दानोली

** दानोली** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील दक्षिण कोकणातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील सावंतवाडी तालुक्यातील एक गाव आहे. हे गाव आंबोली-सावंतवाडी रस्त्यावरील आंबोली घाटाच्या पायथ्याशी कुंभेश्वर येथेून डाव्या बाजूस घनदाट वनराईत वसलेले आहे.

## नावाची व्युत्त्पत्ती 
पूर्वी या गावात भातासह धान्याचे उत्पादन मोठ्या प्रमाणात होत असे. त्यामुळे धान्याशी संबंधित *धाणोली* या शब्दावरून या गावाला पुढे **दाणोली** हे नाव पडले.

## भौगोलिक माहिती 
* गावाचे एकूण क्षेत्रफळ : ५३४४.९८ हेक्टर
* गावातून वाहणारा ओढा : **वहाळ** (हा पुढे तेरेखोल नदीला मिळतो.)
* नैसर्गिक रचना : दाट जंगल, वनौषधी, डोंगराळ भूप्रदेश

## प्रशासन 
इवलेसे|ग्रामपंचायत
दाणोलीची ग्रामपंचायत ही समूह ग्रामपंचायत असून नाव – **देवसू-दाणोली समूह ग्रामपंचायत**.  पूर्वी पारपोली, दाणोली आणि देवसू (पादादेवसू) या तीन गावांची एकत्रित ग्रामपंचायत होती.

ग्रामपंचायतीचा इतिहास :

* १९५७ – पारपोली-दाणोली-देवसू ग्रामपंचायत निर्मिती
* पहिले सरपंच : श्री. चंद्रोजी बाबू सावंत (१९५७–१९६५)
* १९७५ – देवसू-दाणोली समूह ग्रामपंचायत अस्तित्वात
* प्रशासक : श्री. एस. जे. खरे (१९/०२/१९७५–०१/११/१९७६)
* सरपंच : श्री. विश्वास लि. सावंत (०१/०६/१९७७–१५/१०/१९७९)

## लोकसंख्या 
* एकूण लोकसंख्या : ३१५
* पुरुष : १५०
* स्त्रिया : १६५
* घरे : ७९
* साक्षरता दर : १००%

## इतिहास 
इवलेसे|सह्याद्री
गावाची स्थापना अंदाजे ४०० वर्षांपूर्वी झाल्याचे सांगितले जाते. धार्मिक परंपरा, शिमगोत्सव संस्कृती आणि भाऊबंदकी ही या गावाची वैशिष्ट्ये आहेत. देवसू–दाणोली–केसरी ही तीनही गावे धार्मिक व सांस्कृतिकदृष्ट्या परस्परांशी घट्ट जोडलेली आहेत.

## मूळ देवता 
इवलेसे|माऊली मंदिर
* देवसू येथील **शेंडोबा माऊली** ही तीन गावांची सामाईक मूळ देवता.
* दाणोली येथील **लिंग माऊली** ही शेंडोबा माऊलीची बहिण मानली जाते.

गुढीपाडवा, देसरूढ, नारळी पौर्णिमा, घटस्थापना, दीपावली, जत्रोत्सव हे सर्व उत्सव तीनही गावचे मानकरी व पिलगी मिळून साजरे करतात.

## गावातील वाड्या 
# वरचीवाडी
# खालचीवाडी
# मधलीवाडी
# नानापाणी

## शिक्षण 
इवलेसे|ZP school
* स्वतंत्र शाळा स्थापना – १९५६
* पूर्ण प्राथमिक शाळा – ०१
* अंगणवाडी – ०१

पूर्वी खांडेकर यांच्या मांडवात १ली ते ४थीपर्यंत शाळा भरत असे. १९५३ नंतर १ ते ७वीपर्यंत शिक्षण सुरू झाले.
इवलेसे|Danoli
गावातील अनेक लोक सरकारी नोकरी, सैन्यसेवा, उद्योजकता आणि वैद्यकीय क्षेत्रात कार्यरत आहेत.

## लोकसंस्कृती 
### शिमगोत्सव 
नऊ दिवसांचा शिमगोत्सव तीनही गावे मिळून मोठ्या उत्साहात साजरा होतो. **जती** आणि **राधानृत्य** ही या उत्सवातील विशेष आकर्षणे आहेत.

उदा. जती :  *टाकयर वासोळी भाकरेर मासोळी आमचो गांव लय भारी…*

### राधानृत्य 
प्रत्येक घरासमोर केले जाणारे पारंपरिक नृत्य.

## पर्यटन स्थळे 
* श्री देवी लिंग माऊली मंदिर
* श्री सदगुरू समर्थ साटम महाराज मंदिर
* नानापाणी देवराई

### देवसू 
* नागझरी तीर्थक्षेत्र
* सतत वाहणारे पाणी
* श्री शेंडोबा माऊली मंदिर

### केसरी 
* स्वयंभू मंदिर (त्रिपुरारी पौर्णिमेची शिडी जत्रा प्रसिद्ध)
* मत्स्यालय
* गुरुत्वाकर्षणावर चालणारी पाणीपुरवठा प्रणाली

## नानापाणीची वनौषधी 
नानापाणी ही दानोलीची वाडी असून इथे धनगर समाज तीन पिढ्यांपासून वास्तव्यास होता. येथे अनेक दुर्मिळ वनौषधी आढळतात.
इवलेसे|औषधी वनस्पती
* **सप्ततरंगी** – कॅन्सर व मधुमेह उपचारांमध्ये उपयुक्त मानली जाणारी वनस्पती.

## साटम महाराज मंदिर 
इवलेसे|साटम महाराज
दाणोलीमधील समाधी मंदिरात त्यांच्या जीवनातील घटनांची माहिती व प्रतिमा आहेत. 
इवलेसे|साटम महाराज मंदिर
त्यांच्या जीवनातून सेवा, भक्ती, तपश्चर्या आणि आत्मसमर्पणाचे आदर्श दिसून येतात.

## हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती केली जाते.

## जवळपासची गावे
पारपोली हे फुलपाखरूचे गाव जवळ आहे.

सांगेली 

धवडकी 

## संदर्भ
१.https://villageinfo.in/
२.https://www.census2011.co.in/
३.http://tourism.gov.in/
४.https://www.incredibleindia.org/
५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
६.https://www.mapsofindia.com/
* तरुण भारत – पुरवणी [दुवा पाहिजे]
* ग्रामपंचायत देवसू-दाणोली अभिलेख[दुवा पाहिजे]

वर्ग:सावंतवाडी तालुक्यातील गावे
वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे