विद्रोही साहित्य संमेलन

**विद्रोही मराठी साहित्य संमेलने** भरवणाऱ्या किमान दोन वेगळ्यावेगळ्या संस्था आहेत.  त्यामुळे कोणते **विद्रोही साहित्य संमेलन** नेमके कोणत्या संस्थेचे हे समजणे जरासे अवघड आहे. त्यामुळे संमेलनांच्या खाली दिलेल्या अनुक्रमांकांत घोटाळा झाला असल्याची शक्यता आहे.  विद्रोही सांस्कृतिक चळवळीचे नेते प्रा. डॉ. बाबुराव गुरव यांनी **चौफेर समाचार**च्या २०१२ सालच्या दिवाळी अंकात लिहिल्याप्रमाणे, नोव्हेंबर २०१२पर्यंत विद्रोही सांस्कृतिक चळवळीची लहानमोठी पंचवीस साहित्य सांस्कृतिक संमेलने पार पडली आहेत.

तथाकथित धर्मांध-फॅसिस्ट शक्तींचा हल्ला आणि अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याची गळचेपी यांचा निषेध करणे हा सर्व विद्रोही साहित्य संमेलनांचा एक ठराविक मेनू असतो. : 

या संमेलन भरवणाऱ्या संस्थांपैकी एका संस्थेचे नाव नक्की ’विद्रोही सांस्कृतिक चळवळ’ हे आहे. या संस्थेचे अध्यक्ष २००२ साली डॉ. अजीज नदाफ होते,  आणि  २०१३सालचे अध्यक्ष प्रा. रणजित परदेशी आहेत. महाराष्ट्र साहित्य-सांस्कृतिक परिषद या नावाची संस्थाही हे संमेलन भरवते.

## विद्रोही साहित्य संमेलनांचे प्रयोजन
प्रस्थापित अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन हे भटा-ब्राह्मणांचे, प्रतिगाम्यांचे, प्रस्थापितांचे प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्षरीत्या उदात्तीकरण करणारे व शोषित, दुबळ्या, वंचित वर्गांना बेदखल करणारे आहे, अशी घणाघाती टीका करून दीड दशकापूर्वी कथित मराठी सारस्वतांची साहित्य क्षेत्रातील तथाकथित दादागिरी, चमकोगिरी व बडेजावपणा मोडीत काढून उपेक्षितांच्या परिवर्तनवादी साहित्याचा जागर मांडण्यासाठी काही पुरोगामी विचारवंत, कार्यकर्ते व साहित्यिकांनी विद्रोही सांस्कृतिक चळवळ स्थापन केली व त्या माध्यमातून स्वतंत्र विद्रोही सांस्कृतिक साहित्य संमेलन महाराष्ट्रातील विविध ठिकाणी दरवर्षी भरविण्याचा प्रघात पडला.

## राजीव काळे यांचा लोकसत्तेतील १४ जानेवारी २०१७ च्या अंकातील लेख
पुढे काय?
http://www.loksatta.com/sahyadriche-vare-news/vidrohi-sahitya-sammelan-sahitya-sammelan-1390558/

हा लेख चर्चापानावर वाचता येईल.

