open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
पी. जयादेवी

**पी. जयादेवी** (मृत्यू ४ ऑक्टोबर २०२३) ह्या एक भारतीय चित्रपट दिग्दर्शीका, निर्मात्या, पटकथालेखिका आणि अभिनेत्री होत्या. तामिळ चित्रपटसृष्टीतील पहिल्या महिला दिग्दर्शकांपैकी एक म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या जयादेवी १९८० आणि १९९० च्या दशकात प्रामुख्याने सक्रिय होत्या.

## कारकिर्द 
थिएटर कलाकार म्हणून त्यांनी आपल्या करिअरची सुरुवात केली. जयादेवी यांनी वयाच्या २० व्या वर्षी चित्रपटांमध्ये अभिनय करण्यास सुरुवात केली. सुरुवातीपासूनच त्यांनी दिग्दर्शक होण्याची महत्वाकांक्षा बाळगली होती. त्या २० हून अधिक चित्रपटांमध्ये अभिनेत्री म्हणून दिसल्या. त्यानंतर त्या एक निर्मात्या म्हणून काम करत होत्या. १५ हून अधिक चित्रपटांसाठी त्या निर्मात्या होत्या. त्यांनी तंत्रज्ञ पी. सी. श्रीराम आणि वेलू प्रभाकरन यांना चित्रपटसृष्टीत काम दिले.

जयादेवी यांनी दिग्दर्शक म्हणून प्रथम नालाम नालामरीया आवल (१९८४) चित्रपट बनवला. त्यानंतर १९८० आणि १९९० च्या दशकात इतर बरेच चित्रपट दिग्दर्शीत केले.

२००० मध्ये, त्यांनी लेखिका म्हणून पुराचिककरनचे लेखन केले. पुराचिककरनयाचे कथा पेरियार त्यांची शिकवण आणि त्याचे पुस्तक कडावुल यावर आधारित आहे. चित्रपटाच्या वादग्रस्त थीममुळे चित्रपटाच्या संवादावर जयादेवीच्या कामाचे कौतुक करण्यात आले. त्यांनी २००१ मध्ये पॉवर ऑफ वुमन बनवण्यास सुरुवात केली बनवण्यास सुरू केली होती पण चित्रपटाच्या निर्मितीच्या अडचणीमुळे चित्रपटाच्या रिलीजला विलंब झाला होता. चित्रपटात मुख्य भूमिका हरिहरन आणि खुश्बू  यांनी मुख्य भूमिकांमध्ये वठवली ओती. ऑलिंडियन साइटच्या समीक्षकाने या चित्रपटाला "सरासरीपेक्षा कमी" असे लेबल लावले होते. "जयादेवीची कथा सुरुवातीला मजबूत आहे", परंतु "शेवटचे काही दृश्ये अक्षम्य धीमे आणि शिकवणुकीची आहेत" आणि "पटकथा लाटांच्या भूभागाद्वारे फिरते" असे त्यांचे परिक्षण होते.

२०१० मध्ये जयदेवी यांनी आनंदा लीलाई नावाचा चित्रपट बनवायला घेतला.याची कथा बनावट धर्मगुरू आणि त्यांच्या महिला भक्तांबद्दल होती. यासाठी यांनी खुश्बूला सुहासिनी ही मुख्य भूमिका साकारण्यासाठी गळ घातली.पण या चित्रपटाचा विकास झाला नाही. त्यांने २०१८ मध्ये चित्रपट दिग्दर्शित करण्याचा हेतू घोषित केला.

## वैयक्तिक जीवन आणि मृत्यू 
जयादेवीने वेलू प्रभाकरन नावाच्या चित्रपट दिग्दर्शकाशी लग्न केले होते. ४ ऑक्टोबर २०२३ रोजी त्यांचा मृत्यू झाला.

## आंशिक चित्रपटांची सूची 
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला
वर्ग:भारतीय पटकथा लेखिका
वर्ग:भारतीय चित्रपट दिग्दर्शिका
वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:इ.स. २०२३ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील जन्म

वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:तमिळ पटकथालेखक
वर्ग:भारतीय पटकथा लेखिका
वर्ग:तमिळनाडूतील महिला कलाकार
ऑलिव्हिया बेल

**ऑलिव्हिया नियाम बेल** (१२ नोव्हेंबर २००३) ही इंग्लंडमध्ये जन्मलेली स्कॉटिश क्रिकेट खेळाडू आहे जी सध्या नॉर्थ वेस्ट थंडर आणि स्कॉटलंडकडून खेळते.  ती प्रामुख्याने उजव्या हाताची ऑफ ब्रेक गोलंदाज म्हणून खेळते.

## संदर्भ 
वर्ग: महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:स्कॉटलंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
मायकेल अबोग्ये

**मायकेल अबोग्ये** (जन्म ३१ डिसेंबर २००१) हा घानाचा क्रिकेट खेळाडू आहे. दक्षिण आफ्रिकेतील २०१७ आयसीसी वर्ल्ड क्रिकेट लीग डिव्हिजन फाइव्ह स्पर्धेसाठी घानाच्या संघात त्याची निवड करण्यात आली. तो ४ सप्टेंबर २०१७ रोजी वानुआतुविरुद्ध घानाच्या दुसऱ्या सामन्यात खेळला.

## संदर्भ 
वर्ग:घानाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
हॅना रेनी

**हॅना रेनी** (२ जून १९९७) एक स्कॉटिश क्रिकेट खेळाडू आहे. जुलै २०१८ मध्ये, तिला २०१८ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२० पात्रता स्पर्धेसाठी स्कॉटलंडच्या संघात स्थान देण्यात आले. तिने ७ जुलै २०१८ रोजी विश्व ट्वेंटी-२० पात्रता स्पर्धेत युगांडा विरुद्ध स्कॉटलंडसाठी महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटची (मटी२०आ) सुरुवात केली.

## संदर्भ 
वर्ग:स्कॉटलंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख
व्हेरोनिका वास्क्वेझ

**वेरोनिका वास्क्वेझ** (जन्म १८ ऑक्टोबर १९९५) ही एक ऍनेस्थिसियोलॉजिस्ट म्हणून काम करणारी अर्जेंटिनाची डॉक्टर आणि अर्जेंटिना महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघाची कर्णधार आहे. अर्जेंटिनामधील कोविड-१९ साथीच्या आजारादरम्यान, वास्क्वेझ ब्यूनस आयर्समधील फिओरिटो हॉस्पिटलमध्ये काम करत होते.

## संदर्भ 
वर्ग:आर्जेन्टिनाच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:आर्जेन्टिनाच्या क्रिकेट संघनायिका
नजीहा अल्वी

**नजिहा अल्वी** (जन्म ९ डिसेंबर २००२) ही पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू आहे जी उजव्या हाताची फलंदाज म्हणून खेळते.

## संदर्भ 
वर्ग:पाकिस्तानच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख
अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२३-२४

अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाने फेब्रुवारी २०२४ मध्ये श्रीलंकेचा दौरा केला. या दौऱ्यात एक कसोटी, तीन एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय (वनडे) आणि तीन ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय (टी२०आ) सामन्यांचा समावेश होता. नोव्हेंबर २०२३ मध्ये, श्रीलंका क्रिकेट (एसएलसी) ने २०२४ चे आंतरराष्ट्रीय कॅलेंडर जाहीर केले आणि द्विपक्षीय मालिकेची पुष्टी केली. जानेवारी २०२४ मध्ये, अफगाणिस्तान क्रिकेट बोर्डने (एसीबी) या दौऱ्यासाठीच्या सामन्यांची पुष्टी केली.

उभय संघांमधील हा पहिलाच कसोटी सामना होता. टी२०आ मालिका २०२४ आयसीसी पुरुषांच्या टी-२० विश्वचषकासाठी दोन्ही संघांच्या तयारीचा एक भाग बनली.

१४ फेब्रुवारी २०२४ रोजी तिसरा एकदिवसीय सामना सुरू होण्यापूर्वी, श्रीलंकेच्या क्रिकेट खेळाडूंनी १३ फेब्रुवारी २०२४ रोजी वयाशी संबंधित आजारांमुळे निधन झालेल्या श्रीलंकेचे माजी क्रिकेट प्रशासक ट्रेवर राजरत्नम यांच्या सन्मानार्थ ब्लॅकआर्म बँड घातले होते.

## खेळाडू
३ जानेवारी २०२४ रोजी, धनंजया डी सिल्वा आणि कुसल मेंडिस यांची अनुक्रमे श्रीलंकेचा कसोटी कर्णधार आणि उपकर्णधार म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. मेंडिस आणि वानिंदु हसरंगा यांची अनुक्रमे श्रीलंकेचा एकदिवसीय आणि टी२०आ कर्णधार म्हणून नियुक्ती करण्यात आल्याने, श्रीलंकेकडे तीन फॉरमॅटमध्ये तीन वेगवेगळे कर्णधार होण्याची ही पहिलीच वेळ होती.

अफगाणिस्तानने शराफुद्दीन अश्रफ, शहीदुल्लाह, अब्दुल रहमान आणि बिलाल सामी यांना एकदिवसीय मालिकेसाठी राखीव म्हणून नियुक्त केले आहे.

अफगाणिस्तानचा मुजीब उर रहमान दुखापतीमुळे एकदिवसीय मालिकेतून बाहेर पडला. शेवटच्या एकदिवसीय सामन्यासाठी, शराफुद्दीन अश्रफला त्याच्या जागी अफगाणिस्तानच्या संघात सामील करण्यात आले.

११ फेब्रुवारी २०२४ रोजी, असिथा फर्नांडोने शेवटच्या दोन एकदिवसीय सामन्यांसाठी श्रीलंकेच्या संघात दुखापतग्रस्त दुष्मंथा चमीराची जागा घेतली.

## एकमेव कसोटी
## एकमेव कसोटी
## एकदिवसीय मालिका
### पहिला एकदिवसीय
### दुसरा एकदिवसीय
### तिसरा एकदिवसीय
## टी२०आ मालिका
### पहिला टी२०आ
### दुसरी टी२०आ
### तिसरी टी२०आ
## नोंदी
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे
* ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ

वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट
२०२३-२४
वर्ग: पुरुष क्रिकेट
प्र.ल. गावडे

**प्रभाकर लक्ष्मण गावडे** (जन्म - २० जून १९२४ नेवासे , मृत्यू - ऑगस्ट २०२१ पुणे)  शिक्षणतज्ज्ञ, लेखक

## प्रबंधाचा विषय 
सावरकर: एक चिकित्सक अभ्यास.

डॉ. पु. ग. सहस्रबुद्धे यांच्या मार्गदर्शनाखाली प्रकाशित करण्यात आलेल्या या संशोधनपर ग्रंथास अनेक पारितोषिके मिळाली आहेत.या प्रबंधास उत्कृष्ट प्रबंधाबद्दल पुणे विद्यापीठातर्फे ‘न. चि. केळकर पारितोषिक’ व ‘परांजपे पारितोषिक’ मिळाले. (१९७०) तसेच, या ग्रंथास महाराष्ट्र राज्याचा पुरस्कारही मिळाला. (१९७१ - ७२). 

## कार्यकर्तृत्व 
१९६३ ते १९८२ या काळात त्यांनी महाराष्ट्र एज्युकेशन सोसायटीच्या सौ. विमलाबाई गरवारे प्रशालेत प्रथम उपमुख्याध्यापक व नंतर मुख्याध्यापक म्हणून काम पाहिले. त्यानंतर १९६९ ते ८२ ते महाराष्ट्र एज्युकेशन सोसायटीच्या आबासाहेब गरवारे कला व शास्त्र महाविद्यालयात आणि १९६८ ते ७२ या काळात महाराष्ट्र एज्युकेशन सोसायटीच्या गरवारे वाणिज्य महाविद्यालयात पदवी व पदव्युत्तर वर्गांसाठी अध्यापन केले. महाराष्ट्र एज्युकेशन सोसायटीमध्ये सहाय्यक सचिव, सचिव आणि सल्लागार म्हणून त्यांनी काम पाहिले. 

## ग्रंथसंपदा 
* सावरकरांचे साहित्यविचार
* कवी यशवंत - काव्यरसग्रहण
* ‘शालेय मराठी व्याकरण’ 

### संपादित ग्रंथ 
* ना.ह.आपटे यांच्या 'अजिंक्यतारा' या कादंबरीचे संपादन
* श्री तुकाराम गाथा - प्रकाशक, श्री ज्ञानेश्‍वरमहाराज संस्थान, आळंदी
* ज्ञानेश्‍वरी - प्रकाशक, श्री ज्ञानेश्‍वरमहाराज संस्थान, आळंदी
* श्री ज्ञानेश्‍वर वाङ्मय सूची - प्रकाशक, श्री ज्ञानेश्‍वरमहाराज संस्थान, आळंदी
* श्रीनामदेवकृत श्री ज्ञानेश्‍वर समाधी अभंग - प्रकाशक, श्री ज्ञानेश्‍वरमहाराज संस्थान, आळंदी
* संजीवन -  श्री ज्ञानेश्‍वरमहाराज संजीवनसमाधी सप्तशताब्दीनिमित्ताने प्रकाशित करण्यात आलेला संपादित ग्रंथ
* शारदीयेचे चंद्रकळे - आबासाहेब गरवारे महाविद्यालयाचे प्रकाशन, पुणे
* विद्यार्थ्यांसाठी ‘साहित्यविहार’, ‘कथाकौस्तुभ’ या पुस्तकांचे संपादन 

## पुरस्कार 
सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाने दि. १० फेब्रुवारी २०१८ रोजी विद्यापीठाच्या ६९ व्या वर्धापनदिन कार्यक्रमात 'जीवनसाधना गौरव' पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.

## गौरव 
* डॉ.गावडे यांच्या अमृतमहोत्सवी वर्षानिमित्त 'अमृतसंचय' या गौरवग्रंथाचे प्रकाशन करण्यात आले होते. 
* महाराष्ट्र एज्युकेशन सोसायटीच्या आणि शैक्षणिक क्षेत्रातील त्यांच्या योगदानाचा गौरव करण्यासाठी मएसो मुलांचे विद्यालयातील (पूर्वीची भावे स्कूल) सभागृहाचे ‘गुरुवर्य डॉ. प्र.ल. गावडे सभागृह’ असे नामकरण करण्यात आले आहे. 

## संदर्भ 
वर्ग:शिक्षणतज्ज्ञ
वर्ग:लेखक
वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२१ मधील मृत्यू
टेडी बिशप

**टेडी बिशप** (जन्म २६ जानेवारी २००३) हा विंडवर्ड आयलंड क्रिकेट खेळाडू आहे. त्याने १६ ऑगस्ट २०२२ रोजी वेस्ट इंडीज अ साठी लिस्ट अ मध्ये पदार्पण केले.

## संदर्भ 
वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
आमना शरीफ तारिक

**आमना शरीफ तारिक** (जन्म १९ एप्रिल १९८९) ही एक आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू, उजव्या हाताची फलंदाज, उजव्या हाताने लेग-ब्रेक गोलंदाज आणि कुवैत महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघाची कर्णधार आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:कुवैतच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख
मास एलिसा

**मास एलिसा यास्मिन झुल्किफ्ली** (जन्म १९ मे २००१) एक मलेशियाई क्रिकेट खेळाडू आहे. तिने ३ जून २०१८ रोजी, २०१८ महिला ट्वेंटी-२० आशिया चषक स्पर्धेत मलेशियासाठी महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय (मटी२०आ) पदार्पण केले.

## संदर्भ 
वर्ग:मलेशियाच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख
भौतिक रसायन

भौतिक रसायनशास्त्र म्हणजे गती, ऊर्जा, बल, वेळ, थर्मोडायनामिक्स, क्वांटम केमिस्ट्री, सांख्यिकीय यांत्रिकी, विश्लेषणात्मक गतिशीलता आणि रासायनिक समतोल यासारख्या भौतिकशास्त्रातील तत्त्वे, पद्धती आणि संकल्पनांच्या दृष्टीने रासायनिक प्रणालींमधील मॅक्रोस्कोपिक आणि सूक्ष्म घटनांचा अभ्यास.
ऐस्या एलिसा

**ऐश्या एलिसा** (जन्म २४ ऑक्टोबर २००२) एक मलेशियन क्रिकेट खेळाडू आहे. ऑगस्ट २०१८ मध्ये, वयाच्या १५ व्या वर्षी, तिने सिंगापूरविरुद्ध टी२०आ मध्ये पदार्पण केले. ऑक्टोबर २०२२ मध्ये, तिने महिला आशिया कपमध्ये कसोटी खेळणाऱ्या संघांविरुद्ध काही टी२०आ सामने खेळले.

एप्रिल २०२३ मध्ये, तिची दक्षिणपूर्व आशियाई खेळांसाठी निवड झाली. सप्टेंबर २०२३ मध्ये, तिची मलेशियाच्या २०२३ आशियाई खेळांच्या संघात निवड झाली.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:मलेशियाच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख
एल्सा हंटर

**एल्सा हंटर** (जन्म १५ फेब्रुवारी २००५), ज्याला **एल्सा सिओ त्झिन** यी म्हणूनही ओळखले जाते, ही एक ऑस्ट्रेलियन-मलेशियन क्रिकेट खेळाडू आहे जी मलेशियाच्या महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून खेळते. २०१९ च्या थायलंड महिला टी२०आ स्मॅशमध्ये नेपाळविरुद्ध तिने वयाच्या १३ व्या वर्षी टी२०आ पदार्पण केले.

## संदर्भ 
वर्ग:मलेशियाच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख
धनुश्री मुहुनन

**धनुश्री मुहुनन** (जन्म २९ सप्टेंबर २००३) एक मलेशियाई क्रिकेट खेळाडू आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:मलेशियाच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख
नूर एरियाना नत्स्या

**नूर एरियाना नटस्या** (२८ मार्च २००२) एक मलेशियन क्रिकेट खेळाडू आहे. जानेवारी २०२२ मध्ये, तिने बांगलादेशविरुद्ध टी२०आ मध्ये पदार्पण केले.  
ऑक्टोबर २०२२ मध्ये, तिने महिला आशिया कपमध्ये कसोटी खेळणाऱ्या संघांविरुद्ध काही टी२० सामने खेळले. 

## संदर्भ 
वर्ग:मलेशियाच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख
विद्या विंदू सिंग

**विद्या विंदू सिंग** (२ जुलै १९४५) या हिंदी आणि अवधी भाषांमधील भारतीय लेखिका आहेत. लोक आणि बालसाहित्यातील तिच्या व्यापक कार्यासाठी ती प्रसिद्ध आहे. सिंह यांना साहित्य आणि शिक्षण क्षेत्रातील योगदानाबद्दल भारत सरकारने २०२२ मध्ये पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित केले आहे.

ती कविता, कथा आणि अवधी लोकगीते प्रकाशित करते. आतापर्यंत, तिने त्यापैकी शंभर अधिक पकाशित केले आहेत. या शिवाय, तिने अवधी आणि प्रदेशातील इतर प्रादेशिक बोलींमध्ये रक्षाबंधन सणासाठी दोन डझनहून अधिक लोकगीतेही रचली आहेत. साहित्यातील योगदानासोबतच ती तिच्या सामाजिक कार्यासाठीपण ओळखली जाते. 2016 मध्ये, तिला तिच्या योगदानासाठी हिंदी गौरव सन्मान पुरस्कार मिळाला.

## प्रारंभिक जीवन आणि शिक्षण
विद्याचा जन्म २ जुलै १९४५ रोजी उत्तर प्रदेशातील फैजाबाद जिल्ह्यातील जैतपूर गावात झाला. उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांच्या हिंदुत्ववादी मोहिमेनंतर तिच्या गावाचे नाव बदलून अयोध्या जिल्ह्याचे करण्यात आले. विद्या ही देव नारायण आणि प्रणदेवी सिंह यांची मुलगी आहे.

