open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
पट्टाभि रामाराव

*दीवाण बहाद्दूर* **नेमिलि पट्टाभि रामाराव पंत** (बी.ए.) हे एक स्वातंत्र्यसेनानी आणि कोची संस्थानाचे एक भूतपूर्व दीवाण होते.

## पूर्वेतिहास 
पट्टाभि रामाराव १९६२ मध्ये कडप्पा जिल्ह्यातील सिद्धवटम्‌मध्ये एका देशस्थ ब्राह्मण कुटुंबामध्ये जन्मले. ह्यांचे पिताश्री रामानुजराव पंत तेंव्हा कडप्पा जिल्ह्यामध्ये तहसीलदार म्हणून कार्यरत होते. कडप्पातील पाठशाळेमध्ये विद्याभ्यासपूर्ति करून पट्टाभि रामाराव मद्रासमध्ये प्रेसिडन्सी कलाशाळेमध्ये भरती झाले. 1882 मध्ये मद्रास विश्वविद्यालयातून बी.ए. डिग्रीसह मदनपल्लीमध्ये सब्‌कलेक्टर कार्यालयामध्ये गुमास्ता म्हणून उद्योग जीविताला प्रारंभ केले.

## उद्योग जीवित 
15 एप्रिल 1882ला पट्टाभि रामाराव चित्तूर जिल्ह्यातून ‘मद्रास राष्ट्र रेविन्यू सेटिल्‌मेट् शाखे’मध्ये उद्योगी म्हणून जीवित प्रारंभिले. 1895मध्ये असिस्टंट  कमीषनर म्हणून स्थायि झाले. 1888 मध्ये त्यांनी दक्षिण आर्काटमध्ये सूपरवायजर म्हणून कार्य केले. त्यानंतर 1892मध्ये त्यांची मलबारला बदली होवून तिथे अन्‌कवेनेंटेड् असिस्टंट  म्हणून कार्य केले. तीन वर्षांनंतर असिस्टंट  कमीश्नर म्हणून, आणि त्यानंतर डिप्युटी कमीश्नर म्हणून पदवोन्नति पावले. डिप्यूटी कमीश्नर हुद्द्यावर गोदावरि, अनंतपुरम्, कृष्णा ह्या जिल्ह्यांमध्ये कार्य केले. कोची संस्थानामध्ये रेविन्यू सेटल्‌मेंट् व्यवस्थेचे संस्करण करण्याकरिता, त्या विषयामध्ये अनुभवसंपन्न असलेल्या पट्टाभि रामारावांना कोची संस्थानप्रभुने दीवाण म्हणून नियुक्तले. 1902 पासून 1907 पर्यंत तेथे दीवाण म्हणून कार्य करून पट्टाभि रामाराव भूमि दस्तावेज कार्यालयाचे क्रमीकरण निर्वाहण्याच्या चर्येमध्ये प्रवेश करते झाले. 1908 मध्ये उद्योग जीवितातून निवृत्त झाले. तेंव्हा रु. 350/- उद्योगनिवृत्ती भत्त्यासह पदवी निवृत्त झाले.

## पदवी निवृत्तीनंतर प्रजासेवेमध्ये 
पदवी निवृत्तीनंतर पट्टाभि रामाराव मद्रासमध्ये पूनमल्लि हाय रोडवर ‘श्रीराम ब्रिक् वर्क्स्’ म्हणून एक  वीटभट्टी स्थापून शंभर-एक कार्मिकांना कार्य देते झाले. ह्या कर्मागारामध्ये 30-40 लक्ष विटा तयार होत. स्वतःच्या व्यापार निर्वहनासह ह्यांनी आदोनि गांवामध्ये वेस्टर्न कॉटन कंपनी आणि उन्निदारं ऐगुमतिचेसे मद्रास यार्न कंपनी निर्वहनामध्ये भाग घेतला. तेलुगु अकादमी, भारतीय अधिकारी संघ, केंद्र व्यवसाय कमिटी इत्यादीमध्ये कार्यदर्शि म्हणून कार्य करत प्रजासेवेमध्ये भाग घेतला. म्हातारपणात मदनपल्लीमध्ये स्थायिक होवून सब डिविजन संघाची अध्यक्षता वाहत, त्याच्या कार्यक्रमांना पूर्ण समय दिला. ते स्वखर्चाने विविध गावांना पर्यटन करून, सामान्य प्रजेच्या उद्धरणाकरिता सूचना देत असत.

## स्वतंत्र आंध्रराज्यनिर्मितीकरिता प्रयत्न 
पूर्वी स्वतंत्र आंध्रराज्यनिर्मितीकरिता प्रयत्न करावयास उत्सुकता न दाखवलेले, तदनंतर मन पालटून त्यांनी स्वतंत्र राज्यनिर्मितीच्या प्रयत्नांना सहाय्य केले. ह्यांनी 1918 मध्ये कडप्पामध्ये झालेल्या आंध्रमहासभेचे अध्यक्षपद भूषविले.

## मृत्यु 
पट्टाभि रामाराव वयाच्या 75 व्या वर्षी वृद्धाप्य कारणाने 15 ऑक्टोबर 1937 ह्या दिनी मद्रासमध्ये स्वगृहामध्ये मरण पावले.

वर्ग:इ.स. १८६२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३७ मधील मृत्यू
मधुगंधा कुलकर्णी

**मधुगंधा कुलकर्णी** या पुणे विद्यापीठाच्या ललित कला केंद्राच्या स्नातक आहेत. त्या एक भारतीय मराठी लेखिका, नाटककार, चित्रपट निर्मात्या आणि अभिनेत्री आहेत. वयाच्या चौदाव्या वर्षी त्यांची चौथी कादंबरी प्रकाशित झाली होती. दिग्दर्शक परेश मोकाशी हे त्यांचे पती आहेत. मधुगंधा कुलकर्णी यांनी दूरचित्रवाणीवरच्या *जुळून येती रेशीमगाठी* या मालिकेत विजया नावाच्या मोठ्या सुनेची (विजया) भूमिका केली आहे. येऊ घातलेल्या ’पक्या भाई’ या चित्रपटात देखील त्यांनी काम केले आहे.  'लाली लीला'सारख्या नाटकामधून सशक्त अभिनेत्री म्हणून त्यांनी पूर्वीच लक्ष वेधून घेतले होते.

## मधुगंधा कुलकर्णी यांचे लेखन
* एक एक क्षण (कथासंग्रह)
* एलिझाबेथ एकादशी - चित्रपट (निर्मिती, कथा, संवाद आणि पटकथा)
* तप्तपदी - चित्रपट (साहाय्यक संवादलेखक)
* त्या एका वळणावर (नाटक)
* पक्या भाई - चित्रपट (भूमिका)
* मंथन. 	(कादंबरी)
* लग्नबंबाळ (नाटक)
* होणार सून मी ह्या घरची - दूरचित्रवाणी मालिका (कथा)

## अन्य
* मधुगंधा कुलकर्णी लिखित आणि विजय केंकरे दिग्दर्शित ‘लग्नबंबाळ’ या नाटकाने बरेच पुरस्कार मिळवले. हे नाटक १३०-१३५ प्रयोग झाल्यानंतर काही कारणास्तव बंद पडले होते. नवीन कलाकारांच्या साथीने हे नाटक पुन्हा रंगभूमीवर येण्यास सज्ज आहे. रंगभूमीवर परतणाऱ्या या नाटकामध्ये श्रुती मराठे (राधा ही बावरी या दूरचित्रवाणी मालिकेमधली राधा) महत्त्वपूर्ण भूमिकेत झळकणार आहे.
* ’बांगड्या’ या लघुपटात मधुगंधा कुलकर्णी यांनी काम केले होते. ‘बांगड्या’ला सन २०१० मध्ये, फिल्म्सची पंढरी मानल्या गेलेल्या ‘कान फेस्टिव्हल’मध्ये सुरुवात करण्याचा मान मिळाला होता. २०१० साली गोवा मराठी फिल्म फेस्टिव्हलला आमंत्रित केले गेले. पहिल्या आंतरराष्ट्रीय मराठी लघुपट महोत्सवांत ‘बांगड्या’ला ओपनिंग फिल्मचा मान देण्यात आला. 
* अनामय संस्थेतर्फे १३ फेब्रुवारी २०११ पासून दर रविवारी दु. ४ ते ६ या वेळात चालणारे चार महिन्यांचे अभिनय प्रशिक्षण शिबीर आयोजित करण्यात आले होते. त्यात मधुगंधा कुलकर्णी आणि काही इतरांनी शिबिरार्थीना मार्गदर्शन केले होते.
* पणजी (गोवा) येथे नोव्हेंबर २०१४मध्ये भरलेल्या ४५ व्या आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवात (इफ्फी-२०१४) अभिनेते मनोज वाजपेयी यांच्या हस्ते 'एलिझाबेथ एकादशी'चे दिग्दर्शक परेश मोकाशी व लेखिका मधुगंधा कुलकर्णी यांचा सत्कार करण्यात आला. 
* फोंडा (गोवा) येथील शारदा ग्रंथप्रसारक मंडळातर्फे तुळशीमाता पांडुरंग महिला मंडळ व कला व संस्कृती संचालनालय  यांच्या सहकार्याने भरलेल्या १२ व्या गोमंत महिला साहित्य संमेलन पणजीत १९-२० ऑक्टोबर २०१४ या काळात झाले.  मधुगंधा कुलकर्णी यांचा त्या संमेलनात सक्रिय सहभाग होता. संमेलनाच्या निमित्ताने संगीता अभ्यंकर यांनी कुलकर्णी यांची प्रकट मुलाखत घेतली. 
* मधुगंधा कुलकर्णी यांच्याशी मुक्त संवादाचा कार्यक्रम व्हिवा लाउंजच्या निमित्ताने  ६ मे २०१५ रोजी मुंबईत शिवाजी पार्क-दादर येथील स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारक सभागृहात होणार आहे.

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:मराठी अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
इंडियन आयडॉल

**इंडियन आयडॉल** (Indian Idol) हा भारतामधील एक गायन स्पर्धा दूरचित्रवाणी कार्यक्रम आहे. ब्रिटनमधील *पॉप आयडॉल*ची भारतीय आवृत्ती असलेल्या इंडियन आयडॉलचा पहिला हंगाम ऑक्टोबर २००४ ते मार्च २००५ दरम्यान सोनी एंटरटेन्मेंट टेलिव्हिजनवर प्रदर्शित करण्यात आला. तेव्हापासून इंडियन आयडॉलचे एकूण ६ हंगाम बनवले गेले आहेत.

ह्या कार्यक्रमामध्ये अनेक स्पर्धक मंचावर येऊन गायन करतात. प्रत्येक स्पर्धकाला पंचांद्वारे गूण दिले जातात. तसेच कार्यक्रम पाहणाऱ्या प्रेक्षकांना देखील फोनद्वारे प्रत्येक स्पर्धकाला गूण देण्याची संधी मिळते. हंगामाच्या अखेरीस सर्वाधिक गूण मिळवणाऱ्या स्पर्धकाला विजयी घोषित केले जाते.

## हंगाम
## बाह्य दुवे
* संपूर्ण माहिती 

वर्ग:इंडियन आयडॉल
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:सोनी वाहिनी दूरचित्रवाहिनी मालिका
श्रीधरस्वामीविरचितं श्रीराममंत्रराजस्तोत्र

।। श्रीराम जय राम जय जय राम ।।

।। श्रीधरस्वामीविरचितं श्रीराममंत्रराजस्तोत्र ।।

श्रीरामः श्रीकरः श्रीदः श्रीसेव्यः श्रीनिकेतनः ॥

राक्षसान्तकरो धीरो भक्‍तभाग्यविवर्धनः ॥१॥

मरेति किलयन्नाम जपन् व्याधोऽभवन्मुनिः ॥

जन्मदुःखनुदं काव्यं दिव्यं व्यरचयन्महत् ॥२॥

यदा यदा भवेद्‌ग्लानिर्धर्मस्यच तदा तदा ॥

राक्षसान्तकरो रामो सम्भवत्यात्ममायया ॥३॥

महामोहकरी माया यत्प्रसादाद्विनश्यति ॥

जघन्या अपि पूजाश्‍च पावना बहवोऽभवन् ॥४॥

यस्य प्रसादतो जातो हनूमान् महतो महान् ॥

जन्ममृत्युजरादुःखान्मुक्‍तोऽद्यापिविराजते ॥५॥

यस्मात्परतरन्नास्ति यस्य नाम महद्यशः ॥

रामं लोकाभिरामं तं व्रजामः शरणं मुदा ॥६॥

ममैतयिति नः सर्वान् संसारात्तारयिष्यति ॥

श्रीराम जयरामेति जय जयेति जपाद्‌धृवम् ॥७॥

राम एव परब्रह्म राम एव परागतिः ॥

मनः शान्तिकरोरामो मन्मथारिनमस्कृतः ॥८॥

जयत्रययुतः श्रेष्ठो रामत्रययुतो मनुः ॥

यत्र श्रीराममहिमा त्रिसत्यमिति वर्ण्यते ॥९॥

रामः श्रीसीतया युक्‍तः सर्वैश्‍वर्यद इत्यपि ॥

मह्त्वमस्यानन्तं यत् तच्छ्रीरामपदे स्थितम् ॥१०॥

जय रामपदेनायं जयरूप इतीर्यते ॥

यतोऽसौ जयरुपो ही जयार्हो जयदस्तथा ॥११॥

जय जयेति पदेऽर्थोयं द्योतते सर्वरिद्धिदः ॥

यस्मिन्न माया नाविद्या तस्मिन्मोहःकथं भवेत् ॥१२॥

रामत्रये दाशरथिश्‍चेशो ब्रह्मेति कथ्यते ॥

मरुद्रात्मजसन्त्राता मोचयेन्मदनादपि ॥१३॥

श्रीरामेति पदं पूर्वं जय रामेति वै ततः ॥

रामोऽत्र द्विर्जयात्पश्‍चाद्वर्तते मनुराजके ॥१४॥

महासंसारव्यामोहान्मोचयत्याश्‍वयं मनुः ॥

जपनीयः कीर्तनीयो मुदा सर्वैश्‍च सर्वदा ॥१५॥

यक्षराक्षसभूताद्या पीडाऽनेन विनश्यति ॥

रामो धनुर्धरो नित्यं संरक्षति पदे पदे ॥१६॥

मदोन्मत्तनरैश्‍चापि न दुःखं लभते कदा ॥

जन्मसन्तापचंद्रोऽयं ज्ञानविज्ञानदो मनुः ॥१७॥

यत्र कुत्रापि जप्योऽयं शुचिर्वाप्यशुचिस्तथा ॥

जपतः शान्तिमाप्नोति प्रशस्तोऽस्मिन् कलौ मतः ॥१८॥

यज्ञानां जपयज्ञोऽस्मि भगवद्वाक्यमीदृशम् ॥

रामेणैव पुरादिष्टः षडङगादिविवर्जितः ॥१९॥

मरुत्सुतावताराय रामदासाय धीमते ॥

श्रीरमवरयुक्‍तोऽयं सुलभोऽपि फलाधिकः ॥२०॥

त्रैलोक्यपावनीपुण्या मुक्‍तिदा राघव स्तुतिः ॥

भद्रं तनोतु लोकेषु गंगेव किल सर्वदा ॥

॥इति श्रीरामदासानुग्रहीत रामपदकंजभृंगायमान श्रीश्रीधरस्वामीविरचितं श्रीराममंत्रराजस्तोत्रं संपूर्णम् ॥

वर्ग:विकिस्रोत
राजा हिंदुस्तानी

**राजा हिंदुस्तानी** हा १९९६ साली प्रदर्शित झालेला एक भारतीय हिंदी चित्रपट आहे. धर्मेश दर्शनने दिग्दर्शन केलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये आमिर खान व करिष्मा कपूर ह्यांच्या आघाडीच्या भूमिका आहेत. हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर प्रचंड यशस्वी ठरला व त्याला अनेक पुरस्कार मिळाले.

## कलाकार
*आमिर खान - राजा हिंदुस्तानी
*करिष्मा कपूर - आरती सहगल
*सुरेश ओबेरॉय - मिस्टर सहगल
*जॉनी लिव्हर - बलवंत सिंग
*नवनीत निशान - कमाल सिंग
*फरीदा जलाल - चाची
*कुणाल खेमू - रजनीकांत
*अर्चना पुरन सिंग - शालिनी सहगल / शालू
*रीमा लागू 

## पार्श्वभूमी
## कथानक
## पुरस्कार
*फिल्मफेर पुरस्कार
**सर्वोत्तम चित्रपट
**सर्वोत्तम अभिनेता - आमिर खान
**सर्वोत्तम अभिनेत्री - करिष्मा कपूर
**सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक - नदीम श्रवण
**सर्वोत्तम पुरुष पार्श्वगायक - उदित नारायण *परदेसी परदेसी* साठी
*स्टार स्क्रिन पुरस्कार
**सर्वोत्तम चित्रपट
**सर्वोत्तम दिग्दर्शक
**सर्वोत्तम अभिनेता

## बाह्य दुवे
*
प्रभात टॉकीज

**प्रभात टॉकीज** हे पुण्यात अप्पा बळवंत चौकानजीक असलेले चित्रपटगृह आहे. याची स्थापना १९३४ साली किबे लक्ष्मी थियेटर नावाने झाली. येथे प्रामुख्याने मराठी चित्रपट प्रदर्शित होतात. २१ सप्टेंबर १९३४ रोजी प्रभात फिल्म कंपनीने आता ज्या जागेवर आहे ती जागा सरदार किबे यांच्याकडून भाडेपट्ट्यावर घेतली. प्रभातच्या भाडेपट्टा कराराची मुदत अनेकदा वाढवण्यात आली. अलीकडचा करार २९ वर्षांपूर्वी झाला होता. तो २०१५ सालच्या जानेवारीच्या पहिल्या आठवडय़ात संपत आहे.. जर करार नूतनीकृत झाला नाही किंवा ही जागा प्रभात चित्रपटगृहासाठी विकत घेतली गेली नाही, तर प्रभात टॉकीज कायमचे बंद होईल. 

१९३४ ते २०१४ या काळात प्रभात टॉकीजमध्ये हिंदी-मराठी-इंग्रजी अशा तिन्ही भाषेतील एकूण १३०० चित्रपट प्रदर्शित झाले आहेत. शेवटचा दीर्घ काळ चाललेला हिंदी चित्रपटच होता - जितेंद्र-जयाप्रदा यांचा 'तोहफा'. प्रभात टॉकीजमध्ये लागलेला पहिला चित्रपट म्युझिकल कॉमेडी या प्रकारातील इंग्रजी चित्रपट - 'लव्ह मी टू नाइट.'  हा होता.  त्यानंतर लगेच ’अमृतमंथन’ हा पहिला मराठी चित्रपट प्रदर्शित झाला- 

गेल्या ३८ वर्षांत मात्र नाममात्र अपवाद वगळता सर्व मराठी चित्रपट प्रदर्शित झाले आहेत. या ठिकाणी सर्वाधिक काळ चाललेला चित्रपट आहे- माहेरची साडी. तो सलग तब्बल १२८ आठवडे चालला. याशिवाय अनेक चित्रपट २५ ते ५० आठवडे चालले.

प्रभात हे चित्रपटगृह आणि नाट्यगृह म्हणूनही वापरले जायचे. तेथे बालगंधर्व यांचेही प्रयोग झाले आहेत.

## भागीदार: मूळचे व आताचे
प्रभात फिल्म कंपनीचे मूळचे चार भागीदार होते- व्ही. शांताराम, फत्तेलाल, व्ही.जी. दामले आणि बाबुराव पै. पुढे व्ही.शांताराम आणि फत्तेलाल कंपनीतून बाहेर पडल्याने दामले, पै हे भागीदार उरले आहेत. 

वर्ग:पुण्यातील संस्था
कैलाश खेर

**कैलाश मेहेरसिंह खेर** (जन्म : मीरत-उत्तर प्रदेश,  ७ जुलै इ.स. १९७३) हा एक भारतीय गायक आहे. मीरत येथे जन्मलेल्या खेरने २००१ साली मुंबईला स्थानांतर केले व संगीत सृष्टीमध्ये काम मिळवण्यासाठी प्रयत्न सुरू केले. २००३ सालच्या अंदाज चित्रपटामध्ये त्याने जे एक गाणे म्हणले ते लोकप्रिय झाले. त्यानंतर स्वदेस, मंगल पांडे, सरकार इत्यादी चित्रपटांमध्ये पार्श्वगायन करून तो प्रसिद्धीस आला. कैलाश सध्या बॉलिवूडमधील एक लोकप्रिय पार्श्वगायक असून त्याला २००७ सालचा सर्वोत्तम पुरुष पार्श्वगायकासाठीचा फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाला आहे.

## पूर्वेतिहास
बालपणी कैलाशने कधी चित्रपट-गीत ऐकले नव्हतेना गायले होते. मात्र आपल्या पित्याकडून ते कबीराची गीते किंवा बाबा गुरूसाहेबवाणी ऐकत असत. वडील पुजारी होते आणि अनेकदा घरी होणाऱ्या धार्मिक समारंभात परंपरागत गीते गात.  त्यांच्याकडूनच कैलाशने संगीताचे थोडेफार शिक्षण घेतले. पुढच्या शिक्षणासाठी ते वयाच्या १३व्या वर्षी दिल्लीला आले. तेथे संगीताच्या एका वर्गात दाखल झाले, पण उदरनिर्वाहासाठी करावयाच्या कामकाजामुळे  संगीत शिक्षणाकडे पुरेसे लक्ष देऊ शकले नाहीत. मात्र त्याही काळात आपल्या तुटपुंज्या संगीत ज्ञानावर ते परदेशी विद्यार्थ्यांना गाणे शिकवू लागले. इ.स. १९९९पर्यंत कैलाश खेर आपल्या एका मित्रासोबत साड्या निर्यातीचा व्यवसाय करीत होते, पण त्यात मोठा तोटा झाला.  हा तोटा इतका जास्त होता की त्यांचे संपूर्ण भांडवल त्यात गडप झाले. आत्महत्या करावी आसे विचार मनात येऊ लागले. अश्या मनःस्थितीत असताना ते नशीब काढण्यासाठी सहा महिन्यासाठी सिंगापूरला आणि थायलॅंडला जाऊन आले. आपल्या मनाला आलेल्या नैराश्यावर मात करण्यासाठी ते ऋषिकेशला जाऊन राहिले. तिथल्या साधुसंतांसाठी ते गाणी म्हणत. ती गाणी ऐकून मोठमोठे साधू खुश होत. ते पाहून कैलाश खेर यांना नव्याने आत्मविश्वास मिळाला आणि संगीत क्षेत्रात काम करायचे त्यांनी निश्चित केले. 

वयाच्या २९व्या वर्षी कैलाश खेर मुंबईला आले आणि एका चाळीत राहू लागले. वर्ष-दीड वर्षे ते चपला झिजवत संगीत स्टुडिओंच्या वाऱ्या करत राहिले,  आणि एके दिवशी राम संपत नावाच्या जाहिरातकाराने त्यांना एका जाहिरातीच्या गाण्यासाठी बोलावले.  ते जाहिरातगीत झाले आणि कैलाश खेर यांना पाच हजार रुपये मिळाले. ते पैसे त्यांना बरेच दिवस पुरले, मात्र त्यानंतर त्यांची यशाची गाडी चालूच राहिली. चित्रपटांतील पार्श्वगायनासाठी त्यांना मागण्या येऊ लागल्या. 

## चित्रपटांव्यतिरिक्त
कैलाश खेर यांनी २०१२ साली अण्णा हजारे यांच्या भ्रष्टाचारविरोधी आंदोलनात भाग घेतला. त्यासाठी ते सभामंचांवरून अनेकदा गीतेही गात. दिल्लीत झालेल्या काॅमनवेल्थ क्रीडा स्पर्धांच्या समारोप समारंभात त्यांचा एका गीतात सहभाग होता.  याशिवाय अनेक जाहीर कार्यक्रमांतून त्यांनी चित्रपट-गीते गाऊन लोकांचे मनोरंजन केले आहे. 

## कौटुंबिक
कैलाश खेर यांनी २००९ साली मुंबईच्या शीतलनावाच्या मुलीशी लग्न केले; त्यांना कबीर नावाचा एक मुलगा आहे.

## पुरस्कार
### फिल्मफेअर पुरस्कर
*२००७ - सर्वोत्तम पुरुष पार्श्वगायक - फना मधील *चांद सिफारिश* साठी (शानसोबत विभागून)

## बाह्य दुवे
*वैयक्तिक संकेतस्थळ
* 

वर्ग:पार्श्वगायक
वर्ग:हिंदी गायक
वर्ग:हिंदी पार्श्वगायक
वर्ग:कलेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते
समर्थ वेणाबाई संवाद

नमू वागेश्वरी शारदा सुंदरी |श्रोता प्रश्न करी वक्तयासी ||१||

वक्तयासी पुसे जीव हा कवण |शिष्याचे लक्षण सांगा स्वामी ||२||

सांगा स्वामी आत्मा कैसा तो परमात्मा |बोलिजे अनात्मा तपो कवण ||३||

कवण प्रपंच कोणे केला संच |मागुता विसंच कोण करी ||४||

कोण ते अविद्या सांगिजे जी विद्या |कैसे आहे आद्याचे स्वरूप ||५||

स्वरूप ते माय कैची मूळमाया |ईस चाळावया कोण आहे ||६||

आहे कैसे शून्य कैसे ते चैतन्य |समाधान अन्य ते कवण ||७||

कवण जन्मला कोणा मृत्यू आला |बद्ध जाला तो कवण ||८||

कवण जाणता कोणाची ही सत्ता |मोक्ष हा तत्त्वता कोण सांगा ||९||

सांगा ब्रह्मखूण सगुण निर्गुण |पंचवीस  प्रेष्ण ऐसे केले ||१०||

वरील २५ प्रश्न वेण्णाबाईंनी समर्थांना विचारले व त्यांची उत्तरे समर्थांनी दिली टी अशी :

नमू वेदमाता नमू त्या अनंता  |प्रश्न सांगो आता श्रोतयाचे ||१||

श्रोतयाचे प्रश्न जीव हा अज्ञान |जया सर्व ज्ञान तोचि शिव  ||२||

शिवपार आत्मा त्यापर परमात्मा|बोलिजे अनात्मा अनुर्वाच्य ||३||

वाच्य हा प्रपंच माईक जाणावा |घडामोडी देवापासूनिया ||४||

विषय अविद्या त्यालावी ते त्या विद्या |निर्विकल्प आद्याचे स्वरूप ||५||

कल्पना हे माया तत्त्व मूळमाया |यासी चाळाया चैतन्यापरी ||६||

नकार ते शून्य व्यापक चैतन्य |ईश्वर अनन्य समाधान ||७||

जीव हा जन्मला जीवा मृत्यू  आला |बद्धमुक्त झाला तोचि जीव ||८||

ईश्वर जाणता ईश्वराची सत्ता |मोक्ष हा तत्त्वता ईश्वरची ||९||

ईश्वर निर्गुण चेष्टवी सगुण |हेची ब्रह्मखूण दास म्हणे ||१०|||

दास म्हणे सर्व मायेचे करणे |मिथ्यारूपे जाणे अनुभवे||११||

वर्ग:विकिस्रोत
बंडा जोशी

**बंडा जोशी** तथा **बण्डा जोशी** हे मराठीताले एक हास्यकलावंत आणि आकाशवाणी निवेदक आहेत. त्यांचे पूर्ण नाव बण्डा ऊर्फ भालचंद्र दत्तात्रय जोशी असून हे मूळचे कोल्हापूरचे आहेत.

## नोकरी
आकाशवाणीच्या पुणे केंद्रावर प्रादेशिक बातम्या देणारे एक भालचंद्र जोशी होते, म्हणून जेव्हा बंडा जोशी यांना त्याच केंद्रावर नोकरी लागली तेव्हा त्यांना आपल्या नावातले ’भालचंद्र’ गाळावे लागले.  बंडा जोशी पुणे केंद्रावरून *सुप्रभात* नावाचा कार्यक्रम करीत.

## एकपात्री नाटक
बंडा जोशी हे जेव्हा एकपात्रीचा प्रयोग करतात तेव्हा त्यात त्यांच्या कविताही ते म्हणून दाखवतात.  ’हास्यपंचमी’ आणि हास्यखळखळाट’ ही त्यांच्या एकपात्री प्रयोगांची नावे आहेत.  

बंडा जोशी हे ’आम्ही एकपात्री’ या संघटनेचे अध्यक्ष आहेत. 

## पुस्तके
* खळखळाट (हास्यकविता संग्रह)

## पुरस्कार
* माधव मनोहर पुरस्कार (२००९)
* सुखकर्ता पुरस्कार (२०१४)

वर्ग:मराठी कलावंत
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कँडल मार्च

**कॅंडल मार्च** हा २०१४ साली प्रदर्शित झालेला एक मराठी चित्रपट आहे. ह्या चित्रपटाचे दिग्दर्शक सचिन देव असून स्मिता तांबे, मनवा नाईक व तेजस्विनी पंडित ह्यांच्या आघाडीच्या भूमिका आहेत.

## बाह्य दुवे
*तपशीलवार माहिती
*फेसबुकवरील पान
*महाराष्ट्र टाइम्समधील समीक्षण 
*एबीपी माझावरील समीक्षण
आशा शेलार

होणार सून मी ह्या घरची या दूरचित्रवाणीवरील मालिकेत जान्हवीच्या सावत्र आईचे काम करणाऱ्या अभिनेत्री **आशा शेलार** या त्यांच्या श्रेष्ठ अभिनयामुळे प्रेक्षकांच्या डोळ्यात भरतात. दारिद्र्याचे चटके खात आयुष्य गेलेल्या स्त्रीचे दुःख काय असते, तिला काय तडजोडी कराव्या लागतात हे आशा शेलार यांच्‍या जिवंत अभिनयामुळे प्रेक्षकांना जाणवत राहते.

आशा शेलार या अभिनयाच्या क्षेत्रात फार पूर्वीपासून आहेत. ग्लॅमर आणि प्रसिद्धीच्या हव्यासापासून दूर राहून केवळ अभिनयाची भक्ती करणाऱ्या मोजक्या व्यक्तिमत्त्वांपैकी एक असे त्यांच्याबाबत म्हणता येईल.

साधारण १९८० च्या दशकात ज्यावेळी टीव्हीवर दूरदर्शन वगळता अन्य वाहिन्या नव्हत्या, करमणुकीसाठी कोणतेही साधन उपलब्ध नव्हते अशा काळात एकांकिका स्पर्धाच्या माध्यमातून आशा शेलार नावारूपाला आल्या. त्यांनी अभिनयाच्या क्षेत्राकडे केवळ आवड म्हणूनच पाहिले. बँकेत चांगली नोकरी मिळाल्यानंतर, नोकरी करता करता अनेक स्पर्धांत आणि विशेषतः प्रायोगिक नाटके, एकांकिकांत वडिलांच्या विरोधाला न जुमानता त्या भाग घ्यायच्या. वडिलांची आणि त्यांची खूप भांडणे व्हायची, पण तरीही आशा शेलार यांनी अभिनय करणे सोडले नाही. बँकांच्या अनेक एकांकिका स्पर्धामध्ये त्या असायच्या. अभिनयाचे कोणतेही प्रशिक्षण न घेता त्यांनी आपल्या तीस वर्षाच्या कारकिर्दीत अनेक एकांकिका आणि नाट्यस्पर्धा गाजवल्या. या स्पर्धांमध्ये मिळालेली १५०हून अधिक पारितोषिके त्यांच्याजवळ आहेत.

चेतन दातार, सत्यजित दुबे, शेखर ताम्हाणे, विजय पाटकर यांच्यासारख्या दिग्दर्शकांकडे आशा शेलार यांनी काम केले आहे. ‘मोठ्या टिकल्या, भडक मेकअप आणि दिखावा साच्यात अडकलेली खलनायिका रंगवण्यापेक्षा प्रेक्षकांना जे पात्र खरे वाटेल असे पात्र साकारण्यावर त्यांचा नेहमीच भर असतो.

गाजलेल्या पुस्तकातले एखादे पात्र रंगमंचावर हुबेहूब उभे करणे हे कौशल्य आशा शेलार यांनी साध्य केले आहे. त्यांनी एका कार्यक्रमात ’भोगले जे दुःख त्याला’च्या लेखिका आशा आपराद यांनाच प्रत्यक्ष रंगमंचावर सादर केले होते. अभिनय आणि संवाद यांच्या साहाय्याने एका मुस्लिम स्त्रीची शिक्षणासाठीची धडपड व त्याला समाजाबरोबरच घरातून होणारा तीव्र विरोध, ही कथा आशा शेलार यांनी रंगमंचावर सादर करून प्रेक्षकांचे मन जिंकले होते.

’गार्गी अजून जिवंत आहे’ या मंगला आठलेकर यांच्या पुस्तकातील गार्गी प्रत्यक्ष डोळ्यासमोर आणण्याची करामत आशा शेलार यांनी केली आहे. स्मशानभूमीत एका स्त्रीने केलेली कामगिरी व त्यातून तिने दाखविलेले धाडस या कथेतून सादर करण्यात आले आहे. कबड्डी कबड्डी आणि लव्ह स्टोरी ही आशा शेलार यांची भूमिका असलेली काही व्यावसायिक नाटके आहेत. यांची खुलता कळी खुलेना, होणार सून मी ह्या घरची आणि सुखाच्या सरींनी हे मन बावरे या मालिकेतील भूमिका प्रसिद्ध आहेत.

वर्ग:मराठी अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
फॉरेन्सिक विज्ञानाला आव्हान देणाऱ्या निवडक घटना (पुस्तक)

**फॉरेन्सिक विज्ञानाला आव्हान देणाऱ्या निवडक घटना** हे ठाणे येथील परममित्र पब्लिकेशन्स या प्रकाशनसंस्थेने प्रकाशित केलेले पुस्तक आहे.

लेखक : - पंकज कालुवाला 

प्रकाशक : - परममित्र पब्लिकेशन्स, ठाणे 

पृष्ठे....134 किंमत .......200/- 

मनिष्यं समाजशील प्राणी बनल्यानंतर गुन्ह्यांविषयी अधिकाधिक सजग होऊ लागला किंवा दुसऱ्या शब्दात समाजाबरोबरच गुन्हेगारीचाही उदय झाला. कारण समाजाचे आपले म्हणून नियम असतात अन् ते मोडण्याचे प्रयत्न करणारे गुन्हेगार अशी सर्वसाधारण ढोबळ अशी गुन्हेगारीची व्याख्या आहे. माणूस जितका विकसित होत गेला तितकाच गुन्हेगारीचाही विकास होत गेला हे वास्तव आहे. ती रोखण्यासाठी आता फॉरेन्सिक विज्ञानाची मदत घेतली जाते. गुन्हेशोधनासाठी ही शाखा तपासयंत्रणांना बहुमोल मदत करत असली तरी तिचं यश हे नेहमीच संमिश्रं स्वरूपाचे आहे. कारण तिच्या यशावर गुन्हेगारांची हुशारी, तपासयंत्रणांची कार्यक्षमता, कायदा व न्यायदानाच्या पद्धती इत्यादी बाबींचाही प्रभाव पडत असतो. या सगळ्या बाबी फॉरेन्सिक विज्ञानापुढे आव्हान उभे करत असतात. अशाच काही निवडक घटनांचा धांडोळा येथे घेण्यात आला आहे.

1) नेपोलियन बोनपार्टचा मृत्यू नेमका कशामुळे झाला ? 

2) अल्फ्रेड पॅकर – कोलोरॅडोचा नरभक्षक ? 

3) डोनल्ड मेरेट्ट- गुन्हेगाराला गुन्हेशास्त्राची मदत 

4) विलियम लॅंकेस्टरला मिळालेला अजब न्याय 

5) सर हेन्री ब्रॉटन यांच्यावरील खून खटला 

6) बोटाचा ठसा आणि मरिग्नी 

7) डॉ. सॅम्युएल शेपर्ड्वरील तीन खटले

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
इस्रायलची मोसाद

**इस्रायलची मोसाद** हे ठाणे येथील परममित्र पब्लिकेशन्स या प्रकाशनसंस्थेने प्रकाशित केलेले पुस्तक आहे.

लेखक : - पंकज कालुवाला 

प्रकाशक : - परममित्र पब्लिकेशन्स, ठाणे 

पृष्ठे: 576 (दुसरी वाढीव आवृत्ती) 

किंमत: 600/- 

निरनिराळ्या गुप्तचर संघटनांचा विषय निघाला की, आपल्या डोळ्यांसमोर अमेरिकेचीसी.आय.ए. , पूर्वाश्रमीच्यासोव्हिएत रशियाची के.जी.बी. , ब्रिटिशांचीएम.आय. 6 यांसारख्यागुप्तचर संस्थांची नावे तरळून जातात. आपणभारतीय असल्याने पाकिस्तानच्या आय.एस.आय.चे नावही डोळ्यांसमोरयेते. हे सगळंखरं असलं तरी आपल्या नजरेत ठसठशीतपणे भरते “इस्रायलची मोसाद”हे नाव.मूठभर देशाची चिमूटभर गुप्तचर संस्था हे तिचे खरे स्वरूप.मात्र कारवाया जगद्व्यापी.भल्याभल्यांनाही पुरून उरणाऱ्या.. आजूबाजूला असलेली अरब शत्रू राष्ट्र, इस्लामी दहशतवादी, आंतरराष्ट्रीय राजकारणातील शहकाटशहयातून मोसादनेचआतापर्यंत आपल्या मातृभूमीला अक्षरशः तारलं आहे. तिच्याच कारवायांचा मागोवा घ्यायचा हा प्रयत्न. 

अनुक्रमणिका 

1) ऐतिहासिक पार्श्वभूमी
2)पूर्वपीठिका,स्थापना व विकास 
3)ऑपरेशन थीफ- इस्रायली गुप्तचर संघटनेची महत्त्वपूर्ण कामगिरी 
4)बगदादमधील शोकांतिका 
5)ऑपरेशन इंजिनीयर – कॅप्टन इस्रायलचा द्रोह आणि दुर्दैवं 
6)ऑपरेशन पिग्मेलियन – सोव्हिएत हेर हेरेलच्या कचाट्यात 
7)कृश्चेव्हचे भाषण – जे मिळविणे सी.आय.ए. लाही शक्यं नव्हते 
8)ऑपरेशन अत्तिला- अडॉल्फ आईकमानचे धाडसी अपहरण 
9)ऑपरेशन टायगर कब – बालक जेसेल शुमाकर – मोसादच्या वॉंटेड लिस्टवर 
10)ऑपरेशन स्वोर्ड ऑफ दमोकल्स 
11)ऑपरेशन पेनिसिलीन – इराकी मिग- 21चे धाडसी हरण 
12)हर्बर्टस ककुर्स – आणखी एक नाझी कसाई मोसादच्या वरवंट्याखाली 
13)ऑपरेशन ब्लॅंकेट – सिरीयन कुमारिकांची सुटका 
14) ऑपरेशन नोहाज आर्क – फ्रांसमधून मिसाईल बोटींचे साहसी हरण 
15)ऑपरेशन आयसोटोप – हवाई चाच्यांच्या ताब्यांतून प्रवाशांची सुटका 
16)मोसाद विरुद्ध ब्लॅक सप्टेम्बर 
17)ऑपरेशन ऑपेरा – इराकी अणुभट्टीचा विनाश 
18)ऑपरेशन मोझेस – इथियोपियन यहुद्यांची सुटका 
19)ऑपरेशन कानियुक – फरारी अणुहेर मोसादच्या मदनिकेच्या कचाट्यात 
20)ऑपरेशन किल जिहाद 
21)डॉ. जेराल्ड बुलची हत्या अन् सद्दामच्या सुपरगनचा चुराडा 
22)किल खालेद – अम्मानमधील फसलेले ऑपरेशन
23)ऑपरेशन ऑर्चर्ड – सिरीयन अणुप्रकल्पाविरुद्धची कारवाई 
24)कुख्यात दहशतवादी इमाद मुघनियेहची हत्या 
25)इराणी अणुबॉम्ब विरुद्ध मोसाद 
26)ऑपरेशन प्लाझ्मा स्क्रीन : दुबईतील गाजलेली मोहीम 
27)लाइसेंस टू किल – बॉण्डपटातले नव्हे... वास्तवातले 
28)जेकब कोहेन 
29)वोल्फगॅंग लोत्झ आणि एलियाहू कोहेन 
परिशिष्ट – मोसादशी संबंधित काही व्यक्ती 
संदर्भ

मोसादच्या काही लोकांचा दहशतवादी कारवायांतही हात असल्याचे इराण व काही इतर देशांचा दावा आहे . म्हणून ही टोळी दहशतवादी म्हणूनही ओळखली जाते . 

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
घोरपडे उद्यान

स्वारगेट बस स्थानकाजवळ घोरपडे पेठेत पुणे महानगरपालिकेने घोरपडे उद्यान बांधले आहे.

वर्ग:पुणे
शिवा (निःसंदिग्धीकरण)

* शिव
* शिवा (मालिका)
* शिवा (कार्टून कार्यक्रम)
* शिवा (इवाते)

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
नंदीग्राम एक्सप्रेस

**नंदीग्राम एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची एक प्रवासी गाडी आहे. ही गाडी  छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस ते बल्हारशाह (जि.चंद्रपूर) दरम्यान रोज धावते.

## गाडीचा तपशील 
## थांबे
*छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस
*दादर
*ठाणे      
*कल्याण 
*नाशिकरोड
*मनमाड
*छत्रपती संभाजीनगर
*जालना
*परभणी
*पूर्णा
*नांदेड
*भोकर
* हिमायतनगर
* किनवट
* आदिलाबाद
* वणी
* भांदक 
* चंद्रपूर
*बल्लारपूर

## बाह्य दुवे
*मार्ग व वेळापत्रक

वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
वर्ग:मध्य रेल्वे
मॉडेल रॉकेट्री

**मॉडेल रॉकेट्री** हे ठाणे येथील परममित्र पब्लिकेशन्स या प्रकाशनसंस्थेने प्रकाशित केलेले पुस्तक आहे.

लेखक : - पंकज कालुवाला 

प्रकाशक : - परममित्र पब्लिकेशन्स, ठाणे 

पृष्ठे....146 किंमत .......200/- 

अवकाश आणि त्या अवकाशाला आपल्या कवेत घ्यायचं साधन म्हणून अग्निबाण, हे मानवाचं फारच प्राचीन आकर्षण आहे.युद्धोपयोगी साधन म्हणूनही त्याचं महत्त्वं आहेच. म्हणूनच जगभरांतून अग्निबाण आणि त्यांच्या उपयोगांवर मोठ्या प्रमाणावर संशोधन होत असतं. या क्षेत्राला असणारी तज्ज्ञांची मोठी गरज आणि त्यांचं उच्चं शैक्षणिक मूल्यं पाहून युरोप-अमेरिकेतून ही गरज पूर्ण करण्यासाठी छंद म्हणून जोपासण्यास मॉडेल रॉकेट्रीच्या उपक्रमाला पद्धतशीरपणे चालना दिली जाते. त्यासाठी तेथली शासनव्यवस्था,शैक्षणिक संस्था आणि हौशी मंडळीही आपलं योगदान देत असतात. दुर्दैवाने भारतात तशी पोषक परिस्थिती निर्माण झालेली नाही. परंतु ते चित्र बदलण्याच्या दृष्टीने छोट्या-मोठ्या हालचाली सुरू झाल्या आहेत.

अनुक्रम 
मनोगत 
इतिहासाचे सिंहावलोकन .............1
अग्निबाणाची प्राथमिक रचना........24 
अग्निबाणासाठीची प्रणोदकं...........38 
अग्निबाणाची मोटर सिस्टम..........69 
संपूर्ण अग्निबाणाची रचना...........91 
अग्निबाणाच्या उड्डाण्पूर्व चाचण्या..111 
प्रक्षेपण क्षेत्राची मांडणी..............127 
अग्निबाणाचे ट्रॅकिंग.................133 
परिशिष्टे............................137

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
बाणगंगा (निःसंदिग्धीकरण)

बाणगंगा या नावाच्या अनेक नद्या भारतात आहेत. पुराणातल्या कोणत्यातरी तथाकथित योद्ध्याने बाण मारून निर्माण केलेली काही जलस्थळेही बाणगंगा या नावाने ओळखली जातात. त्यांपैकी काही नद्या आणि तलाव :

* बाणगंगा नदी (उत्तर प्रदेश)
* बाणगंगा नदी (राजस्थान)
* बाणगंगा नदी (हिमाचल प्रदेश)
* बाणगंगा नदी (नाशिक जिल्हा)
* बाणगंगा नदी (फलटण), सातारा जिल्हा
* बाणगंगा तलाव, मलबार हिल, मुंबई
* बाणगंगा (वैष्णोदेवी), काश्मीर

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
टाटा ४०७ एक्स

**टाटा ४०७** हे मालवाहतुकीसाठी तसेच प्रवासी वाहतुकीसाठी, शहरी आणि ग्रामीण भागात अत्यंत उपयुक्त असे लहान व्यावसायिक वाहन आहे.

वर्ग:टाटाची वाहने
फिली अवतरक

फुले ही एक शोधकुपी आहे. ती रोस्सेता या यानामार्फात  ६७ पी/च्युरयुमोव- गेरासिमेन्को धूमकेतूवर उतरवण्यात आली आहे.
आम्ल पृथक्करण स्थिरांक

हे दुर्बल आम्ल एक प्रोटॉन (हिरव्या रंगात दाखवलेला उदजन अयन) एका समतोल अभिक्रियेमध्ये पाण्याला प्रदान करते. यातून ॲसिटेट हा ऋण अयन व हायड्रॉनियम हा धन अयन मिळतो. लाल: प्राणवायू, काळा: कार्बन, पांढरा: उदजन.]]
''''* , Ka, (किंवा आम्लता स्थिरांक) हे द्रावणातील आम्लाच्या शक्तीचे संख्यात्मक एकक आहे. प्रत्येक आम्लाला वेगवेगळा Ka असतो. तो आम्ल-अल्कली यांच्या संदर्भातील रासायनिक अभिक्रियांमध्ये समतोलता स्थिरांक असतो. Kaची किंमत जितकी अधिक, तितके द्रावणातील रेणूंच्या पृथक्करणाचे प्रमाण अधिक व आम्लही तितकेच अधिक शक्तिशाली होते. अशाप्रकारे शक्तिशाली आम्लाला आपल्याजवळचे उदजन अयन काढून टाकायचे असतात. 

आम्ल पृथक्करण स्थिरांकाचा pH शी घोटाळा करू नये. pH म्हणजे द्रावण किती आम्लीय किंवा अल्कली आहे, त्याचे प्रमाण.  शक्तिशाली आम्ल पाण्यात घातल्यास मिळणाऱ्या द्रावणाचा pH कमी असेल (उदा. २) तर  दुर्बल आम्ल पाण्यात घातल्यास मिळणाऱ्या द्रावणाचा pH तुलनेने अधिक असेल. (उदा. ५)

आम्ल पृथक्करणाची स्थिरता पुढीलप्रमाणे लिहिता येते:
:\mathrm{HA \rightleftharpoons A^- + H^+}
जेथे HA या सामान्य आम्लाचे A− व H+ मध्ये विघटन होते. A− हा आम्लापासून मिळणारा ऋण अयन (किंवा संयुग्म आम्लारी) आहे व H+ हा धन हायड्रोजन अयन किंवा प्रोटॉन आहे. हा पाण्यात केलेल्या द्रावणात पाण्याच्या रेणूसह हायड्रॉनियम हा धन आयन तयार करतो. चित्रात दाखवेल्या उदाहरणामध्ये ॲसेटिक आम्ल हे वरील सूत्रातील HAच्या जागी असून A− हे ॲसिटेट अयनाच्या किंवा संयुग्म आम्लारीच्या जागी आहे. HA, A− व H+ या रसायनशास्त्रीय प्रकारांचे जेव्हा विशिष्ट काळात तीव्रता बदलत नाही तेव्हा ते संतुलित असल्याचे मानले जाते. प्रुथक्करण स्थिरांक हा संतुलनाच्या वेळी असलेल्या HA, A− व H+ या रसायनशास्त्रीय प्रकारांचा भागाकर म्हणून मांडला जातो. त्याचे एकक मोल प्रतिलिटर हे आहे.

:K_{\mathrm a} = \mathrm{\frac{[A^-] [H^+]}{[HA]}}

Kaच्या मूल्यांची विशालता फार मोठी असल्याने पृथक्करण स्थिरांकाचे घातांक गणितीय) प्रमाण अधिक वापरण्यात येते. हा घातांक गणितीय स्थिरांक p*K*a हा −log10&nbsp;*K*a ने काढता येतो. या घातांक गणितीय स्थिरांकालाच कधीकधी चुकून  मानले जाते.

:\ \mathrm{p}K_{\mathrm a} = - \log_{10}K_{\mathrm a}

p*K*aची किंमत जितकी जास्त तितके त्या द्रावणाचे कोणत्याही pH मध्ये पृथक्करण कमी होते व ते आम्ल अधिक दुर्बल होते. दुर्बल आम्लाचा p*K*a हा अंदाजे -२ ते १२ च्या दरम्यान असतो. शक्तिशाली आम्लाचा p*K*a हा -२ पेक्षा कमी असतो. तो इतका कमी असतो की पृथक्करण न झालेल्या आम्लाच्या रेणूंचे मापन करणे अशक्यच होते. त्यामुळे शक्तिशाली आम्लांच्या p*K''aचे मापन अरण्यासाठी गणितीय सूत्रे किंवा सिद्धांत तसेच पृथक्करण स्थिरांक कमी असलेल्या ॲसिटोनायट्राइल व डायमिथाईलसल्फॉक्साईड सारख्या अजलीय द्रावणांचा वापर करावा लागतो.

## पारिभाषिक शब्दसूची 
वर्ग:आम्लेवर्ग:आम्लारी
वर्ग:रसायनशास्त्र
बाणगंगा नदी (सातारा जिल्हा)

बाणगंगा नावाची एक नदी महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातल्या फलटण शहरातून वहाते. नदीवर एक पूल आहे. त्याच्या अलीकडे फलटण आणि पलीकडे मलठण ही गावे आहेत. नदीचे पात्र बहुतांशी ओढ्याप्रमाणे असते. ही नदी फलटण तालुक्याची जीवनदायिनी आहे. या नदीवर बाणगंगा नावाचे धरण बांधण्यात आले आहे. धरणानंतरही नदीचा प्रवाह त्याच नावाने चालू राहतो. 

शंभू महादेव डोंगर रांगेतील श्रीक्षेत्र सीताबाई देवस्थान दंडकारण्य,
कुळकजाई (ता.माण जि.सातारा) येथे ही नदी उगम पावते

शूरवीरांचा_जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध असणाऱ्या साताराजिल्ह्यातील माण तालुक्याच्या उत्तर सरहद्दीवर शंभुमहादेवाच्या डोंगररांगेतील उंच कड्यावर पौराणिक दंडकारण्यातील श्री सीतामाईचे मंदिर आहे.
मुख्य मंदिराच्या उजव्या बाजूस बाणगंगा नदीचे उगमस्थान आहे.
ते कुंड सध्या बंदिस्त करण्यात आहे.

बाणगंगा व माणगंगा या दोन्ही नद्यांचे उगमस्थान एकमेकांपासुन १००-१२५ फुटांवर आहे. 
 माणगंगा व बाणगंगा नदीच्‍या उगमाबद्दल जनलोकांत अनेक आख्‍यायिका आहेत. 
 
माणदेश पुराणकाळी काळी दंडकारण्‍यात होता. रावणवधानंतर श्रीरामांचा राज्याभिषेक झाला. यानंतर थोड्याच अवधीत गरोदर सीतामातेचा श्रीरामांनी त्याग केला तिला पुन्हा वनवास आला. त्यासाठी लक्ष्मण सीतामाईला दंडकारण्यातील या डोंगरावर सोडण्यासाठी आले तिथे थकल्‍यामुळे सीतामाईला तहान लागली. पण त्‍या ओसाड डोंगराळी माळरानाच्‍या भागात पाणी कोठून मिळणार? अखेर, लक्ष्मणाने बाण मारून पाणी काढले. ज्‍या ठिकाणी बाण मारला,त्‍या ठिकाणातून प्रवाह वाहू लागला. त्‍या प्रवाहातून लक्ष्मणाने द्रोण भरून पाणी घेतले आणि तो तहानलेल्‍या सीतामाईकडे आला. परंतु तोपर्यंत तहानेने सीतेला ग्लानी आली होती. ‘झोपलेल्‍या माईं’ना कसे उठवावे म्हणून लक्ष्मणाने त्‍यांना उठताच दिसेल अशा मानेपासून हातभर अंतरावर पाण्‍याने भरलेला द्रोण ठेवला. सीतामार्इंना काही वेळाने जाग आली. त्‍या उठू लागताच मानेचा धक्का द्रोणाला लागला आणि पाणी सांडले - प्रवाह वाहू लागला. तेव्हापासून लक्ष्मणाने बाण मारलेल्‍या प्रवाहास " बाणगंगा " आणि सीतामार्इंच्‍या मानेचा धक्का लागून द्रोणातील सांडलेल्‍या पाण्‍याच्‍या प्रवाहास " माणगंगा " असे नाव पडले. ज्‍या ठिकाणी तो प्रसंग घडला त्‍या डोंगराला " सीताबाईचा डोंगर " असे नाव दिले गेले आहे. 
श्रीक्षेत्र सीताबाई येथुन उगम पावणारी बाणगंगा उत्तरेकडे वेळोशी, उपळवे, मांडवखडक, फलटण शहरातून वाहत जाऊन कांबळेश्वर व सोमंथळी गावांच्या दरम्यान निरा नदीला मिळते. 

2019चा पावसाळ्यामध्ये या नदीला प्रचंड महापूर आला होता चौदा वर्षातून पहिल्यांदाच या नदीला पूर आला होता फलटण शहराच्या नागरिकांमध्ये तेव्हा आनंदाचं वातावरण होतं
नदीची लांबी - ३३ किलोमीटर.

नदीचा संगम -फलटण तालुक्यातल्या कांबळेश्वर व  सोमंथळी येथे नीरा नदीशी होतो. 
जुलै 2019 व सप्टेंबर 2019 मध्ये बानगंगा नदीला महापूर आला होता तेव्हा निम्मे फलटण शहर हे पाण्यामध्ये होते बाणगंगा नदी फलटण तालुक्यासाठी जीवनदायी आहे बाणगंगा नदी शिखरे तर सहाच महिने वाहिनी नदी होती मात्र जुलै 2019 ते मार्च 2020 पर्यंत ही नदी वाहत होती

वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील नद्या
वसंत व्याख्यानमाला

न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे यांनी पुणे शहरात 'वक्तृत्वोत्तेजक सभेची' स्थापना केली. ही वक्तृत्वोत्तेजक सभा १८७५ सालापासून दरवर्षी वसंत ऋतूत टिळक स्मारक मंदिरात **वसंत व्याख्यानमाला** आयोजित करते. या व्याख्यानमालेला १४५हून अधिक वर्षांची प्रदीर्घ परंपरा आणि प्रतिष्ठा आहे. या व्याख्यानमालेत आरोग्य, साहित्य, संस्कृती, अर्थ, राजकारण, समाजकारण, कला, क्रीडा व इतर अनेक विषयांवर विविध क्षेत्रांतील प्रतिष्ठित, मान्यवर, तज्‍ज्ञ मंडळींची व्याख्याने होत असतात. वसंत व्याख्यानमाला ही पुण्याच्या सांस्कृतिक जीवनाचा मानबिंदू मानली जाते. जवाहरलाल नेहरू, सुभाषचंद्र बोस, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, अटलबिहारी वाजपेयी, शरद पवार, बाळ ठाकरे, नाथ पै, राजेंद्रसिंह, बलराज साहनी, श्रीराम लागू, प्राचार्य शिवाजीराव भोसले, जब्बार पटेल, कुमार केतकर, विद्याधर गोखले, भारतकुमार राऊत,रघुनाथ माशेलकर, डॉ. अरुण निगवेकर, नरेंद्र जाधव, अनिल अवचट, नरेंद्र दाभोळकर, अण्णा हजारे, पी.सी. अलेक्झांडर, डॉ. शंकरदयाळ शर्मा, सदानंद मोरे, अविनाश धर्माधिकारी, असीम सरोदे, हमीद दाभोळकर, पाशा पटेल, सुबोध भावे, सुहास पळशीकर इत्यादी अनेक मान्यवरांनी वसंत व्याख्यानमालेत व्याख्यानांचे पुष्प गोवले आहे./.वक्तृत्वोत्तेजक सभेचे अध्यक्ष श्री.दीपक जयंतराव टिळक हे आहेत.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पुणे
समर्थ कल्याण संवाद--२

सांग बा कल्याणा तुझी स्थिती मज आता |कोण्या योगे कोण्या पंथे ऐक्य रघुनाथा ||धृ ||

उपदेशिले ज्ञान ते तुझे अंतरी आले |भेदबुद्धी सर्वही गेली संशय मावळले |
देहे स्मृतीचा लोप जाला कोण मी कळले |ऐसा प्रत्यय जाला की नाही ते सांग ये वेळे ||१||

स्वप्न अवस्था निरसुनि बोध जागृत जाले की |भजनमुद्रा भक्ती कळा निज वोळखिले की |
सद्गुरू महिमा ऐसे जाणूनी सुरती भोगिले की |मोहो जाउनी निजस्मृती प्रतीती बाणली की ||२||

वृत्ती निश्चळ होती किंवा चंचळ हे जाली |पाहुनी स्वरूपालागी तटस्थ होऊनि का इतुक्या |
सद्गुरू महिमा ऐसे जाणूनी सुरती भोगिले की |माजी येक प्रत्यय सांग ये वेळी ||३||

ते देह की आत्मा होय कोण मज सांग |बद्ध मुक्त कोण कोणा वासनेचा भोग |
कैशी स्थिती पाहुनी सेविसी श्रीरंग |रामदासी प्रश्न केला निज अभंग ||४||

कल्याण स्वामींचे उत्तर

सुखरूप जाहलो स्वामी तुमचिया पादसेवे |कल्याण माझे जाले रंगलो सोहंभावे ||धृ ||

चित्त ही वृत्ती माझी चैतन्यी मुराली |संतोष स्वात्मसुख अनुभव किल्ली दिल्ही |
निर्विकल्पी वास जाहला अनुभव बोलूं बोली |विश्व हें नाही अवघे श्रीराम स्वरूप पाही ||१||

कनक हे पूर्णपणी नगास ठाव कोठें |चैतन्य मृत्तिका येसी वाया हे घटमठे |
नाही हा दृश्याभास अनुभव यैसा स्पष्ट |पूर्ण ब्रह्म सनातन सद्गुरू येकनिष्ठ ||२||

पावलो धालो देवा तुझिया सेवा बळे |वेदांत श्रुती ज्यासी निर्विकल्प बोलती बोले |
ते मी स्वयंभ जालो हे शब्द मावळले |मी तू पण अवघे स्वामी गिळूनी उगले ठेले ||३||

रामविण वृत्ती माझी आणिक जाये कोठे |जिकडे तिकडे पाहे श्रीराम माझा भेटे |
कल्याण म्हणे सकळ द्वैत्पण जेथे आटे |रामदास स्वामी जईं आनंदघन भेटे ||४ ||

वर्ग:विकिस्रोत
भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण विभाग

भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण विभागाची स्थापना सन 1861 मध्ये झाली .या विभागाचे पहिले महानिर्देशक म्हणून अलेक्झांडर कनिंगहॅम यांची नेमणूक झाली. यांच्या कारकिर्दीत प्रामुख्याने बौद्ध स्थळे शोधण्यात आली. सर जॉन मार्शल यांच्या कारकिर्दीत भारतामध्ये हडप्पा संस्कृतीचा शोध लागला.

सध्या भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण विभाग हे भारत सरकारच्या सांस्कृतिक मंत्रालयाच्या अंतर्गत एक सरकारी आस्थापन आहे. भारतीय पुरातत्‍व सर्वेक्षण विभागाचे प्रमुख कार्य राष्‍ट्रीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या प्राचीन स्‍मारकांचे तसेच पुरातत्‍वीय स्‍थळांचे आणि अवशेषांचे संवर्धन करणे हे आहे.

## महासंचालक
# १८६१ - १८८५ 	 अलेक्झांडर कनिंघम
# १८८६ - १८८९ 	 जेम्स बर्गस
# १९०२ - १९२८ 	 सर जॉन मार्शल
# १९२८ - १९३१ 	 हैरोल्ड हर्ग्रीव्स
# १९३१ - १९३५ 	 राय बहादुर दया राम साहनी
# १९३५ - १९३७ 	 जे.एफ.ब्लॅकिस्टन
# १९३७ - १९४४ 	 राय बहादुर के.एन.दीक्षित
# १९४४ - १९४८ 	 सर मॉर्टिमर व्हीलर
# १९४८ - १९५o 	 एन.पी.चक्रवर्ती
# १९५० - १९५३ 	 माधोस्वरूप वत्स
# १९५३ - १९६८ 	 अमलानंद घोष
# १९६८ - १९७२ 	 बी.बी.लाल
# १९७२ - १९७८ 	 एम. एन. देशपांडे
# १९७८ - १९८१  	 बी. के. थापर
# १९८१ - १९८३  	 देबाला मित्रा 
# १९८४ - १९८७ 	 एम. एस. नागराज राव
# २०१४ - २०१७ 	 राकेश तिवारी
# २०१७ - सध्याच्या महासंचालिका उषा शर्मा 

## हे सुद्धा पहा
* पुरातत्त्वीय उत्खनन
* नाणेशास्त्र
* नाणेशास्त्र
* शिवराई
* होन
* डॉ. मधुकर ढवळीकर
* हसमुख धीरजलाल सांकलिया
* भारतीय नाणेशास्त्र शोधसंस्था, अंजनेरी, नाशिक

## संदर्भ
वर्ग:भारत सरकार
वर्ग:इतिहास
वर्गःपुरातत्त्व
वर्ग:पुरातत्त्वशास्त्र
वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
श्रमिक विद्यापीठ (नागपूर)

दारिद्यरेषेखालील कुटुंबांतील विद्यार्थ्यांसाठी चालविण्यात येणारे नागपूरमधील **श्रमिक विद्यापीठ** इ.स. १९६८ साली स्थापन झाले. त्याचे आधीचे नाव कामगार समाज शिक्षण संस्था. २००१ सालापर्यंत या संस्थेचे काम व्यवस्थित सुरू होते. त्यानंतर संस्था बिगरसरकारी संघटनेने चालवावी असे केंदीय श्रम मंत्रालयाने ठरवले. पण तसे होऊ शकले नाही. यामुळे संस्था चालविण्याची जबाबदारी महाराष्ट्र राज्याच्या कामगार मंत्रालयाला घ्यावी लागली.

१९८४साली ही संस्था शालेय शिक्षण खात्याकडे सुपूर्द करण्यात आली व तिचे नामकरण **श्रमिक विद्यापीठ** असे झाले. अभ्यासक्रमासाठी निधीच नसल्याने संस्था २००१ मध्येच बंद करणे आवश्यक होते. तसे झाले नाही, उलट प्रशासन तसेच वेतनावर खूप पैसे खर्च होत राहिले. पाचवा वेतन आयोग लागू झाल्याने कर्मचाऱ्यांना थकबाकीपोटी लाखो रुपये द्यावे लागणार होते. शिवाय संस्थेत काहीच काम होत नव्हते. शेवटी हे श्रमिक विद्यापीठ २००९ सालच्या नोव्हेंबर महिन्यात बंद करण्यात आले.

पहा : महाराष्ट्रातील विद्यापीठे

वर्ग:नागपूर
वर्ग:महाराष्ट्रातील शैक्षणिक संस्था
क्लासमेट्स

**क्लासमेट्स** हा २०१५ साली प्रदर्शित होणारा एक मराठी चित्रपट आहे.

## बाह्य दुवे
*संपूर्ण माहिती
मांडवी (निःसंदिग्धीकरण)

**मांडवी** या शब्दाने पुढील अर्थांचा बोध होतो. :-

;ठिकाणे:
* मांडवी बुद्रुक - पुणे जिल्ह्यातल्या हवेली तालुक्यातील एक गाव.  
* मांडवी (भरूच जिल्हा, गुजरात) 
* मांडवी (सुरत जिल्हा, गुजरात)
* मांडवी (मुंबई, महाराष्ट्र) 
* मांडवी (लोकसभा मतदारसंघ)
* मांडवी विधानसभा मतदारसंघ

;नद्या:
* मांडवी नदी (पणजी,उत्तर गोवा जिल्हा,गोवा)
* मांडवी नदी, पुणे जिल्हा
* मांडवी बंदर, कच्छ जिल्हा (गुजरात)  

;व्यक्ती:
* मांडवी ही रामायणातील विदेह देशाच्या कुशध्वज राजाची मुलगी होती व भरताची पत्‍नी होती.

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
कंगवा

[इवलेसे|आधुनिक [प्लास्टिकचा कंगवा]]
एका बाजूनें दाते असलेली केस विंचरण्याची फणी असते. ही अनेक दात असलेली प्रामुख्याने केस विंचरण्यासाठी वापरात येणारी वस्तू आहे. कंगव्याने केसातील कोंड्याचे काहीवेळा उपचार होउ शकतात. ही वस्तू मानवी इतिहासात सुमारे ५००० वर्षांपासून वापरात असलेली दिसून येते.
परस्परांचे कंगवे वापरल्याने केसांतले संसर्गजन्य रोग होतात अथवा वाढतात.
## प्रकार
कंगव्याचे अनेक प्रकार आहेत जसे गोलाकार किंवा त्रिज्यात्मक, चपटे, हस्तिदंत वापरून बनवलेले असत.
कंगवा संगित निस्र्मितीसाठीही वापरला जातो.
वर्ग:केस
वर्ग: आरोग्य
शारंगदेव

**शारंगदेव** किंवा निःशङ्क शार्ङ्‌गदेव हे भारतातील तेराव्या शतकातले एक आयुर्वेदाचार्य आणि संगीतज्ञ होते. ते महाराष्ट्रातील देवगिरी येथे राहत असत. त्यांच्या संगीत रत्‍नाकर या ग्रंथासाठी ते ओळखले जातात.

वर्ग:आयुर्वेद
वर्ग:मराठी संगीतकार
आर्थर यंग

**आर्थर यंग** हा अठराव्या शतकातील इंग्लंडमधील विचारवंत होता. त्याने शेती, अर्थशास्त्र, व समाजशास्त्रावर बरेच लिखाण केले. अठराव्या शतकात यंगने ग्रामीण फ्रांसमध्ये बराच प्रवास केला. या प्रवासातील त्याच्या रोजनिशीत फ्रांसमधील लोकसंख्यावाढीचे व त्यामुळे वाढलेल्या गरीबीचे वर्णन आहे. या रोजनिशीचा थॉमस माल्थसच्या विचारांवर प्रभाव झाला.

वर्ग:इंग्लिश लेखक
तंजावूर श्री भीमस्वामी कॄत पद

१)रामकॄष्ण रूप सदां ध्याईरे - मना रामकॄष्ण रूप सदां ध्याईरे ॥धॄ॥

घडि घडि घडि प्रेम सुखानंदे - आनंदे गांइरे॥ 
मना रामकॄष्ण रूप सदां ध्याईरे ॥धॄ॥

गौरतनु कार्मुकशर - सगुण ठाण ठमके ॥ 
मुरली शंख चक्र - नीलवपु झमके ॥१॥

मुकुट कुंडलादीरक्त पद्मनयन दोघां ॥ 
जेवीं शोभा स्शोभे उभय वोघां ॥२॥

मोतियाचे हार भार फार गळां साजे ॥ 
जडित पदक मणि कौस्तुभ विराजे ॥३॥

रघुवीर मुखे बिंब जसा पूर्णीमेचा इंदू ॥ 
वदन मदन मनोहर हा गोविंदू ॥४॥

म्हणतसे भीमराज काज - त्यजुनी शरणजाईं ॥
येक भावेंचि ठाव करीं पांईंरे ॥५॥

२)ध्याई मना तू रे ॥ विठोबाला ध्याई मना तू रे ॥ धृ ॥

देहत्र्यावरीं । चन्द्रभागा तिरीं । बोद इटेवरीं । विराजितो हरीं ॥ १ ॥

समपद सुकुमार । कासे पीतांबर । गळा योग हार । शोभे कठीकर ॥ २ ॥

देये विण ध्यान । ध्येहे विण ज्ञान । तेहे रूप पूर्ण । चिन्मये चिद्घन ॥ ३ ॥

बोले भीमराजें । येकभावें भज ।भजुनियांबुज । स्वानंदाचे गुज ॥ ४ ॥

वर्ग:विकिस्रोत
प्रेमासाठी कमिंग सून

**प्रेमासाठी कमिंग सून** हा २०१४ साली प्रदर्शित झालेला एक विनोदी मराठी चित्रपट आहे. ह्या चित्रपटाचे दिग्दर्शक अंकुर काकतकर असून आदिनाथ कोठारे व नेहा पेंडसे ह्यांच्या आघाडीच्या भूमिका आहेत.

## बाह्य दुवे
*तपशीलवार माहिती
*महाराष्ट्र टाइम्सवरील समीक्षण
मिस मॅच

**मिस मॅच** हा २०१४ साली प्रदर्शित झालेला एक  मराठी प्रणयपट आहे. ह्या चित्रपटाचे दिग्दर्शक गिरीश वसईकर असून भूषण प्रधान व मृण्मयी कोलवालकर ह्यांच्या मुख्य भूमिका आहेत.

## बाह्य दुवे
*तपशीलवार माहिती
*फेसबूकवरील पान
*एबीपी माझावरील समीक्षण
ब्रुकलिन ब्रिज

[300 px|इवलेसे|[न्यू यॉर्क शहराच्या मॅनहॅटन व ब्रूकलिन ह्या बरोंना जोडणारा ब्रूकलिन ब्रिज]]
**ब्रूकलिन ब्रिज** (Brooklyn Bridge) हा अमेरिकेच्या न्यू यॉर्क शहरामधील एक पूल आहे. १८८३ साली ईस्ट रिव्हरवर बांधला गेलेला व न्यू यॉर्कच्या मॅनहॅटन व ब्रूकलिन ह्या बरोंना जोडणारा ब्रूकलिन ब्रिज हा अमेरिकेमधील सर्वात जुन्या व सर्वात प्रसिद्ध पुलांपैकी एक आहे.

या पूलाचा मूळ आराखडा जॉन ऑगस्टस रोबलिंगने तयार केला होता. बांधकाम सुरू असताना त्याचा मृत्यू झाला आणि त्याचा मुलगा वॉशिंग्टन रोबलिंगने हा पूल बांधून पूर्ण केला.

## बाह्य दुवे
वर्ग:पूल
वर्ग:न्यू यॉर्क शहरामधील इमारती व वास्तू
वर्ग:इ.स. १८८३ मधील निर्मिती
वर्ग:मॅनहॅटन
गोव्यातील नद्या

गोव्यात अकरा मुख्य नद्या आणि त्याच्या ४२ उपनद्या आहेत. 
## मुख्य नद्या आणि त्यांची लांबी
*कुशावती नदी
* गालजीबाग (Galgibag) (४ किमी)
* झुआरी (Zuari) (९२ किमी). हिला अघनाशिनी नदी म्हणतात.
* तळपदी (Talpona) (११ किमी). हिला तळपण असेही नाव आहे.
* तेरेखोल (Tiracol) (२२ किमी). हिला आरवंद नदीसुद्धा म्हणतात.
* बागा (Baga) (१० किमी) या नदीला Riviera De Goa हे नाव आहे.
* मांडवी (Mandovi) (७७ किमी).  हिला म्हादेई/म्हादई/महादयी नदी अशीही नावे आहेत.
* म्हापसा (Mapuca/Mapusa) 
* शापोरा (Chapora) (२९ किमी).  हिला कोलवाळ (Colval/Colvale), आणि कायसुव अशीही नावे आहेत. ही नदी महाराष्ट्रात उगम पावते. तेथे हिला तिळारी या नावाने ओळखले जाते.
* साळ (Sal) (१६ किमी) 
* साळावली (Salaulim, Selaulim, Saluli) 
* सालेरी (Saleri). काणकोण (Canacona) तालुक्यातील एक नदी.

## उपनद्या
* अगोंदा
* अस्नोडा
* उगे
* काले
* खांडेपार
* गुळेली 
* चिरक 
* डिचोली
* नेत्रावती
* पत्रे
* पाडी
* मांदरे (Mandrem). पेडणे (Pernem) तालुक्यातील नदी
* माशे
* मोलोरे
* रगाडा
* लोलयें (Loliem))
* हरमल (Harmal). पेडणे (Pernem) तालुक्यातील नदी

## तलाव
* करमळी तलाव 
* कुडतरी
* धर्मापूर
* नूपुराची तळी (साळ नदीचे उगमस्थान)
* पिलार
* बुडबुड्याची तळी
* राय 
* मयेचा तलाव

## नाले
* अडवई
* अडवलपाल
* आंबेली 
* काजुमळ
* कुडणे
* चिमटामळ
* चिमटेव्हाळ
* नावेली
* पिसुर्ले
* मये
* मुळगाव
* म्हावळिंगे
* लामगाव
* शेळपी
* सुर्ल
* सोनशी
* हरवळे
* होंडा

## कालवे 
* कुंभारजुवा कालवा

(अपूर्ण)

पहा : महाराष्ट्रातील जिल्हावार नद्या

वर्ग:गोव्यातील नद्या
लोस काबोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

**लोस काबोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ**  मेक्सिकोच्या बाहा कालिफोर्निया सुर राज्याच्या सान होजे देल काबो शहरातील विमानतळ आहे. हा विमानतळ सान होजे देल काबोसह काबो सान लुकास शहर आणि बाहा कालिफोर्निया सुर राज्याला विमानसेवा पुरवतो.

या विमानतळात तीन टर्मिनले तर चार काँकोर्स आहेत. टर्मिनल १ वर अंतर्देशीय आणि आंतरराष्ट्रीय विमानसेवा आहे तर टर्मिनल ३ वर आंतरराष्ट्रीय विमानसेवा उपलब्ध आहे. प्रवाशांच्या वर्दळीनुसार मेक्सिकोमधील सातव्या क्रमांकाचा असलेल्या या विमानतळातून २०१३मध्ये ३३,८७,४०० प्रवाशांनी ये-जा केली. मागील वर्षापेक्षा १२.२% अधिक असलेल्या या संख्येतून बाहा कालिफोर्नियातील वर्दळीची कल्पना येते. या विमानतळावर सध्या मोठा ताण पडत असून अनेकदा विमानांना जागा मिळणे कठीण होते.

सप्टेंबर १५, इ.स. २०१४ रोजी सान होजे देल काबो शहर व या विमानतळाला हरिकेन ओडिल या चक्रीवादळाने तडाखा दिला. प्रचंड वेगाच्या वाऱ्याने विमानतळावर थांबवलेली विमाने जागची हलून एकमेकांवर आदळली. विमानतळ अनेक दिवस बंद ठेवण्यात आला होता व त्यामळे हजारे प्रवासी येथे अडकून पडले होते. मेक्सिकोच्या सरकारने या प्रवाशांना येथून विनामूल्य तिहुआना, माझात्लान, ग्वादालाहारा आणि मेक्सिको सिटी येथील विमानतळांवर पोचवून तेथून पुढच्या प्रवासाची सोय केली तसेच परदेशी नागरिकांना त्यांच्या वकीलातींशी संपर्क साधण्यासही मदत केली.

## विमान कंपन्या आणि गंतव्यस्थाने
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मेक्सिकोमधील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
वर्ग:सान होजे देल काबो
नेथन ल्यॉन

**नेथन ल्यॉन** (२० नोव्हेंबर, इ.स. १९८७:यंग, न्यू साउथ वेल्स - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे. ल्यॉन उजव्या हाताने फिरकी गोलंदाजी टाकतो.
कर्ण शर्मा

**कर्ण विनोद शर्मा** (२३ ऑक्टोबर, १९८७:मेरठ - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.

वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:भारताचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
शेलू रेल्वे स्थानक

**शेलू** हे रायगड जिल्ह्याच्या शेलू गावामधील एक रेल्वे स्थानक आहे. हे स्थानक मुंबई उपनगरी रेल्वेच्या मध्य मार्गावर स्थित आहे.

वर्ग:मुंबई उपनगरी रेल्वे स्थानके
वर्ग:रायगड जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके
निहाली भाषा

**निहाली** ही भारतात महाराष्ट्रातल्या बुलढाणा जिल्हातल्या जळगाव जामोद तालुक्यात बोलली जाणारी एक भाषा आहे. १९९१ च्या जनगणनेनुसार जवळपास २००० लोक ही भाषा बोलतात. निहाली भाषेचे वैशिष्ट्य असे की ती जगातल्या इतर कुठल्याही भाषाकुळात न मोडणारी अशी स्वतंत्र भाषा आहे. यामुळे ती जगातल्या सर्वात प्राचीन भाषांपैकी एक असण्याचा संभव आहे. स्पेनमधील बास्क भाषा निहालीप्रमाणेच स्वतंत्र भाषा आहे.

निहाली भाषा सुरुवातीला ऐकण्यास थोडी क्लिष्ट, किचकट वाटत असली तरी ती लवकर आत्मसात होऊ शकते. निहाली भाषा केवळ बोली स्वरूपात आहे. तिची स्वतंत्र लिपी नाही. बुलडाणा जिल्ह्यातील जळगाव जामोद तालुक्यातील जामोद, चालठाणा, सोनबर्डी, कुॅंवरदेव, उमापूर, रायपूर तसेच संग्रामपूर तालुक्यातील शेंबा, चिचारी, वसाडी या आदिवासीबहुल गावांमध्ये पाचशेच्या जवळपास निहाल कुटुंबीयांची वस्ती आहे. त्यांची लोकसंख्या तीन हजारांच्या घरात आहे. त्यापैकी काही जणांवर कोरकू भाषेचा परिणाम होऊन त्यांच्या दैनंदिन जीवनात 'निहाली'भाषेऐवजी 'कोरकू' भाषेने स्थान मिळविले आहे. परिणामी निहाली भाषा अस्तंगताकडे वाटचाल करीत आहे. भारताच्या केंद्रीय गृहमंत्रालयाने नुकत्याच जारी केलेल्या अहवालात देशातील ४२ भाषा-बोलीभाषा अस्तंगत होण्याच्या मार्गावर असल्याचे सांगितले आहे. या अहवालात 'निहाली' भाषेचाही समावेश आहे.
## रहिवास
निहाल हे जंगलामध्ये रहात असल्याचा उल्लेख मोगल व मराठे काळात आहे. इंग्रजांनी त्यांना गुन्हेगार घोषित केले होते.यांची जीवनपद्धती ही हिंदू आहे. खेडा मुठवा, हनुमान व महादेव या देवतांची ते पूजा करतात.

निहाल ही कोरकुंची उपजमात आहे.ते स्वतःला कोलटा असे म्हणतात.
## निहाली भाषेतील काही शब्द 
या भाषेत ६ स्वर व २७ व्यंजने आहेत.
* पाकीण (मोर)
* घोटारी (हरीण)
* चोगम (रानडुक्कर)
* बोल्ग (अस्वल)
* टेमऱ्या (वाघ)
* चारको (माकड)
* बोटोर (ससा)
* कोगो (साप)
* बादरा (आकाश)
* खारा (जमीन)
* मांडो (पाऊस)
* खोश (हवा)
* आड्डो (झाड)
* सिडू (दारू)
* कोंबा (कोंबडा)

## निहाली भाषेतील काही संवाद 
* 'बोइस्कोल का' (शाळेत चल)
* 'मी गाचल्ले' (कुठे चालले?)
* 'प्या हिंगा की' (इकडे ये)
* 'न जुमो नान' (तुझे नाव काय?)
* 'ऐंगे जुमो तोमाराम निहाल' (माझे नाव तोताराम निहाल आहे)
* 'ने छोकरा टे की बेटे' (तुम्ही जेवण केले की नाही?)
* 'ओलान नांजी डां' (भाजी काय होती?)
* 'ने पिवर मानस' (तुम्ही चांगले माणूस आहात)
* 'बो निंडो का (निंदायला चला)
* 'जप्पा डेलन की नान (पाणी पिता का?)
## इतर
सोनबर्डी येथील भावजा बाटू जामूनकर यांचेकडे या बोलीभाषेतील साहित्याचा साठा आहे.
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतामधील भाषा
वर्ग:बुलढाणा जिल्हा
वर्ग:महाराष्ट्रातील बोलीभाषा
आनंद माडगूळकर

आनंद माडगूळकर हे ग.दि. माडगूळकर यांचे चिरंजीव असून एक मराठी लेखक आहेत.

"गदिमां'च्या निधनानंतर त्यांचे पुत्र आनंद माडगूळकर यांनी गीतरामायणाचे सातशेहून जास्त प्रयोग देशात आणि परदेशांत केले. या प्रयोगाच्या दरम्यान रसिकांना गीतरामायण कसे घडले हे जाणून घेण्यात स्वारस्य आहे, हे त्यांना जाणवले. गीतरामायणाचा हा इतिहास आनंद माडगूळकरांनी लिहून पुस्तकरूपाने प्रकाशित केला आहे.

## आनंद माडगूळकर यांची पुस्तके
* गीतरामायणाचे रामायण (प्रकाशन दिनांक ७-५-२०१२)
* जिप्सीच्या वाटा (प्रकाशन दिनांक १४-१२-२०१४)

वर्ग:मराठी लेखक
ॲटलेटिको दे कोलकाता

**ॲटलेटिको दे कोलकाता** () हा भारताच्या कोलकाता शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. इ.स. २०१४ साली स्थापन झालेला हा क्लब इंडियन सुपर लीगमधे  सहभाग घेणारा पहिला क्लब आहे. 

२०१४ साली इंडियन सुपर लीग स्पर्धेची घोषणा झाल्यानंतर माजी भारतीय क्रिकेट खेळाडू सौरभ गांगुली, हर्षवर्धन नेओशिया, संजीव गोएंका तसेच स्पेनमधील ॲटलेटिको माद्रिद ह्या क्लबाने एकत्रितपणे ॲटलेटिको दे कोलकाता क्लबाची स्थापना केली. २०१४ सालच्या आय.एस.एल.च्या (इंडियन सुपर लीगच्या) पहिल्या हंगामामध्ये कोलकाताचा संघ विजयी झाला. 

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:इंडियन सुपर लीग क्लब
वर्ग:भारतीय फुटबॉल क्लब
वर्ग:कोलकाता
चेन्नईयिन एफ.सी.

**चेन्नईयिन एफ.सी.** () हा भारताच्या चेन्नई शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. इ.स. २०१४ साली स्थापन झालेला हा क्लब इंडियन सुपर लीगमधे खेळतो.

२०१४ साली इंडियन सुपर लीग स्पर्धेची घोषणा झाल्यानंतर विद्यमान भारतीय क्रिकेट खेळाडू महेंद्रसिंग धोणी व बॉलिवूड अभिनेता अभिषेक बच्चन ह्यांनी एकत्रितपणे चेन्नईयिन क्लबाची स्थापना केली.

२०१४ सालच्या आय.एस.एल.च्या पहिल्या हंगामामधील साखळी फेरीमध्ये सर्वाधिक गूण मिळवून चेन्नईयिन पहिल्या स्थानावर होता. परंतु उपांत्य फेरीमध्ये केरळ ब्लास्टर्सकडून त्याला पराभव पत्कारावा लागला.

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:इंडियन सुपर लीग क्लब
वर्ग:भारतीय फुटबॉल क्लब
वर्ग:चेन्नई
भारतीय क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०१४-१५

भारतीय क्रिकेट संघाच्या २४ नोव्हेंबर, २०१४ ते १० जानेवारी, २०१५ दरम्यान चाललेल्या  दौऱ्यामध्ये ४ कसोटी सामने आणि दोन प्रथमवर्गीय सामने खेळवण्यात आले. कसोटी सामन्यांनंतर ऑस्ट्रेलिया आणि भारतासह इंग्लंडचा संघ कार्लटन मिड त्रिकोणी मालिकेमध्ये सहभागी झाला

=संघ=

=कसोटी मालिका=
### पहिली कसोटी
### दुसरी कसोटी
### तिसरी कसोटी
### चौथी कसोटी
=आकडेवारी=
### कसोटी सामने
#### फलंदाजी
**सर्वाधिक धावा** 

#### गोलंदाजी
**सर्वाधिक बळी**

=कार्लटन मिड त्रिकोणी मालिका=

ऑस्ट्रेलिया, भारत आणि इंग्लंड ह्या तीन संघांमध्ये सदर मालिका १६ जानेवारी ते १ फेब्रुवारी २०१५ दरम्यान खेळवली गेली. सदर मालिका दुहेरी साखळी पद्धतीने खेळवली गेली.  मालिकेतील अंतिम सामन्यात ऑस्ट्रेलियाने इंग्लंडचा ११२ धावांनी पराभव केला.

## संदर्भ आणि नोंदी 
२०१४
वर्ग:इ.स. २०१४ मधील खेळ
ऑस्ट्रेलिया
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे ऑस्ट्रेलिया दौरे
इंडियन सुपर लीग

**हीरो इंडियन सुपर लीग** ही भारत देशामधील एक फुटबॉल लीग आहे. २०१३ साली स्थापन झालेल्या इंडियन सुपर लीगमध्ये सध्याच्या घडीला ८ क्लब संघ भाग घेतात. भारतामध्ये फुटबॉलचा प्रसार करण्याच्या उद्देशाने निर्माण करण्यात आलेल्या आय.एस.एल.चे कार्य भारतीय प्रिमीयर लीगच्या धर्तीवर चालते.

## संघ
## हे सुद्धा पहा
*आय−लीग

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ


वर्ग:भारतीय फुटबॉल
वर्ग:राष्ट्रीय फुटबॉल प्रिमियर लीग
आय−लीग

**एअरटेल आय−लीग** ही भारत देशामधील प्रमुख फुटबॉल लीग आहे. २००७ साली स्थापन झालेल्या आय−लीगमध्ये सध्याच्या घडीला १० क्लब संघ भाग घेतात. 

भारत देशामध्ये व्यावसायिक फुटबॉलची लोकप्रियता वाढावी ह्या उद्देशाने १९९६ साली राष्ट्रीय फुटबॉल लीगची निर्मिती करण्यात आली. परंतु ११ हंगामांनंतर देखील राष्ट्रीय फुटबॉल लीगला प्रेक्षकांचा प्रतिसाद मिळाला नाही. ह्या कारणास्तव अखिल भारतीय फुटबॉल महासंघाने राष्ट्रीय फुटबॉल लीगची पुनर्रचना करण्याचे ठरवले. त्यानुसार २००७ साली ८ संघांसह आय-लीग चालू करण्यात आली. सध्याच्या घडीला आय-लीगमध्ये १० संघ आहेत.

## संघ
खालील ११ भारतीय क्लब २०१५ आय-लीग हंगामामध्ये सहभाग घेतील.

## हे सुद्धा पहा
*इंडियन सुपर लीग

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ


वर्ग:भारतीय फुटबॉल
वर्ग:राष्ट्रीय फुटबॉल प्रिमियर लीग