open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
काठी नृत्य

## निमार
काठी नृत्य हा मध्यप्रदेशातील निमाड प्रांतातील एक आदीवासी नृत्य प्रकार आहे.

## बंगाल
काठी नृत्य हा बंगाल मधील एक आदिवासी नृत्य प्रकार आहे.

## हे सुद्धा पहा
* काठी पूजा

## संदर्भ
वर्ग:भारतातील लोककला
महाराष्ट्रातील विधी महाविद्यालये

## मुंबई विद्यापीठाच्या क्षेत्रातील विधी महाविद्यालये
मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न तीन वर्षांचा एलएल.बी. अभ्यासक्रम शिकवणाऱ्या संस्था-
* गव्हर्नमेंट लॉ कॉलेज, चर्चगेट, मुंबई.
* सिद्धार्थ कॉलेज ऑफ लॉ, फोर्ट, मुंबई.
* डॉ. आंबेडकर कॉलेज ऑफ लॉ, वडाळा, मुंबई.
* के. सी. लॉ कॉलेज, चर्चगेट, मुंबई.
* न्यू लॉ कॉलेज, माटुंगा, मुंबई.
* रिझवी लॉ कॉलेज, वांद्रे, मुंबई.
* जी. जे. अडवाणी लॉ कॉलेज, वांद्रे.
* जीतेन्द्र चौहान कॉलेज ऑफ लॉ, विलेपाल्रे.
* चिल्ड्रन वेल्फेअर लॉ कॉलेज, मालाड.
* नालंदा लॉ कॉलेज, बोरिवली.
* व्ही. ई. एस. कॉलेज ऑफ  लॉ, चेंबूर.

## महाराष्ट्रातील अन्य विधी महाविद्यालये
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर स्मृती विधी महाविद्यालय, धुळे
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर विधी महाविद्यालय, नागपूर
* नंदुरबार विधी महाविद्यालय, नंदुरबार
* आय.एल.एस. विधी महाविद्यालय, पुणे
* डीईएस विधी महाविद्यालय, पुणे 
* यशवंतराव चव्हाण विधी महाविद्यालय, पुणे
* सिंबायोसिस विधी महाविद्यालय, पुणे
* शंकरराव चव्हाण विधी महाविद्यालय
* श्रीमान भागोजीशेठ कीर विधी महाविद्यालय, रत्‍नागिरी
* विधी महाविद्यालय (शारदा भवन शिक्षण संस्था, नांदेड)

विधी महाविद्यालये
सुनील कुलकर्णी (नाट्यगुरू)

**सुनील कुलकर्णी** ऊर्फ **काका कुलकर्णी** हे मराठीतील एक प्रसिद्ध नाट्यशिक्षक होते. ते  महाराष्ट्र शासनाच्या सांख्यिकी विभागात कार्यरत होते तसेच नाट्यक्षेत्रातही सहभागी होते. 

कुलकर्णी मूळ साताऱ्याचे होते. पुण्यात ते पीडीए नाट्यसंस्थेशी जोडले गेले. त्यानंतर डॉ. जब्बार पटेल, डॉ. मोहन आगाशे, सतीश आळेकर यांच्यासह थिएटर ॲकॅडमीच्या स्थापनेतही ते सहभागी होते. थिएटर ॲकॅडमीच्या घाशीराम कोतवाल, तीन पैशांचा तमाशा या नाटकांमध्ये त्यांनी छोट्या भूमिका केल्या. थिएटर ॲकॅडमीच्या सचिवपदाचीही जबाबदारी त्यांनी निभावली होती. प्रेमानंद गज्वी यांची *घोटभर पाणी* ही एकांकिका तसेच इतरही काही नाट्यप्रयोग त्यांनी दिग्दर्शित केले होते.

## नाट्यशिक्षक कारकीर्द
कुलकर्णी यांनी आपल्याकडे असलेले रंगभूमीचे ज्ञान नवीन पिढीला देण्यासाठी त्यांनी साताऱ्यात *लोकरंगमंच* ही संस्था स्थापन केली. त्यांनी राज्यभरात तरुण रंगकर्मींसाठी कार्यशाळा घेतल्या.

कुलकर्णी यांनी विविध देशांत जाऊन वैविध्यपूर्ण नाट्यसंस्कृती आणि रंगभूमीच्या शक्यता आजमावल्या. रंगभूमीला तळागाळापर्यंत नेण्यासाठी ग्रामीण भागात जाऊन त्यांनी निःशुल्क कार्यशाळा घेतल्या.

रंगभूमी, चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी या तिन्ही माध्यमांत नावाजलेले अनेक कलाकार कुलकर्णी यांनी घडविलेले आहेत. 

## शिष्य
चित्रपट, नाटक, मालिका यांमध्ये आघाडीवर असलेले सयाजी शिंदे, तुषार भद्रे, गिरीश पतके,  सुबोध भावे, मुक्ता बर्वे, किरण यज्ञोपवीत, शशांक शेंडे, प्रवीण तरडे, अनिरुद्ध दिंडोरकर, शिल्पकार प्रमोद कांबळे ही सर्व मंडळी कुलकर्णींच्याच तालमीत घडली.

वर्ग:नाटक
वर्ग:मराठी रंगभूमी
चिं.य. मराठे

**चिं.य. मराठे** हे मराठीतले एक कथाकार आणि नाटककार होते. त्यांनी संगीत होनाजी बाळा हे नाटक लिहीले.

## चिं.य. मराठे यांनी लिहिलेली पुस्तके
* अबोल भेट
* गावरान गोष्टी
* चाफेकर, हाडाचा झुंजार आहेस तू (नाटक, दिग्दर्शक जब्बार पटेल - जब्बार पटेलांनी दिग्दर्शित केलेले हे पहिले नाटक)
* चिं.य. मराठे यांच्या निवडक कथा. भाग १, २. (संपादक राम कोलारकर)
* लोकांचा राजा
* संगीत होनाजी बाळा (नाटक)

वर्ग:मराठी लेखक
ओखा

**ओखा** हे भारताच्या गुजरात राज्यामधील एक लहान शहर व बंदर आहे. ओखा गुजरातच्या सौराष्ट्र भागात अरबी समुद्रकिनाऱ्यावर वसले आहे. द्वारका हे हिंदू धर्मामधील पवित्र स्थळ येथून २० किमी अंतरावर तर बेट द्वारका हे बेट केवळ ३ किमी अंतरावर आहेत. 

## वाहतूक
सौराष्ट्र मेल ही रेल्वे ओखाला मुंबईसोबत जोडते.
अविजीत राय

**अविजीत राय** (बंगाली: অভিজিৎ রায়, १२ सप्टेंबर, इ.स. १९७२ - २६ फेब्रुवारी, इ.स. २०१५:ढाका, बांगलादेश) हे एक  विचारस्वातंत्र्याचे आग्रही असलेले बांगलादेशी  कार्यकर्ते व लेखक होते. ते एक  मुक्तो-मोना नावाची अनुदिनी लिहीत असत. अविजित रॉय हे प्रामुख्याने सरकारी सेन्सॉरशिपविरुद्ध लिहीत. ते  आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे मुक्त अभिव्यक्तिप्रचारक होते. अभिजित रॉय बुद्धिप्रामाण्यवादी आणि निरीश्वरवादी होते.  आणि याच कारणासाठी त्यांची बांगला देशात २६ फेब्रुवारी २०१५ रोजी ढाका येथे हत्या करण्यात आली.
## बाह्य दुवे 
वर्ग:बंगाली लेखक
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू
आघात (१९८५ हिंदी चित्रपट)

***आघात*** हा १९८५ साली प्रदर्शित झालेला हिंदी चित्रपट आहे.

## भूमिका 
* अच्युत पोतदार
* अमरीश पुरी
* एम.के. रैना
* ओम पुरी
* के.के. रैना
* गोपी
* दीपा साही
* नसिरुद्दीन शाह
* पंकज कपूर
* रोहिणी हट्टंगड़ी
* विजय कश्यप
* लवलीन मिश्रा
* सदाशिव अमरापूरकर
* सलीम घोष
* हरीश पटेल

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:इ.स. १९८५ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:गोविंद निहलानी दिग्दर्शित चित्रपट
अनंतयात्रा (१९८५ चित्रपट)

**अनंतयात्रा**  हा एक १९८५ साली प्रदर्शित झालेला हिंदी चित्रपट आहे.

## भूमिका 
* रोहिणी हट्टंगडी
* सुधीर जोशी
* अनुराधा पटेल
* नसीरुद्दीन शाह

## पुरस्कार 
## बाह्य दुवे 
* स वरुन

वर्ग:इ.स. १९८५ मधील हिंदी चित्रपट
म.सु. पाटील

प्राचार्य डाॅ. **मधुकर सु. पाटील** (जन्म : अलिबाग, रायगड जिल्हा, महाराष्ट्र, इ.स. १९३१;  - मुंबई, ३१ मे २०१९) हे एक मराठी काव्यसमीक्षक व वैचारिक लेखन करणारे मराठी साहित्यिक होते. त्यांचा जन्म रायगड जिल्ह्यात खारेपाटातील खाऱ्या जमिनीच्या शेतीवर जगणाऱ्या कष्टकरी शेतकऱ्याच्या कुटुंबात झाला. त्यांच्या लहानपणी त्यांना ग्रांथिक मराठी प्रमाणभाषेचा अभ्यास करण्याची साधनेच नव्हती.

त्या वेळच्या व्हर्नाक्‍युलर फायनलच्या परीक्षेत कुलाबा जिल्ह्यातून मधू पाटील पहिल्या क्रमांकाने उत्तीर्ण झाले. इंग्रजी शिक्षण घेण्यासाठी ते मुंबईला आले. वडील वरळी कोळीवाड्यानजीकच्या गिरणीत कामाला होते. पाणी, शौचालय, सांडपाण्याच्या निचऱ्यासाठी मोरी अशा गोष्टींची सोय नसलेल्या झोपडीसदृश घरात ते त्या वेळी राहत असत.

वडिलांनी मधूला गिरणीत कामाला लावून रात्रशाळेत घातले. इथेही सर्व रात्रशाळांमधून ते मॅट्रिकला पहिले आले.

शिक्षणसमाप्तीनंतर म.सु. पाटील हे मनमाड महाविद्यालयात आधी प्राध्यापक आणि नंतर सन १९६९ ते १९८९ या काळात प्राचार्य होते.  मनमाडला प्राचार्य असताना त्यांनी लिहिण्याची ऊर्मी असलेल्यांना नियतकालिक चालवण्यासाठी चालना दिली. त्यांच्या प्रेरणेतूनच ‘अनुष्टुभ’ हे नियतकालिक सुरू झाले व अल्पावधीतच दर्जेदार नियतकालिक म्हणून गणले जाऊ लागले. 

म.सु. पाटील यांच्या पत्‍नीचे नाव विभावरी पाटील. त्यांनी आगरी लोकगीते संकलित केली आहेत. कवयित्री आणि लेखिका नीरजा या त्यांच्या कन्या आहेत. 

## प्रा. म.सु.पाटील यांनी लिहिलेली पुस्तके
* इंदिरा यांचे काव्य विश्व
* तुकाराम - अंतर्बाह्य संघर्षाची अनुभवरूपे   
* दलित कविता व दलित साहित्याचे सौंदर्यशास्त्र 
* प्रभाकर पाध्ये : वाङ्मय दर्शन (संपादित, सहलेखक - गंगाधर पाटील) 
* बदलते कविसंवेदन 
* लांबा उगवे आगरीं (आत्मकथन, अनुभव कथन, माहितीपर)
* सर्जनप्रेरणा आणि कवित्वशोध   
* स्मृतिभ्रंशानंतर : भारतीय साहित्यसमीक्षेची परंपरा आणि तिच्यातील परिवर्तन (अनुवादित, मूळ लेखक - गणेश देवी)
* ज्ञानेश्वरीचा काव्यबंध 
* ज्ञानेश्व'स्मृरीचा तृष्णाबंध
* आदिबंधात्मक समीक्षा
* सदानंद रेगे यांचे काव्यविश्व

### प्रा.म.सु.पाटील यांच्यावरील लेख 
कवितेचा जागल्या हा नीरजा यांचा लेख

प्रतिभा कणेकर यांनी लिहिलेला लेख

म.सु. पाटील यांच्या नावाने समीक्षा ग्रंथाला पुरस्कार

सुधीर देवरे यांचा लेख

निधनाची बातमी 

## पुरस्कार 
* स्मृतिभ्रंशानंतर' ह्या अनुवादाला साहित्य अकादमीचा अनुवादाचा पुरस्कार (२०१४).

* ‘सर्जनप्रेरणा आणि कवित्वशोध’ या समीक्षाग्रंथाला साहित्य अकादमी पुरस्कार (२०१८).
* मराठीतील श्रेष्ठ साहित्यिकेला म.सु. पाटील यांच्या पत्नी विभावरी पाटील यांच्या नावाचा 'विभावरी पाटील पुरस्कार' दिला जातो. 

## संदर्भ व टीप 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१९ मधील मृत्यू
मिशन: इम्पॉसिबल (चित्रपट)

**मिशन: इम्पॉसिबल** हा १९९६ साली प्रदर्शित झालेला एक अमेरिकन गुप्तहेरपट चित्रपट आहे. मिशन: इम्पॉसिबल शृंखलेतील ह्या पहिल्या चित्रपटामध्ये टॉम क्रूझची आघाडीची भूमिका आहे.

हा चित्रपट तिकीट खिडकीवर यशस्वी ठरला.

## हे सुद्धा पहा 
* मिशन: इम्पॉसिबल (चित्रपट शृंखला)

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:टॉम क्रूझ
*
करीम फेंडी

**करीम फेंडी** (इ.स. १९४६:कुर्दिस्तान - ) हे कुर्दी लेखक आहेत.  यांनी १९७४ मध्ये मोसुल विद्यापीठातून इंग्लिश भाषेत पदवी मिळवली.

त्यांनी इंग्लिश, कुर्दी, अरबी भाषांमधून राजकारण, भूगोल, भाषा, साहित्य आणि इतिहास यांवर पुस्तके लिहिली आहेत.

हे कुर्दिस्तान पत्रकार सिंडिकेट संस्थेच्या स्थापकांपैकी एक आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:अरबी लेखक
वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म
अवघा रंग एकचि झाला (संगीत नाटक)

**अवघा रंग एकचि झाला** हे एक मराठी संगीत नाटक आहे. डॉ. मीना नेरूरकर यांनी लिहिलेले आणि नाट्यसंपदा या संस्थेने रंगभूमीवर आणलेल्या या नाटकाचे निर्माते अनंत पणशीकर असून दिग्दर्शन अशोक समेळ यांनी केले आहे तर रघुनंदन पणशीकर हे संगीत दिग्दर्शक आहेत. प्रसाद सावकार, जान्हवी पणशीकर आणि स्वरांगी मराठे यांच्या या नाटकात मुख्य भूमिका आहेत.

या नाटकाचे इ.स. २०१३ पर्यंत ३००पेक्षा अधिक प्रयोग झाले होते.

## नाटकाचे कथानक
अप्पा वेलणकर (प्रसाद सावकार) हे एक कीर्तनकार असून त्यांच्या कुटुंबात घडणारे प्रसंग या नाटकात आहेत. आपल्या किर्तनावर, पारंपारिक रचनांवर प्रेम करणाऱ्या अप्पांना नव्या पिढीचे विचार पटत नाहीत. त्यांची मुलगी मुक्ता हिला परजातीय तरुणाशी विवाह करायचा आहे. त्यांचा मोठा मुलगा ज्ञानेश अमेरिकेत आहे. नाटकात त्यांचा दुसरा मुलगा सोपान (अमोल बावडेकर) तरुण पिढीचे प्रतिनिधित्व करतो. त्याला आपले जुने संगीत नवीन पद्धतीने जतन करायचे आहे. त्याला त्यात आजच्या पिढीचे बदलही करायचे आहेत. तोही अप्पांना आपले विचार पटवू शकत नाही.

आपल्या कीर्तनाच्या सीडी, कॅसेट्स तयार करण्यास अप्पा सोपानला नकार देतात. दोन पिढ्यांतील हे मतभेद नाटकात अनेक नाट्यपूर्ण प्रसंगांत दिसतात. अमेरिकेहून जेनी नावाची मुलगी (स्वरांगी मराठे) या घरात येते. तिच्या येण्याने या कुटुंबातील प्रत्येक जण आनंदात आहे. तिला या घरातील मतभेद असह्य होतात. तिच्याच प्रयत्‍नाने अप्पा मुक्ताच्या विवाहास संमती देतात.

अप्पांची पत्‍नी (जान्हवी पणशीकर), अप्पांचे मित्र नाना (गौतम मुर्डेश्वर) ही नाटकातील अन्य पात्र आहेत. नाटकातील सर्व कलाकारांची कामे उत्तम झाली आहेत. प्रसाद सावकार यांनी अप्पांची व्यक्तिरेखा छानच साकारली आहे. अमोल बावडेकर यांनी सोपानची भूमिका प्रभावीपणे केली आहे. त्यांची गाणीही प्रेक्षकांना आवडतात. जेनी या अमेरिकन मुलीची या नाटकातली महत्त्वाची भूमिका स्वरांगी मराठे यांनी केली आहे. स्वरांगीने अमेरिकेहून आलेल्या मुलीचे उच्चार व अभिनय उत्तम साकारले आहेत. स्वरांगीचीही गाणी या नाटकात आहेत. 

वर्ग:मराठी संगीत नाटके
पंगत

जेवावयास बसलेल्या एकापेक्षा अधिक माणसांच्या ओळीस पंगत असे म्हणतात.  

## आमंत्रण
## पारंपारिक पंगत आसन व्यवस्था
पारंपारिक पंगतीत लोक जमीन, बसावयाची अंथरुणे अथवा पाटावर जेवण्यास बसत. काही पाट नक्षीदार असत. सहसा मुले, पुरुष, व स्त्रियांची आसन व्यवस्था अथवा जेवण्यास बसण्याच्या वेळेत फरक असे. विसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धापर्यंत जातिसंस्थेचा प्रभावही पंगतीतील आसन व्यवस्थेवर असे. 

जेवण्याची थाळी मांडण्यापूर्वी रांगोळी काढली जात असे. खास प्रसंगी अथवा खास व्यक्तींसाठी थाळी चौरंगावर मांडण्यासाठी चौरंगासोबत फुलांची आरास, समई आणि उदबत्ती असत. पंगतीच्या थाळ्या म्हणून पळसाच्या पानांच्या पत्रावळी, केळीची पाने, पितळेची अथवा चांदीची ताटे यांचा उपयोग केला जात असे. प्रसंगानुपरत्वे समई आणि उदबत्तीचे स्टॅंड सुद्धा चांदीचे वापरले जात. 

## जेवण 
ताटात डावीकडे मीठ, लिंबू, चटण्या, कोशिंबिरी, त्याखाली भजी, पापड, खीर तर उजवीकडे बटाट्याची पिवळी धमक भाजी, डाळिंब्यांची उसळ, मध्यभागी पांढऱ्या भाताची मूद, त्यावर घट्ट साधे वरण व तूप, त्याच्या थोडे वरच्या बाजूला मसालेभाताची मूद असे. त्याच्या वरच्या बाजूला मऊ-लुसलुशीत पुरणपोळी व त्यावर साजूकतुपाची धार असे. श्रीखंड, गुलाबजाम यांसारखे पदार्थ वाट्यांमध्ये घालून बाजूलाच ठेवले जात. मग खड्या सुरात श्लोक म्हणत जेवणाला सुरुवात व्हायची.

## संकेत
## आधुनिक काळातील पंगती
बदलत्या काळानुसार समारंभात बसून जेवण्याची पद्धत 

कमी होत चालली आहे.त्याऐवजी टेबल-खुर्ची वर बसून जेवण्याची पद्धत आली आहे.मोठ्या पंगतीमध्ये याचा फायदा जेवण वाढणाऱ्याला होतो.त्याचे काम सोपे व जलद होते.

## सुद्धा पहा
* नैवेद्य
* विडा

## संदर्भ
इंदपवाडी

**इंदपवाडी** हे महाराष्ट्रातील बीड जिल्ह्यातील परभणी जिल्ह्याच्या सरहद्दीवरचे एक गाव आहे. हे परळी वैजनाथ या तालुक्याच्या गावापासून ३ किमी अंतरावर डोंगरात वसलेले आहे. 

या गावात एक मंदिर आहे; त्यालगतच शाळा आहे, 

शाळेचे नाव जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा इंदपवाडी असे आहे. शाळेच्या समोर विठ्ठल रुक्मिणी चे व हनुमान मंदिर आहे मंदिरासमोर वडाची दोन मोठी झाडे आहेत तसेच इंदपवाडी हे ऐक प्रगतशिल गाव आहे गावातील शाळा ही 5 वी पर्यंत आहे शाळा अतिशय सुंदर व स्वच्छ आहे आणि पूर्ण पणे सीसीटीव्ही(CCTV) च्या नजरेत आहे म्हणजे सांगायचे झाले तर शाळा ही पूर्णपणे आत्याधूनिक(DIGITAL) आहे. गावाच्या उत्तरेला कानिफनाथ टेकडी आहे तेथे कानिफनाथ नावाचे देवस्थान आहे हे देवस्थान अतिशय रम्य अश्या ठिकाणी आहे या जागेला कानिफनाथ गड असे देखील म्हणले जाते. या ठिकाणी जाण्यासाठी इंदपवाडी ला खेटून असलेल्या सूतगिरणी च्या मधून रोड आहे तसेच या गावाला आणखी एक मंदिर आहे ते म्हणजे आईचे हे जिरेवाडी च्या सोमेश्वर मंदिर च्या पश्चिमेला डोंगरावर आहे या देवीला देवतळी ची आई म्हण ओळखले जाते इंदपवाडीच्या पश्चिमेला बीड जिल्हयातला अंबेजोगाई तालुका आहे, उत्तरेला सोनपेठ तालुका (परभणी जिल्हा), पूर्वेला गंगाखेड तालुका, तर दक्षिणेला रेणापूर तालुका आहे. बीड शहर इंदपवाडीच्या पश्चिमेला ९७ किमी.वर आहे.

## इंदपवाडीची इतर गावांपासूनची अंतरे
* जिरेवाडी १.५ किमी
* टोकवाडी २.५ किमी
* डाबी २ किमी
* वैजनाथ मंदिर ३ किमी
* सोमेश्वर मंदिर १.५ किमी
* रत्नेश्वर मंदिर १ किमी
* गोपीनाथ गड १० किमी
* नांदेड रेल्वे स्थानक ९९ किमी
* परळी वैजनाथ रेल्वे स्थानक ३ किमी
* बीड ९७ किमी
* मुंबई ४५३ किमी

## पर्यावरण समस्या व महत्त्वाची वैशिष्ठ्ये
गावाला लागुनच परळी वैजनाथ औष्णिक वीजनिर्मिती केंद्राची दोन राखेची तळी आहेत त्यामुळे येथील वातावरण प्रदूषित झाले आहे. लोकांना आरोग्याच्या गंभीर समस्या भेडसावत आहेत. बेसुमार भूजल उपसा व कमी पाऊस यामुळे गावातील पाण्याची समस्या अत्यंत बिकट झाली आहे.

## गावातील देवाची मंदिरे 
इंदपवाडी गावात मध्य भागी जिल्हा परिषद शाळे शेजारी विठ्ठल रुक्मिणी व हनुमान मंदिर आहे व शाळेच्या दक्षिणेकडे डोंगर असून डोंगरावर गावदेवतेचे मंदिर आहे त्या मंदिरातील देवीला देवतळी ची आई म्हणून ओळखले जाते आणि तसेच गावाच्या उत्तरेस एक टेकडी आहे त्या टेकडीवर कान्होबा हे देवस्थान आहे म्हणून त्या टेकडीस कान्होबा टेकडी असे म्हणले जाते.

## संदर्भ 
वर्ग:बीड जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:परळी वैजनाथ तालुक्यातील गावे
भुसावळ जंक्शन रेल्वे स्थानक

**भुसावळ रेल्वे स्थानक** हे उत्तर महाराष्ट्रातील सर्वात मोठे रेल्वे स्थानक व भुसावळ रेल्वे विभागाचे मुख्यालय आहे. मुंबईहून कोलकाता तसेच दिल्ली, अलाहाबाद, लखनौ इत्यादी प्रमुख शहरांकडे जाणाऱ्या सर्व गाड्या भुसावळमार्गे जातात. याशिवाय येथून जळगाव मार्गे सुरतकडे जाणारा रेल्वेमार्ग मुख्य मार्गांना जोडतो.

## इतिहास
भारतातील पहिला रेल्वेमार्ग १८५३मध्ये कार्यान्वित झाल्यानंतर हा मार्ग कोलकात्याकडे झपाट्याने वाढविण्यात आला. १८५४ च्या मे महिन्यात कल्याण, १८६० मध्ये भुसावळ तर १८६७मध्ये हा मार्ग नागपूर रेल्वे स्थानकला जाउन पोचला. भुसावळ रेल्वे स्थानक १८६० मध्ये बांधून कार्यान्वित झाले. सुमारे शंभर वर्षांनंतर १९६९ साली या स्थानकातील मार्गाचे विद्युतीकरण झाले.

## संदर्भ 
वर्ग:जळगाव जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके
वर्ग:मध्य रेल्वेची स्थानके
वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे जंक्शन स्थानके
नासीर काझमी

**नासीर रझा काझमी** (८ डिसेंबर, इ.स. १९२५:अंबाला, पंजाब, भारत- २३ मार्च, इ.स. १९७२:लाहोर, पाकिस्तान) हे एक निसर्गप्रेमी उर्दू गझलकार होते. 

नासीर काझमी यांचे वडील वडील सुलतान काझमी, सैन्यात सुभेदार मेजर होते. फाळणीमुळे हे कुटुंब इ.स. १९४७ साली लाहोरला स्थलांतरित झाले. नासीरचे शिक्षण पेशावर, अंबाला व लाहोर येथे झाले. त्यांच्या पत्‍नीचे नाव शफीका बेगम होते.

नासीर काझमीने *औराके नौ* (नवीन पाने) या नावाचे मासिक काढले होते. त्यानंतर *हुमायूॅं*, *खयाल*, *हम लोग* अशी साहित्यविषयक मासिके संपादित केली. ते १९६४ ते निधनापर्यंत रेडियो पाकिस्तानचे स्टाफ आर्टिस्ट होते. 

त्यांच्या पहिल्या गझलसंग्रहाव्यतिरिक्त त्यांचे सगळे साहित्य त्यांच्या निधनानंतर प्रकाशित झाले. नसीर काझमी लाहोरच्या मेयो हॉस्पिटलमध्ये वयाच्या ४६व्या वर्षी पोटाच्या कॅन्सरमुळे मरण पावले.

## नासीर काझमी यांचे काव्यसंग्रह
* इंतखाब-ए-इन्शा (कवितासंग्रह, १९९१)
* इंतखाब-ए-नझीर (कवितासंग्रह, १९९०)
* इंतखाब-ए-मीर (कवितासंग्रह, १९८९)
* इंतखाब-ए-वली (कवितासंग्रह, १९९१)
* काझमी : निबंध, संवाद, श्रुतिका, आदी रेडियो कार्यक्रम, संपादकीये आणि मुलाखती, १९९०) 
* खुश्क चश्मे के किनारे (गद्य, १९८२)
* दीवान (१९७२)
* नासीर काझमी की डायरी (१९९५)
* निशात-ए-ख्वाब (कवितासंग्रह, १९७७)
* पहली बारिश (गझलसंग्रह, १९७५)
* बर्ग-ए-नै (पहिला गझलसंग्रह, १९५२)
* सूर की छाया (नाट्यकाव्य, १९८१)

## सन्मान
नासीरच्या पहिल्या स्मृतिदिनी पाकिस्तानने त्यांचे छायाचित्र असलेले पोस्टाचे १५ रुपयाचे तिकिट छापले होते.

वर्ग:उर्दू कवी
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील मृत्यू
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
आंबवडे (भोर)

आंबवडे पुणे जिल्ह्याच्या भोर तालुक्यातील गाव आहे. हे आंबवडे हे भोरचे संस्थानिक पंतसचिव यांचे गाव. हे गाव हिरडस मावळत येते. गावाला खेटून वाहणाऱ्या ओढ्याच्या काठावर दाट झाडीत शंकराचे एक प्राचीन देऊळ आहे.

## झुलता पूल
आंबवडे गावातल्या ओढ्याच्या पलीकडच्या तीरावर दाट झाडी आहे, आणि या झाडीत नागेश्वराचे प्राचीन शिवालय दडले आहे. ओढा ओलांडण्यासाठी 'सर जिजीसाहेब सस्पेन्शन ब्रिज' नावाचा पूल आहे. १९३६ साली या झुलत्या पुलाची उभारणी झाली. याची रुंदी ४ फूट तर लांबी सुमारे दीडशे फूट आहे. पुलाच्या दोन्ही अंगास अर्धवर्तुळाकार कमानी आहेत. कमानीच्या माथ्यावर आणि शेजारी पुलाच्या बांधकामाचे तपशील सांगणारे फलक आहेत.

हा झुलता पूल भोर संस्थानचे राजे श्रीमंत रघुनाथराव शंकरराव पंडित पंतसचिव यांनी आपली आई श्रीमंत जिजीसाहेब पंतसचिव यांच्या स्मरणार्थ बांधला. यासाठी त्या वेळी १० हजार रुपये खर्च आला. १५ नोव्हेंबर १९३७ रोजी मिरजेचे राजे सर गंगाधरराव ऊर्फ बाळासाहेब पटवर्धन यांच्या हस्ते याचे उद्घाटन झाले.

## समाधी आणि पुतळा
पलीकडच्या तीरावर एका मोठ्या इमारतीत मधोमध भोरच्या राजाची, शंकराजी नारायण सचिव यांची समाधी आहे. छत्रपती संभाजीमहाराजांच्या मृत्यूनंतर स्वराज्याच्या सीमांचे रक्षण करण्यात या पंतसचिवांचा मोठा वाटा होता. या समाधीशेजारीच संस्थानच्या राणीसाहेब जिजीसाहेब यांचा शिल्पकार विनायक करमरकर यांनी घडवलेला अर्धपुतळा आहे. 

## नागेश्वराचे देऊळ
समाधी असलेल्या इमारतीशेजारून हे मंदिर थोडेसे खोलगट भागात आहे. जुन्या मोठाल्या वृक्षांच्या गर्दीतूनच वळणावळणाच्या पायऱ्या उतरून गेले की नागेेश्वराचे मंदिर येते. मंदिराच्या भोवती फरसबंदी प्रांगण, तट, ओवऱ्या, पाण्याची कुंडेे व पाण्याचे वाहते प्रवाह आहेत.

पश्चिमाभिमुख असलेले हे मंदिर एका उंच जोत्यावर उभे आहे. मंदिराच्या दर्शनी भागावरच एक लेख लावलेला आहे. लेखामध्येे नागसंस्कृतीतील लोकांचा हा देव असून, या मंदिराचा वेळोवेळी जीर्णोद्धार केल्याचा अल्लेख आहे.

मुखमंडप, सभामंडप आणि गर्भगृह अशी मंदिराची रचना आहे. प्रवेशद्वाराभोवती नाजूक शिल्पकाम केलेले आहे. आतील स्तंभही शिल्पकलेने नटलेले आहेत. बाह्य भिंतीवर उमलती कमळे, झाडांच्या पानांचे नक्षीपट उठवण्यात आले आहेत. हत्तीवर अंबारीत स्वार झालेली कुणी राजमान्य व्यक्ती, शरभ, मोर आदी शिल्पांची रचना आहे. शिखरही असेच कोरीव आहे. 

आंबवडे गावाला वळसा घालत निघालेला तो ओढा इथे नागेश्वराजवळ एखाद्या धबधब्याप्रमाणे उड्या घेत धावत असतो. मंदिराभोवती पाण्याच्या कुंडांची रचना असल्याने पाण्याचे अनेक प्रवाह मंदिराभोवती खेळते आहेत.

## जाण्याचा मार्ग
पुणे-बंगळूर महामार्ग -खेड शिवापूर. -खेड शिवापूर नंतर भोर फाट्याला उजवीकडे वळल्यावर भोर गाव लागते. भोरपासून १० किलोमीटरवर हे आंबवडे गाव आहे. इथपर्यंत येण्यासाठी भोरवरून एसटीची सोय आहे. डोंगरदरीतली ही वाट हिरव्यागार रानांमधून जाते.

वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:भोर तालुक्यातील गावे
अजिंठा एक्सप्रेस

१७०६३/१७०६४ **अजिंठा एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची एक प्रवासी रेल्वे सेवा आहे. ही गाडी दररोज हैदराबादच्या सिकंदराबाद ते नाशिक जिल्ह्यातील मनमाड ह्या स्थानकांदरम्यान धावते. सिकंदराबाद ते मनमाडदरम्यानचे ६२० किमी अंतर ही गाडी १२ तासांत पूर्ण करते.

## वेळापत्रक
*१७०६३ अजिंठा एक्सप्रेस मनमाडहून रात्री २१:०० वाजता निघते व सिकंदराबादला दुसऱ्या दिवशी सकाळी ८:५५ वाजता पोचते.
*१७०६४ अजिंठा एक्सप्रेस सिकंदराबादहून संध्याकाळी १८:१० वाजता निघते व मनमाडला दुसऱ्या दिवशी सकाळी ६:५५ वाजता पोचते.

## थांबे
## बाह्य दुवे
*वेळापत्रक व माहिती

वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:तेलंगणामधील रेल्वे वाहतूक
यादगीर जिल्हा

**यादगीर** हा भारताच्या कर्नाटक राज्यामधील एक जिल्हा आहे. २०१० साली यादगीर जिल्हा गुलबर्गा जिल्ह्यामधून काही भूभाग अलग करून निर्माण करण्यात आला. हा जिल्हा कर्नाटकच्या पूर्व भागात आहे. यादगीर येथे ह्या जिल्ह्याचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ


वर्ग:कर्नाटकातील जिल्हे
दादर–चेन्नई इग्मोर एक्सप्रेस

250 px|इवलेसे|चा फलक
१२१६३/१२१६४ ** लोकमान्य टिळक टर्मिनस - चेन्नई सेंट्रल एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची एक जलद प्रवासी रेल्वे सेवा आहे. ही गाडी दररोज मुंबईच्या लोकमान्य टिळक टर्मिनस ते चेन्नई सेंट्रल ह्या स्थानकांदरम्यान धावते. मुंबई ते चेन्नईदरम्यानचे १२६१ किमी अंतर ही गाडी २१ तास व ३५ मिनिटांमध्ये पूर्ण करते.

## वेळापत्रक
*१२१६३ दादर चेन्नई इग्मोर मुंबईहून संध्याकाळी २०:३० वाजता निघते व चेन्नईला दुसऱ्या दिवशी संध्याकाळी १९:४५ वाजता पोचते.
*१२१६४ चेन्नई इग्मोर दादर एक्सप्रेस चेन्नईहून सकाळी ६:५० वाजता निघते व मुंबईला दुसऱ्या दिवशी सकाळी ६:०० वाजता पोचते.

## थांबे
## हे सुद्धा पहा
*मुंबई–चेन्नई रेल्वेमार्ग

## बाह्य दुवे
*वेळापत्रक व माहिती

वर्ग:भारतीय रेल्वेगाड्या
वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:तमिळनाडूमधील रेल्वे वाहतूक
प्रसाद (निःसंदिग्धीकरण).

## धार्मिक
* नैवेद्य थाळी देवास दाखवलेला प्रसाद
* कामाक्षी देवी, शिरोडा, गोवा#प्रसाद-कौल
## प्रसाद व्यक्तीचे प्रथम नाव
* प्रसाद ओक
* प्रसाद बन (वाङमय)
* प्रसाद सावकार - गायक 
* प्रसाद मिरासदार पत्रकारीता
* प्रसाद भेंडे (चित्रपट छायाचित्रण)
* प्रसाद वालावलकर (नेपथ्य) 

### उल्लेखनीय व्यक्तींची अपत्ये
* प्रसाद भालचंद्र पेंढारकर
* प्रसाद बळवंत पुरंदरे
* प्रसाद मच्छिंद्र कांबळी

## प्रसाद दुसरे नाव अथवा आडनाव
* वेंकटेश प्रसाद
* राजेंद्र प्रसाद
* ओंकार प्रसाद नय्यर
* लालू प्रसाद यादव
* हरी प्रसाद
* श्यामाप्रसाद मुखर्जी
* बालमीकी प्रसाद सिंह
* देवी श्री प्रसाद
* राजेश्वर प्रसाद सिंह (राजेश पायलट)
* नागेंद्र प्रसाद
* एम.एस.के. प्रसाद
* अखिलेश प्रसाद सिंग
* अनिरुद्ध प्रसाद (साधु) यादव
* रवी शंकर प्रसाद
* महेंद्र प्रसाद 
*  एल.व्ही. प्रसाद अभिनेता, दिग्दर्शक, निर्माता
* बालमीकी प्रसाद सिंह 
* ए.श्रीकर प्रसाद
* सारिका प्रसाद -क्रिकेट
* कमला प्रसाद-बिसेसर -(पंतप्रधान त्रिनिदाद आणि टोबॅगो)
* श्याम नंदन प्रसाद मिश्रा माजी परराष्ट्र मंत्री
* बेनी प्रसाद वर्मा 
* व्यंकटेश प्रसाद -क्रिकेट
* निल्कामेश्वर प्रसाद 
* बी.के.प्रसाद
* पंडित सामता प्रसाद -वादक
*  लालाबिंदा प्रसाद (स्वातंत्र्य सैनिक) 
* राम प्रसाद बिस्मिल 
* कथ्यक नर्तक सुखदेव प्रसाद 
* पी. अंकिनिडू प्रसाद राव
* महादेव प्रसाद मिश्रा (संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार)
* द्वारका प्रसाद मिश्रा
* सूफी अंबा प्रसाद  
* कामाख्य प्रसाद टासा 
* चांदी प्रसाद भट्ट
*
## संस्था
*  प्रसाद प्रकाशन
## साहित्य
* प्रसाद रामायण (काव्यसंग्रह)
* ’प्रसाद’ मासिक
* पसायदान

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
चेन्नई इग्मोर रेल्वे स्थानक

**चेन्नई इग्मोर** (तामिळ: சென்னை எழும்பூர் தொடருந்து நிலையம், चेन्नै एळुम्बूर; जुने नाव: मद्रास इग्मोर) हे चेन्नई शहरामधील एक मोठे रेल्वे स्थानक आहे. चेन्नई सेंट्रलखालोखाल चेन्नई शहरामधील हे दुसरे प्रमुख रेल्वे स्थानक असून येथून प्रामुख्याने तमिळनाडूच्या दक्षिणेकडील इतर शहरांसाठी गाड्या सुटतात. तसेच चेन्नई उपनगरीय रेल्वेचे देखील चेन्नई इग्मोर हे एक स्थानक आहे.

चेन्नई सेंट्रलची इमारत १९०६ साली ब्रिटिशांनी बांधली जी सध्या चेन्नई शहरामधील सर्वात प्रसिद्ध इमारतींपैकी एक आहे.

## प्रमुख रेल्वेगाड्या
*चेन्नई इग्मोर-दादर एक्सप्रेस
*चेन्नई इग्मोर-तिरुचिरापल्ली - रॉकफोर्ट एक्सप्रेस
*चेन्नई इग्मोर-तूतुकुडी एक्सप्रेस
*चेन्नई इग्मोर-रामेश्वरम बोटमेल एक्सप्रेस
*चेन्नई इग्मोर-मदुराई एक्सप्रेस
*मदुराई-हजरत निजामुद्दीन - तमिळनाडू संपर्क क्रांती एक्सप्रेस

## गॅलरी

File:Chennai_Egmore.JPG|स्टेशनच्या आत
File:Chennai_Egmore_Railway_Station_(view_from_the_east).jpeg|बाजूने घेतलेले चित्र
File:Chennai_Egmore_facade_panorama.jpg|विस्तृत चित्र
File:Chennai_Egmore_(2).jpg

वर्ग:चेन्नईमधील रेल्वे स्थानके
उडुपी चिकमगळूर लोकसभा मतदारसंघ

**उडुपी चिकमगळूर** (इंग्रजीत Bangalore Rural) हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील एक लोकसभा मतदारसंघ आहे. २००८ सालच्या पुनर्रचनेदरम्यान निर्माण करण्यात आलेल्या उडुपी चिकमगळूर मतदारसंघामध्ये उडुपी जिल्ह्यातील ४ व चिकमगळूर जिल्ह्यातील ४ असे एकूण ८ विधानसभा मतदारसंघ आहेत.

## खासदार 
## बाह्य दुवे
*संपूर्ण माहिती 

वर्ग:कर्नाटकमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
*
आग्रा छावणी रेल्वे स्थानक

**आग्रा छावणी** हे उत्तर प्रदेशच्या आग्रा शहरामधील प्रमुख रेल्वे स्थानक आहे. दिल्ली-चेन्नई ह्या प्रमुख मार्गावर स्थित असलेले हे स्थानक भारताच्या सर्व मोठ्या शहरांसोबत जोडले गेले आहे. दिल्ली व उत्तरेकडून मध्य रेल्वेमार्गे मुंबई व पुण्याकडे धावणाऱ्या गाड्या देखील येथे थांबतात.

ताजमहाल, आग्र्याचा किल्ला इत्यादी जगप्रसिद्ध वास्तू असलेले आग्रा हे भारतामधील सर्वात लोकप्रिय पर्यटनस्थळांपैकी एक आहे. ह्यामुळे आग्र्याला वर्षाकाठी २० ते ४० लाख पर्यटक भेट देतात.

## प्रमुख रेल्वेगाड्या
*गतिमान एक्सप्रेस
*पुणे−जम्मू तावी झेलम एक्सप्रेस
*अमृतसर−वांद्रे टर्मिनस पश्चिम एक्सप्रेस
*हजरत निजामुद्दीन−चेन्नई राजधानी एक्सप्रेस
*नवी दिल्ली−बंगळूर कर्नाटक एक्सप्रेस
*मंगला लक्षद्वीप एक्सप्रेस
*केरळ एक्सप्रेस
*गोवा एक्सप्रेस

वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील रेल्वे स्थानके
रे
कमला फडके

**कमला फडके** (४ ऑगस्ट, इ.स. १९१६ (नागपंचमी) - ६ जुलै, इ.स. १९८०) या एक मराठी लेखिका होत्या. त्यांच्या आईचे नाव राधाबाई आणि वडलांचे नाव गोपाळराव दीक्षित होते. मोठ्या बहिणीचे नाव इंदिरा होते. वडील तवंदीचे इनामदार असले तरी त्यांचे वास्तव्य त्यांच्या मामलेदारीच्या जागी म्हणजे कर्नाटकातल्या गदग, धारवाड, हावेरी अशा गावांमध्ये असे. गोपाळरावांना दोन बायका होत्या. पहिली पत्‍नी लक्ष्मीबाई विनापत्य म्ह्णून त्यांच्याच सांगण्यावरून गोपाळरावांनी राधाबाईंशी लग्न केले.  गोपाळरावांना आपला मृत्यू जवळ आल्यासे वाटल्याने त्यांनी आपल्या कुटुंबाची जबाबदारी एका दूरच्या चुलत भावावर सोपवली, आणि ते निधन पावले. या काकांनी दोन्ही बायकांना, सात वर्षाच्या इंदिराला आणि चार वर्षाच्या कमलाला कडक शिस्तीत वागवले, आणि त्यांचे बालपण करपवून टाकले. 

कमलाचे शालेय शिक्षण बेळगावच्या वनिता विद्यालयात, कॉलेजचे पहिले वर्ष लिंगराज महाविद्यालयात झाले. काकांच्या लहरीपणामुळे दुसऱ्या वर्षासाठी त्यांना कोल्हापूरच्या राजाराम कोलेजात जावे लागले. पुण्याच्या फर्ग्युसनमध्ये शिकणाऱ्या इंदिरालाही (त्या पुढे इंदिरा संत झाल्या) राजाराम कॉलेजातच यावे लागले. महाविद्यालयात शिकताना त्यांना मराठी लेखक प्रा. ना.सी. फडके हे तत्त्वज्ञान हा विषय शिकवायला आले, आणि त्यांचे प्रेम जमले. पुढे ७ वर्षांनी त्यांनी २८ डिसेंबर १९४२ रोजी लग्न केले. ना.सी. फडके यांना एक पहिली बायकोही होती.

ना.सी. फडके यांच्या ’झंकार’ साप्ताहिकात कमला फडके यांचे लेख, मुलाखती व कथा प्रसिद्ध होऊ लागल्या. त्याच साप्ताहिकात त्या इंग्रजी साहित्याचा परिचय करून देणारे एक सदर लिहीत. पुढील आयुष्यात कमला फडके यांनी आचार्य रजनीश (ओशो) यांच्या बऱ्याच इंग्रजी पुस्तकांचा मराठी अनुवाद केला. अनंत अंतरकरांच्या हंस आणि मोहिनी मासिकांत त्यांच्या अनेक विनोदी कथा प्रकाशित होत असत. अन्य कथा किर्लोस्कर आणि स्त्री या मासिकांत प्रसिद्ध होत.

## अन्य कलागुण
कमला फडके यांनी नागभूषण नावाच्या प्रख्यात गुरूकडून कथ्थक नृत्याचे शिक्षण घेतले होते.  त्यांनी ना.सी. फडके यांच्या जानकी नाटकात केलेली मुख्य भूमिका चिंतामणराव कोल्हटकरसारख्यांनीही वाखाणली होती. 

## कमला फडके यांचे अन्य लेखन
* आसावरी (संगीत विश्वावरची कादंबरी)
* उटकमंडची यात्रा (प्रवासवर्णन)
* एडगर पो यांच्या भयकथा (अनुवादित, मूळ इंग्रजी)
* जेव्हा रानवाळा शीळ घालतो.(कादंबरी)
* त्रिवेंद्रमची सफर (प्रवासवर्णन)
* थोरांच्या सहचारिणी
* धुक्यात हरवलेली वाट (कादंबरी)
* निष्कलंक (कादंबरी, १९३९, अनुवादित, मूळ लेखक हिल्टन).  
* पाचवे पाऊल (एका अणुशास्त्रज्ञाची कथा सांगणारी कादंबरी)
* प्रा. फडके यांची गाजलेली भाषणे (१९४०)
* बंधन (मिरजेच्या कॅन्सर हॉस्पिटलात काम करणाऱ्या एका डॉक्टरच्या आयुष्यावरची कादंबरी)
* भूल (चुकून घडलेल्या खुनाची किंमत चुकवणाऱ्या एका पुरुषाची कथा सांगणारी कादंबरी)
* मकरंद (कथासंग्रह, १९४२)
* हृदयाची हाक (१९७१ साली जगातील पहिली हृदयारोपणाची शस्त्रक्रिया करणाऱ्या डॉ. ख्रिश्चन बर्नार्ड याच्या ’वन लाईफ’ या मूळ इंग्रजी आत्मकथनाचा मराठी अनुवाद)

## सन्मान
* निष्कलंक या कादंबरीला या कादंबरीला दक्षिण महाराष्ट्र साहित्य संमेलनात पारितोषिक मिळाले होते.

वर्ग:मराठी साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १९१६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८० मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सुंदर पिचई

इवलेसे

**सुंदर पिचई** तथा **पिचई सुंदरराजन** (जन्म : चेन्नई, १२ जुलै, इ.स. १९७२ - ) हे भारतीय वंशाचे अमेरिकन उद्योगपती व गुगलचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी (सीईओ) आहेत. हे मूळचे तमिळनाडूचे रहिवासी असून त्यांनी खडगपूरच्या भारतीय तंत्रज्ञान संस्थेतून (आयआयटी) धातुशास्त्राचे शिक्षण घेतले आहे.

## मागील जीवन आणि शिक्षण 
पिचाई यांचा जन्म भारताच्या तमिळनाडूच्या मदुरै येथे झाला. त्याची आई लक्ष्मी स्टेनोग्राफर होती आणि त्यांचे वडील रेगुनाथा पिचाई विद्युत अभियंता होते. त्याच्या वडिलांकडे विद्युत उत्पादन करणारे उत्पादन प्रकल्पही होते. पिचाई चेन्नईचे अशोक नगर येथील दोन खोल्यांच्या अपार्टमेंटमध्ये वाढले होते व त्यांना हिंदूंचे पालन पोषण झाले होते.पिचाई यांनी जवाहर विद्यालय, अशोक नगर, चेन्नई येथील मध्यवर्ती माध्यमिक शिक्षण मंडळाच्या शालेय शिक्षण पूर्ण केले. 

भारतातील खडगपूर येथून बी.टेक. झाल्यावर सुंदरराजन पिचई यांनी अमेरिकेतील स्टॅनफोर्ड युनिव्हर्सिटीतून एम.एस. व युनिव्हर्सिटी ऑफ पेनसिल्व्हेनियाच्या व्हार्टन स्कूलमधून एम.बी.ए. केले. सुंदर २००४ साली गुगल कंपनीत नोकरीला लागले. गुगलच्या गुगल ड्राइव्ह, गुगल क्रोम आणि क्रोम ऑपरेटिंग सिस्टिमच्या निर्मितीची जबाबदारी समर्थपणे सांभाळल्यामुळे अवघ्या ११ वर्षांच्या सेवेनंतर, त्यांच्यावर गुगलच्या मुख्य कार्यकारी अधिकाऱ्याची जबाबगारी सोपवण्यात आली. (१० ऑगस्ट २०१५)

## कारकीर्द 
पिचाई यांनी अ‍ॅप्लाइड मटेरियल्समध्ये अभियांत्रिकी आणि उत्पादन व्यवस्थापन आणि मॅक्किन्सी अँड कंपनीच्या व्यवस्थापन सल्लागारामध्ये काम केले. १ एप्रिल २००४ रोजी सुंदर पिचाई आपल्या मुलाखतीसाठी गुगलमध्ये गेले होते. त्याच दिवशी कंपनीने जीमेलची चाचणी आवृत्ती सुरू केली. मुलाखत घेणाऱ्याने त्यांना जीमेलच्या संदर्भात काही प्रश्न विचारले. सुरुवातीला पिचाई त्या प्रश्नांची उत्तरे योग्य प्रकारे देऊ शकले नाहीत. त्यांना वाटले की कदाचित मुलाखत घेणारे एप्रिल फूलची चेष्टा करत असतील. पण जेव्हा त्यांना जीमेल वापरायला सांगितलं गेलं, तेव्हा ते आपल्या कल्पना त्यांच्यासमोर उघडपणे मांडू शकले. मुलाखतकार त्यांच्या कल्पनांनी इतके प्रभावित झाले की त्याला ताबडतोब नोकरीवर ठेवण्यात आले. गुगलवर त्याच्या सुरुवातीच्या काळात गुगल टूलबार आणि शोध संबंधित होते. पिचाई २००४ मध्ये गुगल मध्ये सामील झाले, जिथे त्यांनी गुगल क्रोम आणि  क्रोम ओएस सह गुगलच्या क्लायंट सॉफ्टवेर उत्पादनांसाठी, तसेच गुगल ड्राइव्हसाठी मुख्यत्वे जबाबदार असलेल्या उत्पादनांच्या व्यवस्थापन आणि नाविन्यपूर्ण प्रयत्नांचे नेतृत्व केले. २०१४मध्ये पिचई यांना मायक्रोसॉफ्टच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारीपदाचे दावेदार म्हणून सुचवले गेले होते, जे अखेरीस सत्य नाडेला यांना देण्यात आले होते. डिसेंबर २०१९मध्ये, पिचाई अल्फाबेट इंकचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी झाले.

## पिचईंवरील मराठी पुस्तके
* गेम चेंजर : सत्य नडेला, सुंदर पिचई,: २ पुस्तकांचा संच. मराठी रूपांतर - रमा हर्डीकर-सखदेव
* सुंदर पिचई मूळ लेखक जगमोहन भानवर; मराठी रूपांतर - रमा हर्डीकर-सखदेव

## संदर्भ 
वर्ग:गूगल
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:अमेरिकन उद्योगपती
जालना रेल्वे स्थानक

**जालना** हे जालना शहरामधील प्रमुख रेल्वे स्थानक आहे. हे स्थानक दक्षिण मध्य रेल्वेच्या मनमाड-सिकंदराबाद मार्गावरील एक महत्त्वाचे स्थानक असून अनेक लांब पल्ल्याच्या रेल्वेगाड्या येथे थांबतात.

## महत्त्वाच्या रेल्वेगाड्या
* देवगिरी एक्सप्रेस
* मराठवाडा एक्सप्रेस
* तपोवन एक्सप्रेस
* सचखंड एक्सप्रेस
* अजिंठा एक्सप्रेस
* नंदीग्राम एक्सप्रेस
* जालना - मुंबई सीएसएमटी वंदे भारत एक्सप्रेस
* पुणे - हुजुर साहिब नांदेड सुपरफास्ट एक्स्प्रेस
* साईनगर शिर्डी - काकीनाडा पोर्ट एक्सप्रेस
* मुंबई सीएसएमटी - हिंगोली डेक्कन जनशताब्दी एक्सप्रेस
* जालना - छपरा स्पेशल
* नरसापुर - नगरसोल एक्स्प्रेस (मार्गे वारंगल)
* साईनगर शिर्डी - सिकंदराबाद एक्सप्रेस
* हुजुर साहिब नांदेड - मुंबई सीएसएमटी राज्यराणी एक्सप्रेस
* गुंटूर - औरंगाबाद एक्सप्रेस
* जालना - नगरसोल डेमु
* मराठवाडा संपर्क क्रांती एक्सप्रेस 
* दौंड - निझामाबाद एक्सप्रेस
* नरसापुर - नगरसोल एक्सप्रेस (मार्गे गुंटूर)
* साईनगर शिर्डी - विशाखापटनम एक्सप्रेस 
* औरंगाबाद - तिरुपती साप्ताहिक एक्सप्रेस 
* हुजुर साहिब नांदेड - मनमाड डेमु 
* पूर्णा - जालना स्पेशल
* रामेश्वरम - ओखा एक्सप्रेस 
* साईनगर शिर्डी - मछलीपटनम एक्सप्रेस
* काचीगुडा - नगरसोल एक्सप्रेस
* हिसार - हैदराबाद साप्ताहिक एक्सप्रेस
* तिरुपती - साईनगर शिर्डी एक्सप्रेस 
* जालना - हुजुर साहिब नांदेड स्पेशल
* चेन्नई - नगरसोल एक्सप्रेस
* औरंगाबाद - हुजुर साहिब नांदेड एक्सप्रेस
* निझामाबाद - पुणे एक्सप्रेस

## हेसुद्धा पहा
औरंगाबाद रेल्वे स्थानक

परभणी रेल्वे स्थानक

 

रे
वर्ग:जालना  जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके
राणी चेन्नम्मा एक्सप्रेस

250 px|इवलेसे|चा मार्ग
१६५८९/१६५९० **राणी चेन्नम्मा एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची एक प्रवासी रेल्वे सेवा आहे. ही गाडी दररोज सांगली ते बंगळूरच्या क्रांतीवीर संगोळ्ळी‌ रायाण्णा बंगळूर सिटी ह्या स्थानकांदरम्यान धावते. सांगली ते बंगळूरदरम्यानचे ७५६ किमी अंतर ही गाडी १४ तास व ५० मिनिटांमध्ये पूर्ण करते. ह्या गाडीला १९व्या शतकामधील कित्तूर संस्थानाची राणी असलेल्या राणी चेन्नम्मा हिचे नाव देण्यात आले आहे.सदर गाडी पूर्वी मिरज ते बंगळूर या मार्गावर
धावत असे.२००२ मध्ये ती कोल्हापूरपर्यंत वाढविण्यात आली.दक्षिण पश्र्चिम रेल्वेच्या नवीन वेळापत्रकानुसार ही गाडी पुन्हा मिरजेपर्यंतच सोडण्यात आलेली आहे.आता या गाडीचा विस्तार दिनांक १३ मार्च २०२४ पासून सांगलीपर्यंत करण्यात आला आहे

## वेळापत्रक
*१६५८९ राणी चेन्नम्मा एक्सप्रेस बंगळूरहून रात्री २१:१५ वाजता निघते व सांगलीत दुसऱ्या दिवशी दुपारी १२:५० वाजता पोचते.
*१६५९० राणी चेन्नम्मा एक्सप्रेस सांगलीहून दुपारी १५:०० वाजता निघते व बंगळूरला दुसऱ्या दिवशी सकाळी ६.३० वाजता पोचते.

## बाह्य दुवे
*वेळापत्रक व माहिती

वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:कर्नाटकमधील रेल्वे वाहतूक
शिरीष गोपाळ देशपांडे

डॉ. **शिरीष गोपाळ देशपांडे** (जन्म : वर्धा, २० डिसेंबर, इ.स. १९५२) हे एक मराठी कवी आणि लेखक आहेत. श्रीमती नाथीबाई दामोदर ठाकरसी विद्यापीठातील मराठी विभागाच्या प्रमुखपदावरून ते निवृत्त झाले.

## सदस्यत्व स्वीकारण्यास नकार
महाराष्ट्र सरकारने २०१५ साली साहित्य व संस्कृती मंडळाची पुनर्रचना केली, त्यावेळी डॉ. शिरीष गोपाळ देशपांडे यांना मंडळावर सदस्यत्व देऊ केले होते. राजकीय तडजोड म्हणून मंडळाचा वापर होत असल्याचा आरोप करून देशपांडे यांनी हे सदस्यत्व नाकारले.

## डॉ. शिरीष गोपाळ देशपांडे यांची साहित्य सेवा
* अरण्यकांड
* एप्सिलॉन (कवितासंग्रह)
* कथाकार विजया राजाध्यक्ष (समीक्षा)
* किंबहुना (कथासंग्रह)
* गतशतक पत्रिका (माहितीपर, सहलेखिका नंदा आपटे)
* गोट्या या दूरचित्रवाणी मालिकेचे लेखन
* जन्मभूमी  (कथासंग्रह)
* पंचमस्तंभ (कथासंग्रह)
* पाताळयंत्र
* प्रचारक (कथासंग्रह)
* युवामानस
* ये सखे ये (कवितासंग्रह)
* राजा शहाजी (ऐतिहासिक कादंबरी)
* राजा शिवछत्रपती या दूरचित्रवाणी मालिकेचे लेखन
* रूपनिरूपण (चाळीस वाङ्‌मयप्रकारांच्या व्याख्यांची निश्चिती)
* लिटमस
* वैकल्य (कथा-कादंबरी)
* शिवछत्रपती (पटकथामक कादंबरी)
* शोध प्रतिशोध

## डॉ. शिरीष गोपाळ देशपांडे यांच्या काही खास कबिता
* आधीच धुमसत होते अंतर, त्यातच ठिणगी पडली जशी................वीर न वेडे पीर निघाले सात शिवाचे तीर
* कलिका कशा ग बाई भुलल्या
* पहिल्याच सरीचा ओला सुवास आला
* प्रतिबिंब भंगलेले जुळवून पाहिले मी, रुसल्या मनास माझ्या वळवून पाहिले मी
* फुलती कलिका मन बघते (गायिका मीनल देशपांडे)
* मी तुझीच आहे (गायिका मीनल देशपांडे)
* मी तुझ्याचसाठी सांज सोबती घेते (गायिका मीनल देशपांडे)
* राम तू श्याम तू, (गायिका ऋचा शर्मा, संगीत श्रीधर फ़्डके)
* वारा निघे लपाया । झाडात आड आहे ।। गिल्ला करून पाने । सांगून राहिली की । वारा लबाड आहे ॥१॥ (गायिका अनुराधा पौडवाल, सुधीर फडके)

## पुरस्कार आणि सन्मान
* डाॅ. शिरीष गोपाळ देशपांडे हे ६६व्या विदर्भ साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष होते.

वर्ग:मराठी साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १९५२ मधील जन्म
जनार्दन (निःसंदिग्धीकरण)

## व्यक्ती
### ऐतिहासिक
* जनार्दन स्वामी हे संत एकनाथ महाराजांचे गुरू होते.
* जनार्दन बाळाजी विश्वनाथ - बाळाजी विश्वनाथ भट (पेशवे) यांचे पुत्र

### पहिले नाव जनार्दन
* जनार्दन हरि आठले - जगन्मित्र छापखान्याचे मालक
* जनार्दन दत्तात्रेय गोंधळेकर -चित्रकार
* जनार्दन विनायक ओक
* जनार्दन सखाराम करंदीकर
* जनार्दन राव (जॉनी लिव्हर)
* जनार्दन बाळाजी मोडक 
* जनार्दन हरी चिंचाळकर संदिग्ध उल्लेखनीयता
### नावातील दुसरे नाव जनार्दन
* बाळाजी जनार्दन भानू (नाना फडणवीस) - शतक १८ वे पेशवाई कालीन मुत्सद्दी
* नेदुरूमल्ली जनार्दन रेड्डी 
* गणेश जनार्दन आगाशे -कवी
* श्रीनिवास जनार्दन कशाळीकर
* विनायक जनार्दन करंदीकर
* प्रभाकर जनार्दन दातार

### टोपणनाव जनार्दन
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
लोकसभेचा अध्यक्ष

**भारताच्या लोकसभेचे सभापती** हा भारतीय संसदेच्या लोकसभा ह्या कनिष्ठ सभागृहाचा सभापती आहे. प्रत्येक लोकसभेच्या पहिल्या अधिवेशनादरम्यान नवनिर्वाचित लोकसभा सदस्यांपैकी एकाची सभापतीपदी निवड केली जाते. लोकसभा सभापतीचा कार्यकाळ ५ वर्षाचा असून साधारणपणे तो सत्ताधारी पक्षाचाच सदस्य असतो. लोकसभेचे कामकाज सुरळीत चालवण्याची व शिस्त राखण्याची जबाबदारी सभापतीवर असते. कामकाजामध्ये सतत व्यत्यय आणणाऱ्या सदस्यांना तात्पुरते निलंबित करण्याचा हक्क देखील अध्यक्षाला आहे. लोकसभा सभापती लोकसभेपुढे अनेक विधायके व ठराव मांडतो व त्यावर चर्चा व मतदान घडवून आणतो.

सुमित्रा महाजन ह्या लोकसभेच्या माजी सभापती आहेत. ओम बिर्ला हे १८व्या लोकसभेचे विद्यमान अध्यक्ष आहेत.

## लोकसभा अध्यक्षांची यादी 
## हे सुद्धा पहा 
* लोकसभेच्या अध्यक्षांची यादी

## बाह्य दुवे 
*लोकसभा अध्यक्षाचे अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:भारतीय राजकारणी
प्रवीण तरडे

**प्रवीण विठ्ठल तरडे** हे एक मराठी नाट्य-चित्रपट-मालिका लेखक व दिग्दर्शक आहेत.

प्रवीण तरडे ते शाळा-कॉलेजात असताना कबड्डी, सॉफ्टबॉलचे राष्ट्रीय खेळाडू होते. त्यांनी यशवंतराव मोहिते महाविद्यालयात असताना पुरुषोत्तम स्पर्धेसाठी एकांकिका लिहिली.

सुनील कुलकर्णी हे त्यांचे नाट्यक्षेत्रातले गुरू होत.

## प्रवीण तरडे यांचे लेखन
* कन्यादान (दूरचित्रवाणी मालिका) 
* कुंकू (तरडे यांची दूरचित्रवाणी मालिका)
* कुटुंब (चित्रपटाची कथा)
* तुझं माझं जमेना (दूरचित्रवाणी मालिका)
* पिंजरा (दूरचित्रवाणी मालिका)
* पितृऋण (पटकथा व संवाद)
* मुळशी पॅटर्न (कथा, पटकथा, संवाद, गीत लेखन)
* रेगे (पटकथा व संवाद)

## दिग्दर्शन
* कोकणस्थ (साहाय्यक दिग्दर्शक)
* देऊळ बंद (दिग्दर्शक)                  
* मुळशी पॅटर्न (कथा, पटकथा, संवाद,दिग्दर्शन)
* सरसेनापती हंबीरराव
* धर्मवीर

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी दिग्दर्शक
वर्ग:मराठी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी दिग्दर्शक
वर्ग:मराठी पटकथाकार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जनार्दन विनायक ओक

**जनार्दन विनायक ओक** (इ.स. १८९७:पुणे, महाराष्ट्र - २२ एप्रिल, इ.स. १९१८ (चैत्र शुद्ध द्वादशी):पुणे, महाराष्ट्र)  हे एक शिक्षक आणि कोशकार होते.      

## बालपण आणि शिक्षण
जनार्दन विनायक ओक यांचा जन्म व शिक्षण पुणे शहरातच झाले. मॅट्रिक परीक्षेस बसण्यापूर्वीच आधी दोन वर्षे जनार्दन विनायक ओक यांना पहिली संस्कृत स्कॉलरशिप मिळाली. १८९६ साली ते डेक्कन कॉलेजात दाखल झाले आणि १८९९ साली बी.ए.ची व १९०१ साली एम.ए.ची परीक्षा ते पास झाले. १९०१ साली एम.ए. झाल्यानंतर जनार्दन विनायक ओक यांनी मुंबईस राहून १९०२ साली पहिल्या एल्एल.बी.ची परीक्षा दिली. प्रकृती अस्वास्थ्यामुळे त्यांना एल्‌‍एल.बी.चा आभ्यास सोडून देऊन विश्रांतीकरिता पुण्यास यावे लागले.

## कारकीर्द
जनार्दन हे कृष्णाजी गोविंद ओक यांचे शिष्य होते.  डेक्कन एज्युकेशन सोसायटीत (१९०२ ते १९०५ ) असताना  त्यांना फर्ग्युसन कॉलेजात व न्यू इंग्लिश स्कूलमध्येही काम करावे लागे. १९०६ च्या सप्टेंबर महिन्यात डॉक्टरांच्या सल्ल्यावरून हवा पालटण्याकरिता ते नागपुरास जाऊन राहिले. ता.२ जानेवारी १९०७ पासून नाना ओक हे नील सिटी स्कूल (नागपूर)चे सुपरिंटेंडंट झाले. रिस्ले सर्क्युलरच्या अंमलबजावणी बाबत कृष्णाजी गोविंद ओक यांचा मतभेद होऊन त्यांनी वर्षाभरातच तेही काम सोडले. १९०८ साली समर्थ विद्यालय तळेगाव येथे रुजू झाले. सरकारी अधिकाऱ्यांनी केवळ अरेरावी करून कोणतेहि कारण न दाखविता आणि कसलीही चौकशी न करिता अधिकाराच्या जोरावर समर्थ विद्यालय बंद केले (वर्ष ?)

## संपादन
१९११ साली लोकशिक्षण नावाचे मासिक काढले. १९१७ मधील 'थ्री डिव्हिजन्स ऑफ महाराष्ट्र' या लेखात मराठी लोक हे मुंबई, महाराष्ट्र, विदर्भ, हैदराबाद व गोवा येथे पसरले आहेत, त्या सर्वांचा मिळून महाराष्ट्र व्हायलाच पाहिजे असे प्रतिपादन श्री. विठ्ठल वामन ताम्हणकरांनी केले .श्री. जनार्दन विनायक ओक यांना या लेखाचे महत्त्व खूप पटले व त्यांनी त्यांच्या 'लोकशिक्षण'मधून याचा वेळोवेळी पाठपुरावा करावयास सुरुवात केली.

संस्कृत भाषेतील ग्रंथांचा मराठीत अर्थ समजून घेऊन ते वाचणाऱ्या वाचकांच्या उपयोगाकरिता त्यांनी 'गीर्वाणलघुकोश' केला.  गीर्वाणलघुकोश हा संस्कृृत भाषेतील शब्दांचे मराठी अर्थ सांगणारा कोश आहे.नामकोश,धातुकोश,विषेशनामकोश अशी याची रचना आहे.परिशिष्टात न्याय,अलंकार,वृृत्ते आणि ज्योतिष या विषयीच्या संकल्पनांचे स्पष्टीकरणही नोंदविले आहे.

## हे सुद्धा पहा
* ओक (आडनाव)
## संदर्भ
वर्ग:इ.स. १८९७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१८ मधील मृत्यू
वर्ग:मराठी कोशकार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अजयपाल सिंह बंगा

**अजय बंगा** (इ.स. १९६०:पुणे, महाराष्ट्र) हे मास्टरकार्ड कंपनीचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी-सीईओ आहेत.

दिल्ली युनिव्हर्सिटीच्या सेंट स्टीफन्स कॉलेजमधून अर्थशास्त्रात बीए झाल्यानंतर त्यांनी अहमदाबादच्या इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंटमधून एमबीए केले.

नेस्ले आणि पेप्सीको कंपन्यांमध्ये दीर्घकाळ विविध जबाबदाऱ्या यशस्वीपणे सांभाळल्यानंतर अजय बंगा यांना पेप्सीको कंपनीला भारतीय बाजारपेठेत उतरविण्यात यश आले.

बंगा हे १२ एप्रिल २०१० रोजी मास्टरकार्डच्या सीईओपदी नियुक्त झाले.

वर्ग:इ.स. १९६० मधील जन्म
ओक (आडनाव)

ओक हे चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण समाजातील एक आडनाव आहे. या नावाचे इंग्रजी स्पेलिंग OAK किंवा OKE असे करतात. ओक या नावाचे एक झाडही असते.

## ओक आडनावाच्या उल्लेखनीय व्यक्ती
* वामन दाजी  ओक
* गोविंद रामचंद्र ओक १९०८ वर्षी प्रकाशित 'तर्कशास्त्र' पुस्तकाचे लेखक.
* कृष्णाजी गोविंद ओक - संस्कृत शिक्षक, व्याकरणकार, आणि संपादक
* जनार्दन विनायक ओक 
* श्रीकृष्ण पांडुरंग ओक - स्वातंत्र्यसैनिक (बदलापूरचे गांधी) 
* जनार्दन श्रीकृष्ण ओक -कादंबरीकार
* गिरिजा सुऱ्हृद गोडबोले माहेरचे नाव गिरिजा गिरीश ओक
* पुरुषोत्तम नागेश ओक - इतिहासकार
* विनायक कोंडदेव ओक - लघुकादंबरीकार 
* अमर ओक - बासरी वादक 
* डॉ.विद्याधर ओक - संगीतज्ञ आणि हार्मोनियम वादक
* आदित्य विद्याधर ओक - हार्मोनियम वादक
* वेदश्री आदित्य ओक - हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत गायिका 
* श्यामराव नीळकंठ ओक -विनोदी कथाकार आणि अनुवादक

वर्ग:भारतीय आडनावे
इव्हान मेनेझिस

इव्हान मेनेझिस ( पुणे, जुलै, १९५९) हे  दिआगो कंपनीचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी-सीईओ आहेत.

## इव्हान मेनेझिस यांचे शिक्षण
* बी. ए. अर्थशास्त्र (सेंट स्टीफन्स कॉलेज, दिल्ली)
* व्यवस्थापनशास्त्रातील पदविका (आयआयएम, अहमदाबाद)
* एमबीए (अमेरिकेतील नॉर्थवेस्टर्न युनिव्हर्सिटी)

## कारकीर्द
मेनेझिस यांनी नेस्ले, हॅमिल्टन आणि व्हर्लपूल कंपन्यांमध्ये विविध जबाबदाऱ्या सांभाळल्या. मद्याचे उत्पादन करणाऱ्या जगातील सर्वांत मोठ्या दिआगो कंपनीच्या सीईओपदी त्यांची १ जुलै२०१३ रोजी नियुक्ती झाली.

वर्ग:इ.स. १९५९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख

.
शंतनू नारायण

**शंतनू नारायण** (२७ मे, इ.स. १९६३:हैदराबाद, तेलंगण, भारत - ) हे ॲडॉबे सिस्टिम्स या कंपनीचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी-सीईओ आहेत. 

## शंतनू नारायण यांचे शिक्षण
उस्मानिया युनिव्हर्सिटीमधून बी.ई. केल्यानंतर त्यांनी अमेरिकेतील कॅलिफोर्निया विद्यापीठातून एम.बी.ए आणि नंतर ओहायोच्या बोलिंग ग्रीन स्टेट युनिव्हर्सिटीमधून एम.एस‌‍सी केले.

## कारकीर्द
शंतनू नारायण यांनी ॲपल या संगणक कंपनीमधून करिअरला सुरुवात केली. त्यांनी नंतर महाजालाटवर डिजिटल फोटो शेअरिंगची संकल्पना सर्वप्रथम प्रत्यक्षात आणणारी पिक्ट्रा‘ कंपनी स्थापन केली.

शंतनू नारायण यांनी १९९८ मध्ये ॲडॉब सिस्टिम्स कंपनीत काम करायला सुरुवात केली व १ डिसेंबर २००७ रोजी ते कंपनीचे सीईओ झाले. 

वर्ग:इ.स. १९६३ मधील जन्म
शिव नाडर

**शिव नाडर** (; १४ जुलै, इ.स. १९४५: तिरुचेंदूर, तमिळनाडू, भारत - ) यांनी कोइंबतूरच्या पीएसजी कॉलेज ऑफ टेक्‍नॉलॉजीमधून इलेक्‍ट्रिकल अँड इलेक्‍ट्रॉनिक्‍स इंजिनिअरिंगमधील पदवी घेतली. आणि पुढील काळात एचसी‍एल (हिंदुस्तान कॉम्प्युटर लिमिटेड) स्थापन केली. 

एकोणीसशे सत्तरच्या दशकामध्ये नाडर यांच्या एचसीएलने भारतातील आयटी उद्योगाचा चेहरामोहरा बदलवला.

वर्ग:भारतीय उद्योगपती
वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म
ओमप्रकाश मुंजाल

**ओमप्रकाश मुंजाल**  (२६ ऑगस्ट, इ.स. १९२८:कमालिया, पाकिस्तान - १३ ऑगस्ट, इ.स. २०१५:लुधियाना, पंजाब, भारत) हे भारतीय उद्योगपती होते. मुंजाल भारतातील हीरो सायकल कंपनीचे संस्थापक होते. 

ओमप्रकाश मुंजाल यांचा जन्म एका छोटा व्यवसाय करणाऱ्या कुटुंबात झाला. त्यांनी आणि त्यांचे भाऊ ब्रिजमोहन लाल, दयानंद आणि सत्यानंद यांनी १९४४ मध्ये सायकलीचे सुटे भाग विकण्याचा व्यवसाय अमृतसर येथे सुरू केला.

## हीरो सायकल्सची स्थापना
पुढे मुंजाल कुटुंब लुधियानामध्ये स्थायिक झाले. ओमप्रकाश यांना सायकलींचे सुटे भाग विकतानाच हे भाग स्वतः तयार करून त्यापासून पुढे सायकल तयार करावी अशी कल्पना सुचली. त्याला मूर्त रूप देण्याचा ध्यास घेत १९५६मध्ये त्यांनी हीरो सायकल्सची स्थापना केली. 

ओमप्रकाश मुंजाल यांनी १९५६मध्ये वर्षभरात ६३९ सायकलींचे उत्पादन केलो होते. २०१५ साली ही कंपनी दिवसाला १८ हजार ५०० सायकलींचे उत्पादन करत आहे. जगात सायकलींच्या उत्पादनात हे सर्वाधिक उत्पादन आहे. हीरो सायकल्समध्ये चार युनिट असून त्यांत एकूण ७ हजार कर्मचारी आहेत. या कंपनीच्या वाटचालीची नोंद गिनिज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्डने १९८६मध्ये घेतली होती. 

## निधन
मुंजाल यांच्या पत्‍नी सुदर्शन यांचे  फेब्रुवारी २०१५मध्ये निधन झाल्यानंतर ते मनाने एकाकी झाले होते. सहा महिन्यांत अल्पशा आजाराने त्यांचा मृत्यू झाला.

## ओमप्रकाश यांची कंपन्यांमधील पदे
* हीरो सायकल्स लिमिटेडचे सहअध्यक्ष 
* हीरो ब्रिग्स तसेच स्ट्रॅटन अँड मॅजेस्टिक ऑटो लिमिटेड या कंपन्यांचे अध्यक्ष 
* हीरो होंडा मोटर्स, रॉकमन सायकल इंडस्ट्रीज, हायवे सायकल इंडस्ट्रीज या कंपन्यांचे संचालक
* ऑल इंडिया सायकल मॅन्युफॅक्चरर्स असोसिएशनचे अध्यक्ष

वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू
वर्ग: भारतीय उद्योगपती
दीपक डुबल

डॉ. दीपक प्रकाश डुबल (जन्म : किल्ले मच्छिंद्रगड-वाळवा तालुका-सांगली जिल्हा, इ.स. १९८६) हे स्पेन देशातील बार्सिलोना येथील कॅटलन इन्स्टिट्यूट ऑफ नॅनोसायन्स अँड नॅनोटेक्नॉलॉजी या संस्थेत संशोधन करणारे एक मराठी वैज्ञानिक आहेत.  

## बालपण आणि शिक्षण
अल्पशिक्षित शेतकरी आईवडील आणि बेताची आर्थिक परिस्थिती असलेले दीपक सातवीत असताना त्यांचे वडील वारले. अशा परिस्थितीत दीपक यांच्या आईने दुसऱ्यांच्या शेतात मोलमजुरी करून दीपक आणि त्यांच्या बहिणीला वाढवले. दिवसाला ४० रुपये मजुरीवर तिनेे मुलांचे शिक्षण सुरू ठेवले. 

नववीपर्यंत जेमतेम ५५ ते ५७ टक्क्यांपर्यंत मार्क मिळवणाऱ्या दीपकला दहावीला आयुष्यात पहिल्यांदा पहिला वर्ग मिळाला. हा आलेख पुढे वाढत गेला आणि १२ वी सायन्सला ८२ टक्के मार्क मिळाले. 

त्यानंतर दीपक डुबल यांनी कोल्हापूर विद्यापीठातून ८८ टक्के मार्क घेऊन बी.एस्‌‍सी.केले आणि मग एम.एस्‌‍सी. एम.एस्‌सीला डिस्टिंंक्शन घेऊन उत्तीर्ण झाल्यानंतर शिवाजी विद्यापीठाच्या पदार्थ विज्ञान विभागाचे प्रमुख डॉ. सी.डी. लोखंडे यांच्या मार्गदर्शनाखाली त्यांनी पीएच.डी.साठीचे संशोधन सुरू केले. आणि अवघ्या अडीच वर्षात 'एनर्जी स्टोरेज डिव्हायसेस' या विषयात पीएच.डी. पूर्ण केली.

## पीएच.डी.नंतर
२०११ मध्ये पीएच.डी. मिळाल्यावर डॉ. दीपक यांनी दक्षिण कोरियातील ग्वांगजू इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स अँड टेक्नॉलॉजी येथे दोन वर्षे संशोधक म्हणून काम केले. त्यानंतर त्यांची निवड जर्मनीच्या अत्यंत प्रतिष्ठेच्या अशा 'अलेक्झांडर व्हॉन हंबोल्ट' फेलोशिपसाठी झाली. त्याअंतर्गत त्यांनी जर्मनीतील केम्निट्झ युनिव्हर्सिटी ऑफ टेक्नॉलॉजी येथे दोन वर्षे संशोधन केले. पुढे जगातील आणखी एका प्रतिष्ठेच्या 'मेरी क्युरी' फेलोशिपसाठी त्यांची निवड होऊन दीपक डुबल हे स्पेन येथील संस्थेत संशोधन करण्यासाठी गेले.

डॉ. डुबल यांच्या मार्गदर्शनाखाली सध्या दोन स्पॅनिश आणि एक ब्राझिलियन विद्यार्थी पीएचडी करत आहेत.

## जागतिक मान्यता
संशोधक म्हणून जागतिक मान्यता असण्यासाठी त्या व्यक्तीचा एच इंडेक्स मोठा असावा लागतो. डॉ. डुबल यांच्या नावावर एक युरोपियन आणि एक स्पॅनिश अशी दोन पेटंट्स जमा असून विविध आंतरराष्ट्रीय जर्नल्समध्ये त्यांचे ९०हून अधिक शोधनिबंध प्रकाशित झाले आहेत. त्यांच्या शोधनिबंधांची दोन हजारांहून अधिक सायटेशन्स झाली असून त्यांचा  'एच इंडेक्स' २७ इतका आहे. 

एका शोधनिबंधाला किमान दहा सायटेशन्स मिळाल्यानंतर त्याची दखल घेणाऱ्या 'आय टेन इंडेक्स' मध्ये त्यांचा इंडेक्स ४९ इतका सशक्त आहे. 'नेचर' या संशोधन पत्रिकेत त्यांचे तीन शोधनिबंध प्रकाशित झाले आहेत. लंडनच्या रॉयल सोसायटी ऑफ केमिस्ट्रीच्या 'केमिकल सोसायटी रिव्ह्यू' या ३३.३८ इतका इम्पॅक्ट फॅक्टर असणाऱ्या विज्ञानपत्रिकेत त्यांचा 'हायब्रीड मटेरिअल्स फॉर हायब्रीड डिव्हाइसेस' हा शोधनिबंध प्रकाशित झाला आहे. 'रिसर्च गेट' वरून सुमारे १८ हजार संशोधकांनी त्यांचे शोधनिबंध डाऊनलोड केले आहेत तर १३ हजार संशोधकांनी पाहिले आहेत. रिसर्चगेटवरील त्यांचा स्कोअर ३७.१६ इतका उत्तम आहे.

## सन्मान आणि पुरस्कार
डॉ. दीपक प्रकाश डुबल यांची जागतिक विज्ञानपत्रिकांच्या यादीत अग्रमानांकित असणाऱ्या ''नेचर पब्लिशिंग ग्रुप'च्या संपादकीय मंडळावर निमंत्रित म्हणून निवड झाली आहे.

वर्ग:भारतीय शास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म
एच इंडेक्स

**एच इंडेक्स** हा संशोधकाच्या लिहिलेल्या परिणामकारक शोधपत्रिकांचे मूल्यमापन करणारा निर्देशांक आहे.

## एच निर्देशांक मापनपद्धती
एच निर्देशांक ठरविण्यात अनेक गोष्टी विचारात घेतल्या जातात. जितके शोधनिबंध जास्त तितका एच निर्देशांक मोठा असतो. निर्देशांक ठरविण्यासाठी ते शोधनिबंध कुठे प्रकाशित झाले ते विचारात घेतले जात नाही. संशोधकाच्या शोधनिबंधांची संख्या (Np) आणि दुसरी त्या प्रत्येक निबंधाच्या अन्य संशोधकांनी केलेल्या उल्लेखांची किंवा निबंधांतून घेतलेल्या उद्धरणांची संख्या (Nc- नंबर ऑफ सायटेशन्स) यांवरही हा निर्देशांक ठरतो.

## उदाहरण
एक शोधपत्रिका प्रसिद्ध केली आणि तिला कमीतकमी एक सायटेशन मिळाले, तर लेखकाचा एच निर्देशांक एक असेल. दोन निबंध प्रसिद्ध केले आणि त्या प्रत्येकाला दोन किंवा त्याहून जास्त सायटेशन्स मिळाली तर लेखकाचा एच निर्देशांक दोन असेल. जेव्हा शोधनिबंधांच्या संख्येपेक्षा प्रत्येक निबंधाला मिळणाऱ्या सायटेशन्सची संख्या कमी असेल तेव्हा मोजणी थांबते.

## समीकरण
संशोधकाने प्रसिद्ध शोधनिबधांपैकी क्ष निबंधांना प्रत्येकी किमान क्ष उल्लेखने किंवा उद्धरणे मिळाली तर क्ष हा त्या संशोधकाचा एच-इंडेक्स असेल.

## डॉ. दीपक प्रकाश डुबल
बार्सिलोनामध्ये संशोधन करत असलेले मराठी शास्त्रज्ञ डॉ.दीपक डुबल यांचा एच निर्देशांक २७ आहे.

## जे.ई. हर्श (J.E. Hirsch)
ह्या निर्देशांकाची कल्पना मांडणाऱ्या जे.ई. हर्श या शास्त्रज्ञाच्या नावाच्या एच ह्या आद्याक्षरावरून या संशोधन मापनाच्या एककाला एच-इंडेक्स म्हणतात.  

वर्ग:मापनाची एकके
डी. श्रीनिवास रेड्डी

डॉ. डी.श्रीनिवास रेड्डी हे पुण्याच्या राष्ट्रीय रासायनिक प्रयोगशाळेत औषधांवर संशोधन करणारे एक वैद्यकीय रसायनशास्त्रज्ञ आहेत. विविध प्रकारच्या विकारांवर औषधे तयार करताना त्या विकारांना नेस्तनाबूत करणाऱ्या रेणूंची गरज असते.  औषधशास्त्रज्ञ अशा रेणूंचा शोध लावत असतात, त्यांची रचना करीत असतात.  या क्षेत्रात डॉ. रेड्डी अनुभवी मानले जातात. 

## डी. श्रीनिवास रेड्डी यांचे शिक्षण
* उस्मानिया विद्यापीठातून रसायनशास्त्र, जीवशास्त्र आणि वनस्पतिशास्त्र घेऊन बी.एस्‌‍सी. (१९९१)
* उस्मानिया विद्यापीठातून सेंद्रिय रसायनशास्त्राची एम.एस्‌‍सी. (१९९३)
* हैदराबाद विद्यापीठातून प्रा.गोवर्धन मेहता यांच्या मार्गदर्शनाखाली रसायनशास्त्रात पीएच.डी. (२०००)
* अमेरिकेतील शिकागो आणि कन्सास विद्यापीठांतून उत्तर-पीएच.डी. संशोधन (जून २००० ते नोव्हेंबर २००३)

## कारकीर्द
* हैदराबादला मुख्यालय असलेल्या आंतरराष्ट्रीय ’डॉ. रेड्डीज लॅबोरेटरी’त मुख्य शास्त्रज्ञ (डिसेंबर २००३ ते डिसेंबर २००६) आणि रिसर्च इन्व्हिस्टिगेटर (जानेवारी २००७ ते ऑक्टोबर २००७)
* पुण्याच्या अ‍ॅडव्हिनस थेराप्युटिक्स कंपनीत संशोधकाचे गटप्रमुख (नोव्हेंबर २००७ ते मार्च २०१०)
* पुण्याच्या राष्ट्रीय प्रयोगशाळेत शाखा प्रमुख (एप्रिल २०१० ते ऑक्टोबर २०१०) आणि नोव्हेंबर २०१०पासून वरिष्ठ रसायनशास्त्रज्ञ, १५ शास्त्रज्ञांवरचे गटप्रमुख.
* डॉ. डी.श्रीनिवास रेड्डी आणि सहकारी यांचे २०१५ सालापर्यंत एकूण ६१ शोधनिबंध प्रकाशित झाले असून त्यांच्या नावावर १८ पेटंटे जमा आहेत.  शिवाय, अजून ८ पेटंटांकरिता त्यांनी केलेले अर्ज विचाराधीन आहेत.

## पुरस्कार 
* सेंट्रल ड्रग रिसर्च इन्स्टिट्यूट-सीडीआर्‌आय कडून पुरस्कार (२०१३)
* पुण्याच्या राष्ट्रीय रासायनिक प्रयोगशाळेकडून सायंटिस्ट ऑफ द इयर पुरस्कार (२०१३)
* केमिकल रिसर्च सोसायटी ऑफ इंडिया-सीआर्‌एस्‌आय-कडून कांस्यपदक (ऑगस्ट २०१५)

वर्ग:भारतीय शास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १९७१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख