समलैंगिकद्वेष

**समलैंगिकद्वेष** म्हणजे समलैंगिक (किंवा सार्वलैंगिक आणि उभयलैंगिक) म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या किंवा समजल्या जाणाऱ्या लोकांबद्दल अनेक नकारात्मक दृष्टिकोन आणि भावना आणि या व्यक्तींबद्दल वाटणारा द्वेष.    समलैंगिकद्वेषाची व्याख्या तिरस्कार, पूर्वग्रह, तिटकारा, द्वेष किंवा वैरभाव अशी केली गेली आहे. या भावना  अतार्किक भीतीवर आधारित आणि कधीकधी धार्मिक श्रद्धांशी संबंधित असू शकतात.   विषमलैंगिक नासलेल्या लैंगिक कलांच्या आधारावर भेदभाव आणि हिंसाचार यासारख्या गंभीर आणि प्रतिकूल वर्तनात समलैंगिकद्वेष दिसून येतो. 

समलैंगिक द्वेषाच्या ओळखल्या जाणाऱ्या प्रकारांमध्ये *संस्थात्मक* समलैंगिक द्वेष (उदा. धार्मिक समलैंगिक द्वेष आणि राज्य-प्रायोजित समलैंगिक द्वेष) आणि *आंतरिक* समलैंगिक द्वेष (जो समलैंगिक आकर्षण असलेल्या लोकं स्वतःबद्दल अनुभवतात).   एफबीआय नॅशनल प्रेस ऑफिसने जारी केलेल्या २०१० च्या द्वेष गुन्ह्यांच्या आकडेवारीनुसार, संपूर्ण युनायटेड स्टेट्समध्ये १९.३ टक्के द्वेष गुन्हे "लैंगिक कलाबद्दल पूर्वाग्रहाने प्रेरित होते."  या शिवाय, १९९५ ते २००८ पर्यंतच्या एफबीआयच्या राष्ट्रीय द्वेष गुन्ह्यांच्या आकडेवारीचा सारांश देणाऱ्या सदर्न पॉव्हर्टी लॉ सेंटर २०१० *इंटेलिजेंस रिपोर्टमध्ये* असे आढळून आले की एलजीबीटीक्यू लोक "हिंसक द्वेष गुन्ह्यांचा बळी पडण्याची शक्यता अमेरिकेतील इतर कोणत्याही अल्पसंख्याक गटापेक्षा खूपच जास्त होती." 

## प्रकार 
समलैंगिकद्वेष वेगवेगळ्या स्वरूपाचा असतो आणि या द्वेषाचे अनेक प्रकार आधारतत्व मांडले गेले आहेत - आंतरिक समलैंगिकद्वेष, सामाजिक समलैंगिकद्वेष, भावनिक समलैंगिकद्वेष, तर्कसंगत समलैंगिकद्वेषआणि इतर समाविष्ट आहेत.  समलैंगिकद्वेष आणि इतर प्रकारच्या कट्टरतेला *असहिष्णु व्यक्तिमत्व विकार* म्हणून वर्गीकृत करण्याच्या कल्पना देखील होत्या. 

### संस्थात्मक 
#### धार्मिक दृष्टिकोन 
[डावे|इवलेसे|[जेरुसलेम|जेरुसलेममध्ये एका स्वाभिमान मोर्च्यात धार्मिक निदर्शक, ज्यांच्या हातात "समलैंगिक संभोगअनैतिक आहे ( लेव्ह. १८/२२ )" असे लिहिलेले फलक होते. समलैंगिक लैंगिक संबंधांचा अनैतिकता किंवा पापीपणाशी संबंध अनेकांना समलैंगिकद्वेषी कृती म्हणून पाहिली जाते.]]
काही जागतिक धर्मांमध्ये समलैंगिकतेविरुद्ध शिकवणी आहेत, तर इतर धर्मांमध्ये वेगवेगळ्या प्रमाणात द्विधा मनस्थिती, तटस्थता किंवा समलैंगिकांना तृतीय लिंग मानणाऱ्या शिकवणींचा समावेश आहे. समलैंगिकतेला सामान्यतः निरुत्साहित करणाऱ्या काही धर्मांमध्येही, समलैंगिकतेकडे सकारात्मक दृष्टिकोन असलेले लोक असू शकतात. काही धार्मिक संप्रदाय समलैंगिक विवाहांना मान्यता देतात किंवा त्यांचे आयोजन देखील करतात. एलजीबीटीक्यू लोकांच्या आध्यात्मिक गरजा पूर्ण करण्यासाठी समर्पित तथाकथित क्वियर धर्म देखील अस्तित्वात आहेत. क्वियर धर्मशास्त्र धार्मिक समलैंगिकद्वेषाला विरोध करण्याचा प्रयत्न करते.  

##### ख्रिश्चन धर्म आणि बायबल 
समलैंगिकता किंवा समलिंगी लैंगिक संबंधांचा निषेध म्हणून सामान्यतः अर्थ लावलेले उतारे बायबलच्या जुन्या आणि नवीन करारात आढळतात. लेवीय १८:२२ म्हणते, "स्त्रींप्रमाणे माणसाशी संबंध ठेऊ नकोस: ते घृणास्पद आहे." सदोम आणि गमोराचा नाश हा समलैंगिकतेचा निषेध म्हणून देखील सामान्यतः पाहिला जातो. समलैंगिकतेला विरोध करणारे ख्रिश्चन आणि यहूदी अनेकदा असे उतारे उद्धृत करू शकतात; ज्याचा ऐतिहासिक संदर्भ आणि अर्थ लावणे अधिक गुंतागुंतीचे आहे. या उताऱ्यांच्या अर्थ लावण्यावरील विद्वत्तापूर्ण वादविवाद त्यांना योग्य ऐतिहासिक संदर्भात ठेवण्यावर केंद्रित झाला आहे, उदाहरणार्थ, सोदोमच्या पापांचा ऐतिहासिकदृष्ट्या समलैंगिकतेशिवाय इतर अर्थ लावला जातो,  आणि या उताऱ्यांमधील दुर्मिळ किंवा असामान्य शब्दांच्या भाषांतरावर पण लक्ष देण्यात येते. *रिलिजन डिस्पॅचेस* मासिकात, कॅन्डेस चेल्यू-हॉज असा युक्तिवाद करतात की एलजीबीटीक्यू लोकांचा  निषेध करण्यासाठी अनेकदा उद्धृत केलेले सहा किंवा त्यापेक्षा जास्त श्लोक "अपमानजनक लैंगिक संबंध"  असा संदर्भ देत आहेत. त्या म्हणतात  की बायबलमध्ये "प्रेमळ, वचनबद्ध, समलैंगिक संबंध" यासाठी कोणताही निषेध नाही आणि येशू या विषयावर मौन होते.  या मताला अनेक रूढीवादी इव्हँजेलिकल लोकं विरोध करतात,  

समलैंगिकतेबाबत कॅथोलिक चर्चची अधिकृत शिकवण अशी आहे की समलैंगिक वर्तन व्यक्त करू नये.  २०१० पासून ४६% कॅथोलिकांनी समलैंगिक विवाहाला पसंती दिली होती तेंव्हापासून मान्यता वाढली आहे.  कॅथोलिक चर्चच्या कॅटेकिझममध्ये असे म्हटले आहे की, "  समलैंगिक कृत्ये ही आंतरिकरित्या अव्यवस्थित आहेत.'...ते नैसर्गिक कायद्याच्या विरुद्ध आहेत.... कोणत्याही परिस्थितीत त्यांना मान्यता दिली जाऊ शकत नाही." 

##### इस्लाम आणि शरिया 
काही प्रकरणांमध्ये, धार्मिक समलैंगिकता आणि राज्य-पुरस्कृत समलैंगिकता यांच्यातील फरक स्पष्ट नाही, याचे एक प्रमुख उदाहरण म्हणजे इस्लामी अधिकाराखालील प्रदेश. सर्व प्रमुख इस्लामी पंथ समलैंगिकतेला मान्यता देत नाहीत. समलैंगिकता शरिया कायद्यानुसार गुन्हा आहे आणि बहुतेक मुसलमान देशांमध्ये कायदा त्यानुसारच असतो. उदाहरणार्थ, अफगाणिस्तानात तालिबान राजवटीत समलैंगिकतेला मृत्युदंडाची शिक्षा आहे.    येथे इस्लामी प्रजासत्ताक काळात, त्याऐवजी दंड किंवा तुरुंगवासाची शिक्षा होती. इराणमध्ये १९७९ च्या क्रांतीनंतर आणि इस्लामी शरियावर आधारित नवीन सरकार स्थापन झाल्यानंतर, या देशात एलजीबीटीक्यू व्यक्तींवर दबाव आणि शिक्षा वाढले आहेत.     संयुक्त अरब अमिरातीमधील कायदेशीर परिस्थिती अस्पष्ट आहे.

२००९ मध्ये, इंटरनॅशनल लेस्बियन अँड गे असोसिएशन ने *"राज्य प्रायोजित समलैंगिकद्वेष २००९" (इंग्रजी : State Sponsored Homophobia 2009)* नावाचा एक अहवाल प्रकाशित केला,  जो स्टॉकहोम, स्वीडन येथील सॉडरटॉर्न युनिव्हर्सिटी कॉलेजमधील डॅनियल ओटोसन यांनी केलेल्या संशोधनावर आधारित आहे. या संशोधनात असे आढळून आले की जगभरातील ८० देश जे समलैंगिकतेला बेकायदेशीर मानतात 

* समलैंगिक  कृत्यांसाठी मृत्युदंडाची शिक्षा सात ठिकाणी आहे: इराण, मॉरिटानिया, सौदी अरेबिया, सुदान, येमेन, अफगाणिस्तान आणि ब्रुनेई.  इराणमध्ये १९७९ च्या इस्लामी क्रांतीपासून, इराणी सरकारने समलैंगिक कृत्यांसाठी ४,००० हून अधिक लोकांना मृत्युदंड दिला आहे.   सौदी अरेबियामध्ये, समलैंगिकतेसाठी जास्तीत जास्त शिक्षा सार्वजनिक मृत्युदंड आहे, परंतु जर  पकडलेले व्यक्ती एलजीबीटीसामाजिक चळवळींमध्ये सहभागी होऊन राज्य अधिकाराला आव्हान देत नासतात तर सरकार पर्याय म्हणून दंड, तुरुंगवास, चाबकाची शिक्षा, जोपर्यंत सारख्या इतर शिक्षा वापरते.   दुसरीकडे, इस्लामी समाजांच्या पारंपारिक आणि धार्मिक रचनेमुळे, लोक स्वतःची समलैंगिक ओळख स्वीकारत नाहीत आणि याबद्दल रूढीवादी वृत्ती बाळगतात.    
* दोन देशांमधील काही विशिष्ट प्रदेशांमध्ये समलैंगिक व्यक्तींना मृत्युदंडाची शिक्षा आहे: नायजेरिया आणि सोमालिया. 

काही प्रदेशांमध्ये - उदाहरणार्थ  इराक आणि सीरियाच्या काही भागांमध्ये - अल-नुसरा फ्रंट आणि इस्लामिक स्टेट सारख्या इस्लामी लोकसेना/मिलिशिया  द्वारे समलैंगिक लोकांचा छळ आणि हत्या करण्यात आली आहे. 

#### राज्य संस्था-प्रायोजित 
राज्य-पुरस्कृत समलैंगद्वेषात समलैंगिकतेचे गुन्हेगारीकरण आणि दंड, सरकारी अधिकाऱ्यांकडून द्वेषपूर्ण भाषण आणि इतर प्रकारचे भेदभाव, हिंसाचार, एलजीबीटीक्यू लोकांचा छळ यांचा समावेश आहे. 

##### मागील सरकारे 
मध्ययुगीन युरोपमध्ये, समलैंगिकतेला मृत्युदंडाची शिक्षा होती. मध्ययुगीन इन्क्विझिशनच्या  काळात छळाची तीव्रता वाढली, जेव्हा कॅथर्स आणि वॉल्डेन्सियन पंथांवर सैतानवादाच्या आरोपांसह व्यभिचार आणि लैंगिक संबंधाचे आरोप लावण्यात आले. १३०७ मध्ये, नाईट्स टेम्पलरच्या खटल्यादरम्यान लैंगिक संबंध आणि समलैंगिकतेचे आरोप हे प्रमुख आरोप होते.  धर्मशास्त्रज्ञ थॉमस अ‍ॅक्विनास यांनी समलैंगिकतेच्या निषेधाला नैसर्गिक कायद्याच्या कल्पनेशी जोडण्यात प्रभावशाली भूमिका बजावली. "ही विशेष पापे उदाहरणार्थ, प्राण्यांसाठी नैसर्गिक नर आणि मादीच्या संभोगाच्या विरुद्ध जाणारी पापे निसर्गाच्या विरुद्ध आहेत, आणि म्हणूनच त्यांना अनैसर्गिक दुर्गुण म्हणून ठरवले जाते." असा युक्तिवाद त्याने केला. 

प्राचीन चीनमध्ये उभयलैंगिक संबंध सामान्य मानवी वर्तन म्हणून स्वीकारले जात असत.  ख्रिश्चन पश्चिमेशी झालेल्या संवादांमुळे समलैंगिकद्वेष छिंग राजवंशाच्या उत्तरार्धात आणि चीन प्रजासत्ताकात रुजले,  आणि १७४० मध्ये समलैंगिक वर्तन बेकायदेशीर ठरवण्यात आले.  चीनच्या सांस्कृतिक क्रांतीदरम्यान, समलैंगिकतेला सरकारने "सामाजिक कलंक किंवा मानसिक आजाराचा एक प्रकार" म्हणून मानले आणि समलैंगिक व्यक्तींना मोठ्या प्रमाणात छळाचा सामना करावा लागला. समलैंगिकतेविरुद्ध कोणतेही विशेष कायदे नसले तरी, समलैंगिक लोकांवर खटला चालवण्यासाठी इतर कायदे वापरले जात होते आणि त्यांच्यावर "गुंडगिरी किंवा सार्वजनिक सुव्यवस्था बिघडवण्याचा आरोप" लावला जात होता.  

१९२२ मध्ये. इतर अनेक युरोपीय देशांपेक्षा खूप आधी, व्लादिमीर लेनिनच्या नेतृत्वात सोव्हिएत संघाने समलैंगिकतेला गुन्हेगारीमुक्त केले. सोव्हिएत कम्युनिस्ट पक्षाने सर्व जुने झारशाही कायदे रद्द करून निष्क्रिय घटस्फोट, गर्भपात आणि समलैंगिकतेला प्रभावीपणे कायदेशीर मान्यता दिली आणि सुरुवातीच्या सोव्हिएत फौजदारी संहितेने या उदारमतवादी लैंगिक धोरणांना कायम ठेवले.  लेनिनचा उद्धार एका दशकानंतर जोसेफ स्टॅलिनने उलटवला आणि येल्तसिन युगापर्यंत कलम १२१ अंतर्गत समलैंगिकता बेकायदेशीर राहिली.

नाझी जर्मनीमध्ये, समलिंगी पुरुषांचा छळ केला जात असे आणि सुमारे पाच ते पंधरा हजार लोकांना नाझी छळ छावण्यांमध्ये कैद करण्यात आले. 

##### सद्य सरकारे 
इवलेसे|युगांडाच्या समलैंगिकता विरोधी विधेयकाविरुद्ध न्यू यॉर्क शहरात निदर्शने
जानेवारी २०२५ पर्यंत, ६४ देशांमध्ये समलैंगिकता बेकायदेशीर आहे.  उत्तर कोरियाचे सरकार पाश्चात्य समलैंगिक संस्कृतीला भांडवलशाही समाजाच्या अधोगतीमुळे निर्माण झालेला एक दुर्गुण म्हणून निषेध करते आणि ते उपभोगवाद, वर्गवाद आणि व्यभिचाराला प्रोत्साहन देणारे म्हणून निषेध करते.  उत्तर कोरियामध्ये, "सामूहिक समाजवादी जीवनाच्या नियमांचे उल्लंघन" केल्यास दोन वर्षांपर्यंत तुरुंगवासाची शिक्षा होऊ शकते.  कुकमिन विद्यापीठातील कायद्याचे प्राध्यापक पार्क जेओंग-वॉन म्हणाले की, समलैंगिक संबंधांना स्पष्टपणे प्रतिबंधित करणाऱ्या कोणत्याही उत्तर कोरियाच्या कायद्यांबद्दल त्यांना माहिती नसली तरी, विवाहबाह्य संबंध आणि नैतिक प्रथा मोडण्याविरुद्धचे कायदे समलैंगिक कृत्यांवर खटला चालवण्यासाठी वापरले जातात. 

झिम्बाब्वेचे माजी अध्यक्ष रॉबर्ट मुगाबे यांनी एलजीबीटीक्यू लोकांविरुद्ध हिंसक मोहीम राबवली होती. वसाहतवादाच्या आधी झिम्बाब्वेचे लोक समलैंगिक कृत्यांमध्ये सहभागी नव्हते - अशा चुकीच्या युक्तिवादाने त्यांनी या मोहिमेचे समर्थन केले.  त्यांनी समलैंगिकतेचा पहिला मोठा सार्वजनिक निषेध ऑगस्ट १९९५ मध्ये झिम्बाब्वे आंतरराष्ट्रीय पुस्तक मेळाव्यात केला.  त्यांनी प्रेक्षकांना सांगितले: "जर तुम्हाला लोक समलैंगिक म्हणून स्वतःला सादर करताना दिसले तर त्यांना अटक करा आणि त्यांना पोलिसांच्या स्वाधीन करा!"  सप्टेंबर १९९५ मध्ये, झिम्बाब्वेच्या संसदेने समलैंगिक कृत्यांवर बंदी घालणारा कायदा आणला. 

पोलंडमध्ये, स्थानिक शहरे,   आणि जिल्ह्यांनी  सत्ताधारी कायदा आणि न्याय पक्षाच्या प्रोत्साहनाने त्यांचे संबंधित प्रदेश "एलजीबीटीक्यू विचारसरणी मुक्त क्षेत्र" म्हणून घोषित केले आहेत.  २०२३ मध्ये रशियाच्या सर्वोच्च न्यायालयाने घोषित केले की आंतरराष्ट्रीय एलजीबीटीक्यू हक्क चळवळ ही एक अतिरेकी संघटना आहे. 

### आंतरिक 
**अंतर्गत समलैंगिकद्वेष** म्हणजे समलैंगिक आकर्षण असलेल्या व्यक्तींनी स्वतःबद्दल अनुभवलेली समलैंगिकता आणि समलैंगिक लोकांबद्दलची नकारात्मक रूढी, श्रद्धा, कलंक आणि पूर्वग्रह. हे व्यक्ती, समलिनजिक आकर्षण असूनही, स्वतःला समलैंगिक म्हणून ओळखत नाहीत.   

### सामाजिक 
समलैंगिक म्हणून ओळखले जाण्याची भीती ही सामाजिक समलैंगिकतेचा एक प्रकार मानली जाऊ शकते. कॅल्विन थॉमस आणि ज्युडिथ बटलर यांच्यासारख्या सिद्धांतकारांनी असे सुचवले आहे की समलैंगिकतेची भावना एखाद्या व्यक्तीच्या समलैंगिक म्हणून ओळखले जाण्याच्या भीतीमध्ये असू शकते. पुरुषांमध्ये समलैंगिकतेची भावना पुरुषत्वाबद्दलच्या असुरक्षिततेशी संबंधित आहे.   या कारणास्तव, क्रीडा क्षेत्रात आणि त्याच्या समर्थकांच्या उपसंस्कृतीमध्ये, जसे की असोसिएशन फुटबॉल आणि रग्बी, समलैंगिकतेबद्दल रूढीवादीपणे विचार केला जातो, समलैंगिकतेबद्दल तीव्र टीका केली जाते. 

## आर्थिक किंमत 
कमीत कमी दोन अभ्यास असे दर्शवितात की ज्या देशांमध्ये समलैंगिकद्वेष व्यापक आहे त्या देशांमध्ये त्याचा नकारात्मक आर्थिक परिणाम होऊ शकतो. या देशांमध्ये त्यांच्या एलजीबीटीक्यू लोकसंख्येचे पलायन होत आहे - परिणामी प्रतिभा कमी होत आहे - तसेच एलजीबीटीक्यू व्यक्तीद्वारे पर्यटन टाळले जात आहे, ज्यामुळे एलजीबीटीक्यू-मैत्रीपूर्ण देशांमध्ये हा पैसा खर्च होतो. उदाहरणार्थ, स्पेनच्या अर्थव्यवस्थेला दरवर्षी एलजीबीटीक्यू पर्यटक ६.८ अब्ज डॉलर्सचे योगदान देतात. 

मॅसॅच्युसेट्स अ‍ॅमहर्स्ट विद्यापीठातील अर्थशास्त्रज्ञ एम. व्ही. ली बॅजेट यांनी मार्च २०१४ मध्ये जागतिक बँकेच्या बैठकीत भारतातील समलैंगिकद्वेषाच्या आर्थिक परिणामांबद्दलच्या एका अभ्यासाचे निकाल सादर केले. नैराश्य, आत्महत्या आणि एच.आय.व्ही. उपचारांमुळे होणाऱ्या आरोग्य खर्चातच, भारताने समलैंगिकद्वेषामुळे अतिरिक्त २,३१० कोटी डॉलर्स खर्च केल्याचा अंदाज आहे. त्याव्यतिरिक्त, हिंसाचार, कामाच्या ठिकाणी होणारे नुकसान, कुटुंबाचा नकार आणि शाळेत छळ यामुळे होणारे खर्च आहेत, ज्याने शिक्षणाच्या पातळीत घट होतो, उत्पादकता कमी होते, वेतन कमी होतात, आरोग्य बिघडते आणि एलजीबीटीक्यू लोकसंख्येमध्ये आयुर्मान कमी होतो.  एकूण, २०१४ मध्ये भारतात ३,०८० कोटी डॉलर्स किंवा भारतीय सकल देशांतर्गत उत्पादनाचा १.७% पर्यंतचा  नुकसान होईल असा त्यांचा अंदाज आहे.   

द विल्यम्स इन्स्टिट्यूट ( यूसीएलए स्कूल ऑफ लॉ) च्या २०१८ च्या अभ्यासातून असा निष्कर्ष निघाला आहे की एलजीबीटीक्यू समावेश आणि दरडोई सकल राष्ट्रीय उतपादन यांच्यात सकारात्मक संबंध आहे. या अभ्यासानुसार, एलजीबीटीक्यू लोकांच्या कायदेशीर हक्कांचा समाजात स्वीकृतीच्या प्रमाणापेक्षा मोठा प्रभाव आहे, परंतु दोन्ही परिणाम एकमेकांना बळकट करतात.  त्यांच्या एलजीबीटी ग्लोबल स्वीकृती निर्देशांकात (जीएआय) एक-बिंदू वाढ झाल्याने दरडोई सकल राष्ट्रीय उतपादनात $१,५०६ ची वाढ दिसून आली आणि प्रत्येक अतिरिक्त कायदेशीर अधिकाराची वाढ दरडोई जीडीपीमध्ये  $१,६९४ च्या वाढीशी संबंधित होता. 

#### *विषमलैंगिकद्वेष* 
विषमलैंगिक व्यक्तींबद्दल भीती, तिरस्कार, टाळाटाळ किंवा भेदभाव अशी **विषमलैंगिकद्वेषाची** व्याख्या केली जाते. मानसशास्त्रीय संशोधनात, विशेषतः समलैंगिक पुरुषांमध्ये, विषमलैंगिक व्यक्तींबद्दल सामाजिक वियोग, नकाराची अपेक्षा आणि अस्वस्थता किंवा टाळाटाळ यांचा समावेश करण्यासाठी विषमलैंगिकद्वेषाचा वापर केला गेला आहे असा तर्क केला जातो. त्याचा संबंध वर्तणुकीच्या आरोग्य परिणामांशी जोडला गेला आहे आणि सामाजिक अलगाव, गटांमधील संघर्ष आणि सामाजिक किंवा प्रेमसंबंध निर्माण करण्यात अडचणी निर्माण होऊ शकतात.       

## संदर्भ 
वर्ग:समलैंगिकता
वर्ग:समलैंगिकद्वेष
वर्ग:Pages with unreviewed translations