open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
मावळ लोकसभा मतदारसंघ

**मावळ** हा महाराष्ट्र राज्यातील ४८ लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ २००८ साली निर्माण करण्यात आला व ह्यामध्ये पुणे व रायगड जिल्ह्यांमधील प्रत्येकी ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट केले गेले आहेत.

## विधानसभा मतदारसंघ 
* १८८ - पनवेल
* १८९ - कर्जत
* १९० - उरण
* २०४ - मावळ
* २०५ - चिंचवड
* २०६ - पिंपरी

## खासदार 
## निवडणूक निकाल
### २०२४ लोकसभा निवडणुक 
### २००९ लोकसभा निवडणूक 
### २०१४ची लोकसभा निवडणूक 
### २०१९ लोकसभा निवडणुका 
## हे सुद्धा पहा 
* भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## संदर्भ 

वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:महाराष्ट्रामधील लोकसभा मतदारसंघ
दिंडोरी लोकसभा मतदारसंघ

**दिंडोरी** हा महाराष्ट्रातील ४८ लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे. ह्या मतदारसंघामध्ये नाशिक जिल्ह्यामधील ६ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट केले गेले आहेत. हा मतदारसंघ २००८ साली निर्माण करण्यात आला.

## विधानसभा मतदारसंघ
* नांदगाव विधानसभा मतदारसंघ
* कळवण विधानसभा मतदारसंघ
* चांदवड विधानसभा मतदारसंघ
* येवला विधानसभा मतदारसंघ
* निफाड विधानसभा मतदारसंघ
* दिंडोरी विधानसभा मतदारसंघ

## खासदार 
## निवडणूक निकाल
### २००९ सालच्या लोकसभा निवडणुका
### २०१४ सालच्या लोकसभा निवडणुका
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## संदर्भ

वर्ग:महाराष्ट्रामधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:नाशिक जिल्हा
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
शिरूर लोकसभा मतदारसंघ

**शिरूर** हा महाराष्ट्रातील ४८ लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे. २००८ साली निर्माण करण्यात आलेल्या ह्या मतदारसंघामध्ये सध्या पुणे जिल्ह्यामधील ६ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट केले गेले आहेत. 

## विधानसभा मतदारसंघ
*१९५ - जुन्नर विधानसभा मतदारसंघ
*१९६ - आंबेगाव विधानसभा मतदारसंघ
*१९७ - खेड आळंदी विधानसभा मतदारसंघ
*१९८ - शिरूर विधानसभा मतदारसंघ
*२०७ - भोसरी विधानसभा मतदारसंघ
*२१३ - हडपसर विधानसभा मतदारसंघ

## खासदार 
## निवडणूक निकाल
### २००९ लोकसभा निवडणुका
### २०१४ लोकसभा निवडणुका
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## संदर्भ

वर्ग:पुणे जिल्हा
वर्ग:महाराष्ट्रामधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
शिर्डी लोकसभा मतदारसंघ

**शिर्डी** हा महाराष्ट्रातील ४८ लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे. ह्या मतदारसंघामध्ये सध्या अहमदनगर जिल्ह्यामधील ६ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट केले गेले आहेत. हा मतदारसंघ अनुसूचित जातीसाठी (एससी) राखीव आहे.

## विधानसभा मतदारसंघ
*२१६ - अकोले विधानसभा मतदारसंघ
*२१७ - संगमनेर विधानसभा मतदारसंघ
*२१८ - शिर्डी विधानसभा मतदारसंघ
*२१९ - कोपरगाव विधानसभा मतदारसंघ
*२२० - श्रीरामपूर विधानसभा मतदारसंघ
*२२१ - नेवासा विधानसभा मतदारसंघ

## खासदार 
## निवडणूक निकाल
### २०१९ लोकसभा निवडणुका
### २०१४ लोकसभा निवडणुका
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## संदर्भ

वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:महाराष्ट्रामधील लोकसभा मतदारसंघ
केमिकल लूपिंग ज्वलन

thumb|right|200 px|केमिकल लूपींग ज्वलन
**केमिकल लूपिंग ज्वलन** हा एक जागतिक तापमानवाढ रोखण्यास सुचवण्यात आलेला पर्याय आहे. हा वीजनिर्मितीसाठीच्या इंधनाच्या ज्वलनाचा पर्याय असून सध्या हा प्रायोगिक स्तरावर आहे. यात मुख्यत्वे इंधनाचे ज्वलन हे विविध प्रकारच्या धातूच्या ऑक्साईडने केले (Metal oxide) जाते. इंधनाच्या ज्वलनात धातूच्या ऑक्साईड मधील ऑक्सिजन इंधनाला दिला जातो व रूपांतर धातू मध्ये होते. या धातूला वेगळ्या रिऍक्टर मध्ये हवेने जाळून पुन्हा धातूचे ऑक्साईड बनवले जाते व पुन्हा इंधनाच्या ज्वलनासाठी तयार केले जाते. 

## बाह्य दुवे 
* http://www.wku.edu/ICSET/chemloop.htm 
* http://www.icb.csic.es/index.php?id=144&L=1
* http://www.encapco2.org/sp4.htm 
* http://www.chemical-looping.at 

## संदर्भ 
वर्ग:जागतिक तापमानवाढ
वर्ग:इंधने
वर्ग:ज्वलन
सुनेट लौब्सर

**सुनेट लौब्सर** (सप्टेंबर २६, इ.स. १९८२:पार्ल, केप प्रांत, दक्षिण आफ्रिका - ) ही कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फलंदाजी आणि ऑफ ब्रेक गोलंदाजी करते.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
रत्‍नागिरी-सिंधुदुर्ग लोकसभा मतदारसंघ

**रत्‍नागिरी-सिंधुदुर्ग**  हा महाराष्ट्रातील एकूण ४८ लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे. २००८ साली निर्माण करण्यात आलेल्या ह्या मतदारसंघामध्ये सध्या रत्‍नागिरी जिल्ह्यामधील ३ आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यामधील ३ असे एकूण ६ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट केले गेले आहेत.

## विधानसभा मतदारसंघ
## खासदार 
२००९ च्या निवडणूकांच्या आधी हा रत्‍नागिरी लोकसभा मतदारसंघ आणि राजापूर लोकसभा मतदारसंघाचा भाग होता.

## निवडणूक निकाल
### २०२४ लोकसभा निवडणुका 
### २००९
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## संदर्भ

वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:महाराष्ट्रामधील लोकसभा मतदारसंघ
ॲलिशिया स्मिथ

**ॲलिशिया एस्टर स्मिथ** (१३ मार्च, १९८४:केप टाउन, दक्षिण आफ्रिका - ) ही {{crw}RSA}}कडून ३ कसोटी आणि ३७ एकदिवसीय सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फलंदाजी आणि मध्यमगती गोलंदाजी करीत असे.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सुसान बेनाडे

**सुसाना मरिया** *सुसान* **बेनाडे** (१६ फेब्रुवारी, १९८२ - ) ही कडून एक कसोटी आणि १९ एकदिवसीय सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फलंदाजी आणि जलद मध्यमगती गोलंदाजी करते.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
तृषा चेट्टी

**तृषा चेट्टी** (रोमन लिपी: *Trisha Chetty*) (जून २६, १९८८ - हयात) ही दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला क्रिकेट संघाकडून खेळणारी खेळाडू आहे. २००७ साली दक्षिण आफ्रिकन संघाकडून पदार्पण केलेल्या चेट्टीने कसोटी तसेच एकदिवसीय सामन्यांमध्ये भाग घेतला आहे. संघातील यष्टिरक्षकाची भूमिका बजावण्याबरोबरच ती उजव्या हाताने फलंदाजी करते.

## बाह्य दुवे 
* क्रिकइन्फो.कॉम - प्रोफाइल

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
क्रि-झेल्डा ब्रिट्स

**क्रि-झेल्डा ब्रिट्स** तथा **क्रिझेल्डा ब्रिट्स** (२० नोव्हेंबर, इ.स. १९८३ - ) ही कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेली खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फलंदाजी आणि मध्यम-जलदगती गोलंदाजी करीत असे.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८३ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वरुण गांधी

**वरुण संजय गांधी** ( मार्च १३, इ.स. १९८०) हे काँग्रेसचे दिवंगत नेते संजय गांधी व त्यांच्या भाजपमधील पत्नी मेनका गांधी यांचे चिरंजीव आहेत. इ.स. २००९च्या भारतीय लोकसभा निवडणुकीत वरुण गांधी हे उत्तर प्रदेशातील पिलिभीत येथून भाजपतर्फे निवडणूक लढले आहेत.

पिलिभीतमध्ये झालेल्या प्रचारसभेत केलेल्या वादग्रस्त भाषणाबद्दल केंदीय निवडणूक आयोगाने वरुण यांच्या उमेदवारीलाही नकार दिला. त्या विरोधात 'विरोधकांना माझी राजकीय कारकी‍र्द खराब करायची आहे' हा खुलासा करून वरुण यांनी त्यांच्या भाषणाची कोणीतरी बनावट सीडी तयार केल्याचा आरोप करीत आपल्यावरील बंदी मागे घ्यावी, असा अर्ज दाखल केला. परंतु कोर्टाने त्यांना या प्रकरणी दोषी ठरवले. आक्षेपार्ह विधाने करून लोकसभा निवडणुकीच्या प्रचारात रंगत आणणाऱ्या, तसेच आचारसंहिता भंगाबद्दल कारवाई ओढवून घेणारे भाजपचे तरुण नेते वरुण गांधी यांच्या प्रचार सभांना महाराष्ट्र भाजपमधून सर्वाधिक मागणी आहे. तसेच उत्तर प्रदेशातही त्यांना आपल्या प्रचारसभांमध्ये बोलवण्यास अनेक कार्यकर्ते उत्सुक असतात.

## पार्श्वभूमी
वरुण गांधी यांचा जन्म १३ मार्च १९८० मध्ये न्यू दिल्लीमध्ये झाला. त्यांचे पालकांचे नाव मेनका गांधी आणि संजय गांधी आहे. त्यांच्या वडिलांचा मृत्यू एक विमानातील एका दुर्घटनेत जून १९८० मध्ये झाला, तेव्हा वरुण गांधींचे वय केवळ ३ महिन्यांचे होते.

मार्च २९ इ.स. २००९ रोजी वरुण गांधी यांच्यावर दंगा पसरवण्यास कारणीभूत ठरवल्याचा आरोप ठेवत त्यांना अटक करण्यात आली.

## संदर्भ
https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%A3_%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A7%E0%A5%80

वर्ग:नेहरू-गांधी परिवार
वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ॲशलिन किलोवान

**ॲशलिन पेट्रो कार्लाइल किलोवान** (डिसेंबर १९, इ.स. १९८२ - ) ही कडून एक कसोटी तसेच ३२ एकदिवसीय सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू आहे. ही डाव्या हाताने फलंदाजी आणि मध्यमगती गोलंदाजी करते.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मार्सिया लेत्सोआलो

लेत्सोआलो, मार्सिया
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म
भारतामधील उच्च न्यायालयांची यादी

भारत देशाची न्यायव्यवस्था राष्ट्रीय पातळीवर सर्वोच्च न्यायालय व राज्य पातळीवर २५ उच्च न्यायालयांवर आधारित आहे. ह्या उच्च न्यायालयांचा अंमल एका किंवा अधिक राज्ये व केंद्रशासित प्रदेशांवर असू शकतो. ह्या सर्व उच्च न्यायालयांमधील न्यायाधीशांची नियुक्ती राष्ट्रपती सरन्यायाधीशांच्या सल्ल्याने करतो.
[इवलेसे|[कलकत्ता उच्च न्यायालय, कोलकाता. देशातील पहिल्या चार उच्च न्यायालयांंपैकी एक.]]

## रचना
मुख्य न्यायाधीश आणि राज्याच्या राज्यपाल यांच्याशी सल्लामसलत करून उच्च न्यायालयात न्यायाधीशांची नेमणूक राष्ट्रपती करतात.  उच्च न्यायालयांचे नेतृत्व मुख्य न्यायाधीश करतात. मुख्य न्यायाधीश चौदावा (त्यांच्या संबंधित राज्यांत) आणि सतराव्या क्रमांकाच्या (त्यांच्या संबंधित राज्यांच्या बाहेरील) भारतीय प्राधान्याच्या आदेशानुसार नेमणुकी करतात. गेल्या पाच वर्षात मुख्य खटल्यांच्या सरासरी संस्थेचे राष्ट्रीय सरासरीने विभाजन करून किंवा उच्च न्यायालयात दर वर्षी न्यायाधीशांच्या मुख्य खटल्यांच्या निकालाचे सरासरी दर लक्षात घेऊन जे उच्च आहे त्यावरून कोर्टाच्या न्यायाधीशांची संख्या निश्चित केली जाते.

## यादी
## संदर्भ
*
वर्ग:भारतीय न्यायालय
वर्ग:याद्या
योलांडी व्हान डेर वेस्टहुइझेन

व्हान डेर वेस्टहुइझेन
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
चार्लिझ व्हान डेर वेस्टहुइझेन

**चार्लिझ व्हान डेर वेस्टहुइझेन** (१७ फेब्रुवारी, १९८४ - ) ही कडून २००३-१० दरम्यान २ कसोटी, ३३ एकदिवसीय आणि १२ टीट्वेंटी सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू आहे.

ही उजव्या हाताने फलंदाजी आणि डाव्या हाताने मंदगती गोलंदाजी करीत असे.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
डेन व्हान नीकर्क

**डेन व्हान नीकर्क** (१४ मे, इ.स. १९९३:प्रिटोरिया, दक्षिण आफ्रिका - ) ही कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फलंदाजी आणि लेग ब्रेक गोलंदाजी करते.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मिन्यॉन दु प्रीझ

**मिन्यॉन दु प्रीझ** (१४ जून, इ.स. १९८९ - ) ही कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेली खेळाडू आहे. दु प्रीझ दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला क्रिकेट संघाची नायिका होती.

ही उजव्या हाताने फलंदाजी करते व क्वचित यष्टिरक्षणही करते.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
शबनिम इस्माइल

**शबनिम इस्माइल**(५ ऑक्टोबर १९८८) ही दक्षिण आफ्रिकेची आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट खेळाडू आहे. तिने जानेवारी २००७ रोजी आपला प्रथम सामना खेळला. ती, उजव्या हाताने जलदगती गोलंदाजी करणारी जगातील सर्वात जलदगती महिला खेळाडूंपैकी एक आहे. तिच्या जानेवारी २०१६ मधील एका चेंडूची नोंदविलेली गती सुमारे  इतकी होती.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अबु धाबी ग्रांप्री

**अबु धाबी ग्रांप्री** () ही फॉर्म्युला वन ह्या कार शर्यतीच्या सर्वोच्च श्रेणीमधील एक शर्यत आहे. ही शर्यत संयुक्त अरब अमिराती देशाच्या अबु धाबी शहरामधील यास मरिना सर्किट ह्या ट्रॅकवर दरवर्षी भरवली जाते.

## सर्किट
### यास मरिना सर्किट
## विजेते 
### वारंवार विजेते चालक
### वारंवार विजेते कारनिर्माता
### वारंवार विजेते इंजिन निर्माता
### हंगामानुसार विजेते
## हे सुद्धा पहा 
# फॉर्म्युला वन
# 
# फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी
# फॉर्म्युला वन चालक यादी
# फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी
# फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी
# फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे
# फॉर्म्युला वन ग्रांप्रीचे अधिकृत संकेतस्थळ
# फॉर्म्युला वन एतिहाद एअरवेज अबु धाबी ग्रांप्री २०१९ 
# अबु धाबी ग्रांप्री pole position to लुइस हॅमिल्टन 
# ए.एम्.ई इन्फो डॉट कॉम
# फॉर्म्युला वन एतिहाद एअरवेज अबु धाबी ग्रांप्री
# अबु धाबी २००९ मध्ये फॉर्म्युला वन ग्रांप्री आयोजीत करणार.
# बि.बि.सी डॉट कॉम.
# अबु धाबी ग्रांप्री २०१८ - यास मरिना सर्किट

वर्ग:फॉर्म्युला वन ग्रांप्री
वर्ग:अबु धाबी ग्रांप्री
वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीमधील खेळ
ग्रांप्री
शांड्रे फ्रित्झ

**शांड्रे अलविदा फ्रित्झ** (२१ जुलै, १९८५:केप टाउन, दक्षिण आफ्रिका - ) ही कडून ५९ एकदिवसीय आणि २६ टी२० सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फलंदाजी आणि मध्यमगती गोलंदाजी करीत असे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
क्लेर टेरब्लांच

**क्लेर सिमोन टेरब्लांच** (ऑक्टोबर २०, इ.स. १९८४ - ) ही कडून एक कसोटी आणि २१ एकदिवसीय सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
ॲल्सिदे दि गॅस्पेरी

250 px|इवलेसे|अल्चिदे दे गास्पेरी
**अल्चिदे दे गास्पेरी** (;  - ) हा इटलीचा ३०वा पंतप्रधान होता. तो १० डिसेंबर १९४५ ते १७ ऑगस्ट १९५३ दरम्यान पंतप्रधानपदावर होता.

## बाह्य दुवे
*गास्पेरी फाउंडेशन  

वर्ग:इटलीचे पंतप्रधान
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पिझ्झा

**पिझ्झा** हा एक इटालियन पदार्थ आहे.यात मैद्याच्या गोल पोळी/चपातीवर चीज आणि अनेक प्रकारच्या भाज्यांचे/मांसाचे तुकडे घालून तो ओव्हन मध्ये बेक केला जातो अर्थात भाजला जातो आणि त्यानंतर खाल्ला जातो. पिझ्झा हा इटालियन शब्द असून इटालियन भाषेत 'झ'चा उच्चार 'त्झ' किंवा 'ट्झ' असा होत असल्याने पिझ्झा या शब्दाचा अचूक उच्चार 'पित्झा' किंवा 'पिट्झा' असा आहे. 

## इतिहास
पिझ्झाचा पहिला उल्लेख दक्षिण इटलीच्या गाएता शहरात दहाव्या शतकात सुमारे ९९७ सालच्या आसपास आढळतो. तर आधुनिक पिझ्झाचा वापर सर्वप्रथम इटलीच्या नेपल्स शहरात केला गेला. या मूळच्या पिझ्झात कालांतराने अनेक बदल होत गेले. मैद्याची पोळीच्या जाडी नुसार ठरलेले प्रकार, वर घातल्या जाणाऱ्या भाज्या/चीज/मांसाहारी पदार्थांचे प्रकार यावरून पिझ्झा या पदार्थाची विविध स्वरूपात विभागणी केली जाते. पिझ्झात वापरल्या जाणाऱ्या मैद्याच्या पोळी/चपातीला **पिझ्झा बेस** असे म्हणतात आणि त्यावर घातल्या जाणाऱ्या भाज्या/मांसाचे तुकडे यांना **टॉपिंग्ज** असे म्हणले जाते. 

## प्रकार
पिझ्झा हा इटालियन पदार्थ असला तरी कालांतराने जगभर आणि विशेषतः अमेरिकेत तो उत्तरोत्तर अधिकाधिक लोकप्रिय होत गेला. पिझ्झाचा बेस, त्यावर वापरण्यात येणारी टॉपिंग्ज आणि पिझ्झा बनवण्याच्या पद्धती यामध्ये जगभरातल्या अनेक देश आणि शहरांमध्ये विविधता आढळून येते आणि या विविधतेवर आधारित असणारे पिझ्झाचे वेगवेगळे प्रकार आढळतात. हे प्रकार अर्थात त्या त्या शहरातल्या लोकांच्या पिझ्झाच्या आवडीनिवडींवरून  आणि खाण्याच्या पद्धतीवरून पडलेले आहेत.तरी सांगायचे झाल्यास चीझ बर्स्ट पिझ्झा, मार्गारिटा पिझ्झा, कॉर्न चीझ पिझ्झा,पेप्रोनी पिझ्झा इ. सुप्रसिद्ध प्रकार आहेत.

**शिकागो पद्धतीचा पिझ्झा :** मैद्याची पोळी अर्थात पिझ्झा बेस खूप जाड असून त्यावर अगदी थोड्या भाज्या/चिकन/पोर्कचे टॉपिंग्ज असल्यास तो 'शिकागो पद्धतीचा पिझ्झा' म्हणून ओळखला जातो. 

**न्यू यॉर्क पद्धतीचा पिझ्झा :** याउलट पिझ्झा बेस पातळ असून त्यावर खूप भाज्या/चिकन/पोर्कचे टॉपिंग्ज असल्यास तो न्यू यॉर्क पद्धतीचा पिझ्झा म्हणून ओळखला जातो. 

**सिसिलियन पद्धतीचा पिझ्झा :** सहसा गोलाकारात असणारा पिझ्झा काही वेळा चौकोनी आकारातही बनवला जातो. त्याला सिसिलियन पद्धतीचा पिझ्झा असे म्हणतात कारण इटलीच्या सिसिली विभागात असा चौकोनी पिझ्झा आवडीने खाल्ला जातो. सिसिलियन पिझ्झाचा बेस हा सामान्य पिझ्झापेक्षा खूप जाड असतो.

**कॅलिफोर्निया पिझ्झा :** हा प्रचलित टॉपिंग्ज पेक्षा वेगळ्या प्रकारच्या टॉपिंग्जसाठी प्रसिद्ध आहे. 

**डेट्रॉईट पिझ्झा :** डेट्रॉईट पिझ्झा हा देखील सिसिलियन पिझ्झाप्रमाणे चौकोनीच असतो परंतु यात प्रामुख्याने पेपरोनीचा वापर केला जातो. 

**सेंट लुईस पिझ्झा :** सेंट लुईस पिझ्झा हा देखील चौकोनीच असतो परंतु सिसिलियन पद्धतीच्या जाड पिझ्झाबेस ऐवजी यात पिझ्झा बेस पातळ असतो.

## टॉपिंग्ज
पिझ्झावर घातल्या जाणाऱ्या जाणारे शाकाहारी टॉपिंग्जमध्ये प्रामुख्याने कांदा, टोमॅटो, सिमला मिरची, मका, बेबी कॉर्न, मशरूम (अळंबी), अननस, काळे ऑलिव्ह, पालक, बेझिल (तुळशीच्या गुणधर्मांचा एक पदार्थ) यांचा समावेश होतो तर मांसाहारी टॉपिंग्जमध्ये कोंबडी, डुक्कर, पेपरॉनी, सलामी अशा विविध प्रकारांचा समावेश होतो.

## चीज
चीज हा पिझा मधील एक प्रमुख घटक पदार्थ आहे. पिझ्झात प्रामुख्याने मोझरेला, चेद्दार (केशरी रंगाचे) चीज, पार्मेशन चीज हे चीजचे प्रकार वापरले जातात.

## चित्रदालन

File:Pizza (48032400861).jpg|पिझ्झा
File:Pizza 32.jpg|चीझ घातलेला पिझ्झा
File:Pizza 24.jpg|अंडे घातलेला पिझ्झा

## संदर्भ 
वर्ग:इटलीमधील खाद्यपदार्थ
औद्योगिक वसाहत

**औद्योगिक वसाहत** हे औद्योगिक विकासासाठी नियोजन आणि विकास केलेले क्षेत्र असते. यात प्रामुख्याने औद्योगिक उत्पादनांचे प्रकल्प समाविष्ट असतात.

वर्ग:उद्योग
वर्ग:वसाहती
पाणबुडी

[right|thumb|350px|[जपानची ओयाशिओ श्रेणीतील पाणबुडी]]

**पाणबुडी** हे पाण्याच्या खालून चालू शकणारे जहाज आहे. पाणबुडीला इंग्रजीत *सबमरीन* असे म्हणतात. दुसऱ्या महायुद्धात व त्या नंतरच्या काळात पाणबुडींचा आरमारी युद्धात मोठ्या प्रमाणावर वापर करण्यात आला. पाणबुडीचा सुरुवातीच्या काळात पत्ता लागणे महाकठीण काम होते. त्यामुळे पाणबुडींचा जहाजे बुडवायला मोठ्या प्रमाणावर उपयोग झाला. परंतु तंत्रज्ञानाच्या प्रगती नंतर पाणबुडींचा पत्ता लावणे देखील सोपे झाले. त्यामुळे पाणबुडींचे सामरिक महत्त्व मर्यादित होण्यास मदत झाली. तसेच लहान आकारामुळे पाणबुडींचा वापर मर्यादित होतो.

वर्ग:वाहने
वर्ग:जलवाहतूक
द दा विंची कोड

## कथानक 
येशू ख्रिस्ताचा मेरी मॅन्डिलीनशी विवाह झाला होता. या जोडप्याला एक मुलगी झाली व त्यांचा वंश आजतागायत हयात आहे. यासंबंधीचा पुरावा प्रायरी ऑफ सायन या संघटनेने प्राचीन काळापासून लपवून ठेवला आहे. कॅथॉलिक चर्चचे सर्वेसर्वा या पुराव्याच्या मागावर आहेत, तो नाहीसा करण्याचा त्यांचा प्रयत्न आहे. कारण येशूला त्यांनी देवपद दिले आहे. विवाहासारख्या मानवी घटनांचे चर्चने येशूच्या जीवनातून उच्चाटन केले आहे. क्रिप्टॉलॉजी उर्फ सांकेतिक भाषेचे व चिन्हांचे शास्त्र, रोमन लोकांच्या पेगन धर्माचा कॅथॉलिक धर्माने ऱ्हास घडवला तो इतिहास, लिओनार्डो दा विन्ची या प्रख्यात इटालियान चित्रकार-शिल्पकार-शास्त्रज्ञाच्या चित्रांची आशयघनता, गणित, स्थापत्यशास्त्र, भूगोल वगैरे प्राचीन शास्त्रांची माहिती इत्यादी विषयांचा आधार घेत कथानायक रॉबर्ट लॅंग्डन याचा पाठपुरावा करतो.

वर्ग:डॅन ब्राउन
वर्ग:मराठीमध्ये अनुवादित पुस्तके
ऑक्टोपसी

**ऑक्टोपसी** हा इ.स. १९८३ साली प्रदर्शित झालेला एक बॉंन्ड चित्रपट असून यातील जेम्स बॉन्डची भूमिका रॉजर मूर यांनी केली आहे. या चित्रपटाचे बरेचसे चित्रीकरण भारत व जर्मनीत झाले. कबीर बेदी, टेनिस खेळाडू विजय अमृतराज यांनीही या चित्रपटात काम केले आहे

## बाह्य दुवे
*
*अधिकृत स्थळ

वर्ग:जेम्स बाँड चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९८३ मधील इंग्लिश चित्रपट
उरुळी कांचन

**उरुळी कांचन** हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील हवेली तालुक्यातील एक गाव आहे.

हे गाव पुणे-सोलापूर राष्ट्रीय महामार्गावर वसलेले असून, पुणे आणि हडपसरनंतर या भागातील सर्वात मोठी बाजारपेठ असलेले गाव म्हणून ओळखले जाते. गावामध्ये विविध प्रकारच्या शैक्षणिक संस्था उपलब्ध आहेत, ज्यामध्ये मराठी आणि इंग्रजी माध्यमाच्या शाळा आणि कॉलेजचा समावेश आहे. यामुळे आसपासच्या गावांमधील विद्यार्थी मोठ्या संख्येने येथे शिक्षणासाठी येतात, ज्यामुळे गाव शिक्षणाच्या दृष्टीने एक केंद्रबिंदू बनले आहे.

## पार्श्वभूमी
उरुळी कांचनचे ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व लक्षात घेता, हे गाव निसर्गोपचार आणि ग्रामीण विकासाच्या क्षेत्रातही नावारूपास आले आहे. येथे एक प्रसिद्ध निसर्गोपचार आश्रम आहे, जो आरोग्य आणि नैसर्गिक उपचार पद्धतींसाठी ओळखला जातो. १९६० च्या दशकात मनीभाई देसाई यांनी स्थापलेले 'बीएआयएफ डेव्हलपमेंट रिसर्च फाउंडेशन' हे स्वयंसेवी संस्थेचे कार्य येथे चालते. ही संस्था उच्च उत्पन्न देणाऱ्या पशुधनाच्या प्रजननावर आणि शाश्वत ग्रामीण विकासावर लक्ष केंद्रित करते, ज्यामुळे ती संपूर्ण भारतभर प्रसिद्ध आहे. तसेच, गावात ग्रामपंचायत कार्यरत असून, स्थानिक प्रशासन आणि विकासाच्या बाबतीत महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते. उरुळी कांचनचे हे वैशिष्ट्ये ते एक प्रगत आणि बहुउद्देशीय गाव बनवतात.

## हे सुद्धा पहा
* उरुळी रेल्वे स्थानक
## हवामान
उरुळी कांचन येथील हवामान सर्वसाधारणपणे उष्ण आणि कोरडे असते. वर्षभरात हवामानातील बदलांनुसार तीन प्रमुख ऋतू अनुभवायला मिळतात. मार्च ते मे हा कालावधी उन्हाळ्याचा असतो, ज्यामध्ये तापमान वाढते. जून ते ऑक्टोबर या कालावधीत पावसाळा असतो, ज्यामुळे गावात चांगली पर्जन्यवृष्टी होते; तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान सुमारे ६१० मिमी इतके असते. नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी हा कालावधी हिवाळ्याचा असतो, ज्यामध्ये शीतल व हलके थंड वातावरण असते. हे हवामान गावाच्या दैनंदिन जीवन आणि शेतीवर मोठा प्रभाव टाकते.

## जवळील प्रेक्षणीय स्थळे 
उरुळी कांचन येथून जवळ असलेली प्रेक्षणीय स्थळे पर्यटकांसाठी आणि स्थानिकांसाठी आकर्षणाचे केंद्र आहेत. थेऊर हे गाव अवघ्या १० किलोमीटर अंतरावर आहे, तर ढवळगड (ढवळेश्वर) १८ किलोमीटर अंतरावर वसलेले आहे. भुलेश्वर हे २५ किलोमीटर, जेजुरी २९ किलोमीटर, आणि मल्हारगड ३२ किलोमीटर अंतरावर आहे. ही ठिकाणे धार्मिक आणि ऐतिहासिक महत्त्वाची असून, पर्यटक आणि भाविक यासाठी प्रसिद्ध आहेत.

## नागरी सुविधा
उरुळी कांचन हे पुणे-सोलापूर राष्ट्रीय महामार्गावर वसलेले असल्याने गावाचा विकास झपाट्याने झाला आहे. पुणे शहरापासून जवळ असल्यामुळे येथे वाहतूक आणि कनेक्टिव्हिटी चांगली आहे. महामार्गामुळे वाहतूक मोठ्या प्रमाणात असते, आणि पुणे महानगर परिवहन महामंडळाच्या (पीएमटी) बस सेवांमुळे गावाची जोडणी पुणे आणि आसपासच्या भागांशी चांगली झाली आहे. यामुळे स्थानिकांचे दैनंदिन जीवन आणि व्यापार सुलभ झाले आहे.

## जवळपासची गावे
उरुळी कांचनच्या आसपास अनेक गावे वसलेली आहेत, ज्यामुळे या भागात सामाजिक आणि आर्थिक संबंध मजबूत झाले आहेत. यामध्ये डाळिंब, लोणी काळभोर, सहजपुर, थेऊर, शिंदावणे, मांजरी बु., आष्टापुर, बोरीभडक, भवरापुर, खामगाव टेक, मांजरी खु., आणि कुंजिरवाडी यांचा समावेश आहे. ही गावे उरुळी कांचनशी जोडलेली असून, शिक्षण, बाजारपेठ, आणि रोजगाराच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतात.

## संदर्भ
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:हवेली तालुक्यातील गावे
डावजेकर

**डावजेकर** हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* दत्तात्रेय शंकर डावजेकर - मराठी संगीतकार.

वर्ग:मराठी आडनावे
वेद प्रकाश मलिक

१९९७-२००० या काळातील भारताचे सरसेनापती. या काळात झालेल्या कारगील युद्धाचे त्यांनी नेतृत्व केले.२९ मे १९६८ला त्यानी आर्मी मेडिकल कोर डॉ.रंजना शी लग्न केल

## कार्यकाल 
६ जून सिख रेजिमेंट ते १०सिख रेजिमेंटचे कमांडर झाले.नतर ते ८ डिव्हिजनचे कमांडर झाले. ११कोरचे कोर कमांडर झाले सादन कमानचे कमांडर .१९९६थल सेनाप्रमुख होता. 

## बाह्य दुवे 
भारत रक्षक वरील संकेतस्थळ विदागारातील आवृत्ती

वर्ग:भारतीय सरसेनापती
वर्ग:परम विशिष्ट सेवा पदक विजेते
मन्नार जिल्हा

श्रीलंकेच्या उत्तर प्रांतामधील मन्नार हा एक जिल्हा असून त्याचे क्षेत्रफळ १,९९६ वर्ग किमी आहे. २००७ च्या अंदाजानुसार मन्नार जिल्ह्याची लोकसंख्या १,०३,६८८ होती.

## वस्तीविभागणी 
### जातीनुसार लोकसंख्या 
## स्थानीय सरकार 
मन्नार जिल्हयात १ नगरपालिका, ५ विभाग सचिव आणि ४ प्रदेश्य सभा आहेत. ५ विभागांचे अजुन १५३ ग्राम निलाधारी उपविभागात विभाजन करण्यात आले आहे.

### नगरपालिका 
* मन्नार

### प्रदेश्य सभा 
* पासलई
* अदंपन
* नानत्तन
* छिलवाथुराई

### विभाग सचिव 
* मांथई पश्चिम (३६ ग्राम निलाधारी उपविभाग)
* मधू (१७ ग्राम निलाधारी उपविभाग)
* मुसली (२० ग्राम निलाधारी उपविभाग)
* नानत्तन (३१ ग्राम निलाधारी उपविभाग)
* मन्नार (४९ ग्राम निलाधारी उपविभाग)

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:श्रीलंकेचे जिल्हे
रांगणेकर

**रांगणेकर** हे मराठी आडनाव आहे.

## उल्लेखनीय व्यक्ती 
* अहिल्या रांगणेकर - मराठी साम्यवादी नेत्या.
* खंडू रांगणेकर - भारतीय क्रिकेटखेळाडू.
* मो.ग. रांगणेकर - मराठी नाटककार.
* शरू रांगणेकर - व्यवस्थापन तज्ज्ञ आणि लेखक

वर्ग:मराठी आडनावे
वावुनीया जिल्हा

श्रीलंकेच्या उत्तर प्रांतामधील वावुनीया हा एक जिल्हा असून त्याचे क्षेत्रफळ १,९६७ वर्ग किमी आहे. २००७ च्या अंदाजानुसार वावुनीया जिल्ह्याची लोकसंख्या १,८३,०४६ होती.

## वस्तीविभागणी 
### जातीनुसार लोकसंख्या 
## स्थानीय सरकार 
वावुनीया जिल्हयात १ नगरपालिका, ४ विभाग सचिव आणि ४ प्रदेश्य सभा आहेत. ४ विभागांचे अजुन १०२ ग्राम निलाधारी उपविभागात विभाजन करण्यात आले आहे.

### नगरपालिका 
* वावुनीया

### प्रदेश्य सभा 
* वावुनीया
* वावुनीया उत्तर
* वावुनीया दक्षिण
* वेंगलाछेड्डीकूलम

### विभाग सचिव 
* वावुनीया उत्तर (२० ग्राम निलाधारी उपविभाग)
* वावुनीया दक्षिण (२० ग्राम निलाधारी उपविभाग)
* वावुनीया (४२ ग्राम निलाधारी उपविभाग)
* वेंगलाछेड्डीकूलम (२० ग्राम निलाधारी उपविभाग)

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:श्रीलंकेचे जिल्हे
वाटवे

**वाटवे** हे मराठी आडनाव आहे. हे सहसा चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मणांमध्ये आढळते.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* गजानन वाटवे - मराठी गायक, संगीतकार.
* प्रा.मिलिंद वाटवे - जैवशास्त्रज्ञ, लेखक. 

वर्ग:मराठी आडनावे
फडकर

**फडकर** हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* दत्तू फडकर - भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* रघुनाथ विनायक फडकर - भारतीय शिल्पकार. धार येथील फडके स्टुडियोचे स्थापक.
* अदिती फडकर - भारतीय मॉडेल आणि दाक्षिणात्य चित्रपटसृष्टीत आणि संगीत व्हिडियोमध्ये काम करणारी अभिनेत्री.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी आडनावे
मुलैतीवू जिल्हा

श्रीलंकेच्या उत्तर प्रांतामधील मुलैतीवू हा एक जिल्हा असून त्याचे क्षेत्रफळ २,६१७ वर्ग किमी आहे. २००७ च्या अंदाजानुसार मुलैतीवू जिल्ह्याची लोकसंख्या २,२०,३११ होती.

## वस्तीविभागणी
### जातीनुसार लोकसंख्या
## स्थानीय सरकार
मुलैतीवू जिल्हयात ५ विभाग सचिव आणि ४ प्रदेश्य सभा आहेत. ५ विभागांचे अजुन १२७ ग्राम निलाधारी उपविभागात विभाजन करण्यात आले आहे.

### प्रदेश्य सभा
* मांथुई पूर्व
* मारितीमेपट्टू
* पुथुकूडियीरुपट्टू
* थुंक्काई

### विभाग सचिव
* मांथुई पूर्व (१५ ग्राम निलाधारी उपविभाग)
* थुंक्काई (२० ग्राम निलाधारी उपविभाग)
* पुथुकूडियीरुपट्टू (१९ ग्राम निलाधारी उपविभाग)
* ओड्डूसुद्दन (२७ ग्राम निलाधारी उपविभाग)
* मारितीमेपट्टू (४६ ग्राम निलाधारी उपविभाग)

## संदर्भ व नोंदी
वर्ग:श्रीलंकेचे जिल्हे
*
जनरल

इवलेसे|right|180px
**जनरल** हे पायदळ सैन्यातील सर्वोच्च पद आहे. मराठीत जनरलला सरसेनापती म्हणतात. 

वर्ग:सैन्य
वर्ग:भारतीय सेना पद
वर्ग:पद
वर्ग:भारतीय सेनेतील पद
ज्ञानयोग

जीव,जगत व परब्रह्म यांचे यथार्थ ज्ञान शास्त्रांच्या अभ्यासाने व गुरूच्या साहाय्याने करून घेऊन त्यावरून ब्रह्म ऐक्य जाणणे आणि अनुभवणे याला ज्ञानयोग म्हणतात.न ही ज्ञानेन सदृशं पवित्रं इह विद्यते  म्हणजे ज्ञानासारखे पवित्र इथे काहीही नाही असे गीतेत (४.३८) सांगितले आहे.  हे पवित्रतम ज्ञान तत्त्वदर्शी गुरूच्या साहाय्याने स्वतः स्वतःच अनुभवायचे असते.
ज्ञान मिळविण्यासाठी तत्त्वदर्शी गुरूकडे नम्रतेने जायला हवे.अहंकारी मनुष्याला ज्ञान प्राप्त होण्याचा संभव नाही.ज्ञानप्राप्तीसाठी साधकाला तीव्र जिज्ञासा असली पाहिजे आणि त्याने गुरूची सेवा करीत योग्य समयाची वाट पाहिली पाहिजे.ज्ञानासाठी श्रद्धेची नितांत आवश्यकता आहे.बुद्धीनिष्ठा ही एक प्रकारची श्रद्धाच आहे. ज्ञानयोगाला  तत्परताही आवश्यकता असते.
## आध्यात्मिक महत्त्व
प्रा.खानोलकर यांनी ज्ञानयोगाच्या स्वरूपाचे वर्णन केले आहे ते असे-मानवी जीविताचे मर्म ज्यांना समजले आहे,जीविताच्या पाठीमागचा हेतू ज्यांना आकलन झाला आहे,शरीर-मन-बुद्धी यांचा विकास होवून ज्यांच्या ठिकाणी स्थितप्रज्ञवृत्ती स्थिर झाली आहे,निष्काम कर्मयोग ज्यांना साधला आहे त्यांनाच बुद्धियोग साधतो ,ज्ञान प्राप्त होते,तेच भगवंताला प्रिय होतात . हाच ज्ञानयोग होय.
## भगवद्गीततेतील संकल्पना
गीतेत ज्ञानयोगालाच बुद्धियोग असे नाव दिले आहे.या योगात शरीर व मन यांच्यापेक्षा बुद्धीचा संबंध जास्त येतो.बुद्धीने आत्म स्वरूपाची खरी ओळख करून घेणे म्हणजे ज्ञान मिळविणे होय.या बुद्धीयोगाचे महत्त्व गीतेत अनेक जागी सांगितले आहे.
## त्तात्त्विक संकल्पना
ज्ञानाचा अधिकारी होण्यासाठी मुमुक्षूने म्हणजे मोक्षाची इच्छा असणा-याने प्रथम चार साधने संपादित केली पाहिजेत.नित्यानित्यविवेक,इहामुत्रफलभोगविराग .यमनियम व मुमुक्षुता ही ती चार साधने होत. 
ज्ञानयोगाच्या सात भूमिका असून शुभेच्छा,विचारणा,तनुमानसा, सत्त्वापत्ती, असंसक्ती, पदार्थभावना व तुर्यगा अशी त्यांची नावे आहेत.

## हे ही पहा
* ज्ञानयोग-स्वामी विवेकानंद (रामकृष्ण मिशन प्रकाशन)
वर्ग:हिंदू तत्त्वज्ञान
वर्ग:भगवद्गीता
वर्ग:हिंदू धर्म
विद्या माळवदे

**विद्या माळवदे** ( २ मार्च १९७२) ही हिंदी चित्रपटसृष्टीमधील एक आघाडीची अभिनेत्री आहे. चक दे! इंडिया ह्या चित्रपटातील भारतीय महिला हॉकी संघाच्या कर्णधाराची तिची भूमिका गाजली. २००८ सालच्या *म.टा. सन्मान* पुरस्कारात विद्याला *फेस ऑफ दि इयर* म्हणून गौरवण्यात आले.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे
*

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
कुमार गंधर्व

**शिवपुत्र सिद्धरामय्या कोमकलीमठ** ऊर्फ **कुमार गंधर्व** (एप्रिल ८, १९२४;सुळेभावी-बेळगाव - जानेवारी १२, १९९२;देवास) हे भारतातील हिंदुस्तानी शास्त्रीय गायक होते. तत्कालीन  हिंदुस्तानी संगीतपद्धतीतील घराण्यांच्या पारंपरिक भिंती भेदून त्यांनी स्वतःची आगळ्या ढंगाची गायकी घडवली.

कुमार गंधर्व यांचे वडील गायक होते. घरातच गायकी असल्याने तिचा प्रभाव पडून कुमार वयाच्या सहाव्या वर्षीच गाऊ लागले. त्यांचे गाणे ऐकून गुरूकल्ल मठाचे स्वामी यांनी त्यांना वयाच्या सातव्या वर्षी कुमार गंधर्व हे नाव ठेवले. हेच पुढे त्यांचे अधिकृत नाव झाले. 

अलाहाबादच्या अखिल भारतीय संगीत परिषदेतील गायनाने एकदम प्रसिद्धी मिळून कुमार गंधर्व यांच्यावर बक्षिसे व पदके यांचा वर्षाव झाला. त्यांनी इ.स.१९३६ पासून पुढे अकरा वर्षे मुंबई येथे बा. र. देवधर यांच्याकडे शास्त्रीय संगीताचे शिक्षण घेतले. १९४७ साली त्यांचे मराठी गायिका भानुमती कंस यांच्याशी लग्न झाले. त्यानंतर कुमारांना क्षयाची बाधा झाल्याने त्यांचे एक फुफ्फुस काढावे लागले. मोकळ्या स्वच्छ हवेसाठी त्यांनी मुंबई सोडली आणि ते मध्य प्रदेशातील देवास येथे राहू लागले. भानुमती कोमकली यांनी नवऱ्याची शुश्रूषा करून त्यांना बरे केले. इ.स. १९५५ साली त्यांना मुकुल शिवपुत्र नावाचा मुलगा झाला, पुढे चालून तो देखील गायक बनला. इ.स. १९६१ मध्ये भानुमती वारल्या आणि कुमारांनी १९६२ मध्ये वसुंधरा श्रीखंडे यांच्याशी लग्न केले. त्यांना जी मुलगी झाली तिचे नाव त्यांनी प्रख्यात पेटीवादक विठ्ठलराव सरदेशमुख यांनी सुचवल्याप्रमाणे 'कलापिनी' ठेवले.

कुमार गंधर्वांनी ग्वाल्हेर, आग्रा, जयपूर, भेंडीबाजार वगैरे सर्व घराण्यांचे सार काढून नवीनच गायकी निर्माण केली. माळवी लोकगीतांचा विशेष अभ्यास करून त्यांवर आधारित असे ‘गीत वर्षा’, ‘गीत हेमंत’, ‘गीत वसंत’ इ. कार्यक्रम सादर केले व संगीताला एक नवीनच क्षेत्र उपलब्ध करून दिले. १९६५ साली *अनुपरागविलास* हा नव्या–जुन्या रागांत स्वतः बांधलेल्या बंदिशींचा संग्रह प्रसिद्ध केला. सूरदास, कबीर, मीराबाई यांच्या पदांच्या गायनाचे कार्यक्रम व खास माळवी लोकगीतांच्या मैफली यांसारखे नवनवीन यशस्वी प्रयोग त्यांनी सादर केले. त्यांचे प्रयोगशील मन सतत काहीतरी नवीन करण्याच्या उद्योगात असे.

कुमार गंधर्व हे शेवटपर्यंत नवी मुंबई येथील वाशीतल्या पं. विष्णू दिगंबर स्मारक योजनेचे अध्यक्ष होते.

त्यांचा पुत्र मुकुल शिवपुत्र आणि कन्या कलापिनी कोमकली हे दोघेही हिंदुस्तानी गायक आहेत.

इवलेसे|कुमार गंधर्व यांच्यावरील पोस्टाचे तिकीट (२०१४)
## कुमार गंधर्व यांच्यावर लिहिली गेलेली पुस्तके
* आमचे कुमारजी (संपादिका - वसुंधरा कोमकली)
* कालजयी कुमार गंधर्व (खंड१ - मराठी, खंड२ - इंग्रजी-हिंदी, संपादन: रेखा इनामदार साने आणि कलापिनी कोमकली)
* कुमार गंधर्व: मुककाम वाशी (संकलन आणि संस्करण: मो.वि. भाटवडेकर) : (१२ नोव्हेंबर ते २५ नोव्हेंबर १९९० या काळात कुमार गंधर्वांनी दिलेल्या मुलाखती आणि संगीत मैफिली यांचे शब्दांकन)
* तरी एकाकीच: कुमार गंधर्वांसाठी निरोपाची गाणी (कवितासंग्रह, मूळ हिंदी कवी अशोक वाजपेयी, मराठी अनुवाद: चंद्रकांत पाटील)

## पुरस्कार व सन्मान
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:कन्नड व्यक्ती
वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक
वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:कालिदास सन्मान पुरस्कारविजेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
चंचू वाळा सर्प

**चंचू वाळा सर्प** (शास्त्रीय नाव: Rhinotyphlops acutus) हा द्वीपकल्पीय भारतात सापडणारा छोट्या आकारमानाचा आंधळा, बिनविषारी साप आहे.

## वर्णन 
चंचू वाळ्याचा रंग सामान्यतः तपकिरी किंवा फिकट राखाडी असून पोटाकडचा भाग फिकट तपकिरी असतो. याचे शरीर दंडगोलाकार असून लांबी सरासरी ४५ सें.मी., तर अधिकतम ६० सें.मी. असते. चंचू वाळ्याच्या शरीराच्या मध्यभागी फिकट रंगाचे खवले असतात. याचे टोके छोटे असून चोचीसारखे टोक असलेले तोंड असते. याच शारीरिक वैशिष्ट्यामुळे याला 'चंचू वाळा सर्प' असे म्हणतात.
चंचू वाळ्याच्या शेपटीला छोटासा काटा असतो. हाताळला असता, हा साप आपल्या शेपटीचा काटा हाताळणाऱ्याच्या अंगात रुतवू पाहतो.

## स्थानिक नावे 
गोव्यात चंचू वाळ्यास 'टिल्यो' असे म्हणतात.

## भौगोलिक आढळ 
चंचू वाळा भारतात गंगेच्या खोऱ्याच्या दक्षिणेस सर्वत्र आढळतो.

## वास्तव्य 
चंचू वाळा मुख्यतः निशाचर असतो. याचे वास्तव्य जमिनीखाली, तर कधी कुजक्या लाकडाखाली किंवा वाळलेल्या पाल्या-पाचोळ्याखाली आढळते. सहसा फक्त पावसाळ्यात दिसतो. इतर वेळी जमिनीखाली दीर्घनिद्रा घेतो.

## खाद्य 
गांडूळ

## संदर्भ 
* 'साप: महाराष्ट्र, गोवा व कर्नाटक', लेखक: निलीमकुमार खैरे, ज्योत्स्ना प्रकाशन, ISBN 81-7925-139-X

वर्ग:बिनविषारी साप
वर्ग:साप
थेमिस्टोक्लीस

**थर्मिस्टीकलीस** अथवा **थेमिस्टोक्लीस** ग्रीसचा एक सेनानी होता. याने ग्रीस-पर्शिया युद्धात ग्रीक सैन्याचे नेतृत्व केले व अतिप्रचंड सैन्याचा नौदलीय युद्धात पराभव केला. आजवरच्या महान सेनानींमध्ये थर्मिस्टीकलीसचा समावेश होतो. मॅरेथॉनच्या युद्धानंतर त्याने तत्परता दाखवून अथेन्सच्या नौदलाला पर्शियन सैन्याची दुसरी मोठी लाट येण्या आगोदरच सज्ज केले. 

## लढाया 
* मॅरेथॉनची लढाई
* आर्टेमिझियची लढाई - थर्मोपिलाईच्या लढाईच्या वेळेस झालेली जवळच्या खाडीतील नौदलीय लढाई
* सलामीची लढाई

वर्ग:ग्रीसचा इतिहास
वर्ग:महान सेनानी
वाळा सर्प

**वाळा** (शास्त्रीय नाव: Ramphotyphlops braminus) हा आशिया व आफ्रिकेत सापडणारा छोट्या आकारमानाचा आंधळा, बिनविषारी साप आहे. अतिशय निरुपद्रवी असा हा साप दिसायला गांडुळासारखा असल्याने बरेचदा लोक गल्लत करतात. पण त्याच्या अंगावर गांडुळासारखी वलये नसतात. कडक जमिनीवर नागमोडी आकारात सरपटताना कधी कधी दिसतो.
ओल्या जमिनीतील अळ्या किडे हे याचे अन्न आहे.

## वर्णन 
वाळा साप लालसर तपकिरी रंगाचा असून याचा पोटाकडचा भाग फिका असतो. याच्या सडपातळ गोलाकार शरीरावर जवळजवळ असणारे खवले दिसतात. याचे डोळे अतिशय छोटे असतात आणि शेपूट टोकेरी असते. वाळ्याची लांबी सरासरी १२.५ सें.मी., तर अधिकतम २३ सें.मी. असते.

## स्थानिक नावे 
प्रजातीचे शास्त्रीय नाव हे *ब्राह्मण* या संस्कृत शब्दापासून घेण्यात आलेले आहे. महाराष्ट्रात वाळ्याला 'दानवं','कणा', 'अंधासाप', 'सोमनाथ' या नावांनीही ओळखले जाते. गोव्यात याला 'टिल्यो' असे संबोधतात.

## भौगोलिक आढळ 
वाळा आशिया आणि आफ्रिकेत सापडतो. भारतात सर्वत्र वाळ्याचा वावर आढळला आहे. या प्रजातीची कोणतीही उपप्रजाती आतापर्यंत आढळून आलेली नाही.

## वास्तव्य 
वाळ्याचे वास्तव्य मऊ जमिनीत आढळते. पावसाने मऊ झालेली माती उकरण्यासाठी हा आपले डोके वापरतो. भारतामध्ये वाळा फक्त पावसाळ्यात जमिनीवर वावरताना दिसतो; इतर वेळी जमिनीखाली दीर्घनिद्रा घेतो.

## खाद्य 
मुंग्या, वाळवी, कीटकांची अंडी, अळ्या इत्यादी.

## प्रजनन 
वाळ्यांमध्ये अंड्यांद्वारे प्रजनन होते. सर्वसाधारणतः ३-७ तांदळाच्या आकाराची अंडी घातली जातात.

## संदर्भ 
* 'साप: महाराष्ट्र, गोवा व कर्नाटक', लेखक: निलीमकुमार खैरे, ज्योत्स्ना प्रकाशन, ISBN 81-7925-139-X

## बाह्य दुवे 
* रेप्टेरियम.सीझेड - रेप्टाइल डेटाबेस : वाळा सापाविषयी माहिती (इंग्लिश मजकूर)

वर्ग:बिनविषारी साप
वर्ग:साप
माजलगाव

**माजलगाव** भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील एक शहर आहे. हे शहर माजलगाव तालुक्याचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे. माजलगाव येथे मराठवाड्यातील दुसरे मोठे धरण आहे. माजलगाव हा महाराष्ट्र विधानसभेचा एक मतदारसंघ आहे.

वर्ग:बीड जिल्हा
वर्ग:महाराष्ट्रातील शहरे
माझा नाटकी संसार

**माझा नाटकी संसार** हे मराठी नाटकका‍र भार्गवराम विठ्ठल वरेरकर यांनी लिहिलेले आत्मचरित्र आहे.

वर्ग:भार्गवराम विठ्ठल वरेरकर यांचे साहित्य
वर्ग:मराठी साहित्य यादी
पोटाचा प्रश्न (पुस्तक)

**पोटाचा प्रश्न** हे मराठी लेखिका मंगला गोडबोले यांनी लिहिलेला विनोदी कथासंग्रह आहे.

वर्ग:मंगला गोडबोले यांचे साहित्य
वर्ग:मराठी साहित्य यादी
मंगला गोडबोले

**मंगला गोडबोले** (जन्म : २ फेब्रुवारी, १९४९) या सामाजिक जाणीवेने लिहिणाऱ्या एक मराठी लेखिका आहेत. ह्यांच्या अनेक कथावजा लेख मराठी वृत्तपत्र ’लोकसत्ता’त साप्ताहिक सदरे म्हणून प्रकाशित झाले. इ.स. २००० सालच्या सदराचे नाव ’अशी घरं अशी माणसं’ हे, २००९साली ’पण बोलणार आहे’ हे आणि २०१३सालच्या साप्ताहिक सदराचे नाव  ’जुनी विटी नवे राज्य’ हे होते. हे साप्ताहिक लेख पुढे पुस्तकरूपाने प्रसिद्ध झाले.

मंगला गोडबोले यांची पन्नासहून अधिक पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत. त्यापैकी बहुसंख्य विनोदी साहित्य ह्या स्वरूपातली आहेत. त्यातून निवडलेल्या ३५ लेख, कथा आणि एक प्रहसन अशा लेखनाने 'निवडक मंगला गोडबोले' हे पुस्तक तयार झाले आहे. डॉ. वंदना बोकील कुलकर्णी यांनी त्याचे संपादन केले आहे.

## मंगला गोडबोले यांचे प्रकाशित साहित्य
## पुरस्कार
* मंगला गोडबोले यांच्या ऋ्तु हिरवट या पुस्तकाला महाराष्ट्र सरकारचा विनोदी वाङ्‌मयासाठीचा २०१४ सालचा श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर पुरस्कार मिळाला. (६-२-२०१६ची बातमी)

,
वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी लेखिका
स्टुडिओ (मराठी पुस्तक)

**स्टुडिओ** हे मराठी चित्रकार, लेखक सुभाष अवचट यांनी लिहिलेले पुस्तक आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* [बुकगंगावरील विक्रीची जाहिरात](https://www.bookganga.com/eBooks/Books/details/5030544807329323291?BookName=Studio-(Marathi))

वर्ग:सुभाष अवचट यांचे साहित्य
वर्ग:मराठी साहित्य यादी
मीना प्रभू

डॉ. **मीना सुधाकर प्रभू** (२७ मार्च १९३९- १ मार्च, २०२५) या एक डॉक्टर आणि मराठी लेखिका होत्या. त्यांचा जन्म आणि शिक्षण पुणे शहरात झाले. पुण्याच्या बी.जे. मेडिकल कॉलेजमधून त्यांनी एम.बी.बी.एस. केले. त्यानंतर मुंबईला जाऊन त्या डी.जी.ओ. झाल्या. १९६६ मध्ये लग्न झाल्यानंतर त्या इंग्लंडमध्ये आल्या. त्यांनी सुमारे वीस वर्षे लंडनमध्ये भूलतज्ज्ञ आणि जनरल प्रॅक्टिशनर म्हणून काम केले.

प्रभू यांनी जगातल्या अनेक देशांत प्रवास करून प्रवासवर्णने लिहिली आहेत. त्यांच्या आर्किटेक्ट पतीने यासाठी त्यांना उत्तेजन तर दिलेच, शिवाय पुरेसे आर्थिक पाठबळ दिले. जेव्हा त्या प्रवास करीत नसतात, तेव्हा त्या लंडनमध्ये असतात. प्रभू यांचे अनेक लेख मराठी वर्तमानपत्रांतून आणि नियतकालिकांमधून प्रकाशित झाले आहेत.

## प्रकाशित साहित्य 
वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:मीना प्रभू
वर्ग:इ.स. १९३९ मधील जन्म
चिनी माती (पुस्तक)

**चिनी माती** हे मराठी लेखिका मीना प्रभू यांनी लिहिलेले चीन देशावरील प्रवासवर्णनात्मक पुस्तक आहे.

वर्ग:मीना प्रभू यांचे साहित्य
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
किलिनोच्ची जिल्हा

श्रीलंकेच्या उत्तर प्रांतामधील किलिनोच्ची हा एक जिल्हा असून त्याचे क्षेत्रफळ १,२७९ वर्ग किमी आहे. २००७ च्या अंदाजानुसार किलिनोच्ची जिल्ह्याची लोकसंख्या १,९५,८१२ होती.

## वस्तीविभागणी 
### जातीनुसार लोकसंख्या 
## स्थानीय सरकार 
किलिनोच्ची जिल्हयात ४ विभाग सचिव आणि ३ प्रदेश्य सभा आहेत. ४ विभागांचे अजुन ९५ ग्राम निलाधारी उपविभागात विभाजन करण्यात आले आहे.

### प्रदेश्य सभा 
* कराछ्छी
* पछ्छिलैपाल्ली
* पूनाकरी

### विभाग सचिव 
* कराछ्छी (१६ ग्राम निलाधारी उपविभाग)
* कांदवलाई (४२ ग्राम निलाधारी उपविभाग)
* पूनाकरी (१८ ग्राम निलाधारी उपविभाग)
* पल्लाई (१९ ग्राम निलाधारी उपविभाग)

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:श्रीलंकेचे जिल्हे
अलाहाबाद उच्च न्यायालय

250 px|इवलेसे|अलाहाबाद उच्च न्यायालयाची इमारत
**अलाहाबाद उच्च न्यायालय** (Allahabad High Court) हे भारत देशाच्या उत्तर प्रदेश राज्यामधील उच्च न्यायालय आहे. हे न्यायालय प्रयागराज शहरामध्ये स्थित असून त्याची स्थापना १७ मार्च १८६६ साली केली गेली.

## हेही पहा 
* भारताचे सर्वोच्च न्यायालय

वर्ग:भारतातील उच्च न्यायालये
वर्ग:प्रयागराज
छत्तीसगढ उच्च न्यायालय

**छत्तीसगढ उच्च न्यायालय** भारताच्या छत्तीसगढ राज्यावर अधिक्षेत्र असलेले न्यायालय आहे. याची स्थापना १ नोव्हेंबर, इ.स. २००० रोजी बिलासपूर येथे केली गेली असून हे भारतातील १९वे उच्च न्यायालय आहे.

जस्टिस आर.एस. गर्ग या न्यायालयाचे सर्वप्रथम सरन्यायाधीश होते. या न्यायालयात अठरा न्यायाधीशांची नेमणूक होते.

## हेही पहा 
* भारताचे सर्वोच्च न्यायालय

## संदर्भ 
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतातील उच्च न्यायालये
उच्च न्यायालय
गोडबोले

**गोडबोले** हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* मंगला गोडबोले - मराठी लेखिका.

वर्ग:मराठी आडनावे
खैरे

**खैरे** हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* निलीमकुमार खैरे - मराठी सर्पतज्ज्ञ, लेखक.
* चंद्रकांत खैरे - राजकारणी.

वर्ग:मराठी आडनावे
प्रभू (आडनाव)

**प्रभु** हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* मीना प्रभु - मराठी लेखिका.

वर्ग:मराठी आडनावे
फील्ड मार्शल

**फील्ड मार्शल** (लघुरूप: 'FM') हे सर्वात वरिष्ठ लष्करी पद आहे, जे जनरल श्रेणीच्या अधिकाऱ्यांपेक्षाही वरचे असते.

अनेक देशांमध्ये ऐतिहासिकदृष्ट्या, फील्ड मार्शल पदावरील बढतीसाठी एखाद्या जनरलने विलक्षण लष्करी कामगिरी (उदा. युद्धात विजय) करणे आवश्यक असते. तथापि, या पदाचा वापर ऐतिहासिक काळात विभागीय (डिव्हिजनल) कमांड श्रेणी आणि ब्रिगेड कमांड श्रेणी म्हणून देखील केला गेला आहे.

## उगम 
या संज्ञेचा उगम मध्ययुगाच्या सुरुवातीच्या काळातील आहे. फ्रँकिश राजांच्या काळात याचा मूळ अर्थ 'राजाच्या घोड्यांचा राखणदार' असा होता (मूळ प्राचीन जर्मन शब्द *Marh-scalc*, अर्थ: घोड्याचा सेवक). त्या काळी 'सेवक' या अर्थाने वापरले जाणारे शब्द कधीकधी 'दुय्यम अधिकारी' किंवा तत्सम पदांसाठी वापरले जात असत. १६०० च्या दशकापासून पवित्र रोमन साम्राज्य आणि फ्रान्सच्या राज्यामध्ये अनुक्रमे 'फेल्डमार्शल' आणि *मारेखाल द कॅम्प* नावाचे अधिकारी अस्तित्वात होते. फील्ड मार्शलसाठी वापरल्या जाणाऱ्या पदनामांत वैविध्य आढळते; उदाहरणादाखल "मार्शल" आणि "फील्ड मार्शल जनरल" ही नावे सांगता येतील.
राष्ट्रकुल देशांमध्ये आणि मध्यपूर्वेतील अनेक देशांच्या हवाई दलात या पदाच्या समकक्ष पद 'मार्शल ऑफ द एअर फोर्स' हे असते (याचा गोंधळ 'एअर मार्शल' या पदाशी करू नये). नौदले सहसा भूदल किंवा हवाई दलाची नामपद्धती वापरत नाहीत; तिथे या समकक्ष पदासाठी "फ्लीट ॲडमिरल," "ग्रँड ॲडमिरल" किंवा "ॲडमिरल ऑफ द फ्लीट" अशा पदव्या वापरल्या जातात. फील्ड मार्शलचे पारंपारिक आणि वैशिष्ट्यपूर्ण चिन्ह म्हणजे त्यांचा 'राजदंड' (Baton) होय. आजच्या काळात हा राजदंड केवळ शोभेचा अलंकार मानला जातो आणि तो अत्यंत सुशोभित असू शकतो. असे असले तरी, हे पदचिन्ह राजदंडच असावे असे बंधन नाही (उदा. १९९१ नंतरचा रशिया आणि माजी सोव्हिएत युनियनमध्ये राजदंडाऐवजी 'मार्शल स्टार' नावाचा रत्नजडित तारा वापरला जातो).

## भारत 
]]
'फील्ड मार्शल' हे भारतीय भूदलातील सर्वोच्च प्राप्त करण्यायोग्य पद आहे. हे एक औपचारिक किंवा युद्धकालीन पद मानले जाते. आतापर्यंत केवळ दोन भारतीय लष्करी अधिकाऱ्यांना या पदाने सन्मानित करण्यात आले आहे. १९७१ च्या बांगलादेश मुक्तियुद्धात पाकिस्तानविरुद्ध भारतीय लष्कराचे यशस्वी नेतृत्व केल्याबद्दल १९७३ मध्ये सॅम माणेकशॉ यांना या पदावर बढती देण्यात आली. त्यानंतर १९८६ मध्ये के. एम. करिअप्पा यांना हे पद प्रदान करण्यात आले. १९४७-४८ च्या काश्मीर युद्धाच्या वेळी भारतीय लष्कराच्या 'वेस्टर्न कमांड'चे प्रमुख म्हणून त्यांनी पाकिस्तानी आक्रमण परतवून लावले होते, तसेच ते भारतीय लष्कराचे पहिले भारतीय 'कमांडर-इन-चीफ' (सरसेनापती) होते. त्यांच्या या प्रदीर्घ सेवेचा गौरव म्हणून त्यांच्या निवृत्तीनंतर अनेक वर्षांनी त्यांना हा सन्मान देण्यात आला.

## पदचिन्हे 

File:Australian Field Marshal rank insignia 2025.svg|(ऑस्ट्रेलियाई भूदल)
File:20.RBrLF-FM.svg|Fil marsyal(रॉयल ब्रुनेई भूदल)
File:Ethiopia-Army-OF-10 (2022).svg|Yefīlidi marishali jēnērali(इथिओपियन भूदल)
File:17-Ghana Army-CIC.svg|(घाना भूदल)
File:Field Marshal of the Indian Army.svg|फ़ील्ड मार्शल(भारतीय भूदल)
File:Malaysia-army-OF-10.svg|Fil marsyal(मलेशियाई भूदल)
File:New Zealand-Army-OF-10.svg|(न्यू झीलंड भूदल)
File:Nigeria-Army-OF-10.svg|(नायजेरियन भूदल)
File:OF-10 Pakistan Army.svg| फील्ड मारशल(पाकिस्तान भूदल)
File:Sri Lanka-army-OF-10.svg|(श्रीलंका भूदल)
File:British Army (1920–1953) OF-10 (rounded).svg|(ब्रिटीश भूदल)

## संदर्भ 
वर्ग:लष्कर
वर्ग:पद
वर्ग:सैन्य
वरेरकर

**वरेरकर** हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* भार्गवराम विठ्ठल तथा मामा वरेरकर - मराठी नाटककार, लेखक.

वर्ग:मराठी आडनावे
कोलकाता उच्च न्यायालय

250 px|इवलेसे|कलकत्ता उच्च न्यायालय
**कलकत्ता उच्च न्यायालय** (Calcutta High Court; बंगाली: কলকাতা উচ্চ আদালত) हे भारत देशामधील सर्वात जुने उच्च न्यायालय आहे. पश्चिम बंगालच्या कोलकाता शहरामध्ये स्थित असलेले हे न्यायालय १ जुलै १८६२ रोजी स्थापन केले गेले. पश्चिम बंगाल राज्य व अंदमान आणि निकोबार केंद्रशासित प्रदेश हे कलकत्ता उच्च न्यायालयाच्या अखत्यारीमध्ये आहेत.

कलकत्ता शहराचे नाव २००१ साली बदलून कोलकाता असे ठेवण्यात आले असले तरीही ह्या उच्च न्यायालयाचे नाव कलकत्ता उच्च न्यायालय हेच आहे. डॉ. मंजुला चेल्लुर ह्या कलकत्ता उच्च न्यायालयाच्या विद्यमान सरन्यायाधीश आहेत.

## हेही पहा 
* भारताचे सर्वोच्च न्यायालय

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:भारतातील उच्च न्यायालये
वर्ग:कोलकाता उच्च न्यायालय
अल्क धातू

[thumb|right|250px|[लिथियम, सोडियम, पोटॅशियम, रुबिडियम व सीझियम या अल्क धातूंचे प्रयोगशाळेतील नमुने]]
**अल्क धातू** (अन्य नामभेद: **अल्कली धातू** ; इंग्लिश: *Alkali metal* , *अल्कली मेटल* ;) हे आवर्त सारणीमधील एकसंयुजी, धनविद्युतभारी धातूंना उद्देशून योजले जाणारे समूहवाचक नाव आहे. यांच्या इलेक्ट्रॉन-रचनेत बाहेरील कक्षेत एकच इलेक्ट्रॉन असतो. त्यामुळे हे धातू अतिशय विक्रियाशील असतात. आवर्त सारणीमधील इतर मूलद्रव्यांप्रमाणे या गटातील मूलद्रव्येही एकमेकांसारखे गुणधर्म दाखवतात. 

या गटातील धातू खालीलप्रमाणे व वाढत्या अणुभाराप्रमाणे त्यांच्या गुणधर्मांत होणारा बदल खालील तत्क्यात दाखवला आहे :

अल्कली धातू वाढत्या अणुक्रमांकाप्रमाणे गुणधर्मात बदल दाखवतात. उदाहरणार्थ, त्यांची विद्युतऋणता कमी होत जाते; विक्रियाशीलता वाढत जाते; विलयबिंदू व उकळणबिंदू वाढत जातो; घनता वाढत जाते. पोटॅशियम व फ्रांसियम हे धातू याला अपवाद आहेत; त्यांची घनता अनुक्रमे सोडियम व सीशियम यांपेक्षा कमी असते. 

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 
* 


अल्क
वर्ग:मूलद्रव्ये
अपक्ष

**अपक्ष उमेदवार** निवडणुक लढविताना  कोणत्याही पक्षाशी बांधिलकी नसणारा उमेदवार होय.

## बाह्य दुवे
वर्ग:राजकारण
शंकरशेट

'''''' हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* जगन्नाथ शंकरशेट - मराठी शिक्षणतज्ज्ञ, उद्योगपती

## इतर नावे 
* नाना चौक -- मुंबईच्या मध्यवर्ती भागातील चौक
* शंकरशेट पथ -- नाना चौकापासून नवरोजी पथाकडे जाणारा रस्ता

वर्ग:मराठी आडनावे
अवचट

**अवचट** हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* अनिल अवचट - मराठी लेखक.
* सुभाष अवचट - मराठी चित्रकार, लेखक.

वर्ग:मराठी आडनावे
आवर्त सारणी

**आवर्त सारणी** (इंग्लिश: *Periodic Table*, *पिरियॉडिक टेबल*) ही रासायनिक मूलद्रव्यांना तक्त्याच्या रूपात दर्शवण्याची एक पद्धत आहे. मूलद्रव्यांना कोष्टकरूपात दाखवण्याच्या काही पद्धती जुन्या काळी प्रचलित होत्या (उदा. डोबेरायनरची त्रिके, न्यूलॅंडची अष्टके). या पद्धतींद्वारे केली जाणारी मांडणी सर्व ज्ञात मूलद्रव्यांना लागू करता येत नसे. 

## मेंडेलीव्हची आवर्त सारणी 
thumb|300px|मेंडेलीवची आवर्त सारणी (इ.स. १८७२ची आवृत्ती)
इ.स. १८६९ साली रशियन शास्त्रज्ञ दिमित्री मेंडेलीव याने प्रथम ही आवर्त सारणी आधुनिक पद्धतीने मांडली. मेंडेलीवने मूलद्रव्यांना त्यांच्या अणु-वस्तुमानाच्या चढत्या क्रमाने मांडले. त्यानंतर मेंडेलीवने मूलद्रव्यांची आडव्या ओळीत मांडणी करण्यास सुरुवात केली. जर त्याला आधी मांडलेल्या मूलद्रव्याशी साधर्म्य असलेले दुसरे मूलद्रव्य सापडले, तर ते त्याने नवीन ओळीत पहिल्या मूलद्रव्याच्या खाली मांडले. मेंडेलीव्हला अश्या सारणीतून मूलद्रव्यांच्या गुणधर्मांमधील आवर्तानुसारी कल ठळकपणे दाखवायचे होते. काळागणिक जसजशी नव्या मूलद्रव्यांची भर पडत गेली, तसतशी मेंडेलीव्हच्या मूळ सारणीची रचना वाढत वाढत बदलली गेली.

मेंडेलीव्हची आवर्त सारणी जरी तत्कालीन ज्ञात मूलद्रव्यांची मांडणी करण्यात यशस्वी ठरली, तरी कालांतराने, तिच्यामधील काही त्रुटी समोर आल्यात. उदा. एकाच मूलद्रव्याची विविध अणु-वस्तुमान असलेली समस्थानिके मेंडेलीव्हच्या आवर्त सारणीत विविध जागा घेतील, परंतु असे करणे अयोग्य आहे, कारण सगळ्या समस्थानिकांचे रासायनिक गुणधर्म सारखेच असतात.

## आधुनिक आवर्त सारणी 
इ.स. १९१३ मध्ये **हेनरी मोस्ले** या ब्रिटिश शास्त्रज्ञाने असे शोधून काढले की, अणुवस्तुमान हा मूलद्रव्यांचा मूलभूत गुणधर्म नसून, तो **अणुअंक** हा आहे. मोस्लेने मेंडेलीव्हच्या सारणीत अणुअंकानुसार मूलद्रव्यांची फेरमांडणी केली आणि आज वापरली जाणारी आधुनिक आवर्त सारणी तयार केली.

right|600px|आवर्त सारणी
[right|thumb|300px|वर्तुळाकार आवर्त सारणी. मध्यभागी [दिमित्री मेंडेलीवचा चेहेरा कोरलेला आहे]]
[right|thumb|[दिमित्री मेंडेलीव]] 

## आवर्त सारणी - मूलद्रव्ये 
संकेत कोषात ९२ मूलद्रव्यांची नावे दिलेली आहेत.  ट्रान्सलिटरल फाऊंडेशनने मूलद्रव्यांची मराठी आवर्त सारणी बनवली आहे. 

## मूलद्रव्य विषयावरील पुस्तके
* आवर्त सारणी व मूलद्रव्यांची दुनिया (डाॅ. व्ही.एन. शिंदे)

## हे सुद्धा पहा
मूलद्रव्य

## References
वर्ग:रसायनशास्त्र
वर्ग:मूलद्रव्ये
टोपे

**टोपे** हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* तात्या टोपे - मराठी सेनानी; १८५७ च्या स्वातंत्र्ययुद्धातील अग्रणी नेते.

वर्ग:मराठी आडनावे
अल्कमृदा धातू

[thumb|right|250px|अल्कमृदा धातूंपैकी [बेरिलियम, मॅग्नेशियम, कॅल्शियम, स्ट्रॉंश्यम व बेरियम यांचे प्रयोगशाळेतील नमुने]]
**अल्कमृदा धातू** (अन्य मराठी नावे: **अल्कधर्मी पार्थिव धातू**, **अल्कली पार्थिव धातू** ; इंग्रजी: *Alkaline earth metal" , *अल्कलाइन अर्थ मेटल'' ;) हे आवर्त सारणीमधील द्विसंयुजी, धनविद्युतभारी धातूंना उद्देशून योजले जाणारे समूहवाचक नाव आहे. यांच्या इलेक्ट्रॉन-रचनेत बाहेरील कक्षेत दोन इलेक्ट्रॉन फिरत असल्यामुळे त्यांची संयुजा दोन असते. बेरिलियम, मॅग्नेशियम, कॅल्शियम, स्ट्रॉंश्यम, बेरियम व रेडियम हे धातू अल्कमृदा धातुगटात गणले जातात.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 


अल्कमृदा
वर्ग:मूलद्रव्ये
कंदमूळ

जमिनीतून उगवून वर आलेल्या फळ/ भाज्यांना **कंदमुळे** असे म्हणतात. रताळे, बटाटा ही याची उदाहरणे आहेत.

वर्ग:अन्न
वर्ग:वनस्पती
मीना कुमारी

**मीना कुमारी** तथा 'महजबीन बानो' (१ ऑगस्ट १९३३–मृत्यू:३१ मार्च १९७२), ही एक भारतीय चित्रपट-नटी,  गायिका व कवयित्री होती. यासाठी तिने 'नाझ' हे टोपणनाव धारण केले होते. तसेच, अनेक चित्रपटात शोकात्मक व शोकांतक भूमिका केल्यामुळे, तिला 'ट्रॅजेडी क्वीन' ही म्हणत असत. तिला कधीकधी भारतीय चित्रपटांची सिंड्रेला असेही संबोधण्यात येत होते.

## पुरस्कार 
मीना कुमारी यांना सन १९५४,१९५५,१९६३,१९६६ या वर्षींचा  फिल्मफेरचा सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार ४ वेळा मिळाला होता.

## संदर्भ
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९३३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील मृत्यू
वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते
तेलंगणा उच्च न्यायालय

**तेलंगणा उच्च न्यायालय** हे भारताच्या तेलंगणा राज्यातील सर्वोच्च न्यायालय आहे. 

## इतिहास 
याची स्थापना नोव्हेंबर ५, १९५६ रोजी **आंध्र प्रदेश उच्च न्यायालय** नावाने करण्यात आली. २ जून २०१४ रोजी तेलंगणा राज्याच्या स्थापनेनंतर याचे पुनर्नामकरण करण्यात आले.

## हेही पहा 
* भारतातील उच्च न्यायालये
* भारताचे सर्वोच्च न्यायालय

वर्ग:भारतातील उच्च न्यायालये
न्यायालय
संदीप ज्योती

**संदीप ज्योती** हा कडून एकदिवसीय व ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.

ज्योती, संदीप
ज्योती, संदीप
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लाल समुद्र

300 px|इवलेसे|लाल समुद्राचे उपग्रहाने घेतलेले चित्र
**लाल समुद्र** हा आफ्रिका व आशिया खंडांच्या मधील एक चिंचोळा समुद्र आहे. लाल समुद्राच्या उत्तरेस सिनाई द्वीपकल्प, अकबाचे आखात व सुएझचे आखात (जेथून सुएझ कालवा सुरू होतो) आहेत तर दक्षिणेस एडनचे आखात आहे. लाल समुद्राच्या पूर्वेस पश्चिम आशियामधील सौदी अरेबिया व येमेन तर पश्चिमेस आफ्रिकेमधील इजिप्त, सुदान, इरिट्रिया व जिबूती हे देश आहेत. दक्षिणेस आफ्रिकेच्या शिंगाला आशियापासून वेगळे करणारी बाब-अल-मांदेब ही सामुद्रधुनी लाल समुद्राची सीमा मानली जाते.

जेद्दाह हे सौदी अरेबियामधील शहर लाल समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसलेले सर्वात मोठे शहर आहे. सुएझ कालव्यामुळे भूमध्य समुद्रामधून लाल समुद्रापर्यंत थेट जलवाहतूक शक्य आहे.

वर्ग:समुद्र
वर्ग:हिंदी महासागर
वर्ग:इजिप्तचा भूगोल
वर्ग:सौदी अरेबियाचा भूगोल
वर्ग:येमेनचा भूगोल
वर्ग:इरिट्रियाचा भूगोल
वर्ग:सुदानचा भूगोल
वर्ग:जिबूतीचा भूगोल
अहमद शाह मसूद

right|thumb|250 px|अहमद शाह मसूद
**अहमद शाह मसूद** २ सप्टेंबर १९५३ - ९ सप्टेंबर, २००१) हा अफगाणिस्तानमधील एक लष्करी पुढारी होता. १९७९ - १९९२ दरम्यान झालेल्या अफगाण युद्धात त्याने सोव्हिएट सैन्याला पराभूत करण्यात मोठा वाटा उचलला. १९९२ मध्ये मसूदची अफगाणिस्तानचा संरक्षणमंत्री म्हणुन निवड करण्यात आली. त्यानंतर तालिबानने १९९५ सालापासुन अफगाणिस्तानवर कब्जा केल्यानंतर उत्तरी आघाडीचे प्रमुख नेतेपद त्याने सांभाळले. ९ सप्टेंबर २००१ रोजी त्याच्याविरुद्ध झालेल्या एका आत्मघातकी बॉंबहल्यात मसूद मृत्युमुखी पडला.

अहमद शाह मसूदच्या शौर्याबद्दल त्याला अफगाणिस्तानमध्ये शेर-ए-पंजशीर ह्या नावाने संबोधले जाते. भारत सरकारचे मसूद सोबत विशेष सलोख्याचे संबंध होते. राजधानी दिल्लीमध्ये त्याच्या सन्मानाप्रित्यर्थ एका रस्त्याला त्याचे नाव देण्यात आले आहे.

वर्ग:अफगाण व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९५३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००१ मधील मृत्यू
अरविंद कंडप्पा

**अरविंद लक्ष्मण कंडप्पा** (७ मार्च, १९७१:श्रीलंका - )हा कडून एकदिवसीय व ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी करीत असे.

वर्ग:कॅनडाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:कॅनडाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आयोन कटचे

**आयोन कटचे** (८ डिसेंबर, इ.स. १९७७:गयाना - ) हा कडून एकदिवसीय व ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि जलद-मध्यमगती गोलंदाजी करीत असे.

वर्ग:इ.स. १९७७ मधील जन्म
वर्ग:कॅनडाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
दुसरा सुलेमान

सुलैमान ०२
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १६४२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १६९१ मधील मृत्यू
स्टॅन्ली ब्रुस

**स्टॅन्ली ब्रुस** (१५ एप्रिल, इ.स. १८८३:मेलबर्न, ऑस्ट्रेलिया - २५ ऑगस्ट, इ.स. १९६७:लंडन, इंग्लंड) हा ऑस्ट्रेलियाचा आठवा पंतप्रधान होता.

वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे पंतप्रधान
वर्ग:इ.स. १८८३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील मृत्यू