open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
चैती

चैत्र महिन्यामध्ये रामजन्म उत्सव सर्वत्र आनंदाने साजरा केला जातो. उत्तर पूर्व हिंदुस्थानामध्ये विशेषतः रामजन्माचा सोहळा मोठ्या प्रमाणात साजरा केला जातो. त्याचप्रमाणे गया, अयोध्या, बिहार इथेही रामावरील रामलीलासारखे कार्यक्रम मोठ्या प्रमाणात केले जातात. चैत्र महिन्यातील रामचंद्राच्या लीलांवर आधारित जी गीते गायली जातात किंवा जे गीतप्रकार सादर केले जातात त्यांना ‘चैती' असे म्हणतात. ब्रज भाषेमध्ये चैती या गीतप्रकाराची रचना केलेली असते. चैतीचे गायन ठुमरी गाणारे गायक अधिक सहजतेने करतात.

वर्ग:गीतप्रकार
भांबी

**भांबी** ही महाराष्ट्र आणि पंजाब राज्यात आढळणारी हिंदू जात आहे. महाराष्ट्रात भांबी हे चांभार या नावानेही ओळखले जातात आणि त्यांनी अनुसूचित जातीचा दर्जा दिला आहे. तर पंजाब राज्यातील भांबी हे ब्राह्मण / पंडित कुटुंबांचे आहेत.

## हे सुद्धा पहा
* महाराष्ट्रातील अनुसूचित जातींची यादी

## संदर्भ
वर्ग:हिंदू धर्मामधील जाती
वर्ग:महाराष्ट्रातील अनुसूचित जाती
वर्ग:पंजाब
चित्रपटगीत

चित्रपटामध्ये एकाहून अधिक गाण्यांचा समावेश केलेला असतो. ही गीते विविध गीतप्रकारांतील असतात. भूपाळी, वासुदेवाचे गाणे, भक्तिगीते, भावगीत, प्रेमगीत, कथा शास्त्रीय गीत, ठुमरी, दादरा, टप्पा असे उपशास्त्रीय प्रकार, कधी = नाट्यगीत, पाश्चात्य वळणाचे एखादे गाणे... इत्यादी एकाहून अनेक गीतप्रकार चित्रपटगीत या प्रकारात समाविष्ट केलेले असतात. चित्रपटातील कथेला, प्रसंगांना, घटनांना आनुषंगिक अशा प्रकारचे नियोजन असते.
चित्रपटामधील गीते ही पूर्णपणे शास्त्रीय रागावर आधारलेली नसतात. कित्येक गीते ही आधारभूत रागावर आधारलेली असतात. असंख्य राग असुनही काही ठराविक रागांचाच वापर
अधिक प्रमाणात केलेला दिसून येतो. विविध तालांचा उपयोग चित्रपट गीतामध्ये करतात, पुर्वीच्या काळी चित्रपट गीतांना संवादिनी, तबला, तानपुरा, वीणा, व्हायोलिन, बीन, सतार, सरोद बासरी, झांज, घुगरू, सनई... अशा वाद्यांची साथसंगत रोनी अलीकडे या वाद्यांबरोबर पाश्चात्य प्रकारच्या वाद्यांचीही साथ घेतली जाते.

वर्ग:गीतप्रकार
वर्ग:महिला संपादनेथॉन २०२० लेख
इंडियन पॉप

**इंडियन पॉप संगीत**  किंवा **इंडिपॉप** हे भारतातील संगीतकारांनी तयार केलेले आणि गायलेले पॉप संगीत आहे. हे भारतीय लोकसंगीत आणि शास्त्रीय संगीत यावर आधारलेले असते. याशिवाय त्यामध्ये जगातील विविध भागांतील प्रसिद्ध असे संगीताचे विविधखंड असतात. भारतीय चित्रपटसृष्टीमधून भारतीय पॉप संगीताचा उदय झाला. उषा उथ्थुप, शॅरॉन प्रभाकर, पिनाझ मसानी, इ. गायकांनी हे गीतप्रकार लोकप्रिय केले. याच्यानंतर के. के, अलिशा चिनॉय, शांतनु मुखर्जी, सागरिका, बाबा सेहगल, इ. गायकानी या गीतप्रकाराला लोकप्रियता मिळवून दिली.

रिमिक्स या गीतप्रकारामध्ये जुन्या गाण्याला नव्या रूपात सादर केले जात.

वर्ग:गीतप्रकार
हेला

**हेला** ही प्रामुख्याने उत्तर प्रदेश राज्यातील एक हिंदू अनुसूचित जाती आहे. हेला शेतमजुरांचा आणि संगीतकारांचा एक समुदाय आहे. ते प्रामुख्याने वाराणसी, गाझीपूर आणि मिर्झापूर या जिल्ह्यांमध्ये आढळतात. महाराष्ट्र राज्यातही हा समाज आढळतो. त्याला **वर्मा**, **मेहतर** नावानेही ओळखले जाते. 

२०११ च्या जनगणनेनुसार, उत्तर प्रदेशातील हेला या अनुसूचित जातीची लोकसंख्या ५२,३१४ इतकी होती. तर २००१ च्या जनगणनेनुसार, महाराष्ट्रातील हेला जातीची लोकसंख्या १,८६,७७६ इतकी होती.

## हे सुद्धा पहा
* महाराष्ट्रातील अनुसूचित जातींची यादी
## संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रातील अनुसूचित जाती
वर्ग:उत्तर प्रदेश
इंडियन रॉक

**इंडियन रॉक** तथा **इंडिरॉक** हे भारतातील संगीतकारांनी तयार केलेले आणि गायलेले रॉक संगीत होय.

पाश्चात्य पॉप, लोकसंगीत आणि रॉक संगीत हे साठच्या सुमारास आकाशवाणी सिलोन न केंद्र, अमेरिकेतील बीबीसी या केंद्रावरून ऐकायला मिळत असे. या पद्धतीच्या संगीताचा भारतीय बॅंडपथकावर परिणाम दिसून येतो. कलकत्ता, चेन्नई, दिल्ली, मुंबई... इत्यादी शहरांमध्ये इंडियन रॉकसाठी धातूच्या पात्रांचा वापर करतात. भारतामध्ये रॉक संगीत दिवसेन् दिवस अधिक लोकप्रिय होत असल्याचे दिसून येते.
याशिवाय ‘रॉक आणि रोल’ फ्युजन हेही भारतीय संगीतामध्ये आले. अधूनमधून संगीतामध्ये विविध प्रकार येत असतात. गीतप्रकारामध्ये भारतातील प्रादेशिक भाषेतील
गीतांच्याबरोबरच पाश्चिमात्य गीतांचेही अस्तित्त्व जाणवत आहे. पाश्चिमात्य संगीत प्रकारामध्ये कर्कश्श वाटणाच्या वाद्याचा काही वेळा उपयोग केला जातो.
भारतीय संगीत आणि भारतीय विविध गीतप्रकार हे लोकप्रिय असून भारतीय संस्कृतीचा तो एक अमूल्य असा ठेवा आहे. आज कित्येक वर्षे हा ठेवा जतन करून ठेवलेला आहे. भारतीय शास्त्रीय संगीत हा संगीतकलेचा पाया आहे. पाया मजबूत असल्यास कोणताही गीतप्रकार गायला किवा वाजवायला अवघड वाटणार नाही. सामान्य रसिक श्रोते शास्त्रीय संगीताचे ज्ञान न घेताही भारतीय गीतप्रकारांचा आणि संगीताचा आस्वाद मनापासून घेऊ शकतात.

वर्ग:रॉक संगीत
रवींद्र संगीत

**रवींद्र संगीत** हे रवींद्रनाथ टागोर यांनी बंगाली भाषेमधून रचलेल्या दोन हजार गीतांवर आधारित संगीत आहे.रवींंद्रनाथांंची २१५ गीते ही हिंंदुस्तानी संंगीतातून रूपांंतरित केलेली आहेत.या शैलीवर उत्तर भारतात प्रचलित असलेल्या तत्कालीन ध्रुवपद धमार,ख्याल,टप्पा,ठुमरी,भजन,बंंगाली धुनी यांंचा प्रभाव दिसून येतो.
## विविध नावे
रवींंद्र संंगीत हे बंंगाली भाषेत **भांंगा गाना** या नावाने प्रसिद्ध आहे.यांंना पूजा गीत तसेच ब्रह्म संंगीत म्हणूनही ओळखले जाते.
## प्रकार
* पूजा
* स्वदेश
* प्रेम
* प्रकृृती
* नृत्य नाटक
* विविध गीते
वर्ग:गीतप्रकार
वर्ग:संंगीत
लक्षणगीत

**लक्षणगीत** हे काव्याच्या रचनेमध्येच रागाची (किंवा चालीची)थोडीफार माहिती सांगितलेली काव्यरचना होय.

नावाप्रमाणे गीताच्या लक्षणांचे वर्णनही केले जाते. त्याचप्रमाण रागाला लागणारे स्वर, वयं स्वर, वर्जावर्जादी नियम, वादी, संवादी, राग समय, रागाची जाती, रागाचे चलन इत्यादींची माहिती देणारे आणि त्याच रागामध्ये जे गीत गायले जाते त्या गीतालाच लक्षणगीत’ असे ओळखले जाते. लक्षणगीतामधील रचना शब्द, स्वर, ताल, लय यांनी गुंफलेली असते. अस्ताई आणि अंतरा असे दोन भाग लक्षणगीतामध्ये असतात. लक्षणगीते ही सर्व रागांमध्ये आणि सर्व तालांमध्ये गायली जातात. या प्रकारच्या रचनेमुळे रागाची (गायल्या जाणारया) थोडक्यात ओळख होते आणि रागाचे स्वरूप कळते.

वर्ग:गीतप्रकार
पैदिमरी व्यंकट सुब्बाराव

**पैदिमरी व्यंकट सुब्बाराव** (तेलुगू लेखन : పైడిమర్రి వెంకటసుబ్బారావు ) (जन्म १० जून १९१६ - मृत्यू १३ ऑगस्ट १९८८) हे एक तेलुगू साहित्यिक होते. भारताची राष्ट्रीय प्रतिज्ञा त्यांनी लिहिली आहे.

## अल्पचरित्र
पैदिमरी व्यंकट सुब्बाराव हे आंध्रप्रदेशातील नालगोंडा ह्या जिल्ह्यातील अन्नेपर्थी ह्या गावचे रहिवासी होते. त्यांनी संस्कृत, तेलगू, इंग्रजी आणि अरबी ह्या भाषांमध्ये पदव्युत्तर पदवीपर्यंतचे शिक्षण पूर्ण केले. ते निसर्गोपचार-तज्ज्ञ म्हणूनही परिचित होते. विशाखापट्टणम् जिल्ह्याचे जिल्हा कोषागार अधिकारी ते अनेक वर्षे म्हणून सरकारी नोकरीत होते. त्यांनी लिहिलेली ‘कालाभरवाहू’ नावाची तेलगू कादंबरी विशेष गाजली होती.
## भारताची राष्ट्रीय प्रतिज्ञा
आपल्या जिल्ह्यातील शाळांमध्ये विद्यार्थ्यांनी म्हणण्यासाठी म्हणून पैदिमरी व्यंकट सुब्बाराव ह्यांनी ही प्रतिज्ञा १९६२ मध्ये लिहिली. त्यांच्या शिक्षण खात्यातील एका मित्राला ही कल्पना खूपच आवडल्याने आंध्रप्रदेशचे तत्कालीन शिक्षणमंत्री पी. व्ही. जी. राजू ह्यांना ही प्रतिज्ञा दाखविली. त्यांनी ती शाळाशाळांमध्ये घेण्याचा आदेश दिला.

भारतीय केंद्रशासनाच्या शिक्षणविभागाद्वारे स्थापन करण्यात आलेल्या भारतीय शिक्षण-विकास (डेव्हलपमेंट ऑफ एज्युकेशन इन इंडिया) ह्या समितीची ३१वी सभा तिचे पदसिद्ध अध्यक्ष तत्कालीन केंद्रीय शिक्षणमंत्री एम. सी. छागला यांच्या अध्यक्षतेखाली ११-१२ ऑक्टोबर १९६४ रोजी बंगळुरू येथे झाली होती. त्यात विद्यार्थ्यांमध्ये राष्ट्रीय भावना सदोदित जागृत राहण्यासाठी समितीच्या शिफारशीनुसार शाळा, महाविद्यालये ह्यांमध्ये तसेच राष्ट्रीय दिनांच्या दिवशी विद्यार्थ्यांना म्हणण्यासाठी एक प्रतिज्ञा असावी. त्यावेळी पैदिमरी व्यंकट सुब्बाराव ह्यांनी लिहिलेली प्रतिज्ञा देशपातळीवर स्वीकारण्याची शिफारस करण्याचा निर्णय या बैठकीत घेण्यात आला व पुढे असेही सूचित करण्यात आले की, ही प्रतिज्ञा देशपातळीवर २६ जानेवारी १९६५ पासून लागू करावी. ह्या प्रतिज्ञेचा देशपातळीवरील विविध भाषांमध्ये अनुवाद करण्यात आला आणि १९६५ पासून देशातील सर्वच राज्यांच्या पाठ्यपुस्तकांमध्ये तिचा समावेश करण्यात आला. ह्य प्रतिज्ञेला फक्त पाठ्यपुस्तकांतील प्रतिज्ञेचा दर्जा न देता, तिला राष्ट्रीय प्रतिज्ञेचा दर्जा देशपातळीवर देण्यात आला.
  

## संदर्भ
## संदर्भसूची
* 

वर्ग:इ.स. १९१६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील मृत्यू
शिव स्मारक

इवलेसे|छत्रपती शिवाजी महाराज
**शिव स्मारक** किंवा **छत्रपती शिवाजी महाराज स्मारक** हे मराठा साम्राज्याचे संस्थापक शिवाजी महाराज यांच्या सन्मानार्थ मुंबईत बनवले जाणारे एक स्मारक आहे. हे स्मारक मुंबई शहरातील गिरगाव चौपाटी जवळच्या परिसरातील अरबी समुद्रात असेल. स्मारकातील शिवाजी महाराजांच्या पुतळ्याची आधारासह एकूण उंची २१२ मीटर असणार आहे. चीनमधील २०८ मीटर उंचीच्या स्प्रिंग टेंपल बुद्धापेक्षा याची उंची वाढवण्यात आली आहे. या स्मारकामध्ये मंदिर, संग्रहालय, रुग्णालय, रायगड किल्ल्याच्या प्रवेशद्वाराची प्रतिकृती आणि शिवाजी महाराजांचे जीवनपट उलगडण्यासाठी थिएटर असेल.

## इतिहास 
२४ डिसेंबर २०१६ रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते शिव स्मारकाचा भूमिपूजन सोहळा पार पडला होता. २०२१ पर्यंत याचे काम पूर्ण होईल, हा महाराष्ट्र सरकारचा दावा आहे.

## वैशिष्ट्ये 
स्मारकाची वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत.
* १६.८६ हेक्टर क्षेत्रफाच्या खडकावर स्मारक निर्माण केले जाईल. हे स्थळ गिरगांव चौपाटीपासून ३.६ किलोमीटर, नरिमन पॉईंटपासून २.६ किलोमीटर, तर राजभवनपासून १.२ किलोमीटर अंतरावर असेल.

* स्मारकाची तटबंदीला भिंत असेल, आत प्रवेश केल्यावर तुळजा भवानीचे एक मंदिर राहील.

* शिवाजी महाराज यांच्या जीवनातील दृश्ये दाखवणारे देखावे असतील. कलासंग्रहालय आणि ग्रंथालयसुद्धा असेल.

* याला एकूण ३,६०० कोटी रुपये खर्च लागणार आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* समतेचा पुतळा

## संदर्भ 
वर्ग:मुंबईमधील इमारती व वास्तू
वर्ग:मुंबईतील प्रेक्षणीय स्थळे
वर्ग:भारतातील पुतळे
वर्ग:शिवाजी महाराज यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
वर्ग:महाराष्ट्रातील पुतळे
सय्यद बंधू

इ.स.१७०७ नंतर मुघल दरबारावर सय्यद बंधूंचे वर्चस्व प्रस्थापित झालेे. यात सय्यद अब्द्दुला उर्फ हासन हा मुुघल वझीर बनला. तर लहान बंधू सय्यद हुसेेेनअली यास मीरबक्षी बनविले गेेेले.इ.स.1719 नंतर पहिला पेशवा बाळाजी विशवनाथ याने दिलली् वर चढाई केली.मात्र इ.स.1719 पूर्वी बादशहा फारखसियर हा सय्यद बंधूच्या त्रासाला कंटाळला होता.सय्यदाचे वर्चस्व कमी करण्यासाठी त्याने दरबारातील तुराणी गटाला जवळ करण्यास सुरुवात केली. बादशहाने इ.स.1715 मध्ये सय्यद हुसेनला दक्षिणेच्या सुभेदारीवर पाठविले.

वर्ग:मुघल साम्राज्य
अष्टपदी

**अष्टपदी** हा एक गीतप्रकार आहे.  पंडित जयदेव यांचा गीतगोविंद हा काव्यसंग्रह अष्टपदीचे उदाहरण आहे.गीतगोविंद याचा रचयिता जयदेव व त्याचे अनुकरण करणारे अन्य कवी यांनी रचलेल्या प्रबंधांना अष्टपदी म्हणले जाते.यात आठ चरणे असतात.

## स्वरूप
ध्रुव आणि आभोग असे याचे दोन अवयव आहेत आणि पद व बिरूद अशी दोन अंगे आहेत. यांचे राग हे कर्त्याने निश्चित केलेले असतात.

## रचनेची वैशिष्ट्ये 
अष्टपदीतील रचनांमध्ये कृष्णलीलेचे वर्णन असून पं. जयदेवांनी ती संस्कृत भाषेमध्ये रचलेली आहेत. गीत गोविंदमध्ये काही अष्टपदांची रचना रामचरित्रावरही केलेली आहे. अष्टपदांची बांधणी अनेक वेगवेगळ्या रागांत केलेली आढळते. पं. जयदेवांचा ‘गीत गोविंद' हा ग्रंथ महाराष्ट्रात अधिक प्रसिद्ध आहे.

वर्ग:गीतप्रकार
वर्ग:संस्कृत काव्य
वर्ग:संस्कृत साहित्य
धम्माचारी

thumb|धम्मचारी
**धम्माचारी** किंवा **धम्मचारी**चा शब्दशः अर्थ आहे, "धम्माचे आचरण करणारा". थेरवाद बौद्ध संप्रदायात 'धम्मचारी' शब्द नवीन शिष्यांसाठी (उपासकांसाठी) वापरला जातो. धम्मचारींना सर्व शिष्यांसाठी निर्धारितअसलेल्या  ५ (पंचशील) कार्यांच्या व्यतिरिक्त ४ अतिरिक्त प्रतिज्ञा पाळाव्या लागतात.

वर्ग:बौद्ध शीर्षके
वर्ग:बौद्ध धर्म
भक्तीगीत

भक्तिभावाने जी पद्यरचना, काव्य, अभंग, दोहा, ओवी...गायली जाते तिला भक्तीगीत म्हणतात. परमेश्वराप्रती भक्ती, श्रद्धा, आस, मनातील व्याकूळता, आर्तता इत्यादी भक्तिगीतातून प्रतीत होतात. भारतामध्ये वैदिक काळापासून भक्तिमार्गातुनच आराधना होत आहे. भक्तिगीत या गीतप्रकारामधून मनातील भक्तिरसांनी परिपूर्ण असणाऱ्या भावना व्यक्त केल्या जातात. अनेक संतमंडळी, उपासक, साधू हे भक्तिगीतातून परमे आळवणी-विनवणी करतात. या भक्तिगीतांची रचनाही त्यांच्या उत्स्फूर्त अशा श्रद्धेतुन निघालेली असते. भक्तिगीत या गीतप्रकारासाठी शास्त्रीय संगीत शिकावेच लागते असे नाही का भक्ती किंवा श्रद्धा या गोष्टी शिकून येत नाहीत किंवा शिकताही येत नाहीत. शास्त्रीय संगीताचे ज्ञान असेल तर गीतप्रकार चांगला श्रवणीय होऊ शकेल. आज जी भक्तिगीते ऐकली जातात ती मात्र राग, ताल, लय, शब्द... इत्यादी गोष्टींवर आधारलेली असतात. गायकाच्या किंवा गायिकेच्या भावना त्यामध्ये भक्तिरसाचा परिपोष करतात, लता मंगेशकर, सुमन कल्याणपूर, आर.एन.पराडकर इत्यादींच्या भक्तिगीतांमध्ये वरील सर्व वैशिष्ट्ये आढळतात, भक्तिगीत हे कोणत्याही रागात गायले जाते तरीसुद्धा कारुण्य उत्पन्न करणारे किंवा गोड परंतु आर्त, थोडेसे गंभीर असे उदाहरणार्थ तोडी, मालकंस, चंद्रकंस, माटवा असे राग वापरले जातात. संतांचे अभंग, दोहे, भक्तिकाव्ये, आरत्या, स्तुती-स्तवने इत्यादी रचना भक्तिगीते या प्रकारामध्ये येतात. या रचनांमधील भक्ती, श्रद्धा ऐकणान्याच्या अंतःकरणाचा ठाव घेतात.

वर्ग:गीतप्रकार
चतरंग

**चतरंग** किंवा **चतुरंग** हा एक भारतीय उपशास्त्रीय संगीतातील वैशिष्ट्यपूर्ण असा गीतप्रकार आहे.
## उगम 
## रचनेची वैशिष्ट्ये 
चतरंगमध्ये नावाप्रमाणे चार अंग असतात. यात काव्य, सरगम, तराणा आणि तबल्याचे किंवा पखवाजाचे बोल हे चारही प्रकार एकत्र असतात. 

