open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
अशोका गुप्ता

**अशोका गुप्ता** (नोव्हेंबर १९१२ - ८ जुलै २००८) या एक भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक आणि सामाजिक कार्यकर्त्या होत्या. त्या महिला सेवा समितीच्या संस्थापक, अखिल भारतीय महिला परिषदेच्या सदस्या आणि इंडियन सोसायटी फॉर स्पॉन्सरशिप अँड अ‍ॅडॉप्शनच्या अध्यक्षा होत्या. १९४६ मधील पश्चिम बंगाल येथील  नोआखाली दंगलीदरम्यान त्यांनी बचाव आणि मदत कार्यात भाग घेतला.

## सुरुवातीचे जीवन 
गुप्ता यांचा जन्म सहा मुलांपैकी चौथा असा किरण चंद्र सेन आणि ज्योतिर्मयी देवी यांच्या घरी झाला होता. त्या सहा वर्षांच्या असताना त्यांचे वडील वारले आणि त्यांच्या आईने त्यांचे संगोपन केले. त्यांचे संगोपन करण्यासाठी त्यांच्या आईंना संघर्ष करावा लागला. ती कोलकाता येथील सेंट मार्गारेट शाळेत गेली. मॅट्रिकच्या परीक्षेत ती मुलींमध्ये प्रथम आली. तिने बेथ्यून कॉलेजमधून गणितात सन्मानाने पदवी प्राप्त केली. वयाच्या २० व्या वर्षी तिचे लग्न आयसीएस अधिकारी सैबल गुप्ता यांच्याशी झाले. त्यांने आपले आत्मचरित्र बंगाली मध्ये लिहीले जे इंग्लिश मध्ये पॉप्युलर प्रकाशन यांनी *इन द पाथ ऑफ सर्व्हीस: मेमेरीज ऑफ अ चेंजिंग सेंच्युरी* या नावाने प्रकाशित केले.

## संदर्भ 
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला शैक्षणिक सिद्धांतकार
वर्ग:भारतीय स्त्रीवादी
वर्ग:भारतीय महिला हक्क कार्यकर्ते
वर्ग:भारतीय महिला कार्यकर्त्या
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय लेखक
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय लेखिका
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय राजकारणी
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला राजकारणी
वर्ग:कलकत्ता विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी
वर्ग:बेथून कॉलेजचे माजी विद्यार्थी
वर्ग:बंगाली हिंदू लोक
वर्ग:इ.स. २००८ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
क्रिस्तपुराण

**क्रिस्तपुराण**  इंग्रज धर्मोपदेशक फादर स्टीफन्स  (टॉमस स्टीव्हन्स) ह्याचा ख्रिस्ती पुराणग्रंथ. १६१६ मध्ये तो प्रथम प्रसिद्ध झाला. त्यानंतर १६४९ आणि १६५४ मध्ये ह्या ग्रंथाच्या आणखी आवृत्त्या निघाल्या. त्याची मूळ मुद्रित प्रत मात्र आज कोठेही उपलब्ध नाही. एकूण ओवीसंख्या १०,९६२. बायबलच्या जुन्या करारातील ज्यूंच्या हकिकतीवर आधारित ‘पैले पुराण’ (अवस्वर किंवा अध्याय ३६, ओवीसंख्या ४,१८१) आणि नव्या करारातील क्रिस्तचरित्राधारित ‘दुसरे पुराण’ (अवस्वर ५९, ओवीसंख्या ६,७८१) असे ह्याचे दोन भाग आहेत. गोव्यातील उच्चवर्णीय हिंदूंचे ख्रिस्तीकरण होताच त्यांच्या नित्यपठणातील ग्रंथांवर बंदी असल्याने त्यांचे प्रतिपुस्तक म्हणून क्रिस्त पुराणाची रचना स्टीफन्सने केली. प्राचीन मरठी भक्तिकाव्याचा विशेषतः तथाकथित ज्ञानदेवकृत योगवासिष्ठाचा व विष्णुदासनामाकृत महाभारताचा-क्रिस्तपुराणावर विशेष ठसा आहे. बायबली  कथा चौकटीवर खास मराठमोळा वेलविस्तार जन्माने इंग्रज असलेल्या एका कवीने करावा, हे विशेष लक्षणीय. करुणोदात्त क्रिस्तचरित्र, आदम-ईव्ह आख्यान, माता मेरीची वात्सल्यभक्ती, मॅग्दनेल मेरीची गुरुभक्ती, हेरोदीचे कौर्य, दाविदाचा रणावेश, सॉलोमनची गजान्तलक्ष्मी, बाप्तिस्ताचे हौतात्म्य, क्रिस्ताच्या उपदेशकथा इ. भाग रसाळ शैलीत लिहिले गेले आहेत. उपोद्‌घात मराठी भाषेचा गौरव ह्या कवीने केला आहे. तत्संबंधीच्या काही ओव्या अशा –

जैसी हरळांमाजि रत्नकिळा । कि रत्नांमाजि हिरा निळा ।

तैसी भासांमाजि चोखाळ । भासा मराठी ।।

जैसी पुस्पांमाजि पुस्प मोगरी । कि परिमळांमाजि कस्तुरी ।

तैसी भासांमाजि साजिरी । मराठिया।।

पखिआंमधें मयोरु । व्रुखिआंमधें कल्पतरू।

भासांमधें मानु थोरु । मराठियेसि ।।

विसाव्या शतकाच्या आरंभी जोसेफ साल्ढाना ह्यांनी मंगळूर येथे क्रिस्तपुराणाची एक आवृत्ती रोमन लिपीत काढली (१९०७). अलीकडच्या काळात शांताराम बंडेलू ह्यांनी ह्या ग्रंथाची देवनागरी लिपीतील एक प्रत संपादिली आहे (१९५६).
वर्ग:पुराण
शोभना रानडे

**शोभना रानडे** (२६ ऑक्टोबर १९२४ - ४ ऑगस्ट २०२४) या एक भारतीय सामाजिक कार्यकर्त्या आणि गांधीवादी होत्या, ज्या निराधार महिला आणि मुलांच्या सेवेसाठी ओळखल्या जातात. भारत सरकारने २०११ मध्ये त्यांना समाजातील त्यांच्या सेवेसाठी पद्मभूषण हा तिसरा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार देऊन सन्मानित केले.

## चरित्र 
रानडे यांचा जन्म २६ ऑक्टोबर १९२४ रोजी पुणे येथे मुंबई प्रेसिडेन्सी येथे झाला. त्यांच्या आयुष्यातील एक महत्त्वाचा टप्पा १९४२ मध्ये आला, जेव्हा त्या १८ वर्षांच्या होत्या, तेव्हा त्यांची भेट महात्मा गांधी यांच्याशी पुण्यातील आगा खान पॅलेसमध्ये झाली, ज्यामुळे तरुण शोभना यांनी आयुष्यभर गांधीवादी आदर्श स्वीकारले.

रानडे यांचे जीवन निराधार महिला आणि मुलांच्या कल्याणासाठी समर्पित होते. १९५५ मध्ये, त्या आसाममधील उत्तर लखीमपूर येथे गेल्या आणि विनोभा भावे यांच्यासोबत पदयात्रेत सामील झाल्या. *मैत्रेयी आश्रम* आणि *शिशु निकेतनची* स्थापना करण्यास त्यांनी मदत केली होती. हे या प्रदेशातील पहिले बाल कल्याण केंद्र होते. त्यांनी नागा महिलांना चरखा विणण्याचे प्रशिक्षण देण्यासाठी *आदिम जातीय सेवा संघ* ही मोहीम देखील सुरू केली.

तिने महाराष्ट्रात *बालग्राम महाराष्ट्र* या नावाने एक *एसओएस मुलांचे गाव* सुरू केले, जे आता १६०० अनाथांना आश्रय देणारे बनले आहे.

रानडे पुण्यात राहत होत्या आणि आगा खान पॅलेसवर केंद्रित असलेल्या त्यांच्या कामांची काळजी घेत होत्या.
* विश्वस्त – गांधी स्मारक निधी 
* विश्वस्त - बालग्राम महाराष्ट्र  
* सचिव - गांधी राष्ट्रीय स्मारक संस्था 
* अध्यक्ष - महिलांमध्ये निरक्षरता निर्मूलनासाठी अखिल भारतीय समिती 
* बोर्ड सदस्य - एसओएस चिल्ड्रन्स व्हिलेजेस - दिल्ली 
* अध्यक्ष - अखिल भारतीय महिला परिषद 
* २०१२ - रिलायन्स फाउंडेशन - सीएनएन आयबीएन रिअल हीरोज  लाईफ टाईम अचिव्हमेंट अवॉर्ड 
* रवींद्रनाथ टागोर पुरस्कार 
* २००७ - राजीव गांधी मानव सेवा पुरस्कार 
* पुणे विद्यापीठाचा गौरव पुरस्कार 
* १९८३ - बाल कल्याण कार्यासाठी राष्ट्रीय पुरस्कार 
* महात्मा गांधी पुरस्कार 

## संदर्भ 
वर्ग:महाराष्ट्रातील महिला शिक्षक
वर्ग:महाराष्ट्रातील भारतीय स्वातंत्र्य कार्यकर्ते
वर्ग:महिला भारतीय स्वातंत्र्य कार्यकर्त्यां
वर्ग:मराठी समाजसेविका
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय शिक्षक
वर्ग:गांधीवादी
वर्ग:सामाजिक कार्यातील पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२४ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
प्राण (योगविज्ञान)

प्राण, अपान, समान, उदान, व्यान हे पाच प्रमुख प्राण तसेच नाग, कूर्म, कृकल, देवदत्त आणि धनंजय हे पाच उपप्राण मानवी देहातील नाड्यांमध्ये संचार करतात. प्राणवायू हृदयात, अपानवायू गुदास्थानामध्ये, समानवायू नाभिप्रदेशामध्ये, उदानवायू कंठामध्ये आणि व्यानवायू शरीरात सर्वत्र राहतो (घेरंडसंहिता ५.६१-६२). प्राणवायू मुख, नासिका, कंठ, नाभी, पायाचे अंगठे आणि कुंडलिनी शक्तीच्या शाण्डिल्यउपनिषद १.४.१३). वरच्या व खालच्या भागात संचार करतो. कान, डोळे, कंबर, घोटे, नाक, गळा आणि नितंब या स्थानी व्यानवायू संचार करतो (शाण्डिल्यउपनिषद १.४.१३). गुदास्थान, लिंग, मांड्या (ऊरू), गुडघे, उदर, अंडकोश, कंबर, पोटऱ्या, नाभी आणि गुदास्थानी असलेला अग्नी येथे अपानवायू संचार करतो. शरीरातील सर्व सांध्यांमध्ये उदान वायू संचार करतो. समानवायू हा हात, पाय इत्यादी संपूर्ण अवयवांना व्यापून राहतो. हा ग्रहण केलेल्या अन्न, रस इत्यादींना संपूर्ण शरीराकडे पोहचवितो.

