open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
नगरसेवक

महाराष्ट्रात, नगरपालिकेच्या किंवा महानगरपालिकेच्या सदस्यांना **नगरसेवक** असे म्हणतात.
* इंग्रजीत सिटी फादर्स, त्यावरून मराठीतही नगरपिते असा शब्द सुचविला गेला होता. पण पुणे शहराचे नागरिक असलेल्या आचार्य अत्र्यांनी आम्हांला इतके बाप नकोत अशी टिप्पणी केल्याने, त्यांच्याच सूचनेनुसार नगरसेवक हा शब्द वापरला जाऊ लागला.
 नगरसेवक हा नगरपरिषद/महानगरपालिकेचा सदस्य असतो.
त्यासाठी सार्वत्रिक निवडणूकासुद्धा होतात.
* महानगरपालिकेचा प्रमुख महापौर, तर नगरपालिकेचा प्रमुख **नगराध्यक्ष** असतो. 
पालिकेच्या निवडणूका दर ५ वर्षांनी होतात. ह्या सर्व निवडणूका निवडणूक आयोगाच्या नियंत्रणात व देखरेखीखाली घेतल्या जातात.
* मनपासाठी **महानगरपालिका आयुक्त** हा IAS दर्जाचा अधिकारी सल्ला देण्यासाठी नेमला जातो, पालिकेत **मुख्याधिकारी** सल्लागार असतो

नगरपालिका संबधी अधिक माहिती: बघू शकता.

वर्ग:नागरिकशास्त्र
ग्रामसेवक

*ग्रामसेवक (ग्राम विकास अधिकारी)* हा गावपातळीवर ग्रामपंचायतीचा सचिव म्हणून काम करत असतो.
ग्रामसेवक यांना **ग्रामपंचायत अधिकारी** असे देखील संबोधतात.

## निवड
*शिक्षण
तुम्हाला ग्रामसेवक व्हायचं असेल, तर तुम्ही कोणत्याही शाखेमध्ये पदवीधर असणं आवश्यक आहे, तरच तुम्ही ग्रामसेवक होण्यासाठी पात्र ठराल.

*वयोमर्यादा
ग्रामसेवक होण्यासाठी तुमचं वय किमान 18 वर्षे आणि कमाल 35 वर्षे असणं आवश्यक आहे. याशिवाय आरक्षित प्रवर्गातील लोकांना सरकारी नियमांनुसार वयोमर्यादेतही सवलत सरकारकडून दिली जाते.

*परीक्षा
#परीक्षा ऑनलाईन पद्धतीने होते.
#ग्रामसेवक पदाच्या परीक्षेत 100 प्रश्न 200 गुणांसाठी विचारल्या जातात.
#प्रत्येक योग्य उत्तरासाठी 2 गुण देण्यात येईल.
#परीक्षेचे माध्यम मराठी व इंग्रजी असेल.
#तांत्रिक विषय सोडून बाकी विषयांचा दर्जा हा बारावी परीक्षेच्या समान आहे. फक्त तांत्रिक विषयाचा दर्जा कृषी पदविकेसमान आहे
#परीक्षेचा कालावधी 02 तास आहे.
#नकारात्मक गुणांकन पद्धती लागू नाही.

ग्रामसेवक होण्यासाठी तुम्हाला खालील पायऱ्या पार करणं आवश्यक आहे, तरच तुमची ग्रामसेवक पदांवर नियुक्ती करण्यात येईल.

ग्रामसेवक होण्यासाठी तुम्हाला लेखी परीक्षा द्यावी लागेल, जर तुम्ही लेखी परीक्षा उत्तीर्ण झालात तरच तुम्हाला सरकारकडून ग्रामसेवक बनण्याचं प्रशिक्षण दिलं जातं, प्रशिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर, सरकार तुम्हाला बीपीएल अंतर्गत 100 लोकांना जोडण्याचं काम देते. हे प्रशिक्षण 6 महिन्यांचं असतं. त्यानंतर तुम्ही ग्रामसेवक होता.

## कामे
# कर वसुली करणे,
# वसुलीतून गावविकासाची कामे करणे,
# पाणीपुरवठा व्यवस्थापन,
# साफ सफाई व्यवस्थापन,
# शिक्षण व आरोग्य व्यवस्थापन,
# दिवाबत्ती, इत्यादी कामे करणे,
# जन्म-मृत्यू नोंदणी करणे,
# विवाह नोंदणी करणे,
# ग्राम पंचायत व ग्रामसभेत सचिवांची भुमिका बजावतात,
# लोकांच्या समस्या शासनापर्यंत पोहचवणे,
# ग्रामपंचायतीचे दैनंदिन कामे पार पाडतात,
# ग्रामपंचायतीची महत्त्वाची कागदपत्रे व हिशोब सांभाळणे. 
अशी जवळपास २९ खात्यांची कामे असतात तसेच विविध योजना राबविणे.

उदा.
1. मनरेगा (MGNREGA\G RAM G)
2. स्वच्छ भारत मिशन
3. 14वा वित्त आयोग. 
4. प्रधान मंञी आवास योजना 
5. स्मार्ट गाव
6. ग्रामसभा सचिव (ORDP, DWSY, IAY.RAY, PSGSY.SGGSA, SSA.YGPA, MGTG, KKY)
माहितीकरिता वाचा (मु.गा.अ.१९५८).

## निवृत्ती
ग्रामसेवक (ग्रामविकास अधिकारी) वयाच्या ५८ व्या वर्षी पदावरून निवृत्त होत असतो.

वर्ग:नागरिकशास्त्र
ग्रामविकास विभाग व पंचायत राज विभाग
खासदार

संसदेच्या सदस्यांना (Member of Parliament) **खासदार** किंवा **संसद सदस्य** म्हणतात. भारतात  संसदेची २ सदने/सभागृहे आहेत — राज्यसभा व लोकसभा. संसदेमध्ये जनतेचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या व्यक्ती लोकसभेचे सदस्य असतात तर राज्यांचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या व्यक्ती राज्यसभेच्या सदस्य असतात. या दोन्ही गृहांतील सदस्यांना **खासदार** किंवा **संसद सदस्य** असे म्हणतात.

## भारतातील खासदारांचे प्रकार 
### लोकसभेतील खासदार 
भारताच्या राज्यघटनेप्रमाणे लोकसभेचे सध्या ५४३ सदस्य आहेत. यामधील ५३० सदस्य भारताच्या राज्यांचे प्रतिनिधी आहेत, १३ पर्यंत सदस्य केंद्रशासित प्रदेशांचे प्रतिनिधी आहेत. पूर्वी २ सदस्य ॲंग्लो-इंडियन समाजाचे प्रतिनिधी होते. 

लोकसभेच्या खासदारांचा कार्यकाळ हा सहसा ५ वर्षांचा असतो‌. हा काळ आणीबाणीच्या काळात वाढविता येतो. सध्या लोकसभेत उत्तर प्रदेश राज्यात सर्वाधिक ८० खासदार आहेत, तर महाराष्ट्रात ४८ आहे.

### राज्यसभेतील खासदार 
राज्यसभेत २४५ खासदार असून त्यापैकी २३३ खासदार राज्यांच्या विधीमंडळातील सदस्यांद्वारे निवडले जातात, तर कला, साहित्य, सामाजिक कार्य, इ. क्षेत्रांमधून १२ सदस्य हे राष्ट्रपतींद्वारे नियुक्त करण्यात येतात‌. राज्यसभेचे खासदार राज्यांचे व त्यांच्या हक्कांचे प्रतिनिधित्व करतात. राज्यसभेत दर दोन वर्षांनी एक तृतीयांश खासदार निवृत्त होतात. राज्यसभा खासदारांचा कार्यकाळ हा सहसा ६ वर्षांचा असतो‌.

## राज्यानुसार खासदारांची संख्या
वर्ग:नागरिकशास्त्र
वर्ग:भारतीय संसद



## हे सुद्धा पहा
* राज्यसभेच्या विद्यमान खासदारांची यादी
जलचर प्राणी

**जलचर प्राणी** म्हणजेच पाण्यात राहणारे, पाण्यात संचार आणि श्वसन करणारे प्राणी होय.

वर्ग:प्राण्यांचे प्रकार
राज्यसभा

**राज्यसभा** हे भारतीय संसदेतील वरिष्ठ सभागृह आहे.भारतीय राज्यघटनेत कलम ८० अनुसार राज्यसभेची तरतूद केली आहे. राज्यसभेत २५० सभासद असून त्यातील १२ सभासदांची नेमणुक राष्ट्रपती विविध क्षेत्रातील (कला, साहित्य, विज्ञान व समाजसेवा) मान्यवरांमधून करतात. इतर २३८ सभासदांची निवड राज्य व केंद्रशासित प्रदेश विधिमंडळ करतात. राज्यसभेचे पहिली सत्र बैठक मे १३, १९५२ साली झाली।

राज्यसभेचा कार्यकाळ ६ वर्षांचा असतो आणि राज्यसभा ही स्थायी सभाग्रह आहे. कारण दर दोन वर्षांनी एक तृतीयांश सभासद निवृत्त होतात आणि पुन्हा नव्याने तेवढेच सभासद निवडतात. राज्यसभेचे सत्र कायमस्वरुपी असून ते लोकसभेप्रमाणे विलीन होत नाही. राज्यसभेला लोकसभेपेक्षा कमी अधिकार आहेत, शिवाय धन विधेयक (Money/Supply Bill) जेथे लोकसभेस अध्यारोही अधिकार आहेत. परस्पर विरोधी ठराव झाल्यास एक संयुक्त बैठक घेतली जाते. परंतु लोकसभेची सभासद संख्या दुप्पट असल्याने त्यांना बहुमत मिळून जाते.

भारतीय उपराष्ट्रपती हे राज्यसभेचे पदसिद्ध अध्यक्ष असतात. राज्यसभेच्या उपाध्यक्षांची निवड सदस्य मतदानाने होते. अध्यक्षांच्या गैरहजरीत उपाध्यक्ष सभेचे कामकाज पाहतात.

## सदस्य पात्रता 
# राज्यसभेचा सभासद होण्यास तो/ती व्यक्ति भारतीय नागरिक असावी.
# वय तीस पेक्षा जास्त असावे.
# ही व्यक्ती मानसिक रीत्या निरोगी असून कर्जबाजारीही (दिवाळखोर) नसावी.
# ह्या व्यक्तीने शपथपत्र द्यावे ज्यात त्याच्या कोणत्याही अपराधी कारवाई करण्यात आली नाही.
# आरक्षित जागांसाठी ही व्यक्ती अनुसूचित जाती/ जमातीतील असावी लागते.

## संख्याबळ
## सदस्यत्व
## सत्र
सामान्यतः राज्यसभेचे दर वर्षी ३ सत्र होतात.

* बजेट सत्रः फेब्रुवारी - मे
* पावसाळी सत्रः जुलै - ऑगस्ट
* हिवाळी सत्रः नोव्हेंबर - डिसेंबर

## संदर्भ
## हे सुद्धा पहा
*राज्यसभेच्या विद्यमान खासदारांची यादी
* लोकसभा

## बाह्य दुवे 
* 


वर्ग:भारतातील राजकारण
घनमूळ

**घनमूळ** (\sqrt[3]{ }) ही घनाच्या विरुद्ध गणितीय प्रक्रिया होय. *x* या संख्येचे घनमूळ म्हणजे अशी संख्या जिच्या स्वतःबरोबरील गुणाकाराला पुन्हा त्याच संख्येने गुणले असता उत्तर *x* येते. उदा. ६४ या संख्येचे घनमूळ ४ आहे; कारण ४ &times; ४ &times; ४ = ६४.

वर्ग:अंकगणित
धन संख्या

शुन्यापेक्षा मोठ्या संख्या **धन संख्या** होत.

वर्ग:अंकगणित
ऋण संख्या

शून्यापेक्षा लहान संख्या ह्या **ऋण संख्या** होत. शून्याप्रमाणेच ऋण संख्यांचाही विचार भारतातच प्रथमत: झाला. ब्रह्मगुप्ताच्या ग्रंथामध्ये ऋण संख्यांच्या गणिती क्रियांचे नियम प्रथम दिलेले दिसतात. 

वर्ग:अंकगणित
वर्ग:संख्या
अपूर्णांक संख्या

ज्या संख्या पूर्ण एककात व्यक्त करता येत नाहीत, त्यास **अपूर्णांक संख्या** म्हणतात. अपूर्णांक संख्येच्या छेदामध्ये १ नसतो. अपूर्णांकाचे लेखन अंश आणि छेद रुपात करतात.

वर्ग :अंकगणित
ब्रेट ली

**ब्रेट ली** (नोव्हेंबर ८, इ.स.  १९७६) हा एक माजी ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू आहे. लीला जगातील सर्वात जलद गोलंदाजापैकी एक मानले जाते. पदार्पणा नंतर सातत्याने २ वर्ष त्याने गोलंदाजी सरासरी २० चेंडू पेक्षा कमी ठेवली.

ली उत्तम क्षेत्ररक्षक तसेच चांगला लोवर ऑर्डर फलंदाज आहे. कसोटी सामन्यांमध्ये त्याची फलंदाजी सरासरी २० पेक्षा जास्त आहे. मायकल हसी सोबत १२३ धावांची सातव्या गड्यासाठी त्याची ऑस्ट्रेलियन संघासाठी विकमी भागीदारी आहे.

लीचे उपाख्य 'बिंगा', न्यू साउथ वेल्स मधील बिंग ली ह्या इलेक्ट्रॉनिक वस्तुच्या दुकानांवरून पडले.

ब्रेट ली कोलकाता नाइट रायडर्स संघासाठी आयपीएल मध्ये खेळतो.

१३ जुलै, २०१२ रोजी ऑस्ट्रेलियन संघाच्या इंग्लंड दौऱ्या दरम्यान झालेल्या दुखापती नंतर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मधुन संन्यास घेण्याचे घोषित केले. ली आयपीएल तसेच बिग बॅश लीग खेळत राहील. 

## गोलंदाजी पद्धती 
ली जलदगती गोलंदाजी साठी जाणल्या जातो व तो नियमित पणे १५०&nbsp;किमी/ता किंवा अधिक गोलंदाजी करतो. पाकिस्तानी गोलंदाज शोएब अख्तर (१६१.३&nbsp;किमी/ता, १००.२&nbsp;मा/ता) नंतर जलदगती गोलंदाजीत ब्रेट लीचा नंबर आहे. सातत्याने जलद गोलंदाजी केल्याने त्याला अनेक दुखापतींना सामोर जावे लागल. दुखापतीं पासून दुर राहण्यासाठी त्याने आपली गोलंदाजी पद्धती बदलली..

कारकिर्दीच्या सुरुवातीच्या काळात लीची गोलंदाजी एक्शन चुकीची(क्रिकेट नियमांनुसार) असल्याचे म्हणले जायचे. तसेच अनेक बीमर चेंडू एकदिवसीय सामन्यात टाकल्या नंतर बराच गदारोळ झाला होता.

## संदर्भ आणि नोंदी 
ली, ब्रेट
ली, ब्रेट
ली, ब्रेट
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मायकेल क्लार्क

क्लार्क, मायकेल
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डेव्हिड बून

वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
विधान परिषद

भारतातील घटक राज्यांमधील कायदेमंडळाच्या वरिष्ठ गृहाला **विधान परिषद** म्हणतात. महाराष्ट्र, कर्नाटक, उत्तर प्रदेश, बिहार, आंध्रप्रदेश आणि तेलंगणा या ६ राज्यात द्विसदनी कायदेमंडळ पद्धती अस्तित्वात आहे व तेथे विधान परिषदेसोबत विधानसभा अस्तित्वात आहे. बाकी सर्व राज्यात एकसदनी कायदेमंडळ पद्धती असुन फक्त विधानसभा हे एकच सभागृह आहे.

## मतदान प्रक्रिया 
विधानसभेप्रमाणे येथे थेट मतदान प्रक्रिया अवलंबली जात नाही. राष्ट्रपती निवडणूक, विद्यापीठ सेनेट यासारख्या निवडणुकींसाठी पसंतीक्रमाची पद्धती वापरली जाते तीच पद्धत या निवडणुकीतही अवलंबली जाते. निवडणुकीसाठी जेवढे मतदार उभे असतील तेवढय़ा उमेदवारांना मतदार आपला (आवडीनुसार) पसंतीक्रम देतो. जास्त पसंतीच्या उमेदवाराला पहिला क्रम, त्यानंतर दुसऱ्या आवडीच्या उमेदवाराला दुसरा अशा पद्धतीने एकूण उमेदवारांएवढे मत देता येते.

संबंधित मतदारसंघाची मतदान संख्या व उमेदवार यांच्यानुसार निवडणूक आयोग एक कोटा निश्चित करतात. निर्धारित कोट्याएवढी प्रथम क्रमांकाची मते मिळवणारा उमेदवार विजयी होतो. पण पहिल्या पसंतीची मते कोट्याएवढी नसल्यास दुसऱ्या पसंतीची मते जो पूर्ण करेल, तो उमेदवार विजयी होतो. निर्धारित कोटा पूर्ण करणारा कोणत्याही पसंतीचा उमेदवार विजयी होऊ शकतो. यात कोणाचेही मतदान वाया जात नाही.

दोन उमेदवारांच्या सरळ लढतीत पहिल्या पसंतीच्या मतात जो पहिल्या क्रमांकावर राहतो त्याचा विजय जवळपास नक्की असतो. मतांचा कोटा पूर्ण न झाल्यास दुसऱ्या क्रमांकावरील उमेदवाराला मिळालेल्या दुसऱ्या पसंतीच्या मतांची मोजणी केली जाते. तरी कोटा पूर्ण न झाल्यास पहिल्या क्रमांकावरील उमेदवाराला विजयी घोषित केले जाते.

## वर्तमान विधान परिषद 
डिसेंबर २०२४ मधील राज्य विधान परिषदा खालीलप्रमाणे होत्या:

## माजी / विसर्जित विधान परिषद 
## प्रस्तावित विधान परिषद 
चार नव्या विधान परिषदांच्या निर्मीतीचे प्रस्ताव सादर केले गेले आहे:

* आसाम विधान परिषद - १४ जुलै २०१३ रोजी, आसाम विधानसभेने ४२ सदस्यांची आसाम राज्यात विधान परिषदेच्या निर्मितीसाठी ठराव मंजूर केला. आसाम विधान परिषद विधेयक, २०१३ हे ३ डिसेंबर २०१३ रोजी राज्यसभेत सादर करण्यात आले.

* ओडिशा विधान परिषद - १८ सप्टेंबर २०१८ रोजी, ओडिशा विधानसभेने ४९ सदस्यांची ओडिशा राज्यासाठी विधान परिषद स्थापन करण्याचा ठराव मंजूर केला.

* पश्चिम बंगाल विधान परिषद - ६ जुलै २०२१ रोजी, पश्चिम बंगाल विधानसभेने तदर्थ समितीच्या अहवालाला पाठिंबा देणारा ठराव संमत केला ज्याने पश्चिम बंगाल राज्यासाठी विधान परिषद निर्माण करण्यास अनुकूलता दर्शवली ज्यात बहुदा ९८ सदस्य असतील.

* राजस्थान विधान परिषद - १८ एप्रिल २०१२ रोजी, राजस्थान विधानसभेने ६६ सदस्यांची राजस्थान राज्यासाठी विधान परिषद तयार करण्याचा ठराव मंजूर केला. राजस्थान विधान परिषद विधेयक, २०१३ हे ६ ऑगस्ट २०१३ रोजी राज्यसभेत सादर करण्यात आले आणि ते कायदा आणि न्यायविषयक स्थायी समितीकडे पाठवण्यात आले. ह्या आधी पण असा ठराव २००८ मध्ये झाला होता.

## हे सुद्धा पहा 
* पदवीधर मतदारसंघ 

## संदर्भ 
वर्ग:नागरिकशास्त्र
वर्ग:१२ जानेवारी मंत्रालय कार्यशाळा
प्रमेय

गणितिय सत्यांच्या (axioms) आधारे ताडपळलेले समीकरण वा गणितिय घटना म्हणजे प्रमेय.

बीजगणिताचे मुलभूत प्रमेय

वर्ग:बीजगणित
विमानतळ

thumb|फ्रँकफर्ट विमानतळ

**विमानतळ**(विमानाचा थांबा)(फ्रेंच:Aéroport, जर्मन:Flughafen, स्पॅनिश:Aeropuerto, इंग्लिश:Airport मराठीत उच्चार व लिखाण- **एअरपोर्ट**) :एक दळणवळणाचे स्थान/ठिकाण किंवा निश्चित मानव नियंत्रीत ठिकाण जे विमान उड्डाणाकरीता (निर्गमन) व उतरविण्याकरीता (आगमन) वापरले जाते. विमानाने आकाशात भरारी मारण्यासाठी व उतरण्यासाठी ज्या विशेष तांत्रिक सोयीसुविधा आवश्यक असतात त्या एका व्यावसायिक विमानतळावर उपलब्ध असतात. मोठी विमानतळे प्रवाशांच्या आगमन व निर्गमनाकरीता तसेच सामान व मालाच्या वाहतूकीकरता देखील वापरली जातात.मोठ्या विमानतळांवर विमानांच्या निर्वहन,बिघाड-दुरुस्ती व इंधन भरण्याची सोय अशा अनेक अत्याधुनिक सुविधा उपलब्ध केलेल्या असतात.

विमानतळावर विमान-उड्डाणासाठी व उतरविण्यासाठी आवश्यक असा सुयोग्य रस्ता आखलेला असतो त्यास धावपट्टी असे संबोधतात.हि धावपट्टी त्या त्या विमानतळाच्या वाहतू़क व वापरावर आधारीत लांबीची तसेच आंतरराष्ट्रीय नियमांनुसार सुनिश्चित केलेली असते.जगातील पहिले नागरी विमानतळ अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने या देशातील न्युजर्सी राज्यातील नेवार्क (Newark)या ठिकाणी बांधल्या गेले.

## जगातील सर्वात वर्दळीचे विमानतळ
२०१४ साली जगातील खालील विमानतळांनी सर्वाधिक प्रवाशांची वाहतूक केली.


वर्ग:दळणवळण
बीजगणित मूलभूत प्रमेय

बीजगणिताचे मूलभूत प्रमेय कार्ल फ्रिडरीश गाऊसने सिद्ध केले. केवळ बीजगणितच नाही, तर इतरही अनेक शाखांमधील हा एक मुलभूत सिद्धांत मानला जातो.

हा सिद्धांत असे सांगतो की प्रत्येक कॉम्प्लेक्स बहुपदीस निदान एकतरी उकल असतेच. हा महत्त्वाचा सिद्धांत आहे कारण, परीमेय वा वास्तव चल असणाऱ्या बहुपद्यांस, अनुक्रमे, परीमेय वा वास्तव उकली असतीलच असे नाही. एक प्रसिद्ध उदाहरण म्हणजे, $x^2 +1$ या परीमेय (वास्तव) बहुपदीस परीमेय (वा वास्तव) उकल नाहीये, कारण परीमेय (वा वास्तव) संख्यांचा वर्ग धन असतो. बीजगणिताचे मूलभूत प्रमेय सांगते की कॉम्ल्पेक्स बहुपदींत असे घडू शकत नाही.

## सिद्धांत 
चलाचा शून्येतर घात असणारे निदान एक पद असणाऱ्या प्रत्येक कॉम्प्लेक्स बहुपदीस निदान एक तरी कॉम्ल्पेक्स उकल असतेच.

## वापर 
* या सिद्धांताचा वापर करून हे सिद्ध करता येते की प्रत्येक कॉम्ल्पेक्स सारणीला एक तरी आयगेन मूल्य असतेच.
* या सिद्धांतामुळे हिल्बर्टचे नुलश्टेलेनजात्स्झ (Hilbert's Nullstellensatz) सिद्ध करता येते.

वर्ग:बीजगणित
समीकरण

thumb|right|300px|रॉबर्ट रेकॉर्ड याने इ.स. १५५७ साली चिन्हमय स्वरूपात मांडलेले पहिले बैजिक समीकरण. आधुनिक चिन्हांकनपद्धतीनुसार, यात पुढील समीकरण मांडले आहे : 14x+15=71.
**समीकरण** (इंग्लिश: *equation*, *इक्वेशन* ;) म्हणजे दोन पदावल्यांमध्ये समानता सूचित करणारे गणिती विधान असते. समीकरणामध्ये दोन पदावल्यांमध्ये **=** हे चिन्ह वापरून समानता दर्शवली जाते. उदाहरणार्थ, 
:x + 3 = 5\,

:9 - y = 7.\,

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:बीजगणित
पाचू

**पाचू** हिरव्या रंगाचे एक मौल्यवान रत्न आहे. हे क्वचित पिवळसर रंगाचे किंवा शुभ्र सुद्धा असते.
पाचू: (पाच, पन्ना, मरकत, एमराल्ड). खनिज रत्न. वैदूर्याचा मध्यम ते गडद हिरव्या रंगाचा प्रकार [⟶ वैदूर्य]. हे खनिज विरळाच आढळते, शिवाय त्याचे निर्दोष स्फटिक दुर्मिळ असतात. त्यामुळे हे रत्न हिऱ्याप्रमाणे मूल्यवान आहे. याचे स्फटिक षट्कोणी, प्रचिनाकार असतात [⟶ स्फटिकविज्ञान]. याची कठिनता ७·५ असते, उघडा पडल्यास तो अधिक कठीण होतो. रा. सं. Al2[Be8Si6O18]. यात अल्प प्रमाणात क्रोमियम ऑक्साइड़ असते व त्यामुळेच याला रंग आलेला असतो मात्र जास्त तापविल्यास याचा रंग जातो. पाचूवर अम्लाचा परिणाम होत नाही व धासल्यास तो विद्युत् भारित होतो. याचे इतर गुणधर्म वैदूर्यासारखे असतात.

पाचू बहुधा अभ्रकी सुभाजांत व स्फटिकी चुनखडकांत तर क्वचित पेग्मटाइटांत आढळतो. कोलंबिया (मूसो), रशिया (उरल, सायबीरिया), द. आफ्रिका (ट्रान्सव्हाल), ब्राझील, पेरू, मॅलॅगॅसी, ऑस्ट्रिया इ. प्रदेशांत पाचू आढळतो. भारतामध्ये कालीगुमान, मेवाड, अजमेर इ. ठिकाणी हा आढळतो. 

वर्ग:रत्‍ने
मोती

**मोती** एक मौलव्यान खडा आहे. इतर मौल्यवान खड्यांप्रमाणे हा खनिज नसून प्राणीजन्य आहे. याचे अस्सल मोती, कल्चर्ड मोती आणि नकली मोती असे प्रकार पडतात. याचा उपयोग विविध प्रकारचे अलंकार तयार करण्यासाठी होतो.महाराष्ट्रात मोत्यांना विशेष मागणी असून नथ, विविध प्रकारचे गळ्यातील दागिने (चिंचपेटी,तनमणी इ.),तोडे, कुड्या, बाजूबंद,कंबरपट्टा आदी महिलांचे तर पुरूषांच्याही शेरवानी-धोती किंवा तत्सम कपड्यांमध्ये आणि साखळी मध्ये किंवा कानात मोती घातला जातो.
  
**अस्सल मोती :** हा मोती कालव/ शिंपल्यातून नैसर्गिकरीत्याच बाहेर पडतो.शिंपल्यात धुळ,वाळू वा एखादा कण गेल्यास‌‌ आतील नेेकर नामक चिकट पदार्थ त्याभोवती आवरण तयार करून कवचात बंद करून घेतो. तेेच नंतर कठीण स्वरूपात आपल्यासमोर मोती म्हणून येतेे.अस्सल मोती हा वजनाने नकली मोत्यापेक्षा जड आणि एक वेगळ्याच प्रकारची तकाकी असलेला दिसतो.

कल्चर्ड मोती: हा मोत्यांच्या शेतीचा एक भाग आहे.‌कालवांत/ शिंपल्यात आपणहून धुळीचा कण किंवा खड सोडून काही ठराविक कालावधीनंतर उघडल्यानंतर आतून मिळणारे बंदिस्त गोलाकृती पांढरे कवच म्हणजेच हा कल्चर्ड मोती होय.

वर्ग:रत्‍ने
राष्ट्राध्यक्ष

राष्ट्राध्यक्ष म्हणजेच त्या देशाचा सर्वोच्च व्यक्ती. अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने मध्ये राष्ट्राध्यक्षांना सत्ता असते परंतु भारतात देशाचे सर्वात उच्च पद असलेले राष्ट्रपती नाममात्र असते व पंतप्रधान या पदाला सर्वाधिक अधिकार असतो.

वर्ग:नागरिकशास्त्र
मेघनाद साहा

मेघनाद साहा एफआरएस ( ६ ऑक्टोबर १८९३ - १६ फेब्रुवारी १९५६) एक भारतीय खगोलशास्त्रज्ञ होते.  त्यांनी  सहा आयनीकरण समीकरण विकसित केले जे ताऱ्यां मधील  रासायनिक आणि भौतिक  परिस्थितीचे वर्णन करतात. 

## चरित्र 
मेघनाद साहा यांचा जन्म १८९३ मध्ये ढाका जवळील शाओराटोली या गावी, ब्रिटिश भारताच्या पूर्वीच्या बंगाल प्रेसिडेंसीमध्ये (सध्याच्या बांगलादेशात) झाला. जगन्नाथ साहाचा मुलगा, मेघनाद हे  गरीब कुटुंबातील होते  आणि जीवनात यशस्वी होण्यासाठी  धडपडत होता. त्यांच्या सुरुवातीच्या शालेय शिक्षणादरम्यान, त्यांनी  स्वदेशी चळवळीत भाग घेतल्यामुळे त्यांना ढाका कॉलेजिएट स्कूल सोडण्यास भाग पाडले गेले. ढाका महाविद्यालयातून त्यांनी भारतीय शालेय प्रमाणपत्र मिळवले. कोलकाता येथील प्रेसिडेन्सी कॉलेज आणि राजाबाजार सायन्स कॉलेज सी.यू. मध्ये ते  विद्यार्थी होते; १९२३  ते  १९३८ पर्यंत अलाहाबाद विद्यापीठाचे प्राध्यापक आणि त्यानंतर  पर्यंत मरण येईपर्यंत कलकत्ता विद्यापीठात विज्ञान संकायचे प्राध्यापक आणि डीन म्हणून त्यांनी काम केले.  १९२७ मध्ये रॉयल सोसायटीचे ते फेलो झाले. ते १९३४ मध्ये भारतीय विज्ञान काँग्रेसच्या २१ व्या सत्राचे अध्यक्ष होते.

साहा यांच्या वर्गमित्रांमध्ये सत्येंद्र नाथ बोस, ज्ञान घोष आणि जे. एन. मुखर्जी होते. त्याच्या नंतरच्या आयुष्यात ते अमिया चरण बॅनर्जी यांचे जवळचे होते. साहा नास्तिक होती.
साहा, मेघनाद
वर्ग:इ.स. १८९३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील मृत्यू
वर्ग: १ ली लोकसभा सदस्य
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:भारतीय नास्तिक
रंभा

**रंभा** ही इंद्राच्या दरबारातील एक प्रमुख अप्सरा होती.

रामायणातील संदर्भाप्रमाणे ती कुबेराचा पुत्र नलकुबेर याची पत्नी होती. रावणाने तिचे अपहरण करून तिच्यावर बळजबरी केली. यावर रूष्ट होऊन नलकुबेराने रावणाला शाप दिला की 'यापुढे जर त्याने एखाद्या स्त्रीशी तिच्या इच्छेविरूद्ध संबंध ठेवला तर त्याच्या डोक्याचे सात तुकडे होऊन त्याला मरण येईल.' यामुळेच रावणाच्या ताब्यातील सीता सुखरूप राहिल्याचे सांगितले जाते.
----
माणिक

इवलेसे|right|180px|टांझानियामध्ये नैसर्गिक स्वरूपात सापडलेला माणिक
**माणिक** हे एक मौल्यवान रत्न आहे.

वर्ग:रत्‍ने
आमदार

**आमदार** हा त्याचे मतदारसंघाचा लोकप्रतिनीधी असतो. लोकशाही राज्य व्यवस्थेतील हे पद अत्यंत महत्त्वाचे आहे.हा लोकांनी निवडून दिलेला विधानसभेतील सदस्य आहे. दर पाच वर्षांनी विधानसभा निवडणुकीच्या माध्यमातून याची निवड होते.

## आमदाराचा कालावधी
विधानसभा सदस्य म्हणजेच आमदाराचा कालावधी हा पाच वर्षाचा असतो.विधानसभेची मुदत संपल्याने आमदारकीचा कार्यकाल संपतो. विधानसभेची मुदत पाच वर्षांची असते, परंतु मुख्यमंत्र्याच्या विनंतीनुसार राज्यपाल त्याआधीच बरखास्त सुद्धा करू शकतात. आणीबाणीच्या काळामध्ये विधानसभेची ही मुदत वाढवली सुद्धा जाऊ शकते, परंतु एका वेळी सहा महिन्यांपेक्षा जास्त कालावधी वाढविता येत नाही.आमदार होण्यासाठी किमान वयोमर्यादा ही २५ वर्ष असणे आवश्यक असते.
## आमदारांची आकडेवारी
सध्या उत्तर प्रदेश मध्ये सर्वाधिक ४०३ आमदार आहेत.तसेच सिक्कीम राज्यातील विधानसभेत सर्वात कमी ३२ आमदार आहेत.संपूर्ण भारत देशात सध्या ४१२३ आमदार आहेत.
## भारतातील राज्य व केंद्रशासित प्रदेशातील आमदारांची संख्या
## संदर्भयादी
१.https://en.m.wikipedia.org/wiki/Uttar_Pradesh_Legislative_Assembly
२.https://en.m.wikipedia.org/wiki/State_legislative_assemblies_of_India
वर्ग:नागरिकशास्त्र
वर्ग:राज्यशास्त्र
हरिवंशराय बच्‍चन

इवलेसे|हरिवंशराय बच्‍चन
**हरिवंशराय बच्‍चन** (जन्म : बाबूपट्टी-प्रतापगड जिल्हा-उत्तर प्रदेश,  २७ नोव्हेंबर, इ.स. १९०७;  - मुंबई, १८ जानेवारी २००३) हे हिंदी भाषेतील एक प्रसिद्ध कवी आणि लेखक होते.  ते प्रसिद्ध हिंदी सिने-अभिनेते अमिताभ बच्चनचे वडील होते. यांचे जन्म प्रतापगढ जिल्ह्याचे  हा गावात झाला होता. त्यांचे एम.ए.पर्यंतचे शिक्षण अलाहाबाद येथे झाले. त्यानंतर त्यांनी केंब्रिज विद्यापीठातून पीएच.डी. मिळवली, व ते अलाहाबाद विश्वविद्यालयात इंग्रजीचे प्राध्यापक झाले. निवृत्तीनंतर ते भारत सरकारच्या परराष्ट्र मंत्रालयात हिंदी विशेषज्ञ म्हणून नोकरी केली. ते राज्यसभेच्या १२ नामनिर्देशित सदस्यांपैकी एक होते.

हरिवंशराय बच्‍चन हे हिंदी कवितेतील उत्तर छायावादी काळातले प्रमुख कवी होते.

त्यांनी अमिताभ यांना मन का होतो अच्छा मन काना होतो जादा अछ्छा हे सांगितले. त्यांची मधुशाला नावाची दीर्घ कविता प्रसिद्ध आहे. "मंदिर मस्जित बैर कराते मेल कराती मधुशाला" अशी एक काव्यपंक्ती यामध्ये आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदी कवी
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९०७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००३ मधील मृत्यू
शॉन पोलॉक

शॉन पोलॉक (जन्म 16 जुलै 1973) हा दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट समालोचक आणि माजी क्रिकेट खेळाडू आहे, जो खेळाच्या सर्व फॉरमॅटमध्ये कर्णधार होता. तो सर्वकाळातील महान वेगवान गोलंदाज आणि अष्टपैलू खेळाडूंपैकी एक म्हणून ओळखला जातो. एक अस्सल गोलंदाजी अष्टपैलू खेळाडू, पोलॉकने अॅलन डोनाल्डसह अनेक वर्षे गोलंदाजी भागीदारी केली. 2000 ते 2003 पर्यंत तो दक्षिण आफ्रिकेच्या क्रिकेट संघाचा कर्णधार होता आणि आफ्रिका इलेव्हन, वर्ल्ड इलेव्हन, डॉल्फिन्स आणि वॉर्विकशायरकडूनही खेळला . 2003 मध्ये त्याची विस्डेन क्रिकेटर ऑफ द इयर म्हणून निवड झाली.

पोलॉक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख

11 जानेवारी 2008 रोजी त्याने 3 फेब्रुवारी रोजी 303 व्या एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामन्यानंतर सर्व प्रकारच्या आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधून निवृत्तीची घोषणा केली . पोलॉक आता सुपरस्पोर्टच्या दक्षिण आफ्रिकन क्रिकेटच्या कव्हरेजवर समालोचक म्हणून काम करतो.

नोव्हेंबर २०२१ मध्ये, त्याला आयसीसी क्रिकेट हॉल ऑफ फेममध्ये समाविष्ट करण्यात आले.
पीट सॅम्प्रास

**पेट्रोस** *पीट* **सॅम्प्रास** (१२ ऑगस्ट, इ.स. १९७१ - ) हा अमेरिकेचा टेनिस खेळाडू आहे.

वर्ग:अमेरिकेचे टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७१ मधील जन्म
इव्हान लेंडल

**इव्हान लेंडल** (मार्च ७, इ.स. १९६०) हा एक निवृत्त टेनिस खेळाडू आहे. आजवर ८ ग्रँड स्लॅम एकेरी अजिंक्यपदे जिंकणारा लेंडल आजवरच्या सर्वोत्तम टेनिसपटूंपैकी एक मानला जातो. १९८० च्या दशकामध्ये लेंडलने एकेरी टेनिसमध्ये कमालीचे वर्चस्व गाजवले. त्याने एकूण १९ ग्रँड स्लॅम स्पर्धांच्या अंतिम फेऱ्या गाठल्या तसेच चॅम्पियन्स सीरिजमधील स्पर्धा २२ वेळा जिंकल्या.

सध्या तो अँडी मरेचा प्रशिक्षक आहे.

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:चेक प्रजासत्ताकचे टेनिस खेळाडू
वर्ग:अमेरिकेचे टेनिस खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ब्यॉन बोर्ग

**ब्यॉन बोर्ग** (६ जून, इ.स. १९५६:स्टॉकहोम, स्वीडन - ) हा स्वीडनचा टेनिस खेळाडू आहे.

वर्ग:स्वीडनचे टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील जन्म
मार्टिना नवरातिलोव्हा

right|thumb|200px|मार्टीना नवरातिलोव्हा

वर्ग:इ.स. १९५६ मधील जन्म
वर्ग:चेक प्रजासत्ताकच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:अमेरिकेच्या महिला टेनिस खेळाडू
रमेश कृष्णन

वर्ग:भारतीय टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९६१ मधील जन्म
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
युक्लिड

thumb|right| युक्लिड ऑफ अलेक्झांड्रिया
**युक्लिड (**Euclid**)** ऊर्फ **युक्लिड ऑफ अलेक्झांड्रिया** हे इ.स.पू. ३३० ते २७५ च्या काळातील ग्रीक गणितज्ञ होते. त्यांना भूमितीचा जनक असेही म्हणले जाते. 

एक नामवंत गणिती म्हणून युक्लिड यांचे नाव गणिताच्या क्षेत्रात प्रामुख्याने भूमितीच्या संदर्भात अजरामर आहे. भूमितीशास्त्रात त्यांचे संशोधन कार्य अजोड आहे. त्यामुळेच त्यांनी केलेल्या भूमितीच्या मांडणीला " युक्लिडीय भूमिती ' हे सार्थ नाव देऊन जगाने त्यांचा गौरव केला आहे. आजच्या भूमितीचा पाया युक्लिड यांनी रचला.

जगाला त्यांच्या कार्याचा जेवढा परिचय आहे , तेवढा त्यांच्या जीवन चरित्राचा नाही , कारण त्यांच्याविषयी फारशी माहिती उपलब्ध नाही. त्यांचा जन्म व त्यांचे शिक्षण अथेन्स येथे झाले असावे . पुढे ते इजिप्तमध्ये अलेक्झांड्रिया येथे गेले . तेथेच त्यांनी गणित क्षेत्रातील कार्य वाढवले व ते प्रसिद्ध झाले . त्यांचा कार्यकाल इ.स.पूर्व ३०० वर्षे म्हणजे सुमारे २३०० वर्षांपूर्वीचा असावा .  

त्यांच्या पूर्वी होऊन गेलेल्या पायथागोरस , प्लेटो , थेल्स इत्यादी गणितज्ञांनी केलेल्या गणितविषयक संशोधनाची युक्लिड यांनी पद्धतशीर जुळणी व मांडणी केली . स्वतःच्या संशोधनाची त्यात भर घातली. गणिताच्या गुणधर्मांत सुसंगतता व सुसूत्रता आणली आणि एक तर्कशुद्ध व नियमबद्ध गणितशास्त्र जगाला दिले. हे सर्व संशोधन ' एलिमेंट्स ' नावाच्या पुस्तकात ग्रंथित केले आहे. त्याचे तेरा खंड आहेत. जगातील अनेक भाषांमध्ये या ग्रंथाचे भाषांतर झाले आहे. प्रतलीय व अवकाशीय भूमिती , प्रमाण , पूर्ण संख्या , अपरिमेय संख्या इत्यादींविषयी विचार या ग्रंथामध्ये केलेला आहे. युक्लीडच्या पहिल्या चार पुस्तकांत रेषा कोन, सरलरेषाकृती वगैरे एकाच पातळींत असणाऱ्या आकृतींचे गुणधर्म सांगितले आहेत. पांचव्या पुस्तकांत गुणोत्तर व प्रमाण यांचे कांहीं धर्म सांगून त्यांचा उपयोग सहाव्या पुस्तकांत केला आहे. पुढच्या चार पुस्तकांत अंक सिद्धान्ताचे विवरण अकराव्या, बाराव्या व तेराव्या पुस्तकांतून नियमित घनाकृतींचा विचार केला आहे. त्यांत घन (Cube), टेट्राहेड्रॉन(Tetrahedron-चार सपाट पृष्ठांची घनाकृती) आणि ऑक्टाहेड्रॉन (Octahedron-) सारख्या पाच नियमित घनाकृतींविषयीं विशेष विचार केला आहे.

त्यांची विचार करण्याची अनुमान पद्धती विज्ञान , तत्त्वज्ञान , अभियांत्रिकी इत्यादी शास्त्रांनाही उपयुक्त ठरली आहे . 

अंकसिद्धान्तावरच्या पुस्तकात त्याने अविभाज्य अंक अमर्याद आहेत हे सिद्ध केले आहे. 

## अविभाज्य अंकांच्या अमर्यादित्वाची सिद्धता
युक्लीडने असा तर्क केला की, अविभाज्य अंक (prime numbers) यांची संख्या मर्यादित आहे असे गृहीत धरू या. आणि सगळ्यात मोठा अविभाज्य अंकाला क्ष म्हणू. आता २ पासून सुरुवात करून क्ष पर्यंतच्या सर्व अविभाज्य अंकांचा गुणाकार करा व त्यात १ मिळवा. म्हणजे य = २ X ३ X ५ X ७ X ११ . . . .X क्ष + १. य हा क्ष पेक्षा मोठा तर आहे, पण तो विभाज्य आहे आहे का? जर य विभाज्य असेल, तर त्याला कोणत्या तरी अंकाने ने पूर्ण भाग गेला पाहिजे. पण अशा कोणत्याही आकड्याने यला पूर्ण भाग जाऊ शकत नाही, कारण सर्व अविभाज्य आकड्यांचा गुणाकार करून त्यात्त १ मिळवूनच आपण य बनविला आहे, तेंव्हा कोणत्याही संख्येने ’य’ला भागले तरी १ ही बाकी उरणारच. याचा अर्थ य अविभाज्य आहे. म्हणजे क्ष हा सगळ्यात मोठा अविभाज्य अंक आहे हे आपले गृहीतक चुकीचे आहे. अर्थात, अविभाज्य अंकांची संख्या अमर्यादित (infinite) आहे.

वर्ग:प्राचीन ग्रीक गणितज्ञ
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जस्टिन हेनिन

**जस्टिन हेनिन** (; २००१-२००५ दरम्यानचे नावः जस्टिन हेनिन-हार्देन) ही बेल्जियम देशाची एक माजी टेनिसपटू आहे. हेनिनने आपल्या कारकिर्दीत सात ग्रँडस्लॅम व एकूण ४३ महिला एकेरी टेनिस स्पर्धा जिंकल्या. तसेच तिने २००४ अथेन्स ऑलिंपिकमध्ये महिला एकेरीचे सुवर्णपदक मिळवले. हेनिन डब्ल्यूटीए क्रमवारीमध्ये एकूण ११७ आठवडे अव्वल क्रमांकावर होती.

आपल्या मानसिक व शारिरिक क्षमता, चपळाई व खेळामधील वैविध्यामुळे हेनिन आजवरच्या सर्वोत्तम महिला टेनिस खेळाडूंपैकी एक मानली जाते. तिचा एकहाती बॅकहँड महिला व पुरुष टेनिसमध्ये सर्वोत्कृष्ट असल्याचे मत जॉन मॅकएन्रोने व्यक्त केले आहे तर आपल्या पिढीमधील सर्वात प्रतिभाशाली टेनिस खेळाडू ह्या शब्दांत बिली जीन किंग, आंद्रे अगासी व मार्टिना नवरातिलोव्हा ह्या माजी टेनिस खेळाडूंनी हेनिनचे कौतुक केले आहे. आपल्या यशासाठी हेनिनचा २००७ साली बेल्जियममधील सर्वोत्कृष्ट खेळाडू तर २००८ साली लॉरियस वार्षिक महिला खेळाडू हे पुरस्कार देऊन गौरव करण्यात आला.

## कारकीर्द
### ग्रँड स्लॅम एकेरी अंतिम फेऱ्या
## बाह्य दुवे
* 
* 

वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:बेल्जियमच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
गॅब्रियेला सबातिनी

**गॅब्रियेला सबातिनी** आर्जेन्टिनाकडून टेनिस खेळलेली खेळाडू आहे.

वर्ग:आर्जेन्टिनाच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म
गोरान इव्हानिसेविच

**गोरान इव्हानिसेविच** (क्रोएशियन: Goran Ivanišević;  १३ सप्टेंबर १९७१) हा एक निवृत्त क्रोएशियन टेनिसपटू आहे. आपल्या झंझावाती सर्व्हिससाठी प्रसिद्ध असलेल्या इव्हानिसेविचने २००१ सालच्या विंबल्डन स्पर्धेत अजिंक्यपद मिळवले.

## कारकीर्द
### ग्रँड स्लॅम एकेरी अंतिम फेऱ्या: ४ (१ - ३) 
## बाह्य दुवे
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:क्रोएशियाचे टेनिस खेळाडू
टिम हेन्मन

वर्ग:युनायटेड किंग्डमचे टेनिस खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जिम कुरीयर

**जेम्स स्पेन्सर कुरीयर जुनियर** (James Spencer Courier, Jr.;  १७ ऑगस्ट १९७०) हा एक निवृत्त अमेरिकन टेनिसपटू आहे. आपल्या १२ वर्षांच्या व्यावसायिक कारकिर्दीमध्ये कुरीयरने ४ एकेरी ग्रँड स्लॅम स्पर्धा जिंकल्या. तो १९९२-१९९३ काळामध्ये ५८ आठवडे ए.टी.पी. क्रमवारीमध्ये अव्वल क्रमांकावर राहिला होता.

चारही ग्रँड स्लॅम स्पर्धांच्या अंतिम फेऱ्या सर्वात तरुण वयात गाठण्याचा विक्रम आजही त्याच्याच नावावर आहे.

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:अमेरिकेचे टेनिस खेळाडू
मिखाएल श्टिश

**मिखाएल श्टिश** (;  १८ ऑक्टोबर १९६८) हा एक निवृत्त जर्मन टेनिसपटू आहे. श्टिशने १९९१ सालच्या विंबल्डन स्पर्धेत एकेरीचे तर १९९२ सालच्या विंबल्डन स्पर्धेत जॉन मॅकएन्रोसोबत दुहेरीचे  अजिंक्यपद मिळवले होते. तसेच त्याने १९९२ बार्सिलोना ऑलिंपिक स्पर्धेत बोरिस बेकरसमवेत जर्मनीसाठी पुरुष दुहेरीचे सुवर्णपदक जिंकले होते.

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:जर्मनीचे टेनिस खेळाडू
रफायेल नदाल

**रफायेल नदाल** () हा स्पेनचा एक टेनिसपटू आहे. सध्या नदाल एटीपी क्रमवारीमध्ये  पाचव्या क्रमांकावर आहे अनेक टेनिस तज्ज्ञांच्या मते नदाल आजतागायत झालेल्या सर्वोत्तम टेनिस खेळाडूंपैकी एक आहे. आजच्या घडीला जगातील सर्वात यशस्वी पुरुष टेनिस खेळाडू असलेल्या राफेल नडालने आजपर्यंत २२ ग्रँड स्लॅम जिंकलेले आहेत. ११ ऑक्टोंबर २०२०ला रोनाल्ड गॅरोस ( फ्रेंच ओपन ) मध्ये सर्बियाच्या नोवाक जोकोविचला हरऊन त्याने सर्वात जास्त २० ग्रँड स्लॅम सिंगल्स टाईटल्स जिंकण्याच्या रॉजर फेडररच्या विक्रमाची बरोबरी केली तर २०२२ ऑस्ट्रेलियन ओपन स्पर्धेमध्ये त्याने दानिल मेदवेदेव्हला पराभूत करून २१वे ग्रँड स्लॅम विजेतेपद मिळवले. तो सर्वात जास्त वेळा फ्रेंच ओपन जिंकणारा (१४वेळा) टेनिस खेळाडू आहे. २४ मास्टर्स टेनिस स्पर्धा जिंकल्या आहेत. २००८ साली झालेल्या बीजिंग ऑलिम्पिक स्पर्धांमध्ये त्याने स्पेनसाठी सुवर्णपदक पटकावले. २०१० सालची यू.एस. ओपन स्पर्धा जिंकून नदालने चारही ग्रँड स्लॅम स्पर्धा जिंकण्याचा विक्रम पूर्ण केला. हा पराक्रम साधणारा खुल्या टेनिस काळामधील नदाल हा केवळ ७वा व वयाने सर्वात लहान टेनिस खेळाडू आहे. 

रफायेल नदालला तांबड्या मातीवरील सर्वोत्कृष्ट टेनिस खेळाडू मानले जाते. त्याने आजवर आजवर विक्रमी नऊ वेळा फ्रेंच ओपनमध्ये तर विक्रमी आठ वेळा मोंटेकार्लो मास्टर्समध्ये अजिंक्यपद पटकावले आहे. १६० आठवडे जागतिक क्रमवारीमध्ये रॉजर फेडररच्या खालोखाल दुसऱ्या क्रमांकावर राहिलेल्या नदालने १८ ऑगस्ट २००८ रोजी सर्वप्रथम अव्वल क्रमांक गाठला. त्यानंतर ५ जुलै २००९ रोजी तो पुन्हा दुसऱ्या क्रमांकावर गेला व ७ जून २०१० रोजी त्याने दुसऱ्यांदा अव्वल क्रमांक मिळवला. नोव्हाक जोकोविचने २०११ सालची विंबल्डन स्पर्धा जिंकून ३ जुलै २०११ रोजी नदालला परत दुसऱ्या क्रमांकावर ढकलले.

## जीवन 
## कारकीर्द
### ग्रँड स्लॅम एकेरी अंतिम फेऱ्या: २९ (२१ - ८) 
### मास्टर्स १००० एकेरी अंतिम फेऱ्या: ३१ (२१ - १०) 
नदालने आजवर विक्रमी २४ मास्टर्स स्पर्धा जिंकल्या आहेत.

### ऑलिंपिक 
## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ
* फेसबूकवरील पान
*एटीपीवरील नदालचे पान

वर्ग:स्पेनचे टेनिस खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बिली जीन किंग

**बिली जीन मॉफिट-किंग** अमेरिकेची अव्वल टेनिस खेळाडू होती. बिली किंग ३९ ग्रँड स्लॅम स्पर्धांतील विजेती खेळाडू आहे. यातील १२ विजेतिपदे महिला एकेरीतील, १६ विजेतिपदे महिला दुहेरीत व ११ विजेतिपदे मिश्र दुहेरीतील आहेत. टेनिस खेळाबरोबरच बिली किंगने स्त्री-पुरुष समानतेसाठी, तसे महिलांच्या सामाजिक न्यायासाठीही लढली. वयाच्या २९ व्या वर्षी १९७३ मध्ये बॅटल ऑफ सेक्सेस या प्रदर्शनीय सामन्यात तिने बॉब रिग्स या ५५ वर्षीय खेळाडूला पराभूत केले. महिला टेनिस संघटना व वुमेन स्पोर्टस फाउंडेशनची ती संस्थापक आहे.

किंग, बिली जीन
किंग, बिली जीन
वर्ग:प्रेसिडेन्शियल मेडल ऑफ फ्रीडम विजेते
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
क्रिस एव्हर्ट

**क्रिस्टीन मरी** *क्रिस* **एव्हर्ट** (२१ डिसेंबर, इ.स. १९५४ - ) ही अमेरिकेची टेनिस खेळाडू आहे. एव्हर्टने १८ एकेरी आणि तीन दुहेरी ग्रँड स्लॅम स्पर्धा जिंकल्या.

वर्ग:अमेरिकेच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९५४ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
आंद्रे अगासी

thumb|right|आंद्रे अगासी
**आंद्रे अगासी** हा जगातील आघाडीचा अमेरिकन टेनिस खेळाडू होता.

वर्ग:अमेरिकेचे टेनिस खेळाडू
महेश भूपती

**महेश भूपती** भारतीय टेनिस खेळाडू आहे.
जन्म ७ जून १९७४

#### उप-विजेता
### ए टी पी मास्टर्स सीरीज़ दुहेरी फाइनल
#### विजय ()
#### उप-विजेता ()
### कैरियर फाइनल
#### दुहेरी
#### विजय ()
#### उप-विजेता ()
वर्ग:भारतीय टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७४ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
अँडी रॉडिक

**अँड्र्यू स्टीवन रॉडिक** (;  ३० ऑगस्ट १९८२) हा एक निवृत्त अमेरिकन टेनिस खेळाडू आहे. ए.टी.पी. जागतिक क्रमवारीमध्ये काही काळ अव्वल क्रमांकावर असलेल्या रॉडिकने २००३ यू.एस. ओपन स्पर्धेमध्ये अजिंक्यपद मिळवले होते. ग्रँड स्लॅम स्पर्धेच्या एकेरीमध्ये विजय मिळवणारा तो अखेरचा अमेरिकन टेनिस खेळाडू आहे. ह्या व्यतिरिक्त रॉडिकने इतर चार ग्रँड स्लॅम स्पर्धांच्या अंतिम फेऱ्या गाठल्या परंतु ह्या चारही अंतिम सामन्यांमध्ये त्याला रॉजर फेडररकडून हार पत्करावी लागली.

२०१२ यू.एस. ओपन स्पर्धेदरम्यान रॉडिकने निवृत्ती जाहीर केली. ब्रूकलिन डेकर ही अमेरिकन मॉडेल त्याची पत्नी आहे.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
* 

वर्ग:अमेरिकेचे टेनिस खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
व्हीनस विल्यम्स

**व्हीनस एबोने स्टार विल्यम्स** (जून १७, इ.स. १९८०:लिनवूड, कॅलिफोर्निया - ) ही अमेरिकेची टेनिस खेळाडू आहे.
## कौटुंबिक जीवन
व्हीनस विल्यम्स चे नट अँड्रेआ प्रेटी शी लग्न ठरले आहे. तिचे वय ४५ वर्षे आहे तर त्याचे वय ३७ वर्षे आहे.
## संदर्भ व नोंदी
विल्यम्स, व्हीनस
वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म
कार्लोस मोया

हा एक स्पेनचा टेनिस खेळाडू आहे.
thumb|right|कार्लोस मोया

वर्ग:स्पेनचे टेनिस खेळाडू
मायकेल चँग

**मायकेल चॅंग** (२२ फेब्रुवारी, इ.स. १९७२ - ) हा अमेरिकेचा टेनिस खेळाडू आहे.

वर्ग:अमेरिकेचे टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील जन्म
पॅट्रिक राफ्टर

वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सेरेना विल्यम्स

**सेरेना विल्यम्स** () ही एक अमेरिकन टेनिसपटू आहे. सेरेनाने आजवर एकूण ३८ ग्रँड स्लॅम (२२ एकेरी, १४ दुहेरी व २ मिश्र दुहेरी) जिंकल्या आहेत. सध्या डब्ल्यूटीए यादीत अव्वल क्रमांकावर असलेली सेरेना आजवर ५ वेळा व एकूण १२३ आठवडे अव्वल स्थानावर राहिली आहे. सेरेनाने अमेरिकेसाठी ऑलिंपिक महिला दुहेरी टेनिसमध्ये दोन वेळा (२०००, २००८) सुवर्ण पदके मिलवली आहेत. सेरेना महिला टेनिस जगताच्या इतिहासातील सर्वश्रेष्ठ खेळाडूंपैकी एक मानली जाते.

सर्वाधिक एकेरी ग्रँड स्लॅम स्पर्धांमध्ये विजय मिळवणारी सेरेनाने ह्या बाबतीत स्टेफी ग्राफची बरोबरी साधली आहे. मोठी बहीण व्हीनस विल्यम्स हीच सेरेनाची दुहेरीमध्ये जोडीदार राहिली आहे. दोघींनी १४ दुहेरी ग्रँड स्लॅम जिंकल्या आहेत. व्हीनससोबत सेरेनाची एकेरीमधील प्रतिस्पर्धा देखील विक्रमीच आहे. ह्या दोघी २३ वेळा एकेरी सामन्यांमध्ये भेटल्या असून सेरेनाने १३ सामने जिंकले आहेत.

## जन्म व प्रारंभिक जीवन
सेरेनाचा जन्म २६ सप्टेंबर १९८१ रोजी मिशिगन राज्याच्या सॅगिनाऊ ह्या शहरात झाला. तिचे वडील रिचर्ड विल्यम्स व आई ओरॅसीन प्राइस हे दोघे आफ्रिकन अमेरिकन वंशाचे असून सेरेनाला व्हीनस ही सख्खी तर येटुंडे, लिंड्रेया व इशा ह्या तीन सावत्र बहिणी आहेत ज्यांपैकी येटुंडेचा २००३ साली अपघाती मृत्यू झाला. मुली लहान असताना विल्यम्स कुटुंबाने लॉस एंजेल्स येथे स्थानांतर केले.

## कारकीर्द
### ग्रँड स्लॅम अंतिम फेऱ्या
#### महिला एकेरी: २८ (२२ - ६)
#### महिला दुहेरी: १४ (१३ - ०)
#### मिश्र दुहेरी: ४ (२ - २)
## बाह्य दुवे
* 
* 

वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:अमेरिकेच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
लेटन ह्युइट

वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे टेनिस खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मॅट्स विलँडर

**मॅट्स विलॅंडर** (ऑगस्ट २२, इ.स. १९६४ - ) हा स्वीडनचा टेनिस खेळाडू आहे.

विलॅंडर, मॅट्स
वर्ग:इ.स. १९६४ मधील जन्म
आर्थर अ‍ॅश

हा अमेरिकेचा टेनिस खेळाडू होता.
thumb|right|आर्थर एश	

वर्ग:अमेरिकेचे टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील मृत्यू
पेत्र कोर्डा

वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म
वर्ग:चेक प्रजासत्ताकचे टेनिस खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जेनिफर कॅप्रियाती

वर्ग:अमेरिकेच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७६ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मेरी पीयर्स

**मेरी पीयर्स** (जानेवारी १५, इ.स. १९७५:मॉॅंत्रियाल-) ही एक व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहे.

वर्ग:कॅनडाच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मारिया शारापोव्हा

**मारिया शारापोव्हा** (; जन्मः एप्रिल १९, इ.स. १९८७) ही एक व्यावसायिक रशियन टेनिसपटू आहे. वयाच्या सातव्या वर्षी रशियामधून अमेरिकेत स्थानांतर केलेल्या मारियाने २००४ साली (वयाच्या १७व्या वर्षी) विंबल्डन टेनिस स्पर्धा जिंकून टेनिस जगतात खळबळ निर्माण केली. आजवर तिने ९ ग्रँड स्लॅम स्पर्धांची अंतिम फेरी गाठली असून ५ वेळा अजिंक्यपद मिळवले आहे.

टेनिससोबत मॉडेलिंग जगतातही मारियाने नाव कमावले आहे. २००८ व २०१० साली ती सर्वाधिक उत्पन्न मिळवणारी महिला खेळाडू होती.

## कारकीर्द
### ग्रँड स्लॅम स्पर्धा अंतिम फेऱ्या
## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:रशियाच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
कोंचिता मार्टिनेझ

**इंमाकुलादा कोन्सेप्सियॉॅं "कोंचिता" मार्टिनेझ बर्नात** (जन्म:एप्रिल १६, इ.स. १९७२ - ) ही स्पेनची टेनिस खेळाडू आहे.

thumb|right|कोंचिता मार्टिनेझ

वर्ग:स्पेनच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील जन्म
मार्टिना हिंगीस

**मार्टिना हिंगीस** () ही स्वित्झर्लंड देशाची एक निवृत्त टेनिसपटू आहे. आपल्या कारकिर्दीत हिंगीसने ५ एकेरी, ९ महिला दुहेरी व १ मिश्र दुहेरी ग्रँड स्लॅम स्पर्धा जिंकल्या. डब्ल्यूटीएच्या जागतिक क्रमवारीत हिंगीस २०९ आठवडे अव्वल स्थानावर होती.

१५ वर्षे ९ महिने वयाची असताना हिंगीसने १९९६ सालच्या विंबल्डन स्पर्धेत महिला दुहेरीचे अजिंक्यपद मिळवले. ग्रँड स्लॅम जिंकणारी ती सर्वात तरुण टेनिस खेळाडू होती. त्यानंतर झपाट्याने नवे विक्रम स्थापित करणारी हिंगीस २००२ च्या अखेरीस दुखापतग्रस्त झाली व तिने तब्बल ४ वर्षांनंतर पुनःपदार्पण केले. २००७ मधील विंबल्डन स्पर्धेदरम्यान हिंगीसने कोकेन ह्या अंमली पदार्थाचे सेवन केल्याचे आठळून आले व तिच्यावर व्यावसायिक टेनिस खेळण्यापासून बंदी घालण्यात आली.

## कारकीर्द
### ग्रँड स्लॅम अंतिम फेऱ्या
#### महिला एकेरी
#### महिला दुहेरी
#### मिश्र दुहेरी
## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:स्वित्झर्लंडच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अमेली मॉरेस्मो

**अमेली मॉरेस्मो** (;  ५ जुलै १९७९, इल-दा-फ्रान्स) ही एक फ्रेंच टेनिसपटू आहे. महिला एकेरी जागतिक क्रमवारीमध्ये अव्वल क्रमांक गठणाऱ्या मॉरेस्मोने आपल्या कारकीर्दीत २००६ ऑस्ट्रेलियन ओपन व २००६ विंबल्डन स्पर्धा ह्या दोन ग्रँड स्लॅम स्पर्धा जिंकल्या आहेत. तसेच २००४ अथेन्स ऑलिंपिकमध्ये तिने फ्रान्ससाठी रौप्यपदक मिळवले होते.

## कारकीर्द
### ग्रँड स्लॅम एकेरी अंतिम फेऱ्या
## बाह्य दुवे
* 
* 

वर्ग:फ्रान्सच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
आनंद अमृतराज

**आनंद अमृतराज** (मार्च २०, इ.स. १९५२:चेन्नाई - ) हा भारताचा आंतरराष्ट्रीय पातळीवरचा टेनिस खेळाडू आणि व्यावसायिक आहे.

याचे भाऊ विजय अमृतराज, अशोक अमृतराज, मुलगा स्टीवन अमृतराज आणि सून ॲलिसन रिस्के हे सुद्धा व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहेत.

भारतीय टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९५२ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
हेलेना सुकोव्हा

**हेलेना सुकोव्हा** ही चेक प्रजासत्ताकची टेनिस खेळाडू आहे.

वर्ग:चेक प्रजासत्ताकच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९६५ मधील जन्म
अनास्ताशिया मिस्किना

thumb|right|अनास्ताशिया मिस्किना
**अनास्ताशिया आंद्रेयेव्ह्ना मिस्किना** (;  जन्मः ८ जुलै १९८१, मॉस्को) ही एक रशियन टेनिसपटू आहे. मिस्किनाने २००४ सालच्या फ्रेंच ओपन टेनिस स्पर्धेमध्ये एलेना डिमेंटियेवाला पराभूत करून अजिंक्यपद मिळवले होते. ग्रँड स्लॅम स्पर्धा जिंकणारी ती प्रथम रशियन महिला टेनिस खेळाडू आहे.

२००० साली व्यावसायिक बनलेल्या मिस्किनाने २००७ मध्ये दुखापतीमुळे टेनिस संन्यास घेतला.

## बाह्य दुवे
वर्ग:रशियाच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
स्वेतलाना कुझ्नेत्सोवा

right|thumb|250 px
**स्वेतलाना कुझ्नेत्सोव्हा** (; जन्मः २७ जून १९८५) ही एक रशियन टेनिसपटू आहे. कुझ्नेत्सोव्हाने २००४ साली यु.एस. ओपन व २००९ साली फ्रेंच ओपन ह्या दोन ग्रँड स्लॅम टेनिसा स्पर्धा जिंकल्या आहेत.

वर्ग:रशियाच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
नताली तौझियात

**नताली तौझियात** (१७ ऑक्टोबर, इ.स. १९६७:फ्रांस - ) ही फ्रांसची व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहे.

वर्ग:फ्रान्सच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
पो नदी

**पो नदी** इटलीतील एक प्रमुख नदी आहे. उत्तर इटलीत पूर्वेकडून पश्चिमेकडे वाहणाऱ्या या नदीची लांबी ६५२ कि.मी. (४०५ मैल) आहे.

वर्ग:इटलीतील नद्या
वर्ग:इटली
वर्ग:इटलीमधील जागतिक वारसा स्थाने
पोप पायस दहावा

इवलेसे|पोप पायस दहावा
**पोप पायस दहावा** (जून २, इ.स. १८३५:रीझ, इटली - ऑगस्ट २०, इ.स. १९१४:रोम) हा विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीचा पोप होता.

याचे मूळ नाव *ज्युसेपे मेल्चियोर सार्त* अथवा *जोझेफ मेल्चियोर क्रावियेक* असे होते.

पायस १०
पायस १०
वर्ग:इ.स. १८३५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पोप लिओ अकरावा

thumb|left|270px
**पोप लिओ अकरावा** (जून २, इ.स. १५३५:फ्लोरेंस, इटली - एप्रिल २७, इ.स. १६०५:रोम) हा सतराव्या शतकातील पोप होता. हा फक्त २५ दिवस पोपपदावर होता.

याचे मूळ नाव *अलेस्सांद्रो ओटाव्हियानो दि मेदिची* असे होते.

लिओ ११
लिओ ११
वर्ग:इ.स. १५३५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १६०५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मुराकामी

right|180px
सम्राट **मुराकामी** ((村上天皇; *मुराकामी तेन्नो*) (१४ जुलै, ९२६:क्योतो, जपान - ५ जुलै, ९६७) हा जपानचा ६२वा सम्राट होता. त्याचे मूळ नाव *नारिकिरा शन्नो* होते.

मुराकामी
वर्ग:इ.स. ९२६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. ९६७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सांजो

**सांजो** (जपानी:三条天皇; ५ फेब्रुवारी, ९७६ - ५ जून, १०१७) हा जपानचा ६७वा सम्राट होता.

वर्ग:जपानी सम्राट
वर्ग:इ.स. ९७६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १०१७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फिफा विश्वचषक

**फिफा विश्वचषक** किंवा नुसताच **विश्वचषक** ही फुटबॉल खेळामधील एक आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा आहे. फिफा फुटबॉलची संस्था दर चार वर्षांनी ह्या स्पर्धेचे आयोजन करते. ह्या स्पर्धेत जगातील 48 देशांचे राष्ट्रीय फुटबॉल संघ भाग घेतात. दर विश्वचषकाआधी प्रदीर्घ पात्रता फेऱ्या खेळवण्यात येतात ज्यांमधून हे 48 संघ निवडले जातात. 

२०२२ विश्वचषक जिंकणारा आर्जेन्टिना हा सद्य विजेता देश आहे.

आजवर खेळवण्यात आलेल्या २० विश्वचषक स्पर्धांपैकी ब्राझीलने ५, इटली व जर्मनीने ४, आर्जेन्टिनाने ३,  फ्रान्स व उरुग्वे देशांनी २ तर इंग्लंड,स्पेन देशांनी एकवेळा अजिंक्यपद मिळवले आहे.

पुढील विश्वचषक स्पर्धांचे आयोजन २०१८ मध्ये रशिया व २०२२ साली कतार हे देश करतील.

## स्पर्धेचा इतिहास 
इ.स. १९३० साली या आंतरराष्ट्रीय स्पर्धेची सुरुवात झाली. फिफा ही फुटबॉल विश्वातील सर्वांत महत्त्वाची संघटना दर चार वर्षांनी या स्पर्धेचे आयोजन करते. इ.स. १९४२ व इ.स. १९४६ मध्ये दुसऱ्या महायुद्धाच्या कालावधीत या स्पर्धा रद्द करण्यात आल्या होत्या.

## पात्रता
दर विश्वचषकामध्ये खेळण्यासाठी सुमारे २०० राष्ट्रीय संघांमधून ३२ संघांची निवड केली जाते. ह्यासाठी फिफाने विश्वचषक पात्रता फेरी निर्माण केली आहे. यजमान देशाला आपोआप पात्रता मिळते परंतु उर्वरित ३१ जागांसाठी सर्व उत्सुक संघांना ही फेरी पार करावी लागते. फिफाच्या सदस्य खंडीय संघटनांमधून प्रत्येक विश्वचषकासाठी ठराविक संख्येचे संघ पात्र ठरू शकतात. २०१४ फिफा विश्वचषकासाठी खालील संख्या वापरात आणली जाईल.
*युएफा - १३ जागा
*सी.ए.एफ. - ५ जागा
*ए.एफ.सी. - ४ जागा
*कॉन्मेबॉल - ४ जागा + यजमान ब्राझील
*कॉन्ककॅफ - ३ जागा
*ओ.एफ.सी. - १ जाग
*१ अतिरिक्त खुली जागा - ए.एफ.सी., कॉन्मेबॉल किंवा कॉन्ककॅफमधील एका संघासाठी

## स्पर्धेचे स्वरूप 
पात्रता फेरीमधून निवड झालेल्या ३२ संघांचे प्रत्येकी ४ असे ८ गट केले जातात. प्रत्येक संघ आपापल्या गटामधील इतर तीन संघांसोबत साखळी पद्धतीने सामने खेळतो. विजय मिळवल्यास ३, बरोबरीत सुटल्यास १ तर पराभव झाल्यास ० असे गूण दिले जातात. साखळी फेरीनंतर प्रत्येक गटामधील अव्वल क्रमांकाचे दोन अशा एकूण १६ संघांना बाद फेरीमध्ये प्रवेश मिळतो. बाद फेरीमध्ये निर्धारित वेळेमध्ये जर सामना गोल-बरोबरीमध्ये राहिला तर अतिरिक्त वेळ व पेनल्टी शूटआउट ह्या पद्धती वापरून सामन्याचा निकाल लावला जातो.

## विजेते
***नोंदी:**
**एटा — *एक्स्ट्रा टाईम नंतर*
**पेशू — *पेनल्टी शूटआउट*

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:विश्वचषक
वर्ग:फिफा विश्वचषक
पोप क्लेमेंट पाचवा

**पोप क्लेमेंट पाचवा** (इ.स. १२६४:व्हिलांद्रॉ, फ्रांस - एप्रिल २०, इ.स. १३१४:अव्हिन्यॉॅं, फ्रांस) हा चौदाव्या शतकातील पोप होता.

याचे मूळ नाव *बर्ट्रांड दि गॉथ* असे होते.

क्लेमेंट ०५
क्लेमेंट ०५
वर्ग:इ.स. १२६४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १३१४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
त्र्यंबकराव जानोरीकर

पं. **त्र्यंबकराव जानोरीकर** (इ.स. १९२१ - नोव्हेंबर २३, इ.स. २००६) हे हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत गायक होते व भेंडीबाजार घराण्याच्या शैलीत ते गायन करत असत.

## पूर्वायुष्य
पंडित जानोरीकरांचा जन्म गुजरात राज्यात अमदावाद येथे इ.स. १९२१ मध्ये झाला. वयाच्या आठव्या वर्षी त्यांनी ग्वाल्हेर घराण्याचे प्रख्यात गायक पं. विनायकराव पटवर्धन यांचेकडे पुणे येथील गंधर्व महाविद्यालयात संगीत शिकण्यास सुरुवात केली. त्यापुढील बारा वर्षे त्यांनी प्रचंड मेहनत घेतली व संगीताचा कसून रियाझ केला. पटवर्धनबुवांच्या सांगण्यावरून ते तबला, हार्मोनियम व इतर वाद्येही शिकले. तसेच अहमदनगमध्ये व रत्‍नागिरीत संगीतप्रसार करण्याचा त्यांनी नेटाने प्रयत्न केला.  

इ.स. १९४६ मध्ये त्यांनी मुंबई येथे भेंडीबाजार घराण्याचे पं. शिवकुमार शुक्ला यांचा कार्यक्रम ऐकला, आणि त्यांच्या सांगीतिक आयुष्याला वेगळेच वळण मिळाले. 

पं. शिवकुमारांच्या गाण्याने व भेंडीबाजार घराण्याच्या गायनशैलीने प्रभावित होऊन पं. जानोरीकर भेंडीबाजार घराण्याचे उस्ताद अमान अली खॉं यांचे गंडाधारी शागीर्द बनले. उस्तादांच्या निधनानंतर इ.स. १९५३ मध्ये पं. जानोरीकरांनी त्याच घराण्याच्या प्रख्यात गायिका श्रीमती अंजनी मालपेकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली आपली संगीत साधना कायम ठेवली. या दोन्ही संगीत गुरूंच्या मार्गदर्शनाखाली अभ्यास करताना पं. जानोरीकरांच्या गायकीला वेगळेच पैलू प्राप्त झाले.

## सांगीतिक कारकीर्द
पं. जानोरीकरांनी भारतभर आपले कार्यक्रम केले, तसेच संगीताचा अभ्यास करणाऱ्या नव्या पिढीलाही त्यांनी तयार केले. १९६० ते ७० च्या दशकात ही विशिष्ट गायकी नामशेष होण्याच्या मार्गावर असताना जानोरीकरांनी देशभर मैफिली करून ती सर्वदूर पोहोचवली आणि लोकप्रियही केली. कोलकाता येथील आयटीसी संगीत संशोधन अकादमीत इ.स. १९८९ च्या नोव्हेंबरापासून इ.स. १९९१ च्या जूनपर्यंत त्यांनी संगीत गुरू म्हणून काम पाहिले. नंतर तब्येतीच्या तक्रारीमुळे त्यांना ते काम सोडावे लागले. त्यांच्या भेंडीबाजार घराण्याच्या वैशिष्ट्यपूर्ण गायकीविषयी सप्रात्यक्षिक व्याख्यानांसाठी ते विशेष लोकप्रिय होते. जानोरीकर बुवांचा वल्लभ संप्रदायाशी जवळचा संबंध होता. त्यांनी रचलेल्या बंदिशींमध्ये हिंदू देवी-देवतांची सुरेख वर्णने आढळतात.  

दिनांक २३ नोव्हेंबर, इ.स. २००६ रोजी त्यांचे निधन झाले.  

## शिष्य
पंडित जानोरीकरांनी मैफिलीतले गाणे गाण्यासाठी अनेक खास शिष्य तयार केले. डॉ. साधना जोशी, डॉ. सुहासिनी कोरटकर, शरद करमरकर, पद्माकर कुलकर्णी, श्रीकांत पारगावकर, अनुराधा कुबेर, किशोरी जानोरीकर, केदार बोडस, कुमुदिनी मुंडकर आणि अनुराधा मराठे ही त्यांतली काही ठळक नावे आहेत.  त्यांची कन्या व शिष्या किशोरी जानोरीकर या सध्याच्या पिढीतील प्रतिभावंत गायिका आहेत.

## पुरस्कार व सन्मान
पं जानोरीकरांना संगीतक्षेत्रातील त्यांच्या कार्याबद्दल अनेक सन्मान - पुरस्कारांनी गौरविण्यात आले. 
त्यातील काही पुरस्कार :

* गानवर्धन संस्थेतर्फे 'सूर-लय-रत्न पुरस्कार'

* गंधर्व महाविद्यालय, पुणे यांचेकडून इ.स. २००० मध्ये 'संगीत शिक्षक गौरव पुरस्कार'.

* इ.स. २००३ मध्ये आयटीसी संगीत अकादमी पुरस्कार. 

* महाराष्ट्र सरकारचा प्रतिष्ठेचा सांस्कृतिक पुरस्कार

* पं. भीमसेन जोशी यांच्या हस्ते सन्मान

## बाह्य दुवे
* आयटीसी संगीत संशोधन अकादमीचे संस्थळ

* लोकसत्तातील श्रद्धांजली लेख 

* डॉ. शिल्पा बहुलेकरांचा दैनिक लोकसत्तातील लेख 

जानोरीकर, त्र्यंबकराव

वर्ग:हिंदुस्तानी गायक

जानोरीकर, त्र्यंबकराव
वर्ग:इ.स. १९२१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००६ मधील मृत्यू
वेन रूनी

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इंग्लंडचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डेव्हिड बेकहॅम

**डेव्हिड बेकहॅम** (;  २ मे १९७५) हा एक निवृत्त इंग्लिश फुटबॉलपटू आहे. १९९६ ते २००९ दरम्यान  राष्ट्रीय संघाचा भाग राहिलेला बेकहॅम जगातील सर्वात लोकप्रिय व प्रसिद्ध  फुटबॉल खेळाडूंपैकी एक आहे. बेकहॅमने १९९२ साली वयाच्या १७व्या वर्षी मॅंचेस्टर युनायटेड ह्या क्लबासोबत आपल्या व्यावसायिक कारकिर्दीची सुरुवात केली. त्याच्या काळात मॅंचेस्टर युनायटेडने सहा वेळा प्रीमियर लीग, दोन वेळा एफ.ए. चषक तर १९९९ साली युएफा चॅंपियन्स लीग स्पर्धा जिंकली. २००३ ते २००७ दरम्यान ला लीगामधील रेआल माद्रिदसाठी चार वर्षे खेळल्यानंतर बेकहॅमने २००७ साली अमेरिकेच्या मेजर लीग सॉकरमध्ये खेळणाऱ्या लॉस एंजेल्समधील लॉस एंजेल्स गॅलेक्सी ह्या क्लबासोबत करार केला. २०१३ साली पॅरिसमधील पॅरिस सें-जर्मेन एफ.सी. सोबत एक वर्षे खेळल्यानंतर १८ मे २०१३ रोजी बेकहॅमने निवृत्ती जाहीर केली.

बेकहॅमने १ सप्टेंबर १९९६ रोजी आंतरराष्ट्रीय फुटबॉलमध्ये पदार्पण केले. तो सहा वर्षे इंग्लंड संघाचा कर्णधार होता. त्याने १९९८, २००२ व २००६ ह्या तीन फिफा विश्वचषक तसेच २००० व २००४ ह्या दोन युएफा युरोपियन फुटबॉल अजिंक्यपद स्पर्धांमध्ये सहभाग घेतला.

प्रसिद्ध ब्रिटिश मॉडेल व गायिका व्हिक्टोरिया बेकहॅम ही डेव्हिड बेकहॅमची पत्नी आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:इंग्लंडचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पॅट्रिक व्हिएरा

वर्ग:फ्रान्सचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९७६ मधील जन्म
लुइस फिगो

[इवलेसे|right|180px|२०१५मध्ये [तेहरान येथे फिगो]]
**लुइस फिलिपे मदेरा कॅरो फिगो** (४ नोव्हेंबर, इ.स. १९७२ - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळलेला खेळाडू आहे.

वर्ग:फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
टेडी शेरींगहॅम

**एडवर्ड पॉल** *टेडी* **शेरिंगहॅम** (एप्रिल २, इ.स. १९६६:हिगहॅम्स पार्क, लंडन, इंग्लंड - )) हा कडून फुटबॉल खेळलेला खेळाडू आहे. खेळाडू म्हणून निवृत्त झाल्यावर हा फुटबॉल मार्गदर्शक झाला.

वर्ग:इंग्लंडचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९६६ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मायकेल ओवेन

right|thumb| मायकल ओवेन
मायकल ओवेन याचा जन्म १४ डिसेंबर १९७९ रोजी, चेशायर येथे झाला.तो इंग्लंड व मॅंचेस्टर युनायटेडसाठी फूटबॉल खेळतो.

मायकेल ने आपली कारकीद लिवरपूल् बरोबर १९९६ साली सुरू केली आणि पाहिला गोल १९९७ साली मारला. त्यानी प्रीमियर लिग्च्ह पहिल्याच मौसमात

वर्ग:फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
याना नोव्होत्ना

**याना नोव्होत्ना** (; २ ऑक्टोबर, १९६८:ब्रनो, चेकोस्लोव्हाकिया - १९ नोव्हेंबर, २०१७:चेक प्रजासत्ताक) ही एक चेक टेनिसपटू होती. अपल्या १२ वर्षांच्या कारकिर्दीमध्ये नोव्होत्नाने १ महिला एकेरी, १२ महिला दुहेरी तर ४ मिश्र दुहेरी अशी एकूण १७ ग्रँड स्लॅम अजिंक्यपदे पटकावली. ती आपल्या *सर्व्ह अँड व्हॉली* शैलीसाठी प्रसिद्ध होती.

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:चेक प्रजासत्ताकच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
लुइस साहा

**लुइस लॉरें साहा** (८ ऑगस्ट, १९७८ - ) हा कडून २० आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल सामने खेळलेला खेळाडू होता. याने फ्रांससाठी चार गोल नोंदविले.

वर्ग:फ्रांसचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गॅरी नेव्हिल

**गॅरी अलेक्झांडर नेव्हिल** (फेब्रुवारी १८, इ.स. १९७५:बरी -) हा इंग्लंडकडून फुटबॉल खेळणारा खेळाडू आहे.
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
क्रिस्तियानो रोनाल्डो

## कामगिरी 

(*Correct as of एप्रिल २५ इ.स. २००८*)

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पोर्तुगालचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म
लुइस गार्सिया

* स्पॅनिश फुटबॉल खेळाडू
* सध्या लीव्हरपूल या इंग्लिश क्लबकडून खेळतो

वर्ग:स्पेनचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९७८ मधील जन्म
पीटर क्राऊच

**पीटर जेम्स क्राउच** (३० जानेवारी, १९८१ - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळलेला खेळाडू होता. हा स्ट्रायकर म्हणून खेळत असे. हा इंग्लंडकडून ४२ आंतरराष्ट्रीय सामन्यामध्ये खेळला. याने त्या सामन्यांमध्ये याने २२ गोल केले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इंग्लंडचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फ्रेंच फ्रँक

[उजवे|इवलेसे|250px|५ फ्रँक नाणे १८११, [नेपोलियन बोनापार्ट|नेपोलियन. चांदी.]]
**फ्रेंच फ्रँक** हे फ्रान्सचे अधिकृत चलन होते. आता फ्रान्समध्ये युरोपीय संघाप्रमाणे युरो हे चलन ग्राह्य आहे.

वर्ग:भूतपूर्व चलने
वर्ग:फ्रान्स