तिचे सुरुवातीचे शिक्षण जलालपूर येथे झाले. त्यानंतर, तिने आग्रा विद्यापीठातून हिंदी साहित्यात एमए आणि बनारस हिंदू विद्यापीठातून पीएचडी पूर्ण केली.
## संदर्भ
वर्ग:हिंदी लेखिका
वर्ग:अवधी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२४ मधील लेख
मरियम उमर

**मरियम ओसामा खलील उमर** (जन्म ८ मार्च १९९३) ही एक अभियंता आणि क्रिकेट खेळाडू आहे जी उजव्या हाताची फलंदाजी अष्टपैलू म्हणून कुवेत महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून खेळते. कुवेतमध्ये जन्मलेली आणि वाढलेली, उमर हा पॅलेस्टिनी आहे आणि तिचे वर्णन "स्वतःचे जागतिक भव्य टूर" असे केले गेले आहे; तिचे शिक्षण कुवेतमधील पाकिस्तानी शाळेत आणि ऑस्ट्रेलियातील मेलबर्न येथे झाले, जिथे ती आता राहते.

## संदर्भ 
वर्ग:कुवैतच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख
कुवेत महिला क्रिकेट संघाचा मलेशिया दौरा, २०२३-२४

मलेशिया आणि कुवैत यांच्यात तीन सामन्यांची टी२०आ मालिका झाली.

## खेळाडू 
## टी२०आ मालिका 
### पहिली टी२०आ
### दुसरी टी२०आ
### तिसरी टी२०आ
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे
* ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ

वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट
२०२३-२४
जॅनिलिया ग्लासगो

**जॅनिलिया ग्लासगो** ही वेस्ट इंडियन क्रिकेट खेळाडू आहे. एप्रिल २०२१ मध्ये, ग्लासगोचे नाव क्रिकेट वेस्ट इंडीजच्या अँटिग्वा येथील उच्च-कार्यक्षमता प्रशिक्षण शिबिरात घेण्यात आले. जून २०२१ मध्ये, ग्लासगोला पाकिस्तानविरुद्धच्या मालिकेसाठी वेस्ट इंडीज अ संघात स्थान देण्यात आले.

## संदर्भ 
वर्ग: महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख
मैटलान ब्राउन

**मैटलान जॉय ब्राउन** (जन्म ५ जून १९९७) एक ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू आहे. ती महिला राष्ट्रीय क्रिकेट लीग (डब्ल्यूएनसीएल) मधील न्यू साउथ वेल्स ब्रेकर्स आणि महिला बिग बॅश लीग (डब्ल्यूबीबीएल) मधील सिडनी सिक्सर्ससाठी उजव्या हाताची वेगवान गोलंदाज आणि उजव्या हाताची फलंदाज म्हणून खेळते.

## संदर्भ 
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख
सिडनी ऑलिंपिक पार्क

**सिडनी ऑलिम्पिक पार्क** हे ग्रेटर वेस्टर्न सिडनीचे एक उपनगर आहे, जे सिडनी मध्यवर्ती व्यवसाय जिल्ह्याच्या पश्चिमेस १३ किलोमीटर अंतरावर, पॅरामटा कौन्सिलच्या स्थानिक सरकारी क्षेत्रात आहे. हे सामान्यतः ऑलिम्पिक पार्क म्हणून ओळखले जाते परंतु अधिकृतपणे सिडनी ऑलिम्पिक पार्क असे नाव दिले जाते. हा भाग लिडकॉम्बेच्या उपनगराचा भाग होता आणि "नॉर्थ लिडकॉम्बे" म्हणून ओळखला जात होता, पण १९८९ ते २००९ दरम्यान त्याला "होमबश बे" असे नाव देण्यात आले होते (ज्याचा भाग आता वेंटवर्थ पॉइंटचे वेगळे उपनगर आहे). "होमबुश बे" आणि, काहीवेळा, "होमबश" ही नावे अजूनही स्टेडियम ऑस्ट्रेलिया तसेच संपूर्ण ऑलिम्पिक पार्क परिसरासाठी शब्दार्थ म्हणून वापरली जातात, परंतु होमबश हे एक जुने, आग्नेय, स्ट्रॅथफिल्ड नगरपालिकेत वेगळे उपनगर आहे.

## संदर्भ 
वर्ग: क्रिकेट मैदाने
जेनाबा जोसेफ

**जेनाबा फेथ ॲलिसन जोसेफ** (जन्म २८ फेब्रुवारी २००४) हा त्रिनिदादियन क्रिकेट खेळाडू आहे जो त्रिनिदाद आणि टोबॅगो आणि वेस्ट इंडीजकडून खेळतो. ती उजव्या हाताची फलंदाज आणि उजव्या हाताची मध्यमगती गोलंदाज म्हणून खेळते.

## संदर्भ 
वर्ग: महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख
अश्मिनी मुनिसार

**अश्मिनी मुनिसार** (जन्म ७ डिसेंबर २००३) एक गुयानी क्रिकेट खेळाडू आहे, जो उजव्या हाताने फलंदाजी करणारा आणि उजव्या हाताने ऑफ ब्रेक गोलंदाज आहे. ती प्रादेशिक क्रिकेटमध्ये गयाना महिला क्रिकेट संघाचे प्रतिनिधित्व करते. तिने २०२३ अंडर-१९ महिला टी-२० विश्वचषक स्पर्धेत वेस्ट इंडीजचे नेतृत्व केले.

## संदर्भ 
वर्ग: महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख
नरेंद्र एकनायके

**नरेंद्र हर्षनाथ एकनायके** (जन्म ८ नोव्हेंबर १९७७) हा एक श्रीलंकेत जन्मलेला बहामियन क्रिकेट खेळाडू आहे. एकनायके हा डावखुरा फलंदाज आहे जो स्लो लेफ्ट आर्म ऑर्थोडॉक्स गोलंदाजी करतो आणि सध्या बहामास राष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे प्रतिनिधित्व करतो. एकनायके हा बहामास राष्ट्रीय क्रिकेट संघाचा माजी कर्णधार आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:बहामासचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
लाउतारो मुसियानी

**लॉटारो अगस्टिन मुसियानी** (जन्म ८ फेब्रुवारी १९९६) हा अर्जेंटिनाचा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो २०१२ आयसीसी वर्ल्ड क्रिकेट लीग डिव्हिजन ५ आणि २०१३ आयसीसी वर्ल्ड क्रिकेट लीग डिव्हिजन सिक्स टूर्नामेंटमध्ये खेळला. २०१३ च्या डिव्हिजन सिक्स स्पर्धेनंतर, मुसियानीने इंग्लंडमधील अनेक संघांसोबत वेळ घालवला, ज्यात नॉर्थहॅम्प्टनशायर काउंटी क्रिकेट क्लबसह चाचणीचा समावेश होता.

## संदर्भ 
वर्ग:आर्जेन्टिनाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
सॅमी-जो जॉन्सन

**सॅमी-जो जॉन्सन** (जन्म ५ नोव्हेंबर १९९२) एक ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू आहे जो महिला राष्ट्रीय क्रिकेट लीगमध्ये न्यू साउथ वेल्स ब्रेकर्स आणि महिला बिग बश लीगमध्ये सिडनी थंडरसाठी उजव्या हाताची मध्यम-जलद गोलंदाज आणि उजव्या हाताची फलंदाज म्हणून खेळते. पूर्वीच्या स्पर्धेत, २०२०-२१ साठी ब्रेकर्समध्ये सामील होण्यापूर्वी ती २०११ ते २०२० पर्यंत क्वीन्सलँड फायरसाठी खेळली. नंतरच्या स्पर्धेत, ती २०१५-१६ मधील स्पर्धेच्या पहिल्या सत्रापासून २०२०-२१ साठी थंडरसाठी साइन करेपर्यंत ती ब्रिस्बेन हीटसाठी खेळली.

## संदर्भ 
वर्ग: महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख
न्यू साउथ वेल्स ब्रेकर्स

**न्यू साउथ वेल्स महिला क्रिकेट संघ**, ज्याला **न्यू साउथ वेल्स ब्रेकर्स** असेही म्हणतात, हा ऑस्ट्रेलियन राज्य न्यू साउथ वेल्सचा महिला प्रतिनिधी क्रिकेट संघ आहे. ते त्यांचे बहुतेक घरचे खेळ उत्तर सिडनी ओव्हल येथे खेळतात आणि ते हर्स्टविले ओव्हल, सिडनी आणि ब्लॅकटाउन आयएसपी ओव्हल, सिडनी देखील वापरतात. ते महिला राष्ट्रीय क्रिकेट लीग (डब्ल्यूएनसीएल), ऑस्ट्रेलियातील प्रीमियर ५० षटकांच्या महिला क्रिकेट स्पर्धेत भाग घेतात आणि २० विजेतेपद जिंकून आतापर्यंतचा सर्वात यशस्वी संघ आहे. ते यापूर्वी आता बंद झालेल्या ऑस्ट्रेलियन महिला ट्वेंटी-२० कप आणि ऑस्ट्रेलियन महिला क्रिकेट चॅम्पियनशिपमध्ये खेळले होते.

## संदर्भ 
वर्ग: महिला क्रिकेट संघ
रेनार्ड व्हॅन टाँडर

**रेनार्ड व्हॅन टाँडर** (२६ सप्टेंबर १९९८) हा दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू आहे. त्याने ६ ऑक्टोबर २०१६ रोजी २०१६-१७ सनफॉइल ३-दिवसीय चषक मध्ये फ्री स्टेटसाठी प्रथम श्रेणी पदार्पण केले. त्याने ९ ऑक्टोबर २०१६ रोजी २०१६-१७ सीएसए प्रांतीय वन-डे चॅलेंजमध्ये फ्री स्टेटसाठी लिस्ट ए पदार्पण केले. त्याने ८ सप्टेंबर २०१७ रोजी २०१७ आफ्रिका टी-२० कपमध्ये फ्री स्टेटसाठी ट्वेंटी-२० पदार्पण केले.

