open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
मृषानाट्य

**मृषानाट्य**  (द थिएटर ऑफ द ॲब्सर्ड). जीवनाची अर्थशून्यता ज्‌या नाट्यकृतींद्वारा रंगभूमीच्या माध्यमातून व्यक्त होत असते, तिला मृषानाट्य असे संबोधले जाते. इंग्रजीमध्ये ‘द थिएटर ऑफ द ॲब्सर्ड’ या नावाने ही रंगभूमी ओळखली जाते. ‘Absurdum’ या लॅटिन शब्दावरून ‘Absura’ हा शब्द इंग्रजीत रूढ झाला. त्याचा अर्थ विसंगत किंवा व्यस्त असा आहे.

ॲब्सर्ड थिएटर या शब्दाला मराठी प्रतिशब्द वेगवेगळ्या पद्धतीने वापरलेले आहेत. उदा., ‘न-नाट्य’, ‘असंगता’चे अथवा ‘विसंगता’चे नाट्य, ‘व्यस्त रंगभूमी’, ‘निरर्थ-नाट्य’ व ‘मृषानाट्य’ या भिन्न संज्ञा वेगवेगळ्या अन्वयार्थाप्रमाणे वापरल्या जातात.

पारंपरिक किंवा प्रस्थापित रंगभूमीवर जीवनातील मूल्यव्यवस्थेचे, तार्किक संगतीचे, आदर्श नीतिकल्पनांचे दर्शन घडविण्याचा यत्न असतो. याउलट हे सारे जीवन अर्थशून्य, हेतुशून्य आहे जीवनातील अनेक गोष्टींची तार्किक संगती माणसाला लागू शकत नाही, नीतिमूल्यांचे, आदर्श कल्पनांचे अधःपतन झालेले आहे त्यामुळे जीवनाचा अर्थ लावणे किंवा शोधणे ही आभासात्मक गोष्ट आहे, निरर्थ गोष्ट आहे, असा आशय मृषानाट्यातून व्यक्त होतो. मृषानाटककार सहसा जीवनातील निरर्थतेचा अर्थ लावून दाखवत नाहीत किंवा भाष्य करीत नाहीत मात्र नाट्यकृतीतून व्यस्त जीवनार्थाचे चित्रण करीत असतात.

काहींच्या मते मृषानाट्याचा जनक यूबूर्‌षा या नाटकाचा लेखक आल्फ्रॅद जारी (१८९६) हा आहे परंतु प्रत्यक्षात या रंगभूमीचे जनकपद ⇨ सॅम्युएल बेकेट या विश्वविख्यात नाटककाराकडे जाते. याचा जन्म १९०६ सालचा. याने लिहिलेल्या वेटिंग फॉर गोदो (१९५३) या नाटकाने मृषानाटकाची मुहूर्तमेढ रोवली आणि साऱ्या जगाचे लक्ष या वेगळ्या रंगभूमीकडे वेधले. त्याचे दुसरे नाटक एन्ड गेम नावाचे आहे.

बेकेटप्रमाणेच मृषानाट्यात अग्रेसर असलेला दुसरा नाटककार म्हणजे ⇨ यूझेअन यानेस्कू. त्याची नाटके दबाल्ड सोप्रानो, द न्यू इज टेनन्ट, आमेदी, ऑर हाऊ टू गेट रिड ऑफ इट, ऱ्हाइनोसेरॉस, चेअर्स, लेसन इत्यादी. या व्यतिरिक्त मृषानाट्य लिहिणारे महत्त्वाचे नाटककार पुढीलप्रमाणे : हॅरॉल्ड पिंटर (द रूम, द बर्थ डे पार्टी, द केअरटेकर), झां झने (द मेडस, द ब्लॅक्स, द बाल्कनी), एडवर्ड आल्बी (झू स्टोरी, सँड बॉक्स, द अमेरिकन ड्रीम, पुअर डॅड), गटर ग्रास, (द फ्लड), आर्थर आदामाँव्ह (द पिंगपाँग), झां तार्व्हू (द की होल) मॅक्स फ्रिश (द फायर बग्ज), फ्रीड्रिख ड्युरेनमॅट (द व्हिजिट).

मराठी रंगभूमीवर मृषानाट्याचा पंथ मोठ्या प्रमाणात विकसित झाला नाही. काही प्रयत्न झाले ते असे : चिं.त्र्यं. खानोलकर (एक शून्य बाजीराव), सतीश आळेकर (महानिर्वाण, महापूर, बेगम बर्वे, मिकी आणि मेमसाहेब), महेश एलकुंचवार (गार्बो), अच्युत वझे (चल रे, भोपळ्या टुणूक, टुणूक, लागला तर घोडा नाही तर झेब्रा) इत्यादी. सॅम्युएल बेकेटचे वेटिंग फॉर गोदो, यानेस्कूचे चेअर्स, लेसन तसेच एडवर्ड आल्बीचे झू स्टोरी इ. नाट्यकृतींची भाषांतरे मराठीत झालेली आहेत. १९५० मध्ये मृषानाट्याची सुरू झालेली चळवळ आता थंडावल्यासारखी दिसते.

## संदर्भ
झॉर्झ क्लेमांसो

**झॉर्झ क्लेमांसो**  (२८ सप्टेंबर १८४१–२४ नोव्हेंबर १९२९). फ्रान्सचा पहिल्या महायुद्धकाळातील पंतप्रधान, एक फ्रेंच मुत्सद्दी आणि प्रसिद्ध वृत्तपत्रकार. म्वेलेराँ-एन परेड्स (हँदे) या गावी तो जन्मला. वैद्यकीय शिक्षण घेऊन त्याने काही दिवस तो व्यवसाय केला.१८६५ मध्ये तो अमेरिकेस गेला आणि तेथे त्याने वार्ताहाराचे काम केले. या वेळी त्याने मेरी प्लमर या तरुणीशी विवाह केला व तो १८६९ मध्ये फ्रान्सला परतला. १८७१ मध्ये तो राष्ट्रीय संसदेवर निवडून आला. ड्रायफस प्रकरणात त्याने ड्रायफसची बाजू घेतली. पुढे १८७६ ते १८९३ पर्यंत तो फ्रान्सच्या कायदेमंडळाचा सभासद होता.
## वार्ताहार ते राज्यकर्ता  
ला ज्युस्तिस या दैनिकातून तो नियमित लिही. पुढे १९०३ मध्ये तो सीनेटवर निवडून आला. १९०३ मध्ये फ्रेंच मंत्रिमंडळात गृहमंत्री झाला व लवकरच सरेनंतर पंतप्रधान झाला. ह्या काळात त्याने मोरोक्कोचा प्रश्न सोडविला आणि इंग्लंडबरोबर मैत्रीचे संबंध प्रस्थापिले. १९०९ मध्ये त्याची प्रधानकी संपली. तो सरकारवर सडेतोड टीका करी. १९१३ मध्ये फ्रान्सचे लष्कर आणि जर्मनीचा धोका यांसंबंधीचे विचार मांडण्यासाठी त्याने ल होम लिब्रे  हे दैनिक काढले. १९१४ मध्ये पहिले महायुद्ध चालू झाल्यावर त्यावर सेन्सॉरचे आघात वारंवार होऊन ते बंद करण्यात आले. तेव्हा त्याने ल होम एनचेन  हे नवीन दैनिक काढले. त्यात तो यशस्वी ठरला. त्याच्या या प्रचारामुळे १९१७ मध्ये तो पुन्हा पंतप्रधान झाला. फ्रान्सचे धैर्य व लष्करी सामर्थ्य यांस बळकटी आणून त्याची त्याने वाढ करण्याकडे लक्ष केंद्रित केले आणि दोस्त राष्ट्रांच्या खांद्यास खांदा लावून लढत दिली. पहिल्या महायुद्धानंतर पॅरिस येथे झालेल्या शांतता परिषदेचा तो अध्यक्ष होता आणि तेथेच व्हर्सायचा इतिहासप्रसिद्ध तह कायम झाला. १९२० च्या अध्यक्षीय निवडणुकीत तो पराभूत झाला तथापि अमेरिकेने यूरोपीय राजकारणातून अंग काढून घेऊ नये, म्हणून त्याने वैयक्तिक जबाबदारीवर अमेरिकेत शहरोशहरी व्याख्याने देऊन यशस्वी प्रचार केला. उर्वरित आयुष्य त्याने आपल्या गावी लेखन-वाचनांत घालविले.

क्लेमांसो एक प्रखर टीकाकार आणि उत्कृष्ट वक्ता होता. त्या वेळी टायगर ह्या नावाने तो प्रसिद्ध होता. त्याची ग्रँजर अँड मीझरी ऑफ व्हिक्टरी (इं. शी. १९३०), इन द ईव्हिनिंग ऑफ माय थॉट (इं. शी. १९२९) ही वैचारिक पुस्तके व द स्ट्राँगेस्ट (इं. शी. १९२०) ही कादंबरी ख्यातनाम आहे. तो आपले आत्मचरित्र लिहीत होता, पण ते पूर्ण होण्यापूर्वीच पॅरिस येथे तो मरण पावला.

## संदर्भ 
वर्ग:फ्रेंच पत्रकार
लंघन

**लंघन** हा एक आयुर्वेदिक उपचार आहे. अतिस्थूल व्यक्तीत, आम व कप, पित्त दोष वाढल्यामुळे होणाऱ्या रोगांत, तसेच आमादिकांचा संबंध असलेल्या वात दोषाने झालेल्या रोगांत लंघन आवश्यक असते. लंघन म्हणजे शरीराला लाघव-हलकेपणा आणणारे, शरीरात गरजेपेक्षा अधिक प्रमाणात वाढलेले मलदोष-धातूपधातू कमी करून हलकेपणा आणणारे. कमी करण्याचे दोन प्रकार आहेत.

**शोधन** : दोषादी शरीरातून एकदम काढून टाकणे याला शोधन म्हणतात. रेच, वांती इ. करणारी औषधे देऊन रेच, वांती वगैरेंमधून दोषादी घालविणारे शोधन.

**शमन** : दोषादींना शोधनाने एकदम बाहेर न काढता आतल्या आत त्यांना पचवून कमी करणारे शमन होय.

**शोधनाचे प्रकार** : हे पाच आहेत. निरुह, वमन, शरीररेचक, शिरोरेचक व रक्तस्त्राव. निरूह मलाशयातील वातभूयिष्ट मलदोषांना, वमन आमाशयातील कफप्रधाने दोषांना, शरीररेचक पित्ताशयातील आणि पक्वाशयातील पित्तभूयिष्ट मलदोषांना, शिरोरेचक डोक्यातील दोषमलांना व रक्तस्त्राव धातूमधील दोषांना बाहुल्याने घालवितात. शोधन मलदोषाबरोबर अनावश्यक धातुघटकांनाही बाहेर घालविते.

**शमनाचे प्रकार** : हे सात आहेत. पाचन, दीपन, क्षुधा, तहान, व्यायाम, आतप व मारुत. पाचन : आहार व दोष पचविण्याला शरीराला, अग्नीला मदत करणारी औषधे व उपचार. दीपन : अग्नी उत्तेजित व बलवान करणारी-अग्निकर औषधे व उपचार. क्षुधा : भूक वाढविणे. याकरिता उपवास करणे. याला लंघन असेच म्हणतात. अग्नीला बाहेरून अन्नरूपी इंधन देण्याचे बंद करून शरीरातील दोष पचविण्याला अवसर देणे. तहान : शरीरात आर्द्र, जलीय द्रव्ये, दोष, कफ अधिक झाल्यास पाणी न पिणे, तहान निर्माण करणे, बाहेरून पाणी न देता आतले पाणी पचविण्याला व बाहेर घालविण्याला संधी देणे. व्यायाम : शरीराची हालचाल करून दोषांचा क्षय घडवून आणणे. आतप : सूर्यकिरणांच्या प्रकाशाने, उष्णतेने स्त्रोतसे विस्तृत करून बाह्य शरीरातील पचन वाढवून दोष कोठ्यात नेणे व घाम हा मल बाहेर काढणे. मारुत : बाह्य शरीरातील पित्तभूयिष्ठ दोष अंगावर वारा घेऊन कमी करणे. अशी भिन्न भिन्न स्थानी ही शमने कार्ये करतात.

पाचक द्रव्य आम, दोष यांवर कार्य करते. दीपन आमाशय, ग्रहणी यांवर-अग्नीवर क्षुधा, तृषा यांचे अग्नीवरच कार्य होते व्यायामाचे कार्य संधी, मांस, मेद, रक्त व हृदय, फुप्फुस यांवर आणि आतप व मारुत यांचे दोषशमन कार्य बाह्यत्वचा व स्त्रोतसे यांवर होते.

आणखी एक शमन : वरील शमने शरीरात लाघव निर्माण करतात पण शरीरात वात व वातपित्त वाढले, तर पौष्टिक आहार व औषधोपचार द्यावे लागतात, त्याला बृंहण शमन म्हणतात.

वर्ग:आयुर्वेद
वव्हिन पाला

**वव्हिन पाला** (२३ सप्टेंबर, १९५५:पोर्ट मोरेस्बी, पापुआ न्यू गिनी - जून, २०१४:पोर्ट मोरेस्बी, पापुआ न्यू गिनी) हा कडून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू होता. १९९४ आय.सी.सी. चषकात त्याने पापुआ न्यू गिनीच्या क्रिकेट संघाचे नेतृत्व केले होते.

वर्ग:पापुआ न्यू गिनीचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९५५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:पापुआ न्यू गिनीचे क्रिकेट संघनायक
मैथिली ठाकूर

**मैथिली ठाकूर** (जन्म:२५ जुलै, २०००) ही भारतीय शास्त्रीय संगीत आणि लोकसंगीतामध्ये प्रशिक्षित भारतीय पार्श्वगायिका आहे. तिने हिंदी, मराठी, मैथिली, उर्दू, भोजपुरी, पंजाबी, तमिळ, इंग्रजी सह विविध भारतीय भाषांमध्ये स्वतःची गाणी, जुनी चित्रपट गीते आणि पारंपारिक लोकसंगीत गायले आहेत.

## प्रारंभिक जीवन 
ठाकूर यांचा जन्म बिहार मधील मधुबनी जिल्ह्यातील बेनीपट्टी गावी  संगीतकार आणि संगीत शिक्षक पंडित रमेश ठाकूर आणि भारती ठाकूर यांच्या पोटी झाला. रमेश ठाकूर हे दिल्ली येथे कार्यरत आहेत. मैथिली हे नाव देवी सीता आणि तिची मातृभाषा (मैथिली भाषा) यावरून ठेवण्यात आले आहे. मैथिलीला तिचे दोन भाऊ, ऋषव आणि अयाची यांच्यासह त्यांच्या आजोबांनी आणि वडिलांकडून मैथिली लोकगीत, हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत, हार्मोनियम आणि तबला यांचे प्रशिक्षण मिळाले. ती सहा वर्षांची असताना आपल्या मुलीची क्षमता ओळखून, तिच्या वडिलांनी चांगल्या संधींसाठी नवी दिल्लीतील द्वारका येथे स्थलांतर केले.

## संगीत कारकीर्द 
इ.स. २०११ मध्ये, ठाकूर प्रथम झी टीव्हीच्या लिटिल चॅम्प्समध्ये सहभागी झाली. चार वर्षांनंतर, तिने सोनी टीव्हीवर प्रसारित झालेल्या इंडियन आयडॉल जुनियर स्पर्धेत भाग घेतला.

### रायझिंग स्टार 
इ.स. २०१७ मध्ये, ठाकूरने कलर्स टीव्ही वरील 'रायझिंग स्टार' नावाच्या गायन स्पर्धेच्या 'सीझन-१' मध्ये भाग घेतला. मैथिली ही शोची पहिली फायनलिस्ट होती, तिने 'ओम नमः शिवाय' गाणे गायले आणि तिला थेट अंतिम फेरीत प्रवेश मिळाला. पण शेवटी अवघ्या दोन मतांनी पराभूत होऊन ती उपविजेती ठरली. या शो नंतर, तिच्या इंटरनेटवरील लोकप्रियतेत लक्षणीय वाढ झाली.

### इ.स. २०१९ 
फेसबुक आणि यूट्यूब वरील व्हिडिओंमधून मोठ्या यशानंतर ही तीन भावंडे विविध राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय कार्यक्रम, लिटरेचर फेस्टमध्ये सहभागी होऊ लागले. मैथिलीला भारत सरकारने 'अटल मिथिला' सन्मान प्रदान केला आहे.

इ.स. २०१९ मध्ये मैथिली आणि तिचे दोन भाऊ, ऋषव आणि अयाची यांना निवडणूक आयोगाचे मधुबनीचे ब्रँड अॅम्बेसेडर बनले होते. ऋषव तबल्यावर आहे आणि अयाची हा गायक आहे आणि अनेकदा तालवाद्यावरही सादर करतो.

### मानसपथ 
मैथिली ठाकूर तिच्या 'मानसपथ' नामक यूट्यूब चॅनेलवर आपली दोन धाकटी भावंडे ऋषव आणि अयाची यांच्यासह तुलसीदासांचे प्रसिद्ध रामचरितमानसचे क्रमशः गायन करत आहे. या चॅनेल वर आतापर्यंत तिने विविध भारतीय भाषेतील अनके जुनी चित्रपट गीते, लोकगीते तसेच स्वरचित गाणी गायली आहेत.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे
*

वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:भारतीय यूट्यूबर
वर्ग:बिहारी गायक
वर्ग:बिहारचे व्यक्ती
स्नेह (आयुर्वेद)

**स्नेह** द्रव्याच्या व शरीराच्या २० गुणांपैकी स्निग्ध गुणयुक्त द्रव्य आहे. हे पृथ्वी व जल गुणसंपन्न द्रव्य आहे. स्नेह हा मानवी शरीराचा उत्तम प्रतीचा घटक आहे. शारीर घटक स्नेहभूयिष्ठ आहेत, ते स्नेहाने प्राप्त होतात म्हणून स्वास्थ्याकरिता व रोगनाशाकरिता स्नेहाचा उपयोग करावा लागतो. तूप, वसा व मज्जा हे तीन जंगम आणि तेल हा स्थावर असे स्नेहाचे चार प्रकार आहेत. जंगमात गायीचे तूप व स्थावरात तिळाचे तेल श्रेष्ठ आहे.
# यमक — तूप व तेल अशा दोन स्नेहांचे मिश्रण, 
# त्रिवृत् — कोणत्याही तिन्हीचे मिश्रण, 
# महा — चारही स्नेहांचे मिश्रण असे मिश्रणाचे प्रकार आहेत.

प्रकार पान, अनुवासन, अभ्यंग, शिरोबस्ती, उत्तर बस्ती, नस्य, कर्ण-पूरण व आहार यांमध्ये अवस्थानुरूप स्नेहाचा उपयोग करतात. शरीराला स्निग्ध करणे ( स्नेहन ) व रुक्षत्व नाहीसे करणे हे स्नेहाचे कफ स्वभावी कर्म आहे. मलाचा अवरोध नष्ट करणे, शरीराला मार्दव आणणे व वातनाश करणे यांसाठी स्नेहपान हे एक प्रधान कर्म आहे. शरीरातील दोष व मल यांची शुद्धी करण्यापूर्वी अनुरूप औषधिसिद्ध स्नेहपान हे अत्यावश्यक कर्म आहे.

ज्यांना शेकणे व शोधन देणे आवश्यक आहे अशा मद्यपी, व्यायामी, चिंता वा चिंतन करणारे, वृद्ध, बाल, अबल, कृश, रुक्ष, क्षीणशरीर, क्षीणशुक्र, वातरोगी, डोळे आलेले, दृष्टी कमी झालेले इ. व्यक्ती स्नेहन करण्यास योग्य आहेत.

## स्नेहसेवनाचा उपयोग
अग्नी प्रदीप्त होतो व कोठा शुद्ध राहतो. धातुघटक ताजेतवाने व बलवर्णसंपन्न होतात, इंद्रिये बळकट होतात, वार्धक्य हळूहळू येते व मनुष्य दीर्घायुषी बनतो. बहुतेक जीर्ण रोगांत औषधिसिद्ध तूप, तेल इ. स्नेह फार उपयुक्त होतात. शरीरातील पाचकाग्नी व धातूंचे अग्नी स्नेहाचा उपयोग करून जर प्रदीप्त केले असतील, तर ते अतिजड आहार देखील पचविण्यास समर्थ बनतात.

वर्ग: आयुर्वेद
संप्राप्ति

**संप्राप्ति** हे रोगाची सम्यक् प्राप्ती होय. रोगाचे जे कारण दोष ते कसे दुष्ट झाले, ते ज्या स्थानात दुष्ट झालेले असतात तेथून कसे शरीरात पसरतात व ज्या स्थानात रोग उत्पन्न झाला त्या स्थानात उत्पत्ती कशी झाली याचे ज्ञान म्हणजे संप्राप्ती होय. पहिल्या प्रश्नाने संचय व प्रकोप, दुसऱ्याने प्रसर व तिसऱ्याने स्थानसंश्रय व व्यक्ती या दृष्टीने पहावे लागते. तेथे तेथे होणाऱ्या व्यापारांना ह्या संज्ञा दिल्या आहेत.

## संचय 
कफकर पदार्थांच्या अतिसेवनाने आमाशयात, पित्तकारकांनी पित्ताशयात, वातवर्धकांनी वाताशयात दोष संचित होतात, यावेळी त्या त्या स्थानात जडपणा इत्यादींनी त्या अवयवाच्या अस्तित्त्वाची थोडी जाणीव होत असते व ते ते दोष संचय करणाऱ्या पदार्थाचा व्देष उत्पन्न होतो.

## प्रकोप 
या वेळी त्याचा नाश केला नाही व त्या जातीच्या पदार्थाचे सेवन अधिकच केले तर त्या स्थानात तो दोष अधिकच साठतो. संचयाची मर्यादा गाठतो. तेव्हा त्या अवयवाचे जडपणा, टोचणी इ. अधिक झाल्याने त्यांचे अस्तित्त्व-दुखःद स्पष्ट जाणवते, पण चयकारणविव्देष या चिन्हाच्या जोडीला ‘कारणविपरीत गुणेच्छा’ उत्पन्न होते.

