पाँडिचेरी

**पुडुचेरी**, ज्याला **पाँडिचेरी** असेही म्हणले जाते, ही भारतातील पुडुचेरी केंद्रशासित प्रदेशाची राजधानी आहे. पूर्वी पुडुचेरी हे भारतातील फ्रेंच कॉलनीचे मुख्य शहर होते ज्याला फ्रेंच इंडिया म्हणतात आणि त्याला पॉंडिचेरी म्हणले जात असे. सप्टेंबर 2006 मध्ये, पाँडिचेरीचे नाव अधिकृतपणे बदलून पुडुचेरी करण्यात आले, ज्याचा अर्थ स्थानिक तमिळ भाषेत "नवीन गाव" असा होतो. हे बंगालच्या उपसागरावर वसलेले आहे.

**भूगोल::-**
दुवा=https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0:Puducherry_SPOT_1359.jpg|डावे|इवलेसे|100x100अंश|स्पॉट उपग्रह द्वारा प्राप्त चित्र।
पुडुचेरी हा बंगालच्या उपसागराच्या पूर्वेला असलेला केंद्रशासित प्रदेश आहे. पुद्दुचेरी हे मुळात 4 स्वतंत्र (अजोडलेले) जिल्ह्यांनी बनलेले आहे. हे जिल्हे आहेत:

पुद्दुचेरी शहर
कराईकल जे तामिळनाडूने वेढलेले आहे
बंगालच्या उपसागरातील यानाम (आंध्र प्रदेश) आणि
माहे (केरळ) अरबी समुद्रात आहे.

पुद्दुचेरी आणि कराईकल हे यातील सर्वात मोठे जिल्हे आहेत.

**अधिकृत भाषा :-** तामिळ, तेलुगू, मल्याळम आणि फ्रेंच या येथील अधिकृत भाषा आहेत. प्रत्येक जिल्ह्याची तसेच प्रत्येक भाषेची परिस्थिती वेगळी आहे. वेगवेगळ्या जिल्ह्यांमधील संवाद साधण्यासाठी इंग्रजीचा वापर केला जातो.

**तमिळ:** ही भाषा पुद्दुचेरी आणि कराईकल या तमिळ बहुसंख्य जिल्ह्यांमध्ये वापरली जाते. ही तमिळनाडू राज्याची अधिकृत भाषा आहे, तसेच श्रीलंका आणि सिंगापूरमधील सह-अधिकृत भाषा आहे. मलेशिया आणि मॉरिशसमध्येही ही भाषा बोलली जाते.

**तेलुगु:** पुडुचेरीची दुसरी अधिकृत भाषा, बहुतेक यानममध्ये वापरली जाते. त्यामुळे अधिक बरोबर सांगायचे तर, ती पुद्दुचेरीमधील प्रादेशिक अधिकृत भाषा आहे, तर ती यानम जिल्ह्याची अधिकृत भाषा आहे. ही आंध्र प्रदेश राज्यातील अधिकृत भाषा देखील आहे. आणि पुद्दुचेरी आणि कराईकलमध्येही ते मोठ्या प्रमाणावर बोलले जाते.

* **मल्याळम:** पुडुचेरीची दुसरी अधिकृत भाषा, परंतु बहुतेक माहे (मल्याळम जिल्हा) मध्ये वापरली जाते. त्यामुळे अधिक बरोबर सांगायचे तर, ती पुद्दुचेरीमधील प्रादेशिक अधिकृत भाषा आहे, तर माहे जिल्ह्याची अधिकृत भाषा आहे. केरळ राज्य आणि लक्षद्वीप केंद्रशासित प्रदेशातही ही अधिकृत भाषा आहे.
* **फ्रेंच:** पुडुचेरीची दुसरी अधिकृत भाषा. ही फ्रेंच भारताची (1673-1954) अधिकृत भाषा देखील होती आणि 28 मे 1958 रोजी भारत आणि फ्रान्स दरम्यान स्वाक्षरी केलेल्या आत्मसमर्पण कराराद्वारे तिचा अधिकृत दर्जा संरक्षित केला गेला.  कलम २८ नुसार, फ्रेंच ही पुडुचेरीची वैधानिक अधिकृत भाषा आहे आणि आत्मसमर्पण करारानुसार,
* **लोकसंख्याशास्त्र**

**मुख्य आकर्षण**

पुद्दुचेरीमध्ये भारतीय आणि फ्रेंच संस्कृती एकत्र पाहायला मिळते. येथील वास्तू इतिहासाची जाणीव करून देतात, तर मंदिरे श्रद्धेने मन भरून येतात.

**अध्यात्माची भूमी** :- जे लोक शांतता आणि अध्यात्माच्या शोधात आहेत त्यांच्यासाठी पुद्दुचेरी हे योग्य ठिकाण आहे. पुद्दुचेरी हे प्राचीन काळापासून वैदिक संस्कृतीचे केंद्र राहिले आहे. अगस्त्य ऋषींची ही भूमी आहे. १२व्या शतकात पुद्दुचेरीची आध्यात्मिक शक्ती आणखी वाढली, जेव्हा येथे आर्विडोन आश्रम स्थापन झाला. दरवर्षी शेकडो लोक शांततेच्या शोधात येथे येतात.

**पॅराडाईज बीच**:-हा बीच शहरापासून 8 किमी अंतरावर कुड्डालोर मेन रोडजवळ आहे. या बीचच्या एका बाजूला एक छोटीशी खाडी आहे. इथे बोटीनेच जाता येते. बोटीवर जाताना पाण्यात डॉल्फिन पाहणे हा एक सुखद अनुभव असतो. येथील वातावरण पाहून या नावाचे महत्त्व लक्षात येते. हे खरोखर स्वर्गासारखे आहे.

**ऑरोविल बीच:-** ऑरोविल नावाप्रमाणेच हा बीच ऑरोविलच्या जवळ आहे. पुद्दुचेरीपासून १२ किमी अंतरावर असलेल्या या बीचचे पाणी फार खोल नाही. त्यामुळे पाण्यात पोहण्याच्या शौकिनांसाठी हे एक उत्तम ठिकाण आहे. लोकांना वीकेंडला इथे वेळ घालवायला आवडते. यादरम्यान येथे मोठी गर्दी असते. बाकी दिवसभर गर्दी नसते.

**पार्क स्मारक:**- (आई मंडपम) पुडुचेरीच्या मध्यभागी असलेले हे सरकारी उद्यान येथील सर्वात सुंदर सार्वजनिक ठिकाण आहे. उद्यानाच्या मध्यभागी बांधलेले आयी मंडपम हे येथील मुख्य आकर्षण आहे. ही पांढरी इमारत नेपोलियन तिसऱ्याच्या काळात बांधली गेली. हा ग्रीको-रोमन वास्तुकलेचा उत्कृष्ट नमुना आहे. या जागेला राजवाड्यात काम करणाऱ्या एका महिलेचे नाव देण्यात आले. त्या महिलेने तिच्या घराच्या ठिकाणी पाण्याची टाकी बांधली होती. एकदा नेपोलियनने इथले पाणी पिऊन आपली तहान भागवली आणि त्यामुळे तो खूश झाला आणि त्याने या स्मारकाचे नाव ‘आय मंडपम’ ठेवले.

**अरिकामेडू:-**हे ऐतिहासिक ठिकाण पुद्दुचेरीच्या दक्षिणेस 4 किमी अंतरावर आहे. हे रोमन वसाहतींसह स्थानिक लोकांच्या व्यापाराचे प्रतीक आहे. हा व्यापार ख्रिस्तपूर्व दुसऱ्या शतकात झाला. येथे स्थानिक व्यापारी वाईन आयात करतात आणि त्या बदल्यात कापड, मौल्यवान हिरे आणि दागिने निर्यात करतात. तरीही येथे 18 वा. शतकात बांधलेल्या फ्रेंच जेसुइट मिशन हाऊसचे अवशेष पाहायला मिळतात. हे घर 1783 मध्ये बंद झाले.

**आनंद रंगा पिल्लई पॅलेस:-** आनंद रंगा पिल्लई हे फ्रेंच राजवटीत असताना पुद्दुचेरीचे राज्यपाल होते. त्यांनी लिहिलेल्या डायरीत १८व्या शतकातील फ्रान्स आणि भारत संबंधांची माहिती मिळते. हा राजवाडा दक्षिणेकडील काही प्राचीन इमारतींपैकी एक आहे. हे 1738 मध्ये बांधले गेले. त्याची वास्तुकला भारतीय आणि फ्रेंच शैलींचे एक अद्वितीय मिश्रण आहे.

**डुप्लेक्स पुतळा:-** फ्रँकोइस डुप्लेक्स हे पुद्दुचेरीचे राज्यपाल होते त्यांनी 1754 पर्यंत या पदावर होते. 1870 मध्ये त्यांनी केलेल्या कार्याची दखल घेऊन त्यांना आदरांजली वाहण्याच्या उद्देशाने दोन पुतळे बसवण्यात आले. एक फ्रान्समध्ये आणि दुसरी पुद्दुचेरीमध्ये आहे. 2.88 मी उंच ग्रॅनाइटपासून बनवलेली ही मूर्ती गौवार्ट अव्हेन्यूवर आहे.

**विलेन्नूर:-** श्री गोकिलंबल तिरुकामेश्वर मंदिर पुद्दुचेरीपासून १० किमी अंतरावर आहे. दहा दिवसांच्या ब्रह्मोत्सवादरम्यान हजारो भाविक येथे येतात. हा ब्रह्मोत्सव मे-जून दरम्यान साजरा केला जातो. या उत्सवात मंदिराच्या 15 मि. उंच रथ ओढला जातो. हजारो भाविकांनी रथ ओढल्याचे दृश्य विलक्षण आहे.या यात्रेत पुद्दुचेरीचे लेफ्टनंट गव्हर्नरही सहभागी होतात. सार्वत्रिक समानतेचे प्रतीक असलेला हा प्रवास फ्रेंच राजवटीच्या काळातही होत असे. त्यावेळी गव्हर्नर फ्रेंच स्वतः हा रथ ओढत असे. याशिवाय 10 हेक्टर ऑस्टेरी सरोवर आहे जिथे दुर्मिळ प्रजातीचे पक्षी आढळतात.

**जवळील आकर्षणे:-**

**शिंजी:-** या प्रदेशातील सर्वात सुंदर आणि आकर्षक किल्ला म्हणजे विल्लुपुरम जिल्ह्यातील शिंजी, जो पुद्दुचेरीच्या उत्तर-पश्चिमेस आहे. 800 फूट उंचीचा हा विशाल किल्ला तीन टेकड्यांवर (राजगिरी, कृष्णगिरी आणि चांद्रायण दुर्ग) पसरलेला आहे. किल्ल्याचा मुख्य भाग राजगिरी टेकडीवर आहे जो तीन पर्वतांपैकी सर्वात मोठा आहे. किल्ल्याच्या आत धान्याचे घर, शस्त्रागार, टाकी आणि मंदिर आहे. त्याचे प्रवेशद्वार कल्याण महालासमोर आहे. सुमारे 700 मी. उंचीवर एक पूल आहे जो किल्ल्याला इतर इमारतींशी जोडतो. एवढ्या उंचीवरून खाली शिंजी नगर पाहणे रोमहर्षक आहे. वाजवी शुल्क भरून तुम्ही हा ऐतिहासिक किल्ला जवळून पाहू शकता.**चिदंबरम:-** हे ठिकाण पुद्दुचेरीच्या दक्षिणेस राष्ट्रीय महामार्ग 45A वर आहे. चिदंबरम हे शिवमंदिरासाठी प्रसिद्ध आहेत. येथे शिवाच्या शुभ नटराज अवताराची पूजा केली जाते. हे मंदिर 10 व्या ते 14 व्या शतकात बांधले गेले. असे म्हणले जाते की 10 व्या शतकात चोल राजा परंतक I याने हे मंदिर सोन्याने मढवले होते, त्यानंतर मंदिर सूर्यप्रकाशात प्रकाशित झाले होते. मंदिरात अक्षय लिंगाच्या रूपातही शिवाची पूजा केली जाते.

**रहदारी:-**

**वायुमार्ग:-** सर्वात जवळचे विमानतळ चेन्नई आहे जे भारतातील आणि जगातील प्रमुख शहरांशी चांगले जोडलेले आहे.

**रेल्वे ट्रॅक:-** सर्वात जवळचे रेल्वे जंक्शन विलापुरम आहे जे चेन्नई आणि मदुराई/त्रिवेंद्रमला जोडलेले आहे.

**रस्त्याने:-** राष्ट्रीय महामार्ग 45 ने पुद्दुचेरीला पोहोचता येते.

भारत स्वतंत्र झाला तेव्हा हा प्रदेश आंध्र प्रदेशात होता. नंतर याला केंद्रशासित प्रदेशाचा दर्जा देण्यात आला

वर्ग:पुडुचेरी