open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
मुक्तिकोपनिषद

**मुक्तिका** हे एक उपनिषद आहे. या उपनिषदाचे स्वरूप राम व हनुमान यांच्यामधील संवादाचे आहे. वेदान्त शिकवताना राम म्हणतो, “त्यांचा (उपनिषदांचा) एकच श्लोक भक्तीने वाचून एखादी व्यक्ती माझ्याशी एकरूप होऊ शकते.” हनुमान मुक्तीच्या वेगवेगळ्या प्रकारांबद्दल विचारतो तेव्हा राम म्हणतो “कैवल्य हीच एकमेव मुक्ती आहे.” या उपनिषदात १०८ उपनिषदांची यादी दिलेली आहे. ती खालीलप्रमाणे :

उपनिषदाचे नाव / अन्य नावे
# ईश / ईशावास्य
# केन
# कठ
# प्रश्न
# मुण्ड / मुण्डक
# माण्डुक्य
# तैत्तिरी / तैत्तिरीय
# ऐतरेय
# छान्दोग्य
# बृहदारण्यक
# ब्रह्म
# कैवल्य
# जाबाल
# श्वेताश्व / श्वेताश्वतर
# हंस
# आरुणी / आरुणिक / आरुणेय
# गर्भ
# नारायण
# परमहंस
# अमृतबिंदू
# अमृतनाद / अमृतनादबिंदू
# अथर्वशिर / अथर्वशिरस
# अथर्वशिखा
# मैत्रायणी
# कौषितकीब्राह्मण / कौषितकी
# बृहज्जाबाल
# नृसिंहतापिनी
# कालाग्निरुद्र
# मैत्रेय
# सुबाल
# क्षुरिक
# मान्त्रिक
# सर्वसार
# निरालम्ब
# शुकरहस्य
# वज्रसूचिका / वज्रसूची
# तेजोबिंदू
# नादबिंदू
# ध्यानबिंदू
# ब्रह्मविद्या
# योगतत्त्व
# आत्मबोध
# नारदपरिव्राजक
# त्रिशिखी / त्रिशिख ब्राह्मण
# सीता
# योगचुडामणी
# निर्वाण
# मण्डलब्राह्मण
# दक्षिणामूर्ती
# शरभ
# स्कन्द / त्रिपादविभूती
# त्रिपादविभूती महानारायण
# अद्वयतारक
# रामरहस्य
# रामतापिनी
# वासुदेव
# मुद्गल
# शाण्डिल्य
# पैंगल
# भिक्षू / भिक्षुक
# महत / महा
# शारीरक
# योगशिखा
# तुरीयातीत
# संन्यास / बृहतसंन्यास
# परमहंस-परिव्राजक
# अक्षमालिका
# अव्यक्त
# एकाक्षर
# अन्नपूर्णा
# सूर्य
# अक्षी
# अध्यात्म
# कुण्डिका
# सावित्री
# आत्मा
# पाशुपत / पाशुपत ब्रह्मण
# परब्रह्म
# अवधूतक / अवधूत
# त्रिपुरतापिनी
# देवी
# त्रिपुर
# कठरुद्र / कठश्रुती
# भावना
# रुद्रहृदय
# योग-कुंडली / योग-कुंडलिनी
# भस्म / भस्मजाबाल
# रुद्राक्ष / रुद्राक्षजाबाल
# गणपती
# दर्शन
# तारासार
# महावाक्य
# पंचब्रह्म
# प्राणाग्निहोत्र
# गोपालतापिनी
# कृष्ण
# याज्ञवल्क्य
# वराह
# शाट्यायनि
# हयग्रीव
# दत्तात्रेय
# गरुड
# कलिसंतरण
# जाबाली / जाबालदर्शन
# सौभाग्यलक्ष्मी
# सरस्वती-रहस्य
# बह्वृच / बह्वऋच
# मुक्तिका

वर्ग:उपनिषदे
तुरीयातीतोपनिषद

**तुरीयातीत उपनिषद** उपनिषद शुक्ल यजुर्वेदाशी संबंधित आहे. यालाच ‘तुरीयातीत-अवधूत उपनिषद’ असेही म्हणतात. या उपनिषदामध्ये पितामह ब्रह्माजी आणि आदिनारायण यांच्यामधील प्रश्न-उत्तरे दिलेली आहेत; ज्याच्यात ब्रह्माजींनी आपले पिता आदिनारायण यांना तुरीयातीत-अवधूत मार्गाबद्दल विचारलेले आहे. आदिनारायणांनी या मार्गावर चालणारांची दुर्लभता सांगून अवधूताचे आचरण-व्यवहार, चिंतन-मनन यांची कार्यपद्धती सांगितलेली आहे. तिचा प्रत्यक्ष व्यवहारात अवलंब करून व्यक्ती आपल्या जीवनाचे परमलक्ष्य प्राप्त करून घेऊ शकते. शेवटी या उपनिषदाच्या श्रेष्ठत्वाचे प्रतिपादन केलेले आहे.

वर्ग:उपनिषदे
द्वय उपनिषद

हे उपनिषद् कोणत्या वेदाशी संबंधित आहे हे अद्याप अज्ञात आहे. या उपनिषदात एकूण सातच मंत्र आहेत. या मंत्रांमध्ये द्वयाच्या किंवा द्वैताच्या उत्पत्तीचे आणि स्वरूपाचे रहस्यमय पद्धतीने प्रतिपादन केलेले आहे.

वर्ग:उपनिषदे
नारदपरिव्राजकोपनिषद

हे उपनिषद अथर्ववेदाशी संबंधित आहे. या उपनिषदात परिव्राजक-संन्यासाचे सिद्धांत, आचरणे यांचे विस्तृत वर्णन केलेले आहे. त्याच्या नावावरूनच स्पष्ट दिसते की या उपनिषदाचे उपदेशक देवर्षी नारद आहेत; जे परिव्राजकांसाठी (परितः व्रजन्ति इति परिव्राजकः) सर्वोत्कृष्ट आदर्श आहेत. 

या उपनिषदाचे एकूण नऊ प्रखंड आहेत; ज्यांना ‘उपदेश’ अशी संज्ञा दिलेली आहे. पहिल्या उपदेशात शौनकादि अनेक ऋषींनी देवर्षी नारदांकडे संसार बंधनापासून मुक्तीचा उपाय जाणण्याची इच्छा प्रकट केली. त्यालाच उत्तर देताना नारदांनी वर्णाश्रमधर्माचे विस्तारपूर्वक विवेचन केलेले आहे. द्वितीय उपदेशात शौनकांनी संन्यासविधीविषयी नारदांना प्रश्न केलेले आहेत. तृतीय उपदेशात नारदांनी संन्यासाचा खराखुरा अधिकारी कोण? असा प्रश्न पितामहांना विचारलेला आहे. त्यानंतर आतुर संन्यासाचे विवेचन केले गेलेले आहे. चौथ्या-पाचव्या उपदेशात संन्यासधर्माच्या पालनाचे महत्त्व आणि संन्यासधर्म ग्रहण करण्याच्या शास्त्रीय विधीचे विस्तृत वर्णन केलेले आहे. सोबतच संन्याशांचे प्रकार सांगितलेले आहेत. सहाव्या उपदेशात तुरीयातीत पदाच्या प्राप्तीसाठी कोणते उपाय करावेत यावर आणि परिव्राजकाच्या जीवनचरित्रावर विस्तृत प्रकाश टाकलेला आहे. सातव्या उपदेशात संन्यासधर्माच्या सामान्य नियमांचा तसेच कुटीचक, बहूदक आदी संन्याशाच्या विशेष नियमांचा उल्लेख केलेला आहे. आठव्या उपदेशात प्रणवानुसंधानाच्या क्रमाचे विस्तृत विवेचन केलेले आहे. अंतिम नवव्या उपदेशात ब्रह्माच्या स्वरूपाचे विस्तृत वर्णन आहे. सोबतच आत्मवेत्त्या संन्याशाची लक्षणे सांगून त्याद्वारे परमपद प्राप्त करण्याच्या प्रक्रियेचे निरूपण केलेले आहे.

वर्ग:उपनिषदे
निर्वाणोपनिषद

हे उपनिषद् ऋग्वेदाशी संबंधित आहे. याच्यात जीवनाच्या परमध्येयाचे तसेच आवागमनापासून मुक्त होण्यासाठी साधनभूत ‘निर्वाण’ विषयाचे विवेचन केलेले आहे. या उपनिषदात सूत्रात्मक पद्धतीने परमहंस संन्यासाच्या गूढ सिद्धांतांचे रहस्यात्मक शैलीने विवेचन केलेले आहे. सर्वप्रथम परमहंस संन्यासाचा परिचय दिलेला आहे. त्यानंतर दीक्षा, देवदर्शन, क्रीडा, गोष्टी, भिक्षा, आचरण यांचे परमहंस संन्यासासाठी कोणते स्वरूप आहे याचे विवेचन केलेले आहे. पुढे जाऊन पुन्हा मठ, ज्ञान, ध्येय, कंथा (गोधडी), आसान, पटुता, तारक उपदेश, नियम अनियामकत्व, यज्ञोपवीत, शिखा आणि मोक्ष इत्यादींची संन्यासासाठी वास्तविक कोणती स्थिती आहे याचे निरूपण केलेले आहे आणि हे सांगितलेले आहे हेच निर्वाणाचे तत्त्वदर्शन आहे. हे तत्त्वदर्शन श्रद्धा-समर्पणयुक्त शिष्य व पुत्रासच प्रदान केले पाहिजे. सामान्य व्यक्तीस या तत्त्वदर्शनाचा कोणताही लाभ प्राप्त होऊ शकत नाही.

वर्ग:उपनिषदे
जाबालोपनिषद

**जाबाल उपनिषद्** शुक्ल यजुर्वेदाशी संबंधित आहे. यात एकूण सहा खंड आहेत. पहिल्या खंडात भगवान बृहस्पती आणि याज्ञवल्क्य यांचा संवाद आहे ज्यात प्राणविद्येचे विवेचन केलेले आहे. याज्ञवल्क्य यांनी प्राणाचे स्थान, ब्रह्मस्थान आणि देवयजनाचे एकमात्र स्थान ‘अविमुक्त’ (ब्रह्मरंध्र-काशी) असे म्हणले आहे. तिथेच रूद्रदेव विद्यमान असतात आणि अंतिम क्षणी तारक ब्रह्माचा उपदेश देऊन जिवांना विमुक्त करतात. दुसऱ्या खंडात अत्रि मुनी आणि याज्ञवल्क्य यांचा संवाद आहे ज्यात ‘अविमुक्त’ क्षेत्रास दोन्ही भुवयांमध्ये सांगितलेले आहे. त्याच्या उपासनेमुळे प्राप्त झालेल्या ज्ञानाच्या आधारे इतरांना आत्मज्ञानाचा उपदेश देणे शक्य होते. तिसऱ्या खंडात याज्ञवल्क्य यांनी अमृतप्राप्तीच्या उपाय सांगितलेला आहे आणि तो आहे शतरुद्रीय जपाचा. साधक त्यामुळे मृत्यूवर विजय प्राप्त करू शकतो. चौथ्या खंडात विदेहराजाने संन्यासासंबंधी विचारलेल्या प्रश्नांवर याज्ञवल्क्य ऋषींनी संन्यास ग्रहण करण्याचा क्रम, त्याची विधी-व्यवस्था, करणीय कृत्ये इत्यादींचे वर्णन केलेले आहे. पाचव्या खंडात पुन्हा अत्रि मुनींनी संन्याशाचे यज्ञोपवीत, वस्त्र, मुंडन, भिक्षा इत्यादी विषयांवर याज्ञवल्क्यांकडून मार्गदर्शन मिळविलेले आहे. याचा निष्कर्ष असा आहे की संन्याशाने मन-वाणीला पूर्णपणे विषय-विकारांपासून दूर ठेवले पाहिजे. सहाव्या खंडात प्रसिद्ध संन्याशांच्या - जसे संवर्तक, आरुणी, श्वेतकेतू, दुर्वासा, ऋभू यांच्या आचरणाची समीक्षा केलेली आहे आणि शेवटी दिगंबर परमहंसाची लक्षणे सांगितलेली आहेत.

वर्ग:उपनिषदे
पंचब्रह्म उपनिषद

**पंचब्रह्म उपनिषद** हे उपनिषद कृष्ण यजुर्वेदीय परंपरेतील आहे. यात एकूण ४१ मंत्र आहेत. याचा शुभारंभ शाकलाने पैप्पलादास विचारलेल्या एका प्रश्नाने झालेला आहे. तो प्रश्न आहे - सर्वप्रथम सृष्टीप्रारंभाच्या वेळी काय उत्पन्न झाले? आधी पैप्पलादाने क्रमशः सद्योजात, अघोर, वामदेव, तत्पुरुष आणि ईशान उत्पन्न झाल्याची गोष्ट सांगितली आहे; नंतर क्रमाशः त्यांचे स्वरूपवर्णन केलेले आहे. यांनाच ‘पंचब्रह्म’ अशी संज्ञा दिलेली आहे आणि सांगितलेले आहे की ह्या पंचब्रह्म स्वरूपास आपल्या आत्म्यात प्रस्थापित करून ‘मीच पंचब्रह्म आहे’ याप्रकारे आनुभविक ज्ञान प्राप्त करून घेणारा साधक ब्रह्मामृताचे रसास्वादन करून मुक्ती मिळवितो. शेवटी ह्या पंचब्रह्मात्मक विद्येची श्रेष्ठता वर्णन करून हृदयकमलात विद्यमान सदाशिव तत्त्वाच्या अनुसंधानाचा निर्देश दिलेला आहे.

वर्ग:उपनिषदे
परब्रह्मोपनिषद

हे अथर्ववेदीय उपनिषद आहे. यात एकूण २० मंत्र आहेत. या मंत्रांमध्ये परब्रह्मप्राप्तीसाठी संन्यासधर्माचे विस्तृत विवेचन केलेले आहे. उपनिषदाचा शुभारंभ महाशाल शौनकाच्या प्रश्नाने झाला आहे. महाशाल शौनकाने महर्षी पिप्पलाद यांना विचारले आहे की जगात उत्पन्न होणारे सगळे पदार्थ त्यापूर्वी कुठे असतात? भगवान हिरण्यगर्भ यांनी या पदार्थांचे सृजन कोणत्या प्रकारे केले आणि वस्तुतः ते कोण आहेत? महर्षी पिप्पलादांनी ह्या प्रश्नाचे विवेचन केले आहे आणि आणि त्या परमसत्तेचा - जी सृष्टीचे आदिकारण आहे - त्या परमसत्तेस जाणण्यासाठी अष्टकपाल-अष्टांगयोगाचा आश्रय घेण्यास सांगितलेले आहे. पुढे जाऊन संन्यास धर्माचे प्रभावशाली वर्णन केलेले आहे; ज्यामध्ये संन्यासी बाह्य यज्ञोपवीत आणि शिखेच्या ऐवजी आंतरिक यज्ञोपवीत आणि शिखा धारण करतो. सोबतच हे सांगितलेले आहे की ज्याने अग्नीमय-ज्ञानमय शिखा आणि यज्ञोपवीत धारण केलेले आहे तोच खराखुरा साधक आणि मुक्तीचा अधिकारी बनू शकतो. शेवटी प्रपंचमय शिखा आणि यज्ञोपवीताचा परित्याग करून प्रणव ओंकारब्रह्मरूप शिखेचा आणि यज्ञोपवीताचा आधार घेऊन मोक्षाधिकारी बनण्याचा निर्देश दिलेला आहे.

वर्ग:उपनिषदे
परमहंस परिव्राजक उपनिषद

हे उपनिषद् अथर्ववेदाशी संबंधित आहे. हे गद्यात्मक असून याच्यात पाच मोठे अनुच्छेद आहेत. यामध्ये परमहंस परिव्राजकाची लक्षणे, परिव्रजनाचे अधिकारी, परिव्रज्या प्राप्तीचे विधी इत्यादींचे विवेचन केलेले आहे. 

उपनिषदाचा शुभारंभ पितामह ब्रह्माजींनी आपले पिता आदिनारायण यांना परमहंस परिव्राजकाविषयी केलेल्या प्रश्नाने झालेला आहे. नारायणांनी उत्तर देताना म्हणले आहे की आधी व्यक्तीने वर्णाश्रमधर्माच्या मर्यादांचे पालन केले पाहिजे. त्यानंतर क्रमशः संन्यास ग्रहण केला पाहिजे. संन्यास ग्रहणाच्या विधीचा उल्लेख करून नारायणांनी पुढे संन्यासाच्या जीवनचर्येवर प्रकाश टाकलेला आहे. ब्रह्माजींनी पुन्हा विचारल्यावर नारायणांनी ब्रह्म-प्रणवाचे रहस्य समजावताना म्हणले आहे की हा ब्रह्म-प्रणव षोडशमात्रात्मक असतो. याला चांगल्या प्रकारे जाणून घेऊन त्याची उपासना करणारा परमहंस शेवटी विदेह मुक्ती प्राप्त करून घेतो. ही स्थिती एकदा प्राप्त झाल्यावर शिखा, यज्ञोपवीत अशा उपचारांची गरज उरत नाही. त्याला अन्य मंत्र-तंत्र, उपासना, ध्यान यांचीही आवश्यकता असत नाही. तो ब्रह्म-प्रणवाच्या अनुसंधानाने सच्चिदानंद, अद्वैत, चिद्घनस्वरूप ‘मीच ब्रह्म आहे’ अशा भावनेने आपले जीवन कृतकृत्य करून घेतो.

वर्ग:उपनिषदे
पैंगलोपनिषद

**पैंगलोपनिषद** हे उपनिषद शुक्लयजुर्वेदीय आहे. यामध्ये एकूण चार अध्याय आहेत. या उपनिषदात पैंगल ऋषी आणि महर्षी याज्ञवल्क्य यांच्या प्रश्नोत्तरांच्या माध्यमातून परमकैवल्याचे रहस्यवर्णन केलेले आहे. 

पहिल्या अध्यायात महर्षी याज्ञवल्क्य यांनी सृष्टीच्या प्राकट्याचे वैज्ञानिक आणि स्पष्ट विवेचन केलेले आहे. दुसऱ्या अध्यायात ईश्वरामध्ये सृष्टीरचना, पालन आणि संहार करण्याचे सामर्थ्य असूनही तो जीवभावास कसा प्राप्त होतो याचे वर्णन केलेले आहे. तिसऱ्या अध्यायात तत्त्वमसि (ते तू आहेस), त्वं तदसि (तू ते आहेस), त्वं ब्रह्मासि (तू ब्रह्म आहेस) आणि अहं ब्रह्मास्मि (मी ब्रह्म आहे) या चार महावाक्यांचे विवेचन केलेले आहे. लक्षात घेण्याजोगी गोष्ट अशी की वेदांतामधील प्रसिद्ध चार महावाक्यांहून (अहं ब्रह्मास्मि, तत्त्वमसि, प्रज्ञानं ब्रह्म, अयमात्मा ब्रह्म) ही महावाक्ये काहीशी वेगळी आहेत. चौथ्या अध्यायात ज्ञानियांची स्थिती आणि कर्म यावर प्रश्न विचारलेला आहे. याचे उत्तर याज्ञवल्क्यांनी विस्तारपूर्वक दिलेले आहे. या उत्तराचा सारांश असा आहे की, ज्ञानी आपल्या ज्ञानाग्नीत सर्व प्रारब्ध कर्मांना जाळून टाकतो आणि आवागमनाच्या बंधनातून पूर्णपणे मुक्त होऊन परमकैवल्याची प्राप्ती करून घेतो. शेवटी उपनिषदाचे महात्म्य सांगितलेले आहे.

वर्ग:उपनिषदे
अमृतबिंदू उपनिषद

**अमृतबिंदू उपनिषद** हे उपनिषद् कृष्ण यजुर्वेदीय आहे. या उपनिषदात एकूण बावीस मंत्र आहेत; ज्यांमध्ये ब्रह्मसाक्षात्काराच्या क्रमिक स्वरूपाचे वर्णन केलेले आहे. 

'मन हेच मनुष्याच्या बंधनाचे आणि मोक्षाचे कारण आहे’ या शाश्वत सत्याच्या उद्घाटनासोबतच उपनिषदाच्या शुभारंभ झालेला आहे. मनास निर्विषय बनवून मुक्तीची प्राप्ती, निर्विषय बनविण्याचा विधी, स्वर (प्रणव) तसेच अस्वर यांद्वारे व्यक्त आणि अव्यक्त ब्रह्माचे अनुसंधान, तिन्ही अवस्थांमधील (जागृती, स्वप्न, सुषुप्ती) एकाच आत्मतत्त्वाची स्थिती, आत्म्याचे शाश्वत स्वरूप, जीवात्म्यास मायेने आच्छादित केलेले असणे, अज्ञान-अंधकार नष्ट झाल्यावर जीवात्मा-परमात्मा यांच्या एकत्वाचा बोध, दुधात असलेल्या लोण्याप्रमाणे चिंतन-मनन रूप मंथनाद्वारे परमात्मतत्त्वाची प्राप्ती आणि शेवटी स्व-स्वरूपात त्या परमात्मत्त्वाची अनुभूती हे या उपनिषदाचे वर्ण्य विषय आहेत.

यात **अमृतानंद उपनिषदासह** २० हून अधिक वेदांत-तत्वज्ञानाशी संबंधित श्लोक आहेत व पुढे हे दोन्ही ग्रंथ स्वतंत्र उपनिषदांमध्ये विभागले गेले आहेत.

वर्ग:उपनिषदे
विंडोज १०

**विंडोज १०** ही मायक्रोसॉफ्टद्वारे निर्मित ऑपरेटिंग सिस्टमची एक मालिका आहे. हे ऑपरेटिंग सिस्टमच्या त्याच्या विंडोज एनटी कुटुंबाचा एक भाग म्हणून रिलीझ केली गेली आहे. हे विंडोज ८.१चे उत्तराधिकारी आहे जे जवळजवळ दोन वर्षांपूर्वी रिलीझ झाले होते आणि १५ जुलै २०१५ रोजी मॅन्युफॅक्चरिंगसाठी सोडण्यात आले होते आणि २९ जुलै २०१५ रोजी मोठ्या प्रमाणात विक्रीसाठी जाहीर केले होते.
## संदर्भ
वर्ग:मायक्रोसॉफ्ट विंडोज
परमहंसोपनिषद

हे उपनिषद शुक्लयजुर्वेदीय आहे. या छोटेखानी उपनिषदात एकूण चार मंत्र आहेत. या उपनिषदात महामुनी नारदांनी भगवान ब्रह्माजींना परमहंस स्थितीबद्दल आणि मार्गाबद्दल प्रश्न विचारलेले आहेत. त्यांची उत्तरे देताना भगवान ब्रह्माजींनी परमहंसाचे स्वरूप, त्याचा वेश-विन्यास, प्रमुख दीक्षा, त्याचा व्यवहार यांचे विस्ताराने वर्णन केलेले आहे. याविपरीत आचरण करणारास संन्यासाच्या नावावर कलंकस्वरूप सांगून तो घोर रौरव नरकात जाईल असे सांगितले आहे. परमहंसाने सोने आदि धन कोणत्याही स्थितीत आपल्याजवळ ठेवावयास नको; असे कुणी करत असेल तर तो ब्रह्महत्या, चांडाळ आणि आत्महत्या सदृश स्थितीमध्ये पोहोचतो. परमहंस तर आप्तकाम, कामनाशून्य, सुखदुःख-रागद्वेष-शुभाशुभ इत्यादींच्या पलीकडे गेलेला असतो. तो जितेंद्रिय, आत्मस्थ आणि पूर्णानंद पूर्णबोध स्वरूप असतो आणि हीच जीवनाची सर्वोच्च स्थिती आहे असे सांगितलेले आहे.

## पहिला मंत्र 
अथ योगिनं परमहंसनं कोऽयं मार्नस्तेषं का स्थितिरिति नारदो
भगवन्तमुपगत्योवाच । तं भगवानाः । योऽयं परमहंसमार्गो
लोके दुर्लभतरो न तु बाहुल्यो यद्येको भवतिस एव नित्यपूतस्थः
स एव वेदपुरुष इति विदुषो मन्यन्ते महापुरुषो यच्चित्तं
तत्सर्वदा मय्येवावतिष्टते तस्मादहंच तस्मिन्नेवावस्थीयते ।
असौ स्वपुत्रमित्रकलत्रबन्व्वादीञ्शिखायज्ञोपवीते
स्वाध्यायंच सर्वकर्माणि
संन्यस्यायं ब्रह्माण्डंच हित्वा कौपीनं दण्डमाच्छादनं च
स्वशरीरोपभोगार्थायच लोकस्योपकारार्थायच परिग्रहेत्तच्च न
मुख्योऽस्ति कोऽयं मुख्य इति चेदयं मुख्यः ॥ १॥
## दुसरा मंत्र 
न दण्डं न शिखं न यज्ञोपवीतं न चाच्छादनं चरति परमहंसः ।
न शितं न चोष्णं न सुखं न दुःखं न मानावमानेच षडूर्मिवर्जं
निन्दागर्वमत्सरदम्मदर्पेच्छाद्वेषसुखदुःखकामकोधलोभमोहहर्षसु
उयाहंकारादींश्च हित्वा स्ववपुः कुणपमिव दृष्यते
यतस्तद्वपुरपध्वस्तं संशयविपरीतमिथ्याज्ञानानां यो हेतुस्तेन
नित्यनिवृत्तस्तन्नित्यबोधस्तत्स्वयमेवावस्थितिस्तं
शन्तमचलमद्वयानन्दविज्ञानघन एवास्मि ।
तदेव मम परम्धाम तदेव शिखाच तदेवोपवीतच ।
परमात्मात्मनोरेकत्वज्ञानेन तयोर्भेद एव विभग्नः सा सध्या ॥ २॥

## तिसरा मंत्र 
सर्वान्कामान्परित्यज्य अद्वैते परमस्थितिः ।
ज्ञानदण्डो धृतो येन एकदण्डोस उच्यते ॥
काष्ठदण्डो धृतो येन सर्वाशि ज्ञानवर्जितः ।
स याति नरकान्धोरान्महारौरवसञ्ज्ञकान् ॥
इदमन्तरं ज्ञात्वास परमहंसः ॥ ३॥

## चौथा मंत्र 
आशाम्बरो न नमर्कारो न स्वधाकारो न निन्दा न स्तुतिर्यादृच्छिको
भवेद्भिक्षुर्नाऽऽवाहनं न विसर्जनं न मन्त्रं न ध्यानं
नोपासनंच न लक्ष्यं नाकक्ष्यं न पृथग्नापृथगहं
न न त्वं न सर्व चानिकेतस्थितिरेव भिक्षुः सौवर्णादीनं
नैव परिग्नहेन्न लोकं नावलोकं चाऽऽबाधकं क इति
चेद्बाधकोऽस्त्येव यस्माद्भिक्षुर्हिरण्यं रसेन दृष्टं
चस ब्रह्महा भवेत् ।
यस्माद्भिक्षुर्हिरण्यं रसेन ग्राह्यंचस आत्महा भवेत् ।
तस्माद्भिक्षुर्हिरण्यं रसेन न दृष्टंच न
स्पृष्टंच न ग्राह्यंच । सर्वे कामा मनोगता
व्यावर्तन्ते । दुःखे नोद्विग्नः सुखे न स्पृहा त्यागो रागे सर्वत्र
शुभाशुभयोरनभिस्नेहो न द्वेष्टि न मोदंच । सर्वेषामिन्द्रियाणां
गतिरुपरमते य आत्मन्येवावस्थीयते
यत्पूर्णानन्दैकबोधस्तदब्रह्माहमस्मीति
कृतकृत्यो भवति कृतकृत्यो भवति ॥ ४॥

## संदर्भ 
संस्कृत डॉक्युमेंट्स संकेतस्थळ. दुवा : https://sanskritdocuments.org/doc_upanishhat/paramahamsa_upan.html?lang=sa

वर्ग:उपनिषदे
क्षुरिकोपनिषद

हे उपनिषद कृष्ण यजुर्वेदाशी संबंधित आहे. याच्यात एकूण २५ मंत्र आहेत. हे उपनिषद् नावाप्रमाणेच तत्त्वज्ञानाच्या प्रतिबंधक घटकांना कापून टाकण्यास सुरी किंवा चाकूप्रमाणेच समर्थ आहे. योगाच्या अष्टांगंपैकी (यम नियम आसन प्राणायाम प्रत्याहार धारणा ध्यान आणि समाधी) धारणेच्या सिद्धीची आणि तिच्या प्रतिफळाची विशेष रूपाने चर्चा या उपनिषदात केलेली आहे. या उपनिषदात सांगितले आहे की सर्वप्रथम योगसाधनेसाठी दृढ आसनावर बसून प्राणायामाच्या विशेष क्रियांचा अभ्यास करून शरीरातील सर्व मर्मस्थानांमध्ये प्राणाचा संचार त्याच प्रकारे करावा ज्याप्रकारे कोळी आपल्याच द्वारे निर्मित केलेल्या अतिसूक्ष्म तंतूंवर फिरत राहतो. त्यानंतर क्रमशः खालून वर जाताना हृदयकमलस्थित सुषुम्ना नाडीपासून प्राणतत्त्वाचा संचार करून तसेच अन्य ७२००० नाड्यांचे भेदन करून परब्रह्म स्थानापर्यंत पोहोचता येऊ शकते. तिथे पोहोचल्यावर जीव समस्त बंधनांना तोडून टाकण्यास समर्थ होतो. त्यावेळी तो आपल्या समस्त कर्मबंधनांना जाळून परमतत्त्वामध्ये त्याचप्रकारे विलीन होऊ शकतो ज्याप्रकारे दिवा विझण्याच्या वेळी (निर्वाण) तेल-वात सर्वकाही जाळून परमज्योतीमध्ये विलीन होऊन जातो. याप्रकारे जीव पुन्हा कर्मबंधनात अडकत नाही, जीवनमुक्त होऊन जातो. हेच या उपनिषदाचे सार आहे.

वर्ग:उपनिषदे
आनंद साधले

**आनंद साधले** (मूळ नाव आत्माराम नीलकंठ साधले) हे मराठीतले एक विद्वान लेखक होते. 'हा जय नावाचा इतिहास' ह्या युधिष्ठिराला महाभारताचा खलनायक ठरवणाऱ्या कादंबरीमुळे आनंद साधले यांना सुरुवातीला कुप्रसिद्धी, पण नंतर अमाप प्रसिद्धी मिळाली. ह्या कादंबरीचे क्रमश: प्रकाशन करणे मराठीतील अनेक मासिकांनी नाकारले. शेवटी 'दीपावली'ने त्यांच्या मासिक अंकांत ती प्रसिद्ध करायला सुरुवात केली. महाभारताच्या अनेक अभ्यासकांनी तिच्यावर टीकेची झोड उठवली, पण सामान्य वाचकांनी तिला डोक्यावर घेतली. कादंबरी जसजशी पुढॆ सरकत गेली तसतसे तिचे विरोधक हळूहळू थंडावले.

दमयंती सरपटवार या अधिकच्या टोपणनावाने आनंद साधले यांनी काहीसे चावट वाटणारे लेखनही केले आहे.

आनंद साधले ह्यांचे वास्तव्य तेलंगणातील हैदराबाद येथे होते. नंदिनी साधले हे त्यांच्या पत्नीचे नाव.

## आनंद साधले यांनी लिहिलेली पुस्तके
* आनंदध्वजाच्या कथा (कथासंग्रह)
* इसापनीती - भाग १, २ (कादंबरी, बालसाहित्य)
* गीतगोविंद
* दहा उपनिषदे - भाग १, २
* नरेंद्र : रुक्मिणी स्वयंवर (ज्ञानेश्वरांना समकालीन असलेला व राजा रामदेवराव यादव याच्या दरबारात बसत असलेला कवी नरेंद्रपंडित याने लिहिलेल्या रुक्मिणीस्वयंवर या काव्याचा रसाळ भावानुवाद)
* महाराष्ट्र रामायण (वाल्मीकी रामायणाचा महाराष्ट्राशी संबंधित असा कथाभाग)
* हा जय नावाचा इतिहास आहे (कादंबरी)
* हितोपदेश - भाग १, २
* धन्य अंजनीचा सुत (कादंबरी)
* बिल्वदल
* मातीची चूल (आत्मचरित्र)

## साधले यांच्यावरील पुस्तके
* आनंद साधले : साहित्यसूची (सूचिकार- उमा दादेगावकर)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मुख्य उपनिषदे

हिंदू धर्मातील सर्वाधिक प्राचीन आणि सर्वाधिक अभ्यासल्या गेलेल्या निवडक उपनिषदांना ‘मुख्य उपनिषदे’ असे म्हणतात. यांची रचना इसवी सन पूर्व आठशे ते इसवी सनाच्या आरंभापर्यंत झाली असावी. या उपनिषदांचा वैदिक परंपरेशी संबंध आहे. वासाहतिक काळातील भारतविदांनी खालील दहा उपनिषदे मुख्य उपनिषदे मानलेली आहेत.

# ईश, यजुर्वेद  
# केन, सामवेद  
# कठ, यजुर्वेद  
# प्रश्न, अथर्ववेद  
# मुंडक, अथर्ववेद  
# मांडूक्य, अथर्ववेद  
# तैत्तिरीय, यजुर्वेद  
# ऐतरेय, ऋग्वेद  
# छांदोग्य, सामवेद  
# बृहदारण्यक, यजुर्वेद 

वेदांताच्या प्रमुख संप्रदायांच्या संस्थापकांनी (उदा. आदि शंकर आणि मध्वाचार्य) या दहा मुख्य उपनिषदांवर भाष्ये लिहिलेली आहेत. 

## भाषांतरे आणि अन्य ग्रंथ 
* द प्रिन्सिपल उपनिषद्स (१९५३) - सर्वपल्ली राधाकृष्णन. या पुस्तकात एकूण १८ उपनिषदांचे इंग्रजी भाषांतर दिलेले आहे. यात ह्यूमच्या (१९२१) तेरा उपनिषदांसह सुबाल, जाबाल, पैंगल, कैवल्य, वज्रसूचिका (मुक्तिका क्रमांक ३०, १२, ५९, १२ व ३६) यांचा समावेश आहे. 
* सिक्स्टी उपनिषद्स ऑफ द वेदा वॉल्यूम १ - पॉल ड्युसेन. मोतीलाल बनारसीदास. 
* द थर्टीन प्रिन्सिपल उपनिषद्स – ह्यूम, रॉबर्ट अर्नेस्ट (१९२१). ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस.  
* द मुख्य उपनिषद्स (२०१४) [१९२०-१९३१] – जॉन्स्टन, चार्ल्स. क्षेत्र बुक्स. 

## बाह्य दुवे 
होली बुक्स या संकेतस्थळावर दहा मुख्य उपनिषदांची पीडीएफ संचिका आहे. दुवा : https://holybooks-lichtenbergpress.netdna-ssl.com/wp-content/uploads/The-Ten-Principal-Upanishads.pdf
सतीश साळुंके

प्रा. डाॅ. सतीश साळुंके हे एक मराठी नाटककार, पुरातत्त्त्वविशेषज्ञ आणि इतिहासलेखक आहेत. मराठवाडा साहित्य परिषदेच्या बीड शाखेचे ते २०१८ सालच्या ऑक्टोबरपासून अध्यक्ष आहेत.

## सतीश साळुंके यांनी लिहिलेली पुस्तके
* अंतरयात्रा (एकांकिका)
* अवशेष (एकांकिका)
* अस्वस्थ तरीही (एकांकिका)
* आऊटलुक (एकांकिका)
* आतापर्यंत अनेक (एकांकिका)
* उत्क्रान्त माणसे जाणतात अस्तित्वाचा अर्थ
* एकटा एकलव्य (एकांकिका)
* घुसमट (एक प्रयोगशील नाटक)
* चित्रकथी : एका देशाचा शिल्लक इतिहास (एकांकिका)
* छम्मक छल्लो (एकांकिका)
* तिला सापडलेल्या स्वातंत्र्याचा अर्थ
* देहदाह (एकांकिका)
* पुनर्युद्ध आणि इतर एकांकिका (एकूण १६ एकांकिकांचा संग्रह)
* पूर्णसत्य 
* बीड जिल्ह्याचा प्राचीन व मध्ययुगीन इतिहास
* बीड जिल्ह्यातील शिलालेख व ताम्रपट
* रेष
* षंढसूर्य (एकांकिका)
* समन्स (एकांकिका)
* हैदराबादचा स्वातंत्र्यसंग्राम आणि बीड जिल्हा
*
*
* मराठवाड्याची नाट्यपरंपरा
* गाथा मुक्तिसंग्रामाची  ( नाटक )
* चार आणे कुणाचे पडलेत?  ( नाटक )
*महार बटालीयन
* क्रांतीयोद्धा ज्योतिराव   ( नाटक )

वर्ग:मराठी लेखक
परिपत्रक गती

भौतिकशास्त्रात , वर्तुळाकार हालचाल म्हणजे वर्तुळाच्या घेर किंवा वर्तुळाकार मार्गासह फिरता फिरणे. परिपत्रक हालचालीचे दोन प्रकार आहेत - एकसमान परिपत्रक गती (यूसीएम) आणि नॉन युनिफॉर्म सर्क्युलर मोशन (एनयूसीएम). त्रिमितीय शरीराच्या निश्चित अक्षांभोवती फिरण्यामध्ये त्याच्या भागांची परिपत्रक हालचाल असते. गतीच्या समीकरणे शरीराच्या वस्तुमानाच्या मध्यभागी हालचालींचे वर्णन करतात. एक गति ज्यामध्ये हलणाऱ्या कणांचे अंतर एका निश्चित बिंदूपासून स्थिर राहते त्याला परिपत्रक गती असे म्हणतात .
इवलेसे
सर्क्युलर मोशनमध्ये दोन प्रकारचे प्रवेग, रेडियल प्रवेग a(r) आणि स्पर्शिक प्रवेग a(t)आहे 

## एकसमान परिपत्रक गती 
युनिफॉर्म सर्क्युलर मोशनमध्ये कण किंवा शरीर सतत टेंजेन्शिअल वेगासिटी (वि. टेंजेन्शियल) सह गोलाकार मार्गाने फिरते. एकसारख्या परिपत्रक गतीमध्ये स्पर्शिक गती स्थिर राहिल्यास, शरीर किंवा कण गोलाकार मार्गाभोवती विस्तारत नाहीत.

a(t)=dv/dt

dv/dt=0

म्हणून a(t)=0

a(r)=v^2/r जेथे v = गती

{\displaystyle {\sqrt {a_{r}^{2}+a_{t}^{2}}}=a}

a=|a(r)|= |v^2/r|

## अस्मान परिपत्रक गती 
नॉन युनिफॉर्मल सर्क्युलर मोशनमध्ये टँजेन्शिअल वेग बदलून गोलाकार मार्गाने शरीर फिरते. स्पर्शिक गती जशी होत आहे तसतसे शरीर गतीमान असल्याचे म्हणतात.

a(t)=dv/dt

dv/dt\neq0

a(r)=v^2/r जेथे v = गती

{\displaystyle {\sqrt {a_{r}^{2}+a_{t}^{2}}}=a}

## बाह्य दुवे 
बायजूस वर 

## संदर्भ
शं.रा. देवळे

**शं.रा. देवळे** हे मराठीत इतिहास विषयक लेखन करणारे व मुलांसाठी ऐतिहासक कथांवर आधारित पुस्तके लिहिणारे लेखक आहेत. 

## पुस्तके
* असे देश असे लोक (बालसाहित्य)
* असे सण अशा मौजा (अनंत चतुर्दशी, अन्नकूट, केरळमधील दिवाळी, कोजागरी, गुढी पाडवा, त्रिपुरी पौर्णमा आदी सणांच्या माहितीपर)
* इतिहासातील गोष्टी (बालसाहित्य)
* इसापच्या नवलकथा भाग १ ते ३ (सहलेखक - आर.एम. जोशी)
* ऐतिहासिक कथा भाग १ ते ३
* कथा भागवत भाग १, २
* गुहेतील खजिना (किशोरांकरिता साहस कादंबरी, सहलेखक त.रा. गोडबोले)
* चांदणी (कादंबरी)
* जगातील महान व्यक्ती : दीपमाळ (इसाप, काॅन्फ्यूशियस, कोलंबस, गॅलिलिओ, डेमियन बुकर टी. वाॅशिंग्टन, येशू ख्रिस्त, लिओ टाॅलस्टाॅय, साॅक्रेटिस, ह्युएनत्संग यांची छोटेखानी चरित्रे) 
* जुन्या गोष्टी
* थोरांच्या नवलकथा भाग १ ते ५ (बालसाहित्य), 
* दिढीचे दाम (बालसाहित्य)
* दीपमाळ (युक्लीड, साॅक्रेटिस आदींवरील कादंबरी)
* पेशवाईतील साडेतीन शहाणे
* बडा नाना आणि छोटा नाना (अनुवादित कथासंग्रह, मूळ इंग्रजी पुस्तक Great Claus and Little Claus, लेखक - हॅन्स ख्रिश्चन ॲन्डरसन)
* भारताचे १०१ भाग्यविधाते (सहलेखक - श.रा. मांडके)
* भारतातील नद्या 
* भारतातील महान राजे : भारतातील नृपती (अकबर, अशोक, कृष्णदेवराय, चंद्रगुप्त मौर्य, पुलकेशी, महाराणा प्रताप, चंद्रगुप्त विक्रमादित्य, शिवाजी, हर्षवर्धन यांची व्यक्तिचित्रणे)
* या सद्गुणाचा विचार करा (उपदेशपर)
* रामायण महाभारतातील निवडक गोष्टी 
* भूदानगंगेचे भगीरथ विनोबा भावे (चरित्र)
* राजश्री शाहू महाराज (सहलेखक - भा.दो. पाटील)
* छत्रपती शिवराय (चरित्र)
* सोनेरी भुंगा (कादंबरी)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पेशवाईतील साडेतीन शहाणे

पेशवाईच्या काळातील साडेतीन शहाणे प्रसिद्ध आहेत. ते असे सखारामपंत बोकील ( - सन १७८१), देवाजीपंत चोरघडे ( - सन १७८१), विठ्ठल सुंदर ( - सन १७६३) हे ३ पूर्ण शहाणे. हे नुसतेच मुत्सद्दी नव्हते तर योद्धेही होते.
* उरलेले अर्धे शहाणे म्हणजे नाना फडणीस ( - सन १८००) हे मुत्सद्दी होते, पण त्यांची युद्ध करण्यात गती नव्हती. 

# पेशवाईतच असणारा पण पेशवाईशी दुजेपणाने वागणारा पहिला पूर्ण शहाणा म्हणजे सखारामबापू बोकील,  इतिहासात एकाने लिहिले आहे की 'सखारामबापूंनी बोलावले तरी त्यांच्या घरी जाऊ नये.'  दुसऱ्याने लिहिले आहे की 'हा कालचक्रासही फिरवील'. तिसरा म्हणतो, ' हा पुरता लबाड, आणि त्याची दृष्टी धोकादायक आहे.' 
# दुसरा पूर्ण शहाणा म्हणजे पेशव्यांचे मांडलिक असलेल्या जानोजीराव भोसलेराजे नागपूरकरांच्या दरबारात असलेले, पण पेशवाईशी वितुष्ट घेणारे देवाजीपंत चोरघडे. पुरंजनरचित संस्कृत नाटकात सूत्रधाराच्या तोंडी **देवाजी पुरुषोत्तमो गुणवतां वाणी रसास्वादवित् । तत्सभ्याः सदसदविवेकपटवः सर्वे गुणग्राहिण:॥** अशी देवाजीपंत चोरघड्यांच्या स्तुतिपर विधान आहे.  यावर लगेच नटी सूत्रधाराला विचारते, 'आर्य ! क एष देवाजी पंडितो यस्य प्रशंसा सर्वत्र श्रूयते -कोण हा देवाजी?' सूत्रधार उत्तरतो, ' नागनगरनाथस्य भोसला वंश सिन्धुुसम्भवराजन्यचन्द्रस्य सचिवः' आणि ते सांगताना सूत्रधार देवाजीपंतांची इतर पुराणकालीन व ऐतिहासिक शहाण्यांशी तुलना करतो. तो पुढे म्हणतो, **यदुवीरस्य उद्धव इव, रघुवीरस्य सुमन्त इव, सुनाशीरस्य बृहस्पतिरिव, अकबरसाहस्य बिरबल इव, साहसांकस्य अमर इव, (आणि) चंद्रगुप्तस्य चाणक्य इव** असा हा देवाजीपंत चोरघडे आहे.  
# पेशवाईचा शत्रू हैदराबादच्या नबाब याच्याकडे असणारा आणि त्यामुळे पेशवाईच्या विरुद्ध वागणारा तिसरा पूर्ण शहाणा म्हणजे विठ्ठल संदर.  हा शहाणा तर होताच पण खऱ्या अर्थाने पूर्णपणे शस्त्रधारी योद्धा होता. 

चौथे व्यक्ती अर्थात अर्धॆ शहाणे म्हणजेच नाना फडणीस.

वर्ग:पेशवे
शेफ

आचारी (शेफ) हा एक प्रशिक्षित व्यावसायिक कुक आणि व्यवसायिक असतो जो अन्न तयार करण्याच्या सर्व बाबींमध्ये पारंगत असतो, बऱ्याचदा विशिष्ट पाककृतीवर लक्ष केंद्रित करतो. "शेफ" हा शब्द शेफ डे कुझीन (फ्रेंच उच्चारण: [ʃɛf.də.kɥi.zin]) या फ्रेंच शब्दापासून आला आहे, जो किचनचा संचालक किंवा प्रमुख असतो. शेफ एखाद्या संस्थेकडून औपचारिक प्रशिक्षण घेऊ शकतो तसेच अनुभवी शेफच्या हाताखाली काम करून अनुभव घेऊ शकतो.

एखाद्याच्या नावामध्ये शेफ हा शब्द वापरण्याचे अर्थ त्याच्या काम करण्याच्या विशिष्ट क्षेत्राशी संबंधित असतात. उदाहरणांमध्ये एक सॉस-शेफ, हा स्वयंपाकघरात सेकंड-इन-कमांड म्हणून काम करतो. शेफ डी पार्टी, हा उत्पादनाचे विशिष्ट क्षेत्र हाताळतो. किचन ब्रिगेड सिस्टम ही एक श्रेणीबद्ध प्रणाली आहे, ही रेस्टॉरंट्स आणि हॉटेलमध्ये आढळते जेथे व्यापक प्रमाणात कर्मचारी काम करतात, त्यांपैकी बरेचजण त्यांच्या नावामध्ये "शेफ" हा शब्द वापरतात. शेफच्या हाताखाली स्वयंपाकघर सहाय्यक असतात. शेफच्या स्टँडर्ड युनिफॉर्ममध्ये टोपी (टोक म्हणतात), नेकर्चिफ, दुहेरी-ब्रेस्टेड जॅकेट, एप्रन आणि कडक शूज (ज्यात स्टील किंवा प्लास्टिकच्या टो-कॅप्सचा समावेश असू शकतो) समाविष्ट आहेत.

## व्युत्पत्तिशास्त्र
"शेफ" हा शब्द शेफ डे कुझीन (फ्रेंच उच्चारण: [ʃɛf.də.kɥi.zin]) या शब्दापासून आला आहे. जो किचनचा संचालक किंवा प्रमुख असतो. (फ्रेंच शब्द लॅटिन कॅप्ट (डोके) वरून आला आहे आणि इंग्रजी "चीफ" सह डबल्ट आहे). इंग्रजीमध्ये, स्वयंपाकासंबंधी व्यवसायातील "शेफ" शीर्षक १९ व्या शतकाच्या हाट पाककृतीमध्ये उद्भवला. पाक कला, फ्रेंच भाषेच्या इतर बाबींसह फ्रेंच शब्दांनी इंग्लिश भाषेत परिचित केले. 

## संदर्भ
वर्ग: आचारी
वर्ग: पाक पारिभाषिक शब्दावली
वर्ग: अन्न सेवा व्यवसाय
वर्ग: रेस्टॉरंट कर्मचारी
वर्ग: रेस्टॉरंट शब्दावली
आदिती पोहनकर

**आदिती पोहनकर** (जन्म:३१ डिसेंबर, १९९४) ही एक भारतीय अभिनेत्री आहे. तिने मराठी, हिंदी आणि तमिळ चित्रपटांमध्ये काम केले आहे. लव्ह सेक्स और धोखा (२०१०) या चित्रपटाद्वारे तिने चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले. मराठी सुपरस्टार रितेश देशमुखसोबत 'लई भारी' या चित्रपटातील तिच्या अभिनयाचे मोठ्या प्रमाणात कौतुक झाले.

## वैयक्तिक जीवन 
आदिती पोहनकर सुधीर आणि शोभा पोहनकर यांची मुलगी आहे. तिचे वडील माजी मॅरेथॉन धावपटू होते, तर आई माजी राष्ट्रीय स्तरावरील हॉकीपटू होती. तिची आजी सुशीला “ताई” पोहनकर किराना घराण्याची शास्त्रीय गायिका होती. तिचे काका अजय पोहनकर शास्त्रीय गायक आहेत. अभिजित पोहनकर तिचा चुलतभाऊ आहे.

## कारकीर्द 
आदित्य तिच्या सुरुवातीच्या जीवनात नाट्य अभिनेत्री होती .आदितीची ओळख (२०१०) मध्ये सत्यदेव दुबेशी झाली, ज्यांनी अभिनेता मकरंद देशपांडे यांना मुंबईतील रंगमंचावर नाटकातील कलाकार म्हणून तिच्या कारकीर्दची सल्लामसलत करण्यास सांगितले. ती एकाच वेळी चित्रपटांमधील भूमिकेसाठी प्रयत्न करीत होती आणि ‘लव्ह सेक्स और धोखा’ (२०१०) या हिंदी नृत्य या चित्रपटात एका छोट्या भूमिकेतून चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले. अदितीने रेखा सरायच्या छोट्या बजेट मराठी चित्रपटावर काम केले, कुणाथी कुणीतरी (२०११), ज्यात तिने अशोक सराफ, स्मिता जयकर आणि पूनम ढिल्लन या कलाकारांसोबत काम केले.

२०१२ मध्ये, आदितीने एम. एस. अनिल दिग्दर्शित मल्याळम चित्रपटात दिसण्यासाठी साइन इन केले आणि प्रकल्प थांबण्यापूर्वी, भाषा शिकण्यासाठी केरळमध्ये थोड्या वेळासाठी गेले होते.

दिग्दर्शक निशिकांत कामत यांनी जेव्हा मुंबईत मकरंदचा टाईम बॉय नाटक पाहिला तेव्हा आदितीला त्याची ओळख होती. कामतने अदितीला आपल्या 'लाइ भारी' (२०१४) या मराठी चित्रपटातील भूमिकेसाठी दोन दिवसांच्या स्क्रीन चाचण्या करायला लावले. तिच्या स्वभावामुळे प्रभावित झाल्याने कामतने तिला मराठी सुपरस्टार रितेश देशमुख यांच्याकडे ओतले. अदितीने असा खुलासा केला की शूटिंगच्या वेळी कामतने तिला अभिनेत्री म्हणून तिला पाहिजे असलेल्या गोष्टी करण्याची व तिच्या भूमिकेत जाण्यासाठी स्वातंत्र्य दिलं आणि स्वतःला "एक वाईट व्यक्ती" म्हणून रूपांतर केलं. 'लाइ भारी' या चित्रपटाच्या यशानंतर आदिती चर्चेत आली. हा चित्रपट रिलीज झाल्यावर आतापर्यंतचा सर्वात फायदेशीर मराठी चित्रपट ठरला

## इतर कामे 
चित्रपट आणि नाट्यक्षेत्रात काम करण्याव्यतिरिक्त, अदितीने गोव्यातील आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवाच्या रेड कार्पेटवर मॉडेल म्हणून २०१४  मध्ये काम केले आहे. कॅडबरी फोरम, गोदरेज एईआर, एअरटेल यासह ती ३हून अधिक ब्रँड जाहिराती आणि जाहिरातींमध्ये दिसली आहे. , लेनकार्ट आणि सॅमसंग, ज्यात तिचे दिग्दर्शन शुजात सरदार यांनी केले होते. अदिती सेलिब्रिटी क्रिकेट लीगच्या फ्रेंचायझी हीरो मराठीचीही समर्थक आहे आणि त्यांनी संघ सामन्यांमध्ये भाग घेतला.

## फिल्मोग्राफी 
प्रेम सेक्स और धोखा

कुणासठी कुणीतरी

लाई भारी

मिथुन गणेशाणु सुरूली रजनम

मन्नावन वन्थनाडी

ती

## बाह्य दुवे 
## संदर्भ 
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
डॉ. आंबेडकरांच्या सहवासात (पुस्तक)

**डॉ. आंबेडकरांच्या सहवासात** हे सविता भीमराव आंबेडकर यांनी लिहिलेले एक मराठी पुस्तक आहे.

सविता आंबेडकर ह्या डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या द्वितीय पत्‍नी व व्यवसायाने एमबीबीएस डॉक्टर होत्या. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या भारतीय संविधान लिखाणाच्या काळात, हिंदू कोड बिल आणि त्यांच्या धर्मांतराच्या निर्णयाच्या वेळी, माईसाहेब बाबासाहेबांच्या साथीला होत्या.

वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
वर्ग:मराठी साहित्य यादी
वस्तुमान केंद्र

भौतिकशास्त्रामध्ये शरीराच्या **वस्तुमानाचे केंद्रबिंदू** हा एक विशिष्ट बिंदू आहे जिथे वितरित वस्तुमानांची भारित सापेक्ष स्थिती शून्य असते. हा असा बिंदू आहे ज्यामध्ये कोनीय प्रवेगशिवाय रेखीय प्रवेग वाढविण्यासाठी शक्ती लागू केली जाऊ शकते. भौतिकशास्त्रातील सर्व गणना शरीराच्या वस्तुमानाच्या केंद्राशी संबंधित आहेत.
इवलेसे|आकृतीच्या वस्तुमानाचे केंद्र

हा एक काल्पनिक बिंदू आहे जेथे एखाद्या वस्तूचा संपूर्ण द्रव्यमान त्याच्या गतीची कल्पना करण्यासाठी एकाग्र केला जाऊ शकतो. दुसऱ्या शब्दांत सांगायचे तर न्यूटनच्या गती नियमांच्या अनुप्रयोगासाठी वस्तुमानाचे केंद्र हे दिलेल्या ऑब्जेक्टचे कण समतुल्य असते.वस्तुमानाचे केंद्र शरीरात, शरीरावर किंवा शरीराच्या बाहेर स्थित असू शकते . शरीराच्या हालचालींचा अभ्यास करण्यासाठी शरीराच्या वस्तुमानाचे केंद्र खूप महत्त्वाचे आहे . 

## इतिहास 
"सेंटर ऑफ मास" ही संकल्पना "गुरुत्वाकर्षणाचे केंद्र" वरून प्राप्त केली गेली आहे जी प्रथम महान ग्रीक भौतिकशास्त्रज्ञ, गणितज्ञ आणि सिरॅक्यूसचे अभियंता आर्किमिडीज यांनी सुरू केली होती. आर्किमिडीजने दाखवून दिले की टॉर्क लीव्हरवर वेगवेगळ्या पॉईंटवर विश्रांती घेतलेले असते आणि तेवढेच नसते जे सर्व वजन एका बिंदूवर गेले असता - त्यांचे वस्तुमान त्यांचे केंद्र. फ्लोटिंग बॉडीजच्या कामात त्याने हे दाखवून दिले की फ्लोटिंग ऑब्जेक्टचे दिशानिर्देश हेच त्याच्या वस्तुमानाचे केंद्र शक्य तितके कमी करते. ई विविध प्रकारच्या परिभाषित आकारांच्या समान घनतेच्या वस्तुंच्या वस्तुमानांची केंद्रे शोधण्यासाठी गणिताचे तंत्र विकसित केले.

## व्याख्या 
अंतराळ वस्तुमानाच्या वितरणाच्या मध्यभागी वस्तुमानाचे केंद्र हा एक अनन्य बिंदू आहे ज्यामध्ये या बिंदूशी संबंधित वेट पोजीक्टर वेक्टरची मालमत्ता शून्य आहे. आकडेवारीशी साधर्म्य म्हणून, वस्तुमानाचे केंद्र म्हणजे अवकाशातील वस्तुमानाच्या वितरणाचे मूळ स्थान.

## वस्तुमानाचे केंद्र शोधणे 
सूत्र वापरून शरीराच्या वस्तुमानाचे केंद्र आढळू शकते. कठोर आणि निरंतर शरीर असे दोन प्रकारचे शरीर आहेत 

### कडक ऑब्जेक्ट : 
एका बिंदूतून x1, x2, x3 अंतराद्वारे विभक्त वस्तुमान (एम 1, एम 2, एम 3)चे तीन बिंदू शुल्क विचारात घ्या, तर वस्तुमानाच्या केंद्राचे एक्स कोऑर्डिनेंट दिले जाईल . 

Xcm = m1x1 + m2x2+m3x3/m1+m2+m3

### सतत शरीर: 
मास Mच्या सतत शरीराचा विचार करा. (dm) शरीराच्या लहान घटकांचा वस्तुमान होऊ द्या. मग दिलेल्या सतत शरीराच्या वस्तुमानाच्या केंद्राचा एक्स को-ऑर्डिनेट आहे

Xcm=\int dm*x/\int dm

## संदर्भ 
वर्ग:भौतिकशास्त्र
हणमंत श्रीनिवास देशपांडे

**हणमंत श्रीनिवास देशपांडे** हे मराठीतले एक लेखक होते.

ते एक व्यवसायाने वकील होते. आपल्या व्यवसायात आलेल्या अनुभवांचे कथन त्यांच्या एका पुस्तकात आहे.

## पुस्तके
* प्रासंगिक जीवनकथा : भाग १, २ (यांतल्या पहिल्या भागाचे वृत्तपत्रीय परीक्षण डाॅ. रमेश तेंडुलकर यांच्या 'अभिप्राय' या पुस्तकात आले आहे. परीक्षण जालावरही वाचता येते.)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गणेश हरि केळकर

**गणेश हरि केळकर** (एम.ए.-मुंबई व केंब्रिज) हे एक मराठी लेखक होते. पुण्याच्या फर्ग्युसन काॅलेजात ते इंग्रजीचे प्राध्यापक होते. 'लोकहितवादी, 'तुकारामचर्चा'-खंड १, २, 'निबंधलेखनाची मूलतत्त्वे', शेक्सपियर व तत्कालीन रंगभूमि' आदी सुमारे दहा पुस्तके त्यांनी लिहिली. 

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जुर शीतल

**जुर शीतल** हा नेपाळमधील आणि विशेषतः मिथिलेतील नववर्ष स्वागताचा दिवस आहे. वैशाख महिन्याच्या पहिल्या दिवशी हा उत्सव साजरा केला जातो. पूर्वी शितला देवीच्या प्रीत्यर्थ हा उत्सव साजरा केला जात असे.  ही  देवता कांजिण्या, ताप या आजारांची देवता मानली गेली आहे. हे आजार होऊ नयेत म्हणून तिला प्रार्थना केली जाते.

नेपाळखेरीज मिथिला, बिहार या प्रदेशातदेखील हा उत्सव आनंदाने साजरा केला जातो. होळीच्या उत्सवासारखेच याचे स्वरूप असते. खाणे, पिणे, नृृृृत्य करणे यातून उत्सवाचा आनंद नागरिक घेतात. मिथिलेतील ब्राह्मण वर्गात या उत्सवाचे विशेष महत्त्व आहे.

## स्वरूप
१४ किंवा १५ एप्रिल ला हा सण साजरा करण्याची पद्धती प्रचलित आहे.
या दिवशी मिथिलावासी बारी आणि शिजवलेला भात हे पारंपरिक पदार्थ खातात.
मिथिला प्रांतातील ब्राह्मण समुदायाचे मैथिली पंचांग आहे. या पंचांगाला अनुसरून त्यांचे सण, उत्सव, प्रथा साजरे केले जातात. जुर शीतल उत्सव हा सुद्धा मैथिली पंचांगानुसारच साजरा केला जातो.

## संदर्भ 
वर्ग:नेपाळ
वर्ग:सण आणि उत्सव
वर्ग:भारतीय सण आणि उत्सव
मीनाक्षी शिरोडकर

**मीनाक्षी शिरोडकर** उर्फ **रतन पेडणेकर** या भारतीय चित्रपट सृष्टीतील एक प्रख्यात अभिनेत्री होत. त्यांनी प्रामुख्याने मराठी चित्रपट, मराठी रंगभूमी आणि दूरदर्शनमध्ये काम केले. इ.स. १९३८ मधे त्यांनी चित्रपट सृष्टीत पदार्पण केले. मास्टर विनायक समवेत **ब्रह्मचारी (१९३८)** या मराठी चित्रपटाच्या स्विमसूट मधील दृश्यांनी त्या खूप गाजल्या. शिल्पा शिरोडकर आणि नम्रता शिरोडकर या दोन बॉलिवूड अभिनेत्रींची त्यास आजी होत्या.

११ ऑक्टोबर १९१५ रोजी गोव्यातील पेडणेकर या कोकणी कुटुंबात मीनाक्षी शिरोडकर यांचा जन्म झाला. लहान वयातच त्यांनी भारतीय शास्त्रीय संगीत शिकण्यास सुरुवात केली. १९३६ मध्ये त्यांचं डॉ.शिरोडकर यांच्याशी लग्न झाले. ४ जून १९९७ रोजी मीनाक्षी शिरोडकर यांचे वयाच्या ८० व्या वर्षी मुंबईत निधन झाले.

वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री 
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
लँकेस्टर पार्क

**लँकेस्टर पार्क** (पूर्वीचे **ए.एम.आय. स्टेडियम**, **जेड स्टेडियम**) हे न्यू झीलँडच्या क्राइस्टचर्च शहरात वसलेले एक मैदान होते. प्रामुख्याने हे मैदान क्रिकेट, रग्बी व फुटबॉलसाठी वापरण्यात येत असे.

२०११ रग्बी विश्वचषकातील काही सामने या मैदानावर खेळविण्यात येणार होते परंतु भीषण भूकंपाने हे सामने इथे होऊ शकले नव्हते. तर १० जानेवारी १९३० रोजी न्यू झीलंड क्रिकेट संघ आणि इंग्लंड क्रिकेट संघ यामध्ये पहिला कसोटी सामना इथे झाला.

भूकंपामुळे नुकसान झाल्यावर २०१९ मध्ये हे स्टेडियम पूर्णपणे पाडून टाकण्यात आले.

वर्ग:न्यू झीलंडमधील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:क्राइस्टचर्च
झफर अली स्टेडियम

**झफर अली स्टेडियम** (पूर्वी **साहिवाल स्टेडियम**) हे एक पाकिस्तानस्थीत साहिवाल शहरात वसलेले एक मैदान आहे. प्रामुख्याने हे मैदान क्रिकेट साठी वापरण्यात येते. 

२३ ऑक्टोबर १९७७ रोजी पाकिस्तान आणि इंग्लंड संघामध्ये या स्टेडियमवर पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळविण्यात आला.

वर्ग:पाकिस्तानातील क्रिकेट मैदाने
जिन्ना स्टेडियम (सियालकोट)

**जिन्ना स्टेडियम** (पूर्वी **कॅनॉली पार्क**, **जिन्ना पार्क**) हे एक पाकिस्तानस्थीत सियालकोट शहरात वसलेले एक मैदान आहे. प्रामुख्याने हे मैदान क्रिकेट साठी वापरण्यात येते. १९२० मध्ये ब्रिटिशांनी हे स्टेडियम बांधले. 

२७ ऑक्टोबर १९८५ रोजी पाकिस्तान आणि श्रीलंका संघामध्ये या स्टेडियमवर पहिला कसोटी सामना खेळविण्यात आला.

वर्ग:पाकिस्तानातील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:सियालकोट
गांधी क्रीडा संकुल मैदान

**गांधी क्रीडा संकुल मैदान** (पूर्वीचे **ॲलेक्झांड्रा मैदान**, **गांधी स्टेडियम**) हे एक भारताच्या अमृतसर शहरातील एक मैदान आहे. प्रामुख्याने हे मैदान क्रिकेट साठी वापरण्यात येते. 

१२ सप्टेंबर १९८२ रोजी भारत आणि श्रीलंका संघामध्ये या स्टेडियमवर पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळविण्यात आला.

वर्ग:भारतातील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:अमृतसर
जिन्ना स्टेडियम (गुजराणवाला)

**जिन्ना स्टेडियम** हे एक पाकिस्तानच्या गुजराणवाला शहरातील एक मैदान आहे. प्रामुख्याने हे मैदान क्रिकेट साठी वापरण्यात येते. 

२० डिसेंबर १९९१ रोजी पाकिस्तान आणि श्रीलंका संघामध्ये या स्टेडियमवर पहिला आणि शेवटचा कसोटी सामना खेळविण्यात आला तर
३ डिसेंबर १९८२ रोजी पाकिस्तान आणि भारत संघामध्ये या स्टेडियमवर पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळविण्यात आला.

वर्ग:पाकिस्तानातील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:गुजराणवाला
गरिमा अरोरा

**गरिमा अरोरा** (९ नोव्हेंबर, १९८६ - ) ही एक भारतीय आचारी (शेफ) आहे. ती नोव्हेंबर २०१८ मध्ये मिशेलिन स्टार जिंकणारी पहिली भारतीय महिला ठरली. 

## सुरुवातीचे जीवन आणि कारकीर्द 
अरोरा मुंबईत मोठी झाली. ती मूळ पंजाबी आहे. शेफ बनण्यापूर्वी तिने सुरुवातीला पत्रकारिता क्षेत्रात काम केले. २००८ मध्ये तिने फ्रांसच्या पॅरिस शहरातील ल कॉर्दां ब्लू येथे आचारीपणाचे शिक्षण घेतले आणि २०१० मध्ये पदवी प्राप्त केली. एप्रिल २०१७ मध्ये बँकॉकमध्ये *गाना* हे स्वतःचे रेस्टॉरंट उघडण्यापूर्वी तिने गॉर्डन रॅमसे आणि कोपनहेगनमधील  नोमाच्या रेने रेडझेपी यांच्याबरोबर काम केले. गाना हे तीन मजली रेस्टॉरंट असून तेथे पारंपारिक भारतीय तंत्राचा वापर करून आधुनिक चवदार मेनू सादर करतात. 

शेफ बनण्याआधी तिने सुरुवातीला पत्रकारितेत कारकीर्द केले.२००८ मध्ये ती फ्रान्सला रवाना झाली. तिने पॅरिसमधील ले कॉर्डन ब्ल्यू येथे शिक्षण घेतले आणि २०१० मध्ये पदवी प्राप्त केली. तिने एप्रिल 2017 मध्ये बँकॉकमध्ये गा हे स्वतःचे रेस्टॉरंट उघडण्यापूर्वी कोपनहेगनमधील शेफ गगन आनंद, गॉर्डन रामसे आणि नोमाचे रेने रेडझेपी यांच्यासोबत काम केले. गा हे तीन मजली रेस्टॉरंट आहे. जे पारंपारिक भारतीय तंत्रांचा वापर करून आधुनिक टेस्टिंग मेनू साजरा करतात.

नोव्हेंबर २०१८ मध्ये, तिला आणि तिच्या रेस्टॉरंटला मिशेलिन स्टारने सन्मानित करण्यात आले, ज्यामध्ये अरोरा ही पहिली महिला भारतीय शेफ होती. मार्च २०१९ मध्ये, रेस्टॉरंट गाने आशियातील ५० सर्वोत्कृष्ट रेस्टॉरंटच्या यादीत १६ व्या क्रमांकावर पदार्पण केले. सर्वोच्च नवीन प्रवेश पुरस्कार.

फेब्रुवारी २०१९ मध्ये, अरोरा यांना जगातील ५० सर्वोत्कृष्ट रेस्टॉरंट्सद्वारे आशियातील सर्वोत्कृष्ट महिला शेफ म्हणून घोषित करण्यात आले.जून २०१९ मध्ये, रेस्टॉरंट गा ने जगातील 50 सर्वोत्कृष्ट रेस्टॉरंटच्या यादीत ९५ व्या क्रमांकावर पदार्पण केले.

ऑगस्ट २०१९ मध्ये, अरोरा यांनी फूड फॉरवर्ड इंडिया लाँच केली, जो भारतीय खाद्यपदार्थाच्या भविष्याला प्राधान्य देणारा उपक्रम आहे. १७ ऑक्टोबर, २०१९ रोजी मुंबईत झालेल्या उद्घाटन कार्यक्रमाने भारतीय खाद्य समुदायातील मुंबईतील तेजस्वी विचारांना एकत्र आणले आणि चर्चा, खाद्यपदार्थ आणि पॅनेल चर्चांनी भरलेल्या दिवसात सहभागी झाले.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय आचारी
वर्ग:भारतीय पाककृतींचे आचारी
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अयुब राष्ट्रीय स्टेडियम

**अयुब नॅशनल स्टेडियम** (पूर्वी **बलुचिस्तान क्रिकेट असोसिएशन मैदान**) हे एक पाकिस्तानस्थीत क्वेट्टा शहरात वसलेले एक मैदान आहे. प्रामुख्याने हे मैदान क्रिकेट व फुटबॉलसाठी वापरण्यात येते. १ ऑक्टोबर १९७८ रोजी भारत-पाकिस्तान यांच्यामध्ये या मैदानावर पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळविण्यात आला.

वर्ग:पाकिस्तानातील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:क्वेट्टा
स्पॉटिफाय

**स्पॉटिफाई** टेक्नॉलॉजी एस.ए. आंतरराष्ट्रीय मीडिया सेवा प्रदाता आहे. हे कायदेशीररित्या लक्झमबर्गमध्ये वसलेले आहे आणि त्याचे मुख्यालय स्टॉकहोल्म, स्वीडन येथे आहे. 2006 मध्ये स्थापित, कंपनीचा प्राथमिक व्यवसाय एक ऑडिओ स्ट्रीमिंग प्लॅटफॉर्म प्रदान करतो, "स्पॉटिफाय" प्लॅटफॉर्म, जो डीआरएम-प्रतिबंधित संगीत, व्हिडिओ आणि रेकॉर्ड लेबले आणि मीडिया कंपन्यांद्वारे पॉडकास्ट प्रदान करतो. फ्रीमियम सेवा म्हणून, मूलभूत वैशिष्ट्ये जाहिराती किंवा स्वयंचलित संगीत व्हिडिओंसह विनामूल्य असतात, तर ऑफलाइन ऐकणे आणि व्यावसायिक मुक्त ऐकणे यासारख्या अतिरिक्त वैशिष्ट्ये सशुल्क वर्गणीद्वारे प्रदान केल्या जातात.

## इतिहास
डॅनियल एक आणि मार्टिन लोरेंटझोन यांनी 2006 मध्ये स्टॉकहोम, स्वीडन मध्ये स्पॉटिफायची स्थापना केली होती. एकच्या मते, कंपनीचे शीर्षक सुरुवातीला लॉरेंटझोनने ओरडलेल्या नावावरून चुकीचे ऐकले गेले. नंतर त्यांनी "स्पॉट" आणि "ओळखणे" चा एक पोर्टमँटो विचार केला.

### आंतरराष्ट्रीय प्रक्षेपण
फेब्रुवारी 2010 मध्ये, स्पॉटिफाय ने युनायटेड किंगडममध्ये मोफत सेवा श्रेणीसाठी सार्वजनिक नोंदणी सुरू केली.

स्पॉटिफाय युनायटेड स्टेट्स मध्ये जुलै 2011 मध्ये लॉन्च झाला आणि सहा महिन्यांचा, जाहिरात-समर्थित चाचणी कालावधी ऑफर केला, ज्या दरम्यान नवीन वापरकर्ते अमर्यादित संगीत विनामूल्य ऐकू शकतात. जानेवारी 2012 मध्ये, विनामूल्य चाचणी कालावधी संपुष्टात येऊ लागला आणि वापरकर्त्यांना प्रत्येक महिन्याला दहा तास स्ट्रीमिंग आणि प्रति गाणे पाच प्लेपर्यंत मर्यादित केले. PC स्ट्रीमिंगचा वापर करून, आपण आज पाहतो त्यासारखी रचना दिसेल, श्रोता मुक्तपणे गाणी वाजवू शकतो, परंतु ऐकण्याच्या कालावधीनुसार प्रत्येक 4-7 गाणी जाहिरातींसह. त्याच वर्षी नंतर, मार्चमध्ये, स्पॉटिफाय ने मोबाइल उपकरणांसह, विनामूल्य सेवा स्तरावरील सर्व मर्यादा अनिश्चित काळासाठी काढून टाकल्या.

फेब्रुवारी 2017 मध्ये, स्पॉटिफाय ने आपल्या युनायटेड स्टेट्स ऑपरेशन्सचा विस्तार लोअर मॅनहॅटन, न्यू यॉर्क सिटी, 4 वर्ल्ड ट्रेड सेंटर येथे जाहीर केला, अंदाजे 1,000 नवीन नोकऱ्या जोडल्या आणि 832 विद्यमान पदे कायम ठेवली. कंपनीचे यूएस मुख्यालय न्यू यॉर्क शहरातील फ्लॅटिरॉन जिल्ह्यात आहे.

14 नोव्हेंबर 2018 रोजी, कंपनीने MENA प्रदेशात एकूण 13 नवीन बाजारपेठांची घोषणा केली, ज्यात नवीन अरबी हब आणि अनेक प्लेलिस्ट तयार करणे समाविष्ट आहे.

कंपनीची भारतीय उपकंपनी, स्पॉटिफाय इंडिया प्रायव्हेट लिमिटेड, ने टी-सीरीज, सोनी म्युझिक एंटरटेनमेंट, आणि टाइम्स म्युझिक यांसारख्या आघाडीच्या भारतीय संगीत लेबलांसह तसेच इतर स्वतंत्र लेबलांसह भागीदारी केली आहे. हे वापरकर्त्यांना बॉलीवूडमधील गाणी, प्रादेशिक भाषा संगीत आणि स्वतंत्र कलाकारांसह भारतातील प्रादेशिक सामग्रीमध्ये प्रवेश देखील प्रदान करते. 

## संदर्भ
वर्ग:मोबाईल फोन कार्यप्रणाली
वर्ग:संगीत वितरण
भारतातील भौगोलिक मानांकनांची यादी

इवलेसे| ओडिसाच्या रसगुल्‌ल्याच्या भौगोलिक मानांकनाचे प्रमाणपत्र
एखाद्या विशिष्ट वस्तूशी निगडीत मानाकंन वा चिन्ह ज्याचा संबंध भौगोलिक स्थान किंवा उगमस्थानाशी (उदा. शहर, प्रदेश, देश) असतो त्या मानांकनास भौगोलिक मानांकन असे म्हणतात. येथे **भारतातील भौगोलिक मानांकनांची यादी** आहे. भारत जागतिक व्यापार संघटनेचा एक भाग असल्याने, १५ सप्टेंबर २००३ पासून मालाचे भौगोलिक मानांकन (नोंदणी आणि संरक्षण) कायदा, १९९९ लागू करण्यात आला. जागतिक व्यापार संघटनेचा बौद्धिक मालमत्ता हक्कांचा व्यापारसंबंधित करारातील कलम २२(१) अनुसार भौगोलिक मानांकनाची परिभाषा पुढीलप्रमाणेː "असे मानांकन जे एका वस्तूस विशिष्ट प्रांतातील सभासदांच्या किंवा स्थानाशी निगडित आहे असे दर्शविते,जेथे वस्तूचे गुण,प्रतिष्ठा वा गुणधर्म मुख्यत्वे भौगोलिक स्थानास समर्पित असतात त्यास भौगोलिक मानांकन असे म्हणतात. 

भौगोलिक मानांकनामुळे, भौगोलिक मानांकनप्राप्त वस्तुचे नाव अधिकृत वापरकर्त्यांव्यतिरिक्त इतर कोणीही वापरू शकत नाही. २००४-२००५ साली,दार्जिलिंगच्या चहाला भारतातले पहिले भौगोलिक मानांकन मिळाले होते. 

## नोंदणीकृत भौगोलिक मानांकने 
भारतातील नोंदणीकृत भौगोलिक मानांकनांची यादी खालीलप्रमाणे आहे:     

## संदर्भ
कॅरिडीना मल्टिडेंटाटा

अ‍ॅट्यीडेई (Atyidae) कुळातील **कॅरिडीना मल्टिडेंटाटा**  श्रींपची (कोळंबीची) एक प्रजाती आहे. हे मूळचे जपान आणि तैवानमधील आहेत. या श्रींपची सामान्य नावे **यामाटो श्रींप**, **जपानी श्रींप**, **अमानो श्रींप** आणि **अल्गी श्रींप** अशी आहेत.

## वर्णन 
या प्रजातीचे अर्धपारदर्शक शरीर असते. शरीराच्या दोन्ही बाजूला लालसर तपकिरी बिंदूंची तुटक रेषा असते. पाठीवर डोक्यापासून ते शेपटीपर्यंत एक पांढरी पट्टी असते. डोळे काळ्या रंगाचे असतात. यामाटो किंवा अमानो श्रींपच्या (जास्त प्रचलित नाव) नर-मादीमधील फरक सहज लक्षात येतो. मादीच्या शरीरावर असणाऱ्या लालसर तपकिरी तुटक रेषा या छोट्या 'तुटक रेषांप्रमाणे' असतात तर नराच्या लालसर तपकिरी तुटक रेषा यांना आपण 'बिंदू रेषा' असे म्हणू शकतो.

18 अंश सेल्सियस ते 28 अंश सेल्सियस तपमानात कॅरिडीना मल्टिडेंटाटा छान राहतात आणि अधिक सक्रिय असतात परंतु, उच्च तापमानामुळे त्यांचे आयुष्यमान खालावू शकते. या प्रजातीसाठी ६.५ ते ७.५ पर्यंतचा पीएच चांगला ठरतो. सर्व कवचधारी (crustaceans) जीवांप्रमाणेच, हेमोसायनीन रक्तामुळे पाण्यात थोडी जरी तांब्याची (Copper) मात्रा असल्यास ती अत्यंत हानिकारक ठरते.

## प्रजनन 
गोड्या पाण्याच्या प्रवाहात आणि दलदलीमध्ये कॅरिडीना मल्टिडेंटाटा प्रजनन करतात. श्रींपच्या इतर प्रजातींप्रमाणे या प्रजातीतील माद्याही पाण्यामध्ये संकेती रसायन (Pheromones) सोडून समागमास तयार असण्याचे संकेत दर्शवितात, ज्यामुळे नर आकर्षित होतात. पोटाखालील भागात अंडी उबवल्यानंतर मादी लार्वा सोडते. पाण्याच्या प्रवाहात लार्वा वाहत जाऊन खाडीत आणि समुद्रात पोहोचतात. लार्वापासून पूर्ण श्रींप ही वाढीची प्रक्रिया खाडी आणि समुद्रात घडते. पूर्ण वाढ झाली कि ते पुन्हा गोड्या पाण्यात येण्यासाठी प्रवाहाच्या विरुद्ध दिशेने प्रवास करतात. पुढे आयुष्यभर ते गोड्या पाण्यात राहतात.

## बंदिवासात 
डावे|इवलेसे
वेगवेगळ्या स्त्रोतांच्या म्हणण्यानुसार, 1980च्या दशकाच्या सुरुवातीस, कॅरिडीना मल्टिडेन्टाटा हा श्रींप शोभिवंत मत्स्यपालन जगाला सर्वप्रथम तकाशी अमानो यांनी परिचय करून दिला. शेवाळ हा प्रमुख आहार असल्यामुळे तसेच शोभिवंत मत्स्यालय स्वच्छ ठेवण्यासाठी सदर श्रींप मोठ्या संख्येने ठेवला जातो. कॅरिडीना मल्टिडेन्टाटा (*Caridina multidentata)* हा श्रींप पूर्वी कॅरिडीना जापोनिका (*Caridina japonica)* नावाने शोभिवंत मत्स्यपालनात प्रचलित होता पण २००६ साली अभ्यासानुसार कॅरिडीना मल्टिडेन्टाटा (*Caridina multidentata)* असे नाव ठेवण्यात आले.

## संदर्भ 
*

वर्ग:अमानो
वर्ग:श्रींप
वर्ग:जपान
वर्ग:तैवान
वर्ग:अल्गी
वर्ग:Algae eater
वर्ग:Aquascape
कृ.ना. चिटणीस

**कृ.ना.चिटणीस** हे पुणे विद्यापीठात इतिहास विषयाचे प्राध्यापक व विभाग प्रमुख होते. मध्ययुगीन भारतीय इतिहास हा त्यांचा संशोधनाचा विषय असे. त्यांनी मराठी तसेच इंग्लिश भाषेत अनेक ग्रंथांचे लेखन केले.

## ग्रंथलेखन 
* मध्ययुगीन भारतीय संकल्पना व संस्था - भाग १ - संकल्पना व प्रशासन , १९७६, १९८५, २००३
* मध्ययुगीन भारतीय संकल्पना व संस्था - भाग २ - समाज व संस्कृती , १९७६, १९८७, २००८
* मध्ययुगीन भारतीय संकल्पना व संस्था - भाग ३ - व्यापार व उद्योगधंदे , १९८२, २००५
* मध्ययुगीन भारतीय संकल्पना व संस्था - भाग ४ - चलन व पेढीव्यवहार , १९८५, २००७
* शिवाजी - मल्लम्माजी समरोत्सव (संपादित)
* Keladi Polity
* Glimpses of Medieval Indian Ideas and Institutions
* Socio-Economic Aspects of Medieval India
* Research Methodology in History 
* Savanur Nawabs : Historical Documents
* Glimpses of Maratha Socio-Economic History
* The Nawabs of Savanur
* Medieval Indian History

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी इतिहास संशोधक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बिंदू (अभिनेत्री)

इवलेसे
**बिंदू नानुभाई देसाई** (१७ एप्रिल, १९४१:हनुमान भागडा, वलसाड जिल्हा, गुजरात - ) ही एक भारतीय चित्रपट अभिनेत्री आहे. हीने ४० वर्षांच्या कारकिर्दीत १६०पेक्षा अधिक चित्रपटांमध्ये अभिनय केला. तिला सात फिल्मफेर पुरस्कार नामांकने मिळाली.

बिंदूने प्रेम चोप्राबरोबर कटी पतंग सह अनेक चित्रपटांत काम केले. इतर चित्रपटांत इत्तेफाक, दो रास्ते, अर्जुन पंडित, जंजीर, दृष्यम आणि मैं हूं नाचा समावेश होतो.

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९४१ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
व्हिक्टोरिया बेकहॅम

**व्हिक्टोरिया कॅरोलाइन बेकहॅम** (१७ एप्रिल, १९७४:हार्लो, एसेक्स, इंग्लंड - ) ही इंग्लिश पॉप गायिका आणि वस्त्र डिझायनर आहे. ही स्पाइस गर्ल्स या स्त्री संगीतसमूहाचा भाग होती. त्यावेळी ती *पॉश स्पाइस* या टोपणनावाने ओळखली जायची.

व्हिक्टोरिया बेकहॅमने १९९९मध्ये इंग्लिश फुटबॉल खेळाडू डेव्हिड बेकहॅमशी लग्न केले. त्यांना चार मुले आहेत.

वर्ग:पॉप गायक व गायिका
वर्ग:स्पाइस गर्ल्स
वर्ग:इ.स. १९७४ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सौंदर्या

**सौदर्या सत्यनारायण** (१८ जुलै, १९७२:कोलार, कर्नाटक - १७ एप्रिल, २००४:बंगळूर, कर्नाटक) ही मुख्यत्वे दक्षिण भारतीय चित्रपटांतून काम करणारी अभिनेत्री आणि निर्माती होती. हिने तेलुगू, कन्नड, मलयालम, तमिळ तसेच हिंदी चित्रपटांतून अभिनय केला.

सौदर्याने निर्माण केलेल्या द्वीप चित्रपटाला २००२चा सर्वोत्कृष्ट चित्रपट राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला. याशिवाय तिला अनेक पुरस्कार नामांकने मिळाली होती.

२००४मध्ये भारतीय जनता पक्षात प्रवेश केल्यानंतर निवडणूक प्रचारासाठी विमानाने प्रवास करीत असताना अपघातात तिचा मृत्यू झाला.

सौदर्याने बंगळूरमध्ये तीन अनाथ विद्यालये सुरू केली होती. तिच्या मृत्यूनंतर तिच्या आईने *अमरसौदर्या विद्यालय* नावाने अनेक शाळा चालविल्या आहेत.

वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:कन्नड चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००४ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
शरद घाटे

डाॅ. **शरद घाटे** हे मराठी समीक्षक-लेखक आहेत. ते रत्‍नागिरीच्या गोगटे महाविद्यालयात मराठीचे विभाग प्रमुख आणि उपप्राचार्य होते. 

पुण्याच्या स.प. महाविद्यालयातून एम.ए. झाल्यावर त्यांनी सुरुवातीला त्यांच्याच काॅलेजातल्या पु.ग. सहस्रबुद्धे यांच्याकडे आणि नंतर शेवटची दोन वर्षे [फर्ग्युसन काॅलेज]]मधील मराठीचे प्राध्यापक डाॅ. विनायक ऊर्फ मोहन रामचंद करंदीकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली पुणे विद्यापीठातून पीएच.डी. केली. कविवर्य कुसुमाग्रज आणि कवी वि.म. कुलकर्णी हे त्यांच्या प्रबंधाचे परीक्षक होते. प्रबंधाचा विषय होता - 'मराठी कवितेतील शृंगाररसचित्रण प्रारंभ ते १९६० अखेर'.  घाटे यांनी त्या प्रबंधाचे पुढे तीन भाग करून ते पुस्तरूपांत आणले.  हे तीनही भाग प्रबंधाचे विभाग असल्याने अतिशय वाचनीय आणि संग्रहणीय आहेत. ते भाग असे :-  
 
* सुंदरा मनामधि भरली 
* शृंगाररस आनंदयात्रा 
* ???

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
दुर्गानंद गायतोंडे

**दुर्गानंद गायतोंडे** हे एक इंग्लिश आणि मराठी साहित्यिक आहेत. त्यांची सर्व पुस्तके किंडलवर उपलब्ध आहेत. 

## पुस्तके
* अंतरीच्या नाना कळा : कथा आणि व्यथा (विविध व्यवसायांतील व्यक्तींच्या मुलाखतींचा आणि संभाषणांचा संग्रह)
* आभास (कथासंग्रह)
* ओंकारमय व्हा (आध्यात्मिक)
* कवडसे (यशवंत चंद्रचूड, भानुमती कोमकली, निर्मलादेवी, साम्यवादी नेते ए.बी. बर्धन आणि इतर पाचजणांची व्यक्तिचित्रणे असलेले पुस्तक)
* गूढ (कादंबरी)
* थरार (थरारकथांचा संग्रह)
* पराधीन आहे पुत्र मानवाचा (वयाच्या ९३व्या वर्षी लिहिलेला कथासंग्रह)
* पुनर्जन्मा ऐक तुझी कहाणी 
* भावलेल्या व्यक्ती (सहचरी पत्नी, ऑस्ट्रेलियातील माजी राजदूत अप्पासाहेब पंत, महात्मा गांधी यांच्या निकट सहकारी-सुशीला पै, मिस्किल लेखक बापू प्रभावळकर, आणि इतर सातजण यांच्या व्यक्तिचित्रणांचा संग्रह)
* येरा गबाळाचे काम नोहे (रहस्यमय कादंबरी)
* Rebirth a Study in Depth (२००७) 
* सुंदरा मनामध्ये भरली (कथासंग्रह). हा कथासंग्रह लिहिला तेव्हा गायतोंडे शंभरीच्या घरात होते. 

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख