open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
वऱ्हाडी भाषा

वऱ्हाडी: जगातील बहुतेक प्रमुख भाषांप्रमाणेच, मराठी भाषाही एकाहून अधिक पद्धतींनी बोलली जाते.  मुख्य भाषेशी नाते कायम ठेवलेली, तिची बोलीभाषा दर १२ कोसांगणिक उच्चारांत, शब्दसंग्रहांत, आघातांत व वाक्प्रचारांत बदलत रहाते. असे असले तरी लिखित भाषेत फारसा फरक नसतो.

वऱ्हाडी प्रामुख्याने विदर्भाच्या वऱ्हाड भागात म्हणजे अमरावती, अकोला, बुलढाणा, यवतमाळ, वाशीम या जिल्ह्यांच्या ग्रामीण भागात बोलली जाते. या बोलीची पाळेमुळे १२व्या शतकातल्या, चक्रधर स्वामींच्या महानुभाव पंथाच्या उदयापर्यंत जातात.  अलीकडच्या काळातही अनेक कवींनी त्यांच्या कवितांत अंशतः किंवा संपूर्ण वऱ्हाडीचा वापर केला आहे. उद्धव शेळके, मनोहर तल्हार, मधुकर केचे, गो.नी. दांडेकर, बाजीराव पाटील, नरेंद्र इंगळे, सदानंद देशमुख, रमेश इंगळे उत्रादकर, पुरुषोत्तम बोरकर तसेच इतर अनेक असे लेखक/कवी आहेत की ज्यांनी या बोलीचे सौंदर्य व ताकद वाढवण्यास हातभार लावला आहे. 
तिसापेक्षाही जास्त वर्षांपासून डॉ.प्रा.विठ्ठल वाघ या बोलीत कविता लिहीत आहेत. त्यांनी वऱ्हाडी बोलीवर एक शोधप्रबंध लिहिला आहे. वऱ्हाडी बोलीभाषेतील म्हणी हे त्यांचे प्रसिद्ध पुस्तक आहे. वाघ यांनी त्यांच्या काव्यगायनाद्वारे, महाराष्ट्राच्या इतर भागांतही वऱ्हाडीला लोकप्रियता मिळवून दिली आहे. मराठीच्या अन्य बोलीभाषांनी केली आहे तशी वऱ्हाडीनेही मराठी भाषा जास्त खुमासदार केली आहे.
डॉ.प्रा. विठ्ठल वाघ यांच्या या बोलीभाषेतील कवितांमध्ये, **काळया मातीत मातीत.., तिफन चालते...** हे एक गाजलेले चित्रपटगीत आहे. डॉ. रावसाहेब मुरलीधर काळे यांनी वऱ्हाडी बोलीचा भाषाशास्‍त्रीय अभ्यास केला आहे. तसेच, संत गाडगे बाबा अमरावती विद्‍यापीठाकडून वऱ्हाडी बोलीचा शब्‍दकोश, वाक्‍प्रचार कोश, म्‍हणी कोश डॉ. विठ्‍ठल वाघ व डॉ. रावसाहेब काळे यांनी पूर्ण केला आहे. डॉ० रावसाहेब काळे यांचे वऱ्हाडी लोकगीतावरील भूलाबाईचे गाणे हे पुस्तक प्रकाशित आहे. वऱ्हाडी बोलीतील व्‍हिडिओ कॉलिंग, लांबजान व कुत्रीची हिसेवाटनी असे ३ नाटके डॉ. काळे यांनी लिहिले आहेत.  
या बोली भाषेत काही उपप्रकार आहेत. 
उदा. 
* खडसी वऱ्हाडी, 
* देसी वऱ्हाडी, 
**वरतील्ली, 
**खाल्तील्ली इत्यादी. 
या उपप्रकारांत थोडयाफार फरकाने शब्द बदलतात.
 उदा.  बैलगाडीला देसी (देस पट्टी)मध्ये 'बंडी' तर खडसी (खडसपट्टी)मध्ये 'खासर' म्हणतात.

वर्ग:मराठी बोलीभाषा
आयो (उपग्रह)

**आयो** हा गुरू ग्रहाचा उपग्रह आहे.

वर्ग:गुरू ग्रहाचे उपग्रह
क्रियाविशेषण

**क्रियाविशेषण** क्रिये विषयी विशेष माहिती देणाय्रा शब्दांस क्रियाविशेषण असे म्हणतात. क्रियापदा बद्दल विशेष माहिती देणारे शब्द असतात, उदा.१) राम *अधाशासारखा* खातो.  २) ती *लगबगीने* घरी पोहोचली.३) बाहेर *जोरदार* पाऊस पडतो.४) वैशाली *चांगली* मुलगी आहे.
वरील वाक्यात - अधाशासारखा, लगबगीने, जोरदार, चांगली ही क्रियाविशेषण आहेत.

' क्रियापदाबद्दल विशेष माहिती सांगून जी अविकारी राहतात,त्यांनाच क्रियाविशेषण अव्यय असे म्हणतात '
क्रियाविशेषणाचे प्रकार :

१. कालवाचक : क्रिया घडण्याची वेळ,काल दर्शवितात.उदा.:आज,उद्या,नेहमी,आता,पूर्वी अचानक इ.
२.स्थलवाचक :
 वाक्यातील क्रिया घडण्याचे स्थळ किंवा ठिकाण दर्शवितात त्या अव्ययाना स्थलवाचक क्रियाविशेषण म्हणतात. उदा.: इथे,तिथे,चोहीकडे,जवळ,दूर,वर इ.
३.रीतीवाचक :
 वाक्यातील क्रिया घडण्याची रीत किंवा क्रिया कशी घडते हे दर्शवितात. उदा.: तो उभ्याने गटागटा पाणी पितो.
४.संख्यावाचक वा परिमाणवाचक :
 ही अव्यय क्रिया किती वेळ घडली किंवा क्रियेचे परिमाण दर्शवतात. उदा.:किंचित खरचटले,जरा लागले,अगदी इ.
५.प्रश्नार्थक :
 वाक्याला प्रश्नचे स्वरूप देणा-या अव्ययांना प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण अव्यय असे म्हणतात. उदा.: मला तुमच्या घरी न्यालना ?
६.निषेधार्थक क्रियाविशेषण अव्यय :
 ही अव्यय क्रियेचा नकार किंवा निषेध दर्शवितात. उदा.: तो न चुकता येतो.
७.स्वरूप मुलक :
 काही क्रियाविशेषण अव्यय दुस-या शब्दापासून साधलेली असतात त्यांना स्वरूप मूलक अव्यय असे म्हणतात. उदा.: तो हसत बोलतो.
काही मूळचीच क्रियाविशेषण अव्यय असतात.उदा.: पुन्हा,हळू,खरोखर,लवकर इ.

## हे सुद्धा पहा
*शब्दांच्या जाती
*मराठी व्याकरण विषयक लेख

वर्ग:शब्दांच्या जाती
बर्म्युडा त्रिकोण

**बर्मुडा त्रिकोण** हा साधारण बर्मुडा, पोर्तोरिको, आणि फोर्ट लॉडरडेल यांना जोडुन बनलेला अटलांटिक महासागरातील त्रिकोणी आकाराचा समुद्री प्रदेश आहे. याचे क्षेत्रफळ ३९,००,००० चौ. कि.मी. आहे.

या त्रिकोणाविषयी अनेक समज आहेत. उदा.
*अनेक जहाजे आणि विमाने आकस्मितरित्या बुडाली आहेत.
*भौतिक शास्त्राच्या नियमाविरुद्ध घटना.
*अनेक दुर्घटनांना अवकाशातील घटक कारणीभूत असल्याचाही समज आहे.

अमेरिकेच्या समुद्रकिनारपट्टी रक्षक दल आणि इतर संस्थांनी प्रचलीत समज चुकीचे आहेत असे सांगून बर्मुडा त्रिकोण मधील अपघात हे जगातील इतर अतिप्रवासाच्या भागापेक्षा जास्त नाहीत हे दर्शवणारी आकडेवारी दिली आहे. काही अपघातांची कारणे शोधण्यास यश मिळाले असले तरी, बऱ्याच अपघातांची कारणे अद्याप समजलेली नाहीत.

वर्ग:गूढ घटना
मॅक्स वॉकर

वॉकर, मॅक्स
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वकार हसन

हसन, वकार
वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू
इ.स. ८१

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी 
## जन्म 
## मृत्यू 
* सप्टेंबर १३ - टायटस, रोमन सम्राट.

## शोध 
## निर्मिती 
## समाप्ती 
वर्ग:इ.स. ८१
वर्ग:इ.स.च्या ८० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
रॉबर्ट कटेल

**विलिस रॉबर्ट कटेल** (सप्टेंबर १३, इ.स. १८६३:शेफिल्ड, यॉर्कशायर, इंग्लंड - डिसेंबर ९, इ.स. १९२९:नेल्सन, लँकेशायर, इंग्लंड) हा कडून दोन कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

कटेल, रॉबर्ट
कटेल, रॉबर्ट
कटेल, रॉबर्ट
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आर्थर मिचेल

मिचेल, आर्थर
मिचेल, आर्थर
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पर्सी ट्वेंटीमन-जोन्स

ट्वेंटीमन-जोन्स, पर्सी
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वेस्ली हॉल

सर **वेस्ली विनफील्ड हॉल** (१२ सप्टेंबर, १९३७:बार्बाडोस - ) हा कडून १९५८-६९ दरम्यान ४८ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने जलदगती गोलंदाजी आणि फलंदाजी करीत असे.

वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९३७ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
चंडिका हथुरुसिंघा

हथुरासिंघे, चंडिका
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म
क्रेग मॅकमिलन

**क्रेग डग्लस मॅकमिलन** (१३ सप्टेंबर, इ.स. १९७६ - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू आहे.

वर्ग:न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:कोलकाता टायगर्स खेळाडू
वर्ग:भारतीय क्रिकेट लीग खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७६ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आंतरराष्ट्रीय ध्वन्यात्मक वर्णमाला

**आंतरराष्ट्रीय स्वनीय वर्णचिह्नमाला** (आयपीए) मुख्यत: लॅटिन लिपीवर आधारित ध्वन्यात्मक संकेतांची एक वर्णमाला प्रणाली आहे. हे लिखित स्वरूपात भाषण ध्वनींचे प्रमाणित प्रतिनिधित्व म्हणून १९ व्या शतकाच्या उत्तरार्धात आंतरराष्ट्रीय ध्वन्यात्मक संघटनेने तयार केले होते. आयपीएचा वापर शब्दकोषशास्त्रज्ञ, परदेशी भाषेचे विद्यार्थी आणि शिक्षक, भाषाशास्त्रज्ञ, बोली भाषा शास्त्रज्ञ, गायक, अभिनेते, कृत्रिम भाषा निर्माते आणि  भाषांतरकारांद्वारे केला जातो.

आयपीएची भाषेच्या अशा गुणांचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी निर्मित केले गेले आहेत जे बोली भाषेत शब्दगत ध्वनी आहेत: ध्वनी, स्वनिम, सुरयोजन आणि शब्दांचे आणि अक्षरांचे विभाजन.  आयपीएमध्ये १०७ खंडीय अक्षरे, अनिश्चितपणे मोठ्या संख्येने अधिखंडीय अक्षरे, ४४ उच्चारभेददर्शक  (संयुक्त उच्चारभेददर्शक न मोजता) आणि चार अतिरिक्त-कोशगत छंदःशास्त्रीय चिन्हे आहेत. यापैकी बरेच सध्याच्या खाली या लेखात चार्टमध्ये आणि आयपीएच्या वेबसाइटवर दर्शविल्या आहेत.

## संदर्भ
वर्ग:भाषा
वर्ग:भाषांतर
जे.डब्ल्यु. हर्न

**जॉन विल्यम** *जॅक* **हर्न** (फेब्रुवारी ११, इ.स. १८९१ - सप्टेंबर १४, इ.स. १९६५) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू होता.

हर्न, जे.डब्ल्यु.
हर्न, जे.डब्ल्यु.
हर्न, जे.डब्ल्यु.
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
चार्ल्स मॅरियट

**चार्ल्स** *फादर* **स्टोवेल मॅरियट** (सप्टेंबर १४, इ.स. १८९५:हीटन मूर, स्टॉकपोर्ट, लॅंकेशायर, इंग्लंड - ऑक्टोबर १३, इ.स. १९६६:डॉलिस हिल, मिडलसेक्स, इंग्लंड) हा कडून एक कसोटी सामना खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

हा लॅंकेशायर, कॅंब्रिज विद्यापीट आणि केंट संघांसाठी प्रथमवर्गीय क्रिकेट खेळला.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८९५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आर्थर सेकल

सेकल, आर्थर
सेकल, आर्थर
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९४५ मधील मृत्यू
रॉबिन स्मिथ

**रॉबिन स्मिथ** (इंग्लिश: *Robin Arnold Smith*) (सप्टेंबर १३, १९६३ - २ डिसेंबर, २०२५) हा दक्षिण आफ्रिकेत जन्मलेला व इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघातर्फे खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करत असे.

स्मिथने केस लांब वाढवल्यावर न्यायाधीशांसारखा दिसत असल्याने त्याला 'जज' किंवा 'जजी' असे टोपणनाव मिळाले. त्याचा मोठा भाऊ क्रिसप्रमाणेच, वर्णद्वेषी राजवटीच्या आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधून वगळल्यामुळे तो आपल्या जन्मभूमीच्या देशाकडून खेळू शकला नाही, परंतु त्याचे पालक ब्रिटिश असल्याने तो इंग्लंडकडून खेळण्यास पात्र ठरला.

त्याने १९८८ ते १९९६ या काळात इंग्लंडकडून अकरा घरगुती कसोटी मालिका आणि सहा परदेशी दौऱ्यांमध्ये खेळला. स्मिथ वेगवान गोलंदाजीविरुद्धच्या आपल्या कौशल्यासाठी ओळखला जात असे, ज्यात विशेषतः तो त्याच्या वैशिष्ट्यपूर्ण स्क्वेअर-कटसाठी, जो फटका तो अत्यंत जोरदारपणे खेळत असे. त्याने मानसशास्त्रज्ञ म्हणून प्रशिक्षण घेतले होते.
## संदर्भयादी
## बाह्य दुवे 
* क्रिकइन्फो.कॉम - प्रोफाइल (इंग्लिश मजकूर)

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू
रॉबर्ट हार्वे

**रॉबर्ट ल्यॉन हार्वे** (सप्टेंबर १४, इ.स. १९११:स्विनबूम, ऑरेंज फ्री स्टेट, दक्षिण आफ्रिका - जुलै २०, इ.स. २०००:क्लूफ, क्वाझुलू-नताल, दक्षिण आफ्रिका) हा कडून १९३५-३६मध्ये दोन कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

हार्वे, रॉबर्ट
हार्वे, रॉबर्ट
हार्वे, रॉबर्ट
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हर्बी वेड

**हर्बर्ट फ्रेडरिक वेड** (सप्टेंबर १४, इ.स. १९०५:दर्बान, दक्षिण आफ्रिका - जानेवारी २१, इ.स. १९७४:क्रुगर्सडॉर्प, दक्षिण आफ्रिका) हा कडून १० कसोटी क्रिकेट सामने खेळलेला खेळाडू होता.

याचा भाऊ बिली वेड हासुद्धा दक्षिण आफ्रिकेकडून कसोटी क्रिकेट खेळला.

वेड, हर्बी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डेव्हिड स्मिथ

स्मिथ, डेव्हिड
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सलिया अहंगामा

**फ्रँकलिन सलिया अहंगामा** (१९५९:कोलंबो, श्रीलंका - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू आहे.

वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९५९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जेफ क्रोव

**जेफ्री जॉन क्रोव** (सप्टेंबर १४, इ.स. १९५८ - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू आङे.

याचा भाऊ मार्टिन क्रोवही न्यू झीलंडकडून क्रिकेट खेळला. हे दोघे इंग्लिश चित्रपट अभिनेता रसेल क्रोवचे चुलतभाऊ आहेत.

वर्ग:न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रॉबिन सिंग

रॉबिनसिंग
वर्ग:भारताचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
सप्टेंबर १४

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### आठवे शतक 
* ७८६ - हरून अल रशीद बगदादच्या खलीफापदी.

### अठरावे शतक 
* १७५२ - ब्रिटिश साम्राज्याने ग्रेगोरियन दिनदर्शिकेचा उपयोग सुरू केला व या वर्षातून ११ दिवस गाळले.
### एकोणिसावे शतक 
* १८२९ - एड्रियानोपलचा तह - रशिया व ओट्टोमन साम्राज्यातील युद्ध संपुष्टात आले.

### विसावे शतक 
* १९०१ - आठ दिवसांपूर्वीच्या खूनी हल्ल्यामुळे अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष विल्यम मॅककिन्लीचा मृत्यू. थियोडोर रूझवेल्ट राष्ट्राध्यक्षपदी.
* १९१७ - रशियाने स्वतःला प्रजासत्ताक घोषित केले.
* १९२३ - मिगेल प्रिमो दि रिव्हेरा स्पेनचा सर्वेसर्वा झाला.
* १९५९ - सोव्हिएत संघाचे लुना २ हे अंतरिक्षयान चंद्रावर कोसळले. चंद्रापर्यंत पोचणारी ही सर्वप्रथम मानवनिर्मित वस्तू होती.
* १९६० - ओपेकची स्थापना.
* १९८२ - निवडणूकांमध्ये विजयी ठरलेल्या बशीर गमायेलची राष्ट्राध्यक्षपदी बसण्यापूर्वीच हत्या.
* १९९९ - किरिबाटी, नौरू व टोंगाचा संयुक्त राष्ट्रांमध्ये प्रवेश.
### एकविसावे शतक 
* २००० - मायक्रोसॉफ्टने आपल्या एम.एस.-डॉस या संगणकप्रणालीची शेवटची आवृत्ती (८.०) प्रकाशित केली. याचबरोबर विंडोज एम.ई. या प्रणालीचेही वितरण सुरू केले.
* २००३ - स्वीडनच्या जनतेने आपले चलन स्वीडीश क्रोना हेच प्रमाण ठेवले व युरोचा अस्वीकार केला.
* २००३ - एस्टोनियाच्या जनतेने युरोपीय संघात सामील होण्यासाठीचा कौल दिला.

## जन्म 
* १८६८ - आर्थर सेकल, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १८८४ - डेव्हिड स्मिथ, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १८९५ - चार्ल्स मॅरियट, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९०५ - हर्बी वेड, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९११ - रॉबर्ट हार्वे, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९१३ - जॅकोबो आर्बेंझ, ग्वातेमालाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९१६ - जेफ नोब्लेट, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९१९ - न्यालचंद शाह, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९१९ - गिल लँग्ली, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९४० - पद्माकर शिवलकर, भारतातील क्रिकेट खेळाडू
* १९५६ - पॉल ऍलोट, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९५७ - केप्लर वेसल्स, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९५८ - जेफ क्रोव, न्यू झीलँडचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९५९ - सलिया अहंगामा, श्रीलंकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९६३ - रॉबिन सिंग, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९६६ - आमिर सोहेल, पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू.
*(इ.स.१९९९)-विनायक नवघरे.

## मृत्यू 
* ५८५ - बिदात्सु, जपानी सम्राट.
* ७७५ - कॉन्स्टन्टाईन पाचवा, बायझेन्टाईन सम्राट.
* ७८६ - अल-हदी, खलिफा.
* ८९१ - पोप स्टीवन पाचवा.
* ११४६ - झेंगी, सिरियाचा राजा.
* ११६४ - सुटोकु, जपानी सम्राट.
* १५२३ - पोप एड्रियान सहावा.
* १७१२ - जियोव्हानी कॅसिनी, इटालियन खगोलतज्ञ.
* १८३६ - एरन बर, अमेरिकेचा उपराष्ट्राध्यक्ष.
* १९०१ - विल्यम मॅककिन्ली, अमेरिकेचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९३७ - टोमास मासारिक, चेकोस्लोव्हेकियाचा पहिला राष्ट्राध्यक्ष.
* १९६५ - जे.डब्ल्यु. हर्न, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* २०११ - हरिश्चंद्र माधव बिराजदार, मराठी पहिलवानी कुस्तीगीर.

## प्रतिवार्षिक पालन 
## बाह्य दुवे
सप्टेंबर १२ - सप्टेंबर १३ - **सप्टेंबर १४** - सप्टेंबर १५ - सप्टेंबर १६ - सप्टेंबर महिना
वऱ्हाडी

हा लेख वऱ्हाडी या शव्दाबाबत आहे, भाषेसाठी ** वऱ्हाडी बोलीभाषा **ला जावे.

 

लग्न समारंभात मुलीकडील पाहुण्यांना वऱ्हाडी असे म्हणतात. 
***वऱ्हाड निघाले लंडनला* या नावाचा एकपात्री नाट्यप्रयोग महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे.
* श्रीकृष्णची पहिली पत्नी रुक्मिणी ही विदर्भातील अमरावती जिल्ह्यातील, त्या अर्थीने त्या प्रदेशातील लोक वऱ्हाडी व त्यावरून वऱ्हाड प्रांत व वऱ्हाडी बोली ही  नावे पडली असली पाहिजेत..
प्रश्नोपनिषद

**प्रश्नोपनिषद ** हे उपनिषदअथर्ववेदाच्या पिप्पलाद शाखेच्या 'ब्राह्मण' भागामध्ये येते. पिप्पलाद ऋषींनी सहा ऋषींच्या सहा प्रश्नांना दिलेली उत्तरे असे या उपनिषदाचे स्वरूप असल्याने याला प्रश्नोपनिषद असे ओळखले जाते. पहिला आणि शेवटचा प्रश्न सोडून इतर प्रश्न हे उपप्रश्नांचे समूह आहेत.
या उपनिषदाच्या सुरुवातीस सांगितल्याप्रमाणे सहा ऋषी 'ब्राह्मण‌'च्या जिज्ञासेने पिप्पलादाकडे येतात. पिप्पलाद त्यांना एक वर्षभर तेथेच तपस्या करून नंतर प्रश्न विचारण्यास सांगतात. पिप्पलादाच्या प्रश्न विचारायला आलेल्या या सहा ऋषींची नावे अशी:
# सुकेशा - भारद्वाज कुळातील एक  ऋषी
# सत्यकाम शिबीकुमार - ऋषी
# सौर्यायणी - गर्ग कुळातील एक  ऋषी
# आश्वलायन कोसल देशाचा एक ऋषी
# भार्गव विदर्भ निवासी असा एक  ऋषी
# कबन्धी कत्यऋषीचा प्रपौत्र

* **या लेखाचा ज्ञानकोशीय विस्तार येथे करा. मराठी अर्थासहीत मूळग्रंथ मजकूरासाठी मराठी विकिस्रोत प्रकल्पाकडे जावे.**

वर्ग:उपनिषदे
सप्टेंबर १३

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### दुसरे शतक 
* १२२ - हेड्रियनच्या भिंतीचे बांधकाम सुरू.
### एकोणिसावे शतक 
* १८१४ - १८१२ चेयुद्ध - ब्रिटिश सैन्याला बाल्टिमोर, मेरीलँड जिंकण्यात अपयश. येथून अमेरिकन सैन्याची सरशी होत गेली.
* १८४७ - मेक्सिकन-अमेरिकन युद्ध - जनरल विनफील्ड स्कॉटने मेक्सिको सिटी जिंकले.
* १८९९ - अमेरिकेतील सर्वप्रथम जीवघेण्या अपघातात हेन्री ब्लिस मृत्युमुखी.
### विसावे शतक 
* १९०० - पुलांग लुपाची लढाई.
* १९२३ - मिगेल प्रिमो दि रिव्हेरा स्पेनच्या सर्वेसर्वापदी.
* १९२९ - लाहोर कटातील आरोपी जतींद्रनाथ दास यांनी तुरुंगातील जुलुमाचा निषेध म्हणून केलेल्या उपोषणात त्यांचा त्रेसष्टाव्या दिवशी मृत्यू.
* १९४३ - च्यांग कै-शेक तैवानच्या राष्ट्राध्यक्षपदी.
* १९७१ - न्यू यॉर्कच्या ऍटिका तुरुंगात कैद्यांची दंगल थोपवण्यासाठी पोलीस व नॅशनल गार्डला पाचारण. कारवाईत ४२ ठार.
* १९९९ - मॉस्कोमध्ये दहशतवाद्यांचे बॉम्बस्फोट. ११९ ठार.
### एकविसावे शतक 
* २००३ - ज्येष्ठ गायक पं. दिनकर कैकिणी यांना तानसेन पुरस्कार, तर मेंडोलिन वादक यू. श्रीनिवास यांना राष्ट्रीय कुमार गंधर्व पुरस्कार जाहीर.
* २००६ - माँत्रियालच्या डॉसन कॉलेजमध्ये किमवीर गिलने एक विद्यार्थ्याला मारले, १९ जखमी केले व नंतर आत्महत्या केली.

## जन्म 
* १०८७ - जॉन दुसरा कॉम्नेनस, बायझेन्टाईन सम्राट.
* १८५१ - वॉल्टर रीड, अमेरिकन सूक्ष्मजीवशास्त्रज्ञ.
* १८५७ - मिल्टन हर्शी, अमेरिकन उद्योगपती.
* १८६० - जॉन पर्शिंग, अमेरिकन सेनापती.
* १८६४ - रॉबर्ट कटेल, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १८७६ - पर्सी ट्वेंटीमन-जोन्स, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १८८२ - रमोन ग्राउ, क्युबाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९०२ - आर्थर मिचेल, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९६३ - रॉबिन स्मिथ, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९६७ - मायकेल जॉन्सन, अमेरिकन धावपटू.
* १९६८ - चंडिका हथुरासिंघे, श्रीलंकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९६९ - शेन वॉर्न, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९७१ - गोरान इव्हानिसेविच, क्रोएशियाचा टेनिस खेळाडू.
* १९७६ - क्रेग मॅकमिलन, न्यू झीलँडचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९८० - वीरेन रास्किन्हा, भारतीय हॉकी खेळाडू.

## मृत्यू 
* ८१ - टायटस, रोमन सम्राट.
* १४३८ - दुआर्ते, पोर्तुगालचा राजा.
* १५९८ - फिलिप दुसरा, स्पेनचा राजा.
* १९२८ - श्रीधर पाठक, हिंदी कवी.
* १९७१ - केशवराव दाते,  रंगभूमीवरील अभिनेते.

## प्रतिवार्षिक पालन 
## बाह्य दुवे
सप्टेंबर ११ - सप्टेंबर १२ - **सप्टेंबर १३** - सप्टेंबर १४ - सप्टेंबर १५ - सप्टेंबर महिना
इ.स. ५३

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी
## जन्म
* सप्टेंबर १८ - ट्राजान, रोमन सम्राट.

## मृत्यू
## शोध
## निर्मिती
## समाप्ती
वर्ग:इ.स. ५३
वर्ग:इ.स.च्या ५० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
डेरेक प्रिंगल

**डेरेक रेमंड प्रिंगल** (सप्टेंबर १८, इ.स. १९५८:नैरोबी, केन्या - ) हा कडून कसोटी व एकदिवसीय क्रिकेट खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.

निवृत्तीनंतर प्रिंगल क्रिकेटबद्दल लिहीतो.

प्रिंगल, डेरेक
वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डॅरेन गॉफ

**डॅरेन गॉफ** (सप्टेंबर १८, इ.स. १९७० - ) हा कडून ५८ कसोटी आणि १५९ एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट सामने खेळलेला खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि जलदगती गोलंदाजी करीत असे.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सॅम स्टेपल्स

**सॅम्युएल जेम्स** *सॅम* **स्टेपल्स** (१८ सप्टेंबर, १८९२ - ४ जून, १९५०) कडून क्रिकेट खेळलेला खेळाडू होता. हा १९२० ते १९३४ या काळात नॉटिंगहॅमशायरसाठी प्रथम श्रेणी क्रिकेट खेळला आणि इंग्लंडकडून तीन कसोटी क्रिकेट सामने खेळला.

स्टेपल्स उजव्या हाताने फलंदाजी आणि ऑफ ब्रेक गोलंदाजी करीत असे. त्याने एकूण ३८५ प्रथम श्रेणी सामन्यांमध्ये १,३३१ बळी घेतले आणि ६,४७० धावा केल्या. या कामगिरीसाठी १९२९ मध्ये स्टेपल्सला विस्डेन क्रिकेटर्स ऑफ द इयर म्हणून निवडले गेले. त्यांनी १९२७-२८ मध्ये दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध कसोटी पदार्पण केले. स्टेपल्स नॉटिंगहॅमशायरच्या संघात हॅरोल्ड लारवूड बरोबर खेळला व वेगवान गोलंदाजांची ही जोडी त्यांच्या अचूक गोलंदाजीमुळे अधिक भेदक होत असे.

निवृत्तीनंतर स्टेपल्सने हॅम्पशायरचे प्रशिक्षक म्हणून जबाबदारी सांभाळली. १९४९ मध्ये त्यांनी पंच म्हणूनही काही काळ काम केले. ४ जून १९५० रोजी त्यांचे निधन झाले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८९२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
विन्स्टन डेव्हिस

**विन्स्टन वॉल्टर डेव्हिस** (सप्टेंबर १८, इ.स. १९५८:सायन हिल, किंग्सटाउन, सेंट व्हिंसेंट - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू आहे.

डेव्हिस, विन्स्टन
डेव्हिस, विन्स्टन
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ब्रुस मरे

**ब्रुस अलेक्झांडर ग्रीनफेल मरे** (१८ सप्टेंबर, इ.स. १९४०:जॉन्सनव्हिल, न्यू झीलंड - १० जानेवारी, २०२३) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी व लेगब्रेक गोलंदाजी करायचा.

मरेची नात आमेलिया केर कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळते.

वर्ग:न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इ.स. १३७२

## ठळक घटना आणि घडामोडी
## जन्म
## मृत्यू
वर्ग:इ.स. १३७२
वर्ग:इ.स.च्या १३७० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १४ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
आल्फोन्सो रॉबर्ट्स

**आल्फोन्सो** *आल्फी* **थियोडोर रॉबर्ट्स** हा कडून आंतरराष्ट्रीय **क्रिकेट** खेळलेला खेळाडू होता. क्रिकेटबरोबरच रॉबर्ट्सने राजकारणातही सक्रीय भाग घेतला.