चतरंगाची गीताची सुरुवात चिजेच्या शब्दांनी म्हणजे काव्याने केली जाते. त्यानंतर सरगम गायली जाते. नंतर तराण्याच्या बोलाची ओळ आणि त्यानंतर मृदंग किंवा तबल्याचे बोल अशा क्रमाने चतरंगची निर्मिती होते. अशा प्रकारे चार गीतप्रकारांचा समन्वय चतरंगमध्ये साधला जातो. चतरंगमध्ये अस्ताई आणि अंतरा असे दोन भाग असतात. छोट्या ख्यालाच्या अंगाप्रमाणे चतरंग सर्वसाधारणपणे त्रिताल या तालात गायिले जाते. चतरंगची शेवटची ओळ अनेक वेळा उपदेश सांगणाऱ्या काव्याची असते किंवा एखादी उपदेश असणारी प्रचलित म्हण असते.

## गायक 
## संदर्भ 
वर्ग:गीतप्रकार
जागतिक व्याघ्र दिन

इवलेसे|भारतीय वाघ
**जागतिक व्याघ्र दिन** दरवर्षी २९ जुलै रोजी जगभर साजरा केला जातो. २९ जुलै २०१० रोजी  रशिया मधील  सेंट पीटर्सबर्ग येथे भरलेल्या व्याघ्र परिषदेत हा दिवस जागतिक व्याघ्र दिन म्हणून घोषित करण्यात आला.

## उद्देश 
या दिवसाचा उद्देश वाघांच्या नैसर्गिक अधिवासांच्या संवर्धनासाठी जागतिक पातळीवर प्रयत्न करणे, तसेच त्याबद्दल जनजागृती करणे आणि वाघांच्या संवर्धनासाठी येणाऱ्या समस्यांवर विचार करणे असा आहे.

विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीला जगभरात सुमारे १,००,००० वाघ होते, सध्या ही सध्या सुमारे ३०६२ ते ३९४८ इतकी असल्याचा अंदाज आहे. यापैकी सुमारे २००० वाघ भारतीय उपखंडात आहेत. त्यामुळे या दिवसाचे महत्त्व भारतासाठी विशेष आहे. वाघांची संख्या झपाट्याने कमी होण्याची कारणे नैसर्गिक अधिवास नष्ट होणे, चोरटी शिकार इ. आहेत.

## कार्यक्रम 
सरकारी पातळीवरून जागतिक व्याघ्रदिनाच्या निमित्ताने कार्यक्रम घेतले जातात. तसेच व्याघ्र संवर्धनाच्या क्षेत्रात काम करणाऱ्या स्वयंसेवी संस्था सुद्धा या निमित्ताने जनजागृतीसाठी कार्यक्रम करतात.

### २०१७ 
सातवा वार्षिक जागतिक व्याघ्र दिन जगभरात विविध प्रकारे साजरा करण्यात आला. बांगलादेश, नेपाळ आणि भारत याशिवाय इंग्लंड आणि युनायटेड स्टेट्स यांसारख्या व्याघ्र श्रेणी नसलेल्या देशांमध्ये स्थानिक कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले होते.     काही उचभ्रू आणि गणमान्य व्यक्तींनी त्यांचे सोशल मीडिया प्रोफाइल फोटो काढून यात सहभाग घेतला. जागतिक वन्यजीव निधी (WWF) ने रेंजर्समध्ये गुंतवणूक करून "डबल टायगर्स" मोहिमेचा प्रचार सुरू ठेवला. या दिवसाची जागरुकता वाढवण्यासाठी अनेक कंपन्यांनी WWF सोबत सहभाग घेतला.

### २०१८ 
वाघांची संख्या आणि त्यांच्या संरक्षकांपुढील आव्हानांबाबत संपूर्ण जगात अधिक जागरूकता निर्माण झाल्याची नोंद करण्यात आली. भारतात दर चार वर्षांनी जंगली वाघांची संख्या मोजली जाते. इ.स. २००६ मध्ये १४११ वरून २०१४ मध्ये २२२६ पर्यंत आशाजनक वाढ दर्शवली गेली. भारतातील वाघांच्या वाढत्या संख्येची नोंद खालीलप्रमाणे आहे.

# सन २००६ - १४११ वाघ
# सन २०१० - १७०६ वाघ
# सन २०१४ - २२२६ वाघ
# सन २०१९ - २९६७ वाघ

भारतात पृथ्वीवरील एकूण वाघांपैकी सुमारे ७०% वाघांची वस्ती आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:पर्यावरण संवर्धन
वर्ग:जागतिक दिवस
चमार

**
## सामाजिक स्थिती
**चांभार''' हा बारा बलुतेदारांपैकी एक आहे. हाही चौथ्या क्रमांकाचा बलुतेदार. हा भारतातील अनुसूचित जातीचा समाज आहे, जो प्रामुख्याने उत्तर प्रदेशात राहतो. महाराष्ट्रात या वर्गाला चांभार म्हणून ओळखले जाते. महाराष्ट्रातील चर्मकार मुलतः हिंदू धर्माचे पालन करतात. चांभारांची भारतातील लोकसंख्या ५ कोटींपेक्षा अधिक असून ही सर्वात मोठी 'अनुसूचित जाती' आहे. महाराष्ट्राच्या लोकसंख्येत १३ लाख लोकसंख्या चांभारांची आहे. भारतातील अनेक राज्यांत हा समाज मोठ्या संख्येने आढळतो. उत्तर प्रदेशच्या लोकसंख्येत १४% आणि पंजाबच्या लोकसंख्येत १२% चांभार आहेत.

चांभार हा बारा बलुतेदारांपैकी एक, चौथ्या क्रमांकाचा समाज आहे. बूट निर्मिती हा जातीचा पारंपरिक व्यवसाय आहे. चांभारांचे मुख्य काम म्हणजे जनावरांच्या कातड्यापासून वेगवेगळ्या वस्तू बनवणे. त्यामध्ये मुख्यत्वे चामड्याच्या चपला/ पादत्राणे, पर्स/ बटवे, कातडी पट्टे, कातडी चाबूक इ. बनवणे आणि त्यांची दुरुस्ती करणे येते.

२००१ च्या जनगणनेनुसार, उत्तर प्रदेशातील चमार जातीची लोकसंख्या २ कोटी ९८ लाख इतकी होती. तर महाराष्ट्रात १२ लाख इतकी होती.

## उल्लेखनीय व्यक्तिमत्त्व
संत रोहिदास:- महान हिन्दू संत.

जगजीवन राम :- भारताचे उप:प्रधानमंत्री.

सुशीलकुमार शिंदे :- महाराष्ट्र मुख्यमंत्री (माजी)

## हे सुद्धा पहा
* महाराष्ट्रातील अनुसूचित जातींची यादी
* भांबी

## संदर्भ
वर्ग:बलुतेदार
वर्ग:दलित समुदाय
वर्ग:महाराष्ट्रातील अनुसूचित जाती
वर्ग:उत्तर प्रदेश
नेपाळमधील धर्म

, काठमांडू]]
 अवलोकितेश्वर, सोन्याचा मुलामा केलेला कांस्य, नेपाळ, १६ वे शतक]]
नेपाळ हे बहु-सांस्कृतिक, बहु-जातीय, बहुभाषिक आणि धार्मिक विविधता असलेले राष्ट्र आहे. येथे सर्व धर्म प्राचीन काळापासून आहेत आणि नेपाळच्या राज्यघटनेनुसार हे एक 'धर्मनिरपेक्ष' राज्यसुद्धा आहे.

इ.स. २०११च्या जनगणनेनुसार, नेपाळमधील ८१.३% लोकसंख्या हिंदू, ९.०% बौद्ध, ४.४% मुसलमान, ३.०% किराटवादी (Kiratist), १.४% ख्रिश्चन, ०.२% शीख, ०.१% जैन आणि ०.६% इतर धर्मीय किंवा निधर्मी (कोणत्याही धर्माचे पालन न करणारे) आहे.

## संदर्भ 

वर्ग:देशानुसार धर्म
धर्म
किटली

**किटली** (इतर उच्चार: **केटली**, **क्याटली**) हे स्वयंपाकघरातील भांडे आहे. याचा वापर सहसा तरल खाद्यपदार्थ, तेल दूध इत्यादी दुसऱ्या ठिकाणी नेण्यास अथवा साठवण्यासाठी व इतर तत्सम उपयोगांसाठी केला जातो. किटली 2 प्रकार च्या असतात 1)तेल, दूध ठेवण्यासाठी 2)चहा, कॉफी ओतण्याची किटली.

## स्वरूप 
किटली ही मुख्यतः स्टील या धातूची असते तसेच पितळी अथवा ॲल्युमिनियम वा प्लास्टिकचीही आजकाल वापरली जाते. चहाची किटली पितळेची असते व तेलाची किटली स्टीलची असते

## वापर 
किटलीचा वापर दूध साठवण्यासाठी केला जातो. डेअरीवर दूध घालण्यासाठी देखील किटलीचा वापर केला जातो.यास कडी असल्यामुळे त्यातील तरल पदार्थ वाहून नेण्यास सोपा होतो व तो सांडत नाही.

वर्ग:पाकसाधने
रसम

**रसम** दक्षिण भारतातील डाळीच्या आमटीचा एक प्रकार आहे.

वर्ग:दक्षिण भारतातील खाद्यपदार्थ
वर्ग:भारतातील खाद्यपदार्थ
जोंधळी पोत

**जोंधळी पोत** हा विशेषतः महाराष्ट्रात वापरला जाणारा एक दागिना आहे. जोंधळी पोत स्त्रिया गळ्यामध्ये वापरतात. जोंधळय़ाच्या दाण्यासारखे सोन्याचे छोटे मणी तयार करून त्यांची बनवलेली माळ ‘जोंधळी पोत’ या नावाने ओळखली जाते.

## रचना 
जोंधळी मणी एका दोरामध्ये ओवले जातात.अशाप्रकारे दोन व तीन ओवलेल्या माण्यचे पदर एकत्र करून गळयामध्ये वापरले जाते. याला पदक नसते.

## धातू
ही जोंधळी पोत सोने या धातू मध्ये असते.

## संदर्भ 
वर्ग:दागिने
वर्ग:महिला
वर्ग:भारतीय संस्कृती
अरणमुला नौका शर्यत

**अरणमुला नौका** शर्यत केरळ राज्यातील नौका शर्यत आहे. ही स्पर्धा विशेषतः ओणम सणाच्या वेळी या स्पर्धा भरविल्या जातात.

## हे ही पहा
* ओणम

वर्ग:केरळ
चंग काई-शेक

**चंग काई-शेक** (३१ ऑक्टोबर १९८७ - ५ एप्रिल १९७५) १९२८ ते १९७५ दरम्यान चीनच्या प्रजासत्ताकाचा नेता म्हणून काम करणारे एक राजकीय आणि सैन्य नेते होते.

चियांग कुओमिंगांग (केएमटी), चीनी राष्ट्रवादी पक्षाचा प्रभावशाली सदस्य, तसेच सन यट-सेन यांच्या निकट सहयोगी होत्या. चियांग कुओमिंगांगच्या व्हामपोआ मिलिटरी अकॅडमीचे कमांडंट बनले आणि १९२६ च्या सुमारास कॅन्टन कौलच्या नंतर केएमटीच्या नेतृत्वाखाली सूर्य यांची जागा घेण्यात आली. पक्षाच्या डाव्या पक्षाने निष्कसित केल्यामुळे चंगने चीनच्या डाव्या पंक्तीला उत्तरोत्तर स्थगित केले. अनेक सरदार

1 9 28 ते 1 9 48 पर्यंत, चियांग चीन गणराज्य राष्ट्रवादीच्या राष्ट्रीय सैन्य परिषदेचे अध्यक्ष (आरओसी)चे अध्यक्ष होते. चिनांग सामाजिक रूढीवादी, नवीन जीवन चळवळीत पारंपारिक चिनी संस्कृतीचा प्रचार आणि एक सत्ताधारी सरकारच्या बाजूने सॅनचे राष्ट्रवादी लोकशाही समाजवाद दोन्ही पक्षांना नाकारत होते. [उद्धरण आवश्यक] कम्युनिस्टांसोबत सनचा चांगला संबंध राखण्यात अक्षम, चियांगने त्यांना एक शांघाय येथे हत्याकांड आणि Kwangtung आणि इतरत्र बंड करून दडपशाही करणे.

दुसरे चीन-जपान युद्ध सुरू झाल्यानंतर, जे नंतर दुसरे महायुद्ध चीनी थिएटर बनले, Zhang Xueliang चियांग अपहरण आणि कम्युनिस्ट सह एक द्वितीय युनायटेड फ्रंट स्थापन करण्यासाठी त्याला obliged. जपानी सैन्याच्या पराभवानंतर अमेरिकेने प्रायोजित असलेले मार्शल मिशन 1 9 46 साली अयशस्वी ठरले. 1 9 46 साली चीनी गृहयुद्ध पुन्हा सुरू झाले. चीनच्या कम्युनिस्ट पार्टी (सीसीपी) ने माओ जेजॉॅंग यांच्या नेतृत्वाखाली राष्ट्रावाद्यांना पराभूत करून आणि राष्ट्रवादाची घोषणा केली. चीनच्या प्रजासत्ताक चीन 1 9 4 9 मध्ये. चियांगची सरकार आणि सैन्य ताइवानकडे परत गेले, जेथे चियांगाने "व्हाईट टेरर" म्हणून ओळखल्या गेलेल्या काळात मार्शल लॉ लगावले आणि समीक्षणावर छळ केला. तैवानला स्थलांतर केल्यानंतर, चियांग सरकारने आपला मुख्य भूमी चीनला पुन्हा घेण्याचा उद्देश जाहीर केला. 1 9 75 मध्ये चीनच्या प्रजासत्ताकाचा अध्यक्ष आणि कुओमिंगॉंगचा जनरल म्हणून तायवानने सुरक्षितपणे तायवानवर सत्ता गाजवली.

## बाह्य दुवे 
वर्ग:चिनी व्यक्ती
वर्ग:तैवानचे राष्ट्राध्यक्ष
पचडी

**पचडी** (, , , ) हा एक तोंडी लावायला किंवा सोबतीला म्हणून दिल्या जाणारा पारंपारिक दक्षिण भारतीय ताजा कोशिंबीर सदृश पदार्थ आहे. आंध्र प्रदेश, तेलंगणा, कर्नाटक, केरळ आणि तामिळनाडूमध्ये, पचडी ही उत्तर भारतीय रायतासारखीच एक साइड डिश आहे आणि ती भाजी, दही, नारळ, आले आणि कढीपत्ता आणि मोहरीसह तयार केली जाते. पचडी ही साधारणपणे गरम किंवा हलके मसालेदार खोबरे, हिरवी मिरची, लाल मिरची आणि दही-आधारित डिश आहे जो हंगामी भाज्या किंवा फळे वापरून बनवला जातो. 

हे ताज्या भाज्यांपासून बनवले जाते भात आणि इडली, डोसा आणि पेसरट्टू यांसारख्या पदार्थासोबत तोंडी लावायला म्हणून दिले जाते. यात विविध प्रकारच्या भाज्यांचा समावेश होतो. कधी कधी भाजीच्या सालीचा वापर केला जातो, जसे की कडवट करवंदाची साल, ज्याला तेलुगुमध्ये बिरापोट्टू पचडी असे म्हणतात.

## संदर्भ 
वर्ग:केरळ पाककृती
वर्ग:आंध्र पाककृती
बी.के. गोयल

डॉ. **बाल कृष्ण गोयल** उर्फ **बी.के. गोयल** (१९ नोव्हेंबर, १९३५ - २० फेब्रुवारी, २०१८) हे एक हृदयरोगतज्ज्ञ होते. गोयल हे प्रख्यात व्यक्तींबरोबरच  तसेच गरीब रुग्णांचेही उपचार करीत. ते शेवटपर्यंत बॉम्बे हॉस्पिटलमध्ये मुख्य हृदयरोगतज्ज्ञ आणि मानद अधिष्ठाता पदावर होते.

गोयल हे मुंबईतील बॉम्बे हॉस्पिटल इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल सायन्सेसच्या कार्डियोलॉजी विभागाचे प्रमुख होते. त्यासोबतच ते जे.जे. ग्रुप ऑफ हॉस्पिटल मध्ये कार्डियोलॉजीचे डायरेक्टर-प्रोफेसर म्हणून काम करीत. अवघ्या २९व्या वर्षी जे. जे. रुग्णालयातील हृदयरोग विभागाचे प्रमुख म्हणून त्यांची नियुक्ती झाली होती.

## कारकिर्द 
गोयल हे 'बॉम्बे हॉस्पिटल इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल सायन्सेस'मध्ये मानद अधिष्ठाता आणि मुख्य हृदयरोगतज्ज्ञ होते. तसेच त्यांनी मुंबईच्या जे. जे. रुग्णालय समूह आणि ग्रँट मेडिकल कॉलेजमध्ये हृदयरोगशास्त्र (कार्डिओलॉजी) विभागाचे संचालक-प्राध्यापक म्हणून काम पाहिले होते. तसेच १९८० मध्ये त्यांनी मुंबईचे नगरपाल म्हणून पद भूषवले होते. गोयल यांनी विविध मान्यताप्राप्त भारतीय आणि जागतिक नियतकालिकांमध्ये ५० हून अधिक शोधनिबंध प्रकाशित केले. २०१२ मध्ये, ऑल इंडिया मेडिकल कौन्सिलने भारताच्या राष्ट्रपती पदासाठी त्यांच्या नावाचा प्रस्ताव मांडला होता.

## पुरस्कार आणि सन्मान 
'नॅशनल ॲकॅडमी ऑफ मेडिकल सायन्सेस'चे निवडून आलेले फेलो म्हणून त्यांची ओळख होती. त्यांना भारत सरकारतर्फे पद्मश्री (१९८४), पद्मभूषण (१९९०) आणि पद्मविभूषण (२००५) या नागरी सन्मानांनी गौरवण्यात आले होते.

## मृत्यू 
हृदयविकाराच्या झटक्याने (Cardiac arrest) २० फेब्रुवारी २०१८ रोजी गोयल यांचे रुग्णालयात निधन झाले.

## संदर्भ 
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:मुंबईचे नगरपाल
वर्ग:मराठी व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९३५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:नॅशनल अकादमी ऑफ मेडिकल सायन्सेसचे फेलो
गीतगोविंद

संस्कृतमधील एक कृष्ण काव्य म्हणून **गीतगोविंद** प्रसिद्ध आहे.या काव्याचा विषय राधा-कृष्णांचा परस्पर अनुराग,विरह आणि मीलन असा आहे.चैतन्य संप्रदायात या काव्याला विशेष महत्त्व आहे.रोमेश चंद्र दत्त,चिं.वि.वैद्य,डॉ.कीथ  हे विद्वान गीतगोविंदाची  उत्तम काव्यात गणना करतात.

## स्वरूप
सदर काव्य  हे गेय अशा राग आणि तालात बांधलेले आहे.त्याचे चोवीस प्रबंध अथवा अष्टपाद्य  आहेत. त्यांची बारा सर्गात विभागणी केलेली आहे.प्रत्येक प्रबंधाच्या आधी व नंतर विविध वृत्तात श्लोक रचलेले आहेत.

## साहित्यिकदृष्ट्या महत्त्व
या काव्यात संभोग- विप्रलंभ शृंगार यांचे वर्णन  आहे; त्या जोडीने भक्तीपूर्ण रचनाही आहेत. उपमा,उत्प्रेक्षा,श्लेष इ. अलंकारांचा वापर या काव्यात केलेली दिसतो.

## वर्ण्य विषय
श्रीकृष्ण हा या काव्याचा नायक  असून राधा ही नायिका आहे.तिची सखी हे आणखी एक पात्र यामध्ये आहे. ती सखी त्या दोघांच्यात मध्यस्थाचे काम करते.नायक नायिकांच्या अवस्था एकमेकांना सांगणे हे तिचे काम आहे. संस्कृत साहित्यात नोंदविल्या गेलेल्या अभिसारिका,वासकसज्जा,विप्रलब्धा इ. नायिकांचे प्रकार जयदेवाने  या काव्यात वर्णन केलेले आहेत.

## अन्य
केरळात 'अष्टपदी अटटम' नावाची एक नृत्यकला प्रचलित होती.ते नृत्य गीतगोविंदाच्या आधारे बसवलेले होते.

## मराठी साहित्यात
गीत गोविंदाची  समश्लोकी मराठी काव्ये 
* भीष्माचार्य यांची 'महाराष्ट्र सुबोधिनी टीका'
* तुका ब्रह्मानंद यांची 'प्राकृत समश्लोकी '
* चेतोहरदेव यांची टीका
* वसंत विहार यांचे गीतगोविंद 
* डॉ.श्रीखंडे रा.चिं. सुश्लोक गोविंद 
* राजा बढे यांचे शृंगार श्रीरंग 
वर्ग:संस्कृत साहित्य
वर्ग:संस्कृत कवी
वर्ग:गीतप्रकार
मनोज

**मनोज** हे भारतीय पुरुषांना देण्यात येणारे एक नाव आहे.
## चित्रपट
* मनोजकुमार - १९५०-९५ पर्यंत कार्यरत हिंदी अभिनेता, दिग्दर्शक
* मनोज बाजपाई - हिंदी अभिनेता
* मनोज जोशी - मराठी अभिनेता
* मनोज (ब्रजभाषा चित्रपट अभिनेता) - ब्रजभाषा चित्रपटसृष्टीतील अभिनेता, पटकथालेखक, दिग्दर्शक आणि निर्माता
* मनोज तिवारी (भोजपुरी अभिनेता) - भोजपुरी चित्रपट अभिनेता, बिहारी राजकारणी

## खेळ व क्रीडा
* मनोज कुमार (मुष्टियोद्धा)
* मनोज प्रभाकर - भारतीय क्रिकेट खेळाडू
* मनोज कुमार (बुद्धिबळ खेळाडू) - फिजीचा बुद्धिबळ खेळाडू

## इतर
* मनोज कुमार पांडे - परमवीर चक्र विजेता भारतीय लष्करी अधिकारी

वर्ग:भारतीय व्यक्तिनावे

__DISAMBIG__
पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०१७-१८

पाकिस्तान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ मार्च २०१८ मध्ये ३ एकदिवसीय आणि ३ टी२० सामने खेळायला श्रीलंका दौऱ्यावर जाणार आहे. मालिकेनंतर पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डाने लाहोरमध्ये होणाऱ्या प्रशिक्षण सत्रातसाठी २१ महिला क्रिकेटपटुंची निवड केली.

## महिला एकदिवसीय मालिका 
### १ला म.ए.दि. 
### २रा म.ए.दि. 
### ३रा म.ए.दि. 
## महिला टी२० मालिका 
वर्ग:पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघाचे श्रीलंका दौरे
वर्ग:महिला क्रिकेट
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील क्रिकेट
भीमगीत

[thumb|[जाफ्राबाद मधील आंबेडकर जयंती महोत्सवातील कार्यक्रमात भीमगीत गायन करताना गायक आदर्श शिंदे, १० एप्रिल २०१८.]]
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्यावर रचलेल्या किंवा गायलेल्या गीताला **भीमगीत** म्हणले जाते. भीम गीताला **जयभीम गीत**,  **आंबेडकर गीत** किंवा **आंबेडकरवादी गीत** असेही म्हणतात. भीम गीताच्या माध्यमातून आंबेडकरांचे कार्य, त्यांचे विचार आणि महत्त्व मांडले जाते. आजघडीला विविध भाषेत हजारो भीमगीते उपलब्ध आहेत. तसेच दरवर्षी अनेक भीमगीते प्रदर्शित होत असतात. बहुतांश भीमगीते ही मुख्यत: मराठी भाषेतील आहेत, तर काही हिंदी भाषेत, पंजाबी, कन्नड इ. भाषेत असतात. अनेक शाहीर, लोककवी, हिंदी गायकांनी भीमगीते गायली आहेत. वामनदादा कर्डक यांनी १०,००० पेक्षा अधिक भीमगीते रचली आहेत व अनेक गायली आहेत. प्रल्हाद शिंदे, आनंद शिंदे, मिलिंद शिंदे, विठ्ठल उमप, आदर्श शिंदे, सोनू निगम, गिन्नी माही हे काही प्रसिद्ध भीमगायक आहेत. याशिवाय शंकर महादेवन, श्रेया घोषाल, शान आदी गायकांनी सुद्धा भीमगीते गायली आहेत. ही गीते प्रामुख्याने आंबेडकर जयंती, बुद्ध जयंती व इतर सामाजिक, सांस्कृतिक व धार्मिक उत्सवांमध्ये वाजवली जातात.

## काही लोकप्रिय भीमगीते
* उद्धरली कोटी कुळे भिमा तुझ्या जन्मामुळे
* माझ्या जातीचं जातीचं
* जरी संटकाची काळ रात होती
* कायदा भिमाचा अन् फोटो गांधीचा
* भीमराव कडाडला
* माझ्या भिमाची पुण्याई - अंगठी सोन्याची बोटाला
* भीमराव एकच राजा
* जय जय भीम बाबा जय भीम (चित्रपट गीत: शुद्रा: दी रायझिंग)
* भीम अमृतवानी
* तुझ्या रक्तामधला भिमराव पाहिजे
* गांधी सावरकर ते टिळक आगरकर
* सोनीयाची उगवली सकाळ
* बाबासाहेबांची रिंगटोन
* हे पाणी आणले मी
* भिमजयंती १२५

## संदर्भ
वर्ग:गीतप्रकार
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
वर्ग:महाराष्ट्राची संस्कृती
सायली संजीव

**सायली संजीव** (जन्म : ३१ जानेवारी १९९३) ही अभिनेत्री असून, अनेक दूरचित्रवाणी मालिका, चित्रपट व नाटके यातून तिने काम केले आहे. झी मराठी वरील काहे दिया परदेस ही तिची मालिका विशेष गाजली. सायली संजीव ही मूळची धुळे येथील असून तिचे शालेय तसेच पदवी शिक्षण नाशिक येथे झाले. काहे दिया परदेस आणि परफेक्ट पती या मालिकांत काम करण्यासोबतच तिने पोलीस लाईन, आटपाडी नाईट्स, एबी आणि सीडी आणि सातारचा सलमान या चित्रपटांत भूमिका केल्या आहेत.

## चित्रपट
*पोलिस लाईन
*आटपाडी नाईट्स
*मन फकीरा
*सातारचा सलमान
*एबी आणि सीडी
*झिम्मा
*गोष्ट एका पैठणीची
*बस्ता

## मालिका
*काहे दिया परदेस
*गुलमोहर
*परफेक्ट पती
*शुभमंगल ऑनलाईन

## संदर्भ व नोंदी
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म
वर्ग:मराठी अभिनेत्री
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री 
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
विजार

**विजार** हा खेड्यातील एक कापड प्रकार आहे . जुन्या काळापासून धोतर मागे पडून त्याची जागा विजरीने घेतली . विजार ही जास्त प्रमाणात खेड्यात वापरली जाते . खेड्यातील लोकांचा , नेते मंडळींचा खादी विजार व सदरा हा आवडता पोशाख आहे .

वर्ग:वस्त्रे
बंब

ग्रामीण भागात आंघोळीचे पाणी गरम करण्यासाठी बंबाचा वापर केला जातो.हा एक प्रकारच्या अत्यंत छोट्या स्वरूपातील घरघुती बॉयलरच आहे. यात उष्णता वहनाचे तंत्र वापरण्यात आले असते.
## स्वरूप 
बंब  हे शक्यतो तांबे, पितळेचे, स्टील किंवा ॲल्युमिनियमचे असतात.बंबाचे आकारमान  २५ लिटर ते ५० लिटर पाणी मावेल एवढे असते.त्यास पाणी बाहेर काढण्यास एक तोटी असते.हा बंब ठेवण्यास सहसा आढणी वापरण्यात येते. त्याद्वारे गरम पाणी काढण्यासाठी त्याखाली बादली ठेवणे व नळकांड्यात साचलेली राख काढणे सोपे जाते.या बंबाच्या मध्यभागी एक मोठ्या आकाराचे नळकांडे तथा धुरांडे असते.त्यात जळणाचे पदार्थ टाकण्यात येतात.या नळकांड्याचे खालचे बाजूस एक काढता येण्याजोगी (सहसा बीड या धातूची) सच्छिद्र जाळी असते. त्यायोगे नळकांड्यात असणाऱ्या इंधनास प्राणवायू मिळत राहतो व ज्वलन सुरू राहते. त्या ज्वलनाद्वारे ते नळकांडे गरम होते.

या गरम झालेल्या नळकांड्यातील उष्णता, त्या नळकांड्याचे परिघाचे बाह्य भागास असणाऱ्या पाण्यात पोचते व ते पाणीपण गरम होते. गरम होते.   
याचे काम संपल्यावर यास बंद करावयाचे असेल तर त्याच्या नळकांड्याची वरची बाजू झाकण्यात येते. तसे केल्यावर, याचे नळकांड्यात प्राणवायूचे/हवेचे संचलन थांबते व त्यातील जळण विझते.

## वापर 
आंघोळीचे पाणी गरम करण्यासाठी बंबाचा वापर केला जातो.यात इंधन म्हणुन गोवरी व लाकूड फाटा वाळलेल्या तुराट्या, ज्वारीचा कडबा आदींचा उपयोग होतो.

## फायदे
राहिलेले वाळके लाकूड व शेन वाया जात नाही.

## तोटे
प्रदुषण होते.

वर्ग:पाकसाधने
ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०१७-१८

ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघ मार्च २०१८ मध्ये ३ महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची मालिका खेळण्याकरिता भारतचा दौरा करणार आहे. मालिकेतले सामने २०१७-२० महिला अजिंक्यपद स्पर्धेअंतर्गत खेळविले जातील.

## संघ 
## दौरा सामने 
### १ला ५० षटकांचा सराव सामना 
### २रा ५० षटकांचा सराव सामना 
## महिला एकदिवसीय मालिका 
### १ला म.ए.दि. 
### २रा म.ए.दि. 
### ३रा म.ए.दि. 
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील क्रिकेट
वर्ग:महिला क्रिकेट
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघाचे भारत दौरे
वर्ग:ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाचे भारत दौरे
विद्रोही कवी

मराठीतील पहिला विद्रोही कवी म्हणून संत तुकारामांचा उल्लेख करावा लागेल. समाजातील वाईट रुढी-परंपरा,  अज्ञान आणि अंधश्रद्धा यांचा कडक शब्दांत समाचार घेऊन तुकारामांनी समाजप्रबोधन केले.
स्वातंत्र्योत्तर काळातील बहुतांश दलित कवींचे काव्यलेखन हे विद्रोही काव्य या प्रकारातील आहे. दया पवार, ज वि पवार, प्रल्हाद चेंदवनकर, नामदेव ढसाळ, मल्लिका अमर शेख, प्रज्ञा दया पवार, अशा साहित्यिकांचा उल्लेख विद्रोही साहित्यिक म्हणून करण्यात येतो.तसेच सध्या या काळात विद्रोही लेखन हे नव लेखक ,पत्रकार अल्पेश करकरे (नाफिझ) हे करतात.
गाडी लागणे

काही व्यक्तींना एसटी बसमधून प्रवास करताना मळमळल्यासारखे वाटून उलटी (ओकारी) आल्यासारखे वाटते किंवा उलटी (ओकारी) होते. 
या प्रकारास महाराष्ट्राच्या ग्रामीण भागात गाडी लागणे असे म्हणतात.
त्याला / तिला गाडी लागते असा वाक्प्रचार प्रचलित आहे.

वर्ग:महाराष्ट्रामधील वाहतूक
विकासपीडिया

**विकासपीडिया** हे निरनिराळ्या विषयातील माहिती मिळविण्यासाठी एक अत्यंत उपयोगी असे संकेतस्थळ आहे.

वर्ग:संकेतस्थळे
राग जोगिया

**राग जोगिया** हिंंदुस्तानी शास्रीय संंगीतातील एक राग आहे.

## थाट
या रागाचा थाट भैरव हा आहे.
## स्वरूप
या रागात रिषभ, कोमल धैवत आणि उरलेले स्वर शूद्ध आहेत.आरोहात गंंधार निषाद आणि अवरोहात केवळ गंंधार वर्ज्य आहे.
या रागाची जाती ओडव षाडव अशी असून वादी स्वर मध्यम आणि संंवादी स्वर षड्ज आहे.
## गानसमय
या रागाचा गानसमय दिवसाचा पहिला प्रहर हा आहे.

## या रागातील प्रसिद्ध गीते
* गीत रामायणातील 'मज सांग लक्ष्मणा, जाउं कुठें ?' हे लता मंगेशकर ह्यांनी गायलेले गाणे मिश्र जोगिया रागात होते. (गीताचे कवी  गदिमा आणि संगीकार सुधीर फडके.)

## संदर्भ
वर्ग:शास्त्रीय संगीत
वर्ग:संंगीतशास्त्र
फ्रीडम पार्क (बंगळूर)

**फ्रिडम पार्क** हा बंगळूर, कर्नाटक, भारत येथील सेंट्रल बिझनेस डिस्ट्रीक्ट येथे स्थायिक आहे. पहिले ते मध्य जेल होते.http://bangalore.citizenmatters.in/articles/view/742-freedom-park-bangalore-central-jail उजवे|इवलेसे|300x300अंश|फ्रिडम पार्कचा प्रवेशद्वार

नोवेंबर २००८ साली ते सामान्य नागरिकांना उपलब्ध करण्यात आले. त्यातला काही भागात आंदोलनांसाठी पर्वांगी दिली आहे.http://www.hindu.com/2008/10/31/stories/2008103159740300.htm 

जेव्हा १९७५ला आपातकाळ राबवण्यात आला होता, अनेक विरोधी पक्श नेते जसे अटल बिहारी वाजपयी व लाल क्रुष्ण अडवाणी ह्यांना अटक करण्यात आली होती, व येथे तुरुंगवास झाला होता.http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2002-11-02/india/27321530_1_journalists-emergency-period-minister-l-k-advani 

भ्रष्टाचाराविरुद्ध भारत (ईंडिया अगेंस्ट करप्शन), ह्या आंदोलनाद्वारे समर्थित अण्णा हजारेंचे (लोकपाल बिलच्या मागणीसाठी) अनिश्चीत उपोषणाच्या समर्थनामध्ये फ्रिडम पार्क येथे सुद्धा उपोषणासाठी लोकं बसलीत.http://www.ndtv.com/article/cities/bangalores-freedom-park-stands-for-anna-96945

## चित्र् 

चित्र:Sculptures at Freedom Park.jpeg|स्वतंत्र्ता सेनानींच्या मूर्त्या
चित्र:Feedom Park.jpg|सेट्र्ल टावर
चित्र:Sculpture of Soldier.jpeg|सैनिकाची मूर्ती

* 

## संदर्भ 
## बाह्य दुवा 
गुणक: 12°58′38.18″N 77°34′54.64″E&#xFEFF; / &#xFEFF;12.9772722°N 77.5818444°E&#xFEFF; / 12.9772722; 77.5818444

वर्ग:बंगळूर
पेणची लढाई

## सरदार वाघोजी तुपे विरुद्ध नामदार ताहेर खान 
पेण शहरात गोटेश्वराचे फारच भव्य मंदिर आहे. या मंदिरापुढे असलेल्या नंदीच्या आकारावरून मंदिरातील शिवपिंड किती मोठीअसावी याची कल्पना येते. त्या काळात हे शिवमंदिर या पंचक्रोशीतप्रसिद्ध होते. या मंदिरापुढे भव्य अशी पुष्करणी होती. या मंदिराचेआवारच ५ ते ६ एकराचे होते. या आवारात भव्य असा बगीचा होता शाहिस्तेखान पुण्याला आला असताना नामदार ताहेरखान नावाचा सरदार मिऱ्या डोंगरावर आपली छावणी टाकून मुक्कामला होता. ताहेरखानाने पेणवर छापा घातला त्यात हे शिवमंदिर उध्वस्त केले.शिवाजी महाराजांनी पेणवर छापा घालण्यापूर्वी २७ फेब्रुवारी१६६२ चे सुमारास मिऱ्या डोंगरावर छावणी टाकलेल्या खानास व रतनगडावरील बलाकी सरदारास वेढा घातला.नेताजी पालकराने उंबरखिंडीच्या युद्धात खानाच्या सैन्याकडून जांभुळपाडय़ाचा परिसरमुक्त केला. कावजी कोंढाळकराने रतनगड जिंकून बलाकी सरदारास पळविले.बारा हजार सैन्य व सातशे पायदळासह नेताजी पालकराने मिऱ्या डोंगराला वेढा दिला.वाघोजी तुपे यांची कुमक येताच नामदार खानाचा पराभव होऊन खान पळून गेला. दुसऱया दिवशी२८फेब्रुवारी १६६२ रोजी सकाळीच शिवाजीचे हे सैन्य वाघोजी तुपे या सरदाराच्या नेतृत्वाखाली पेणच्या गढीवर चालून गेले. पेणच्या गढीलावेढा पडला. (पेणच्या मामलेदार कचेरीची जागा ही पेणची जुनी गढीहोती.) गढीचा संरक्षक खानही त्वरित तयारीनिशी वाघोजी तुपें समोर तलवारीनिशी उभा राहिला.समबल असलेले दोन्ही वीर लढत होते.दोन्ही वीर जखमांनी बेजार झाले.
शेवटी एका योग्य क्षणी वाघोजी तुपे यांनी खानावर जबरदस्त प्रहार करून त्यास यमसदनास पाठविले.या लढाईत वाघोजी तुपेंना २७ जखमा झाल्या. या युद्धातमरण पावलेल्या मराठा सरदारांच्या समाध्या आजही मामलेदार कचेरीच्या प्रांगणात दिसतात.यानंतर, पेण शेवटपर्यंत मराठा साम्राज्यात म्हणजेच स्वराज्यात राहिले.
आगीचा बंब

महाराष्ट्रात आगीच्या बंबाची आवश्यकता असल्यास १०१ या क्रमांकावर दुरध्वनीद्वारे अग्निशामन दलाशी संपर्क करावा लागतो.

अग्निशामन दलातर्फे आगीच्या बंबाद्वारे आग आटोक्यात आणण्याचा / विझविण्याचा प्रयत्न केला जातो.

सदर बंब लाल रंगाचा असतो. त्यावर एक उंच शिडी असते. बंबावर एक घंटादेखील असते.

वर्ग:अग्निशमन
उलटी

पोटातील अन्न तोंडाद्वारे बाहेर पडण्याची एक प्रक्रिया आहे. यालाच वमन / ओकारी असेदेखील म्हणतात.
राग कलावती

**राग कलावती** हा हिंंदुस्तानी शास्त्रीय संंगीतातील एक राग आहे. हा राग कर्नाटक संंगीतातून आलेला आहे.

## स्वरूप
रिषभ, गंंधार, धैवत हे या रागातील शुद्ध स्वर असून निषाद कोमल आहे. या रागाची रंंजकता रे आणि प् या स्वरांवर दिसते.

## जाती
या रागात पाच स्वर असल्याने याची जाती ओडव आहे.

## गानसमय
या रागाचा गानसमय रात्रीचा आहे.

## संदर्भ
वर्ग:हिंदुस्तानी संगीत
वर्ग:हिंदुस्तानी राग
कायदा आणि न्याय मंत्रालय (भारत)

**कायदा आणि न्याय मंत्रालय** हे भारत सरकारच्या केंद्रीय मंत्रिमंडळातील एक मंत्रालय आहे. या भारत सरकारच्या केंद्रीय मंत्रिमंडळामधील कायदा व न्याय मंत्री हा एक प्रमुख मंत्री असतो.

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे स्वतंत्र भारताचे पहिले कायदामंत्री होते तर रविशंकर प्रसाद हे विद्यमान कायदामंत्री आहेत.

## मंत्र्यांची यादी
## हे सुद्धा पहा
* भारताचे गृहमंत्री

## संदर्भ
## बाह्य दुवे

वर्ग:भारत सरकार
रसवंतीगृह

उसाचा रस काढून विकणाऱ्या दुकानास महाराष्ट्रात गुऱ्हाळ किंवा **रसवंतीगृह** असे म्हणतात. सर्वसाधारणत: उन्हाळ्यात रसवंतीगृहात मोठीच गर्दी असते. उसाचा रस मानवी आरोग्यास चांगला असतो. महाराष्ट्रात बहुतांश एसटी बसस्थानकाच्या आवारांत रसवंतीगृह असते.

## रस काढण्याची पद्धत  
विजेवर चालणाऱ्या यंत्रामध्ये उस, लिंबू टाकून त्याचा रस काढला जातो.

पुढे तो रस गाळण्यातून गाळून व त्यात बर्फ मिसळून ग्राहकांना पिण्यासाठी दिला जातो. तसेच येथे बिनबर्फाचा रस सुद्धा मिळतो.

#### बर्फ 
सदर बर्फ हा बर्फाच्या कारखान्यातून एखाद्या चारचाकी वाहनातून / बैलगाडीतून आणला जातो. रसवंतीगृहात कोणतेही शीतकपाट (फ्रीज) उपलब्ध नसतानादेखील भर उन्हाळ्यात हा बर्फ न वितळता कित्येक तास घनरूपात राहू शकतो कारण सदर बर्फ तयार करताना त्यात काही अशी रसायने मिसळलेली असतात, की जी मानवी शरीरास घातक असतात.

## रस विकण्याची पद्धत  
रस शक्यतो काचेच्या पेल्यात ग्राहकांना पिण्यासाठी दिला जातो. 

रस हा लहान (अर्धा) पेला, मोठा पेला, जंबो ग्लास किंवा लिटरवर विकला जातो.

बरेच ग्राहक रसात मीठ टाकून रस पितात.

## पेले धुण्याची पद्धत  
क्वचितच काही ठिकाणी हे काचेचे पेले नळाखाली धुतले जातात.

बहुतेक ठिकाणी पेले धुण्यासाठी पाण्याने भरलेल्या दोन बादल्या ठेवलेल्या असतात.

ग्राहकाने रस पिल्यावर तो काचेचा पेला पहिल्या बादलीतील पाण्यात बुचकळून काढतात आणि त्यानंतर लगेचच दुसऱ्या बादलीतील पाण्यात बुचकळून काढतात. नंतर तो ओला पेला टेबलावर पालथा घालून ठेवतात आणि पुन्हा अन्य ग्राहकास रस पिण्यासाठी देतात.

त्यानंतर इतर पेलेदेखील बादलीतील त्याच पाण्यात बुचकळून काढतात. बादलीतील पाणी दिवसभर तसेच असते.

पेले धुण्याच्या या पद्धतीमुळे एखाद्या ग्राहकाने रस पिताना त्या पेल्याला लागलेली त्याच्या तोंडातील लाळ, थुंकी ही तो पेला धुताना त्या बादलीतील पाण्यात मिसळते. इतर पेले त्याच पाण्यात बुचकळून काढत असल्याने सदर लाळ, थुंकी ही इतर पेल्यांनादेखील लागते. आणि त्याच पेल्यातून रस पिताना इतर ग्राहकांच्या तोंडाद्वारे त्यांच्या शरीरात जाते.

जर रस पिणाऱ्या एखाद्या ग्राहकास एखादा संसर्गजन्य रोग झाला असल्यास त्यांच्या लाळ, थुंकीद्वारे त्या रोगाची लागण रस पिणाऱ्या अन्य ग्राहकांसदेखील होऊ शकते.
चारुचंद्र बिस्वास

**चारू चंद्र बिस्वास** (२१ एप्रिल, इ.स. १८८८ - ९ डिसेंबर, इ.स. १९६०) हे भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे राजकारणी होते. इ.स. १९५२ ते १९६० या काळात ते पश्चिम बंगालकडून राज्यसभेचे सदस्य होते. इ.स.  १९५३ ते १९५४ पर्यंत ते राज्यसभा सभागृहाचे नेते होते. इ.स. १९५२ ते १९५७ पर्यंत ते राज्यमंत्री व नंतर कायदा व अल्पसंख्यक मंत्रीमंडळात केंद्रीय मंत्रीही होते. त्यापूर्वी ते कलकत्ता येथील उच्च न्यायालयात न्यायाधीश आणि कलकत्ता विद्यापीठाचे उपकुलगुरू होते.

## हे सुद्धा पहा
* भारताचे कायदामंत्री

## संदर्भ
वर्ग:भारतीय कायदामंत्री
वर्ग:इ.स. १८८८ मधील जन्म 
वर्ग:इ.स. १९६० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:राज्यसभा सदस्य 
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:भारतीय न्यायाधीश
अशोक कुमार सेन

ात अशोक कुमार सेन]]

**अशोक कुमार सेन** (१० ऑक्टोबर इ.स. १९१३ - २१ सप्टेंबर इ.स. १९९६) हे भारतीय बॅरिस्टर, भारताचे माजी कॅबिनेट मंत्री आणि भारतीय सांसदीय होते.

बहुतेक वेळा लोकसभेच्या जागा जिंकण्याचा विक्रमही त्यांचा आहे. तसेच केवळ खासदारासाठीच सर्वाधिक वर्षांचा विक्रमच नव्हे, तर एक कॅबिनेट मंत्री म्हणूनही ७ पेक्षा अधिक पंतप्रधानांसोबत काम केले आहे. अनेक दशकांपर्यंत, ते अपरिहार्य केंद्रीय कायदा मंत्री होते.

## संदर्भ
वर्ग:भारतीय कायदामंत्री
वर्ग:इ.स. १९१३ मधील जन्म 
वर्ग:इ.स. १९९६ मधील मृत्यू
वर्ग:लोकसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय वकील
सोलापुरातील पहिला दूध बाजार

## सोलापुरातला पहिला दूध बाजार 
शहराचा मध्यवर्ती भाग म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या शुक्रवार पेठेत शंभर-सव्वाशे वर्षांपासून चालणारा दुधाचा व्यापार हेही एक वैशिष्ट्य म्हणावे लागेल. अलीकडे शहरभर दूध डेअऱ्या वाढल्या तरी त्याचे मूळ उगम स्थान हीच पेठ आहे.येथील बाजाराची सुरुवात नेमकी केव्हा झाली याबद्दल निश्‍चित अशी कोणाला कल्पना नाही, मात्र तिसऱ्या पिढी पासून या व्यवसायात असलेली मंडळी ही परंपरा शंभर वर्षांपूर्वी सुरू झाल्याचे सांगतात. पूर्वी ग्रामीण भागात घरोघरी गाई म्हशी असायच्या. मुबलक दूध असल्यामुळे ते विकुन अर्थार्जन चालवायचे. शहराच्या चारही बाजूंनी सायकलवरून दुधाची वाहतूक केली जायची. त्याकाळी एक-दोन रुपये शेर विकले जायचे. 72 वर्षाचे हरिभाऊ अंजीखाने यांनी जुन्या आठवणींना उजाळा दिला. बाजार बहरत गेला तसा या व्यवसायातले इंगित लक्षात घेऊन दत्तात्रेय नारायणराव पुकाळे यांनी दूध डेरी सुरू केली. दूध, दही, लोणी, तूप नेण्यासाठी शहरातील गिराईक हमखास या डेरीकडे यायचे, या परिसरातील केरबा भास्कर यांचीही दूध गिरणी सुरू झाली. इथे दूध गाळले जायचे, त्यातून लोणी काढून उरलेल्या दुधाचे दही, ताक करून विकले जात असे.

सकाळच्या आठ वाजल्यापासून मानिक चौकातून पुकाळे बोळाकडे दूधाचे कन घेऊन जाणाऱ्या मोटरसायकली आजही दिसतात. आठवडा आठवडा बाजारप्रमाणे बाजार भरतो. व्यवसायामुळे हजारो कुटुंबाचीही गुजराण होते. दूध उत्पादकांचे हे अर्थार्जनाचे साधन बनले आहे. दूध उत्पादकाच्या सोयीसाठी रस्त्यावर फ्याट मोजण्याचे मशीन मांडून शिवानंद सोनटक्के बसलेली दिसतात.या पेठेतील  मुरब्बी समजली जाणारे विश्वनाथप्पा बनशेट्टी, स्वा. सै.  सिद्धामप्पा फुलारी अशा अनेक मंडळींनी नेहमीच या दूध बाजाराला प्रोत्साहन देत बळ दिल्याने शंभर वर्षे लोटली तरी दिमाखात हा बाजार सुरू आहे. वर्षानुवर्षे चालत आलेला हा बाजार अन्यत्र तसा विरळाच म्हणावा लागेल.
खारेपाटण

मुंबई - गोवा महामार्गावरील खारेपाटण गाव हे ८ व्या शतकात शिलाहार राजाची राजधानी होती. त्याकाळी खारेपाटण गाव ‘बलिपत्तन’ या नावाने ओळखले जात असे. खारेपाटण गाव वाघोटन खाडीच्या  किनाऱ्यावर वसलेले आहे. प्राचीन काळी व्यापारी गलबते विजयदुर्गाजवळ वाघोटन खाडीत शिरत व तेथून खारेपाटण ‘‘बलिपत्तन’’ गावापर्यंत येत. येथे जहाजातून माल उतरवून तो बावडा, फोंडा घाटामार्गे देशावर पाठविला जात असे. अशा या प्राचीन बंदराचे, राजधानीचे रक्षण करण्यासाठी खारेपाटणचा किल्ला बांधण्यात आला. ८ व्या शतकापासून १८ व्या शतकापर्यंत जवळजवळ १००० वर्षाच्या इतिहासाचा साक्षिदार असलेला हा किल्ला आहे.
शांती भूषण

**शांती भूषण** ( ११ नोव्हेंबर, इ.स. १९२५; अलाहाबाद, संयुक्त प्रांत - ३१ जानेवारी, २०२३) हे इ.स. १९७७ पासून इ.स. १९७९ दरम्यान मोरारजी देसाईच्या सरकारमधील कायदा व न्याय मंत्रालयातील भारताचे माजी विधि मंत्री होते. ते भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाचे एक अतिशय वरिष्ठ वकील आहेत. इ.स. २००९ च्या द इंडियन एक्स्प्रेसने प्रसिद्ध केलेल्या सर्वात प्रभावशाली भारतीयांच्या यादीत त्यांचे पुत्र प्रशांत भूषण ७४ व्या स्थानावर होते.

## संदर्भ
वर्ग:भारतीय वकील
वर्ग:भारतीय कायदामंत्री
वर्ग:५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:जनता पक्ष नेते
वर्ग:जनता पक्षाचे राजकारणी
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हंसराज खन्ना

**हंसराज खन्ना** (३ जुलै, इ.स. १९१२ – २५ फेब्रुवारी, इ.स. २००८) हे इ.स. १९७१ ते इ.स. १९७७ पर्यंत भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश होते. त्यांचे दोन निर्णय भारतातील आधुनिक संविधानात्मक कायद्याचा आधार बनत आहे, जे दशकांनंतर विरुद्ध होत आहे. इ.स. १९७९ मध्ये ते भारत सरकारच्या केंद्रीय मंत्रीमंडळात भारताचे कायदामंत्री होते. 

## हे सुद्धा पहा
* भारताचे कायदामंत्री

## संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१२ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय कायदामंत्री
वर्ग:भारतीय न्यायाधीश
वर्ग:भारतीय आत्मचरित्रकार
वर्ग:भारतीय वकील 
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:भारतीय लेखक 
वर्ग:भारतीय राजकारणी 
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
जेसन किला

**जेसन कायला** हा  पापुआ न्यू गिनीकडून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.

वर्ग:पापुआ न्यू गिनीचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सर्वव्यापी आंबेडकर

**सर्वव्यापी आंबेडकर** ही एबीपी माझा या दूरचित्रवाणी वाहिनीने सुरू केलेली १३ भागांची मालिका होती. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या शतकोत्तर रौप्य महोत्सवी जयंती निमित्त ही मालिका बनवली गेली होती. १४ एप्रिल, इ.स. २०१६ रोजी १२५ वी आंबेडकर जयंती होती. बाबासाहेब आंबेडकरांचे ११ बहुआयामी व्यक्तीमत्व विस्ताराने दाखवण्यात आले होते. सर्वव्यापी आंबेडकर या मालिकेचे लेखन वैभव छाया यांनी केले आहे.

## भाग
* सर्वव्यापी आंबेडकर - भाग १: सत्याग्रही आंबेडकर: भाग १: चवदार तळ्याचा सत्याग्रह
* सर्वव्यापी आंबेडकर - भाग २: सत्याग्रही आंबेडकर: भाग २: काळाराम मंदिर सत्याग्रह
* सर्वव्यापी आंबेडकर - भाग ३: संपादक आंबेडकर
* सर्वव्यापी आंबेडकर - भाग ४: कामगार नेते आंबेडकर
* सर्वव्यापी आंबेडकर - भाग ५: राजकीय नेते आंबेडकर : भाग १: पुणे करार 
* सर्वव्यापी आंबेडकर - भाग ६: राजकीय नेते आंबेडकर : भाग २: हिंदू कोड बिल 
* सर्वव्यापी आंबेडकर - भाग ७: बॅरिस्टर आंबेडकर
* सर्वव्यापी आंबेडकर - भाग ८: ग्रंथप्रेमी आंबेडकर
* सर्वव्यापी आंबेडकर - भाग ९: ग्रंथकार आंबेडकर
* सर्वव्यापी आंबेडकर - भाग १०: शिक्षणतज्ञ आंबेडकर
* सर्वव्यापी आंबेडकर - भाग ११: अर्थशास्त्रज्ञ आंबेडकर
* सर्वव्यापी आंबेडकर - भाग १२: घटनाकार आंबेडकर
* सर्वव्यापी आंबेडकर - भाग १३: बुद्धमार्गी आंबेडकर

## हे सुद्धा पहा 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांवर बनवले गेलेले चित्रपट व दूरचित्रवाणी मालिका यांची सूची (मूळ सूची)
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची
* मानववंशशास्त्रज्ञ डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
* बौद्धधम्म प्रवर्तक डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर

## संदर्भ
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
वर्ग:मालिका
शेटे (आडनाव)

**शेटे** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यात आढळणारे आडनाव आहे.
## सोलापूरचे शेटे घराणे 
सोलापूर शहर हे मंगळवार पेठ,दक्षिण आणि उत्तर कसबा या भागापुरतेच मर्यादित होते. अन्य सबंध परिसर शेतीचा होता. १८५३ सालात सोलापूर नगरपालिकेची स्थापना झाल्यानंतर या गावठाण परिसराची पुनर्रचना करून त्या परिसराला वेगवेगळ्या पेठेची नावे देण्यात आली आणि सोलापूरचा विस्तार झाला.नगरपालिकेच्या स्थापनेनंतर दक्षिण कसबा लगतचा भाग पुनर्रचनेत शुक्रवार पेठेत गेला. साडे तीनशे वर्षांपासून या भागात नागरिकांचे वास्तव्य आहे. यापैकीच एक जुने घराणे म्हणजे मल्लिकार्जुन शेटे यांचे होय. सोलापूरच्या उभारणीमध्ये ज्या वतनदार आणि जुन्या घराण्यांचे योगदान आहे त्यापैकी एक म्हणजे शुक्रवार पेठेतील शेटे घराणे होय. 900 वर्षांपेक्षाही जुनी असलेली कावडीची परंपरा या घराण्याकडे आहे. सिद्धरामेश्वरांच्या जन्मापासून आंध्र प्रदेशमधील श्रीशैल देवस्थानला सोलापूरहून पायी कावड नेण्याची परंपरा आहे. ही परंपरा देशमुख आणि शेटे घराण्याकडे आहे.

शुक्रवार पेठेतील शेटे यांचा 125 वर्षाहून अधिक जुना वाडा आहे. दगडमातीचे बांधकाम आणि सागवानी लाकडाच्या खांबांवर उभे असलेल्या या वाड्याचे दगडी प्रवेशद्वार आणि कमानीवरून पूर्वीचे वैभव दिसते.आजोबा गणपतीचा (शेटेंचा गणपती) मान आणि ञिपुरांकेश्वर लिंगाच्या भोवतालचे मंदिर शेटे यांनी बांधले व देखभालीची जबाबदारीही त्यांच्याकडेच होती. गेल्या अनेक वर्षापासून सोलापूरात श्री शिवयोगी सिद्धारामेश्वराचा विवाह सोहळा साजरा होतो. या विधीची सुरुवात कै. रामचंद्रप्पा शेटे यांच्या घरात योगदंडाची पूजा करून होते. यानंतर विड्याचा मानदेखील या घराण्याला आहे. ही परंपरा आजही चालू असून शेटे घराण्याचा वारसदार विजयाताई थोबडे यांचे चिरंजीव अडवोकेट मिलिंद थोबडे (शेटे)ही परंपरा चालवितात.

वर्ग:भारतीय आडनावे
विश्ववारा

**विश्ववारा** ही एक वैदिक सूक्तकार होती. अत्री कुळात हिचा जन्म झाला असे मानले जाते.

ऋग्वेदातील पाचव्या मंडलातील २८ वे सूक्त हिने रचले आहे. या सूक्तामध्ये अग्नी या देवतेची स्तुती वर्णन केलेली आहे.

वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:वैदिक साहित्य
वर्ग:वेद
डबल्यु. आर. १०२ के.ए.

**डबल्यु. आर. १॒॒०२ के.ए.**, किंवा **पियोनी** तारा, हा एक वोल्फ-रायेट तारा आहे. हा तारा मिल्की वे ह्या आकाशगंगेतील सर्वात तेजस्वी ताऱ्यांपैकी एक आहे. त्याहून अधिक तेजस्वी एक तारा, डबल्यु. आर. २५ हा सर्वात तेजस्वी ताऱ्यांच्या श्रेणीत आघाडीवर असण्याची शक्यता आहे. एता कारिनी, हा १९ व्या शतकात तेजस्वी ताऱ्यांमध्ये दुसऱ्या स्थानावरील तारा पियोनी ताऱ्याहून थोडा जास्त तेजस्वी आहे, पण तो एक दुहेरी तारा आहे. अलीकडील काळात पिस्तोल नावाचा ताऱ्याचा सुद्धा शोध लागला आहे, जो पियोनी ताऱ्याशी जास्त प्रमाणात समान आहे.

पियोनी तारा हा गॅलॅक्टिक सेंटरजवळ असल्यामुळे, तो जास्त अंतरावर, व त्या दोघांपैकी जास्त अस्पष्ट आहे, व देखणीमधील तरंगलांबीमध्ये पूर्ण अस्पष्ट आहे. त्यामुळे, त्याला पाहण्यासाठी मोठ्या तरंगलांबीच्या अवर लाल प्रकाशाची गरज असते, जो धुळेच्या आतून प्रवेश करतो. स्पिटझर स्पेस टेलिस्कोपने पियोनी ताऱ्याला ३.६ मायक्रोमिटर, ८ मायक्रोमिटर व २४ मायक्रोमिटर, ह्या तरंग लांबीवर २० एप्रील २००५ साली पाहिलं. जर्मनीतील पाॅट्सडॅम महाविद्यालयातील एल. ओस्कीनोवा, डब्ल्यु. आर. हमन्न, आणि ए. बार्निस्क, ह्या लोकांनी केले.

पियोनी तारा ह्या पहिले, टू मायक्राॅन आॅल स्काय सर्वेने, जवळील अवर लाल पट्ट्यांमधील, १.२ मायक्रोमिटर, १.५८ मायक्रोमिटर, २.२ मायक्रोमिटर तरंगलांबीमध्ये पाहण्यात आला होता.

## संदर्भ 
वर्ग:तारे
म्यानमारमधील बौद्ध धर्म

**म्यानमारमधील बौद्ध धर्म** प्रामुख्याने थेरवाद परंपरेचे आहे, जो देशाच्या ९०% लोकसंख्येद्वारे अनुसरला जातो. लोकसंख्येतील भिक्खूंच्या संख्येनुसार आणि धर्माच्या आधारावर मिळविलेल्या उत्पन्नाच्या प्रमाणानुसार हा सर्वाधिक धार्मिक बौद्ध देश आहे. प्रामुख्याने बमार लोक, शां, रखीन, मोन, कॅरन, झो आणि चिनी ह्या प्रमुख बर्मी समाजातील लोक बौद्ध अनुयायी आहेत.

## इतिहास
 यांचे शिल्प]]

म्यानमारमधील बौद्ध धर्माचा इतिहास कदाचित दोन हजार वर्षांपेक्षा अधिक विस्तारित आहे. पिणयास्मी यांनी इ.स. १८३४ मध्ये लिहिलेल्या सासन वाम्सा ग्रंथात म्यानमार मधील बौद्ध धर्माचा उल्लेख आहे. महावस्मा  या पाली काव्य संग्रहात राजा अशोक यांनी पाचव्या शतकात सोना आणि उत्तरा या दोन बौद्ध भिक्खुंना इ.स.पू. २२८ मध्ये श्रीलंका व सुवर्णभूमी येथे पाठवल्याचा उल्लेख आहे.

तिसऱ्या शतकातील आंध्र इक्षुकु या शिलालेखात किरातस यांनी बौद्ध धर्मात धर्मांतर केल्याचा उल्लेख आढळतो.   याच कालखंडात सुरुवातीच्या चीनी ग्रंथांत म्यानमारला "लियू-यांगचे राज्य" असे संबोधले जाते, जिथे सर्व लोक बुद्धांची पूजा करतात आणि हजारो श्रमण उपासना करतात. हे राज्य बर्मा मध्य प्रांतातील एक राज्य होते.

पाली आणि संस्कृत पुरातन अभिलेखानुसार पियू आणि मोन या म्यानमार मधील भाषेने मध्य आणि अंत्यबर्मा भूभाग व्यापला होता. ११ वे ते १३ व्या शतकापर्यंत पांगण साम्राज्याने अनेक स्तूप आणि बौद्ध विहारे बांधली.
अरी बौद्ध युगामध्ये बोधीसत्त्व आणि नाग यांची पूजा होत असे.थेरवादी बौद्ध धर्म बमर राजा अनवरथ (इ.स. १०४४ - इ.स. १०७७) यांनी प्रथमच ११ व्या शतकात बागान येथे प्रत्यारोपित केला. 

इ.स. १०५७ मध्ये *त्रिपिटक * प्राप्त करण्यासाठी अनावरथाने सोम शहराचे थोटन जिंकण्यासाठी सैन्य पाठवून दिले. त्याला सोम भिक्खु, शिन अहाहान, थेरवादी बौद्ध धर्मात धर्मांतरीत केले. शिन अहाहनच्या सल्ल्यामुळे सोम राजा मंजुळल यांनी पालीतील ग्रंथांचे तीस संच ताब्यात घेतले. मॉन संस्कृती, त्या वेळी, मुख्यत्वे बागान मध्ये स्थित बामार संस्कृती मध्ये संम्मिलीत करण्यात आली.

## हे सुद्धा पहा
* जगामध्ये बौद्ध धर्म
* म्यानमारमधील धर्म

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
वर्ग:देशानुसार बौद्ध धर्म 
वर्ग:थेरवाद 
वर्ग:म्यानमार
म्यानमारमधील धर्म

**म्यानमार** एक बहु-धार्मिक देश आहे. देशाचा कोणताही अधिकृत राज्यधर्म नाही, परंतु म्यानमारचे सरकार थेरवाद बौद्ध धर्माला प्राधान्य देते. म्यानमारमधील २०१४ च्या जनगणनेनुसार बौद्ध धर्म हा प्रभावशाली धर्म असून देशातील सुमारे ९०% लोकसंख्या (४,५१,८५,४४९) बौद्ध धर्मीय आहे. विशेषतः बमार लोक, शां, रखीन, मोन, कॅरन, झो आणि चिनी ह्या प्रमुख बर्मी समाजातील लोक बौद्ध अनुयायी आहेत. उर्वरित १०% लोकसंख्या ही ख्रिश्चन, मुसलमान, देशी धर्मीय, हिंदू, इतर धर्मीय व निधर्मीय यांची आहे.

## धार्मिक लोकसंख्या
## धार्मिक पंथांची लोकसंख्या
## हे सुद्धा पहा
* म्यानमारमधील बौद्ध धर्म
## संदर्भ 
### नोंदी
धर्म
वर्ग:देशानुसार धर्म
वर्ग:थेरवाद