श्वास, प्रश्वासव खोकला येणे हे प्राणवायूचे कार्य आहे. मल-मूत्र इत्यादींचे विसर्जन करणे हे अपानवायूचे कार्य आहे. ग्रहण करणे, टाकून देणे हे कार्य व्यानवायूचे आहे. देहाचे उन्नयन करणे अर्थात देह ताठ ठेवणे हे उदानवायूचे कार्य आहे. शरीराचे पोषण करणे हे समानवायूचे कार्य आहे. त्यासाठी तो अन्नापासून रस, रक्त, वीर्य, विष्ठा, मूत्र इत्यादी बनवितो (वेदान्तसार १७). नाग हा उचकी, ढेकर आणि वांतीला कारणीभूत होतो (शिवसंहिता ३.८). या वायूद्वारे शरीरात चैतन्य निर्माण होते. पापण्यांची उघडझाप करणे हे कूर्मवायूचे कार्य आहे. कृकल हा भूक आणि तहान उत्पन्न करतो. तंद्री लागणे (सुस्ती येणे) जांभई देणे हे देवदत्त वायूचे कार्य आहे. श्लेष्म (कफ), ध्वनी निर्माण करणे इत्यादी धनंजय वायूचे कार्य आहे. धनंजयवायू हा मृत्युनंतरही देह सोडून जात नाही (घेरंडसंहिता  ५.६४-६५).

वस्तुतः वायू हा एकच असला तरी कार्य, स्थान व संचारक्षेत्रामुळे त्याला वेगवेगळी नावे प्राप्त झाली आहेत.
वर्ग:योग
वर्ग:योगमार्ग
राधिका मेनन (प्रकाशक)

**राधिका मेनन** (जन्म: १९५० च्या दशकात) या एक भारतीय प्रकाशक आणि 'तुलिका पब्लिशर्स' च्या संस्थापक आहेत. त्यांनी १९९६ मध्ये मुलांसाठी बहुभाषिक पुस्तके प्रकाशित करण्याच्या उद्देशाने चेन्नई येथे या प्रकाशन संस्थेची स्थापना केली. भारतीय बालसाहित्यात कल्पकता आणि सर्वसमावेशकता आणण्यासाठी त्यांना ओळखले जाते.

## कारकीर्द 
मेनन यांचे बालपण विविध भारतीय शहरांमध्ये गेले. त्यांनी चेन्नई (तत्कालीन मद्रास) येथून आपले शिक्षण पूर्ण केले. शिक्षणाचे माध्यम इंग्रजी असूनही, त्यांना लहानपणापासूनच वाचनाची प्रचंड आवड होती. साहित्यासोबतच त्यांना मुलांच्या शिक्षणातही रस होता.

प्रकाशन क्षेत्रात येण्यापूर्वी राधिका मेनन यांनी 'जे. कृष्णमूर्ती' आणि दिल्लीतील 'सरदार पटेल विद्यालय' यांसारख्या प्रतिष्ठित संस्थांमध्ये शिक्षिका म्हणून काम केले.

१९९० च्या सुमारास त्यांनी आपल्या वहिनी इंदू चंद्रशेखर यांच्यासोबत दिल्लीत 'तुलिका' नावाचा प्री-प्रेस युनिट सुरू केला. पुढे १९९५ मध्ये इंदू चंद्रशेखर यांनी 'तुलिका बुक्स' (दिल्ली) सुरू केले, तर १९९६ मध्ये राधिका मेनन यांनी चेन्नईत मुलांसाठी स्वतंत्र 'तुलिका पब्लिशर्स'ची स्थापना केली. त्यांनी 'तुलिका'च्या माध्यमातून भारतीय बालसाहित्यात अनेक नवे प्रयोग केले. तुलिकाची पुस्तके मराठीसह इंग्रजी, हिंदी, तमिळ, मल्याळम, कन्नड, तेलगू, गुजराती आणि बंगाली अशा ९ भारतीय भाषांमध्ये प्रकाशित होतात. जाती, वर्ग, लिंगभाव आणि सामाजिक वास्तव मांडणाऱ्या कथांवर त्यांनी भर दिला. 'गजपती कुलपती' हे त्यांच्या प्रकाशनाचे एक गाजलेले पुस्तक आहे.
* २०१४ मध्ये त्यांना 'पब्लिशर ऑफ द इयर' हा सन्मान मिळाला.
* त्यांच्या पुस्तकांना अनेकदा 'दक्षिण आशियाई पुस्तक पुरस्कार' आणि 'पब्लिशिंग नेक्स्ट'  यांसारखे सन्मान मिळाले आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय प्रकाशक (लोक)
वर्ग:तमिळ व्यक्ती
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
श्रुती महापात्रा

**श्रुती महापात्रा** (जन्म:२९ सप्टेंबर, १९६३) या एक दिव्यांग समावेशकता तज्ज्ञ आहेत. सर्वसमावेशक शिक्षण आणि सर्वसमावेशक आपत्ती व्यवस्थापन व नियोजन या विषयांत त्यांचे विशेष नैपुण्य आहे.

## कारकीर्द 
श्रुती महापात्रा यांचा जन्म २९ सप्टेंबर १९६३ रोजी झाला. १९७८ मध्ये त्यांनी सुवर्णपदकासह विज्ञानात पदव्युत्तर पदवी प्राप्त केली. त्यानंतर त्यांनी 'डेव्हलपमेंटल बायोलॉजी'मध्ये डॉक्टरेट पूर्ण केली. १९८७ मध्ये, केंद्रीय लोकसेवा आयोग परीक्षेत उत्तीर्ण झाल्यावर त्यांना भारतीय प्रशासकीय सेवेतील अधिकारी बनायचे होते, परंतु एका मोटार अपघातात त्यांच्या पाठीच्या कण्याला दुखापत झाली. त्यांनी 'ओडिशा राज्य बाल हक्क संरक्षण आयोगा'चे अध्यक्षपद भूषवले आहे आणि त्या 'दिव्यांग व्यक्तींच्या अधिकारांवरील राष्ट्रीय समिती'च्या सदस्या आहेत. भारतातील कोव्हिड-१९ महामारीच्या काळात त्यांनी इशारा दिला होता की, ओडिशामधील ४३ टक्के दिव्यांग मुले शाळा सोडत आहेत.

### "स्वाभिमान" संस्थेची स्थापना 
त्यांनी २००१ मध्ये 'स्वाभिमान' नावाच्या संस्थेची स्थापना केली. ही संस्था ओडिशा आणि संपूर्ण भारतात दिव्यांग व्यक्तींच्या हक्कांच्या संरक्षणासाठी आणि त्यांच्या कौशल्यांच्या विकासासाठी कार्य करते. या संस्थेच्या माध्यमातून त्या गेल्या १५ वर्षांपासून दिव्यांग मुलांमधील सुप्त गुणांना वाव देण्यासाठी "अंजली" नावाचा कार्यक्रम आयोजित करत आहेत.

## पुरस्कार आणि सन्मान 
१९७८ मध्ये त्यांना उत्कल विद्यापीठाकडून 'गुणवंत विद्यार्थी पुरस्कार' मिळाला. १९८०, १९८१ आणि १९८२ मध्ये त्या तीनदा 'राष्ट्रीय वादविवाद स्पर्धेच्या विजेत्या' ठरल्या. १९९२ मध्ये त्यांना 'राष्ट्रीय युवा वैज्ञानिक पुरस्कार', १९९५ मध्ये 'वुमन ऑफ द इयर' पुरस्कार, २००१ मध्ये रेड क्रॉस अवॉर्ड, २०१० मध्ये 'सीएनएन-आयबीएन रिअल हिरोज सन्मान' आणि 'ख्यामाता सन्मान' असे दोन सन्मान मिळाले. २०११ साली 'सरला सन्मान' आणि 'महिला पुरस्कार स्टेट बँक ऑफ इंडिया' मिळाले. २०१२ साली 'बेझंट सेल्फलेस सर्व्हिस पुरस्कार' मिळाला. २०१३ साली 'सुभद्रा सन्मान' तसेच तत्कालीन माजी राष्ट्रपती प्रणब मुखर्जी यांच्या हस्ते 'विद्या भवन सामाजिक सेवा पुरस्काराने' सन्मानित करण्यात आले. २०१४ साली 'कादंबिनी सन्मान' आणि २०१५ साली 'रॉकस्टार पुरस्कार नीना फाउंडेशन' प्रदान करण्यात आले. भारत सरकारच्या केंद्रीय महिला आणि बालविकास मंत्रालयाकडून त्यांना २०२१ चा नारी शक्ती पुरस्कार घोषित करण्यात आला. २०२२ सालच्या आंतरराष्ट्रीय महिला दिनी राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांच्या हस्ते हा पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.

## संदर्भ 
वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९६३ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय महिला कार्यकर्त्या
वर्ग:दिव्यांग व्यक्ती
वर्ग:ओडिशामधील व्यक्ती
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
विचरणाचे विश्लेषण

हे सांख्यिकीय तंत्र ⇨सर रॉनल्ड एल्मर फिशर यांनी प्रथम शोधून काढले. हे तंत्र प्रयोगातून मिळणाऱ्या फलांच्या सांख्यिकीय विश्लेषणासाठी विशेष उपयुक्त आहे. या तंत्राचा उपयोग फिशर यांनी विज्ञानाच्या निरनिराळ्या शाखामध्ये, विशेषतः जीवविज्ञानातील संशोधनात वापरण्यात येणाऱ्या प्रयोगांच्या अभिकल्पासाठी केला [⟶ प्रयोगांचा अभिकल्प]. लहान प्रतिदर्शाच्या (नमुन्यांच्या) बाबतीत हे तंत्र विशेषत्वाने उपयुक्त आहे व मोठ्या प्रतिदर्शाकरिताही ते वापरता येते. तथापि ते योग्य प्रकारे वापरण्यासाठी संशोधने आपले प्रयोग विशिष्ट विनिर्देशांनुसार अभिकल्पित करणे आवश्यक आहे. प्रस्तुत नोंदीतील माध्य, विचरण, सहविचरण, समाश्रयण, प्रतिदर्श, समष्टी, सार्थता कसोटी, गृहीतकाची कसोटी, आकलन, विश्वास सीमा, मुक्तता मात्रा, प्रसामान्य वंटन, F−वंटन, काय-वर्ग (X2) वंटन, t−वंटन, लॅटिन चौरस अभिकल्प, याइच्छित खंड अभिकल्प वगैरे मूलभूत सांख्यिकीय संज्ञा समजण्यासाठी मराठी विश्वकोशातील ‘वंटन सिद्धांत’, ‘प्रयोगांचा अभिकल्प’ आणि ‘सांख्यिकीय अनुमानशास्त्र’ या नोंदी पहाव्यात.

चलनाचे विभाजन व गृहीतकांची कसोटी : समजा, x1, x2,  …..xn ही एका प्रयोगामध्ये निरिक्षण केलेल्या काही चलांची मूल्ये आहेत. गृहीत धरू की, ही निरीक्षणे अनेक प्रसामान्य वंटनांतून स्वतंत्रपणे आलेली आहेत. असेही गृहित धरू की, या सर्व प्रसामान्य वंटनांचे एकच पण अज्ञात विचरण σ2 आहे व त्यांची माध्ये μi मात्र निरनिरांळी असून प्रयोगावर परिणाम करणाऱ्या एखाद्या घटकाशी (उदा., जमिनीचा सुपीकपणा, निरनिराळे उपचार, निरनिराळ्या जातींचे जनावरे अथवा वनस्पतींची रोपे इ.) निगडित आहेत. प्रयोगाचा उद्देश या μi माध्यांशी संबंधित असलेल्या गृहीतकाची कसोटी घेणे हा आहे. उदा., निरनिराळ्या उपचारांचा माध्यावर काहीच परिणाम होत नाही हे मूळ गृहीतक.

एखाद्या मूळ गृहीतकानुसार जर निरीक्षण केलेल्या Xi मूल्यांची माध्ये तीच असतील. 

याला मुक्तता मात्रांनी म्हणजे (n−1) ने भागले असता आपल्याला σ2 चे निरभिमत आकलन मिळेल. विचरणाचे विश्लेषण या तंत्राची मूलभूत कल्पना अशी आहे की, माध्यातील चलनाच्या अनेक विशिष्ट कारणांशी संवादी होईल असे वरील बेरजेचे अनेक घटकांत विभाजन करावयाचे म्हणजे या विभाजनामुळे माध्याशी संबंधित असलेल्या अनेक गृहीतकांची कसोटी घेता येईल आणि शिवाय प्रयोगकर्त्याचा काही हेतू सफल होईल अशा पुष्कळशा अवलंबित राशींची आकलने मिळतील.

आता असे गृहीत धरू की, निरीक्षण केलेल्या n मूल्यांचे p गटांत विभाजन केलेले असून i व्या गटात ni निरीक्षित मूल्यांचा समावेश होते व ती प्रसामान्य घटनाचा नियम पाळतात आणि त्यांचे माध्य μi व विचरण σ2 आहे. सर्व गटांची माध्ये ही एकमेकांच्या बरोबर आहेत [म्हणजेच μ1 = μ2 =………. = μp] या मूळ गृहीतकाचा विचार करू. i व्या गटातील j वे निरीक्षित मूल्य xij असे दर्शविले, तसेच  xi· हे i व्या गटातील निरीक्षित मूल्यांचे माध्य असेल व x जर सर्व निरीक्षित मूल्यांचे माध्य असेल, तर खालील नित्य समीकरण मिळेल.
फ्लोरेस बेट

फ्लोरेस बेट हे इंडोनेशिया देशातील सुंदा बेटसमूहातील एक मोठे बेट आहे. हे बेट सुम्बावा आणि तिमोर या बेटांदरम्यान वसलेले आहे.

**मुख्य वैशिष्ट्ये** :

1. फ्लोरेस बेट ज्वालामुखी उत्पत्तीचे असून येथे अनेक पर्वत आणि ज्वालामुखी आढळतात.

2. बेटाची लांबी साधारण ३५० किमी आहे.

3. येथे विविध आदिवासी जमाती आणि वेगवेगळ्या भाषा आढळतात.

4. शेती, मासेमारी आणि पर्यटन हे येथील प्रमुख व्यवसाय आहेत.

**विशेष महत्त्व** :
या बेटाजवळील गुहांमध्ये प्राचीन मानवाचे अवशेष सापडले आहेत, ज्यांना Homo floresiensis (फ्लोरेस मानव) असे म्हणतात.

✅ थोडक्यात: इंडोनेशियातील सुंदा बेटसमूहातील ज्वालामुखीय आणि सांस्कृतिकदृष्ट्या महत्त्वाचे बेट म्हणजे फ्लोरेस बेट.

हवे असल्यास मी महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोशातील परीक्षेसाठी 5–6 ओळींचे अचूक उत्तरही तयार करून देऊ शकतो.
काफी थाटातील राग

भातखंडे पद्धतीनुसार रूढ असलेल्या रागवर्गीकरणातील काफी हा थाट, त्यातून निघणाऱ्या रागांच्या मोठ्या संख्येमुळे सर्व थाटांत मोठा मानला जातो. दाक्षिणात्य संगीतपद्धतीवरील ग्रंथांत त्याला ‘खरहरप्रिया’ ‘हरप्रिया’ किंवा ‘श्रीराग मेल’ अशी नावे आहेत. गंधार, निषाद हे दोन स्वर कोमल व बाकीचे शुद्ध, असे या थाटाचे सर्वसामान्य स्वरूप असले, तरी या थाटातील काही रागांत गंधार, निषाद यांचे शुद्ध भेद व धैवत या स्वराचा कोमल भेद यांचा उपयोग झालेला आढळतो.

**काफी थाटीतील प्रमुख राग** : (१) काफी (२) सैंधवी किंवा सेंधवी अथवा सिंदूरा (३) धनाश्री (४) धानी (5) भीमपलासी (६) हंसकिंकणी किंवा हंसकंकणी (७) पददीपकी किंवा पटदीपकी वा प्रदीपकी (८) पटमंजरी (९) बागेश्री (१०) शहाना, शाहना किंवा सहाना (११) नायकी (१२) सूहा (१३) सुघराई (१४) देवसाख किंवा देवसाग (१५) पीलू (१६) बहार (१७) बिंद्रावनी सारंग (१८) मधमाद सारंग किंवा मध्यमादी सारंग (१९) बडहंस सारंग (२०) सामंत सारंग (२१) मियां की सारंग (२२) शुद्ध सारंग (२३) लंकदहन सारंग (२४) मल्लार (शुद्ध) (२५) गौड मल्हार (२६) मेघ मल्हार (२७) मियां की मल्हार (२८) मीरा की मल्हार (२९) नट मल्हार (३०) सूर मल्हार (३१) चरजू की मल्हार (३२) चंचलसस मल्हार (३३) रामदासी मल्हार.

**रागांग पद्धतीनुसार या रागांचे वर्गीकरण करता येते व ते पुढीलप्रमाणे :
**
(१) काफी अंग : काफी, सैंधवी, पीलू.

(२) धनाश्री अंग : धनाश्री, धानी, भीमपलासी, हंसकिंकिणी, पटदिपकी.

(३) कानडा अंग : बहार, बागेश्री, सूहा, सुघराई, नायकी, सहाना, देवसाख

(४) सारंग अंग : शुद्ध सारंग, मधमाद सारंग, बिंद्रावनी सारंग, बडहंस सारंग, सामंत सारंग, मियां की सारंग, लंकदहन सारंग, पटमंजरी (काफी मेलजन्य प्रकार).

(५) मल्हार अंग : शुद्ध मल्लार, गौड मल्हार, मियां की मल्हार, सूर मल्हार, मेघ मल्हार, रामदसा मल्हार, चरजू की मल्हार, चंचलसस मल्हार, मीरा की मल्हार, नट मल्हार

वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायन
क्लिपर

क्लिपर म्हणजे १९व्या शतकात वापरली जाणारी अतिशय वेगवान पालाची व्यापारी नौका होय. या नौकांची रचना लांब व निमुळती असायची आणि त्यांना अनेक मोठी पालं लावलेली असत. त्यामुळे त्या समुद्रात खूप वेगाने प्रवास करू शकत.

**मुख्य वैशिष्ट्ये :**
# लांबट व अरुंद आकाराची नौका.
# तीन किंवा अधिक उंच मास्त (पालांचे खांब).
# जलद गतीने माल व प्रवासी वाहतूक करण्यासाठी वापर.

**वापर :**
* चहा, मसाले, कापूस यांसारख्या वस्तूंच्या व्यापारासाठी
* १९व्या शतकात **युरोप, चीन आणि ऑस्ट्रेलिया** दरम्यान समुद्री व्यापारासाठी मोठ्या प्रमाणावर वापर.
अनेक पाल असलेली आणि अतिशय वेगाने समुद्रात प्रवास करणारी १९व्या शतकातील व्यापारी नौका म्हणजे **क्लिपर**.

वर्ग:महिला संपादनेथॉन- २०२६
गजाननराव जोशी

प्रख्यात व्हायोलीनवादक व ग्वाल्हेर घराण्याचे नामवंत गायक. औंध संस्थानचे दरबारगवई पं. अनंत मनोहर जोशी यांचे चिरंजीव. त्यांनी वडिलांप्रमाणेच पं. रामकृष्णबुवा वझे, उस्ताद भुर्जीखाँ आणि उस्ताद विलायत हुसेन खाँ यांच्याकडे गाण्याची तालीम घेतली. पं. बाळकृष्णबुवा इचलकरंजीकर यांचे ते शिष्य होत. वयाच्या सोळाव्या वर्षापासून त्यांनी व्हायोलीनवादनाचे जाहीर कार्यक्रम केले. आकाशवाणीवर तसेच निरनिराळ्या संगीत परिषदांतून भाग घेतला. आकाशवाणीवर संगीत-सल्लागार म्हणून दीर्घकाळ नोकरी केली. १९५६ साली नेपाळचा व १९६० साली पाकिस्तानचा दौरा केला. त्यांना १९७२ मध्ये संगीत नाटक अकादमीचा पुरस्कार लाभला. उत्तर हिंदुस्थानी संगीत व्हायोलीनवर भारदस्तपणे वाजवून या वाद्याचे स्वतंत्र कार्यक्रम करण्यात ते अग्रगण्य मानले जातात. लयकारी व रागदारीवर प्रभुत्व हे वैशिष्ट्य. ग्वाल्हेर, जयपूर आणि आग्रा या तीन घराण्यांच्या गायकीचे धागे त्यांच्या गायकीत मिसळले आहेत. त्यामुळे गायक म्हणूनही त्यांना विद्वज्जनांत मान्यता आहे.
लॉरा बुश

**लॉरा लेन वेल्च बुश**  (४ नोव्हेंबर, १९४६) या एक अमेरिकन शिक्षिका आहेत. बुश अमेरिकेचे ४३ वे राष्ट्राध्यक्ष जॉर्ज डब्ल्यू. बुश यांच्या पत्नी म्हणून २००१ ते २००९ पर्यंत अमेरिकेच्या प्रथम महिला होत्या. १९९५ ते २००० त्यांचे पती टेक्सासचे गव्हर्नर असताना बुश टेक्सासच्या प्रथम महिला होत्या.

टेक्सासमधील मिडलँड येथे जन्मलेल्या बुश यांनी १९६८ मध्ये सदर्न मेथोडिस्ट युनिव्हर्सिटीमधून शिक्षणशास्त्र विषयात पदवी मिळवली आणि दुसरीच्या शिक्षिका म्हणून नोकरी स्वीकारली. ऑस्टिन येथील टेक्सास विद्यापीठातून ग्रंथालयशास्त्र विषयात पदव्युत्तर पदवी मिळवल्यानंतर त्या ग्रंथपाल म्हणून कार्यरत होत्या. १९७७ मध्ये त्यांची भेट त्यांचे भावी पती जॉर्ज डब्ल्यू. बुश यांच्याशी झाली आणि त्याच वर्षी त्यांचे लग्न झाले. १९८१ मध्ये या जोडप्याला बार्बरा आणि जेना या जुळ्या मुली झाल्या. लग्नानंतर लॉरा बुश यांनी राजकारणात भाग घेणे सुरू केले. त्यांनी आपल्या पतीसोबत १९७८ मध्ये अमेरिकेच्या काँग्रेससाठीच्या अयशस्वी निवडणुकीत आणि नंतर टेक्सासच्या गव्हर्नरपदाच्या यशस्वी निवडणुकीत प्रचार केला.

टेक्सासच्या प्रथम महिला म्हणून बुश यांनी आरोग्य, शिक्षण आणि साक्षरतेवर लक्ष केंद्रित करणारे अनेक उपक्रम राबवले. १९९९ ते २००० पर्यंत, त्यांनी आपल्या पतीला राष्ट्राध्यक्षपदाच्या प्रचारात अनेक प्रकारे मदत केली, जसे की २००० च्या रिपब्लिकन राष्ट्रीय अधिवेशनात मुख्य भाषण देणे, ज्यामुळे त्यांना राष्ट्रीय स्तरावर ओळख मिळाली. २० जानेवारी २००१ रोजी त्यांच्या पतीने अध्यक्ष म्हणून शपथ घेतल्यानंतर त्या अमेरिकेच्या प्रथम महिला बनल्या.

गॅलप ऑर्गनायझेशनने केलेल्या सर्वेक्षणानुसार सर्वात लोकप्रिय प्रथम महिलांपैकी एक म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या बुश, त्यांच्या कार्यकाळात राष्ट्रीय आणि जागतिक समस्यांमध्ये सामील होत्या. त्यांनी २००१ मध्ये वार्षिक राष्ट्रीय पुस्तक महोत्सवाची स्थापना करून शिक्षण आणि साक्षरता या त्यांच्या वैशिष्ट्यपूर्ण आवडींना पुढे नेले. त्यांनी जागतिक स्तरावर शिक्षणाला प्रोत्साहन दिले. त्यांनी हार्ट ट्रुथ आणि सुसान जी. कोमेन फॉर द क्युअर या संस्थांच्या माध्यमातून महिलांच्या समस्यांनाही पुढे नेले. त्यांनी त्यांच्या परदेश दौऱ्यांमध्ये अमेरिकेचे प्रतिनिधित्व केले, ज्या दौऱ्यांमध्ये एच.आय.व्ही./एड्स आणि मलेरिया जनजागृतीवर लक्ष केंद्रित केले जात असे.

नोव्हेंबर २००१ मध्ये, त्या राष्ट्राध्यक्षांव्यतिरिक्त साप्ताहिक अध्यक्षीय रेडिओ भाषण देणाऱ्या पहिल्या व्यक्ती ठरल्या. त्यांनी या संधीचा उपयोग अमेरिकेने अफगाणिस्तानवर केलेल्या आक्रमणापूर्वी तेथील महिलांच्या दुर्दशेवर चर्चा करण्यासाठी केला आणि म्हणाल्या, "महिलांचे क्रूर दमन हे दहशतवाद्यांचे मुख्य उद्दिष्ट आहे." मूळतः त्यांचे पती हे भाषण देणार होते, परंतु त्यांना वाटले की त्यांनीच ते करावे. मे २००२ मध्ये, त्यांनी रेडिओ लिबर्टीद्वारे अफगाणिस्तानच्या लोकांना संबोधित केले. मार्च २००५ मध्ये, त्यांनी फर्स्ट लेडी म्हणून त्या देशाचा तीनपैकी पहिला दौरा केला. 

## संदर्भ 
वर्ग:अमेरिकेच्या प्रथम महिला
वर्ग:इंग्लिश लेखिका
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
प्रवासीसंख्या

सार्वजनिक वाहतुकीमध्ये, **प्रवासीसंख्या** म्हणजे वाहतूक सेवेचा वापर करणाऱ्या लोकांची संख्या होय.  ही संख्या अनेकदा एखाद्या विशिष्ट सेवेसाठी किंवा सेवांच्या संचासाठी ठराविक कालावधीत एकत्रित केली जाते आणि त्या सेवेच्या यशाचा किंवा उपयुक्ततेचा मापदंड म्हणून वापरली जाते. सामान्य आकडेवारीमध्ये एका वर्षात संपूर्ण वाहतूक प्रणालीद्वारे सेवा दिलेल्या लोकांची संख्या आणि एकाच वाहतूक मार्गाद्वारे दररोज सेवा दिलेल्या लोकांची संख्या यांचा समावेश होतो.

या संकल्पनेचा एखाद्या विशिष्ट वाहनाच्या किंवा वाहतूक मार्गाच्या कमाल क्षमतेशी संबंध लावो नये. जरी कमाल प्रवासीसंख्या वाहनाच्या कमाल क्षमतेशी संबंधित असली ,  तरी प्रवासीसंख्या यावर अवलंबून नसते.

## संदर्भ 
वर्ग:सार्वजनिक वाहतूक
महेश आनंद

**महेश आनंद** (१३ ऑगस्ट १९६१ – ९ फेब्रुवारी २०१९) हे एक भारतीय अभिनेता, नर्तक आणि मार्शल आर्टिस्ट होते, ज्यांनी प्रामुख्याने हिंदी आणि तेलगू चित्रपटांमध्ये काम केले. हिंदी चित्रपटांमधील त्यांच्या खलनायकी भूमिकांसाठी ते प्रामुख्याने ओळखले जातात. अभिनयात येण्यापूर्वी ते एक मॉडेल, प्रशिक्षित नर्तक आणि कराटेमधील ब्लॅक बेल्ट धारक होते. १९८४ मधील * करिश्मा* हा त्यांचा पदार्पणाचा चित्रपट होता, तर २०१९ मधील *रंगीला राजा* या विनोदी-नाट्य चित्रपटात ते शेवटचे पडद्यावर दिसले. 'करिश्मा' चित्रपटात काम करण्यापूर्वी, त्यांनी १९८२ मधील *सनम तेरी कसम* चित्रपटाच्या सुरुवातीच्या दृश्यात 'सिल्युएट' (छायाकृती) नृत्य सादर केले होते.

## चित्रपट सूची 
### हिंदी चित्रपट 
### तेलगू चित्रपट 
### मल्याळम चित्रपट 
### तमिळ चित्रपट 
### कन्नड चित्रपट 
## मृत्यू 
९ फेब्रुवारी २०१९ रोजी, त्यांच्या घरकाम करणाऱ्या महिलेने त्यांच्या घराची बेल अनेकदा वाजवूनही आतून कोणताही प्रतिसाद मिळाला नाही. त्यानंतर तिने तात्काळ त्यांच्या बहिणीला माहिती दिली, ज्या वर्सोवा पोलिसांसह घटनास्थळी पोहोचल्या. आनंद त्यांच्या राहत्या घरी मृतावस्थेत आढळले; ते सोफ्यावर बसलेले होते आणि जवळच दारूची बाटली होती. त्यांच्या शेजारील टेबलावर जेवणाचे ताटही ठेवलेले होते.

तपासानंतर असे निष्पन्न झाले की, त्यांचा मृत्यू ३ दिवसांपूर्वीच झाला होता. विशेष म्हणजे, त्यांचे पार्थिव तीन दिवसांपर्यंत कोणाच्याही लक्षात आले नाही. अत्यंत एकाकी अवस्थेत त्यांचा मृत्यू झाला होता.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेते
वर्ग:कन्नड चित्रपट अभिनेते
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेते
वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९६१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१९ मधील मृत्यू
बतूल बेगम

**बतूल बेगम** या भारतीय राज्यातील राजस्थानमधील जयपूर येथील एक लोकसंगीत गायिका आहेत. त्या मांड आणि भजन गातात. त्यांना आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रसिद्धी मिळाली आहे. त्या ढोल, ढोलक आणि तबला यांसारखी वाद्ये वाजवतात.
## जीवनपट 
बतूल बेगम यांचा जन्म राजस्थानमधील डिडवाना जिल्ह्यातील केराप गावात झाला. त्यांनी पाचवीत असतानाच शाळा सोडली होती. त्या राजस्थानच्या मिरासी समुदायाशी संबंधित आहेत. मांड गायनाची त्यांना असलेली आवड ही एक कौटुंबिक परंपरा आहे, मात्र भजन गायनाचे तसे नव्हते. वयाच्या आठव्या वर्षी त्या नागौरमधील केराप गावातील ठाकूरजींच्या मंदिरासमोर आपल्या मैत्रिणींसोबत रोज जात असत, तिथूनच त्यांना भजन गायनाची ओढ निर्माण झाली. पुढे त्यांनी स्वतः भजन गाण्यास सुरुवात केली.
### वैयक्तिक जीवन 
बतूल बेगम यांचा विवाह वयाच्या १६ व्या वर्षी झाला. त्यांचे पती फिरोज खान हे रोडवेजमध्ये कंडक्टर होते. त्यांना तीन मुले आहेत. सध्या त्या आपल्या कुटुंबासह जयपूरमधील विद्याधर नगर येथे वास्तव्यास आहेत.

## कारकीर्द 
मांड आणि भजन शैलीतील लोकगीतांच्या गायिका असलेल्या बतूल बेगम तबला, ढोलक आणि ढोल यांसारखी भारतीय वाद्येदेखील वाजवतात. त्या 'बॉलीवूड क्लेझमर' या आंतरराष्ट्रीय फ्युजन लोकसंगीत बँडच्या सदस्या आहेत; ज्यामध्ये विविध धर्मांचे कलाकार वेगवेगळ्या संस्कृतींमधील संगीत एकत्र सादर करतात.
त्यांनी आपल्या 'वसंत' या समूहातील इतर लोककलाकारांसह फ्रान्समधील ऑलिम्पिकमध्ये सादरीकरण केले आहे.
* **पद्मश्री पुरस्कार (२०२५):** २०२५ मध्ये भारत सरकारने त्यांना कला क्षेत्रातील विशेष योगदानाबद्दल पद्मश्री हा देशातील चौथ्या सर्वोच्च नागरी पुरस्काराची घोषणा केली.
* फ्रान्स आणि ट्युनिशिया या देशांच्या सरकारांकडून देखील सन्मानित करण्यात आले.
* २०२१ च्या आंतरराष्ट्रीय महिला दिनी त्यांना 'गोपिओ अचिव्हर्स अवॉर्ड २०२१' आणि 'सर्टिफिकेट ऑफ एक्सलन्स अवॉर्ड' देऊन गौरविण्यात आले.

## संदर्भ 
वर्ग:भजन गायक
वर्ग:भारतीय महिला लोक गायिका
वर्ग:कलेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:राजस्थानी व्यक्ती
वर्ग:मुस्लिम व्यक्ती
प्रेमा नारायण

**प्रेमा नारायण** (जन्म ४ एप्रिल १९५५) या एक भारतीय माजी अभिनेत्री, मॉडेल, नृत्यांगना आणि सौंदर्य स्पर्धा विजेत्या आहेत. त्यांनी हिंदी आणि बंगाली चित्रपटांमध्ये अभिनय केला आहे. त्या फेमिना मिस इंडिया वर्ल्ड १९७१ होत्या, आणि त्यांनी मिस वर्ल्ड १९७१ मध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले होते.

प्रेमा नारायण यांचा जन्म पश्चिम बंगालमधील कालिंपाँग येथे झाला. त्या अभिनेत्री अनिता गुहा यांच्या भाची आहेत. तिचे लग्न राजीव नावाच्या वकिलाशी झाले आहे. या जोडप्याला दोन मुले आहेत.

## कारकीर्द 
प्रेमा नारायण एका कॉन्व्हेंट शाळेत इंग्रजी शिक्षिका होत्या. नंतर त्यांनी मॉडेलिंगचा मार्ग निवडला. १९७१ मध्ये, त्यांनी फेमिना मिस इंडिया स्पर्धेत भाग घेतला आणि त्यांना फेमिना मिस इंडिया वर्ल्ड १९७१ चा मुकुट मिळाला. त्यांनी मिस वर्ल्ड १९७१ मध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले, परंतु त्या जिंकल्या नाहीत. त्याच वर्षी ऑस्ट्रेलियामध्ये आयोजित क्वीन ऑफ द पॅसिफिक सौंदर्य स्पर्धेत भारताचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी त्यांची नियुक्ती झाली, जिथे त्यांना प्रथम उपविजेतेपदाचा मुकुट मिळाला.

फेमिना मिस इंडिया स्पर्धा जिंकल्यानंतर तिला चित्रपटांच्या ऑफर्स येऊ लागल्यावर तिने बॉलिवूडची निवड केली. *मंझिलें और भी हैं* (१९७३) आणि *माँ बहन और बीवी* (१९७३) यांसारख्या चित्रपटांमधील तिच्या अभिनयाची दखल घेतली गेली. तिला बहुतेकदा नर्तिका/खलनायिका किंवा सहाय्यक भूमिकांसाठीच निवडले जात असले तरी, तिने स्वतःला केवळ नायिका म्हणूनच मर्यादित ठेवले नाही. उत्तम कुमार-शर्मिला टागोर यांच्या *अमानुष* (१९७५) या चित्रपटातील *धन्नो* नावाच्या कामुक गावच्या तरुणीच्या भूमिकेसाठी १९७६ मध्ये सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री श्रेणीत फिल्मफेर पुरस्कारासाठी त्यांना नामांकन मिळाल्यावर तिच्या अभिनय कामाची ओळख मिळाली. ही भूमिका तिच्या आधुनिक, सुशिक्षित, पाश्चात्य सेक्स-सिम्बॉल प्रतिमेपेक्षा पूर्णपणे वेगळी होती. तिच्या अभिनयकौशल्यासोबतच तिच्या पाश्चात्य शैलीतील नृत्यांसाठीही तिचे कौतुक झाले. त्यांनी अनेक प्रसिद्ध चित्रपटांमध्ये छोट्या भुमीका केल्या जसे की; *लहू के दो रंग* (१९७९), *उमराव जान* (१९८१), *घर एक मंदिर* (१९८४), *बाजी* (१९८४), इत्यादी. तिने *हॉटेल*, *मंगलसूत्र*, *सात साल बाद* आणि *घबराहट* यांसारख्या कमी दर्जाच्या भयपटांमध्ये नियमितपणे काम केले.

*ये बस्ती बदमाशों की* (१९९९) मध्ये तिची शेवटची भूमिका होती.

### निवडक चित्रपट 
## पुरस्कार 
* फिल्मफेर सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री पुरस्कार - *अमानुष* - *नामांकन* 

## संदर्भ 
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय अभिनेत्री
वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९५५ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:मॉडेलिंग
बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी

खालील यादी बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. बांगलादेशने २६ नोव्हेंबर २०११ रोजी आयर्लंड विरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला.  

## सुची 
## यादी
महिला एकदिवसीय
दीर्घकालीक मूत्रपिंड रोग

**दीर्घकालीन मूत्रपिंड रोग** () (सिकेडी) हा मूत्रपिंडाचा दीर्घकालीन आजार आहे, ज्यामध्ये काही वर्षांच्या कालावधीत मूत्रपिंडाची कार्यक्षमता हळूहळू कमी होत जाते. सुरुवातीला कोणतीही लक्षणे नसली तरी नंतर दिसणारी लक्षणे म्हणजे पाय सुजणे, थकवा येणे, उलटी होणे, भूक न लागणे व गोंधळ. याशिवाय सीकेडी रुग्णांमध्ये हृदय-रक्तवाहिन्यासंबंधी (कार्डिओव्हॅस्क्युलर) गुंतागुंत खूप अधिक असते आणि यामुळे मृत्यू व रुग्णालयात दाखल होण्याचा धोकाही वाढतो. दीर्घकालीन मूत्रपिंड रोगाची कारणे म्हणजे मधुमेह, उच्च रक्तदाब, ग्लोमेरुलोनेफ्रायटिस व पॉलिसिस्टिक किडनी रोग. अंतर्निहित कारण शोधण्यासाठी मूत्रपिंड अल्ट्रासोनोग्राफी| व मूत्रपिंड ऊतक परीक्षा केली जाऊ शकते.

धोक्यात असलेल्या व्यक्तींची नियमित तपासणी करणे आवश्यक आहे.लूप मूत्रवर्धक औषध (लूप डायुरेटिक) सूज नियंत्रणात व आवश्यक असल्यास अधिक रक्तदाब कमी करण्यासाठी वापरले जाते. एनएसएआयडी औषधे, उदाहरणार्थ,आयबुप्रोफेन घेणे टाळावे. इतर शिफारस केलेल्या उपायांमध्ये सक्रिय राहणे, काही आहारविषयक बदल जसे की कमी मीठ खाणे व मर्यादित प्रथिने घेणे यांचा समावेश आहे. अशक्तपणा व हाडांच्या आजारांसाठी उपचार लागू शकतो. गंभीर स्थितीत रक्त अपोहन (हेमोडायलिसिस),उदरावरणीय अपोहन (पेरिटोनियल डायलिसिस) किंवा मूत्रपिंड प्रत्यारोपण  आवश्यक होते.

२०१९ मध्ये जगभरात सुमारे ८५ कोटींहून अधिक लोक दीर्घकालीन मूत्रपिंड रोगाने ग्रस्त होते, २०१६ मध्ये हा आकडा ७५ कोटी ३० लाख होता (त्यापैकी ४१ कोटी ७० लाख महिला व ३३ कोटी ६० लाख पुरुष). २०१५ मध्ये सुमारे १२ लाख लोक या रोगाने मरण पावले, १९९० मध्ये हा आकडा ४ लाख ९० हजार होता.

## कारणे
२०१५ च्या घटनांच्या आधारावर सीकेडीची सर्वात महत्त्वाची कारणे म्हणजे मधुमेह, उच्च रक्तदाब व ग्लोमेरुलोनेफ्रायटिस. उच्च रक्तदाब असलेल्या प्रत्येक पाचपैकी एक व मधुमेह असलेल्या प्रत्येक तिघांपैकी एक दीर्घकालीन मूत्रपिंड रोगाने ग्रस्त आहे. जर कारण जाणून घेणे शक्य नसेल तर त्याला *इडिओपॅथिक* (स्वयंभू) म्हणतात.

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
वर्ग:मूत्रपिंड रोग
टी२० ब्लास्ट

**टी२० ब्लास्ट** ही इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड (ईसीबी) द्वारे आयोजित केली जाणारी एक व्यावसायिक ट्वेंटी-२० क्रिकेट स्पर्धा आहे. या स्पर्धेची सुरुवात २००३ मध्ये जगातील पहिली व्यावसायिक ट्वेंटी-२० लीग म्हणून झाली. या स्पर्धेने क्रिकेटच्या खेळात मोठी क्रांती घडवून आणली आणि त्यानंतर जगभरात इंडियन प्रीमियर लीग (आयपीएल) सारख्या विविध स्पर्धा सुरू झाल्या. सुरुवातीला या स्पर्धेला *ट्वेंटी-२० कप* असे संबोधले जात असे, परंतु २०१४ पासून ती *टी२० ब्लास्ट* या नावाने ओळखली जाते. 

या स्पर्धेत १८ प्रथम श्रेणी काउंटी संघ सहभागी होतात. हे संघ त्यांच्या भौगोलिक स्थानानुसार उत्तर (नॉर्थ) आणि दक्षिण (साऊथ) अशा दोन गटांत विभागले जातात. साखळी फेरीत प्रत्येक संघ आपल्या गटातील इतर संघांविरुद्ध सामने खेळतो. या फेरीनंतर दोन्ही गटांतील सर्वोच्च संघ बाद फेरीत जातात. यात उपांत्यपूर्व फेरी, उपांत्य फेरी आणि अंतिम सामने खेळले जाताता.

या स्पर्धेचे एक खास वैशिष्ट्य म्हणजे *फायनल्स डे*. एकाच दिवशी आणि एकाच मैदानावर दोन्ही उपांत्य सामने आणि अंतिम सामना खेळवला जातो. हा दिवस इंग्लंडमधील क्रिकेट चाहत्यांसाठी एक मोठा उत्सव असतो. हे सामने सहसा एजबॅस्टन क्रिकेट मैदानावर खेळले जातात. या स्वरूपामुळे खेळाडूंना आणि प्रेक्षकांना एकाच दिवसात अत्यंत चुरशीचे सामने पाहायला मिळतात. 

व्यावसायिक दृष्टीकोनातून ही स्पर्धा अत्यंत यशस्वी ठरली आहे. यामुळे काउंटी क्रिकेट संघांना मोठा आर्थिक नफा मिळतो आणि तरुण खेळाडूंना त्यांचे कौशल्य दाखवण्याची संधी मिळते. जोस बटलर, जोफ्रा आर्चर आणि हॅरी ब्रूक यांसारखे अनेक आंतरराष्ट्रीय खेळाडू या स्पर्धेतून उदयास आले आहेत. तसेच, परदेशी खेळाडूंनाही या स्पर्धेत खेळण्याची मुभा असल्याने स्पर्धेचा दर्जा जागतिक स्तरावर उंचावला आहे.

२०२५-२६ नंतर या स्पर्धेच्या आराखड्या काही महत्त्वाचे बदल प्रस्तावित आहेत. यामध्ये महिला टी२० ब्लास्टचा समावेश आणि संघांच्या दर्जामध्ये सुधारणा करण्याचा विचार आहे. इंग्लंडमधील क्रिकेटच्या वाढत्या लोकप्रियतेत या स्पर्धेचा वाटा अत्यंत महत्त्वाचा असून, ती जागतिक क्रिकेटमधील सर्वात प्रतिष्ठित टी-२० स्पर्धांपैकी एक मानली जाते.

### विभाग रचना 
#### दोन विभाग स्वरूप 
सध्या १८ संघ खालील दोन गटांत खेळतात:

उत्तर गट (नॉर्थ ग्रुप): डर्बीशायर, डरहम, लँकेशायर, लीसेस्टरशायर, नॉर्थम्प्टनशायर, नॉटिंगहॅमशायर, वॉरविकशायर, वूस्टरशायर, यॉर्कशायर.

दक्षिण गट (साऊथ ग्रुप): एसेक्स, ग्लॅमॉर्गन, ग्लाउस्टरशायर, हॅम्पशायर, केंट, मिडलसेक्स, सोमरसेट, सरे, ससेक्स.

#### तीन विभाग स्वरूप (ऐतिहासिक) 
काही हंगामांत संघ तीन गटांत विभागले गेले होते:

उत्तर गट: डर्बीशायर, डरहम, लँकेशायर, लीसेस्टरशायर, नॉटिंगहॅमशायर, यॉर्कशायर.

मध्य/वेल्स/पश्चिम गट: ग्लॅमॉर्गन, ग्लाउस्टरशायर, नॉर्थम्प्टनशायर, सोमरसेट, वॉरविकशायर, वूस्टरशायर.

दक्षिण गट: एसेक्स, हॅम्पशायर, केंट, मिडलसेक्स, सरे, ससेक्स.

### विजेत्यांची यादी 
### काउंटीनुसार कामगिरी 
## वर्षागणिक कामगिरी 

## हे सुद्धा पहा 
* इंडियन प्रीमियर लीग
* द हंड्रेड
* ट्वेंटी-२० क्रिकेट

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:इंग्लंडमधील क्रिकेट स्पर्धा
वर्ग:ट्वेंटी-२० क्रिकेट लीग
बांगलादेश क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी

खालील यादी बांगलादेश क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. बांगलादेशने ३१ मार्च १९८६ रोजी पाकिस्तानविरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला.

बांगलादेशने आतापर्यंत एकही क्रिकेट विश्वचषक जिंकला नसून त्यांची २०१५च्या विश्वचषकात उपांत्यपूर्व फेरीपर्यंत मजल मारली ही सर्वोत्तम कामगिरी आहे. बांगलादेशने भारत आणि श्रीलंकेसोबत २०११ साली क्रिकेट विश्वचषकाचे यजमानपद भूषविले. बांगलादेशने २०१२ आणि २०१८ सालच्या आशिया चषकांमध्ये उप-विजेतेपद मिळवले. २०१२ च्या आशिया चषकाच्या अंतिम सामन्यात बांगलादेशला पाकिस्तानविरुद्ध केवळ २ धावांनी पराभव पत्करावा लागला.     
## सुची 
## यादी
शिखा सिंह

**शिखा सिंह शाह** (जन्म ७ फेब्रुवारी १९८६) ही भारतीय दूरचित्रवाणी उद्योगातील तिच्या कामासाठी ओळखली जाणारी एक भारतीय अभिनेत्री आहे.

## कारकीर्द 
सिंहने *लेफ्ट राईट लेफ्ट* मध्ये कॅडेट आकृती भटच्या भूमिकेतून अभिनयात पदार्पण केले. यानंतर ती झी टीव्हीच्या *मेरी डोली तेरे अंगना* आणि *घर की लक्ष्मी बेटियां* मध्ये दिसली. २०१० मध्ये, तिने कलर्स टीव्हीच्या *ना आना इस देस लाडो* या सामाजिक मालिकेत अंबा सांगवानच्या भूमिकेत प्रवेश केला, पण २०११ मध्ये ती या मालिकेतून बाहेर पडली.

२०१४ ते २०२० पर्यंत, सिंहने *कुमकुम भाग्य* मध्ये आलिया मेहरा हे कौतुकास्पद पात्र साकारले; या दरम्यान तिला याच भूमिकेसाठी *कुंडली भाग्य* या स्पिन-ऑफमध्ये, तसेच स्टार प्लसवरील *चंद्र नंदिनी* आणि अँड टीव्हीच्या लोकप्रिय *लाल इश्क* मध्ये विभाच्या भूमिकेसाठी निवडण्यात आले.

२०२२ मध्ये, तिने कलर्स टीव्हीच्या *नागिन ६* मध्ये रिद्धी शर्माची भूमिका साकारली.

अभिनयाव्यतिरिक्त, सिंह सोनी एंटरटेनमेंट टेलिव्हिजनच्या मालिका *जुबिली कॉमेडी सर्कस* (२००८) मध्ये दिसली. तिने *गोल्ड सेफ* (२००९-१०) या मालिकेचे सूत्रसंचालन केले. ती २०१५ आणि २०१६ मध्ये *कॉमेडी नाईट्स बचाओ* मध्ये पण दिसली होती.

## वैयक्तिक जीवन 
सिंह यांनी एप्रिल २०१६ मध्ये करण शाह यांच्याशी लग्न केले.

## कामाची सूची 
## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म
वर्ग:हयात व्यक्ती
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
स्टॅनफोर्ड २०/२०

**स्टॅनफोर्ड २०/२०** ही वेस्ट इंडीजमधील अँटिगा बेटावर खेळवली जाणारी एक अल्पायुषी क्रिकेट स्पर्धा होती. या स्पर्धेची पहिली आवृत्ती जुलै आणि ऑगस्ट २००६ मध्ये वेस्ट इंडीजमधील स्टॅनफोर्ड क्रिकेट मैदान, सेंट जॉन्स येथे खेळली गेली. त्यानंतर २००८ मध्ये पुन्हा त्याच ठिकाणी ही स्पर्धा भरवण्यात आली.

या स्पर्धेची संकल्पना आणि आर्थिक पुरवठा अँटिगन-अमेरिकन उद्योगपती ॲलन स्टॅनफोर्ड यांचा होता. असे आरोप केले जातात की, स्टॅनफोर्डने या स्पर्धेची निर्मिती त्याच्या फसव्या व्यवसाय योजनांमधून मिळवलेला पैसा वैध (*मनी लाँडरिंग*) करण्यासाठी केली होती. यासाठी तो सध्या अमेरिकेत मध्ये दीर्घकाळ तुरुंगवास भोगत आहे.

या स्पर्धेच्या पहिल्या हंगामात १९ संघांनी भाग घेतला होता, तर दुसऱ्या हंगामात २० संघ सहभागी झाले होते. २००८चा हंगाम वेस्ट इंडीज क्रिकेट बोर्डच्या अधिकृत कॅलेंडरचा भाग होता. 

### २००६ स्पर्धा 
२००६ च्या स्पर्धेत एकूण १६ मुख्य संघ होते. अंतिम सामना रामनरेश सरवणच्या नेतृत्वाखालील गयाना आणि डॅरेन गंगाच्या नेतृत्वाखालील त्रिनिदाद यांच्यात झाला. या अत्यंत चुरशीच्या सामन्यात गयानाने विजेतेपद आणि १० लाख अमेरिकन डॉलर्सचे बक्षिस जिंकले. ट्रॅव्हिस डाउलिनने ६० चेंडूत ८० धावा करून विजयात मोलाचा वाटा उचलला, तर सरवणने ४० चेंडूत ४९ धावा करून संघाला विजयापर्यंत पोहोचवले. वेस्ट इंडीजमधील टी२० क्रिकेटची ही खऱ्या अर्थाने सुरुवात होती.

#### पात्रता सामने 
#### बादफेरी 
### २००८ स्पर्धा 
सुरुवातीला या स्पर्धेत क्युबा आणि तुर्क आणि कैकोस द्वीपसमूह या दोन नवीन संघांचा समावेश करून संघांची संख्या २१ करण्याचा बेत होता.

मात्र, अमेरिकेने क्युबावर लादलेल्या निर्बंधांमुळे क्युबाच्या संघाला सहभागी होण्याची परवानगी मिळाली नाही, त्यामुळे सिंट मार्टन संघाला पुढील फेरीत थेट प्रवेश (बाय) देण्यात आला. 

#### प्राथमिक सामने (Preliminary matches) 
क्युबाला बंदी घातल्यामुळे सिंट मार्टनला पुढील फेरीत प्रवेश मिळाला.

#### बादफेरी 
## हे सुद्धा पहा 
स्टॅनफोर्ड सुपर सिरीज

## संदर्भ 
वर्ग:वेस्ट इंडीजमधील क्रिकेट स्पर्धा
वर्ग:ट्वेंटी-२० क्रिकेट लीग
चक बेरी

**चार्ल्स एडवर्ड अँडरसन** *चक* **बेरी** (१८ ऑक्टोबर, १९२६ – १८ मार्च २०१७) हे एक अमेरिकन तंतुवाद्यवादक, गायक आणि गीतकार होते. यांना रॉक अँड रोल संगीताच्या प्रवर्तकांपैकी एक समजले जाते आणि त्यांना या संगीत प्रकाराचे जनक म्हणून ओळखले जाते. त्यांनी ऱ्हिदम अँड ब्लूज शैली विकसित करून रॉक अँड रोलचे मुख्य घटक तयार केले. "मायबेलेन" (१९५५), "रोल ओव्हर बीथोव्हेन" (१९५६), "रॉक अँड रोल संगीत" (१९५७) आणि "जॉनी बी. गुड" (१९५८) ही त्यांची काही गाजलेली गाणी आहेत. किशोरवयीन जीवन आणि ग्राहकवादावर आधारित गीते, गिटारमधील एकल वादन आणि सादरीकरणाची विशेष शैली यामुळे बेरी यांनी पुढील रॉक संगीतावर मोठा प्रभाव टाकला.

सेंट लुईस येथील एका मध्यमवर्गीय कृष्णवर्णीय कुटुंबात जन्मलेल्या बेरी यांना लहानपणापासूनच संगीताची ओढ होती. त्यांनी आपले पहिले सार्वजनिक सादरीकरण समर माध्यमिक विद्यालयात केले. शिक्षण घेत असतानाच त्यांना सशस्त्र दरोड्याच्या गुन्ह्यात दोषी ठरवून १९४४ ते १९४७ या काळात सुधारगृहात पाठवण्यात आले होते. सुटकेनंतर त्यांनी विवाह केला आणि ते एका स्वयंचलित वाहन कारखान्यात काम करू लागले. १९५३ च्या सुरुवातीस, ब्लूज संगीतकार टी-बोन वॉकर यांच्या शैलीने प्रभावित होऊन बेरी यांनी 'जॉनी जॉन्सन त्रिकुटा'सोबत सादरीकरण करण्यास सुरुवात केली. मे १९५५ मध्ये शिकागोमध्ये त्यांची भेट मडी वॉटर्सशी झाली, ज्यांनी त्यांना 'चेस रेकॉर्ड्स'च्या लिओनार्ड चेस यांच्याशी संपर्क साधण्यास सांगितले. त्यांच्यासोबत त्यांनी "मायबेलेन" हे गाणे मुद्रित केले, ज्याच्या १० लाखांहून अधिक प्रती विकल्या गेल्या आणि बिलबोर्ड मासिकाच्या लोकप्रियतेच्या तक्त्यावर ते पहिल्या क्रमांकावर पोहोचले.

१९५० च्या दशकाच्या अखेरीस बेरीचा जम बसलेला होता. या काळात त्यांनी अनेक यशस्वी ध्वनीमुद्रिका तयार केल्या, चित्रपटांत काम केले आणि स्वतःचा बेरीज क्लब बँडस्टँड नावाचे उपहारगृह व संगीत मंचही सुरू केले. तथापि, १९६२ मध्ये त्यांना एका कायदेशीर गुन्ह्यासाठी तीन वर्षांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा झाली. १९६३ मध्ये सुटका झाल्यानंतर त्यांनी "नो पर्टिक्युलर प्लेस टू गो", "यू नेव्हर कॅन टेल" आणि "नादिन" सारखी यशस्वी गाणी दिली. पण १९५० च्या दशकातील गाण्यांसारखा प्रभाव त्यांना पुन्हा निर्माण करता आला नाही. १९७० च्या दशकात ते जुन्या आठवणींना उजाळा देणारे कलाकार म्हणून अधिक लोकप्रिय राहिले.

१९८६ मध्ये रॉक अँड रोल हॉल ऑफ फेममध्ये समाविष्ट होणाऱ्या पहिल्या संगीतकारांमध्ये बेरी यांचा समावेश होता. रोलिंग स्टोन मासिकाच्या सर्वकालीन १०० महान कलाकारांच्या यादीत त्यांना पाचवा क्रमांक, तर २०२३ च्या महान गिटारवादकांच्या यादीत दुसरा क्रमांक देण्यात आला आहे. रॉक अँड रोलला आकार देणाऱ्या ५०० गाण्यांच्या यादीत बेरी यांच्या तीन गाण्यांचा समावेश आहे. विशेष म्हणजे, 'व्हॉयेजर सुवर्ण मुद्रिका'मध्ये समाविष्ट असलेले "जॉनी बी. गुड" हे एकमेव रॉक अँड रोल गाणे आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:रॉक अँड रोल संगीतकार
वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कृष्णा मुखर्जी

**कृष्णा मुखर्जी** (जन्म १२ ऑगस्ट १९९२) ही एक भारतीय अभिनेत्री आहे जी प्रामुख्याने हिंदी दूरचित्रवाणीवर काम करते. *ये है मोहब्बतें* या मालिकेतील आलिया राघव भल्ला या भूमिकेसाठी ती विशेष ओळखली जाते.

## वैयक्तिक जीवन 
मुखर्जी यांचा जन्म १२ ऑगस्ट १९९२ रोजी पंजाबमधील लुधियाना येथे विश्वरूप मुखर्जी आणि रुबी मुखर्जी यांच्या घरी झाला.

८ सप्टेंबर २०२२ रोजी, मुखर्जी यांचा मनालीमध्ये त्यांचा दीर्घकाळचा प्रियकर, भारतीय मर्चंट नेव्हीमध्ये कार्यरत असलेल्या पारशी खलाशी चिराग बाटलीवाला याच्याशी साखरपुडा झाला. १३ मार्च २०२३ रोजी, गोव्यात एका बंगाली समारंभात त्यांचे लग्न झाले.

## कारकीर्द 
मुखर्जी यांनी *झल्ली अंजली* या मालिकेतून शीलाच्या भूमिकेत पदार्पण केले. त्यानंतर ती *ये है आशिकीमध्ये* संजनाच्या भूमिकेत रेयांश भाटियाच्या विरुद्ध बिंदास टिव्हीवर,  आणि *ट्विस्ट वाला लव्हमध्ये* अर्शियाच्या भूमिकेत दिसली होती.

मुखर्जी २०१६ मध्ये एकता कपूरच्या *ये है मोहब्बतें* या स्टार प्लसवरील कार्यक्रमात अभिषेक वर्मा आणि अभिषेक मलिक यांच्यासोबत आलियाच्या भूमिकेत सामील झाली, जी तिची यश मिळवून देणारी पहिली भूमिका ठरली. त्याच वेळी, तिने कपूरच्या दुसऱ्या निर्मिती, *नागिन ३* या अलौकिक काल्पनिक मालिकेत नकारात्मक भूमिकेसाठी करार केला, जिथे ती शेवटच्या काही भागांमध्ये दिसली. मे २०१९ मध्ये तिने तामसीच्या भूमिकेत या मालिकेत प्रवेश केला होता.

डिसेंबर २०१९ मध्ये *ये है मोहब्बतें* मालिका संपल्यानंतर, मुखर्जींनी अभिनयातून थोडा विराम घेतला.

जानेवारी २०२१ मध्ये, *कुछ तो है: नागिन एक नये रंग में*,  जे *नागिन ५* चे स्पिन-ऑफ घोषित करण्यात आले ज्यात मुखर्जी होती.

२०२२ मध्ये, ती हर्ष राजपूतच्या विरुद्ध प्रिया सिंघानियाच्या भूमिकेत दिसली होती. तिने दंगल टीव्हीच्या *शुभ शगुन* या मालिकेमध्ये शेहजादा धामीसोबत काम केले होते.

## कामांची सूची 
### संगीत व्हिडिओ 
## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९९२ मधील जन्म
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
रेटीनोपथी

मधुमेह मुळे डोळ्याच्या आत असलेल्या दृष्टिपटल (रेटिना) मध्ये निर्माण होणाऱ्या विकारास *डायाबेटिक रेटीनोपथी* किंवा **मधुमेही नेत्ररोग** (*डायाबेटिक आय डिसीझ* किंवा *डीईडी*)), असे म्हणतात. विकसित देशांमध्ये अंधत्व होण्याचे हे एक प्रमुख कारण आहे.

जे लोक २० वर्षांहून अधिक काळ मधुमेहाने ग्रस्त असतात त्यांपैकी सुमारे ८० टक्के लोकांमध्ये मधुमेही दृष्टिपटलविकार आढळतो. योग्य नेत्रसंवर्धन आणि योग्य उपचारांद्वारे सुमारे ९० टक्के नवीन प्रकरणे टाळता येऊ शकतात. एखाद्या व्यक्तीस जितका अधिक काळ मधुमेह असतो तितकी त्याला मधुमेही रेटीनोपथी होण्याची शक्यता अधिक असते.

## इन्हें भी देखें 
* दृष्टिपटलविकार

## संदर्भ 
श्रेणी:नेत्ररोग
ईशा सिंह (अभिनेत्री)

**ईशा सिंग** (२४ डिसेंबर, १९९९:भोपाळ, मध्य प्रदेश, भारत - )  ही एक भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी अभिनेत्री आहे. तिने २०१५ मध्ये कलर्स टीव्हीच्या इश्क का रंग सफेद या मालिकेतून पदार्पण केले. तेव्हापासून तिने *इश्क सुभान अल्लाह* आणि *सिर्फ तुम* या रोमँटिक ड्रामामध्ये काम केले आहे. २०२४ मध्ये, तिने *बिग बॉस १८* मध्ये भाग घेतला आणि ६ वे स्थान मिळवले.

## कारकीर्द 
सिंह यांचा जन्म २४ डिसेंबर १९९९ रोजी भोपाळ, मध्य प्रदेश येथे झाला.

वयाच्या १७ व्या वर्षी, सिंहने २०१५ मध्ये *इश्क का रंग सफेद*  या मालिकेत मिशाल रहेजा बरोबर *धानी त्रिपाठी* (पूर्वाश्रमीची अवस्थी) या भूमिकेतून दूरचित्रवाणी मालिकांत पदार्पण केले. या मालिकेत तिने एका विधवेची भूमिका साकारली होती, जिच्या प्रेमात एक अविवाहित मुलगा पडतो. ५ वर्षांच्या कथानकातील बदलामुळे आईची भूमिका साकारणे शक्य नसल्याने, तिने मे २०१६ मध्ये मालिका सोडली आणि तिची जागा संजीदा शेखने घेतली.

२०१६ ते २०१७ पर्यंत, सिंहने *एक था राजा एक थी रानीमध्ये* सरताज गिल सोबत काम केले. तिने तीन पात्रे साकारली, राणी सिंह, एक राजकुमारी; नैना, राणीसारखी दिसणारी आणि राणीची पुनर्जन्म आवृत्ती, राणी चौहान.

२०१८ मध्ये, सिंहने अदनान खानच्या विरुद्ध *इश्क सुभान अल्लाह* या सामाजिक नाट्यमालिकेत झारा सिद्दिकीची भूमिका साकारली. यात तिहेरी तलाकच्या संवेदनशील आणि ज्वलंत विषयावर भाष्य करण्यात आले होते आणि ही नाट्यमालिका २०२० मध्ये संपले. तिने लोकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी यूट्यूब, इंस्टाग्राम आणि ट्विटर यांसारख्या माध्यमांचा वापर करून समकालीन सामाजिक समस्यांवर भाष्य करण्यासाठी आपले पात्र "झारा सिद्दिकी" टोपणनाव म्हणून वापरले.

२०२० मध्ये, तिने *प्यार तूने क्या किया*  च्या एका एपिसोडमध्ये प्रीतची भूमिका साकारली. २०२१ मध्ये, ती *मैं तेरा हो गया* या म्युझिक व्हिडिओमध्ये दिसली. २०२१ ते २०२२ पर्यंत, सिंहने कलर्स टीव्हीच्या  *सिर्फ तुम*  या रोमँटिक ड्रामामध्ये व्हिव्हियन डिसेनाच्या विरुद्ध सुहानीची भूमिका साकारली. २०२३ मध्ये, सिंहने कलर्स टीव्हीवर चार महिने चाललेल्या *बेकाबू*  या अलौकिक ड्रामामध्ये शालिन भानोटच्या विरुद्ध देवलेखाचा पुनर्जन्म असलेल्या परिलोकाची राजपरी बेला रायचंदची भूमिका साकारली.

कलर्स टीव्हीच्या वादग्रस्त रिॲलिटी शो *बिग बॉस १८* मध्ये भाग घेतला, जिथे ती सहाव्या स्थानावर राहिली. घरातील तिच्या "दुष्ट" वागणुकीमुळे आणि वादांमुळे तिला टीकेला सामोरे जावे लागले, तिने एक स्पष्टवक्ता व्यक्तिमत्व दाखवले, परंतु वाद असूनही ती टॉप सहामध्ये पोहोचली.

डिसेंबर २०२५ ते जानेवारी २०२६ पर्यंत, तिने कलर्स टीव्हीच्या  *नागिन ७* या अलौकिक मालिकेत अनंताची भूमिका साकारली.

## पुरस्कार 
## संदर्भ 
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९९८ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अदा खान

**अदा खान** (जन्म १२ मे १९८९) एक भारतीय टेलिव्हिजन अभिनेत्री आणि मॉडेल आहे. तिला *बेहने* मधील आकाशी, *अमृत मंथन* मधील अमृत आणि *नागिन* मधील शेषाची भूमिका करण्यासाठी ओळखले जाते. २०२० मध्ये, तिने *फियर फॅक्टर: खतरों के खिलाडी १०* मध्ये भाग घेतला होता.

## वैयक्तिक जीवन 
खान यांचा जन्म १२ मे १९८९ रोजी महाराष्ट्रातील बॉम्बे येथे झाला. त्यांना इम्रान खान नावाचा एक भाऊ आहे.

२०१० च्या दशकाच्या मध्यात खान अभिनेता अंकित गेरासोबत दीर्घकाळ नात्यात होती. त्याच्याकडून झालेल्या विश्वासघातामुळे त्यांचे नाते अखेरीस तुटले.

## कारकीर्द 
खानने तिच्या कारकीर्दीची सुरुवात मॉडेल म्हणून केली आणि ती अनेक जाहिरातींमध्ये दिसली. मॉडेलिंग आणि जाहिरातींमधील तिच्या कारकिर्दीनंतर, खानने टेलिव्हिजनमध्ये अभिनेत्री म्हणून काम करण्याचा निर्णय घेतला.

२०१० मध्ये, ती स्टार प्लसच्या *बहनें* या शोमध्ये दिसली. हा शो चार श्रीमंत बहिणींच्या कथेवर आधारित आहे. तिला मुख्य भूमिकांपैकी एक असलेल्या आकाशी शास्त्रीच्या भूमिकेत घेतले होते.

२०१२ मध्ये, खानने दिग्दर्शकाच्या कुट प्रॉडक्शनच्या *अमृत मंथन* नाटकात राजकुमारी अमृत कौर सोधीची प्रमुख भूमिका केली होती. ह्यात सह-अभिनेता अंकिता शर्मा, डिंपल झांगियानी आणि नवी भंगूच्या भूमिका होत्या.

२०१५ मध्ये, *नागिन* मालिकेत रूप बदलणाऱ्या सर्प शेषाची भूमिका साकारून खानला प्रसिद्धी मिळाली. २०१६ मध्ये, तिने *नागिन २* मध्ये शेषाची भूमिका पुन्हा साकारली. २०१८ मध्ये, तिने *विष या अमृत: सिताराया* अलौकिक मालिकेत सिताराची मुख्य भूमिका साकारली.

२०२० मध्ये, तिने *फिअर फॅक्टर: खतरों के खिलाडी १०* मध्ये भाग घेतला. त्याच वर्षी, ती *नागिन ५* मध्ये पाहुणी कलाकार म्हणून पुन्हा शेषाच्या भूमिकेत दिसली. २०२२ मध्ये, ती *नागिन: बसंत पंचमी स्पेशल* मध्ये शेषाची भूमिका साकारण्यासाठी परतली. २०२३ मध्ये, तिने *नागिन ६* मध्ये पुन्हा एकदा शेषाची भूमिका साकारली.

२०१८ मध्ये, *द टाइम्स ऑफ इंडियाच्या "*टेलिव्हिजनवरील सर्वात आकर्षक महिला" यादीत खान दहाव्या स्थानावर होती. खान विवेल आणि टाइड सारख्या ब्रँड्सची सेलिब्रिटी एंडोर्सर आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
आष्का गोराडिया

**आष्का गोराडिया-गोबल** (जन्म २७ नोव्हेंबर १९८५) ही एक माजी भारतीय अभिनेत्री आणि उद्योजिका आहे, जिने हिंदी दूरचित्रवाणीमध्ये काम केले आहे. गोराडिया *कुसुम* या मालिकेमध्ये कुमुद कपूर ओबेरॉय, *सिंदूर तेरे नाम कामध्ये* अर्पिता प्रसाद रायजादा, *भारत का वीर पुत्र - महाराणा प्रतापमध्ये* धीर बाई भटियानी आणि *नागिन*  व *नागिन २* मध्ये अवंतिका या भूमिकांसाठी ओळखली जाते. तिने *फिअर फॅक्टर: खतरों के खिलाडी* आणि *बिग बॉस ६* मध्ये भाग घेतला होता, जिथे ती अनुक्रमे ७व्या आणि ८व्या स्थानावर होती. *भारत का वीर पुत्र - महाराणा प्रतापमधील* भूमिकेसाठी तिला नकारात्मक भूमिकेतील सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा आयटीए पुरस्कार मिळाला.

## कारकीर्द 
गोराडियाने तिच्या कारकीर्दीची सुरुवात २००२ मध्ये सोनी टीव्हीच्या *अचानक ३७ साल बाद* आणि *ॲक्टिंग ॲक्टिंग* या कॉमेडी सिटकॉममधून केली. त्यानंतर लगेचच, तिला सोनी टीव्हीवरील *कुसुम* या मालिकेसाठी साइन करण्यात आले, ज्यात तिने कुमुदची भूमिका साकारली. त्यानंतर तिने *अकेला* या आणखी एका मालिकेत काम केले, जी सोनी टीव्हीवरच प्रसारित झाली होती. तिने स्टार वनवरील *जेट सेट गो* या रिॲलिटी गेम शोमध्येही भाग घेतला होता, परंतु तिच्या जागी शमा सिकंदरला घेण्यात आले. त्यानंतर तिने झी टीव्हीवरील *सिंदूर तेरे नाम का*, ९एक्सवरील *मेरे अपने* आणि सोनी टीव्हीवरील *विरुद्ध* यांसारख्या टीव्ही मालिकांमध्ये काही भूमिका साकारल्या. ती झी टीव्हीच्या *सात फेरे*, सोनी टीव्हीच्या *शुभ विवाह* आणि कलर्स टीव्हीवरील *लागी तुझसे लगन*  मध्ये भूमिकेत दिसली, या सर्व नकारात्मक भूमिका होत्या.

गोराडियाने *कभी कभी प्यार कभी कभी यार*, *मिस्टर अँड मिसेस टीव्ही* आणि *खतरों के खिलाडी सीझन ४* यांसारख्या काही रिॲलिटी शोमध्येही भाग घेतला आहे. २०१२ मध्ये, तिने *बिग बॉस ६* सीझनमध्ये स्पर्धक म्हणून भाग घेतला. ती ६ ऑक्टोबर २०१२ रोजी *बिग बॉसच्या* घरात दाखल झाली आणि २८ डिसेंबर २०१२ रोजी (शोच्या ८३ व्या दिवशी) बाहेर पडली. २०१८ मध्ये एका मुलाखतीत रिॲलिटी शोंवर टीका करताना, तिने आरोप केला की निर्मात्यांनी तिला शोमध्ये लेस्बियन म्हणून चुकीच्या पद्धतीने सादर केले होते.

२०१३ ते २०१५ पर्यंत, तिने सोनी टीव्हीवरील *भारत का वीर पुत्र – महाराणा प्रताप* या दूरचित्रवाणी मालिकेत महाराणी धीर बाई भटियानीची भूमिका साकारली. ऑगस्ट २०१५ मध्ये, तिने सब टीव्हीच्या *बाल वीर* मालिकेत दुष्ट परी महाविनाशिनीची भूमिका साकारली. त्यानंतर ती २०१६ ते २०१७ पर्यंत *नागिन* या अलौकिक मालिकेत दिसली.

२०१७ मध्ये, तिने तिचा होणारा नवरा ब्रेंट गोबलसोबत स्टारप्लसवरील *नच बलिये सीझन ८* या कपल डान्स रिॲलिटी शोमध्ये भाग घेतला होता. १४ मे रोजी पहिल्यांदा एलिमिनेट झाल्यानंतर, त्यांना वाईल्ड कार्ड एन्ट्री मिळाली, पण ४ जून रोजी ते पुन्हा एलिमिनेट झाले. २०१९ मध्ये, गोराडिया अँड टीव्ही च्या *डायन*  या शोमध्ये सप्तरूपाची भूमिका साकारताना दिसली. तिचे शेवटचे पडद्यावरील काम *किचन चॅम्पियन ५* मध्ये स्पर्धक म्हणून होते.

## वैयक्तिक जीवन 
इवलेसे|२०१२ मध्ये 'गर्ल चाइल्ड'ला पाठिंबा देणाऱ्या एका फॅशन शोमध्ये गोराडिया
आष्काने २००६ ते २०१५ पर्यंत टेलिव्हिजन अभिनेता रोहित बक्षीला डेट केले. ब्रेकअपनंतर, तिने अमेरिकन व्यावसायिक ब्रेंट गोबलला डेट करण्यास सुरुवात केली. आष्काने २ डिसेंबर २०१७ रोजी ख्रिश्चन विवाह सोहळ्यात ब्रेंटशी लग्न केले, त्यानंतर ३ डिसेंबर रोजी पारंपरिक हिंदू विवाह सोहळा पार पडला. या जोडप्याने ऑक्टोबर २०२३ मध्ये त्यांच्या पहिल्या मुलाचे स्वागत केले.

## पुरस्कार 
## संदर्भ 
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख