महाराष्ट्र विधानसभेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी

**महाराष्ट्र विधानसभा विरोधी पक्षनेते** हा महाराष्ट्र विधानसभेचा निवडून आलेला सदस्य असतो, जो महाराष्ट्र विधानसभेच्या कनिष्ठ सभागृहात अधिकृत विरोधीपक्षाचे नेतृत्व करतो. विरोधीपक्षाचा नेता हा सरकारी पक्षांनंतर सर्वाधिक जागा मिळवणाऱ्या विरोधीपक्षाचा **गटनेता** देखील असतो.

## पूर्वीपासूनचे विरोधीपक्ष नेते 
महाराष्ट्र विधानसभा विरोधी पक्षनेते 
(सन १९३७-२०२४)

****मुंबई राज्य विधानसभा (१९३७ ते १९५६)**

*०१) सर अली महमूद खान देहलवी
१९३७ - १९३९
*०२) ए. ए. खान
१९४६ - १९५२
*०३) तुळशीदास सुभानराव जाधव
१९५२ - १९५५
****द्विभाषिक मुंबई राज्य विधानसभा (१९५६ ते १९६०)**
*०१) एस.एम. जोशी
१९५७ - १९५८
*०२) उद्धवराव साहेबराव पाटील
१९५८ - १९५९ 
*०३) विठ्ठल देविदास देशपांडे
१९५९ - १९६०
****महाराष्ट्र विधानसभा (०१ मे १९६० पासून)**
*०१) रामचंद्र धोंडिबा भंडारे
१९६० - १९६२
*०२) कृष्णराव नारायणराव धुळप
१९६२ - १९६७
*०३) कृष्णराव नारायणराव धुळप
१९६७ - १९७२
*०४) दिनकर बाळू पाटील
०७ एप्रिल १९७२ - १२ जुलै १९७७
*०५) गणपतराव अण्णासाहेब देशमुख
१८ जुलै १९७७ - ०८ फेब्रुवारी १९७८
*०६) उत्तमराव लक्ष्मणराव पाटील
२८ मार्च १९७८ - १७ जुलै १९७८
*०७) प्रभा आनंद राव
१६ फेब्रुवारी १९७९ - १३ जुलै १९७९
*०८) प्रतिभा देविसिंह पाटील 
१६ जुलै १९७९ - फेब्रुवारी १९८०
*०९) शरदचंद्र गोविंदराव पवार
०३ जुलै १९८० - ०१ ऑगस्ट १९८१
*१०) बबनराव दादाबा ढाकणे 
१७ डिसेंबर १९८१ - २४ डिसेंबर १९८२
*११) दिनकर बाळू पाटील
२४ डिसेंबर १९८२ - २४ डिसेंबर १९८३
(शेतकरी कामगार पक्ष)
*१२) शरदचंद्र गोविंदराव पवार
१५ डिसेंबर १९८३ - १३ जानेवारी १९८५
*१३) शरदचंद्र गोविंदराव पवार 
२१ मार्च १९८५ - १४ डिसेंबर १९८६
*१४) निहाल अहमद
१४ डिसेंबर १९८६ - २६ नोव्हेंबर १९८७
*१५) अँड. दत्ता नारायण पाटील
२७ नोव्हेंबर १९८७ - २२ डिसेंबर १९८८
*१६) सौ.मृणाल केशव गोरे
२३ डिसेंबर १९८८ - १९ ऑक्टोबर १९८९
(जनता पक्ष)
*१७) अँड. दत्ता नारायण पाटील
२० ऑक्टोबर १९८९ - ०३ मार्च १९९०
*१८) मनोहर गजानन जोशी
२२ मार्च १९९० ते १२ डिसेंबर १९९१
(शिवसेना)
*१९) गोपीनाथ पांडुरंग मुंडे 
१२ डिसेंबर १९९१ ते १४ मार्च १९९५
(भारतीय जनता पक्ष)
*२०) मधुकरराव काशिनाथ पिचड
२५ मार्च १९९५ - १५ जुलै १९९९
(भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस)
*२१) नारायण तातू राणे
२२ ऑक्टोबर १९९९ - १९ ऑक्टोबर २००४
(शिवसेना)
*२२) नारायण तातू राणे
०६ नोव्हेंबर २००४ - १२ जुलै २००५
(शिवसेना)
*२३) रामदास गंगाराम कदम 
०१ ऑक्टोबर २००५ - ०३ नोव्हेंबर २००९
(शिवसेना)
*२४) एकनाथराव गणपतराव खडसे
११ नोव्हेंबर २००९ - ०८ नोव्हेंबर २०१४
(भारतीय जनता पक्ष)
*२५) एकनाथराव संभाजी शिंदे
१२ नोव्हेंबर २०१४ - ०५ डिसेंबर २०१४
(शिवसेना)
*२६) राधाकृष्ण एकनाथराव विखे 
२३ डिसेंबर २०१४ - ०४ जून २०१९ 
(भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस)
*२७) विजय नामदेवराव वडेट्टीवार
२४ जून २०१९ - ०९ नोव्हेंबर २०१९
(भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस)
*२८) देवेंद्र गंगाधरराव फडणवीस
०१ डिसेंबर २०१९ - ३० जून २०२२
(भारतीय जनता पक्ष)
*२९) अजित अनंतराव पवार
०४ जुलै २०२२ - ०१  जुलै २०२३
(राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष)           ३०) जितेंद्र आव्हाड
०२ जुलै २०२३ पासून -                        br />(राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष - शरदचंद्र पवार)
*३०) विजय वडेट्टीवार
३० सप्टेंबर २०२३ - ४ डिसेंबर २०२४
(भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस)

## उप-विरोधी पक्षनेते 
*०१) जयंत पाटील 
२३ डिसेंबर २०१४ - २० एप्रिल २०१८
(राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष)
*०२) शशिकांत जयवंतराव शिंदे
२३ डिसेंबर २०१४ - ०९ नोव्हेंबर ०१९ 
(राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष)
*०३) सुधीर मुनगंटीवार 
०२ डिसेंबर २०१९ - २९ जून २०२२
(भारतीय जनता पक्ष)
*०४) बाळासाहेब थोरात 
०४ जुलै २०२२ - पासून
(भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस)

## प्रमुख नेत्यांची यादी 
*महाराष्ट्राचे राज्यपाल
*महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी
*महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी
*महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी
*महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या उप सभापतींची यादी
*महाराष्ट्र विधानसभेच्या अध्यक्षांची यादी
*महाराष्ट्र विधानसभेच्या उप अध्यक्षांची यादी
*महाराष्ट्र विधानसभेच्या सभागृह नेत्याची यादी
*महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभागृहातील नेत्यांची यादी
*महाराष्ट्र विधानसभेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी
*महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी