open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
जून २१

. 

## ठळक घटना आणि घडामोडी
### अठरावे शतक
* १७४९ - कॅनडाच्या नोव्हा स्कॉशिया प्रांतात हॅलिफॅक्स शहराची स्थापना.
* १७८८ - न्यू हॅम्पशायर अमेरिकेचे नववे राज्य झाले.
### एकोणिसावे शतक
* १८७७ - पेनसिल्व्हेनियात १० कामगार नेत्यांना फाशी देण्यात आली.
* १८९८ - गुआम अमेरिकेचा प्रांत झाला.
### विसावे शतक
* १९४० - दुसरे महायुद्ध - फ्रांसने जर्मनीसमोर शरणागती पत्करली.
* १९४२ - दुसरे महायुद्ध - जर्मन सैन्याने टोब्रुक जिंकले.
* १९४५ - दुसरे महायुद्ध - ओकिनावाची लढाई संपली.
* १९४८ - स्मॉल स्केल एक्सपरिमेंटल मशीन या जगातील पहिल्या संचयित आज्ञावली संगणकाने आपली पहिली आज्ञावली पार पाडली.
* १९६४ - अमेरिकेत मिसिसिपी राज्यात समान हक्कांसाठी आंदोलन करणाऱ्या ३ व्यक्तींना कु क्लुक्स क्लॅनने ठार मारले.
* १९७५ - वेस्ट इंडीजने पहिला क्रिकेट विश्वचषक जिंकला.
* १९८९ - अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाने देशाचा ध्वज जाळण्याची कृती ही वाचास्वातंत्र्याची अभिव्यक्ती असल्यामुळे वैध ठरवली.
* १९९१ - पी.व्ही.नरसिंह राव भारताच्या पंतप्रधानपदी.

### एकविसावे शतक
* २००४ - स्पेसशिपवन या पहिल्या खाजगी अंतराळयानाचे पहिले उड्डाण.

## जन्म
* १००२ - पोप लिओ नववा.
* १२२६ - बोलेस्लॉस पाचवा, पोलंडचा राजा.
* १७३२ - योहान क्रिस्चियन बाख, जर्मन संगीतकार.
* १७८१ - सिमिओन-डेनिस पॉइसॉन, फ्रेंच गणितज्ञ व भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९०५ - ज्यॉॅं-पॉल सार्त्र, फ्रेंच लेखक व तत्त्वज्ञानी.
* १९२३ - सदानंद रेगे, मराठी कवी, कथाकार आणि अनुवादक.
* १९३७ - जॉन एडरिच, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९५३ - बेनझीर भुट्टो, पाकिस्तानची पंतप्रधान.
* १९५४ - जेरेमी कोनी, न्यू झीलंडचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९५५ - मिशेल प्लाटिनी, फ्रेंच फुटबॉल खेळाडू.
* १९८२ - विल्यम, इंग्लिश राजकुमार.

## मृत्यू
* १३०५ - वेंकेस्लॉस दुसरा, पोलंडचा राजा.
* १३७७ - एडवर्ड तिसरा, इंग्लंडचा राजा.
* १५२७ - निकोलो माकियाव्हेली, इटलीचा राजकारणी, इतिहासकार.
* १८७४ - अँडर्स योनास ॲंग्स्ट्रॉम, स्वीडीश भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १८९३ - लिलॅंड स्टॅनफोर्ड, अमेरिकन उद्योगपती; स्टॅनफोर्ड युनिव्हर्सिटीचा संस्थापक.
* १९२८ - नाथमाधव तथा द्वारकानाथ माधव पितळे, मराठी कादंबरीकार.
* १९४० - केशव बळीराम हेडगेवार, भारतीय हिंदुराष्ट्रवादी, राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे संस्थापक व पहिले सरसंघचालक.
* १९५७ - योहानेस श्टार्क, नोबेल पारितोषिकविजेता जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९७० - सुकर्णो, इंडोनेशियाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९८४ - अरुण सरनाईक, मराठी चित्रपट अभिनेता.
* १९८५ - टेग अर्लॅंडर, स्वीडनचा पंतप्रधान.

## प्रतिवार्षिक पालन
* उत्तर गोलार्धातील वर्षातला सर्वात मोठा दिवस.
* दक्षिण गोलार्धातील वर्षातला सर्वात छोटा दिवस.
* या दिवसाला summer solstice दिवस म्हणतात. 
* स्थानिक रहिवासी दिन - कॅनडा.
* राष्ट्र दिन - ग्रीनलॅंड.
* आंतरराष्ट्रीय योग दिवस

## बाह्य दुवे
----
जून १९ - जून २० - **जून २१** - जून २२ - जून २३ (जून महिना)
जून १३

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### सोळावे शतक 
* १५२५ - कॅथोलिक धर्मगुरू व नननी घेतलेले ब्रह्मचर्याचे व्रत मोडून मार्टिन ल्युथर व कॅथेरिना फॉन बोराने लग्न केले.
### अठरावे शतक 
* १७७७ - अमेरिकन क्रांती - अमेरिकेच्या सैन्याला तालीम देण्यासाठी मार्किस दि लाफियेत दक्षिण कॅरोलिनामध्ये आला.

### एकोणिसावे शतक 
* १८७१ - कॅनडाच्या लाब्राडोर प्रांतात हरिकेन. ३०० ठार.
* १८८१ - यु.एस.एस. जीनेट आर्क्टिक समुद्रात नष्ट.
* १८८६ - कॅनडातील व्हॅनकूवर शहर आगीत बेचिराख.
* १८९८ - युकॉन प्रांताची रचना.

### विसावे शतक 
* १९१७ - पहिले महायुद्ध - जर्मनीच्या गॉथा जी विमानांची लंडनवर बॉम्बफेक. ४६ बालकांसह १६२ ठार, ४३२ जखमी.
* १९३४ - व्हेनिसमध्ये ऍडॉल्फ हिटलर व बेनितो मुसोलिनीची भेट. यानंतर मुसोलिनीने हिटलरचे वर्णन *छोटेसे बावळट माकड* असे केले.
* १९४२ - दुसरे महायुद्ध - अमेरिकेने युद्ध माहिती खाते सुरू केले.
* १९५२ - सोवियेत संघाच्या मिग-१५ विमानाने स्वीडनचे डी.सी. ३ प्रकारचे प्रवासी विमान पाडले.
* १९५६ - पहिली युरोपियन चॅंपियन्स कप स्पर्धा रेआल माद्रिदने जिंकली.
* १९६६ - अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाने मिरांडा वि. अ‍ॅरिझोना खटल्यात निकाल दिला की पोलिसांनी संशयिताला पकडताना त्याच्या हक्कांची जाणीव करून दिलीच पाहिजे.
* १९७८ - इस्रायेलची लेबेनॉनमधून माघार.
* १९८२ - सौदी अरेबियाच्या राजा खालिदच्या मृत्यूनंतर त्याचा भाऊ फह्द राजेपदी.
* १९८३ - पायोनियर १० हे अंतराळयान सूर्यमाला सोडून जाणारी पहिली मानवनिर्मित वस्तू ठरली.
* १९९४ - अलास्कातील ज्युरीने एक्झॉन व कॅप्टन जोसेफ हेझेलवूडना एक्झॉन वाल्देझ तेल गळती बद्दल दोषी ठरवले व १५ अब्ज डॉलर दंड ठोठावला.

### एकविसावे शतक 
* २००० - पोप जॉन पॉल दुसऱ्यावर खूनी हल्ला करणाऱ्या महमत अली आग्काला इटलीने माफ केले.

## जन्म 
* १८७९ - गणेश दामोदर सावरकर, भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक. मराठी व्यक्ती

## मृत्यू 
* १९६९ - प्रल्हाद केशव अत्रे, मराठी लेखक, पत्रकार, संपादक, राजकारणी, शिक्षणतज्ञ, नाटककार,  चित्रपट निर्माते, दिग्दर्शक, पटकथालेखक व प्रभावी वक्ते.
* २०२०: वसंत नायसादराय रायजी भारतीय क्रिकेट खेळाडू आणि क्रिकेट इतिहासकार

## प्रतिवार्षिक पालन 
## बाह्य दुवे
जून ११ - जून १२ - **जून १३** - जून १४ - जून १५ (जून महिना)
अणू

**अणू** म्हणजे सर्व द्रव्यात आढळणारी अतिसूक्ष्म संरचना होय. रासायनिक मूलद्रव्याच्या लहानात लहान कणास अणु असे म्हणतात. पदार्थ हा अति सूक्ष्म कणांचा (अणू) बनलेला असतो ही संकल्पना प्राचीन भारतीय शास्त्रज्ञ कणाद याने मांडली.
अणू तीन प्रकारच्या कणांचे बनलेले असतात. 
* इलेक्ट्रॉन - ऋणभारीत कण
* प्रोटॉन - धनभारीत कण 
* न्युट्रॉन -उदासिन कण, कोणताही भार नसलेले कण

अणूच्या केंद्राला नुक्लेअस म्हणतात , तर त्यामधील न्युट्रॉन आणि प्रोटॉन यांना नुक्लेओन म्हणतात .अणू हे रसायनशास्त्रातील मूलभूत स्तंभ आहेत. रासायनिक प्रक्रियांमध्ये अणूंचे विभाजन होत नाही, अशा रासायनिक प्रक्रियांमध्ये फक्त भिन्न अणूंमधील रासायनिक बंधांमध्ये बदल घडतात. इंग्रजीमधील "ॲटम" हा शब्दाचा ग्रीक भाषेमधील अर्थ "पदार्थाचा अविभाज्य भाग" असाच आहे. विसाव्या शतकातील अणूसंशोधनानंतर काही भौतिक प्रक्रीयांमुळे अणूंचेही विभाजन होऊ शकते ह्याचा शोध लागला. अणुबॉंबचा स्फोट व अणुऊर्जा ह्या गोष्टी अशाच अणुप्रक्रीयांपासून करता येतात.

एखादे मूलद्रव्य त्याच्या अणूतील प्रोटॉनच्या संख्येवरून ओळखले जाते. पृथ्वीवर नैसर्गिक अवस्थेत फक्त ९२ (एकूण ११८ पैकी) मूलद्रव्ये आढळतात, बाकीची प्रयोगशाळेत तयार करता येतात. प्रत्येक शून्यभारीत अणूमध्ये त्याच्या प्रोटॉनच्या संख्येएवढेच इलेक्ट्रॉन असतात. जर असा समतोल नसेल तर त्यावर काही विद्युत भार असतो, अशा विद्युत भारीत अणूला आयन असे म्हणतात. एकाच मूलद्रव्याच्या भिन्न अणूंमधील न्युट्रॉनची संख्या वेगवेगळी असू शकते. मूलद्रव्यांच्या अशा स्वरूपांना समस्थानिके असे म्हणतात. उदाहरणार्थ, प्रोटियम (१ प्रोटॉन, ० न्युट्रॉन) आणि ड्युटेरियम (१ प्रोटॉन, १ न्युट्रॉन) ही हायड्रोजनची समस्थानिके आहेत.

अणू केंद्रकावर विविध कणांचा मारा करून नवीन मूलद्रव्ये प्रयोगशाळेत निर्माण केली जातात. पण अशी मूलद्रव्ये स्थिर राहू शकत नाहीत व त्यांचे स्थिर नैसर्गिक मूलद्रव्यात रूपांतर होते.

दोन किंवा अधिक अणूंमध्ये रासायनिक बंध तयार होऊन रेणू तयार होतात. उदाहरणार्थ, पाण्याच्या एका रेणूत हायड्रोजनचे दोन व ऑक्सिजनचा एक अणू असतात. युरेनियम अणुवर  जर न्युट्रॉनचा  मारा केला  तर प्रंचंड प्रमाणात अणूऊर्जा तयार होते.

वर्ग:आण्विक भौतिकशास्त्र
वर्ग:रसायनशास्त्र
वर्ग:भौतिकशास्त्र
इ.स. १८९६

## ठळक घटना आणि घडामोडी
* जानेवारी ४ - युटाह अमेरिकेचे ४५वे राज्य झाले.
* मार्च १ - अडोवाची लढाई - इथियोपियाच्या सैन्याने इटलीला हरवले.
* मार्च १ - आंत्वान हेन्री बेकरेलने किरणोत्सर्गाचा शोध लावला.
* मे ८ - इंग्लिश काउंटी क्रिकेट स्पर्धेत यॉर्कशायरने वॉरविकशायर विरुद्ध ८८७ धावांची विक्रमी खेळी केली.
* ऑगस्ट १६ - अलास्कातील क्लॉन्डाइक नदीच्या उपनदीत सोने सापडले. क्लॉन्डाइक गोल्ड रश सुरू.

## जन्म
* फेब्रुवारी २९ - मोरारजी देसाई, भारताचे माजी पंतप्रधान
* मे २३ - केशवराव भोळे, मराठी संगीत समीक्षक, संगीतकार, संगीत दिग्दर्शक, लेखक.
* जून १८ - नटश्रेष्ठ बाबूराव पेंढारकर, ज्येष्ठ मराठी अभिनेते.
* जून १९ - वॉलिस सिम्प्सन, ईंग्लंडचा राजा एडवर्ड आठव्याची पत्नी.
* जून २२ - बाबुराव पेंढारकर, भारतीय अभिनेता.
* जुलै ४ - माओ दुन, चिनी भाषेमधील कादंबरीकार, पत्रकार.
* जुलै १९ - ए.जे. क्रोनिन, स्कॉटिश लेखक.
* ऑगस्ट २८ - फिराक गोरखपुरी, उर्दू कवी.
* सप्टेंबर १ - ए.सी. भक्तिवेदांत स्वामी प्रभुपाद, वैष्णव तत्त्वज्ञानी, हरे कृष्ण पंथाचे स्थापक.
* नोव्हेंबर १२ - डॉ. सलीम अली, एक पक्षीतज्ज्ञ.

## मृत्यू
* ऑक्टोबर ११ - आंतोन ब्रुकनर, ऑस्ट्रियन संगीतकार.
* डिसेंबर १० - आल्फ्रेड नोबेल, स्वीडिश रसायनशास्त्रज्ञ.
* डिसेंबर ३१ - लेलॅंड होन, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.

वर्ग:इ.स. १८९६
वर्ग:इ.स.च्या १८९० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १९ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
जून १९

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### तेरावे शतक 
* १२६९ - फ्रांसचा राजा लुई नवव्याने ज्यू व्यक्तींना जाहीर ठिकाणी पिवळे फडके न घालता आढळल्यास १० लिव्रचा दंड फर्मावला.
### चौदावे शतक 
* १३०६ - मेथ्वेनची लढाई.
### अठरावे शतक 
* १७७० - इमॅन्युएल स्विडेनबर्गने येशू ख्रिस्त पुन्हा जन्मल्याची नांदी केली.
### एकोणिसावे शतक 
* १८६२ - अमेरिकेने आपल्या प्रांतातील गुलामगिरीची प्रथा बेकायदा जाहीर केली.
* १८६५ - अमेरिकेतील गॅल्व्हेस्टन येथील गुलामांना मुक्ती. हा दिवस येथपासून जून्टीन्थ या नावाने साजरा केला जातो.
* १८६७ - मेक्सिकोच्या सम्राट मॅक्सिमिलियन पहिल्याला मृत्युदंड.
### विसावे शतक 
* १९१२ - अमेरिकेत कामगारांसाठी ८ तासांचा एक दिवस कायदेशीर झाला.
* १९४३ - बोमॉॅंट, टेक्सास येथे वांशिक दंगल.
* १९६१ - कुवैतला युनायटेड किंग्डमपासून स्वातंत्र्य.
* १९६६ - शिव सेना या राजकीय पक्षाची स्थापना झाली.
* १९७८ - गारफील्ड या कार्टून व्यक्तिमत्त्वाचे वर्तमानपत्रात पदार्पण.

### एकविसावे शतक 
## जन्म 
* १३०१ - राजकुमार मोरिकुनी, जपानी शोगन.
* १५६६ - जेम्स पहिला, इंग्लंडचा राजा.
* १६२३ - ब्लेस पास्कल, फ्रेंच गणितज्ञ व तत्त्वज्ञानी.
* १७६४ - होजे गेर्व्हासियो आर्तिगास, उरुग्वेचा राष्ट्रपिता.
* १८९६ - वॉलिस सिम्प्सन, इंग्लंडचा राजा एडवर्ड आठव्याची पत्नी.
* १९०३ - वॉली हॅमंड, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९४१ - वाक्लाव क्लाउस, चेकोस्लोव्हेकियाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९४५ - ऑॅंग सान सू की, म्यानमारची राजकारणी.
* १९४७ - सलमान रश्दी, ब्रिटिश लेखक.
* १९७० - राहुल गांधी, भारतीय राजकारणी.

## मृत्यू 
* १८६७ - मॅक्सिमिलियन पहिला, मेक्सिकोचा सम्राट (जन्म-१८३२), मृत्युदंड.
* १९०२ - आल्बर्ट, सॅक्सनीचा राजा.

## प्रतिवार्षिक पालन 
* जून्टीन्थ - अमेरिका

## बाह्य दुवे
----
जून १७ -  जून १८ -  **जून १९** -  जून २० - जून २१ (जून महिना)
जून २५

## ठळक घटना आणि घडामोडी
### विसावे शतक
* १९७५ - भारताचे राष्ट्रपती फक्रुद्दीन अली अहमद यांनी पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांच्या शिफरसीवरून देशात अंतर्गत आणीबाणी जाहीर केली
* १९८३ - क्रिकेट विश्वकरंडक स्पर्धेत वेस्ट इंडीजचा पराभव करून भारत विजेता

### एकविसावे शतक
## जन्म
* १८६४ - वॉल्थर नेर्न्स्ट, नोबेल पारितोषिक विजेता जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ.
* १९०० - लुई माउंटबॅटन, इंग्लंडचा भारतातील व्हाइसरॉय.
* १९०३ - जॉर्ज ऑरवेल, इंग्लिश लेखक.
* १९०७ - जे. हान्स डी. जेन्सेन, नोबेल पारितोषिक विजेता जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९११ - विल्यम हॉवर्ड स्टाइन, नोबेल पारितोषिक विजेता अमेरिकन रसायनशास्त्रज्ञ.
* १९१३ - एइमे सेझैर, फ्रेंच कवी.
* १९२८ - अलेक्सेइ अलेक्सेयेविच अब्रिकोसोव्ह, नोबेल पारितोषिक विजेता रशियन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९३१ - विश्वनाथ प्रताप सिंग, भारतीय पंतप्रधान.
* १९३६ - जुसुफ हबीबी, इंडोनेशियाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९५६ - बोरिस त्राज्कोव्स्की, मॅसिडोनियाचे राष्ट्राध्यक्ष.
* १९७४ - करिश्मा कपूर, हिंदी चित्रपट अभिनेत्री.
* १९७८ - आफताब शिवदासानी, हिंदी चित्रपट अभिनेता.

## मृत्यू
* ६३५ - गाओझू, चिनी सम्राट.
* ११३४ - नील्स, डेन्मार्कचा राजा.
* १५३४ - मेरी ट्युडॉर, फ्रान्सचा राजा लुई बाराव्याची राणी.
* १६७३ - चार्ल्स दि बात्झ-कासेलमोर दार्तान्यान, लुई चौदाव्याच्या मस्केटीयरांचा कॅप्टन-लेफ्टनंट.
* १८६१ - अब्दुल मजीद, ऑट्टोमन सुलतान.
* १८७६ - जॉर्ज आर्मस्ट्रॉंग कस्टर, अमेरिकन सेनापती.
* १९७१ - जॉन बॉईड ऑर, स्कॉटिश जीवशास्त्रज्ञ.
* १९९५ - अर्नेस्ट थॉमस सिंटन वाल्टन, नोबेल पारितोषिक विजेता आयरिश भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९९७ - जाक-इवेस कूस्तू, फ्रेंच संशोधक.
* २००९ - फाराह फॉसेट, अमेरिकन अभिनेत्री.
* २००९ - मायकेल जॅक्सन, अमेरिकन गायक.

## प्रतिवार्षिक पालन
* स्वातंत्र्य दिन - मोझांबिक.

## बाह्य दुवे
----
जून २३ - जून २४ - जून २५ - जून २६ - जून २७ (जून महिना)
जून २३

## ठळक घटना आणि घडामोडी
### सोळावे शतक
* १५३२ - हेन्री आठवा व फ्रांस्वा पहिल्याने चार्ल्स पाचव्याविरुद्ध गुप्त कट रचला.
### सतरावे शतक
* १६८३ - पेनसिल्व्हेनियात विल्यम पेनने स्थानिक लेनी लेनापे जमातीशी मैत्री करार केला.
### एकोणिसावे शतक
* १८६५ - अमेरिकन यादवी युद्ध - ओक्लाहोमातील फोर्ट टौसन येथे दक्षिणेच्या उरल्यासुरल्या सैन्याने शरणागती पत्करली.
* १८९४ - आंतरराष्ट्रीय ऑलिंपिक समितीची स्थापना.
### विसावे शतक
* १९१९ - एस्टोनियन मुक्ती युद्ध - जर्मन सैन्याची हार. एस्टोनियात हा दिवस विजय दिन म्हणून पाळला जातो.
* १९४० - दुसरे महायुद्ध - एडॉल्फ हिटलरने पराभूत पॅरिसला भेट दिली.
* १९५६ - गमाल अब्दुल नासर इजिप्तच्या राष्ट्राध्यक्षपदी.
* १९५९ - नॉर्वेतील स्टालहाइम शहरात हॉटेलला आग. ३४ ठार.
* १९६८ - आर्जेन्टिनाची राजधानी बोयनोस एर्समध्ये फुटबॉल सामन्या दरम्यान चेंगराचेंगरी. ७४ ठार.
* १९७९ - दुसऱ्या क्रिकेट विश्वचषक स्पर्धेत वेस्ट ईंडीझने इंग्लंडला ९२ धावांनी हरवले.
* १९८५ - दहशतवाद्यांनी ठेवलेल्या बॉम्बचा एर इंडियाच्या कनिष्क या बोईंग ७४७ प्रकारच्या विमानात स्फोट. ३२९ ठार.
* १९९० - मोल्दाव्हियाने स्वतःला स्वतंत्र जाहीर केले.

### एकविसावे शतक
## जन्म
* ४७ - फेरो टॉलेमी पंधरावा.
* १७६३ - जोसेफिन, फ्रांसची सम्राज्ञी.
* १८९४ - एडवर्ड आठवा, इंग्लंडचा राजा.
* १९१० - गॉर्डन बी. हिंकली, मोर्मोन चर्चचा अध्यक्ष.
* १९१२ - ऍलन ट्युरिंग, इंग्लिश गणितज्ञ व संगणकशास्त्रज्ञ.
* १९१६ - लेन हटन, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९३६ - कॉस्टास सिमिटिस, ग्रीक पंतप्रधान.
* १९३७ - मार्टी अह्तीसारी, फिनलंडचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९४३ - व्हिंट सर्फ, अमेरिकन संगणकशास्त्रज्ञ व इंटरनेटच्या जनकांपैकी एक.
* १९५७ - डेव्हिड हॉटन, झिम्बाब्वेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९८० - रामनरेश सरवण, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू
* ७९ - व्हेस्पासियन, रोमन सम्राट.
* १०१८ - हेन्री पहिला, ऑस्ट्रियाचा राजा.
* १५१६ - फर्डिनांड दुसरा, अरागॉनचा राजा.
* १८९१ - विल्हेल्म एडवर्ड वेबर, जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९५३ - डॉ. श्यामाप्रसाद मुखर्जी, संस्थापक-भारतीय जनसंघ; शिक्षणतज्ञ.
* १९७५ - जनरल प्राणनाथ थापर, भारतीय भूसेना प्रमुख.
* १९८२ - हरिभाऊ देशपांडे, गंधर्व युगातील ऑर्गनवादक.
* १९९६ - आंद्रिआस पापेन्द्रु, ग्रीक पंतप्रधान.

## प्रतिवार्षिक पालन
* आंतरराष्ट्रीय ऑलिम्पिक दिवस (१९४८ पासून)
* विजय दिन - एस्टोनिया.
* पितृ दिन - पोलंड.
* संत जोनास दिन - लिथुएनिया.
* राष्ट्र दिन - लक्झेम्बर्ग.

## बाह्य दुवे
----
जून २१ - जून २२ - **जून २३** -  जून २४ - जून २५ (जून महिना)
जून २६

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### चौथे शतक 
* ३६३ - रोमन सम्राट ज्युलियनचा मृत्यू. जोव्हियन सम्राटपदी.
### सातवे शतक 
* ६८४ - बेनेडिक्ट दुसरा पोप पदी.
### पंधरावे शतक 
* १४८३ - रिचर्ड तिसरा इंग्लंडच्या राजेपदी.
### अठरावे शतक 
* १७२३ - रशियन सैन्याने अझरबैजानची राजधानी बाकु जिंकली.
### एकोणिसावे शतक 
* १८०७ - लक्झेम्बर्गमध्ये गोदामावर वीज पडून २३० ठार.
* १८१९ - सायकलचा पेटंट देण्यात आला.
### विसावे शतक 
* १९२४ - अमेरिकेच्या सैन्याने डॉमिनिकन प्रजासत्ताकमधून माघार घेतली.
* १९४५ - सान फ्रान्सिस्कोमध्ये संयुक्त राष्ट्रांचे संविधान जाहीर झाले.
* १९४८ - सोवियेत संघाने बर्लिनची रसद कापल्यावर अमेरिकेने विमानाद्वारे रसद कायम केली.
* १९५९ - अमेरिकेतील सेंट लॉरेन्स सी वे खुला झाला.
* १९६० - सोमालियाला युनायटेड किंग्डमपासून स्वातंत्र्य.
* १९६० - मादागास्करला फ्रांसपासून स्वातंत्र्य.
* १९६३ - अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष जॉन एफ. केनेडीने *मी बर्लिनचा एक नागरिक आहे* (*इश बिन आइन बर्लिनेर*) असे जाहीर केले.
* १९७३ - सोवियेत संघातील प्लेसेत्स्क कॉस्मोड्रोम या उपग्रह प्रक्षेपणतळावर कॉसमॉस ३-एम. प्रकारच्या रॉकेटचा स्फोट. ९ ठार.
* १९७५ - तत्कालीन भारतीय राष्ट्रपती फक्रुद्दीन अली अहमद यांनी आणीबाणी जारी केली.
* १९७६ - कॅनडातील टोरोंटो शहरातील सी.एन. टॉवर खुला.
* १९७७ - एल्व्हिस प्रेस्लीचा शेवटचा जाहीर कार्यक्रम.
* १९७८ - एर कॅनडा फ्लाइट १८९ हे डी.सी.९ प्रकारचे विमान टोरोंटो येथे उड्डाण करताना कोसळले. २ ठार.
* १९७९ - मुष्टियोद्धा मुहम्मद अलीने निवृत्ती घेतली.
### एकविसावे शतक 
* २००६ - मॉॅंटेनिग्रोला संयुक्त राष्ट्रांमध्ये प्रवेश.

## जन्म 
* १६८१ - हेडविग सोफिया, स्वीडिश लेखक.
* १६९४ - जॉर्ज ब्रांड्ट, स्वीडिश रसायनशास्त्रज्ञ.
* १८२४ - लॉर्ड केल्व्हिन, इंग्लिश भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १८३८ - बंकिमचंद्र चटर्जी, आद्य बंगाली कादंबरीकार.
* १८५४ - रॉबर्ट लेर्ड बोर्डेन, कॅनडाचा आठवा पंतप्रधान.
* १८७४ - छत्रपती शाहू महाराज, राजर्षी शाहू महाराज.
*१८८८ - नारायण श्रीपाद राजहंस ऊर्फ बालगंधर्व, मराठी रंगभूमीवरील अभिनेते, गायक.
* १८९२ - पर्ल बक, अमेरिकन लेखिका.
* १९१४ - शापूर बख्तियार, इराणचा पंतप्रधान.
* १९५१ - गॅरी गिलमोर, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९६३ - मिखाइल खोदोर्कोव्स्की, रशियन उद्योगपती.

## मृत्यू 
* ३६३ - ज्युलियन, रोमन सम्राट.
* १५४१ - फ्रान्सिस्को पिझारो, स्पॅनिश कॉॅंकिस्तादोर.
* १९२२ - आल्बर्ट पहिला, मोनॅकोचा राजा.
* १९४४ - प्रफुल्लचंद्र रे, भारतीय रसायनशास्त्रज्ञ.
* २००१ - वसंत पुरुषोत्तम काळे, मराठी साहित्यिक.
* २००४ - यश जोहर, भारतीय चित्रपट निर्माता.

## प्रतिवार्षिक पालन 
* ध्वज दिन - रोमेनिया
* स्वातंत्र्य दिन - मादागास्कर, सोमालिया.

## बाह्य दुवे
----
जून २४ - जून २५ - **जून २६** - जून २७ - जून २८ (जून महिना)
जून २४

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### चौदावे शतक 
* १३१४ - बॅनॉकबर्नची लढाई - रॉबर्ट द ब्रुसने  एडवर्ड दुसऱ्याला हरवून स्कॉटलॅंड पुन्हा स्वतंत्र केले.
* १३४० - शंभर वर्षांचे युद्ध - एडवर्ड तिसऱ्यालाने  फ्रांसच्या आरमाराचा धुव्वा उडवला.
### पंधरावे शतक 
* १४४१ - इटन कॉलेजची स्थापना.
* १४९७ - जॉन कॅबट न्यू फाउंडलॅंडला पोचला.
### सोळावे शतक 
* १५७१ - मिगेल लोपेझ दि लेगाझ्पीने मनिला शहराची स्थापना केली.
### सतरावे शतक 
* १६६४ - न्यू जर्सी वसाहतीची स्थापना.
* १६९२ - किंग्स्टन शहराची स्थापना.
### अठरावे शतक 
* १७९३ - फ्रांसने पहिले प्रजासत्ताक संविधान अंगिकारले.
### एकोणिसावे शतक 
* १८१२ - नेपोलियन बोनापार्टने रशियावर आक्रमण केले.
* १८२१ - काराबोबोची लढाई.

### विसावे शतक 
* १९१३ - ग्रीस व सर्बियाने बल्गेरियाबरोबरचा तह धुडकावला.
* १९१६ - पहिले महायुद्ध - सॉमची लढाई.
* १९४० - दुसरे महायुद्ध - फ्रांस व इटलीमध्ये संधी.
* १९४८ - सोवियेत संघाने दोस्त राष्ट्रांचा बर्लिनशी जमिनीवरून संपर्क तोडला.
* १९७५ - ईस्टर्न एरलाइन्सचे बोईंग ७२७ प्रकारचे विमान न्यू यॉर्कच्या जॉन एफ. केनेडी विमानतळावर कोसळले. ११३ ठार.
* १९९४ - अमेरिकन वायुसेनेचे बी-५२ प्रकारचे विमान फेरचाइल्ड एरफोर्स बेस येथे कोसळले. ४ ठार.
* १९९६ - मायकेल जॉन्सन याने १९.६६ सेकंदात २०० मीटर धावून विश्वविक्रम केला
### एकविसावे शतक 
* २००२ - टांझानियात इगांडुजवळ रेल्वे अपघात. २८१ ठार.
* २००४ - न्यू यॉर्क राज्यात मृत्युदंड असंवैधानिक ठरवण्यात आला.

## जन्म 
* १९०९ - गुरू गोपीनाथ, शास्त्रीय नर्तक.
* १९२७ - कवियरासू कन्नडासन, तमिळ लेखक.

## मृत्यू 
## प्रतिवार्षिक पालन
## बाह्य दुवे
जून २२ - जून २३ - जून २४ - जून २५ - जून २६ (जून महिना)
इ.स. १८८८

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* जानेवारी २७ - नॅशनल जिओग्राफिक सोसायटीची वॉशिंग्टन डी.सी येथे स्थापना.
* मार्च २ - कॉॅंन्स्टेन्टिनोपलचा करार स्वीकृत. ईजिप्तने युद्ध वा शांतिकालात सुएझ कालव्यातून जहाजांना सुखरूप जाउ देण्याची हमी दिली.
* मे ११ - ज्योतिबा फुले यांना 'महात्मा' ही पदवी देण्यात आली.
* ऑगस्ट ७ - लंडनमध्ये जॅक द रिपरने पहिला खून केला.
* डिसेंबर ९ - अमेरिकन युद्ध खात्यात काम करणाऱया हर्मन हॉलेरिथने स्वतः तयार केलेले गणकयंत्र वापरण्यास सुरुवात केली.
* डिसेंबर २३ - व्हिंसेंट व्हॅन गोने आपल्या डाव्या कानाची पाळी कापून रेचेल नावाच्या नगरवधूला भेट दिली.

## जन्म 
* मार्च १ - इवार्ट ऍस्टील, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* मे १७ - टिच फ्रीमन, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* जून २३ - नारायण श्रीपाद राजहंस उर्फ बालगंधर्व, प्रख्यात भारतीय शास्त्रीय गायक.
* नोव्हेंबर ७ - सर चंद्रशेखर वेंकट रमण, भारतीय शास्त्रज्ञ.
* डिसेंबर १६ - अलेक्झांडर, युगोस्लाव्हियाचा राजा.

## मृत्यू 
वर्ग:इ.स. १८८८
वर्ग:इ.स.च्या १८८० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १९ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
गदग

**गदग** भारतातील कर्नाटक राज्यातील एक शहर आहे.

हे शहर गदग जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.

वर्ग:कर्नाटकातील शहरे
वर्ग:गदग जिल्हा
कृष्णकांत

इवलेसे|कृष्णकांत
**कृष्णकांत** (फेब्रुवारी २८ १९२७ - जुलै २७ २००२) हे १९९७ ते २००२ या कालखंडात भारतीय प्रजासत्ताकाचे दहावे उपराष्ट्रपती होते. त्याआधी १९८९ सालापासून १९९६ सालापर्यंत सात वर्षे ते आंध्र प्रदेशाचे राज्यपाल होते. १९९७ लोकसभा निवडणुकीत त्यांनी चंदिगढ लोकसभा मतदारसंघातून विजय मिळवला. ते जनता पक्षाचे राजकारणी होते.

## बाह्य दुवे 
* व्हाइसप्रेसिडेंटऑफइंडिया.एनएआयसी.इन - भारतीय प्रजासत्ताकाच्या उपराष्ट्रपतींचे संकेतस्थळ - कृष्णकांतांचे अल्पचरित्र (इंग्लिश मजकूर)

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारताचे उपराष्ट्रपती
वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:चंदिगढचे खासदार
वर्ग:आंध्र प्रदेशचे राज्यपाल
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००२ मधील मृत्यू
पंडित आवळीकर

मराठी वाङ्मयाचे अभ्यासक

आवळीकर,पंडित
वर्ग:रिकामी पाने 
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
जून २७

## ठळक घटना आणि घडामोडी
### सातवे शतक
* ६७८ - संत अगाथो पोपपदी.
### सोळावे शतक
* १५४२ - हुआन रॉद्रिगेझ काब्रियोने कॅलिफोर्नियावर स्पेनचे आधिपत्य जाहीर केले.
### अठरावे शतक
* १७०९ - पीटर पहिल्याने चार्ल्स बाराव्याचा पराभव केला.
### एकोणिविसावे शतक
* १८०६ - ब्रिटिश सैन्याने आर्जेन्टिनाची राजधानी बोयनोस एर्स जिंकली.
* १८४४ - मोर्मोन चर्चच्या संस्थापक जोसेफ स्मिथ जुनियरचा कार्थेज, इलिनॉय येथे तुरुंगात खून.
### विसावे शतक
* १९५३ - जोसेफ लेनियेल फ्रांसच्या पंतप्रधानपदी.
* १९५४ - सोवियेत संघात ओब्निन्स्क येथे जगातील पहिले अणुशक्तिवर चालणारे विद्युत उत्पादन केंद्र सुरू.
* १९५७ - अमेरिकेच्या टेक्सास व लुईझियाना राज्यात हरिकेन ऑड्रीचा धुमाकूळ. ५०० ठार.
* १९६७ - लंडनजवळ एन्फिल्ड येथे जगातील पहिले ए.टी.एम. सुरू.
* १९७७ - जिबुटीला फ्रांसपासून स्वातंत्र्य.
* १९८० - एरोलिनी इटाव्हिया फ्लाइट ८७० हे डी.सी.८ प्रकारचे विमान इटलीत युस्टीका शहराजवळ कोसळले. ८१ ठार.
* १९८८ - फ्रांसच्या गॅरे दि ल्यॉॅं रेल्वे स्थानकात दोन रेल्वे गाड्यांची टक्कर. ५९ ठार, ५५ जखमी.
* १९९१ - युगोस्लाव्हियाने स्लोव्हेनियावर आक्रमण केले.
* १९९८ - कुआलालम्पुर विमानतळ खुला.

### एकविसावे शतक
* २००७ - युनायटेड किंग्डमचे पंतप्रधान टोनी ब्लेअर यांनी राजीनामा दिला.

## जन्म
* १०४० - लाडिस्लॉस पहिला, हंगेरीचा राजा.
* १३५० - मनुएल दुसरा पॅलिओलॉगस, पूर्व रोमन सम्राट.
* १४६२ - लुई बारावा, फ्रांसचा राजा.
* १५५० - चार्ल्स नववा, फ्रांसचा राजा.
* १८६४ - शिवराम महादेव परांजपे, प्रखर राष्ट्रीय नेते आणि काळ या साप्ताहिकाचे संपादक.
* १८६९ - हान्स श्पेमान, जर्मन प्राणीशास्त्रज्ञ व नोबेल पारितोषिक विजेता.
* १९१७ - खंडेराव रांगणेकर, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९२४ - रॉबर्ट ऍपलयार्ड, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९३० - रॉस पेरो, अमेरिकन उद्योगपती व राजकारणी.
* १९५१ - मेरी मॅकअलीस, आयरिश राष्ट्राध्यक्ष.
* १९६३ - मीरा स्याल, ब्रिटिश लेखिका, अभिनेत्री.
* १९८० - केव्हिन पीटरसन, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९८३ - डेल स्टाइन, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९८५ - स्वेतलाना कुझ्नेत्सोवा, रशियाची टेनिस खेळाडू.

## मृत्यू
* ११४९ - ॲंटिओखचा रेमंड.
* १४५८ - आल्फोन्से पाचवा, अरागॉनचा राजा.
* १६८० - महाराणी पुतळाबाई (मराठा राणी, शिवरायांची पत्नी)
* १८३९ - रणजितसिंग, पंजाबातील शिखांच्या राज्याचे पराक्रमी संस्थापक.
* १८४४ - जोसेफ स्मिथ जुनियर, मोर्मोन चर्चचा संस्थापक.
* १९९९ - जॉर्ज पापादुपॉलस, ग्रीसचा हुकुमशहा.
* २००८ - सॅम माणेकशा, भारताचे फिल्ड मार्शल.

## प्रतिवार्षिक पालन
* एच.आय.व्ही. चाचणी दिन - अमेरिका
* शिवराज्याभिषेकदिन - या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांनी रायगडला स्वराज्याच्या राजधानीचा दर्जा दिला आणि याच गडावर छत्रपतींचा राज्याभिषेक झाला.

## बाह्य दुवे
----
जून २५ - जून २६ - **जून २७** - जून २८ - जून २९ (जून महिना)
पंचमहाभूते

**पंचमहाभूते** सांख्यदर्शनानुसार सर्व भौतिक जग (दृश्य विश्व), सजीव व निर्जीव पदार्थ, आपले शरीर हे पाच मूळ तत्त्वांपासून (द्रव्यांपासून) तयार झाले आहे असे मानले जाते.

या पाच तत्त्वांना **पंचमहाभूते** असे म्हणतात.

हिंदू धर्मातील तत्त्वज्ञानावर प्राचीन सांख्यदर्शन या शास्त्राचा मोठा प्रभाव आहे. 

ही मूळतत्त्वे खालील प्रमाणे आहेत.

यातील प्रथम तत्त्व अग्नि येते

## पृथ्वी
माती, दगड व त्यापासून निर्माण झालेले सर्व जड, कठीण, घन पदार्थ.

## आप (जल)
पाणी, वाफ, ढग व सर्व द्रव, ओले, मृदू पदार्थ.

## तेज (अग्नी)
ऊर्जा: अग्नी (क्षेपणास्त्र), किरणे, प्रारणे (Radiation), उष्णता, वीज, प्रकाश या स्वरूपात.

## वायू
हवा, चैतन्य, हालचाल, चलनवलन, तरलता आणि वेग. 

## आकाश
अवकाश, आकाश व पोकळी.

या पंचमहाभूतांची देवस्थाने पुढीलप्रमाणे-

१.पृथ्वी- कांचिवरम

२.आप- जम्बुकेश्वर

३.तेज- अरुणाचल

४.वायू- कालहस्ती

५.आकाश- चिदंबरम

## संदर्भ 
वर्ग:तत्त्वज्ञान
वर्ग:अध्यात्म	
वर्ग:निसर्ग
वर्ग:याद्या
सांख्यदर्शन

**सांख्यदर्शन** हे भारतीय षट्‌ दर्शनांमधील एक दर्शन आहे. अथर्ववेदाच्या काळातच सांख्य दर्शन आकारास आले. कठ,श्वेताश्वतर, प्रश्न व मैत्रायणी या प्राचीन उपनिषदांवर सांख्य दर्शनाचा मोठा प्रभाव आहे. उपनिषद काळानंतर भारतीयांच्या विचारसरणीत सांख्य दर्शनाला महत्त्व मिळाले. कपिल ऋषी हे सांख्य दर्शनाचे प्रवर्तक आहेत. या दर्शनाने विश्वातील सर्व तत्त्वांची प्रथम गणना केली. गणनेला संख्या म्हणतात. संख्येला प्राधान्य दिल्यामुळे या दर्शनाला सांख्य असे नाव मिळाले. सांख्य शब्दाच्या इतर व्याख्येनुसार संख्या म्हणजे विवेकज्ञान होय. प्रकृती व पुरुष यांच्या बाबतीत अज्ञान असल्यामुळे माणूस जन्म-मरणाच्या फेऱ्यात सापडतो. पण जेव्हा माणसाला पुरुष हा प्रकृतीपासून भिन्न व स्वतंत्र आहे, असे ज्ञान होते तेव्हा त्याला मोक्षाची प्राप्ती होते. या विवेक ज्ञानाला प्राध्यान्य असल्यामुळे या दर्शनाला सांख्य हे नाव पडले. प्रकृती व पुरुष ही दोन मूलभूत तत्त्वे या दर्शनात मानल्यामुळे हे द्वैतवादी दर्शन आहे. प्राचीन काळातील विचारविश्वावर या दर्शनाचा खूपच प्रभाव पडला होता. म्हणून याचे प्रवर्तक महर्षी कपिल यांना प्रथम दार्शनिक असे गौरवाने संबोधले गेले आहे.

## आचार्य परंपरा
या दर्शनाचे काही प्रसिद्ध आचार्य पुढील प्रमाणे आहेत.

*कपिल
हे सांख्य दर्शनाचे प्रवर्तक होत. उपनिषदांत उल्लेख केलेल्या सिद्धान्ताचे यांनीच प्रथम शास्त्रीय विवेचन केले आणि सांख्य दर्शनाला प्रतिष्ठा प्राप्त करून दिली. म्हणून यांना आदिविद्वान असे म्हणतात. त्यांनी तत्त्वसमास आणि सांख्य सूत्र ह्या दोन ग्रंथाची रचना केली.

*आसुरी 
हा कपिलाचा साक्षात शिष्य होता. प्राचीन ग्रंथात याच्या सिद्धान्ताचे वर्णन आढळते.

*पंचशिख
हा आसुरीचा शिष्य असून षष्टीतंत्र हा ग्रंथ याने रचला आहे.
सांख्य दर्शन हे सत्कार्यवाद मानणारे आहे. त्यांच्या मते कार्य हे उतप्त्तीपुर्वी कारणात अव्यक्त रूपाने अवश्य विद्यमान असते.

*ईश्वरकृष्ण
याने रचलेला सांख्यकारिका हा ग्रंथ लोकप्रिय व प्रमाणित आहे. या ग्रंथावर अनेक टीका निर्माण झाल्या आहेत.

*विंध्यवास
याचे नाव रुद्रील असे होते. पण विंध्य पर्वताच्या जंगलात राहिल्यामुळे याला विंध्यवास या नावाने ओळखू लागले. याचा ग्रंथ उपलब्ध नाही. पण दार्शनिक ग्रंथात याच्या सिद्धान्ताचा उल्लेख आढळतो.

*विज्ञानभिक्षू 
(इ.स.चे १६ वे शतक)
सांख्य दर्शनाचा हा शेवटचा आचार्य होय. हा काशीत राहत होता. भिक्षू हे नाव धारण केलेले असले तरी तो बौद्ध नव्हता. हा स्वतंत्र विचारांचा आचार्य होता. याने सांख्य सूत्रांवर संख्याप्रवचनभाष्य हा ग्रंथ लिहिला. याशिवाय त्याने योगवार्तिक, विज्ञानमृतभाष्य, सांख्यसार व योगसार हे ग्रंथ रचले आहेत.

*तत्त्वमीमांसा
सांख्य दर्शनात तत्त्वांची मीमांसा फार चांगल्या' रितीने केली आहे. सांख्यांनी पंचवीस तत्त्वे मानलेली आहेत. या पंचवीस तत्त्वांचे पुढील चार प्रकारांत वर्गीकरण केले आहे.
एक तत्त्व असे आहे की जे सर्वाचे कारण आहे. पण कार्य मात्र कोणाचेच नाही. याला प्रकृती असे नाव आहे. काही तत्त्वे स्वतः कार्य असतात. पण ती दुसऱ्या कोणाला उत्पन्न करत नाहीत. त्यांना विकृती म्हणतात. काही तत्त्वे कार्य व कारण अशा दोन्ही रूपात असतात. त्यांना प्रकृती-विकृती असे नाव आहे. काही तत्त्वे कार्य व कारण या उभयविध संबंधाने रहित असतात. म्हणजे ती कार्यही नसतात किंवा कारणही नसतात. त्यांना  न प्रकृती-न विकृती असे नाव आहे. प्रधान, अव्यक्त किंवा प्रकृती हे तत्त्व प्रकृती या वर्गात येते. पंच ज्ञानेद्रिये, पंच कर्मेंद्रिये, पंच महाभूते व मन अशी सोळा तत्त्वे विकृती या सदरात मोडतात.

वर्ग:तत्त्वज्ञान
पूर्णा नदी

**पूर्णा नदी**चा उगम सातपुड्याच्या डोंगरांत मध्यप्रदेश राज्याच्या दक्षिण भागात बैतूल येथून झाला आहे. हिचे प्राचीन नाव पयोष्णी असे आहे. ही नदी तापी नदीला संमातर अशी पश्चिमेकडे वाहत वाहत, शेवटी जळगाव जिल्ह्यातील चांगदेव येथे तापी नदीला मिळते.

आरणा नदी, आस नदी, उतावळी नदी, उमा नदी, काटेपूर्णा नदी, गांधारी नदी, गोतमा नदी, चंद्रभागा नदी, नळगंगा नदी, निपाणी नदी, निर्गुणा नदी, पेंढी नदी, बोर्डी नदी, भावखुरी नदी, मन नदी, मास नदी, मोर्णा नदी, वाण नदी, विश्वगंगा नदी, शहानूर नदी, ज्ञानगंगा नदी या पूर्णेच्या उपनद्या आहेत. पूर्णा नदी ही तापी नदीची उपनदी आहे. पूर्णा नदी अमरावती, अकोला, बुलढाणा व जळगाव या जिल्ह्यांमधून वाहते. पूर्णा नदीचे खोरे सुमारे ७५०० किलोहेक्टर इतके आहे. एकेकाळी बारमाही वाहणारी ही नदी आता अपुरा पाऊस व उगम स्थळावरील जंगलतोड यामुळे मृतावस्थेकडे झुकत आहे.

पूर्णा नदीला संपूर्णा नदी किंवा पयोष्णी नदी असेही म्हणतात, बुलढाणा जिल्ह्यातील मलकापूर तालुका पूर्णपणे पूर्णा नदीवर अवलंबून आहे.

## चित्रदालन
इवलेसे|पूर्णा नदीच्या काठावरील एक प्रसिद्ध निसर्गरम्य ठिकाण श्री क्षेत्र गंगामाई निरूळ गंगामाई (अमरावती जिल्हा)

वर्ग:भारतातील नद्या
वर्ग:अमरावती जिल्ह्यातील नद्या
वर्ग:हिंगोली जिल्ह्यातील नद्या
वर्ग:बुलढाणा जिल्ह्यातील नद्या
वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील नद्या
वर्ग:जळगाव जिल्ह्यातील नद्या
वर्ग:जालना जिल्ह्यातील नद्या
वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील नद्या
वर्ग:गुजरातमधील नद्या
वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील नद्या
भीमा नदी

**भीमा नदी** पश्चिम भारतातील प्रमुख नद्यांपैकी असून या नदीचा उगम महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील भीमाशंकर  येथे झाला आहे. या नदीची एकूण लांबी ८६० किमी आहे, एकूण लांबीपैकी महाराष्ट्रात ४५१ किमी क्षेत्र आहे. भीमा नदी ही कृष्णा नदीची उपनदी आहे. ही नदी महाराष्ट्र राज्याच्या बाहेर कर्नाटकमध्ये कृष्णा नदीला जाऊन मिळते. सोलापूर जिल्ह्यातील पंढरपूर येथे तिला चंद्रभागा म्हणतात. ही नदी आग्नेयेस वाहून कर्नाटकात रायचूरजवळ कृष्णा नदीला  मिळते.  

भीमा नदीची नीरा नदी ही उपनदी सोलापूर जिल्ह्यातील नरसिंगपूर-नीरा या गावाजवळ भीमेला मिळते. मुळा-मुठा आणि भीमा नदीचा संगम पुणे जिल्ह्यातील वाळकी(रांजणगाव बेट) येथे होतो.

भीमा नदीचे पाणलोट क्षेत्रफळ ४६,००० चौरस कि.मी.आहे. महाराष्ट्राच्या पावसाळ्यात भीमेला अनेकदा पूर येतो. भीमा नदीवर एकूण बावीस लहान-मोठी धरणे आहेत.

## चंद्रभागा
**चंद्रभागा नदी** सोलापूर जिल्ह्यातील पंढरपूरमधून वाहणारी नदी आहे. ही भीमा नदीच आहे. भीमा  पंढरपुराजवळून वाहताना चंद्रकोरीप्रमाणे वळण घेते, म्हणून तिला पंढरपुरात चंद्रभागा म्हणतात. ही चंद्रभागा, अमरावती जिल्ह्यातली चंद्रभागा, हिमाचल प्रदेशातील चंद्रभागा आणि ओरिसातील चंद्रभागा या वेगळ्या नद्या आहेत. पंढरपूरमधून चंद्रभागा नदी पुढे सुस्ते, पळूज, बठाण गावाजवळून सोलापूर जिल्ह्यात जाते. सुस्ते गावातील शेतकरी शेती करता चंद्रभागेच्या पाण्याचा वापर करतात. सुस्ते गावातील देवी अंबाबाईचे मंदिर चंद्रभागेच्या तटावर आहे.

## भीमा नदीच्या उपनद्या
### उजव्या तीरावर मिळणाऱ्या नद्या 
* भामा
* इंद्रायणी
* मुळा
* निरा
* माण

### डाव्या तीरावर मिळणाऱ्या नद्या 
* वेळ
* घोड
* सीना

## भीमा नदीकाठची मंदिरे
*  सोरबाबा मंदिर तरटगांव भोसे ,

* भीमाशंकराचे मंदिर (बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी)

* सिद्धटेक येथील अष्टविनायकांपैकी एक असलेले गणपतीचे मंदिर
* सोलापूर जिल्ह्यातील पंढरपूर येथील विठोबाचे मंदिर
* कर्नाटकातल्या गाणगापूरचे दत्त मंदिर. हे गुलबर्गा जिल्ह्यात आहे. 
* श्री क्षेत्र घटर्गी भागम्मा, घटर्गी, गुलबर्गा जिल्हा, कर्नाटक
* श्री क्षेत्र रासंगी बलभीमसेना मंदिर, जिवरगी तालुका, गुलबर्गा जिल्हा, कर्नाटक
* श्री क्षेत्र हेरूर, (हुलकांतेश्वर मंदिर)
* श्री क्षेत्र माचनूर सिद्धेश्वर मंदिर आहे हे मंदिर जुन्या काळातील आहे.
* श्री क्षेत्र सन्नती येथे श्री चंद्रलापरमेश्वरी देवी मंदिर हे अती प्राचीन मंदिर भीमा नदीच्या तीरावर आहे. गुलबर्गा जिल्हा.
* पेशावकालीन सोमेश्वर मंदिर चास कमान.

## भीमा नदीकाठची गावे
वढू बुद्रुक,तरटगांव (भोसे),दौंड, कोरेगांव भीमा , निमगाव-दावडी,शेलपिंपळगाव , कोंढार चिंचोली , पंढरपूर, राजगुरुनगर, कान्हापुरी, खरपुडी खुर्द , चास कमान श्री क्षेत्र माचणुर, अरळी

## सांस्कृतिक आणि साहित्यातले उल्लेख
## हे सुद्धा पहा
* जिल्हावार नद्या
* पंढरपूर
* विठ्ठल
* वारकरी संप्रदाय

वर्ग:नद्या
वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या
वर्ग:भारतातील नद्या
वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील नद्या
वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील नद्या
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील नद्या
वर्ग:पश्चिम घाट
वर्ग:पश्चिम घाटातील नद्या
पंचगंगा नदी

**पंचगंगा नदी** ही पश्चिम महाराष्ट्रातून जाणारी महत्त्वाची नदी आहे. कासारी, कुंभी, तुळशी, भोगावती व सरस्वती या नद्या मिळून पंचगंगा झाली आहे. पाच उपगंगांच्या संगमापासून तयार झाल्याच्या दंतकथेनुसार तिला पंचगंगा असे नाव पडले आहे. वाढत्या लोकसंख्येमुळे व औद्योगिकीकरणामुळे इतर नद्यांप्रमाणे याही नदीमध्ये प्रदूषण होत आहे

पंचगंगा नदी कोल्हापूर शहराच्या सीमेवरून वाहते, ती  करवीर तालुक्यातल्या चिखली गावातील प्रयाग संगमापासून सुरू होते. कुंभी, कासारी, तुळशी, भोगावती आणि धामणी नद्यांच्या प्रवाहातून ती तयार होते. स्थानिक दंतकथेनुसार गुप्त सरस्वती नदीही पंचगंगेला मिळते. या संगमानंतर नदी कोल्हापूरच्या उत्तरेवर एक गाळाचे पठार तयार करते आणि पूर्वेकडे वाहत जाते 

पंचगंगाला काळा ओढा, चंदूर ओढा, जयंती, तिळवणी ओढा, दुधाळी, बापट कॅम्प, लाईन बाजार आदी ओढे मिळतात. 

## प्रवाह
कोल्हापुरातून पुढे निघालेली पंचगंगा नदी जवळजवळ ५० किमी पूर्वेकडे रुई, इचलकरंजीजवळून वाहत जाऊन, कृष्णा नदीला नृसिंहवाडी कुरुंदवाड येथे मिळते. या नदीला हातकणंगले येथील आळते टेकडीवरून येणारा आणखी एक महत्त्वाचा प्रवाह  कबनूरजवळ मिळतो.  

## प्रदूषणाचे स्वरूप 
सध्या (२०१८ साली) पंचगंगा नदीचे मोठ्या प्रमाणात प्रदूषण होत आहे. त्याच्यामध्ये कारखान्यामुळे होणारे प्रदूषण खूप जास्त आहे. पंचगंगेची भारतातील प्रमुख प्रदूषित नद्यामंध्ये गणना होते. पंचगंगा प्रदूषणाचा जयंती नाला हा प्रमुख स्रोत आहे. जलप्रदूषणामुळे २०१२ साली औद्योगिक नगरी इचलकरंजी येथे काविळीची साथ आली आणि त्यामध्ये ४२ लोक दगावले. हजारो लोकांना जलजन्य रोगांची लागण झाली. काळा ओढा हा अत्यंत प्रदूषित नाला असून वस्त्रोद्योगातील प्रोसेसिंगमधून रासायनिक सांडपाणी या ओढ्यामध्ये सोडले जाते. त्याचबरोबर चंदूर ओढा, तिळवणी ओढा यामुळेसुद्धा नदीच्या प्रदूषणामध्ये भर पडत असते. प्रत्येक वर्षी हजारो मासे मृत्युमुखी पडतात. २०१९ मध्ये पंचगंगा नदीला महापूर आला होता आणि त्याने कोल्हापूर शहर पाण्याखाली गेले होते.तसेच कोल्हापूरच्या पूर्वेकडे ८ कि.मी हालोंडी गाव १००% पुरात बुडाले होते.त्यांनतर पुन्हा २०२१ मध्ये देखील अगदी सेम स्थिती निर्माण झाली होती.

वर्ग:भारतातील नद्या
संयुक्त राष्ट्रे सुरक्षा परिषद

**संयुक्त राष्ट्रे सुरक्षा परिषद** हे संयुक्त राष्ट्रसंघाचे एक मुख्य अंग आहे. सुरक्षा समितीवर जागतिक सुरक्षा व शांतता राखण्याची जबाबदारी आहे.सुरक्षा परिषदेत एकूण पंधरा सभासद राष्ट्रे असतात.अमेरिका,फ्रान्स,इंग्लैंड, रशिया व चिन ही पाच राष्ट्रे सुरक्षा परिषदेची स्थायी सभासद आहेत.दहा अस्थायी सभासद राष्ट्रांची निवड इतर सदस्य राष्ट्रांमधून दोन वर्षासाठी केली जाते.सुरक्षा परिषदेच्या पाच स्थायी सभासदांना नकाराधिकार असतो.स्थायी सभासद राष्ट्रांच्या संमती नाकारण्याच्या अधिकाराला नकाराधिकार म्हणतात.कोणत्याही निर्णयात या पाच राष्ट्रांचा होकार असावा लागतो.यांपैकी एकाही राष्ट्राने संमती न दिल्यास निर्णय फेटाळला जातो.

कार्ये : जागतिक शांतता व सुरक्षिततेची जोपासना करणे, वादग्रस्त आंतरराष्ट्रीय प्रश्नांची चौकशी करणे, आंतरराष्ट्रीय वाद सोडवण्याच्या दृष्टीने उपाय सुचवणे, गरज भासल्यास आक्रमक देशाविरुद्ध आर्थिक किंवा लष्करी कारवाई करणे इत्यादी कामे सुरक्षा परिषद पार पाडते.

2006 ते 2016 54 सदस्य संख्या 

खालील ५ स्थायी सदस्यांना नकाराधिकार आहेत.
* 
* 
* 
* 
* 

## सध्याचे अस्थायी सदस्य देश 
## हे सुद्धा पहा 
* संयुक्त राष्ट्रे

## बाह्य दुवे 
* 
** 
* 

सुरक्षा परिषद
इ.स. १८६४

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* फेब्रुवारी १७ - अमेरिकन यादवी युद्ध - दक्षिणेच्या सी.एस.एस. हनलीने उत्तरेचे यु.एस.एस. हुसाटॉनिक हे जहाज बुडवले.
* एप्रिल १२ - अमेरिकन गृहयुद्ध-फोर्ट पिलोची कत्तल - जनरल नेथन बेडफोर्ड फॉरेस्टच्या नेतृत्वाखालील दक्षिणेच्या सैन्याने शरण आलेल्या उत्तरेच्या श्यामवर्णीय सैनिकांची कत्तल उडवली.
* मे १२ - अमेरिकन यादवी युद्ध-स्पॉट्सिल्व्हेनियाची लढाई - तुंबळ युद्धात उत्तर व दक्षिणेचे हजारो सैनिक मृत्युमुखी.
* मे ३१ - अमेरिकन यादवी युद्ध - कोल्ड हार्बरची लढाई.
* जून ५ - अमेरिकन यादवी युद्ध-पीडमॉॅंटची लढाई - दक्षिणेचा पराभव.
* जुलै २० - अमेरिकन यादवी युद्ध - पीचट्री क्रीकची लढाई.
* नोव्हेंबर २९ - सॅन्ड क्रीकची कत्तल - कर्नल जॉन चिव्हिंग्टनच्या नेतृत्वाखाली कॉलोराडोतील नागरी लश्कराने १५०हून अधिक निःशस्त्र शायान व अरापाहो पुरूष, स्त्री व बालकांची कत्तल उडविली.
* डिसेंबर १६ - अमेरिकन यादवी युद्ध - मेजर जनरल जॉर्ज एच. थॉमसच्या युनियन सैन्याने लेफ्टनंट जनरल जॉन बेल हूडच्या कॉन्फेडरेट आर्मी ऑफ टेनेसीला हरविले.
* डिसेंबर २२ - विल्यम टेकुमेश शेर्मनची समुद्रास कूच समाप्त. सवाना, जॉर्जिया युनियन सैन्याने काबीज केले.

## जन्म 
* जून २७ - शिवराम महादेव परांजपे (प्रखर राष्ट्रीय नेते आणि काळ या साप्ताहिकाचे संपादक)
* सप्टेंबर १३ - रॉबर्ट कटेल, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू 
वर्ग:इ.स. १८६४
वर्ग:इ.स.च्या १८६० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १९ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
जून २९

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### बारावे शतक 
* ११९४ - स्व्हेर नॉर्वेच्या राजेपदी.
### सतरावे शतक 
* १६१३ - विल्यम शेक्सपियरच्या नाटकांचे पहिले प्रयोग जेथे झाले ते ग्लोब थियेटर आगीत भस्मसात.
### एकोणिसावे शतक 
* १८५० - कॅनडात व्हॅनकुवर द्वीपावर कोळसा सापडला.
* १८८० - ताहिती फ्रांसची वसाहत झाले.
### विसावे शतक 
* १९१४ - सायबेरियात जिना गुसेव्हाने रास्पुतिनचा खून करण्याचा प्रयत्न केला.
* १९२२ - पहिल्या महायुद्धातील शौर्याच्या कृतज्ञतेदाखल फ्रांसने कॅनडाला व्हिमी रीज येथे १ वर्ग कि.मी. जागा तहहयात दिली
* १९२६ - आर्थर मेइघेन कॅनडाच्या पंतप्रधानपदी.
* १९५६ - अमेरिकेत देशभर हमरस्ते तयार करण्यासाठी केंद्रीय मदत देण्यासाठी कायदा मंजुर.
* १९७६ - सेशेल्सला युनायटेड किंग्डमपासून स्वातंत्र्य.
* १९८६ - आर्जेन्टिनाने १९८६चा फुटबॉल विश्वकप जिंकला.
* १९९५ - दक्षिण कोरियाची राजधानी सोलमध्ये दुकानाची ईमारत कोसळली. ५०१ ठार, ९३७ जखमी.

### एकविसावे शतक 
## जन्म 
* १३९७ - जॉन दुसरा,अरागॉनचा राजा.
* १५९६ - गो-मिझुनू, जपानी सम्राट.
* १८६१ - विल्यम मेयो, अमेरिकन डॉक्टर व मेयो क्लिनिकचा स्थापक.
* १८६८ - जॉर्ज एलेरी हेल, अमेरिकन अंतरिक्षशास्त्रज्ञ.
* १८७१ - श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर, मराठी नाटककार, विनोदकार, व वाङ्मय समीक्षक.
* १९३४ - कमलाकर सारंग, मराठी अभिनेता, दिग्दर्शक, निर्माता.
* १९३९ - ऍलन कॉनोली, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९४५ - चंद्रिका कुमारतुंगा, श्रीलंकेची राष्ट्राध्यक्ष.
* १९४६ - अर्नेस्टो पेरेझ बॅलादारेस, पनामाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९५६ - पेद्रो संताना लोपेस, पोर्तुगालचा पंतप्रधान.
* १९६५ - पॉल जार्व्हिस, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू 
* ६९ - संत पीटर.
* १२५२ - एबेल, डेन्मार्कचा राजा.
* १८७३ - मायकेल मधुसूदन दत्त, बंगाली कवी.
* १८७५ - फर्डिनांड पहिला, ऑस्ट्रियाचा राजा.
* १८९५ - थॉमस हेन्री हक्सले, ब्रिटिश जीवशास्त्रज्ञ.
* १९९२ - मोहम्मद बुदियाफ, अल्जीरियाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* २००० - कॅप्टन वासुदेव श्रीपाद बेलवलकर, मराठी ऐतिहासिक कादंबरीकार.
* २००३ - कॅथेरिन हेपबर्न अमेरिकन अभिनेत्री.

## प्रतिवार्षिक पालन 
* स्वातंत्र्य दिन - सेशेल्स.
* सैनिक दिन - नेदरलँड्स.

## बाह्य दुवे
----
जून २७ - जून २८ - **जून २९** - जून ३० - जुलै १ (जून महिना)
नागपूर जिल्हा

250px|thumb|विदर्भाच्या नकाशात जिल्ह्याचे स्थान
**नागपूर जिल्हा** हा महाराष्ट्र राज्याच्या विदर्भ विभागात मोडतो.  हा नागपूर जिल्हा हा भारताच्या जवळजवळ मध्यभागी असून, भारताचा शून्य (0) मैलाचा दगड नागपूर शहरात आहे. देशच्या मध्यभागात असल्याने  देशातील महत्त्वाचे लोहमार्ग व महामार्ग नागपूर जिल्ह्यातून जातात. नागपूर शहर हे महाराष्ट्र राज्याची उपराजधानी आहे.

## तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती
# खापरखेडा,
# निलडोह-डिगडोह(देवी)
या नविन म्युनिसीपालीटी.

## पर्जन्यमान
जिल्ह्यातील सरासरी पर्जन्यमान १,२०५ मिमी इतके आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पीके- ऊस, गहू, संत्री, ज्वारी, तूर, मूग, सोयाबीन, सुर्यफूल, कापूस इ.

## नद्या व नकाशा
नागपूर जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर वर्धा आणि पूर्व सीमेवर वैनगंगा नदी आहे.

कन्हान ही नागपूर जिल्ह्यातील प्रमुख नदी असून ती जिल्ह्याच्या मध्य भागातून वाहते. ती उत्तरेकडून वाहत येउन पूर्वेकडे जाते आणि जिल्ह्याच्या सीमेवर वैनगंगा नदीला भेटते. तिला लागूनच मौदा हे अतिशय महत्त्वाचा तालुका आहे, तसेच माथणी हे  महत्त्वाचे गाव आहे.

## सिंचनक्षमता
या जिल्ह्यात लघु सिंचन क्षमता खालील प्रकारे आहेत :

* लघु सिंचन तलाव : १२३
* पाझर तलाव : ५६
* गाव तलाव : ३९
* मालगुजारी तलाव : २१४
* कोल्हापुरी बंधारे : ७२८
* साठवण बंधारे : ८८८
right|thumb|180px|नागपूर जिल्हा
## पर्यटनस्थळे
जिल्ह्यातील पर्यटनस्थळे:- 

# भारताचा शून्य मैलाचा दगड
# दीक्षाभूमी 
# ड्रॅगन पॅलेस, कामठी 
# मध्यवर्ती संग्रहालय, नागपूर
** पेंच व्याघ्र प्रकल्पा अंतर्गत... 
# पेंच प्रकल्प आणि राष्ट्रीय उद्यान
# देवलापार येथील गोशाळा
# पेंच येथील कुंवारा भिवसन
** रामटेक परीसरात... 
# रामटेक येथील राममंदिर 
# महाकवी कालिदास स्मारक
# मनसर येथील रामधाम
# परमात्मा एक सेवक (मानवधर्म) आश्रम
**किल्ले:
#भिवगड किल्ला
#सीताबर्डीचा किल्ला
** शहरातील
# रमण विज्ञान केंद्र
# अंबाझरी तलाव
** जिल्ह्यातील ईतर दर्शनीय ठिकाणे:
* पारशिवनी येथील घोघरा महादेव
* अदासा
* आंभोरा

## प्रशासन 
* तालुके

### महसूली उपविभाग
* चिचोली, भानेगांव आणि चनकापूर या ३ ग्रा.पं. एकत्रित नविन नगरपरिषद होईल.

## पूरग्रस्त राहणाऱ्या गावांची यादी
ही नागपूर जिल्ह्यातील, पावसाळ्यात नेहमी पूरग्रस्त होणाऱ्या गावांची यादी आहे. 
:

## हे सुद्धा पहा 
* नागपूर शहर
* विदर्भ
* नागपूरी संत्री

## संदर्भ 
वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे
*
वर्ग:नागपूर विभागातील जिल्हे
भारतातील भागांची पूर्वीची नावे

*बिहार - मगध
*ओडिशा - कलिंग, उत्कल
*बंगाल - वंग
*आसाम - कामरूप
*गुजरात - गुर्जर

भागांची पूर्वीची नावे
वर्ग:भारतातील स्थलनामे
पाचगणी

350px|इवलेसे|पाचगणी, महाराष्ट्र, भारत

**पाचगणी** महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातील थंड हवेचे ठिकाण आहे.

जवळपास महाबळेश्वर इतकेच उंच असलेले आणखी एक थंड हवेचे ठिकाण म्हणजे पाचगणी. महाबळेश्वरपासून हे ठिकाण अवघ्या १८-२० कि.मी. अंतरावर आहे. महाबळेश्वर इतकेच निसर्गसुंदर असलेले हे ठिकाण येथील पब्लिक स्कूल्ससाठी खूप प्रसिद्ध आहे. जुन्या काळात येथे पारशी लोकांनी बांधलेले बंगले आजही लक्ष वेधून घेतात. येथे राहण्याजेवणाच्या चांगल्या सोयी आहेत. पूर्वी ज्वालामुखीच्या उद्रेकाने ज्वाला रस बाहेर येऊन हे डोंगर तयार झाले असावे, असे मानले जाते. ५ डोंगराच्या समूहावर हे ठिकाण विकसित झालेलं असल्याने, त्यास "पाचगणी" असे म्हणतात.

* लोणावळा-खंडाळा ही ठिकाणं जशी एकमेकांपासून जवळ आहेत, तसाच प्रकार महाबळेश्वर-पाचगणी यांच्या बाबतीत आहे. 
उत्कृष्ट हवामान आणि संपन्न निसर्ग हे पाचगणीचं स्वतःचं असं वैशिष्ट्य आहे. खोल दऱ्या, धबधबे, कमलगड, टेबल लँड, किडीज पार्क, पाचगणीच्या गुंफा ही काही प्रसिद्ध व पाहण्यासारखी प्रेक्षणीय स्थळं आहेत. येथील टेबल लँडवर अनेक चित्रपटांचे चित्रीकरण झालेले आहे.
* ह्या ठिकाणी येण्यासाठी मुंबईहून ३ मार्ग आहेत.
#महाड-महाबळेश्वर मार्गे, 
#पुणे वाई मार्गे व
#पुण्याहून उडतरे-कुडाळ मार्गे पाचगणी
हे रस्ता आहे. 

वर्ग:थंड हवेची ठिकाणे
वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
पुणे विभाग

thumb|right|250px|पुणे विभाग नकाशा
पुणे विभाग हा महाराष्ट्रातील सहा प्रशासकीय विभागांपैकी एक आहे.

## चतुःसीमा
या विभागाच्या पश्चिमेस कोकण विभाग, पूर्वेस औरंगाबाद विभाग, उत्तरेस नाशिक विभाग व दक्षिणेस कर्नाटक राज्य आहे.

## थोडक्यात माहिती
* क्षेत्रफळ - ५७,२६८ किमी²
* लोकसंख्या (२००१ची गणना) - ९९,७३,७६१
* जिल्हे - कोल्हापूर जिल्हा, पुणे जिल्हा, सांगली जिल्हा, सातारा जिल्हा, सोलापूर जिल्हा
* साक्षरता - ७६.९५%
* ओलिताखालील जमीन : ८,८९६ किमी² 
* मुख्य पिके - ज्वारी, गहू, बाजरी, ऊस, तांदूळ, सोयबीन, कांदा, भुईमुग, द्राक्ष

वर्ग:महाराष्ट्र
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विभाग
पोर्तुगीजांच्या भारतीय वसाहती

**पोर्तुगीज भारत** (पोर्तुगीज: *Índia Portuguesa* किंवा *Estado da Índia*;) या पोर्तुगालाच्या भारतातील वसाहती होत्या.

वास्को दा गामा याने युरोपातून भारताकडे येण्याच्या सागरी मार्गाच्या शोध लावल्यानंतर सहा वर्षांनी, म्हणजे इ.स. १५०५ साली केरळातील कोची येथे फ्रान्सिस्को द अल्मीडा याच्या पहिला पोर्तुगीज व्हाइसरॉय म्हणून झालेल्या नेमणुकीपासून भारतातील पोर्तुगीज सत्तेला आरंभ झाला. इ.स. १५१० साली पोर्तुगीज भारताचे मुख्य ठाणे गोव्यात हलवण्यात आले. इ.स. १७५२ सालापर्यंत आफ्रिका खंडाच्या दक्षिणेपासून आग्नेय आशियापर्यंत, अश्या हिंदी महासागरातील सर्व पोर्तुगीज वसाहतींना *पोर्तुगीज भारत* या संज्ञेने उल्लेखले जाई. इ.स. १७५२ साली मोझांबिकास अलग करून स्वतंत्र वसाहतीचा दर्जा देण्यात आला. इ.स. १८४४ साली पोर्तुगीज भारताच्या शासनाने मकाव, सोलोर व तिमोर येथील वसाहतींना प्रशासकीय कक्षेतून वगळल्यानंतर पोर्तुगीज भारताची व्याप्ती गोवा व मलबारापुरती सीमित राहिली. इ.स. १९५४ साली दादरा आणि नगर हवेली भारतीय प्रजासत्ताकाने पोर्तुगीज भारताच्या ताब्यातून मिळवले, तर इ.स. १९६१ सालातील डिसेंबरात गोवा, दीव व दमण या अखेरच्या तीन वसाहतीही ताब्यात घेतल्या. पोर्तुगीज भारताच्या वसाहती भारतीय प्रजासत्ताकात सामील झाल्या, तरीही या सामिलीकरणास पोर्तुगाल शासनाची मान्यता इ.स. १९७५ साली मिळाली. याकाळा पासून पाच वेळा गोवा इन्क्विझिशन केले गेले.

## सोळावे शतक
पोर्तुगीजांनी १५३० सालापासून भारतात लश्करी कारवाया आणि वसाहती निर्माण केल्याची नोंद आहे. त्या वर्षी ॲंतोनियो दि सिल्व्हेरियाने वसई शहर लुटून जाळले आणि तेथून तो पुढे मुंबईच्या बेटांवर चालून गेला. पोर्तुगीजांसमोर हार पत्करून ठाण्याच्या राजाने माहीमसह मुंबईतील बेटे पोर्तुगीजांच्या हवाली केली.. पुढील वर्षी गुजरातच्या बादशहा बहादुरशाहने दीवचे बेट पोर्तुगीजांना न दिल्यामुळे अंतोनियो दि साल्दान्हाने पुन्हा एकदा वसई लुटली.

१५३३मध्ये दियोगो दि सिल्व्हेरियाने वांद्र्याच्या बेटापासून गुजरातमधील सुरते पर्यंतच्या समुद्रकिनाऱ्यावरील दिसेल ते शहर बेचिराख केले. या मोहीमेत त्याने ४,००० गुलाम आणि अमाप संपत्ती लुटून आणली.. 
पोर्तुगीजांनी पाच वेळा गोवा इन्क्विझिशन द्वारे प्रचंड अत्याचार येथील हिंदू जनतेवर केले आणि हिंदूंचा छळ केला.
## हे सुद्धा पहा 
* पोर्तुगीजांच्या भारतातील व्यापारी मोहिमा
* वसाहतवाद

## बाह्य दुवे 
* 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:गोव्याचा इतिहास
वर्ग:पोर्तुगालचा इतिहास
वर्ग:भारताचा इतिहास
संस्थानांचे विलीनीकरण

१९४७मध्ये भारतातील प्रदेशांवर ब्रिटिशांची दोन प्रकारे सत्ता होती. काही प्रदेश थेट युनायटेड किंग्डमच्या आधिपत्यात होता तर इतर प्रदेश युनायटेड किंग्डमचे सार्वभौमत्व स्वीकारलेल्या ५००पेक्षा अधिक राजांच्या सत्तेखाली होता. या राजांच्या सत्तेतील संस्थानांना १५ ऑगस्ट, १९४७ रोजी तीन पर्याय होते - भारतात विलीन होणे, पाकिस्तानात विलीन होणे आणि स्वतंत्र राहणे. या संस्थानांना भारतात विलीन होण्यासाठी केले गेलेले प्रयत्न आणि प्रक्रिया ही **भारतातील संस्थानांचे विलीनीकरण** होय

वर्ग:भारताचा इतिहास
भारतातील संस्थानांची यादी

वर्ग:भारताचा इतिहास
वर्ग:भारतातील संस्थाने
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:याद्या
जुनागढ संस्थान

**जुनागड संस्थान** हिंदुस्थानातील पश्चिमेला सौराष्ट्राचा समुद्र किनारा व इतर बाजूंना भारतीय भू-सीमा असलेले, पाकिस्तानशी भौगोलिक सलगता नसणारे संस्थान होते. या संस्थानाच्या नबाबाने पाकिस्तानमध्ये विलीन होण्याची तयारी केली होती.

## विलीनीकरण 
महाबतखान हा या संस्थानचा नबाब होता. जुनागडचे क्षेत्रफळ ३०,३३७ चौ. मैल. होते, तर लोकसंख्या ६,७०,७१९ एवढी होती. त्यापैकी ८० टक्के हिंदू तर २० टक्के प्रजा मुसलमान होती. १५ ऑगस्ट १९४७ रोजी नबाब महाबतखान याने जुनागड संस्थान पाकिस्तानमध्ये सामील होत असल्याचे जाहीर केले. बॅ. जीनांशी त्याने गुप्तपणे पत्रव्यवहार केला. पाकिस्तान सरकारने १३ सप्टेंबर १९४७ जुनागड संस्थान पाकिस्तानात विलीन होत असल्याचे भारत सरकारला कळविले, याबाबत जुनागडशी जैसे थे (स्‍टॅड स्टिल) करार झाल्याचे जाहीर केले.
 
नबाबाच्या निर्णयामुळे जुनागड संस्थानातील जनतेला धक्का बसला. ८० टक्के जनता हिंदू असताना कोणत्याही प्रकाराचा विचार न घेता नबाबने घेतलेला निर्णय आपला अवमान असल्याचे प्रजेला वाटले. त्यांनी नबाबाच्या विरोधात आंदोलन उभारले नबाब महाबतखान चैनी, विलासी व ऐषआरामी होता. जुनागड पाकिस्तानमध्ये सामील करून आपल्या हातून चूक होते आहे, असे नबाबास वाटले नाही.  जुनागडमधील प्रजेने केलेल्या आंदोलनाला भारत सरकारने पाठिंबा दिला. 

जुनागडच्या आसपासची नवानगर, भावनगर, गोंडल ही संस्थाने यापूर्वीच भारतात सामील झाली होती. 
* भारत सरकारने २४ सप्टेंबर १९४७ रोजी जुनागडमध्ये लष्करी कारवाई केली. 
नबाब महाबतखानास पाकिस्तानाला पळून जावे लागले. 
* यानंतर शामळदास गांधी यांच्या नेतृत्वाखाली काठियावाड जनता आघाडीच्या हंगामी सरकारची स्थापना झाली. फेब्रुवारी १९४८ मध्ये जुनागडमध्ये सार्वमत घेण्यात येऊन जुनागड संस्थानाचे भारतात विलीनीकरण करण्यात आले.

वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यपूर्व संस्थाने
वर्ग:भारतातील संस्थाने
वर्ग:भारताचा इतिहास
वर्ग:जुनागढ संस्थान
फ्रेंच भारत

**फ्रेंच भारत** (फ्रेंच:''एस्ताब्सिमेंट्स फ्रांसेस दांस ल'इंडे''; फ्रांसच्या भारतातील वसाहती) हा भारतातील फ्रांसच्या आधिपत्याखालील प्रदेशांचा समूह होता.

हे प्रदेश १९५० आणि १९५४मध्ये भारतात विलिन केले गेले.

वर्ग:भारताचा इतिहास
वर्ग:फ्रान्सचा इतिहास
जुलै १

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### एकोणिसावे शतक 
### विसावे शतक
### एकविसावे शतक 
* २००२ - बाश्किरियन एरलाइन्स फ्लाइट २९३७ हे तुपोलेव तू-१५४ प्रकारचे विमान आणि डीएचएल कंपनीचे बोईंग ७५७ प्रकारचे विमान जर्मनीतील ऊबेरलिंगेन गावावर आकाशात एकमेकांस आदळली. ७१ ठार.
* २००६ - चीन मध्ये किंगहाइ-तिबेट रेल्वेचे उद्घाटन.

## जन्म 
* १४८१ - क्रिस्चियन दुसरा, डेन्मार्कचा राजा.
* १५३४ - फ्रेडरिक दुसरा, डेन्मार्कचा राजा.
* १६४६ - गॉट्फ्रीड लाइबनिझ, जर्मन गणितज्ञ.
* १७४२ - जॉर्ज क्रिस्तॉफ लिश्टेनबर्ग, जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १७८८ - ज्याँ-व्हिक्टर पाँसेले, फ्रेंच गणितज्ञ.
* १९०६ - एस्टे लॉडर, अमेरिकन उद्योगपती.
* १९१३ - वसंतराव नाईक, हरितक्रांतीचे आणि रोजगार हमी योजनेचे जनक, महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री.
* १९२१ - सेरेत्से खामा, बोत्स्वानाचा पहिला राष्ट्राध्यक्ष.
* १९३८ - पंडित हरिप्रसाद चौरासिया, आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे बासरीवादक.
* १९४७ - शरद यादव खासदार
* १९४९ - व्यंकय्या नायडू भाजपा नेते
* १९५१ - फ्रेड श्नायडर, अमेरिकन संगीतकार.
* १९६० - सुदेश भोसले गायक
* १९६० - गिरीश पंचवाडकर गायक
* १९६१ - कल्पना चावला, अंतराळवीर
* १९६१ - डायना, वेल्सची राजकुमारी.

## मृत्यू 
* १९७१ - सर विल्यम लॉरेन्स ब्रॅग, ऑस्ट्रेलियन-ब्रिटिश भौतिकशास्त्रज्ञ व नोबेल पारितोषिक विजेता.
* १९९४ - राजाभाऊ नातू, मराठी रंगभूमीवरील नेपथ्यकार.

## प्रतिवार्षिक पालन 
* कॅनडा दिन - कॅनडा.
* प्रजासत्ताक दिन - घाना.
* केटी कोटी (मुक्ती दिन) - सुरिनाम.
* महाराष्ट्र कृषी दिन
* राष्ट्रीय डॉक्टर दिन
* भारतीय स्टेट बँक स्थापना दिवस

## बाह्य दुवे
----
जून २९ - जून ३० - **जुलै १** - जुलै २ - जुलै ३ - (जुलै महिना)
जुलै ५

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### सतरावे शतक 
* १६८७ - सर आयझॅक न्यूटनने फिलोसॉफि नॅचरालिस प्रिन्सिपिया मॅथेमॅटिका हे अतिमहत्त्वाचे पुस्तक प्रकाशित केले.
### अठरावे शतक 
* १७७० - चेस्माची लढाई.
### एकोणिसावे शतक 
* १८११ - व्हेनेझुएलाला स्पेनपासून स्वातंत्र्य.
* १८३० - फ्रांसने अल्जीरियावर आक्रमण केले.
* १८६५ - वाहनांच्या वेगावर नियंत्रण घालणारा पहिला कायदा इंग्लंडमध्ये लागू.
* १८८४ - कामेरून जर्मनीच्या आधिपत्याखाली.
### विसावे शतक 
* १९०५ - लॉर्ड कर्झन याने बंगालची फाळणी केली.
* १९४० - दुसरे महायुद्ध - युनायटेड किंग्डम व विची फ्रांसनी राजनैतिक संबंध तोडले.
* १९४१ - दुसरे महायुद्ध - जर्मनीच्या सैन्याने नीपर नदी पर्यंत धडक मारली.
* १९४३ - दुसरे महायुद्ध - कुर्स्कची लढाई.
* १९४५ - दुसरे महायुद्ध - फिलिपाईन्सची जपानपासून सुटका.
* १९४६ - बिकिनी हा वस्त्रप्रकार प्रथमतः वापरात.
* १९५० - कोरियन युद्ध - अमेरिका व उत्तर कोरियाच्या सैन्यात चकमक.
* १९५० - इस्रायेलच्या क्नेसेटने जगातील कोणत्याही ज्यू व्यक्तीला इस्रायेलमध्ये राहण्याचा हक्क दिला.
* १९५१ - विल्यम शॉकलीने जंक्शन ट्रांझिस्टरचा शोध लावला.
* १९५४ - आंध्र प्रदेश उच्च न्यायालयाची स्थापना.
* १९६२ - अल्जीरियाला फ्रांसपासून स्वातंत्र्य.
* १९७० - एर कॅनडा फ्लाइट ६२१ हे डी.सी.८ प्रकारचे विमान टोरोंटो विमानतळाजवळ कोसळले. १०८ ठार.
* १९७५ - आर्थर अ‍ॅश विम्बलडन टेनिस स्पर्धा जिंकणारा प्रथम श्यामवर्णीय व्यक्ती झाला.
* १९७५ - केप व्हर्देला पोर्तुगालपासून स्वातंत्र्य.
* १९७७ - पाकिस्तानमध्ये लश्करी उठाव. झुल्फिकारअली भुट्टो तुरुंगात.
* १९९८ - जपानने मंगळाकडे अंतराळयान प्रक्षेपित केले.
### एकविसावे शतक 
* २००४ - इंडोनेशियात प्रथमतः राष्ट्राध्यक्षपदासाठी निवडणुका.
* २००६ - उत्तर कोरियाने प्रतिबंधांना न जुमानता नोडॉंग-२, स्कड व तेपोडॉंग-२ ही क्षेपणास्त्रे प्रक्षेपित केली

## जन्म 
* १८५३ - सेसिल ऱ्होड्स, दक्षिण आफ्रिकेचा राजकारणी.
* १८८२ - हजरत इनायत खान, शास्त्रीय गायक.
* १८८६ - विलेम ड्रीस, नेदरलॅंड्सचा पंतप्रधान.
* १९११ - जॉर्जेस पॉम्पिदु, फ्रांसचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९१६ - आर्चिक वेंकटेश गोपाळकृष्ण, कवि, वक्ते. धारवाड मध्ये.
* १९२९ - टोनी लॉक, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९२८ - पिएर मॉरोय, फ्रांसचा पंतप्रधान.
* १९४६ - राम विलास पासवान, केंद्रीय मंत्री.
* १९५४ - जॉन राइट, न्यू झीलंडचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९६० - राकेश झुनझुनवाला, भारतीय उद्योगपती

## मृत्यू 
* १६६६ - आल्बर्ट सहावा, बव्हारियाचा राजा.
* १९४५ - जॉन कर्टीन, ऑस्ट्रेलियाचा १४वा पंतप्रधान.
* २००४ - ह्यू शियरर, जमैकाचा पंतप्रधान.

## प्रतिवार्षिक पालन 
* स्वातंत्र्य दिन - अल्जीरिया, केप व्हर्दे, व्हेनेझुएला.

## बाह्य दुवे 
----
जुलै ३ - जुलै ४ - **जुलै ५** - जुलै ६ - जुलै ७ - (जुलै महिना)