तलाठी कोतवाल

**महसूल कोतवाल** हा गावातील तलाठी यांनी सांगितलेली कामे तसेच गौणखनिज देखरेख करतो.
 भारतामध्ये कोतवाल हे पद मोगल कालखंडामध्ये गावातील प्रशासन चालविण्यासाठी निर्माण करण्यात आले. 
# कोतवालाची नेमणूक तहसीलदार (मामलेदार) करतो. 
# प्रत्येक साझा साठी एक कोतवाल असतो. 
# कोतवाल म्हणजेच **महसूल सेवकाची**   नेमणूक करण्याचे अधिकार तहसिलदारास आहेत. 
# कोतवालाचे मानधन दि.०१ जानेवारी २०१२ पासून दरमहा ₹५०१०/- इतके करण्यात आले आहे. 
# महसूल सेवक हा पूर्णवेळ काम करणारा कनिष्ठ ग्रामीण नोकर आहे व त्या संबधीत गावात राहणे बंधनकारक असते. 
# तो गावामध्ये २४ तास शासकीय सेवेस बांधील असतो. 
# सुरुवातीला कोतवाल या पदासाठी वंश परंपरा होती, परंतु १९५९ पासून राज्यातील वंश परंपरागत किंवा वतनी गावकामगारांची नियुक्ती रद्द करण्यात आली. 
# सध्या महाराष्ट्रामध्ये १३,६३६ पेक्षा अधिक कोतवाल कार्यरत आहे.

* **कोतवाल** पदनामात  बदल करून **महसूल सेवक** असे नामकरण करण्याचा निर्णय महाराष्ट्र राज्य सरकारने दिनांक ०७ नोव्हेंबर २०२४ रोजी घेतला आहे.

***जिल्हास्तरीय महसूल (प्रशासन) यंत्रणा:**

             जिल्हाधिकारी
                |
            प्रांत अधिकारी 
                |
           तालुका दंडाधिकारी
                |
           नायब तहसीलदार
                |
         मंडळ (महसूल) अधिकारी
                |
               तलाठी
                |
         महसूल कोतवाल/सेवक

* **महसूल सेवक** (कोतवाल) संख्या :
महसूल सेवकाची संख्या गावाच्या लोकसंख्येवर अवलंबून असते.
गावाची लोकसंख्या                       कोतवाल
१००० पर्यंत                               १,
१००१ ते ३००० पर्यंत                   २,
३००१ ते पुढे                               ३.

** एखाद्या गावात ३ पेक्षा अधिक कोतवाल म्हणजेच महसूल सेवक नेमण्याचे अधिकार जिल्हाधिकाऱ्यास असतो, परंतु त्यासाठी राज्य सरकारची परवानगी घ्यावी लागते.

## महसुल सेवक(कोतवाल) भरती 
# तो व्यक्त्ती स्थानिक गावाचा रहिवासी असावा.
# उमेदवार किमान १०वी उत्तीर्ण असावा.
# वय: १८ ते ४० दरम्यान असावे.
# शारीरिकदृष्ट्या सक्षम असावा.
# संबंधित उमेदवाराची वर्तवणूक व चरित्र चांगले असावे.
# कुळकायद्याप्रमाणे नमूद केलेल्या जमिनीपेक्षा जास्त जमीन संबंधित व्यक्तीने धारण नसावी.
# नियुक्तीच्या वेळी महसूल सेवक(कोतवाल) १०० रु. तारण व दोन जमीन द्यावे लागतात.
# महसूल सेवकांच्या नेमणुकीपूर्वी संबंधित पोलीस स्टेशनच्या पोलीस उपनिरीक्षकाची परवानगी घ्यावी लागते.
**महसूल सेवक(कोतवाल) नेमणूक करताना पूर्वीच्या गाव वतनदार कनिष्ठ ग्रॅ नोकरांना प्राधान्य दिले जाते.
* नेमणूक कार्यक्षेत्रे: तहसीलदारांच्या कार्यालयात (पहिली नेमणूक ६ महिन्यांसाठी)
*वेतन:  15000 रु. ( 2023 पासून)
*नियंत्रण:   ग्राम महसूल अधिकारी (तलाठी)
*रजा: किरकोळ रजा ग्राम महसूल अधिकारी (तलाठी)द्वारे (८-१२ दिवस)
**अर्जित रजा: तहसीलदारांद्वारे (३० दिवस)
(रजेच्या काळात शेजारच्या गावातील महसूल सेवक काम पाहतो.)
*राजीनामा:           तहसीलदार
*बडतर्फी:            तहसीलदार
*सेवानिवृत्ती:         वयाची ६० वर्ष.

=** कामे**:=
# गावातील शासकीय दप्तराची ने – आण करणे.
# गावात दवंडी पिटवून सरकारी सूचना देणे.
# आवश्यक तेव्हा गावकऱ्यांना चावडी व सज्जा येथे बोलावणे.
# गावातील चावडी व सज्जा कार्यालयाची स्वच्छता ठेवणे.
# गावातील जन्म, मृत्यू व विवाह यांच्या नोंदीची माहिती ग्रामसेवकाला देणे.
# पोलीस पाटलाच्या रखवालीत/ताब्यात असलेल्या कैद्यांवर पहारा देणे.
# गावातील गुन्ह्यासंबंधी पोलीस पाटलास माहिती देणे.
# तलाठी, पोलीस पाटील व ग्रामसेवक यांच्या कामात मदत करणे.
# वेळोवेळी वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी सोपवलेली कामे पार पाडणे.
# सरकारचे पत्रव्यवहार पोचविणे.

वर्ग:राज्यव्यवस्था