीय तत्त्वज्ञ
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८९४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५५ मधील मृत्यू
उदयशंकर

thumb|right|200px| (इ.स. १९३०)
**उदय शंकर चौधरी** ऊर्फ **उदयशंकर** (बंगाली: উদয় শংকর) (डिसेंबर ८, १९०० - सप्टेंबर २६, १९७७) भारतीय नर्तक होते. 

वर्ग:भारतीय नर्तक
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९०० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७७ मधील मृत्यू
अरुण कोलटकर

'''''' (नोव्हेंबर १, १९३२ - सप्टेंबर २५, २००४) हे मराठी, हिंदी, व इंग्रजी भाषांत कविता करणारे भारतीय कवी होते. 

## परिचय 
कोलटकरांचा जन्म कोल्हापुरात झाला. त्यांचे शालेय शिक्षण तेथील राजाराम माध्यमिक विद्यालयात झाले. मुंबईच्या सर जे.जे. स्कूल ऑफ आर्ट्‌सचे पदवीधारक असलेले कोलटकर एक उत्तम ग्राफिक्स डिझायनर व जाहिरात क्षेत्रातील अत्यंत यशस्वी कलादिग्दर्शक होते. १९५०–१९६० च्या दशकांत त्यानी लिहिलेल्या कविता या मुंबईतील विशिष्ठ बोली मराठीतल्या असून त्यात मुंबईत आलेल्या निर्वासितांच्या व गुन्हेगारांच्या जीवनाचे दर्शन घडते. उदाहरणार्थ, मै भाभीको बोला / क्या भाईसाबके ड्यूटीपे मै आ जाऊ? / भड़क गयी साली / रहमान बोला गोली चलाऊॅंगा / मै बोला एक रंडीके वास्ते? / चलाव गोली गांडू. 

## प्रकाशित काव्यसंग्रह
### मराठी
* अरुण कोलटकरच्या कविता (१९७७)
* चिरीमिरी (२००४)
* द्रोण (२००४)
* भिजकी वही (२००४)
* अरुण कोलट्करच्या चार कविता 

### इंग्रजी
* कलेक्टेड पोएम्स इ्न इंग्लिश
* जेजुरी
* काळा घोडा पोएम्स
* द बोटराईड अँड अदर पोएम्स 
* सर्पसत्र

## पुरस्कार
* २००५ चा साहित्य अकादमी पुरस्कार
* कुसुमाग्रज पुरस्कार
* २००५ चा बहिणाबाई पुरस्कार
* १९७६ चा राष्ट्रकुल काव्य पुरस्कार 

## इतर
* अरुण कोलटकर हे ’शब्द’ या लघु नियतकालिकाचे रमेश समर्थ व दिलीप पुरुषोत्तम चित्रे यांच्याबरोबर सहसंपादक होते.

## बाह्य दुवे
* कवितांच्या लाटांवर कोलटकरांची 'बोटराइड'
* 
* 

वर्ग:मराठी साहित्यिक
वर्ग:इ.स. २००४ मधील मृत्यू
वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते
वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म
कोरिया (निःसंदिग्धीकरण)

या विषयाशी संबंधित पुढील लेख आहेत.

* कोरिया जिल्हा छत्तीसगढ राज्यातील एक जिल्हा.
* कोरिया, छत्तीसगढ कोरिया जिल्ह्याचे मुख्य शहर.
* कोरिया पूर्व आशियातील एक प्राचीन देश.
* उत्तर कोरिया पूर्व आशियातील एक कम्युनिस्ट देश.
* दक्षिण कोरिया पूर्व आशियातील एक लोकशाही देश.

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
शिवरामबुवा दिवेकर

**शिवरामबुवा दिवेकर** ( - २६ सप्टेंबर १९८८) हे भारतीय शास्त्रीय गायक होते. त्यांना *हिंदगंधर्व* या उपाधीने संबोधण्यात येत असे.

यांचा मुलगा हिंदराज दिवेकर हा रुद्रवीणा आणि सतारवादक आहे.

वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
प्रारंभ

प्रारंभ ही गंगाधर गाडगीळ यांनी लिहलेली एक कादंबरी आहे. या कादंबरीत नाना शंकरशेठ आणि त्यांचे समकालीन यांनी मुंबई कशी घडवली याचा इतिहास, त्यात काही काल्पनिक व्यक्तिचित्रांची जोड देऊन गाडगीळांनी मांडलेला आहे. 

प्रकाशन वर्ष: ?

वर्ग:गंगाधर गाडगीळ
वर्ग:गंगाधर गाडगीळ यांचे साहित्य
खडक आणि पाणी

**खडक आणि पाणी** हा गंगाधर गाडगीळ यांनी लिहलेला मराठीतील समीक्षाग्रंथ आहे. १९६० हा ग्रंथ प्रकाशित झाला. या ग्रंथात तीन भागांमध्ये समीक्षा मांडण्यात आली आहे : 'तत्त्वचर्चा', 'नवसाहित्य : दर्शन आणि समर्थन', 'रसग्रहण'.

वर्ग:गंगाधर गाडगीळ यांचे साहित्य
पाण्यावरची अक्षरे

गंगाधर गाडगीळ यांनी लिहलेला समीक्षाग्रंथ.

प्रकाशन वर्ष: १९७९
## या पुस्तकातील लेख 
१) 'मी आणि मर्ढेकर' - गाडगीळांना एक लेखक म्हणून त्यांच्या सुरुवातीच्या काळात, रेडिओत नोकरी करत असताना, वरिष्ठ अधिकारी म्हणून बा.सी. मर्ढेकर यांचा अल्प सहवास घडला. त्यातून आपल्याला त्यांचा कसा परिचय होत गेला यासंबंधी वर्णन प्रस्तुत लेखात आलेले आहे.

वर्ग:गंगाधर गाडगीळ
वर्ग:गंगाधर गाडगीळ यांचे साहित्य
पानसवाडी

**पानसवाडी** महाराष्ट्राच्या अहमदनगर जिल्ह्यामधील नेवासा तालुक्यात असलेले गाव आहे. येथील पिन कोड ५५७ ७७१ आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील गावे
मुरगूड

**मुरगूड** हे महाराष्ट्रातील कागल तालुक्यातील एक शहर आहे. येथे नगरपरिषद आहे. तुम्हाला माहिती आहे का कि मुरगूड गावाचं  नाव मुरगूड असं का ठेवलं गेलं ? तर मुळात मुरगूड हा कन्नड शब्द आहे. मुर म्हणजे तीन आणि  गुड म्हणजे  डोंगर हे शहर (गाव) तीन पर्वतांनी वेढलेले आहे म्हणून त्याला मुरगूड असे नाव पडले. या शहराची लोकसंख्या ११,१९४ आहे. येथील जनावरांचा बाजार प्रसिद्ध आहे. हे शहर कागलपासून २८ किमी अंतरावर आहे. येथे शासकीय ग्रामीण रुग्णालय आहे. सन १९२३ मध्ये शाहू महाराजांनी बांधलेला सरपिराजी तलाव हे येथील ऐतिहासिक स्थळ आहे. पिण्यासाठी आणि शेतीसाठी मुख्य पाण्याचे स्रोत म्हणजे सरपीराजीराव तलाव. हे मुरगूडच्या पूर्वेस वसलेले आहे. या तलावाची स्वतःची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी आहे. मुरगूड परिसरातील प्रमुख पीक ऊस आहे, कारण वर्षभर तेथे पाणी उपलब्ध आहे. मुरगूडच्या जवळचे आदमापूर गाव तेथील संत बाळूमामा मंदिरासाठी प्रसिद्ध आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:कोल्हापूर जिल्ह्यातील शहरे
आयडीबीआय बँक

**इंडस्ट्रियल डेव्हलपमेंट बँक ऑफ इंडिया लिमिटेड** किंवा **आयडीबीआय बँक** ही भारतामधील सार्वजनिक क्षेत्रातील आघाडीची बँक असून सर्वसाधारण क्रमवारीत भारतामधील चौथी मोठी बँक आहे. १९६४ साली भारतीय संसदेच्या विधेयकाद्वारे वाढत्या भारतीय उद्योगक्षेत्राला वित्त व कर्जाचा पुरवठा करण्याकरता आयडीबीआय बँकेची स्थापना झाली.

## इतिहास 
आयडीबीआय बँकेचे आजवरचे संचालकः
* शरद मराठे

## बाह्य दुवे 
* आयडीबीआय बँकेचे अधिकृत संकेतस्थळ


वर्ग:भारतीय बँका
शिशुपाल नाथु पटले

## संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शरद मराठे

**शरद श्रीपाद मराठे** (? - सप्टेंबर २८, २००८; पुणे, भारत) हे मराठी अर्थतज्ज्ञ होते. ते आयडीबीआय बँकेचे पहिले संचालक होते.

## जीवन 
मराठे 'लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स अँड पॉलिटिकल सायन्सेस' या संस्थेतून अर्थशास्त्राचे पदवीधर झाले. त्यांनी भारतीय केंद्र शासनाचे आर्थिक सल्लागार म्हणून, तसेच काही काळ केंद्रीय उद्योग खात्याचे माजी सचिव म्हणून काम सांभाळले. आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीवर त्यांनी भारताचे प्रतिनिधित्व केले.

वर्ग:आयडीबीआय बँक
वर्ग:मराठी अर्थशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. २००८ मधील मृत्यू
वॉल्टर हॅडली

**वॉल्टर आर्नोल्ड हॅडली** (जून ४, इ.स. १९१५ - सप्टेंबर २९, इ.स. २००६) हा न्यू झीलँडचा क्रिकेट खेळाडू व संघनायक होता.

याची तीन मुले रिचर्ड, डेल आणि बॅरी हॅडली सुद्धा न्यू झीलँडकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळले.

वर्ग:न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९१५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जॉन रॉबर्ट्‌स

250 px|इवलेसे|जॉन रॉबर्ट्स
**जॉन ग्लोव्हर रॉबर्ट्‌स, जुनियर** (John Glover Roberts Jr.;  २७ जानेवारी १९५५, बफेलो, न्यू यॉर्क) हा अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाचा १७वा व विद्यमान सरन्यायधीश आहे. राष्ट्राध्यक्ष जॉर्ज डब्ल्यू. बुशने नियुक्ती केलेला रॉबर्ट्स २ सप्टेंबर २००५ पासून ह्या पदावर आहे. १६वा सरन्यायाधीश विल्यम रेह्नक्विस्ट ह्याच्या निधनामुळे रिकाम्या झालेल्या सरन्यायाधीशपदावर रॉबर्ट्सची सेनेटने ७८-२२ अशा बहुमताने ह्या पदावर नेमणूक केली.

## बाह्य दुवे
*व्यक्तिचित्र 

वर्ग:इ.स. १९५५ मधील जन्म
वर्ग:अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाचे सरन्यायाधीश
वर्ग:जॉन रॉबर्ट्स न्यायालय
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
राजघाट

**राजघाट** हे नवी दिल्लीत यमुना नदीच्या तीरावर असलेले महात्मा गांधींचे समाधिस्थळ आहे.

वर्ग:दिल्ली
वर्ग:महात्मा गांधी
महादेव देसाई

इवलेसे|right|महादेवभाई देसाई गांधीजींना व्हॉईसरॉयकडून आलेले पत्र वाचून दाखवताना,बिर्ला हाऊस मुंबई, ७ एप्रिल १९३९   

**महादेवभाई देसाई** (जन्म : १ जानेवारी १८९२;  - पुणे, १५ ऑगस्ट १९४२) हे एक भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक होते.

देसाई महात्मा गांधींचे स्वीय सचिव होते.

मुंबईत बोरीवली (पूर्व) भागातल्या एका रस्त्याला महादेवभाई देसाई रोड असे नाव आहे. 

देसाई, महादेव
वर्ग:इ.स. १८९२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४२ मधील मृत्यू
वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते
अस्तगाव

**अस्तगाव** महाराष्ट्राच्या अहमदनगर जिल्ह्यातील पारनेर तालुक्यात असलेले गाव आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:पारनेर तालुक्यातील गावे
बाळासाहेब विखे पाटील यांचे जन्मगाव असलेले अस्तगाव हे राहाता(पूर्वीच्या कोपरगाव) तालुक्यातील आहे.
सांगोला तालुका सहकारी सूतगिरण्या

this is second of asia's profitable spinning mill.
सांगोला तालुकयातिल चालू सहकारी सूतगिरण्या--  १) शेतकरी सहकारी सूतगिरणी लि,सांगोला 
                                        २) शेतकरी महिला सहकारी सूतगिरणी लि,सांगोला 
सांगोला तालुकयातिल चालू खजगि सूतगिरण्या--  ३) फ॔बटेक प्रोजेक्ट लि, सांगोला 

this is not the current 
                                    

वर्ग:सोलापूर जिल्हा
लॉर्ड विलिंग्डन

**फ्रीमन फ्रीमन-थॉमस**, विलिंग्डनचा पहिला मार्क्वेस, जी.सी.एस.आय., जी.सी.एम.जी., जी.सी.आय.ई., जी.बी.ई., पी.सी. (सप्टेंबर १२, इ.स. १८६६ - ऑगस्ट १२, इ.स. १९४१) हा ब्रिटिश मुत्सद्दी व राजकारणी होता.

*फ्रीमन थॉमस* हे जन्मनाव असलेला विलिंग्डन इटन कॉलेज व ट्रिनिटी कॉलेजमध्ये शिकला. १८९२मध्ये त्याने आपले आडनाव *फ्रीमन-थॉमस* असे बदलून घेतले. १९०० ते १९१० दरम्यान ही हेस्टिंग्स व बॉडमिन मतदारसंघांतून ब्रिटिश संसदसदस्य म्हणून निवडला गेला.

फ्रीमन-थॉमसला १९१०मध्ये *बॅरोन विलिंग्डन* व १९२४मध्ये *व्हायकाउंट विलिंग्डन* ही पदवी दिली गेली. १९३१मध्ये त्याला *अर्ल ऑफ विलिंग्डन* व *व्हायकाउंट रॅटेनडन* या पदव्या तर १९३६मध्ये *मार्क्वेस ऑफ विलिंग्डन* ही पदवी बहाल केली गेली.

विलिंग्डनने १९२७मध्ये रॉयल केनेडियन गॉल्फ असोसियेशनला विलिंग्डन चषक बहाल केला. या चषकासाठीची स्पर्धा कॅनडामध्ये आजतगायत सुरू आहे.

विलिंग्डनला १९३१मध्ये भारतात व्हाइसरॉय म्हणून पाठविण्यात आले. येथे असता त्याने आपल्या काही भारतीय वंशाच्या मित्रांसमवेत बॉम्बे यॉट क्लबमध्ये जाण्याचा प्रयत्न केला. त्यावेळी त्याला भारतीय बरोबर असल्यामुळे प्रवेश नाकारला गेला. म्हणून त्याने विलिंग्डन क्लब ही संस्था स्थापन केली व त्यात ब्रिटिश व भारतीय लोकांना मुक्त प्रवेश देण्याचे हुकुम दिले.

विलिंग्डन
वर्ग:इ.स. १८६६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४१ मधील मृत्यू
वर्ग:भारताचे गव्हर्नर जनरल
येर्रनायडू किंजरापू

## संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म
वर्ग:तेलुगू देशम पक्षातील राजकारणी
वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:श्रीकाकुलमचे खासदार
वारपिंडकेपर

**वारपिंडकेपर** महाराष्ट्राच्या भंडारा जिल्ह्यातील तुमसर तालुक्यातील गाव आहे. भंडारा शहरापासून २९ किमी उत्तरेस असलेले हे शहर भंडारा आणि गोंदिया जिल्ह्यांच्या सीमेवर आहे. येथील पिन कोड ४४१ ९१५ आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भंडारा जिल्ह्यातील गावे
ब्रेंडन मॅककुलम

वर्ग:कोलकाता नाइट रायडर्स माजी खेळाडू
वर्ग:चेन्नई सुपर किंग्स माजी खेळाडू
मॅककुलम,ब्रॅन्डन
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
चार्ल्स सहावा (पवित्र रोमन सम्राट)

thumb|right|200px|चार्ल्स सहावा
**चार्ल्स सहावा** (१ ऑक्टोबर १६८५, व्हियेना – २० ऑक्टोबर १७४०, व्हियेना) हा १७११ पासून मृत्यूपर्यंत हंगेरीचा राजा, बोहेमियाचा राजा, जर्मनीचा राजा, क्रोएशियाचा राजा, ऑस्ट्रियाचा आर्कड्युक व पवित्र रोमन सम्राट होता.

सम्राट लिओपोल्ड पहिला ह्याचा मुलगा असलेला सहावा चार्ल्स मोठा भाऊ जोसेफ पहिला ह्याच्या मृत्यूनंतर राज्यपदावर आला. सहाव्या चार्ल्सला तीन कन्या होत्या व पुत्र नव्हता. ह्यामुळे त्याने राज्यपदासाठी मोठी मुलगी मारिया तेरेसा हिची निवड केली होती व राजगादीवर एका स्त्रीची नियुक्ती व्हावी ह्यासाठी १७१३ साली एक ठराव मंजूर केला होता. परंतु चार्ल्सच्या मृत्यूनंतर रोमन साम्राज्यामधील अनेक राजेशाह्यांनी तिचे नेतृत्व नाकारले व राजघराण्याच्या वारसपदासाठी ७ वर्षे चाललेले युद्ध झाले.

वर्ग:इ.स. १६८५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७४० मधील मृत्यू
वर्ग:पवित्र रोमन सम्राट
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पोप बॉनिफेस नववा

**पोप बॉनिफेस नववा** (इ.स. १३५०:नेपल्स, इटली - ऑक्टोबर १, इ.स. १४०४:रोम, इटली) हा १४व्या शतकातील पोप होता.

याचे मूळ नाव पिएरो टोमासेली होते.

