open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
बाळकृष्ण अनंत भिडे

बाळकृष्ण अनंत भिडे (जन्म : किडीम, तालुका अलिबाग, जिल्हा रायगड, इ.स. १८७४;  - २ मे, इ.स. १९२९) हे एक मराठी इतिहासकार, कवी व समीक्षक होते. त्यांचे बरेचसे गद्यलेखन 
‘बी‘ या टोपणनावाने प्रसिद्ध झाले आहे. ‘बी‘ म्हणजे बाळकृष्ण, Bee नव्हे.

बाळकृष्ण अनंत भिडे यांचे प्राथमिक शिक्षण सातारा येथे, तर माध्यमिक व उच्च शिक्षण मुंबईत झाले. १९१८ साली ते बी.ए. झाले.  पण त्यापूर्वीच १८९४ ते १९८६ पर्यंत ते प्रभाकर नावाचे मासिक चालवीत. दापोली येथे ते शिक्षक म्हणून नोकरी करून पुढे ते मुरुड-जंजिरा येथे सर एस.ए. हायस्कूलचे (सर सिद्धी अहमदखान हायस्कूलचे) मुख्याध्यापक झाले.  

बाळकृष्ण अनंत भिडे हे इ.स. १९०८ ते १९११ या काळात ‘काव्येतिहास‘ नावाच्या मासिकाचे आणि ‘खेळगडी‘ मासिकाचे संपादक होते.  त्यांच्या अध्यक्षतेखाली ठाणे येथे १९२४ साली मराठी ग्रंथसंग्रहालयाचा वार्षिक उत्सव झाला. १९०४ ते १९०९ या काळात त्यांनी ‘काव्यसंग्रह‘ या मासिकाचे संपादन केले.

भिडे यांचे मराठी, इंग्रजी व संस्कृतवर सारखेच प्रभुत्व होते. ते एक परखड टीकाकार म्हणून प्रसिद्ध होते.  माधव ज्युलियन यांना ते उपहासाने ‘प्रणयपंढरीचे वारकरी‘ म्हणत.  रविकरण मंडळातील कवींच्या काव्यांतील भावनातरलत्व व प्रणय त्यांना सुरुवातीला आवडत नसे.  मात्र पुढेपुढे त्यांनी या कवितांचे मोकळेपणाने कौतुक करू लागले. प्रतिपक्षाची भूमिका ते सनजाऊन घेत, पण स्वतःला पटलेल्या सत्याच्या समर्थनार्थ झुंजत असताना ते व्यक्तीची भीड, प्रतिष्ठा ठेवीत नसत.  भिडे यांच्या चिकित्सक, मार्मिक व्यासंगपूर्ण टीकात्मक लेखांमुळे मराठी समीक्षा डौलदार, प्रौढ व प्रभावी बनण्यास साहाय्य झाले.

## बाळकृष्ण अनंत भिडे यांचे लेखन
भिडे यांचे लेखन ‘श्री सरस्वतीमंदिर‘, ‘मासिक मनोरंजन‘, ‘विविधज्ञानविस्तार‘, ‘काव्यरत्‍नागिरी‘, रत्‍नाकर‘ यांसारख्या दर्जेदार नियतकालिकांतून प्रकाशित होत असे. त्यांच्या नावावर एकूण १०८ कविता आहेत. त्यांच्या कवितांनी एकीकडे पंडिती वळण धारण केले आहे तर दुसरीकडे तत्कालीन आधुनिक इंग्रजी काव्याची छाप त्यांच्या कवितांवर दिसते. तुकाराम, मुक्तेश्वर, मोरोपंत, वामन यांच्यावरील त्यांचे विस्तृत व विवेचक निबंध प्रसिद्ध आहेत. मोरोपंतांच्या केकावलीवर त्यांनी टीका-टिप्पणी केली आहे, साहित्य गुणांना प्राधान्य देऊन त्यांनी ज्ञानेश्वरीची सार्थ व सटीप आवृत्ती काढली.. 

भिड्यांच्या काव्यसंग्रह नावाच्या मासिकात जुन्या आणि नव्या साहित्य दृष्टीचा, संशोधन आणि समीक्षा यांचा संयोग आढळतो. प्राचीन आणि अर्वाचीन मराठी कवींची तुलनाही त्यांनी एका लेखात केली आहे.

### बाळकृष्ण अनंत भिडे यांच्या ग्रंथरचना
* अनेक प्राचीन काव्यांच्या संपादित आवृत्त्या
* ‘काव्य आणि काव्योदय‘, ‘श्री तुकाराम चरित्र‘,“किरण‘, ‘सुधारक‘, ‘आधुनिक कविपंचक‘,“विरहतरंग‘ आदी पुस्तकांवरील परीक्षणे
* चार वीर मुत्सद्दी (१९२८) - या पुस्तकात ऑलिव्हर क्रॉमवेल, जॉर्ज वॉशिंग्टन, नेपोलियन बोनापर्ट व शिवाजी यांची चरित्रे आहेत.
* प्रभुप्रसादन (काव्यसंग्रह, १९०७)
* फुलांचे झेले (काव्यसंग्रह, १९०८)
* मराठी कवींचे बोल (संपादित कवितासंग्रह, १९०७)
* मराठी भाषेचा आणि वाङ्मयाचा इतिहास (अपूर्ण ग्रंथ)
* मोरोपंतकृत महाभारताचे अनुशासन पर्व, अश्वमेध पर्व, आश्रमवासिक पर्व, महाप्रास्थानिक पर्व, मोसलपर्व, शांतिपर्व, स्वर्गारोहणपर्व (आदींची अर्थनिर्णायक विपुल टीपा, माहितीपूर्ण विवेचक प्रस्तावना, परिशिष्टे यांची भरपूर जोड देऊन काढलेल्या संपादित आवृत्त्या) 
* ज्ञानेश्वरी (साहित्यगुणांना प्राधान्य देणारी आवृत्ती)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८७४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील मृत्यू
संगणकाची भाषा

दैनदिन जीवनात आपण संवाद साधण्यासाठी भाषेचा वापर करतो . भाषेमुळे आपण आपले कार्य पूर्ण करतो . हे सर्व आपण दैनदिन भाषेबद्दल पाहिलं आता आपण संगनाकाची भाषा पाहूया . संगणकाला सुद्धा वेगवेगळ्या भाषा असतात उदाहर्नाथ सी , सी प्लस  प्लस   इत्यादी  . सुरुवातीला आपण पाहूया संगणकाला भाषेची गरज काय आहे ? संगणक हे यंत्र आहे . त्या यंत्राला बुद्धी म्हणजे मेंदू नाही . त्यामुळे काम हे कस करायचं हे त्या यंत्राला सांगाव लागतं त्यासाठी भाषेची गरज आहे . संगणकावर कार्य करण्यासाठी संगणकाची भाषा वापरली जाते .
वारणानगर

**वारणानगर** हे वारणा नदीच्या काठी वसलेले एक गाव आहे. गावाची लोकसंख्या ७,००० हजारपेक्षा कमी आहे. गावातील शिक्षणसंस्थांमुळे गावाची ख्याती सर्व महाराष्ट्रभर असावी. गरीबातील गरीब विद्यार्थीसुद्धा शिक्षणापासून वंचित राहू नये ह्या दृष्टीने रात्रंदिवस fकष्टाची परकाष्टा करणाऱ्या तात्यासाहेब कोरे यांनी वारणा भागात अनेक संस्थांची स्थापना केली. सहकार क्षेत्रा मध्ये वारणानगरची ख्याती आहे .

तात्यासाहेब कोरे यांच्या अथक प्रयत्नांमुळे गोरगरिबांना नोकरीच्य सोई उपलब्ध झाल्या .
# वारणा अभियांत्रिकी कॉलेज   
# वारणा साखर कारखाना 
# वारणा महाविद्यालय 
# वारणा दूध संघ 
# यशवंतराव चव्हाण महाविद्यालय
#वारणा विद्यामंदिर आणि वारणा विद्यालय

यासाठी कोरे यांनी शेतकऱ्यांकडून जमिनी घेउन मोबदला दिला आणि त्यात येणाऱ्या अडचणी सोडविल्या.

## वारणा अभियांत्रिकी कॉलेज
**वारणा **अभियांत्रिकी शाखेत खालीलप्रमाणे शाखा आहेत . 
# संगणक विभाग 
# मेकॅनिकल विभाग 
# केमिकल विभाग 
# सिव्हिल विभाग 

## वारणा महाविद्यालयातील शाखा
# बी ए 
# बी कॉम 
# बी एस्‌सी
मरवडे

**मरवडे** हे महाराष्ट्र राज्यातील सोलापूर जिल्ह्यामधील व मंगळवेढा तालुक्यातील एक सुधारित गाव आहे. हे गाव महाराष्ट व कर्नाटक  या दोन राज्यांच्या हद्दीवरचे व विजापूर-पंढरपूर या रस्त्यावर, मंगळवेढ्यापासून १२ किमीच्या अंतरावर वसले आहे.

या गावात  अलीकडच्या काळात भरपूर सोई झालेल्या आहेत.अगदी सरकारी दवाखान्यापासून ते राष्ट्रीयीकृत बँकांपर्यंत सर्व  सोयी उपलब्ध आहेत . मरवडे हे गाव मंगळवेढा तालुक्याची राजकीय,सांस्कृतिक,सामाजिक व शैक्षणिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते.

वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:मंगळवेढा तालुक्यातील गावे
नांदेड-वाघाळा शहर महानगरपालिका

नांदेड शहराचे काम  तर्फे चालते व महापालिका १९९६-९७ मध्ये स्थापन झाली. 

महानगरपालिकेचे मुख्यालय नांदेड येथे आहे.

नांदेड हे शहर गोदावरी नदीच्या काठावर वसले आहे. नांदेड शहराला गोदातीर,संस्कृत कवींचे शहर किंवा नंदीतट असेही म्हणतात.
* नांदेड नगरपालिका अस्तित्वात असताना तिचे प्रथम नगराध्यक्ष श्री. शंकरराव चव्हाण हे होते. 
* १ले महापौर म्हणून शिवसेनेचे श्री. सुधाकरदादा पांढरे ह्यांनी काम पाहिले.

## महापौरांची यादी 
# सुधाकर पांढरे, शिवसेना
# श्रीमती मंगला निमकर
# गंगाधर मोरे
# ओमप्रकाश पोकर्णा
# अ. शमीम बेगम
# बलवंतसिंघ गाडीवाले
# प्रकाशचंद मुथा
# अजयसिंह बिसेन
# अब्दुल सत्तार
# श्रीमती शैलजा किशोर स्वामी
# श्रीमती शिला किशोर भवरे
# श्रीमती दिक्षा धबाले
# श्रीमती मोहिनी येवनकर
# श्रीमती जयश्री निलेश पावडे
# प्रशासक (२०२२-आजतागायत)

## २०२६ निवडणूक
* एकूण सदस्य-८१
# भाजप-४५
# एमआयएम-१४
# काँग्रेस-१०
# वंचित-५
# शिवसेना-४
# राष्ट्रवादी-२
# अपक्ष-१

वर्ग:नांदेड-वाघाळा महानगरपालिका
वर्ग:महाराष्ट्रातील महानगरपालिका
सोलापूर जिल्हा मुष्टियुद्ध संघटना

**सोलापूर जिल्हा मुष्टियुद्ध संघटना** महाराष्ट्राच्या सोलापूर जिल्ह्यातील मुष्टियुद्धाच्या खेळाचे संघटन करणारी संस्था आहे. ही १९९२ साली पंढरपूर येथे सुधाकरपंत परिचारक यांच्या अध्यक्षतेखाली स्थापन झाली. ही संघटना महाराष्ट्र मुष्टियुद्ध संघटनेशी संलग्न असून या संघटनेने मुष्टियुद्ध या पारंपरिक खेळाचा प्रचार खेडोपाडी केला आहे. प्रशांतराव परिचारक हे संघटनेचे अध्यक्ष असून, कैवल्य उत्पात हे सचिव आणि प्रशिक्षक आहेत.

जिल्हा मुष्टियुद्ध संघटनेचा मुख्य क्लब हा पंढरपूर येथील सावरकर वाचनालय येथे कार्यरत आहे. या संघटनेच्या अनेक विद्यार्थ्यांनी आजवर राज्य व राष्ट्रीय पातळीवर उल्लेखनीय कामगिरी केली आहे. यामध्ये बिहार, पंजाब, महाराष्ट्र या राज्यांत झालेल्या राष्ट्रीय विविध स्पर्धांचा समावेश आहे.  डिसेंबर २०१५ मध्ये झालेल्या राज्यस्तरीय शालेय स्पर्धेत संघटनेचा विद्यार्थी शुभम कुसुरकर याने विजेतेपद मिळवले व पुढील होणाऱ्या राष्ट्रीय शालेय स्पर्धेत प्रवेश केला.

आता जिल्ह्यातील ग्रामीण भागातही अनेक संघटना स्थापन झाल्या आहेत. 
## स्थापना
१९९२
## संदर्भ
वर्ग:सोलापूर जिल्हा
दामाजीपंत

दामाजीपंत हे मंगळवेढा गावातील एक थोर संत. १५ व्या शतकातील दामाजीपंत हे विठ्ठलाचे भक्त होते. हे मुळचे मंगळवेढाचे रहिवासी. 

त्यांच्यावर आधारित **झाला महार पंढरीनाथ** हा चित्रपट बनला आहे. 

वर्ग:वारकरी संत
वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:मराठी संत
वर्ग:वारकरी संप्रदायातील व्यक्ती
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बार्डी (पंढरपूर)

**बार्डी**,पंढरपूर तालुक्यातील एक १२०० लोकसंख्या असलेलं छोटसं गाव. नुकतीच गावाची आदर्श गाव योजनेत निवड झाली. गावामध्ये सर्व जाती-धर्माचे  लोक आनंदाने राहतात. गावालगत जवळ जवळ ३०० हेक्टर एवढी वनराई असूनसुद्धा पावसाच प्रमाण खूपच कमी आहे. शेतीसाठी पूर्णता पावसाच्या पाण्यावर अवलंबून असणारं,त्यामुळे कायम दुष्काळ-जन्य परीस्थिती असणारं हे गाव. मग या सगळ्या परिस्थितीवर मात करण्यासाठी गावातील सर्व शेतकरी ठीबक सिंचाकडे वळले आणि उन्हाळ्यात-सुद्धा शेतीला पाणी मिळावं म्हणून पुढं जाऊन सर्वांनी शेत-तळ्याची निर्मिती केली.

## दळण वळण
बार्डी,पंढरपूर तालुक्याच्या उत्तरेला ३० किमी असणारं सीमेवरच हे गाव पण आजही गावामध्ये ST बसची सुविधा उपलब्ध नाहीं. 
 
## शिक्षणसुविधा
गावात जिल्हा परिषदेची सातवी पर्यतची शाळा आहे. पुढील शिक्षणासाठी मुलांना तालुक्याला जावे लागते. यामुळे गळतीचे प्रमाण खूप आहे. अनेक वर्षांपासून पुढील व्यवस्था होण्यासाठी लोकप्रतिनिधी व शासनाकडे पाठपुरावा सुरू आहे. पण केवळ आश्वासने मिळत आहेत.

## संदर्भ
वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
श्री विठ्ठल एज्युकेशन अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट

**श्री विठ्ठल एज्युकेशन अँड रिसर्च इंस्टिट्यूट कॉलेज ऑफ इंजिनियरिंग** पंढरपूरजवळची शैक्षणिक संस्था आहे.

## इतिहास 
शहरापासून ४ किमी अंतरावर असणाऱ्या एका ओसाड माळरानावर गोपाळपूर या गावी १९९८ मध्ये हे कॉलेज स्थापन करण्यात आले. सुरुवातीस वेगवेगळ्या क्षेत्रातील १५ अभियंते एकत्र आले व त्यांनी हे कॉलेज चालू केले, त्यावेळी कॉलेजमधील विद्यार्थ्यांची संख्या १६० व ५ शिक्षक होते. आज २०१५ साली कॉलेजात ४००० विद्यार्थी संख्या आणि २५० शिक्षक आहेत. या कॉलेजला वसतीगृह आहे. या वसतीगृहात १००० विद्यार्थिनी व १२०० विद्यार्थी राहतात. या कॉलेजचे वैशिष्ट्य म्हणजे हे कॉलेज विद्ध्यार्थ्यांच्या प्लेसमेंटसाठी सोलापूर जिल्ह्यात प्रथम आहे. याचे कारण एकच आहे ते म्हणजे, या कॉलेजमधील विद्ध्यार्थ्यांची गुणवत्ता. २०१२ साली टाटा कंसलटन्सी सर्विसेस या कंपनीने १०९ विद्ध्यार्थ्यांची निवड केली होती. तसेच प्रत्येक वर्षी ही कंपनी या कॉलेजमधून विद्ध्यार्थ्यांची निवड करते. त्याचबरोबर दरवर्षी वेगवेगळ्या स्पर्धांचे आयोजन केले जाते याची धुरा प्राध्यापक एस. एल. उत्पात सांभाळतात. तसेच प्रत्येक वर्षी 'बीट्स' या सांस्कृतिक कार्यक्रमाचे आयोजन केले जाते याची धुरा प्राध्यापक ए. जी. कोरके हे सांभाळतात.   

या कॉलेजमध्ये खालील शाखा आहेत. 
## शाखा 
# संगणक विज्ञान आणि अभियांत्रिकी  
# स्थापत्य अभियांत्रिकी 
# यंत्र अभियांत्रिकी 
# विद्युत आणि संचारण अभियांत्रिकी 

### संगणक विज्ञान आणि अभियांत्रिकी 
*पदवी
या शाखेची विद्यार्थीक्षमता १२० आहे.
*पदविका 
*पीएचडी

### स्थापत्य अभियांत्रिकी 
*पदवी
या शाखेची विद्यार्थीक्षमता ६० आहे.
*पदविका 

### यंत्र अभियांत्रिकी 
*पदवी
या शाखेची विद्यार्थीक्षमता १२० आहे.
*पदविका 
*पीएचडी

### विद्युत आणि संचारण अभियांत्रिकी 
*पदवी 
या शाखेची विद्यार्थीक्षमता १२० आहे.
*पदविका

## संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रातील शैक्षणिक संस्था
उमदी

**उमदी** हे महाराष्ट्राच्या सांगली जिल्ह्यातील जिल्ह्याच्या पूर्व टोकास वसलेले शहर आहे. सांगली पासून १३९.४ कि.मी. अंतरावर आहे.गावाची लोकसंख्या २५,००० पेक्षा जास्त आहे. शेती हा येथील मुख्य व्यवसाय असून दुध उत्पादन हा जोडधंदा आहे. गावात सर्व शासकीय कार्यालये आहेत. त्यामुळे गावात नेहमीच लोकांची वर्दळ असते. उमदी येथे 500 हेक्टर वर एमआयडीसी मंजूर झाली आहे व लवकरच सुरू होत आहे.मल्लिकार्जुन देवस्थान हे गावातील लोकांचे मुख्य श्रद्धास्थान आहे.

वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
महाराष्ट्र राज्यातील गावे - जनगणनेतील निर्देशांक

### गावाची ओळख - जनगणनेतील विशिष्ठ स्थळ निर्देशांक 
:भारतात एकाच नावाची असंख्य गावे व स्थळे आहेत. गावाचे नाव कसे पडते याचा शोध घेणेही उद्बोधक व मनोरंजकही आहे. उदा. विकिपीडियातीलचिखलदरा,नागपूर,आशाकिरणवाडी,चोरमारवाडी,कंकोळी,करडा या लेखांत हे अनुभवायला मिळते. हा मुद्दा लक्षात घेऊन केंद्र सरकारने जनगणना अहवालात प्रत्येक गावाला, शहराला,तालुक्याला,जिल्ह्याला, राज्याला एक विशिष्ठ स्थळ निर्देशांक (Unique Location Code) कायमचा दिलेला आहे. हा कोड सर्वत्र अधिकृत कामकाजात वापरला जातो.
:सर्व राज्यांच्या अशा याद्या भारत जनगणना संकेतस्थळावर उपलब्ध आहेत. नमुन्यासाठी काही गावांचे कोड खालील यादीत दिलेले आहेत.महाराष्ट्र राज्यातील सर्व गावांचे सबंधित तालुका व जिल्हा यांच्यासह कोड (http://coe.maharashtra.gov.in/index.php?lang=mr)  या दुव्यावर मिळतील.  संकेतस्थळावर शोध चौकटीत हा कोड टाकून विविध ठिकाणी विखुरलेली गावाची सर्व माहिती मिळवता येते. ही शास्त्रीय पद्धतीने संकलित केलेली माहिती नियोजनासाठी परिणामकारक रीतीने वापरता येते.

## संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्र राज्यातील शहरे व गावे
वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
पोखरापूर

**पोखरापूर ** हे सोलापूर जिल्ह्यातल्या मोहोळ तालुक्यातील गाव आहे.

## वस्तीविभागणी 
२०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ९३४ कुटुंबे व एकूण ४६४४ लोकसंख्या आहे. ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर मोहोळ ५ किलोमीटर अंतरावर आहे.  यामध्ये २४४१ पुरुष आणि २२०३ स्त्रिया आहेत. यामध्ये अनुसूचित जातीचे लोक ८९४ असून अनुसूचित जमातीचे ४८४ लोक आहेत. ह्या गावाचा जनगणना स्थल निर्देशांक ५६२२१७ आहे. या गावाचे क्षेत्रफळ २१६६ हेक्टर आहे.

## शैक्षणिक सुविधा 
गावात शासकीय ५ अंगणवाड्या आहेत. 
गावातील शासकीय शाळेत पूर्व प्राथमिक, प्राथमिक, माध्यमिक पर्यंत शिक्षणाची सोय आहे. 
गावामध्ये १ गैरशासकीय प्रशाला आहे, तेथे माध्यमिक ते उच्च माध्यमिक (कला शाखा) पर्यंत शिक्षण मिळते.

## भौगौलिक माहिती 
गावापासून जवळच एक मोठा पाझर तलाव आहे. बहुतेकदा हा तलाव कोरडाच पाहायला मिळतो. मात्र गावाच्या गायरानात भरपूर पाझर तलाव आहेत.
## हवामान
येथे मध्यम आणि चांगले हवामान असते. हे कोरड्या हवामान श्रेणीत येते. उन्हाळा, पावसाळा आणि हिवाळा हे ऋतू असतात. मार्च ते मे हे महिने उन्हाळ्याच्या काळात येतात आणि या काळात कमाल तापमान ३० ते ४० अंश सेल्सियस पर्यंत असते. एप्रिल आणि मे महिन्याचा कालावधी सर्वात उष्ण असतो. येथे पाऊस अल्प आणि अनिश्चित प्रमाणात पडतो. जूनच्या दुसऱ्या पंधरवड्यापासून ते सप्टेंबर अखेरपर्यंत मान्सूनचा कालावधी असतो. सरासरी ५४५ मिमी पाऊस पडतो. येथे हिवाळा नोव्हेंबरमध्ये सुरू होतो आणि फेब्रुवारी महिन्यात तापमान कधीकधी १० अंश सेल्सियसपेक्षा कमी होते. हिवाळ्यातील किमान तापमान जानेवारीत सुमारे ९ अंश सेल्सियस असते.

## उदरनिर्वाह
हा गाव मोहोळ या तालुक्याच्या गावापासून अगदी जवळ असल्यामुळे गावातील काही लोक पैसे कमविण्यासाठी तेथे जातात.  
गावातील ३०% लोक दुग्धव्यवसायापासून, ४०% लोक शेतीपासून आणि उरलेले लोक धंदा, नोकरी, रोजंदारी यातून आपला उदरनिर्वाह करतात.

## प्रमुख घडामोडी व समस्या
माळढोक अभयारण्यासाठी गावातील खासगी जमिनी आरक्षित करण्याची प्रक्रिया चालू आहे. हा या भागातील वादग्रस्त मुद्दा बनला आहे.
या गावाजवळ असलेले असलेले रस्त्याचे वळण अपघातप्रवण आहे. अतिशय वर्दळ, जड वाहनांचा वेग यामुळे येथे वारंवार अपघात होत असतात.

## तीर्थक्षेत्रे
### जगदंबा मंदिर 
### धनजी
## संदर्भ
वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
अप्पा पेंडसे (पत्रकार)

**अप्पा पेंडसे** (१७ नोव्हेंबर, इ.स. ?? - ??) हे एक मराठी पत्रकार होते. ते मुंबईच्या खेतवाडीत राहत. इ.स. १९४९, १९५२ आणि १९५३ या वर्षी ते मुंबई पत्रकार संघाचे अध्यक्ष होते. ते दैनिक लोकसत्ताचे स्तंभलेखक होते.

लेखिका वसुंधरा पेंडसे (नाईक) यांचे ते वडील होत.

मुंबई पत्रकार संघ दरवर्षी अप्पा पेंडसे यांच्या नावाने एक पुरस्कार देते. आतापर्यंत हा पुरस्कार जॉन कोलासो, राजेश चुरी वगैरेंना मिळाला आहे.

## पुस्तके 
* एक्सप्रेस टॉवरवरून (मुंबईचा इतिहास)

वर्ग:मराठी पत्रकार
अजनसोंड

**अजनसोंड ** हे सोलापूर जिल्ह्यातल्या पंढरपूर तालुक्यातील गाव आहे.

## वस्तीविभागणी 
२०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ५२१ कुटुंबे व एकूण २४९७ लोकसंख्या आहे. ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर पंढरपूर १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.  यामध्ये १३०६ पुरुष आणि ११९१ स्त्रिया आहेत. यामध्ये अनुसूचित जातीचे लोक ५५८ असून अनुसूचित जमातीचे ५६ लोक आहेत.ह्या गावाचा जनगणना स्थल निर्देशांक ५६२३६२ आहे. या गावाचे क्षेत्रफळ १,६४१ हेक्टर आहे.

## शैक्षणिक सुविधा 
गावात ३ शासकीय पूर्व-प्राथमिक शाळा आहे.गावात १ खाजगी प्राथमिक शाळा आहे.
गावात ३ शासकीय प्राथमिक शाळा आहेत.
गावात १ शासकीय कनिष्ठ माध्यमिक शाळा  आहे.
गावात १ शासकीय माध्यमिक शाळा आहे.
गावात शासकीय उच्च माध्यमिक शाळा नाही. सर्वात जवळील शासकीय उच्च माध्यमिक शाळा १०किलोमीटरवर उपलब्ध आहे. 
सर्वात जवळील अभियांत्रिकी महाविद्यालय  ६.३ किलोमीटर अंतरावर आहे.
सर्वात जवळील औषधनिर्माण महाविद्यालय ६.३ किलोमीटर अंतरावर आहे.
सर्वात जवळील पॉलिटेक्निक  ६.३ किलोमीटर अंतरावर आहे.

## वैद्यकीय सुविधा (शासकीय) 
गावात प्राथमिक उपचार उपकेंद्र  उपलब्ध आहेत.
सर्वात जवळील सामूहिक आरोग्य केंद्र  १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
सर्वात जवळील प्रसूति व बालकल्याण केंद्र १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
सर्वात जवळील  पशुवैद्यकीय रुग्णालय  (मुंढेवाडी ) ३ किलोमीटर अंतरावर आहे.
सर्वात जवळील फिरते दवाखाने १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
सर्वात जवळील कुटुंबकल्याण केंद्र  १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.                  
                                                      
## वैद्यकीय सुविधा (अशासकीय) 
गावात १ बाह्यरुग्ण वैद्यकीय सुविधा आहे. गावात १ इतर पदवीधर वैद्यक व्यवसायी आहेत.                                                                        
## पिण्याचे पाणी 
गावात शुद्धीकरण केलेल्या व शुद्धीकरण न केलेल्या नळाच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात झाकलेल्या व न झाकलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात हॅन्डपंपच्या, ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात नदी / कालव्याच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात तलाव /तळे/सरोवर यातील पाण्याचा पुरवठा आहे.
## स्वच्छता 
गावात बंद गटारे व उघडी गटारे आहेत. सांडपाणी थेट जलस्रोतांमध्ये सोडले जाते. गावात न्हाणीघरासह व न्हाणीघर नसलेले सार्वजनिक स्वच्छता गृह उपलब्ध आहे. गावात ग्रामीण उत्पादक केंद्रे किंवा सॅनिटरी हार्डवेरचे दुकान उपलब्ध आहे.
## संपर्क व दळणवळण  
गावात पोस्ट व तार ऑफिस उपलब्ध नाही. सर्वात जवळील पोस्ट ऑफिस १० किलोमीटर अंतरावर आहे. गावात उपपोस्ट ऑफिस उपलब्ध आहे. गावाचा पिन कोड ४१३३०४ आहे. गावात सार्वजनिक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध नाही. गावातसार्वजनिक बस सुविधा उपलब्ध आहे.  गावात टमटम, वनस उपलब्ध आहेत. गावात ट्रॅक्टर उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील ट्रॅक्टर ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
## वीज 
* १४ तासांचा वीजपुरवठा उन्हाळ्यात (एप्रिल-सप्टेंबर) प्रतिदिवस घरगुती वापरासाठी  उपलब्ध आहे.
* १४तासांचा वीजपुरवठा हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) प्रतिदिवस घरगुती वापरासाठी उपलब्ध आहे.
* १७ तासांचा वीजपुरवठा उन्हाळ्यात (एप्रिल-सप्टेंबर) प्रतिदिवस शेतीसाठी उपलब्ध आहे.
* १७ तासांचा वीजपुरवठा हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) प्रतिदिवस शेतीसाठी उपलब्ध आहे.

## कृषी व्यवसाय
हे गाव भीमा नदीकाठावर असल्याने शेतजमिनी अत्यंत सुपीक आहेत. 
## सिंचन सुविधा 
सिंचनाचे स्रोत खालीलप्रमाणे आहेत (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
* कालवे: ४६.४
* विहिरी / कूप नलिका: ५०
* तलाव / तळी:नाहीत 
* ओढे: नाहीत 
* इतर: ३९०

## संदर्भ
वर्ग:पंढरपूर तालुका
वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
पेंडसे (निःसंदिग्धीकरण)

पेंडसे हे एक मराठी आडनाव आहे. हे आडनाव असलेल्याकाही प्रसिद्ध व्यक्ती :- 
* अप्पा पेंडसे
* अप्पा पेंडसे (पत्रकार)
* अक्षय विनायक पेंडसे
* नेहा पेंडसे
* मामा पेंडसे
* लालजी पेंडसे
* वसुंधरा पेंडसे नाईक
* शंकर दामोदर पेंडसे
* श्री.ना. पेंडसे
उपेंद्रकिशोर राय चौधरी

इवलेसे|उपेंद्रकिशोर राय चौधरी
**उपेंद्रकिशोर रॉयचौधरी**(बंगाली : উপেন্দ্রকিশোর রায়চৌধুরী  १२ मे १८६३,  - २० डिसेंबर १९१५) हे एक बंगाली लेखक, समाजसुधारक, मुद्रक, संगीतकार, भारतीय छपाईतंत्रात महत्त्वाचे बदल घडवून आणणारे तंत्रज्ञ आणि उद्योजक होते. ते उपेंद्रकिशोर रे (উপেন্দ্রকিশোর রায়) या नावानेही ओळखले जात होते. त्यांचे वडील द्वारकानाथ गांगुली हे बंगालमधील ब्राह्मो समाजाचे अनुयायी होते. उपेंद्रकिशोर हे बंगाली लेखक सुकुमार रे यांचे वडील आणि प्रसिद्ध चित्रपट निर्माते सत्यजित रे यांचे आजोबा होत.होते.

## संदर्भ
वर्ग:बंगाली लेखक
वर्ग:ब्राह्मो समाज
वर्ग:बंगाली समाज सुधारक
वर्ग:इ.स. १८६३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
उच्च व तंत्रशिक्षण विभाग (महाराष्ट्र शासन)

**उच्च व तंत्र शिक्षण विभाग मंत्रालय ** हे महाराष्ट्र शासनचे एक मंत्रालय आहे . महाराष्ट्र राज्याच्या विकासासाठी वार्षिक योजना तयार करण्याची जबाबदारी आहे.

मंत्रालयाचे नेतृत्व कॅबिनेट स्तरावरील मंत्री करतात. चंद्रकांत बच्चू पाटील हे सध्या उच्च व तंत्र शिक्षण विभाग कॅबिनेट मंत्री आहेत.
## कार्यालय
## कॅबिनेट मंत्र्यांची यादी
## राज्यमंत्र्यांची यादी
## प्रधान सचिवांची यादी
### अंतर्गत विभाग 
*उच्च व तंत्रशिक्षण विभाग
*तंत्रशिक्षण संचालनालय
*शिक्षण संचालनालय ( उच्च शिक्षण )
*कला संचालनालय
*व्यवसाय शिक्षण व प्रशिक्षण संचालनालय
*महाराष्ट्र राज्य तंत्र शिक्षण मंडळ
*ग्रंथालय संचालनालय
*मुंबई विद्यापीठ
*महाराष्ट्र ज्ञान महामंडळ
## हे सुद्धा पहा 
* महाराष्ट्र सरकार
* महाराष्ट्र शासनाचे विभाग
## अधिकृत संकेतस्थळ 
https://techedu.maharashtra.gov.in/ 

वर्ग:महाराष्ट्र शासनाचे विभाग
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने

वर्ग:महाराष्ट्र शासनाचे विभाग
जेफ हार्डी

जेफ्री निरो उर्फ **जेफ हार्डी**  (जन्म : 31 ऑगस्ट, 1977)  एक अमेरिकन व्यावसायिक कुस्तीगीर, गायक-गीतकार, चित्रकार आणि संगीतकार आहे. तो सर्वोत्तम WWE (वर्ल्ड व्रेसलिंग एंटरटेनमेंट -जागतिक कुस्ती मनोरंजन) आणि TNA (टोटल नॉनस्टॉप ॲक्शन) कुस्तीसाठी ओळखला जातो. 

WWE मध्ये प्रवेश मिळविण्यापूर्वी जेफ हार्डी हा आपल्या मॅट नावाच्या भावाच्या मदतीने ओमेगा नावाची एक छोटी कुस्ती संघटना चालवत असे. WWEमध्ये दाखल झाल्यानंतर एक जाहिरात केली  WWE स्वाक्षरी केल्यानंतर, भाऊ  दिवा मिळविण्यापासून आधी, jobbers म्हणून काम टॅग संघ विभागातील पाऊस झाल्यामुळे टेबल, ladders आणि खुर्च्या सहभाग सामने खेळले आहेत.  Lita व्यतिरिक्त सह, संघ टीम Xtreme म्हणून ओळखले आणि लोकप्रियता काढणे चालू झाली.  टॅग संघ म्हणून कुस्तीगीर, हार्डी आठ वेळ टॅग कार्यसंघ विजेता (सहा जागतिक टॅग टीम चॅम्पियनशिप, एक WCW टॅग संघ, आणि एक TNA जागतिक टॅग संघ) आहे -. त्याच्या सर्व भाऊ मत्त 

हार्डी एक षटकार वेळ विश्व चॅम्पियन आहे तसेच, एक एकेरी कुस्तीगीर म्हणून यश अनुभवली आहे एकदा WWE (जागतिक हेवीवेट) स्पर्धेत दोनदा जागतिक हेवीवेट स्पर्धेत आणि TNA जागतिक हेवीवेट स्पर्धेत तीन वेळा आयोजित आहे. त्यांनी एकदा प्रत्येक WWEच्या आंतरखंडीय अजिंक्यपद चार वेळा, लाइट हेवीवेट आणि युरोपियन स्पधेर्त केली. तो आणि युरोपियन स्पधेर्त (तो वृद्ध 21 विजेत्या) (ते वृद्ध 23 विजेत्या) आंतरखंडीय आयोजित केली आहे सर्वात तरुण सुपरस्टार आहे. तो त्याला अठराव्या तिहेरी Crown स्पर्धेत आणि दहाव्या ग्रँड स्लॅम स्पर्धेत बनवण्यासाठी तीन वेळा विजेतेपद आयोजित येत, एक माजी WWE मध्यवर्ती भाग विजेता आहे. WWE आणि TNA दरम्यान, हार्डी 23 एकूण स्पर्धा जिंकली आहे.  हार्डी तसेच 2000 कार्यक्रम एक वाचलेली मालिका लोप टॅग सामन्यात एकमेव वाचलेली आहे.

2008 मध्ये रॉयल गडगडणे येथे WWE स्पर्धेत आव्हानात्मक समावेश 2007 शेवटी WWE मध्ये त्याच्या पहिल्या प्रमुख मुख्य स्पर्धेत पुश प्राप्त, आणि अखेरीस हर्मगिदोनात WWE स्पर्धा जिंकली द्या प्रति-दृश्य-डिसेंबर 2008 मध्ये  तो चेंडू 2009 मध्ये WWE रवाना होण्यापूर्वी  हार्डी, दोनदा जागतिक हेवीवेट स्पर्धेत जिंकणारा वर गेला. तो जानेवारी 2010 मध्ये TNA परत, आणि त्या वर्षी ऑक्टोबर मध्ये, त्यांनी प्रथमच TNA जागतिक हेवीवेट स्पर्धा जिंकली. शिवाय, हार्डी मोटोक्रॉस, संगीत, चित्रकला, आणि इतर कलात्मक समजते सहभागी आहे आणि मॅट हार्डी व त्याचा भाऊ जेफ हार्डी हा सुद्धा त्या सोबत होता

## संदर्भ 
वर्ग:कुस्तीगीर
वसुंधरा पेंडसे नाईक

**वसुंधरा पेंडसे नाईक** (२७ जून, १९४६ - १५ जुलै, २०१६:मुंबई, महाराष्ट्र) या एक मराठी लेखिका आणि पत्रकार होत्या. पत्रकार अप्पा पेंडसे हे त्यांचे वडील होत. भारताच्या संघातर्फे आंतरराष्ट्रीय कसोटी सामने खेळणारे क्रिकेट खेळाडू सुधीर सखाराम नाईक हे त्यांचे पती होत.

वसुंधरा पेंडसे यांनी शालान्त परीक्षेत संस्कृतमध्ये सर्वाधिक गुण मिळवून जगन्नाथ शंकरशेट शिष्यवृत्ती पटकावली. विल्सन कॉलेजातून त्यांनी मराठी आणि संस्कृत या विषयांमध्ये स्वतंत्रपणे एम.ए.च्या पदव्या घेतल्या होत्या. १९६८ मध्ये त्या विल्सन महाविद्यालयात प्राध्यापक झाल्या. पाच वर्षांनंतर त्याचा कंटाळा आल्याने मग त्या ‘लोकसत्ता’मध्ये उपसंपादक म्हणून रुजू झाल्या. रविवारीय पुरवणीचे काम त्या बघत. साहित्याची आवड आणि त्यांच्या कामाचा वकूब पाहून १९८०मध्ये ‘लोकप्रभा’ या साप्ताहिकाची धुरा त्यांच्यावर सोपवण्यात आली. काही काळातच ‘लोकप्रभा’ हे मराठी परिवारामध्ये लोकप्रिय बनले. ‘शेवटचे पान’ हे ‘लोकप्रभा’तील त्यांचे संपादकीय त्या काळातील अभिजन वर्गात आवर्जून वाचले जात असे.  विविध घटनांवर त्या काळी ‘लोकप्रभा’चे काढलेले विशेषांकही गाजले. नंतर पेंडसेबाईंनी अल्पकाळ महाराष्ट्र टाइम्सच्या ‘सगुण निर्गुण’यालोकप्रिय स्तंभासाठी लेखन केले होते. दैनिक नवशक्तीच्या पुरवणीच्या संयोजनाची जबाबदारीही त्यांनी स्वीकारली होती. 

१९९१ मध्ये त्या ‘नवशक्ति’ या दैनिकाच्या संपादक झाल्या तेव्हा मराठी पत्रकारितेत नवा अध्याय लिहिला गेला. एखाद्या मराठी दैनिकाच्या संपादक होणाऱ्या त्या पहिल्या महिला पत्रकार ठरल्या. संपादकाला असलेल्या लिखाण स्वातंत्र्यावरच गदा येत असल्याचे दिसू लागल्याने वर्षभरातच त्यांनी या पदाचा राजीनामा दिला. १९९४ ते ९६ या काळात ‘लोकसत्ता’मध्ये ‘कुटुंब कथा’ हे सर्वसाधारण कुटुंबात नेहमी उद्‌भवणाऱ्या समस्यांची चर्चा करणारे त्यांचे सदरही वाचकप्रिय ठरले होते. या सदरातील लेखांचे नंतर पुस्तकही निघाले.

मुंबई दूरदर्शनवर संस्कृत भाषेचे सौंदर्य स्पष्ट करणारा वसुंधरा पेंडसे नाईक यांचा ’अमृतमंथन’ हा साप्ताहिक कार्यक्रम विशेष लोकप्रिय होता. हा कार्यक्रम इ.स. १९७९ ते १९९२ असा १३ वर्षे चालू होता. या कार्यक्रमात महाकाव्य, नाट्य यांबरोबरच इंजिनिअरिंग, अर्थशास्त्रापासून ते विज्ञानातील विविध विद्याशाखांचाही सुंदर आणि अभ्यासपूर्ण आढावा घेतला जात असे. असाच कार्यक्रम करण्यासाठी वसुंधराबाईंना दिल्ली दूरदर्शनचे आमंत्रण होते, पण त्या ते काम हाती घेऊ शकल्या नाहीत.

## पदे 
* अखिल भारतीय मराठी साहित्य परिषदेचे अध्यक्षपद
* मराठी साहित्य महामंडळाचे अध्यक्षपद
* लोकप्रभा साप्‍ताहिक आणि अन्य काही नियतकालिकांचे संपादकत्व
* (महाराष्ट्र) राज्य मराठी विकास संस्थेच्या आणि शिवाय मराठी भाषा अभ्यास केंद्राच्या त्या संचालक होत्या.
* भारत निर्माण या संस्थेच्या त्या १९९९ सालच्या टॅलेन्टेड लेडीज ॲवॉर्डच्या मानकरी होत्या.
* कोकण मराठी साहित्य परिषदेच्या चेंबूर येथे ५ जून २०१० रोजी भरलेल्या मुंबई जिल्हा साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद.

## पुस्तके 
* कुटुंबकथा भाग १, २
* कौटिल्यीय अर्थशास्त्र परिचय
* मूल्याधार (मूल्यशिक्षणावरील लेखसंग्रह)

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:मराठी पत्रकार
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
तुषार आपटे

तुषार आपटे हा अमेरिकेत लॉस एंजेलस येथे राहणारा एक मराठी तरुण संगीतकार आहे. 

## कुटुंब
तुषारची आई मिनोती आपटे या शास्त्रज्ञ आहेत. शिवाय त्या स्वतः उत्तम नर्तकी आणि कलावंत आहेत. तुषारचे वडीलही ऑस्ट्रेलियातल्या सिडनी येथे मान्यवर शास्त्रीय गायकांमध्ये गणले जातात. 
 
## संगीताचे शिक्षण
तुषारने बारावीत असताना ‘संगीत’ या विषयात विशेष प्रावीण्य मिळविल्यानंतर सिडनी येथील ‘सिडनी कॉन्झरव्हेटरियन ऑफ म्युझिक’ येथे संगीताचे पुढचे शिक्षण घेतले. त्याने सिडनी विद्यापीठातून ‘बॅचलर ऑफ लिबरल स्टडीज’ तसेच ‘युनिव्हर्सिटी ऑफ न्यू साऊथ वेल्स’ येथून ‘मास्टर ऑफ जर्नालिझम’ही केले आहे.

## झीरोची निर्मिती
२०१४ च्या ऑक्टोबर महिन्यात टोरॉंटो येथील एका संगीत कार्यशाळेसाठी ऑस्ट्रेलियामधून ‘ऑस्ट्रेलियन परफॉर्मिग राइट असोसिएशन’ने तुषारची निवड केली होती. या कार्यशाळेत तुषारने ‘झीरो’ या गाण्याची निर्मिती केली. आघाडीचा पॉप गायक क्रिस ब्राऊन याच्या आवाजात त्या गाण्याची सप्टेंबर २०१५ मध्ये ध्वनिमुद्रिका निघाली. भारतातही ‘व्हीएच वन’ या वाहिनीवर हे गाणे दाखविले जाते.

## तुषारने संगीत दिलेली अन्य गाणी 
हॉलीवूडच्या एका चित्रपटासाठीही तुषारने ‘ख्रिसमस सॉंग’ लिहिले. ‘एमटीव्ही’वरील युवकांसाठी असलेल्या एका रिअ‍ॅलिटी शोसाठी (द चॅलेंज) सध्या (इ.स.२०१५) तो काम करतो आहे. ‘युके’ (आयटीव्ही) नेटवर्कवर सेलिब्रेटी शेफ अ‍ॅडम रिचमन यांचा सहभाग असलेल्या ‘बीबीक्यू चॅम्प’या कुकिंगविषयक रिअ‍ॅलिटी शोच्या काही भागांचे संगीतही त्याचे होते. ‘एनबीसी’वरील ‘बिगेस्ट लुझर यूएसए’ या लोकप्रिय रिअ‍ॅलिटी शोच्या १७ व्या पर्वासाठीही तुषारनेच संगीत दिले. 

## सोशल मीडियावर क्रिस ब्राऊन
पॉप संगीताची आवड असलेल्या तरुणांमध्ये क्रिस ब्राऊन हे नाव लोकप्रिय आहे. ‘ट्विटर’ आणि ‘फेसबुक’ सारख्या सोशल मीडियावरही क्रिस ब्राऊन तरुणाईच्या गळ्यातील ताईत बनला आहे. ‘ट्विटर’ आणि ‘फेसबुक’वर क्रिस ब्राऊनचेेे अनुक्रमे दीड कोटी फॉलोअर्स व चार कोटी चाहते आहेत. मात्र सध्या त्याचे जे गाणे त्याच्या चाहत्यांच्या ओठावर रुळले आहे त्याचे श्रेय मराठमोळ्या तुषार आपटे या तरुणाने केलेल्या कामाला आहे. तुषारचे संगीत, त्याच्या शब्दांची किमया याची साथ क्रिसच्या ‘झीरो’ या गाण्याला मिळाल्याने ते अधिक लोकप्रिय ठरले आहे. 

वर्ग:मराठी संगीतकार
श्रीकांत बहुलकर

**श्रीकांत बहुलकर** हे एक प्राच्यविद्या संशोधक आहेत. पुण्याच्या भांडारकर संस्थेतून ते निवृत्त झाले आणि अजूनही ते तेथे संशोधनाचे काम करत असतात. तेथे ते मानद सचिव आहेत.

श्रीकांत बहुलकर यांचे मूळ गाव खेड तालुक्यातील बहुळ होय. या छोट्याशा खेड्यातून पुण्यात येऊन बहुलकर यांनी अथर्ववेदातील भैषज्य (औषधिशास्त्र) या विषयावर संशोधन केले. डॉक्टरेट पूर्ण केल्यावर शिष्यवृत्ती मिळवून ते जपानला गेले. तेथे त्यांनी तिबेटी भाषा शिकून तिबेटी औषधिशास्त्राचा अभ्यास केला.

यातून त्यांनी *अकस्मात वज्रयान* या बौद्ध पंथाचा सखोल अभ्यास केला. बहुलकर हे वेद आणि बौद्ध तंत्र विषयातील जागतिक स्तरावर तज्ज्ञ समजले जातात.

त्यांनी जपान, कॅनडा, जर्मनी, नेदरलँड्स, रोमेनिया, फिनलंड, रशिया, अमेरिका, थायलंड इत्यादी देशांतील विद्यापीठांतून, शैक्षणिक संस्थांमधून व्याख्याने दिली आहेत.

## विवाद
जेम्स लेन या अमेरिकन लेखकाने लिहिलेल्या 'ए हिंदू किंग इन इस्लामिक इंडिया' या शिवाजीवर लिहिलेल्या पुस्तकासाठी लेखकाला अपमानास्पद माहिती पुरवण्याकरिता जबाबदार ठरवून रामभाऊ पारिख नावाच्या शिवसैनिकाने २२ डिसेंबर २००३ रोजी बहुलकरांच्या तोंडाला काळे फासले. नंतर त्याबद्दल राज ठाकरे यांनी २७ डिसेंबर २००३ रोजी त्यांची माफी मागितली.

## पदे
* पुण्यातील टिळक महाराष्ट्र विद्यापीठाच्या (तत्कालीन) बालमुकुंद संस्कृत महाविद्यालयाचे प्राचार्यपद.
* टिळक महाराष्ट्र विद्यापीठातील संस्कृतचे विभागप्रमुख आणि साहित्य व ललितकला विद्याशाखेचे अधिष्ठाता.
* सारनाथ येथे तिबेटच्या अध्ययनाकरिता स्थापलेल्या केंद्रीय विद्यापीठाच्या दुर्मीळ बौद्ध हस्तलिखित संशोधन विभागाचे प्रमुख संपादक. 
* हार्वर्ड विद्यापीठाच्या डिव्हिनिटी स्कूलमध्ये मानद प्राध्यापकपद.
* ऑक्सफर्ड विद्यापीठाच्या हिंदू अध्ययन केंद्रामध्येही अभ्यागत प्राध्यापक.

## पुरस्कार
* अभिजात आणि मध्ययुगीन साहित्यातील संशोधनाबद्दल दिल्लीच्या साहित्य अकादमीचा भाषा सन्मान पुरस्कार.
* मुंबईच्या एशियाटिक सोसायटीकडून महामहोपाध्याय पां.वा. काणे स्मृती सुवर्णपदक. 

## संदर्भ 
वर्ग:संस्कृत भाषेमधील विद्वान
वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
बाबुराव रामिष्टे

माथाडी कामगारांचे झुंजार नेते व अखिल भारतीय माथाडी ट्रान्स्पोर्ट आणि जनरल कामगार युनियनचे सरचिटणीस बाबुराव रामिष्टे (जन्म : इ.स. १९४०; निधन : २६ नोव्हेंबर, इ.स. २०१५) हे मूळचे सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्याचे रहिवासी होते. म्हसकरवाडी, पोस्ट धामणी, तालुका पाटण हे रामिष्टे यांचे जन्मगाव, तर काळगाव हे त्यांचे मूळ गाव. त्यांचे आठवीपर्यंतचे शिक्षण पाटण येथेच झाले होते. पुढे उदरनिर्वाहासाठी ते मुंबईत आले. तेथे माथाडी कामगार म्हणून काम करत त्यांनी रात्रशाळेत अकरावीपर्यंतचे शिक्षण पूर्ण केले. ते माथाडी कामगारांचे आधारस्तंभ म्हणून ओळखले जात. त्यांनी माथाडी कामगारांच्या अनेक प्रश्‍नांवर चळवळी केल्या. माथाडी कामगारांसाठी घरे आणि अन्य प्रश्‍नांवर लढा दिला. त्यासाठी त्यांनी सरकारला वेळोवेळी धारेवर धरले होते. 

आंतरराष्ट्रीय बंदर लाभलेले मुंबई शहरातील घाऊक बाजारातील उलाढालीत माथाडी कामगारांचा फार मोलाचा वाटा असतो. या कष्टकरी वर्गाला संघटित करून त्याच्या अस्तित्वाची दखल घ्यायला भाग पाडणारे कामगारनेते बाबुराव रामिष्टे यांनी तब्बल ४० वर्षे हे माथाडी कामगार संघटनेचे काम केले. 

माथाडी कामगारांत मुख्यत्वे पश्चिम महाराष्ट्रातून येणाऱ्यांचे प्रमाण ​अधिक. या कामगारांनी एका वेळेस किती किलोचे पोते अथवा वजन उचलावे, दिवसांतून एकूण किती वजन पेलावे, नगामागे किती किमान मोबदला मिळावा, भार वाहताना दुर्दैवी अपघात घडला तर त्याची भरपाई व साह्य किती असावे आणि कोणी द्यावे, आरोग्यविषयक सुविधा कोणत्या मिळाव्या अशा अनेक मुद्द्यांवर एकतर दुर्लक्ष होते किंवा बाजारपेठेला त्याचे महत्त्वच वाटत नव्हते. १९७० च्या दशकात मजुरीच्या प्रश्नावरून अण्णासाहेब पाटील यांच्या नेतृत्वाखाली मुंबईत सुरू झालेल्या माथाडी कामगार युनियनने कालपरत्वे अशा अनेक मुद्द्यांवर आंदोलने छेडली. बाबुराव रामिष्टेही या आंदोलनांत अग्रभागी असत. ते उत्कृष्ट संघटक होते. संघटनेच्या प्रभावामुळेच महाराष्ट्र सरकारला माथाडी बोर्ड स्थापन करावे लागले. मजुरी, नुकसानभरपाई, आरोग्यसाह्य या मुद्दयांवर घाऊक व्यापाऱ्यांना बोर्डाशी वाटाघाटी कराव्या लागल्या आणि त्यामुळे माथाडींना काही प्रमाणात सुरक्षितता लाभली. 

बाबुराव रामिष्टे यांचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांनी अखिल भारतीय माथाडी ट्रान्सपोर्ट आणि जनरल कामगार यु​नियन स्थापनेत अधिक रस दाखवला. माथाडी कामगारांना त्यांच्या मालकी हक्काची घरे मिळवून देण्यासाठी त्यांनी लढा उभारला. दीर्घ काळ चाललेल्या या लढ्याला यश येऊन त्यांना काही वर्षांपूर्वी नवी मुंबई, चेंबूर, कोकणनगर, वडाळा येथे भूखंडही मिळाले. मात्र त्यांवर प्रत्यक्ष निवासी वसाहती उभ्या राहिलेल्या रामिष्टे पाहू शकले नाहीत. 

वर्ग:मराठी कामगार चळवळकर्ते
कर्दळीवन : एक अनुभूती (पुस्तक)

’कर्दळीवन : एक अनुभूती’ हे दत्तभक्त प्रा. क्षितिज पाटुकले यांनी लिहिलेले एक पुस्तक आहे.

दत्तात्रेयांचे गुप्त स्थान आणि स्वामी समर्थाचे प्रकट स्थान म्हणून कर्दळीवनाचे नाव अनेक भाविकांना माहित असले तरी कर्दळीवनाचे नेमके भौगोलिक स्थान, तेथील वातावरण, सद्यस्थिती, परिक्रमा मार्गाची माहिती या गोष्टी तशा अज्ञात होत्या. ती उणीव या पुस्तकाने भरून काढली आहे. कर्दळीवन आणि दत्तात्रेयांचे तीन अवतार, इतिहास, भौगोलिक स्थान आणि परिसर, परिक्रमेचा इतिहास, पंचपरिक्रमेची माहिती, माहात्म्य आणि महत्त्व, समज, अपसमज आणि श्रद्धा, अन्नदान, अतिथिसेवा, अशा कर्दळीवनासंदर्भातील अनेक घटकांची विस्तृत माहिती या पुस्तकातून मिळते. 

## क्षितिज पाटुकले यांनी लिहिलेली अन्य पुस्तके
* उत्तरावाहिनी नर्मदा परिक्रमा
* दत्तपरिक्रमा 

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
वर्ग:दत्त संप्रदाय
विनायक विश्वनाथ पेंडसे

डॉ. विनायक विश्वनाथ ऊर्फ अप्पा पेंडसे (जन्म : १७ ऑगस्ट, इ.स. १९१६;  - १९ ऑगस्ट, इ.स. १९८३)  ) हे एक दूरदृष्टी असलेले देशप्रेमी शिक्षणतज्ज्ञ होते. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सदस्य असलेले अप्पा पेंडसे हे पीएच.डी पदवी धारण करणारे, संगीत आणि वेदान्त या दोघांतही रस असणारे तत्त्वज्ञ, लेखक, आणि मनात क्रांतिकारी विचार बाळगणारे आदर्शवादी कार्यकर्ते होते.

स्वामी श्रद्धानंदांची एका माथेफिरू माणसाने हत्या केल्यानंतर आपण श्रद्धानंदांची जागा घ्यायची असे अप्पा पेंडसे यांनी वयाच्या १०व्या वर्षी ठरवले. 

ब्रिटिशांनी भारतात पाठविलेले सर्व ब्रिटिश सभासद असलेले सायमन कमिशन जेव्हा पुण्यात आले तेव्हा त्याचे काळ्या झेंड्यांनी स्वागत करणाऱ्यांमध्ये १२ वर्षांचे अप्पा पेंडसे होते. त्यावेळी जुन्या आणि नव्या हजारो कार्यकर्त्यांनी भर उन्हात सायमन कमिशनचा धिक्कार करणारा लांबलचक मोर्चा काढला होता. भारताचे भवितव्य ठरवणाऱ्या या कमिशनमध्ये एकही भारतीय का नसावा हा त्यांचा सवाल होता.
वयाच्या १४व्या वर्षी त्यांनी भारताच्या स्वातंत्र्यासाठी आणि सुराज्यासाठी स्वतःला वाहून घेण्याची प्रतिज्ञा केली.

अप्पा पेंडसे हे लाला लजपत राय यांच्या स्काउट दलात होते; भारताच्या स्वातंत्र्यासाठी लढणाऱ्या मुक्तेश्वर दलात इ.स. १९३०मधे ते सामील झाले. १९३२मध्ये ते राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघात आले.  सदूभाऊ गोखले यांनी सुरू केलेल्या राष्ट्र सेवा दलाच्या पुण्यातील पहिला सात सभासदांमधले ते एक होते. दलाच्या बॅँड पथकात ते बॅँंड वाजवीत. तरुण जवाहरलाल नेहरूंचे स्वागत करणाऱ्या भारतीय काँग्रेस पक्षाच्या स्वयंसेवकांमध्ये त्यांचाही समावेश होता. अनेक वैचारिक मतभेद असणाऱ्या समाजगटांमध्ये व संस्थांच्या माध्यमातून काम करून भारताला स्वातंत्र्य मिळवून देणे या एकाच विचाराने ते भारले गेले होते. 

भारताला स्वातंत्र्य मिळताक्षणीच त्यांनी स्वतःला स्वतंत्र भारताच्या पुनरुत्थानाला वाहून घेतले. बहुआयामी व्यक्तिमत्त्व असलेल्या अप्पा पेंडसे यांनी प्रभावी संघटन व प्रेरणादायी विचार मांडून बुद्धिवान स्वयंसेवी कार्यकर्त्यांची फौज जमवली आणि पुणे शहरात ज्ञान प्रबोधिनी नावाच्या शिक्षणसंस्थेची इ.स. १९६२ मध्ये स्थापना केली.

## चरित्र
पेंडसे यांच्या सहकारी डॉ. स्वर्णलता भिशीकर यांनी त्यांचे चरित्र लिहिले आहे.

वर्ग:महाराष्ट्रातील सामाजिक कार्यकर्ते
वर्ग:इ.स. १९१६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हजरत जर जरी जर बक्ष उरुस

हजरत जर जरी जर बक्ष उर्फ शेख मुन्तज्बोद्दिन यांचा उरूस(याञा) दरवर्षी डिसेंबर महिन्यात असतो. ७२६ वर्षांची परंपरा लाभलेला खुलताबादचा उरूस म्हणजे सर्वधर्मसमावेशकतेचे प्रतीकच. जातीयवादी आणि धार्मिक तेढ वाढविणा-या आजच्या काळात विविध धर्मीय खुलताबाद उरुसात सहभागी होतात. 

मराठवाड्यातील सर्वात मोठा उरूस म्हणून खुलताबाद जिल्हा औरंगाबाद उरुसाची ओळख आहे. संदल मिरवणूक वाजतगाजत रात्री उशिरा हजरत ख्वाजा शेख मुन्तज्बोद्दिन उर्फ जर जरी जर बक्ष यांच्या दर्ग्यात पोचल्यानंतर चादर चढविली जाते.
चौदाव्या शतकात खुलताबाद हे इस्लाम धर्माचे आध्यात्मिक केंद्र होते. अनेक सुफी संत येथे होऊन गेले. परमेश्वर प्रेममय आहे. प्रेम व भक्ती या मार्गांनीच त्यांच्यापर्यंत पोहचता येते , अशी या संतांची श्रद्धा होती. सर्व प्राणीमात्रांवर प्रेम करावे , परमेश्वराचे चिंतन करावे , साधेपणाने राहावे , माणुसकीचा धर्म पाळावा , अशी त्यांची शिकवण होती. भारतात आलेल्या सुफी संतांपैकी ख्वाजा मोईनोद्दीन चिश्ती विख्यात तत्त्वज्ञ होते. त्यांच्याप्रमाणेच शेख निझामुद्दीनअवलीयाही थोर सुफी संत होते. सुफी संतांनी हिंदू-मुस्लिमांना त्यांच्या ईश्वरविषयक कल्पनातील साम्यस्थळे दाखविली. भागवत धर्मातील भक्ती कल्पनेचा सुफी पंथीयांवर प्रभाव पडला. पवित्र कुराणाप्रमाणे ते इतर धर्मग्रंथाचाही आदर करीत. सुफी संतांच्या शिकवणीचा परिणाम जसा मुसलमान समाजावर झाला तसा तो हिंदू समाजावरही झाला. आणि दोन्ही समाज जवळ येण्यास फार मोठा हातभार लागला. उत्तरेकडून दक्षिणेकडे इस्लाम धर्माच्या प्रचारासाठी आलेल्या सुफी संतांचे खुलताबाद हे मुख्यकेंद्र होते. खुलताबाद येथूनच धर्म प्रचारासाठी सुफी संत चारही दिशांना जात होते.
हजरत ख्वाजा शेख मुंतजबोद्दिन हे बाबा फरिदोद्दिन यांचे लाडके शिष्य. अत्यंत कमी वयात त्यांनी आपले शिक्षण पूर्ण केले. त्यानंतर त्यांची दिल्ली येथे काझी म्हणून नियुक्ती केली. अल्पावधीतच काझी म्हणून ते सर्वत्र प्रसिद्ध झाले. धार्मिक गुरू बाबा फरिदोद्दिन यांच्या आदेशानुसार त्यांनी दिल्ली त्यागली. खुलताबादला आलेल्या हजरत ख्वाजा शेख मुंतजबोद्दिन उर्फ जर जरी जर बक्ष यांनी बंधुत्व आणि एकात्मतेचा संदेश दिला. धर्मासाठी ते वाटेल तेवढे द्रव्य देत असे , म्हणून त्यांना ' जर बक्ष ' असे म्हणत. ख्वाजा शेख मुंतजबोद्दिन जर जरी जर बक्ष १३१०मध्ये पैगंबरवासी झाले. खुलताबाद येथे दरवर्षी इस्लामी महिन्यानुसार रब्बीअवलची चार ते आठ तारखेस उरूस भरतो. या उरुसामध्ये हिंदू-मुस्लिम मोठ्या भक्तीभावाने सहभागी होतात.

वर्ग:इस्लाम धर्म
वर्ग:सुफी संत
गणपतराव जोशी

**गणपतराव जोशी** (१५ ऑगस्ट, इ.स. १८६७ - ७ सप्‍टेंबर, इ.स. १९२२) हे एक गद्य नाटकांत काम करणारे मराठी नट होते.  मराठी संगीत नाटकांच्या भरभराटीच्या काळात केवळ गद्य नाटकांसाठी त्यांनी इ.स. १८८१ मध्ये शाहूनगरवासी नाटक मंडळी स्थापन केली.

## नाटके आणि त्यांतल्या त्यांच्या भूमिका
* ऑथेल्लो (झुंझारराव)
* त्राटिका (प्रतापराव)
* मॅक्बेथ (मानाजीराव)
* राणा भीमदेव (राणा भीमदेव)
* रामदास (रामदास)
* संत तुकाराम (तुकाराम)
* हॅम्लेट (हॅम्लेट)

वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:इ.स. १८६७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नारोशंकर

नारोशंकर राजेबहाद्दूर (इ.स. १७०७ ते इ.स. १७७५)  हे पेशवाईतील एक मुत्सद्दी, पराक्रमी व चतुर सरदार समजले जात. शिवाजी महाराजांनी  बाजी प्रभू, तानाजी मालुसरे, कान्होजी जेधे व त्यांचे मुलगे ह्या जुन्या लढवय्यांच्या जागी प्रतापराव गुजर, हंबीरराव मोहिते, इत्यादी नवे सरदार व मुत्सद्दी तयार केले. संभाजी-राजाराम महाराजांच्या काळात संताजी घोरपडे, धनाजी जाधव, हणमंतराव निंबाळकर, दाभाडे, नेमाजी शिंदे, केसोपंत पिंगळे, कान्होजी भोसले पुढे सरसावले.  हे आपणांस उपयोगी पडतील की नाही या शंकेने शाहू व पेशवे यांनी पिलाजी व दमाजी गायकवाड, राणोजी व इतर शिंदे, मल्हारराव होळकर आनंदराव, यशवंतराव व उदाजीराव पवार, रघुजी फत्तेसिंग व इतर भोसले, पिलाजी जाधव, पटवर्धन, हरिपंत फडके इत्यादी पहिल्या प्रतीचे व विसाजी कृष्ण, विठ्ठल शिवदेव, गोविंदपंत बुंदेले, रामचंद्र काकडे इत्यादी लोकांना सरदार बनवले.  होळकरांच्या पदरी असलेले नारोशंकर हेही त्याच वेळी उदयास आले.

नारोशंकरांचे वडील शंकरपंत दाणी मुळचे सासवडचे असून विजापुरात दिवाण होते. शंकरपंत वारल्यावर दिवाणपद गेले. मराठ्यांची गादी सातारला आल्यावर हे कुटुंब सासवडला व नंतर पुण्यात आले. शंकरपंतांना तीन मुले- आबाजी, लक्ष्मण आणि नारायण ऊर्फ नारोशंकर. घरातील कटकटी वाढल्याने नारोशंकर सासुरवाडीला म्हणजे नासिकला गेले.  नासिकच्या बडवे मंडळींनी ओझर गावच्या तांबट मंडळींना लुटले त्याची तोशीस नारोशंकर यांना लागली, म्हणून ते परत सासवडला आले.  भावजयीशी पटेना म्हणून नारोशंकर बायकोला एका सावकाराकडे ठेवून उपजीविकेसाठी ’वानला’ या गावी आले. 

वानला गावातील सावकाराचा एक घोडा खूप आजारी झाला.  त्याला औषधोपचाराने बरा केल्याबद्दल सावकाराने नारोशंकरांना दोन हजार रुपये दिले व आपल्या पदरी महिना दीडशे रुपयांच्या नोकरीवर ठेवले. पुढे सावकाराशी खटके उडू लागल्याने नारोशंकर होळकरांकडे आले आणि इ.स. १७३५ पासून त्यांची चाकरी करू लागले. एक लढाऊ शिपाई म्हणून होळकरांनी नारोशंकरांची पेशव्यांकडे शिफारस केली.  बाजीराव पेशव्यांनी आदेशावरून नारोशंकर यांनी ओरिसाकडे कूच केले. वाटेत टिकमगड जिल्ह्यातील ओरछाच्या राजाचे नारोशंकरांशी भांडण झाले, तेव्हा त्यांनी ओरछाच्या राजाकडून अठरा लाख रुपयांचा खजिना मिळवून पेशव्यांना आणून दिला. बाजीराव पेशव्यांनी नारोशंकरांना ओरछाचा व इंदूरचा सुभेदार केले. इ.स. १७४२ मध्ये पेशव्यांनी त्यांना राजेबहाद्दूर हा किताब दिला.

## नारोशंकर यांचा सहभाग असलेल्या लढाया
* पानिपतची लढाई
* निजाम व हैदर‍अल्ली यांच्याशा झालेल्या लढाया

(अपूर्ण)
वर्ग:सैनिकी पेशातील मराठी व्यक्ती
एलन स्टीवर्ट

**एलन स्ट्युअर्ट** (जन्म : ७ नोव्हेंबर, १९१९;  - १३ जानेवारी, २०११) हा ‘ल ममा’ या १९६१ पासून चालू असलेल्या जगप्रसिद्ध प्रायोगिक नाट्यसंस्थेच्या संस्थापक होत. अत्यंत सामान्य परिस्थितीतून वर आलेल्या या आफ्रिकन-अमेरिकन विदुषीने अनेक रंगकर्मीना पुढे आणले. पैकी नाटककार सॅम शेपर्ड, संगीतकार फिलीप ग्लास हे प्रमुख. आफ्रिकेतील अनेक छोट्या देशांतील रंगकर्मी, संगीतकार, गायक यांना त्यांनी न्यू यॉर्कमध्ये हक्काचे व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले.

वर्ग:नाटक
दिलवाले

**दिलवाले** हा २०१५ साली प्रदर्शित झालेला एक हिंदी चित्रपट आहे. रोहित शेट्टीचे दिग्दर्शन असलेला ह्या चित्रपटामध्ये शाहरुख खान व काजोल ही लोकप्रिय जोडी अनेक वर्षांनतर पुन्हा एकत्र दिसली. वरुण धवन व कृती सनॉन ह्यांच्या देखील दिलवालेमध्ये प्रमुख भूमिका आहेत.

१८ डिसेंबर २०१५ रोजी संजय लीला भन्साळीच्या बहुचर्चित बाजीराव मस्तानीसोबत प्रदर्शित झालेल्या दिलवालेला तिकिट खिडकीवर प्रेक्षकांचा माफक प्रतिसाद लाभला.

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:रोहित शेट्टी दिग्दर्शित चित्रपट
रोहित शेट्टी

**रोहित शेट्टी** हा एक भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक आहे. रोहित शेट्टीने आजवर अनेक यशस्वी बॉलिवूड चित्रपटांचे दिग्दर्शन केले असून त्याचा शाहरुख खान व दीपिका पडुकोण ह्यांच्या भूमिका असलेला चेन्नई एक्सप्रेस भारतामधील सर्वात यशस्वी चित्रपटांपैकी एक आहे.

## चित्रपट यादी
## बाह्य दुवे
*
*

वर्ग:भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:इ.स. १९७३ मधील जन्म
दंती

**दंती **(Baliospermum montanum) : हे एक लहान कणखर ०·९ ते १·८ मीटर उंचीचे झुडूप असून त्याचा प्रसार हिमालयात काश्मीर ते भूतानमध्ये ९३० मी. उंचीपर्यंत, आसाम, खासी टेकड्या, उत्तर बंगाल, बिहार, मध्य भारत, पश्चिम द्वीपकल्प (?), बांगला देश, ब्रह्मदेश, मलेशिया इ. प्रदेशांत आहे.

दंती, दांती, दंतिका, नागदंती, शामला, दातरा, तान्वा अशा अनेक नावाने ही वनस्पती ओळखली जाते. ही वनस्पती बहुवर्षायू असून या वनस्पतीच्या फांद्या मुळापासून उभट व पाने एकाआड एक असतात. फुले रुंद अंडाकृती व लांब देठावर असतात. फळे लहान लांबट-गोल व पिवळसर असतात. या वनस्पतीचे मूळ, पाने व बिया औषधांत वापरतात. मुळे व पाने तीव्र रेचक आहेत. कावीळीतही गुणकारी असतात.

दंतिमुळाला हिंदीत हकुम, हाकुन; कानडीत कडुहरलू, गुजरातीत दांतिमूळ, आणि संस्कृतमध्ये दंतिका, रेचनी, विशल्या, विशोधिनी म्हणतात.

वर्ग:वृक्ष
दादू पंथ

**दादू पंथ** हा उत्तर भारतातील एक निर्गुणोपासक धर्मपंथ आहे. त्याला ब्रह्म संप्रदाय, परब्रह्म संप्रदाय किंवा सहज मार्ग अशीही नावे आहेत. दादू दयालने राजस्थानात सांभर येथे १५७३ मध्ये या पंथाची स्थापना केली, असे परशुराम चतुर्वेदी यांचे मत आहे. दादूला वयाच्या अकराव्या–बाराव्या वर्षी एका वृद्ध साधूने उपदेश दिला होता. 

दादू पंथ हा कबीर पंथाचाच उपपंथ असल्याचे मानले जाते. वैष्णव संप्रदायातील हा एक सुधारणावादी पंथ असून त्याचे रामानंदी संप्रदायाशी पुष्कळ साम्य आढळते. वैष्णव संप्रदायातील हा एक सुधारणावादी पंथ असून त्याचे रामानंदी संप्रदायाशी पुष्कळ साम्य आढळते. या पंथाचा प्रवर्तक दादूदयाल (सुमारे १५४४–१६०३) हा   होय.  

वर्ग:धार्मिक संप्रदाय
वर्ग:विस्तार विनंती
मुंबई–पुणे इंटरसिटी एक्सप्रेस

मुंबई-पुणे इंटरसिटी एक्सप्रेस ही गाडी मुंबईहून सकाळी पुण्याला येते, तसेच सायंकाळी पुण्याहून मुंबईकडे जाते. सकाळच्या डेक्कन क्वीन ह्या गाडी प्रमाणे ही गाडी सायंकाळी मुंबईसाठी पुणेकरांना सुपर फास्ट गाडी म्हणुन उपयोगी पडते. मुंबई पुणे दरमायान दररोज धावणारया 
सहा रेल्वे गाड्यांपेकी ही एक गाडी आहे.

## वेळापत्रक
हि गाडी सकाळी ६ वाजून ५० मिनिटांनी मुंबई सी एस टी वरून सुटते व पुण्यास सकाळी ९ वाजून ३० मिनिटाला पोचते. पुण्याहून ही सायंकाळी ६ वाजून २५ मिनिटांनी सुटते व मुंबईला रात्री ९ वाजून ५ मिनिटांनी पोचते. ह्या गाडीचे थांबे दादर, ठाणे आणि लोणावळा आहेत. पुण्याकडे येताना ही गाडी शिवाजीनगर स्थानकाला थांबते. 

वर्ग:इंटरसिटी एक्सप्रेस
वर्ग:मध्य रेल्वे
मकालू

300px|इवलेसे|मकालू शिखर
**मकालू** हे हिमालयातील एक शिखर आहे. त्याची उंची ८४६३ मीटर असून ते जगातील पाचव्या क्रमांकाचे उंच शिखर आहे. हे शिखरदेखील ‘माउंट एव्हरेस्ट’च्या हिमालयीन रांगांमध्ये वसलेले आहे. १५ मे इ.स. १९५५ रोजी लायोनेल टेरे व जिन कुझी यांची फ्रेंच मोहीम सर्वप्रथम या शिखरावर दाखल झाली. २०१४ साली ‘गिरिप्रेमी’च्या संघाने या शिखरावर यशस्वी चढाई केली.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:हिमालय
वर्ग:उंच पर्वतशिखरे
वर्ग:हिमालयातील पर्वतशिखरे
मानसलू

हिमालयातले मानसलू (उंची ८१६३ मीटर) हे जगातील आठव्या क्रमांकाचे उंच शिखर आहे.. हे शिखर पश्चिम नेपाळमध्ये आहे. या शिखराचे नाव संस्कृत भाषेतील आहे. स्थानिक नागरिक ‘मानसलू’ला ‘कुटांग’ असे देखील संबोधतात. १९५६ साली जपानच्या तोशियो इमानिशी व ग्यालत्सेन नॉर्बू (शेर्पा) यांनी या शिखरावर पहिली यशस्वी चढाई केली. 

वर्ग:हिमालय
वर्ग:उंच पर्वतशिखरे
उस्मान खान (सतारवादक)

उस्मान खान (जन्म इ.स. १९४०) हे एक भारतीय सतारवादक आहेत. त्यांचेे पिता आणि गुरू धारवाड घराण्याचे सतारवादक उस्ताद अब्दुल करीम खान यांनी उस्मान खान यांच्या हातात बालपणीच सतार देऊन खूप सराव करून घेतला. उस्मान खान यांचे बंधू रहमत खान, शफीक खान आणि रफीक खान हेही सर्व सतारवादक आहेत. 

उस्मान खान यांच्या फ्रान्स येथील शिष्या सिल्व्हिया फार्मिकोनी यांनी खान यांच्या सांगीतिक प्रवासावर 'जर्नी इन ड्रीम' हा माहितीपट तयार केला आहे. 

उस्मान खान यांच्या शिष्यांनी २६ डिसेंबर २०१५ या दिवशी पुण्यात सतारवादनाचा जाहीर कार्यक्रम करून त्यांचा अमृतमहोत्सव साजरा केला.

वर्ग:हिंदुस्तानी संगीत
वर्ग:सतारवादक
वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
किसान दिन

**किसान दिन** हा दरवर्षी भारतात २३ डिसेंबर या दिवशी साजरा करण्यात येतो. भारताचे पाचवे पंतप्रधान चौधरी चरणसिंग यांचा हा जन्मदिवस किसान दिन म्हणून साजरा केला जातो. या दिवशी किसान घाटावर त्यांना सलामी दिली जाते. शासनाकडून वेगवेगळी प्रदर्शने आणि शेतीसंबंधित कार्यशाळा आयोजित केल्या जातात.

वर्ग:प्रतिवार्षिक दिनपालन
वर्ग:शेतकरी
नीलम सक्सेना चंद्रा

**नीलम सक्सेना चंद्रा** (२७ जून, इ.स. १९६९) ह्या इंग्रजी आणि हिंदी भाषेतून लिखाण करणाऱ्या एक भारतीय लेखिका, कवयित्री आणि कादंबरीकार आहेत.  त्यांनी लिहिलेली इंग्रजी आणि हिंदी पुस्तके ३०हून अधिक आहेत.

## प्रकाशित साहित्य  
### कविता संग्रह 
* आशा के पंख (२०१५)
* जिंदगी के कलम से (२०१४)
* टॉंके है कुछ सितारे (२०१५)
* टेल्स ऑफ़ इयान (२०१५)
* ट्रान्ससेंडिंग हार्ट्‌स (२०१५)
* द डेलिकेट विंग्ज (२०१४)
* द पर्पल मून (२०१४)
* दिल से (२०१५)
* प्रीत पाखी (२०१५)
* बुलबुले ख्यालों के (२०१५)
* लेयर्स ऑफ फ्लिकरिंग लाइट्स (२०१३)
* विंटर शॅल फेऽड (२०१४)
* 'सॅंड्ज ऑफ टाइम (२०१५)
* सिलव्हेेट ऑफ रिफ्लेक्शन्स (२०१३)
* ह्यूूज ऑफ लव्ह (२०१३)

### कथा संग्रह 
* इट्स अ बिगनिंग फॉर अ बिगिनेर (२०१५)
* कास्केट ऑफ़ स्टोरीज (२०१५)
* गीत गाता चल (२०१५)
* प्लक आउट ऑफ द हार्ट (२०१५)
* रिश्ते मोहब्बत के (२०१३)
* स्काइलाइन्स (२०१४)
* हर स्टोरी (२०१४)

### बाल कथासंग्रह 
* चन्दा (२०१०)
* ताविशी के तारे (२०१५)
* तितलियों के लोक में (२०१५)
* पंखुडियॉं (२०१३)
* पॉंच कहानियॉं (२००९)
* सुंदरवन की कहानियॉं (२०११)

### कादंबऱ्या 
* कॅन आय हॅव धिस चान्स (२०१४)
* ट्रेचरस लेडी (२०१२)
* 'सोल सीकर्स (२०१३)

## पुरस्कार/मानसन्मान 
* इ.स. २०१४ च्या रवीद्रनाथ टागोर आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार
* भारत सरकारच्या रेल्वे मंत्रालयाकडून दोन वेळाप्रेमचंद पुरस्कार
* ‘मेरे साजन सुन सुन’ या गीतासाठी रेडियो सिटी फ्रीडम पुरस्कार
* इ.स. २०१४ : हिंदी आणि इंग्रजी भाषेतून सर्वाधिक पुस्तके प्रकाशित करणारी म्हणून लिम्का बुक ऑफ रेकॉर्ड्‌समध्ये समावेश
* इ.स. २०१४ : आई आणि कन्येने लिहिलेल्या पहिल्या कविता संग्रहासाठी लिम्का बुक ऑफ ऑफ रेकॉर्ड्‌समध्ये पुनः नोंद
* इ.स.२०१४ : फोर्ब्स इंडिया मासिकाने प्रसिद्ध केलेल्या १०० शक्तिशाली व्यक्तींच्या यादीत स्थान मिळाले.

## बाह्य दुवे
* अधिकृत संकेतस्थळ 

## संदर्भ
वर्ग:इंग्लिश साहित्यिक
वर्ग:हिंदी साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील जन्म
मा.कृ. पारधी

डॉ. **माधव कृष्ण पारधी** (जन्म : सावनेर, १८ डिसेंबर, इ.स. १९२० किंवा १६-१२-१९१९? - ) हे एक मराठी लेखक आणि समीक्षक आहेत. त्यांचा मराठी, हिंदी, संस्कृत आणि इंग्रजी भाषांचा सखोल अभ्यास आहे. मुंबईचे दैनिक नवशक्ति, पुण्याचे सकाळ आणि हेराल्ड व दिल्ली येथील आकाशवाणीचा वृत्तसेवा विभाग येथे त्यांनी काम केले. ते ‘केंद्रीय माहिती सेवा’चे सदस्य होते. इ.स. १९७८मध्ये ते निवृत्त झाले. निवृत्तीनंतरही पारधी यांचे वृत्तपत्रीय समीक्षालेखन २०१६ सालीसुद्धा चालू आहे. 

मा.कृ. पारधी यांचा जन्म सावनेर येथे एका गरीब घराण्यात झाला. बालपणीच वडिलांचे छत्र हरवल्यामुळे अतिशय आर्थिक हलाखीत, आई मंजुळाबाईने मोलमजुरी करून माधवला मॅट्रिकपर्यंत कसेबसे शिकविले. पुढील शिक्षण घेणे आर्थिक परिस्थितीमुळे कठीणच होते. सावनेरच्या भालेराव प्रशाळेत मॅट्रिकला पहिले आले. विद्यार्थिदशेपासूनच त्यांना साहित्य/संगीत व नाटकाची आवड होती. त्यांच्यातील सुप्त गुण ओळखून ताराबाई बुटी, शालेय मित्र मनोहर खेडकर, अनंत पटवर्धन यांसारख्या सुहृदांनी मदतीचा हात दिला.

नागपूरला कुणीही नातलग किंवा ओळखीचे नव्हते. अशा परिस्थितीत लेखक, पत्रकार, साहित्यिक व तरुण भारतचे संपादक ग. त्र्यं. माडखोलकर यांनी त्यांना आपला मानसपुत्र मानले. दिवसा कॉलेज व रात्री तरुण भारतात काही वेळ नोकरी, असे करीत कॉलेजचे शिक्षण केले. माडखोलकरांच्या सान्निध्यात राहिल्याने त्यांच्यातील कलागुणांना चांगला वाव मिळाला.

त्यानंतर पुढील शिक्षणासाठी पारधी यांनी मुंबई गाठली. मुंबईसारख्या महानगरात शिक्षणासोबतच लेखन/नाटकांच्या तालमी करून ते रात्री पु. रा. बेहेरेंच्या ‘नवशक्ती’त  काम करीत असत. मनमिळावू स्वभाव व सुप्त गुणांमुळे केशवराव दाते, दाजी पणशीकर, विजय तेंडुलकर, डॉ. सुरेंद्र बारलिंगे, डॉ. अंजना मगर इ. मान्यवरांसोबत त्यांची मैत्री झाली. नंतर मात्र नोकरीनिमित्ताने दिल्लीला गेले व दिल्लीतच रमून गेले. कठोर परिश्रम व कुठल्याही नवीन गोष्टीची जिज्ञासा असल्यामुळे ते रागदारी व संगीताकडे वळले. पहाटे उठून तंबोऱ्याच्या तारा छेडत रियाझ करू लागले.

मा.कृ. पारधी यांनी दिल्ली येथील वास्तव्यात २७ वर्षे रंगभूमीवर नट म्हणून कारकीर्द केली.  

वयाच्या ५०व्या वर्षी त्यांची पुण्याला बदली झाली. येथे त्यांनी भा.कृ. केळकर यांच्या साहाय्याने महाराष्ट्र सरकारला माहितीकेंद्र स्थापून दिले. 

महाराष्ट्र रंगायतनमधे हिंदी/मराठी नाटके, कथ्यक नृत्याकरिता परीक्षक म्हणून त्यांना बोलावीत असत. सेवानिवृत्त झाल्यावर महराष्ट्र राज्य साहित्य संस्कृती मंडळात मानसेवी संपादक म्हणून त्यांनी काही दिवस काम केले.

## कौटुंबिक
कुसुमताई भिलवडीकर (माहेरचे नाव) यांच्याशी पारधींचा प्रेमविवाह झाला. 

## मा.कृ. पारधी यांनी लिहिलेली पुस्तके
* इंडिया सिन्स इन्डिपेन्डन्स (अनुवादित)
* भारतीय वाद्ये (अनुवादित, मूळ लेखक - बी चैतन्यदेव)
* भारतीय सैन्याच्या परंपरा
* मारवा (कवितासंग्रह)
* मी परत येईन (कथासंग्रह)
* मुसलमानी अमदानीत संगीत
* सार्थवाह (अनुवादित, मूळ लेखक - मोतीचंद्र)
* स्वातंत्र्याचा लढा (अनुवादित, मूळ लेखक - अमलेश त्रिपाठी, वरुण डे, बिपिनचंद्र) 

## पारधी यांना मिळालेले पुरस्कार
* ‘मी परत येईन’ या कथासंग्रहासाठी महाराष्ट्र सरकारचा उत्कृष्ट कथालेखन पुरस्कार
* शारदा ज्ञानपीठम्‌‍कडून ऋषितुल्य व्यक्ती म्हणून सन्मान (६-९-२०१६)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९२० मधील जन्म