## संदर्भ 
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जोनाथन बॅरी

**जोनाथन रेनाल्डो बॅरी** (२० जून १९८८) हा बहामियन क्रिकेट खेळाडू आहे. बॅरी हा उजव्या हाताचा फलंदाज आहे जो उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करतो आणि सध्या बहामास राष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे प्रतिनिधित्व करतो.

## संदर्भ 
वर्ग:बहामासचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
डीन फॉक्सक्रॉफ्ट

**डीन फॉक्सक्रॉफ्ट** (२० एप्रिल १९९८) हा दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू आहे जो न्यू झीलंडमध्ये देशांतर्गत क्रिकेट खेळतो.

## संदर्भ 
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट खेळाडू
द नाइट्स

**द नाईट्स** हे स्वीडिश डीजे आणि रेकॉर्ड निर्ता अविसी यांचे एक गाणे आहे. यामध्ये गायक/गीतकार निकोलस फर्लाँग यांचे गायन आहे. १  डिसेंबर २०१४ रोजी हे गीत PRMD म्युझिक आणि युनिव्हर्सल आयलंड द्वारे Avicii च्या *The Days/ Nights EP* वर प्रदर्शित करण्यात आले. त्यानंतर ११ जानेवारी २०१५ रोजी युनायटेड किंगडममध्ये हे गीत प्रसारित झाले.  हे गाणे यूके सिंगल्स चार्टवर सहाव्या क्रमांकावर आणि यूके डान्स चार्टवर पहिल्या क्रमांकावर आहे. २३ जानेवारी २०१५ रोजी, Avicii ने "The Nights (Avicii by Avicii)" त्याच्या स्वतःच्या गाण्याचे रिमिक्स प्रदर्शित केले.  हे गाणे Avicii च्या दुसऱ्या स्टुडिओ अल्बम *स्टोरीज* (२०१५) च्या यूके आवृत्तीवर दिसते. 

## संदर्भ
नील ब्रँड

**नील ब्रँड** (जन्म १२ एप्रिल १९९६) हा दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू आहे जो दक्षिण आफ्रिकेच्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघाचा सध्याचा स्टँड-इन कर्णधार आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि डावखुरा ऑर्थोडॉक्स गोलंदाज आहे. २०१७ च्या अखेरीस दक्षिण आफ्रिकेत परतण्यापूर्वी इंग्लंड क्रिकेट संघासाठी खेळण्यासाठी पात्र होण्याच्या आशेने तो सुरुवातीला किंग्स कॉलेज, टाँटन येथे गेला.

## संदर्भ 
वर्ग: क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रुआन डी स्वार्ड

**रुआन डी स्वार्ड** (२१ जानेवारी १९९८) हा दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू आहे. त्याने ४ मार्च २०१८ रोजी २०१७-१८ सीएसए प्रांतीय वन-डे चॅलेंजमध्ये नॉर्दर्नसाठी लिस्ट अ मध्ये पदार्पण केले. सप्टेंबर २०१८ मध्ये, त्याला २०१८ आफ्रिका टी-२० कपसाठी नॉर्दर्न संघात स्थान देण्यात आले. त्याने १ नोव्हेंबर २०१८ रोजी २०१८-१९ सीएसए ३-दिवसीय प्रांतीय कपमध्ये नॉर्दर्नसाठी प्रथम श्रेणी पदार्पण केले. त्याने १३ सप्टेंबर २०१९ रोजी २०१९-२० सीएसए प्रांतीय टी-२० कप मध्ये नॉर्दर्नसाठी ट्वेंटी-२० पदार्पण केले.

## संदर्भ 
वर्ग: क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
एडवर्ड मूर (क्रिकेट खेळाडू)

**एडवर्ड मायकेल मूर** (जन्म १७ मार्च १९९३) हा दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू आहे. २०१५ आफ्रिका टी-२० चषक स्पर्धेसाठी पूर्व प्रांत क्रिकेट संघात त्याचा समावेश करण्यात आला.

## संदर्भ 
वर्ग: क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लिओ कार्टर

लिओ कार्टर (जन्म १० डिसेंबर १९९४) हा न्यू झीलंडचा क्रिकेट खेळाडू आहे जो कँटरबरीसाठी खेळतो. तो कँटरबरी आणि नॉर्थहॅम्प्टनशायरचा माजी फलंदाज आणि सध्याचा व्हाईट फर्न्स प्रशिक्षक बॉब कार्टर यांचा मुलगा आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
त्शेपो मोरेकी

**त्शेपो लेबोहांग मोरेकी** (जन्म ७ ऑक्टोबर १९९३) हा दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू आहे. २०१५ आफ्रिका टी-२० चषकासाठी बोलंड क्रिकेट संघात त्याचा समावेश करण्यात आला होता.

## संदर्भ 
वर्ग: क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
निवृत्त (क्रिकेट)

क्रिकेटमध्ये, चेंडू मृत झाल्यावर फलंदाज कधीही डावातून **निवृत्त** होऊ शकतो; नंतर त्यांना डिसमिस न केलेल्या टीममेटने बदलले पाहिजे. निवृत्तीचे सर्वात सामान्य कारण म्हणजे फलंदाज दुखापत किंवा आजारी असल्यास, अशा परिस्थितीत ते त्यांचा डाव पुन्हा सुरू करू शकतात.

निवृत्ती हे क्रिकेटच्या नियम २५ मध्ये समाविष्ट आहे, जे निवृत्तीच्या दोन प्रकारांमध्ये फरक करते. जर फलंदाज आजारी असेल किंवा दुखापत असेल तर त्यांना **निवृत्त-नाबाद** मानले जाते आणि ते बरे झाल्यास त्यांना फलंदाजीत परतण्याची परवानगी आहे. इतर सर्व प्रकरणांमध्ये फलंदाजाला **निवृत्त-बाद** मानले जाते आणि जोपर्यंत विरोधी कर्णधार सूट देत नाही तोपर्यंत तो डावात परत येऊ शकत नाही. क्रिकेटच्या आकडेवारीत निवृत्तीचे हे दोन प्रकार वेगळे मानले जातात.

## संदर्भ 
वर्ग: क्रिकेट
दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२३-२४

दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघा ने फेब्रुवारी २०२४ मध्ये दोन कसोटी सामने खेळण्यासाठी न्यू झीलंडचा दौरा केला. कसोटी सामने २०२३-२०२५ आयसीसी जागतिक कसोटी चॅम्पियनशिपचा भाग बनले. 

टांगीवाई शिल्डसाठी ही मालिका लढवली गेली. ट्रॉफीने १९५३ च्या दुःखद घटनांचे स्मरण केले, जेव्हा ख्रिसमसच्या पूर्वसंध्येला वेलिंग्टन ते ऑकलंड या ट्रेनमधील १५१ लोक - ज्यामध्ये न्यू झीलंडचा वेगवान गोलंदाज बॉब ब्लेरची मंगेतर नेरिसा लव्ह यांचा समावेश होता - रेल्वे दुर्घटनेत आपला जीव गमवावा लागला. न्यू झीलंड आणि दक्षिण आफ्रिका यांच्यातील दुसरी कसोटी, जिथे बॉब ब्लेर सामना खेळत होते तेव्हा ही आपत्ती घडली.

मालिकेत जाताना, दक्षिण आफ्रिकेने १७ मीटिंगमध्ये न्यू झीलंडविरुद्ध कधीही कसोटी मालिका गमावली नव्हती. 

न्यू झीलंडने पहिली कसोटी २८१ धावांनी जिंकली. न्यू झीलंडने दुसरी कसोटीही ७ गडी राखून जिंकली आणि मालिका २-० ने जिंकली. न्यू झीलंडने दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध कसोटी मालिका जिंकण्याची ही पहिलीच वेळ होती.

## खेळाडू
डिसेंबर २०२३ मध्ये, क्रिकेट दक्षिण आफ्रिकाने (सीएसए) या दौऱ्यासाठी कमी किंवा कसोटी क्रिकेटचा अनुभव नसलेल्या खेळाडूंनी बनलेला, त्यांच्या सर्वोत्तम खेळाडूंना एसए-२० (एक देशांतर्गत ट्वेन्टी-२० फ्रँचायझी स्पर्धा) स्पर्धा करण्यासाठी दक्षिण आफ्रिकेत राहण्याची परवानगी देण्यासाठी एक कमी ताकदीचा कसोटी संघ जाहीर केला. या निर्णयावर मोठ्या प्रमाणावर टीका झाली होती. ऑस्ट्रेलियाचा माजी कर्णधार स्टीव्ह वॉ विशेषतः टीका करत होता, त्याने असे मत मांडले की कसोटी क्रिकेट यापुढे खेळाचे सर्वोच्च स्वरूप नसणे धोक्यात आहे कारण सर्वोत्तम खेळाडूंना अधिक पगारामुळे ट्वेंटी-२० खेळण्यासाठी प्रोत्साहन दिले जात होते.

१६ जानेवारी २०२४ रोजी, एडवर्ड मूरला दक्षिण आफ्रिकेच्या संघात समाविष्ट करण्यात आले.

न्यू झीलंडच्या विल्यम ओ'रुर्केची फक्त दुसऱ्या कसोटीसाठी निवड झाली.

८ फेब्रुवारी २०२४ रोजी, न्यू झीलंडचा डॅरिल मिचेल दुखापतीमुळे दुसऱ्या कसोटीतून बाहेर पडला.

## सराव सामना
## कसोटी मालिका
### पहिली कसोटी
### दुसरी कसोटी
## नोंदी
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे
* ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ

वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट
२०२३-२४
वर्ग:पुरुष क्रिकेट
ज्युलिओ जेमिसन

**ज्युलिओ जेमिसन** (जन्म २४ फेब्रुवारी १९९४) हा बहामायन फुटबॉलपटू आहे जो बहामास एफसी विद्यापीठ आणि बहामास राष्ट्रीय फुटबॉल संघाकडून खेळतो. जेमिसनने त्याच्या राष्ट्रीय संघाचे टी२०आ क्रिकेट सामन्यांमध्येही प्रतिनिधित्व केले आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:बहामासचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:बहामासचे क्रिकेट खेळाडू
ग्रेगरी टेलर

**ग्रेगरी टायरोन टेलर** (जन्म १४ डिसेंबर १९८७) हा बहामास क्रिकेट खेळाडू आणि बहामास राष्ट्रीय क्रिकेट संघाचा कर्णधार आहे. टेलर हा डावखुरा फलंदाज आहे जो डावखुरा गोलंदाज म्हणूनही गोलंदाजी करतो. टेलर अधूनमधून यष्टिरक्षक म्हणूनही खेळला.

## संदर्भ 
वर्ग:बहामासचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ॲलिस्टेर इफिल

**ॲलिस्टर इफिल** (जन्म १२ सप्टेंबर १९७६) हा गयानीज क्रिकेट खेळाडू आहे. २००८ च्या स्टॅनफोर्ड २०/२० स्पर्धेत त्याने केमन आयलंड क्रिकेट संघासाठी ट्वेंटी-२० पदार्पण केले.

## संदर्भ 
वर्ग:गयानाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
साचा दि अल्विस

**सच्चा दे अल्विस** (जन्म ३० जानेवारी १९९२) हा एक श्रीलंकेचा क्रिकेट खेळाडू आहे. त्याने ३ डिसेंबर २०१६ रोजी २०१६-१७ प्रीमियर लीग स्पर्धेत ब्लूमफील्ड क्रिकेट आणि ऍथलेटिक क्लबसाठी प्रथम श्रेणी पदार्पण केले. त्याच्या प्रथम श्रेणी पदार्पणापूर्वी, त्याने २०१५ आयसीसी वर्ल्ड क्रिकेट लीग डिव्हिजन सिक्स स्पर्धेत केमन आयलँड्सचे प्रतिनिधित्व केले.

## संदर्भ 
वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पॉल मॅनिंग

**पॉल मॅनिंग** (जन्म २५ सप्टेंबर १९९०) हा केमेनियन क्रिकेट खेळाडू आहे. ऑगस्ट २०१९ मध्ये, २०१८-१९ आयसीसी टी-२० विश्वचषक अमेरिका पात्रता स्पर्धेच्या प्रादेशिक फायनलसाठी केमन आयलंड क्रिकेट संघाच्या ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय (टी२०आ) संघात त्याची निवड करण्यात आली. त्याने १८ ऑगस्ट २०१९ रोजी कॅनडा विरुद्ध केमॅन आयलंडसाठी टी२०आ मध्ये पदार्पण केले.

## संदर्भ 
वर्ग:केमन द्वीपसमूहाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ट्रॉय टेलर

**ट्रॉय टेलर** (२८ फेब्रुवारी १९८४ केमन आयलंडमध्ये) हा एक क्रिकेट खेळाडू आहे. उजव्या हाताचा फलंदाज आणि उजव्या हाताचा मध्यम-वेगवान गोलंदाज, तो २००५ पासून केमन आयलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून खेळला आहे, त्याने यापूर्वी अंडर-१९ स्तरावर त्यांचे प्रतिनिधित्व केले आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:केमन द्वीपसमूहाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कॉन्रॉय राइट

**कॉन्रॉय राइट** (जन्म १८ एप्रिल १९८५) एक केमेनियन क्रिकेट खेळाडू आहे.  राईट हा उजव्या हाताचा फलंदाज आहे जो उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करतो.

## संदर्भ 
वर्ग:केमन द्वीपसमूहाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ॲरन जॉन्सन

**ॲरन ऑरलँडो जॉन्सन** हा जमैकाचा क्रिकेट खेळाडू आहे जो कॅनडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे प्रतिनिधित्व करतो. त्याने २०२२ मध्ये कॅनडाकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. तो उजव्या हाताचा फलंदाज आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:कॅनडाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:कॅनडाचे ट्वेंटी२० क्रिकेट खेळाडू
निकोलस किर्टन

**निकोलस किर्टन** (जन्म ६ मे १९९८) एक बार्बेडियन क्रिकेट खेळाडू आहे. तो वेस्ट इंडीजच्या देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये बार्बाडोस राष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे प्रतिनिधित्व करतो आणि कॅरिबियन प्रीमियर लीगमध्ये जमैका तल्लावाहकडूनही खेळला आहे. तो २०१८ पासून कॅनडाच्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघासाठीही खेळला आहे. तो डावखुरा मधल्या फळीतील फलंदाज म्हणून खेळतो.

## संदर्भ 
वर्ग:कॅनडाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:कॅनडाचे ट्वेंटी२० क्रिकेट खेळाडू
कपिला वात्स्यायन

**कपिला वात्स्यायन** (२५ डिसेंबर १९२८ - १६ सप्टेंबर २०२०) एक भारतीय शास्त्रीय नृत्य, कला, स्थापत्य आणि कला इतिहासाच्या अग्रगण्य अभ्यासक होत्या. त्यांनी भारतातील संसद सदस्य म्हणून आणि इंदिरा गांधी नॅशनल सेंटर फॉर द आर्ट्सचे संस्थापक संचालक म्हणूनही काम केले.

१९७० मध्ये, वात्स्यायन यांना संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप मिळाली, जो संगीत, नृत्य आणि नाटक यातील संगीत नाटक अकादमीद्वारे प्रदान केलेला सर्वोच्च सन्मान आहे. यानंतर १९९५ मध्ये त्यांना ललित कला अकादमी फेलोशिप प्रदान करण्यात आली. २०११ मध्ये, भारत सरकारने त्यांना पद्मविभूषण हा भारताचा दुसरा सर्वोच्च नागरी सन्मान बहाल केला.

## जीवन 
वात्स्यायन यांचा जन्म दिल्लीत राम लाल आणि सत्यवती मलिक यांच्या पोटी झाला. त्यांनी दिल्ली विद्यापीठातून इंग्रजी साहित्यात एमए मिळवले. त्यानंतर, मिशिगन विद्यापीठ येथे शिक्षणात दुसरे एमए आणि बनारस हिंदू विद्यापीठात पीएचडी पूर्ण केली.

कवी आणि कला समीक्षक केशव मलिक हे त्यांचे मोठे भाऊ होते. १९५६ मध्ये त्यांचा विवाह प्रसिद्ध हिंदी लेखक सच्चिदानंद हीरानंद वात्स्यायन 'अज्ञेय' यांच्याशी झाला. पण १९६९ मध्ये ते वेगळे झाले.

## कारकीर्द 
वात्स्यायन यांनी *मातृलक्षणम* (१९८८), *भारत: द नाट्य शास्त्र* (१९९६), आणि *द स्क्वेअर अँड द सर्कल ऑफ इंडियन आर्ट्स* (१९९७), यासह अनेक पुस्तके लिहिली.

१९८७ मध्ये, त्या दिल्लीतील इंदिरा गांधी नॅशनल सेंटर फॉर द आर्ट्सच्या संस्थापक विश्वस्त आणि सदस्य सचिव बनल्या. त्यानंतर, १९९३ मध्ये त्यांना शैक्षणिक संचालक बनवण्यात आले, जे पद त्यांनी २००० पर्यंत सांभाळले.

त्यांनी भारत सरकारच्या शिक्षण मंत्रालयात सचिव म्हणूनही काम केले आहे, जिथे त्या मोठ्या संख्येने उच्च शिक्षणाच्या राष्ट्रीय संस्थांच्या स्थापनेसाठी जबाबदार होत्या. त्या इंडिया इंटरनॅशनल सेंटर, नवी दिल्ली येथे एशिया प्रकल्पाच्या अध्यक्षा होत्या. एप्रिल २००७ मध्ये, त्यांना राज्यसभेवर नामांकन देण्यात आले होते, ज्याची मुदत फेब्रुवारी २०१२ मध्ये संपुष्टात आली.

कपिला वात्स्यायन यांचे १६ सप्टेंबर २०२० रोजी वयाच्या ९२ व्या वर्षी नवी दिल्ली येथे त्यांच्या घरी निधन झाले.

## पुरस्कार 
वात्स्यायन यांना १९७० मध्ये संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप मिळाली. त्याच वर्षी त्यांना युनायटेड स्टेट्स आणि इंडोनेशियामधील सांस्कृतिक संस्था आणि समकालीन कला घडामोडींचे सर्वेक्षण करण्यासाठी जॉन डी. रॉकफेलर तिसरा फंडाकडून फेलोशिप देण्यात आली. १९७५ मध्ये त्यांना प्रतिष्ठित जवाहरलाल नेहरू फेलोशिप प्रदान करण्यात आली होती.

१९९२ मध्ये आशियाई सांस्कृतिक परिषदेने त्यांना उत्कृष्ट व्यावसायिक कामगिरी आणि भारतातील नृत्य आणि कला इतिहासाची आंतरराष्ट्रीय समज, सराव आणि अभ्यास यासाठी केलेल्या महत्त्वपूर्ण योगदानाबद्दल जॉन डी. रॉकफेलर तिसरा पुरस्कार देऊन सन्मानित केले. २००० मध्ये, त्या राजीव गांधी राष्ट्रीय सद्भावना पुरस्कार प्राप्तकर्ता होत्या आणि २०११ मध्ये भारत सरकारने त्यांना पद्मविभूषणने सन्मानित केले.

## संदर्भग्रंथ 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## संदर्भ 
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला कलाकार
वर्ग:कलेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला शास्त्रज्ञ
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय लेखिका
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय इतिहासकार
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी फेलोशिपचे प्राप्तकर्ते
वर्ग:कलेतील पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय राजकारणी
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला राजकारणी
वर्ग:दिल्लीतील महिला कलाकार
वर्ग:भारतीय सामाजिक विज्ञान लेखक
वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म
अलेस्सांद्रो मॉरिस

**ॲलेसँड्रो मॉरिस** (जन्म २२ ऑगस्ट १९८२) एक केमेनियन क्रिकेट खेळाडू आहे. तो २०१४ आयसीसी वर्ल्ड क्रिकेट लीग डिव्हिजन ५ स्पर्धेत खेळला.

## संदर्भ 
वर्ग:केमन द्वीपसमूहाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जेरेमी गॉर्डन

**जेरेमी गॉर्डन** (२० जानेवारी १९८७) हा कॅनडाचा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू आहे. तो २०१२ पासून उजव्या हाताचा वेगवान गोलंदाज म्हणून कॅनडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून खेळला आहे. त्याचा जन्म गयाना येथे झाला आणि त्याने कॅनडामध्ये स्थलांतरित होण्यापूर्वी गयाना राष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे प्रतिनिधित्व केले.

## संदर्भ 
वर्ग:कॅनडाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:कॅनडाचे ट्वेंटी२० क्रिकेट खेळाडू
विनय कुमार झा

**विनय कुमार झा** (जन्म २१ जून १९७१) हा नेपाळी क्रिकेट पंच आहे. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने (आयसीसी) निवडलेल्या आयसीसी असोसिएट्स आणि ॲफिलिएट्स अंपायर पॅनेलमधील पंचांपैकी एक आहे. २००९ आयसीसी वर्ल्ड क्रिकेट लीग डिव्हिजन सिक्स टूर्नामेंट आणि मार्च २०१७ मध्ये नेपाळ आणि केन्या यांच्यातील २०१५-१७ आयसीसी वर्ल्ड क्रिकेट लीग चॅम्पियनशिप सामन्यांमध्ये तो उभा राहिला.

## संदर्भ 
वर्ग:क्रिकेट पंच
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रिजन ढकल

**रिजन ढकल** (जन्म ३१ डिसेंबर १९९४) हा नेपाळी क्रिकेट खेळाडू आहे जो डावखुरा मध्यम गोलंदाज म्हणून खेळतो. विराटनगर सुपर किंग्ज आणि ललितपूर पॅट्रियट्स सारख्या विविध संघांसाठी तो नेपाळ टी२० सह विविध लीगमध्ये खेळला आहे. तो १९ वर्षांखालील आणि नेपाळच्या १६ वर्षाखालील राष्ट्रीय क्रिकेट संघाचाही भाग होता.

सध्या तो पंतप्रधान वनडे चषकात बागमती प्रांताअंतर्गत खेळत आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:नेपाळचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सूर्या तामांग

**सूर्या तमांग** (जन्म ३० सप्टेंबर २००१) हा नेपाळी क्रिकेट खेळाडू आहे जो डावखुरा ऑफ-स्पिन गोलंदाज म्हणून खेळतो. तो गौतम बुद्ध कप २०२० मधील विराटनगर सुपर किंग्स, ललितपूर देशभक्त, सशस्त्र पोलीस दल, काठमांडू गोल्डन वॉरियर्स आणि राप्ती संघ यासारख्या विविध संघांसाठी नेपाळ टी२०, ईपीएल यासह विविध लीगमध्ये खेळला आहे. तो अंडर-१९ आणि नेपाळ पोलिस क्लबचाही भाग होता.  नेपाळ टी-२० लीगच्या उद्घाटनासाठी तमांगला टूर्नामेंटचा उदयोन्मुख खेळाडू म्हणून गौरवण्यात आले. लवकरच, त्याला फेब्रुवारी २०२३ मध्ये सीडब्ल्यूसी लीग २ अंतर्गत नामिबिया आणि स्कॉटलंड विरुद्धच्या होम तिरंगी मालिकेसाठी  राष्ट्रीय संघासाठी पहिला कॉल मिळाला.

सध्या तो पंतप्रधान वनडे चषकात बागमती प्रांताकडून खेळत आहे.

## संदर्भ 
वर्ग: क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:तामांग लोक
क्लाइड फॉर्च्युइन

**क्लाईड फॉर्च्युइन** (जन्म १८ ऑगस्ट १९९५) हा दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो २०१४ आयसीसी अंडर-१९ क्रिकेट विश्वचषकासाठी दक्षिण आफ्रिकेच्या संघाचा भाग होता. २०१५ आफ्रिका टी-२० कपसाठी बॉर्डर क्रिकेट संघात त्याचा समावेश करण्यात आला होता. ऑगस्ट २०१७ मध्ये, त्याला टी-२० ग्लोबल लीगच्या पहिल्या हंगामासाठी ब्लूम सिटी ब्लेझर्स संघात स्थान देण्यात आले. तथापि, ऑक्टोबर २०१७ मध्ये, क्रिकेट दक्षिण आफ्रिकेने सुरुवातीला ही स्पर्धा नोव्हेंबर २०१८ पर्यंत पुढे ढकलली, त्यानंतर ती रद्द करण्यात आली.

## संदर्भ 
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कॅनडा क्रिकेट संघाचा नेपाळ दौरा, २०२३-२४

नेपाळ क्रिकेट संघाविरुद्ध खेळण्यासाठी कॅनडा क्रिकेट संघाने फेब्रुवारी २०२४ मध्ये नेपाळचा दौरा केला. या दौऱ्यात तीन एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय (वनडे) सामन्यांचा समावेश होता. नेपाळसाठी, या मालिकेने २०२४ नेपाळ त्रि-राष्ट्रीय मालिकेची तयारी केली.  जानेवारी २०२४ मध्ये, नेपाळच्या क्रिकेट असोसिएशनने २०२४ च्या नेपाळच्या क्रिकेट कॅलेंडरचा भाग म्हणून द्विपक्षीय मालिका जाहीर केली.

## खेळाडू
## एकदिवसीय मालिका
### पहिला एकदिवसीय
### दुसरा एकदिवसीय
### तिसरा एकदिवसीय
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे
* ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ

वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट
२०२३-२४
वर्ग: पुरुष क्रिकेट
बेला आर्मस्ट्राँग

**बेला ग्रेस आर्मस्ट्राँग** (जन्म १६ नोव्हेंबर १९९९) ही न्यू झीलंडची क्रिकेट खेळाडू आहे जी सध्या ऑकलंडकडून खेळते. ती उजव्या हाताची फलंदाज आणि उजव्या हाताची मध्यमगती गोलंदाज म्हणून खेळते. ती आयरिश साइड ड्रॅगन्सकडूनही खेळली आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:न्यू झीलंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: स्त्री चरित्रलेख
सरोजा वैद्यनाथन

**सरोजा वैद्यनाथन** (१९ सप्टेंबर १९३७ - २१ सप्टेंबर २०२३) एक भारतीय नृत्यदिग्दर्शक, गुरू आणि भरतनाट्यमच्या उल्लेखनीय समर्थक होत्या. त्यांना भारत सरकारने २००२ मध्ये पद्मश्री आणि २०१३ मध्ये पद्मभूषण पुरस्काराने सन्मानित केले होते.

## प्रारंभिक जीवन आणि शिक्षण 
सरोजा वैद्यनाथन (पूर्वाश्रमीच्या धर्मराजन) यांचा जन्म कर्नाटकातील बेळ्ळारी येथे १९ सप्टेंबर १९३७ रोजी झाला. वैद्यनाथन यांचे आई-वडील दोघेही लेखक होते; त्यांची आई कनकम धर्मराजन या तमिळ भाषेतील गुप्तहेर कथांच्या लेखिका होत्या.

त्यांनी चेन्नईतील सरस्वती गण निलयम येथे भरतनाट्यमचे प्रारंभिक प्रशिक्षण घेतले आणि नंतर तंजावूरच्या गुरू कट्टुमन्नर मुथुकुमारन पिल्लई यांच्याकडे शिक्षण घेतले. त्यांनी मद्रास विद्यापीठात प्रोफेसर पी. सांबामूर्ती यांच्या हाताखाली कर्नाटक संगीताचा अभ्यास केला आणि इंदिरा कला संगीत विद्यापीठ, खैरागड येथून नृत्यात डी. लिट मिळवली.

## भरतनाट्यम 
सार्वजनिक ठिकाणी सादरीकरण केल्याबद्दल पुराणमतवादी आणि प्रतिकूल प्रतिक्रिया आल्याने वैद्यनाथनने त्यांच्या लग्नानंतर नृत्य करणे सोडून दिले. त्याऐवजी घरीच मुलांना त्यांनी नृत्य शिकवले. १९७२ मध्ये त्यांच्या पतीची दिल्लीला बदली झाल्यानंतर त्यांनी १९७४ मध्ये तेथे गणेश नाट्यालयाची स्थापना केली. त्यांना शुभचिंतक आणि प्रायोजकांनी आर्थिक पाठबळ दिले आणि १९८८ मध्ये कुतब इन्स्टिट्यूशनल एरिया येथे नाट्यालयाची इमारत बांधण्यात आली. नृत्याव्यतिरिक्त, गणेश नाट्यालयातील विद्यार्थ्यांना भरतनाट्यमची सर्वांगीण समज देण्यासाठी तमिळ, हिंदी आणि कर्नाटक गायन संगीत देखील शिकवले जात असे.

वैद्यनाथन एक विपुल नृत्यदिग्दर्शक होत्या आणि त्यांच्याकडे दहा पूर्ण लांबीचे नृत्यनाट्य आणि सुमारे दोन हजार वैयक्तिक भरतनाट्यमचे तुकडे होते.

## पुस्तके 
वैद्यनाथन यांनी भरतनाट्यम आणि कर्नाटक संगीतावर अनेक पुस्तके लिहीली जसे की: *द क्लासिकल डान्स ऑफ इंडिया*, *भरतनाट्यम – एन इन-डेप्थ स्टडी*, *कर्नाटक संगीतम*, आणि *द सायंस ऑफ भरतनाट्यम*  (१९८४) यासह अनेक पुस्तके लिहिली.

वैद्यनाथन यांचे ८६ व्या वाढदिवसानंतर २१ सप्टेंबर २०२३ रोजी कर्करोगाने निधन झाले.

## पुरस्कार 
[इवलेसे| भरतनाट्यममधील योगदानाबद्दल सरोजा वैद्यनाथन यांना २००८ चा संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार प्रदान करताना [भारताचे राष्ट्रपती|भारताच्या राष्ट्रपती प्रतिभा पाटील]]
सरोजा यांना २००२ मध्ये पद्मश्री आणि २०१३ मध्ये पद्मभूषण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. २०२३ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९३७ मधील जन्म
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला कलाकार
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय शिक्षक
वर्ग:भारतीय नृत्य शिक्षक
वर्ग:भारतीय शास्त्रीय नृत्याचे कलाकार
वर्ग:कर्नाटकातील महिला कलाकार
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय नर्तक
वर्ग:भारतीय महिला शास्त्रीय नृत्यांगना
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी फेलोशिपचे प्राप्तकर्ते
वर्ग:कलेतील पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
वर्ग:कलेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:भरतनाट्यम नर्तक
वर्ग:कर्करोगामुळे मृत्यू
ॲरन हार्डी

**ॲरन मार्क हार्डी** (जन्म ७ जानेवारी १९९९) हा ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू आहे जो ऑस्ट्रेलिया, वेस्टर्न ऑस्ट्रेलिया आणि पर्थ स्कॉर्चर्सकडून खेळतो.

## संदर्भ 
वर्ग: क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
क्रिस ग्रीन

**ख्रिस्तोफर जेम्स ग्रीन** (जन्म १ ऑक्टोबर १९९३) हा एक ब्रिटिश-ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू आहे. ग्रीन उजव्या हाताने ऑफ-ब्रेक गोलंदाजी करतो आणि उजव्या हाताने फलंदाजी करतो, अष्टपैलू म्हणून खेळतो. तो बिग बॅश लीगमध्ये न्यू साउथ वेल्स आणि सिडनी थंडरकडून खेळतो.

## संदर्भ 
वर्ग: क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कॅनडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ

**कॅनडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ** आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये कॅनडाचे प्रतिनिधित्व करतो.

## इतिहास 
## क्रिकेट संघटन 
## महत्त्वाच्या स्पर्धा 
## माहिती
## प्रमुख क्रिकेट खेळाडू 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:कॅनडा क्रिकेट
क्रिकेट
मॅथ्यू शॉर्ट

**मॅथ्यू विल्यम शॉर्ट** (जन्म ८ नोव्हेंबर १९९५) हा ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू आहे. तो राज्य स्तरावर व्हिक्टोरियाचे प्रतिनिधित्व करतो आणि बिग बॅश लीगमध्ये ॲडलेड स्ट्रायकर्सकडून खेळतो. यापूर्वी तो मेलबर्न रेनेगेड्सकडून खेळला होता.

## संदर्भ 
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे टी२० खेळाडू
स्पेन्सर जॉन्सन

**स्पेन्सर हेन्री जॉन्सन** (जन्म १६ डिसेंबर १९९५) हा एक ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू आहे जो दक्षिण ऑस्ट्रेलियाकडून देशांतर्गत खेळतो. डावखुरा वेगवान गोलंदाज, जॉन्सनने १२ ऑक्टोबर २०१७ रोजी व्हिक्टोरिया विरुद्ध दक्षिण ऑस्ट्रेलियाकडून लिस्ट अ मध्ये पदार्पण केले.

## संदर्भ 
वर्ग: क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
परगत सिंग (क्रिकेट खेळाडू)

**परगट सिंग** (जन्म १३ एप्रिल १९९२) हा एक भारतीय-कॅनडियन क्रिकेट खेळाडू आहे जो कॅनडासाठी खेळतो. त्याने २२ ऑक्टोबर २०१५ रोजी २०१५-१६ रणजी ट्रॉफीमध्ये प्रथम श्रेणी पदार्पण केले. त्याने १० डिसेंबर २०१५ रोजी २०१५-१६ विजय हजारे ट्रॉफीमध्ये लिस्ट ए मध्ये पदार्पण केले. त्याने २ जानेवारी २०१६ रोजी २०१५-१६ सय्यद मुश्ताक अली ट्रॉफीमध्ये ट्वेंटी-२० पदार्पण केले.

## संदर्भ 
वर्ग:कॅनडाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:कॅनडाचे ट्वेंटी२० क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:कॅनडाचे क्रिकेट खेळाडू
शांती देवी

***शांती देवी*** ( मधुबनी, बिहार, भारत ) या मधुबनी कलाकार आहेत. मधुबनी कला आणि गोदना कला च्या माध्यमातून केलेल्या कार्याबद्दल भारत सरकारचा श्रीमती शांती देवी यांना २०२४ सालचा पद्मश्री पुरस्कार मिळाला आहे.

## ओळख
श्रीमती शांती देवी यांचा जन्म ४ मार्च १९५६ रोजी मधुबनी च्या राहिका ब्लॉकमधील सीमा गावात रामचंद्र पासवान आणि कौशल्या देवी यांच्या पोटी झाला. रामचंद्र पासवान यांचे निधन झाले तेव्हा शांती देवी अवघ्या चार वर्षांच्या होत्या. शांती देवी आणि तिचा भाऊ अतिशय कठीण परिस्थितीत वाढले. सर्व सामाजिक अडथळे आणि प्रतिकारांना न जुमानता अभ्यासाची आवड असलेल्या श्रीमती शांती देवी यांनी दहावीपर्यंत शिक्षण घेतले आणि वयाच्या पंधराव्या वर्षी त्यांचा लहेरियागंज येथील शिवन पासवान यांच्याशी विवाह झाला. सासरचे कुटुंबही फारसे संपन्न नव्हते. लढाऊ स्वभावाच्या शांतीदेवींनी नंतर परिस्थितीशी लढा देत शाळेत शिकवायला सुरुवात केली, पण जातीभेद आणि विरोधामुळे ते कामही वाया गेले. हाच तो काळ होता जेव्हा लहरियागंजला लागून असलेले जितवारपूर हे गाव मिथिला कलेचे केंद्र म्हणून उदयास येत होते आणि जिथे दलित समाज चित्रकलेतही स्वतःला प्रस्थापित करत होता.

## कारकीर्द
१९६० आणि ७० च्या दशकात, यमुना देवी आणि चानो देवी या सहकलाकारांसह, भारतातील मधुबनी कला आणि गोदना कला शैलीतील काही सर्वात उल्लेखनीय अग्रदूत आणि नवकल्पक होत्या. चानो देवी यांच्या प्रेरणेने शिवन पासवान आणि शांती देवी या दोघांनीही गोदना पेंटिंग बनवण्यास सुरुवात केली. रौदी पासवान यांनी यात महत्त्वाची भूमिका बजावली होती, ज्याने त्या दोघांची ओळख त्याच जायदा नटिनशी करून दिली, ज्याने चानो देवीला गोदना काढायला शिकवले होते. गोदना पेंटिंगपासून पुढे जाताना, त्यांनी गोदना आर्टच्या केंद्रस्थानी स्थापित राजा सलहेस यांच्यासोबत मिथिला चित्रकलेचे पारंपारिक विषय आणि त्यांच्या प्रतीकांचे चित्रण करण्याचा प्रयोग सुरू केला. नकळतपणे केलेल्या या प्रयोगांमुळे साहजिकच शांतीदेवींच्या चित्रांना व्यावसायिक यश मिळू लागले. १९७७ मध्ये तिला पटना येथे उपेंद्र महारथी भेटले तेव्हा महारथींनी त्यांना त्यांची चित्रे बाजारात विकण्याची प्रेरणा दिली. त्यावेळी मिथिला पेंटिंग्ज ग्रेडनुसार जास्तीत जास्त २२ रुपयांना विकल्या जात होत्या. शांतीदेवीच्या पेंटिंगने प्रभावित होऊन महारथींनी ते १५० रुपयांना विकत घेतले. याच प्रोत्साहनाने शांतीदेवींच्या चित्रकलेला पंख लागले.

भारतातील जवळपास सर्व प्रमुख कला केंद्रांमध्ये आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मोठ्या प्रमाणावर त्यांची कला प्रदर्शित झाली आहे.न्यू झीलंड,डेन्मार्क, जर्मनी, मलेशिया, दुबई आणि जपानसह परदेशात त्यांनी आपल्या कलेचे प्रदर्शन केले आहे. अमेरिकेशिवाय  या सर्व देशांत त्यांच्या कलाकृतींचा संग्रह आहे.

## पुरस्कार
१९७९-८० मध्ये शांती देवी यांना बिहार सरकारने मधुबनी कलेसाठी बिहार राज्य सरकारचा पुरस्काराने सन्मानित केले. शांतीदेवी यांच्या प्रयोगशीलतेचा बिहार सरकारने याआधीच गौरव केला होता, भारत सरकारनेही त्यांना १९८४ मध्ये शिल्प गुरू राष्ट्रीय पुरस्काराने सन्मानित केले होते. भारत सरकारचा श्रीमती शांती देवी आणि शिवन पासवान यांना २०२४ सालचा पद्मश्री पुरस्कार मिळाला आहे.

## संदर्भ
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील जन्म
वर्ग:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२४ मधील लेख
वर्ग:मधुबनी जिल्हा
चकयार कूथु

उजवे|इवलेसे|चकियार कूथू सादर करतान गुरू पद्मश्री मणी माधव चकियार
**चकियार कूथू** हा केरळ भारत येथील एक प्रकारचा परफॉर्मन्स आर्ट आहे. प्रामुख्याने एक प्रकारचा अत्यंत परिष्कृत एकांकिकेचा प्रकार आहे. यात कलाकार हिंदू महाकाव्य (जसे की रामायण आणि महाभारत) आणि पुराणातील कथा सांगतात. तथापि, हे आधुनिक स्टँड-अप कॉमेडीशी पारंपारिक समतुल्य देखील आहे. यात कधीकधी सध्याच्या सामाजिक-राजकीय घटनांवर भाष्य करणे (आणि प्रेक्षकांच्या सदस्यांना निर्देशित वैयक्तिक टिप्पण्या) देखील समाविष्ट असते.

## प्रदर्शन 
"कुथू" म्हणजे नृत्य असते. परंतु हे या कलेसाठीचे चुकीचे नाव आहे, कारण यात चेहऱ्यावरील भावावर भर दिला जातो. त्यामानाने नृत्यदिग्दर्शन फार कमी असते. याचे प्रदर्शन कुथंबळम येथे केले जाते. ही जागा हिंदू मंदिरांच्या आत असलेले एक ठिकाण असते. जे विशेषतः कुटीयट्टम आणि चकियार कूथू कामगिरीसाठी डिझाइन केलेले असते. आदर्शपणे, हे प्रदर्शन सणांच्या संयोगाने होते, जे चकियार या समुदायासह अंबालावासी नांबीअर करतात.

ही कला एकट्याने सादर करण्याची कल आहे. ज्यामध्ये एक विशिष्ट शिरस्त्राण आणि काळ्या केसाळ मिश्या परीधान केल्या जातात. कथाकाराचे शरीर चंदनाने लेपले जाते आणि संपूर्ण शरीरावर लाल ठिपके काढले जातात. शिरस्त्राण हे सापाच्या टोपीसारखे असते, जे अनंत, हजार डोके असलेल्या सापाचे प्रतीक आहे.

चकियार संस्कृत शैली चंपू प्रबंधवर आधारित कथा असतात. चंपू प्रबंधात गद्य आणि कविता (श्लोक) यांचे मिश्रण असते. कलाकार मंदिराच्या देवताला नमन करून सुरुवात करतो. त्यानंतर तो संस्कृतमध्ये एक श्लोक सांगतो आणि नंतर त्या श्लोकाचा मल्याळम भाषेमध्ये अर्थ समजावून सांगतो. कथा सांगताना वर्तमान घडामोडी आणि स्थानिक परिस्थितीशी समांतर रेखाटण्यासाठी विनोद वापरला जातो.

कुथू ही कला परंपरागत केवळ चकियार समुदायच सादर करतो. याच्या सादरीकरणात दोन वाद्यं  असतात-एक मिझावु आणि एक जोडी इलथालम. स्त्रियांनी सादर केल्यास याला नांगीर कूथू म्हणतात. या स्त्रियांना नांग्यारम्मा म्हणून संबोधतात. या स्त्रिया नामबीर समुदायाच्या असतात. ही एक अधिक अत्यंत परिष्कृत मानलेली थिएटर कला आहे.

## मणी माधव चकियार
चकियार कूथू मूळतः केवळ हिंदू मंदिरांच्या कूथंबळममध्ये सादर केले जात असे. ते एक नाट्यचार्य होते. याचा अर्थ एक महान शिक्षक आणि नाट्यमचे (नाट्यशास्त्र) अभ्यासक असा होतो. त्यांना पद्मश्री ही पदवी सन्मानार्थ देण्यात होती. मणी माधव चकियार हे कुथू आणि कुडियट्टम यांना मंदिराबाहेर सामान्य लोकांपर्यंत नेणारे हे कलाप्रेमी होते. ऑल इंडिया रेडिओ आणि दूरदर्शन मध्ये चकियार कूथू सादर करणारे ते पहिले व्यक्ती होते. अनेक लोक त्यांना आधुनिक काळातील सर्वात महान चकियार कूथू आणि कुटीयट्टम कलाकार मानतात. कथा अशी आहे की त्यांचे गुरु, रामा वर्मा परिक्षित थंपुरन यांनी प्रहलादाचारिता नावाचे संस्कृत चंपू प्रबंध लिहिले. आणि काही ज्येष्ठ कलाकारांना अभ्यास करून ते सादर करण्याची विनंती केली. पण त्यांना ते करणे अशक्य वाटले. त्यानंतर तरुण मणी माधव चाकियार यांची पाळी आली. त्यांनी ते मान्य केले. रात्रभर  त्याचा अभ्यास केला आणि दुसऱ्या दिवशी त्रिपुणीथुरा येथे त्याचे सादरीकरण केले. नंतर कोचीन राज्याच्या राजधानीतहे त्यांनी त्याचे साअरीकरण केले. या घटनेमुळे संस्कृत आणि शास्त्रीय कला या दोन्ही प्रकारांमध्ये त्यांचे प्रभुत्व सिद्ध झाले. काही महिन्यांनंतर, त्यांनी संपुर्ण प्रहलादाचारिता  स्टेज वर सादर केले.

स्वर्गीय अम्मनूर माधव चाकियार आणि पेनकुलम रमन चकियार या कला प्रकारातील २० व्या शतकातील महत्त्वाच्या व्यक्ती होत्या.

## हेही पहा 
* कथकली
* मोहिनीअट्टम

## बाह्य दुवे 
चाक्यारकुथू artkerala.com

वर्ग:केरळच्या कला
कर्पूरी ठाकुर

**कर्पूरी ठाकुर** (२४ जानेवारी, १९२४ - १७ फेब्रुवारी, १९८८) हे एक भारतीय राजकारणी होते ज्यांनी बिहारचे ११ वे मुख्यमंत्री म्हणून प्रथम डिसेंबर १९७० ते जून १९७१ आणि नंतर जून १९७७ ते एप्रिल १९७९ पर्यंत दोन वेळा काम केले. ते **जन नायक** म्हणून प्रसिद्ध होते. २६ जानेवारी २०२४ रोजी, त्यांना भारत सरकारने मरणोत्तर भारताचा सर्वोच्च नागरी सन्मान, भारतरत्न, प्रदान केला. याची घोषणा भारताच्या राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी २३ जानेवारी २०२४ रोजी केली होती.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतरत्‍न पुरस्कारविजेते
वर्ग:गांधीवादी
वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:जनता पक्षाचे राजकारणी
वर्ग:बिहारचे मुख्यमंत्री
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
शहादत होसेन (क्रिकेट खेळाडू)

**शहादत हुसेन दिपू** (जन्म ४ फेब्रुवारी २००२) हा बांगलादेशी क्रिकेट खेळाडू आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:बांगलादेशचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:बांगलादेशचे टी२० क्रिकेट खेळाडू
हसन मुराद

**हसन मुराद** (जन्म १ जानेवारी २००१) हा बांगलादेशी क्रिकेट खेळाडू आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:बांगलादेशचे टी२० क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पद्मा सचदेव

**पद्मा सचदेव** (१७ एप्रिल १९४० - ४ ऑगस्ट २०२१) एक भारतीय कवयित्री आणि कादंबरीकार होत्या. डोग्री भाषेतील त्या पहिल्या आधुनिक महिला कवयित्री होत्या. त्यांनी हिंदीतही लिखाण केले. त्यांनी अनेक कविता संग्रह प्रकाशित केले, ज्यात *मेरी कविता मेरे गीत*  यांचा समावेश आहे, ज्याला १९७१ मध्ये साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला होता. त्यांना २००१ मध्ये पद्मश्री मध्य प्रदेश सरकारचा कबीर सन्मान (२००७-०८), २०१५ मध्ये सरस्वती सन्मान, व २०१९ मध्ये साहित्य अकादमी फेलोशिप प्रदान करण्यात आले होते.

## वैयक्तिक जीवन आणि मृत्यू 
सचदेव यांचा जन्म १७ एप्रिल १९४० रोजी जम्मू येथील पुरमंडल येथे बारू ब्राह्मण कुटुंबात झाला. संस्कृत विद्वान, प्रोफेसर जय देव बडू यांच्या तीन मुलांपैकी त्या सर्वात मोठ्या होत्या. १९४७ मध्ये भारताच्या फाळणीदरम्यान त्यांच्या वडिलांची हत्या झाली. त्यांनी प्रथम वेदपाल दीपशी लग्न केले आणि नंतर १९६६ मध्ये " सिंग बंधू " या संगीत जोडीतील गायक सुरिंदर सिंग यांच्याशी विवाह केला. त्या आणि सुरिंदर सिंग आधी नवी दिल्लीत राहत होते, पण नंतर मुंबईत स्थलांतरित झाले.

## कारकिर्द 
सचदेव यांनी ऑल इंडिया रेडिओ, जम्मू केंद्र येथे १९६१ पासून उद्घोषक म्हणून काम केले. येथे त्यांची भेट सिंग बंधू संगीताच्या जोडीतील हिंदुस्थानी गायक सुरिंदर सिंग यांच्याशी झाली, जे त्यावेळी तेथे अधिकारी होता. त्यानंतरच्या काही वर्षांत त्यांनी ऑल इंडिया रेडिओ, मुंबई येथेही काम केले.

१९७३ मध्ये आलेल्या वेद राहींच्या  या हिंदी चित्रपटातील "मेरा छोटासा घर बार" या गाण्याचे बोल सचदेव यांनी लिहिले होते ज्यात जयदेव यांचे संगीत होते. त्यानंतर, १९७८ च्या हिंदी चित्रपट *आँखो देखी* मधील दोन गाण्यांचे गीत लिहिले, ज्यात जे. पी. कौशिक यांचे संगीत होते. मोहम्मद रफी आणि सुलक्षणा पंडित यांनी गायलेले युगल गीत "सोना रे, तुझे कैसे मिलू" प्रसिद्ध झाले. १९७९ साली आलेल्या *साहस* या हिंदी चित्रपटासाठी त्यांनी योगेशसोबत गीतेही लिहिली होती, ज्याला अमीन संगीताचे संगीत होते.

## पुस्तके 
* *मेरी कविता मेरे गीत* (१९६९)
* *तवी ते चनहान* (तावी आणि चिनाब नद्या, १९७६)
* *नेहरिया गलियान* (डार्क लेन्स, १९८२)
* *पोटा पोटा निंबाळ* (फिंगरटिपफुल क्लाउडलेस स्काय, १९८७)
* *उत्तर वाहिनी* (१९९२)
* *तैंथियन* (१९९७) 

## संदर्भ 
वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय कादंबरीकार
वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय लेखिका
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय लेखिका
वर्ग:भारतीय कवयित्री
वर्ग:साहित्य व शिक्षणातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:भारतीय महिला गैर-काल्पनिक लेखक
वर्ग:भारतीय आत्मचरित्रकार
वर्ग:भारतीय महिला कादंबरीकार
वर्ग:हिंदी लेखक
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय कादंबरीकार
वर्ग:इ.स. २०२१ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
वर्ग:साहित्य अकादमी फेलोशिप विजेते
जेरार्ड अबूड

**जेरार्ड अबूड** (२८ फेब्रुवारी १९७२) एक ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट पंच आहे. त्याने बिग बॅश लीग टूर्नामेंट तसेच २०१४-१६ आयसीसी महिला चॅम्पियनशिपमधील महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय (वनडे) सामन्यांमध्ये भूमिका बजावली आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:क्रिकेट पंच
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख