open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
जीभ

**जीभ** हा पृष्ठवंशीय प्राण्यांच्या शरीराच्या तोंडामधला लालसर गुलाबी रंगाचा एक अवयव आहे. जीभ ही ५ ज्ञानेंद्रियांपैकी एक आहे. हा अवयव पूर्णपणे स्नायूंचा बनलेला असतो. बहुतेक सर्व पृष्ठवंशीय प्राण्यामध्ये जीभ अन्न गिळण्यासाठी, चवीच्या जाणीवेसाठी मदत करते. जीभ, दात, ओठ, कंठ, टाळू  व घसा यांच्या साहाय्याने मनुष्य निरनिराळे आवाज (ध्वनी) काढू शकतो. मानवी जिभेची सरासरी लांबी सुमारे १० सें.मी. असते. रोगनिदान करण्यासाठी  जिभेचा रंग , स्वरूप आणि ओलसरपणा याबाबी लक्षात घेण्यात येतात.

## संरचना
जीभ कंकाल/ ऐच्छिक स्नायूनी बनलेली असते. त्यामुळे तिचे इच्छेनुसार नियंत्रण करणे सोपे जाते. जिभेचे स्नायू तीन वेगवेगळ्या प्रतलामध्ये रचलेले असतात. जिभेचे स्नायू कंठिका अस्थि खालचा जबडा आणि शंख अस्थिपासून उगम पावलेले आहेत. या स्नायूमुळे जीभ वेगवेगळ्या दिशेने  वळवता येते. जिभेचे टोक शरीराच्या इतर भागापेक्षा अधिक स्पर्शसंवेदी असते. जिभेवर श्लेषमल पटलाचे आवरण असते. तिच्या वरील पृष्ठ्भागावर गोल , शंकूच्या आकाराचे अंकुरक असतात. हे अंकुरक संख्येने अधिक असल्याने जीभ खरखरीत भासते. या अंकुरकात चार प्रकारच्या रुचि कलिका असतात ज्याद्वारे गोड, आंबट, खारट, आणि कडू पदार्थांची चव समजते. जिभेच्या खालचा भाग मऊ असून त्या भागातेल अंतःत्वचा पातळ असते. या त्वचेखाली रक्तवाहिन्यांचे जाळे असते. हृदयविकारात रुग्णाच्या छातीमध्ये दुखायला लागल्यावर सॉर्बिट्रेट्ची गोळी जिभेखाली ठेवल्यास काहीं सेकंदात रक्तप्रवाहात मिसळून परिणामकारक ठरते. जिभेला त्रिशाखी  आननी आणि  जिव्हाग्रसनी या तीन कर्परचेतामिळालेल्या असतात. या चेतांमार्फत जिभेचे नियमन होते.

## उपयोग
जिभेद्वारे अन्न तोंडात फिरवून दाताखाली आणले जाते आणि अन्नाचे गोळ्यात रूपांतर केले जाते. दातामध्ये , गालफडामध्ये साचलेले अन्न जिभेने काढून तोंड स्वच्छ ठेवले जाते.  जिभेमुळे  अन्न घशात ढकलले जाते. अन्न गिळताना जीभ टाळूवर दाबली जाते आणि आतील बाजूना पसरते. परिणामी तोंडातील अन्न बाहेर न पडता घशाकडे सरकवले जाते. अन्य सस्तन प्राण्यापैकी कुत्रा, मांजर, जिभेने अंग साफ करतात. त्यामूळे अंगावरील तेल आणि परजीवी दूर होतात. कुत्र्याची जीभ त्याच्या शरीराचे तापमान कमी करण्यासाठी उपयोगी पडते. सरडगुहि (शॅमेलिऑन), बेडूक, खवल्या मांजर इत्यादी प्राणी जिभेने अन्न तोंडात घेतात. साप जीभ बाहेर काढून भक्ष्याचे गंधकण गोळा करतो. गंधकणांच्या ज्ञानावरून त्याला भक्ष्य पकडणे सोपे जाते. सुतार पक्ष्याची जीभ अतिशय संवेदी असते. जिभेच्या सहाय्याने तो झाडाच्या सालीखालील कीटक गोळा करतो. व्हेल, आणि मुशी यासारख्या काहीं प्राण्यांची जीभ अचल असते. जिभेवर ठराविक ठिकाणी विशिष्ट चवीची जाणीव होते असे एकेकाळी समजले जात होते. प्रत्यक्षात जीभेवर असलेल्या रुचिकलिकामध्ये सर्व चवी ओळखल्या जातात. पदार्थ पाण्यामध्येविद्राव्य असल्यास चव लगेच समजते. 

वर्ग:जीवशास्त्र
वर्ग:मानवी शरीर
आल्फ्रेड लिटलटन

लिटलटन, आल्फ्रेड
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
एथॉल रोवन

**एथॉल मॅथ्यू बर्चेल रोवन** (फेब्रुवारी ७, इ.स. १९२१:केन्सिंग्टन, दक्षिण आफ्रिका - फेब्रुवारी २२, इ.स. १९९८:हेर्मानस, दक्षिण आफ्रिका) हा कडून १५ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

एथॉलचा मोठा भाऊ एरिक रोवन सुद्धा दक्षिण आफ्रिकेकडून कसोटी क्रिकेट खेळला.

रोवन, एथॉल
रोवन, एथॉल
रोवन, एथॉल
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इ.स. ४१२

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी
## जन्म
* फेब्रुवारी ८ - प्रोक्लस, ग्रीक तत्त्वज्ञानी.

## मृत्यू
## शोध
## निर्मिती
## समाप्ती
वर्ग:इ.स. ४१२
वर्ग:इ.स.च्या ४१० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या ५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
रायन कॅम्पबेल

कॅम्पबेल, रायन
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हेलिओपोलिस (इजिप्त)

**हेलिओपोलिस** हे प्राचीन इजिप्तमधील एक शहर होते. *सूर्यनेत्र* असे इजिप्शियन भाषेत नाव असलेले हे शहर आत्ताच्या कैरो शहराच्या ईशान्य टोकास वसलेले होते.

येथे ४,००० वर्षांपूर्वी बांधलेला विजयस्तंभ अजूनही उभा आहे.

वर्ग:इजिप्तमधील प्राचीन शहरे
अमुन रा

च्या तोरिनो शहरातील रामेसेस दुसऱ्या बरोर अमुनचा पुतळा]]
अमुन रा हा प्राचीन इजिप्तमधील एक प्रबळ देव होय. अमुन रा आणि त्याची पत्नी अमॉनेट यांचा उल्लेख इजिप्तमधील जुन्या पिरॅमिडवरील लिखाणात आढळतो.

*अमुन*चा अर्थ *गुप्त* असा होतो आणि *रा* हा *देव* या अर्थाने वापलेला शब्द आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:इजिप्तचे प्राचीन देव
मोठे आतडे

मानवी शरीराचा एक अवयव आहे. आतडे हा अवयव अन्नाचे पचन करण्यास मदत करतो.यांची लांबी १ ते १.५ मी. असते    

.कार्य— पाणी शोषन,तात्पुरता मलसंचयन आणि मलोत्सरण करणे.  

वर्ग:जीवशास्त्र वर्ग:मानवी शरीर
दशपदी

१० चरणांचा एक काव्य प्रकार. कवि अनिल ह्यांनी हा काव्यप्रकार मराठीत सुरू केल्याचे मानले जाते.

----
असिरिया

हेलेनिस्टिक कालखंडातील पर्शियन साम्राज्याच्या अधिपत्याखालील एक प्राचीन राष्ट्र. सध्याचे उत्तर इराक.

वर्ग:प्राचीन राज्ये
समेरिया

**समेरिया** हे सध्याच्या पॅलेस्टाइनमधील एक प्राचीन राज्य होते. हे राज्य पर्शियाच्या अधिपत्याखाली होते.

वर्ग:प्राचीन राज्ये
करिया

**करिया** तथा **केरिया** हे प्राचीन तुर्कस्तानातील एक प्रदेश आहे. हा प्रदेश पश्चिम अनातोलियामध्ये आयोनियाच्या मध्यापासून लिसिया आणि फ्रिजियापर्यंत पसरलेला होता.

## संदर्भ आणि नोंदी
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:तुर्कस्तानमधील प्राचीन शहरे
पंडित वैजनाथ

**वैजनाथ शिवराम कानफाडे ऊर्फ वैजनाथशर्मा  पंडितः-** (इसवी सनाच्या १९ व्या शतकाचा प्रारंभकाल)
अर्वाचीन मराठी गद्यरचनेचे आद्य प्रवर्तक.  वैजनाथशास्त्री हे नागपूरकडचे राहणारे.  कलकत्ता येथे नागपूरकरांचे वकील म्हणून वेणीरामपंत नावाचे गृहस्थ होते, त्यांच्या आश्रयाला हे प्रारंभी राहिले. हे संस्कृत, फ़ारसी, हिंदुस्थानी, इंग्रजी व बंगाली ह्या भाषात प्रवीण होते.  त्यांचे बहुभाषित्व लक्षात घेऊन डॉ. कॅरेंसारख्या धर्मप्रचारकाने त्यांचा भरपूर उपयोग करून घेतला, आणि मराठीतील आद्य व्याकरण-कोशकार असा लौकिक वैद्यनाथशास्त्रींनी मिळवला.  

मराठीतील पहिले मुद्रित ग्रंथ - मराठी भाषेचे व्याकरण व सेंट मॅथ्यू - हे  दोन्ही तयार करण्यास  डॉ. विल्यम कॅरे या मिशनरी गृहस्थाने वैजनाथशास्त्री या महाराष्ट्रीय पंडिताचे साहाय्य घेतले. १८०५ साली कलकत्त्याजवळील श्रीरामपूर(Serampur) या गावी त्याने ते प्रसिद्ध केले. श्रीरामपूर येथील मिशनच्या शैक्षणिक कार्यातील डॉ. कॅरेंचे वैजनाथशास्त्री हे साहाय्यक होते.  बायबलचे मराठीत व हिंदीत भाषांतर करण्यात डॉ. कॅरेंना त्यांचा फारच उपयोग झाला.  फ़ोर्ट विल्यम कॉलेजात डॉ. कॅरे हे संस्कृत व बंगाली शिकवत असत.  इ.स. १८०३ पासून मराठी शिकवण्याची जबाबदारीही त्यांच्यावर पडल्यानंतर त्यांनी वैजनाथशास्त्रींना आपल्याबरोबर मराठी शिकविण्याकरिता म्हणून नेमून घेतले.  ह्या दोघांनी मिळून अकरा मराठी पुस्तके प्रसिद्ध केली.  

एकोणिसाव्या शतकात प्रसिद्ध झालेल्या मराठी गद्य चरित्रात वैजनाथ पंडितांनी लिहिलेले राजा प्रतापादित्याचे चरित्र हे पहिले होय.  मात्र हे स्वतंत्र नसून फ़ोर्ट विल्यम कॉलेजातील बंगाली पंडित रामराम बसु ह्यांनी १८०१ साली  बंगाली भाषेतील पहिल्या मुद्रित गद्य पुस्तकाचा अनुवाद आहे. हा अनुवाद त्यांनी १८१६ साली केला.  

**त्यांच्या १० रचना:-** १. पंचतंत्र; १८१५. २. बायबल - ५ भाग; १८०७-१८२१. ३. मंगल समाचार(बंगालीवरून अनुवादित); १८११.  ४. मराठी-इंग्रजी कोश(मराठी शब्द मोडी लिपीत); १८१०.  ५. मराठी भाषेचे व्याकरण; १८०५.  ६.  रघूजी भोसल्याची वंशावली;१८१६.  ७. राजा प्रतापादित्याचे चरित्र; १८१६.  ८. सिंहासनबत्तीसी(मृत्युंजय विद्यालंकारलिखित 'बत्रिस सिहासन' १८०२ चेभाषांतर); १८१४.  ९. सेंट मॅथ्यू; १८०५.  १०. हितोपदेश(मृत्युंजय विद्यालंकारलिखित पुस्तकाचे भाषांतर); १८१५.

वर्ग:मराठी लेखक
ऱ्होड्सचा मेमनन

**मेमनन** (इ.स.पू. ३८० - इ.स.पू. ३३३) हा पर्शियाचा सम्राट दरायस तिसरा याच्या अधिपत्याखाली लढणारा एक मांडलिक राजा होता. महान अलेक्झांडरशी लढताना त्याने आपला पराभव होत असल्याचे दिसताना माघार घेतली व माघार घेताना रस्त्यातील गावे व उपयुक्त संसाधने जाळून टाकली. अलेक्झांडरच्या सैन्याला रसदीचा तुटवडा असल्याचे ठाउक असल्याने मेमननने हा डाव टाकला होता. असे केले असता अलेक्झांडर आपला पिच्छा पुरवण्याचे सोडून सैन्याची तरतूद करण्यात वेळ घालवेल असा मेमननचा अंदाज होता.

अलेक्झांडरने ग्रेनायकसच्या लढाईत याचा पराभव केला. लढाईनंतर मॅसिडोनियाचा सैन्याने मेममनच्या सैनिकांची कत्तल उडवली होती.

वर्ग:पर्शियन साम्राज्य
वर्ग:इ.स.पू. ३८० मधील जन्म
वर्ग:इ.स.पू. ३३३ मधील मृत्यू
गॉर्डियम

**गॉर्डियम** (ग्रीक उच्चार: गॉर्डियन) ही प्राचीन फर्जिया राज्याची (सध्याच्या तुर्कस्तानातील भू-प्रदेश) राजधानी होती.

वर्ग:तुर्कस्तानमधील प्राचीन शहरे
वर्ग:अंकारा प्रांत
हेलेनिस्टिक कालखंड

**हेलेनिस्टिक कालखंड** हा ग्रीसच्या इतिहासातील इ.स.पूर्व ४थे शतक ते इ.स.पहिले शतक दरम्यानचा कालखंड होय.

साधारणतः याची सुरुवात इ.स.पू. ३२३ मधील महान अलेक्झांडरच्या मृत्यूपूासून होते आणि इ.स.पू. ३० मधील सातव्या क्लिओपात्राच्या मृत्यूपर्यंत हा कालखंड गणला जातो.

वर्ग:ग्रीसचा इतिहास
सॅम गॅनन

गॅनन, सॅम
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कॅमेरॉन कफी

**कॅमेरोन युस्टेस कफी** (फेब्रुवारी ८, इ.स. १९७०:सेंट व्हिन्सेंट आणि ग्रेनेडीन्स - ) हा वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने जलदगती गोलंदाजी आणि फलंदाजी करीत असे.

वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
खालेद मशूद

इवलेसे
**खालेद मशूद** (बंगाली: খালেদ মাসুদ) (फेब्रुवारी ८, इ.स. १९७६:राजशाही, बांगलादेश - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.

मशूद, खालेद
मशूद, खालेद
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जॉक कॅसिनी

**जॉक कॅसिनी** (फेब्रुवारी ८, इ.स. १६७७ - एप्रिल १८, इ.स. १७५६) हा फ्रेंच इटालियन खगोलशास्त्रज्ञ होता.

जॉक इटालियन खगोलशास्त्रज्ञ जियोव्हानी कॅसिनीचा मुलगा होता.

कॅसिनी, जॉक
कॅसिनी, जॉक
कॅसिनी, जॉक
एक उनाड दिवस

**एक उनाड दिवस** हा विजय पाटकर यांनी इ.स. २००५ मध्ये दिग्दर्शित केलेला मराठी चित्रपट आहे. चित्रपटात अशोक सराफ, विजू खोटे, सुधीर जोशी, इला भाटे व फैयाज यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत.

## गीते
या चित्रपटात खालील गाणी आहेत.
* हूरहूर असते तीच उरी * गायिका :- शुभा जोशी

## संदर्भ
शिमाझु योशिहिसा

**शिमाझु योशिहिसा** (जपानी:島津義久; ४ मार्च, १५३३, ५ मार्च, १६११) हा सात्सुमा प्रभागातील सामुराई होता. हा शिमाझु ताकाहिसाचा सगळ्यात मोठा मुलगा होता.

वर्ग:जपानी सामुराई
वर्ग:इ.स. १५३३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १६११ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
युरी आंद्रोपोव्ह

इवलेसे|युरी आंद्रोपोव्ह

**व्लादिमिरोविच आंद्रोपोव्ह** (रशियन:Ю́рий Влади́мирович Андро́пов; १५ जून, इ.स. १९१४ - ९ फेब्रुवारी, इ.स. १९८४) हे सोव्हिएत राजकारणी आणि सोव्हिएत संघाच्या साम्यवादी पक्षाचे महासचिव होते. या नात्याने ते सोव्हिएत संघाचे १२ नोव्हेंबर, इ.स. १९८२पासून मृत्यूपर्यंत सर्वेसर्वा होते.

वर्ग:सोव्हिएत संघाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १९१४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील मृत्यू
जॉन शुटर

**जॉन शुटर** (फेब्रुवारी ९, इ.स. १८५५:थॉर्न्टन हीथ, सरे, इंग्लंड - जुलै ५, इ.स. १९२०:ब्लॅकहीथ, केंट, इंग्लंड) हा कडून एक कसोटी सामना खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

शुटर, जॉन
शुटर, जॉन
शुटर, जॉन
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लिओनार्ड मून

सेकंड लेफ्टनंट **लिओनार्ड जेम्स मून** (फेब्रुवारी ९, इ.स. १८७८:केन्सिंग्टन, लंडन, इंग्लंड - नोव्हेंबर २३, इ.स. १९१६:सालोनिका, ग्रीस) हा कडून चार कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

मून, लिओनार्ड
मून, लिओनार्ड
मून, लिओनार्ड
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मॉरिस रीड

**जॉन मॉरिस रीड** (फेब्रुवारी ९, इ.स. १८५९:थेम्स डिटन, सरे, इंग्लंड - फेब्रुवारी १७, इ.स. १९२९:विंचेस्टर, हॅम्पशायर) हा इंग्लंडचा क्रिकेट खेळाडू होता.

रीड, मॉरिस
वर्ग:इ.स. १८५९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जिम लेकर

**जेम्स** *जिम* **चार्ल्स लेकर** (फेब्रुवारी ९, इ.स. १९२२ - एप्रिल २३, इ.स. १९८६) हा कडून ४६ कसोटी क्रिकेट खेळलेला खेळाडू होता.

लेकरचा सामना म्हणून प्रसिद्ध झालेल्या कसोटी सामन्यात लेकरने विरुद्ध १९ बळी घेतले

लेकर, जिम
लेकर, जिम
लेकर, जिम
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
टॉम कॅम्पबेल

**थॉमस** *टॉम* **कॅम्पबेल** (फेब्रुवारी ९, इ.स. १८८२:एडिनबरा, स्कॉटलंड - ऑक्टोबर ५, इ.स. १९२४) हा कडून १९१० ते १९१२ दरम्यान पाच कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

कॅम्पबेल, टॉम
कॅम्पबेल, टॉम
कॅम्पबेल, टॉम
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
माइक रिंडेल

**मायकेल जॉन रेमंड रिंडेल** (फेब्रुवारी ९, इ.स. १९६३:दर्बान, नाताल, दक्षिण आफ्रिका - ) हा कडून १९९४ ते १९९९ दरम्यान २२ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट सामने खेळलेला खेळाडू आहे.

रिंडेल, माइक
रिंडेल, माइक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लेनोक्स बटलर

**लेनॉक्स स्टीवन** *बनी* **बटलर** (फेब्रुवारी ९, इ.स. १९२९:पोर्ट ऑफ स्पेन, त्रिनिदाद आणि टोबॅगो - सप्टेंबर १, इ.स. २००९:अँटिगा) हा कडून १९५५मध्ये एक कसोटी सामना खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

बटलर, लेनोक्स
बटलर, लेनोक्स
बटलर, लेनोक्स
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ग्लेन मॅकग्रा

**ग्लेन डोनाल्ड मॅकग्रा** ऑस्ट्रेलियाकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू आहे.

मॅकग्रा, ग्लेन
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:दिल्ली कॅपिटल्स माजी खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
तू तिथं मी (चित्रपट)

**तू तिथं मी**

छायाचित्र

निर्मिती वर्ष
निर्मिती वर्ष

निर्मिती
स्मिता तळवलकर

दिग्दर्शन
संजय सूरकर

कथा
शं.ना. नवरे

पटकथा
शं.ना. नवरे

संवाद
शं. ना. नवरे

संकलन
विश्वास-अनिल

छाया
हरीष जोशी

गीते
विजय कुवळेकर

संगीत
आनंद मोडक

ध्वनी
प्रमोद पुरंदरे

पार्श्वगायन

नृत्यदिग्दर्शन
अरुण चांदिवले

वेशभूषा
असिता जोशी नार्वेकर

रंगभूषा
विक्रम गायकवाड

प्रमुख कलाकार
मोहन जोशी, सुहास जोशी, सुधीर जोशी, स्मिता तळवलकर, सुनिल बर्वे, शर्वाणी पिल्ले, आनंद अभ्यंकर, शर्मिला कुलकर्णी, प्रशांत दामले, कविता लाड

## यशालेख
* ११ महाराष्ट्र राज्य पुरस्कार विजेता चित्रपट.
* ५ फिल्मफेर पुरस्कार विजेता चित्रपट.
* राष्ट्रीय पुरस्कार प्राप्त चित्रपट.

## पार्श्वभूमी
## कथानक
## उल्लेखनीय
## संदर्भ
## बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९९८ मधील मराठी चित्रपट
अलेक्सांद्र पुश्किन

**अलेक्झांडर पुश्किन** (जून ६, इ.स. १७९९:मॉस्को - फेब्रुवारी १०, इ.स. १८३७:सेंट पीटर्सबर्ग) हा एक रशियन साहित्यिक होता.

वर्ग:रशियन लेखक
वर्ग:इ.स. १७९९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८३७ मधील मृत्यू
कल्याण तालुका

**कल्याण तालुका** हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्याचा एक तालुका आहे. कल्याण शहर हे मुंबई नागरी क्षेत्रातील (urbun agglomeration) एक उपनगर आहे. कल्याण डोंबिवली महानगरपालिका याच तालुक्यात समाविष्ट आहे.

## कल्याण शहराचा भूगोल
कल्याण शहर हे उल्हास नदीजवळ वसलेले असून या शहराला ठाणे खाडी व वसई खाडी द्वारे अरबी समुद्राशी जोडले गेले आहे. कल्याण शहर मुंबई शहराच्या ४८ किमी ईशान्येला स्थित आहे. मुंबईत वाढणारी प्रचंड गर्दी व तसेच शासनाचे अनुकूल धोरण या सर्व घटनांमुळे ओद्योगिक क्षेत्रे आणि उद्योजक कल्याण शहराकडे प्रचंड आकर्षित होत आहेत.

मुंबई शहरापासून जवळ आणि त्याचप्रमाणे प्रदूषणाची पातळी कमी आहे.

कल्याण जंक्शन हे उपनगरीय वाहतूक आणि त्याचप्रमाणे लांबच्या पल्ल्याच्या लोहमार्ग वाहतूकीसाठी अतिशय महत्त्वाचे आहे. छत्रपती शिवाजी टर्मीनस येथून सुरू होणारी मध्य रेल्वेची लाईन कल्याण जंक्शन येथे दोन भागांमध्ये विभाजित होते. कल्याणहून कर्जत आणि कसारा या दोन भागात रेलवे लाइन विभागली गेल्याने कल्याण स्थानकाला फार महत्त्व आहे. कल्याण हे नाव फार पूर्वी पासून आहे. नजीकच्या इतिहासात हे नाव बदलेले गेले नाही. उलट इ.स. १०५० मधे सुध्हा कल्याण हेच नाव प्रचलित असल्याचे पुरावे सापडले आहेत. कल्याण हे नाव शिवरायांच्या बाबतीत " कल्याणच्या सुभेदाराची सुन " या गोष्टीने जोडलेले आहे. 
## तालुक्यातील गावे
#अटाळी
#आडिवली
#आंबिवली तर्फे चोण
#आंबिवली तर्फे वासुंद्री
#अणाखार
#अणे
#अंताडे
#अंतार्ली
#आपटी तर्फे बाऱ्हे
#आपटी तर्फे चोण
#आरेळे
#आसडे
#बापसई
#बेरे
#भिसोड
#भोपर
#चावरे
#चिंचवळी (कल्याण)
#कोळे (कल्याण)
#दहागाव (कल्याण)
#दहिवली (कल्याण)
#दानबाव
#दावडी
#धामटण
#गेरासे
#घारिवळी
#घेसर
#घोटसई
#गोळवली (कल्याण)
#गोवेळी
#गुरवळी
#हेदुटणे (कल्याण)
#जांभुळ (कल्याण)
#जू
#काकडपाडा
#कांबे (कल्याण)
#कातई
#केळणी
#खडावळी
#खोणी
#कोळींब
#कोंदेरी
#कोसळे
#कुंदे
#मामणोळी
#माणगाव (कल्याण)
#माणिवळी (कल्याण)
#मांजळी तर्फे बाऱ्हे
#म्हारळ बुद्रुक
#म्हारळ खुर्द
#म्हास्कळ
#मोस
#नादगाव
#नाळिंबी
#नांदप
#नांदिवली तर्फे अंबरनाथ
#नांदिवली तर्फे पाचानंद
#नवगाव
#निळजे
#निंबावळी
#ओझर्ली
#पळसोळी
#फाळेगाव (कल्याण)
#पिंपळोली
#पिसावळी
#पितांबरेनगर
#पोई
#रायटे
#राये
#रेवती (कल्याण)
#रोण
#रुंदे
#सागाव (कल्याण)
#सांदप
#सांगोडे
#शिरढोण (कल्याण) 
#सोनारपाडा
#उसरघर (कल्याण)
#उशीद
#उटाणे
#वडवली बुद्रुक
#वडवली खुर्द
#वाहोळी
#वाळकस
#वारप (कल्याण)
#वसंतशेळवली
#वासुंद्री
#वावेघर (कल्याण)
#वेहाळे

## संदर्भ
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 

वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील तालुके
वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके
वर्ग:कल्याण
हॅरल्ड मॅकमिलन

**मॉरीस हॅरल्ड मॅकमिलन, स्टॉक्टनचा पहिला अर्ल** (इंग्लिश: *Maurice Harold Macmillan, 1st Earl of Stockton*; १० फेब्रुवारी १८९४ - २९ डिसेंबर १९८६) हा ब्रिटिश राजकारणी व १९५७ ते १९६३ दरम्यान युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान होता.

दुसऱ्या महायुद्धापूर्वी ॲडॉल्फ हिटलरच्या खुशामतीच्या ठाम विरोधात असलेला मॅकमिलन त्याच्या धोरणी व दूरदृष्टी स्वभावासाठी ओळखला जात असे. त्याच्या नेतृत्वाखाली ब्रिटनने अमेरिकेसोबत संबंध बळकट केले. तसेच मॅकमिलनच्या सरकारने आफ्रिका खंडामधील नायजेरिया, सियेरा लिओन, टांझानिया, युगांडा, केन्या, मलावी, झाम्बिया, गांबिया, झिम्बाब्वे, बोत्स्वाना, लेसोथो, मॉरिशस व स्वाझीलँड ह्या भूतपूर्व वसाहतींना स्वातंत्र्य मंजूर केले.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:युनायटेड किंग्डमचे पंतप्रधान
वर्ग:इ.स. १८९४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८६ मधील मृत्यू
तैग्रिस नदी

**तैग्रिस** सध्याच्या तुर्कस्तान, सीरियाची सीमा आणि इराकमधून वाहणारी आणि प्राचीन मेसोपोटेमिया प्रदेशाच्या पूर्वेकडून वाहणारी एक प्रमुख नदी आहे.

तैग्रिसची लांबी १,९०० कि.मी. (१,१८० मैल) आहे. हिचा उगम पूर्व तुर्कस्तानमधील टॉरस पर्वतात होतो व साधारण आग्नेयेकडे वहात ही नदी युफ्रेतिस नदीला मिळते.

वर्ग:इराकमधील नद्या
वर्ग:तुर्कस्तानमधील नद्या
बॉबी पील

पील, बॉबी
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पद (व्याकरण)

मराठी भाषेतील वाक्यात शब्दांचा नव्हे तर पदांचा वापर केला जातो. जसे **घोडा** शब्दाचे मुळरूप **घोड** असेल तर 'घोडा, घोडी, घोडे, घोड्या' ही 'घोड' शब्दाची सामान्यरूपे आहेत. सामान्य-रूपाला उपसर्ग, प्रत्यये किंवा सामासिक शब्द जोडले जाऊन सामान्यरूपातील शब्दांचे **पद** बनते. जसे वरील उदाहरणात दिलेल्या 'घोडा, घोडी, घोडे, घोड्या' इत्यादी सामान्य-रूपांची वेगवेगळी असंख्य पद रूपे संभवतात; उदा. घोडनवरा, घोडदळ, घोडागाडी, घोडीचे, घोड्यावरून, घोड्यांवरून, घोड्यांकरिताचे, इत्यादी. 
मराठी व्याकरणाचा अभ्यासाची सुरुवात इंग्रजी व्याकरण, संस्कृत व्याकरण यांच्या प्रभावाखालील शब्दांच्या जातींचा विचार होत राहिल्यामुळे  मराठी भाषेचे **पदरूप** या वैशिष्ट्याकडे मराठी व्याकरणाच्या अभ्यासात दुर्लक्ष होत राहिले आहे.

या दुर्लक्षाचा दुष्परिणाम मराठी भाषा इंग्रजी शाळातून किंवा इतर भाषिकांना शिकवताना तसेच शुद्धलेखनाच्या मार्गदर्शनात त्रुटी राहून होतो.

वर्ग:मराठी व्याकरण
वर्ग:शुद्धलेखन
चार्ली मॅकगेही

**चार्ल्स पर्सी मॅकगेही** (फेब्रुवारी १२, इ.स. १८७१:स्टेपनी, लंडन, इंग्लंड - जानेवारी १०, इ.स. १९३५:व्हिप्स क्रॉस, लेटनस्टोन, एसेक्स, इंग्लंड) हा कडून १९०१-०२मध्ये दोन कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

मॅकगेही, चार्ली
मॅकगेही, चार्ली
मॅकगेही, चार्ली
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सिसिल डिक्सन

**सिसिल डोनोव्हान डिक्सन** (१२ फेब्रुवारी, इ.स. १८९१:पॉचेफस्ट्रूम, ट्रान्सव्हाल, दक्षिण आफ्रिका - ९ सप्टेंबर, इ.स. १९६९:जोहान्सबर्ग, दक्षिण आफ्रिका) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू होता.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८९१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मुक्तछंद

*हा एक विश्वकोशीय गद्य माहिती लेख आहे. तो जगातल्या सर्व मुक्तछंदांचा धांडोळा घेणारा संदर्भासहित असावयास हवा.या लेखात स्वतःच्या कविता/स्वतःची मते लिहू नका. इतरांच्या कवितांचे अत्यावश्यक संदर्भापुरते संदर्भासहित अवतरण तेवढे द्यावे.

ज्या काव्य-प्रकारात छंदाचे बंधन नसते, त्याला मुक्त छंदातील काव्य असे म्हणतात. कवी अनिल, कुसुमाग्रज, पद्मा गोळे इत्यादी अनेक मोठ्या कवींनी मुक्तछंदात रचना केलेली आहे.  "मुक्तछंद" कविता आणि "छंदमुक्त" कविता ह्यात फरक असतो. छंदमुक्त कविता गद्य असल्यासारख्या जास्त वाटतात तर मुक्तछंद कवितांना आपली स्वतःची एक लय असते, जी वाचकाला कविता वाचताना जाणवते.
रॉस मॉर्गन

**रॉस विन्स्टन मॉर्गन** (फेब्रुवारी १२, इ.स. १९४१:ऑकलंड, न्यू झीलँड - ) हा कडून २० कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि ऑफ-ब्रेक गोलंदाजी करीत असे.

वर्ग:न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९४१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मिल्टन स्मॉल

**मिल्टन ऍस्टर स्मॉल** (फेब्रुवारी १२, इ.स. १९६४:सेंट फिलिप, बार्बाडोस - ) हा कडून दोन कसोटी व दोन एकदिवसीय सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने जलद-मध्यमगती गोलंदाजी आणि फलंदाजी करीत असे.

वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९६४ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पॉल बिया

250 px|इवलेसे|पॉल बिया
**पॉल बिया** (;  १५ फेब्रुवारी १९३३) हा कामेरून देशाचा विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष आहे. १९७५ ते १९८२ दरम्यान कामेरूनचा पंतप्रधान राहिलेला बिया १९८२ साली राष्ट्राध्यक्षपदावर आला. तेव्हापासून ३० वर्षांहून अधिक काळ राष्ट्राध्यक्ष राहिलेल्या बियाने आजवर एका हुकुमशहासारखा सत्तेचा वापर केला आहे.

## हे सुद्धा पहा
*जगातील देशांच्या राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुखांची यादी

## बाह्य दुवे
वर्ग:कामेरूनचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १९३३ मधील जन्म
मिनामोटो नो सानेतोमो

वर्ग:जपानी शोगन
वर्ग:इ.स. १२१९ मधील मृत्यू
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. ११९२ मधील जन्म
कुसुमावती देशपांडे

**कुसुमावती देशपांडे** (माहेरचे नाव कुसुम जयवंत) (जन्म : अमरावती, १० नोव्हेंबर, १९०४;  - नागपूर, १७ नोव्हेंबर, १९६१) या मराठीतील लेखिका व समालोचक होत्या. त्यांनी मराठी लघुकथेला नवीन रूप आणि चैतन्य बहाल केले. मराठी वाङ्‌मयसमीक्षेच्या क्षेत्रात यांनी केलेले लेखन फार मोलाचे आहे. कुसुमावती यांचे वडील अमरावतीत वकिली करत. कवी अनिल (आत्माराम रावजी देशपांडे) हे त्यांचे पती होत.

## शिक्षण 
पुण्याच्या हुजूरपागा शाळेतून १९२१ साली मॅट्रिक झाल्यावर त्या दोन वर्षे पुण्याच्याच फर्ग्युसन कॉलेजात होत्या. त्यानंतर नागपूरला जाऊन त्यांनी नागपूर विद्यापीठातून १९२६ साली बी.ए.ची पदवी घेतली. इंग्रजी वाङ्मयाचा अधिक अभ्यास करण्यासाठी त्या इंग्लंडमधील वेस्टफील्ड कॉलेजात दाखल झाल्या. तेथून त्या १९२९ साली बी.ए.(इंग्रजी वाङ्मय) झाल्या.
## कारकीर्द 
नवी दिल्ली येथे त्या आकाशवाणीवरील स्त्रिया आणि मुलांच्या कार्यक्रमाच्या एक प्रमुख निर्मात्या होत्या.

"पासंग" या १९५४ साली प्रकाशित झालेल्या संग्रहात त्यांच्या लेखांचे संकलन आहे.

१९६१ला ग्वाल्हेर येथे झालेल्या साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षपदाचा मान कुसुमावतींना मिळाला.

## विवाह 
१९२९ साली त्यांचे कवी अनिल यांच्याशी लग्न झाले. हा प्रेमविवाह होता. जात वेगळी असल्याने घरातून झालेला प्रचंड विरोध सहन करून हे लग्न झाले.

## निधन 
ग्वाल्हेर साहित्य संमेलनानंतर महिन्याभरातच १७ नोव्हेंबर १९६१ या दिवशी कुसुमावतीबाईंचं हृदयक्रिया बंद पडून निधन झालं.

## प्रकाशित साहित्य 
* कुसुमानिल (कुसुमावती आणि पती अनिल यांच्यामधील पत्रांचा संग्रह)
* दीपकळी (१९३४)
* दीपदान (१९४०)
* दीपमाळ
* पासंग (१९५४)
* मराठी कादंबरी (पहिले शतक) (१९५३)
* मोळी (१९४५)

## गौरव 
* २६ ते २९ ऑक्टोबर १९६१ या कालावधीत ग्वाल्हेर येथे झालेल्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाच्या त्या अध्यक्षा होत्या. १८७८ साली सुरू झालेल्या या संमेलन परंपरेत पहिल्या महिला संमेलनाध्यक्ष होण्याचे भाग्य त्यांना मिळाले.
* डॉ. अनंत देशमुख यांनी कुसुमावती देशपांडे यांच्या वाङ्मयाचा चिकित्सक अभ्यास करणारा ’कुसुमावती देशपांडे’ नावाचा ग्रंथ लिहिला आहे.
## संदर्भ
वर्ग:अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनांचे अध्यक्ष
वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:इ.स. १९०४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६१ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मायकेल ब्लूमबर्ग

इवलेसे
**मायकेल रुबेन्स ब्लूमबर्ग** (१४ फेब्रुवारी, इ.स. १९४२ - ) हा अमेरिकन उद्योगपती, राजकारणी आणि दानशूर आहे. हा न्यू यॉर्कचा १०८वा महापौर होता. याची निव्वळ मालमत्ता अंदाजे ४१ अब्ज अमेरिकन डॉलर असून हा जगातील ८वा सर्वाधिक धनाढ्य व्यक्ती आहे.

ब्लूमबर्ग, मायकेल
वर्ग:इ.स. १९४२ मधील जन्म
विल्यम शेल्डर्स

**विल्यम आल्फ्रेड शेल्डर्स** (फेब्रुवारी १२, इ.स. १८८०:किंबर्ली, नॉर्दर्न केप, दक्षिण आफ्रिका - मार्च १८, इ.स. १९१७:क्रॅडॉक, ईस्टर्न केप, दक्षिण आफ्रिका) हा कडून १८९९ ते १९०७ दरम्यान १२ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८८० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हेन्री पेल्हाम

**हेन्‍री पेल्हाम** (; २५ सप्टेंबर १६९४ - ६ मार्च १७५४) हा युनायटेड किंग्डमचा तिसरा पंतप्रधान होता.  ब्रिटिश राजकारणी थॉमस पेल्हाम-होल्सचा हेन्‍री हा धाकटा भाऊ होता. हेन्‍रीच्या मृत्यूनंतर थोरला भाऊ थॉमस हा चौथा पंतप्रधान झाला.

पेल्हाम, हेन्‍री
पेल्हाम, हेन्‍री
पोप लुशियस दुसरा

**पोप लुशियस दुसरा** (?? - फेब्रुवारी १५, इ.स. ११४५) हा मार्च ९, इ.स. ११४४ पासून मृत्यूपर्यंत पोपपदी होता.

याचे मूळ नाव *घेरार्दो कॅचिनेमिची* होते.

लुशियस ०२
वर्ग:इ.स. ११४५ मधील मृत्यू
वर्ग:इटालियन पोप
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रफिक हरिरी

**रफिक बाहा एल दिन अल हरिरी** (अरबी:  رفيق بهاء الدين الحريري‎; १ नोव्हेंबर १९४४ - १४ फेब्रुवारी २००५) हे लेबेनॉन देशामधील एक उद्योगपती व दोन वेळा पंतप्रधान होते. १९९२ ते १९९९ व २००० ते २००४ दरम्यान पंतप्रधानपदावर असलेल्या हरिरींना लेबेनॉनमधील गृहयुद्धानंतर बैरूत शहराचे पुनर्वसन करण्याचे श्रेय दिले जाते.

१४ फेब्रुवारी २००५ रोजी बैरूतमध्ये हरिरीची बॉम्बहल्ल्यामध्ये हत्या करण्यात आली.

## हे सुद्धा पहा
*बैरूत–रफिक हरिरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

## बाह्य दुवे
*वैयक्तिक संकेतस्थळ 

वर्ग:लेबेनॉनचे पंतप्रधान
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
दुलीप समरवीरा

**दुलीप प्रसन्ना समरवीरा** (फेब्रुवारी १२, १९७२ - हयात) हा श्रीलंका पुरुष क्रिकेट संघाकडून खेळलेला माजी क्रिकेट खेळाडू आहे. तो १९९३ ते १९९५ सालांदरम्यान श्रीलंका संघाकडून आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ७ कसोटी व ५ एकदिवसीय सामने खेळला. तो उजव्या हाताने खेळणारा आघाडीचा फलंदाज होता.

## बाह्य दुवे 
* क्रिकइन्फो.कॉम - प्रोफाइल व आकडेवारी (इंग्लिश मजकूर)

वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ॲलेक्स हेली

**अलेक्झांडर मरे पामर** *ॲलेक्स* **हेली** (११ ऑगस्ट, इ.स. १९२१ - १० फेब्रुवारी, इ.स. १९९२) हा अमेरिकन लेखक होता. याने लिहिलेली रूट्स ही कादंबरी सर्वाधिक प्रसिद्ध झाली.

वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:इ.स. १९२१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
प्रीमियर हॉकी लीग

**प्रीमियर हॉकी लीग** (इंग्रजी:Premier Hockey League) किंवा पी.एच.एल. भारतातील हॉकी स्पर्धा आहे. ही स्पर्धा २००५ सालापासून खेळवली जात आहे. हॉकी भारताचा राष्ट्रीय खेळ आहे. क्रिकेटची लोकप्रियता व भारतीय हॉकी संघाच्या सुमार प्रदर्शनामुळे प्रेक्षक हॉकीपासून दूर गेला. भारतात हॉकी परत एकदा लोकप्रिय करण्यासाठी, भारतीय हॉकी संघटनेने (IHF) ही लीग सुरू केली.

२००७ मध्ये ही स्पर्धा चेन्नई व चंदीगड येथे होत आहे. प्रीमियर हॉकी लीगचे सर्व सामने ई.एस.पी.एन. वाहिनीवर दाखविले जातात.

## नवीन नियम 
आंतरराष्ट्रीय हॉकी सामना ७० मिनिटांचा असतो व ३५ मिनिटांच्या दोन भागात विभागला जातो. मात्र पी.एच.एल. मध्ये ७० मिनिटे चार भागात विभागलेले आहेत (एक भाग १७.५ मिनिटे). ह्याशिवाय फिरते बदल ( Rolling Substitution), टाइम आउट ( Time Out) असे नावीन्यपूर्ण बदल करण्यात आलेले आहेत.
## प्रीमियर हॉकी लीग हंगाम 
## संघांची कामगिरी
## संघ 
* हैद्राबाद सुल्तान्स 
* शेर-ए-जालंदर 
* मराठा वॉरीएर्स 
* बंगलोर लायन्स 
* चंदिगड डायनामोज 
* चेन्नै विरन्स 
* ओडिशा स्टीलर्स 
* दिल्ली डॅझलर्स 
* बेंगाल टायगर्स 
* लखनौ नवाब्ज 
* इंफाळ रेंजर्स

## आंतरराष्ट्रीय खेळाडू 
पी.एच.एल.(प्रीमियर हॉकी लीग)मध्ये आंतरराष्ट्रीय खेळाडू मोठ्या प्रमाणात सामील होतात. पाकिस्तान, नेदरलँड्स, जर्मनी, स्पेन, मलेशिया, ऑस्ट्रेलिया इत्यादी देशांचे खेळाडू पी.एच.एल मधे सहभागी झाले आहेत. २००७ मध्ये खेळणारे आंतरराष्ट्रीय खेळाडू:

* सेबॅस्टियन वेस्टरहॉट (नेदरलन्ड्स, सुल्तान्स)
* शकील अब्बासी (पाकिस्तान, सुल्तान्स)
* तारिक अजीज (पाकिस्तान, सुल्तान्स)
* डॉन प्रिन्स (नेदरलन्ड्स, शेर्स)
* मोहम्मद इम्रान (पाकिस्तान, शेर्स)
* इम्रान खान (पाकिस्तान, शेर्स)
* सेस्को वॅन डर विलेट (नेदरलॅन्ड्स, वॉरियर्स)
* अदनान मकसुद (पाकिस्तान, वॉरियर्स)
* इम्रान वारसी (पाकिस्तान, वॉरियर्स)
* जेमी डॉयर (ऑस्ट्रेलिया, वॉरियर्स)
* सॅन्डर वॅन डे विडे (नेदरलॅन्ड्स, लॉयन्स)
* रेहान भट्ट (पाकिस्तान,लॉयन्स) 
* बाल्देर बोमन्स (नेदरलॅन्ड्स, डायनामोज)
* सज्जाद अन्वर (पाकिस्तान , डायनामोज)
* टिमो ब्रुइन्समा (नेदरलॅन्ड्स, डायनामोज)
* अल्बर्ट सेसास (स्पेन, विरन्स)
* कुहान शण्मुखनाथन (मलेशिया, विरन्स)
* मुहम्मद झुबेर (पाकिस्तान, विरन्स)
* तिजार्ड स्टेलर (नेदर्लॅन्ड्स, स्टीलर्स)
* सलमान अकबर (पाकिस्तान, स्टीलर्स)
* अदनान झाकिर (पाकिस्तान, स्टीलर्स)

## प्रीमियर हॉकी लीग २००५ 
२००५ साली हैद्राबादमध्ये ही स्पर्धा घेण्यात आली. प्रीमियर लीग व फर्स्ट डिविजन ह्या दोन विभागात ही स्पर्धा झाली.

## प्रीमियर हॉकी लीग २००६ 
## प्रीमियर हॉकी लीग २००७ 
२००७ साली फक्त प्रीमियर लीग खेळवण्यात येत आहे. सात संघ सहभागी होणार आहेत. ही स्पर्धा चेन्नई व चंदिगड येथे होईल.

**विजेता संघ** -  ओडिशा स्टीलर्स (४० लाख रुपये )

**उप-विजेता संघ** - शेर-ए-जालंदर(१५ लाख रुपये )

**मॅन ऑफ़ टुर्नामेंन्ट** - गगन अजित सिंग (शेर्स)

**फ़ेअर प्ले** - बंगलोर लायन्स

साखळी सामन्यांच्या अंती ओडिशा स्टीलर्स व शेर-ए-जालंदर यांच्यातील बेस्ट ऑफ़ थ्री फ़ायनल्स मधुन विजेता संघ निवडण्यात आला.

तिसया अंतिम सामन्यात पंच्याशी केलेल्या गैर वर्तनामुळे शेर-ए-जालंदरच्या संघाला विजयी रकमेच्या ५० % दंड ठोकवण्यात आला. भारतीय हॉकी महासंघाने ह्या घटनेत सहभागी असलेल्या खेळाडुंची चौकशी सुरू केलेली आहे.

यशस्वी झालेली ही स्पर्धा खूप लांब (४ जानेवारी २००७ ते ५ मार्च २००७) असल्याचे बरयाच परदेशी खेळाडुंनी सांगितले.

## बाह्य दुवे 
*प्रिमीयर हॉकी लीग 

 
 
 

वर्ग:प्रीमियर हॉकी लीग
बर्नार्ड डोवियोगो

डोवियोगो, बर्नार्ड
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कॉलोराडो क्रिकेट लीग

**कॉलोराडो क्रिकेट लीग** ही अमेरिकेच्या कॉलोराडो राज्यातील क्रिकेटचे नियमन व आयोजन करणारी संघटना आहे.

सहभागी संघ:
* कॉलोराडो स्प्रिंग्स क्रिकेट क्लब
* फोर्ट कॉलिन्स क्रिकेट क्लब
* लिटलटन क्रिकेट क्लब
* कोल क्रीक क्रिकेट क्लब (गोल्ड)
* कोल क्रीक क्रिकेट क्लब (ग्रीन)
* सी.एस.यू. क्रिकेट क्लब
* यू.एन.एम. क्रिकेट क्लब
* रॉयल बेंगाल क्रिकेट क्लब

वर्ग:क्रिकेट संघटना
थेल्स्टन पेन

'''थेल्स्टन रॉडनी ओ'नील पेन''' (फेब्रुवारी १३, इ.स. १९५७:फाउल बे, सेंट फिलिप, बार्बाडोस - १० मे, २०२३) हा कडून एक कसोटी व सात एकदिवसीय क्रिकेट सामने खेळलेला खेळाडू होता

वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सुतोकु

**सम्राट सुतोकु** (जपानी:崇徳天皇; ७ जुलै, इ.स. १११९ - १४ सप्टेंबर, इ.स. ११६४) हा जपानचा ७५वा सम्राट होता. हा इ.स. ११२३ ते इ.स. ११४२ पर्यंत सत्तेवर होता.

वर्ग:जपानी सम्राट
वर्ग:इ.स. १११९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. ११६४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अंतोकु

250 px|इवलेसे|सम्राट अंतोकू
**अंतोकू** (; २२ डिसेंबर ११७८ - २५ एप्रिल ११८५) हा ११८० ते ११८५ दरम्यान जपानचा सम्राट होता. केवळ २ वर्षांचा असल्यापासून सम्राटपदावर औपचारिकरित्या बसवल्या गेलेला अंतोकू एका युद्धादरम्यान शत्रूच्या हाती पडण्यापासून वाचावा म्हणून त्याच्याच कुटुंबीयांनी त्याला पाण्यात बुडवून ठार केले होते.

वर्ग:जपानी सम्राट
वर्ग:इ.स. ११७८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. ११८५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लेन पास्को

पास्को, लेन
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ब्यार्नी बेनेडिक्ट्सन

**ब्यार्नी बेनेडिक्ट्सन** (३० एप्रिल, १९०८ - १० जुलै, १९७०) ही आइसलंडचे पंतप्रधान होते. हे १९६३ ते १९७० दरम्यान सत्तेवर होते.

वर्ग:आइसलँडचे पंतप्रधान
वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
टेड पूली

पूली, टेड
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
के२

**के२** तथा **छोगोरी** किंवा **माउंट गॉडविन ऑस्टेन** हा पर्वत जगातील एव्हरेस्ट खालोखाल सर्वात उंच पर्वत आहे. पाकव्याप्त काश्मीरमध्ये काराकोरम पर्वतरांगेतील या पर्वताची उंची ८,६११ मी (२८,२५१ फूट) इतकी आहे. पाकव्याप्त काश्मीरच्या बाल्टीस्तान भागात पाकिस्तान-चीन सरहद्दीवरील हे शिखर काराकोरम मधील सर्वोच्च शिखर आहे.

इटालियन गिऱ्यारोहक १९५४मध्ये आर्दितो देसियोच्या नेतृत्वाखालील काराकोरम मोहिमेंतर्गत लिनो लेसेडेली आणि अखिल काँपान्योनी यांनी हे शिखर पहिल्यांदा सर केले. पर्यंत २०१८ फक्त ३६७ व्यक्तींनी हे शिखर सर केलेले आहे. सर्वोच्च शिखर माउंट एव्हरेस्टवर १०,०००पेक्षा अधिक व्यक्तींनी सर केले आहे. अत्यंत अवघड आणि धोकादायक असे हे शिखर सर करणाऱ्या दर चार गिऱ्यारोहकांमागे एका गिऱ्यारोहकाचा पर्वतावरच मृत्यू होतो. तोपर्यंत ८७ व्यक्तींचा या पर्वतावर मृत्यू झाल्याची नोंद आहे.

या पर्वताला असलेल्या सगळ्या धारेवरून याचे शिखर सर झालेले आहे परंतु पूर्वेकडील कड्यावरून आत्तापर्यंत याच्यावर कोणीही सफल चढाई केलेली नाही. ८,००० मीटरपेक्षा अधिक उंचीच्या पर्वतांपैकी असा हा एकमेव पर्वत आहे. सहसा या शिखरावर जुलै-ऑगस्टमध्ये चढाई केली जाते. वर्षातील इतर वेळी येथील हवामान अतिथंड आणि धोकादायक असते.

१६ जानेवारी, २०२० रोजी निर्मल पुर्जाच्या नेतृत्वाखाली १० नेपाळी गिऱ्यारोहकांनी हे शिखर पहिल्यांदा हिवाळ्यात सर केले.

## चित्रपट 
* *व्हर्टिकल लिमिट*,  वर्ष २०००
* *के२*, वर्ष १९९२
* *काराकोरम अँड हिमालया*,वर्ष २००७

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* How high is K2 really?  – Measurements in 1996 gave 8614.27±0.6&nbsp;m a.m.s.l
* K2climb.net 
* The Mountain Areas Conservancy Project 
* The climbing history of K2  from the first attempt in 1902 until the Italian success in 1954.
* China Peak Exploration Team to challenge Mt. Qogir 
* *Outside Online*: The K2 Tragedy 
* K2: Daring to Dream Documentary
*  From Everest-K2 Posters
* Northern Pakistan - highly detailed placemarks of towns, villages, peaks, glaciers, rivers and minor tributaries in Google Earth 
* K2 on SummitPost.Org
* K2 on Encyclopedia Britannica
* Map of K2
* List of ascents to December 2007 (in pdf format)
* 'The Killing Peak' Men's Journal Nov08 Feature 

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:उंच पर्वतशिखरे
वर्ग:काराकोरम
ल्होत्से

**ल्होत्से** (नेपाळी: ल्होत्से, चिनी भाषाचिनी: 洛子峰) हा पृथ्वीवरचा चौथा अत्युच्च पर्वत असून तो दक्षिण कोलमार्गे माउंट एव्हरेस्टला जोडलेला आहे. ल्होत्सेचे सर्वोच्च शिखर समुद्रसपाटीपासून ८,५१६ मी (२७,९४० फूट) आहे. जवळची शिखरे अनुक्रमे ल्होत्से मध्य(पूर्व) ८,४१४ मी (२७,६०५ फूट) व ल्होत्से शार ८,३८३ मी (२७,५०३ फूट) उंच आहेत. ल्होत्से पर्वत तिबेट व नेपाळचा खुम्बू भाग यांच्या सीमेवर आहे.

या ‘साउथ कोल’ची उंची देखील ८ हजार मीटरहून अधिक आहे. १९५६ साली फ्रित्झ लुिशगर व अर्न्‍स्ट रीस या स्विस गिर्यारोहकांनी या शिखरावर सर्वात पहिली यशस्वी मोहीम केली. २०१३ साली ‘गिरिप्रेमी’च्या संघाने ‘माउंट एव्हरेस्ट-माउंट ल्होत्से’ या दुहेरी मोहिमेअंतर्गत हे शिखर सर केले. 

वर्ग:उंच पर्वतशिखरे
चो ओयू

**चो ओयू** हे हिमालय पर्वतरांगेतील एक उंच शिखर आहे. याची उंची ८,२०१ मी (२६,९०६ फूट) असून हे पृथ्वीवरील सहाव्या क्रमांकाचे उंच पर्वतशिखर आहे. त्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची ८२०१ मीटर इतकी आहे. हे शिखर नेपाळमध्ये आहे. १९५४ साली एच.टीशी, ए. जोश्लर व स्थानिक नागरिक तवांग दलाम लामा यांनी ‘माउंट चो ओयू’वर जगातील पहिली यशस्वी मोहीम पूर्ण केली.

वर्ग:उंच पर्वतशिखरे
वर्ग:हिमालयातील पर्वतशिखरे
वर्ग:हिमालय
धौलगिरी

**धवलगिरी** (उंची ८,१६७ मीटर) हे हिमालय पर्वतरांगेतील एक उंच शिखर आहे. इ.स. १९६० साली स्विस, ऑस्ट्रियन व नेपाळच्या संयुक्त मोहिमेने हे ‘माउंट धौलागिरी’ अथवा ‘माउंट धवलगिरी’ शिखर सर केले. टीममध्ये के. दिम्बर्गर, ए.शेल्बर्ट व नवांग दोरजे यांचा समावेश होता. या मोहिमेच्या वेळी इतिहासामध्ये सर्व प्रथमच काही गिर्यारोहणासाठीचे साहित्य हलक्या विमानांच्या साहाय्याने एका विशिष्ट उंचीपर्यंत पोहचविण्यात आले.

वर्ग:उंच पर्वतशिखरे
वर्ग:हिमालय
सलाहुद्दिन सल्लू

**सलाहुद्दीन मुल्ला** तथा **सलाहुद्दील सल्लू** (१४ फेब्रुवारी, इ.स. १९४७:अलीगढ, भारत - ) हा कडून पाच कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
एचडी ॲकरमन

**हिल्टन डिऑन ॲकरमन** (फेब्रुवारी १४, इ.स. १९७३:केप टाउन, दक्षिण आफ्रिका - ) हा कडून चार कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि क्वचित मध्यमगती गोलंदाजी करीत असे.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७३ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मनोएल फेरेझ दि काम्पोस सॅलेस

**मनुएल फेरेझ दि काम्पोस सालेस** (; १५ फेब्रुवारी १८४१, कांपिनास, साओ पाउलो, ब्राझील − २८ जून १९१३, सांतोस) हा ब्राझीलमधील एक राजकारणी, देशाचा ४वा राष्ट्राध्यक्ष व साओ पाउलो राज्याचा राज्यपाल होता.

## बाह्य दुवे
*व्यक्तिचित्र  

वर्ग:इ.स. १८४१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१३ मधील मृत्यू
वर्ग:ब्राझिलचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
एडी डॉसन

**एडवर्ड विल्यम** *एडी* **डॉसन** (फेब्रुवारी १३, इ.स. १९०४:पॅडिंग्टन, लंडन, इंग्लंड - जून ४, इ.स. १९७९:इडमिस्टन, विल्टशायर, इंग्लंड) हा कडून १९२८ ते १९३० दरम्यान पाच कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

डॉसन, एडी
वर्ग:इ.स. १९०४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गाशेरब्रम १

**गाशेरब्रम १** -याची उंची ८०८० मीटर आहे. हा पृथ्वीवरचा एक उंच पर्वत आहे.

 

वर्ग:उंच पर्वतशिखरे
अन्नपूर्णा

thumb|300 px|अन्नपूर्णा पर्वत रांग नेपाळ मधून 
हिमालयातील ५५ किमी लांबीच्या अन्‍नपूर्णा पर्वतरांगेतले  **अन्नपूर्णा १** - उंची ८०९१ मी. -  हे सर्वोच्च शिखर आहे. हे मध्य नेपाळमध्ये आहे.  हे शिखर जगातले १०वे सर्वोच्च शिखर असून ८००० मीटरपेक्षा उंच असलेल्या १४ शिखरांमध्ये याचा समावेश होतो. शिखराच्या पूर्वेला गंडकी नदी वाहते व धवलगिरी या पर्वतशिखरांची रांग तिने वेगळी केली आहे. अन्नपूर्णा ही हिंदू संस्कृतीमध्ये दुर्गादेवीचा अवतार असून ती सुपीकतेचे प्रतीक आहे.

अन्नपूर्णा शिखराचा आजूबाजूचा भाग हा अन्नपूर्ण सं‍रक्षण क्षेत्रामध्ये संरक्षित केला आहे, याचे एकूण क्षेत्रफळ ७६२९ चौ.किमी इतके आहे हे नेपाळमधील पहिले व सर्वात मोठे संरक्षित क्षेत्र आहे. या क्षेत्राची स्थापना राजे महेंद्र यांनी १९८६ मध्ये केली. या भागात ट्रेकिंगसाठी येणाऱ्या पर्यटकांची संख्या खूप आहे. 

अन्न्पूर्णा १ हे गिर्यारोहणासाठी जगातील सर्वात धोकादायक शिखर मानले जाते. आकडेवारीनुसार सर्वाधिक अपघात या शिखरावर होतात व त्यात मरण पावणाऱ्यांची संख्या सर्वाधिक आहे. चढाई करणाऱ्यांपैकी ४० टक्के गिर्यारोहक मृत पावतात. २०१२ पर्यंत फक्त १९१ गिर्यारोहकांना या शिखरावर चढण्यात यश आले आहे. हे शिखर धवलगिरी शिखरापासून फक्त ३४ किमी अंतरावर असून या दोहोंच्या मधून ‘गंडकी’ नावाची नदी वाहते. या नदीचे पात्र जगातील सर्वात खोल पात्र (दोन अष्टहजारी शिखरांच्या मध्यातून वाहते) म्हणून ओळखले जाते. १९५० साली मॉरिस हेझरेग यांच्या नेतृत्वाखाली फ्रेंच गिर्यारोहक धवलगिरी पर्वत शिखरावर चढाई करत असताना, त्यांना काही अडचणींचा सामना करावा लागला. या परिस्थितीमध्ये या गिर्यारोहक संघाने धवलगिरीचा नाद सोडून, आपला मोर्चा ‘अन्नपूर्णा’ शिखराकडे वळविला. यामध्ये त्यांना ते शिखर सर करण्यात यश आले.

## भूगोल 
अन्नपूर्णा पर्वत रांगेत खालीलप्रमाणे सहा मुख्य शिखरे आहेत 

[thumb|centre|600px|The Annapurna Himal from the northeast. Left to right: Annapurna II and IV (close together); a major [mountain pass|col; Annapurna III and Gangapurna; Annapurna I.]]

## बाह्य दुवे 
* अन्नपूर्णा पर्वत रांगेचा नकाशा
* पीकवेअरची वेबसाईट
* Annapurna I on summitpost.org
* The Annapurna Conservation Area Project (ACAP)
* An Online Trekking Guidebook for the Annapurna Circuit
* The Annapurna Circuit  : Photo Essay from 20 days Trekking round the Annapurna Massif
* Trying to conquer the peak  : The death story of Inaki Ochoa attempting to reach the peak of Annapurna May 2008
* रंगन दत्ता यांची अन्नपूर्णा बेस कॅंपबद्दल माहिती
* Ueli Steck scales new heights  : The story of Ueli Steck's rescue attempt of Inaki Ochoa Annapurna May 2008
* अन्नपूर्णावरील फत्ते झालेल्या मोहिमा व दुर्घटनांची आकडेवारी

वर्ग:उंच पर्वतशिखरे
वर्ग:हिमालय
ब्रॉड पीक

**ब्रॉड पीक** हे पृथ्वीवरील १२व्या क्रमांकाचे उंच पर्वतशिखर आहे. हे चीन व पाकिस्तानच्या सीमेवर असलेल्या बाल्टिस्तान परिसरामध्ये आहे. या शिखराची उंची ८०५१ मी. आहे. याला आधी *के-३* या नावाने ओळखले जात असे. 

काराकोरम पर्वत रांगेमध्ये, ‘माउंट के-२’ पासून अवघ्या आठ किलोमीटरवर ‘माउंट ब्रॉड पीक’ उभे आहे. या शिखराच्या माथ्याची रुंदी साधारण दीड किलोमीटर आहे. एवढ्या अवाढव्य रुंदीमुळे याचे नाव ‘ब्रॉड पीक’ असे ठेवण्यात आले आहे. ९ जून १९५७ रोजी फ्रित्झ विंटरस्टेलर, मार्कस श्मुक, कर्ट डेमबर्गर व हरमौन बुहल यांच्या ऑस्ट्रियन गिर्यारोहक संघाने हे शिखर पहिल्यांदा सर केले. 

वर्ग:उंच पर्वतशिखरे
वर्ग:हिमालय
गाशेरब्रम २

गाशेरब्रम २ -याची उंची ८०३४ मीटर आहे. हा  पृथ्वीवरच्या उंच पर्वतांपैकी एक आहे. 

वर्ग:उंच पर्वतशिखरे
जॅक शार्प

शार्प, जॅक
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १८७८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३८ मधील मृत्यू
आंद्रिआस पापेन्द्रु

इवलेसे
पापेन्द्रु, आंद्रिआस
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:इ.स. १९१९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
निक्लॉस वर्थ

thumb|right|upright|निक्लॉस वर्थ, १९६९
**निक्लॉस एमिल वर्थ** (१५ फेब्रुवारी, १९३४ - ) हे स्वित्झर्लंडचे संगणकशास्त्रज्ञ आहेत. यांनी पास्कल सह अनेक संगणक आज्ञावली भाषा तयार केल्या.

वर्ग:संगणकशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गाय डि आल्विस

**रोनाल्ड गाय डि आल्विस** (१५ फेब्रुवारी, इ.स. १९५९:कोलंबो, श्रीलंका - १२ जानेवारी, इ.स. २०१३:कोलंबो, श्रीलंका) हा कडून ११ कसोटी आणि ३१ एकदिवसीय सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

आल्विसची पत्नी रसांजली सिल्वा ही कडून क्रिकेट खेळली.

वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९५९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
देवाप्पा गुळाप्पा बडिगेर

**देवाप्पा गुळाप्पा बडिगेर** ऊर्फ **डी.जी. बडिगेर** (१९०२ - सप्टेंबर ७, १९६७) हे विसाव्या शतकातील कन्नड चित्रकार होते. विशेषकरून 'रेखाटन' प्रकारात त्यांची ख्याती होती.

## जीवन
बडिगेरांचा जन्म १९०२ साली धारवाड जिल्ह्यातील 'मिसराकोटी' या गावी झाला. घरातील सुतारकामाच्या व्यवसायाचे वातावरण त्यांच्यातील उपजत कलागुणांच्या वाढीस बालपणापासून सहाय्यभूत ठरले. चित्रकलेतील पद्धतशीर शिक्षणाकरिता त्यांनी मुंबईच्या जे.जे. स्कूल ऑफ आर्टमध्ये प्रवेश घेतला. 'जे.जे. स्कूल ऑफ आर्ट' मध्ये विद्यार्थी म्हणूनदेखील त्यांच्या प्रतिभेची चमक दिसून आली - १९२७ साली डिप्लोमाच्या अखेरच्या वर्षी त्यांना सर्वोत्कृष्ट विद्यार्थ्याचे 'मेयो मेडल', राज्यपालांचे विशेष पारितोषिक इत्यादी पुरस्कार मिळाले.

चित्रकलेतील पुढील शिक्षणासाठी १९२९ साली बडिगेर लंडनमधील 'रॉयल ऍकॅडमी ऑफ आर्ट्स' येथे गेले. लंडनमधील मुक्कामात बडिगेरांचे एकल चित्रप्रदर्शनही भरले होते.

लंडनमधून १९३० साली [भारत|भारतात]] परतल्यावर काही काळातच बडिगेरांची 'इन्स्पेक्टर ऑफ ड्रॉइंग एॅंड क्राफ्ट्स' या जबाबदारीच्या सरकारी पदावर नेमणूक झाली. यापुढील काळात कलाशिक्षणाशी निगडित सरकारी जबाबदाऱ्या वाढल्यामुळे त्यांच्याकडून फार प्रमाणात चित्रनिर्मिती झाली नाही.

सप्टेंबर ७, १९६७ रोजी मुंबईत त्यांचे निधन झाले.

## संदर्भ
* 'बुजुर्ग - रेखाचित्रे आणि निसर्गचित्रे' - 'महाराष्ट्र कल्चरल सेंटरचे सु-दर्शन कलादालन' आयोजित डी.जी. बडिगेर व एम्‌.एस्‌. जोशी या दोन चित्रकारांच्या चित्रप्रदर्शनाचा कॅटलॉग - २००७

वर्ग:भारतीय चित्रकार
वर्ग:इ.स. १९०२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील मृत्यू
मुरलीधर सदाशिव जोशी

## ओळख
**मुरलीधर सदाशिव जोशी** (ऊर्फ 'एम्‌.एस्‌. जोशी'; जीवनकाल: १९१२ - फेब्रुवारी २९, २००१) हे 'ग्वाश' तंत्राने निसर्गचित्रे, नगरचित्रे रंगवण्याकरता नावाजलेले चित्रकार होते.

## जीवन
एम्‌.एस्‌. जोशी यांचा जन्म १९१२ साली (तारीख हवी आहे.) नाशिक जिल्ह्यातील सिन्नर गावी झाला. मुंबईतील जे.जे. स्कूल ऑफ आर्ट या संस्थेतून त्यांनी चित्रकलेचे रीतसर शिक्षण घेतले.

एम्‌.एस्‌. जोशी यांची चित्रनिर्मिती नगरचित्रे (cityscapes), निसर्गचित्रे (landscapes) प्रकारातील आहे. 'ग्वाश' तंत्राने जलरंग वापरून रंगवलेल्या त्यांच्या चित्रांत 'ग्वाश' तंत्रातील रंगांचा अपारदर्शकपणा आणि शुद्ध जलरंगांचा पारदर्शक ताजेपणा यांचा सुंदर मिलाफ त्यांच्या चित्रांत जाणवतो.

चित्रनिर्मितीखेरीज एम्‌.एस्‌. जोशी यांनी कलाअध्यापनदेखील केले. मुंबईतील छबिलदास शाळेमध्ये ते चित्रकलाशिक्षक म्हणून काम करत होते. इ.स. १९३९ साली त्यांनी काही सहकाऱ्यांसमवेत मुंबईत दादर येथे 'मॉडेल आर्ट इन्स्टिट्यूट' या चित्रशिक्षणसंस्थेची स्थापना केली.

फेब्रुवारी २९, २००१ रोजी मुंबईत त्यांचे निधन झाले.

## संदर्भ
* 'बुजुर्ग - रेखाचित्रे आणि निसर्गचित्रे' - 'महाराष्ट्र कल्चरल सेंटरचे सु-दर्शन कलादालन' आयोजित डी.जी. बडिगेर व एम्‌.एस्‌. जोशी या दोन चित्रकारांच्या चित्रप्रदर्शनाचा कॅटलॉग - २००७

जोशी, मुरलीधर सदाशिव
जोशी, मुरलीधर सदाशिव
जोशी, मुरलीधर सदाशिव
जोशी, मुरलीधर सदाशिव
वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म
इ.स. ३६४

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी
*फेब्रुवारी २६ - व्हॅलेन्टिनियन पहिला यास रोमन सम्राट म्हणून मान्यता.

## जन्म
## मृत्यू
* फेब्रुवारी १७ - जोव्हियन, रोमन सम्राट.

## शोध
## निर्मिती
## समाप्ती
वर्ग:इ.स. ३६४
वर्ग:इ.स.च्या ३६० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या ४ थ्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
पोप बॉनिफेस तिसरा

**पोप बॉनिफेस तिसरा** (?? - नोव्हेंबर १२, इ.स. ६०७) हा फेब्रुवारी १९, इ.स. ६०७ ते मृत्युपर्यंत असा नऊ महिने पोप होता. या काळात त्याने पोपच्या निवडींबद्दलचे दोन हुकुमनामे काढले. एका हुकुमनाम्याद्वारे त्याने *एक पोप जिवंत असताना त्याच्या उत्तराधिकाऱ्याबद्दलची चर्चा केल्यास त्यास वाळीत टाकण्यात येणार* होते तर दुसऱ्यानुसार *पोपचे दफन झाल्यावर तीन दिवस पुढील पोपची निवड होऊ शकणार नव्हती*.

बॉनिफेस ०३
वर्ग:इ.स. ६०७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
क्रेग मॅथ्यूस

**क्रेग रसेल मॅथ्यूस** (फेब्रुवारी १५, इ.स. १९६५:केप टाउन, केप प्रॉव्हिन्स, दक्षिण आफ्रिका - ) हा कडून १९९१ व १९९७ दरम्यान अठरा कसोटी व छप्पन एकदिवसीय सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.

मॅथ्युस, क्रेग
मॅथ्युस, क्रेग
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
स्पेन्सर कॉम्प्टन

**स्पेन्सर कॉम्प्टन, विल्मिंग्टनचा पहिला अर्ल** (; १६७३ - २ जुलै १७४३) हा युनायटेड किंग्डमचा दुसरा पंतप्रधान होता.

कॉम्प्टन, स्पेन्सर
|कॉम्प्टन, स्पेन्सर
किम जाँग-इल

**किम जॉंग-इल** (कोरियन: 김정일; १६ फेब्रुवारी १९४१/४२ - १७ डिसेंबर २०११) हा उत्तर कोरिया देशाचा सर्वोच्च नेता, कामगार पक्षाचा सरचिटणीस, राष्ट्रीय संरक्षण खात्याचा प्रमुख व उत्तर कोरियन लष्कराचा प्रमुख होता. १९९४ साली वडील किम इल-सुंग ह्यांच्या मृत्यूनंतर किम जॉंग-इलच्या हाती उत्तर कोरियाची सत्ता आली. 

१७ डिसेंबर २०११ रोजीकिम जॉंग-इलचे हृदयाघात होउन निधन झाले. त्याच्या पश्चात मुलगा किम जॉंग-उन ह्याला त्याने वारस नेमले आहे.

स्वतःला देवाचा अवतार समजणाऱ्या किम जॉंग-इलच्या विक्षिप्त स्वभाव व अविवेकी धोरणांमुळे उत्तर कोरियाची अर्थव्यवस्था पूर्णपणे उध्वस्त झाली. त्याच्या अणवस्त्रे मिळवण्याच्या धडपडीमुळे व इतर गोपनीयता राखण्याच्या निर्णयांमुळे चीन व काही अंशी रशिया वगळता सर्व जगाने उत्तर कोरियावर बहिष्कार टाकला होता. तसेच राष्ट्रीय उत्पन्नाचा मोठा हिस्सा लष्करावर खर्च करण्याच्या त्याच्या धोरणामुळे उत्तर कोरियामधील बहुतेक सर्व उद्योग बंद पडले. 

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
*
* किम जॉंग-इलचे बालपण 
* किम जॉंग-इल कुटुंबाची काही रहस्ये 

वर्ग:उत्तर कोरियाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू
फेलिक्स फॉउ

thumb|right|फेलिक्स फॉउ

वर्ग:फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:फक्त चित्र असलेली पाने
वर्ग:इ.स. १८४१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८९९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सोळा संस्कार

**सोळा संस्कार** हे हिंदू धर्मीयांचे संस्कार विधी आहेत. हे संस्कार मानवी मूल्याशी निगडीत बाब आहे. गर्भधारणेपासून ते विवाहापर्यंत हिंदू व्यक्तीवर, आईवडील व गुरूंकडून ज्या वैदिक विधी केल्या जातात त्यास संस्कार असे म्हणले जाते. सात्त्विक वृत्तीची जोपासना व्हावी हा संस्कार विधी करण्यामागचा सर्वात महत्त्वाचा उद्देश आहे. मनुष्यामध्ये असलेल्या सद्गुणांचा विकास व संवर्धन करणे तसेच दोषांचे निराकरण करणे हा संस्कारांचा पाया आहे. गुह्यसुत्रामध्ये यावर बरीच चर्चा केली आहे. अनेक ग्रंथामध्ये या संस्काराच्या विषयावर लिखाण केले गेले आहे. हिंदूंच्या पूर्वजांनी मानवजातीच्या कल्याणासाठी व उन्नतीसाठी संस्कारांची योजना केली आहे. संस्कार हा साधनेचाही विषय आहे. संस्कारामुळे ईश्वराचे स्मरण होते. माणसाचे व्यक्तिगत जीवन निरामय, संस्कारीत, विकसीत व्हावे व त्याद्वारे उत्तम, चारित्र्यसंपन्न, सुसंस्कारीत व्यक्ती निर्माण व्हाव्यात. त्याद्वारे चांगला समाज व पर्यायाने एक चांगले व सुसंस्कृत, बलशाली राष्ट्र निर्माण व्हावे हा यामागील प्रमुख उद्देश आहे.

हिंदू धर्मातील सोळा संस्कार (षोडश संस्कार) खालिलप्रमाणे आहेत :

# गर्भाधान
# पुंसवन
# अनवलोभन
# सीमंतोन्नयन
# जातकर्म
# नामकरण
# सूर्यावलोकन
# निष्क्रमण
# अन्नप्राशन
# वर्धापन
# चूडाकर्म
# अक्षरारंभ
# उपनयन
# समावर्तन
# विवाह
# अंत्येष्टी


वर्ग:हिंदू संस्कृती
वर्ग:याद्या
हुबळी

**हुबळी** कर्नाटक राज्यातील एक शहर आहे. धारवाडपासून जवळच असलेल्या या शहराची लोकसंख्या २०११ च्या जनगणनेनुसार १३,४९,५६३ होती.

वर्ग:कर्नाटकातील शहरे
*
श्रवणबेळगोळ

right|250px|thumb|गोमटेश्वराची मुर्ती
**श्रवणबेळगोळ** (कन्नड: ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ  ; इंग्रजी: *Śravaṇa Beḷgoḷa*) हे कर्नाटकाच्या हासन जिल्ह्यातील एक गाव आहे. हे जैन धर्मीयांचे एक तीर्थक्षेत्र आहे. येथील बाहुबली गोमटेश्वराच्या मूर्तीसाठी हे प्रसिद्ध आहे .

## स्थान 
श्रवणबेळगोळ हाळेबीडूपासून ७८ कि.मी., बेलुरापासून ८९ कि.मी., मैसूर शहरापासून ८३ कि.मी. आणि बंगळूर शहरापासून १५७ कि.मी. अंतरावर आहे.

## बाहुबली गोम्मटेश्वराची मूर्ती 
श्रवणबेळगोळाजवळील विंध्यगिरी पर्वतावर बाहुबली गोम्मटेश्वराची ५७ फूट उंचीची मूर्ती अखंड पाषाणातून कोरली आहे. बाहुबली गोम्मटेश्वर जैनांचे पहिले तीर्थंकर ऋषभदेव, अर्थात *आदिनाथ* यांचा दुसरा पुत्र होता. गंग राजघराण्यातील चावुंडराया या मंत्र्याने इ.स. ९७८ ते इ.स. ९९३ या कालखंडात ही मूर्ती घडवून घेतली. ही मूर्ती अखंड पाषाणातून कोरलेल्या मूर्तींपैकी जगातील सर्वात उंच मूर्ती आहे असे मानले जाते.  हे स्थळ युनेस्कोने जागतिक वारसा म्हणून घोषित केले आहे. या मूर्तीचे अंदाजे वजन ४०० ते ६०० टन आहे.  

बाहुबली गोम्मटेश्वराच्या मूर्तीच्या पायथ्याशी मराठी, कन्नड भाषांतील शिलालेख आहेत. ज्ञात पुराव्यांनुसार येथील मराठी शिलालेख लिखित मराठीच्या इतिहासातील सर्वांत जुना मजकूर आहे. मूर्तीच्या चोहो बाजूंनी २४ जैन तीर्थंकरांची छोटी मंदिरे आहेत. मूर्तीपर्यंत पोहोचण्यासाठी विंध्यगिरी पर्वतावर ६५० पायऱ्या खोदल्या आहेत.

दर १२ वर्षांनी मूर्तीची महामस्तकाभिषेक पूजा करण्यात येते. लाखो जैन भाविक या उत्सवात सामील होण्यासाठी येतात. मूर्तीवर दूध, दही, तूप, हळद यांचा अभिषेक केला जातो.

## चंद्रगिरी पर्वत 
चंद्रगिरी पर्वतावर चंद्रगुप्त मौर्याची समाधी आहे. समाधीसोबत अनेक मंडप व जैन बसदी आहेत. पर्वतावर कन्नड भाषेतील बरेच शिलालेख आहेत.

## चित्रदालन 

चित्र:Shravanbelgola_Gomateshvara_feet2.jpg|पद
चित्र:Shravanabelagola2007 - 04.jpg|विंध्यगिरीवरून दिसणारा चंद्रगिरी पर्वत, कल्याणी तलाव व भाविक पायऱ्या चढताना
चित्र:Shravanbelgola.jpg|मराठीतील आद्य शिलालेख। मराठी अस्तित्वाचा बळकट पुरावा
चित्र:Shravanbelgola Gomateshvara anointment.jpg|महामस्तकाभिषेक पूजा
चित्र:Shravanbelgola Gomateshvara head and torso.jpg|महामस्तकाभिषेक पूजा
चित्र:Shravanabelagola2007_-_01.jpg|श्रवणबेळगोळ-कल्याणी तलाव
चित्र:Chavundaraya_Basadi_on_Chandragiri_hill_at_Shravanabelagola.jpg|चावुंडराया बसदी
चित्र:Chandragiri hill temple complex at Shravanabelagola.jpg|चंद्रगिरी पर्वतावरील मंदिर
चित्र:Old Kannada inscription from 7th century at Chandragiri hill in Shravanabelagola.jpg|चंद्रगिरी पर्वतावरील शिलालेख
चित्र:Bhadrabahu_Goopha_on_Chandragiri.JPG|चंद्रगिरी पर्वत - भद्रबाहू गुहा
चित्र:Panorama_of_Chandragiri_Temple_Complex,_Shravanabelagola,_Karnataka,_India..jpg|चावुंडराया बसदी

## हे सुद्धा पहा
*अक्षीचा शिलालेख

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:कर्नाटकातील शहरे
वर्ग:जैन तीर्थक्षेत्रे
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
हामिश मार्शल

**हामिश जॉन हॅमिल्टन मार्शल** (१५ फेब्रुवारी, इ.स. १९७९:ऑकलंड, न्यू झीलँड - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू आहे.

याचा भाऊ जेम्स मार्शलही न्यू झीलँडकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळला.

मार्शल, हामिश
वर्ग:चंदिगढ लायन्स खेळाडू
वर्ग:भारतीय क्रिकेट लीग खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रामकृष्ण मोरे

**रामकृष्ण मोरे** (८ नोव्हेंबर, १९४७:बेडग, मिरज तालुका, सांगली जिल्हा, महाराष्ट्र - २ नोव्हेंबर, २००३) हे महाराष्ट्रातील राजकारणी होते. हे काँग्रेस पक्षाचे सदस्य असून महाराष्ट्राच्या शिक्षण मंत्री पदावर होते.

वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:खेडचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
महाराष्ट्र राज्य शिक्षण मंडळ

**महाराष्ट्र राज्य शिक्षण मंडळ** ही महाराष्ट्र राज्यात शालेय शिक्षण व्यवस्था पाहणारी सरकारी संस्था आहे.

वर्ग:महाराष्ट्र शासन
विल्फ्रिड लॉरिये

thumb|right|विल्फ्रिड लॉरिये
सर **विल्फ्रिड लॉरिये** (नोव्हेंबर २०, इ.स. १८४१ - फेब्रुवारी १७, इ.स. १९१९) कॅनडाचा सातवा पंतप्रधान होता.

हा जुलै ११, इ.स. १८९६ ते ऑक्टोबर ५, इ.स. १९११ पर्यंत सत्तेवर होता.

याचे मूळ नाव *हेन्री-चार्ल्स-विल्फ्रिड लॉरिये* होते.

वर्ग:कॅनडाचे पंतप्रधान
वर्ग:इ.स. १८४१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कालिका

thumb|right|180px|काली देवी
thumb|right|180px|राजा रविवर्म्याने काढलेले कालीचे चित्र
right|thumb|250px|काली व भैरव
**कालिका** ही सप्तमातृकांपैकी एक मातृका आहे.ती काळ्या मेघासारख्या रंगाची, केस मोकळे सोडलेली व विवस्त्र अशी आहे.तिला तीन नेत्र आहेत व तिचा चेहरा रागाने लाल झालेला आहे.तिच्या सभोवताल प्रेतांचा खच पडलेला आढळतो. ती शिवाच्या शरीरावर आरूढ असलेली आहे. गळ्यात व कानात नरमुंड व तिच्या वरचे बाजूस असलेल्या डाव्या हातात नुकतेच कापलेले नरमुण्ड असून त्यातील वाहणारे रक्त खालच्या बाजूस डाव्या हातात असलेल्या कपालात जमा होत असते. तिचे वरील बाजूचे उजव्या हातात रक्त लागलेले खड्ग आहे. तिचा खालचा उजवा हात अभयमुद्रेत आहे. अशाप्रकारे हिचे वर्णन आहे.

## हेही बघा
* मातृका
* सप्तमातृका

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदू दैवते
वर्ग:हिंदू देवी
वर्ग:महाविद्या