मोह अनावर होऊन जिव्हादी इंद्रियांना चटक लागल्याने शरीराला नको ते पदार्थ घेतले जातात. आत्म्याला दुःख होते म्हणून संचयाचे वेळी ‘चयकारणविव्देष’ व्यक्त करतो, पण मन इंद्रियाचेच ऐकते व कर्मेंद्रियाकडून नको तेच करून घेते व नको तेच पदार्थ सेवन करविते. आत्मा पुन्हा पुढचे पाऊल टाकतो व वरच्या चिन्हाच्या जोडीला ‘कारणविपरीत गुणेच्छा’ निर्माण करतो.

## प्रसर 
मन, इंद्रिये आत्म्याच्या वरील आदेशांना न मानता अनिष्ट तद्गुणी आहाराचे सेवन चालूच ठेवतात तेव्हा संचय स्थानात दोष अधिकाधिक साचू लागतात. मर्यादा संपल्यानंतर दोष अन्यत्र पसरतात. अरूची, अंग गळणे इ. दुःखद चिन्हे वरील चिन्हांच्या जोडीला निर्माण करतो.

## स्थानसंश्रय 
मनादी अजूनही आत्म्याला न जुमानता तेच करू लागले, तर दोषांची रसद वाढते व ते शरीरातील अन्य विशिष्ट स्थानी संचित होऊ लागतात. ज्या अवयवाची स्रोतसे व घटक अव्वल असतील तेथे जाऊन संचित होऊ लागतात किंवा त्या दोषाचे जे वैशिष्टय असेल त्याला अनुकूल अशा अवयवात जाऊन संचित होतात. दोष अहृद्य आहारजन्य असले तर हृदयात, अचक्षुष्य असले तर डोळ्यात असे त्या त्या अवयवावर आक्रमण करून तेथे साठतात. या वेळी वरील सर्व चिन्हांबरोबर ह्या स्थानाची विकृतिदर्शक चिन्हे व्यक्त होऊ लागतात. या अवस्थेला स्थानसंश्रय किंवा व्यक्त होणाऱ्या चिन्हांवरून पूर्वरूपे म्हणतात.

## व्यक्ती 
वरील मिथ्याहारादी कार्यक्रम तसाच चालू झाला तर दोष ज्या स्थानाच्या आश्रयास गेले त्या स्थानावर आक्रमण करतात व तो अवयव विकृत करतात व तद्दर्शक चिन्हे व्यक्त होतात. या अवस्थेला व्यक्ती (रोगाची) किंवा रोग म्हणतात.

वरील सर्व अवस्था रोगनिर्मितीच्या आहेत. यांनाच संप्राप्ती म्हणतात. यानंतर बहुधा रोगी वैदयाच्या नियंत्रणात येतो. त्यामुळे दोष नष्ट होऊन रोग नाहीसा होतो पण हे असेच चालले तर स्थानिक रोग फुटता (भेद) पुन्हा अन्य स्थानांत दोष जाऊन दुसऱ्या रोगांची उत्पत्ती (उपद्रव) होतो.

वर्ग: आयुर्वेद
हेमगर्भ

**हेमगर्भ :** हेम-सोने, गर्भ-पोट. ज्या मातेच्या पोटात सोने आहे ती. पारा ४ सोने १ या दोहोंच्या १/१२ गंधक एकजीव खलून, रेशमी फडक्यात पुरुचुंडीसारखे बांधून, लोखंडी वाटीत ती ठेवून पाऱ्याइतकाच तीत गंधक घालून भूधर यंत्रात तिचे पचन करावे. दोनदा पचन केल्याने मिश्रण उपयोगार्ह होते किंवा गंधकात तळल्यानेही वापरासाठी तयार होते.

प्राधान्याने मरणकाल जवळ आला असता नाडी सुटत आली, थंड घाम येऊ लागला, शरीर थंड पडत चालले अशा अंतकाळी ही मात्रा आल्यात उगाळून मध घालून चाटवतात. पुष्कळवेळा शरीरात उष्णता उत्पन्न होते, हृदयाला शक्ती येऊन नाडी सुधारते व मृत्युचे संकट टळते. क्षयादी सर्व रोगांवर ही उपयुक्त असते.

या मात्रेकरिता द्यावयाचा पारा अष्टसंस्कार (स्वेदन, मर्दन, मूर्च्छन, पातन, रोधन, नियमन, दिपन व उत्थापन) केलेला असणेच योग्यआहे. पाऱ्याचा विषारीपणा कमी करण्यासाठी त्यावर संस्कार करणे आवश्यक असते.

## संदर्भ 
वर्ग: आयुर्वेद
वर्ग:मराठी विश्वकोशातून कॉपीपेस्ट मजकूर
नस्य

**नस्य** हा एक आयुर्वेदिक उपचार आहे.

नाकात औषध घालणे. निरोगी मनुष्याने नेहमी नस्य सेवन केले, तर त्याची त्वचा, खांदे, मान, छाती भरदार, वर आलेली व प्रसन्न असतात. इंद्रिये बळकट व केश काळे असतात. गळसरीच्या वर मान व डोके यांतील सर्व कफवातज विकार होऊ नयेत म्हणून व झाले, तर ते नाहीसे करण्याकरिता नस्य सेवन करावे. नाक हे डोक्याचे द्वार आहे म्हणून नस्याचा उपयोग होतो.

याचे 
# दोष बाहेर काढणारे विरेचन, 
# वातशामक व बलपुष्टी देणारे बृंहण व 
# दोषांचे शामक शमन असे उपयोगानुसार प्रकार आहेत. 

विरेचन नस्य शिरःशूल सूज, गळ्याचे विकार, कृमी, ग्रंथी अपस्मार, पीनस इत्यादींवर उपयुक्त. बृंहण नस्य वातजशूल, सूर्यावर्त, स्वरक्षय, अडखळत बोलणे, अवबाहुक इत्यादींवर व शमन नस्य नीलिका, वांग, केशदोष, टक्कल, डोळे लाल असणे इत्यादींवर उपयुक्त.

## द्रव्ये 
मोहरीचे तेल इ. स्नेह निरनिराळ्या द्रव्यांनी सिद्ध करून त्यांनी विरेचन नस्य द्यावे. झाडे, पाणी कमी असलेल्या प्रदेशातील प्राण्यांचा मांसरस, रक्त, झाडांचा डिंक तसेच वर सांगितलेल्याप्रमाणे सिद्ध, सौम्य स्नेहांनी बृंहण नस्य आणि अशाच स्नेहांनी व दूध-पाणी यांनी शमन नस्य द्यावे.

## प्रकार 
# मर्श, 
# प्रतिमर्श, 
# अवपीड 
# विरेचन व ध्मान. 

पैकी पहिले दोन स्नेह नस्याचे प्रकार होत. पहिला प्रासंगिक व प्रमाणाने अधिक, तर दुसरा नित्य पण प्रमाणाने कमी घ्यावयाचा असतो. औषधी चटण्यांचे, काढ्यांचे थेंब घालण्याच्या नस्याला अवपीड म्हणतात. सुंठ इ. तीक्ष्ण औषधींचे थेंब उपयोगात आणले, तर त्याला मूर्थरेचन म्हणतात. याच औषधांचे चूर्ण नाकात फुंकले, तर ध्मान म्हणतात.

## वर्ज्य 
वयाच्या सात वर्षाच्या आत व ऐंशीनंतर, सारखा पाऊस पडत असलेल्या दिवशी व ज्या दिवशी ऋतू एकदम बदललेला असेल त्या दिवशी नस्य करू नये. वांती, रेच इत्यादींनी शरीर शुद्ध झाल्याबरोबर, अन्न, पाणी इ. घेतल्याबरोबर व घेण्याची वेळ झाली असताना मलमूत्रांचे वेग आले असताना देऊ नये, तसेच नवे पडसे, श्वास, खोकला, बाळंतीण इत्यादींना देऊ नये.

## मुख्य द्रव्य 
नेहमी तेलच वापरावे. तूप इत्यादींचा उपयोग केव्हाही नेहमी करू नये. कारण शिर हे कफस्थान आहे.

## प्रतिमर्श 
आजन्ममरण नित्य घ्यावे. क्षीण, बाल, वृद्ध, सुखी यांनी केव्हाही घ्यावे. त्याला प्रतिबंधक काही नाही. ते गुणकरच होते. बाकीची नस्ये विधिपूर्वक घेणे अत्यावश्यक आहे.

वर्ग: आयुर्वेद
रक्तसृति

'''रक्तसृति हा एक आयुर्वेदिक उफचार आहे.

तो दरसाल करणाऱ्या स्वस्थ मनुष्याला त्वचेचे रोग, गाठी, सूज व रक्तदुष्टीने होणारे रोग केव्हाही होणार नाहीत. विसर्प, विद्रधी, प्लीहा, गुल्म, अग्निमांद्य, ज्वर, मुखनेत्रशिरोरोग, मद, तहान, कुष्ठ, वातरक्त, रक्तपित्त, कडू व आंबट घशाशी येणे, भ्रम व रक्तदुष्टीने होणारे विकार यांवर रक्त काढावे. वेदना, शूल होत असेल तेथले रक्त काढल्यास ताबडतोब थांबतो. फासण्या, जळवा, तुंबडी, शिंग या साधनांनी व शीर तोडून रक्त काढतात. फासण्या इ. क्रमाने उत्तरोत्तर साधनाने अधिकाधिक खोल भागांतील दुष्ट रक्त काढावयाचे असते. सार्वदेहिक अशुद्ध रक्त काढण्याकरिता शीर तोडून रक्त काढावयाचे असते. हा एक शरीरशुद्धीचा उपचार आहे, तो सर्व विधिपूर्वक करावा.

## वैशिष्ट्य 
ज्या स्थानात रोग असतो त्या स्थानातील किंवा जवळच्या स्थानातील शीर तोडून रोगस्थानातले दुष्ट रक्त काढले जाणे स्वाभाविक आहे. पण काही रोगांत ज्या शिरा तोडण्यास सांगितल्या आहेत त्यांचा व त्या रोगाचा संबंध लक्षात येत नाही. उदा., अपचीमध्ये (जुन्या गंडमाळामध्ये) पायातील पोटरीतील, गलगंडात मांडीतील, प्लीहा रोगात डाव्या कोपरातील किंवा शेवटच्या दोन बोटांतील शिरा मोडून रक्त काढावयास सांगितले आहे. हा संशोधनाचा विषय आहे.

## वर्ज्य 
क्षीण मनुष्याचे आंबट खाण्याचा सवयीने दुष्ट झालेले रक्त, तसेच सर्वांग सूज व पांडुरोगी, मूळव्याध, उदर, क्षय व गर्भिणी यांची सूज यांचे रक्त काढू नये.

वर्ग: आयुर्वेद
प्रकाश बेलवाडी

**प्रकाश बेलवाडी** हे बंगळुरू येथील भारतीय नाट्य, चित्रपट, दूरदर्शन आणि माध्यम व्यक्तिमत्त्व, शिक्षक, कार्यकर्ते आणि पत्रकार आहेत.  त्यांनी भारत आणि परदेशातील अनेक चर्चासत्रे, परिषदा आणि महोत्सवांमध्ये भाग घेतला आहे. कार्यक्रम आणि TEDx परिषदांमध्ये ते प्रेरक वक्ते आहेत. २०१० पासून ते BISFF ( बेंगळुरू आंतरराष्ट्रीय लघुपट महोत्सव )च्या संस्थापक संघाचे मार्गदर्शक देखील आहेत.2010.

## संदर्भ 
वर्ग:कन्नड चित्रपट अभिनेते
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
वसुबहेन

**वसुबहेन** (२३ मार्च १९२४ - १३ डिसेंबर २०२०) या भारतातील गुजराती भाषेतील कथा लेखक आणि कादंबरीकार होत्या. त्यांचा जन्म रामप्रसाद भट्ट यांच्या घरी गुजरात येथे झाला. त्या गुजरातमधील विविध ऑल इंडिया रेडिओ स्टेशनच्या संचालक तसेच गुजरात राज्य समाज कल्याण मंडळाच्या अध्यक्षा होत्या.

## चरित्र 
वसुबहेन त्या एक अभिनेत्रीही होत्या.

प्रदीर्घ आजाराने १३ डिसेंबर २०२० रोजी अहमदाबादमध्ये त्यांचे निधन झाले.

## कार्य 
त्या कथा लेखिका होत्या. विद्यार्थीदशेतच त्यांनी लेखनाला सुरुवात केली. परिक्षा के कर्कशा? ही त्यांची पहिली कथा होती. पंदाडे पंदाडे मोती हा त्यांचा पहिला कथासंग्रह. त्यानंतर सरसीज (१९९६), दिवस तारा रते वादळ (१९६८), मनराज (१९७३), घदिक आषाढ घडिक फागन (१९८०) आणि बी आँखी शरम (१९९६) हे इतर कथासंग्रह आले. जकल्पिछोडी (१९५९) ही स्त्री जीवनावरील कादंबरी आहे. त्यांच्या कथा हिंदी, इंग्रजी, कन्नड आणि मल्याळममध्ये अनुवादित केल्या आहेत.

## पुरस्कार 
त्यांना १९७८ मध्ये आकाशवाणीवरील कलात्मक कार्यक्रमांसाठी दिल्ली पुरस्कार मिळाला होता. त्यांचा लघुकथा संग्रह पंदाडे पंदाडे मोती (१९६३) आणि चरित्र योगनुयोग (२००२) यांना गुजराती साहित्य परिषदेने पुरस्कार दिला.

## हे सुद्धा पहा 
* गुजराती भाषेतील लेखकांची यादी

## संदर्भ 
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला
वर्ग:भारतीय लेखिका
वर्ग:गुजराती लेखक
वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू
वर्ग:गुजरातमधील लेखक
वर्ग:वडोदरामधील लोक
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय लघुकथा लेखक
वर्ग:एसएनडीटी महिला विद्यापीठाच्या माजी विद्यार्थिनी
वर्ग:भारतीय कादंबरीकार
वर्ग:ऑल इंडिया रेडिओ महिला
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
लखनौ सुपर जायंट्स २०२२ संघ

लखनौ सुपर जायंट्स हा लखनौ, उत्तर प्रदेश येथे स्थित फ्रँचायझी क्रिकेट संघ आहे. हा संघ भारतीय प्रीमियर लीगमध्ये (आयपीएल) खेळणार आहे.  संघाची मालकी RPSG समुहाकडे आहे ज्यांच्याकडे यापूर्वी २०१६ आणि २०१७ मध्ये रायझिंग पुणे सुपरजायंट फ्रँचायझी होती. संघाचे नेतृत्व लोकेश राहुलकडे तर प्रशिक्षकपदाचा भार अँडी फ्लॉवर यांच्याकडे आहे.

आयपीएल २०२२ च्या १५ व्या आवृत्तीसाठी लखनौ फ्रँचायझी नव्याने स्थापन करण्यात आली. संजीव गोयंका यांच्या मालकीच्या RPSG ग्रुपने तब्बल ७,०९० कोटी रुपयांना फ्रँचायझी विकत घेतली. यापूर्वी, आयपीएल २०२१ पर्यंत आठ संघ एकमेकांसोबत खेळत होते. लखनौ संघाने २४ जानेवारी २०२२ रोजी अधिकृत ट्विटर हँडलवर आयपीएल २०२२ साठी त्यांचे नाव "लखनौ सुपर जायंट्स" म्हणून घोषित केले.
## पार्श्वभूमी
नवीन संघ म्हणून, फ्रँचायझीला २०२२ च्या मेगा-लिलावापूर्वी तीन खेळाडूंची निवड करण्याची मुभा होती.

फ्रँचायझीने २०२२ च्या मेगा-लिलावापूर्वी तीन खेळाडूंची निवड केली. दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध नुकत्याच झालेल्या एकदिवसीय मालिकेतील भारताचा स्टँड-इन कर्णधार लोकेश राहुल, हा लखनौ फ्रँचायझीसाठी पहिला अधिग्रहित केलेला खेळाडू होता आणि त्याला १७ कोटी रुपयांत कारारबद्ध करण्यात आले. मार्कस स्टोइनिसला ९.२ कोटी रुपयांमध्ये  तर युवा लेग-स्पिनर रवी बिश्नोई २०२२ च्या मेगा लिलावापूर्वी ४ कोटी रुपयांमध्ये खरेदी केले गेले.

लखनौ संघासाठी तीन खेळाडूंशी करार केल्यानंतर, मेगा लिलाव २०२२ आधी त्यांच्याकडे रु. ५९.८ कोटी रक्कम उरली. लखनौ टीमला जास्तीत जास्त रु. ९० कोटी खर्च करण्याची परवानगी होती 

याशिवाय एलएसजीने आयपीएल लिलाव २०२२ मध्ये आणखी १८ नवीन खेळाडूंशी करार केला. नवीन फ्रँचायझीने बंगळूरमध्ये पार पडलेल्या आयपीएल २०२२ मेगा लिलावाच्या पहिल्या दिवशी एकूण आठ खेळाडूंना  (५- भारतीय खेळाडू, ३- परदेशी खेळाडू) खरेदी केले आणि लिलावाच्या दुसऱ्या दिवशी आणखी १३ खेळाडूंना त्यांच्या संघामध्ये जोडले. फ्रँचायझीसाठी सर्वात महागडा खेळाडू म्हणजे गोलंदाज अवेश खान (आधारभूत किंमत २० लाख) हा सर्वात महागडा अनकॅप्ड खेळाडू बनला, त्याला लखनौ सुपर जायंट्स (LSG) ने ₹१० कोटींमध्ये खरेदी केले. अवेश खान नंतर, दुसरा सर्वात महागडा खेळाडू ठरला, ऑल राउंडर जेसन होल्डर (आधारभूत किंमत १.५ कोटी), ज्याला लिलावात रु. ८.७५ कोटींमध्ये खरेदी केले गेले .

ऑल राउंडर कृणाल पंड्याला (आधारभूत किंमत २ कोटी) रु. ८.२५ कोटीमध्ये करारबद्ध करण्यात आले. लखनौ फ्रँचायझीने एकूण २१ खेळाडू खरेदी केले आहेत ज्यात ७ अष्टपैलू, ७ गोलंदाज, १ यष्टीरक्षक आणि ३ फलंदाज आहेत. ज्यामध्ये १४ भारतीय आणि ७ परदेशी खेळाडू आहेत.

## संघ
* आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारे खेळाडू **ठळक** अक्षरांमध्ये सूचीबद्ध आहेत.
* **संघातील खेळाडू** : २१ (१४ - भारतीय, ७ - परदेशी)

## प्रशासन आणि सहाय्यक कर्मचारी
## किट उत्पादक आणि प्रायोजक
|

## गटफेरी
गट फेरीच्या सामन्यांचे वेळपत्रक आयपीएलच्या अधिकृत संकेतस्थळावर ६ मार्च २०२२ रोजी प्रकाशित करण्यात आले.

### सामने
----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:लखनौ सुपर जायंट्स
वर्ग:२०२२ इंडियन प्रीमियर लीग
जॉनाथन हचिन्सन

**सर जॉनाथन हचिन्सन** यांचा जन्म सेल्बी (यॉर्कशर, इंग्लंड) येथे २३ जुलै १८२८ रोजी झाला. ब्रिटिश शल्यविशारद, विकारविज्ञान विषयाचे तज्ञ आणि जन्मजात उपदंश रोगाच्या अभ्यासाचे प्रणेते होते. 

लंडन इस्पितळ येथे शल्यविशारद (१८५९-८३) आणि रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्स येथे फेलो( १८६२ पासून) व प्राध्यापक (१८७९-८३) होते. तेथेे नेत्र व त्वचारोग (विशेषतः कुष्ठरोग) यांचे निष्णात वैद्य झाले. मात्र, त्यांनी आयुष्यभर केलेल्या उपदंशाच्या अभ्यासासाठी ते प्रसिद्ध आहेत. त्यांनी जन्मजात वा आनुवंशिक उपदंशाच्या निदानासाठी ‘हचिन्सन्स–ट्रायड’ (हचिन्सन–निदानत्रयी) या पद्धतीचा शोध लावला. तिच्यात खोबणदार, अरुंद किनारीचा स्थायी कृंतक दात (हचिन्सन दात ), आंतर-कोशिकीय केराटायसिस (डोळ्यांच्या बाहुलीचा अधिधारणयुक्त दाह) आणि लॅबिरिंथिन रोग (अंतर्कर्णाचा विकार) यांचा समावेश आहे. १९०८ मध्ये त्यांना सर (नाइट) हा किताब देऊन सन्मानित करण्यात आले.

हचिन्सन लंडन पॉलिक्लिनिक अथवा पदव्युत्तर शिक्षण शाळास्थापन करणाऱ्या प्रमुखांपैकी एक होते. परदेशी भाषेतील उत्तम वैद्यकीय ग्रंथांचे भाषांतर करवून घेणाऱ्या न्यू सिडनहॅम सोसायटीच्या संस्थापकां-पैकी देखील ते एक होते. ते डर्मॅटॉलॉजिकल सोसायटी ऑफ लंडन या संस्थेचे सदस्य होते. हचिन्सन आर्चिव्ह्ज ऑफ सर्जरी या त्रैमासिकाचे ते संपादक होते (१८९०-१९००).

हचिन्सन यांचे हेझल्मीर (सरी, इंग्लंड) येथे २६ जून १९१३ रोजी निधन झाले.

वर्ग:ब्रिटिश डॉक्टर
वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वॉल्त्झ नृत्य

**वॉल्त्झ नृत्य** हा एक जर्मन नृत्यप्रकार आहे. सोळाव्या आणि सतराव्या शतकांत ऑस्ट्रियन आणि बव्हेरियन शेतकऱ्यांच्या नृत्यांमध्ये वर्तुळाकार जलद गतीतील हे लोकप्रिय नृत्य ‘वेलर’ या नावाने प्रसिद्ध होते. ‘लेण्ड्लर’ या जर्मन लोकनृत्यामध्येही वॉल्ट्सची बीजे आढळतात.

उच्चभ्रू समाजातील लोकही जेव्हा या नृत्यप्रकाराकडे आकर्षिले गेले, तेव्हा त्याला सामाजिक प्रतिष्ठा लाभली. स्त्रीपुरुषांनी एकमेकांना बाहुपाशात घेऊन करण्यात येणारा हा नृत्यप्रकार सुरुवातीला उत्तान मानला जाई परंतु फ्रेंच राज्यक्रांतीनंतर सर्व यूरोपीय कलाक्षेत्र स्वच्छदतांवादाच्या प्रभावाखाली आले आणि या नृत्यप्रकाराने पाश्चात्य नृत्यक्षेत्रात स्वच्छंतावादी क्रांती घडवून आणली. जर्मनी आणि फ्रान्सनंतर इंग्लंडमध्ये वॉल्ट्सचा प्रसार झाला. ⇨ *मोट्सार्ट*ने (१७५६-९१) व्हिएन्नीज युग्मनृत्यासाठी (बॉल) वॉल्ट्सच्या रचना केल्या आहेत. मार्यूस पेतिपा 

(१८१९-१९१०) या फ्रेंच नृत्यविशारदाने वॉल्ट्स संगीताचा नृत्यलेखक म्हणून खूप लोकप्रियता मिळविली. *द स्लीपिंग ब्यूटी*, *द स्वॉन लेक*, *रेमोण्डा*, *द वॉल्ट्स ऑफ द फ्लावर्स* इत्यादींसाठी पेतिपाने केलेल्या नृत्यरचना प्रसिद्ध आहेत मोठ्या जनसमुदायाच्या संमेलनामध्ये करण्यात येणाऱ्या या बॉलरूम नृत्याचे दोन प्रकार आहेत.

वर्तुळाकार गतीतील या नृत्याचा ताल ३/४ भागात असून, व्हिएन्नीज वॉल्ट्समध्ये स्त्रीपुरुष युगुले जलद गतीत एकाच दिशेत वर्तुळाकार वळतात तर बॉस्टनमधील वॉल्टसमध्ये स्त्रीपुरुष युगुले अनेक वर्तुळांच्या आकृतिबंधातून अनेक दिशांमध्ये फिरून संथ लयीत नृत्य करतात. १८४० च्या सुमारास पुढे आलेल्या ⇨*पोल्क* या नृत्यप्रकारामुळे वॉल्ट्सची लोकप्रियता जरी ओसरू लागली, तरी पश्चिमी समाजांमध्ये आजही हा कलाप्रकार टिकून आहे. पाश्चात्य संगीतामध्येही वॉल्ट्सचा अंतर्भाव झालेला असून तेथील बोलपटांतून ते लोकप्रिय झाले आहे.

मोट्सार्टप्रमाणे ⇨*फ्रेदेरीक शॉर्प*, मॉरिस रॅव्हेल हे संगीतरचनाकार वॉल्ट्सच्या रचनांसाठी प्रसद्धि असून, व्हिएन्नीज वॉल्ट्सच्या संगीतरचनांसाठी जोहान स्ट्राऊस (ज्यूनिअर), एदुआर्द स्ट्राऊस, फ्रँझ लेहर आणि ऑस्कर स्ट्राऊस हेही प्रसिद्ध आहेत. भारतीय चित्रपटसंगीतामध्ये वॉल्ट्स या नृत्यप्रकाराचे संगीत १९५०-५५ पर्यंत सातत्याने वापरले गेले. व्हिएन्नीज वॉल्ट्स या प्रकारात ‘फर्स्ट लेडी’ या नात्याने कारमेन मिरान्दा ह्या गोमंतकीय युवतीला १९७५ मध्ये एका प्रमुख समारंभाचे नृत्याद्वारा उद्घाटन करण्याचा सन्मान लाभला होता. पश्चिमी नृत्यकलेला एकेकाळी नवे चैतन्य देणाऱ्या या कलाप्रकाराला पौर्वात्य वळण देण्यात पोर्तुगीज संस्कृतीत वाढलेल्या गोमंतकीय संगीतकारांनी खूप यश मिळवले आहे. आजही महाराष्ट्रातील पारशी लोकांमध्ये लग्नसमारंभात आणि अन्य आनंदोत्सवप्रसंगी वॉल्ट्स नृत्य करण्याचा प्रघात आहे.

## संदर्भ 
वर्ग: नृत्य
ऑपरेशन गंगा

**ऑपरेशन गंगा** हे २०२२ च्या युक्रेनवरील रशियन आक्रमणाच्या दरम्यान भारतीय नागरिकांना युक्रेनमधून बाहेर काढण्यासाठी भारत सरकारची एक निर्वासन मोहीम. यात भारतीय परराष्ट्र मंत्रालय आणि भारतीय सैन्याने भाग घेतला. या मोहीमेदरम्यान बस आणि रेल्वेने भारतीयांना युक्रेनच्या पश्चिम सीमेवर आणले गेले आणि तेथून त्यांना बुखारेस्ट, बुडापेस्ट, वॉर्सा तसेच इतर शहरांमार्गे भारतात आणण्यात आले.

## स्वरूप
युक्रेनमध्ये भारताचे सुमारे २० हजार भारतीय नागरिक होते,  त्यापैकी १८ हजार विद्यार्थी होते. यांतील बहुसंख्य व्यक्ती या मोहीमेद्वारे भारतात परतले. २६ फेब्रुवारी, २०२२ रोजी भारतीय पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष व्होलोडिमिर झेलेन्स्की यांच्याशी विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेबद्दल चर्चा केली.  भारताचे चार केंद्रीय मंत्री – हरदीप सिंग पुरी , ज्योतिरादित्य सिंधिया , किरेन रिजिजू आणि जनरल व्ही.के. सिंग हे २६ फेब्रुवारी २०२२ रोजी युक्रेन शेजारील देशांमध्ये स्थानिक अधिकाऱ्यांशी समन्वय साधण्यासाठी गेले. या मोहीमेंतर्गत पहिले उड्डाण २६ फेब्रुवारी रोजी रोमानियातील बुखारेस्ट येथून झाले. मिकोलेव बंदरात अडकलेल्या भारतीय खलाशांना आणि इतर देशांतील अनेक खलाशांनाही यामार्गे निर्वासन करता आले. भारतीय विद्यार्थ्यांनी आपले नागरिकत्व दाखविण्यासाठी त्यांच्या वाहनांवर भारताचा ध्वज लावला होता.

## प्रशासन
युक्रेनमधील सर्व मोहिमा आणि कर्मचारी यांच्याशी समन्वय साधण्यासाठी संयुक्त सचिव दर्जाच्या अधिकाऱ्याची नेमणूक करण्यात आली होती. मोहिमांना भारतातील रशियन भाषिक अधिकाऱ्यांनीही मदत केली होती. इस्रायल, तुर्की, रशिया आणि येथील मुख्यालयातून या प्रदेशातील भारतीय मिशनला पाठिंबा देण्यासाठी अतिरिक्त भारतीय राजनैतिक कर्मचारी पाठवण्यात आले होते.
## इतर देशाच्या नागरिकांना मदत
भारतीय दूतावासाने इतर देशांतील अनेक नागरिकांनाही युक्रेनमधून बाहर पडण्यास मदत केली. यांत मिकोलेवमधील दोन लेबेनी आणि तीन सीरियन खलाशी,  नऊ बांगलादेशी नागरिक, एक पाकिस्तानी नागरिक तसेच नेपाळी आणि ट्युनिशियन विद्यार्थ्यांचा समावेश होता. यांना विमानांतून आधी भारतात आणले गेले. युद्धग्रस्त युक्रेनमधून बांगलादेशींची सुटका केल्याबद्दल शेख हसीना यांनी पंतप्रधान मोदींचे आभार मानले.

## शेवट
या मोहीमेंतर्गत भारतीयांनी युक्रेनचे सुमी शहर गाढले. तेथून सुमारे ६०० प्रवाशांना १३ बसेसद्वारे पोलंडमधील रझेझो विमानतळावर आणण्यात आले व तेथून तीन विमानांतून त्यांना भारतात आणले गेले.

## विमाने
या मोहीमेत भारतीय वायुसेनेची सी-१७ ग्लोबमास्टर-३ ही महाकाय विमाने सामील होती. एर इंडिया, इंडिगो, एर इंडिया एक्स्प्रेस आणि स्पाइसजेट या खाजगी विमानवाहतूक कंपन्यांनी मदत केली.

## हे सुद्धा पहा 
* ऑपरेशन राहत - येमेनमधून भारतीय रहिवाशांची सुटका
* ऑपरेशन संकट मोचन - २०१६मध्ये दक्षिण सुदान
* ऑपरेशन सेफ होमकमिंग - पहिली लिबियन यादवी

वर्ग:भारतीय मोहिमा
वर्ग:मानवतावादी लष्करी मोहिमा
वर्ग:एअरलिफ्ट मोहिमा
कँडी नृत्य

**कँडी नृत्य** श्रीलंकेमधील हा एक प्रसिद्ध नृत्यप्रकार. श्रीलंकेमधील प्राचीन राज्यकर्त्यांनी या नृत्यकलेस आश्रय देऊन विकसित केले. भगवान बुद्धाच्या पवित्र दाताच्या अवशेषाची प्रतिवर्षी ‘पेरहेर’ म्हणजे मिरवणूक काढण्यासाठी यात्रा भरते. या पेरहेर यात्रेच्या प्रसंगी श्रीलंकेमधील प्रसिद्ध नर्तक मोठ्या उत्साहाने भाग घेतात. कँडी नर्तकांची वेशभूषा पारंपारिक असते. कमरेला पांढरे वस्त्र गुंडाळून त्यावर पांढरेच कापड निऱ्यांप्रमाणे खोचून ते खाली झालरीसारखे सोडलेले असते. मधोमध मोठे पदक असलेली रुंद मेखलाही ते घालतात. ती चांदीची असून लहानलहान गोल चकत्यांनी सजविलेली असते. बाजूबंद व खांद्यावरील आभूषणे चांदीची असतात. गळ्यात मण्याचे पदक असते. ‘वेस’ नावाचे चांदीचे शिरोभूषण किंवा मुकुट हे नर्तक वापरतात. विशिष्ट धार्मिक विधीनंतर गुरुजनांनी नर्तकाच्या डोक्यावर हा वेस ठेवावयाचा असतो. त्यानंतर गुरुजनांच्या सन्मानार्थ नृत्य सादर केले जाते.

कँडी नृत्याचे तंत्र अत्यंत काटेकोर व पद्धतशीर आहे. या नृत्याच्या मूळ पदन्यासांना ‘अडऊ’ व  ‘तिरमाण’ असे म्हणतात. पदन्यासाचे पहिले अंगविक्षेप करताना दोन्ही हातांत बांबू घेतात. ‘थै थै थै ताम’ हे बोल पाय आपटून आणि ‘थै किट थै ताम’ हे बोल बाजूस टाचा लांब करून करतात. या वेळी  गुडघे वाकलेले असतात. कँडी नृत्यातील मूळ पदन्यासांच्या तालाबोलांचे  ⇨ *भरतनाट्यम्‌ नृत्या*मधील तालाबोलांशी बरेच साम्य आहे.

कँडी नर्तक एकूण अठरा ‘वन्नम्’’ (वर्णम्‌ म्हणजे प्रकार) सादर करतात. या प्रकारांनापशुपक्ष्यांची नावे दिलेली आहेत.  प्रत्येक प्रकाराच्या साथीला वर्णनात्मक काव्य असते व नृत्यासाठी दर्शनात्मक तालाच्या बोलांचा समूह असतो. ‘गजग वन्नम्’’ या प्रकारात ‘दोम किट तक दोमनो दोन जिन गटक गगी गट दोम तक’ असेताल बोल असतात. पेरहेर यात्रेत हा प्रकार अत्युत्तम रीतीने सादर केला जातो. त्याला खूप वेळ पर्यंत  वाजविल्या जाणाऱ्या ढोलाची साथ असते. ढोलवादक स्थिर उभे राहतात किंवा तालबद्ध हालचाली करीत फिरत असतात. ‘सूरपती वन्नम्’’ या प्रकारातील तालबोल असे : ‘दोम जिंग जिंग तकतदोमतक’. ‘हंस वन्नम्‌’ या प्रकारातील तालबोल असे : ‘ताम दनम देन तन तनम देन तान ताम देनतने ना’. हे प्रकार सादर करताना संबंधित पशुपक्ष्यांच्या विशिष्ट हालचालींचा अभिनय नर्तक करीत असतो व त्याचबरोबर पदक्षेप आणि उत्प्लवन यांच्या वेगवेगळ्या प्रकारांतून आपली कला आविष्कृत करतो.

‘पंथेरू’ नृत्यात पितळेचे ढोल वापरतात. त्या ढोलांत धातूंचे तुकडे लावलेल्या कड्या  अडकविलेल्या असतात. नर्तक तालाबरोबरच एका हातातून दुसऱ्या हातात ढोल फिरवीत असतो व  अधूनमधून वाजवीतही असतो. हा समूहनृत्याचा प्रकार आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:नृत्य
लंबाडी नृत्य

**लंबाडी नृत्य** ऊर्फ बंजारी ह्या भटक्या आदिवासी जमातीचे लोकनृत्य आहे. ते लमाणी नृत्य म्हणूनही ओळखले जाते.

प्रामुख्याने ही भटकी जमात असल्याने विविध प्रांतांचे संस्कार ह्या नृत्यावर झाल्याने त्याचे स्वरूप प्रदेशपरत्वे वेगवेगळे आढळते. त्यामुळे आंध्र, गुजरात, कर्नाटक, महाराष्ट्र इ. प्रदेशांत त्याची भिन्नभिन्न रुपे दिसून येतात. विवाहादी मंगलप्रसंगी किंवा दसरा, होळी इ. सणांच्या प्रसंगी ही नृत्ये करण्याचा प्रघात आहे. ही नृत्ये स्त्री-पुरुषांची संमिश्र असली, तरी स्त्रियांची संख्या साधारणपणे अधिक असते. हे नृत्य गोलाकार उभे राहून केले जाते. मध्यभागी अग्नी प्रज्वलित केलेला असतो. कित्येकदा ह्या वर्तुळात रती व मदन यांच्या मृत्तिकेच्या प्रतिमांची स्थापना करून त्यांची पूजा केली जाते.

लंबाडी नृत्याचे मुख्य आकर्षण म्हणजे ह्यात स्त्रियांची वेषभूषा अत्यंत वैचित्र्यपूर्ण असते. घागरा, चोळी, ओढणी असा वेष त्या परिधान करतात. या वस्त्रांचे रंग तांबडे, पिवळे असे भडक असतात. त्यांवर काचांची, आरशांच्या भिंगांची नाजुक कलाकुसर केलेली असते. नर्तकींच्या गळ्यांत चित्रविचित्र मण्यांच्या माळा असतात. नृत्यातील हालचालींत विविधता कमी असली, तरी त्या नाजुक व आकर्षक असतात. संथ लयीत नृत्य केले जात असल्याने त्यात जोषापेक्षा मार्दव अधिक आढळते. पितळी घडा घेऊन व त्यावर विशिष्ट आघात करून त्या तालावर आकर्षक नृत्य केले जाते. नृत्यात आकृतिबंधांचे वैविध्य फारसे नसते. गोलाकार नृत्यरचनाच बहुधा कायम रहाते. त्यामुळे वैचित्र्यपूर्ण वेषभूषा व सोप्या पण मोहक हालचाली हेच ह्या नृत्याचे लक्षणीय वैशिष्ट्य मानता येईल. ढोलकाच्या तालावर नर्तकी टाळ्या वाजवून साथ देत, कधी कर्कश सुरात चित्कारत, डावी-उजवीकडे झुलत गोलाकार फेर धरून नृत्ये करतात. नृत्यांसमवेत गायिल्या जाणाऱ्या लमाणी गाण्यांमध्ये जीवनातील सुखदुःखे परिणामकारक रीत्या चित्रित केलेली असतात. हलगी, ढोलक, ताशा व झांज ही या नृत्याची साथीची प्रमुख वाद्ये होत.

## संदर्भ 
वर्ग: नृत्य
काउंटी क्रिकेट मैदान (होव)

**काउंटी क्रिकेट मैदान, होव** हे इंग्लंडच्या होव शहरातील एक मैदान आहे. प्रामुख्याने हे मैदान क्रिकेट साठी वापरण्यात येते. 

१९९९ क्रिकेट विश्वचषकात भारत वि दक्षिण आफ्रिका असा एक आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना या मैदानावर झाला. तर १९७३ महिला क्रिकेट विश्वचषकातला सुद्धा एक सामना या मैदानावर झाला. या मैदानावर महिला कसोटी आणि महिला ट्वेंटी२० सामने देखील आयोजित केले गेले.

वर्ग:इंग्लंडमधील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:ईस्ट ससेक्स
अवंतिका (मालिका)

**अवंतिका** ही अल्फा टीव्ही मराठी वाहिनीवर प्रसारित झालेली एक मालिका आहे.

## कलाकार 
* मृणाल कुलकर्णी
* संदीप कुलकर्णी
* गिरीश ओक
* रवींद्र मंकणी
* सुबोध भावे
* शर्वाणी पिल्लई
* सुनील बर्वे
* सुचित्रा बांदेकर
* सारिका निलाटकर-नवाथे
* श्रेयस तळपदे
* सुलेखा तळवलकर
* आदेश बांदेकर
* पुष्कर श्रोत्री
* तुषार दळवी
* सोनाली खरे
* मनोज जोशी
* स्मिता तळवलकर
* दीपा लागू
* राहुल मेहेंदळे
* पार्थ केतकर
* पूर्णिमा भावे-तळवलकर
* वंदना सरदेसाई-वाकनीस

## बाह्य दुवे 
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
राम गोपाल

**राम गोपाल** हे एक प्रख्यात भारतीय नर्तक होते. बंगळूर येथे जन्म. त्यांचे वडील अजमीरमध्ये वकील होते आणि आई ब्रह्मदेशातील होती. बालपणापासूनच राम गोपाल यांचा कल नृत्याकडे होता. परंतु तत्कालीन प्रतिष्ठेच्या रूढ कल्पनांनुसार वडिलांना आपल्या मुलाचे नृत्यप्रेम नापसंत होते. तथापि अशा विरोधी वातावरणातही राम गोपाल यांनी बालपणी एकलव्याच्या निष्ठेने ध्वनिमुद्रिकांवरून नृत्य शिकण्याचा प्रयत्न केला.

अशा अखंड परिश्रमांतूनच पुढे त्यांनी स्वतंत्र नृत्यप्रयोग सादर करण्यास सुरुवात केली. त्यांच्यातील कलेचे हे उत्स्फूर्त बीज पाहून म्हैसूरच्या युवराजांनी त्यांना आपल्या दरबारी आश्रय दिला. त्यानंतर त्यांनी सुप्रसिद्ध नृत्यगुरू कुंचू कुरूप ह्यांच्याकडे कथकळी, मीनाक्षीसुंदरम् पिळ्ळै यांच्याकडे भरतनाट्यम्, मिश्रांकडे कथ्थक व नबकुमार यांच्याकडे मणिपुरी या विविध नृत्यशैलींचे शिक्षण घेतले. बंगलोर येथे १९३५ मध्ये त्यांनी स्वतःच्या नृत्यसंस्थेची स्थापना केली.ला मेरी या अमेरिकन नर्तनकीने त्यांची नृत्यातील जोडीदार म्हणून निवड केली आणि तिच्याबरोबर त्यांनी जागतिक दौरे केले.

राम गोपाल ह्यांनी नृत्यनाट्यांच्या परिणामकारक प्रयोगासाठी डोळसपणे व चिकित्सक दृष्टीने रंगभूमीची आधुनिक तंत्रे आत्मसात केली. त्यासाठी त्यांनी अतोनात परिश्रम घेतले. रंगमंचावरील सुविहित व्यवस्था व रंगमंचाची अद्ययावत सजावट ह्यांकडे बारकाईने लक्ष पुरविले. प्रकाशयोजना, बंदिस्त हालचाली, सुयोग्य विवरण इ. रंगभूमीची विविध अंगे त्यांनी भारतीय नृत्यप्रयोगांत समाविष्ट केली. आधुनिक प्रसिद्धी-माध्यमांचा त्यांनी सुयोग्य उपयोग करून घेतला. परंपरागत वेशभूषा वर्ज्य मानून त्यांनी नवीन, सूचक व आकर्षक अशी वेशभूषा नृत्यात आणली. नृत्ये व नृत्यनाट्ये सादर करण्याचे पाश्चात्य तंत्र त्यांनी आत्मसात केले होते. ह्या सर्व नवीन तंत्रप्रयोगांचा वापर करून त्यांनी अमाप प्रसिद्धी व कीर्ती मिळविली. त्यांनी इंग्लंड, अमेरिका येथे वारंवार दौरे केले. एडिंबरे येथील महोत्सवात त्यांनी नृत्यनाट्य सादर केले (१९५६). राष्ट्रकुल कला-महोत्सवात भाग घेतला (१९६५). त्यांनी १९६२ मध्ये लंडन येथे भारतीय नृत्य व संगीताची अकॅडमी स्थापन केली व तेथेच ते स्थायिक झाले आहेत. त्यांनी सादर केलेल्या नृत्यनाट्यांत पुढील नृत्यनाट्ये उत्कृष्ट गणली जातात : *डान्सेस ऑफ इंडिया, लेजंड ऑफ ताजमहाल, डान्स ऑफ द सेटिंग सन* इत्यादी. ह्या नृत्यनाट्यांच्या आकृतिबंधांत त्यांनी त्यांच्या कथकळी व भरतनाट्यम् नृत्यांच्या ज्ञानाचा कुशलतेने उपयोग करून घेतला.

सामान्यतः भरतनाट्यम् हे स्त्रियांचे नृत्य मानले जात असले, तरी राम गोपाल ह्यांनी असामान्य प्रावीण्य मिळविले. लवचिक, सुडौल शरीर व प्रसन्न व्यक्तिमत्त्व या नैसर्गिक गुणांना त्यांनी कल्पकता व अखंड परिश्रम ह्यांची जोड दिली आणि भरतनाट्यममधील एकमेवाद्वितीय पुरुष कलाकार अशी मान्यता मिळविली.

विसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धात, हीन गणल्या गेलेल्या भारतीय नृत्यास पाश्चात्य नृत्यव्यासंगाची जोड देऊन ज्या नर्तकांनी पारंपरिक भारतीय नृत्य आगळ्या नाविन्यपूर्ण रूपात मांडण्याचा प्रयत्न केला आणि त्यास आंतरराष्ट्रीय प्रतिष्ठा मिळवून दिली त्यांत राम गोपाल ह्यांचे स्थान उच्च दर्जाचे आहे. उदय शंकर, मेनका व राम गोपाल ह्यांनी भारतीय नृत्य जागतिक रंगमंचावर नेले व त्याला रशियन बॅले खालोखाल जागतिक कीर्ती मिळवून दिली. *ऱ्हिदम इन द हेवन्स* हे आत्मचरित्रपर पुस्तक त्यांनी लिहिले आहे. प्रसिद्ध फ्रेंच दिग्दर्शिका मादाम क्लॉदला मॉरिस ह्यांनी राम गोपाल ह्यांच्यावर दोन अनुबोधपट तयार केले आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:भारतीय नर्तक
झाशीची राणी (मालिका)

**झाशीची राणी** ही झी टीव्ही वाहिनीवरील *झांसी की रानी* या हिंदी मालिकेची मराठी भाषेत डब केलेली झी मराठी वाहिनीवर प्रसारित झालेली एक मालिका आहे.

## अनुवादित 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
मदर्स मिल्क

***मदर्स मिल्क*** हा अमेरिकन रॉकसमूह रेड हॉट चिली पेपर्सचा चौथा स्टुडिओ आणि व्हिडिओ अल्बम आहे. हा १६ ऑगस्ट, १९८९ रोजी ईएमआय रेकॉर्ड्सने प्रसिद्ध केला. संस्थापक गिटारवादक हिलेल स्लोव्हाक यांच्या मृत्यूनंतर आणि ड्रमर जॅक आयरन्सच्या नंतर निघून गेल्यानंतर, गायक अँथनी किडिस आणि बासवादक फ्ली यांनी गिटारवादक जॉन फ्रुसियंट आणि ड्रमर चाड स्मिथ यांच्या जोडीने पुन्हा एकत्र केले. फ्रुशियंटच्या प्रभावाने बँडच्या ध्वनीत तालापेक्षा जास्त जोर देऊन बँडचा आवाज बदलला, ज्याने बँडच्या पूर्वीच्या साहित्यावर प्रभुत्व मिळवले होते. परत येणारे निर्माता मायकेल बेनहॉर्न यांनी हेवी मेटल गिटार रिफ तसेच ओव्हरडबिंगला पसंती दिली. फ्रुशिएंटेला बेनहॉर्नची चव जास्त प्रमाणात वाटली आणि परिणामी, अल्बमच्या गिटार आवाजावर दोघांमध्ये सतत भांडण झाले.

*मदर्स मिल्क* हे बँडच्या पहिल्या तीन अल्बमपेक्षा मोठे व्यावसायिक यश होते, यूएस   २०० वर ५२ व्या क्रमांकावर होते. स्टीव्ही वंडरच्या " हायर ग्राउंड ", " नॉक मी डाउन " आणि " टेस्‍ट द पेन " या मुखपृष्ठाचा समावेश असलेल्या तीन एकेरींसाठी याला व्यापक एअरप्ले मिळाला आणि १९९० च्या सुरुवातीला हा त्यांचा पहिला सुवर्ण विक्रम ठरला. त्याच्या पूर्ववर्ती *द अपलिफ्ट मोफो पार्टी प्लॅन* (१९८७)ला मिळालेला सकारात्मक प्रतिसाद मिळाला नसला तरी, *मदर्स मिल्क* हे आंतरराष्ट्रीय यश मिळविण्यासाठी बँडसाठी पहिले पाऊल होते आणि ऑलम्युझिकच्या एमी हॅन्सनच्या म्हणण्यानुसार, " खूप कमी प्रयत्न करून बँडला अंडरग्राउंड फंक-रॉकिंग रॅपर्सपासून मुख्य प्रवाहातील वाईट मुलांमध्ये बदलले."
स्टेट ग्रिड कॉर्पोरेशन ऑफ चायना

**स्टेट ग्रिड कॉर्पोरेशन ऑफ चायना**, **एसजीसीसी** तथा **स्टेट ग्रिड** म्हणून ओळखले जाते, हे चीनच्या सरकारी मालकीची वीजनिर्मितीकंपनी आहे. ही जगातील सर्वात मोठी वीजनिर्मिती कंपनी आहे. २०२०मध्ये ही कंपनी वॉलमार्टच्या खालोखाल कमाईच्या बाबतीत जगातील दुसरी सर्वात मोठी कंपनी आहे . २०१६-१७ मध्ये ९,२७,८३९ कर्मचारी, १.१ अब्ज ग्राहक आणि US$ ३६३.१२५ अब्ज इतका महसूल असल्याचे नोंदवले गेले.  

२००२ च्या सुरुवातीस वीज "प्लांट-ग्रीड सेपरेशन" सुधारल्यानंतर, राज्य इलेक्ट्रिक पॉवर कॉर्पोरेशनची मालमत्ता पाच "ऊर्जा निर्मिती गट" मध्ये विभागले गेले होते ज्यांनी बीजिंगमधील स्टेट ग्रिड कॉर्पोरेशन ऑफ चायना मधील पॉवर प्लांट आणि पाच प्रादेशिक उपकंपन्या कायम ठेवल्या. 

वर्ग:चीनमधील कंपन्या
कँटर समूह

**कंतार ग्रुप** ही लंडन, इंग्लंड येथे स्थित डेटा विश्लेषण आणि ब्रँड सल्लागार कंपनी आहे. याची स्थापना १९९२ मध्ये झाली होती आणि १०० देशांमधील अंदाजे ३०,००० कर्मचारी सोशल मीडिया मॉनिटरिंग, जाहिरात परिणामकारकता, ग्राहक आणि खरेदीदार वर्तन आणि जनमत यासह विविध संशोधन शाखांमध्ये कार्यरत आहेत.

जुलै २०१९ पासून कंटारची बहुसंख्य मालकी बेन कॅपिटल प्रायव्हेट इक्विटीकडे आहे, जेव्हा WPP ने कंपनीचा ६०% हिस्सा $३.१ बिलियनला विकला, ज्याचे मूल्य $४.० अब्ज आहे. 

वर्ग:ब्रिटिश कंपन्या
बिकिनी एटॉल

**बिकिनी एटोल** हे मार्शल द्वीपसमूहातील प्रवाळाच्या बेटांचा समूह आहे.  १८०० आणि १९४६ दरम्यान यांना **एश्शॉल्ट्ज एटोल** म्हणून नाव होते.  एकूण  क्षेत्रात ही २३ बेटे आहेत व मध्ये समुद्रसरोवर आहे. दुसऱ्या महायुद्धानंतर, १९४६ मध्ये येथील मूळ रहिवाशांना बळजबरीने स्थलांतरित करण्यात आले,  त्यानंतर १९५८ पर्यंत अमेरिकेने येथे २३ अणुचाचण्या केल्या होत्या.

हा द्वीपसमूह अमेरिकेच्या आधिपत्याखाली असून याचे प्रशासकीय केन्द्र माजुरो येथे आहे.

हा द्वीपसमूह रॅलिक साखळीच्या उत्तरेकडील टोकावर आहे, १९७० मध्ये बिकिनी बेटावर तीन कुटुंबांचे पुनर्वसन करण्यात आले, एकूण सुमारे १०० रहिवासी. परंतु शास्त्रज्ञांना मे १९७७ मध्ये विहिरीच्या पाण्यात स्ट्राँशियम-९०ची पातळी धोकादायक असल्याचे आढळले तसेच तेथील रहिवाशांच्या शरीरात सिझियम-१३७ चे प्रमाण असामान्यपणे जास्त होते. १९८० मध्ये त्यांचे स्थलांतरित करण्यात. आते येथे तात्पुरती तुरळक वस्ती असते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:अमेरिकेचे परकीय प्रांत
पोलोनेझ

इवलेसे| (1888) 
**पोलोनेझ** हे एक पोलिश राष्ट्रीय नृत्य. योद्ध्यांचे विजयनृत्य वा लोकनृत्य, असे त्याचे स्वरूप असावे. १५७३ च्या सुमारास पोलिश सरदारांनी हेन्‍री ऑफ आंझू याच्या राज्यारोहणप्रसंगी हे नृत्य संचलनाच्या स्वरूपात सादर केले व त्यास प्रतिष्ठा मिळवून दिली. कालांतराने पुरुषांच्या जोडीने स्त्रियाही त्यात भाग घेऊ लागल्या. सतराव्या ते एकोणिसाव्या शतकांत ह्या नृत्याने दरबारी युग्मनृत्याची (बॉल) व इतर शाही समारंभांची सुरुवात होत असे. 

या नृत्याच्या उमरावी स्वरूपामध्ये नर्तक-नर्तकी त्यांच्या सामाजिक स्थानानुसार उभे रहात व दालनाच्या सभोवती दरबारी मिरवणुकीप्रमाणे संथ पण डौलदार गतीने, आघातपूर्ण व आकर्षक पदन्यास करीत फेर घरून नाचत. पुढे अभिजात तसेच आधुनिक बॅर्लेमध्येही ह्या नृत्याचा अंतर्भाव होऊ लागला. उदा., *स्वॉन लेक*, *द स्लीपिंग ब्यूटी*, *द फाउंटन ऑफ बख्चीसराई* जार्ज बालंचीनची *नाइट शॅडो* आणि *थीम अँड व्हेरिएशन्स* ही बॅले नृत्ये.

पुढे ह्याच ढंगाच्या संगीतालासुद्धा हे नामाभिधान प्राप्त झाले. पोलोनेझ संगीताचा उपयोग बेथोव्हन, मोट्सार्ट, हॅंडल इ. जर्मन संगीतकारांनी उत्कृष्ट प्रकारे केला. शॉपॅंने हा संगीतप्रकार खूपच समृद्ध केला. संगीतिकेमध्येही पोलोनेझचा उपयोग मुसॉर्गस्कईने आपल्या *बरीस गदुनोव* ह्या ऑपेरामध्ये खुबीने करून घेऊन लोकप्रियता मिळविली.

## संदर्भ 
वर्ग :नृत्य
स्तन प्रत्यारोपण

**स्तन प्रत्यारोपण** हे प्रोस्थेसिस आहे जे एखाद्या व्यक्तीच्या स्तनाचा आकार आणि समोच्च बदलण्यासाठी वापरले जाते. पुनर्रचनात्मक प्लॅस्टिक सर्जरीमध्ये, स्तनदाहानंतर नैसर्गिक दिसणारे स्तन पुनर्संचयित करण्यासाठी, छातीच्या भिंतीतील जन्मजात दोष आणि विकृती सुधारण्यासाठी किंवा सौंदर्यदृष्ट्या, स्तन वाढवण्याच्या शस्त्रक्रियेद्वारे स्तनाचे स्वरूप मोठे करण्यासाठी स्तन रोपण केले जाऊ शकते.

इम्प्लांटच्या गुंतागुंतींमध्ये स्तन दुखणे, त्वचेतील बदल, संसर्ग, फाटणे आणि स्तनाभोवती द्रव जमा होणे यांचा समावेश असू शकतो. 

ब्रेस्ट इम्प्लांटचे चार सामान्य प्रकार आहेत, जे त्यांच्या फिलर सामग्रीद्वारे परिभाषित केले जातात: खारट द्रावण, सिलिकॉन जेल, संरचित आणि संमिश्र फिलर. सलाईन इम्प्लांटमध्ये शस्त्रक्रियेदरम्यान निर्जंतुकीकरण खारट द्रावणाने भरलेले इलास्टोमर सिलिकॉन शेल असते; सिलिकॉन इम्प्लांटमध्ये इलॅस्टोमर सिलिकॉन शेल व्हिस्कस सिलिकॉन जेलने पूर्व-भरलेले असते; संरचित प्रत्यारोपण नेस्टेड इलास्टोमर सिलिकॉन शेल आणि दोन सलाईन भरलेले लुमेन वापरतात; आणि पर्यायी रचना प्रत्यारोपणात विविध फिलर, जसे की सोया तेल किंवा पॉलीप्रॉपिलीन स्ट्रिंग वैशिष्ट्यीकृत आहे. 

सर्जिकल प्रॅक्टिसमध्ये, स्तनाच्या पुनर्बांधणीसाठी, टिश्यू विस्तारक यंत्र हे तात्पुरते स्तन कृत्रिम अवयव आहे जे भविष्यातील कायमस्वरूपी स्तन प्रत्यारोपणासाठी इम्प्लांट पॉकेट तयार करण्यासाठी आणि स्थापित करण्यासाठी वापरले जाते. पुरुषांच्या स्तनातील दोष आणि विकृती सुधारण्यासाठी, पेक्टोरल इम्प्लांट हे स्तन कृत्रिम अवयव आहे जे पुरुषाच्या छातीच्या भिंतीच्या पुनर्बांधणीसाठी आणि सौंदर्यात्मक दुरुस्तीसाठी वापरले जाते.
कमाईनुसार सर्वात मोठ्या कंपन्यांची यादी

[उजवे|इवलेसे|243x243अंश| [वॉल-मार्ट|वॉलमार्ट २०१३ पासून कमाईच्या बाबतीत जगातील सर्वात मोठी कंपनी आहे. ]]
येथे २०२० च्या एकूण कमाईनुसार जगातील सर्वात मोठ्या कंपन्यांची यादी आहे. ही यादी ऑगस्ट २०२१ मध्ये प्रकाशित झालेल्या फॉर्च्यून ग्लोबल ५००च्या गणनेनुसार केलेली आहे.  या यादीमध्ये आपली माहिती देणाऱ्या कंपन्यांचाच समावेश असल्याने काही कंपन्या यात नाहीत.

ही यादी सगळ्यात मोठ्या ५० कंपन्यांची आहे. यांचे एकूण वार्षिक महसूल १२१ अब्ज अमेरिकन डॉलरपेक्षा जास्त आहे. अमेरिकन कंपनी वॉलमार्ट २०१३ पासून कमाईच्या बाबतीत जगातील सर्वात मोठी कंपनी आहे.

## यादी 
## संदर्भ आणि नोंदी
मालिश

**मालिश** म्हणजे शरीराच्या मऊ उतींचे हाताळणी. मसाज तंत्र सामान्यतः हात, बोटे, कोपर, गुडघे, हात, पाय किंवा उपकरणाने लागू केले जातात. मसाजचा उद्देश सामान्यतः शरीरावरील ताण किंवा वेदनांवर उपचार करणे होय. युरोपियन देशांमध्ये, मसाज देण्यासाठी व्यावसायिकरित्या प्रशिक्षित व्यक्ती पारंपारिकपणे मालिश **करणारा** (पुरुष) किंवा **मालिश** करणारी (स्त्री) म्हणून ओळखली जाते. युनायटेड स्टेट्समध्ये, या व्यक्तींना सहसा **मसाज थेरपिस्ट** म्हणून संबोधले जाते, कारण त्यांना "परवानाधारक मसाज थेरपिस्ट" म्हणून प्रमाणित आणि परवाना मिळणे आवश्यक आहे.

व्यावसायिक सेटिंग्जमध्ये, क्लायंटला मसाज टेबलवर झोपताना, मसाज खुर्चीवर बसताना किंवा जमिनीवर चटईवर झोपताना उपचार केले जातात. मसाज उद्योगात (परंतु इतकेच मर्यादित नाही): खोल ऊती, मॅन्युअल लिम्फॅटिक ड्रेनेज, वैद्यकीय, क्रीडा, स्ट्रक्चरल इंटिग्रेशन, स्वीडिश, थाई आणि ट्रिगर पॉइंट यासह अनेक भिन्न पद्धती आहेत.
यहोवा

**यहोवा** प्राचीन इस्राएल आणि यहूदा या इस्रायली राज्यांचे राष्ट्रीय देव होते.יהוה ही लिपीत ज्यूधर्मात आणि हिब्रू भाषेत एक देवाचे नाव आहे.

यहोवा हे बायबल मधील जुन्या करारात वापरलेले देवाचे एक प्राचीन नाव आहे. हिब्रू भाषेतील याव्हे या शब्दाचे यहोवा हे इंग्रजी व मराठी रूप सिद्ध झाले आहे. "तुझा देव परमेश्वर (यहोवा - याव्हे) याचे नाव व्यर्थ घेऊ नको कारण जो परमेश्वराचे नाव व्यर्थ घेईल त्याची तो गय करणार नाही." (निर्गम २०:७) या आज्ञेमुळे आपल्याकडून देवाच्या नावाचा व्यर्थ उच्चार होऊ नये म्हणून यहुदी लोकांनी ख्रिस्त पूर्व ३०० मध्ये हे नाव उच्चारणे बंद केले. पवित्र शास्त्राच्या (बायबल) वचंनांमध्ये जेथे हे देवाचे नाव येई तेथे ते त्याचा  उच्चार  अदोनाय म्हणजे प्रभू असा करीत. सनातन परमेश्वर असा या नावाचा सर्वसाधारण अर्थ होतो. 

'**जेहोवा**' (/dʒɪˈhoʊvə/) हे हिब्रू शब्द 'יְהֹוָה‎' (Yəhōwā) चे लॅटिनीकरण आहे. हे 'Tetragrammaton' (יהוה‎ / YHWH) या चार अक्षरी नावाच्या एका उच्चाराचे रूप असून, हिब्रू बायबल (किंवा जुना करार) मध्ये इस्राएलच्या देवासाठी वापरले गेलेले हे त्याचे स्वतःचे (विशिष्ट) नाव आहे. ज्यू धर्मामध्ये 'Tetragrammaton' हे देवाच्या सात नावांपैकी एक मानले जाते, तर ख्रिश्चन धर्मामध्ये ते देवाच्या नावाचेच एक रूप मानले जाते.

## नाव 
देवाचे नाव पॅलेओ-हिब्रूमध्ये 𐤉𐤄𐤅𐤄 (ब्लॉक लिपीमध्ये יהוה) म्हणून लिहिलेले होते, YHWH म्हणून लिप्यंतरित; आधुनिक शिष्यवृत्ती याला "यहोवा" असे लिप्यंतरण करण्यावर एकमत झाली आहे. "येहो-", "याहू-" आणि "यो-" हे संक्षिप्त रूप वैयक्तिक नावांमध्ये आणि "हल्लेलूया!" सारख्या वाक्यांमध्ये दिसतात. व्यर्थ'", शब्द बोलण्यावर किंवा लिहिण्यावर वाढत्या कठोर प्रतिबंधांना कारणीभूत ठरले. रॅबिनिक स्रोत सूचित करतात की, द्वितीय मंदिर कालावधीपर्यंत, प्रायश्चित्ताच्या दिवशी, महायाजकाद्वारे, वर्षातून एकदाच देवाच्या नावाचा उच्चार केला जात असे.]७० CE मध्ये जेरुसलेमचा नाश झाल्यानंतर, नावाचा मूळ उच्चार पूर्णपणे विसरला गेला.

## हे पण पहा 
हल्लेलूया
टेट्राग्रामॅटन 

## संदर्भ यादि : पवित्र शास्त्र शब्दकोश  
वर्ग:ज्यू धर्म
वर्ग:देवाची नावे
वर्ग:यहोवा
सर्वात मौल्यवान ब्रँडची यादी

खालील लेखात कंतार ग्रुप, इंटरब्रँड, ब्रँड फायनान्स आणि फोर्ब्सच्या वेगवेगळ्या अंदाजानुसार जगातील सर्वात मौल्यवान कंपनी ब्रँडची यादी दिली आहे. ब्रँड मूल्यावर परिणाम करणारे घटक म्हणजे विक्री, बाजारातील हिस्सा, बाजार भांडवल, ब्रँडची जागरूकता, उत्पादने, लोकप्रियता, प्रतिमा इ. वाचकांनी लक्षात ठेवावे की यासारख्या याद्या माहितीपूर्ण असतानाही काहीशा व्यक्तिनिष्ठ असतात, कारण ब्रँड्सचे मूल्यांकन ठरवण्यासाठी एकही मेट्रिक अस्तित्वात नाही.

## कंतार यादी (२०२१) 
Kantar नुसार २०२१ मधील १० सर्वात मौल्यवान कंपनी ब्रँड. 

## इंटरब्रँड यादी (२०२१) 
इंटरब्रँडनुसार २०२१ मधील १० सर्वात मौल्यवान कंपनी ब्रँड. 

## ब्रँड फायनान्स यादी (२०२१) 
ब्रँड फायनान्सनुसार २०२१ मधील १० सर्वात मौल्यवान कंपनी ब्रँड. 

## फोर्ब्स यादी (२०२०) 
फोर्ब्स मासिकानुसार २०२० मधील १० सर्वात मौल्यवान कंपनी ब्रँड. 

## कालांतराने सर्वात मौल्यवान ब्रँड 
### २००७ पासून टॉप १० (कंतार) 
२००७ पासून दरवर्षी १० सर्वात मौल्यवान ब्रँड कांटारनुसार.
आंधळी कोशिंबीर (खेळ)

एका खेळाडूने डोळे बांधून इतरांना शिवण्याचा लपंडावासारखा खेळ. वि. का. राजवाडे यांच्या मते कौशाम्बी नगरीतील ‘अंधाकौशिंबी’ या प्राचीन खेळावरून हे नाव आले. हा खेळ घरात वा बाहेर, मर्यादित चौरस वा गोलाकार बागेत खेळतात. खेळाडूंची संख्या नियमित नसते. डोळे बांधलेल्या खेळाडूची दिशाभूल करण्यासाठी प्रथम त्यास गरागरा फिरवितात. नंतर त्याने इतरांपैकी कोणासही शिवणे, चाचपून ओळखणे किंवा आवाजावरून ओळखणे, असे या खेळाचे काही प्रकारभेद आहेत. यांपैकी कोणत्याही प्रकाराने शिवलेला वा ओळखलेला खेळाडू बाद होतो त्याच्यावर राज्य येते व खेळ पुन्हा चालतो. ‘लंगडी (आंधळी) कोशिंबीर’ या प्रकारात आंधळ्याखेरीज बाकीचे लंगडीने वावरतात. भारताप्रमाणेच चीन, जपान, कोरिया तसेच पाश्चात्य देशांतही वेगवेगळ्या नामरूपांनी हा खेळ रूढ आहे. एक प्रासंगिक खेळ म्हणून प्रौढही तो खेळतात.

वर्ग:मैदानी खेळ