## ज्ञात विद्रोही साहित्य संमेलने
ही संमेलने अनेक संस्था भरवीत असल्याने एकाच क्रमांकाची एकाहून अधिक संमेलने आहेत. 

* १ले **विद्रोही साहित्य संमेलन**  : धारावी (मुंबई), ७ फेब्रुवारी १९९९, संमेलनाध्यक्ष : बाबुराव बागूल. उद्‌घाटनाचे भाषण डॉ. आ.ह. साळुंखे यांनी केले होते. 
* ?वे **विद्रोही साहित्य संमेलन**, औरंगाबादला २०-२१ जानेवारी २००१ या कालावधीत झाले. डॉ. यशवंत मनोहर त्या संमेलनाचे अध्यक्ष होते.
* ४थे(?) **विद्रोही साहित्य संमेलन**    : अमरावती, १९-२० जानेवारी २००२, संमेलनाध्यक्ष डॉ. अजीज नदाफ
* ५वे(?) **विद्रोही साहित्य संमेलन**    :  सावंतवाडी(सिंधुदुर्ग जिल्हा), २००३, संमेलनाध्यक्ष   : राजन खान
* ५वे(?) **विद्रोही साहित्य संमेलन**    :  नंदुरबार, २००३, संमेलनाध्यक्ष : आत्माराम राठोड
* ७वे विद्रोही साहित्य संमेलन : २००५, संमेलनाध्यक्ष : तुळसी परब
* ९ वे **विद्रोही साहित्य संमेलन**  : इंद्रापूर(पुणे जिल्हा?), इ.स. २००७
* १०वे(?) **विद्रोही साहित्य संमेलन** : कणकवली(सिंधुदुर्ग जिल्हा),३१ जानेवारी - १ फेब्रुवारी २००९, संमेलनाध्यक्ष  : संजय पवार
* १०वे(?) **विद्रोही साहित्य संमेलन** :  सांगली, ७ ते १० मे २०१०, संमेलनाध्यक्ष  : राजाभाऊ शिरगुप्पे
* ?वे  **विद्रोही साहित्य संमेलन** : आटपाडी (सांगली जिल्हा), नोव्हेंबर २०१०
* ११वे(?) **विद्रोही साहित्य संमेलन** : सांगली, २००९, संमेलनाध्यक्ष  : नागनाथअण्णा नायकवडी
* ११वे (?) : बीडमध्ये  २२ व २३ डिसेंबर २०१२
* ११वे(?) **विद्रोही साहित्य संमेलन** : राहुरी (अहमदनगर जिल्हा), १९-२० जानेवारी २०१३, संमेलनाध्यक्ष   : प्रा. डॉ. बाबुराव गुरव
* ११वे(?) **विद्रोही साहित्य संमेलन** : धुळे, १२-१४ जानेवारी २०१३, संमेलनाध्यक्ष : ऊर्मिला पवार , स्वागताध्यक्ष  : ॲड. निर्मलकुमार सूर्यवंशी
* १२वे **विद्रोही साहित्य संमेलन** : परभणी, ८-९ फेब्रुवारी २०१४, संमेलनाध्यक्ष : डॉ. श्रीराम गुंदेकर, उद्‌घाटक : डॉ. फरिदा शेख.
* १२वे : बीड येथे १३-१४ डिसेंबर २०१४ या कालावधीत झालेल्या १२व्या  विद्रोही संमेलनाच्या/विद्रोही साहित्य संस्कृती संमेलनाच्या अध्यक्षपदी रूपा कुळकर्णी-बोधी होत्या. संमेलनाच्या स्वागताध्यक्षपदी सत्यशोधक ओबीसी संघटनेच अध्यक्ष अ‍ॅड. हनुमंत उपरे तसेच संयोजन समितीच्या अध्यक्षपदी कॉ. नामदेव चव्हाण हे होते
* १३वे विद्रोही साहित्य संमेलन बुलढाणा येथे १७-१८ जानेवारी २०१५ला झाले. संमेलनाध्यक्ष जयंत पवार होते. हे संमेलन महाराष्ट्र साहित्य-सांस्कृतिक परिषदेने भरवले होते.
* १३वे : सांस्कृतिक चळवळीच्या वतीने लातूर येथे ६ व ७ डिसेंबर २०१४ या काळात १३ वे विद्रोही सांस्कृतिक साहित्य संमेलन पार पडले, तर नंतर लगेच बीड येथे १२ वे विद्रोही मराठी साहित्य संमेलन १३ व १४ डिसेंबर रोजी पार पडले. लातूरच्या संमेलनाचे उद्घाटन प्रा. राम पुनियानी यांनी केले. अध्यक्षस्थानी लखनौ विद्यापीठाचे प्रा. डॉ. कालीचरण स्नेही होते. 
* ?वे मुंबई विभागीय विद्रोही साहित्य संमेलन घाटकोपर-मुंबई येथे २२ फेब्रुवारी २०१५ला.  अध्यक्ष प्रतिमा जोशी.
* १४वे विद्रोही साहित्य संमेलन पुणे शहरात २१-२२ मे २०१६ला झाले. प्रा. राम पुनियानी अध्यक्षस्थानी होते.
* १ले : २८ नोव्हेंबर २०१७ रोजी महात्मा फुले स्मृतिदिनानिमित्त पुण्यात एका दिवसाचे राज्यस्तरीय (पहिले) युवा विद्रोही साहित्य-संस्कृती संमेलन भरले होते. मंचरचे साहित्यिक संतोष पाकर पवार संमेलनाध्यक्ष होते.
* १५वे : विद्रोही सांस्कृतिक चळवळीतर्फे १५वे विद्रोही साहित्य संस्कृती संमेलन २३ व २४ डिसेंबर २०१७ या काळात नंदुरबार जिल्ह्यातील शहादा येथे झाले. या संमेलनाच्या अध्यक्षपदी दलित आदिवासी, ग्रामीण साहित्यिक व कष्टकरी आदिवासी समाजाच्या नेत्या काॅम्रेड नजूबाई गावित होत्या.
* १५वे : १४ व १५ मार्च २०२० या कालावधीत जालना येथे होत आहे.
* १६वे संमेलन मार्च २०२१मध्ये नाशिक येथे होणार होते, पण अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन हे मुख्य संमेलन पुढे ढकलल्यामुळे हे विद्रोही संमेलनही रद्द झाले आहे.

## हे ही पहा
* मराठी साहित्य संमेलने
* दलित साहित्य संमेलन  
* विद्रोही मराठी साहित्य संमेलन
* विद्रोही साहित्य संस्कृती संमेलन
* विद्रोही स्त्री साहित्य संस्कृती संमेलन

## संदर्भ
वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
वर्ग:साहित्य संमेलने