open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
योहानेस गुटेनबर्ग

**योहानेस गुटेनबर्ग** (; १३९८- ३ फेब्रुवारी १४६८) हा एक जर्मन लोहव्यावसायिक, सुवर्णकार, मुद्रक आणि प्रकाशक होता. त्यानेच जगाला आधुनिक मुद्रणकलेची देणगी दिली. त्याच्या फिरत्या यांत्रिक छपाई मानकामुळे मुद्रण क्रांति घडून येऊ शकली जी आधुनिक कालखंडाचे एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य मानली जाते.

त्याने लिहिलेले गटेनबर्ग बायबल हे जगातील पहिले छापिल पुस्तक मानले जाते।

## बाह्य दुवे
*गुटेनबर्ग संग्रहालय.

वर्ग:जर्मन व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १३९८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १४६८ मधील मृत्यू
मापनपद्धती

**मापनः** कुठल्याही भौतिक राशीचे, जसे लांबी,काळ, तापमान इत्यादी, मापनाच्या एककाशी असलेले प्रमाण तपासून पाहणे म्हणजे **मापन** होय.

वर्ग:मापन
रंगनील (नाट्यसंस्था)

भारतामधील महाराष्ट्र राज्यात कोकणातील रायगड जिल्ह्यात पनवेल हे गाव आहे. पनवेलमधील नाट्यकलाकारांना प्रोत्साहन देण्यासाठी तेथील कल्पना कोठारी यांनी इ.स.१९९६मध्ये रंगनील नावाची नाट्यसंस्था स्थापन केली. सुरुवातीला त्यांनी बालनाट्य शिबि्रे भरवण्यास आरंभ केला. त्याला फारसा प्रतिसाद मिळत नसे. मग शिबीर संपल्यावर कल्पना कोठारी यांनी स्थानिक पातळीवर नाटके बसवून घ्यायला सुरुवात केली. त्यांतून तयार झालेल्या पन्‍न्‍नासाहून अधिक बालकलाकारांना त्यांनी व्यावसायिक बालरंगभूमीवर उतरवले.  प्रवीण दवणे यांनी लिहिलेले ’तिरक्या डोक्याचा’ या,  रंगनीलच्या बालकलाकारांनी भूमिका केलेल्या बालनाट्याचे एका वर्षात पंचविसाहून जास्त प्रयोग झाले आहेत. 

रंगनीलचे नाट्यप्रयोग मुंबईत तसेच ठाणे, पुणे आणि रायगड या जिल्ह्यांत होतात. त्यासाठी तीसएक मुलांना बसने त्या त्या गावी नेले जाते. नाटकांमध्ये प्रकाश निमकर आणि कल्पना कोठारीच्या भगिनी संजीवनी बेलापूरकर या नाटकात भाग घेणाऱ्या मुलांची वेशभूषा करतात.

वर्ग:मराठी नाट्यसंस्था
मनोरमा अनंत राईलकर

**मनोरमा अनंत राईलकर**  (जन्म : १९२०;  - २१-०६-२०१०) या मराठी नाटकांत काम करणाऱ्या एक अभिनेत्री होत्या. त्या मूळ अलिबागच्या होत्या. इ.स. १९४३मध्ये मनोरमाबाई राईलकरांनी मराठी रंगभूमीवर पदार्पण केले.  नाटकाचे दौरे चालू असताना त्यांची अनंत राईलकर यांच्याशी ओळख झाली आणि त्या त्यांच्याशी विवाहबद्ध झाल्या. 

## कारकीर्द
मनोरमा अनंत राईलकरांची  अभिनयाची कारकीर्द किमान वीस वर्षे बहरली होती. या काळात त्यांनी छोटा गंधर्व आणि दामूअण्णा मालवणकर यांच्या नाटकांतून कामे केली. त्या ‘शारदा‘ नाटकात शारदेच्या आईची, बेबंदशाही’मध्ये  चंद्रावळीची, ’पुण्यप्रभाव’मध्ये दामिनीची, ’मृच्छकटिक’मध्ये यामिनीची(?) आणि ’संगीत संशयकल्लोळ’ नाटकात रोहिणीची भूमिका करत असत. त्यांची रोहिणीची भूमिका अतिशय गाजली होती. 

## अंतिम दिवस
मनोरमा राईलकर यांचे म्हातारपण फार हलाखीत गेले. मृत्युसमयी त्या साताऱ्याजवळील महागाव येथील वृद्धाश्रमात होत्या. खूपच आजारी असल्यामुळे मनोरमाबाईंना, सातारच्या क्रांतिसिंह नाना पाटील रुग्णालयात ठेवले होते. त्यांच्या इच्छेप्रमाणे निधनानंतर त्यांचा मृतदेह कऱ्हाडच्या कृष्णा वैद्यकीय महाविद्यालयाला देण्यात आला.

वर्ग:इ.स. १९२० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
व्होल्ट

**व्होल्ट** हे विद्युत विभवांतर आणि विद्युतवाहक बल मोजण्याचे एस. आय. पद्धतीतील एकक आहे. याचे मापन व्होल्टमीटरने करतात.

वर्ग:मापनाची एकके
महात्मा गांधी पूल (पाटणा)

**महात्मा गांधी पूल** पाटणा ते हाजीपूरला जोडण्यासाठी गंगा नदी वर उत्तर-दक्षिण या दिशेला बांधण्यात आलेला एक पूल आहे. हा जगातील सर्वात मोठा, एकाच नदीवर बांधण्यात आलेला पूल आहे. याची लांबी ५,५७५ मीटर आहे. भारताच्या पंतप्रधान श्रीमती इंदिरा गांधी यानी या पुलाचे उदघाटन मे १९८२ मध्ये केले होते. 

## निर्मिती
या पुलाची निर्मिती गॅमन इंडिया लिमिटेड यांनी केली आहे. आज हा पूल राष्ट्रीय महामार्ग १९ भाग आहे.

## छायाचित्रे

Image:GandhiSetu1.jpg

Image:Gandhi_Setu_Bridge_in_Patna,_India.jpg

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
वर्ग:पाटणा
वर्ग:बिहारमधील वाहतूक
वर्ग:पूल
वर्ग:महात्मा गांधी यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
बीदसर

**बीदसर** हे भारताच्या राजस्थान राज्यातील एक गाव आहे.

## इतिहास 
## भूगोल 
## अर्थव्यवस्था 
## परिवहन 
## लोकजीवन 
## धर्म 
## समारोह 
## शिक्षण 
**सुधीर कुमार गढ़वाल** **जे. एन. यु. नई दिल्ली** से **अंतरराष्ट्रीय संबंध** से स्नातकोतर कर रहा है।

## खेळ 
## ग्राम स्थिति  
## धार्मिक स्थल 
* **हरी  बाबा आश्रम  (चाताराना  जोहरा)**। 
* बाला  गिरी  बाबा  (भिस्राना  जोहरा)। 
* गणेश  जी  मंदिर  (कुमाना  जोहरा)। 
* शिव  मंदिर  (बीदसर  बस  स्टैंड)। 

वर्ग:राजस्थानमधील शहरे
वर्ग:सिकर जिल्हा
रशियन क्रांती

क्रांतीपूर्व काळात रशियात रोमानोव्ह घराण्याची सत्ता होती. इ.स. १९१७ रशियात झालेल्या राजकीय उलथापालथीस **रशियन क्रांती** म्हणले जाते. यामुळे झारची निरंकुश सत्ता लयाला गेली. मार्च, इ.स. १९१७ मध्ये झारशाही लयाला गेली व त्या ठिकाणी हंगामी सरकार आले.हे हंगामी सरकार मेन्शॅव्हिक गटाचा नेता (समाजवादी क्रांतिकारी पक्ष तृदोविक गट) केरेन्स्की याच्या नेतृत्वखालचे होते. बोल्शॅव्हिक नेता व्लादिमीर लेनिन याने केरेन्स्कीचे हंगामी सरकार बरखास्त केले.ऑक्टोबरमधील दुसऱ्या क्रांतीत हंगामी सरकारची सत्ता बोल्शेव्हिक (साम्यवादी) सरकारच्या हाती गेली.बोल्शॅव्हिक नेता व्लादिमीर लेनिन याने केरेन्स्कीचे हंगामी सरकार बरखास्त केले.

रशियन राज्यक्रांती ही पहिली साम्यवादी क्रांती होती. जगभरातील कामगारांच्या परिस्थितीत सुधारणा घडवून आणण्यास ती कारणीभूत ठरली. आर्थिक नियोजनाच्या मार्गाने विकास साधण्याची संकल्पना ही या क्रांतीने जगाला दिलेली देणगी आहे. इ.स. १९१७ च्या फेब्रुवारी महिन्यात पेट्रोग्राड येथे कामगारांनी संप पुकारला. ही रशियन राज्यक्रांतीची नांदी ठरली. त्यानंतर राजधानीतील सैनिकांनीही कामगारांना पाठिंबा दिला. हे या राज्यक्रांतीचे पहिले पर्व होते. स्वित्झर्लंडमध्ये अज्ञातवासात असलेला बोल्शेव्हिक नेता लेनिन इ.स. १९१७ च्या एप्रिलमध्ये रशियात परतला, तेंव्हा या राज्यक्रांतीचे दुसरे पर्व सुरू झाले.

## हे सुद्धा पहा 
* रशियन राज्यक्रांतीची कारणे

क्रांती
वर्ग:इ.स. १९१७
वर्ग:सामाजिक क्रांति
मार्सेल प्रुस्त

**मार्सेल प्रुस्त** (; १० जुलै, इ.स. १८७१ - १८ नोव्हेंबर, इ.स. १९२२) हा एक फ्रेंच लेखक होता.

## बाह्य दुवे 
*प्रुस्तचे लिखाण.

वर्ग:फ्रेंच लेखक
वर्ग:इ.स. १८७१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२२ मधील मृत्यू
कार्ल लिनेयस

**कार्ल लिनेयस** (; २३ मे, इ.स. १७०७ - १० जानेवारी, इ.स. १७७८) हा एक स्वीडिश वनस्पतीशास्त्रज्ञ, प्राणिशास्त्रज्ञ व जीवशास्त्रज्ञ होता. त्याचे वानस्पतिक संक्षेप "**L.**" आहे 

## बाह्य दुवे 
* व्यक्तिचित्र

वर्ग:स्वीडिश जीवशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १७०७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७७८ मधील मृत्यू
वर्ग:प्राणिशास्त्र
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आंतरराष्ट्रीय एकक प्रणाली

**आंतरराष्ट्रीय एकक प्रणाली** (फ्रेंच : ''Système international d'unités'')  ही आंतरराष्ट्रीय पातळीवरची आधुनिक मेट्रिक मापन पद्धती आहे ती मीटर-किलोग्रॅम-सेकंद (एमकेएस) पद्धतीवर आधारित असून १९६० पासून अस्तित्वात आली असली तरी कायम उत्क्रांत होत जाणारी मापनपद्धती अशी एसआयची ओळख आहे.

या प्रणालीत सात मूळ एककांपासून सुरू होणाऱ्या मोजमापाच्या एककांची एक सुसंगत प्रणाली समाविष्ट आहे, जी सेकंद (प्रतीक: से, काळाचे एकक), मीटर (मी, लांबी), किलोग्रॅम (किलोग्राम, वस्तुमान), अँपिअर (A, विद्युत धारा), केल्विन (K, थर्मोडायनामिक तापमान), मोल (मोल, पदार्थाचे प्रमाण) आणि कँडेला (Cd, प्रकाशमान तीव्रता) आहेत. ही प्रणाली अमर्यादित संख्येने अतिरिक्त प्रमाणात सुसंगत एकके सामावून घेऊ शकते. या एककाकांना सुसंगत व्युत्पन्न एकके म्हणतात, जी नेहमीच मूळ एककाकांच्या घाटांचे गुणाकार म्हणून दर्शविली जाऊ शकतात. बावीस सुसंगत व्युत्पन्न एककांना विशेष नावे आणि चिन्हे देण्यात आली आहेत.

वर्ग:मापन
नोआम चॉम्स्की

**नोआम चॉम्स्की**  (; ७ डिसेंबर, इ.स. १९२८:फिलाडेल्फिया, पेनसिल्व्हेनिया - ) हे एक प्रसिद्ध अमेरिकन भाषातज्ज्ञ, शास्त्रज्ञ, तत्त्वज्ञ, इतिहासकार आणि कार्यकर्ते आहेत. चॉम्स्की गेली ५० वर्षे एम.आय.टी.मध्ये भाषा व तत्त्वज्ञान विभागात प्राध्यापक राहिले आहेत. चॉम्स्कींना आधुनिक भाषाशास्त्राचे जनक मानले जाते.चाम्सकीला जेनेरेटिव ग्रामरच्या सिद्धांतचा प्रतिपादक आणि बीसवीं शताब्दीच्या भाषाविज्ञानतील सर्वात मोठा योगदानकर्ता, मानले जाते. त्यानी जेव्हा मनोविज्ञान मधील ख्यातिप्राप्त वैज्ञानिक बी एफ स्कीनरची पुस्तक वर्बल बिहेवियरची आलोचना लिहिली, त्यात 1950च्या दशकातील व्यापक स्वीकृति प्राप्त व्यवहारवादाच्या सिद्दांतला आव्हान दिल्या ने काग्नीटिव मनोविज्ञान मध्ये एका प्रकारची क्रांतिचा सूत्रपात झाले, ज्या मुळे मनोविज्ञानातील अध्यन व शोध प्रभावित झाले त्याच बरोबर भाषाविज्ञान, समाजशास्त्र, मानवशास्त्र अशा अनेक क्षेत्रात आमूलाग्र परिवर्तन झाले. 

आर्टस ऐंड ह्यूमैनिटिज साइटेशन इंडेक्स के अनुसार 1980-92 के दौरान जितने शोधकर्ताओं एवं विद्वानों ने चाम्सकी को उद्धृत किया है उतना शायद ही किसी जीवित लेखक को किया गया हो। और इतना ही नहीं, वे किसी भी समयावधि में आठवे सबसे बड़े उद्धृत किये जाने वाले लेखक हैं।

1960 के दशक के वियतनाम युद्ध की आलोचना में लिखी

## बाह्य दुवे
*अधिकृत स्ंकेतस्थळ
*आधुनिक भाषाविज्ञानाचा जनक नॉम चॉम्स्की

वर्ग:अमेरिकन तत्त्वज्ञ
वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म
वर्ग:भाषाशास्त्रज्ञ
मधुवंती दांडेकर

**मधुवंती दांडेकर**  या मराठी संगीत नाट्यसृष्टीतल्या एक अभिनेत्री आहेत. त्यांचा जन्म २३ मार्च १९४८ रोजी झाला.

## कारकीर्द
मराठी संगीत नाटकांमध्ये काम करीत असताना मधुवंती दांडेकर यांना एका उर्दू नाटकात काम करण्याची संधी मिळाली. त्यासाठी त्या खास उर्दू शिकल्या. ती भूमिका त्यांनी इतकी छान वठवली की, अनेक उर्दू भाषिकांना त्यांची मातृभाषा उर्दूच वाटली. भूमिकेत स्वतःला झोकून देण्यासाठी वाटेल ते श्रम घेण्याची तयारी व त्यासाठीचा अट्टाहास येथे दिसतो.  विद्याधर गोखले यांच्या 'गझलांचा गुलशन' या कार्यक्रमाचे अनेक प्रयोग त्यांनी केले. त्यासाठी तर त्या प्रसिद्ध गझल-गायक श्री. विजय चौहान यांच्याकडे गझलही शिकल्या.

मधुवंती दांडेकर यांना एकदा गुजराती नाटकात भूमिकेसाठी विनंती करण्यात आली होती. ते नाटक म्हणजे मराठी सुवर्णतुलाचे गुजराती रूपांतर होते. नाटकाच्या निर्मात्याला रुक्मिणीसाठी सुयोग्य गुजराती अभिनेत्री मिळत नव्हती.  मधुवंती दांडेकरांनी सर्व संवाद मराठी देवनागरीत लिहून घेतले,भूमिका समजून घेऊन अभ्यास केला आणि रुक्मिणीची ती भूमिका उत्तम  रीतीने वठवली.

बालगंधर्व हे मधुवंती दांडेकरांचे संगीतातले आदर्श.  तसा त्यांना अध्यात्मातही रस आहे. त्यासाठी विमला ठकार यांना त्या गुरू मानतात. विमला ठकारांच्या एका पुस्तकाला त्यांनी प्रस्तावना लिहिली आहे तसेच त्यांच्या काही हिंदी पुस्तकांचे मराठी भाषांतरही केले आहे.

## पुरस्कार
*  इ.स.२००४चा मधुकर महाजन पुरस्कार
* इ.स.२००५चा अखिल भारतीय मराठी नाट्यपरिषदेचा गुणगौरव पुरस्कार
* इ.स.२००७चा बालगंधर्व पुरस्कार

{| class="wikitable "  
|- 
! width="10""| नाटक
! width="8""| भूमिका
|- 
|एकच प्याला||शरद, सिंधू  
|- 
|कृष्णार्जुनयुद्ध||सुभद्रा       
|- 
|झाला महार पंढरीनाथ||सावित्री      
|- 
| देव दीनाघरी धावला||रुक्मिणी, सत्यभामा      
|- 
|ध्रुवाचा तारा||सुरूची      
|-
|पती गेले गं काठेवाडी||मोहना      
|- 
|भाव तोचि देव||एकनाथांची पत्‍नी      
|- 
|मदनाची मंजिरी ||मंजिरी, लीलावती      
|- 
|मंदारमाला ||रत्नमाला      
|- 
|मानापमान||आक्कासाहेब, भामिनी      
|- 
|मृच्छकटिक||वसंतसेना      
|- 
|विद्याहरण||देवयानी      
|- 
|संशयकल्लोळ||रेवती      
|- 
|सुवर्णतुला||राधा, रुक्मिणी, सत्यभामा      
|-
|सुवर्णतुला (गुजराती)||रुक्मिणी      
|-
|सौभद्र||रुक्मिणी,सुभद्रा      
|- 
|स्वयंवर||रुक्मिणी      
|-

## मधुवंती दांडेकर यांनी गायलेली प्रसिद्ध गीते  आणि त्यांच्या नाटकांतील भूमिका
* अंगणी पारिजात फुलला (संगीत सुवर्णतुला)
* अगा वैकुंठीच्या राया (संगीत कान्होपात्रा)
* अवघाचि संसार सुखाचा करीन (संत कान्होपात्रा)
* ऋतुराज आज वनी आला (संगीत मदनाची मंजिरी)
* तारिणी नववसनधारिणी (संगीत पट-वर्धन)

* पतित तू पावना (संगीत कान्होपात्रा)
* प्रथम करा हा विचार पुरता(संगीत संशयकल्लोळ)
* ये मौसम है रंगीन (संगीत मदनाची मंजिरी)

**हे सुद्धा पहा** : मधुवंती दांडेकर यांची आठवणीतील गाणी 

वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:इ.स. १९४८ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
प्रत्यक्ष कर संहिता

**प्रत्यक्ष कर संहिता** हे भारताच्या संसदेत मांडण्यात आलेले विधेयक आहे. 

ऑगस्ट, इ.स. २००९ मध्ये संसदेत प्रत्यक्ष करसंहिता विधेयक (डीटीसी) मांडण्यात आले. वित्तविषय स्थायी समितीकडे प्रत्यक्ष कर संहितेबाबतचे विधेयक आहे. भाजप नेते यशवंत सिन्हा यांच्या अध्यक्षतेखालील ही समिती तरतूदींची पडताळणी करत आहे. या स्थायी समितीचा अहवाल मिळाल्यावर या संहितेला अंतिम स्वरूप दिले जाईल. सध्याच्या प्राप्तिकर कायदा इ.स. १९६१ची जागा ही संहिता घेईल.
१ एप्रिल, इ.स. २०१२पासून ही संहिता प्रत्यक्ष लागू करण्याचा प्रस्ताव आहे.

वैयक्तिक आयकर सवलतीची मर्यादा १.८० लाख रुपयांवरून तीन लाख रुपयांपर्यंत वाढविण्याच्या तसेच वार्षिक पाच लाखांपर्यंतचे उत्पन्न रिटर्नच्या बंधनातून मुक्त करण्यासारख्या शिफारशींवर संसदेची  ही अर्थविषयक स्थायी समिती विचार करीत आहे.

वर्ग:भारतातील कररचना
विद्या सिन्हा

**विद्या सिन्हा** (जन्म : मुंबई, १५  नोव्हेंबर १९४७;  - मुंबई, १५ ऑगस्ट २०१९) ही एक हिंदी चित्रपटांत काम करणारी भारतीय चित्रपट अभिनेत्री होती. तिचे १९७७ या वर्षात लागोपाठ ६ चित्रपट प्रदर्शित झाले होते. 

विद्या सिन्हा हिची दोन लग्ने झाली, पहिले वेंकटेश्वर अय्यर याच्याशी, तर दुसरे नेताजी भीमराव साळुंखे याच्याशी.

## विद्या सिन्हा हिचे हिंदी चित्रपट/मालिका
* इन्कार
* कबूल है (दूरचित्रवाणी मालिका)
* कर्म
* काव्यांजली (दूरचित्रवाणी मालिका)
* किताब
* कुल्फी कुमार बाजेवाला (दूरचित्रवाणी मालिका)
* कैदी
* चंद्र नंदिनी (दूरचित्रवाणी मालिका)
* छोटी सी बात
* जीवनमुक्त
* तुम्हारे लिये
* पती पत्नी और वो
* बहूरानी (दूरचित्रवाणी मालिका)
* बॉडीगार्ड
* भाभी (दूरचित्रवाणी मालिका)
* मुक्ती
* रजनीगंधा
* सफेद झूट
* सबूत
* स्वयंवर
* हवस

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. २०१९ मधील मृत्यू
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
कॉमनवेल्थ बँक मालिका, २०११-१२

**२०१२ कॉमनवेल्थ बँक त्रिकोणी मालिका** ही ,  व  मध्ये खेळली गेलेली एक-दिवसीय क्रिकेट स्पर्धा होती.

ही मालिका फेब्रुवारी ५, इ.स. २०१२ आणि मार्च ५, इ.स. २०१२ दरम्यान खेळली गेली.

## संघ
## साखळी सामने गुणतालिका
## साखळी सामने
### पहिला सामना
### दुसरा सामना
## अंतिम फेरी
## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:इ.स. २०१२ मधील क्रिकेट
जयदेव हट्टंगडी

**जयदेव सुब्बराव हट्टंगडी** (  २८ ओगस्ट १९४८ -   ५ डिसेंबर २००८ ) हे मराठीतले एक नामवंत नाट्यदिग्दर्शक आणि नाट्यपरीक्षक होते.   पंडित सत्यदेव दुबे यांच्याकडून त्यांनी नाट्यदिग्दर्शनाचे धडे घेतले.  त्यानंतर जयदेव हट्टंगडी  हे दिल्लीच्या ’राष्ट्रीय नाट्य विद्यालयात (नॅशनल स्कूल ऑफ ड्रामा-NSD) दाखल झाले तिथून त्यांनी नाट्यशास्त्राची पदवी घेतली. यावेळी इब्राहिम अल्काझी त्यांचे गुरू होते.

## कारकीर्द
जयदेव हट्टंगडी यांची नाट्य कारकीर्द  ’आविष्कार’ या नाट्यसंस्थेतून सुरू झाली. त्या संस्थेने प्रायोगिक रंगभूमीवर केलेल्या  ’चांगुणा’ या  नाटकामुळे हट्टंगडी प्रसिद्धीस आले. ‘आविष्कार’मध्ये असताना जयदेव हट्टंगडींनी ’चांगुणा’खेरीज, ’गौराई’, ’पोस्टर’, ’भिंत’, ’मेडिया’,  आणि ’सोनेरी शहामृगाचा वग’, आदी नाटके दिग्दर्शित करून सादर केली.

इ.स.१९xx मध्ये हट्टंगडी यांनी स्वतःची,’कलाश्रय’ नावाची  नाट्यसंस्था स्थापन केली.  या नाट्यसंस्थेने ’अपराजित’ (मराठी-हिंदी), ’एवं इंद्रजित’(हिंदी)आणि ’वाडा भवानी आईचा’ ही नाटके प्रायोगिक रंगभूमीवर आणली. ’कलाश्रय’च्या स्थापनेनंतरसुद्धा, जयदेव हट्टंगडी हे ’आविष्कार’चे अविभाज्य घटक राहिले.

जयदेव हट्टंगडी हे आधी बडोद्याच्या सयाजीराव गायकवाड विद्यापीठात नाट्यशास्त्र शिकवीत. नंतर ते मुंबई विद्यापीठाच्या ’अ‍ॅकॅडमी ऑफ थिएटर आर्ट्‌स’ या नाट्यशास्त्र विभागात अध्यापन करू लागले. त्या काळी महाराष्ट्रात नाट्यशिक्षण देणारे ते एकमेव शिक्षक होते.

जयदेव हट्टंगडी यांची नाट्यपरीक्षक म्हणून कारकीर्द फार मोठी होती. ’आविष्कार’ नाट्यसंस्थेचे ते आधारस्तंभ होते.  त्यांच्याचमुळे संस्थेचे नाट्यशिक्षणाचे उपक्रम यशस्वी झाले. त्यांच्यासारखा दुसरा नाट्यपरीक्षक विरळाच. त्या संस्थेत हट्टंगडी वर्षाला दोन नाट्यशिबिरे घ्यायचे. या शिबिरांमधून त्यांनी कितीतरी नाट्यकलावंत घडवले.  इ.स. १९७४पासून ते अगदी मरेपर्यंत हट्टंगडींनी  हे काम केले.

## अभिनय
जयदेव हट्टंगडींनी खालील नाटकांतून भूमिका केल्या :

**मराठी** :
* धंदेवाईक
* मालकीण मालकीण दार उघड
* ययाती
* शय्या
* शांतता कोर्ट चालू आहे

**हिंदी** :
* आख़री शमा
* आधे अधुरे
* इबारागी
* जसमा ओड़न
* तुघलक
* दान्ताकी मौत
* प्रेत (घोस्ट्‌स)
* बिच्छू
* भूख़े नाविक 
* मैं आग होता हूॅं
* सुलतान रझिया
* स्टील फ्रेम

## अवांतर
हिंदी-इंग्रजीतील अ‍ॅटनबरो-दिग्दर्शित गांधी चित्रपटात कस्तुरबांची भूमिका, आणि इतर असंख्य हिंदी-मराठी नाटक-चित्रपटांतून वेगवेगळ्या भूमिका करणाऱ्या रोहिणी हट्टंगडी या जयदेव हट्टंगडींच्या पत्‍नी होत.

चालता बोलता नॅशनल स्कूल ऑफ ड्रामा म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या जयदेव हट्टंगडी, यांचे वयाच्या साठाव्या वर्षी कॅन्सरने निधन झाले.

वर्ग:मराठी अभिनेते
वर्ग:इ.स. १९४८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००८ मधील मृत्यू
रशियन हंगामी सरकार

**रशियन हंगामी सरकारने** (रशियन:Временное правительство России) इ.स. १९१७ साली रशियाचा झार दुसरा निकोलाय याची सत्ता गेल्यावर रशियावर काही काळ राज्य केले.

वर्ग:रशियाचा इतिहास
जी. वेंकटस्वामी

**गद्दम वेंकटस्वामी** (तेलुगू: గుడిసెల వెంకటస్వామి ; रोमन लिपी: *G. Venkat Swamy* / *Gaddam Venkat Swamy*) (ऑक्टोबर ५, इ.स. १९२९ - डिसेंबर २२, इ.स. २०१४) हे तेलुगू-भारतीय राजकारणी होते. ते भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे सदस्य होते.।

## कारकीर्द 
जी. वेंकटस्वामी इ.स. १९६७ आणि इ.स. १९७१च्या निवडणुकांमध्ये आंध्र प्रदेश राज्यातील सिद्दीपेट लोकसभा मतदारसंघातून तेलंगण प्रजा समिती पक्षाचे उमेदवार म्हणून लोकसभेवर निवडून गेले.ते इ.स. १९७७च्या निवडणुकांमध्ये त्याच मतदारसंघातून भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे उमेदवार म्हणून लोकसभेवर निवडून गेले. पण इ.स. १९७८ मध्ये ते आंध्र प्रदेश विधानसभेवर निवडून गेले आणि त्यांनी लोकसभा सदस्यत्वाचा राजीनामा दिला. इ.स. १९७८ ते इ.स. १९८२ या काळात त्यांनी आंध्र प्रदेश राज्याचे कामगारमंत्री म्हणून काम बघितले. पुढे ते इ.स. १९९१,इ.स. १९९६ आणि इ.स. २००४च्या निवडणुकांमध्ये ते आंध्र प्रदेश राज्यातील पेदापल्ली लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. पी.व्ही. नरसिंह राव सरकारमध्ये ते फेब्रुवारी १०, इ.स. १९९५ ते सप्टेंबर १५, इ.स. १९९५ या काळात वस्त्रोद्योगमंत्री आणि सप्टेंबर १५, इ.स. १९९५ ते मे १६,इ.स. १९९६ या काळात कामगारमंत्री होते.

वर्ग:४ थी लोकसभा सदस्य
वर्ग:५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१४ मधील मृत्यू
वर्ग:तेलुगू व्यक्ती
वर्ग:भारतीय कामगारमंत्री
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:भारतीय वस्त्रोद्योगमंत्री
वर्ग:सिद्दीपेटचे खासदार
वर्ग:पेदापल्लीचे खासदार
नेपोलियोनिक युद्धे

**नेपोलियोनिक युद्धे** म्हणजे नेपोलियनच्या पहिल्या फ्रेंच साम्राज्याची युद्धे. १८०३ ते १८१५ या कालावधीत ही युद्धे झाली. नेपोलियनच्या कारकिर्दीत फ्रेंच साम्राज्याची ताकद खूप वाढली. फ्रेंचांनी अर्ध्याहून अधिक युरोप जिंकून घेतला. परंतु १८१२ सालच्या रशियाच्या मोहीमेमध्ये फ्रेंचांच्या सैन्याची प्रचंड हानी झाली व फ्रेंच साम्राज्याला उतरती कळा लागली.

वर्ग:फ्रान्सचा इतिहास
तावडी बोलीभाषा

तावडी बोली ही महाराष्ट्रातील जळगाव जिल्ह्यातल्या पाचोरा व जामनेर तालुक्यात अजिंठा डोंगररांगांकडील प्रदेशात  बोलली जाते.

## उच्चार प्रक्रियेतील भाषिक काटकसर
कमीत कमी शब्दात जास्तीत जास्त आशय व्यक्त करण्याकडे तावडी बोलीचा कल आहे. जसे आल्ता(आला होता), गेल्ता (गेला होता), कुढलोंग (कुठपर्यंत), कव्हाचा (केव्हापासूनचा), तढ़लोंग (तिथपर्यंत), आढ़लोंग (इथपर्यंत), पहाल्ता (पाहिला होता), राहल्ता (राहिला होता), झाल्ता (झाला होता) इत्यादी.

वर्ग:मराठी बोलीभाषा
वर्ग:खान्देश
प्रभानवल्ली

**प्रभानवल्ली** हे गाव रत्‍नागिरी जिल्ह्यात,लांजा तालुक्यात वसलेले गाव आहे.

## भुगोल
हे गाव कोर्ले तिठ्यापासून उजवीकडे सुमारे ५ किमीवर आहे. लांजा बसस्थानकातून प्रभानवल्ली-खोरनिनको,हर्दखळे,भांबेड,शिपोशी,साखरपा, ह्या ठिकाणी जाणाऱ्या एसटी बसेसने येथे जाता येते.खोरनिनको बसने थेट प्रभानवल्लीला जाता येते तर अन्य बसेस कोर्ले तिठ्यावर थांबतात तिथून पायी, सायकल,मोटारसायकल इत्यादी वाहनाने आपण पुढे जाऊ शकतो.

गावाच्या मधून मुचकुंदी नदी वर्षभर वाहत असते. पावसाळ्यात ती उग्र रूप धारण करते.

## लोकजीवन
येथील लोक मुख्यतः शेती करतात. भात, नागली ही मुख्य पीके घेतली जातात. काजू, फणस, आंबा,कोकम ही झाडे येथे विपुल प्रमाणात आहेत आणि हंगामात त्यांचे भरपूर प्रमाणात उत्पादन घेतले जाते.साग, देवदार,ऐन, शिसवा इत्यादी जंगली झाडेही येथे भरपूर आहेत.लोक कष्टाळू, प्रेमळ, साधे, समाधानी,मेहनती आहेत. येथे गायी म्हशी पाळून जोडधंदा म्हणून दुग्धव्यवसाय ही केला जातो.
## हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
## नागरी सुविधा
येथे राष्ट्रीयीकृत बँक ऑफ इंडियाची शाखा आहे. शेती, दुग्धव्यवसाय,विहीर खोदणे, शेळ्यामेंढ्यापालन, किराणा दुकान,इतर सेवा व्यवसाय इत्यादी साठी बँक वित्त पुरवठा करते.
## जवळपासची गावे
केळवली, नामे, पालू, बाणखोर, खोरनिनको, भांबेड, हर्दखळे, कुडेवाडी, वाघणगाव, विलवडे, मोगरगाव ही जवळपासची गावे आहेत.प्रभानवल्ली ग्रामपंचायतीमध्ये ही गावे येतात.

## संदर्भ
१.
https://www.facebook.com/prabhanvallilanja/
२.
https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
३.
http://tourism.gov.in/
४.
https://www.census2011.co.in/census/state/maharashtra.html

वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे
गटविकास अधिकारी

**गटविकास अधिकारी (BDO)** हा पंचायत समितीचा कार्यकारी अधिकारी व सचिव असतो.
* तो राजपत्रित असून वर्ग-१ अधिकारी (गट-अ), MPSCमधील असतो.

## नेमणूकीची तरतूद 
### महाराष्ट्रात 
महाराष्ट्र जिल्हा परिषद आणि पंचायत समिती अधिनियम, १९६१ मधील कलम ९७ मध्ये प्रत्येक गटासाठी एक गटविकास अधिकारी असेल अशी तरतूद करण्यात आली आहे.
गटविकास अधिकाऱ्याची निवड महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाकडून व नेमणूक महाराष्ट्र शासनाकडून होते. काही जागा जिल्हा परिषदेच्या विस्तार अधिकाऱ्यांमधून पदोन्नतीने भरण्यात येतात. हा अधिकारी महाराष्ट्र शासनाच्या ग्रामविकास खात्याकडील अधिकारी असून त्याच्यावर जिल्हा परिषदेच्या मुख्य कार्यकारी अधिकाऱ्याचे नियंत्रण असते.

## निवड व नियुक्ती 
महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाद्वारे तर नियुक्ती राजशासनाद्वारे केली जाते.

### महाराष्ट्रात 
गटविकास अधिकाऱ्याची निवड महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाकडून व नेमणूक महाराष्ट्र शासनाकडून होते. काही जागा जिल्हा परिषदेच्या विस्तार अधिकाऱ्यांमधून पदोन्नतीने भरण्यात येतात. हा अधिकारी महाराष्ट्र शासनाच्या ग्रामविकास खात्याकडील अधिकारी असून त्याच्यावर जिल्हा परिषदेच्या मुख्य कार्यकारी अधिकाऱ्याचे नियंत्रण असते.

### कार्ये 
# पंचायत समितीची अधिकृत कागदपत्रे स्वतःच्या सहीने हस्तान्तरित करणे किंवा जतन करणे.
# पंचायत समितीच्या सर्व सभांना उपस्थित राहणे
# समितीच्या निर्णयांची अम्मलबजावणी करणे
# पंचायत समितीच्या इतर अधिकाऱ्यांवर देखरेख व नियन्त्रण ठेवणे.
# अंदाजपत्रक तयार करणे.

वर्ग:नागरिकशास्त्र
ब्राझिलचे साम्राज्य

**ब्राझिलचे साम्राज्य** हे १९व्या शतकातील एक साम्राज्य होते. सध्याचा ब्राझिल व उरुग्वे हे दोन देश मिळून हा देश तयार होत असे. हे साम्राज्य डोम पेद्रो पहिला व त्याचा मुलगा पेद्रो दुसरा याच्या हाताखाली होते. हे दोघेही या साम्राज्याचे अनुक्रमे पहिले व शेवटचे सम्राट होते.

वर्ग:साम्राज्ये
वर्ग:ब्राझिलचा इतिहास
विजयाराजे शिंदे

**विजयाराजे शिंदे** ( ऑक्टोबर १२,इ.स. १९१९- मृत्यू: जानेवारी २५,इ.स. २००१ ) या भारतीय राजकारणी होत्या. त्या इ.स. १९५७च्या निवडणुकांमध्ये मध्य प्रदेश राज्यातील गुना लोकसभा मतदारसंघातून आणि इ.स. १९६२च्या निवडणुकांमध्ये मध्य प्रदेश राज्यातील ग्वाल्हेर लोकसभा मतदारसंघातून भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाच्या उमेदवार म्हणून, इ.स. १९७१च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये मध्य प्रदेश राज्यातील भिंड लोकसभा मतदारसंघातून भारतीय जनसंघ पक्षाच्या उमेदवार म्हणून तर इ.स. १९८९, इ.स. १९९१, इ.स. १९९६ आणि इ.स. १९९८च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये मध्य प्रदेश राज्यातील गुना लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेल्या.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:२ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:३ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:गुनाचे खासदार
वर्ग:ग्वाल्हेरचे खासदार
वर्ग:भिंडचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९१९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००१ मधील मृत्यू
वर्ग:जनसंघ नेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
महाराष्ट्रीय कलोपासक (नाट्यसंस्था)

**महाराष्ट्रीय कलोपासक** या संस्थेची स्थापना पुणे शहरातील नूतन मराठी विद्यालय या शाळेच्या शिक्षकांनी केली. या शाळेतील शिक्षक संध्याकाळच्या वेळी रस्त्याच्या कडेला असलेल्या एका फरसबंद पारावर बसून, नुकत्याच पाहिलेल्या नाटकांवर टीका-टिप्पणी करीत बसायचे. पुण्यातील सर्वकालिक विद्वान गृहस्थ आणि इतिहासकार महामहोपाध्याय दत्तो वामन पोतदार यांनी एकदा पाराजवळून जाता जाता शिक्षकांच्या  गप्पा ऐकल्या.  ते म्हणाले, ’दुसऱ्यांच्या नाटकांवर एवढी टीका करण्यापेक्षा तुम्हीच एखादे निर्दोष नाटक बसवून आणि करून का दाखवत नाही?’  त्या शिक्षकांनी ही सूचना खरोखरच मनावर घेतली आणि ३ ऑगस्ट १९३६ रोजी **महाराष्ट्रीय कलोपासक** ही हौशी आणि प्रायोगिक नाट्यसंस्था सुरू केली. दत्तो वामन पोतदार या संस्थेचे पहिले अध्यक्ष झाले.

सुरुवातीच्या काळात संस्थेने आंतरशालेय नाटयवाचन स्पर्धा सुरू केली, आणि शिवाय काही नव्या-जुन्या नाटकांचे प्रयोग रंगमंचावर सादर करण्यास आरंभ केला.  पुढे महाराष्ट्र सरकारने आंतरशालेय नाटय स्पर्धा चालू केल्यानंतर ‘महाराष्ट्रीय कलोपासक‘ने ही नाट्यवाचन स्पर्धा बंद केली.

महाराष्ट्रीय कलोपासक संस्थेचे चिटणीस पुरुषोत्तम रामचंद्र ऊर्फ अप्पासाहेब वझे(पु.रा.वझे) यांचे १ ऑगस्ट १९६२ रोजी निधन झाले  त्यांच्या स्मरणार्थ इ.स.१९६३पासून संस्थेने आंतरमहाविद्यालयीन एकांकिका स्पर्धा चालू केल्या आणि त्या स्पर्धांमधून विजयी होणाऱ्या संघाच्या कॉलेजला पुरस्कार म्हणून, पुरुषोत्तम करंडक देण्यास सुरुवात केली.

## हे सुद्धा पहा 
* महाराष्ट्रातील नाट्यसंस्था

वर्ग:मराठी नाट्यसंस्था
पुरुषोत्तम करंडक

पुणे शहरातील महाराष्ट्रीय कलोपासक ही संस्था कॉलेजांतील विद्यार्थ्यांनी रंगमंचावर सादर केलेल्या मराठी एकांकिकांची स्पर्धा घेते. स्पर्धेतील यशस्वी एकांकिकेला करंडक दिला जातो. ही प्रथा इ.स.१९६३पासून सुरू आहे. महाराष्ट्रीय कलोपासकचे चिटणीस पुरुषोत्तम रामचंद्र उर्फ अप्पासाहेब वझे यांचे दिनांक १ ऑगस्ट १९६२ रोजी निधन झाले. त्यांच्या स्मरणार्थ या करंडकाला **पुरुषोत्तम करंडक** असे नाव देण्यात आले.

२०१० सालापासून संस्थेने स्पर्धेची व्याप्ती वाढवण्यास सुरुवात केली. आता कोल्हापूर, जळगाव व रत्‍नागिरी या शहरांतही पुरुषोत्तम करंडक एकांकिका स्पर्धा आयोजित करण्यात येतात. २०१२ सालापासून मुंबईतही मुंबई विद्यापीठाच्या सहकार्याने या स्पर्धा होत आहेत.

## पुरुषोत्तम स्पर्धेत सादर झालेल्या काही बक्षीसपात्र एकांकिका- कंसात वर्ष किंवा/आणि सादरकर्त्या कॉलेजचे/संस्थेचे नाव
* अठराव्वा उंट - (सादरकर्ते-संक्रमण पुणे- उत्तेजनार्थ पारितोषिक २०१३)
* ग्लोबल आडगाव - (देवोगिरी महाविद्यालय,औरंगाबाद २०१४)
* आम्ही तिघे (२०१३)
* आय ड्रेम्ट अ पाय (कमिन्स अभियांत्रिकी महाविद्यालय)
* उळ्ळागड्डी - (सादरकर्ते- भारती विद्यापीठ फाईन आर्ट -२०१३)
* एका रात्रीची बाई (सादरकर्ते- सिंहगड अभियांत्रिकी महाविद्यालय- २०१३)
* एन्ड्रील (२००७)
* कडमिंचे (MIT - २०१४)
* कला काना का (MIT - २०१३)
* खौफ (सादरकर्ते- सिंहगड अभियांत्रिकी महाविद्यालय; २०१४- सर्वोत्कृष्ट प्रायोगिक एकांकिकेसाठी देण्यात येणारा जयराम हर्डीकर करंडक)
* गुलमकाई (सादरकर्ते- शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय)
* घड्याळ (सादरकर्ते-VIT)
* चंद्र सावली कोरतो (१९९४)
* चॉकलेटचा बंगला - (सादरकर्ते- गरवारे वाणिज्य महाविद्यालय -२०१३) 
* चिठ्ठी (सादरकर्ते- पुण्याचे विधी महाविद्यालय; २०१४-सर्वाधिक पारितोषिके) 
* झुलता पूल
* संगीत ढोल (सादरकर्ते-श्री बालाजी ऑन क्रियेशन- उत्तेजनार्थ पारितोषिक २०१३)
* ३० फेब्रुवारी १९८८ (१९८७)
* संगीत देणं (सादरकर्ते- सृजन पुणे- २०१३) 
* दोज फ्यू पेजेस (२०१३)
* दोन शूर (२००८)
* नाईट ऑफ शर्वर सा (पुणे शिक्षण मंडळ इंजिनियरिंग-२०१२)
* इंदी : (सादरकर्ते - गरवारे महाविद्यालय  -२०१३)
* संगीत पाझर - सादरकर्ते- अनुभव पुणे -२०१३) 
* पेष्टी (२०१३)
* फ्लॅशमॉब (सादरकर्ते- मॉडर्न कॉलेज- २०१३)
* बेल (सादरकर्ते- स.प. महाविद्यालय- २०१३)
* मॅन ऑफ द मॅच (पुणे विद्यार्थिगृह इंजिनियरिंग-२०१२) 
* मळभ (सादरकर्ते- MIT-COE; २०१४-संजीव करंडक)
* यातनाघर (१९७५)
* रूह हमारी (गरवारे वाणिज्य महाविद्यालय)
* वास इज दास (सिंबायोसिस आर्ट्‌स अँड सायन्स - २०१२),
* विष्णूगुप्त (२०१३)
* सज्जाद (सादरकर्ते- B.S.C.O.E.)
* सांबरी (सादरकर्ते- फर्ग्युसन कॉलेज- २०१३)
* दोन शून्य आणि (फर्ग्युसन कॉलेज : २०१४)
* गवत (फर्ग्युसन कॉलेज : २०१५)
* सालं एकदा तरी (सादरकर्ते- डी.वाय. पाटील इंजिनिअरिंग कॉलेज- २०१३).
* सीन ऑफ सिन (अभिनव कला महाविद्यालय)
* संगीत स्मृतिचिन्ह (सादरकर्ते- नाट्यमंडळ, पुणे- २०१३)

## संकलन
**उत्तमोत्तम एकांकिका-पुरुषोत्तमच्या, खंड १ आणि २** (पुरुषोत्तम करंडकाच्या स्पर्धेदरम्यान सादर झालेल्या उत्तमोत्तम एकांकिकांचे ज्योती कुलकर्णी यांनी केलेले संकलन) हे पुस्तक मिलिंद सबनीस यांनी संपादित केले असून ’महाराष्ट्र कलोपासक या संस्थेने प्रकाशित केले आहे.)

## हे सुद्धा पहा
एकांकिका, नाटक

वर्ग:नाटक
मधुसूदन घाणेकर

**डॉ.मधुसूदन घाणेकर**  हे एक मराठी नाट्य अभिनेते आहेत. ’सबकुछ मधुसूदन’ नावाचा एकपात्री विनोदी कार्यक्रम ते रंगमंचावर करतात. घाणेकरांनी त्यांचे एकपात्री नाट्यप्रयोग आतापर्यंत भारत, नेपाळ, सिंगापूर,थायलंड, मलेशिया, न्यू झीलंड, आणि श्रीलंका आदी देशांत केले आहेत.  या ‘सबकुछ मधुसूदन‘चे १२०००हून अधिक प्रयोग झाल्यानंतर या कार्यक्रमाची नोंद लिम्का बुक ऑफ़ रेकॉर्ड्‌स(२०१२)मध्ये  झाली आहे.

साहित्यविश्व संस्थेतर्फे मुंबईत फेब्रुवारी २०११त घेण्यात येणाऱ्या विश्वसाहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षपदी ज्येष्ठ साहित्यिक डॉ. मधुसूदन घाणेकर यांची  निवड करण्यात आली असल्याचे साहित्यविश्व संस्थेचे सहनिमंत्रक प्रा. श्रीराम चौधरी आणि हेमंत नेहते यांनी सांगितले.

डॉ. मधुसूदन घाणेकर यांनी जागतिक हास्य परिषद, जागतिक हस्ताक्षर मनोविश्लेषक परिषद यांसह १० महत्त्वाच्या आंतरराष्ट्रीय परिषदांचे अध्यक्षपद भूषविले आहे. डॉ. घाणेकर यांना चित्रपटगीत, गझल लेखन, कथा-पटकथा-संवाद लेखनासाठी तसेच हास्यकवितांसाठी आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार प्राप्त झाले आहेत.

त्यांच्या ‘हाहाहाऽऽ’ या कवितासंग्रहाचे विदेशी भाषांत भाषांतर झाले आहे. डॉ. घाणेकर यांच्या ‘सिग्नेचर अ‍ॅनालिसिस’ या दोनशे एकाव्या पुस्तकाचे बँकॉक येथे प्रकाशन करण्यात आले.

‘बे दुणे चकली’ या बालकविता संग्रहास महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचा पुरस्कार प्राप्त झाला आहे. त्यांच्या ‘दिवस’, ‘टॉवर’ या कादंबऱ्या तसेच ‘झिंदाबाद झिंदाबाद’ नाटक आणि पुरस्कार एकांकिका आदी साहित्यास महाराष्ट्र कामगार कल्याण मंडळाच्या कामगार साहित्य संमेलनात पुरस्कार मिळाले आहेत. डॉ. घाणेकर यांचे एकूण ३३ कवितासंग्रह प्रकाशित झाले आहेत.

अखिल भारतीय बहुभाषिक हास्यकविसंमेलन (२०००), पहिले विनोदी साहित्य संमेलन (२००१), पहिले राज्य विद्युत साहित्य संमेलन (२००२), मुलांचे पहिले अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन (२००२), अखिल भारतीय मराठी कविसंमेलन (२००४), कवी केशवसुत शताब्दी स्मृती कविसंमेलन आदी महत्त्वाच्या दहा साहित्य संमेलनांचे अध्यक्षपद डॉ. घाणेकर यांनी भूषविले आहे.

डॉ. घाणेकर हे साहित्यगौरव, व्ही.आर्ट्‌स, फ्रेंड्स इंटरनॅशनल हाहाहाऽऽ लाफ इंटरनॅशनल, हॅंडरायटिंग अ‍ॅनालिसिस रिसर्च फाऊंडेशन, युनिव्हर्सल अ‍ॅस्ट्रॉलॉजिकल फाऊंडेशन, दत्तोपासक कै. ताई घाणेकर शताब्दी समिती या संस्थांचे अध्यक्ष आहेत/होते.

## एकपात्री कारकिर्दीची वैशिष्ट्ये
* २०१३-१४ हे वर्ष त्यांच्या एकपात्री कलाप्रवासाचे ५०वे वर्ष आहे.
* अध्यक्ष : एकपात्री कलाकार परिषद, पुणे (२०१२-१३)
* भारत,नेपाळ, न्यू झीलंड, सिंगापूर, हॉंगकॉंग, मलेशियांसह १२ देशांत एकपात्री कलेने रसिकांना जिंकले
* विश्वविक्रमवीर एकपात्री :
** लिम्का बुक ऑफ रेकॉर्डमध्ये ४वेळा नोंद झालेले ते एकमेव एकपात्री कलाकार आहेत
* रेकॉर्ड्‌स पुढीलप्रमाणे :
१) सलग ९ तास १२ मिनिटे, ७ विविध एकपात्री प्रयोग - सबकुछ मधुसूदन
२) एकपात्री प्रयोगात सर्वाधिक - ६३ पात्रे रंगविणे - (बे दुणे चकली)
३) एकपात्री कार्यक्रमाद्वारे सर्वाधिक - १०८ पात्रे सादर (बे दुणे चकली) विश्वविक्रम 
४) सर्वाधिक १२०००हून अधिक कार्यक्रम सादर करणारे एकपात्री कलावंत
५) ५०हून अधिक प्रकारचे कार्यक्रम करणारे ते एकमेव एकपात्री कलावंत आहेत

## कार्यक्रमांची काही ठळक नावे
* बे दुणे चकली (लहान मुलांसाठी)
* अक्षरातील प्रतिबिंब (प्रात्यक्षिकासह हस्ताक्षर-स्वभाव)
* सबकुछ मधुसूदन (एकत्रित झलक)
* हसण्याविषयी सर्व काही
* संमोहन संमोहन
* अश्या बायका तश्या बायका (महिलांसाठी)
* मधुबोली (कुंडली, हस्तरेषा, अंकशास्त्र, वास्तुशास्त्रविषयक रंजक कार्यक्रम)

## हे सुद्धा पहा
* एकपात्री नाटक

## डॉ. मधुसूदन घाणेकर यांना मिळालेले (काही) पुरस्कार
## संदर्भ 
वर्ग:मराठी नाटककार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बेल्जियन वसाहती साम्राज्य

**बेल्जियन वसाहती साम्राज्य** म्हणजे बेल्जियमच्या १९०१ ते १९६२ या काळातील तीन वसाहती: बेल्जियन काँगो (सध्याचे काँगोचे लोकशाही प्रजासत्ताक), बुरुंडी व र्‍वान्डा. या साम्राज्यात मूळ जमीन २% तर वसाहती ९८% असे असमान वितरण होते. बेल्जियन काँगो ही बेल्जियमचा राजा लियोपोल्ड दुसरा याची वैयक्तिक जमीन होती.
पुरुषोत्तम स्वामी

//कल्याणशिष्य श्री **पुरुषोत्तम स्वामी** कृत श्री कल्याण स्वामींची आरती  //

भवहरणा सुखकरणा  नीजस्मरणा वरदा \
तव चरणाप्रती  शरणागत करुणानीरदा \
न कळे लिळाविग्रह निगमागमवादा \
स्थावर जंगम जग या नातळसी भेदा \\१\\

जय देव जय देव जय जय कल्याणा \
भावातीतानंता सहजा परिपूर्णा \\धृ\\

हरिहर ब्रह्मादिका न कळे पदमहिमा \
विंसित शतरसना ही नेणे तव सीमा\
कुंठीत होये वाचा नाकळवे नेमा \
पुरुषोत्तम तव कृपे विगळीत रूपनामा\\

जय देव जय देव जय जय कल्याणा \
भावातीतानंता सहजा परिपूर्णा \\धृ\\
फ्रेंच वसाहती साम्राज्य

**फ्रेंच वसाहती साम्राज्य** म्हणजे १७व्या शतकापासून ते १९६० च्या दशकापर्यंतच्या फ्रान्सच्या अधिपत्याखालील प्रदेश. १९व्या व २०व्या शतकात हे साम्राज्य क्षेत्रफळानुसार ब्रिटिश साम्राज्यानंतरचे दुसरे साम्राज्य होते. १९२० ते १९३० या काळात या साम्राज्याने १२,३४७,००० चौ.किमी. क्षेत्र व्यापले होते. यामुळेच फ्रेंच भाषा जगभर बोलली जाते.

त्याच्या उंचीवर (1680), पहिले फ्रेंच वसाहती साम्राज्य 10,000,000 किमी² पेक्षा जास्त पसरले होते, त्या वेळी केवळ स्पॅनिश साम्राज्यानंतर जगातील दुसरे सर्वात मोठे साम्राज्य होते. त्याच्या शिखरावर, दुसरे फ्रेंच वसाहती साम्राज्य हे इतिहासातील सर्वात मोठ्या साम्राज्यांपैकी एक होते: महानगर फ्रान्ससह, 150 दशलक्ष लोकसंख्येसह 1939 मध्ये फ्रेंच सार्वभौमत्वाखालील एकूण जमिनीचे प्रमाण 13,500,000 किमी² पर्यंत पोहोचले.

फ्रेंच औपनिवेशिक साम्राज्याचे एकूण क्षेत्रफळ, पहिल्या (प्रामुख्याने उत्तर अमेरिकेतील) आणि दुसरे (प्रामुख्याने आफ्रिकेतील) फ्रेंच वसाहती साम्राज्यांचे क्षेत्रफळ २४,०००,००० किमी² पर्यंत पोहोचले, जे जगातील दुसरे सर्वात मोठे (प्रथम ब्रिटिश साम्राज्य) .

## फ्रेंच वसाहती, मांडलिक देश, संरक्षित देश व अन्य प्रशासित देश 
(अजुनही फ्रान्सच्या ताब्यातील देश ठळक अक्षरात)
### अमेरिका 
#### उत्तर अमेरिका 
न्यू फ्रान्स
* कॅनडा (पूर्व व मध्य कॅनडा)
* सेंट पियेर व मिकेलो
* अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने (मिसिसिपी व मिसूरी नद्यांचे संपूर्ण पात्र; ग्रेट लेक्स)

#### करेबियन बेटे 
* डॉमिनिका
* ग्रेनेडा
* **ग्वादेलोप**
* हैती
* **मार्टिनिक**
* **सेंट बार्थेलेमी**
* सेंट लुसिया
* सेंट व्हिन्सेंट आणि ग्रेनेडीन्स
* सेंट किट्स आणि नेव्हिस (केवळ सेंट किट्स)
* त्रिनिदाद व टोबॅगो (केवळ टोबॅगो)
* यु.एस. व्हर्जिन द्वीपसमूह (केवळ सेंट क्रॉइक्स)

#### दक्षिण अमेरिका 
* **फ्रेंच गयाना**

### आफ्रिका 
#### उत्तर आफ्रिका 
* मोरोक्को
* अल्जीरिया
* ट्युनिसिया

#### पश्चिम आफ्रिका 
* बेनिन
* अप्पर व्होल्टा
ॲक्चुरिअल सोसायटी ऑफ इंडिया

**ॲक्चुरिअल सोसायटी ऑफ इंडिया** ही भारतातील ॲक्चुरिअल व्यावसायिक बनण्यासाठी परीक्षा घेणारी संस्था आहे. या संस्थेच्या मानद सभासदाला ॲक्चुरी  असे म्हणले जाते.

## ॲक्चुरी 
विमा कंपन्यांमध्ये ॲक्चुरींच्या कामाचे स्वरूप हे विम्याच्या नवनवीन योजना बनवणे, विम्याचा हप्ता ठरवणे, विमा कंपनीच्या कायद्याकडे लक्ष ठेवणे, दुरुस्तीच्या सूचना करणे, विम्याचे दावे पूर्ण करण्यासाठी पुरेशा निधीची तरतूद असण्याकडे लक्ष ठेवणे, अशा प्रकारचे असते. भविष्यातील अनिश्चित घटनांचा आर्थिक परिणाम ठरवण्याचे काम ॲक्चुरी कुशलतेने करतात. विमा क्षेत्राबरोबरीनेच व्यापारी बँका, गुंतवणूक कंपन्यांमध्ये ॲक्चुरींची गरज असते. रिटायरमेन्ट फंड, मोठ्या कंपन्यांच्या एम्प्लॉयी बेनिफिट फंड व असेच मोठ्या प्रमाणावर आर्थिक जोखमीचे काम असणाऱ्या विविध कंपन्यांमध्ये ॲक्चुरींना मोठी मागणी असते. निवृत्तीवेतन, गुंतवणुकी, तसेच प्रोजेक्ट मॅनेजमेन्ट, बँकिंग, हेल्थ केर आदीच्या नवीन योजना ठरवणे, त्यातील जोखमींचा (रिस्क) अंदाज बांधणे व नियोजन करणे हा त्यांच्या कामाचा भाग आहे.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
Institute of Actuaries of India (IAI)
ग्रीन व्हॅली

## ग्रीन व्हॅली
मुंबईपासून ९० किलोमीटर अंतरावर मुरबाड मधील टोकवडे-पळू गावात 'ग्रीन व्हॅली' हे निसर्गाच्या सानिध्यात वसलेले पर्यटन स्थळ आहे. सुट्टी घालवण्यासाठी हौशी पर्यटक या ठिकाणी येतात. येथे  असलेला मोठा तलाव,  वाहणारी नदी व नदीवर असणारे छोटे मोठे धबधबे ही येणाऱ्या पर्यटकांची प्रमुख आकर्षणे आहेत. 
महत्त्वाची बाब म्हणजे येथे धूम्रपान आणि मद्यपान करण्यास सक्त मनाई आहे.

240px|right|thumb|ग्रीन व्हॅली

## राहण्याची आणि जेवण्याची सोय
ग्रीन व्हॅलीला येणाऱ्या पर्यटकांसाठी राहण्याची व जेवण्याची सोय आयोजकांनी येथेच उपलब्ध करून दिली आहे. राहण्यासाठी  जांभा दगड वापरून बांधलेले, साधारण १००० चौरस फुटांचे व सर्व सोयी असलेले टुमदार बंगले येथे आहेत. तसेच पर्यटकांच्या गरजेनुसार पर्यटकांची जेवणाची व नाश्त्याची सोय करण्यात येते.

## प्रमुख आकर्षण
या ठिकाणी असलेला तलाव हा  पर्यटकांसाठी पोहण्याकरता खुला ठेवला आहे. पर्यटकांच्या सुरक्षितेसाठी जीवन रक्षक पेहरावही (LIfejacket) पुरवला जातो. याशिवाय येथे 
ट्रेकिंग, धबधब्यातून रॅपलिंग अशा खेळाच्या प्रकारांचीही मजा अनुभवता येते.
या पर्यटन स्थळापासून जवळच सह्याद्रीच्या रांगांत असलेले नाणेघाट व जीवधन किल्ला अशी इतर काही प्रेक्षणीय स्थळे आहेत.

## कसे पोहचाल
मुंबई--ठाणे--कल्याण--मुरबाड--टोकवडे--पळू--ग्रीन व्हॅली

विरार--चिंचोटी--भिवंडी--कल्याण--मुरबाड--टोकवडे--पळू--ग्रीन व्हॅली
इरॅथोसिस

**इरॅथोसिस** हे एक ग्रीक तत्त्वज्ञ होते. त्यांनी सायारिनी, लिबिया व अलेक्झांड्रिया, इजिप्त येथील सूर्याच्या पडणाऱ्या सावलीच्या मोजमापाच्या साहाय्याने पृथ्वीचा परीघ मोजण्याचा प्रयत्न केला.

वर्ग:ग्रीक व्यक्ती
वर्ग:ग्रीक खगोलशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स.पू. २७६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स.पू. १९४ मधील मृत्यू
राष्ट्रीय संसर्गजन्य रोग नियंत्रण संस्था

**राष्ट्रीय संसर्गजन्य रोग नियंत्रण संस्था** - ३० जुलै १९६३ रोजी नवी दिल्ली येथे भारत सरकार द्वारा सुरू करण्यात आली. ह्या संस्थेच्या स्थापने मागे **भारतीय मलेरिया संस्थेचे** विस्तारीकरण आणि पुनर्नियोजन करणे असे होते. नवीन संस्था स्थापन करण्या मागे  रोग साथ विज्ञान आणि संक्रमणशील रोग प्रतिबंधन ह्या विषयात   राष्ट्रीय शिक्षा आणि संशोधन  केंद्र सुरूकारणे असा होता. ही संस्था  गुरू गोविंदसिह  इंद्रप्रस्थ विद्यापीठ, दिल्ली  ह्याचेशी संलग्नीत आहे.

## स्थान 
राष्ट्रीय संसर्गजन्य रोग नियंत्रण संस्थेचे मुख्यालय हे श्यामनाथ मार्ग, नवी दिल्ली येथे आहे.
संस्थेचा ८ शाखा भारतात खालील ठिकाणी आहेत.
# अलवर (राजस्थान)
# बेंगलुरू (कर्नाटक)
#  कोझिकोडे (केरळ  )  
# कुनूर (तमिलनाडु)
# जगदलपुर (छत्तीसगढ़)
# पटना (बिहार)
# राजमुंदरी (आंध्रप्रदेश)  
# वाराणसी (उत्तर प्रदेश).

## विभाग 
# एड्स आणि संबंधित रोग    
# रोगपरिस्थितिविज्ञान आणि परजीविक रोग 
# प्राणिसंक्रमित रोग
# सूक्ष्मजीवशास्त्र 
# जीवरसायनशास्त्र आणि जीवतंत्रशास्त्र

## बाह्य दुवे 
राष्ट्रीय संसर्गजन्य रोग नियंत्रण संस्था 

वर्ग:आरोग्य
एसबीआय लाइफ इन्शुरन्स कंपनी

**एसबीआय लाइफ इन्शुअरन्स ** ही भारतीय स्टेट बँक आणि बीएनपी परिबास कार्डीफची एकत्रित मोहीम आहे. एकूण भांडवलात एसबीआयचा ७४% आणि बीएनपी परिबास कार्डीफचा उर्वरित २६% वाटा आहे. एसबीआय लाइफ इन्‍शुरन्‍सचे प्राधिकृत भांडवल ₹. २०००० कोटी आहे.  आणि पेड अप भांडवल ₹. १००० कोटी आहे.

वर्ग:भारतातील आयुर्विमा कंपनी
वर्ग:मुंबई रोखे बाजारातील नोंदणीकृत कंपन्या
वर्ग:निफ्टी ५० घटक
मांज‍र्‍या सर्प

'''''' भारतात आढळणारा बिनविषारी साप आहे.

वर्ग:बिनविषारी साप
वर्ग:साप
धनुर्वात

**धनुर्वात** हा क्लॉस्ट्रिडिअम टिटॅनो नावाच्या जीवाणूंमुळे होतो. या जीवाणूंच्या विषामुळे चेतासंस्थेवर परिणाम होऊन झटके येतात व त्यामुळे सर्वात आधी तोंडाच्या जबडय़ाचे स्नायू आखडले जातात. नंतर त्यांचा परिणाम हळूहळू शरीरभर व्हायला सुरुवात होते. धनुर्वाताचे चार प्रकार आढळतात.

## क्लॉस्ट्रिडिअम टिटॅनो जीवाणु 
मातीत राहणाऱ्या या जीवाणुचा संसर्ग जखमांना झाल्याने धनुर्वात हा संसर्गजन्य रोग होतो. ह्याचे कारण ठरणाऱ्या स्पोरच्या स्वरूपातील क्लॉस्ट्रिडियम बॅक्टिरियमची मातीमध्ये पुष्कळ वर्षे जगण्याची क्षमता असते. मातीत, वातावरणात, कुठल्याही गंजलेल्या वस्तूच्या गंजात. जखमेशी या विषाणूचा संपर्क झाल्यास त्याचा हल्ला थेट स्नायूंवर चढवतो. त्यामुळे स्नायू वाकले जातात. कधी कधी ते आतल्या बाजूला अधिक वाकले जातात, त्यांना धनुष्याचा आकार प्राप्त होऊन जडत्त्व प्राप्त होतं. हे जंतू अन्न पाण्याबरोबर पोटात गेले तर काही होत नाही, पण जखमेत गेल्यास धनुर्वात होऊ शकतो.

; क्लॉस्ट्रिडिअम टिटॅनो जीवाणुचे दोन प्रकार आहेत.
# स्पोरच्या स्वरूपात (डॉरमंट)
# व्हेजिटेटिव्ह सेल (जो संख्या वाढवितो).

## प्रकार 
# सामान्य धनुर्वात संपूर्ण सांगाड्याच्या स्नायुंना प्रभावित करू शकतो. चार ही प्रकारातील हा सर्वांत जास्त गंभीर आहे.
# स्थानिक धनुर्वात जखमेच्या किंवा जीवाणुचा संसर्ग झालेल्या जखमेजवळील स्नायुंना कमकुवत करतो.
# सेफलिक टिटॅनस डोक्याला इजा झाल्यावर किंवा कानांत संसर्ग झाल्यास, आधी चेहऱ्याच्या पुष्कळशा स्नायुंना प्रभावित करतो (एक किंवा दोन दिवसांत).
# निओनेटल धनुर्वात साधारण धनुर्वातासारखाच असतो पण हा फक्त १ महिन्याच्या आतील अर्भकास (म्हणूनच ह्याला निओनेटल म्हणतात) प्रभावित करतो. विकसित देशांमध्ये असे प्रकार कमी होतात.

## प्रतिबंध 
धनुर्वात होऊ नये म्हणून प्रयत्न करणे गरजेचे आहे. त्यासाठी धनुर्वात विरोधी लस देणे गरजेचे आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:आरोग्य
वर्ग:रोग
वर्ग:विषाणूजन्य रोग
वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
डांग्या खोकला

**डांग्या खोकला** (Whooping Cough) हा संसर्गजन्य रोग आहे. *बोर्डेटेला पेर्तुसिस* नांवाच्या विषाणूमुळे हा रोग होतो. श्वासातून पडणाऱ्या थेंबावाटे हा विषाणू पसरतो, रुग्ण जेव्हा खोकतो किंवा शिंकतो तेव्हा हे थेंब उडतात. नाकातून वाहणाऱ्या पातळ पदार्थाचा स्पर्श झाल्याने देखील हा रोग पसरतो.

## लक्षणे 
संसर्गानतर सात ते दहा दिवसांत रोग-लक्षणे दिसू लागतात. पहिल्या अवस्थेत सर्दी, पडसे व थोडा ताप असतो. नंतर पाच-सात दिवसांनी दुसरी अवस्था सुरू होते. खोकला येऊ लागतो. प्रथम खोकला कोरडा असतो. पुढे खोकल्याच्या उबळी सुरू होऊन श्वास आत घेताना. 'हुप' असा आवाज येतो. म्हणून यास माकड खोकला असे म्हणतात. उबळीच्या शेवटी चिकट 'कफ' पडतो. कधी कधी 'कफ' परत घशात जाऊन तो गिळला जातो. कधी कधी उलटी होते. उबळी दररोज पंधरा वीस अगर जास्तही वेळा येतात. उबळीच्या जोराने चेहरा लाल होतो. नाकातून एखादे वेळी रक्तस्राव होतो. कोणाकोणाच्या डोळ्यात रक्त उतरते. अशक्त रोग्याला खोकला झाला तर तो बरा होणे कठीण असते. या विकारात ताप येऊन न्युमोनिया होऊन मूल दगावण्याची शक्यता असते. तिसऱ्या अवस्थेत उबळी कमी होत जाऊन रोगी बरा होतो.

## प्रतिबंध 
डांग्या खोकल्याची लस घेण्याची शिफारस सर्व बालकांसाठी केली जाते.  ही लस सामान्यतः डीटीपी (घटसर्प, धनुर्वात, आणि डांग्या खोकला) अशी संयुक्तपणे दिली जाते. पूर्वीचे संसर्ग किंवा लसीकरण यांच्यामुळे आयुष्यभर प्रतिकारक्षमता मिळत नाही.  तथापि, वयाच्या सहाव्या वर्षानंतर, संसर्गाचा उद्रेक होत नाही तोवर लसीचे बूस्टर डोस देण्याची शिफारस करण्यात येत नाही.

वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
वर्ग:आरोग्य
वर्ग:रोग
वर्ग:विषाणूजन्य रोग
वर्ग:संसर्गजन्य रोग
घटसर्प

**घटसर्प** हा कॉरीनीबॅक्टेरीयम डीप्थेरीया या जीवाणूमुळे होणारा संसर्गजन्य रोग आहे. श्वसन मार्ग (फुफ्फुसे), घसा, तोंड किंवा त्वचेवरील जखम यांना प्रभावित करणारे हे संक्रमण आहे. 

## लक्षणे 
* नाकातून वाहाणे
* घशात वेदना
* ताप
* कसेतरी वाटणे

## प्रतिबंध 
* मुलांना घटसर्पाच्या विरोधात डीपीटीची लस. 
* पेनिसिलिन प्रतिजैविकची लस

वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
वर्ग:आरोग्य
वर्ग:रोग
वर्ग:विषाणूजन्य रोग
वर्ग:संसर्गजन्य रोग
घामोळे

**घामोळे** यात घम्रग्रंथीमध्ये घाम साठून राहिला आणि त्वचेवर येऊ शखला नाही की त्वचेला सूज किंवा रॅशेस येतात. यालाच घामोळे म्हणतात. मान, काखेत किंवा मांड्या या ठिकाणी त्वचा एकमेकीला स्पर्श करत असल्याने हवा पोहोचून घामाचे बाष्पीभवन होत नाही. घट्ट कपड्यांमुळे तसेच भरपूर क्रीम चोपडल्यानेही घाम सुकण्यासाठी अडथळे येतात.

वर्ग:रोग
वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
मोतीबिंदू

**मोतीबिंदू** म्हणजे डोळ्यातील नैसर्गिक भिंग (नेत्रमणी) धुरकट होणे होय. सामान्य डोळ्यात प्रकाशकिरण पारदर्शक भिंगाद्वारे मागील पडद्यावर केंद्रित होतात. उत्तम दृष्टीकरिता नैसर्गिक भिंग (लेन्स) पूर्णतः पारदर्शक असणे आवश्‍यक असते. जेव्हा या लेन्सची पारदर्शकता मोतीबिंदू झाल्याने कमी होते तेव्हा रुग्णास अंधूक दिसू लागते. मोतीबिंदू अर्थात लेन्सला आलेला गढूळपणा काळानुसार वाढतच जातो व रुग्णास अधिकाधिक अस्पष्ट दिसू लागते. नेत्रमणी हा बहुतांशी प्रथिने व न्यूक्लिक आम्ल या जैविक रसायनांपासून बनलेला असतो. यात काही कारणांनी बदल झाल्यास नेत्रमण्यांची पारदर्शकता कमी होत जाते. त्यामुळे दृष्टी कमी होते. नेत्रमण्याच्या कोणत्याही भागास पारदर्शकत्व आले तर त्याला मोतीबिंदू असे म्हणतात. 

## कारणे 
* बरीच वर्षे कामासाठी किंवा काही नेहेमीच्या प्रसंगी सतत प्रखर प्रकाशाला सामोरे गेल्यास.
* मधुमेह
* दम्यासाठी स्टेरॉईड घेणे.
* धूम्रपान करणे किंवा दारू पिणे.
* जन्मतःच मोतीबिंदू असल्यास.
* ग्लूकोमा (काचबिंदू)सारखी डोळ्यांची इतर समस्या असल्यास.

## लक्षणे 
* डोळ्यांच्या बाहुल्या धुरकट किंवा सफेद होणे. डोळ्यांच्या मध्यभागी असणारा काळा गोल म्हणजे बाहुली.
* रंग फिक्कट दिसतात.
* सर्व काही अस्पष्ठ दिसते.
* प्रकाशामुळे डोळे दुखतात व प्रकाश अतिप्रखर वाटतो.
* रात्रीच्या वेळी प्रकाशाभोवती वलये दिसतात.
* एका डोळ्याने दुहेरी दिसणे.
* रात्रीच्या वेळी स्पष्ट न दिसणे.
* चष्म्याची किंवा दृष्टीची औषधपत्रे (?) सतत बदलणे.

मोतीबिंदू होऊ नये म्हणून खाली दिल्याप्रमाणे उपाय करावे-

## डोळ्यांची तपासणी Eye examination
५० वषे वय झाल्यावर प्रत्येक वर्षी डोळ्यांच्या डॉक्टरकडून डोळ्यांची तपासणी करून घेणे म्हणजे मोतिबिंदूचे सुरुवातीलाच निदान करून त्याची वाढ थांबवता येते.

डोळ्यांशी संबंधित कोणत्याही समस्या झाल्यावर मेडिकल शाॅप मधून कोणत्याही प्रकारची चालू दवा / ड्राॅप्स घेण्यापेक्षा डॉक्टरांकडून अवश्य तपासणी करून घेणे. 

आहार / Diet : डोळ्यांचे आरोग्य चांगले टिकून राहण्यासाठी हिरव्या पानांची भाजी, फळे आणि Anti-Oxidant युक्त आहार घ्यायला हवा. आहारात गाजर, पालक, टोमॅटो, सफरचंद, संतरा, डाळिंब अशा Vitamin A, Vitamin C, Beta Caroteneचा समावेश करणे आवश्यक आहे. 

चष्मा / Spectacle : जर नंबरचा चश्मा आहे तर तो डॉक्टरांच्या सल्लयानुसार नियमित वापरावा लागताो.  प्रत्येक वर्षी डोक्याच्या डॉक्टरकडून नंबर वाढला किंवा कमी तर झाला नाही ह्याची तपासणी करून घ्यायला हवी. .जर उन्हात जायचे झाले तर उन्हाळ्यात लावायचा चष्मा वापरणे गरजेचे आहे. 

रोग / Disease : जर उच्च रक्तचाप / Hypertension किंवा मधुमेह / Diabetes सारखे काही विकार असतील तर नियमित तपासणी, औषधे आणि पथ्य पालन करून त्यांवर नियंत्रण ठेवणे आवश्यक आहे. 

नशा / Habit : जर माणसाला दारू, धूम्रपान किंवा तंबाखूसारख्या काही स्वास्थ्य विरोधी वस्तूंचे व्यसन असेल तर त्या गोष्टी त्वरित बंद करायला हव्यात.. 

वर्ग:रोग
वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
काचबिंदू

**काचबिंदू** काचबिंदू हा विकार नसून डोळ्यात निर्माण होणारे दोष व लक्षणे मिळून तशा प्रकारची स्थिती निर्माण करतात. याला काचबिंदू (ग्लागोमा) , कालामोनिया आदी नावांनी संबोधले जाते. काचबिंदू झालेल्या व्यक्तीमध्ये डोळ्याच्या बाहुलीत काचेसारखी लकाकी दिसते. म्हणून त्याला काचबिंदू असं म्हणतात. काचबिंदू सर्व प्रकारच्या वंशामध्ये होतो. मधुमेहासारख्या आजारात काचबिंदू होण्याची शक्यता जास्त असते. म्हणून मधुमेह झाल्यानंतर डोळे तपासणे गरजेचे असते. 

## लक्षणे 
# धुरकट दृष्टी व प्रतिमेच्या कडेला अंधार दिसणे.
# समोर सरळ बघत असताना कडेचे काहीही न दिसणे.
# डोळा दुखणे.
# तीव्र डोकेदुखी व पोटदुखी.
# डोळ्यांची औषधे सतत बदलणे. 

## संदर्भ 
वर्ग:रोग
वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
भोला राऊत

**भोला राऊत**  (नोव्हेंबर ४, इ.स. १९१४ - ??) हे बिहार राज्यातील भारतीय राजकारणी आहेत. ते भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे सदस्य होते. ते इ.स. १९५२,इ.स. १९५७,इ.स. १९६२,इ.स. १९६७,इ.स. १९७१,इ.स. १९८० आणि इ.स. १९८४च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये बिहार राज्यातील बगाहा लोकसभा मतदारसंघातून भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे उमेदवार म्हणून लोकसभेवर निवडून गेले. 

वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य
वर्ग:२ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:३ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:४ थी लोकसभा सदस्य
वर्ग:५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:इ.स. १९१४ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:बगाहाचे खासदार
वर्ग:सारन-चंपारणचे खासदार
वर्ग:चंपारणचे खासदार
वर्ग:बेट्टियाचे खासदार
खेकडा

right|200px|thumb|खेकडा
**खेकडा** हा एक उभयचर प्राणी आहे. जगामधे खेकडयाच्या चार हजारापेक्षा जास्त जाती आहेत. या प्राण्याला कणा नसतो तसेच त्याला मान आणि डोकेही नसते. खेकड्याला आठ पाय आणि दोन मोठया नांग्या असतात. या नांग्यांचा तो आपल्या संरक्षणासाठी उपयोग करतो. त्याच्या लहान पायांमधे चारच पेशी असल्यामुळे या पायांमधली ताकद कमी असते.कोकणात माणसे खेकडे आवडीने खातात

वर्ग:उभयचर प्राणी
वर्ग:प्राणी
ग्रामीण भागामध्ये खेकडा हा प्राणी जमिनीमध्ये कमी रुंदीचा खोल खड्डा तयार करून त्यात राहतो व पावसाळा या ऋतूमध्ये जास्त पहायला मिळतो.
हायकू

**हायकू** () हा एक जपानी भाषेतील काव्यप्रकार आहे. या प्रकारातील कविता तीन ओळींचीच असते व यांत ५-७-५ असे वर्ण असतात. या प्रकारच्या काव्यरचना इतर भाषांतही आढळतात.

## निवडक प्रसिद्ध कवी 
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:काव्यप्रकार
वर्ग:जपानी साहित्य
षड्दर्शने

'''''' यांची निर्मिती विश्वातील परमात्मा, प्रकृती, पुरुष, सृष्टी, आत्मा व मोक्ष या मूलभूत तत्त्वांचे रहस्य जाणून घेण्याच्या जिज्ञासेतून झाली. या षड्दर्शनात भारतीय आध्यात्मिक तत्त्वज्ञान सांगितलेले आहे. षड्दर्शने म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या  दर्शनात फक्त वैदिक दर्शनाचा समावेश आहे. या षड्दर्शनांची निर्मिती इ.स.पू. ८०० ते इ.स.पू. २०० या कालखंडात झालेली आहे. सांख्य दर्शन, योग दर्शन, न्याय दर्शन, वैशेषिक दर्शन, पूर्वमीमांसा दर्शन व वेदांत दर्शन ही षड्दर्शने आहेत.   

## कपिलाचे सांख्य दर्शन
## पतंजलीचे योग दर्शन
## गौतमाचे न्याय दर्शन
## कणादाचे वैशेषिक दर्शन
## जैमिनी ऋषींची पूर्वमीमांसा 
## बादरायण ऋषींची उत्तर मीमांसा  
## वेदांत दर्शन
## संदर्भ 
वर्ग:हिंदू तत्त्वज्ञान
दत्तात्रय स्वामी

दत्तात्रेय स्वामी हे कल्याण स्वामींचे सख्खे धाकटे बंधू होते. समर्थांनी कोल्हापुरला अंबाबाईच्या देऊळात कीर्तने चालू असता ,एक चुणचुणीत मुलगा अंबाजी(कल्याण स्वामी) पाहिला व आपल्या कार्यासठी त्याची मागणी करताच ,त्याची आई व धाकटा भाऊ दत्तात्रय हे तिघेंही समर्थांना शरण आले.ह्या त्रिवर्गासह समर्थ शिरगांवांत आले.तिथे गोमय मारुति स्थापून दत्तात्रय स्वामींना मठपति नेमले.तोच हा शिरगांवचा मूळ मठ.

सातारा - उंब्रज  मार्गावर काशीळ फ़ाट्या वरून श्री खंडोबाची पाल ह्या रस्त्या वरून २ कि. मी.वर शिरगांव फ़ाटा पडतो.तेथून दीड कि.मी. अंतरावर हा मठ आहे.दत्तात्रय स्वामींचे सुंदर समाधी मंदिर ही शिरगांव मठात बांधण्यात आले आहे.श्री दत्तात्रय स्वामींचे पुत्र आणि शिष्य राघव स्वामी यांची मुंज समर्थाच्या मांडीवर शिरगांवला झाली.त्यांचे पुत्र आणि शिष्य श्री यशवंत स्वामी हे मनोबोधाच्या आरतीचे रचियिते होते.

वर्ग:समर्थ संप्रदाय
वामनवृक्षकला

वामनवृक्षकला याला इंग्रजीत Bonsai असे म्हणतात. जपानी भाषेतील बोन - उथळ तबक आणि साई - रोप अशा दोन शब्दामधून 'उथळ तबकातील रोप' असा अर्थ असणारा 'बोनसाय' हा शब्द तयार झाला आहे. मराठीत याला 'वामनवृक्ष' असा पर्यायी शब्द आहे.
हि कला जपान देशात अतिशय प्रसिद्ध आहे.

वर्ग:कला
वर्ग:वनस्पती
[[वर्ग:उद्यानविद्या व बागकाम]]
वर्ग:लाल वर्ग असणारे लेख
मन:शक्ती प्रयोगकेंद्र

येथे सातत्यपूर्ण मनःशांती मिळवण्याच्या सोप्या व व्यावहारिक उपायांची माहिती उपलब्ध् केली जाते.
इब्राहिम सुलेमान सैत

**इब्राहिम सुलेमान सैत** ( नोव्हेंबर ३,इ.स. १९२२- मृत्यू: एप्रिल २७,इ.स. २००५ ) हे भारतीय राजकारणी होते. ते इ.स. १९६७,इ.स. १९७१च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये केरळ राज्यातील कोळिकोड लोकसभा मतदारसंघातून, इ.स. १९७७,इ.स. १९८०,इ.स. १९८४ आणि इ.स. १९८९च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये केरळ राज्यातील मंजेरी लोकसभा मतदारसंघातून तर इ.स. १९९१च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये केरळ राज्यातील पोन्नानी लोकसभा मतदारसंघातून भारतीय मुस्लिम लीग पक्षाचे उमेदवार म्हणून लोकसभेवर निवडून गेले.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय मुस्लिम लीग पक्षातील राजकारणी
वर्ग:केरळी राजकारणी
वर्ग:४ थी लोकसभा सदस्य
वर्ग:५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:कोळिकोडचे खासदार
वर्ग:मंजेरीचे खासदार
वर्ग:पोन्नानीचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ऑस्ट्रियन साम्राज्य

**ऑस्ट्रियन साम्राज्य** (ऑस्ट्रियन जर्मन:*Kaiserthum Oesterreich*, सध्याच्या लेखनप्रणालीनुसार *Kaiserthum Österreich*) हे एक अर्वाचीन साम्राज्य होते. हे साम्राज्य इ.स. १८०४ ते इ.स. १८६७ या काळात अस्तित्वात होते. हे साम्राज्य नंतर हंगेरीबरोबर एकत्र झाले व ऑस्ट्रिया-हंगेरी साम्राज्याची स्थापना झाली. पहिल्या महायुद्धानंतर हे देश पुन्हा वेगळे झाले.

वर्ग:ऑस्ट्रियाचा इतिहास
मूत्रकृच्छ्र

**मूत्रकृच्छ्र** म्हणजे ज्यात मनुष्याला मूत्रविसर्जनाच्या वेळी खूप त्रास होतो, वेदना होतात आणि मूत्रप्रवृत्ती व्यवस्थित होत नाही असा आजार होय. 

## संदर्भ 
वर्ग:आरोग्य
वर्ग:रोग
वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
तुक्या तुकविला नाग्या नाचविला

***तुक्या तुकविला नाग्या नाचविला*** हा २००९ मधे बनवला गेलेला मराठी चित्रपट आहे. चित्रपटात मकरंद अनासपुरे आणि पुष्कर जोग प्रमुख भूमिकेत आहे. 

## संक्षेप
तुकाराम भोसले (मकरंद अनासपुरे) हा एक भ्रष्ट हवालदार असतो ज्याची त्याचा ईमानदार भाच्या नागनाथ (पुष्कर जोग)ला नफ़रत असते. याला कंटाळुन तुकाराम एका बाबाला काही उपाय कर्न्याची विनन्ती करतो जो त्यांचा आत्म्याची अदला-बदल करतो. पुढची गोष्ट ह्यांच्या कारनाम्याच्या हरकती सांगते.

## पात्र
* मकरंद अनासपुरे - तुकाराम भोसले.
* पुष्कर जोग - नागनाथ.
* मोहन जोशी
* तेजस्विनी
* ज्योती जोशी
* संजय मोने
* शिल्पा अनासपुरे
* मानसी नाईक
* दीपशिखा नागपाल
* सुनील तावड़े
* सिद्धार्थ झाडबुके
* मृणाली मयुरेश
मेटॅबोलिक सिन्ड्रोम

**मेटॅबोलिक सिन्ड्रोम** म्हणजे लठ्ठपणा, उच्च रक्तदाब, "चांगल्या' कोलेस्टेरॉलची घटलेली पातळी यांसोबत हृदयविकार, मधुमेह, पक्षाघात यांचा वाढीव धोका हे सारे घटक एकत्रितपणे असणे होय.

## संदर्भ 
वर्ग:रोग
वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र