open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
शासकीय जिल्हा ग्रंथालये

भारत सरकारच्या ग्रंथालय विकास योजनेअंतर्गत १९५५ मध्ये तत्कालीन मध्यप्रांतामधील विदर्भाच्या आठ जिल्ह्यांमध्ये शासकीय जिल्हा ग्रंथालये स्थापन करण्यात आली. राज्य पुनर्रचनेनंतर १९५६ मध्ये विदर्भ भाग तत्कालीन मुंबई राज्यात समाविष्ट करण्यात आल्यानंतर ती योजनाही तशीच सुरू ठेवण्यात आली. यापैकी अमरावती येथील शासकीय जिल्हा ग्रंथालयाचे उन्नतीकरण करून दि. १ नोव्हेंबर १९९६ पासून तेथे शासकीय विभागीय ग्रंथालय सुरू करण्यात आले.
* महाराष्ट्र शासनाने अमरावती/नागपूर विभागातील शासकीय जिल्हा ग्रंथालयाच्या धर्तीवर नाशिक, औरंगाबाद, मुंबई, पुणे विभागामधील प्रत्येक जिल्ह्यासाठी एक शासकीय जिल्हा ग्रंथालय स्थापन करण्याचा निर्णय घेतला आहे. जिल्हा नियोजन मंडळातर्फे उपलब्ध करून दिलेल्या निधीमधून या ग्रंथालयांची स्थापना आणि विकास करण्याचे लक्ष्य ठरविण्यात आले आहे. 
* 1996-97 मध्ये मुंबई उपनगर जिल्ह्यासाठी मुलुंड येथे आणि 1997-98 पासून जालना, नाशिक, धुळे, रत्‍नागिरी, रायगड (कुलाबा), ठाणे (नेरुळ), पुणे आणि कोल्हापूर या जिल्ह्यांच्या मुख्यालयात ही ग्रंथालये स्थापन करण्यात आली आहेत. 
* तर १ मे, २००५ पासून मुंबई शहर, सातारा, बीड आणि नांदेड येथे शासकीय जिल्हा ग्रंथालये स्थापन करण्यात आलेली आहेत. 2009-10 या वर्षाच्या सुरुवातीस १० शासकीय जिल्हा ग्रंथालयांना पदनिर्मितीसाठी शासनाने मान्यता दिल्यामुळे ती लवकर स्थापित होतील आणि पुढीलवर्षी उर्वरीत ५ शासकीय जिल्हा ग्रंथालये स्थापित होतील.
* आता *जिल्हा ग्रंथालय* हे नांव बदलून **जिल्हा ग्रंथालय अधिकारी कार्यालय** असे करण्यात आले आहे.

ग्रामीण भागात विनामूल्य ग्रंथसेवा देऊन जनतेमध्ये वाचनाची आवड वाढवणारी विदर्भातील "4 क योजना" राज्यातील सर्व जिल्ह्यातून लागू होत आहे.
 या योजनेअंतर्गत ग्रामीण, दुर्गम भागातील शाळा, ग्रामपंचायती, महिला मंडळे, युवक मंडळे, सार्वजनिक ग्रंथालये यांना 500 रु. अनामत व 150 रु. प्रवेश शुल्क (दोन वर्षासाठी) भरून संस्था सभासदत्व दिले जाते. 
साधारणपणे 25 ग्रंथांचा एक संच संस्था सभासदांना देण्यात येतो. 1 ते 2 महिने मुदतीनंतर संच बदलून देण्यात येतात. संबंधित संस्थांना स्थानिक देवघेवीची व ग्रंथ परतीची जबाबदारी पार पाडावी लागते. केंद्रावरील वाचकांचा प्रतिसाद लक्षात घेऊन ग्रंथसंख्या वाढविण्यात येते जिल्ह्याच्या मुख्यालयी मोफत वाचन कक्ष, स्पर्धा परीक्षा ग्रंथ विभाग, संदर्भ ग्रंथ विभागाची सोय उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. मोफत वाचनकक्षात बसून वाचण्यासाठी वृत्तपत्रे, नियतकालिके यासोबतच ग्रंथही उपलब्ध करून दिले जातात. 
* विदर्भातील शासकीय जिल्हा ग्रंथालयांमधून 100 रु. अनामत व 20 रु. प्रवेश शुल्क (दोन वर्षासाठी) भरून वैयक्तिक सदस्यत्व देण्याची सोय करण्यात आली आहे.
* ग्रामीण भागातील केंद्रांना ग्रंथवाटप करणे हे प्रमुख उद्दिष्ट असल्यामुळे विदर्भातील शासकीय जिल्हा ग्रंथालयांना ग्रामीण भागात ग्रंथांची ने-आण करता यावी यासाठी वाहनेही देण्यात आली आहेत. 
ग्रामीण भागातील जनतेमध्ये वाचनाची आवड जोपासण्याच्या दृष्टीने, त्यांचा ग्रंथांशी परिचय व्हावा यासाठी ग्रंथप्रदर्शने, वाचन शिबिरे, व्याख्याने स्थानिक केंद्र व्यवस्थापकाच्या सहकार्याने आयोजित केली जातात.
बालु महेंद्र

**बालनाथन बेंजामीन महेंद्र** उर्फ **बालु महेंद्र** (तमिळ: பாலநாதன் மகேந்திரா) (जन्मः १ जानेवारी १९४६ बाट्टीकालोआ, श्रीलंका) हे एक प्रसिद्ध तमिळ चित्रपट पटकथालेखक व छायादिग्दर्शक आहेत. त्यांचे नाव चेन्नई येथील चित्रपट सृष्टित त्यांनी आणलेल्या क्रांतीसाठी सर्वश्रृत आहे. त्यांनी तमिळ चित्रपटाला एक नवी दिशा देण्याचे मोलाचे काम केले आहे. ते पुणे येथील एफ.टि.आय.आय. ह्या संस्थेचे सुवर्ण पदक पारितोषिक विजेते स्नातक आहेत. तसेच ते लंडन विद्यापिठाचे पदवीधर आहेत.

वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म
बाळा (दिग्दर्शक)

इवलेसे
**बाळा पलानीस्वामी**(जन्म: ११ जुलै १९६६ जन्मगावः पेरियकुळम, तेनी जिल्हा, तमिळनाडू) हे एक प्रसिद्ध तमिळ चित्रपट निर्माते, दिग्दर्शक व लेखक आहेत. त्यांचे चित्रपट हे सहसा टिकाकारांनी गौरविलेले असतात. त्यांना त्यासाठी अनेक पारितोषिके देखील मिळाली आहेत. सध्या ते चेन्नई येथे वास्तव्यास आहेत. *सेतु* (राष्ट्रीय पुरस्कार विजेता), *नंदा*, *पितमगन* हे त्यांचे काही यशस्वी चित्रपट.

वर्ग:इ.स. १९६६ मधील जन्म
वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
आंबील

**आंबील** करण्यासाठी ज्वारी किंवा नाचणी चे पीठ रात्री किंवा किमान १२-१५ तास भिजववून मग शिजवितात.शिजवितांना मीठ घातले जाते.गौरी अथवा महालक्ष्मी च्या वेळेस हा पदार्थ करणे हा  एक कुळाचार आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:खाद्यपदार्थ
वर्ग:पाककृती
पुष्टीदायक

आयुर्वेदानुसार,शरीरास पुष्टता देणाऱ्या पदार्थास **पुष्टीदायक** किंवा पौष्टिक म्हणतात. याने शरीरास आवश्यक त्या पदार्थांची पुर्तता होते व शरीर सुदृढ होउन रोगप्रतीकारक शक्ती वाढते.

वर्ग:आरोग्य
वर्ग:आयुर्वेद
पत्रावळ

**पत्रावळ** ही पळसाची पाने टाचून बनवतात.मधोमध एक पळसाचे मोठे पान ठेवून त्याभोवताली पळसाची पाने ठेवत जाऊन व त्यास बांबूच्या अतिशय पातळ शिळकांनी टाचत जाऊन साधारण गोलाकार असा आकार करण्यात येतो. पत्रावळीचा भोजन वाढण्यास करतात. लग्न प्रसंगी तसेच अनेक लोक जेवायला बसतांना याचा उपयोग होतो. नैसर्गिक साधनांपासून बनवलेली असल्याने यामुळे प्रदूषणसुद्धा होत नाही. याच प्रकारे द्रोण पण करतात. महाराष्ट्रात याचा उपयोग मोठ्या प्रमाणात होतो. केळीचे पानही भोजनासाठी वापरले जाते.

वर्ग:वनस्पतीजन्य पदार्थ
२००९ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुका/मनसे परिणाम

## आढावा
## मतदारसंघानुसार यादी
## संदर्भ
## बाह्य दुवे
मनसे
अंधेरी पश्चिम विधानसभा मतदारसंघ

**अंधेरी पश्चिम विधानसभा मतदारसंघ - १६५** हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई उपनगर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार अंधेरी पश्चिम मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या जनगणना वॉर्ड क्र. १३५१, जनगणना वॉर्ड क्र. १३५२ मधील इन्युमरेशन ब्लॉक १ ते ३१६, ३१९ ते ३२१, ३२४, ३२५ ३२७, ३२८, ४१९ ते ४९५ आणि जनगणना वॉर्ड क्र. १३५३ मधील इन्युमरेशन ब्लॉक १ ते ६८, १५९, १६० आणि १६४ ते १८० यांचा समावेश होतो. अंधेरी पश्चिम हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई उत्तर पश्चिम लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.

भारतीय जनता पक्षाचे अमित भास्कर साटम हे अंधेरी पश्चिम विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.

## आमदार 
## निवडणूक निकाल 
## संदर्भ 
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:वायव्य मुंबई लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:मुंबई उपनगर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:अंधेरी
अणुशक्ती नगर विधानसभा मतदारसंघ

**अणुशक्ती नगर विधानसभा मतदारसंघ - १७२** हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई उपनगर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार अणुशक्ती नगर मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या जनगणना वॉर्ड क्र.२०८० मधील इन्युमरेशन ब्लॉक ६० ते १११, १२४ ते १७८, १८० ते ५९४, ८०० ते ८०४, ८०६, ८०७, १०४९ ते १०५७, ११९० ते १९९९, १२१४ ते १२२४, १२२७, १२२९, १२३१, ३३०१ आणि ३३०२ यांचा समावेश होतो. अणुशक्ती नगर हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई दक्षिण मध्य लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.

राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे नवाब मोहम्मद इस्लाम मलिक हे अणुशक्ती नगर विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.

## आमदार 
## निवडणूक निकाल 
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:दक्षिण मध्य मुंबई लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:मुंबई उपनगर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
चांदिवली विधानसभा मतदारसंघ

**चांदिवली विधानसभा मतदारसंघ - १६८** हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई उपनगर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार चांदिवली मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या जनगणना वॉर्ड क्र. १९७८ मधील इन्युमरेशन ब्लॉक ५५ ते ६१, ६४ ते ६९, ७३ ते ७८, १२६ ते १३८, १६४ ते ३५२, ३९४ ते ४०५, ४२२ ते ५७३, ५८० ते ६८९, ७०७ ते ८३१ आणि जनगणना वॉर्ड क्र. २३८४ मधील इन्युमरेशन ब्लॉक १५५ ते ३०२ यांचा समावेश होतो. चांदिवली हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई उत्तर मध्य लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.

शिवसेनेचे दिलीप भाऊसाहेब लांडे हे चांदिवली विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.

## आमदार 
## निवडणूक निकाल 
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:मुंबई उपनगर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:उत्तर मध्य मुंबई लोकसभा मतदारसंघ‎
अंधेरी पूर्व विधानसभा मतदारसंघ

**अंधेरी पूर्व विधानसभा मतदारसंघ - १६६** हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई उपनगर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार अंधेरी पूर्व मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या जनगणना वॉर्ड क्र. १२५५ मधील इन्युमरेशन ब्लॉक १ ते २२० आणि ३३० ते ६८० आणि जनगणना वॉर्ड क्र. २३८५ मधील इन्युमरेशन ब्लॉक ५४९ ते ५९४, ६२८ ते ६३९ आणि ८३३ यांचा समावेश होतो. अंधेरी पूर्व हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई उत्तर पश्चिम लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.

शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) पक्षाच्या ऋतुजा लटके हे अंधेरी पूर्व विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.

## आमदार 
## निकाल 
### अंधेरी पूर्व विधानसभा पोटनिवडणूक २०२२ 
### महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०१९ 
### महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुक २०१४ 
### महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २००९ 
## बाह्य दुवे 
* अंधेरी पूर्व विधानसभा मतदारसंघाचा नकाशा
* https://eci.gov.in/statistical-report/statistical-reports/

## हे सुद्धा पहा 
* महाराष्ट्र विधानसभा मतदारसंघांची यादी
* महाराष्ट्र विधानसभा
* महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०१९
* मुंबई उत्तर पश्चिम लोकसभा मतदारसंघ
* अंधेरी पश्चिम विधानसभा मतदारसंघ

## संदर्भ 
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:मुंबई उपनगर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:वायव्य मुंबई लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:अंधेरी
चेंबूर विधानसभा मतदारसंघ

**चेंबूर विधानसभा मतदारसंघ - १७३** हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई उपनगर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार चेंबूर मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या जनगणना वॉर्ड क्र. २१८०, वॉर्ड क्र. २१७९ इन्युमरेशन ब्लॉक ८७ ते ५०७, ६०१ ते ६११, ६१७, ६९१ ते ६९४, आणि वॉर्ड क्र. १९७७ मधील इन्युमरेशन ब्लॉक ८७, ८८, २६५, २६६, २७२, २७३, २७७ ते २८८ आणि २९० यांचा समावेश होतो. चेंबूर हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई दक्षिण मध्य लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.

शिवसेनेचे प्रकाश वैकुंठ फातर्फेकर हे चेंबूर विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.

## आमदार 
## निवडणूक निकाल 
## बाह्य दुवे 
*

वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:मुंबई उपनगर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:दक्षिण मध्य मुंबई लोकसभा मतदारसंघ
शिरीष हिरालाल चौधरी

**शिरीष हिरालाल चौधरी** महाराष्ट्राच्या तेराव्या विधानसभेतील आमदार आहे.

वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी
वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य
वर्ग:रावेरचे आमदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार
वर्ग:अमळनेरचे आमदार
वर्ग:महाराष्ट्राच्या १५ व्या विधानसभेचे सदस्य
भायखळा विधानसभा मतदारसंघ

**भायखळा विधानसभा मतदारसंघ - १८४** हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई शहर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार भायखळा मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या जनगणना वॉर्ड क्र. ५२२ माझगांव, जनगणना वॉर्ड क्र. ५२३- ताडवाडी, जनगणना वॉर्ड क्र. ५२४ - १ ला नागपाडा आणि जनगणना वॉर्ड क्र. ५२७ - भायखळा यांचा समावेश होतो. भायखळा हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई दक्षिण लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.

शिवसेनेचे श्रीमती यामिनी यशवंत जाधव या भायखळा विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.

## आमदार 
## निवडणूक निकाल 
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:दक्षिण मुंबई लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:मुंबई शहर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
दहिसर विधानसभा मतदारसंघ

**दहिसर विधानसभा मतदारसंघ - १५३** हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई उपनगर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार दहिसर मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या जनगणना वॉर्ड क्र. १७७०, १८७०, १८७४ आणि वॉर्ड क्र. १७७२ मधील इन्युमरेशन ब्लॉक १ ते ६३ आणि १०८ यांचा समावेश होतो. दहिसर हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई उत्तर लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.

भारतीय जनता पक्षाचे मनिषा अशोक चौधरी हे दहिसर विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.

## आमदार 
## निवडणूक निकाल 
## २०१४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुका
### विजयी
*मनीषा चौधरी - भारतीय जनता पक्ष

वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:उत्तर मुंबई लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:मुंबई उपनगर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
भांडुप पश्चिम विधानसभा मतदारसंघ

**भांडुप पश्चिम विधानसभा मतदारसंघ - १५७** हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई उपनगर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार भांडुप पश्चिम मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या जनगणना वॉर्ड क्र. २३८४ मधील इन्युमरेशन ब्लॉक ११९ ते १२३ आणि जनगणना वॉर्ड क्र. २३८५ मधील इन्युमरेशन ब्लॉक १०८ ते ११०, १७० ते ५२२, ६४० ते ६८७, ६९० आणि ७०० ते ७२८ यांचा समावेश होतो. भांडुप पश्चिम हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई उत्तर पूर्व लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.

शिवसेनेचे रमेश गजानन कोरगावकर हे भांडुप पश्चिम विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.

## आमदार 
## निवडणूक निकाल 
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:मुंबई उपनगर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:ईशान्य मुंबई लोकसभा मतदारसंघ
कुलाबा विधानसभा मतदारसंघ

**कुलाबा विधानसभा मतदारसंघ - १८७** हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई शहर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार कुलाबा मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेतील जनगणना वॉर्ड क्र. १०१ - अप्पर कुलाबा, १०२ - मध्य आणि निम्नस्तर कुलाबा, १०३ - फोर्ट दक्षिण, १०४- फोर्ट उत्तर, १०५ - एस्प्लॅनेड, २०६ - मांडवी, २०७ - चकला, ३१३ - मार्केट, ३१४- धोबी तलाव आणि ३१५ - फणसवाडी यांचा समावेश होतो. कुलाबा हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई दक्षिण लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.

भारतीय जनता पक्षाचे राहूल सुरेश नार्वेकर हे कुलाबा विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.

## आमदार 
## निवडणूक निकाल 
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:मुंबई शहर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:दक्षिण मुंबई लोकसभा मतदारसंघ
सापळा पिके

प्रमुख पिकांवर किडींचा हल्ला होउ नये म्हणुन त्या शेजारी लावण्यात येणाऱ्या पिकांस **सापळा पिके** म्हणतात. यासाठी, किडींना मुख्य पिकापेक्षा जास्त संवेदनशील असे पिक लावल्या जाते ज्यामुळे  मुख्य पिक सुरक्षित राहुन हे गौण पिक किडींद्वारे खाउन टाकल्या जाते.
## कोणत्या पिकासाठी कोणते सापळा पिक वापरावे त्याचा तक्ता
## फायदे
* किटकनाशकाचा कमी वापर
* मित्र कीट संवर्धन
* पिक संरक्षण खर्चात बचत
* माती व पर्यावरण संवर्धन
## संदर्भ
वर्ग:शेती
वर्ग:परंपरागत शेती
वर्ग:पिके
झिंगा

, .
----

झिंगा (prawn) नावाचे काही कंकटी प्राणी खाऱ्या आणि काही गोड्या पाण्यात राहतात. या दोन्ही प्रकारातले झिंगे एकमेकांपेक्षा भिन्न असतात. काटेरी शेवंड (spiny lobster) आणि पाणझिंगा (shrimp) हे प्राणी काहीसे झिंग्यासारखेच दिसतात. 

पाठीकडून पाहता या प्राण्यांच्या डोक्यापासून शेपटीपर्यंत एक ढालीसारखे कवच दिसते. या कवचाला कंकट म्हणतात. शेवंडाच्या कंकटावर काटे असतात तर झिंग्याला नसतात. या प्राण्यांच्या कंकट आणि उदरखंड या भागात लवचीक पापुद्रे असतात, त्यांची दुमड होऊ शकते. झिंगे, शेवंड या प्राण्यांना कठीण कवच असते पण त्यांचे अंतरंग मऊ असते. यावरून या वर्गातील प्राण्यांना बहिःकंकाल प्राणी असे म्हणतात. 

कंकटी प्राण्यांची अपत्ये प्रौढांपेक्षा वेगळी असतात, त्यांना पिलवे म्हणतात. पिलवांचे कवच त्यांना वेळोवेळी बदलावे लागते. जशी पिलवांची वाढ होत जाते तसे त्यांचे कवच तुटते व त्याजागी नवे कवच उगवते. शिवाय या प्राण्यांचे शाखावयव तुटले तर त्या जागी नवे अवयव उगवतात. 

वर्ग:खंडशाख (प्राणी)
धारावी विधानसभा मतदारसंघ

**धारावी विधानसभा मतदारसंघ - १७८** हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई शहर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार धारावी मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या जनगणना वॉर्ड क्र. ९३३ मधील दादरच्या इन्युमरेशन ब्लॉक १२, १६ ते ५०७, ६९९ ते ७३३ यांचा समावेश होतो. धारावी हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई दक्षिण मध्य लोकसभा मतदारसंघात मोडतो आणि हा मतदारसंघ अनुसूचित जाती - SC च्या उमेदवारांसाठी राखीव आहे.

भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाच्या वर्षा एकनाथ गायकवाड ह्या धारावी विधानसभा मतदारसंघाच्या विद्यमान आमदार आहेत.

## आमदार 
## निवडणूक निकाल 
## बाह्य दुवे 
*

वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:मुंबई शहर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:दक्षिण मध्य मुंबई लोकसभा मतदारसंघ
लोपामुद्रा

इवलेसे
**लोपामुद्रा** पुराणकालीन अगस्ती ऋषींची पत्नी.

वर्ग:हिंदू पौराणिक व्यक्ती
वर्ग:रामायणातील व्यक्तिरेखा
कीचकदरा

अमरावती जिल्ह्यातील चिखलदरा या गावाचे महाभारतकालीन नाव. 
**येथेच कीचकाचा वध झाला होता असा समज आहे.

वर्ग:अमरावती जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:महाभारतातील स्थाने
दुधगाव (मिरज)

**दुधगाव** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील मिरज तालुक्यातील एक गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
**दुधगाव** हे मिरज तालुक्यातील वारणा नदीकाठी वसलेले एक गाव आहे. दुधगाव हे गाव सांगली शहरापासुन २१ किमी अंतरावर् आहे. दुधगाव हे प्रामुख्याने शेतीवर अवलंबून असलेले गाव आहे. दुधगावमध्ये सर्व जाती जमातीच लोक राहतात. येथे ऊस, भुइमूग, तंबाखू, ज्वारी, बाजरी व इतर अनेक नगदी पीक घेतली जातात. वारणा नदीमुळे बारा महीने शेतीला पाणी मिळते. दुधगावात उर्दू व मराठी शाळा आहेत तसेच कन्या विद्यालय आहे. येथे मुलांचे विद्यालयही आहे. दुधगावाचे आराध्य दैवत दुधेश्वर आहे. येथे दरवर्षी महाशिवरात्रीला या देवाची पालखी निघते व महायात्रा भरते. येथे जैन धर्मीय मोठ्या प्रमाणात राहतात. गावात जीन मंदिर आहे. जीन मंदिराची वास्तु सुंदर व प्रशस्त आहे. गावात रयत शिक्षणसंस्थेच्या कर्मवीर भाऊराव पाटील यांचा पुतळा आहे.
## हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.

## लोकजीवन
==प्रेक्षणीय स्थळे=

## नागरी सुविधा
## जवळपासची गावे
## संदर्भ
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 

वर्ग:मिरज तालुक्यातील गावे
वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
घाटकोपर पूर्व विधानसभा मतदारसंघ

**घाटकोपर पूर्व विधानसभा मतदारसंघ - १७०** हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई उपनगर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार घाटकोपर पूर्व मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या जनगणना वॉर्ड क्र. २२८१, २२८२ आणि २२८४ मधील इन्युमरेशन ब्लॉक ४३० ते ४८५, ४९०, ४९१ ४९४ ४९६ ते ४९९, ५३७, ५८८ ते ६०८ यांचा समावेश होतो. घाटकोपर पूर्व हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई उत्तर पूर्व लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.

भारतीय जनता पक्षाचे पराग किशोरचंद शाह हे घाटकोपर पूर्व विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.

## आमदार 
## निवडणूक निकाल 
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:मुंबई उपनगर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:ईशान्य मुंबई लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:घाटकोपर
गोरेगाव विधानसभा मतदारसंघ

**गोरेगाव विधानसभा मतदारसंघ - १६३** हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई उपनगर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार गोरेगाव मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या जनगणना वॉर्ड क्र. १४५८, १४६० आणि १४६३ यांचा समावेश होतो. गोरेगाव हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई उत्तर पश्चिम लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.

भारतीय जनता पक्षाचे विद्या जयप्रकाश ठाकूर हे गोरेगाव विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.

## आमदार 
## निवडणूक निकाल 
## बाह्य दुवे 
*

वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:वायव्य मुंबई लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:मुंबई उपनगर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
२००९ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुका/मतदारसंघानुसार मतांची टक्केवारी

## बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुका २००९
बी.टी. बियाणे

**बॅसिलस थरींगजिनेसीस** या जिवाणुच्या नावाचे लघुरूप म्हणजे बी.टी.हा जिवाणू स्फटिक प्रथिने तयार करतो.ही प्रथिने अनेक बोंडअळीसाठी विषारी असतात. जैविक तंत्रज्ञानाद्वारे या जिवाणुच्या गुणसूत्राचा वापर करून पिकांची वाणे तयार करण्यात येतात. ती अनेक रोगप्रतिबंधक असतात. अशा पिकांवर बाहेरून बोंडअळीकरिता किटकनाशकांची फवारणी करण्याची गरज पडत नाही. हा बी.टी. जिवाणू सर्वत्र सापडतो.

यातील विषद्रव्ये फक्त बोंडअळीलाच बाधीत करतात असा शास्त्रज्ञांचा दावा आहे. या जिवाणुचा शोध सन १९०१ मध्ये जपानचे शास्त्रज्ञ 'ईशिवाता' यांनी लावला.त्यानंतर सन १९११ मध्ये जर्मनीचे एम्स्ट बर्लिनेर यांनी तो स्वतंत्रपणे शोधला.

### वाद
अशा प्रकारे तयार केलेले पिकांचे वाण हे सर्व प्राणिमात्रांसाठी घातक असल्याचा आरोप करण्यात येत आहे.भारतात याला तीव्र विरोध होत आहे.या वाणांमध्ये पुनर्निर्मितीची क्षमता नसल्यामुळे प्रत्येक वेळेस कंपन्यांचे बियाणेच विकत घ्यावे लागेल असा आरोपही होतो आहे.याने निसर्गचक्राला बाधा येईल असा अनेकांचा समज आहे.पर्यावरणाचा समतोल ढासळेल असा दावाही टिकाकार करीत आहेत.

वर्ग:शेती
धापेवाडा

नागपूर जवळ असलेले एक गाव.हे विदर्भाचे पंढरपूर म्हणुनही ओळखले जाते.येथे विठ्ठल रुखमाई देवस्थान आहे.

वर्ग:विदर्भ
वर्ग:नागपूर जिल्हा
शमी विघ्नेश (आदासा)

**आदासा** हे महाराष्ट्रातील नागपूर जिल्ह्यातील सावनेर तालुक्यातील एक गाव आहे. हे गाव तेथील गणेशमंदिरामुळे नावाजलेले आहे. 
* नागपूर शहरापासून आदासा मंदिर नागपूर ते कळमेश्वर महामार्गावर असून अंदाजे ४० किमी.अंतरावर आहे. 
* नागपूर - छिंदवाडा लोहमार्गावर पाटणसावंगी या स्थानकापासून १२ कि.मी. अंतरावर आदासा हे क्षेत्र आहे. 
एका उंच टेकडीवर हे पुरातन गणेश मंदिर आहे. ही मूर्ती नृत्यगणेशाची आहे, असे अभ्यासक सांगतात. ही गणेशमूर्ती उजव्या सोंडेची आहे. महापाप, संकष्ट आणि शत्रू या तीन दानवांनी जगाला त्राही त्राही करून सोडले होते. या दानवांच्या तावडीतून सुटका करून घेण्यासाठी सर्व देवांनी शंकर-पार्वतीरूपी असलेल्या शमीच्या वृक्षाखाली गणेशाची आराधना केली. तेव्हा त्या वृक्षाच्या मुळापासून शमी विघ्नेश प्रकट झाला आणि त्याने त्या तीनही दानवांचा संहार केला.
* ज्या स्थळी ही कथा घडली त्या ठिकाणी मुदगल ऋषींनी गणेशमूर्तीची स्थान केली. तेच हे अदोष क्षेत्र. गणेशाच्या २१ स्थानांपकी हे एक जागृत गणेश स्थान आहे. येथे माघ शुद्ध चतुर्थीला मोठा उत्सव असतो.
मंदिर टेकडीवर वसलेले असल्याने तेथून आजूबाजूचा परिसर नयनरम्य दिसतो. मंदिरात गणेशाची देखणी अशी भव्य स्वयंभू गणेश मुर्ती आहे.
आदासा येथील गणेशाचे दर्शन घेण्याकरिता हजारो भाविक येथे रोज येतात.

## श्री विघ्नेशाचे मंदिर 
विदर्भातील अष्टविनायकांपैकी हे स्थान प्रथम क्रमांकावर आहे . येथे टेकडीवरील गणेशमंदिरात असलेल्या गणपतीच्या मूर्तीला ' *शमी विघ्नेश* ' म्हणतात. ती महाराष्ट्रातील सर्वांत उंच गणेशमूर्ती आहे  ही जवळपास ६ मीटर उंच आहे. या मंदिराचे बांधकाम हेमाडपंती वाटते. येथील शंकराच्या मंदिरात असलेली पिंड दक्षिणाभिमुख आहे. इतर पिंडी उत्तराभिमुख असतात. गणेश पुराणात वर्णन केलेल्या मूर्तीपैकी ही एक आहे. येथील गणपतीची सोंड उजवीकडे वळलेली आहे.

## संदर्भ
वर:गणपती

वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:विदर्भातील अष्टविनायक
सिद्धिविनायक (केळझर)

विदर्भातील अष्टविनायकांपैकी तिसऱ्या क्रमांकावर असलेले वर्धा जिल्ह्यातील केळझर गाव श्री सिद्धीविनायकासाठी प्रसिद्ध आहे. येथील गणपती उजव्या सोंडेचा असून मूर्ती ४ फूट उंचीची आहे. केळझर गावाची प्राचीनता महाभारतकालीन आहे, असे म्हणतात. या गणपतीच्या देवस्थानाला एकचक्रा गणेश असे म्हणतात. 

वर्ग:विदर्भ
वर्ग:वर्धा जिल्हा
वर्ग:विदर्भातील अष्टविनायक
वर्ग:गणपती
पिकांची पैसेवारी

## गरज
महाराष्ट्र जमीन महसुल कायदा १९६६ चे कलम ७८ नुसार,पैसेवारीच्या अनुपातानुसार,जमीन महसुल तहकुब,कमी वा रद्द करण्यास समर्थन म्हणुन,शासनाचा महसुल विभाग प्रत्येक गावातील कोरडवाहु,खरीप व रब्बी पिकांची **पैसेवारी** काढीत असतो.
यालाच पूर्वी आणेवारी असा शब्द प्रचलित होता.

## समिती
या साठी, संबंधित तहसीलदार प्रत्येक गावात एक 'ग्राम पिक पैसेवारी समिती' गठीत करतो. या समितीचा अध्यक्ष हा 'राजस्व निरिक्षक' वा तत्सम दर्जाचा शासनाचा अधिकारी असतो.या समितीत, तलाठी व ग्रामसेवक सरपंच ,सेवा सहकारी संस्थांचे अध्यक्ष हे पदसिद्ध सदस्य असतात. शेतकरी प्रतिनिधी म्हणुन एक प्रगतिशील व दोन अल्पभूधारक शेतकरी (त्यापैकी एक महिला असणे जरुरी) हे पण याचे सदस्य असतात. या शेतकरी प्रतिनिधींची निवड त्या त्या गावाची ग्रामपंचायत करीत असते.

## पद्धत
धान्याच्या उत्पादनाशी निगडीत, ही शेतीमधील विशिष्ट पिकांचे उत्पन्न काढण्याची सरकारी पद्धत आहे ही नजर अनुमानाने काढण्यात येते.
यासाठी, प्रत्येक गावात,प्रत्येक पिकांसाठी सुमारे १२ भूखंड निवडल्या जातात.पिक पैसेवारीत बदल झाल्यास हंगामी(तात्पुरती) पैसेवारी जाहीर करण्यात येते.खरीपाची हंगामी पैसेवारी कोकण पुणे नाशिक या राजस्व विभागात दरवर्षी १५ सप्टेंबरला तर नागपूर,अमरावती,औरंगाबाद विभागात,३० सप्टेंबरला जाहीर होते. अंतीम पैसेवारी ही अनुक्रमे १५ डिसेंबर पूर्वी व १५ जानेवारीपूर्वी जाहीर होते. गावांचे शिवारात, एकूण पेरलेल्या वा लागवडीखालील एकूण क्षेत्रफळाचे ८० % पर्यंतची सर्व पिके ही पैसेवारी काढण्यास मान्य करण्यात येतात.

## प्रत्यक्ष काम
१० मीटर x १० मीटर (१ आर) असा शेतीतील चौरस भाग घेउन त्यात निघणाऱ्या धान्याचे उत्पादन,राज्य सरकारच्या सांख्यिकी विभागाने पुरविलेल्या मागील १० वर्षाच्या त्या पिकाच्या सरासरी उत्पन्नाशी ताडुन, निघणारा अनुपात. यात विविध प्रकारच्या (हलकी/मध्यम/चांगली) अशा प्रकारच्या जमिनी निवडल्या जातात. **पैसेवारी** कशी काढावी याचे सरकारी निकष/मार्गदर्शक तत्त्वे आहेत.उदा.-शेतीचा नैऋत्य कोपरा घ्यावा,पाणीपुरवठ्याची स्थिती बघावी इत्यादी.त्यानुसार त्यात आवश्यक ती नियमानुसार चढ/घट करण्यात येते.अशा प्रकारे काढलेली पैसेवारीची सरासरी ५० पेक्षा कमी असल्यास दुष्काळ व त्यापेक्षा जास्त असल्यास सुकाळ असे समजल्या जाते.
## पूर्वीची पद्धत
पूर्वी पिकांच्या आणेवारीची पद्धत होती.परंतु,आणा हे चलन मागे पडल्यामुळे व १०० पैशाचा रुपया, ही गोष्ट टक्केवारीशी सुसंगत असल्यामुळे व अल्पशिक्षितांसह, शेतकऱ्यांना सहज समजण्याजोगी असल्यामुळे पैसेवारी ही पद्धत रुढ करण्यात आली.
## वापर
पैसेवारीमुळे राज्य शासनास  राज्याच्या धान्य स्थितीचा आढावा घेणे सहज शक्य होते.जनसंख्येनुसार मग आवश्यकता तपासुन धान्य आयात वा निर्यात करावयाचे, त्याचा निर्णय करून त्यानुसार धोरण ठरवुन मग कार्यवाही करता येते.

वर्ग:शेती
वर्ग:नागरिकशास्त्र
वर्ग:राज्यशास्त्र
कौंडिण्यपूर

**कौंडिण्यपूर** (पूर्वीचे कुंडीनपूर) हे भारतातील सध्याच्या महाराष्ट्राच्या विदर्भ प्रांतातील अमरावती जिल्ह्यातील (तह.- तिवसा) खेडे होते. या ठिकाणी, श्रीकृष्णपत्नी  रुक्मिणीचे माहेर असल्याचे मानतात.

येथे कार्तिकी एकादशीला मोठी यात्रा भरते. तेथून एक दिंडी आषाढी एकादशीस पंढरपूरला जाते. त्या दिंडीची परंपरा ४००हून अधिक वर्षे जुनी आहे.
250px|thumb|कौंडिण्यपूरच्या मंदिरातील मूर्ती

हे ठिकाण विदर्भनंदन राज्याच्या राजधानीचे शहर होते. रामाची आजी/ अज राजाची पत्नी इंदुमती (राजा दशरथाची आई), अगस्तीची पत्नी लोपामुद्रा तसेच भगीरथमाता सुकेशिनी या सर्वांचे माहेर *कौंडिण्यपूर* हे होते. 
* नल व दमयंतीचा विवाह हा येथेच झाला. 
* येथील अंबिका मंदिरातूनच श्रीकृष्णाने रुक्मिणीचे हरण केले, अशी आख्यायिका आहे.

## संदर्भ
वर्ग:महाभारतातील स्थाने
वर्ग:अमरावती जिल्ह्यातील गावे
दमयंती

**दमयंती** ही महाभारतातील वन पर्व किंवा अरण्य पर्वातील एक पौराणिक पात्र आहे. ती विदर्भ राज्याची राजकुमारी होती, जिचे लग्न निषद देशाचा राजा नल याच्याशी झाले. अनेक भारतीय भाषांतील लेखकांनी हिंदूंच्या इतर ग्रंथांमध्येही हे पात्र आढळून आले आहे. संस्कृती वाङ्मयातील श्रीहर्षाने लिहिलेल्या पाच महाकव्यांपैकी एक असलेल्या १२ व्या शतकातील नैषधीय चरित यात नलासह ती देखील मुख्य पात्र आहे. आपला पती नल याच्यासमवेत हिने भोगलेल्या हालअपेष्टांची सविस्तर कथा महाभारत आरण्यक पर्वान्तर्गत 'नलोपाख्याना'मध्ये दिली आहे.

## जन्म
दमयंतीचा पिता भीम दीर्घकालपर्यंत निपुत्रिक होता. आपल्या हृदयीची ही व्यथा भीमाने सहजवश राजवाड्यात आलेल्या दमन ऋषींना सांगितली. त्या ऋषींच्या कृपाप्रसादाने हिचा आणि दम, दांत आणि दमन नामक हिच्या तीन भावांचा जन्म झाला. (महा.आर.पर्व ५०.९)

## स्वयंवर
आपल्या प्रमदावन नामक वनात ही बसली असता एका सुवर्णहंसाद्वारा निषधाधिपती नलाचे गुणवर्णन हिने ऐकले, आणि तत्काल ही त्याच्या प्रेमात पडली. याच हंसाकरवी हिने आपली प्रणयभावना नलाला विदीत केली.

हिच्या स्वयंवरसमयी नाना देशांचे राजे उपस्थित होते. नलाविषयीची हिची प्रणयभावना जाणून इंद्र, अग्नि, वरुण आदि पाच देवहि नलाचेच रूप धारण करून स्वयंवरमंडपात उपस्थित झाले. परंतु अखेरीस देवतांच्या कृपाप्रसादाने हिने खरा नल ओळखला आणि त्यास वरमाला घातली.

## वनवास
यानंतर थोड्याच दिवसांनी नलाचे सारे राज्य आणि वैभव द्यूतामध्ये गमावले आणि निषध देशाची ही महाराणी एका वस्त्रानिशी आपल्या पतीसमवेत वनवासास गेली. तेथे या उभयतांवर अनेक संकटे आली. त्यामुळे त्रस्त होऊन ही निद्रावस्थेत असता नल हिला सोडून गेला.

ही वनात एकाकी अवस्थेत हिंडत असता एका अजगराने हिला गिळले. तेव्हा एका भिल्लाने हिला सोडवले. पापवासना जागृत होऊन तो हिच्यावर बलात्कार करू लागताच आपल्या पातिव्रत्यप्रभावाने हिने त्यास दग्ध केले.

कालांतराने एका व्यापारी तांड्यासोबत (सार्थवाह) ही चेदीपुरास गेली, आणि तेथे आपली मावशी राजमाता सुनंदा हिचा हिने आश्रय घेतला. तेथून ही आपल्या माहेरी विदर्भराज भीमाकडे गेली, आणि वनवासी नलाला हरप्रयत्नाने शोधून काढण्याची प्रार्थना हिने त्यास केली. भीमाने नलाच्या शोधार्थ देशोदेशी ब्राह्मण रवाना केले.

## द्वितीय स्वयंवर
नलाच्या शोधार्थ अयोध्या देशास गेलेल्या पर्णाद नामक ब्राह्मणानो तेथील ऋतुपर्ण राजाकडे बाहुक नामक सारथ्याच्या रूपाने नल रहात असल्याची वार्ता आणली. या वार्तेची सत्यासत्यता अजमाविण्यासाठी आपल्या पित्याच्या नकळत हिने स्वयंवराच्या मिषाने ऋतुपर्णास पाचारण केले. बाहुकाच्या अप्रतिम सारथ्य कौशल्यामुळे दुसऱ्या दिवशी प्रातःकालीच ऋतुपर्ण विदर्भराजधानीस येऊन पोहोचला. यावरून बाहुक म्हणजेच नल होय अशी हिची खात्री पटली.

दुसऱ्या दिवशी दमयंतीने बाहुकास आपल्या महालात बोलावून घेतले व नलाविषयी त्याचेकडे पृच्छा केली. कलिप्रभावामुळे हा सारा अनर्थ घडल्याचे सांगून नल आपल्या वास्तवरूपात प्रकट झाला. वायुदेवतेने आकाशवाणीद्वारा ही सच्चरित्र असल्याचे सांगताच त्याने हिचा स्वीकार केला.

कालांतराने ऋतुपर्णा राजाने शिकविलेल्या द्यूतविद्येच्या साह्याने नलाने आपले विगत राज्य परत मिळविले, आणि ही पुन्हा एकवार निषध देशाची महाराणी बनली.

## परिवार
हिला इंद्रसेन नामक पुत्र आणि इंद्रसेना नामक कन्या अशी दोन अपत्ये होती. आपल्या वनवासकाळी हिने त्यांस  आपल्या पित्याकडे पाठविले होते.

## संदर्भ
वर्ग:हिंदू पौराणिक व्यक्ती
वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा
जिवा महाला

**जिवाजी महाले** हे श्रीमंत छत्रपती शिवाजी महाराजांचे अंगरक्षक होते, त्यांनी प्रतापगडाच्या लढाईत श्रीमंत छत्रपती शिवाजी महाराजांना वाचवले होते. त्यांचे गाव म्हणजे सातारा जिल्ह्यातील वाई.

## मूळ रहिवास 
जिवाजींचे मूळ गाव कोंडवली बुद्रुक (मौका/खारे) हे वाई तालुक्यात आहे. मात्र हे गाव धोम धरणामुळे स्थलांतरित झाले आहे.
* प्रसिद्ध इतिहासंशोधक श्री.पांडुरंग नरसिंह पटवर्धन यांनी जिवाजी महाले यांचे महाबळेश्वरजवळ कोंडवली या गावी त्यांचे वंशज शोधून काढले आहेत.

## घराणे 
वंशावळ– जिवाजी महाले हे नाभिक समाजाचे होते, असे सांगितले जाते. 
* जिवाजी महाले यांचे मोठे भाऊ हे तानाजी महाले संकपाळ. 
* जिवाजी महालेंचे पुत्र सीताराम; 
* सीतारामचा मुलगा (सुभानजी); 
* सुभानजीचे (नवलोजी व काळोजी); 
* नवलोजीचा मुलगा हरी आणि 
* काळोजीचा मुलगा सुभानी होय.

हरी आणि सुभानजी ह्यांचे जिवाजी महाला हे खापरपणतू होतात.

जिवाजी महाला यांचे वडील पहिलवान होते, त्यांनीच जिवाजी महाले यांना पहिलवानीचे धडे दिले होते. जिवाजींचे वडील शिवाजी राजांचे वडील शहाजीराजे यांच्या सेवेत होते. 
युद्धसमयी त्यांना एक पाय गमवावा लागला होता.

## पराक्रम 
शिवाजी राज्यांनी प्रतापगडाच्या पायथ्याशी अफजलखानाला मारल्यावर अफझलखानाच्या 'सय्यद बंडा' नावाच्या रक्षकाने शिवाजी महाराजांवर तलवारीचा जोरदार वार केला. जिवाजींने सय्यद बंडाचा हात कापून शिवाजी महाराजांचे प्राण वाचवले. या प्रसंगी जिवाजी महालाचे वय २५ च्या घरात असावे असा कयास काढण्यात येतो. रायरेश्वर किल्ल्याच्या पायथ्याला सरदार श्रीमंत श्री वीर कान्होजी जेधे यांच्या जहागीर आंबवडे गावी, वीर कान्होजी जेधे यांच्या समाधी स्थळाच्या बाजूलाच जिवा महाला यांची समाधी आहे. 
* दांडपट्टा चालविण्यात "महाले समुदाय" हा पटाईत होता. आजही महाले समुदायातील म्हातारे लोक दांडपट्टा चालवतात. जिवाजी महाले सुद्धा दांडपट्टा चालवण्यात तरबेज होते. 
सैयद बंडाने महाराजांवर तलवार उगारली तेव्हाच दांडपट्टा काढून जिवाजी महाले यांनी त्याला पालथा पाडला होते, "होता जिवा म्हणून वाचला शिवा" नव्हे तर ही म्हण अशी होती "होते जिवाजी म्हणून वाचले शिवाजी’, ही म्हण या प्रसंगावरून पडली.

## छत्रपतींकडून बक्षीस 
छत्रपती शाहूराजांनी १७०७ मध्ये जिवांच्या वंशजांना निगडे/साखरे ही गावे इनाम दिली. त्या इनामपत्रात जिवाजी महाले यांचा मर्दानी, पुरातन व एकनिष्ठ असा गौरवपूर्ण उल्लेख केला आहे.

## पुस्तके 
* जिवा महाला (लेखक - सदाभाऊ खोत; स्वाभिमान विचार प्रकाशन--कोल्हापूर)
* जिवा महाला (लेख्क - प्रभाकर भावे)
* जिवा महाला (कादंबरी, लेखक - प्रा. डाॅ.सुरेश गायकवाड)
* शिवरक्षक जीवाजी महाला (लेखक - हरीश ससनकर)
* शिवरायांचे शिलेदार : जिवा महाला (प्रभाकर भावे)

## रस्ता 
मुंबईत अंधेरी (पूर्व) येथील ना.सी. फडके रस्ता आणि स्वामी रस्ता यांना जोडणाऱ्या एका छोट्या रस्त्याला जिवा महाले रोड म्हणतात.

## चौक 
शिवरत्न जिवाजी महाले चौक (अहमदनगर)
शूरवीर जिवाजी महाले चौक,अपोलो टाॅकीज(पुणे)

## पुरस्कार 
शिवप्रताप दिन कार्यक्रमाच्या निमित्ताने जिवा महाले याच्या नावाने दरवर्षी एक पुरस्कार देण्यात येतो. आत्तापर्यंत हा पुरस्कार मिळालेल्या व्यक्ती:-
* अपर्णा रामतीर्थकर (सोलापूर), 
* अमरनाथ आंदोलनाचे नेते ॲड. लीलाकिरण शर्मा
* उद्धव ठाकरे
* शरद पोंक्षे
* गोरक्षक सतीशकुमार प्रधान
* शहीद कर्नल संतोष महाडीक
* कर्नल संभाजीराव पाटील (कऱ्हाड)
* सुभाष कोळी (सांगली),
वगैरे.

## संदर्भ 
* सिवाजीचा अंगरक्षक जिवा महाले 

वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती
वर्ग:मराठा साम्राज्य
वर्ग:सैनिकी पेशातील मराठी व्यक्ती
वर्ग:हिंदू योद्धे
नॉर्थवेस्ट टेरिटोरीज

**नॉर्थवेस्ट टेरिटोरीज** हा कॅनडाच्या वायव्य भागातील एक केंद्रशासित प्रदेश आहे. हा प्रदेश जुलै १५, इ.स. १८७० रोजी कॅनडाचा भाग झाला. एप्रिल १, इ.स. १९९९ रोजी याची पुनर्रचना झाली. २०११ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ४१,४६२ इतकी आहे.

वर्ग:कॅनडाचे प्रांत व प्रदेश
आर्नौत दानियेल

**आर्नौत दानियेल दे रॉबेइराक** (इ.स. ११८० - इ.स. १२००)हा बाराव्या शतकातील ऑकितान कवी होता. पेट्रार्चने याला इल *मिल्योरे फाब्रो*  (सर्वोत्तम सृजक) आणि ''ग्रान माएस्त्रो  द'आमोर'' (प्रेमाचा अधिपती) अशी विशेषणे दिली आहेत.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:ऑकितान कवी
वर्ग:इ.स. ११८० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १२०० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आनुवंशिक

वंश परंपरेने चालत आलेला.  म्हणजे आजोबा वडील व त्यांचा मुलगा या क्रमाने. बहुतेककरून रोगांच्या बाबतीत हा शब्द जास्तकरून वापरण्यात येतो.
विविध कलागूण पण अंनुवांशीकतेने चालत येतात असा समाज आहे. 

वर्ग:परंपरा
चित्तरंजन कोल्हटकर

**चित्तरंजन चिंतामणराव कोल्हटकर** (जानेवारी १५, इ.स. १९२३; अमरावती, ब्रिटिश भारत - ऑक्टोबर २५, इ.स. २००९; पुणे, महाराष्ट्र) हे मराठी नाट्य-अभिनेते, चित्रपट अभिनेते होते. सुमारे सहा दशकं रंगभूमी आणि चित्रपट क्षेत्रात त्यांची कारकीर्द आहे.

## बालपण 
कोल्हटकरांचा जन्म जानेवारी १५, इ.स. १९२३ रोजी महाराष्ट्रात अमरावती येथे झाला. त्यांचे वडील चिंतामणराव कोल्हटकर हेसुद्धा नाटकांतून अभिनय करत असत. विनोदी साहित्याचे मेरूमणी श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर हे चित्तरंजन कोल्हटकर यांचे चुलते.

## कारकीर्द 
'भावबंधन' नाटकातील 'मोरेश्वर' या भूमिकेतून फेब्रुवारी ४, इ.स. १९४४ रोजी कोल्हटकरांचे नाट्यक्षेत्रात पदार्पण झाले. तत्पूर्वी इ.स. १९४७ मध्येच भालजी पेंढारकरांच्या 'गरिबांचे राज्य' या चित्रपटाद्वारे त्यांनी चित्रपटक्षेत्रात प्रवेश केला.  इ.स. १९५० साली झळकलेल्या 'कुंकवाचा धनी' या चित्रपटात त्यांना नायकाची व्यक्तिरेखा साकारायची संधी सर्वप्रथम लाभली. त्यांनी शांताबाई आपटे यांच्याबरोबर नायकाची भूमिका केली. त्यानंतर पेडगांवचे शहाणे, शेवग्याच्या शेंगा, मोहित्याची मंजुळा, हिरवा चुडा, थांब लक्ष्मी कुंकू लावते, जावई माझा भला, तू तिथे मी आदी ८०पेक्षा जास्त चित्रपटांतून त्यांनी भूमिका केल्या. अभिनयाशिवाय कोल्हटकरांनी नाटकांचे दिग्दर्शनही केले. इ.स. १९६४ सालातले 'मोहिनी' हे त्यांनी दिग्दर्शिलेले पहिले नाटक होते. इ.स. १९४९ साली जेव्हा त्यांनी  पहिल्यांदा *भावबंधन* केले, तेव्हा लता मंगेशकरही त्या नाटकात होत्या.

आग्ऱ्याहून सुटका, बेबंदशाही, पद्मिनी, इथे ओशाळला मृत्यू, नटसम्राट आदी प्रसिद्ध मराठी नाटकांतून त्यांनी अजरामर भूमिका केल्या. चित्तरंजन कोल्हटकरांच्या ऐतिहासिक नाटकातील भूमिका अतिशय गाजल्या. भावबंधनप्रमाणेच एकच प्याला, स्वामिनी, दुरिताचे तिमिर जावो, गारंबीचा बापू, पंडितराज जगन्नाथ, अश्रूंची झाली फुले इ. नाटकांमधील त्यांच्या भूमिका प्रसिद्ध आहेत.

## पुरस्कार
चित्तरंजन कोल्हटकरांना दीनानाथ मंगेशकर पुरस्कारही  देण्यात आला होता.  त्यांना सिनेमांतील आणि नाटकांतील अभिनयासाठी विविध पुरस्कार प्राप्त झाले.  त्यांत विष्णूदास भावे पुरस्कार, शासनाचा चिंतामणराव कोल्हटकर पुरस्कार, छत्रपती शाहू पुरस्कार, आल्फा गौरव पुरस्कार, नानासाहेब फाटक जीवनगौरव पुरस्कार आदींचा समावेश आहे.

### चित्रपट आणि नाटके 
## संघटनात्मक कार्य 
इ.स. १९८७ साली इंदुरात भरलेल्या अखिल भारतीय मराठी नाट्य संमेलनाचे अध्यक्षपद कोल्हटकरांनी भूषवले. तसेच, नाट्य परिषदेच्या पुणे शाखेचे अध्यक्षपदही त्यांनी सांभाळले. तर संस्कार भारतीचे ते महाराष्ट्र प्रदेशाध्यक्ष पदही त्यांनी भूषविले होते. 

## लेखन 
कोल्हटकरांनी *रंगात रंगलो मी* हे आत्मकथनात्मक पुस्तक लिहिले आहे.

## मृत्यू 
मृत्युपूर्वी आठ दिवसांपूर्वी आपल्या राहत्या घराखालीच फेरफटका मारत असताना ते पडले. त्यात त्यांच्या खांद्याचे हाड मोडले. त्यामुळे त्यांना उपचारासाठी रूग्णालयात दाखल करण्यात आले होते. तथापि, त्यांचे ऑक्टोबर २५, इ.स. २००९ रोजी महाराष्ट्रात पुणे येथे हृदयविकाराच्या झटक्याने त्यांचे निधन झाले.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००९ मधील मृत्यू
कॅरेलिया प्रजासत्ताक

**कॅरेलिया** () हे रशियाचे एक प्रजासत्ताक आहे. कॅरेलिया प्रजासत्ताक रशियाच्या वायव्य भागात फिनलंडच्या सीमेवर वसले आहे.

## बाह्य दुवे 
*   अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:रशियाचे प्रजासत्ताक
कांदिवली पूर्व विधानसभा मतदारसंघ

**कांदिवली पूर्व विधानसभा मतदारसंघ - १६०** हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई उपनगर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार कांदिवली पूर्व मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या जनगणना वॉर्ड क्र. १५६३ आणि जनगणना वॉर्ड क्र. १६६८ मधील इन्युमरेशन ब्लॉक १ ते २१२. ३५७ ते ४८१ आणि ५०२ ते ५१८ यांचा समावेश होतो. कांदिवली पूर्व हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई उत्तर लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.

भारतीय जनता पक्षाचे अतूल दत्तात्रय भातखळकर हे कांदिवली पूर्व विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.

## आमदार 
## निवडणूक निकाल 
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:मुंबई उपनगर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:उत्तर मुंबई लोकसभा मतदारसंघ
मागाठाणे विधानसभा मतदारसंघ

**मागाठाणे विधानसभा मतदारसंघ - १५४** हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई उपनगर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार मागाठाणे मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या जनगणना वॉर्ड क्र. १७७३, १८७३ आणि वॉर्ड क्र. १६६८ मधील इन्युमरेशन ब्लॉक २१३ ते ३५६, ४८२ ते ५०१ आणि ५१९ ते ५२५ समावेश होतो. मागाठाणे हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई उत्तर लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.

शिवसेनेचे प्रकाश राजाराम सुर्वे हे मागाठाणे विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.

## आमदार 
## निवडणूक निकाल 
## २०१४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुका
### विजयी
*प्रकाश सुर्वे - शिवसेना

वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:उत्तर मुंबई लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:मुंबई उपनगर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
कुर्ला विधानसभा मतदारसंघ

**कुर्ला विधानसभा मतदारसंघ - १७४** हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई उपनगर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार कुर्ला मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या जनगणना वॉर्ड क्र. १९७६, जनगणना वॉर्ड क्र. १९७७ मधील इन्युमरेशन ब्लॉक १ ते ८६, ८९ ते २६४, २६७ ते २७१, २७४, २७५, २८९, २९१ ते २९४, जनगणना वॉर्ड क्र.२१७९ मधील इन्युमरेशन ब्लॉक १ ते ८६, ५०८ ते ६००, ६१२ ते ६१६ आणि जनगणना वॉर्ड क्र. १९७५ मधील इन्युमरेशन ब्लॉक १ ते २७, २९ ते ४६, १२७ ते १४७ आणि १५६ ते २०१ यांचा समावेश होतो. कुर्ला हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई उत्तर मध्य लोकसभा मतदारसंघात मोडतो आणि हा मतदारसंघ अनुसूचित जाती - SC च्या उमेदवारांसाठी राखीव आहे.

शिवसेनेचे मंगेश अनंत कुडाळकर हे कुर्ला विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.

## आमदार 
## निवडणूक निकाल 
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
*

वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:उत्तर मध्य मुंबई लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:मुंबई उपनगर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:कुर्ला
कलिना विधानसभा मतदारसंघ

**कलिना विधानसभा मतदारसंघ - १७५** हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई उपनगर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार कलिना मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेतील जनगणना वॉर्ड क्र. १०४८ मधील इन्युमरेशन ब्लॉक ५९ ते ७६, १२९ ते ३२४, ३४० ते ४३०, ४३८ ते ४८३, जनगणना वॉर्ड क्र. १९७५ मधील इन्युमरेशन ब्लॉक २८, ४७ ते १२६, १४८ ते १५५ , २०२ ते २४० आणि जनगणना वॉर्ड क्र. १९७८ मधील इन्युमरेशन ब्लॉक १ ते ५४, ६२, ६३, ७० ते ७२, ७९ ते १२५, १३९ ते १६३, ५७४ ते ५७९ आणि ८३७ यांचा समावेश होतो. कलिना हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई उत्तर मध्य लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.

शिवसेनेचे संजय गोविंद पोतनीस हे कलिना विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.

## आमदार 
## निवडणूक निकाल 
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:मुंबई उपनगर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:उत्तर मध्य मुंबई लोकसभा मतदारसंघ
मालाड पश्चिम विधानसभा मतदारसंघ

**मालाड पश्चिम विधानसभा मतदारसंघ - १६२** (Malad West Vidhan Sabha constituency) हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई उपनगर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार मालाड पश्चिम मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या जनगणना वॉर्ड क्र. १३५४, १५६१, १५६२ आणि जनगणना वॉर्ड क्र. १५६५ मधील इन्युमरेशन ब्लॉक ६ ते २२,५२,५३, ५५ ते ३७६ यांचा समावेश होतो. मालाड पश्चिम हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई उत्तर लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.

भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे अस्लम रमजानअली शेख हे मालाड पश्चिम विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.

## मालाड पश्चिम मतदारसंघातून निवडून आलेले आमदार 
## निवडणूक निकाल 
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:मुंबई उपनगर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:उत्तर मुंबई लोकसभा मतदारसंघ
माहिम विधानसभा मतदारसंघ

**माहीम विधानसभा मतदारसंघ - १८१** हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई शहर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार माहीम मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या जनगणना वॉर्ड क्र.१३४, वॉर्ड क्र.८३५ प्रभादेवी मधील इन्युमरेशन ब्लॉक १ ते ६६, १८२, २१२ ते २२५, वॉर्ड क्र.९३५ प्रभादेवी मधील इन्युमरेशन ब्लॉक १ ते १२१, १३१, १३३, १६३, जनगणना वॉर्ड क्र.८३६ वरळी मधील इन्युमरेशन ब्लॉक १२०, १२२, १२७, १२९ ते १५७, २८४, २८७ आणि जनगणना वॉर्ड क्र. ९३३ दादर मधील इन्युमरेशन ब्लॉक १ ते ११, १३ ते १५, ४०७ ते ४०८, ४५३ ते ४९०, ५०८ ते ६९८, ७३४ यांचा समावेश होतो. माहीम हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई दक्षिण मध्य लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.

शिवसेनेचे (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) महेश बळीराम सावंत हे माहीम विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.

## आमदार 
## निवडणूक निकाल 
## बाह्य दुवे 
*

वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:दक्षिण मध्य मुंबई लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:मुंबई शहर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
मुलुंड विधानसभा मतदारसंघ

**मुलुंड विधानसभा मतदारसंघ - १५५** हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई उपनगर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार मुलुंड मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या जनगणना वॉर्ड क्र. २४८६ ते २४८८ यांचा समावेश होतो. मुलुंड हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई उत्तर पूर्व लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.

भारतीय जनता पक्षाचे मिहिर चंद्रकांत कोटेचा हे मुलुंड विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.

## आमदार 
## निवडणूक निकाल 
## बाह्य दुवे 
*

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:मुंबई उपनगर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:ईशान्य मुंबई लोकसभा मतदारसंघ
स्त्रीबीज

250px|right|thumb|मानवी स्त्रीबीज
स्त्रीच्या ओटीपोटीत खास बीजपेशी (स्त्रीबीज) तयार करणाऱ्या दोन बीजांडकोष असतात. मुलगी वयात आल्यापासून ते पाळी बंद होण्याच्या वयापर्यंत दर महिन्याला स्त्रीबीज तयार होते. दर महिन्याला दोन्ही पैकी एक बिजांडातुन एक स्त्रीबीज पक्व होऊन बाहेर पडून ते उदरपोकळीत येते, ते गर्भनलिकेने ग्रहन करून फलन उपयोगासाठी वापरले जाते. या बीजांडांमध्ये मात्र २३ म्हणजे (२२+‘X’) ही गुणसूत्रे असतात. या बीजामध्ये फलित होण्याची क्षमता साधारण २४ तासांपर्यंत असते. या कालावधीत जर शुक्रजंतू उपलब्ध झाले तर गर्भधारणा होण्याचा संभव असतो. शारीरिक संबंधांनंतर शुक्रजंतू गर्भाशयातून बीजनलिकेत शिरतात. या गर्भनलिकेत स्त्रीबीजाच्या चारही बाजूंनी शुक्रजंतू चिकटतात. शुक्रजंतूंच्या टोपीतील रासायनिक प्रक्रियेमुळे स्त्रीबीजाच्या सभोवताली असलेल्या आवरणामध्ये छेद निर्माण होतो व शुक्रजंतूमधील केंद्रक म्हणजे गुणसूत्र असलेला भाग स्त्रीबीजाच्या आत शिरतो. त्याच वेळी असे काही बदल होतात की ज्यामुळे एकापेक्षा जास्त शुक्रजंतू स्त्रीबीजाच्या आत शिरू शकत नाहीत.

वर्ग:वैद्यकशास्त्र
वर्ग:प्रजनन
शाहूवाडी विधानसभा मतदारसंघ

**शाहूवाडी विधानसभा मतदारसंघ - २७७** हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार शाहूवाडी मतदारसंघात कोल्हापूर जिल्ह्यातील शाहूवाडी तालुका आणि पन्हाळा तालुक्यातील कोडोली, कोतोली, पन्हाळा ही महसूल मंडळे आणि पन्हाळा नगरपालिका क्षेत्राचा समावेश होतो. शाहूवाडी हा विधानसभा मतदारसंघ हातकणंगले लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.

जनसुराज्य पक्षाचे विनय विलासराव कोरे (सावकर) हे शाहूवाडी विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.

## आमदार 
## निवडणूक निकाल 
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
*

वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:हातकणंगले लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:कोल्हापूर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
सायन कोळीवाडा विधानसभा मतदारसंघ

**सायन कोळीवाडा विधानसभा मतदारसंघ - १७९** हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई शहर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार सायन कोळीवाडा मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या जनगणना वॉर्ड क्र. ७३२ सायन मधील इन्युमरेशन ब्लॉक क्र. १ ते ५६, ५८ ते ७४, ७६ ते ११२, ११६ ते १७८, १८४ ते ३५९, ३७८ ते ३९३, ३९५ ते ४०९, ४१४ ते ४४९, ४७५ ते ४७९, ४८२ ते ४८९, ४९६ ते ५४०, ५५२ ते ५७०, ५७२ ते ६०४, ६१६ ते ६४३, ७९१ ते ७९४,७९७ आणि १६०१ यांचा समावेश होतो. सायन कोळीवाडा हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई दक्षिण मध्य लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.

भारतीय जनता पक्षाचे कॅप्टन आर. तमिल सेल्वन हे सायन कोळीवाडा विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.

## आमदार 
## निवडणूक निकाल 
## संदर्भ 
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:दक्षिण मध्य मुंबई लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:मुंबई शहर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
मलबार हिल विधानसभा मतदारसंघ

**मलबार हिल विधानसभा मतदारसंघ - १८५** हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई शहर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार मलबार हिल मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या जनगणना वॉर्ड क्र. ४१६ -खेतवाडी, ४१८-गिरगांव, ४१९ - चौपाटी, ४२० - वाळकेश्वर आणि ४२१ - महालक्ष्मी यांचा समावेश होतो. मलबार हिल हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई दक्षिण लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.

भारतीय जनता पक्षाचे मंगलप्रभात गुमानमल लोढा हे मलबार हिल विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.

## आमदार 
## निवडणूक निकाल 
## बाह्य दुवे 
*

वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:दक्षिण मुंबई लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:मुंबई शहर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
लिटल इंडिया (सिंगापूर)

thumb|right|240px|लिटल इंडिया परिसरातील दुकाने.

'''''' हा सिंगापुरातील भारतीय वांशिक भाग आहे. लिटल इंडिया सिंगापूर नदीच्या पूर्वेस वसला असून, नदीच्या पश्चिमेस वसलेल्या चायना टाउनला लागून व कांपोंग ग्लामच्या उत्तरेस आहे.

वर्ग:सिंगापूरमधील ठिकाणे
विलेपार्ले विधानसभा मतदारसंघ

**विलेपार्ले विधानसभा मतदारसंघ - १६७** हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई उपनगर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार विलेपार्ले मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या जनगणना वॉर्ड क्र. १०४८ मधील इन्युमरेशन ब्लॉक ९५ ते १२८, ३२५ ते ३३९ आणि ४३१ ते ४३७, जनगणना वॉर्ड क्र. १२४९, १३५० आणि जनगणना वॉर्ड क्र. १२५५ मधील इन्युमरेशन ब्लॉक २२१ ते ३२९ यांचा समावेश होतो. विलेपार्ले हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई उत्तर मध्य लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.

भारतीय जनता पक्षाचे पराग मधुसुदन अळवणी हे विलेपार्ले विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.

## आमदार 
## निवडणूक निकाल 
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
*

वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:उत्तर मध्य मुंबई लोकसभा मतदारसंघ‎
वर्ग:मुंबई उपनगर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
नुनाव्हुत

**नुनाव्हुत** हा कॅनडाचा सर्वात मोठा व सर्वात नवीन केंद्रशासित प्रदेश आहे. कॅनडाचा उत्तरेकडील बराचसा भाग व्यापलेल्या नुनाव्हुत प्रदेशामध्ये अत्यंत तुरळक लोकवस्ती आहे.
## संदर्भ 
वर्ग:कॅनडाचे प्रांत व प्रदेश
महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २००९/पक्षनिहाय मतदान

येथे २००९ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत भाग घेतलेल्या ७७ पक्षांच्या ३५५९ उमेदवारांच्या मिळालेल्या मतांचा गोषवारा आहे.

## पक्षनिहाय मतदान
## इतर माहिती
## बाह्य दुवे
पक्षनिहाय
हरिहर श्रीपाद नातू

**हरिहर श्रीपाद नातू** ( अज्ञात -हयात)   हे मराठी कीर्तनकार आहेत. ते कीर्तनाच्या पद्धतींतील नारदीय पद्धतीनुसार कीर्तन करतात.

भारतीय स्टेट बँकेचे कर्मचारी असताना नातूंना त्यांच्या उत्कृष्ट सेवेमुळे महाराष्ट्र शासनाचा १९९६ सालचा गुणवंत कामगार पुरस्कार राज्यपाल पी.सी. अलेक्झांडर यांच्या हस्ते मिळालेला आहे. 

### कीर्तन कारकीर्द
त्यांना कीर्तन करण्याचा इ.स. १९७७पासूनचा अनुभव आहे.  शिर्डी, अक्कलकोट, पंढरपूर, नृसिंहवाडी, माणगाव, ता. कुडाळ, जि. सिंधुदुर्ग इत्यादी महाराष्ट्रभरातील ठिकाणांतील देवस्थानांमध्ये त्यांची कीर्तने झाली आहेत. आकाशवाणी व दूरदर्शनवरील (ज्ञानदीप) या माध्यमांतूनही त्यांनी कीर्तन केले आहे. 

’कीर्तनी गाऊ अनंत’ व ’कीर्तनी गाऊ गणेशू’ या दोन ध्वनिफिती (audio cassettes) तसेच नागपूर व कुडाळ महोत्सवाच्या व्हिडीओ कॅसेट्स वितरित झाल्या आहेत. याचबरोबर गोव्यातील हरिभक्त परिषदेचे १५वे कीर्तन संमेलन आणि कुडाळेश्वर कीर्तन महोत्सव या दोन्हींची संकल्पना नातूंची होती.  या कार्यक्रमांचे नेटके आयोजन नातूंनी केले होते.
 
भारतीय स्टेट बँकेतील नोकरी आणि कीर्तनकारिता या दोन्ही क्षेत्रांत झोकून देणाऱ्या नातूंनी अभिनय आणि निवेदन या कलांचीही जोपासना केलेली आहे. कुडाळमधील बाबा वर्दम थिएटर्स या कोकणातील सुप्रसिद्ध हौशी नाट्य चळवळीमधे त्यांचे योगदान आहे. त्यांनी लिहिलेल्या राज्य पुरस्कारप्राप्त ’गीत श्री साई- कथामृत’ या संगीत नाटकात ते स्वतः निवेदक होते. हरिहर नातू हे कोकणातील नावाजलेल्या ’नादब्रह्म’ या सांगीतिक कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन करतात.

वर्ग:कीर्तनकार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वडाळा विधानसभा मतदारसंघ

**वडाळा विधानसभा मतदारसंघ - १८०** हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई शहर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार वडाळा मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या जनगणना वॉर्ड क्र. ६३० नायगांव, जनगणना वॉर्ड क्र. ७३१ माटुंगा, जनगणना वॉर्ड क्र.६२९ शिवडी मधील इन्युमरेशन ब्लॉक ३२ ते ४८, ३०४ ते ३०६, ३०९ ते ३१०, जनगणना वॉर्ड क्र. ७३२ सायन मधील इन्युमरेशन ब्लॉक ५७, ७५, ११३ ते ११५, १७९ ते १८३, ३६० ते ३६७, ३९४, ४१० ते ४१३, ४५० ते ४७४, ४८०, ४८१, ४९० ते ४९५, ५४१ ते ५५१, ५७१, ६०५ ते ६१५, ६४४ ते ७९०, ७९५ आणि ७९६, जनगणना वॉर्ड क्र. ९३५ प्रभादेवी मधील इन्युमरेशन ब्लॉक १२२ ते १३०, १३२, १३४ ते १६२ यांचा समावेश होतो. वडाळा हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई दक्षिण मध्य लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.

भारतीय जनता पक्षाचे कालिदास नीळकंठ कोळंबकर हे वडाळा विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.

## आमदार 
## निवडणूक निकाल 
## संदर्भ 
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:मुंबई शहर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:दक्षिण मध्य मुंबई लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:वडाळा