दिया और बाती हम

***दिया और बाती हम***  ही एक भारतीय दूरचित्रवाणी मालिका आहे जी २९ ऑगस्ट २०११ ते १० सप्टेंबर २०१६ पर्यंत स्टार प्लसवर प्रसारित झाली. या मालिकेने १,४८७ भाग पूर्ण केले.    अनस राशीद आणि दीपिका सिंग यांच्या प्रमुख भूमिका मालिकेत होत्या. 

पुष्कर, राजस्थानच्या पार्श्वभूमीवर आधारित *दिया और बाती हमने* संध्या राठीचा प्रेरणादायी प्रवास दाखवून ग्रामीण भारतातील महिलांची रूढीवादी प्रतिमा मोडीत काढण्यावर लक्ष केंद्रित केले. एक आयपीएस अधिकारी बनण्याची महत्त्वाकांक्षा असलेली संध्या आपला पती सूरजच्या मदतीने सर्व प्रतिकूलतेच्या विरोधात जाऊन आपले ध्येय साध्य करते. 

३ एप्रिल २०१७ ते १ जून २०१८ या कालावधीत रिया शर्मा आणि अवनीश रेखी अभिनीत *तू सूरज मैं सांझ, पियाजी* या मालिकेचा पुढील भाग प्रसारित झाला 

## भूमिका 
### मुख्य 
* IPS संध्या कोठारी म्हणून दीपिका सिंग : अरविंद आणि कांचन यांची मुलगी; अंकुरची बहीण; सूरजची पत्नी; वेद, वंश आणि कनकची आई (2011-2016)(मृत)
* सूरज राठीच्या भूमिकेत अनस रशीद : अरुण आणि संतोष यांचा मोठा मुलगा; विक्रम, मोहित आणि छवीचा भाऊ; संध्याचा नवरा; वेद, वंश आणि कनक यांचे वडील (2011-2016)(मृत)

### आवर्ती 
* नीलू वाघेला संतोष "भाभो" राठीच्या भूमिकेत: अरुणची पत्नी; सूरज, विक्रम, मोहित आणि छावीची आई; मिश्री, परी, गोलू, वेद, वंश आणि कनकची आजी. (2011-2016)
* अरुण "भाबसा" राठीच्या भूमिकेत अशोक लोखंडे : संतोषचा नवरा; सूरज, विक्रम, मोहित आणि छवीचे वडील; मिश्री, परी, गोलू, वेद, वंश आणि कनकचे आजोबा (2011-2016)
* अरविंद कोठारीच्या भूमिकेत राकेश कुक्रेती: कांचनचा नवरा; अंकुर आणि संध्याचे वडील; बुलबुल, वेद, वंश आणि कनकचे आजोबा (२०११)(मृत)
* कांचन कोठारीच्या भूमिकेत सुरभी तिवारी : अरविंदची पत्नी; अंकुर आणि संध्याची आई; बुलबुल, वेद, वंश आणि कनकची आजी (२०११)(मृत)
* देवांश तापुरिया वेद राठीच्या भूमिकेत: सूरज आणि संध्या यांचा मोठा मुलगा; वंश आणि कनकचा भाऊ (२०१५-२०१६) 
* वंश राठीच्या भूमिकेत रिकी पटेल: सूरज आणि संध्या यांचा धाकटा मुलगा; वेद आणि कनकचा

* मुलगी; वेद आणि वंश यांची बहीण (2016)
* विक्रम राठीच्या भूमिकेत गौतम गुलाटी / करण गोधवानी : संतोष आणि अरुण यांचा दुसरा मुलगा; सूरज, मोहित आणि छवीचा भाऊ; मीनाक्षीचा नवरा; मिश्री आणि गोलूचे वडील (2011-2016)
* मीनाक्षी "मीना" राठीच्या भूमिकेत कनिका माहेश्वरी : उमाची मुलगी; सुधाची बहीण; विक्रमची पत्नी; मिश्री आणि गोलूची आई. (2011-2016)
* मिश्री राठीच्या भूमिकेत रीम शेख : विक्रम आणि मीनाक्षीची मुलगी; गोलूची बहीण. (2015-2016)
* गोलू राठीच्या भूमिकेत साधिल कपूर/किरण मोहनानी: विक्रम आणि मीनाक्षीचा मुलगा; मिश्रीचा भाऊ. (2015-2016)
* मोहित राठीच्या भूमिकेत वरुण जैन: संतोष आणि अरुण यांचा धाकटा मुलगा; सूरज, विक्रम आणि छवीचा भाऊ; एमिलीचा दिवंगत नवरा; परीचे वडील (2011-2015)
* अभिनव शुक्ला ओम राठीच्या भूमिकेत: सूरज, विक्रम, मोहित आणि छवीचा चुलत भाऊ; पूर्वीचा माजी पती; एमिलीचा नवरा; स्पर्शचे वडील; परीचे सावत्र वडील (2016)
* पूर्वी राठीच्या भूमिकेत पूजा शर्मा : ओमची माजी पत्नी; स्पर्शची आई.(2016)
* स्पर्श राठी म्हणून अद्वैत आदि: ओम आणि पूर्वीचा मुलगा; एमिलीचा सावत्र मुलगा; परीचा सावत्र भाऊ (2016) 

## प्रतिसाद 
### समीक्षक 
*रीडिफ.कॉम ने* मालिका सोपी आणि ताजी म्हणून उद्धृत केली. 

*हिंदुस्तान टाईम्सने* म्हणले की या मालिकेत महिलांना अधिक चांगल्या प्रकारे दाखवण्यात आले आहे. 

*इंडियन एक्स्प्रेसने* म्हणले, "मुख्य कलाकार प्रभावी आहेत. अनस रशीद "माँ का लाडला" सूरजच्या भूमिकेत आवडण्याजोगा आहे आणि संध्याच्या भूमिकेत दीपिका सिंग कच्ची पण आग्रही आहे." 

### रेटिंग 
### भारत 
*दिया और बाती हमने* सुरुवातीपासून ते १००० भाग पूर्ण होईपर्यंत रेटिंग चार्टवर आपले पहिले स्थान कायम राखले.   हा कार्यक्रम १४.५ TVM (दशलक्षांमध्ये दूरचित्रवाणी व्ह्यूअरशिप) सह भारतातील प्रथम क्रमांकाचा कार्यक्रम बनला.  शनिवारी ६.६ रेटिंग मिळवणारा हा एकमेव काल्पनिक कार्यक्रम बनला.  स्टार प्लसवरील सर्वात लोकप्रिय भारतीय मालिका म्हणूनही ही मालिका ओळखली जाते. 

## प्रभाव 
ही कथा राजस्थानमधील पुष्कर येथील एका काल्पनिक कुटुंबावर आधारित आहे, जे *हनुमान गली* नावाच्या काल्पनिक गल्लीत राहते. *दिया और बाती हमच्या* प्रचंड लोकप्रियतेमुळे, महानगरपालिका आणि राजस्थान सरकारने पुष्करमधील एका गल्लीचे हनुमान गली असे नामकरण केले.  डिसेंबर २०१५ मध्ये झालेल्या कार्यक्रमात कलाकार आणि क्रू उपस्थित होते  याबद्दल बोलताना संतोषची भूमिका करणारी अभिनेत्री नीलू वाघेला म्हणाली, "वरवर पाहता, मालिकेला खूप मोठा प्रेक्षकवर्ग आहे आणि पुष्करला भेट देणारे पर्यटक अनेकदा हनुमान गल्ली शोधत असत आणि सूरज आणि त्याच्या जिलेबीच्या दुकानाची मागणी करत असत. त्यामुळे पर्यटकांमध्ये वाढ झाली आहे. मला वाटते की मंत्रालयाने ही योजना आणली असावी. आम्ही उत्साहित आहोत आणि संपूर्ण टीम या कार्यक्रमासाठी जाणार आहे."  मुख्य अभिनेत्री दीपिका सिंह म्हणाली, "एक दिवस असा होता की शोच्या सुरुवातीच्या सीनसाठी मला पुष्करमधील सर्व रस्त्यावरून पळावे लागले. तेव्हा कोणीही मला ओळखले नाही. पण आता मी त्याच ठिकाणी उभी राहिल्याने तिथे उपस्थित असलेला संपूर्ण जनसमुदाय माझ्यासाठी जल्लोष करत होता आणि त्यांच्या प्रतिक्रियांमुळे मला विशेष वाटले." 

## रुपांतरे 
## संदर्भ 
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी मालिका