बोनिफेस ०९
बोनिफेस ०९
वर्ग:इ.स. १३५० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १४०४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ग्रांड रॅपिड्स (मिनेसोटा)

इवलेसे
इवलेसे
**ग्रांड रॅपिड्स** हे अमेरिकेच्या मिनेसोटा राज्यातील एक शहर आहे. हे शहर इटास्का काउंटीचे प्रशासकीय केंद्र आहे. २०१० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १०,८६९ होती.

या शहराचे नाव येथील मिसिसिपी नदीवर असलेल्या ५.६ किमी लांबीच्या मोठी ओढ असलेल्या पात्रावरून पडलेले आहे. या ओढीमुळे मिसिसिपी नदीवरील स्टीमबोटींचे हे सगळ्यात उत्तरेचे स्थानक होते. सध्या ही ओढ ब्लॅंडिन पेपर मिलने बांधलेल्या बंधाऱ्याखाली गेली आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मिनेसोटामधील शहरे
वर्ग:इटास्का काउंटी (मिनेसोटा)
इथियोपियाचा मेनास

**मेनास** (इ.स. १५५९ - फेब्रुवारी १, इ.स. १५६३) हा इथियोपियाचा सम्राट (*नेगुसा नागास्ट*) होता. हा सम्राट दावित दुसऱ्याचा मुलगा होता.

वर्ग:इथियोपियाचे सम्राट
वर्ग:इ.स. १५६३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लबक (टेक्सास)

**लबक** (इंग्लिश: Lubbock) हे अमेरिकेच्या टेक्सास राज्यातील एक शहर आहे. टेक्सासच्या वायव्य भागात वसलेले लबक ह्या राज्यातील ११व्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे.

## हे सुद्धा पहा
*अमेरिकेमधील शहरांची यादी

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ
*स्वागत कक्ष
*

वर्ग:टेक्सासमधील शहरे
दुआर्ते (कॅलिफोर्निया)

इवलेसे

**दुआर्ते** अमेरिकेच्या कॅलिफोर्निया राज्यातील छोटे शहर आहे. लॉस एंजेलस काउंटीमधील या शहराची लोकसंख्या २०१० च्या जनगणनेनुसार २१,३२१ होती. हे शहर ऐतिहासिक राउट ६६च्या शेवटच्या काही मैलात होते.

वर्ग:कॅलिफोर्नियामधील शहरे
वर्ग:लॉस एंजेलस काउंटी (कॅलिफोर्निया)
अलेक्सांद्र सोल्झेनित्सिन

**अलेक्सांद्र इसायेविच सोल्झेनित्सिन** (IPA: /soʊlʒəˈniːtsɨn/ रशियन: Алекса́ндр Иса́евич Солжени́цын, रशियन उच्चार: [ɐlʲɪˈksandr ɪˈsaɪvʲɪtɕ səlʐɨˈnʲitsɨn]) (डिसेंबर ११, इ.स. १९१८ - ऑगस्ट ३, इ.स. २००८) हा रशियन लेखक व इतिहासकार होता. याला इ.स. १९७० साली साहित्यासाठीचे नोबेल पारितोषिक मिळाले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
सोल्झेनित्सिन, अलेक्सांद्र
सोल्झेनित्सिन, अलेक्सांद्र
सोल्झेनित्सिन, अलेक्सांद्र
वर्ग:इ.स. २००८ मधील मृत्यू
बागमती नदी

**बागमती नदी** (लेखनभेद:बाघमती) ही नदी नेपाळच्या काठमांडूच्या दरीतून वाहते. या नदीद्वारे काठमांडू व पाटणचे विभाजन होते. ही हिंदू व बौद्धधर्मियांसाठी एक पवित्र नदी आहे. या नदीच्या किनारी अनेक मंदिरे आहेत.

या पवित्र नदीचे महत्त्व असेही आहे कि याचे किनारी हिंदूंचा दहनसंस्कार होतो तसेच याशेजारीच असलेल्या टेकड्यांवर, किराती लोकांना दफनविले जाते.नेपाळी हिंदू परंपरेनुसार, मृतदेह जाळण्याआधी, या नदीत तीन वेळ डुबविल्या जावयास हवा.तसेच, प्रेतास अग्नी देणाऱ्याने या नदीत दहनसंस्कारानंतर लगेच अंघोळ करावयास हवी. प्रेतयात्रेदरम्यान सोबत येणारे हे देखील या नदीत अंघोळ करतात अथवा, त्या नदीचे पाणी आपल्या अंगावर शिंपडतात.तेथे अशी मान्यता आहे कि, ही नदी आध्यात्मिकरित्या लोकांना शुद्ध करते. 

वर्ग:बिहारमधील नद्या
वर्ग:नेपाळमधील नद्या