रॉबर्ट्स, आल्फोन्सो
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९३७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९६ मधील मृत्यू
डिक वेस्टकॉट

वेस्टकॉट, डिक
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील मृत्यू
वेन क्लार्क

क्लार्क, वेन
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इ.स. १४०६

## ठळक घटना आणि घडामोडी
* नोव्हेंबर ३० - पोप ग्रेगोरी बारावा पोपपदी बसला.

## जन्म
## मृत्यू
* मार्च १७ - इब्न खल्दून, अरब इतिहासकार. (ज. १३३२)
* नोव्हेंबर ६ - पोप इनोसंट सातवा.

वर्ग:इ.स. १४०६
वर्ग:इ.स.च्या १४०० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
नईमुर रहमान

रहमान, नईमुर
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इ.स. १४१२

## ठळक घटना आणि घडामोडी
* जानेवारी १६ - रोममधील पोपने फ्लोरेन्सच्या मेदिची कुटुंबाला आपले अधिकृत सावकार करून घेतले.

## जन्म
* जोन ऑफ आर्क, फ्रेंच सेनानी.

## मृत्यू
वर्ग:इ.स. १४१२
वर्ग:इ.स.च्या १४१० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
सप्टेंबर १९

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### एकोणिसावे शतक 
* १८९३ - न्यू झीलँडमध्ये महिलांना मतदानाचा हक्क मिळाला.
### विसावे शतक 
* १९४४ - सोवियेत संघ आणि फिनलंडमध्ये संधी.
* १९५२ - इंग्लंडला गेलेल्या चार्ली चॅप्लिनला अमेरिकेने परतण्यास मुभा नाकारली.
* १९५७ - अमेरिकेने पहिल्यांदा भूमिगत अणुबॉम्बचाचणी केली.
* १९५९ - अमेरिकेने निकिता ख्रुश्चेव्हला डिस्नीलँड बघण्यास मनाई केली.
* १९७६ - तुर्कस्तानचे बोईंग ७२७ प्रकारचे विमान देशाच्या दक्षिण भागात डोंगरांत कोसळले. १३५ ठार.
* १९८३ - सेंट किट्स आणि नेव्हिसला स्वातंत्र्य.
* १९८५ - मेक्सिको सिटीमध्ये भूकंप. ४०० इमारती कोसळल्या, हजारो मृत्युमुखी.
* १९८९ - यु.टी.ए. फ्लाइट ७७२ या विमानात दहशतवाद्यांनी ठेवलेल्या बॉम्बचा विमान नायजरवर असताना स्फोट. १७१ ठार.

### एकविसावे शतक 
* २००७ - ट्‌वेंटी-२० क्रिकेटमध्ये एकाच षटकात सहा षटकार मारण्याची कामगिरी करणारा युवराज सिंग पहिलाच क्रिकेट खेळाडू ठरला. त्याने क्रिकेटच्या इतिहासातील सर्वाधिक वेगवान अर्धशतक नोंदविताना पन्नास धावा करण्यासाठी फक्त १२ चेंडू घेतले.

## जन्म 
* ८६ - अँटोनियस पायस, रोमन सम्राट.
* ८६६ - लिओ सहावा, बायझेन्टाईन सम्राट.
* १५५१ - तिसरा हेन्री, फ्रान्सचा राजा.
* १८६७ - पंडित श्रीपाद दामोदर सातवळेकर, मराठी चित्रकार, वेदाभ्यासक.
* १९११ - सर विल्यम गोल्डिंग, नोबेल पुरस्कार विजेते ब्रिटिश लेखक.
* १९२७ - डिक वेस्टकॉट, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९५३ - वेन क्लार्क, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९७४ - नईमुर रहमान, बांगलादेशी क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू 
* १३३९ - गो-दाइगो, जपानी सम्राट.
* १७१० - ओले ऱ्यॉमर (Ole Rømer), डॅनिश खगोलशास्त्रज्ञ.
* १८८१ - जेम्स गारफील्ड, अमेरिकेचा २०वा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९३५ - कॉन्स्टान्टीन त्सियाल्कोव्स्की, रशियन रॉकेटशास्त्रज्ञ.
* १९३६ - पंडित विष्णू नारायण भातखंडे, भारतीय संगीतकार, संगीतज्ञ.
* १९८७ - आयनार गेऱ्हार्डसन, नॉर्वेचा पंतप्रधान.
* २००१ - अनंतराव दामले, प्रभात फिल्म कंपनीचे संचालक.
* २००२ - प्रिया तेंडुलकर, अभिनेत्री .
* २००७ - दत्ता डावजेकर ऊर्फ डीडी, संगीतकार.

## प्रतिवार्षिक पालन 
* सेना दिन - चिले.
* स्त्री मतदान हक्क दिन - न्यू झीलँड.
* स्वातंत्र्य दिन - सेंट किट्स आणि नेव्हिस.
----
## बाह्य दुवे 
सप्टेंबर १७ - सप्टेंबर १८ - **सप्टेंबर १९** - सप्टेंबर २० - सप्टेंबर २१ - सप्टेंबर महिना
इ.स. १४१३

## ठळक घटना आणि घडामोडी
मार्च २१ - हेन्री पाचवा, इंग्लंड इंग्लंडच्या राजेपदी.
## जन्म
## मृत्यू
* ६ ऑक्टोबर - दावित पहिला, इथियोपियाचा सम्राट.
वर्ग:इ.स. १४१३
वर्ग:इ.स.च्या १४१० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १४१५

## ठळक घटना आणि घडामोडी
* जुलै ४ - पोप ग्रेगरी बाराव्याने कॉन्स्टान्सच्या समितीचे उद्घाटन करून पोपपदाचा राजीनामा दिला. सुमारे ६०० वर्षांनी २०१३मध्ये पोप बेनेडिक्ट सोळाव्याने राजीनामा देईपर्यंत पोपपदाचा राजीनामा देणारा ग्रेगरी बारावा शेटचा पोप होता.

## जन्म
* सप्टेंबर २१ - फ्रेडरिक तिसरा, पवित्र रोमन सम्राट.

## मृत्यू 
* जॉन हस - ख्रिश्चन धर्मसुधारक.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १४१५
वर्ग:इ.स.च्या १४१० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
केप्लर वेसल्स

वेसल्स, केप्लर
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अनंतराव दामले

**अनंतराव विष्णूपंत दामले** (जन्मदिनांक अज्ञात - सप्टेंबर १९, इ.स. २००१) हे मराठी चित्रपट निर्माते आणि प्रभात फिल्म कंपनीचे संचालक होते.

## चित्रपट निर्मिती 
दामल्यांनी प्रभात फिल्म कंपनीच्या इतिहासावर *इट्स प्रभात* नावाच्या माहितीपटाची निर्मिती केली. इ.स. २००३-०४ साली झळकलेल्या या माहितीपटाचे दिग्दर्शन माधवी वैद्य यांनी केले आहे. या माहितीपटाला इ.स. २००४ सालच्या भारतातील ५२व्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांतर्गत "*सर्वोत्कृष्ट चरित्रपट*" पुरस्कार जाहीर झाला.

वर्ग:भारतीय चित्रपट निर्माते
वर्ग:मराठी चित्रपट निर्माते
वर्ग:इ.स. २००१ मधील मृत्यू
सप्टेंबर १८

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### सोळावे शतक 
* १५०२ - क्रिस्टोफर कोलंबस आपल्या चौथ्या व शेवटच्या सफरीत कोस्टा रिकाला पोचला.
### अठरावे शतक 
* १७३९ - बेलग्रेडचा तह - बेलग्रेड ऑट्टोमन साम्राज्याच्या हवाली.
### एकोणिसावे शतक 
* १८५० - अमेरिकेच्या काँग्रेसने फ्युजिटिव्ह स्लेव्ह ऍक्ट हा कायदा लागू केला.
* १८८५ - माँत्रियालमध्ये कांजिण्याची लस घेणे सक्तीचे केल्याने लोकांनी दंगाधोपा सुरू केला.
### विसावे शतक 
* १९०६ - चक्रीवादळ व त्यानंतर आलेल्या त्सुनामीने हाँगकाँगमध्ये १०,००० बळी घेतले.
* १९१९ - नेदरलँड्समध्ये स्त्रीयांना मतदानाचा हक्क मिळाला.
* १९२२ - हंगेरीला लीग ऑफ नेशन्समध्ये प्रवेश.
* १९३४ - सोवियेत संघाला लीग ऑफ नेशन्समध्ये प्रवेश.
* १९३९ - दुसरे महायुद्ध - पोलंडचे सरकार पळून रोमेनियाला गेले.
* १९४३ - ज्यूंचे शिरकाण - सोबिबोरची कत्तल.
* १९३९ - दुसरे महायुद्ध - ब्रिटिश पाणबुडी एच.एम.एस. ट्रेडविंडने जपानच्या जुन्यो मारु हे जहाज बुडवले. ५,६०० मृत्युमुखी.
* १९४८ - मार्गारेट चेझ स्मिथ अमेरिकेची पहिली स्त्री सेनेटर झाली.
* १९६१ - संयुक्त राष्ट्रांचा सरचिटणीस दाग हॅमरशील्डचा विमान अपघातात मृत्यू.
* १९६२ - र्‍वांडा, बुरुंडी आणि जमैकाला संयुक्त राष्ट्रांमध्ये प्रवेश.
* १९७३ - पूर्व जर्मनी आणि पश्चिम जर्मनीला संयुक्त राष्ट्रांमध्ये प्रवेश.
* १९७४ - हरिकेन फिफि होन्डुरासच्या किनाऱ्यावर आले. ५,००० ठार.
* १९८१ - फ्रांसमध्ये मृत्युदंड बेकायदा.
* १९९० - लिश्टनस्टाइनला संयुक्त राष्ट्रांमध्ये प्रवेश.
* १९९७ - टेड टर्नरने संयुक्त राष्ट्रांना १ अब्ज अमेरिकन डॉलर दान केले.
* १९९८ - आयकानची स्थापना.
### एकविसावे शतक 
* २००१ - ट्रेंटन, न्यू जर्सी येथून कोणीतरी अँथ्रॅक्सचे विषाणू असलेली पत्रे पाठवण्यास सुरुवात केली.
* २००७ - पाकिस्तानच्या राष्ट्राध्यक्षपदी निवडून घेतल्यावर जनरल परवेझ मुशर्रफने लश्करप्रमुखपदाचा राजीनामा देण्याचे जाहीर केले.

## जन्म 
* ५३ - ट्राजान, रोमन सम्राट.
* १७०९ - सॅम्युएल जॉन्सन, इंग्लिश कवी, पत्रकार, समीक्षक.
* १७६५ - पोप ग्रेगरी सोळावा.
* १८७६ - जेम्स स्कलिन, ऑस्ट्रेलियाचा ९वा पंतप्रधान.
* १८९२ - सॅम स्टेपल्स, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १८९५ - जॉन डिफेनबेकर, कॅनडाचा १३वा पंतप्रधान.
* १९३७ - आल्फोन्सो रॉबर्ट्स, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९२३ - ऍन, रोमेनियाची राणी.
* १९४० - ब्रेस मरे, न्यू झीलँडचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९५८ - विन्स्टन डेव्हिस, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९५८ - डेरेक प्रिंगल, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९७० - डॅरेन गॉफ, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९७१ - लान्स आर्मस्ट्रॉँग, अमेरिकन सायकल शर्यत विश्वविजेता.

## मृत्यू 
* ९६ - डॉमिशियन, रोमन सम्राट.
* ११८० - लुई सातवा, फ्रांसचा राजा.
* १७८३ - लेओनार्ड ऑयलर, स्विस गणितज्ञ.
* १८७० - चार्ल्स पंधरावा, स्वीडनचा राजा.
* १९७० - जिमी हेंड्रिक्स, अमेरिकन संगीतकार.
* १९९३ - असित सेन, विनोदी अभिनेते व दिग्दर्शक.
* १९९४ - व्हिटास जेरुलायटिस, अमेरिकन टेनिस खेळाडू.
* १९९५ - काका हाथरसी उर्फ प्रभुलाल गर्ग, हिंदी कवी.
* १९९९ - अरुण वासुदेव कर्नाटकी, चित्रपट दिग्दर्शक.
* २००२ - शिवाजी सावंत, मराठी साहित्यिक.
* २००४ - डॉ. भालचंद्र दिनकर फडके, मराठी समीक्षक, साहित्यिक.

## प्रतिवार्षिक पालन 
* वरिष्ठ नागरिक आदर दिन - जपान.

## बाह्य दुवे
सप्टेंबर १६ - सप्टेंबर १७ - **सप्टेंबर १८** - सप्टेंबर १९ - सप्टेंबर २० - सप्टेंबर महिना
स्टीवन बूक

**स्टीवन लुईस बूक** (सप्टेंबर २०, इ.स. १९५१:ड्युनेडिन, न्यू झीलंड - ) हा कडून ३० कसोटी आणि १४ एकदिवसीय क्रिकेट सामने खेळलेला खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि डाव्या हाताने मंदगती गोलंदाजी करीत असे.

वर्ग:न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९५१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अनिल दलपत

**अनिल दलपत सोनावरिया** (२० सप्टेंबर, इ.स. १९६३ - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू होता.

हा पाकिस्तानकडून खेळलेला पहिला हिंदू क्रिकेट खेळाडू होता.

वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पाकिस्तानचे बिगरमुस्लिम क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९६३ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:पाकिस्तानमधील हिंदू व्यक्ती
इजाझ अहमद

अहमद, इजाझ
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
विष्णु नारायण भातखंडे

**विष्णू नारायण भातखंडे** (ऑगस्ट १०, १८६० - सप्टेंबर १९, १९३६) हे हिंदुस्तानी संगीताचे संशोधक, संगीतकार, गायक होते. त्यांनी हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीताच्या वर्गीकरणाची थाट पद्धत विकसित केली.

## बालपण व शिक्षण 
**विष्णू नारायण भातखंडे** यांचा जन्म ऑगस्ट १०, १८६० रोजी जन्माष्टमीच्या दिवशी मुंबई येथील वाळकेश्वर भागात झाला. लहानपणापासूनच त्यांचे संगीतकलेवर विशेष प्रेम होते. वयाच्या दहाव्या-अकराव्या वर्षी ते उत्तम बासरी वाजवायचे. मराठी शाळेतील व हायस्कूलचे शिक्षण झाल्यानंतर भातखंडे एल्फिन्स्टन कॉलेजमधून  बी.ए. झाले. याच काळात त्यांनी गोपालगिरी यांच्याकडून सतारीचे धडे आत्मसात केले.

## जीवन व कार्य 
इ.स. १८८५ साली ते कायद्याचे पदवीधर झाले व इ.स. १८८७ सालापासून वकिली करू लागले. पुढे काही काळ कराचीच्या न्यायालयात त्यांनी वकिली केली. भातखंडे यांनी त्यांच्या महाविद्यालयीन दिवसांत वल्लभदास दामुलकर नावाच्या सतारवादकांकडून सतार शिकायला आरंभ केला. पुढे पं. रावजीबुवा बेलबागकर नावाच्या ध्रुपदगायकाकडून ते गायकी शिकू लागले. गायकी व हिंदुस्तानी संगीताच्या इतर पैलूंबाबत त्यांना प. बेलबागकर, उस्ताद  हुसेन खाँ,  उस्ताद विलायत हुसेन खाँ यांचेही मार्गदर्शन लाभले.  पत्नी व मुलीच्या निधनानंतर भातखंडे यांनी वकिली सोडून पूर्णपणे संगीताभ्यासाला वाहून घेतले.  १९०६ मधे मनरंग वंशाच्या महंमद अली ह्यांच्याशी त्यांचा परीचय झाला. त्यांच्या ३०० वर ख्याल गायनाच्या ध्वनीमुद्रीकांचा त्यांनी अभ्यासुन त्या आत्मसात केल्या. त्यांनी भरताच्या नाट्यशास्त्राचा आणि संगीत रत्नाकर या प्राचीन भारतीय संगीतविषयक ग्रंथांचा अभ्यास चालवला होताच; पण आता त्यांनी हिंदुस्तानी संगीतातील विस्कळीत वैविध्याला पद्धतशीर सैद्धांतिक चौकटीत बसवण्याकरता प्रयत्न केले. त्यातूनच त्यांनी राग, रागिण्या आणि पुत्ररागांमध्ये वर्गीकरण करण्याच्या जुन्या पद्धतीऐवजी 'थाट पद्धत' नावाची नवी वर्गीकरण पद्धत हिंदुस्तानी संगीतामध्ये आणली. उत्तर भारतीय संगीतात दहा थाटांची पद्धत ही पं भातखंडे ह्यांच फार मोठं कार्य आहे. त्याचबरोबर सरळ व‌ सोपी संगीत नोटेशन पद्धती ची देणगी ही त्यांनी संगीत क्षेत्रास दिली. माँरीस काँलेज आँफ म्युझीक ची ही स्थापना पं भातखंडे नी केली. 
 

## निधन
उतारवयात भातखंडे पक्षाघात व मांडीच्या अस्थिभंगामुळे अंथरुणास खिळून होते. १९ सप्टेंबर १९३६ रोजी, गणेश चतुर्थीच्या दिवशी त्यांचे निधन झाले.

## भातखंडे यांनी लिहिलेली पुस्तके
* हिंदुस्थानी संगीत पद्धती भाग १ ते ५ (एकूण १९५८ पाने)
* लक्ष्य संगीत
* अभिनव रागमंजीरी
* क्रमीक पुस्तक मालीका
* Historical Survey of Indian Music
* Comparative Study - The system of 15th, 16th and 17th Century
*

## स्मरणार्थ 
* अल्मोडाचे भातखंडे संगीत महाविद्यालय
* जबलपूरचे भातखंडे संगीत महाविद्यालय
* डेहराडूनचे भातखण्डे हिंदुस्तानी संगीत महाविद्यालय
* लखनौचे भातखण्डे संगीत संस्थान विश्वविद्यालय 
* विलासपूरचे भातखंडे संगीत महाविद्यालय
* त्यांच्या स्मरणार्थ भारतीय पोस्टाने भातखंडे यांचे छायाचित्र असलेले पोस्टाचे तिकीट काढले होते.

## संदर्भ
वर्ग:मराठी संगीतकार
वर्ग:हिंदुस्तानी संगीतकार
वर्ग:हिंदुस्तानी गायक
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १८६० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३६ मधील मृत्यू
नवीद नवाझ

वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७३ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:रिकामी पाने
दया पवार

''''* (१५ सप्टेंबर इ.स.१९३५ - सप्टेंबर २०, १९९६) हे मराठी साहित्यिक होते. मराठी दलित साहित्यातील अग्रणी साहित्यिक म्हणून ते ओळखले जातात.

पवार यांचे खरे नाव *दगडू मारुती पवार* आहे.*जागल्या* या टोपणनावानेही त्यांनी लेखन केलेले आहे. त्यांचा जन्म अहमदनगर जिल्ह्यातील धामणगाव नावाच्या खेड्यात जन्मले.  संगमनेरच्या बोर्डिंगमध्ये राहून ते शिक्षण पूर्ण करीत होते.  त्याला किंवा त्याच्या आईला न विचारता दगडूच्या चुलत्याने दगडूचे लग्न ठरवले. त्यामुळे विचलित होऊन पवारमॅट्रिकमध्ये नापास झाले.  इंग्लिशमध्ये त्यांना पास होण्यासाठी सात मार्क कमी पडले. त्यांच्या मामा आणि आईच्या धीराने त्यांनी ऑक्टोबरमध्ये पुन्हा परीक्षा दिली. बोर्डिंगच्या अधिकाऱ्यांनी दगडूला अपवाद म्हणून बोर्डिंगमध्ये राहण्याची परवानगी दिली. मुलांच्या चिडवण्याचा त्रास होई म्हणून पवार बोर्डिंगजवळच्या एका कोंबडीच्या खुराडात बसून अभ्यास करू लागलेव इंग्रजीमध्ये ६३ मार्क मिळवले.

मॅट्रिक नापास झालेल्या दया पवार यांना पद्मश्री पुरस्कार मिळाला आहे.

पवार यांच्या ’बलुतं’ या आत्मकथानत्मक पुस्तकाचे अनेक भारतीय भाषांमध्ये आणि इंग्रजी, फ्रेंच आणि जर्मन या युरोपियन भाषांत भाषांतरे झाली आहेत.  बलुतं हे मराठीतले दलित लेखकाने पहिले प्रसिद्ध पुस्तक आहे. या पुस्तकाने मराठीत दलित साहित्याची पाऊलवाट निर्माण केली.

पवार यांची मुलगी प्रज्ञा ही एक मराठी कवयित्री आणि गद्यलेखक आहे.

## प्रकाशित साहित्य
* अछूत (बलुतं’चा हिंदी अनुवाद). 
* कोंडवाडा (कवितासंग्रह)
* चावडी (कथासंग्रह)
* जागल्या (कथासंग्रह)
* धम्मपद (कवितासंग्रह)
* पाणी कुठंवर आलं गं बाई... (वैचारिक)
* पासंग(कथासंग्रह)
* बलुतं (आत्मकथन). ’बलुतं’चा जेरी पिंटो यांनी इंग्रजी अनुवाद केला आहे. 
* बीस रुपये (’विटाळ’चा हिंदी अनुवाद)
* विटाळ (वैचारिक)

## पुरस्कार
* पद्मश्री
* ’*बलुतं''’ या पुस्तकाला महाराष्ट्र सरकारचा उत्कृष्ट वाङ्मयासाठीचा पुरस्कार (१९७९)

## दया पवारांवरील मराठी पुस्तके
* दया पवार यांच्या साहित्याचा अभ्यास (भास्कर खांडगे)
## दया पवारांवरील संशोधन
* दया पवार यांचे समग्र साहित्य(एक अभ्यास)(प्रभंजन चव्हाण) 

 
वर्ग:इ.स. १९९६ मधील मृत्यू
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९३५ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पुरुषोत्तम दारव्हेकर

**पुरुषोत्तम दारव्हेकर** (१९२७ - सप्टेंबर २१, १९९९) हे मराठी नाटककार होते. 

कट्यार काळजात घुसली’ हे नाटक मराठी रंगभूमीवर आणणारे नाटककार दिग्दर्शक आणि गीतकार पुरुषोत्तम दारव्हेकर 

त्यांचा जन्म शिक्षण नागपुरातील B. Sc. B. T.,  M. A. LL.B. with Gold Medal एवढे उच्च शिक्षण घेऊनही त्यांनी नाट्यक्षेत्रात पाय रोवला

१९५१ मध्ये  रंजन कला मंदिर या नावाने नाट्यसंस्था काढली ,

लहान मुलांचे साठीही त्यांनी नाटकांची निर्मिती केली

१९६१ साली त्यांनी दिल्ली येथे दूरदर्शनचे सहाय्यक संचालकपद सांभाळले,

ज्येष्ठ नाटककार पुरुषोत्तम दारव्हेकर यांच्या लेखणीतून उतरलेलं आणि पं. जितेंद्र अभिषेकींच्या बहारदार संगीताने सजलेलं हे नाटक रंगभूमीवर आलं आणि त्याने एक नवा इतिहास रचला.

पुरुषोत्तम दारव्हेकर यांनी मधुसुदन कोल्हटकर व लता अरुण यांना घेऊन नटसम्राट दिग्दर्शित केले. या प्रयोगाचे श्रेयस इतकेच की आजपर्यंत महाराष्ट्रातल्या ज्या गावांमधे नटसम्राट पोचला नव्हता तिथपर्यंत तो पोचला.

मास्तरांनी नाटकाला आपल्या अपत्यासारखे जपले. त्यांच्या नाटकांवर विदर्भासह, इंदोर, दिल्ली, जबलपूरच्या रसिकांनीही भरभरून प्रेम केले.

चंद्र नभीचा ढळला नाटकाचे १६ प्रयोग, काळी माती : खारे पाणीचे सहा प्रयोग, वऱ्हाडी मानसंचे २६प्रयोग, नयन तुझे जादुगारचे २९ प्रयोग, वाजे पाऊल आपलेचे 21 प्रयोग त्यांनी केले. व्यावसायिक रंगभूमीवर अश्रूंची झाली फुले, इथे ओशाळला मृत्यू, नटसम्राट, कट्यार काळजात घुसली आदी नाटकांचे यशस्वी प्रयोग त्यांनी केले. तात्यासाहेबांनी तर नटसम्राट हे नाटक मास्तर दिग्दर्शित करणार असतील तरच मी देईन, असे म्हणले होते.

त्यांनी लेखन आणि दिग्दर्शन केलेले ’कट्यार काळजात घुसली’ हे नाटक मराठी रंगभूमीवरील मैलाचा दगड आहे.

त्यांची गीत संपदा

घेई छंद मकरंद ------- छळतसे काजळ काळी रात-------  जा उडुनी जा पाखरा ------तेजोनिधी लोहगोल ----- दिन गेले भजनाविण सारे ----- मुरलीधर श्याम हे नंदलाल ------  या भवनातिल गीत पुराणे

त्यांची बालनाटिका

उपाशी राक्षस --कबुलीवाला ---मोरूचा मामा ---पत्र्यांचा महाल ------नारदाची शेंडी -----अब्रा -कि-डब्रा

वर्ग:इ.स. १९९९ मधील मृत्यू
वर्ग:मराठी नाटककार
वर्ग:मराठी नाट्यदिग्दर्शक
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इ.स. १४२०

## ठळक घटना आणि घडामोडी
## जन्म
## मृत्यू
वर्ग:इ.स. १४२०
वर्ग:इ.स.च्या १४२० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स.पू. १९

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी 
## जन्म 
## मृत्यू 
* सप्टेंबर २१ - व्हर्जिल, रोमन कवि.

## शोध 
## निर्मिती 
## समाप्ती 
वर्ग:इ.स.पू. १९
वर्ग:इ.स.पू.चे १० चे दशक
वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले शतक
वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
लियरी कॉन्स्टन्टाईन

**लिरी कॉन्स्टँटिन** (२१ सप्टेंबर, १९०१:त्रिनिदाद - १ जुलै, १९७१:लंडन, इंग्लंड) हा कडून १९२८ ते १९३९ दरम्यान १८ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता. हा वेस्ट इंडीजच्या पहिल्या वहिल्या कसोटी खेळणाऱ्या संघात होता.

वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९०१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७१ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
क्रिस गेल

ख्रिस्तोफर हेन्री गेल, OD (जन्म 21 सप्टेंबर 1979) हा जमैकाचा क्रिकेट खेळाडू आहे जो 1999 पासून वेस्ट इंडीजकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळत आहे. एक विध्वंसक फलंदाज, गेलला ट्वेंटी-20 क्रिकेट खेळलेल्या महान फलंदाजांपैकी एक म्हणून ओळखले जाते, आणि काहींनी आतापर्यंतचे सर्वोत्तम म्हणून. त्यांनी NEDUET मधून मटेरियल इंजिनीअरिंगमध्ये पदवी प्राप्त केली आहे. आयपीएल मध्ये कोलकत्ता नाईट राईडर तर्फे पदार्पण केले. त्यानंतर रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूरूसाठी २०१७ पर्यंत क्रिस गेल खेळत होते.

## कीर्तिमान 
# एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये वेस्ट इंडीजसाठी सर्वाधिक धावा करणारा खेळाडू.
# एक कॅलेंडर वर्ष दुसरा सर्वात जास्त छक्के (२०१९ मध्ये ५६)
# वेस्टइंडीजचे दुसरे खेळाडू (ब्रायन लारा के बाद), आणि कूल मिलाकर 14 वेन, एकदिवसीय सामन्यांमध्ये 10,000 रन बनवणारे। 
# इंटरनॅशनल क्रिकेटच्या थ्रीफॉर्म्समध्ये गेममध्ये फायदा कमावणारे पहिले बल्लेबाज.
# टेस्ट क्रिकेटमध्ये तिहरा विरोध, वनडे क्रिकेटमध्ये शक्ती आणि टी 20 आंतरराष्ट्रीय समस्या पहले आणि आता एकमात्र बल्लेबाज.
# वेस्टइंडीजसाठी सर्वात जास्त छक्के लावणारे खिलाड़ी (सभी स्वरूपन)
# वेस्ट इंडीज के खेळाडूद्वारे सर्वाधिक संख्या.  (२५)
# एक ही टीम के खिलाफ अधिक छक्के लगाने का रेकॉर्ड - इंग्लैंड के खिलाफ 130 छक्के।
# आईसीसीच्या रिपोर्टनुसार, त्यांनी T20I मध्ये खेळला हर 10वा चेंडू छक्का लगाया.
# 2007 वर्ल्ड T20 मध्ये, T20 I क्षमता निर्माण करणारे बल्लेबाज़.  त्याला दोन विश्वटी 20 स्थान देणारे एक मात्र बल्लेबाज देखील आहेत.
# गेल ICC U19 विश्व कप, ICC विश्व ट्वेंटी 20, ICC विश्व क्रिकेट कप, ICC विश्व क्रिकेट कप, ICC विश्व चैंपियंस ट्रॉफी आणि सोबत ICC क्रिकेट कप क्वालीफायर मध्ये कमी करणारे एक मात्र खेळाडू आहेत.
# विश्व कप 2015 मध्ये, त्यांनी जिम्बाब्वे के विरुद्ध, 138 चेंडूंवर, तीव्रता लगाया.
# एकदिवसीय बोलों मध्ये राहा विविध देश के विरोधक ग्यारह बनने वाले तीसरे बल्लेबाज.
# # वेस्टइंडीज के बल्लेबाजों द्वारा सर्वात तेज वनडे अर्धशतक.  (१९ गेंदों में ५० रन)
# ICC चैंपियंस ट्रॉफी इतिहास (791 रन) मध्ये प्रमुख अधिकारी
# आईसीसी चैंपियंस ट्रॉफी मध्ये एक मालिका (474 ​​रन) सर्वाधिक रन
# क्रिकेटमध्ये सर्वाधिक छक्के (५३४)
# टी२० (१०३) मध्ये दुसरे सर्वात जास्त छक्के
# द्विपक्षीय वनडे सीरीज़ (२०१९ मध्ये ४ इनिंग्स बनम इंग्लंड) सर्वाधिक छक्के (३९)
# टेस्ट क्रिकेट में लगातर चार ओवर में सर्व 6 गेंदबाजों को हिट करने वाले खिलाड़ी पहले.
# मारका मारने वाला एक खिलाड़ी.
# मार्लोन सैमुएल्स के साथ, त्याला कोणत्याही विकेटसाठी सर्वाधिक वनडे स्टँड (दूसरे विकेटसाठी 372 रन)
# डेवोन स्मिथ के साथ, त्यांनी आयसीसी विश्व टी-२० इतिहास (145) मध्ये सर्वोच्च सलामी शेअर का रेकॉर्ड तयार केला.
# वर्ल्ड टी२० मध्ये सर्वात जास्त छक्के लावणारे बल्लेबाज

## संदर्भ 
गेल, क्रिस
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सप्टेंबर २१

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### अठरावे शतक 
### एकोणिसावे शतक
* १८२७ - जोसेफ स्मिथ जुनियरच्या म्हणण्यानुसार मोरोनी या दैवी शक्तीने त्याला सोन्याच्या पत्र्यावर लिहीलेली मॉर्मोनपंथाची कथा दिली.
* १८९६ - होरेशियो किचनरने सुदानमधील डोंगोला शहर जिंकले.

### विसावे शतक 
* १९२१ - जर्मनीतील ऑप्पाउ शहरातील खत कारखान्यात स्फोट, ५-६०० ठार.
* १९३४ - चंद्रशेखर आगाशे यांनी बृहन्महाराष्ट्र शुगर सिंडिकेट या कंपनीची स्थापना केली..
* १९३४ - सुपर टायफून मुरोतोने जपानच्या ओसाका शहरात धुमाकूळ घातला. ३,०६० ठार.
* १९३८ - १९३८ चे हरिकेन न्यू योर्क शहरात आले. ५००-७०० ठार.
* १९३९ - रोमेनियाच्या पंतप्रधान आर्मांड कॅलिनेस्कुची हत्या.
* १९४२ - ज्यूंचे शिरकाण - युक्रेनच्या दुनैव्त्सि शहरात नाझींनी २,५८८ ज्यूंची हत्या केली.
* १९६४ - माल्टाला युनायटेड किंग्डमपासून स्वातंत्र्य.
* १९६५ - सिंगापूरला संयुक्त राष्ट्रांमध्ये प्रवेश.
* १९७२ - फिलिपाईन्समध्ये लश्करी कायदा लागू.
* १९८१ - बेलिझला युनायटेड किंग्डमपासून स्वातंत्र्य.
* १९८१ - सांड्रा डे ओ'कॉनॉरची अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशपदी नेमणूक.
* १९९१ - आर्मेनियाला सोवियेत संघापासून स्वातंत्र्य.
* १९९५ - भारतात अनेक व्यक्तिंनी दावा केला की गणपतीच्या मूर्तीसमोर दूध ठेवले असता त्याने ते दूध प्यायले.
* १९९९ - तैवानमध्ये भूकंप. २,४०० ठार.

### एकविसावे शतक 
* २००१ - तुलू, फ्रांसमधील रसायन कारखान्यात स्फोट. २९ ठार.
* २००३ - गॅलेलियो या अंतराळयानाने मुद्दामहून गुरूच्या वातावरणात प्रवेश केला. अत्यंत दाबामुळे यान नाश पावले.
* २०१३ - केन्याच्या नैरोबी शहरात मुस्लिम दहशतवाद्यांनी वेस्टगेट मॉलवर हल्ला करून ७२ पेक्षा अधिक लोकांना ठार केले. सुमारे १७५ जखमी.

## जन्म 
* १३२८ - हाँग्वू, चीनी सम्राट.
* १४१५ - फ्रेडरिक तिसरा, पवित्र रोमन सम्राट.
* १४२८ - जिंग्टाइ, चीनी सम्राट.
* १७५६ - जॉन मॅकऍडम, स्कॉटिश रस्ता-तंत्रज्ञ.
* १८४० - मुराद पाचवा, ऑट्टोमन सम्राट.
* १८४२ - दुसरा अब्दुल हमीद, ओस्मानी सम्राट.
* १८६६ - एच.जी. वेल्स, अमेरिकन लेखक.
* १९०२ - लियरी कॉन्सन्टाईन, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९३२ - पंडित जितेंद्र अभिषेकी, भारतीय-मराठी गायक, मराठी संगीतकार.
* १९४७ - स्टीवन किंग, अमेरिकन लेखक.
* १९५० - बिल मरे, अमेरिकन अभिनेता.
* १९५१ - अस्लान माश्काडोव्ह, चेचेन क्रांतीकारी.
* १९५९ - रिचर्ड एलिसन, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९६३ - कर्टली ऍम्ब्रोस, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९७१ - जॉन क्रॉली, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९७१ - ऍडम हकल, झिम्बाब्वेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९७९ - क्रिस गेल, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९८० - करीना कपूर, भारतीय अभिनेत्री.

## मृत्यू 
* इ.स.पू. १९ - व्हर्जिल, रोमन कवि.
* १३२७ - एडवर्ड तिसरा, इंग्लंडचा राजा.
* १५५८ - चार्ल्स पाचवा, पवित्र रोमन सम्राट.
* १७४३ - सवाई जयसिंह, जयपूर संस्थानाचा राजा.
* १९३९ - आर्मांड कॅलिनेस्कु, रोमेनियाचा पंतप्रधान.
* १९५७ - हाकोन सातवा, नॉर्वेचा राजा.
* १९९८ - फ्लोरेंस ग्रिफिथ जॉयनर, अमेरिकन धावपटू.
* १९९९ - पुरुषोत्तम दारव्हेकर, मराठी नाटककार, मराठी नाट्यदिग्दर्शक.

## प्रतिवार्षिक पालन 
* आंतरराष्ट्रीय शांति दिन.
* स्वातंत्र्य दिन - माल्टा, बेलीझ, आर्मेनिया.
----
## बाह्य दुवे
सप्टेंबर १९ - सप्टेंबर २० - **सप्टेंबर २१** - सप्टेंबर २२ - सप्टेंबर २३ - सप्टेंबर महिना
रिचर्ड एलिसन

**रिचर्ड मार्क** *एली* **एलिसन** (सप्टेंबर २१, इ.स. १९५९:विलेसबोरो, केंट, इंग्लंड - ) हा १९८४ ते १९८६ दरम्यान कडून ११ कसोटी आणि १४ एकदिवसीय क्रिकेट सामन्यांमध्ये खेळलेला खेळाडू आहे.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९५९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ॲडम हकल

हकल, ऍडम
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९७१ मधील जन्म
कर्टली ॲम्ब्रोज

{{माहितीचौकट क्रिकेटपटू संपूर्ण माहिती |
  नाव = कर्टली ऍम्ब्रोस |
  image = Curtly ambrose2 crop.jpg |
  देश= |    देश_इंग्लिश_नाव = West Indies |
  पूर्ण नाव = कर्टली ऍल्कॉन लिनवॉल ऍम्ब्रोस
|            उपाख्य = लिटल बर्ड
|              living = true
|          दिनांकजन्म = २१
|        महिनाजन्म = ९
|         वर्षजन्म = १९६३
|        स्थान_जन्म = स्वीट्स व्हिलेज
|      देश_जन्म = ॲंटिगा
|            heightft = ६
|          heightinch = ७
|             फलंदाजीची पद्धत = डावखोरा (LHB) 
|             गोलंदाजीची पद्धत = उजव्या हाताने जलदगती (RF) 
|                विशेषता = गोलंदाज

|       international = true
|       कसोटी सामना पदार्पण दिनांक = २ एप्रिल
|       कसोटी सामना पदार्पणवर्ष = १९८८
|    कसोटी सामना पदार्पण विरूद्ध = पाकिस्तान
|             कसोटी सामने = १९२
|        शेवटचा कसोटी सामना दिनांक = ३१ ऑगस्ट
|        शेवटचा कसोटी सामना वर्ष = २०००
|     शेवटचा कसोटी सामना विरूद्ध = इंग्लंड
|        आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना पदार्पण दिनांक = १२ मार्च
|        आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना पदार्पणवर्ष = १९८८
|     आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना पदार्पण विरूद्ध = पाकिस्तान
|              आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने = ५३
|         शेवटचा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना दिनांक = २३ एप्रिल
|         शेवटचा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना वर्ष = २०००
|      आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना विरूद्ध = पाकिस्तान

|               संघ१ = लीवार्ड आयलंड्स
|               वर्ष१ = १९८५–२०००
|               संघ२ = ॲंटिगा आणि बार्बुडा
|               वर्ष२ = १९९८–१९९९
|               संघ३ = नॉर्धॅम्प्टनशायर
|               वर्ष३ = १९८९–१९९६ |
  चेंडू = {} |
  columns = ४ |
  column१ = कसोटी |
  सामने१ = ९८ |
  धावा१ = १४३९ |
  फलंदाजीची सरासरी१ = १२.४० |
  शतके/अर्धशतके१ = ०/१ |
  सर्वोच्च धावसंख्या१ = ५३ |
  चेंडू१ = ३६८३.५ |
  बळी१ = ४०५ |
  गोलंदाजीची सरासरी१ = २०.९९ |
  ५ बळी१ = २२ |
  १० बळी१ = ३ |
  सर्वोत्तम गोलंदाजी१ = ८/४५ |
  झेल/यष्टीचीत१ = १८/० |
  column२ = ODIs |
  सामने२ = १७६ |
  धावा२ = ६३९ |
  फलंदाजीची सरासरी२ = १०.६५ |
  शतके/अर्धशतके२ = ०/० |
  सर्वोच्च धावसंख्या२ = ३१* |
  चेंडू२ = १५५८.५ |
  बळी२ = २२५ |
  गोलंदाजीची सरासरी२ = २४.१२ |
  ५ बळी२ = ४ |
  १० बळी२ = n/a |
  सर्वोत्तम गोलंदाजी२ = ५/१७ |
  झेल/यष्टीचीत२ = ४५/० |
  column३ = प्र.श्रे. |
  सामने३ = २३९ |
  धावा३ = ३४४८ |
  फलंदाजीची सरासरी३ = १३.९५ |
  शतके/अर्धशतके३ = ०/४ |
  सर्वोच्च धावसंख्या३ = ७८ |
  चेंडू३ = ८१३३ |
  बळी३ = ९४१ |
  गोलंदाजीची सरासरी३ = २०.२४ |
  ५ बळी३ = ५० |
  १० बळी३ = ८ |
  सर्वोत्तम गोलंदाजी३ = ८/४५ |
  झेल/यष्टीचीत३ = ८८/० |
  column४ = List A |
  सामने४ = ३२९ |
  धावा४ = १२८२ |
  फलंदाजीची सरासरी४ = ११.९८ |
  शतके/अर्धशतके४ = ०/० |
  सर्वोच्च धावसंख्या४ = ४८ |
  चेंडू४ = २८५७.१ |
  बळी४ = ४०१ |
  गोलंदाजीची सरासरी४ = २३.८३ |
  ५ बळी४ = ४ |
  १० बळी४ = n/a |
  सर्वोत्तम गोलंदाजी४ = ५/१७ |
  झेल/यष्टीचीत४ = ८२/० |
  दिनांक= सप्टेंबर १ |
  वर्ष = २००७ |
  source = http://content-uk.cricinfo.com/westindies/content/player/51107.html |
}}

वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अमेरिकेच्या स्वातंत्र्याचा जाहीरनामा

thumb|right|250px|
**अमेरिकेच्या स्वातंत्र्याचा जाहीरनामा** (इंग्लिश: *United States Declaration of Independence*) हा अमेरिकेच्या तेरा वसाहतींनी ब्रिटिश साम्राज्यापासून स्वातंत्र्य मिळवल्याचा उद्घोष करणारा, खंडीय कॉंग्रेशीने जुलै ४, इ.स. १७७६ रोजी संमत करून जारी केलेला जाहीरनामा होता. जाहीरनाम्याचे लेखन प्रामुख्याने थॉमस जेफरसनाने केले. या दिवसाच्या स्मॄत्यर्थ ४ जुलै हा दिनांक अमेरिकेचा स्वातंत्र्यदिन मानला जातो.

thumb|right|250px|खंडीय कॉंग्रेशीत  स्वीकारताना तेरा वसाहतींचे प्रतिनिधी (चित्रकार: जॉन ट्रमबुल; इ.स. १८१९)
याची मूळ प्रत वॉशिंग्टन, डी.सी.मध्ये नॅशनल आर्काइव्ह्ज अँड रेकॉर्ड्स ॲडमिनिस्ट्रेशनने आपल्या इमारतीत जतन करून ठेवलेली आहे.

## बाह्य दुवे 
* अमेरिकेच्या राष्ट्रीय संग्रहाच्या संकेतस्थळावरील  (इंग्लिश मजकूर)

स्वातंत्र्याचा जाहीरनामा
स्वातंत्र्याचा जाहीरनामा
टिम झोहरर

झोहरर, टिम
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पीटर पेथेरिक

**पीटर जेम्स पेथेरिक** (२५ सप्टेंबर, इ.स. १९४२:रॅनफर्ली, न्यू झीलँड - ) हा कडून ऑक्टोबर १९७६ आणि मार्च १९७७मध्ये सहा कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.

पेथेरिक न्यू झीलँडकडून हॅटट्रिक करणाऱ्या मोजक्या गोलंदाजांपैकी एक आहे.

वर्ग:न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९४२ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सप्टेंबर २०

२६ ऑगस्ट

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### बारावे शतक 
* ११८७ - सलाद्दीनने जेरुसलेमला वेढा घातला.
### सतरावे शतक 
* १६३३ - पृथ्वी सूर्याभोवती फिरत असल्याचे प्रतिपादन केल्या बद्दल गॅलेलियोवर खटला चालवण्यात आला.
* १६९७ - रीसवीकचा तह.
### अठरावे शतक 
* १७३७ - वॉकिंग परचेस - लेनापे-डेलावेर लोकांची १२ लाख एकर जागा पेनसिल्व्हेनिया वसाहतीला देण्यात आली.

### एकोणिसावे शतक 
* १८५४ - अल्माची लढाई - फ्रांस आणि ब्रिटिश सैन्यांनी रशियाला हरवले.
* १८५७ - १८५७ चे स्वातंत्र्ययुद्ध - ब्रिटिश फौजेने दिल्ली परत घेतले.
* १८८१ - अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष जेम्स गारफील्डच्या हत्येनंतर चेस्टर ए. आर्थर राष्ट्राध्यक्षपदी.
### विसावे शतक 
* १९४२ - ज्यूंचे शिरकाण - जर्मन एस.एस.ने ३,००० ज्यूंची कत्तल केली.
* १९७० - सिरियाने जॉर्डनवर चाल केली.
* १९७६ - टर्किश एरलाइन्सचे बोईंग ७२७ प्रकारचे विमान तुर्कस्तानच्या टॉरस माउंटनमध्ये कोसळले. १५५ ठार.
* १९७७ - व्हियेतनामला संयुक्त राष्ट्रांमध्ये प्रवेश.
* १९७९ - मध्य आफ्रिकेच्या साम्राज्यात लश्करी उठाव. सम्राट बोकासा पहिला पदच्युत.
* १९८४ - बैरुतच्या अमेरिकन वकिलातीवर आत्मघातकी हल्ला. २२ ठार.
* १९९० - दक्षिण ऑसेटियाने स्वतःला जॉर्जियापासून स्वतंत्र घोषित केले.
### एकविसावे शतक 
* २००१ - अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष जॉर्ज डब्ल्यु. बुशने दहशतीविरुद्ध युद्ध पुकारले.
* २००४ - एज्युसॅट या उपग्रहाचे श्रीहरिकोटा येथील तळावरून यशस्वी प्रक्षेपण करण्यात आले.

## जन्म 
* १८५३ - राम पाचवा तथा *चुलालोंगकोर्ण*, थायलंडचा राजा.
* १८६१ - वॉल्टर ग्रिफेन, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १८९७ - नारायण भिकाजी परुळेकर ऊर्फ नानासाहेब परुळेकर, मराठी पत्रकार.
* १९२१ - पनानमल पंजाबी, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९२२ - द. न. गोखले, चरित्र वाङ्मयाचे  संशोधक व मराठी शुद्धलेखनाचे ज्येष्ठ अभ्यासक.
* १९२३ - अक्किनेनी नागेश्वर राव, दादासाहेब फाळके पुरस्कार प्राप्त भारतीय अभिनेते आणि निर्माते.
* १९२५ - राम सातवा तथा *आनंद माहिडोल*, थायलंडचा राजा.
* १९३४ - सोफिया लॉरेन, इटालियन अभिनेत्री.
* १९५१ - स्टीवन ब्रूक, न्यू झीलंडचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९४४ - रमेश सक्सेना, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९६३ - अनिल दलपत, पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू.
* १९६८ - इजाझ अहमद, पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू.
* १९७३ - नवीद नवाझ, श्रीलंकेचा क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू 
* १३८४ - लुई पहिला, नेपल्सचा राजा.
* १९३३ - ऍनी बेझंट, ब्रिटिश, भारतीय समाजसुधारिका.
* १९२८ - नारायण गुरु, केरळमधील समाजसुधारक .

* १९९६ - दया पवार, मराठी साहित्यिक.
* १९७९ - लुडविक स्वोबोदा, चेकोस्लोव्हेकियाचा राष्ट्राध्यक्ष.

## प्रतिवार्षिक पालन 
* राष्ट्रीय युवक दिन - थायलंड
-----
## बाह्य दुवे
सप्टेंबर १८ - सप्टेंबर १९ - **सप्टेंबर २०** - सप्टेंबर २१ - सप्टेंबर २२ - सप्टेंबर महिना
अँडी वॉलर

**अँडी वॉलर** (Andy Waller;  , हरारे) हा एक निवृत्त झिम्बाब्वेयन क्रिकेट खेळाडू आहे. वॉलर २ कसोटी व ३९ एकदिवसीय सामन्यांमध्ये झिम्बाब्वे क्रिकेट संघाकडून खेळला. तो १९८७, १९९२ व १९९६ सालच्या विश्वचषकांमध्ये झिम्बाब्वेचा भाग होता.

वर्ग:झिम्बाब्वेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मिन्हाजुल आबेदिन

आबेदिन, मिन्हाजुल
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९६५ मधील जन्म
डेव्ह रंडल

**डेव्हिड ब्रायन रंडल** (सप्टेंबर २५, इ.स. १९६५:केप टाउन, दक्षिण आफ्रिका - ) हा कडून दोन आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट सामने खेळलेला खेळाडू आहे.

रंडल, डेव्ह
रंडल, डेव्ह
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हान्सी क्रोन्ये

हान्सी क्रोन्ये (25 सप्टेंबर 1969 - 1 जून 2002) हा दक्षिण आफ्रिकेचा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू आणि 1990 च्या दशकात दक्षिण आफ्रिकेच्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघाचा कर्णधार होता. एक उजव्या हाताचा अष्टपैलू खेळाडू, कर्णधार म्हणून क्रोनिएने 27 कसोटी सामने आणि 99 एकदिवसीय सामन्यांमध्ये आपल्या संघाला विजय मिळवून दिला . मॅच फिक्सिंग प्रकरणातील त्याच्या भूमिकेमुळे क्रिकेटमधून आजीवन बंदी घातली गेली असतानाही 2004 मध्ये त्याला 11 व्या महान दक्षिण आफ्रिकन म्हणून निवडण्यात आले . 2002 मध्ये विमान अपघातात त्यांचा मृत्यू झाला.

क्रोन्ये, हान्सी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
क्रोनिएची हत्या क्रिकेट सट्टेबाजी सिंडिकेटच्या सांगण्यावरून करण्यात आली असे कट सिद्धांत त्याच्या मृत्यूनंतर फोफावले आणि नॉटिंगहॅमशायरचे माजी प्रशिक्षक क्लाइव्ह राईस यांनी मार्च 2007 मध्ये पाकिस्तानचे प्रशिक्षक बॉब वूल्मर यांच्या मृत्यूच्या पार्श्वभूमीवर ते पुन्हा मांडले. असा आरोप करण्यात आला.
इ.स. १४४०

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
## जन्म
## मृत्यू 
वर्ग:इ.स. १४४०
वर्ग:इ.स.च्या १४४० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे