open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
श्रीकृष्ण केशव क्षीरसागर

**श्री.के. क्षीरसागर** (नोव्हेंबर ६, १९०१ - एप्रिल २९, इ.स. १९८०) हे मराठी लेखक, विचारवंत, समीक्षक होते.  प्रा. श्री. के. क्षीरसागर हे टीकाकार म्हणून परिचित आहेत,  तसेच ते ‘ज्ञानकोश’कार केतकरांचे समविचारी म्हणूनही प्रसिद्ध आहेत.

## जीवन 
प्रा. श्री.के. क्षीरसागरांचा जन्म नोव्हेंबर ६, १९०१ रोजी महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातील पाली गावी झाला. सातारा जिल्ह्यातल्या टेंभुर्णी गावी शालेय शिक्षण पुरे करून त्यांनी पुण्याच्या फर्ग्युसन महाविद्यालयात उच्चशिक्षण घेतले. पुढे त्यांनी पुण्याच्या भावे हायस्कूलमध्ये शिक्षकाची नोकरी केली. इ.स. १९४५ सालापासून त्यांनी महाविद्यालयात प्राध्यापकी केली. ते महाराष्ट्र एज्युकेशन सोसायटीच्या कला व विज्ञान महाविद्यालयात (जुने नाव - एमईएस काॅलेज, आत्ताचे नाव - आबासाहेब गरवारे कॉलेज ऑफ आर्ट्‌स अँड सायन्स) मराठी विभागाचे प्रमुख होते. (संदर्भ - महाराष्ट्र एज्युकेशन सोसायटीचा वार्षिक अहवाल १९५९-६०)

## प्रकाशित साहित्य 
## विशेष 
* प्रा. श्री.के. क्षीरसागर १९५९ साली मिरजेला भरलेल्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष होते.
* महाराष्ट्र सरकार दर वर्षी वाङ्मयीन समीक्षेवरच्या एका ग्रंथाला श्री.के क्षीरसागर यांच्या नावाचा पुरस्कार देते. २०१७ साली हा पुरस्कार विश्राम गुप्ते यांना 'नवं जग नवी कविता' या पुस्तकाला मिळाला आहे. २०१४ साली डॉ. शोभा नाईक यांना 'मराठी-कन्नड सांस्कृतिक सहसंबंध' या पुस्तकासाठी हा पुरस्कार मिळाला होता. हा पुरस्कार २०१८ साली डाॅ पराग घोंगे यांच्या 'अभिनय चिंतन - भरतमुनी ते बर्टोल्ड ब्रेख्त' या ग्रंथाला मिळाला.

वर्ग:अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनांचे अध्यक्ष
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी विचारवंत
वर्ग:मराठी समीक्षक
वर्ग:इ.स. १९०१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८० मधील मृत्यू
अरविंद गोखले

**अरविंद विष्णू गोखले** (१९ फेब्रुवारी, १९१९ - २४ ऑक्टोबर, १९९२) हे एक मराठी लघुकथा लेखक होते. त्यांचे. शिक्षण पुणे व मुंबई येथे बी.एस्‌सी. पर्यंत (१९४०) झाल्यावर १९४१ मध्ये त्यांना ‘दक्षिणा फेलो’ होण्याचा बहुमान प्राप्त झाला. पुढे त्यांनी दिल्लीच्या ‘इंपीरिअल  ॲग्रिकल्चर रिसर्च इन्स्टिट्यूट’मधून सायटोजेनिटिक्सचा अभ्यासक्रम पुरा केला. अमेरिकेतील व्हिस्कॉन्सिन विद्यापीठात तांत्रिक वृत्तपत्रविद्येचा अभ्यास करून त्यांनी एम.एस. ही पदवी मिळविली. १९४३ पासून त्यांनी पुण्याच्या शासकीय कृषी महाविद्यालयात संशोधन आणि अध्यापन केले. १९६३नंतर ते मुंबईच्या धरमसी कंपनीत नोकरी करीत होते.

## लेखन
‘हेअर कटिंग सलून’ ही त्यांची पहिली कथा पुण्याच्या सर परशुरामभाऊ महाविद्यालयाच्या नियतकालिकात इ.स. १९३५मध्ये प्रसिद्ध झाली. त्यानंतर त्यांनी साडेतीनशेहून अधिक कथा लिहिल्या. त्यांच्या बऱ्याच कथा, नजराणा (१९४४) ते दागिना (१९७२) पर्यंत प्रसिद्ध झालेल्या पंचवीस कथासंग्रहांत समाविष्ट करण्यात आलेल्या आहेत. ‘कातरवेळ ’, ‘मंजुळा’, ‘रिक्ता’, ‘कॅक्टस’, ‘विघ्नहर्ती’ ह्या त्यांच्या काही विशेष उल्लेखनीय कथा होत. 

अरविंद गोखले यांच्या अनेक कथांचे युरोपीय व भारतीय भाषांतून अनुवाद झाले आहेत. स्वतंत्र कथालेखनाखेरीज काही वेचक अमेरिकन कथांचे अनुवाद त्यांनी केले आहेत; तसेच ना.सी. फडके, वामन चोरघडे, व्यंकटेश माडगूळकर ह्यांच्या निवडक कथांचे संपादन केले आहे. त्यांनी मराठीतील १९५९ ते १९६३मधील निवडक कथांची वार्षिके प्रसिद्ध केली आहेत. ’अमेरिकेस पहावे जाऊन’  हे अरविंद गोखले यांचे प्रवासवर्णनपर पुस्तक आहे.

## प्रकाशित साहित्य 
## अरविंद गोखले यांच्याविषयी अन्य लेखकांनी लिहिलेली पुस्तके
*अरविंद गोखले यांच्या लघुकथांचे ’अरविंद गोखले यांची कथा’ या नावाने संकलन करून ते भालचंद्र फडके यांनी संपादित करून प्रकाशित केले आहे.
* अरविंद गोखले यांच्यावर नीला वसंत उपाध्ये यांनी 'कथाव्रती अरविंद गोखले' नावाचे व्यक्तिचित्रणात्मक पुस्तक लिहिले आहे.
* त्यांनीच 'अनवट निवडक गोखले' या कथासंग्रहाचे संपादन केले आहे.
* 'पाच कथाकार' या पुस्तकात वि.स. खांडेकर यांनी अरविंद गोखलें आणि स्वतःसहित अन्य तीन लेखकांच्या कथा संपादित करून प्रकाशित केल्या आहेत.

## पुरस्कार
* अरविंद गोखले यांच्या अनामिका, मिथिला आणि शुभा या तीन कथासंग्रहांना महाराष्ट्र शासनाची पारितोषिके मिळाली आहेत.
* त्यांच्या ’गंधवार्ता’ ह्या कथेस एन्‌काउंटर ह्या आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या इंग्रजी मासिकाचे आशियाई-अरबी-आफ्रिका कथास्पर्धेचे पारितोषिक मिळाले होते.

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९१९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
लीलाबाई भालजी पेंढारकर

'''''', माहेरच्या लीला चंद्रगिरी, (ऑक्टोबर २४, १९१० - ?) या मराठी चित्रपटअभिनेत्री होत्या. भालजी पेंढारकर हे त्यांचे पती होते.

## बालपण
लीलाबाईंचे बालपण बेळगावात आपल्या आई व मावशी सोबत अतिशय कष्टाचे आणि हलाखीच्या परिस्थितीत गेले; एकदा आंघोळीनंतर केस वाळवत असताना अचानक बाबुराव पेंटरांनी त्यांना पाहिले. लीलाबाईंचा चेहरा त्यांना इतका आवडला की त्यांनी मूकपटात काम करण्यासाठी लीलाबाईंना निमंत्रण दिले; महिलांनी नाटक तसेच चित्रपटांमध्ये काम करण्याचा तो काळ नव्हता, पण अगदी अनपेक्षितरीत्या व परिस्थितीमुळे लीलाबाईंना ते धाडस करायला लावले आणि त्यांनी ते केले. अश्या प्रकारे लीला चंद्रगिरींचे रुपेरी पडद्यावर पदार्पण झाले.

## कारकीर्द 
१९३० सालच्या प्रभात फिल्म कंपनीच्या “उदयकाल” मूकपटातून लीलाबाई पेंढारकरांनी भूमिका साकारली व त्यानंतर सुरू झालेल्या बोलपट युगातही लीला चंद्रगिरींनी प्रभातच्या “अग्निकंकण”, “सिंहगड”, “माया मच्छिंद्र”मधून भूमिका साकारल्या.बोलपटांच्या सुरुवातीच्या काळात काही गाणी देखील लीला चंद्रगिरी यांनी गायली होती.

१९३३ च्या भारतीय चित्रपटसृष्टीतील “सैरंध्री” या पहिल्या रंगीत चित्रपटाच्या नायिका होण्याचा बहुमान देखील लीलाबाई पेंढारकर यांना मिळाला. त्यानंतर लीलाबाई भालजींच्या चित्रपटांकडे वळल्या.

भालजींच्या “महारथी कर्ण” व “वाल्मिकी” या सिनेमातून भूमिका साकारत असतानाच त्यांचे प्रेम जुळले आणि त्याचे रूपांतर विवाहात झाले व लीला चंद्रगिरीच्या त्या लीला पेंढारकर झाल्या.

“छत्रपती शिवाजी” मधून राजामाता जिजाबाईंची भूमिका अजरामर करणाऱ्या अभिनेत्री लीला पेढारकरांच्या नावाला कलेच्या विश्वात अनोखे वलय प्राप्त झाले. त्यासोबतच सावित्री चित्रपटातील त्यांची भूमिका विशेष लक्षवेधी ठरली. गरोदर असतानाही चित्रपटासाठी त्यांनी घेतलेल्या मेहनतीला तोड नाही; या चित्रपटाच्या चित्रीकरणाच्या वेळी त्यांच्या पोटाला, कमरेला बांधलेल्या दोरीचा 
परिणाम, पोटातल्या बाळावर झाला. आणि लीलाबाईंच्या मुलगा व्यंग घेऊन जन्माला आला. “गनिमी कावा” हा लीलाबाई पेंढारकर यांच्या रुपेरी कारकिर्दीतला शेवटचा चित्रपट होता.

### चित्रपट 
## लीलाबाई पेंढारकर यांना मिळालेले पुरस्कार
* अखिल भारतीय चित्रपट महामंडळाचा “चित्रभूषण पुरस्कार”
* महाराष्ट्र गौरव पुरस्कार
* जिजाऊ पुरस्कार
* मुंबईच्या भारतीय विद्याभवन संस्थेचा कला केंद्र पुरस्कार

## संकीर्ण 
लीलाबाईंनी 'माझी जीवनयात्रा' हे आत्मचरित्र लिहिले आहे. वयाच्या सत्त्याऐंशीव्या वर्षी लिहिलेल्या या आत्मचरित्रात लीलाबाईंनी आपले बालपणापासून ते उतारवयापर्यंतचे जीवनानुभव आणि चित्रसृष्टीतला प्रवास शब्दबद्ध केला आहे.

वर्ग:मराठी अभिनेत्री
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
पेंढारकर,लीलाबाई भालजी
वर्ग:इ.स. १९१० मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मॉरित्स कॉर्नेलिस एशर

**मॉरित्स कॉर्नेलिस** *एम.सी.* **एशर** (जून १७, इ.स. १८९८ - मार्च २७, इ.स. १९७२) हा डच चित्रकार होता.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:डच चित्रकार
वर्ग:इ.स. १८९८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कल्याण कुलकर्णी

'''''' (? - ऑक्टोबर २४, १९९८) हे मराठी लेखक होते.

## प्रकाशित साहित्य 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९९८ मधील मृत्यू
फ्रिदा कालो

250px|इवलेसे|फ्रिदा कालो
**फ्रिदा कालो** (; जन्मनाव: Magdalena Carmen Frieda Kahlo y Calderón; ६ जुलै १९०७ - १३ जुलै १९५४, मेक्सिको सिटी) ही एक मेक्सिकन चित्रकार होती. ती स्वयंचित्रे (self-portrait) काढण्यासाठी प्रसिद्ध होती.

## बाह्य दुवे 
* https://www.britannica.com/biography/Frida-Kahlo
* https://www.newworldencyclopedia.org/entry/Frida_Kahlo
* https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803100028406
* https://www.moma.org/artists/2963

वर्ग:इ.स. १९०७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५४ मधील मृत्यू
वर्ग:मेक्सिकन चित्रकार
वर्ग:इटालियन चित्रकार
एल्व्हिस प्रेस्ली

thumb|right|एल्व्हिस प्रेस्ली
**एल्व्हिस एरन प्रेस्ली** (, जानेवारी ८, इ.स. १९३५ - ऑगस्ट १६, इ.स. १९७७) हा विसाव्या शतकातील अमेरिकेतील लोकप्रिय गायकांपैकी एक होता.तो संगीतकारही होता.

प्रेस्ली, एल्व्हिस
प्रेस्ली, एल्व्हिस
प्रेस्ली, एल्व्हिस
वर्ग:प्रेसिडेन्शियल मेडल ऑफ फ्रीडम विजेते
हेन्री फोर्ड (निःसंदिग्धीकरण)

या नावाच्या व्यक्ती खालीलप्रमाणे आहेत.

फोर्ड मोटर कंपनीशी संबंधित-
* हेन्री फोर्ड - अमेरिकन उद्योगपती व फोर्ड मोटर कंपनीचे संस्थापक
* हेन्री फोर्ड, द्वितीय - वरील हेन्री फोर्डचा नातू

इतर-
* हेन्री फोर्ड (चित्रकार) (१८२८-१८९४)- अमेरिकन चित्रकार
* हेन्री जे. फोर्ड (१८६०-१९४१) - ब्रिटिश चित्रकार
* हेन्री फोर्ड (जॅझ) - बास वादक
* हेन्री जोन्स फोर्ड (१८५१-१९२५) - राजकीय शास्त्रज्ञ
* "हेन्री" फोर्ड - इ.बी. फोर्ड (१९०१-१९८८) या ब्रिटिश पर्यावरणीय अनुवंशशास्त्रज्ञाचे टोपणनाव
* हेन्री फोर्ड (फुटबॉल खेळाडू) - भूतपूर्व फुटबॉल खेळाडू
* हेन्री पी. फोर्ड - १८९६ पासून १८९९ पर्यंतचे पिट्सबर्गचे महापौर
* हॅरी फोर्ड - इंग्लिश फुटबॉल खेळाडू

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
हेन्री फोर्ड

right|thumb| हेन्री फोर्ड 
**हेन्री फोर्ड** (जुलै ३०,१८६३ - एप्रिल ७, १९४७) हे फोर्ड मोटर कंपनीचे संस्थापक होते.

वर्ग:अमेरिकन उद्योगपती
वर्ग:इ.स. १९४७ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १८६३ मधील जन्म
वर्ग:फोर्ड मोटर कंपनी
जोसेफ फुरिए

right|thumb|जोसेफ फुरिए
**ज्याँ बातिस्त जोसेफ फुरिए** (मार्च २१, १७६८ – मे १६, १८३०) हे फ्रेंच गणितज्ञ व भौतिकशास्त्रज्ञ होते. फुरिए मालिकेचे संशोधन सुरू करण्यासाठी व heat flow च्या प्रश्नांसाठी त्याचा वापर करण्यासाठी त्यांना ओळखले जाते. फुरिए ट्रांसफॉर्म हे नाव त्यांच्या सन्मानार्थ दिले गेले आहे. हरितगृह परिणाम हुडकून काढण्याचे श्रेयपण त्यांनाच दिले जाते.. 

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १७६८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८३० मधील मृत्यू
वर्ग:फ्रेंच गणितज्ञ
वर्ग:फ्रेंच भौतिकशास्त्रज्ञ
दामले

**दामले** हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* कृष्णाजी केशव दामले - ऊर्फ 'केशवसुत'; मराठी कवी.
* प्रशांत दामले - मराठी अभिनेता.
* मोरो केशव दामले - मराठी व्याकरणकार
* विष्णूपंत दामले - मराठी चित्रपटकर्ते
* सीताराम केशव दामले - वृत्तपत्रकार व कादंबरी लेखक

* सुनील दामले - भारतीय नौदलाच्या दक्षिण विभागाचे प्रमुख, व्हाइस ॲडमिरल.

वर्ग:मराठी आडनावे
भोसले

भोसले हे एक मराठी आडनाव आहे.भोसले इक्ष्वाकु कुलीन क्षत्रिय आहेत. छत्रपती शिवाजी महाराजांचे घराणे विशेष परिचीत आहे. दुर्लभ अशा प्राचीन **शिवभारत** नावाच्या ग्रंथात याची माहिती दिली आहे. त्यामुळे भोसले हे राजवंशकुलीन सूर्यवंशी क्षत्रिय आहे

**अधिक माहिती साठी :-** भोसले (राजघराणे)

## प्रसिद्ध व्यक्ती
* शहाजीराजे भोसले - मराठा सेनापती, छत्रपती शिवाजी महाराजांचे वडील.
* जिजाबाई - शहाजीराजे भोसले यांच्या पत्नी, छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या आई.
* **छत्रपती शिवाजी महाराज**- हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक.
* छत्रपती संभाजीराजे भोसले - मराठा राज्याचे राजे.
* छत्रपती राजारामराजे भोसले - मराठा राज्याचे राजे.
* छत्रपती शाहू - मराठा राज्याचे राजे.
* छत्रपती प्रतापसिंह भोसले - साताऱ्याच्या मराठा राज्याचे अंतिम राजे.
वर्ग:मराठी आडनावे
नवाथे

**नवाथे** हे मराठी आडनाव आहे. हे आडनाव प्रामुख्याने कऱ्हाडे ब्राह्मणांमध्ये आढळते.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
नवाथे आडनाव असलेल्या प्रसिद्ध व्यक्तींची यादी:
* जितेंद्र अभिषेकी - मराठी संगीतकार, हिंदुस्तानी शास्त्रीय गायक; घराण्याचे मूळ आडनाव 'नवाथे'.

वर्ग:मराठी आडनावे
पाटील

***पाटील (जमीनदार किंवा ग्राम प्रमुख )*** ही राजकीय पदवी आहे जी महाराष्ट्र क्षत्रिय त्यांचे आडनाव म्हणून ठेवतात. पाटील म्हणजे एक व्यक्ती किंवा कुटुंब मोठ्या क्षेत्रावर राज करते. 1600 च्या कालात पाटील गावाचा प्रथम नागरिक व ५०-९० टक्का जमीनी चा मालक होते. छत्रपती शिवाजी महाराज यांनी पाटीलकी ही पद्धत प्रथमतः सुरू केली. पाटील ही पदवी जातीनिहाय नाही तर जो गावचा प्रमुख त्याला देण्यात येत होती. त्यामुळे बऱ्याच लोकांना गैरसमजूत आहे की पाटील ही पदवी मराठा समाजाला आहे, ते चुकीच आहे. पाटील ही पदवी मराठा, कोळी, धनगर, आदिवासी, माळी, बंजारा अश्या अनेक जातीतील लोकांना देण्यात आली आहे.

***पाटील (जमीनदार किंवा ग्राम प्रमुख )*** : *पट्टकील* या शब्दापासून पाटील शब्द वापरात आला. गावचा कारभार करण्याकरिता एका वतनदाराची नेमणूक केल्यानंतर तो गावकीच्या नोंदी कापसाने विणलेल्या पट्ट्या (जाड कापडा)वर घेऊन तो पट्टा एका वेळूच्या नळीत जपून ठेवत. या नळकांड्याला पट्टकील म्हणत. त्यानुसार महाराष्ट्रात पाटील शब्दाची निर्मिती झाली. गावातील महसुली आणि फौजदारी अशा दोन्हीवर नियंत्रण ठेवण्याची जबाबदारी पाटलावर असून एकप्रकारे तो गावचा राजाच निर्माण झाला. त्यामुळे गावक-यांनी व बलुतेदारांनी आपल्या सेवा पाटलाला मोफत द्यायच्या होत्या.जमिनीच्या नोंदीव्यतिरिक्त इतर कामे तो तोंडाने करून घेई एवढी त्याच्या शब्दाला किंमत होती. त्यातून *‘तोंडपाटीलकी’* हा शब्द आला. कर्नाटकात पाटलाला नाईक, गौडा किंवा बुधवंत तर गुजरातेत मुखी आणि अगेवान म्हणतात. पुढे काम वाढल्याने पाटलाची दोन पदे आली. *१) पोलीस पाटील २) मुलकी पाटील.* गावातील लग्नसमारंभ असो की कुठलाही सण पाटलाचा मान पहिला असायचा. पोलिस, न्यायाधीश अशा सर्वच भूमिकांत पाटलाचे महत्त्व होते. त्यामुळे पाटलाकडून कायद्याची पायमल्ली होऊ लागली. रांझे गावचा भिकाजी गुजर हा पाटील होता. पाटलाला मदत करण्यासाठी *चौगुला, कुलकर्णी, नायकवाडी(जासूद), कोतवाल, हवालदार, शेतसनदी (गाव लष्कर) कुळवाडी,*यांच्यासह बारा बलुतेदार होते. त्यामुळे पाटलाचे महत्त्व एवढे वाढले की त्याची भावकीसुद्धा पाटील आडनाव म्हणून स्वीकारायला लागली. पुढे अधिकार गेले तरी नावातील जादू कायम राहिली. त्यामुळे म्हणले गेले, "उतरंडीला नसेना दाणा, पण दादल्या असावा पाटील राणा."

## काही उल्लेखनीय व्यक्ती 
* स्मिता पाटील -हिंदी/मराठी चित्रपट अभिनेत्री
* क्रान्तिसिंह नाना पाटील -  भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील सैनिक
* स.का. पाटील- मुंबईचे अनभिषिक्त सम्राट
* कर्मवीर भाऊराव पाटील - मराठी शैक्षणिक/सामाजिक कार्यकर्ते.
* आर.आर. पाटील - मराठी राजकारणी
* गणपत पाटील - मराठी चित्रपट अभिनेते
* दिनकर द. पाटील - मराठी चित्रपट दिग्दर्शक.
* प्रतिभा पाटील - भारतीय राष्ट्रपती.
* जयंत पाटील: महाराष्ट्राचे गृहमंत्री
* आमदार शरद पाटील
* कॉम्रेड शरद पाटील
* संदीप पाटील - भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* शिवाजीराव पाटील निलंगेकर- माजी मुख्यमंत्री
* श्रीनिवास पाटिल- खासदार
* रजनीकांत हेन्द्रे पाटील

वर्ग:मराठी आडनावे
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने

__DISAMBIG__
जोशी

**जोशी** हे भारत आणि नेपाळ मधील ब्राह्मण जातीतील आडनाव आहे. जोशी यांना कधीकधी ज्योशी म्हणूनही लिहिले जाते. नाव सर्वतोमुखी साधित केलेली आहे संस्कृत शब्द ज्योतिष पासून आला आहे.  जोशी एक सामान्य कुटुंब नाव आहे दिल्ली, गुजरात, कर्नाटक, मध्य प्रदेश, महाराष्ट्र, ओडिशा, पंजाब, राजस्थान, उत्तराखंड, गोवा आणि उत्तर प्रदेश भारतात  आणि नेपाळ. नेपाळमध्ये जोशी हे आडनाव नेवार श्रीदास वापरतात .

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* मोहन जोशी - मराठी कलाकार
* मनोहर जोशी - महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री
* मयूर जोशी - मराठी लेखक
* भीमसेन जोशी - भारतरत्न शास्त्रीय संगीतकार
* रामचंद्र भिकाजी जोशी - प्रसिद्ध व्याकरणकार
* नारायण मल्हार जोशी - स्वातंत्र्य सैनिक
* लक्ष्मण शास्त्री जोशी - संस्कृतचे विद्वान
* वासुकाका जोशी - स्वातंत्र्य सैनिक

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय आडनावे
पवार

'''''' हे मराठी आडनाव आहे. क्षत्रियामधील एक शूर वीर परमार/प्रतिहार घराणे/कुळ आहे . हे आडनाव अधिकतेने राजपूत बंंजारा , तेली व मराठा समाजात मोठ्या प्रमाणात आहेत.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* अजित पवार - मराठी राजकारणी
* ज.वि. पवार - साहित्यिक व सामाजिक कार्यकर्ता
* दया पवार - मराठी साहित्यिक
* रमेश पवार - मराठी नाटककार
* शरद पवार - मराठी राजकारणी, महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री
* एकनाथ पवार - साहित्यिक व विचारवंत
* गो.मा. पवार - समीक्षक
* मखराम पवार - माजी मंत्री
* कुलदीप पवार - अभिनेता
* वसंत पवार - संगितकार
* संजय पवार - नाटककार, पटकथा लेखक

वर्ग:मराठी आडनावे
देशपांडे

'''''' हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* अनिल - मराठी कवी
* ऊर्मिला देशपांडे - मराठी साहित्यिक.
* गौरी देशपांडे - मराठी लेखिका.
* ना.घ. देशपांडे - मराठी कवी
* पु.ल. देशपांडे - मराठी साहित्यिक, अभिनेते.
* बाजीप्रभू देशपांडे - मराठा सेनानी.
* भय्यासाहेब देशपांडे - हिंदुस्तानी शास्त्रीय गायक.
* मुरारबाजी देशपांडे - मराठा सेनानी.
* मृण्मयी देशपांडे - मराठी कलाकार
* राहुल देशपांडे - हिंदुस्तानी शास्त्रीय गायक, मराठी नाट्यअभिनेते.
* वसंतराव देशपांडे - हिंदुस्तानी शास्त्रीय गायक, मराठी नाट्यअभिनेते.
* वि. घ. देशपांडे - ज्येष्ठ खासदार, आमदार आणि हिंदू महासभेचे सरचिटणीस
* विभावरी देशपांडे - मराठी कलाकार
* सत्यशील देशपांडे - हिंदुस्तानी शास्त्रीय गायक.
* सुनीता देशपांडे - मराठी साहित्यिक.
* सूर्याक्ष देशपांडे - तबला वादक
* हरिभाऊ देशपांडे - मराठी ऑर्गनवादक, नाट्य-अभिनेते.
● श्रीकांत देशपांडे - Indian Administrative Service
वर्ग:मराठी आडनावे
पेंढारकर

'''''' हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* प्रभाकर पेंढारकर - मराठी चित्रपटदिग्दर्शक, लेखक.
* भालजी पेंढारकर - मराठी चित्रपटदिग्दर्शक.
* लीलाबाई भालजी पेंढारकर - मराठी चित्रपटअभिनेत्री.
* बापूराव पेंढारकर - मराठी रंगभूमीवर स्त्रीभूमिका करणारे नट, गायक, वादक
* भालचंद्र पेंढारकर - मराठी नाट्य अभिनेता, दिग्दर्शक, नेपथ्यकार, ध्वनीमुद्रक, गायक

वर्ग:मराठी आडनावे
टायको ब्राहे

thumb|right| **टायको ब्राहे**
**टायको ब्राहे** (मूळ नाव: टायगे ऑट्टेसन ब्राहे) (डिसेंबर १४,१५४६ - ऑक्टोबर २४,१६०१) हा डॅनिश खगोलशास्त्रज्ञ व अल्केमिस्ट होता.

**टायको ब्राहे** (; जन्म नाव **टायगे ओट्टेसन ब्राहे**, १४ डिसेंबर १५४६ – २४ ऑक्टोबर १६०१) हा प्रबोधनकालीन युगातील एक डॅनिश खगोलशास्त्रज्ञ होता. अत्यंत अचूक आणि सर्वसमावेशक खगोलशास्त्रीय निरीक्षणांसाठी तो प्रसिद्ध होता. त्याच्या जीवनकाळात तो खगोलशास्त्रज्ञ, ज्योतिषी आणि अल्केमिस्ट म्हणून ओळखला जात असे. दुर्बिणीच्या शोधापूर्वीचा तो शेवटचा महत्त्वाचा खगोलशास्त्रज्ञ मानला जातो. काहींच्या मते, तो "दुर्बिणीपूर्व सर्वश्रेष्ठ खगोलशास्त्रज्ञ" होता.

१५७२ मध्ये, ब्राहेने आकाशात एक नवीन तारा पाहिला —SN 1572, जो कोणत्याही ज्ञात ग्रह किंवा ताऱ्यापेक्षा अधिक तेजस्वी होता. या नवताऱ्याच्या घटनेने प्रेरित होऊन, त्याने पुढील १५ वर्षे (१५७६–१५९१) अचूक खगोलशास्त्रीय उपकरणे विकसित करण्यावर लक्ष केंद्रित केले. डेनमार्कचा राजा फ्रेडरिक दुसरा याने त्याला ह्वेन बेटावर एक इस्टेट आणि उरॅनिबॉर्ग वेधशाळा उभारण्यासाठी आर्थिक साहाय्य पुरवले. त्यानंतर त्याने स्टेर्नबॉर्ग येथे एक भूमिगत वेधशाळा देखील बांधली. त्याच्या संशोधन कार्यक्रमामुळे खगोलशास्त्राला पहिल्या आधुनिक विज्ञानांपैकी एक बनण्यास मदत झाली आणि वैज्ञानिक क्रांतीचा पाया रचण्यास महत्त्वाचा हातभार लागला.

ब्राहेने कोपर्निकन प्रणालीतील गणितीय अचूकता आणि टॉलेमिक प्रणालीतील तात्त्विक फायदे एकत्र करून टायकॉनिक प्रणाली विकसित केली. या प्रणालीनुसार सूर्य पृथ्वीभोवती फिरतो आणि इतर ग्रह सूर्याभोवती फिरतात. त्याच्या '''' (१५७३) या ग्रंथात त्याने अरिस्टॉटलचे भौतिकशास्त्रातील “स्वर्गातील गोष्टी अपरिवर्तनीय असतात” या संकल्पनेचे खंडन केले. आपल्या निरीक्षणांद्वारे त्याने सिद्ध केले की सुपरनोव्हा आणि धूमकेतू हे चंद्राच्या कक्षेबाहेर आहेत आणि केवळ वातावरणीय (हवामानविषयक) घटना नाहीत.

१५९७ मध्ये, नवीन राजा क्रिश्चियन चौथा याच्या वाढत्या दबावामुळे त्याला डेन्मार्क सोडावे लागले. त्यानंतर तो प्राग येथे स्थलांतरित झाला, जिथे तो पवित्र रोमन साम्राज्याचा सम्राट रुडॉल्फ दुसरा याचा अधिकृत खगोलशास्त्रज्ञ म्हणून नियुक्त झाला आणि बेनाटकी नाद जिझेरौ येथे एक वेधशाळा उभारण्यास सुरुवात केली. आपल्या मृत्यूपूर्वीच्या शेवटच्या वर्षात, त्याला योहानेस केप्लर याचे सहकार्य लाभले. केप्लरने नंतर टायकोच्या निरीक्षण डेटाचा उपयोग करून आपले ग्रहगतीचे नियम मांडले.

## संदर्भ
वर्ग:डॅनिश खगोलशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १५४६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १६०१ मधील मृत्यू
वर्ग:डॅनिश अल्केमिस्ट
फडके

'''''' हे एक मराठी आडनाव आहे.

## फडके आडनावाच्या प्रसिद्ध व्यक्ती 
* अनंत फडके -  मराठी भूशास्त्रज्ञ
* डॉ. अनंत फडके - वैद्यकीय व्यवसाय करणारे मराठी लेखक
* नारायण सीताराम फडके - मराठी लेखक.
* पुरुषोत्तम नारायण फडके - संस्कृत भाषापंडित
* भालचंद्र दिनकर फडके - मराठी समीक्षक, लेखक.
* यशवंत दिनकर फडके - मराठी लेखक.
* ललिता फडके - ललिता देऊळकर - मराठी गायिका
* वासुदेव बळवंत फडके - भारतीय क्रांतिकारक.
* रघुनाथ कृष्ण फडके - मराठी शिल्पकार
* श्रीधर फडके - मराठी संगीतकार.
* सुधीर फडके - मराठी संगीतकार.
* गोविंद अप्पाजी फडके - वैद्यरत्न
* हरीपंत फडके - पेशवाईतील सरदार  

वर्ग:मराठी आडनावे
फुले (आडनाव)

**फुले** हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* महात्मा फुले - मराठी समाजसुधारक.
* सावित्रीबाई फुले - मराठी समाजसुधारक.
* निळू फुले - मराठी अभिनेते.
* सावित्रीबाई फुले (राजकारणी) - राजकारणी नेत्या.

वर्ग:मराठी आडनावे
कोल्हटकर

'''''' हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* अच्युत बळवंत कोल्हटकर
* कृष्णाजी केशव कोल्हटकर - एक मराठी वेदान्ती आणि योगशास्त्र अभ्यासक
* चित्तरंजन कोल्हटकर - मराठी अभिनेते.
* बाळ कोल्हटकर - मराठी नाटककार, नाट्यअभिनेते.
* श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर - मराठी साहित्यिक.

वर्ग:मराठी आडनावे
चव्हाण

'''''' हे मराठी आडनाव आहे. चव्हाण हे क्षत्रियामधील एक शूर वीर घराणे/कुळ आहे .
हे आडनाव अधिकतेने मराठा समाजात मोठ्या प्रमाणात आहेत.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* श्रीजया अशोकराव चव्हाण - राजकारणी घराण्यातील तिसऱ्या पिढीचे प्रतिनिधी व विधानसभा सदस्य.
* पद्मा चव्हाण - मराठी अभिनेत्री.
* यशवंतराव चव्हाण - मराठी राजकारणी, महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री.
* विजय चव्हाण - मराठी अभिनेता.
* शंकरराव चव्हाण - मराठी राजकारणी, महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री व देशाचे अर्थमंत्री, गृहमंत्री तसेच मानव संसाधन विकास मंत्री.
* पृथ्वीराज चव्हाण- माजी मुख्यमंत्री. 
* सुरेंद्र चव्हाण - एव्हरेस्टवीर मराठी गिर्यारोहक.
* अशोक चव्हाण - मराठी राजकारणी, महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री व देशातील चारही लोकप्रतिनिधी सभागृहाचे सदस्य.

वर्ग:मराठी आडनावे
आपटे (निःसंदिग्धीकरण)

'''''' हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* अरविंद आपटे - भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* नयना आपटे - मराठी चित्रपट अभिनेत्री.
* नारायण हरी आपटे - मराठी लेखक.
* पांडुरंग श्रीधर आपटे ऊर्फ आपटे गुरुजी- मराठी गांधीवादी साहित्यिक.
* मधू आपटे - मराठी चित्रपट अभिनेता.
* माधव आपटे - भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* वासुदेव गोविंद आपटे - मराठी शब्दकोशकार, लेखक.
* विनय आपटे - मराठी अभिनेता.
* विवेक आपटे - मराठी अभिनेता.
* हरी नारायण आपटे - मराठी लेखक.
* दाजी नागेश

## प्रसिद्ध काल्पनिक व्यक्ती 
* माधव आपटे - डोंबिवली फास्ट या चित्रपटातील नायक.

वर्ग:मराठी आडनावे
पटवर्धन

'''''' हे मराठी आडनाव आहे. हे आडनाव चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मणांमध्ये आढळते. सांगली, मिरज, जमखिंडी इत्यादी संस्थानांचे संस्थानिक पटवर्धन घराण्यातील होते. 

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* अच्युत
* वैद्य अण्णासाहेब पटवर्धन - मराठी राजकारणी.
* अरुंधती 
* गंगाधरराव ऊर्फ बाळासाहेब
* गोविंदराव
* चिंतामणराव (आप्पासाहेब) धुंडिराव पटवर्धन सांगली संस्थानाचे संस्थापक आणि पहिले अधिपती 
* दत्तात्रेय लक्ष्मण 
* धुंडिराव चिंतामण पटवर्धन - सांगली संस्थानाचे दुसरे अधिपती 
* विनायकराव पटवर्धन तथा दुसरे चिंतामणराव पटवर्धन - सांगली संस्थानाचे तिसरे अधिपती 
* सर परशुरामभाऊ पटवर्धन - जमखिंडी संस्थानचे अधिपती.
* प्रदीप पटवर्धन - मराठी अभिनेता.
* मुक्ता
* रवी पटवर्धन - मराठी अभिनेता.
* विनायकराव पटवर्धन - हिंदुस्तानी शास्त्रीय गायक.
* विद्या पटवर्धन - मराठी अभिनेत्री.
* विष्णू भास्कर
* शिवाजीराव पटवर्धन (एक मराठी वक्ते)

### लेखक
* अण्णासाहेब 
* अनंत विनायक पटवर्धन
* गंगाधर
* ग.वि.
* प्राजक्ता 
* भास्कर
* माधव त्रिंबक पटवर्धन
* रघुनाथशास्त्री मोरेश्वर पटवर्धन
* राम
* वसंत
* वसुंधरा 
* वा.स.
* वासुदेव बळवंत पटवर्धन
* विदुला
* वि.मा.दी. पटवर्धन - विनोदी मराठी लेखक
* वि.वि. 
* लीलाबाई  
* क्षितिज

### प्रकाशक
* ना.म.
* रामचंद्र शंकर पटवर्धन
* व्ही व्ही

## पंचांगकर्ते
* पटवर्धनी पंचांग 
* टिळक पंचांग ( रघुनाथशास्त्री मोरेश्वर पटवर्धन) यांचे

वर्ग:मराठी आडनावे
केळकर

'''''' हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* नरसिंह चिंतामण केळकर - मराठी राजकारणी, पत्रकार, लेखक.
* अशोक रामचंद्र केळकर
* दिवाकर कृष्ण केळकर
* नीलकंठ महादेव केळकर
* लक्ष्मीबाई केळकर ऊर्फ मावशी केळकर - मराठी सामाजिक कार्यकर्त्या, राष्ट्रसेविका समितीच्या संस्थापिका.
* भालचंद्र वामन केळकर - मराठी नाट्यअभिनेते.
* विजय केळकर - अभियंता आणि अर्थतज्ज्ञ.
* एच. एस. केळकर (भाऊसाहेब) - अत्तर उद्योग 
* गिरिजाबाई केळकर - लेखिका आणि मराठीतल्या पहिल्या स्त्री नाटककार 
* मंजिरी केळकर
* कमलाकांत वामन केळकर - भारतीय भूवैज्ञानिक
* के. एन्. केळकर
* ल.भ. केळकर 
* विजय केळकर
## महत्त्वाची ठिकाणे 
*केळकर संग्रहालय

वर्ग:मराठी आडनावे
ठाकरे

'''''' हे मराठी आडनाव आहे.

## व्यक्ती 
* केशव सीताराम ठाकरे - मराठी विचारवंत, सामाजिक कार्यकर्ते.
* बाळ ठाकरे - मराठी राजकारणी, शिवसेनेचे संस्थापक, राजकीय व्यंग्यचित्रकार
* उद्धव ठाकरे - शिवसेनेचे कार्याध्यक्ष
* मीना ठाकरे - बाळ ठाकरे यांच्या पत्‍नी
* निंबा कृष्ण ठाकरे - उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठाचे पहिले कुलगुरु
* राज ठाकरे - मराठी राजकारणी,  बाळ ठाकरे यांचे पुतणे
* श्रीकांत ठाकरे - मराठी संगीतकार
* स्मिता ठाकरे - हिंदी भाषेमधील चित्रपटनिर्माती
* तेजस ठाकरे - उद्धव ठाकरे यांचे द्वितीय चिरंजीव
* रश्मी ठाकरे - उद्धव ठाकरे यांच्या पत्‍नी
* आदित्य ठाकरे - शिवसेनेचे राजकारणी

## अन्य
* ठाकरे (चित्रपट)

वर्ग:मराठी आडनावे
एडमंड हॅली

**एडमंड हॅली**(1656-1743) हे एक ब्रिटिश खगोलशास्त्रज्ञ,भूभौतिकशास्त्रज्ञ व गणितज्ञ होते. त्यांनी हॅली धूमकेतूच्या भ्रमणकक्षेचा शोध लावला.जॉन फ्लॅमस्टीडनंतरचे दुसरे ब्रिटिश खगोलशास्त्रज्ञ होते.

    
thumb|right|एडमंड हॅली

हॅली, एडमंड
हॅली, एडमंड
वर्ग:इ.स. १६५६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७४३ मधील मृत्यू
हर्बर्ट क्रोमर

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्य दुवे
क्रोमर, हर्बर्ट
क्रोमर, हर्बर्ट
वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म
पाणिनी

**पाणिनी** हा संस्कृत भाषेचा व्याकरणकार होता. तो हल्लीच्या पाकिस्तानात इ.स.पूर्व आठव्या शतकात होऊन गेला. त्याने ऋग्वेदाची पुनर्रचना केली(?). तसेच संस्कृत व्याकरणाचे नियम चौकटबद्ध केले. असे म्हणले जाते की, पाणिनीला वाघाने अकाली खाल्ले व त्याला मृत्यू पावला. 
पाणिनीमुळे संस्कृत भाषेचे उत्तम व्याकरण व कोश निर्माण झाले आणि त्यामुळे अभिजात संस्कृतला भाषेचा एक स्थिरपणा आला. वैदिक संस्कृतातील पद्यरचनेला गण, मात्रा, ही बंधने नाहीत. तसेच काही शब्दांत, उच्चारणात फरक आहेत, वैदिक वाङ्मयाच्या निर्मितीनंतर पाणिनी झाला त्यामुळे मुख्य ब्राम्हणे व वेदग्रंथ हे पाणिनीच्या वेळीच प्राचीन झाले होते हे पाणिनीच्या सूत्रांवरून निश्चित होते. 

पाणिनीच्या सूत्रांत वैदिक भाषेस 'छन्दसि' व लौकिक भाषेस (लोकांमध्ये रूढ असलेली रूढ बोलीभाषा) 'इतिभाषायाम्‌' असे म्हणलेले आहे. म्हणजे पाणिनीच्या वेळेस संस्कृत भाषा लोकांच्या बोलण्यात होती. पाणिनीनंतर ती फक्त पंडिताच्या बोलण्यात शिल्लक राहिली असावी असे मानले जाते.

जगातला सर्वात समर्थ व्याकरणकार म्हणून पाणिनी प्रसिद्ध आहे. त्याने त्या काळच्या संस्कृत साहित्य बांधले आणि म्हणूनच पुढे संस्कृतात सुसंबद्ध रचना तयार झाल्या असे इतिहास सांगतो. योगसूत्राचे रचनाकार पतंजलीने हे पाणिनीचे ऋण मान्य केले आहे. हे व्याकरण तयार करायचे ठरल्यावर ते एका खोलीत बसून करता येणार नाही त्यासाठी जनतेत जावे लागेल ही जाणीव पाणिनीला प्रथम झाली. गावांमधून, आश्रमांमधून मंत्रिपरिषदेच्या बैठकांतून, सैनिक, व्यापारी आणि श्रमिक यांच्या बोलीभाषेतून असंख्य शब्द, वाक्प्रचार, म्हणी पाणिनीने गोळा केल्या. तसेच शेती, निरनिराळे खेळ, नृत्य, अर्थव्यवहार, चालीरीती या आणि अश्या अनेक गोष्टींमधून त्याने शब्दांचा ढीग आधी रचला आणि मग त्यातून ते जोडून वापरण्याच्या ज्या प्रचलित पद्धती होत्या त्यांना नियमांत बांधले.  हे नियम पाणिनीने आठ प्रकरणे असलेल्या ’अष्टाध्यायी’ नावाच्या ग्रंथात एकत्र केले. जगातल्या सर्वच भाषाकारांनी पाणिनीचे हे अद्वितीयत्व मान्य केले आहे.

पुढे संस्कृत ही अनेक भाषांची जननी ठरली, ते या व्याकरणामुळे घडले. पाली आणि अर्धमागधी या भाषा संस्कृतच्या अपभ्रंशातून निर्माण झालेल्या भाषा आहेत आणि त्यातूनच बौद्ध आणि जैन तत्त्वज्ञान सांगण्यात आले. योग किंवा मानसशास्त्राचा लेखक पतंजली आणि नंतर गौतमाने सांगितलेले न्याय किंवा तर्कदर्शन व त्याची मांडणी या व्याकरणाच्या मुशीतूनच बाहेर पडू शकली. आधुनिक भारतीय भाषा या संस्कृतपासून निर्माण झाल्या असे अनेक भाषातज्‍ज्ञ मानतात.  त्या भाषांचे व्याकरण बहुशः पाणिनीच्या व्याकरणावरच आधारित असते.

वर्ग:संस्कृत व्याकरणकार
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:संस्कृत भाषेमधील विद्वान‎
वर्ग:संस्कृत साहित्यिक
वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
जॅक किल्बी

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्य दुवे
किल्बी, जॅक
किल्बी, जॅक
वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००५ मधील मृत्यू
कार्ल वीमन

'''''' हे एक अमेरिकन शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
कार्ल वीमन यांचा जन्म कॉरवालिस, ओरेगॉन येथे झाला.

## संशोधन 
## पुरस्कार

## बाह्य दुवे
वीमन, कार्ल
वीमन, कार्ल
वर्ग:इ.स. १९५१ मधील जन्म
एरिक अ‍ॅलिन कोर्नेल

**एरिक ॲलिन कोर्नेल** (डिसेंबर १९, इ.स. १९६१ - ) हा भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक विजेता अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ आहे.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
कोर्नेल व कार्ल वीमन यांनी १९९५मध्ये सर्वप्रथम बोस-आइनस्टाइन कंडेन्सेट तयार केले. याबद्दल या दोघांसह वोल्फगांग केटर्ले यांना २००१ चे 
भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक देण्यात आले.

## बाह्य दुवे
कोर्नेल, एरिक ॲलिन
कोर्नेल, एरिक ॲलिन
कोर्नेल, एरिक ॲलिन
मासातोशी कोशिबा

इवलेसे
'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्य दुवे
कोशीबा, मासातोशी
कोशीबा, मासातोशी
वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म
रिकार्दो जियाकोनी

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्य दुवे
जियाकोनी, रिकार्दो
जियाकोनी, रिकार्दो
वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म
अर्नेस्ट रुदरफोर्ड

right|thumb| अर्नेस्ट रुदरफोर्ड
**अर्नेस्ट रुदरफोर्ड** (ऑगस्ट ३०,इ.स. १८७१ - ऑक्टोबर १९,इ.स. १९३७) हे न्यू झीलंडमधील भौतिकशास्त्रज्ञ होते व ते अण्विक भौतिकशास्त्राचे जनक मानले जातात. त्यांना इ.स. १९०८ मध्ये रसायनशास्त्रामधील नोबेल पारितोषिक देण्यात आले आहे.

वर्ग:न्यू झीलंडचे भौतिकशास्त्रज्ञ
वर्ग:न्यू झीलंडचे रसायनशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १८७१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३७ मधील मृत्यू
वर्ग:रसायनशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शिवधनुष्य

इवलेसे
जनक राजाने आपली मुलगी सीता हिच्या विवाहासाठी स्वयंवर मांडला. तिला त्याने 'वीर्यशुल्का' घोषित केले. म्हणजे आपल्या परक्रमाचे शुल्क देउन घेऊन जावे अशी त्याने योजना केली. आणि हा पराक्रम सिद्ध करण्यासाठी त्याच्याकडे असलेल्या शिवधनुष्याला दोरी लावण्याचा पण त्याने जाहीर केला.

वर्ग:रामायण
व्हिताली जिन्झबर्ग

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्य दुवे
जिन्झबर्ग, व्हिटाली लाझारेविच
जिन्झबर्ग, व्हिटाली लाझारेविच
वर्ग:इ.स. १९१६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००९ मधील मृत्यू
अबु नुवास

उजवे|इवलेसे|अबु नुवास
**अबु नुवास अल-हसन बेन हानी अल-हाकमी**(इ.स. ७५०-इ.स. ८१०) हा अग्रगण्य अरबी व पर्शियन कवींपैकी एक होता.

वर्ग:इ.स. ७५० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. ८१० मधील मृत्यू
वर्ग:कवी
वर्ग:भाषेनुसार कवी
वर्ग:फारसी कवी
वर्ग:अरबी कवी
मात्सुओ बाशो

**मात्सुओ बाशो** (जपानी भाषा: 松尾 芭蕉 ; रोमन लिपी: *Matsuo Bashō* ;) (इ.स. १६४४ - नोव्हेंबर २८, इ.स. १६९४) हा जपानच्या एडो काळातील प्रख्यात कवी होता. *हायकायनो रेन्गा* या काव्यप्रकारातील रचनांसाठी बाशो त्याच्या काळी ख्यातनाम होता. His father may have been a low-ranking samurai, which would have promised Bashō a career in the military, but not much chance of a notable life. His biographers traditionally claimed that he worked in the kitchens. आता काही अनेक शतकांच्या टीका व समीक्षणांनंतरही त्याच्या छोट्या व सुबद्ध हायकूंमुळे तो हायकू-कवींमध्ये अग्रणी मानला जातो. त्याच्या काव्यरचना आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रसिद्ध असून जपानात अनेक स्मारकांवर व वारसास्थळांवर त्यांतील अवतरणे नोंदवली आहेत.

## कार्य 
मात्सुओ बाशो यांनी जपानी हायकू या काव्यप्रकारात अत्यंत सुबद्ध अशी रचना केली होती. Later that year he left Edo on the first of four major wanderings. 
उदा;古池や蛙飛込む水の音(जपानी कांजी) ふるいけやかわずとびこむみずのおと (जपानी १७ हिरागानालिपीत भाषांतरित)
फुरुइके या कावाझू तोबीकोमू मिझुनो ओतो (रोमाजी बांधणी )
स्पष्टीकरण :
                     
 फु-रु-इ-के या(५)
 का-वा-झू तो-बी-को-मू(७)
 मि-झुनो ओतो(५)
                   
मराठी भाषांतरण :
                    
 जुना तलाव 
 त्यात बेडूक उडी घेतो
 पाण्याचा आवाज..........
                            
 
## संदर्भ व नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:जपानी कवी
वर्ग:इ.स. १६४४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १६९४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कुलकर्णी

'''''' हे मराठी आणि कानडी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* संत एकनाथ महाराज (कुलकर्णी)

* संत रामदास स्वामी (ठोसर/कुलकर्णी)

* संत गोंदवलेकर महाराज (कुलकर्णी)

* संत ज्ञानेश्वर महाराज (कुलकर्णी)

* अतुल कुलकर्णी - मराठी अभिनेता.
* उमेश नारायण कुलकर्णी - भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* उमेश विनायक कुलकर्णी - मराठी चित्रपटदिग्दर्शक.
* कृष्णाजी पांडुरंग कुलकर्णी : मराठी व्युत्पत्ती कोशाचे निर्माते
* कृष्णाजी भीमराव कुलकर्णी ऊर्फ के.बी. कुलकर्णी - मराठी चित्रकार.
* गिरीश कुलकर्णी - मराठी अभिनेता.
* गुरुनाथ आबाजी कुलकर्णी - मराठी लेखक.
* जयवंत कुलकर्णी - मराठी गायक.
* डी.एस. कुलकर्णी - प्रसिद्ध बांधकाम व्यावसायिक
* द.भि. कुलकर्णी : मराठी साहित्यसमीक्षक
* दादोजी कोंडदेव (कुलकर्णी) - छत्रपती शिवाजी भोसले यांचे गुरू 
* निलेश कुलकर्णी - भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* नीना कुलकर्णी - मराठी अभिनेत्री.
* ममता कुलकर्णी - मराठी अभिनेत्री.
* मृणाल कुलकर्णी - मराठी अभिनेत्री.
* वि.म. कुलकर्णी - मराठी लेखक आणि कवी.
* संजय कुलकर्णी (मूत्रविकारतज्ज्ञ)
* संदीप कुलकर्णी - मराठी अभिनेता.
* सुकन्या कुलकर्णी - मराठी अभिनेत्री.
* सोनाली कुलकर्णी - मराठी अभिनेत्री (सीनियर).
* सोनाली कुलकर्णी - मराठी अभिनेत्री (नटरंग फेम)

वर्ग:मराठी आडनावे
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
होर्हे लुइस बोर्गेस

right|thumb| होर्हे फ्रांसिस्को इसिदोरो लुइस बोर्गेस
**होर्हे फ्रांसिस्को इसिदोरो लुइस बोर्गेस** (ऑगस्ट २४,१८९९ - जून १४,१९८६) हा अर्जेंटिनाचा लेखक होता. 

वर्ग:इ.स. १८९९ मधील जन्म
वर्ग:स्पॅनिश लेखक
वर्ग:इ.स. १९८६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लुइस दि कामोइस

उजवे|इवलेसे|लुइस वास दि कामोइस

**लुइस वास दि कामोइस** (१५२४ - जून १०,१५८०) ज्याला इंग्रजीमध्ये कामोइन्स असेसुद्धा संबोधले जाते, हा पोर्तुगालमधील सर्वश्रेष्ठ कवी मानला जातो.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १५२४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १५८० मधील मृत्यू
वर्ग:पोर्तुगालचे कवी
वर्ग:पोर्तुगीज कवी
सॅम्युएल बेकेट

thumb|right|150px|सॅम्युएल बेकेट

**सॅम्युएल बेकेट** (एप्रिल १३,१९०६ - डिसेंबर २२,१९८९) हा आयरिश लेखक, नाटककार व कवी होता.
## बाह्य दुवे 
वर्ग:साहित्यातील नोबेल पारितोषिकविजेते

वर्ग:आयरिश लेखक
वर्ग:आयरिश नाटककार
वर्ग:आयरिश कवी
वर्ग:इ.स. १९०६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८९ मधील मृत्यू
गोखले

''''* हे मराठी आडनाव आहे. हे विशेषकरून पश्चिम महाराष्ट्रात आढळणारे आडनाव आहे. ते हिंदू आडनाव असून चित्पावन कोकणस्थ ब्राम्हणांच्यात आढळून येते. *कोकणस्थ*चा मूळ अर्थ कोकणातले असा आहे. गोखल्यांचे मूळ कोकणातल्या समुद्रकिनारी वसलेल्या वेळणेश्वर(गुहागरहून १० किमी, चिपळूणहून ५० किमी) ह्या गावात असल्याचे समजले जाते.

गोखले शब्दाचे मूळ मराठीतील *गोखल* म्हणजे "गोलाकार खिडकी" असे समजले जाते. *गोखल*चे मूळ संस्कृतात *गवाक्ष''(गो + अक्ष) म्हणजे गायीचे नेत्र असा होतो. हा शब्द गोलाकार खिडकी म्हणूनही वापरला जाऊ शकतो.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* अरविंद गोखले - मराठी लेखक.
* अरविंद व्यं. गोखले - दैनिक केसरीचे माजी संपादक आणि ’मंडालेचा राजबंदी’ या पुस्तकाचे लेखक
* गोपाळ कृष्ण गोखले - भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील नेते.
* चंद्रकांत गोखले - मराठी अभिनेते.
* मोहन गोखले - मराठी-हिंदी नाट्य-चित्र अभिनेता
* मोहन गोखले (ज्योतिषी) - लेखक
* विक्रम गोखले - मराठी अभिनेता.
* विजय गोखले - मराठी चित्रपट अभिनेता.
* विद्याधर गोखले - मराठी साहित्यिक.
* डॉ. शरच्चंद्र गोखले - मराठी समाजशास्त्रज्ञ
* शुभांगी गोखले - मराठी अभिनेत्री.

वर्ग:मराठी आडनावे
फ्रँक विल्चेक

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्य दुवे
विल्चेक, फ्रँक
विल्चेक, फ्रँक
वर्ग:इ.स. १९५१ मधील जन्म
लुई पाश्चर

**लुई पाश्चर** (डिसेंबर २७,१८२२-सप्टेंबर २८,१८९५) हा फ्रेंच रसायनशास्त्रज्ञ व सूक्ष्मजीवशास्त्रज्ञ होता. तो प्रामुख्याने अनेक रोगांची कारणे व त्यांच्यापासून बचाव यामध्ये केलेल्या अमूलाग्र शोधांसाठी ओळखला जातो.  

लुई पाश्चर यांच्या  वैद्यकीय शोधांमुळे रोगांच्या सूक्ष्मजंतूचा सिद्धांत आणि क्लिनिकल औषधांमध्ये त्याचा वापर करण्यास थेट मदत मिळाली. बॅक्टेरियाचा संसर्ग थांबविण्यासाठी दूध आणि वाइनवर उपचार करण्याच्या तंत्राचा शोध त्यांनी सर्वसामान्य नागरिकांनसाठी  लावला आहे. ही प्रक्रिया आता पाश्चरायझेशन या नावाने ओळखली जाते. लुई पाश्चर यांना बॅक्टेरियोलॉजीच्या मुख्य संस्थापकांपैकी एक म्हणून ओळखले जाते आणि ते "मायक्रोबायोलॉजीचे जनक" म्हणून प्रसिद्ध आहेत.  

त्यांनी स्पॉंटॅनियस जनरेशन हा सिद्धांत मोडून काढला. फ्रेंच अकॅडेमी ऑफ सायन्सेसच्या संयुक्त विद्यमाने त्याने हे दाखवून दिले की निर्जंतुकीकरण आणि सीलबंद फ्लास्कमध्ये काहीही विकसित झाले नाही; आणि, उलट, निर्जंतुकीकरण परंतु खुल्या फ्लास्कमध्ये सूक्ष्मजीव वाढू शकतात. जरी जंतुसंख्येच्या सिद्धांताचा प्रस्ताव मांडणारा पाश्चर पहिला नव्हता, परंतु त्याच्या प्रयोगांनी त्याची योग्यता दर्शविली आणि बहुतेक युरोपला हे सत्य असल्याचे पटवून दिले.

## बालपण 
फ्रान्समध्ये ज्युरा येथील डोल या लहानश्या गावात लुई पाश्चर यांचा जन्म २७ डिसेंबर १८२२ साली झाला. लुई यांच्या वडिलांचे नाव जोसेफ पाश्चर हे होते. लुई आपल्या भावंडांबरोबर अतिशय गरिबीत वाढले. लुई यांचा स्वभाव अतिशय कोमल व संवेदनशील होता. त्यांना निसर्गात रमायला खूप आवडे. लुई यांची रेखाटने अतिशय सुंदर असत. १८२७ पर्यंत लुई यांचे बालपण अर्बोई इथे क्विसान्स या नदीकाठी गेले.

## विवाह 
पाश्चर ज्या महाविद्यालयात काम करत होते, तेथील लॉरेंन्ट या प्राचार्यांची मुलगी मेरी हिच्याशी पाश्चर यांचा विवाह १८४९ साली झाला.

## कार्य 
*लुई पाश्चर यांनी हवेमधील धुळीत सूक्ष्मकण असतात हे स्पष्ट केले.
*लुई पाश्चर यांनी दूध टिकवण्यासाठी निर्जंतुकीकरण या प्रक्रियेचा शोध लावला. या प्रक्रियेला त्यांच्या नावावरून पाश्चरायझेशन असे म्हणतात.
*कुत्र्याच्या चावण्याने होणाऱ्या रेबीज या रोगावरची लस शोधण्याचे काम लुई पाश्चर यांनी केले.
*अनेक महाविद्यालयात लुई पाश्चर यांनी प्राध्यापकाचे काम केले.

## मृत्यू 
लुई पाश्चर यांचा मृत्यू २८ सप्टेंबर १८९५ साली झाला. त्यावेळी त्यांच्या एका विद्यार्थ्याने डीफ्तेरीया या आजारावर उपचार व प्लेगच्या सूक्ष्मजंतूंचा शोधही लावला.

## संदर्भ 
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १८२२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८९५ मधील मृत्यू
वर्ग:फ्रेंच रसायनशास्त्रज्ञ
वर्ग:फ्रेंच सूक्ष्मजीवशास्त्रज्ञ
एच. डेव्हिड पोलित्झर

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## बाह्य दुवे 
पोलित्झर, एच. डेव्हिड
पोलित्झर, एच. डेव्हिड
वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म
रॉय जे. ग्लॉबर

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्य दुवे
ग्लॉबर, रॉय जे.
ग्लॉबर, रॉय जे.
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
जॉन एल. हॉल

**जॉन लुईस** *जॅन* **हॉल** (ऑगस्ट २१, इ.स. १९३४ - ) हा नोबेल पारितोषिक विजेता अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ आहे.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
याला थियोडोर हान्शबरोबर अचूक स्पेक्ट्रोस्कोपीमधील संशोधनाबद्दल २००५ चे भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक देण्यात आले.
## बाह्य दुवे
हॉल, जॉन एल.
हॉल, जॉन एल.
वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जॉन सी. माथर

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्य दुवे
मॅथर, जॉन सी.
मॅथर, जॉन सी.
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म
डेव्हिड ग्रॉस

thumb|220px|
**डेव्हिड जॉनाथन ग्रॉस** (१९ फेब्रुवारी, १९४१ - ) हे अमेरिकन सैद्धांतिक भौतिकशास्त्रज्ञ आहेत. यांनी स्ट्रिंग थियरीमध्ये संशोधन केले आहे. ग्रॉस यांना फ्रँक विल्चेक आणि डेव्हिड पॉलित्झर यांच्याबरोबर ॲसिम्टोटिक Freedomचा (अनंतवर्ती मुक्तीचा) शोध लावल्याबद्दल २००४ चे भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक देण्यात आले होते.

## बाह्य दुवे 
वर्ग:अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ
वर्ग:भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेते
वर्ग:इ.स. १९४१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अरविंद मेस्त्री

'''''' (? - नोव्हेंबर ११, १९९९) हे मराठी चित्रकार, शिल्पकार होते.

वर्ग:मराठी चित्रकार
वर्ग:मराठी शिल्पकार
वर्ग:इ.स. १९९९ मधील मृत्यू
इंग्लंड क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २००८-०९

इंग्लंडचा क्रिकेट संघ ९ नोव्हेंबर ते २३ डिसेंबर २००८ दरम्यान २-कसोटी आणि ५-एकदिवसीय सामन्यांच्या मालिकेसाठी भारत दौऱ्यावर आला होता.

२००८ मध्ये मुंबईवर झालेल्या हल्ल्यांमुळे शेवटचे २ एकदिवसीय सामने रद्द करण्यात आले आणि भारताने एकदिवसीय मालिका ५-० अशी जिंकली.

मुंबई हल्ल्यांमुळे अहमदाबाद आणि मुंबई येथील कसोटी सामने चेन्नई आणि मोहाली येथे हलवण्यात आले. सुरुवातीला इंग्लंडचा संघ मायदेशी परतला आणि त्यानंतर अबु धाबी येथे प्रशिक्षणसाठी गेला. ७ डिसेंबर रोजी इंग्लंड संघाने २ कसोटी मालिकेमध्ये भाग घेण्याचे ठरवले. आणि दुसऱ्याच दिवशी संघ चेन्नईमध्ये दाखल झाला.
=एकदिवसीय मालिका=
२६ नोव्हेंबर २००८ रोजी मुंबईवरील दहशतवादी हल्ल्यामुळे हा दौरा पाच एकदिवसीय सामन्यांनंतर रद्द करण्यात आला.
### १ला एकदिवसीय सामना
### २रा एकदिवसीय सामना
### ३रा एकदिवसीय सामना
### ४था एकदिवसीय सामना
### ५वा एकदिवसीय सामना
### ६वा एकदिवसीय सामना
### ७वा एकदिवसीय सामना
=कसोटी मालिका=
### १ली कसोटी
### २री कसोटी
=दौरा सामने=
### मुंबई XI वि. इंग्लंड XI
### मुंबई क्रिकेट असोसिएशन XI vs इंग्लंड XI
=संदर्भ आणि नोंदी=

२००८-०९
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे भारतीय दौरे
वर्ग:इ.स. २००८ मधील खेळ
भारत
लक्ष्मण रामचंद्र पांगारकर

**लक्ष्मण रामचंद्र पांगारकर** ( : चिपळूण, ३१ जुलै १८७२;  - १० नोव्हेंबर१९४१) हे मराठी लेखक, संतसाहित्य अभ्यासक होते.

## जीवन 
प्राचीन मराठी वाङ्‌मयाचे इतिहासकार व संताचरित्रकार ल.रा. पांगारकर यांचा जन्म १८७२ साली महाराष्ट्रातील चिपळूण गावी झाला. शालेय शिक्षणाकरता ते चिपळुणाहून पुण्यास 'न्यू इंग्लिश स्कूल' शाळेत दाखल झाले. लोकमान्य टिळक आणि विष्णूशास्त्री चिपळूणकर त्यांना शाळेत शिकवत होते. त्यांनी 'मुमुक्षू' हे नियतकालिक साप्ताहिक स्वरूपात तेरा वर्षे आणि मासिक स्वरूपात  बारा वर्षे चालवले. मोरोपंतांचे चरित्र आणि काव्यविवेचन हा ग्रंथही त्यांनी लिहिला. इ.स. १९१० साली त्यांनी 'तुकाराम चरित्र' लिहिले.  
१९४१ साली पांगारकरांचे निधन झाले.

लक्ष्मण रामचंद्र पांगारकर यांनी ’भक्तिमार्ग प्रदीप’ हे पुस्तक लिहिले आहे. हे प्रचंड खपाचे पुस्तक आजही लोकप्रिय आहे

## प्रकाशित साहित्य 
* आनंदलहरी - काव्यसंग्रह
* चरित्रचंद्र (आत्मचरित्र)
* तुकाराम चरित्रामृत
* नवविद्या भक्ती
* पारिजातकाची फुले 
* भक्तिमार्ग प्रदीप - भक्तिपर वेच्यांचा संग्रह
* मराठी भाषेचे स्वरूप
* मराठी वाङ्मयाचा इतिहास - खंड १, २ भागांचे संपादन (इ.स. १९३२) 
* महाराष्ट्रमहोदय
* मोरोपंतांचे चरित्र आणि काव्यविवेचन
* संत एकनाथांचे चरित्र
* ज्ञानेश्वरांचे चरित्र

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८७२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४१ मधील मृत्यू
वर्ग:मराठी इतिहास संशोधक
वर्ग:इतिहासकार
चंपाताई लिमये

'''''' (? - नोव्हेंबर १०, इ.स. २००३) या मराठी समाजवादी कार्यकर्त्या, लेखिका होत्या.

## जीवन 
मधू लिमये हे चंपाताईंचे पती होते. नोव्हेंबर १०, इ.स. २००३ रोजी चंपाताई लिमयांचे कर्करोगाने निधन झाले.

## प्रकाशित साहित्य 
### इंग्लिश भाषेतील 
* वूमेनः पॉवर अँड प्रोग्रेस (इंग्लिश)
* गोवा लिबरेशन मूव्हमेंट अँड मधू लिमये (इंग्लिश)

वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी
वर्ग:इ.स. २००३ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
थियोडोर डब्ल्यू. हान्श

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्य दुवे
हान्श, थियोडोर डब्ल्यु.
हान्श, थियोडोर डब्ल्यु.
वर्ग:इ.स. १९४१ मधील जन्म
डिक लिली

**आर्थर फ्रेडरिक ऑगस्टस** *डिक* **लिली** (नोव्हेंबर २८, इ.स. १८६६:हॉलोवे हेड, वॉरविकशायर, इंग्लंड - नोव्हेंबर १७, इ.स. १९२९:सॅंडी पार्क, ब्रिस्टल, इंग्लंड) हा कडून १८९६ ते १९०९ दरम्यान ३५ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता. लिली यष्टीरक्षक होता.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८६६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
टेडी विन्यार्ड

**एडवर्ड जॉर्ज** *टेडी* **विन्यार्ड** (इ.स. १८६१ - इ.स. १९३६) हा कडून १८९६ ते १९०६ दरम्यान तीन कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८६१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फ्रँक ड्रुस

**नॉर्मन फ्रँक ड्रुस** (१ जानेवारी, १८७५ - २७ ऑक्टोबर, १९५४) हा कडून १८९७-९८ मध्ये पाच कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८७५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जॉर्ज हर्बर्ट हर्स्ट

**जॉर्ज हर्बर्ट हर्स्ट** (सप्टेंबर ७, इ.स. १८७१ - मे १०, इ.स. १९५४) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू होता.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८७१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डेडिकेटेड फ्रेट कॉरिडोर कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया

**डेडिकेटेड फ्रेट कॉरिडोर कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया** (इंग्लिश: Dedicated Freight Corridor Corporation of India) हे केवळ मालवाहतुकीसाठी समर्पित लोहमार्गांचे जाळे उभारण्यासाठी स्थापन झालेले भारत सरकारचे महामंडळ आहे. २००६ साली स्थापन करण्यात आलेली ही कंपनी भारतीय रेल्वेच्या मालकीची असून तिचे मुख्यालय नवी दिल्ली येथे आहे.

## बाह्य दुवे
*महामंडळाचे पोर्टल(इंग्रजी) 

वर्ग:भारतीय रेल्वे मंत्रालयाधीन कंपन्या
वर्ग:भारतातील सरकारी कंपन्या
फ्रँक मिलिगन

**फ्रँक विल्यम मिलिगन** (मार्च १९, इ.स. १८७० - मार्च ३१, इ.स. १९००) हा कडून दोन कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

दुसऱ्या बोअर युद्धात मॅफेकिंगचा वेढा सोडवण्याच्या प्रयत्नात मिलिगन धारातीर्थी पडला.

मिलिगन, फ्रँक
मिलिगन, फ्रँक
मिलिगन, फ्रँक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फिलिप झेलर

**फिलिप झेलर** हा जर्मनीचा हॉकी खेळाडू आहे.

हा क्रिस्टोफर झेलरचा मोठा भाऊ आहे.

झेलर, क्रिस्टोफर
झेलर, क्रिस्टोफर
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आस्वान

**आस्वान** हे दक्षिण इजिप्तमधील एक शहर आहे. हे शहर नाईल नदीच्या किनारी वसलेले आहे.

आस्वान धरण येथून जवळ आहे.

वर्ग:इजिप्तमधील शहरे
वर्ग:आस्वान प्रांत
शिक्षा

सहा प्रकारच्या वेदांगामधील शिक्षा हे एक स्वतंत्र शास्त्र आहे.हे पहिले वेदांग आहे.व्युत्त्पत्तीच्या दृष्टीने स्वर ,वर्ण आदींचा उच्चार कसा करावा हे शिकविणारी विद्या म्हणजे शिक्षा.स्वर तीन प्रकारचे असतात.उदात्त,अनुदात्त,स्वरित.स्वराचा उच्चार करायला जो वेळ लागतो त्याला मात्रा असे म्हणतात.-हस्व,दीर्घ,प्लुत अशा तीन मात्रा आहेत.
वैदिक काळापासूनच वेदांगाकडे वैदिक ऋषींचे लक्ष वेधले गेले होते.तैत्तिरीय उपनिषदात शिक्षेची वर्ण,स्वर,मात्रा,बल,साम आणि संतान अशी सहाप्रकारची अंगे सांगितली आहेत.

## इतिहास
शिक्षाशास्त्राचा महत्त्वाचा पूर्णपणे आधारित ग्रंथ म्हणजे "पाणिनीय शिक्षा" होय. या ग्रंथात साठ श्लोक असून याचा इतिहास खूप जुना आहे पण याचे मूळ ग्रंथ आता मिळू शकत नाहीत.महाभारताच्या शांतिपर्वात आचार्य गालव कृत अहसा एका शिक्षाशास्त्राचा उल्लेख येतो शिक्षणाच्या संदर्भामध्ये अनेक महत्त्वपूर्ण घडामोडी  या काळामध्ये घडलेल्या आहेत रामायण तसेच महाभारत हे त्याचे उत्तम उदाहरण आहेत या काळातील शिक्षण शिक्षण पद्धती शिक्षकांचे स्थान या सर्वच गोष्टी महत्त्वाच्या होत्या याचा निर्देश हा या काळातील रामायण आणि महाभारत या महाकाव्याच्या आधारित देखील येतो.

वर्ग:न्याय
वर्ग:रिकामी पाने
गोपालनाथ महाराज

श्री परब्रम्ह **गोपालनाथ महाराज** यांचे समाधी मंदिर त्रिपुटी येथे आहे. हे ठिकाण सातारा शहरापासून १० किलोमीटर वर आहे. मंदीराशेजारी मोठा तलाव आहे.

## गोपाळनाथांचे लौकिक चरित्र 
गोपाळनाथ महाराजांचा जन्म सलाबतपूर या गावी झाला. हे गाव नगर जिल्ह्यात नेवासे तालुक्यात येते. तेथील श्रीमंत सावकार गोविंदपंत घोलप यांचे ते द्वितीय पुत्र. घराणे श्रीमंत म्हणून त्यांना "नाईक" ही उपाधी होती. जन्म तिथी श्रावण वद्य अष्टमी, बुधवार, रोहिणी नक्षत्र म्हणजेच श्रीकृष्ण जन्माचीच तिथी व वेळ. संशोधनानंतर निश्चित केलेला जन्म शके १६१२ (इ.स. १६९०).

गोपाळनाथांच्या वडिलांनी नंतर सलाबतपूर सोडले व ते खानदेशात कोंढवळ गावी गेले. परंतु लवकरच त्यांनी देह ठेविला. आपल्या तीन पुत्रांना घेऊन आनंदीबाई विदर्भातील अमरावती नजीकच्या सुर्जीं-अंजनगाव येथे आल्या.

## तपस्या व गुरू भेट 
गोपाळनाथांचे मुळ नाव लक्ष्मण, त्यांचे मौजीबंधन मातेने केले. पण त्यांचे लक्ष घरात रमेना व अल्पावधीतच त्यांनी घर सोडले व ते पयोष्णि नदीच्या तीरावर असलेल्या "रामतीर्थ" या स्थानी तपस्येस गेले. कठीण तपस्या केली. तप फळाला आले. आकाशातून जलप्रसाद पडला. पाठोपाठ श्री दत्तात्रेय प्रगटले. त्यांनी लक्ष्मणाला क्षेमालींगन दिले. श्री दत्तात्रेयानी मनोरथ विचारले. "ब्रह्मविद्या प्राप्त व्हावी, अन्य काही मागणे नाही" असे लक्ष्मणाने सांगितले. श्री दत्तात्रेयांनी ही इच्छा पूर्ण केली. लक्ष्मण गुडघ्यावर नतमस्तक बसले, बद्धांजुळी पसरून एकाग्रतेने श्रवण करु लागले. दत्तात्रेयांनी त्यांच्या मस्तकी वरदहस्त ठेविला व वेदशास्त्राचे बीज असे ब्रह्मज्ञान सांगितले. श्री दत्तात्रेयांनी विचारले "पूर्ण समाधान झाले काय?", उत्तर आले "होय हे दयार्णवा, मी संशयरहित झालो". या क्षणीच "लक्ष्मण" हे "गोपाळनाथ" झाले.

पण थोड्याच वेळात श्री दत्तात्रेय अंतर्धान पावले आणि आकाशवाणी झाली - "हे नाथा, तुला सद् गुरू कृपा होताच तुझे ज्ञान सफल होईल. घार मस्तकावर घिरट्या घालीत आहे, त्याच वेळी जो पुरुष तुझ्या पाठीशी उभा राहून तुला दुग्धवाटी पाजेल असा पुरुष हाच तुझा गुरू समज व त्याला शरण जा."

गुरूच्या शोधात गोपाळनाथ भ्रमंती करीत असताना खानदेशात सिऊरबारापाड्याचे या गावी अगदी वर सांगितल्या सारखा प्रसंग घडला व नाथांना त्यांचे गुरू रंगनाथ हे भेटले. हे रंगनाथ सोनार समाजातील सत्पुरूष होते.

## गुरू परंपरा 
श्रीनाथांची गुरुपरंपरा ही आदिनारायनापासून आली. ही नाथ परम्परा आहे. त्यातल्या त्यात महाराष्ट्रात जी दत्त-जनार्दन-एकनाथ ही परंपरा माहिती आहे, त्याच परंपरेत श्री गोपाळनाथ येतात. श्री गोपाळनाथ हे वरील परंपरेतील रंगनाथांचे शिष्य. गोपाळनाथांचा काळ इ. स. १६९० ते इ. स. १७६६ (शके १६१२ ते १६८८) हा होय. ही परंपरा गोपाळनाथांच्या नंतरही आज अखेर विद्यमान आहे.

रंगनाथांकडे गोपाळनाथांनी ब्रह्मविद्येचे ज्ञान प्राप्त केले. खुद्द दत्तात्रेयांनी वरदहस्त ठेवल्यावरही गोपाळनाथांना गुरूची आवश्यकता होती. रंगनाथांनी गोपाळनाथांना योगविद्देत परीपुर्ण पारंगत केले. रंगनाथांकडे गोपाळनाथांच्यावर जे संस्कार झाले, त्यामुळे गोपाळनाथ सर्वदृष्टीने ब्रह्मविद्या व योगशास्त्र जाणते झाले. गुरूंचे हे ऋण त्यांनी अखंड मिरविले. संप्रदायात जे भजन म्हणले जाते त्यात गुरुशिष्यांच्या या प्रेमाचे चित्र उमटले आहे. "रंगनाथ गोपाळ । जय जय रंगनाथ गोपाळ"

## बाह्य दुवे
*  http://santeknath.org/shishya%20parampara.html 

वर्ग:हिंदू संत
पायथागोरस

right|thumb|200px| पायथागोरस
''''* (*ग्रीक* Ὁ Πυθαγόρας ὁ Σάμιος) (*जन्म* इ.स.पू. ५७०, *मृत्यू'' इ.स.पू. ४९५) हा एक प्राचीन ग्रीक गणितज्ञ होता. हा पायथागॉरीअनवादी धार्मिक चळवळीचा जनकही आहे.

समोसचा पायथागोरस (इ.स.पू. ५७० - इ.स.पू. ४९५) प्राचीन आयनियन ग्रीक तत्त्वज्ञानी आणि पायथागोरॅनिझमचे उपनाम संस्थापक होते. त्यांचे राजकीय आणि धार्मिक शिकवण मॅग्ना ग्रॅसियामध्ये चांगलेच ज्ञात होते आणि त्यांनी प्लेटो, ॲरिस्टोटल आणि त्यांच्याद्वारे पाश्चात्य तत्त्वज्ञानाच्या तत्त्वज्ञानावर प्रभाव पाडला. त्याच्या जीवनाचे ज्ञान दंतकथेने ढगलेले आहे, परंतु तो सामोस बेटावर रत्न-खोदणारा मेनेरकसचा मुलगा असल्याचे दिसते. पायथागोरसच्या शिक्षणाविषयी आणि त्याच्या प्रभावांविषयी आधुनिक विद्वान एकमत नाहीत, परंतु त्यांना हे मान्य आहे की, इ.स.पू. ५३० च्या सुमारास, त्याने दक्षिण इटलीमधील क्रॉटन येथे प्रवास केला, जिथे त्यांनी एका शाळेची स्थापना केली जिथे दीक्षा घेणाऱ्या लोकांना गोपनीयतेची शपथ दिली गेली आणि ते एक जातीय, तपस्वी जीवनशैली जगले. पारंपारिकपणे शाकाहाराचा समावेश असल्याचे या जीवनशैलीत अनेक आहारविषयक बंदी घालण्यात आल्या आहेत, परंतु आधुनिक शास्त्रज्ञांना शंका आहे की त्याने कधीही शाकाहारी जीवनासाठी वकिली केली होती.

पायथागोरस सह सर्वात सुरक्षितपणे ओळखले जाणारे शिक्षण म्हणजे मेटेम्पोसिस किंवा "आत्माचे स्थलांतर" होय, ज्यात असे मानले जाते की प्रत्येक आत्मा अमर आहे आणि मरणानंतर नवीन शरीरात प्रवेश करतो. संगीतकार युनिव्हर्सलिस या विषयाची शिकवणही त्याने तयार केली असावी, ज्यात असे मानले गेले आहे की ग्रह गणिताच्या समीकरणानुसार फिरतात आणि अशा प्रकारे संगीताची ऐकण्यासारख्या वृत्तीचा संयोगवृत्ती निर्माण करण्यास अनुमती मिळते. पायथागोरसने त्याच्यावर आधारीत संख्याशास्त्रीय आणि वाद्य शिकवण विकसित केली का किंवा त्या शिकवणी त्याच्या नंतरच्या अनुयायांनी, खासकरून क्रॉटनच्या फिलोलॉसने विकसित केल्या आहेत का यावर अभ्यासक चर्चा करतात. इ.स.पू. ५१० च्या सुमारास क्रॉटनच्या सायबेरिसवर निर्णायक विजयानंतर पायथागोरसचे अनुयायी लोकशाहीच्या समर्थकांशी संघर्षात उतरले आणि पायथागोरेनची सभा घरे जाळली गेली. या छळाच्या वेळी पायथागोरस मारला गेला असेल किंवा मेटापोंटममध्ये पळाला गेला असता तिथेच त्याचा मृत्यू झाला.

## जीवन
पायथागोरसचा जन्म इ.स.पू. ५७० मध्ये सॅमोस बेटावर झाला होता. त्याचा पिता म्नेचारच्यूस हा एक व्यापारी होता आणि याच्या आईचे नाव पायथॉईस असे होते.

## पायथागोरसचा सिद्धांत
right|thumb|200px| पायथागोरस सिद्धांत **(अ२ + ब२ = क२)**
left|thumb|200px  
पायथागोरसच्याच नावाने असलेला **(अ२ + ब२ = क२)** हा त्याचा सिद्धांत गणितात फार महत्त्वाचा मानला जातो. पायथागोरसच्या आधीही या सिद्धांताची बॅबिलोनियन आणि भारतीयांना माहिती होती असे मानले जाते.

## बाह्य दुवे
वर्ग:गणितज्ञ
वर्ग:प्राचीन ग्रीक गणितज्ञ
वर्ग:आयोनियन व्यक्ती
वर्ग:पायथागोरियन व्यक्ती
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख