open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
बागलकोट जिल्हा

*हा लेख बागलकोट जिल्ह्याविषयी आहे. बागलकोट शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.*

**बागलकोट** हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र बागलकोट येथे आहे.

हा जिल्हा बेळगांव प्रशासकीय विभागात मोडतो.

## चतुःसीमा
## तालुके
वर्ग:बागलकोट जिल्हा
वर्ग:कर्नाटकातील जिल्हे
विजापूर जिल्हा

*हा लेख विजापूर जिल्ह्याविषयी आहे. विजापूर शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.*

**विजापूर** हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील उत्तर भागातील जिल्हा आहे. हा जिल्हा बेळगांव प्रशासकीय विभागात मोडतो.

वर्ग:कर्नाटकातील जिल्हे
वर्ग:विजापूर जिल्हा
हावेरी जिल्हा

*हा लेख हावेरी जिल्ह्याविषयी आहे. हावेरी शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.*

**हावेरी** हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील उत्तर भागातील जिल्हा आहे. हा जिल्हा बेळगांव प्रशासकीय विभागात मोडतो.

वर्ग:हावेरी जिल्हा
वर्ग:कर्नाटकातील जिल्हे
गदग जिल्हा

*हा लेख गदग जिल्ह्याविषयी आहे. गदग शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.*

**गदग** हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील उत्तर भागातील जिल्हा आहे.

हा जिल्हा बेळगांव प्रशासकीय विभागात मोडतो.

२०११ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १०,६४,५७० इतकी होती.


वर्ग:कर्नाटकातील जिल्हे
इ.स. १५२५

## ठळक घटना आणि घडामोडी
* मे १५ - फ्रॅंकेनहाउसेनची लढाई.

## जन्म
* सप्टेंबर ३ - जियोव्हानी पियेरलुईगी दा पालेस्त्रिना, इटालियन संगीतकार.

## मृत्यू
वर्ग:इ.स. १५२५
वर्ग:इ.स.च्या १५२० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १६ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
बंगळूर जिल्हा

*हा लेख बंगळूर जिल्ह्याविषयी आहे. बंगळूर शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.*

**बंगळूर** हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील जिल्हा होता. सन १९८६ मध्ये त्याचे **बंगळूर शहर जिल्हा** आणि **बंगळूर ग्रामीण जिल्हा** असे विभाजन करण्यात आले. वरील जिल्हे बंगळूर प्रशासकीय विभागात येतात.

वर्ग:बंगळूर जिल्हा
वर्ग:कर्नाटकातील जिल्हे
बंगळूर ग्रामीण जिल्हा

**बंगळूर ग्रामीण** हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील जिल्हा आहे. याचे मुख्य ठिकाण बंगळूर येथे आहे.

हा जिल्हा बंगळूर प्रशासकीय विभागात मोडतो.

२०११ च्या जनगणनेनुसार या जिल्ह्यातील लोकसंख्या ९,८७,२५७ होती.

वर्ग:कर्नाटकातील जिल्हे
वर्ग:बंगळूर ग्रामीण जिल्हा
तुमकूर जिल्हा

*हा लेख तुमकूर जिल्ह्याविषयी आहे. तुमकूर शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.*

**तुमकूर** हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील जिल्हा आहे.

हा जिल्हा बंगळूर प्रशासकीय विभागात मोडतो.

२०११ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या २६,७८,९८० इतकी आहे.

वर्ग:तुमकूर जिल्हा
वर्ग:कर्नाटकातील जिल्हे
दावणगेरे जिल्हा

*हा लेख दावणगेरे जिल्ह्याविषयी आहे. दावणगेरे शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.*

**दावणगेरे** हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र दावणगेरे येथे आहे.

हा जिल्हा बंगळूर प्रशासकीय विभागात मोडतो.

वर्ग:दावणगेरे जिल्हा
वर्ग:कर्नाटकातील जिल्हे
शिमोगा जिल्हा

*हा लेख शिमोगा जिल्ह्याविषयी आहे. शिमोगा शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.*

**शिमोगा** हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील जिल्हा आहे.

हा जिल्हा बंगळूर प्रशासकीय विभागात मोडतो.
[250px|right|thumb|शिमोगा जिल्ह्यातील [जोग धबधबा]]

वर्ग:कर्नाटकातील जिल्हे
चित्रदुर्ग जिल्हा

*हा लेख चित्रदुर्ग जिल्ह्याविषयी आहे. चित्रदुर्ग शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.*

**चित्रदुर्ग** हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील जिल्हा आहे.

हा जिल्हा बंगळूर प्रशासकीय विभागात मोडतो.


वर्ग:कर्नाटकातील जिल्हे
कोलार जिल्हा

*हा लेख कोलार जिल्ह्याविषयी आहे. कोलार शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.*


वर्ग:कर्नाटकातील जिल्हे
मैसुरु जिल्हा

*हा लेख म्हैसूर जिल्ह्याविषयी आहे. मैसुरु शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.*

**मैसुरु** हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील जिल्हा आहे.

हा जिल्हा मैसुरु प्रशासकीय विभागात मोडतो.

२०११ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ३०,०१,१२७ इतकी होती.

*
वर्ग:कर्नाटकातील जिल्हे
उडुपी जिल्हा

*हा लेख उडुपी जिल्ह्याविषयी आहे. उडुपी शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.*

**उडुपी** हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र उडुपी येथे आहे.

हा जिल्हा मैसूर प्रशासकीय विभागात मोडतो.

वर्ग:कर्नाटकातील जिल्हे
वर्ग:उडुपी जिल्हा
दाहोद

**दाहोद** हे भारताच्या गुजरात राज्यातील एक शहर आहे. हे दाहोद जिल्ह्याचे प्रशासकीय केन्द्र आहे.

मोगल सम्राट औरंगजेबाचा जन्म येथे झाला होता.

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:गुजरातमधील शहरे
वर्ग:दाहोद जिल्हा
कोडागु जिल्हा

**कोडागु** हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील जिल्हा आहे. याचे मुख्य शहर मडिकेरी येथे आहे.

हा जिल्हा मैसूर प्रशासकीय विभागात मोडतो. २००१ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ५,४८,५६१ होती. त्यानुसार हा जिल्हा कर्नाटकातील सगळ्यात कमी वस्ती असलेला जिल्हा आहे.

वर्ग:कोडागु जिल्हा
वर्ग:कर्नाटकातील जिल्हे
चामराजनगर जिल्हा

*हा लेख चामराजनगर जिल्ह्याविषयी आहे. चामराजनगर शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.*

**चामराजनगर** हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील जिल्हा आहे.

हा जिल्हा मैसूर प्रशासकीय विभागात मोडतो.

वर्ग:कर्नाटकातील जिल्हे
*
मंड्या जिल्हा

*हा लेख मंड्या जिल्ह्याविषयी आहे. मंड्या शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.*

**मंड्या** हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील जिल्हा आहे.

मंड्या शहर या जिल्ह्याचे प्रशासकीय केन्द्र आहे. २०११ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्य १८,०८,६८० इतकी होती.

हा जिल्हा मैसूर प्रशासकीय विभागात मोडतो.

## संदर्भ आणि नोंदी 

वर्ग:कर्नाटकातील जिल्हे
हासन जिल्हा

*हा लेख हसन जिल्ह्याविषयी आहे. हसन शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.*

**हासन** किंवा हसन हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील जिल्हा आहे. हा जिल्हा मैसूर प्रशासकीय विभागात मोडतो.

२०११ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १७,७६,४२१ होती.

वर्ग:हासन जिल्हा
वर्ग:कर्नाटकातील जिल्हे
इ.स.पू. १२९०

## ठळक घटना आणि घडामोडी
* फेब्रुवारी २२ - ईजिप्तचा फेरो राम्सेस दुसऱ्याचा राज्याभिषेक.

## जन्म
## मृत्यू
इ.स.पू. १२९२ - इ.स.पू. १२९१ - इ.स.पू. १२९० - इ.स.पू. १२८९ - इ.स.पू. १२८८

वर्ग:प्राचीन घटना
दक्षिण कन्नड जिल्हा

इवलेसे|right|200px|भारत आणि कर्नाटकात दक्षिण कन्नड जिल्ह्याचे स्थान
**दक्षिण कन्नड** हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील जिल्हा आहे. याचे मुख्य शहर मंगळूर येथे आहे. हा जिल्हा केरळच्या सीमेस लागून आहे. हा जिल्हा मैसूर प्रशासकीय विभागात मोडतो.

वर्ग:दक्षिण कन्नड जिल्हा
वर्ग:कर्नाटकातील जिल्हे
इ.स. १२८१

## ठळक घटना आणि घडामोडी
* फेब्रुवारी २२ - मार्टिन चौथा पोप पदी.

## जन्म
* ऑगस्ट ४ - कुलुग खान, मोंगोल सम्राट. (मृ. १३११)
* ओऱ्हान, ओस्मानी सुलतान.

## मृत्यू
वर्ग:इ.स. १२८१
वर्ग:इ.स.च्या १२८० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १४०३

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* जॉर्जियाने तैमूर लंगशी संधी करून त्याला आपला अधिपती मानले व खंडणी देऊ केली.

## जन्म
* फेब्रुवारी २२ - चार्ल्स सातवा, फ्रांसचा राजा.

## मृत्यू 
वर्ग:इ.स. १४०३
वर्ग:इ.स.च्या १४०० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १३७१

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
## जन्म
* झ्हेंग हे - चिनी दर्यासारंग. (मृ. १४३३)

## मृत्यू 
* फेब्रुवारी २२ - डेव्हिड दुसरा, स्कॉटलंडचा राजा.

वर्ग:इ.स. १३७१
वर्ग:इ.स.च्या १३७० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १४ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १५१४

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* मार्च १२ - पोर्तुगालचा राजा मनुएल पहिल्याने पोप लिओ दहाव्याला पाठविलेला नजराणा रोम येथे पोचला. यात हन्नो नावाचा भारतीय पांढरा हत्तीही होता.

## जन्म
* मार्च ८ - आमागो हारुहिसा, जपानी सामुराइ.

## मृत्यू 
वर्ग:इ.स. १५१४
वर्ग:इ.स.च्या १५१० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १६ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
बनासकांठा जिल्हा

**बनासकांठा जिल्हा** गुजरातमधील उत्तर भागात असलेला एक जिल्हा आहे. याचे मुख्य ठिकाण पालनपुर येथे आहे. या जिल्ह्यातून बनास नदी वाहते. राजस्थानच्या अरवली पर्वतातून उगम पावलेली ही नदी जिल्ह्यातून वहात वहात शेवटी कच्छच्या रणात विलीन होते.

हा भारताच्या गुजरात राज्यातील चौतीस जिल्ह्यांपैकी एक आहे. जिल्ह्याचे प्रशासकीय मुख्यालय पालनपुर आहे, जे त्याचे सर्वात मोठे शहर देखील आहे. हा जिल्हा गुजरातच्या ईशान्येला स्थित आहे आणि कदाचित बनास नदीच्या नावावरून त्याचे नाव पडले आहे जी माउंट आबू आणि अरावली पर्वतरांगांमधील दरीतून वाहते आणि गुजरातच्या मैदानी प्रदेशात आणि कच्छच्या रणाकडे वाहते. हा जिल्हा अंबाजी मंदिरासाठी प्रसिद्ध आहे जे अनेक पर्यटकांना आकर्षित करते. हे १२७०३ चौरस किलोमीटर क्षेत्रफळ व्यापते आणि राज्यातील दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वात मोठा जिल्हा आहे.

## भौगोलिक स्थान
बनासकांठा जिल्ह्याच्या उत्तरेला राजस्थान राज्य, पूर्वेला साबरकांठा जिल्हा, पश्चिमेला कच्छ जिल्हा आणि दक्षिणेला पाटण जिल्हा आणि मेहसाणा जिल्हा आहेत.

## तालुका/तहसील
बनासकांठा जिल्ह्यात 10 तालुके आहेत;

''

## नगरपालिका
धानेरा

डीसा

पालनपुर

थरा

## अर्थव्यवस्था
जिल्ह्याची अर्थव्यवस्था शेती आणि अन्न प्रक्रिया, पर्यटन, कापड उद्योगावर आधारित आहे.

आणि खनिज-आधारित उद्योग (सिरेमिक). जिल्ह्यातील अन्न प्रक्रिया उद्योगाने गेल्या दोन दशकांत एकूण गुंतवणुकीपैकी ५७% गुंतवणूक आकर्षित केली आहे. दूध उत्पादनात जिल्हा देशात पहिल्या क्रमांकावर आहे. आशियातील सर्वात मोठी दुग्धशाळा बनासकांठा जिल्हा सहकारी दूध उत्पादक संघ लिमिटेड, पालनपूर(बनास डेअरी) आहे, ज्याने १५.०१.२०१८ रोजी पीक पावती म्हणून अंदाजे ५९,५८,१३४ लिटर दूध गोळा केले. बनासकांठा हा सर्वात मोठा दूध थंडगार पुरवठा साखळी असलेला पहिला जिल्हा आहे, ज्यामध्ये १२८० मोठ्या प्रमाणात दूध थंडगार युनिट्स स्थापित केले आहेत, जे सुमारे ९०% पेक्षा जास्त दूध कच्च्या थंडगार दुधाच्या स्वरूपात आणि उर्वरित १०% कॅनमध्ये साठवतात.

बनासकांठा जिल्ह्यात १,०६० ग्रामीण दुग्ध सहकारी संस्था आहेत, ज्या ISO 9001:QMS मानकांनुसार प्रमाणित आहेत. गुजरातच्या एकूण भाजीपाला उत्पादनात सुमारे १७.६७% वाटा असलेले हे जिल्हा राज्यात भाजीपाला उत्पादनात प्रथम क्रमांकावर आहे. राज्यातील हा सर्वात मोठा बटाटा उत्पादक आहे. बाजरी, मका, तंबाखू, एरंडेल तेल, ज्वारी आणि इसबगोल ही जिल्ह्यातील इतर प्रमुख पिके आहेत. हा देशातील इसबगोल (सायलियम भुसा) उत्पादकांपैकी एक आहे. जुनागढ आणि जामनगर जिल्ह्यांनंतर हा राज्यातील तेलबियांचा तिसरा सर्वात मोठा उत्पादक आहे.

या जिल्ह्यात चुनखडी, संगमरवरी, ग्रॅनाइट, इमारत दगड आणि चिनी माती असे समृद्ध खनिज साठे आहेत. गुजरातमधील जवळजवळ सर्व संगमरवरी साठे (९९.३%) येथे आहेत आणि राज्यातील एकूण चुनखडी उत्पादनात सुमारे १५% वाटा आहे.
बनासकांठा जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँक(बनास बँक) ही गुजरातमधील सर्वात महत्वाच्या बँकांपैकी एक आहे.

सरदारकृषीनगर येथील प्रतिष्ठित राज्य कृषी विद्यापीठ, सरदारकृषीनगर दांतीवाडा कृषी विद्यापीठ येथे आहे. येथील मुख्य पीक बाजरी आहे.

२००६ मध्ये, पंचायती राज मंत्रालयाने देशातील २५० सर्वात मागास जिल्ह्यांपैकी (एकूण ६४० पैकी) बनासकांठा जिल्ह्याला एक म्हणून घोषित केले. हा गुजरातमधील सहा जिल्ह्यांपैकी एक आहे ज्यांना सध्या मागास प्रदेश अनुदान निधी कार्यक्रम (BRGF) मधून निधी मिळत आहे.

वर्ग:गुजरातमधील जिल्हे
पंजाबराव देशमुख

**पंजाबराव देशमुख** (जन्म : पापळ-अमरावती जिल्हा, २७ डिसेंबर १८९८;  - दिल्ली, १० एप्रिल १९६५) यांचा जन्म  पापळ या गावी झाला. उच्च शिक्षण घेऊन ते स्वातंत्र्य लढ्यात सामील झाले. इ.स. १९३६च्या निवडणुकीपश्चात ते शिक्षणमंत्री झाले. स्वतंत्र भारतात ते भारताचे कृषी मंत्री होते. विदर्भात शिक्षणाचा प्रसार व्हावा म्हणून त्यांनी श्री शिवाजी शिक्षण संस्था काढली. या संस्थेच्या पश्चिम विदर्भात म्हणजे अमरावती विभागात अंदाजे १,००० च्या वर शाळा आहेत. महाविद्यालये, अभियांत्रिकी पदवी, तसेच पदविका तंत्रनिकेतन, कृषी महाविद्यालय, वैद्यकीय महाविद्यालय अशी अनेक महाविद्यालये सुरू करून त्या संस्था शिक्षण क्षेत्रात फार मोठे योगदान देत आहेत.

'भूतकाळ विसरा, तलवार विसरा, जातिभेद पुरा, सेवाभाव धरा' हे पंजाबराव देशमुखांचे ब्रीदवाक्य होते.

## संक्षिप्त जीवन 
डॉ. पंजाबराव देशमुख  ( भाऊसाहेब देशमुख) 
मूळ आडनाव - कदम 

१९२७- शेतकरी संघाच्या प्रचारासाठी 'महाराष्ट्र केसरी' हे वर्तमानपत्र चालविले.

वैदिक वाङ्मयातील धर्माचा उद्गम आणि विकास' या प्रबंधाबद्दल डॉक्टरेट.

१९३३ - शेतकऱ्यांची कर्जातून मुक्तता करणारा कर्ज लवाद कायदा पारiत करण्यात मोठा वाटा. त्यामुळे त्यांना हिंदुस्थानच्या कृषक क्रांतीचे जनक म्हणतात. 

१९२६ - मुष्टिफंड या माध्यमातून गरीब होतकरू विद्यार्थ्यांसाठी श्रद्धानंद छात्रालय काढले.

१९२७ - शेतकरी संघाची स्थापना. 

१९३२ - श्री. ए. डब्ल्यू. पाटील यांच्या सहकार्याने श्री शिवाजी शिक्षण संस्थेची स्थापना.

? - ग्रामोद्धार मंडळाची स्थापना.

१९५० - लोकविद्यापीठाची स्थापना (पुणे), त्याचे नंतर यशवंतराव चव्हाण महाराष्ट्र मुक्त विद्यापीठात रूपांतर झाले.

१९५५ - भारत कृषक समाजाची स्थापना व त्याच्याच विद्यमाने 'राष्ट्रीय कृषी सहकारी खरेदी विक्री संघाची स्थापना. 

१९५६ - अखिल भारतीय दलित संघाची स्थापना.

१८ ऑगस्ट १९२८ - अमरावती अंबाबाई मंदिर अस्पृश्यांसाठी खुले व्हावे म्हणून सत्याग्रह .

१९३० - प्रांतिक कायदे मंडळावर निवड. शिक्षण, कृषी, सहकार खात्याचे मंत्री 

लोकसभेवर १९५२, १९५७, १९६२ तीन वेळा निवड.

१९५२ ते ६२ केंद्रीय मंत्रिमंडळात कृषिमंत्री. भारताचे पहिले कृषिमंत्री.

देवस्थानची संपत्ती सरकारने ताब्यात घेऊन विधायक कार्य करावे या उद्देशाने १९३२ मध्ये हिंदू देवस्थान संपत्ती बिल मांडले. 

प्राथमिक शिक्षकांच्या समस्या सोडवण्यासाठी प्राथमिक शिक्षक संघाची स्थापना.

१९६० - दिल्ली येथे जागतिक कृषी प्रदर्शन भरवले.

## पंजाबराव देशमुखांच्या जीवनावरील पुस्तके
* सूर्यावर वादळे उठतात. (नाटक,  लेखक बाळकृष्ण द. महात्मे)

## सन्मान
* विदर्भातील अकोला येथे असलेल्या कृषी विद्यापीठाला डाॅ. पंजाबराव देशमुखांचे नाव दिले आहे.

वर्ग:विदर्भ
वर्ग:मराठी व्यक्ती
वर्ग:मराठी शिक्षणतज्ज्ञ
वर्ग:इ.स. १८९८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६५ मधील मृत्यू
वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य
वर्ग:२ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:३ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय कृषीमंत्री
वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य
गोंदिया जिल्हा

thumb|गोंदिया जिल्ह्याचे स्थान

**गोंदिया** जिल्हा हा पूर्वी भंडारा जिल्ह्याचा एक भाग होता. गोंदिया जिल्हा महाराष्ट्राच्या ईशान्य दिशेला असून मध्य प्रदेश व छत्तीसगढ राज्यालगत आहे. गोंदियाचे क्षेत्रफळ ५,४३१ चौरस किलोमीटर, लोकसंख्या १२,००,१५१ असून साक्षरता ६७.६७% आहे,. 

250px|thumb|विदर्भाच्या नकाशात जिल्ह्याचे स्थान

**गोंदिया** हा पूर्वोत्तर विदर्भातील जिल्हा आहे. जिल्ह्याचा बराचसा भाग वनांनी व्यापलेला आहे. भात, ज्वारी, तेलबिया, गहू व तूर ही मुख्य पिके आहेत. वैनगंगा ही मुख्य नदी आहे. जिल्ह्यात अनेक भात सडण्याचे कारखाने (rice-mills) आहेत.

**पर्यटनस्थळे**: नागझिरा वने, प्रतापगड किल्ला, कचारगड, इतियाडोह धरण, नवेगाव राष्ट्रीय उद्यान वगैरे.

## जिल्ह्यातील उपविभाग 
* गोंदिया उपविभाग
* तिरोडा उपविभाग
* अर्जुनी मोरगाव उपविभाग
* देवरी उपविभाग

## जिल्ह्या्तील तालुके 
* अर्जुनी/मोरगाव,
* आमगाव, 
* सडक/अर्जुनी,
* तिरोडा,
* देवरी, 
* सालेकसा, 
* गोंदिया तालुका व
* गोरेगाव तालुका.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
गोंदिया एन.आय.सी

वर्ग:गोंदिया जिल्हा
वर्ग:नागपूर विभागातील जिल्हे
वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे
ठाणे जिल्हा

*हा लेख ठाणे जिल्ह्याविषयी आहे. ठाणे शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या*
इवलेसे|१८९६चा नकाशा
**ठाणे जिल्हा** भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील एक जिल्हा आहे.
* ०१ ऑगस्ट २०१४ रोजी या जिल्ह्याचे विभाजन करून पालघर या नवीन जिल्ह्याची निर्मिती करण्यात आलेली आहे. 
ठाणे जिल्ह्यात प्रामुख्याने आगरी, कुणबी, आदिवासी मल्हार कोळी व ठाकूर समाजाची लोक गाव समुहाने वस्ती करून राहत असत. ठाणे जिल्ह्यातील एकूण लोकसंख्येत कुणबी व आगरी समाजाची लोकसंख्या जास्त आहे. ठाणे जिल्ह्यांतील स्थानिक भाषा म्हणून आगरी बोलीकडे प्रामुख्याने पाहिले जाते.

## चतुःसीमा
* पश्चिम- अरबी समुद्र,मुंबई जिल्हा
* उत्तर- पालघर जिल्हा
* पूर्व- अहमदनगर जिल्हा, नाशिक जिल्हा
* दक्षिण- रायगड जिल्हा, पुणे जिल्हा

## तालुके
* ठाणे शहर (महापालिका क्षेत्र)
* कल्याण
* अंबरनाथ
* भिवंडी
* शहापूर(१००% PESA- अधिसूचित क्षेत्र)
* उल्हासनगर
* मुरबाड

## बाह्य दुवे 
* ठाणे जिल्हा 

वर्ग:ठाणे जिल्हा
वर्ग:कोकण विभागातील जिल्हे
वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे
नाशिक जिल्हा

*हा लेख नाशिक जिल्ह्याविषयी आहे. नाशिक शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या*

नाशिक जिल्ह्याला नाशिक  जिल्हा म्हणून देखील ओळखले जाते. **नाशिक जिल्हा** भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील एक जिल्हा आहे.
 

## सीमा 
* उत्तरेला- धुळे जिल्हा
* पूर्वेला- जळगाव जिल्हा
* आग्नेयला - छत्रपती संभाजीनगर जिल्हा
* दक्षिणेला-  अहिल्यानगर जिल्हा
* नैऋत्येला - ठाणे जिल्हा
* पश्चिमेला - गुजरात राज्य
* वायव्येला- गुजरात राज्य

## तालुके 
* सटाणा
* सुरगाणा 
* मालेगाव 
* देवळा 
* पेठ 
* दिंडोरी 
* चांदवड 
* नांदगाव 
* नाशिक 
* निफाड 
* येवला 
* इगतपुरी 
* सिन्नर, 
* कळवण 
* त्र्यंबकेश्वर

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:नाशिक जिल्हा
वर्ग:नाशिक विभागातील जिल्हे
वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे
मुंबई उपनगर जिल्हा

thumb|मुंबई उपनगर जिल्ह्याचे स्थान
**मुंबई उपनगर जिल्हा** महाराष्ट्र राज्यातील दुसरा सर्वात लहान (क्षेत्रफळानुसार) जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र वांद्रे (पूर्व) येथे आहे. मुंबई शहर हे मुंबई जिल्हा व मुंबई उपनगर जिल्हा मिळून तयार होते. म्हणजेच मुंबई उपनगर जिल्हा हा बृहन्मुंबई महापालिकेच्या प्रशासनाच्या अखत्यारीत येतो. मुंबई शहरातील (बृहन्मुंबई महानगरपालिका) १४ प्रभाग या जिल्ह्यात असून त्यांस पूर्व व पश्चिम उपनगरे असे संबोधले जाते.

## तालुके 
मुंबई उपनगर जिल्ह्यात
# कुर्ला,
# बोरीवली व
# अंधेरी 
हे ३ तालुके असून त्यातील लोकसंख्या ८५,८७,५६१ इतकी आहे. ह्या जिल्ह्यातील १००% लोकसंख्या नागरी आहे.
* जिल्ह्याचे क्षेत्रफळ ३७० किमी२ आहे. 
हा जिल्हा महाराष्ट्रातील प्रगत जिल्ह्यांपैकी एक आहे. 
* मिठी नदी ही येथील प्रमुख नदी आहे.

## पर्यटनस्थळे 
जिल्ह्यातील पर्यटनस्थळे- जुहू बीच, बोरीवली राष्ट्रीय उद्यान, मार्वे व मनोरी बीच, कान्हेरी व जोगेश्वरी गुंफा, एसेल वर्ल्ड, गोरेगांव चित्रनगरी, माऊंट मेरी चर्च, आरे कॉलनी, इ.

या जिल्ह्याच्या अंधेरी उपनगरात **गिल्बर्ट हिल** नावाची टेकडी आहे. ही टेकडी अमेरिकेतील **डेव्हिल्स टॉवर** सारखी आहे. मात्र डेव्हिल्स टॉवर ही टेकडी येलो स्टोन या प्रकारच्या दगडाची आहे. मात्र मुंबईतील गिलबर्ट हील ही ब्लॅक बेसॉल्ट या अतिकठीण दगडापासून बनलेली आहे. या दृष्टिकोनातून ही टेकडी जगातील अशा प्रकारची एकमेव टेकडी ठरते.

## हे सुद्धा पहा 
* मुंबई
* मुंबई शहर जिल्हा

## बाह्य दुवे 
* मुंबई उपनगर जिल्ह्याचे अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:मुंबई उपनगर जिल्हा
वर्ग:कोकण विभागातील जिल्हे
वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे
नंदुरबार जिल्हा

*हा लेख नंदुरबार जिल्ह्याविषयी आहे. नंदुरबार शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या*

**नंदुरबार** हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्याच्या सातपुडा प्रदेशातील एक आदिवासी (tribal ) जिल्हा आहे, १ जुलै १९९८ रोजी धुळे जिल्ह्यातून बाहेर पडून नंदुरबार जिल्ह्याची निर्मिती झाली. हा जिल्हा महाराष्ट्र व गुजरात व मध्यप्रदेश राज्याच्या सीमेजवळ असून याचे क्षेत्रफळ ५०३५ चौरस कि.मी. आहे. येथील लोकसंख्या १३,११,७०९ असून त्यांपैकी १५.४५% लोक शहरी भागात राहतात. (२००१ च्या जनगणनेनुसार). हा भाग आदिवासी बहुल असून निसर्गाच्या वैविध्याने पूर्णपणे परिपूर्ण असा आहे. तसेच अक्ककलकुुवा तालुक्यातील राजवाडी होळी हा प्रमुख सण मानला जातो. प्रामुख्याने काठीच्या आदिवासी संस्कृतीतली होळी ही मोठ्या स्वरूपात होत असून तत्पश्चात भरणाऱ्या बाजारास भोंगऱ्या म्हणतात

## चतुःसीमा 
नंदुरबार एक आदिवासी जिल्हा आहे , जिल्ह्याला दोन राज्यांच्या सीमा लाभल्या आहेत. गुजरात राज्य वायव्य सीमेवर, तर मध्य प्रदेश राज्य जिल्ह्याच्या ईशान्य सीमेवर आहे.
सीमा भागातील काही गावे (उदा. खेडदिगर व खेतिया) ही महाराष्ट्र आणि मध्यप्रदेश ह्या दोन्ही राज्यांत विभागली गेली आहेत.

## जिल्ह्यातील तालुके 
* अक्कलकुवा 
* अक्राणी (धडगाव)
* तळोदा 
* नंदुरबार 
* नवापूर 
* शहादा

## पर्यटन 
* नंदुरबार- प्रमुख आदिवासी सुसंस्कृती, जीवनशैली बाल हुतात्मा शिरीषकुमार याचे स्मारक. प्रकाशे -शहादा तालुक्यात तापी-गोमाई संगमावरील प्रसिद्ध तीर्थक्षेत्र ( दक्षिण काशी )  शहादा तालुक्यात उनबदेव येथे गरम पाण्याचे झरे. अक्राणी तालुक्यात तोरणमाळ हे थंड हवेचे ठिकाण.येथे यशवंत तलाव ,सिताखाईची दरी, पार्क, निसर्ग व धबधबा आहे. आदिवासी संस्कृती आणि खूप काही अक्कलकुवा येथे होराफली धबधबा.मोलगी येथील काठीची आदिवासी संस्कृती होळी ( life time amezing experiance )सातपुडा डोंगर रांगा, वन्यजीव, आणि निसर्ग सातपुडा प्रदेशमधील आदिवासी सुसंस्कृती आणि मनमोहक खेडी.हिडिंबा जंगल.
*उमटी तालुका अक्कलकुवा: Borkighat Waterfall Umati बोरकीघाट धबधबा उमटी नंदुरबार जिल्ह्यात अक्कलकुवा तालुक्यातील उमटी गावात मनमोहक धबधबा पर्यटकांना आकर्षित करणारा देवनंद नदीवरील धबधबा आहेत सातपुडा पर्वत क्षेत्रात हा एक सुंदर व खूप उंचीवरून कोसळणारा धबधबा पर्यटन स्थान आहेत.हे  मोलगी शहरापासून 10 की मी तसेच धडगाव पासून 20 कि.मी अंतरावर आहेत.!
*दाब हे अक्कलकुवा तालुक्यातील आदिवासीचे कुलदैवत याहा मोगी माताचे जन्म स्थान व थंड हवेचे  पर्यटन स्थळ आहेत. अस्तंभा हे 
*
*: अस्तंभा हे सातपुड्यातील  सर्वात उंच शिखर 1325 मीटर उंच व अश्वथामा ऋषी महाराजचे दिवाळीच्या वेळी यात्रा भरते येथे आदिवासी बांधव धान्य ज्वारी भात मका आंबडी रोशा गवताची पूजा केली जाते हे पर्यटन स्थळ म्हणुन प्रसिद्ध आहेत.
*तोरणमाळ हे सातपुड्यातील थंड हवेचे ठिकाण आहे. तेथे यशवंत तलाव व सिताखाईची दरी आहे आणि एक धबधबाही आहे.
* उनपदेव-सुनपदेव (शहादा तालुका) येथे गरम पाण्याचे झरे आहेत.
* प्रकाशा  हे शहादा मधील शंकराचे जागृत देवस्थान आहे, हे तापी नदीच्या काठावर वसलेले आहे.

## इतर 
नंदुरबार हा आदिवासीबहुल जिल्हा असून येथील लोकसभा व विधानसभा मतदार संघ हे अनुसूचित जमातीसाठी राखीव आदिवासी मतदार संघ आहेत.

**जमाती**  :-

पाडवी -भिल्ल, पावरा, तडवी-भिल्ल, वळवी, वसावे ,टोकरे कोळी, ढोर कोळी , महादेव कोळी , कोकणा-कोकणी, गावित, मावची, धानका, इत्यादी प्रमुख आदिवासी जमाती आहेत.

वर्ग:नंदुरबार जिल्हा
वर्ग:खान्देश
वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे
वर्ग:नाशिक विभागातील जिल्हे
परभणी जिल्हा

**परभणी जिल्हा** महाराष्ट्र राज्यातील मराठवाडा विभागात येतो. हा जिल्हा प्रथम मगध साम्राज्याच्या अधिपत्याखाली होता.सम्राट अशोकाने या भागावर राज्य केले. परभणीला आधी *प्रभावतीनगर* असे म्हणत.परभणी जिल्ह्याला प्राचीन इतिहास आहे पांडुपुत्र अर्जुन याने जिल्ह्यातील पाथरी शहर वसवले साई बाबा संत जनाबाई तसेच इतर यांचे जन्म ठिकाण हा जिल्हा आहे. परभणी जिल्ह्याच्या उत्तरेस हिंगोली जिल्हा, पूर्वेस नांदेड जिल्हा, दक्षिणेस लातूर जिल्हा व पश्चिमेस बीड जिल्हा व जालना जिल्हा आहे. परभणी महाराष्ट्राच्या इतर महत्त्वाच्या शहरांशी तसेच शेजारील तेलंगणा राज्याला रस्त्याने उत्तमप्रकारे जोडला गेला आहे.

परभणी जिल्ह्याचे क्षेत्रफळ ६२५०.५८ चौ.कि.मी आहे. जिल्ह्याच्या उत्तरेकडे अजंता डोंगररांगा आहेत तर दक्षिणेकडे बालाघाट डोंगररांगा आहेत. जिल्ह्याची सरासरी (समुद्रसपाटीपासूनची) उंची ही ३५७ मि. आहे. इ.स.२००१ च्या जनगणनेनुसार जिल्ह्याची लोकसंख्या १५,२७,७१५ इतकी तर साक्षरता ५५.१५% आहे.

परभणीत मराठवाडा कृषी विद्यापीठ ही संस्था आहे. हयाचे नाव वसंतराव नाईक कृषि विद्यापीठ आहे. शिर्डी  साईबाबा यांचा जन्म पाथरी येथला आहे.संत नामदेव महाराज (नर्सी), संत जनाबाई गंगाखेड व संत भोजलिंग काका(पोहंडुळ) परभणी जिल्ह्याच्या असून गणिती भास्कराचार्य हे याच जिल्ह्यातील बोरी येथील आहे.बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक औंढा नागनाथ हे पूवी परभणीत होते आता हे स्थान हिंगोली जिल्ह्यात आहे. त्याचप्रमाणे जिंतूर तालुक्यातील पाचलेगाव या गावी नृसिंह राजारामपंत कुळकर्णी उर्फ **राष्ट्रसंत संचारेश्वर पाचलेगावकर महाराजांचा** जन्म झाला, त्यामुळे हे सुद्धा एक पवित्र स्थान या जिल्ह्यात आहे.
त्रिधारा हे पवित्र ठिकाण येथे आहे.त्रिधारेला ओंकारनाथ भगवान नामे सिद्धपुरुषाचे मंदिर आहे.त्यांनी यवतमाळ मधील कार्ला येथे समाधी घेतली.

पुर्णा तालुक्यातील कातनेश्वर या ठिकाणी कांचनेश्वर महादेवाचे प्रसिद्ध मंदिर आहे.

परभणी शहराजवळ दत्तधाम हे दत्ताचे पीठ आहे.
मनपा १ 
प्रमुख नदी :- गोदावरी , दुधना
महत्त्वाचे पीक :- ज्वारी
समुद्रसाटीपासून उंची :-  457.50मी.
खेडे:- 830
पिन कोड:- 
१) परभणी -431401
२) सेलू:- 431503
३) मानवत:- 431504
४) पाथरी:-431506

## जिल्ह्यातील तालुके 
* गंगाखेड 
* जिंतूर
* सेलू 
* परभणी 
* पाथरी 
* पालम
* पूर्णा 
* मानवत
* सोनपेठ

## बाह्य दुवे 
* परभणी एन.आय.सी

वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे
वर्ग:परभणी जिल्हा
वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:छत्रपती संभाजीनगर विभागातील जिल्हे
मुंबई शहर जिल्हा

thumb|मुंबई जिल्ह्याचे स्थान

**मुंबई जिल्हा** हा महाराष्ट्रातील सर्वात प्रगत जिल्हा असून क्षेत्रफळ ६७.७९ चौ.कि.मी आहे तर  लोकसंख्या ३३,३८,०३१ इतकी आहे. जिल्ह्याची संपूर्ण लोकसंख्या नागरी आहे. मुंबई जिल्हा म्हणजेच मुंबई शहर. मुंबई शहर हे मुंबई जिल्हा व मुंबई उपनगर जिल्हा या जिल्ह्यात विभागले गेले आहे.
* मुंबई जिल्ह्याची हद्द कुलाब्यापासून शीव/ माहिम पर्यंत आहे. 
मुंबई व मुंबई उपनगर जिल्हा हे बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या हद्दीत आहे. 
मुंबई हे एक आंतरराष्ट्रीय शहर देखील आहे. संपूर्ण देश व परदेशातुन नागरिक मुंबईला येतात. 

**जिल्ह्यातील पर्यटनस्थळे**- महात्मा फुले मार्केट, छत्रपती शिवाजी टर्मिनस, फ्लोरा फाउंटन/फ्लोरा-फाऊंटन, जहांगीर कलादालन, छत्रपती शिवाजी वस्तुसंग्रहालय, गेटवे ऑफ इंडिया, मरीन ड्राईव्ह व चौपाटी बीच, मलबार हिल, मणिभवन, महालक्ष्मी मंदिर, हाजी अली, सिद्धीविनायक मंदिर, जुहू बीच

## हे सुद्धा पहा 
* मुंबई (शहर)
* मुंबई उपनगर जिल्हा

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* मुंबई जिल्ह्याचे अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:मुंबई शहर जिल्हा
वर्ग:कोकण विभागातील जिल्हे
वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे
भंडारा जिल्हा

250px|thumb|विदर्भाच्या नकाशात जिल्ह्याचे स्थान
**भंडारा** हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील एक जिल्हा आहे. हा जिल्हा राज्याच्या ईशान्य भागात आहे. भंडाऱ्याची लोकसंख्या ११,९८,८१० आहे. जिल्ह्याचे क्षेत्रफळ ३७१६ चौरस किलोमीटर आहे. हा जिल्हा तळ्यांसाठी व सुगंधी तांदळाच्या जातींसाठी प्रसिद्ध आहे. याला *तलावाचा जिल्हा* म्हणले जाते. भंडाऱ्यात ३,६४८ लहान लहान तळी आहेत. 

हा जिल्हा वनसंपत्तीत व खनिजसंपत्तीत समृद्ध आहे.  भंडारा शहर हे या जिल्ह्याचे मुख्यालय आहे.

## भौगोलिक
जिल्ह्याची समुद्रसपाटीपासूनची सरासरी उंची २४४ मीटर (८०० फूट) आहे.

भंडारा जिल्ह्याच्या उत्तरेस बालाघाट जिल्हा  (मध्य प्रदेश), पूर्वेस गोंदिया, दक्षिणेस चंद्रपूर तर पश्चिमेस नागपूर  जिल्हा आहे. उत्तरेकडे सातपुडा पर्वताचा डोंगराळ भाग आहे.  या  जिल्ह्यात लोहखनिज विपुल प्रमाणात असून येथील प्रमुख पिके पुढीलप्रमाणे-  तांदूळ, गहू, मिलेट (एक तृणधान्य). तांदळाच्या चिन्नोर, दुभराज, काळी कमोद या सुवासिक जाती प्रसिद्ध आहेत. भंडारा हा महाराष्ट्रातला सर्वात जास्त प्रमाणात तांदूळ पिकविणारा जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.

वैनगंगा ही जिल्ह्यातील प्रमुख नदी आहे. या नदीचा जिल्ह्यातील प्रवाह उन्हाळ्यातसुद्धा कोरडा पडत नाही. 

या जिल्ह्यात बावनथडी, चूलबंद, कन्हान, बाघ, गोसे धरण, कवलेवडा धरण,  ही धरणे आहेत.

## अर्थव्यवस्था
जिल्ह्यातील अर्थव्यवस्था मिश्र असून ती शेती आणि जंगले यांपासून मिळणाऱ्या उत्पन्नावर आधारित आहे.  

## सामाजिक
नोर्गालिंग तिबेटन हा तिबेटी समाज महाराष्ट्रमध्ये १९७२ पासून भंडारा जिल्ह्यात राहतो आहे. जवळपास १००० तिबेटी लोक जिल्ह्यातील नोर्गेलिंग येथे राहतात.

## प्रेक्षणीय स्थळे
* गोसीखुर्द राष्ट्रीय प्रकल्प (भंडारा)
* नृसिंह टेकडी
* आंबागड किल्ला
*श्री चौंडेश्वरी माता मंदिर (मोहाडी)
* सहानगड किल्ला
* कोरांबी देवीचे मंदिर
* श्री हनुमान मंदिर चांदपुर मंदिर
* गायमुख देवस्थान
* पवनी किल्ला
* पांडे महाल (भंडारा)
* गरुड खांब पवनी
* सिन्दपुरि येथील बौद्ध विहार
* लाखांदूर तालुक्यातील झरी तलाव
* चप्रालचि पहाडी
* चांदपुर जलाशय

## जिल्ह्यातील तालुके
# भंडारा
# साकोली
# तुमसर 
# पवनी 
# मोहाडी 
# लाखनी 
# लाखांदूर
## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे
* भंडारा एन.आय.सी

वर्ग:भंडारा जिल्हा
वर्ग:नागपूर विभागातील जिल्हे
वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे
वर्धा जिल्हा

**वर्धा जिल्हा** भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील एक जिल्हा आहे. या जिल्ह्याला गांधी जिल्हा म्हणून ओळखला जातो.

## चतुःसीमा 
वर्धा जिल्हा हा चारही बाजूंनी महाराष्ट्रातीलच इतर चार जिल्ह्यांनी वेढलेला आहे. जिल्ह्याची कोणतीही सीमा दुसऱ्या राज्याला लागून नाही. पूर्व व उत्तरेस नागपूर जिल्हा, पश्चिमेस अमरावती जिल्हा आणि दक्षिणेस यवतमाळ जिल्हा व चंद्रपूर जिल्हा आहे. वर्धा नदी ही अमरावती जिल्हा, यवतमाळ जिल्हा व चंद्रपूर जिल्हा या जिल्ह्यांना वर्धा जिल्ह्यापासून वेगळे करते.

## जिल्ह्यातील तालुके 
* आर्वी
* आष्टी
* सेलू
* समुद्रपुर
* कारंजा (घाडगे)
* देवळी
* वर्धा
* हिंगणघाट

## जिल्ह्यातील विधानसभा मतदारसंघ 
* वर्धा,
* हिंगणघाट,
* देवळी,
* आर्वी
## शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या 
सततच्या नापिकीला व निसर्गाच्या प्रकोपाला कंटाळून या जिल्ह्यात अनेक शेतकऱ्यांनी आत्महत्या केलेल्या आहेत:

## संदर्भ 
*
वर्ग:नागपूर विभागातील जिल्हे
वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे
वाशिम जिल्हा

250px|thumb|विदर्भाच्या नकाशात जिल्ह्याचे स्थान

** वाशीम ** भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील एक जिल्हा आहे. हा जिल्हा जुलै १ १९९८ रोजी स्थापन झाला. जिल्ह्याची लोकसंख्या १०,२०,२१६ इतकी आहे. वाशीम जिल्ह्याचे प्रशासकीय मुख्यालय वाशीम शहर आहे. ही वाकाटकांची राजधानी होती. वाशीम शहराचे प्राचीन नाव वत्सगुल्म आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिके- सोयाबीन, गहू, ज्वारी, बाजरी, तूर व कापूस,ऊस,हळद ही आहेत.

## तालुके 
# कारंजा
# मंगरुळपीर
# मानोरा
# मालेगाव
# रिसोड
# वाशीम

## पर्यटनस्थळे 
  वाशिम तालुक्यातील वाशीम वरून उत्तरेस 5 किमी अंतरावर काटा येथे राजे वाकाटक काळातील 
नक्षीदार हेमाडपंथी शिवशक्ती मंदिर आहे; तसेच काटेपूर्णा नदीचा उगमस्थळ त्याच ठिकाणी बघावयास मिळते.  नेतांसा येथील राजा रामचंद्र यांनी स्थापित केलेले काच नदीवरील प्रभू शंकराचे मंदिर अगदी निसर्गरम्य आहे. श्री संत अमरदास बाबा मंदिर ऋषीवट (रिसोड), श्री पिंगळाशी देवी (रिसोड),श्री सितलामाता मंदिर (रिसोड),आप्पास्वामी मंदिर (रिसोड), बालाजी मंदिर (वाशिम), श्री रेणुकामाता देवाळा, श्री करूनेश्र्वर मंदिर, श्री मध्यमेश्वर मंदिर, श्री क्षेत्र पोहरादेवी, पद्मतीर्थ शिवमंदिर, गणपती मंदिर हिवरा (नवसाचा गणपती) नृसिंह सरस्वती मंदिर (कारंजा), सखाराम महाराज मंदिर (लोणी), चामुंडा देवी वाशिम, गोंदेश्वर बालाजी मंदिर वाशिम,श्री जानगीर महाराज संस्थान शिरपूर जैन (मालेगाव), जैन मंदिर शिरपूर जैन (मालेगाव),आसरा माता मंदिर (पार्डी आसरा,वाशीम) शीतला माता मंदिर (वनोजा देवी)
### तालुक्यातील धार्मिक स्थळे 
#कारंजा: गुरूमंदिर,जैन मंदिर,राम मंदिर
#रिसोड: श्री सितला मंदिर
# मंगरूळनाथ: श्री बिरबलनाथ महाराज मंदिर

## भूगोल
वाशीम जिल्हाच्या पूर्वेस यवतमाळ, उत्तरेस अकोला, ईशान्येस अमरावती, पश्चिमेस बुलढाणा आणि दक्षिणेस हिंगोली हे जिल्हे आहेत. वाशीम वरून 5 किमी अंतरावरून काटेपूर्णा नदीचा उगम काटा या गावी आहे. ती नदी वाशीम च्या उत्तरेस वाहते. पैनगंगा ही जिल्ह्यातील मुख्य नदी आहे. कास ही तिची मुख्य उपनदी आहे. कास नदी पैनगंगेस मसला पेन या गावा जवळ मिळते. अडाण नदी वाशीम तालुक्यात उगम पावते आणि मंगरुळपीर व मानोरा तालुक्यातून वाहते. वाशीम हे खांडवा-पूर्णा रेल्वेमार्गावरील एक स्थानक आहे.

## साहित्य - संस्कृती
वाशिम जिल्ह्यातील अनेक प्रतिभावंतानी विविध क्षेत्रात वाशीम जिल्ह्याचे नाव लौकिक केले असून साहित्य व संस्कृतीचा त्याला एक समृद्ध वारसा लाभला. साहित्य क्षेत्रात बाबाराव मुसळे,  नारायण कुलकर्णी कवठेकर , नामदेव कांबळे , एकनाथ पवार , विलास अंभोरे,  शेषराव धांडे, चाफेश्वर गांगवे, हेमंत सावळे, रवि बाविस्कर अशा अनेक लेखक व कवी, साहित्यिकांची नामावली आहे.

## बाह्य दुवे
वाशीम.एनआयसी.इन

*
वर्ग:अमरावती विभागातील जिल्हे
वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे
इ.स. १५९५

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* जानेवारी १६ - उस्मानी सम्राट तिसऱ्या मुराद नंतर त्याचा मुलगा तिसरा मेहमेद सम्राट झाला. गादीवर बसल्यावर लगेच त्याने आपल्या १९ भावांची गळा दाबून हत्या करवली.

## जन्म
* जून ९ - व्लादिस्लॉस चौथा, पोलंडचा राजा.

## मृत्यू 
* ऑक्टोबर ५ - अबुल फैजी, अकबराच्या दरबारातील नवरत्न.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १५९५
वर्ग:इ.स.च्या १५९० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १६ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १५९६

## जन्म 
* मार्च ११ - आयझॅक इल्सेव्हिअर, पुस्तक प्रकाशक.
* जून २९ - गो-मिझुनू, जपानी सम्राट.
* जुलै १२ - मायकेल पहिला, रशियाचा झार.


वर्ग:इ.स.च्या १५९० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १६ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १६००

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
## जन्म
* जानेवारी २८ - पोप क्लेमेंट नववा.

## मृत्यू 
* फेब्रुवारी १७ - ज्योर्दानो ब्रुनो, इटालियन गणितज्ञ :वर्ग:इटालियन खगोलशास्त्रज्ञ

वर्ग:इ.स. १६००
वर्ग:इ.स.च्या १६०० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १७ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १६०१

## ठळक घटना आणि घडामोडी
## जन्म
* सप्टेंबर २७ - लुई तेरावा, फ्रांसचा राजा.

## मृत्यू
* ऑक्टोबर २४ - टायको ब्राहे, डॅनिश खगोलशास्त्रज्ञ.

वर्ग:इ.स. १६०१
वर्ग:इ.स.च्या १६०० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १७ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १५४८

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* ऑक्टोबर २२ - बोलिव्हियातील ला पाझ शहराची स्थापना.
* अंबरच्या नवीन राजा असकरणला पदच्युत करून त्याच्या काका भारमलने अंबरचे राज्य बळकावले.

## जन्म
* एप्रिल १५ - पियेत्रो कॅताल्डी, इटालियन गणितज्ञ.

## मृत्यू 
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १५४८
वर्ग:इ.स.च्या १५४० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १६ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १५४९

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* जुलै २७ - जेसुइट धर्मगुरू फ्रांसिस झेवियरचे जपानमध्ये आगमन.

## जन्म 
* मार्च ११ - हेन्री स्पिगेल, डच व्यापारी व कवि.
## मृत्यू 
वर्ग:इ.स. १५४९
वर्ग:इ.स.च्या १५४० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १६ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १४५५

## ठळक घटना आणि घडामोडी
* फेब्रुवारी २३ - गटेनबर्ग बायबलप्रकाशित पाश्चिमात्य देशांतील हे पहिले मुद्रित पुस्तक होय.

## जन्म
* मार्च ३ - जॉन दुसरा, पोर्तुगालचा राजा.

## मृत्यू
वर्ग:इ.स. १४५५
वर्ग:इ.स.च्या १४५० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १५११

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* ऑक्टोबर ४ - अरागॉनचा राजा फर्डिनांड दुसरा, व्हेनिसचे प्रजासत्ताक व पोपच्या राष्ट्रांनी एकत्र होउन फ्रांसविरुद्ध *पवित्र आघाडी* सुरू केली.

## मृत्यू 
* २३ नोव्हेंबर - महमूद पहिला, गुजरातचा सुलतान.


वर्ग:इ.स.च्या १५१० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १६ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १४१७

## ठळक घटना आणि घडामोडी
## जन्म
* फेब्रुवारी २३- पोप पॉल दुसरा.

## मृत्यू
* ऑक्टोबर १८ - पोप ग्रेगोरी बारावा.

वर्ग:इ.स. १४१७
वर्ग:इ.स.च्या १४१० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १४६४

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
## जन्म
## मृत्यू 
* फेब्रुवारी २३ - झेंगटॉॅंग, चीनी सम्राट.
* ऑगस्ट १४ - पोप पायस दुसरा.

वर्ग:इ.स. १४६४
वर्ग:इ.स.च्या १४६० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १४४७

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* मार्च ६ - निकोलस पाचवा पोपपदी.

## जन्म 
* डिसेंबर ९ - चंग-ह्वा

## मृत्यू
* फेब्रुवारी २३ - पोप युजेनियस चौथा.


वर्ग:इ.स.च्या १४४० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
सिंध

**सिंध** हा पाकिस्तान देशाच्या चार प्रांतांपैकी एक आहे. ही सिंधी लोकांची ऐतिहासिक मातृभूमी आहे. सिंध पाकिस्तानच्या दक्षिण भागात असून त्याला बलुचिस्तानपासून वेगळ्या करणाऱ्या सिंधू ह्या पाकिस्तानमधील प्रमुख नदीवरून त्याचे नाव पडले आहे. सिंधच्या उत्तरेला पंजाब, पश्चिमेला बलुचिस्तान, पूर्वेला भारत देशाची राजस्थान व गुजरात ही राज्ये तर दक्षिणेला अरबी समुद्र आहेत. कराची ही सिंध प्रांताची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:पाकिस्तानचे प्रांत
ओरोस

**ओरोस बुद्रुक** हे महाराष्ट्राच्या कोंकण भागातील एक शहर आहे. हे सिंधुदुर्ग जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.

वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्हा
वर्ग:महाराष्ट्रातील शहरे
इ.स. १४६३

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* जानेवारी ५ - कवि फ्रांस्वा व्हियोंची पॅरिसमधून हकालपट्टी.
* जुलै ३० - बहमनी सुलतान निझाम-उद-्दीन अहमद तिसऱ्याच्या मृत्यूनंतर तिसरा मुहम्मद शाह गादीवर बसला.

## जन्म
## मृत्यू 
* बोरोम रीचीआ दुसरा, शेवटचा ख्मेर सम्राट.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १४६३
वर्ग:इ.स.च्या १४६० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. ११००

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी 
## जन्म 
* मे २३ - किन्झॉॅंग, चिनी सम्राट.
* पोप एड्रियान चौथा.

## मृत्यू 
* फेब्रुवारी २३ - झेझॉॅंग, चिनी सम्राट.
* ऑगस्ट २ - विल्यम दुसरा, ईंग्लंडचा राजा.

## शोध 
## निर्मिती 
## समाप्ती 
वर्ग:इ.स. ११००
वर्ग:इ.स.च्या ११०० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १२ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १४६०

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* एप्रिल ४ - स्वित्झर्लंडमध्ये बेसेल विद्यापीठाची स्थापना.

## जन्म
* वास्को दा गामा, पोर्तुगीज खलाशी.

## मृत्यू 
* ऑगस्ट ३ - जेम्स दुसरा, स्कॉटलंडचा राजा.

वर्ग:इ.स. १४६०
वर्ग:इ.स.च्या १४६० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १४६२

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
## जन्म
* जून २७ - लुई बारावा, फ्रांसचा राजा.
* सप्टेंबर १६ - पियेत्रो पॉम्पोनाझी, इटलीचा तत्त्वज्ञ.

## मृत्यू 
* मार्च २७ - रशियाचा झार दुसरा व्हासिली

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १४६२
वर्ग:इ.स.च्या १४६० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १४५९

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* मारवाडच्या राजा राव जोधाने जोधपूर शहराची स्थापना केली.

## जन्म
* मार्च २ - पोप एड्रियान सहावा.
* युसुफ आदिल शाह.

## मृत्यू 
वर्ग:इ.स. १४५९
वर्ग:इ.स.च्या १४५० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १५९७

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
## जन्म
## मृत्यू 
* ऑक्टोबर ४ - सार्सा डेंगेल, इथियोपियन सम्राट.

वर्ग:इ.स. १५९७
वर्ग:इ.स.च्या १५९० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १६ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १४५८

## ठळक घटना व घडामोडी 
* ऑक्सफर्ड विद्यापीठाच्या माग्दालेन कॉलेजची स्थापना.

## जन्म 
* मे २५ - महमुद बेगडा, गुजरातचा सुलतान.

## मृत्यू 
* जून २७ - आल्फोन्से पाचवा, अरागॉनचा राजा.

## संदर्भ आणि नोंदी 

वर्ग:इ.स.च्या १४५० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १४५३

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
## जन्म
* मार्च २५ - जुलियानो दे मेदिची, लोरेंझो दे मेदिची बरोबरचा फ्लोरेन्सचा शासक.
* आल्फोन्सो आल्बुकर्क, पोर्तुगीज खलाशी आणि शोधक.

## मृत्यू 
वर्ग:इ.स. १४५३
वर्ग:इ.स.च्या १४५० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १४५२

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
## जन्म
* एप्रिल १९ - फर्डिनांड दुसरा, अरागॉनचा राजा.
* जुलै १० - जेम्स दुसरा, स्कॉटलंडचा राजा.
* ऑक्टोबर २ - रिचर्ड तिसरा, ईंग्लंडचा राजा.

## मृत्यू 
वर्ग:इ.स. १४५२
वर्ग:इ.स.च्या १४५० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १४५०

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* मे ९ - तैमुर लंगचा नातू अब्द अल लतीफची हत्या.
* ऑक्टोबर ५ - नीडरबायर्नमधून ज्यू लोकांना हाकलून देण्यात आले.

## जन्म 
## मृत्यू
* मे १८ - सेजॉंग, कोरियाचा सम्राट.

वर्ग:इ.स. १४५०
वर्ग:इ.स.च्या १४५० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १४५६

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* जुलै ७ - मृत्यूच्या २५ वर्षानंतर जोन ऑफ आर्कला निर्दोष ठरवण्यात आले.

## जन्म 
## मृत्यू 
* डिसेंबर ४ - पहिला चार्ल्स, डुक दि बूर्बों (ज. १४०१)


वर्ग:इ.स.च्या १४५० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
मराठी वाक्प्रचार

शब्दसमूहांचा मराठी भाषेत वाक्यात वापर करताना त्यांच्या नेहमीच्या अर्थापेक्षा वेगळ्या व विशिष्ट अर्थाने भाषेत रूढ झालेल्या शब्द समूहास **वाक्प्रचार** अथवा **भाषेतील संप्रदाय** असे म्हणतात.

*अग्निदिव्य करणे.
:अर्थ : कठीण कसोटीला उतरणे.
*अटकेपार झेंडा लावणे.
:अर्थ : फार मोठा पराक्रम गाजवणे.
*अठरा विश्वे दारिद्र्य असणे.
:अर्थ : पराकोटीचे दारिद्र्य असणे.
* सर्वस्व पणाला लावणे.
:अर्थ : सर्व शक्य मार्गांचा अवलंब करणे.
* साखर पेरणे.
:अर्थ : गोड गोड बोलून आपलेसे करणे.
* सामोरे जाणे.
:अर्थ : निधड्या छातीने संकटास तोंड देणे.

## मराठी संप्रदायांचा संग्रह असलेली पुस्तके
* मराठी भाषेचे वाक्प्रचार व म्हणी (वि.वा. भिडे)
* मराठी भाषेचे संप्रदाय व म्हणी (वा.गो. आपटे)
* भारतीय कहावत संग्रह (तीन खंड) (संपादक - विश्वनाथ दिनकर नरवणे)

वर्ग:मराठी भाषा
इ.स. ११०३

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी 
## जन्म 
* फेब्रुवारी २४ - टोबा, जपानी सम्राट.

## मृत्यू 
* जुलै १० - एरिक पहिला, डेन्मार्कचा राजा.

## शोध 
## निर्मिती 
## समाप्ती 
वर्ग:इ.स. ११०३
वर्ग:इ.स.च्या ११०० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १२ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२४९

## ठळक घटना आणि घडामोडी
## जन्म
* जुलै ९ - गो-कामेयामा, जपानी सम्राट.

## मृत्यू
* जुलै ६ - अलेकझांडर दुसरा, स्कॉटलंडचा राजा.

वर्ग:इ.स. १२४९
वर्ग:इ.स.च्या १२४० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १३०४

## ठळक घटना आणि घडामोडी
## जन्म
* फेब्रुवारी २४ - इब्न बतुता, मोरोक्कोचा शोधक.

## मृत्यू
* मे ११ - महमुद गझन, पर्शियाचा राजा.
* जुलै ७ - पोप बेनेडिक्ट अकरावा.
* ऑगस्ट १७ - फुकाकुसा, जपानी सम्राट.

वर्ग:इ.स. १३०४
वर्ग:इ.स.च्या १३०० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १४ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२५२

## ठळक घटना आणि घडामोडी
* मे १५ - पोप इनोसंट चौथ्याने पोपचा फतवा काढून ख्रिश्चन धर्म न पाळणाऱ्यांचा शारीरिक छळ करण्यास मुभा दिली.

## जन्म
## मृत्यू
* मे ३० - फर्डिनांड तिसरा, कॅस्टिलचा राजा.
* जून २९ - एबेल, डेन्मार्कचा राजा.

वर्ग:इ.स. १२५२
वर्ग:इ.स.च्या १२५० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १४५४

## ठळक घटना आणि घडामोडी
* एप्रिल ९ - लोदीचा तह-फ्रांचेस्को स्फोर्झाने मिलानची डची, फ्लोरेन्सचे प्रजासत्ताक आणि नेपल्सच्या राज्यतंत्रात त्रिपक्षी तह घडवून आणला.

## जन्म
* मार्च ९ - अमेरिगो वेस्पुची, इटलीचा खलाशी.

## मृत्यू
* जुलै २० - जॉन दुसरा, कॅस्टिलचा राजा.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १४५४
वर्ग:इ.स.च्या १४५० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२५४

## ठळक घटना आणि घडामोडी
* सातव्या क्रुसेडवर असलेला फ्रांसचा राजा लुई नववा आपला खजिना संपल्यावर युद्ध संपवून फ्रांसला परतला.

## जन्म
* मार्को पोलो - व्हेनिसचा भ्रमंत.

## मृत्यू
* डिसेंबर ७ - पोप इनोसंट चौथा.

वर्ग:इ.स. १२५४
वर्ग:इ.स.च्या १२५० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १५५२

## ठळक घटना आणि घडामोडी
## जन्म
* जुलै १८ - रुडॉल्फ दुसरा, पवित्र रोमन सम्राट.

## मृत्यू
* सप्टेंबर ७ - गुरू अंगद देव, दुसरे शीख गुरू.

वर्ग:इ.स. १५५२
वर्ग:इ.स.च्या १५५० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १६ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२६०

इ.स. १२६० हे ज्युलियन कॅलेंडरनुसार गुरुवारी सुरू होणारे लीप वर्ष होते.

## स्थानानुसार घटना आणि घडामोडी 
### आफ्रिका
* २४ ऑक्टोबर - इजिप्तचा सुलतान सैफ अद-दिन कुतुझ, ममलक, याची सत्ता बळकावणाऱ्या बायबरंकडून हत्या केली. 

* समाजसेवक अल-अंदलुस, इब्न अल-अब्बर यांची मारिनिडच्या राज्यकर्त्यांकडून जाळून हत्या.

## विषयानुसार घटना आणि घडामोडी 
### ऐतिहासिक
* मे ५ - कुब्लाई खान मोंगोल सम्राटपदी.

## जन्म 
## मृत्यू
## संदर्भ
वर्ग:इ.स. १२६०
वर्ग:इ.स.च्या १२६० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२६१

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* ऑगस्ट १५ - मायकेल आठवा पॅलियोलोगस बायझेन्टाईन सम्राटपदी.

## जन्म 
* व्लादिस्लॉ लोकिटेक, पोलंडचा राजा.

## मृत्यू
* मे २५ - पोप अलेक्झांडर चौथा.

वर्ग:इ.स. १२६१
वर्ग:इ.स.च्या १२६० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२६४

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* जून १८ - आयर्लंडमधील काउंटी किल्डेर येथील कॅसलडरमॉट येथे आयर्लंडच्या संसदेची पहिली बैठक भरवली गेली.

## जन्म
* पोप क्लेमेंट पाचवा.

## मृत्यू 
* ऑक्टोबर २ - पोप अर्बन चौथा.

वर्ग:इ.स. १२६४
वर्ग:इ.स.च्या १२६० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२६६

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* मार्को पोलोचे वडील निकोलो पोलो आणि काका माफिओ पोलो हे कुब्लाई खानची राजधानी असलेल्या खानबालिक (आताचे बीजिंग) शहरात पोचले. कुब्लाई खानने त्यांच्या बरोबर पाश्चिमात्य विद्वानांना पाठविण्याची विनंती पोपकडे पाठवली.

## जन्म
## मृत्यू 
* ऑक्टोबर २१ - बिर्जर यार्ल, स्टॉकहोमचा स्थापक.

वर्ग:इ.स. १२६६
वर्ग:इ.स.च्या १२६० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२५३

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* जुलै ६ - मिंडॉगास लिथुएनियाच्या राजेपदी.

## जन्म 
* अमीर खुस्रो, अरबी कवी, संशोधक.

## मृत्यू
वर्ग:इ.स. १२५३
वर्ग:इ.स.च्या १२५० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२६७

## ठळक घटना आणि घडामोडी
* मलिक उल सलिहने इंडोनेशियामध्ये समुद्र पसै हे पहिले मुस्लिम राज्य स्थापले.

## जन्म
* ऑगस्ट १० - जेम्स दुसरा, अरागॉनचा राजा.

## मृत्यू
## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:इ.स. १२६७
वर्ग:इ.स.च्या १२६० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२६८

## ठळक घटना आणि घडामोडी
* मे १८ - मामलुक सुलतान बैबर्सने सिरियातील ॲंटिओक शहर लुटले.

## जन्म
## मृत्यू
* नोव्हेंबर २९ - पोप क्लेमेंट चौथा.

वर्ग:इ.स. १२६८
वर्ग:इ.स.च्या १२६० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२६९

## ठळक घटना आणि घडामोडी
* जून १९ - फ्रांसचा राजा लुई नवव्याने ज्यू व्यक्तींना जाहीर ठिकाणी पिवळे फडके न घालता आढळल्यास १० लिव्रचा दंड फर्मावला.

## जन्म
## मृत्यू
वर्ग:इ.स. १२६९
वर्ग:इ.स.च्या १२६० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२७०

## ठळक घटना आणि घडामोडी
* ऑगस्ट २५ - ट्युनिस शहराला वेढा घालून बसलेल्या फ्रांसचा राजा लुई नवव्याचा मृत्यू.

## जन्म
* संत नामदेव.

## मृत्यू
* मे ३ - बेला चौथा, हंगेरीचा राजा.

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:इ.स. १२७०
वर्ग:इ.स.च्या १२७० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२७३

## ठळक घटना
## जन्म
* हेन्री सातवा, पवित्र रोमन सम्राट (मृ. १३१३)

## मृत्यू

वर्ग:इ.स.च्या १२७० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२७२

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
## जन्म
* ऑगस्ट ६ - स्टीवन पाचवा, हंगेरीचा राजा.

## मृत्यू 
* मार्च १७ - गो-सागा, जपानी सम्राट. (ज. १२२०)
* इंग्लंडचा तिसरा हेन्री.

वर्ग:इ.स. १२७२
वर्ग:इ.स.च्या १२७० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १४०२

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* जुलै २० - तैमुर लंगने तुर्कस्तानमधील अंकारा शहर जिंकले.
* जिनोआच्या प्रजासत्ताकाने मोनॅको जिंकून घेतले.

## जन्म 
## मृत्यू
वर्ग:इ.स. १४०२
वर्ग:इ.स.च्या १४०० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १४०१

## ठळक घटना आणि घडामोडी
* मार्च २४ - तैमूर लंगच्या सैन्याने दमास्कस शहर जिंकून नासधूस केली.

## जन्म
* मे १२ - शोको, जपानी सम्राट.

## मृत्यू
वर्ग:इ.स. १४०१
वर्ग:इ.स.च्या १४०० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२७४

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* पोप ग्रेगोरी दहाव्याने आपल्या निवडणुकीला लागलेल्या तीन वर्षांच्या काळाला कंटाळून पुढील सर्व पोपांची निवड करण्यासाठीची प्रक्रिया निश्चित केले.

## जन्म
* जुलै ११ - रॉबर्ट द ब्रुस, स्कॉटलंडचा राजा.

## मृत्यू 
* जुलै १४ - संत बोनाव्हेंचर.

वर्ग:इ.स. १२७४
वर्ग:इ.स.च्या १२७० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. ८४३

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी
* व्हर्दुनच्या तहाने फ्रॅंकिश साम्राज्याचा पूर्वेकडील भागातून पवित्र रोमन साम्राज्याची रचना करण्यात आली.

## जन्म
## मृत्यू
## शोध
## निर्मिती
## समाप्ती
वर्ग:इ.स. ८४३
वर्ग:इ.स.च्या ८४० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या ९ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १०५३

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी
## जन्म
* जुलै ७ - शिराकावा, जपानी सम्राट.

## मृत्यू
## शोध
## निर्मिती
## समाप्ती
वर्ग:इ.स. १०५३
वर्ग:इ.स.च्या १०५० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या ११ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १५०५

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
## जन्म
* जानेवारी १७ - पोप पायस पाचवा.

## मृत्यू 
* जून ८ - होंग-सी, चीनी सम्राट.
* ऑक्टोबर २१ - पॉल स्क्रिप्टोरिस, जर्मन गणितज्ञ.

वर्ग:इ.स. १५०५
वर्ग:इ.स.च्या १५०० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १६ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
बेळगांव विभाग

**बेळगांव विभाग** कर्नाटकातील चार प्रशासकीय विभागांपैकी एक आहे.

right|thumb|250px|बेळगांव विभागातील जिल्हे दर्शवणारा नकाशा

## चतुःसीमा 
या विभागाच्या पश्चिमेस अरबी समुद्र व कोल्हापूर जिल्हा, पूर्वेस गुलबर्गा विभाग, उत्तरेस महाराष्ट्र राज्य व दक्षिणेस बंगळूर विभाग आहे.

## जिल्हे 
बेळगाव विभागातील खालील जिल्हे आहेत.
* बागलकोट
* बेळगांव
* विजापूर
* धारवाड
* गदग
* हावेरी
* उत्तर कन्नड

वर्ग:कर्नाटकमधील विभाग
कलबुर्गी विभाग

**कलबुर्गी विभाग** हा भारतातील कर्नाटक राज्याचा एक प्रशासकीय विभाग आहे. यात ७ जिल्ह्यांचा समावेश होतो.

* बेळ्ळारी
* बीदर
* कलबुर्गी
* कोप्पळ
* रायचूर
* यादगीर
* विजयनगर

वर्ग:कर्नाटकमधील विभाग
मैसुरु विभाग

**मैसुरु विभाग** हा भारतातील कर्नाटक राज्याचा एक प्रशासकीय विभाग आहे. यात ८ जिल्ह्यांचा समावेश होतो.

* चामराजनगर
* चिकमगळूर
* दक्षिण कन्नड
* हासन
* कोडागु
* मंड्या
* मैसुरु
* उडुपी

वर्ग:कर्नाटकमधील विभाग
इ.स. ११३४

अक्षय तृतीया ११३१

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
## जन्म
* ११३१ - महात्मा बसवेश्वर, मध्यकालीन समाजसुधारक.

## मृत्यू 
*
वर्ग:इ.स.च्या ११३० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १२ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
बंगळूर विभाग

**बंगळूर विभाग** हा भारतातील कर्नाटक राज्याचा एक प्रशासकीय विभाग आहे. यात ९ जिल्ह्यांचा समावेश होतो.

* बंगळूर शहर
* बंगळूर ग्रामीण
* चित्रदुर्ग
* दावणगेरे
* चिकबल्लपूर
* रामनगर
* कोलार
* शिमोगा
* तुमकूर

वर्ग:कर्नाटकमधील विभाग
कर्नाटकातील विद्यापीठे

† अभिमत विद्यापीठ झाले

## संदर्भ आणि नोंदी
बंगळूर विद्यापीठ

वर्ग:बंगळूर जिल्हा
वर्ग:कर्नाटकातील विद्यापीठे
वर्ग:रिकामी पाने
गुलबर्गा विद्यापीठ

**गुलबर्गा विद्यापीठ** भारताच्या कर्नाटक राज्यातील कलबुर्गी शहरात असेलेले विद्यापीठ आहे. मुख्यत्वे कलबुर्गी, बिदर, रायचूर, बेळ्ळारी आणि कोप्पळ जिल्ह्यातील विद्यार्थी येथे उच्च शिक्षण घेतात. याचा परिसर शहरापासून सुमारे १० किमी वर आहे.

वर्ग:कर्नाटकातील विद्यापीठे
वर्ग:कलबुर्गी जिल्हा
कन्नड विद्यापीठ

**कन्नड विद्यापीठ** तथा **हंपी कन्नड विद्यापीठ** ही कर्नाटकच्या हंपी शहरातील सरकारी विद्यापीठ आहे.

वर्ग:कर्नाटकातील विद्यापीठे
वर्ग:हंपी
कर्नाटक विद्यापीठ

thumb|right|300px|कर्नाटक विद्यापीठ
**कर्नाटक विद्यापीठ** (कन्नड: ಕರ್ನಾಟಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ) हे भारतात्तील कर्नाटक राज्यात धारवाड येथील विद्यापीठ आहे. हे विद्यापीठ १९४९ साली मुंबई येथे स्थापन झाले. लवकरच ऑक्टोबर १९४९ मध्ये ते धारवाडास हलले. मार्च १९५० मध्ये विद्यापीठाचे अधिकॄत उद्घाटन झाले. 

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ (इंग्लिश मजकूर)

वर्ग:कर्नाटकातील विद्यापीठे
कुवेंपू विद्यापीठ

**कुवेंपु विश्वविद्यालयम्‌** भारतातील अगदी नव्याने म्हणजे १९८७ मध्ये स्थापन झालेले विद्यापीठ आहे. 

*
मंगळूर विद्यापीठ

**मंगळूर विद्यापीठ** भारताच्या कर्नाटक राज्यातील मंगळूर शहरात असलेले विद्यापीठ आहे.

वर्ग:कर्नाटकातील विद्यापीठे
वर्ग:मंगळूर
राजीव गांधी विद्यापीठ

**राजीव गांधी विद्यापीठ** भारताच्या अरुणाचल प्रदेशमधील सर्वात जुने विद्यापीठ आहे. याचे आधीचे नाव *अरुणाचल विद्यापीठ* होते.

राजीव गांधी विद्यापीठ इटानगरजवळी डोईमुख शहराच्या रोनो हिल्स भागात आहे. या विद्यापीठाची स्थापना ४ फेब्रुवारी १९८४ रोजी इंदिरा गांधी यांच्या हस्ते पायभरणी होउन झाली. हे विद्यापीठ ईशान्य भारतातील आदिवासी संस्कृती आणि भाषांवरील संशोधनासाठी जागतिक स्तरावर ओळखले जाते.

## निवडक माजी विद्यार्थी 
अरुणाचल प्रदेशमधील हे सर्वात जुने आणि प्रतिष्ठित केंद्रीय विद्यापीठ असून, येथून शिक्षण घेतलेल्या अनेक व्यक्तींनी राजकारण, साहित्य आणि प्रशासकीय क्षेत्रात मोठे नाव कमावले आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:अरुणाचल प्रदेशमधील विद्यापीठे
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
वर्ग:भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे
कवयित्री बहिणाबाई चौधरी उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठ

**कवयित्री बहिणाबाई चौधरी उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठ, जळगाव** (आधीचे : **उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठ**) हे महाराष्ट्रातील जळगाव येथे स्थित एक विद्यापीठ आहे याची स्थापना १९९० साली झाली होती. जळगाव, धुळे आणि नंदुरबार हे तीन जिल्हे उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठाच्या अधिकारक्षेत्रात येतात. विद्यापीठाचे आधीचे नाव (उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठ) बदलून ते "कवयित्री बहिणाबाई चौधरी उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठ" असे नामविस्तार करण्यात आले आहे. विद्यापीठ परिसर हा जळगावपासून ८ कि.मी. अंतरावर आहे आणि आशिया महामार्ग क्र. ४६ पासून दीड किमी अंतरावर आहे. गिरणा नदीच्या काठावर आणि डोंगराळ प्रदेशातील हे क्षेत्र ६५० एकर (२.७ चौरस किमी ) विस्तारलेले आहे. 

अल्ट=|इवलेसे|मुख्य प्रशासकीय इमारत

## अध्यासने
* उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठात डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर अध्यासन केंद्र स्थापन करण्याची कार्यवाही सुरू करण्यात आली आहे. 
* विद्यापीठात छत्रपती शिवाजी महाराज, निसर्गकन्या बहिणाबाई, बालकवी ठोंबरे व हुतात्मा शिरीषकुमार यांच्या नावानेही अध्यासन केंद्रे सुरू करण्याबाबत सुचविण्यात आले आहे. मात्र यासाठी काही महाविद्यालयांनी पुढाकार घेतल्यास त्या महाविद्यालयांमध्ये ही अध्यासने स्थापन करण्याविषयी विचार व्हावा असे अधिसभेच्या बैठकीत ठरले आहे. 

## संदर्भ 
वर्ग:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे
वर्ग:जळगाव
कर्नाटक राज्य मुक्त विद्यापीठ

**कर्नाटक राज्य मुक्त विद्यापीठ** हे कर्नाटकच्या मैसुरु शहरातील विद्यापीठ आहे. या विद्यापीठाची स्थापना १ जून, इ.स. १९९६ रोजी झाली. यूजीसी ने  २०१५ मध्ये या विद्यापीठाची मान्यता काढून घेतली.

वर्ग:कर्नाटकातील विद्यापीठे
वर्ग:भारतातील मुक्त विद्यापीठे
वर्ग:मैसुरु जिल्हा