open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
बिटटॉरेंट

**बिटटॉरेंट** (BitTorrent) हे 'पिअर-टू-पिअर' पद्धतीने संगणक फाईल्स् वितरण करण्यासाठीच्या एका प्रोटोकॉलचे नाव आहे. तसेच, ह्या प्रोटोकॉलचा उपयोग करणाऱ्या एका मुक्त सॉफ्टवेरलाही 'बिटटॉरेंट' ह्या नावाने ओळखले जाते. मोठ्या प्रमाणात असलेल्या कोणत्याही डिजिटल माहितीचे (दृक/श्राव्य माध्यम व इतर विविध स्वरूपातील)  इंटरनेटवरून वितरण करण्यासाठी  बिटटॉरेंटचा उपयोग केला जातो. उदाहरणार्थ, बिटटॉरेंटचा वापर करून गाणी, सिनेमा वा टेलिव्हिजनचे कार्यक्रम मोठ्या प्रमाणावर वितरीत केले जातात.

बिटटॉरेंट प्रोटोकॉलची रचना सर्वप्रथम 'ब्रॅम कोहन' ह्या अमेरिकन प्रोग्रॅमरने केली. सध्या 'बिटटॉरेंट इनकॉर्पोरेटेड (BitTorrent Inc.)' ही कंपनी बिटटॉरेंटचा पुढील विकास करते. 

माहिती वितरणाच्या काही पद्धतींचा (उदा. वेब सर्व्हर / FTP सर्व्हर) वापर करताना, वितरण करणाऱ्या संगणक आणि नेटवर्कवर अतिशय मोठ्या प्रमाणावर ताण पडतो. (विशेषतः, मोठ्या प्रमाणावरील डिजिटल माहिती बऱ्याच लोकांना वितरित करताना.) अश्या प्रकारचा ताण कमी करणे हे बिटटॉरेंट प्रोटोकॉलच्या रचनेमागील एक मुख्य उद्दिष्ट्य होते. 

बिटटॉरेंट प्रोटोकॉल हा मोठ्या प्रमाणावर लोकप्रिय आहे. सार्वजनिक संशोधन करणाऱ्या काही कंपन्यांचा दावा आहे की इंटरनेटवरील बॅडविड्थ(नेटवर्कची माहिती वाहनक्षमता)च्या जवळपास ३५ टक्के क्षमता ही बिटटॉरेंटच्या वापरासाठी खर्च होते. केबललॅब्स् (उत्तर अमेरिकेत केबल इंटरनेट सेवा पुरवणाऱ्या काही कंपन्याची संशोधन संस्था) ही संस्था दावा करते की केबल इंटरनेट नेटवर्कवरील बहुतांश 'Upstream'  बॅडविड्थ ही बिटटॉरेंटने वापरली जाते.

=सर्वसाधारण रचना=

बिटटॉरेंटद्वारे फाईल्स वितरीत करण्यासाठी सर्वप्रथम बिटटॉरेंट सॉफ्टवेरचा उपयोग करून एक 'टॉरेंट' तयार केला जातो. 'टॉरेंट' म्हणजे एक फाईल असते, ज्यात वितरणासाठी गरज असलेले सगळे तपशील साठवलेले असतात. उदा. वितरीत केल्या जाणाऱ्या सर्व फाईल्सची नावे, त्यांचा आकार (क्षमता), वितरणाचे संचलन करणाऱ्या मुख्य संगणकाबद्दल (Tracker) माहिती इत्यादी. टॉरेंट फाईल तयार केल्यावर ती कोणत्यातरी एक माध्यमातून प्रसिद्ध केली जाते - उदा. एखाद्या वेबसाईट(संकेतस्थळ)वर. टॉरेंट फाईल ठेवली जाते किंवा ईमेलमधून पाठवली जाते. प्रसिद्ध केलेली टॉरेंट फाईल दुसऱ्या संगणकावर बिटटॉरेंट सॉफ्टवेरमध्ये उघडली असता, वितरित केली जाणारी माहिती त्या संगणकावर उतरवून घेतली जाते. (म्हणजेच 'डाऊनलोड' केली जाते)

=कायदेविषयक=

इतर कोणत्याही प्रोटोकॉल पद्धतीप्रमाणे, बिटटॉरेंटचा वापर कायदेशीर किंवा बेकायदेशीर अश्या कोणत्याही वितरणासाठी केला जाणे शक्य आहे. उदा. एखाद्या माहितीचे (जसे, पुस्तकी मजकूर, डिजिटल गाणी) वितरण करण्याचा कायदेशीर अधिकार नसताना अशी माहिती प्रसिद्ध करणे.

अश्या बेकायदेशीर वितरणासाठी बऱ्याच लोकांनी बिटटॉरेंटचा मोठ्या प्रमाणावर उपयोग केला गेल्यामुळे अनेक लोक बिटटॉरेंट म्हणजे बेकायदेशीर असे समीकरण मांडू पाहतात.मात्र, बिटटॉरेंट प्रोटॉकॉल स्वतः बेकायदेशीर नसून, त्या प्रकारे वापर करणाऱ्या व्यक्तीवर अश्या कृत्याची जबाबदाही ठेवणे जास्त संयुक्तीत आहे. 

=References=

=काही लोकप्रिय बिटटॉरेंट सॉफ्टवेरर्स (बाह्य दुवे)=
* अझ्युरस (Azureus) 
* बिटटॉरेंट 
*म्यू-टॉरेंट(µTorrent) 

वर्ग:संगणकशास्त्र
मायक्रोसॉफ्ट ऑफिस

**मायक्रोसॉफ्ट ऑफिस** (इंग्लिश: *Microsoft Office*) हा विविध कार्यालयीन कामकाजासाठी उपयुक्त अश्या उपयोजन सॉफ्टवेरांचा संच आहे. हा संच मायक्रोसॉफ्ट कॉर्पोरेशन या कंपनीनद्वारे विंडोज व मॅकिंटॉश ओएस एक्स संगणकप्रणालींसाठी बनवला व वितरीत केला जातो. मायक्रोसॉफ्ट ऑफिसची सर्वात अद्ययावत आवृत्ती *मायक्रोसॉफ्ट ऑफिस २०१९* आहे.

## घटक सॉफ्टवेर 
मायक्रोसॉफ्ट ऑफिस मध्ये खालील घटक सॉफ्तवेअरे समाविष्ट आहेत:
* मायक्रोसॉफ्ट वर्ड
* मायक्रोसॉफ्ट एक्सेल
* मायक्रोसॉफ्ट पावरपॉइंट
* मायक्रोसॉफ्ट आउटलूक
* मायक्रोसॉफ्ट ॲक्सेस
* मायक्रोसॉफ्ट पब्लिशर
* मायक्रोसॉफ्ट व्हिजिओ

## मायक्रोसॉफ्ट वर्ड 
हे मायक्रोसॉफ्ट ऑफिस संचातील खासकरून 'लेखन-संपादन' कामासाठी लिहिलेले सॉफ्टवेर आहे. या सॉफ्टवेराचा *.डॉक* (.doc) हा फॉरमॅट संगणक लेखन दस्त‌ऐवजांमध्ये *प्रमाण* फॉरमॅट म्हणून गणला जाण्याइतका लोकप्रिय झाला आहे. मायक्रोसॉफ्ट वर्ड सॉफ्टवेरात मराठी लिहिण्यासाठी अनेक 'फॉंट', अर्थात संगणक टंक, उपलब्ध आहेत.

## मायक्रोसॉफ्ट एक्सेल 
हे गणिते, स्तंभालेख इत्यादी करण्यासाठी, लेखा राखण्यासाठी उपयुक्त असे उपयोजन सॉफ्टवेर आहे. कार्यालयांमध्ये केल्या जाणाऱ्या गणन क्रियांसाठी हे सॉफ्टवेर लोकप्रिय ठरले आहे.

## मायक्रोसॉफ्ट पावरपॉइंट 
माहिती सादरीकरणासाठी वापरले जाणारे हे उपयोजन सॉफ्टवेर आहे.

## मायक्रोसॉफ्ट आउटलूक 
हे विपत्रांच्या देवाणघेवाणीसाठी व व्यवस्थापनासाठी उपयुक्त असलेले उपयोजन सॉफ्टवेर आहे.

## बाह्य दुवे 
* 
* ऑफिस २००३ मराठी रूपसंच (मराठी मजकूर)

वर्ग:उपयोजन सॉफ्टवेर
ऑफिस
गुलचग

नैमन टोळीचा प्रमुख तायांग खानाचा पुत्र. चंगीझ खानाने नैमन टोळीवर हल्ला केला असता गुलचगने आपला जीव वाचवण्याकरता तेथून पळ काढला व कारा खितान राज्यात आश्रय घेतला. पुढे खितान टोळीप्रमुखाच्या मुलीशी लग्न करून त्याने सत्ता काबीज केली.

गुलचग धर्माने ख्रिश्चन असून खितान टोळी बौद्ध होती परंतु खितान राज्यात अनेक मुसलमान राहात होते. गुलचगच्या अनन्वित अत्याचारांना कंटाळून त्यांनी चंगीझ खानासमोर आपल्या तक्रारी मांडल्या. चंगीझने आपला विश्वासू सरदार जेबे याला २०,००० सैनिकांच्या सैन्यानिशी कारा खितानवर स्वारी करण्यास पाठवले. जेबेने या लढाईत गुलचगचा पराभव करून त्याला ठार केले.

वर्ग:मंगोलियाचा इतिहास
विश्वकर्मा अभियांत्रिकी महाविद्यालय (पुणे)

विश्वकर्मा अभियान्त्रिकी महाविद्यालय हे पुण्यामधले (महाराष्ट्र, भारत)  एक आघाडीचे अभियान्त्रिकी महाविद्यालय आहे. याची स्थापना १९८३ साली स्थापन झाले. बन्सीलाल रामनाथ अगरवाल चॅरिटेबल ट्रस्ट्ने चालवलेले एक खाजगी महाविद्यालय आहे. हे महाविद्यालय पुणे विद्यापीठाशी संलग्न आहे. गेल्या २४ वर्षामधे हे पुण्यामधील एक आघाडीचे महविद्यालय बनले आहे.

ह्या महविद्यालयामध्ये सध्या २८०० विद्यार्थी आहेत आणि २२५ शिक्षक आहेत. इथे ६७ प्रयोगशाळा आहेत.  इथे अभियन्त्रिकीमधील पदवी, ऊच्चशिक्ष आणि पी.एच्.डी यान्चे शिक्षण दिले जाते.

व्हि. आय्. टी. मधील विभाग 

१.यान्त्रिकी अभियान्त्रिकी

२.ईलेक्ट्रॉनिक्स् अभियान्त्रिकी

३.इन्स्त्रुमेन्टल् अभियान्त्रिकी

४. रसायन अभियान्त्रिकी

५.ईलेक्ट्रॉनिक्स् आणि दूरसंचारताभियान्त्रिकी

६.ईन्डस्ट्रीयल अभियान्त्रिकी

७.संगणक अभियान्त्रिकी

८.प्रॉडक्शन अभियान्त्रिकी

९.माहिती तंत्रज्ञान अभियान्त्रिकी

वर्ग:महाराष्ट्रामधील अभियांत्रिकी महाविद्यालये
वर्ग:पुण्यातील शैक्षणिक संस्था
वर्ग:महाराष्ट्रातील महाविद्यालये
फ्रेडेरिक बाझीय

**ज्याँ फ्रेडेरिक बाझीय** (फ्रेंच: *Jean Frédéric Bazille*) (डिसेंबर ६, इ.स. १८४१ - नोव्हेंबर २८, इ.स. १८७०) हा फ्रेंच दृक् प्रत्ययवादी चित्रकार होता. मोकळ्या भूदृश्यावरील उठावदार व्यक्तिचित्रण, हे त्याच्या दृक् प्रत्ययवादी चित्रांचे वैशिष्ट्य मानले जाते.

## बाह्य दुवे 
* म्यूझियमसिंडिकेट.कॉम -  याच्या चित्रांचा संग्रह (इंग्लिश मजकूर) 

वर्ग:फ्रेंच चित्रकार
वर्ग:दृक् प्रत्ययवाद चित्रशैली
वर्ग:इ.स. १८४१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८७० मधील मृत्यू
उर्वशी

**उर्वशी** ही इंद्राच्या दरबारातील सर्वात सुंदर गणली जाणारी अप्सरा होती.

 यांनी काढलेले तैलचित्र.]]

## जन्म 
हिंदू पौराणिक कथांनुसार नर व नारायण हे हिमालयात उग्र तपश्चर्येला बसले होते. त्यांच्या तपश्चर्येने आपले इंद्रपद डळमळते आहे अशी भीती वाटल्याने इंद्राने आपल्या दरबारातील अप्सरांना त्यांचा तपोभंग करण्यासाठी पाठवले. इंद्राचा कावा लक्षात आल्याने संतापलेल्या या ऋषींनी आपल्या मांडीवर थाप मारली व त्यातून इंद्राच्या दरबारातील इतर अप्सरांपेक्षा अतीव सुंदर असणाऱ्या उर्वशीचा जन्म झाला. (संस्कृतात 'उरू' म्हणजे मांडी.) तिचे स्वर्गीय सौंदर्य पाहून इंद्राने पाठवलेल्या अप्सरांचे गर्वहरण झाले आणि त्या लाजेने चूर झाल्या. स्वतः इंद्राने नर व नारायणांची क्षमा मागितली. या ऋषींनी राग विसरून उर्वशीला इंद्राच्या दरबारात पाठवले.

उर्वशी पुढे पुरूरव्याची पत्नी झाली.

महाभारतात वनपर्वात अर्जुन व उर्वशीमधील संवाद येतो. उर्वशी ही कुरुवंशातील राजा पुरुरव्याची पत्‍नी असल्याने आणि अर्जुन हा पुरूरव्याचा वंशज असल्याने, कामातुर उर्वशीचा स्वीकार करण्यास अर्जुन नकार देतो. यावर उर्वशी सांगते, "अप्सरा या नीतिनियमांतून मुक्त असून आपल्या इच्छेप्रमाणे त्या पुरुष निवडतात. यामुळे मी जरी कुरुकुलातील तुझी पूर्वज असले तरी कालांतराने जी पुरूरव्याची मुले-नातवंडे येथे स्वर्गात आली त्या सर्वांनी माझ्याशी संग केला आहे, तेव्हा तू माझा स्वीकार कर." अर्जुन या मागणीचा अव्हेर करतो. तेव्हा संतप्त होऊन उर्वशी त्याला शाप देते. हा शाप पुढे बृहन्नडेच्या रूपाने खरा ठरतो.

ऋग्वेदात पुरूरवा-उर्वशी संवाद आहे (ऋग्वेद १०/९५). पुरूरवा करुणपणे तिची विनवणी करीत असताना ती त्याला परत जाण्यास सांगते. तिला त्याची जराही दया येत नाही. अठरा ऋचांच्या या सूक्ताची सुरुवातच मुळी “हये जाये मनसा तिष्ठ” अशा विनवणीने होते. हे निष्ठुर पत्नी, जरा थांब! पुरूरव्याला नकार देताना पंधराव्या ऋचेत उर्वशी “न वै स्त्रैणानि सख्यानि” असा उपदेशही करते. स्त्रियांशी मैत्री करू नये असे सांगणारी उर्वशी नक्की कशी आहे हे समजण्यास या सूक्ताची मदत होते.

उर्वशी ही कालिदासाच्या विक्रमोर्वशीय या नाटकाची नायिका आहे.

अरुणा ढेरे यांनी उर्वशीवर एक कादंबरी लिहिली आहे.

रवींद्रनाथ टागोरांची उर्वशीवर एक कविता आहे. पु.शि. रेगे यांचीही या विषयावर एक कविता आहे.

हिंदी कवी रामधारीसिंह ‘दिनकर’ यांचे उर्वशीवरील महाकाव्य आहे.

वर्ग:अप्सरा
वर्ग:हिंदू पौराणिक अप्सरा
शौरसेनी भाषा

**शौरसेनी भाषा** उत्तर भारतात बोलली जाणारी प्राचीन प्राकृत भाषा होय. अश्वघोषाचे बरेच साहित्य शौरसेनीत आहे. या भाषेत अनेक नाटके लिहिली गेली.

वर्ग:भाषा
वर्ग:प्राकृत भाषा
वर्ग:प्राचीन भाषा
लिओनार्दो दा विंची

**लिओनार्दो दा विंची** हा १५व्या शतकातील इटालियन चित्रकार, अभियंता, शिल्पकार, संशोधक आणि तत्त्वज्ञानी होता. त्याला जगातील सर्वात महत्त्वाच्या व्यक्तींपैकी एक समजले जाते. मोनालिसा, द लास्ट सपर, मॅडोना ऑफ द रॉक्स ही त्याची काही जगप्रसिद्ध चित्रे आहेत. चित्रांवरून त्याचे तत्कालीन चर्च या धर्मसंस्थेसोबत असलेले मतभेद, उलट अक्षरे काढून लिहिण्याची सवय, नव्याने सापडलेल्या त्याच्या नोंदवह्यांतील आश्चर्यकारक माहिती व कित्येक विचारवंतांनी त्याचा अभ्यास करून मांडलेली मते, यांवरून लिओनार्दो बद्दल विसाव्या शतकापासून गूढता वाढली आहे.

## बालपण 
लिओनार्दो त्याच्या आईवडिलांचे अनौरस अपत्य होता. जन्मानंतर त्याचा सांभाळ ५ वर्षे आईनेच केला. त्यानंतर मात्र त्याच्या वडिलांनी त्याचा सांभाळ करायची तयारी दर्शविली व याचवेळी त्याच्या आईचेही लग्न ठरले. अशात लिओनार्दो त्याच्या वडिलांकडे फ्लॉरेन्सला आला. त्याचे वडील सधन होते. लिओनार्दोच्या शिक्षणाकडे, देखभालीकडे त्यांनी योग्य लक्ष पुरवले. त्याची कलेतील आवड लक्षात घेऊन त्याला व्हेरोशिओ या प्रसिद्ध चित्रकाराकडे शिक्षणासाठी पाठवले. चित्रकला, शिल्पकला अशा शास्त्रांचा अभ्यास त्याने व्हेरोशिओकडे केला. याचवेळी त्याने स्वतःहून इतर शाखांचाही अभ्यास चालू ठेवला.

लिओनार्दो दा विंची हे प्रबोधनयुगातील अष्टपैलू व्यक्तीमत्त्व मानले जाते. तो अनेक शास्त्रे व कलांमध्ये पारंगत होता. शिल्पकला, स्थापत्यकला, गणित, अभियांत्रिकी, संगीत, खगोलशास्त्र यांसारख्या विविध विषयांवर त्याचे प्रभुत्व असले तरी तो चित्रकार म्हणून जगप्रसिद्ध ठरला. आपली चित्रे वास्तववादी बनावित यासाठी त्यांनी शरीर शास्त्राचा अभ्यास केला. मानवी चेहरे व शरीर कृतींवर त्याने मनापासून प्रेम केले. त्यांच्या मोनालिसा व द लास्ट सफर या चित्राकृती अजरामर ठरल्या. लिओनार्डोची सर्वोत्कृष्ठ समजली जाणारी, प्रचंड गाजलेली जगप्रसिद्ध कलाकृती म्हणजे 'मोनालिसा'च चित्र. मोनालिसाच्या चेहऱ्यावरचे स्मित आजही भल्याभल्यांना कोड्यात टाकत. फ्रान्सेस्को दि बतोर्लमिओ डेल गीओकोन्डो नावाच्या एका व्यापाराच्या मोनालिसा उर्फ मैडोना लिसा नावाच्या चोवीस वर्ष्याच्या वर्ष्याच्या बायकोच हे चित्र होत. लिओनार्डोने काढलेल्या 'म्याडोना ओन दि रॉकस', 'लास्ट सपर' आणि 'मोनालिसा' यांसारख्या मोच्क्या चित्रांनी त्याचं नाव जगात अजरामर झाल.

## मिलानला प्रयाण 
## मॅडोना ऑफ द रॉक्स 
चर्चच्या दबावामुळे लिओनार्दोला अखेर मॅडोना ऑफ द रॉक्सचे दुसरे चित्रही रंगवावे लागले. पहिले चित्र सध्या फ्रान्सच्या पॅरिस येथील लूव्र संग्रहालय येथे आहे तर दुसरे लंडन येथील म्युझियममध्ये आहे. पहिल्या चित्राला सध्या मॅडोना ऑफ द रॉक्स (लुव्र व्हर्जन) व दुसऱ्या चित्राला मॅडोना ऑफ द रॉक्स (लंडन व्हर्जन) म्हणून ओळखतात.

## द लास्ट सपर 
## मोनालिसा 
लिओनार्डोची सर्वोत्कृष्ठ समजली जाणारी ,प्रचंड गाजलेली जगप्रसिद्ध कलाकृती म्हणजे 'मोनालिसा'च चित्र.मोनालिसाच्या चेहऱ्यावरचे स्मित आजही भल्याभल्यांना कोड्यात टाकत.फ्रान्सेस्को दि बतोर्लमिओ डेल गीओकोन्डो नावाच्या एका व्यापाराच्या मोनालिसा उर्फ मैडोना लिसा नावाच्या चोवीस वर्ष्याच्या बायकोच हे चित्र होत. लिओनार्डो ने काढलेल्या 'म्याडोना ओन दि रॉकस', 'लास्ट सपर' आणि 'मोनालिसा' यांसारख्या मोच्क्या चित्रांनी त्याचं नाव जगात अजरामर झाल.

## लिओनार्दो दा विंची आणि मोनालिसासंबंधी मराठी पुस्तके
* रूपबंध (एस.डी. इनामदार)
* लिओनार्दो (डाॅ. संजय कप्तान)
* लिओनार्दो - बहुरूपी प्रतिभावंत (दीपक घारे)

वर्ग:इटालियन चित्रकार
वर्ग:इटालियन शिल्पकार
वर्ग:इटालियन संशोधक
वर्ग:इ.स. १४५२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १५१९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
महाराष्ट्री भाषा

**महाराष्ट्री** अथवा **महाराष्ट्री प्राकृत** ही प्राचीन व मध्ययुगीन भारतातील एक प्राकृत भाषा होती. मराठी, कोकणी या आधुनिक भाषा महाराष्ट्रीपासून उद्भवल्या आहेत.

ही भाषा उत्तरेतील माळवा प्रदेशापासून दक्षिणेतील कृष्णा, तुंगभद्रेपर्यंतच्या परिसरात बोलली जात असे. अनेक प्राचीन नाटकांतील पात्रांच्या तोंडी या भाषेचा वापर होत असे. सातवाहन सम्राट हाल याने *गाहासत्तसई* नामक काव्यसंग्रह महाराष्ट्रीत रचला.

## प्रमुख साहित्य 
काही विद्वानांच्या मते, राजशेखर या इ.स.च्या १०व्या शतकातील नाटककाराने *कर्पूरमंजरी* हे नाटक महाराष्ट्री प्राकृतात लिहिले आहे.

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:प्राकृत भाषा
वर्ग:प्राचीन भाषा
वर्ग:बोलीभाषा
वर्ग:भाषा

वर्ग:मराठी भाषा
अश्वघोष

**अश्वघोष** हा प्राचीन भारतातील बौद्ध विद्वान व संस्कृत भाषेतील नाटककार, कवी होता. हा कालिदासापूर्वीच्या काळातील अग्रणी भारतीय नाटककार मानला जातो.

## जीवन 
अश्वघोषाच्या जीवनकाळाबद्दल मतांतरे आहेत : काहींच्या मते याचा जीवनकाळ इ.स.पू. १५०च्या सुमारास असावा, तर अन्य मतानुसार इ.स.चे १ले शतक असावा. अश्वघोष जन्माने ब्राह्मणपुत्र, गौरवर्णी, पिंगट केसांचा व रूपवान होता. तो वेदविद्येत व संस्कृत भाषेत पारंगत, संगीतज्ञ, गायक आणि वीणावादकही होता. त्याच्या वडिलांबद्दल माहिती उपलब्ध नाही; मात्र त्याच्या आईचे नाव *सुवर्णाक्षी* होते.

## साहित्यिक कारकीर्द 
सिकंदराच्या भारतावरील स्वारीदरम्यान भारतीय उपखंडात ग्रीकांचा प्रवेश झाला. त्यांच्याबरोबरच त्यांची नाट्यकला भारतात आली. तेव्हा एका नाट्यमंडळीच्या संपर्कात अश्वघोष आला. तो ग्रीकांची नाटके पाहू लागला. अशाच एका ग्रीक नाटकाच्या प्रयोगाचा अश्वघोषावर प्रचंड परिणाम झाला. त्या नाटकातील प्रभा नावाच्या एका नटीवर अश्वघोषाचे प्रेम बसले. तिने त्याच्या प्रेमाला साथ दिली नाही. ती म्हणाली, की "तू असे काहीतरी कर, की ज्यामुळे तुझे नाव अमर होईल". या प्रेमभंगाचा घाव जिव्हारी बसला. त्यातूनच अश्वघोषाचे पहिले नाटक *उर्वशी वियोग*' जन्माला आले.

अश्वघोषाने *राष्ट्रपाल* नावाचे दुसरे नाटक लिहिले. त्यानंतर त्याने बौद्ध भिक्षू होण्याचे ठरवले. तो भिक्षू झाला, तरी त्याचे नाट्यप्रेम कमी झाले नाही. त्याने बुद्धशिष्य सारीपुत्र आणि मोग्गलायन यांच्यावर 'सारीपुत्त प्रकरण' नावाचे एक नऊ अंकी संस्कृत नाटक लिहिले. त्या नाटकात चोर, जुगारी, लफंगे, चेट(म्हणजे गुलाम, दास), विट(म्हणजे राजकुमाराचा विलासी पण धूर्त मित्र), गणिका, वेश्या, दारुबाज आणि विदूषकही आहेत. उत्तरकाळात शूद्रकाने लिहिलेल्या *मृच्छ्कटिक* नाटकात अशीच पात्रे आढळतात. अश्वघोषाचा प्रभाव कालिदासासारख्या उत्तरकालीन नाटकाकरांवरही झाल्याचे दिसते.

अश्वघोष हा भिक्षू, संगीतज्ञ व गायक असल्याने तो एकतारीवर गाणी गाता गाता बौद्धतत्त्वज्ञानाचा प्रचार वस्त्यावस्त्यांमधून हिंडत आणि चौकात उभे राहून करत असे. अश्वघोष हा बहुधा  पुढे विसाव्या शतकात रूढ झालेल्या पथनाट्याचा जनक असावा .

अश्वघोषाने *बुद्धचरितम्* नावाचे महाकाव्यही लिहिले आहे. *सौंदरानंद* नावाचे अन्य एक महाकाव्यही त्याने लिहिले. त्यातल्या नायिकेचे पात्र गौतमबुद्धाच्या नंद नावाच्या चुलत भावाच्या लावण्यवती पत्नीवर बेतले होते. अश्वघोषाने *वज्रसूचि* नावाचा एक वैचारिक ग्रंथही लिहिला. 

अश्वघोषाच्या 'बुद्धचरित' आणि 'सौंदरानंद' या काव्यांची कथानके डाॅ. संगीता बर्वे यांच्या 'नल-दमयंती आणि इतर कथा' या पुस्तकात आली आहेत.

## प्रभाव व आधुनिक वारसा 
१ जानेवारी हा अश्वघोषाचा कल्पित जन्मदिनांक समजून त्या दिवशी बोधी नाट्य परिषद् *भारतीय कला दिवस* साजरा करते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:भारतीय तत्त्वज्ञ
वर्ग:संस्कृत कवी
वर्ग:संस्कृत नाटककार
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
पोप सेलेस्टीन दुसरा

**पोप सेलेस्टीन दुसरा** (?? - मार्च ८, इ.स. ११४४) हा सप्टेंबर २५, इ.स. ११४३ पासून मृत्यूपर्यंत पोपपदी होता.

याचे मूळ नाव *ग्विदो दि कास्तेलो* होते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
सेलेस्टीन ०२
वर्ग:इ.स. ११४४ मधील मृत्यू
सेलेस्टीन ०२
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पैशाची भाषा

पैशाची ही प्राचीन भारतात बोलली जाणारी प्राकृत भाषा असून ती सध्या मृत भाषा गणली जाते. 

ही पिशाच्चांची भाषा असल्याची आख्यायिका वाचायला मिळते तरी यात फारसे तथ्य नसून बहुधा ही भाषा आदिवासी व राना-वनातील जमातींची बोली भाषा असावी असा तज्ज्ञांचा कयास आहे. 

गुणाढ्याचा बृहत् कथा हा ग्रंथ पैशाची भाषेत लिहिलेला होता.

वर्ग:भाषा
वर्ग:प्राकृत भाषा
वर्ग:प्राचीन भाषा
वर्ग:मृत भाषा
पोप पॉल दुसरा

right|thumb|120px|पोप पॉल दुसरा

**पोप पॉल दुसरा** (फेब्रुवारी २३, इ.स. १४१७:व्हेनिस-जुलै २६, इ.स. १४७१:रोम) हा पंधराव्या शतकातील पोप होता. याचे मूळ नाव *पियेत्रो बार्बो* होते.

## व्यक्तिगत जीवन 
व्हेनिसमध्ये जन्मलेला पियेत्रो पोप युजिन चौथ्याचा पुतण्या होता. आपला काका पोप झाल्याचे पाहून पियेत्रोने धर्मगुरू होण्याचे ठरवले. त्याची प्रगती असाधारण होती. इ.स. १४४०मध्ये तो कार्डिनल झाला ऑगस्ट ३०, इ.स. १४६४ रोजी त्याची एकमताने पोपपदी निवडणुक झाली.

## सद्दी 
निवडणुकीपूर्वी पियेत्रोने जाहीर केले होते की पोप झाल्यावर तो क्युरियातील वशिलेबाजी मोडून काढेल व तुर्कस्तानशी युद्ध सुरू करेल. पण एकदा पोप झाल्यावर त्याने आपला शब्द फिरवला. त्यामुळे इतर कार्डिनलांचा त्याच्यावरील विश्वास कमी झाला.

इ.स. १४६६मध्ये पॉलने चर्चमधील नोकरशाही कमी करण्याचे धोरण अवलंबिले. त्याअंतर्गत त्याने कॉलेज ऑफ ऍब्रिव्हियेटर्स, जे पोपचे लिखाण प्रसिद्ध करण्याची संस्था होती, बंद करण्याचे ठरवले. त्यामुळे तेथील कवी, भाट व लेखक संतापले. प्लॅटिना नावाच्या त्यातील एकाने पोपला धमकीवजा पत्र लिहीले. त्याबद्दल त्याला पकडण्यात आले पण नंतर सोडून दिले गेले. पण नंतर संधी मिळताच त्याला पोपविरुद्ध कारस्थाने केल्याबद्दल पुन्हा पकडले गेले व अन्य विसंवादी व्यक्तींबरोबर त्याचा छळही करण्यात आला. प्लॅटिनाने नंतर व्हिटे पॉॅंटिफिकम नावाचे पोपची निंदा करणारे पुस्तक लिहीले.

पॉलने चर्चमधील नोकरशाही व वशिलेबाजी कमी केली. त्याचा निःपक्षपातीपणाही ख्यात होता. पॉलचे परराष्ट्रधोरण यथातथाच होते. बोहेमियाचा राजा जॉर्जने तुर्कस्तानवर स्वारी करण्याची तयारी दाखवली असताना पॉलने त्याला नकार दिला इतकेच नव्हे तर त्याला अधर्मी ठरवून जॉर्जला आपल्यासमोर हजर होण्याचे फरमान सोडले. जॉर्जने नकार दिल्यावर पॉलने त्याला बोहेमियाच्या राज्यपदावरून पदच्युत केले. जॉर्जने पोपविरुद्ध लढण्याचे ठरवले व त्याला साथही मिळाली. हे पाहून पॉलने मवाळपणा अंगिकारला व संधी करण्याचे ठरवले. प्रत्यक्ष संधी होण्याआधीच पोप पॉल दुसरा जुलै २६, इ.स. १४७१ रोजी मृत्यू पावला.

पॉल हा ऐशारामी पोप होता. त्याला स्वतःच्या देखणेपणाबद्दल इतका अभिमान होता की त्याने आपले नाव बदलून *पोप फॉर्मोसस* (देखणा) *दुसरा* असे ठेवण्याचे योजिले होते पण त्याच्या हितचिंतकांनी त्यापासून पॉलला परावृत्त केले.

पॉल ०२
वर्ग:इ.स. १४१७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १४७१ मधील मृत्यू
पॉल ०२
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
प्रभाकर पंडित

**प्रभाकर पंडित** (सप्टेंबर ३०, १९३३ - डिसेंबर २८, २००६) हे मराठी संगीतकार होते.

## जीवन
प्रभाकर पंडित यांचा जन्म सप्टेंबर ३०, १९३३ रोजी झाला. त्यांचे मॅट्रिकपर्यंतचे शिक्षण साताऱ्याला झाले. संगीताची आवड बालपणापासून असल्याने त्यांनी गायनाचे मार्गदर्शन मटंगेबुवा; तसेच पेंढारकरबुवा यांच्याकडे घेतले. व्हायोलिनचे शिक्षण त्यांना जे.वाय. पंडित यांच्याकडून मिळाले. संगीतात कारकीर्द घडविण्यासाठी ते मुंबईला आले. दादर येथे त्यांनी ३० वर्षे "मधुवंती व्हायोलिन विद्यालया"चे संचालन केले. मुंबई आकाशवाणी केंद्रावर १५ वर्षे ते काम करत होते. मुंबई विद्यापीठाच्या सुगम संगीत विषयाचे ते अभ्यागत व्याख्याते; तसेच परीक्षकही होते.

संगीत क्षेत्रात सुमारे ४५ वर्षे कार्यरत असलेल्या पंडितांनी ध्वनिफीती, चित्रपट, नाटक, संगीतिका, संगीत नाटक यांसाठी संगीत दिले.

डिसेंबर २८, २००६ रोजी त्यांचे पुण्यात हृदयविकाराच्या झटक्याने निधन झाले.

## कारकीर्द
संगीतबद्ध केलेल्या गाण्यांच्या ध्वनिफितींमुळे (सुमारे तीनशे) प्रभाकर पंडित नावाजले गेले. याखेरीज दहा चित्रपट, वीस नाटके, संगीतिका, संगीत नाटके यांकरताही त्यांनी संगीत दिले. तसेच जाहिरातींच्या जिंगल्सचीही निर्मिती त्यांनी मोठ्या प्रमाणावर केली.

त्यांनी संगीतबद्ध केलेल्या "देवाचिये द्वारी'या अजित कडकडे यांच्या आवाजातील ध्वनिफितीने अत्यंत दुर्मिळ अशा "डबल प्लॅटिनम डिस्क'चा बहुमान मिळवला होता. मंगेशकरांसह सुरेश वाडकर, सुमन कल्याणपूर, कविता कृष्णमूर्ती, साधना सरगम ते स्वप्नील बांदोडकर पर्यंत सुमारे ७८ विविध गायकांचे आवाज त्यांनी आपल्या ध्वनिफितींच्या माध्यमातून लोकांसमोर आणले. भावगीते, भक्तिगीते, लोकगीते, अभंग, आरत्या, संतरचना, बालगीते असे अनेक गीतप्रकार त्यांनी संगीतबद्ध केले. रंग ओलेत्या फुलांचे, मन हा मोगरा, अभंग प्रभात, वृंदावनी वेणु, छंद हा विठ्ठलाचा, भक्तिप्रकाश, झुकझुक गाडी, देव दयानिधी अशा अनेक ध्वनिफितींची उदाहरणे सांगता येतील. "सुगम संगीताचे सौंदर्य' या पुस्तकाचे लेखनही त्यांनी केले होते.

## बाह्य दुवे 
पंडित,प्रभाकर
वर्ग:इ.स. १९३३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००६ मधील मृत्यू
चौदा रत्ने

हिंदू धर्मातील आख्यायिकेनुसार देव-दानवांनी अमृत मिळवण्यासाठी समुद्रमंथन केले त्यावेळी एकानंतर एक अशी चौदा अमूल्य अशा वस्तू म्हणजेच रत्ने बाहेर आली, त्यांना चौदा रत्ने म्हणतात.

# लक्ष्मी : विष्णुपत्नी
# कौस्तुभ मणी : श्रीविष्णूंनी गळ्यात धारण केलेला मणी. वदंतेनुसार हाच कोहिनूर होय.
# कल्पवृक्ष - पारिजात वृक्ष -(कल्पद्रुम) प्राजक्ताचे झाड. इंद्रादेवाला प्राप्त झालेला स्वर्गवृक्ष (स्वर्गाच्या बागेत लावलेला वृक्ष).
# सुरा वारुणी : दैत्यांचे मादक पेय -दारू, मद्य 
# धन्वंतरी : देवांचे वैद्यराज
# चंद्रदेव :(चंद्रमा) याला शिवाने मस्तकावर धारण केले.
# कामधेनू : इच्छापूर्ती करणारी गाय.
# ऐरावत : इंद्राचे वाहन असलेला हत्ती.
# रंभा-मेनका इत्यादी अप्सरागण.
# उच्चैःश्रवा : सात तोंडे असलेला अश्व. सूर्यदेवाचे वाहन.
# हलाहल विष : कालकूट विषदेवांच्या विनंतीनुसार हे विष शिवाने प्राशन केले .
# हरिधनु वा शारंग धनुष्य : भगवान विष्णूचे धनुष्य.
# शंख : श्रीविष्णूचा पांचजन्य शंख.
# अमृत : देवांचे पेय.

## श्लोक 
चौदा रत्नांचे वर्णन करणारा संस्कृत भाषेतील श्लोक पुढीलप्रमाणे आहे : 

लक्ष्मीः कौस्तुभपारिजातकसुरा धन्वन्तरिश्चन्द्रमाः ।
गावः कामदुधाः सुरेश्वरगजो रम्भादिदेवाङ्गनाः ॥
अश्वः सप्तमुखो विषं हरिधनुः शङ्खोऽमृतं चाम्बुधे ।
रत्‍नानीह चतुर्दशं प्रतिदिनं कुर्यात्‌ सदा मङ्गलम् ॥

## रामायण, महाभारत आणि पुराणांनुसार इतर रत्ने 
विविध पुराण तसेच रामायण आणि महाभारत या महाकाव्यांमध्ये उल्लेख केलेली चौदा रत्ने ही किंचित वेगळी आहेत.

* कल्पवृक्ष ,
* पांचजन्य शंख ,
* ज्येष्ठा देवी(अलक्ष्मी),(१) लक्ष्मी, (२) कौस्तुभ मणी, (३) पारिजातक वृक्ष, (४) सुरा, (५) धन्वंतरी (एक दिव्य पुरूष: तो हातात अमृतकुंभ घेऊन वर आला), (६) चंद्र, (७) कामधेनू गाय, (८) ऐरावत हत्ती, (९) रंभा व इतर अप्सरा, (१०) उच्चे:श्रवा हा सात मुखे असलेला शुभ घोडा, (११) हलाहल विष, (१२) शार्ङ्ग धनुष्य, (१३) पांचजन्य शंख आणि (१४) अमृत ही ह्या श्लोकात निर्देशिलेली चौदा रत्ने. ह्या श्लोकाचा कर्ता अज्ञात आहे. 
समुद्रमंथनातून चौदा रत्ने वर आली असे सामान्यतः मानले जात असले, तरी रत्नांची संख्या व नावे निरनिराळ्या ग्रंथांत निरनिराळी दिल्याचे आढळते. उदा., रामायणात सहाच रत्नांचा (धन्वंतरी, अप्सरा, सुरा, उच्चे:श्रवा, कौस्तुभ व अमृत) निर्देश आहे, तर महाभारतात सात रत्नांचा (चंद्र, श्री, सुरा, उच्चे:श्रवा, कौस्तुभ, धन्वंतरी, अमृत) उल्लेख आढळतो.

## हे सुद्धा पहा 
**समुद्रमंथन** 

## संदर्भ यादी 
वर्ग:हिंदू धर्म उपासना पद्धती
वर्ग:समुद्रमंथन
इ.स. १८३१

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* फेब्रुवारी २४ - डान्सिंग रॅबिट क्रीकचा करार - अमेरिकेतील चॉक्टाओ जमातीने मिसिसिपी नदीच्या पूर्वेकडील भाग अमेरिकेला दिला.
* जुलै २१ - लिओपोल्ड पहिल्याचा बेल्जियमच्या राजेपदी राज्याभिषेक.
* ऑगस्ट १ - लंडन ब्रिज वाहतुकीस खुला.
* डिसेंबर २७ - चार्ल्स डार्विन एच.एम.एस. बीगल या जहाजातून गॅलापागोसला जाण्यास निघाला.

## जन्म 
* जानेवारी ३ - सावित्रीबाई फुले, महात्मा जोतीराव फुले यांची पत्नी.
* जुलै १७ - शियानफेंग, चीनी सम्राट.

## मृत्यू 
* जानेवारी ४ - जेम्स मन्रो, अमेरिकेचा राष्ट्राध्यक्ष.
* फेब्रुवारी १४ - व्हिसेंते ग्वेरेरो, मेक्सिकोचा स्वातंत्र्यसैनिक.

वर्ग:इ.स. १८३१
वर्ग:इ.स.च्या १८३० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १९ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १५६४

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
## जन्म
* फेब्रुवारी १५ - गॅलेलियो, इटलीचा भौतिकशास्त्रज्ञ व अंतराळतज्ञ.

## मृत्यू 
* जानेवारी ४ - होसोकावा उजित्सुना, जपानी सेनापती.
* जुलै २७ - फर्डिनांड पहिला, पवित्र रोमन सम्राट.

वर्ग:इ.स. १५६४
वर्ग:इ.स.च्या १५६० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १६ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
रामन परिणाम

**रामन परिणाम** (प्रकाशाचे मॉलिक्युलर स्कॅटरींग) हे भारतीय शास्त्रज्ञ चंद्रशेखर वेंकट रामन यांचे एक संशोधन असून यासाठी त्यांना इ.स १९३० चे भौतिकशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक देखील मिळाले होते.

पारदर्शक माध्यमामधून जेव्हा प्रकाश जातो तेव्हा त्याचे प्रकीर्णन (विखुरण्याची क्रिया) होते. माध्यमातून बाहेर पडणाऱ्या प्रकाशाचे वर्णपटलेखकाद्वारे विश्लेषण केले असता त्यामध्ये मूळ आपाती प्रकाशाच्या कंप्रतेशिवाय (दर सेकंदास होणाऱ्या कंपनांच्या संख्येस कंप्रता म्हणतात) अत्यंत कमी तीव्रतेच्या अशा अनेक भिन्न प्रकाश कंप्रता आढळतात. या संशोधनाला 'रामन परिणाम' असे म्हणतात.

वर्ग:मराठी विश्वकोशातून कॉपीपेस्ट मजकूर
वर्ग:प्रकाश
अपरांत (संस्था)

काही उत्साही पुणेकर  चित्पावन मंडळींनी सुरू केलेला हा एक उपक्रम आहे. ही सर्व मंडळी प्रथम पुण्यामधे नळ स्टॉप जवळ भेटायची, परंतु नंतर सदस्यसंख्या जशी वाढू लागली तशी ही मंडळी **स्वीकार** या खाद्यगृहात भेटू लागली. एप्रिल २००३नंतर ही मंडळी पुण्यातल्या लाॅ-काॅलेज रोडवरील डी-मेक सभागृह येथे दर रविवारी सकाळी १० वाजता भेटू लागली. 
दर रविवारी साधरणत: ३०-३५ सभासद या साप्ताहिक भेटींना उपस्थिती लावतात.

बऱ्याच चर्चेतून मग शेवटी 'अपरांत' हे नाव मान्य करण्यात आले. 
ह्या शब्दाचा अर्थ असा आहे:- 
**अपर = पश्चिम + 
**अंत = शेवट म्हणजेच **कोकण भूमी**! 
ही स्वयंसेवी संस्था चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण मंडळींनी सुरू केलेली  आहे .

अपरांत ह्या नावाने ऑर्कुट ह्या संकेतस्थळावर एक कम्युनिटीसुद्धा चालविली जाते. सद्यस्थितीमध्ये यामध्ये एकूण ७५० च्या आसपास सदस्य आहेत. पुण्याप्रमाणेच मुंबईमध्येही काही ठिकाणी अश्या प्रकारे काही संस्था चालवल्या जातात. अपरांत काही वेळेला पुणे चित्पावन संघाबरोबर काही उपक्रमांमध्ये भाग घेते. त्याचप्रमाणे *याहू* या संकेतस्थळावरील अशाच समविचारी सभासदांसह ते काही उपक्रम राबवतात.

## उपक्रम
### शिष्यवृत्ती
:कोकणातल्या होतकरू परंतु घरच्या परिस्थितीमुळे शिक्षण घेण्यात अडचणी येत असलेल्या विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती देणे. अशा शिष्यवृत्ती मिळालेल्या विद्यार्थ्यांची राहण्याची सोय आणि त्यांना अर्धवेळ नोकरीची संधी उपलब्ध करून देणे. यासाठी मुंबईतील एका सभासदाने विद्यार्थ्यांना राहण्यासाठी वसतिगृह सुरू केले आहे. याच धर्तीवर 'अपरांत'चा गरजू विद्यार्थ्यांकरीता पुणे व मुंबई येथे वसतिगृह सुरू करण्याचा मानस आहे.

अपरांतच्या सभासदांसाठीही हेच काम केले जाते.

### सामाजिक जबाबदारी
:सामाजिक जबाबदारीचे भान ठेवून पूर अथवा इतर नैसर्गिक आपत्तींमध्ये आर्थिक आणि वस्तु स्वरूपात मदत करणे. २००५ साली पश्चिम महराष्ट्रातल्या पूरपरीस्थितीच्या संकटामधे अपरांतच्या सभासदांनी कोकणातल्या काही गावांमधे कपडे, अन्नपदार्थ व इतर जीवनावश्यक वस्तूंच्या स्वरूपात मदत केली होती. त्याचप्रमाणे पूर ओसरल्यानंतरही पुस्तके आणि आर्थिक स्वरूपात मदत पोचविली. यासाठी गावपातळीवर काम करण्याऱ्या स्वंयसेवी संस्थांची मदत घेण्यात आली होती.

### अमित्रजीत
:संस्था 'अमित्रजीत' नावाचे एक त्रैमासिक चालवते. संस्थेच्या सभासदांच्या लेखनकौशल्याला वाव देणे आणि त्यांना त्यासाठी एक व्यासपीठ मिळवून देणे हा त्यामागील उद्देश आहे.

### दीपरंजनी
:संस्था दरवर्षी दिवाळी आसपास **दीपरंजनी** नावाचा कार्यक्रम आयोजित करते.

पहा : ब्राह्मण जातिधारकांच्या संस्था

## संकेतस्थळ 
*अपरांत 

वर्ग:पुण्यातील सामाजिक संस्था
वर्ग:उपक्रम
नॉर्मन रॉकवेल

----

रॉकवेल, नॉर्मन
रॉकवेल, नॉर्मन
वर्ग:इ.स. १८९४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७८ मधील मृत्यू
वर्ग:प्रेसिडेन्शियल मेडल ऑफ फ्रीडम विजेते
१०,००० (संख्या)

*** १०,००० - दहा हजार ***   ही एक संख्या आहे, ती ९,९९९  नंतरची आणि  १०,००१  पूर्वीची नैसर्गिक संख्या आहे.  इंग्रजीत:
10000 - Ten thousand .

दहा हजारला  **अयुत, दश सहस्र** असेही म्हणतात.भारतीय संख्यापद्धतीनुसार **अयुत** म्हणजे १०,००० (दहा हजार).
	
## गुणधर्म
*  १०००० =  १०४
	
	
## हे सुद्धा पहा 
* संख्या	
* अंक	
* अंकगणित	
* गणित	
वर्ग: पूर्णांक संख्या	
वर्ग: संख्या
विधानसभा निवडणुका, २००५

भारतातील तीन राज्यांतील विधानसभा निवडणुका फेब्रुवारी इ.स. २००५ मध्ये घेण्यात आल्या. ही तीन राज्ये (बिहार, हरियाणा and झारखंड होय.
हरियाणामध्ये भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसने घसघशीत यश मिळवले. बिहार आणि झारखंडमध्ये स्पष्ट जनमत नव्हते . बिहारमध्ये सरकार स्थापन करण्यात कोणालाच यश न मिळाल्याने पुन्हा ऑक्टोबर-नोव्हेंबरमध्ये निवडणुक घेण्यात आली.

## बिहार, फेब्रुवारी 
]]

## कर्नाटक 
]]

## ओडिशा 
]]

## सिक्कीम 
]]

## अरुणाचल प्रदेश 
]]

## महाराष्ट्र 
]]

वर्ग:भारतामधील विधानसभा निवडणुका
वर्ग:निवडणुका २००५
वर्ग:भारतामधील निवडणुका
१,००,००० (संख्या)

*** १,००,००० - एक लाख ***   ही एक संख्या आहे, ती ९९,९९९  नंतरची आणि  १,००,००१  पूर्वीची नैसर्गिक संख्या आहे.**लक्ष** किंवा **लाख** (१,००,०००) हा मूळ संस्कृत शब्द: लक्ष पासून घेतला आहे. भारतीय संख्या पद्धतीत दहाच्या प्रत्येक वर्गास (१०० पासून १०१७) नाव आहे.  इंग्रजीत:
100000 - One lakh, One hundred thousand .
एक लाखला  **लक्ष** असेही म्हणतात.  नियुत म्हणजे एक लाख.
	
## गुणधर्म
*  १००००० =  १०५
*  एक लाख =  १०० हजार

## हे सुद्धा पहा 
* संख्या	
* अंक	
* अंकगणित	
* गणित	
वर्ग: पूर्णांक संख्या	
वर्ग: संख्या
महापद्म

**महापद्म** (१०,००,००,००,००,०००) कोटी ही एक संख्या आहे. याचे प्रचलित नाव दहा लाख कोटी किंवा एक ट्रिलियन आहे.

वर्ग:संख्या
नियुत

मराठीत ज्या संख्येला दशलक्ष किंवा दहा लाख म्हणतात त्या संख्येला भास्कराचार्य प्रयुत म्हणतात तर काही जण(कोण?) **नियुत**  म्हणतात.  भास्कराचार्य दहा हजार या संख्येला अयुत म्हणतात. आर्यभटीय व शुक्ल-यजुर्वेद या ग्रंथांत नियुत म्हणजे एक लाख आणि प्रयुत म्हणजे दहा लाख. जगन्नाथपंडितसुद्धा एक लाख या संख्येला नियुत म्हणतो.

उदाहरणार्थ,  जगन्नाथपंडितकृत लक्ष्मीलहरी स्तोत्रात नियुत हा शब्द एक लाख अशा अर्थाने आला आहे. 

  समुन्मीलत्वन्तःकरणकरुणोद्गारचतुरः

  करिप्राणत्राणप्रणयिनि दृगन्तस्तव मयि।

  यमासाद्योन्माद्यद्विप**नियुत**गण्डस्थलगल-

  न्मदक्लिन्नद्वारो  भवति सुखसारो नरपतिः॥२॥

* अयुत = १०,००० दहा हजार
* नियुत = १,००,०००  एक लाख
* प्रयुत = १०,००,००० दहा लाख

वर्ग:संख्या
खर्व

***१०,००,००,००,००० - दहा अब्ज*** ही एक संख्या आहे, ती ९,९९,९९,९९,९९९ नंतरची आणि १०,००,००,००,००१ पूर्वीची नैसर्गिक संख्या आहे. इंग्रजीत:
10000000000 - Ten billion.

**खर्व** म्हणजे १०,००,००,००,०००. शंभर हजार लाख किंवा लाख लाख.

## गुणधर्म 
*  १०००००००००० =  १०१०

## हे सुद्धा पहा 
* संख्या
* अंक
* अंकगणित
* गणित

वर्ग:संख्या
जलधि

**जलधि** भारतीय संख्यापद्धतीतील एक संख्या आहे.

१ जलधि = १०,००,००,००,००,००,००० एक कोटी कोटी (Hundred Trillion)

वर्ग:संख्या
मध्य (संख्या)

**मध्य** (१०,००,००,००,००,००,००,०००; इंग्लिश: Ten Quadrillion) ही संख्या एक अब्ज अब्ज (एक अब्ज शंभर कोटी) हा आकडा दर्शविते.

वर्ग:संख्या
परार्ध

**परार्ध** १,००,००,००,००,००,००,००,००० ही एक संख्या आहे.  इंग्लिशमध्ये ही संख्या *Hundred Quadrillion* होय.

वर्ग:संख्या
शंकु (संख्या)

** शंकु** (Ten Trillion) ही संख्या आहे. १ शंकु म्हणजे १००,००,००,००,००,००० दहा लाख कोटी (Ten Trillion).

दहाच्या पटीतल्या संख्यांची भारतीय गणिती भास्कराचार्यांनी सांगितलेली नावे अशी :  
* एकम् = १ = १००
* दशम् = १० = १०१
* शतम् = १०० = १०२
* सहस्र = १,००० = १०३
* दश सहस्र = १०,००० = १०४
* लक्ष = १,००,००० = १०५
* दशलक्ष = १०,००,००० = १०६
* कोटी = १,००,००,००० = १०७
* दशकोटी = १०,००,००,००० = १०८
* अब्ज = १,००,००,००,००० = १०९
* खर्व = १,०,००,००,००,००० = १०१०
* निखर्व = १,००,००,००,००,००० = १०११
* पद्म किंवा महापद्म= १.०,००,००,००,००,००० = १०१२
* शंकु = १,००,००,००,००,००,००० = १०१३
* जलधि = १,०,००,००,००,००,००,००० = १०१४
* अंत्य = १,००,००,००,००,००,००,००० = १०१५
* मध्य = १,०,००,००,००,००,००,००,००० = अ०१६
* परार्ध = १,००,००,००,००,००,००,००,००० = १०१७

जैन गणितामध्ये याहून मोठ्या संख्यांना नावे आहेत. 

वर्ग:संख्या
इ.स. ४९

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी
* ग्रीसच्या अथेन्स शहरात पार पडलेल्या २०७व्या प्राचीन ऑलिंपिक खेळांत मेलांकोमास मुष्टीयुद्धात विजेता.

## जन्म
## मृत्यू
## शोध
## निर्मिती
## समाप्ती
वर्ग:इ.स. ४९
वर्ग:इ.स.च्या ४० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. २३६

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी
## जन्म
* सम्राट वु, जिन वंशीय चिनी सम्राट. (मृ. २९०)

## मृत्यू
* जानेवारी ३ - पोप ॲंटेरस.

## शोध
## निर्मिती
## समाप्ती
वर्ग:इ.स. २३६
वर्ग:इ.स.च्या २३० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या ३ ऱ्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. ३१४

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी 
## जन्म 
## मृत्यू 
* जानेवारी १०/११ - पोप मिल्टिआडेस.

## शोध 
## निर्मिती 
## समाप्ती 
वर्ग:इ.स. ३१४
वर्ग:इ.स.च्या ३१० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या ४ थ्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
सम्राट चंगथाँग

**चू छीचन** (चिनी लिपी: 朱祁鎮 ;पिन्यिन: Zhu Qizhen) (नोव्हेंबर २९, १४२७ - फेब्रुवारी २३, १४६४) हा चीनवर राज्य करणारा सहावा मिंग वंशीय सम्राट होता. **सम्राट चंगथाँग** (देवनागरी लेखनभेद: **चंगतोंग**; सोपी चिनी लिपी: 正統; पारंपरिक चिनी लिपी: 正統; पिन्यिन: zhèngtǒng ; उच्चार: चंग-थाँऽऽङ्ग; अर्थ: *सुशासन*) या बिरुदाने त्याने १४३५ ते १४४९ सालांदरम्यान राज्य केले. इ.स. १४४९ साली आक्रमणादरम्यान त्याला मंगोलांनी कैदेत टाकले व त्याचा भाऊ चू छीयू यास *सम्राट जिंग्ताय* या बिरुदाने गादीवर बसवले. सात वर्षांच्या स्थानबद्धतेनंतर जिंग्ताय सम्राटाविरुद्ध दरबारात बंड घडवून आणण्यात चू छीचन यशस्वी झाला. १४५७ साली **सम्राट त्यांशुन** या बिरुदाने गादीवर आलेल्या चू छिचनाने १४६४ साली मृत्यूपर्यंत राज्य केले.

वर्ग:चिनी सम्राट
वर्ग:मिंग राजवंश
वर्ग:इ.स. १४२७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १४६४ मधील मृत्यू
कॅल्विन कूलिज

thumb|right|250px|
**जॉन कॅल्विन कूलिज, कनिष्ठ** (इंग्लिश: *John Calvin Coolidge, Jr.*, *जॉन कॅल्विन कूलिज, ज्यूनियर*) (४ जुलै, इ.स. १८७२ - ५ जानेवारी, इ.स. १९३३) हा अमेरिकेचा ३०वा राष्ट्राध्यक्ष होते. याने २ ऑगस्ट, इ.स. १९२३ ते ४ मार्च, इ.स. १९२९ या कालखंडात राष्ट्राध्यक्षपदाची सूत्रे सांभाळली.

पेशाने वकील असलेला कूलिज रिपब्लिकन पक्षाचा सदस्य होता. राजकारणात तळापासून सुरुवात करून तो मॅसेच्युसेट्स संस्थानाच्या गव्हर्नरपदापर्यंत पोचला. इ.स. १९२० साली वॉरेन हार्डिंग याच्या अध्यक्षीय राजवटीत तो अमेरिकेचा २९वा उपराष्ट्राध्यक्ष होता. ऑगस्ट, इ.स. १९२३मध्ये वॉरेन हार्डिंग याचा अनपेक्षित मृत्यू झाल्यामुळे तत्पश्चात त्याने अध्यक्षपदाची धुरा वाहिली. इ.स. १९२४ सालातल्या अध्यक्षीय निवडणुकींमध्ये कूलिज स्वतः उभा राहिला व निवडून आला.

## बाह्य दुवे 
* 
* 
* 

वर्ग:अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १८७२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३३ मधील मृत्यू
वर्ग:अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:रिपब्लिकन पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी
वर्ग:मॅसेच्युसेट्सचे गव्हर्नर
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सिंगमन ऱ्ही

**सिंगमन ऱ्ही** (कोरियन: 이명박; २६ मार्च १८७५ - १९ जुलै १९६५) हा स्वतंत्र दक्षिण कोरिया देशाचा पहिला राष्ट्राध्यक्ष होता. त्यापूर्वी कोरियन द्वीपकल्प जपानी अधिपत्याखाली असताना चीनमधून चालवल्या जाणाऱ्या अस्थायी सरकारचा तो पहिला अध्यक्ष होता. 

अनेक वर्षे अमेरिमेमध्ये राहिलेला ऱ्ही १९४५ साली दुसऱ्या महायुद्धात जपानचा पराभव झाल्यानंतर कोरियामध्ये परतला. १९४८ साली तो राष्ट्राध्यक्षपदावर निवडुन आला व पुढील १२ वर्षे तो ह्या पदावर होता. प्रभावशाली व कट्टर कम्युनिस्टविरोधी असलेल्या ऱ्हीने कोरियन युद्धादरम्यान दक्षिण कोरियाचे नेतृत्व केले.

वर्ग:दक्षिण कोरियाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १८७५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इ.स. १२४८

## ठळक घटना आणि घडामोडी
* फ्रांसचा राजा लुई नवव्याने २०,००० सैनिकांसह सातव्या क्रुसेडसाठी इजिप्तकडे जहाजांच्या काफिल्यातून प्रयाण केले.

## जन्म
## मृत्यू
* जानेवारी ४ - सांचो दुसरा, पोर्तुगालचा राजा.

वर्ग:इ.स. १२४८
वर्ग:इ.स.च्या १२४० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
नाट्य शास्त्र

**नाट्यशास्त्र** (संस्कृत : नाट्यशास्त्र ;रोमन लिपी : Nātyaśāstra) 
नाट्यशास्त्राची निर्मिती भरत मुनींनी प्रत्यक्ष ब्रह्मदेवाच्या सांगण्यावरून केली अशी आख्यायिका सांगण्यात येते. नाट्यशास्त्राच्या निर्मितीचा नेमका काळ ठाऊक नसला तरी इ.स.पू. ४०० ते इ.स.पू. २००च्या दरम्यान ह्याची निर्मिती झाल्याचे कळते.

भारतीय नृत्य आणि संगीत यांची मुळे नाट्यशास्त्रात आहेत असे समजतात. भरत मुनींनी संस्कृतमध्ये भारतीय नृत्य/नाट्याची दहा भागांत विभागणी केली आहे.

भारतीय नाट्य परंपरेत भरत मुनींनी अभिव्यक्तींच्या रसांचेही वर्णन केले आहे. हे रस भारतीय नाट्याच्या आणि संगीताच्या व्याख्येस बळ देतात व त्यांवर त्यांचा प्रभाव आहे. भरत नाट्य या प्राचीन नृत्यप्रकाराचेही भरतमुनीच्या नाट्यशास्त्रात विस्तृत वर्णन आहे.

## **नाट्याची व्याख्या**
"लोक- वृत्त-अनुकरणं नाट्यम्" "नाट्य म्हणजे अनुकरण" संदर्भ :- १.भरताचे नाट्यशास्त्र (इसवी सन पूर्व ४०० ते इसवी सन २००)

अमरकोष (पाचवे शतक) :- "तौर्य त्रिकं नृत्य-गीत-वाद्यं नाट्यम्"

संदर्भ :- "श्रीमदभरतमुनिप्रणीतम् नाट्यशास्त्रम्"- (संपादक - मधुसूदन शास्त्री भाग-१, पृष्ठ.१८).

## हे सुद्धा पहा 
* अभिनवभारती (अभिनव गुप्त यांनी लिहिलेला नाट्यशास्त्रावरील विस्तृत ग्रंथ)

## नाट्यशास्त्रातील पाठांची/विषयांची यादी 
* नाटकाचे मूळ 
* रंगमंचाचे वर्णन 
* रंगदेवतेचे पूजन 
* कारण नृत्याचे वर्णन 
* नाटकाची पूर्वावस्था 
* भावना (रस)
* भावनात्मकता आणि इतर मानसिक अवस्था
* शारीरिक हालचाली आणि हावभाव
* हाताचे हावभाव
* इतर अवयवांचे हावभाव
* लयकारी हालचाली
* Different gaits
* Zones and local usages
* Rules of prosody
* Metrical patterns
* Diction of a play
* Rules on the use of languages
* Modes of address and intonation
* दहा प्रकारचे नाट्य/नाट्याचे दहा प्रकार.
* Limbs of the segments
* शैली
* वेषभूषा आणि रंगभूषा.
* Harmonious performance
* Dealings with courtezans
* विविध सादरीकरण
* नाटकातील सादरीकरणाचे यश
* Instrumental music
* Stringed instruments
* समयमापन/वेळ मापनपद्धती.
* ध्रुव गाणी
* Covered instruments
* व्यक्तिरेखेचे प्रकार
* भूमिकेचे नियोजन
* Descent of drama on the Earth

## बाह्य दुवे
***नाट्यशास्त्रम्** - इथे देवनागरीत नाट्यशास्त्रातील पाठांची संपूर्ण यादी देण्यात आली आहे.
***Naatyashaastra**  ( पाठ क्र. ०१-०९ )
***Naatyashaastra**  ( पाठ क्र.०९-३७ )
*Natyasasthra (भारतीय काव्यशास्त्र भाग :२)

वर्ग:अभिनय
वर्ग:साहित्य
वर्ग:साहित्यप्रकार
संजीव अभ्यंकर

** संजीव अभ्यंकर** (ऑक्टोबर ५, इ.स. १९६९ - हयात) हे लोकप्रिय हिंदुस्तानी गायक आहेत.
  
## जीवन
अभ्यंकरांचा जन्म ऑक्टोबर ५, इ.स. १९६९ रोजी झाला. वयाच्या आठव्या वर्षापासून त्यांचे हिंदुस्तानी संगीताचे शिक्षण सुरू झाले. त्यांना सुरुवातीचे सांगीतिक धडे घरातून, आई शोभा अभ्यंकर यांच्याकडून मिळाले. पं. गंगाधरबुवा पिंपळखरे यांच्याकडूनही संजीव यांनी मार्गदर्शन घेतले. हिराबाई बडोदेकर आणि वसंतराव देशपांडे यांनी त्यांना जसराजांकडे शिकायला पाठविण्याची शिफारस केली. जसराजांचे शिष्यत्व स्वीकारल्यानंतर त्यांची संगीत दिनचर्या संपूर्णतः बदलली. गुरू-शिष्य परंपरेनुसार त्यांचे शिक्षण चालू झाले. जसराजांच्याबरोबर भारतभर दौरे, संगीत मैफिलींमध्ये त्यांना साथ-संगत आणि त्याचवेळी हिंदुस्तानी संगीतातील अभिजात स्वरांचे धडे, अशा नानाविध मार्गांनी त्यांची सांगीतिक प्रगती होत होती. अकराव्या वर्षी संगीताची पहिली मैफल गाजविणाऱ्या संजीव अभ्यंकरांनी त्यानंतर देशभरातील विविध महोत्सवांमध्ये आपल्या गायकीची छाप पाडली.

## जसराज यांच्याकडील दिनक्रम 
ते जसराजांकडे राहत होते. आपले आपण उठून शिष्यांनी रियाजाच्या खोलीत रियाज सुरू करावा, अशी जसराजांची शिकवण होती. त्यांच्या घराच्या गच्चीत रियाजाची छोटी खोली होती. तिथे जाऊन ते गायला बसायचे, त्यांना मनात येईल तेव्हा जसराज यायचे आणि शिकवायचे. त्यांनी शिकवलेले सकाळ, दुपार, संध्याकाळ असे तीन वेळा गायचे असा नियम होता.  त्या त्या वेळचे राग म्हणायचे. मग मधल्या वेळात संजीव क्रिकेट खेळायला मामाकडे जायचे. रोज तेव्हा चार ते साडेचार तास गायन व्हायचे. त्यावेळी गळा तयार करायचा होता त्यामुळे सगळे राग गळ्यावर चढवायचा रियाज असायचा.

## कारकीर्द 
देशभरातील प्रख्यात संगीत महोत्सवच नाहीत, तर अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने, कॅनडा, ऑस्ट्रेलिया व पूर्व आफ्रिका या भागांतही संजीव अभ्यंकरांची गायकी पोचली.. अभिजात शास्त्रीय संगीताबरोबर पार्श्वगायन, भावसंगीत आणि भक्तिसंगीताच्या प्रांतांतही त्यांनी स्वतःची नाममुद्रा उमटवली.. हिंदी-मराठी भजने आणि बंदिशींच्या अनेक कॅसेट आणि सीड्यांच्या माध्यमांतून देशभरातील संगीतरसिकांच्या घरांत त्यांचे नाव पोचले आहे. स्वतःच्या काही बंदिशी रचून स्वतंत्र ओळख निर्माण करण्याचा प्रयत्‍नही त्यांनी केला..

'माचिस', 'निदान', 'दिल पे मत ले यार' अशा चित्रपटांसाठी त्यांनी पार्श्वगायन केले आहे. 'गॉडमदर' चित्रपटातील गाण्यासाठी त्यांना राष्ट्रीय पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले आहे. पं. जसराज जीवनगौरव पुरस्कार, सूररत्‍न यांसारख्या अनेक पुरस्कारांनी त्यांना सन्मानित करण्यात आले आहे. मध्य प्रदेश शासनाने ‘कुमार गंधर्व पुरस्कार’ देऊन त्यांना गौरवले आहे.

## बाह्य दुवे 
* 
* 
* 
* संजीव अभ्यंकर - संकेतस्थळ 

वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:हिंदुस्तानी गायक
वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील जन्म
वर्ग:मराठी व्यक्ती
झु झियाके

right|thumb|250 px|झु झियाकेचे चित्र
**झु झियाके** (चिनी: 徐霞客) (जानेवारी ५, इ.स. १५८७-मार्च ८, इ.स. १६४१ हा एक चीनी शोधक व भटक्या होता. त्याने नैऋत्य चीनमधील आपले प्रवासवर्णन लिहून ठेवलेले आहे.

झु युआन व वांग रुरेनचा दुसरा मुलगा असलेल्या झु झियाकेचे मूळ नाव *झु हॉॅंग्झु* असे होते. *त्याला मावळतीच्या ढगात असलेला* असे म्हणूनही संबोधत. झियाकेला त्याच्या आईने (रुरेन) प्रवासाची आवड लावली व प्रोत्साहनही दिले.

वर्ग:इ.स. १६४१ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १५८७ मधील जन्म
इ.स. २००७

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* सप्टेंबर ११ - पहिली २०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा सुरू.
* सप्टेंबर २४ - २००७ २०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धेचा दक्षिण आफ्रिकेतील जोहान्सबर्ग येथे झालेला अंतिम सामना महेंद्रसिंग धोणीच्या नेतृ्त्वाखाली भारतीय क्रिकेट संघाने ५ धावांनी जिंकला.

## जन्म 
## मृत्यू
* फेब्रुवारी १५ - शंकरराव साळवी. उर्फ बुवा साळवी - शिवछत्रपती जीवनगौरव पुरस्कार विजेते कबड्डी संघटक
* मार्च २३ - श्रीपाद नारायण पेंडसे, मराठी साहित्यिक.
* ऑगस्ट ३ - सरोजिनी वैद्य, मराठी लेखिका, समीक्षिका.
* सप्टेंबर १९ - दत्ता डावजेकर उर्फ डीडी, संगीतकार.

वर्ग:इ.स. २००७
वर्ग:इ.स.च्या २००० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २१ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या ३ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १७५५

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
## जन्म
* नारायणराव पेशवे.
* एप्रिल ११ - जेम्स पार्किन्सन, इंग्लिश डॉक्टर.

## मृत्यू 
* फेब्रुवारी १० - मॅान्टेस्क्यू, फ्रेंच विचारवंत

वर्ग:इ.स. १७५५
वर्ग:इ.स.च्या १७५० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १८ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
आज्ञावली

संगणकाने करावयाच्या कामांसाठी इलेक्ट्रॉनिक स्वरूपात दिल्या जाणाऱ्या सूचनांच्या संचाला आज्ञावली (इंग्लिश संज्ञा : 'सॉफ्टवेर/ सॉफ्टवेर)' म्हणतात. ह्याउलट, संगणकाच्या प्रत्यक्ष मूर्त स्वरूपातील भागांना 'हार्डवेर' म्हणले जाते. उदाहरणादाखल, 'लिब्रे ऑफिस', 'ओपन ऑफिस' हा कचेरींसाठी उपयुक्त अशा आज्ञावल्यांचा समूह आहे.

## प्रकार 
आज्ञावल्यांचे पुढील दोन प्रकार आहेत :

https://www.mahamahiti.in/2020/09/what-is-software-in-marathi.html 
## हे सुद्धा पहा 
* मराठी सॉफ्टवेरची यादी
* आग ऑपरेटिंग सिस्टिम
* सी-डॅक

वर्ग:संगणकशास्त्र
वर्ग:संगणक
इ.स. ४८२

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी 
## जन्म 
## मृत्यू 
## शोध 
## निर्मिती 
## समाप्ती 
वर्ग:इ.स. ४८२
वर्ग:इ.स.च्या ४८० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या ५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
पोप सेलेस्टीन तिसरा

**पोप सेलेस्टीन तिसरा** (इ.स. ११०६ - ८ जानेवारी, इ.स. ११९८) हा ३० मार्च (किंवा १० एप्रिल), इ.स. ११९१ पासून मृत्यूपर्यंत पोपपदी होता.

याचे मूळ नाव ज्यासिंतो बोबोने होते.

सेलेस्टीन ०३
इटालियन सेलेस्टीन ०३
वर्ग:इ.स. ११०६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. ११९८ मधील मृत्यू
सेलेस्टीन ०३
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पोप फाबियान

**पोप फाबियान** (-- - जानेवारी २०, इ.स. २५०:रोम) हा तिसऱ्या शतकातील पोप होता.

## संदर्भ आणि नोंदी 
फाबियान
वर्ग:इ.स. २५० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इटालियन पोप
पोप अगाथो

**पोप अगाथो** (इ.स. ५७७:सिसिली - जानेवारी १०, इ.स. ६८१:रोम) हा सातव्या शतकातील पोप होता.

अगाथो
अगाथो
वर्ग:इ.स. ५७७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. ६८१ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पोप ग्रेगोरी दहावा

**पोप ग्रेगोरी दहावा** (इ.स. १२१०:पियासेंझा, इटली - जानेवारी १०, इ.स. १२७६:अरेझ्झो, इटली) हा इ.स. १२७१ ते इ.स. १२७६ दरम्यान पोप होता. याची निवडणूक १२६८ ते १२७१ अशी तीन वर्षे चालली. रोमन कॅथोलिक चर्चच्या इतिहासातील ही सगळ्यात मोठी पोपपदाची निवडणूक आहे.

ग्रेगोरी १०
वर्ग:इ.स. १२१० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १२७६ मधील मृत्यू
ग्रेगोरी १०
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पाँपेई

**पॉंपेई** हे इटली देशाच्या काम्पनिया ह्या प्रदेशामधील एक गाव आहे. पॉम्पेई हे नष्ट झालेले प्राचीन शहर ह्याच गावाजवळ स्थित आहे.

## चित्रदालन 

File:Santuario Pompei 01 - Esterni.jpg|Sanctuary of Pompei
File:Napoli pompei 023.JPG|The Roman ruins of Pompeii
File:Citrus store at Pompeii.JPG|A citrus store on a central road
File:Pompei 25-4-08 064.jpg|The FS railway station

## हे सुद्धा पहा 
* पॉम्पी द ग्रेट
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ
*
*पर्यटन माहिती 

वर्ग:इटलीमधील शहरे
अभंग

**अभंग** हा प्राचीन मराठी साहित्यात विकसित झालेला विशेष काव्यप्रकार आहे. तसेच अभंग हे एक अक्षरवृत्त किंवा छंदाचा प्रकार आहे. 
काव्यप्रकार म्हणून प्रामुख्याने आध्यात्मिक आशयाच्या अभिव्यक्तीसाठी वारकरी संप्रदायातील संतांनी या काव्यप्रकाराचा व छंदाचा प्रथम उपयोग केला. संत नामदेव,संत ज्ञानेश्वर, संत एकनाथ,  इत्यादी संतांचे विठ्ठलभक्तिपर काव्य प्रामुख्याने अभंग स्वरूपातच आहे. 
अल्ट=गाथेतील एक अभंग |इवलेसे|गाथेतील एक अभंग
छंद म्हणून अभंगाचे दोन प्रमुख प्रकार पडतात. एक मोठा अभंग व दुसरा लहान अभंग. मोठ्या अभंगात प्रत्येक चरणाचे चार खंड पडतात. पहिल्या तीन खंडांत प्रत्येकी सहा अक्षरे असतात. तर शेवटच्या खंडात चार अक्षरे असतात. दुसऱ्या व तिसऱ्या चरणखंडाच्या शेवटी यमक जुळविलेले असते. तर शेवटचा खंड चरणाला पूर्णत्व देणारा असतो.

उदा० सुंदर ते ध्यान । उभे विटेवरी ।। कर कटेवरी । ठेवोनिया ।।

तर लहान अभंगात प्रत्येकी आठ अक्षरांचे दोन चरणखंड असतात. व शेवटी यमक जुळवलेले असते. उदा० जे का रंजले गांजले । त्यांसी म्हणे जो आपुले ।।

अक्षरसंख्येचे बंघन नेहमीच काटेकोरपणे पाळले जाते असे नाही; उच्चारानुसार कमीजास्त अक्षरेही वापरली जातात. १३व्या शतकातील नामदेव-ज्ञानेश्वरांपासून ते १७व्या शतकातील निळोबांपर्यंत अनेक संतांनी अभंगरचना केली आहे. संत एकनाथ महाराज व संत तुकाराम महाराज केवळ या दोन संतांचे अभंग ४००० च्या वर असून यात निरनिराळे विभाग करण्यात आलेले आहेत.  कधीही भंग न पावणारा तो अभंग असेही अभंगाचे माहात्म्य सांगितले जाते. आधुनिक काळातही केशवसुतांपासून मर्ढेकर-करंदीकर व त्यापुढच्या पिढीतील दिलीप चित्रे व अरुण कोलटकरांपर्यंत अनेक कवींनी अभंग हा काव्यप्रकार हाताळला आहे. अभंगाचे वृत्त वापरून सामाजिक सुधारणेची व सत्यधर्माची शिकवण देणाऱ्या महात्मा जोतिबा फुले यांनी अखंड लिहिले. तेही अभंगाचेच वेगळे रूप होय. प्रत्येकाने आपापल्या परीने सर्वासाठी भक्तिमार्ग या माध्यमातून अभंगाचे रूप खुले करून दिले. कीर्तनामध्ये अभंगांद्वारे जनप्रबोधन केले जाते. रामदासांचे अभंग श्रीराम विषयक आहेत. जसे:
''समुदाय काय सांगों श्रीरामाचा 
अंतरी कामाचा लेश नाही
लेश नाही तया बंधु भरतासी 

महानुभाव संप्रदायात अभंग या शब्दाला समाप्तिमुद्रा असे म्हणले आहे.(लीळाचरित्र ४२४.) इतिसासाचार्य राजवाडे यांनी अभंगांचे १. प्रतिष्ठा २. उष्णिग ३. सुप्रतिष्ठा ४. बृहती व ५.जगती असे काही भेद सांगितले आहेत.

## प्रसार
अभंग आणि हरिकथा या मराठी भक्ती परंपरेच्या दोन महत्त्वपूर्ण धारांचा गेल्या तीनशे वर्षांत तामिळनाडूत चांगलाच प्रसार झालेला आहे. भारताच्या दक्षिण भागात कन्नड आणि तेलुगू भाषेतही अभंग आढळून येतात. पुधील गयक अभंग गायनासाठी प्रसिद्ध आहेत. सुंदरा स्वामीगल, प्रख्यात मृदुंगवादक नारायणस्वामी आप्पा, रामदोस स्वामी (दोस स्वामीगल), तुकाराम राव आणि टी. एस. वेंकोबा नाईग. तसेच अरुणा साईराम, ओ. एस. अरुण, रंजनी-गायत्री भगिनी आणि तुकाराम गणपती महाराज हे ही प्रसिद्ध आहेत. 
## पुस्तके
अभंग विषयक अनेक पुस्तके आहेत.
* अभंग आस्वाद पुस्तक माला -  श्रीवामनराज प्रकाशन
* अभंगशतक -  श्रीवामनराज प्रकाशन

## संत जनाबाई चे अभंग 
१ . गाता विठोबाची कीर्ती | महापातके जळती ||१|| 

सर्व सुखाचा आगर | उभा असे विटेवर ||२ ||

आठविता  पाय त्याचे |मग तुम्हा भय कैचे ||३||

कायावाचामने भाव | जनी म्हणे गावा देव ||४ ||

भावार्थ :-या अभंगाचा अर्थ असा होतो की . सर्व सुखाचे आगर असलेला पंढरीनाथ विटेवर उभा आहे  

---

## बाह्य दुवे
* संत एकनाथ 
* नामदेवाचे अभंग 

वर्ग:वारकरी
वर्ग:मराठी साहित्य
वर्ग:काव्यप्रकार
वर्ग:लोककला
माउंट वेसुवियस

right|thumb|250 px|व्हेसुव्हियसचे आकाशातून घेतलेले चित्र
**व्हेसुव्हियस** हा इटलीच्या पूर्व भागात नेपल्सजवळ असलेला ज्वालामुखी पर्वत आहे. हा युरोपातील एकमेव जागृत ज्वालामुखी म्हणून ओळखला जातो परंतु तो सध्या निद्रित अवस्थेत आहे. इ.स. ७९मधील व्हेसुव्हियसच्या उद्रेकामुळे पॉम्पेई व हर्क्युलेनियम ही प्राचीन शहरे पूर्णपणे नष्ट झाली होती.

वर्ग:इटलीचा भूगोल
वर्ग:ज्वालामुखी
अंतराळ संशोधन संस्था यादी

येथे जगातील सर्व अंतराळ संशोधन संस्थांची यादी करण्यात आली आहे.

## आंतरराष्ट्रीय अंतराळ संशोधन संस्था 
* ऊसा- United Nations Office for Outer Space Affairs (OOSA)
* इसा- European Space Agency (ESA)
* नासा- National Aeronautics and Space Administration
* इस्रो- Indian Space Research Organisation

## बाह्य दुवे 
* अंतराळ संशोधन संस्थांची यादी

वर्ग:खगोलशास्त्र
वर्ग:अंतराळ संशोधन संस्था
बॅक्ट्रिया

thumb|300px|बॅक्ट्रियाचा नकाशा (इंग्लिश मजकूर)
**बॅक्ट्रिया** (अन्य नावे: **बाख्तर**, **तोखारिस्तान**; ग्रीक: *Βακτριανή*; फारसी: باختر , उच्चार: *बाख्तर*; चिनी: 大夏 , उच्चार: *ताश्या*) हे मध्य आशियातील प्राचीन प्रदेशाचे ग्रीक दस्तऐवजांमधील नाव आहे. आधुनिक अफगाणिस्तान आणि त्या जवळील हिंदुकुश पर्वत ते अमू दर्या नदीपर्यंतचा प्रदेश यात गणला जातो. प्राचीन भारतीय पुराणे व इतिहासात त्याला बाल्हिक देश या नावाने उल्लेखले आहे.

वर्ग:अफगाणिस्तान
वर्ग:मध्य आशिया
मेसोपोटेमिया

right|thumb|250 px|नकाशावर मेसोपोटेमिया
हा एक मध्याश्मयुगीन प्रदेश होता.इथे आद्य शेतकऱ्यांचा उगम झाला.असे या प्रदेशाला संबोधले जाते.या प्रदेशात मध्याश्मयुगीन संस्कृती नांदत होती.

आजचे इराक, सीरिया हे देश तसेच इराणचा पश्चिमेकडील प्रदेश आणि तुर्कस्तानचा आग्नेय कडील प्रदेश यांचा प्राचीन मेसोपोटेमिया मध्ये समावेश होतो.मेसोपोटेमिया हे टायग्रीस आणि युफ्रेटिस नद्यांच्या खोऱ्याचे ग्रीक भाषेतील नाव आहे.मेसोस म्हणजे" मधला ". पोटेमोस म्हणजे " नदी ". दोन नद्यांच्या मधला प्रदेश म्हणजे मेसोपोटेमिया.दोन नद्यांच्य मुबलक पाणी आणि त्यांना दरवर्षी येणाऱ्या पुरांमुळे सुपीक झालेली जमीन यांमुळे प्राचीन मेसोपोटेमिया मध्ये मध्याश्मयुगीन भटके - निभटके जनसमूह स्थिरावले आणि नवाश्मयुगीन आद्य गाव - वसाहतींचा उदय झाला. मेसोपोटेमिया मधील नवाश्मयुगीन आद्य वसाहती इसवी सनापूर्वी १०००० वर्ष इतक्या प्राचीन आहेत. तेथील शेतकरी गहू आणि बार्ली पिकवत असतं. प्राचीन काळामध्येे मेसोपोटेमिया बरोबर भारताचा व्यापार चालत असे याचा पुरावा म्हणजे लोोथल येथे सापडलेल्या मेसोपोटेमियन मुद्रा होय

वर्ग:इराकचा इतिहास
वर्ग:इराणचा इतिहास
वर्ग:तुर्कस्तानचा इतिहास
वर्ग:सीरियाचा इतिहास
विक्रमोर्वशीय

**विक्रमोर्वशीय** हे पुरूरवा आणि उर्वशी यांच्यावर रचलेले कालिदासाचे प्राचीन नाटक.

वर्ग:कालिदास
वर्ग:संस्कृत नाटके
आचार्य

**आचार्य**:- उपनयन करून मुलास ब्रम्हचर्याची दीक्षा देणारा तसेच सांग(स+अंग=सर्व अंगांसहीत) आणि सार्थरित्या वेदांचे अध्यापन करणारा गुरू म्हणजे आचार्य होय.

आचार्यांवाचून विद्येला अधिष्ठान प्राप्त होत नाही असा उपनिषदातील अध्यात्मविद्येचा सिद्धांत आहे. वेदोत्तरकाळी झालेले व्याकरणादी ग्रंथ, गृह्यसूत्रे, धर्मसूत्रे, श्रौतसूत्रे, स्मृती, पुराणे, दर्शनसूत्रे, भाष्ये आणि महत्त्वाचे मौलिक किंवा विचरणात्मक शास्त्रग्रंथ यांच्या प्रणेत्यांना 'आचार्य' अशी संज्ञा लावण्याची प्रथा आहे.

बौधायन, आपस्तंब, वसिष्ठ, गौतम, पाणिनी, बादरायण, वात्स्यायन, शंकर, रामानुज, मध्व, वल्लभ इत्यादिकांना **आचार्य** हे अभिधान आहे.

पहा : आचार्य गुरुजी आणि शास्त्री

संदर्भ: मराठी विश्वकोश खंड - १

वर्ग:हिंदू संस्कृती
झेलम नदी

**झेलम नदी** पंजाबातील नद्यांपैकी सर्वात पश्चिमेकडची आहे व ती सिंधू नदीला जाऊन मिळते.
## इतिहास 
झेलम नदीला वैदिक काळातील प्राचीन भारतीय लोक *वितस्ता* या नावाने तर प्राचीन ग्रीक लोक *हिडास्पेस* (Hydaspes)(ग्रीकः Υδάσπης) या नावाने ओळखत.

झेलम नदीच्या काठी अलेक्झांडरचा सामना पंजाबचा राजा पोरस याच्याशी झाला. ऋग्वेद वेदात सात प्रमुख (सप्त सिंधु )नद्यापैकी एक आहे.कश्मीरी भाषेत झेलम नदीला '**व्यथ**'  या नावाने संबोधतात

श्रीमद्भागवत नामक प्रमुख धार्मिक ग्रंथानुसार,  प्राचीन भारतामधून वाहणारी प्रमुख  नद्यांपैकी एक म्हणजे  '**वितस्ता**' होय.
## प्रवाह 
झेलम नदी जम्मू आणि काश्मीर राज्यातील वेरिनाग येथील झऱ्यातून उगम पावते. नदीची लांबी सुमारे ७२५ कि.मी. आहे. नदी ३,००,००० हेक्टर जमिनीस सिंचनाद्वारे पाणी पुरवते.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील नद्या
वर्ग:पाकिस्तानमधील नद्या
वर्ग:जम्मू आणि काश्मीरमधील नद्या
वर्ग:झेलम जिल्हा
वर्ग:झेलम