open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
वेस्ट इंडीज त्रिकोणी मालिका, २०१३

वेस्ट इंडीज त्रिकोणी मालिका, २०१३ ही एकदिवसीय सामन्यांची मालिका वेस्ट इंडीज मध्ये जून-जुलै २०१३ मध्ये खेळविली गेली. या मालिकेत भारत, श्रीलंका आणि वेस्ट इंडीज हे देश सहभागी झाले. या मालिकेतील पहिली फेरी सबाइना पार्क, किंग्स्टन, जमैका या मैदानावर आणि दुसरी फेरी व अंतिम सामना क्वीन्स पार्क ओव्हल, पोर्ट ऑफ स्पेन, त्रिनिदाद येथे खेळविला गेला. या मालिकेला **सेलकॉन मोबाईल कप** असे नाव दिले गेले. भारताचा कर्णधार महेंद्रसिंग धोणीला दुसऱ्या सामन्याच्या पहिल्या डावात फलंदाजी करताना मांडीच्या स्नायूंना झालेल्या दुखापतीमुळे २ सामन्यांना मुकावे लागले. त्याच्या गैरहजेरीत विराट कोहलीकडे कर्णधार पदाची धुरा सोपविण्यात आली व अंबारती रायडूला खेळण्याची संधी मिळाली. 
अटीतटीच्या झालेल्या अंतिम सामन्यात हातातून निसटत चाललेला विजय कर्णधार महेंद्रसिंग धोणीने शेवटच्या षटकात फक्त ४ चेंडूत १५ धावा काढून खेचून आणला व भारताने श्रीलंकेला १ गडी राखून पराभूत करून **सेलकॉन मोबाईल कप**वरती भारताचे नाव कोरले.

## सामने
### साखळी सामने
#### गुणतक्ता
#### फेरी १
----

----

#### फेरी २
----

----

### अंतिम सामना
## आकडेवारी
### फलंदाजी
;सर्वाधिक धावा

### गोलंदाजी
;सर्वाधिक बळी

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील क्रिकेट
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
निनेवे

**निनेवे** हे उत्तर इराकमध्ये मोसुल शहराजवळ तिग्रीस नदीच्या तीरावर असलेले एक पुरातत्त्वीय स्थळ आहे. या स्थळाचा शोध रीच या पुरातत्त्ववेत्त्याने इ.स. १८२० साली लावला. पॉल एमिल बोट्टा या पुरातत्त्वशास्त्रज्ञाने या स्थळाचे इ.स. १८४२ साली उत्खनन केले. हे ठिकाण नव असिरीयन साम्राज्याच्या राजधानीचे शहर होते. हे शहर प्राचीन काळातील एक सर्वात मोठे शहर म्हणून गणले जात होते.

## उत्खनन 
निनेवे येथे केल्या गेलेल्या उत्खननात असिरियन राजे यसेन्नचेरिब व अशुरबानीपाल यांच्या राजवाड्याचे अवशेष सापडले. इ.स.पूर्व पहिल्या सहस्त्रकात असुर आणि निमरूद यांच्या बरोबरीने निनेवे राजधानीचे शहर बनले. या काळातील प्रचंड प्रासादांचे अवशेष, कलापूर्ण वास्तु-शिल्पे, उठावातील शिल्पे आणि क्यूनिफॉर्म लिपीतील अनेक लेख येथील उत्खननातून मिळाले. 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इराकमधील पुरातत्त्वीय स्थळे
लॉरा रॉब्सन

**लॉरा रॉब्सन** (;  २१ जानेवारी १९९४) ही एक ब्रिटिश टेनिसपटू आहे. २०१३ साली ब्रिटनमधील सर्वोत्तम महिला टेनिस खेळाडूंपैकी एक असलेली रॉब्सन सध्या डब्ल्यू.टी.ए. क्रमवारीमध्ये सामील नाही. रॉब्सनने २००८ सालच्या विंबल्डन स्पर्धेत मुलींच्या एकेरीमध्ये अजिंक्यपद मिळवले होते.

## कारकीर्द
### ऑलिंपिक स्पर्धा: 1 (0–1)
## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:युनायटेड किंग्डमचे टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सनरायझर्स हैदराबाद

**सनरायझर्स हैदराबाद** (, ) (सहसा **SRH** या नावाने संबोधित) हा संघ इंडियन प्रीमियर लीग स्पर्धेत हैदराबाद शहराचे प्रतिनिधित्व करतो. सन नेटवर्कचे कलानिधी मारन हे या संघाचे मालक आहेत. कुमार संघकारा सद्य स्थितीत या संघाचा कर्णधार डेव्हिड वॉर्नर आहे. टॉम मूडी हे प्रमुख प्रशिक्षक, सायमन हेलमोट हे सह प्रशिक्षक तर वकार युनिस आहेत. कृष्णम्माचारी श्रीकांत आणि व्ही.व्ही.एस. लक्ष्मण हे संघाचे मार्गदर्शक आहेत.

संघाच्या पहिल्या सीझन मध्ये (२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग) संघाने प्ले ऑफ पर्यंत मजल मारली. परंतु बाद फेरीत राजस्थान रॉयल्सकडून ४ गडी राखून पराभूत झाल्यामुळे स्पर्धेतून बाद झाला. या संघाने २०१८ च्या आय.पी.एल.साठी डेविड वार्नर आणि भुवनेश्वर कुमार या दोघाला रिटेन केले आहे. २०१६ या वर्षी या संघाने आय.पी.एल.चे विजेते पद पटकावले होते.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीगमधील संघ
वर्ग:सनरायझर्स हैदराबाद
वर्ग:भारतातील क्रिकेट संघ
बहुप्रश्न तर्कदोष

अन्याय अथवा विवाद्य गृहीतक,आधीच पूर्वगृहीत धरून त्यावर आधारीत प्रश्न बनवलेल्या अथवा विचारलेल्या प्रश्नांना  बहुप्रश्न तर्कदोष असे म्हणतात.

## संदर्भ
वर्ग:तार्किक उणीवा
अमृतेश्वर मंदिर

हेमाडपंती स्थापत्यशैलीचे पुरातन **अमृतेश्वर मंदिर** रतनवाडी गावात आहे. हे गाव अहिल्यानगर जिल्ह्यातील अकोले तालुक्यात आहे.

## मंदिराची रचना
मंदिराच्या गर्भगृहाला मागच्या बाजूला एक अर्धमंडप आहे. पुढे एक मंडप, अंतराळ व गर्भगृह असा या मंदिराचा तलविन्यास आहे. 
मंदिराच्या रचनेत खाली थरयुक्त चौरस तळखडा असून वर नक्षीकामाने सुशोभित असे चौरसाकृती खांब आहेत. या खांबांचा वरचा भाग अष्टकोनी असून त्यावर वर्तुळाकृती आहेत. अगदी वरती कीचकहस्त आहेत. मंडपाचे छत घुमटाकार असून त्यावर ठराविक अंतर सोडून नर्तक व वादकांच्या तिरप्या प्रतिमा आहेत. मंदिराचे शिखर भूमिज प्रकारचे असून शिखरावर चारही बाजूंनी एक एक अशा चार वेली आहेत.

## राष्ट्रीय संरक्षित स्मारक
या मंदिराला ४ मार्च, इ.स. १९०९ रोजी राष्ट्रीय संरक्षित स्मारक म्हणून घोषित करण्यात आले.

## चित्रदालन

चित्र:Amruteshwar.jpg|अमृतेश्वर मंदिराची भिंत
चित्र:Tank in Amruteshwar temple.jpg|अमृतेश्वर मंदिराशेजारील कुंड

## संदर्भ
वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील मंदिरे
वर्ग:हिंदू मंदिरे
वर्ग:महाराष्ट्रातील तीर्थक्षेत्रे
वर्ग:महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारके
वर्ग:अकोले तालुका
फिफा कॉन्फेडरेशन्स चषक

**फिफा कॉन्फेडरेशन्स चषक** ही एक आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल स्पर्धा आहे. फिफाद्वारे आयोजीत केली जाणारी ही स्पर्धा सध्या दर चार वर्षांनी खेळवली जाते. ह्या स्पर्धेत जगातील सहा फुटबॉल महामंडळांमधून प्रत्येक एक संघ निवडला जातो. विद्यमान विश्वचषक विजेता तसेच आगामी विश्वचषक स्पर्धेचा यजमान देश ह्यांना ह्या स्पर्धेत आपोआप प्रवेश मिळतो. आशियामधून ए.एफ.सी. आशिया चषक विजेता, आफ्रिकेमधून आफ्रिका देशांचा चषक विजेता, उत्तर व मध्य अमेरिकेमधून कॉन्ककॅफ गोल्ड चषक विजेता, दक्षिण अमेरिकेमधून कोपा अमेरिका विजेता, ओशनियामधून ओ.एफ.सी. देशांचा चषक विजेता तर युरोपामधून युएफा यूरो विजेता देश कॉन्फडेरशन्स चषकासाठी पात्र ठरतात. 

१९९२ साली सौदी अरेबियामध्ये *किंग फहाद चषक* ह्या नावाने ह्या स्पर्धेची सुरुवात झाली.

## निकाल
### किंग फहाद चषक
### फिफा कॉन्फेडरेशन्स चषक
## संदर्भ
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:फुटबॉल
साम्सुन प्रांत

300 px|इवलेसे|साम्सुन प्रांतामधील जिल्ह्यांचा विस्तृत नकाशा (तुर्की भाषा)
**साम्सुन** (तुर्की: Samsun ili)  हा तुर्कस्तान देशामधील एक प्रांत आहे. तुर्कस्तानच्या उत्तर भागात काळ्या समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसलेल्या ह्या प्रांताची लोकसंख्या सुमारे १२ लाख आहे. साम्सुन ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे. 

१९ मे, इ.स. १९१९ रोजी मुस्तफा कमाल अतातुर्कने तुर्कस्तानचा स्वातंत्र्यलढा येथे सुरू केला होता.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रांत
होमालिन

**होमालिन** (बर्मी भाषा:ဟုမ္မလင်း မြို့) हे वायव्य म्यानमारमधील छोटे शहर आहे.

सगैंग प्रांतातील हे शहर चिंदविन नदीच्या काठी वसलेले आहे. १९०८ च्या इंपेरियल गॅझेटियर ऑफ इंडियातील माहितीनुसार पकोक्कु आणि होमालिनच्या मध्ये प्रवासासाठी आठवड्यातून एकदा नौका उपलब्ध होत्या

वर्ग:म्यानमारमधील शहरे
रिझे प्रांत

300 px|इवलेसे|त्राब्झोन प्रांतामधील जिल्ह्यांचा विस्तृत नकाशा (तुर्की भाषा)
**रिझे** (तुर्की: Rize ili)  हा तुर्कस्तान देशामधील एक प्रांत आहे. तुर्कस्तानच्या ईशान्य भागात काळ्या समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसलेल्या ह्या प्रांताची लोकसंख्या सुमारे ३ लाख आहे. रिझे ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे. 

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रांत
अर्दाहान प्रांत

300 px|इवलेसे|अर्दाहान प्रांतामधील जिल्ह्यांचा विस्तृत नकाशा (तुर्की भाषा)
**अर्दाहान** (तुर्की: Ardahan ili; जॉर्जियन: არტაანის პროვინცია)  हा तुर्कस्तान देशामधील एक प्रांत आहे. तुर्कस्तानच्या ईशान्य भागात जॉर्जिया देशाच्या सीमेवर वसलेल्या ह्या प्रांताची लोकसंख्या सुमारे १ लाख आहे. अर्दाहान ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे. 

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रांत
इदिर प्रांत

300 px|इवलेसे|इदिर प्रांतामधील जिल्ह्यांचा विस्तृत नकाशा (तुर्की भाषा)
**इदिर** (तुर्की: Iğdır ili)  हा तुर्कस्तान देशामधील एक प्रांत आहे. तुर्कस्तानच्या पूर्व भागात आर्मेनिया, अझरबैजान व इराण देशांच्या सीमेवर वसलेल्या ह्या प्रांताची लोकसंख्या सुमारे १.८ लाख आहे. इदिर ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे. 

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रांत
बित्लिस प्रांत

300 px|इवलेसे|बित्लिस प्रांतामधील जिल्ह्यांचा विस्तृत नकाशा (तुर्की भाषा)
**बित्लिस** (तुर्की: Bitlis ili)  हा तुर्कस्तान देशामधील एक प्रांत आहे. तुर्कस्तानच्या आग्नेय वसलेल्या ह्या प्रांताची लोकसंख्या सुमारे १० लाख आहे. बित्लिस ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे. 

वान हे तुर्कस्तानमधील सर्वात मोठे सरोवर ह्या प्रांताच्या पूर्वेस स्थित आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रांत
मार्दिन प्रांत

300 px|इवलेसे|मार्दिन प्रांतामधील जिल्ह्यांचा विस्तृत नकाशा (तुर्की भाषा)
**मार्दिन** (तुर्की: Mardin ili; कुर्दी: Parêzgeha Mêrdînê)  हा तुर्कस्तान देशामधील एक प्रांत आहे. तुर्कस्तानच्या दक्षिण भागात सिरिया देशाच्या सीमेवर वसलेल्या ह्या प्रांताची लोकसंख्या सुमारे ७.४ लाख आहे. मार्दिन ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे. 

हा प्रांत ऐतिहासिक अनातोलिया व मेसोपोटेमिया प्रदेशांच्या सीमेजवळ स्थित असून येथील लोकजीवनात वैविध्य आढळते.
 
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रांत
२०१३ आशियाई ॲथलेटिक्स स्पर्धा

**२० वी आशियाई ॲथलेटिक्स स्पर्धा** पुणे, भारत येथे ३-७ जुलै दरम्यान आयोजित केली गेली. 

चेन्नईने यजमानपद नाकारल्यानंतर दिल्लीनेआणि झारखंडनेही या स्पर्धेचे यजमानपद स्वीकारले नाही. परंतु महाराष्ट्राने १२ जून २०१३ या दिवशी स्पर्धेच्या यजमानपदाचा निर्णय घेतला. महाराष्ट्र सरकारने या स्पर्धेसाठी १८ कोटी रुपयांची तरतूद केली आहे

२०व्या आशियाई ॲथलेटिक्स स्पर्धेतील सुवर्णपदक विजेत्या खेळाडूंना यावर्षी ऑगस्टमध्ये मॉस्को येथे होणाऱ्या जागतिक अजिंक्यपद स्पर्धेत थेट प्रवेश मिळेल.

लेझीम, पोवाडा, लावणी आदी महाराष्ट्राच्या पारंपरिक लोककलांचे प्रतिबिंब असलेल्या उद्घाटन सोहळ्याने पुण्यात मंगळवारी २०व्या आशियाई अ‍ॅथलेटिक्स स्पर्धेस प्रारंभ होणार झाला. स्पर्धेचे उद्‌घाटन महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री पृथ्वीराज चौहान यांनी पुणे-बालेवाडी येथील शिव छत्रपती स्टेडियमवर केले. उद्‌घाटन प्रसंगी ४३ देशांच्या खेळाडूंना प्रोत्साहित करण्यासाठी ८००० पेक्षा जास्त प्रेक्षक उपस्थित होते. 

शिवछत्रपती क्रीडानगरीत झालेल्या उद्‍घाटन समारंभात महाराष्ट्राच्या विविध कलासंस्कृतीची ओळख परदेशी खेळाडूंना करून दिली गेली. साधारणपणे एक तास चाललेल्या सांस्कृतिक कार्यक्रमात लेझीम, पोवाडा, लावणी, कोळीनृत्य, आसामचे बिहू नृत्य, कथकली, मुजरा नृत्य, बॉलिवूडचे नृत्य आदींचा समावेश होता. त्याखेरीज मलखांब, योगासने, दांडपट्टा याचीही प्रात्यक्षिके सादर केली गेली. लेट्स प्ले स्पोर्ट्‌स मॅनेजमेंटकडे या कार्यक्रमाची जबाबदारी सोपविण्यात आली होती. या कार्यक्रमात मुंबई, पुणे, कोल्हापूर, रत्‍नागिरी आदी ठिकाणची साडेतीनशे मुले-मुली सहभागी झाली.

## पदकतालिका
### देश
### पुरूष
### महिला
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील खेळ
वर्ग:चित्र हवे
किलिस प्रांत

300 px|इवलेसे|किलिस प्रांतामधील जिल्ह्यांचा विस्तृत नकाशा (तुर्की भाषा)
**किलिस** (तुर्की: Kilis ili) हा तुर्कस्तान देशामधील एक प्रांत आहे. तुर्कस्तानच्या दक्षिण भागात सिरिया देशाच्या सीमेवर वसलेल्या ह्या छोट्या प्रांताची लोकसंख्या सुमारे १.२३ लाख आहे. किलिस ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे.
 
## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रांत
हाताय प्रांत

300 px|इवलेसे|किलिस प्रांतामधील जिल्ह्यांचा विस्तृत नकाशा (तुर्की भाषा)
**हाताय** (तुर्की: Hatay ili)  हा तुर्कस्तान देशामधील एक प्रांत आहे. तुर्कस्तानच्या दक्षिण भागात भूमध्य समुद्रकिनाऱ्यावर व सिरिया देशाच्या सीमेवर वसलेल्या ह्या प्रांताची लोकसंख्या सुमारे १४.८ लाख आहे. अंताक्या हे ऐतिहासिक शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे. हाताय प्रांताच्या मालकीवरून तुर्कस्तान व सिरिया देशांमध्ये मतभेद आहेत.
 
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रांत
कोन्या प्रांत

300 px|इवलेसे|कोन्या प्रांतामधील जिल्ह्यांचा विस्तृत नकाशा (तुर्की भाषा)
**कोन्या** (तुर्की: Konya ili)  हा तुर्कस्तान देशामधील एक प्रांत आहे. तुर्कस्तानच्या मध्य-दक्षिण भागात वसलेल्या व आकाराने सर्व प्रांतांमध्ये मोठ्या असलेल्या ह्या प्रांताची लोकसंख्या सुमारे १९.८ लाख आहे. कोन्या ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे. 

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रांत
अंताल्या प्रांत

300 px|इवलेसे|अंताल्या प्रांतामधील जिल्ह्यांचा विस्तृत नकाशा (तुर्की भाषा)
**अंताल्या** (तुर्की: Antalya ili) हा तुर्कस्तान देशामधील एक प्रांत आहे. तुर्कस्तानच्या दक्षिण भागात भूमध्य समुद्रकिनाऱ्यावर वसलेल्या ह्या प्रांताची लोकसंख्या सुमारे १९.८ लाख आहे. अंताल्या ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे.

अंताल्या प्रांत तुर्कस्तानामधील पर्यटन उद्योगाचे केंद्र आहे. युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थान असलेले क्सांतोस हे प्रागैतिहासिक परंतु नष्ट झालेले शहर ह्याच प्रांतात स्थित आहे.
 
## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रांत
देनिझ्ली प्रांत

300 px|इवलेसे|देनिझ्ली प्रांतामधील जिल्ह्यांचा विस्तृत नकाशा (तुर्की भाषा)
**देनिझ्ली** (तुर्की: Denizli ili)  हा तुर्कस्तान देशामधील एक प्रांत आहे. तुर्कस्तानच्या नैऋत्य भागात वसलेल्या ह्या प्रांताची लोकसंख्या सुमारे ९.३ लाख आहे. देनिझ्ली ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे. हा एजियन किनाऱ्यावरील उंच जमिनीवर, पश्चिम अनातोलियामधील तुर्कीचा एक प्रांत आहे. हे ११,८६८ किमी २ क्षेत्र व्यापते आणि लोकसंख्या ९,३१,८२३ आहे. १९९० मध्ये लोकसंख्या ७,५०,८८२ होती. प्रांतीय राजधानी डेनिझली शहर आहे. 

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रांत
आय्दन प्रांत

300 px|इवलेसे|आय्दन प्रांतामधील जिल्ह्यांचा विस्तृत नकाशा (तुर्की भाषा)
**आय्दन** (तुर्की: Aydın ili)  हा तुर्कस्तान देशामधील एक प्रांत आहे. तुर्कस्तानच्या नैऋत्य भागातील एजियन समुद्रकिनाऱ्यावर एजियन प्रदेशामध्ये वसलेल्या ह्या प्रांताची लोकसंख्या सुमारे १० लाख आहे. आय्दन ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे. 

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ
*Özlem ÇERÇIOGLU   Aydin – नवीन महापौर
*Yakup CANBOLAT - Aydin  – नवीन राज्यपाल

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रांत
ओस्मानिये प्रांत

300 px|इवलेसे|ओस्मानिये प्रांतामधील जिल्ह्यांचा विस्तृत नकाशा (तुर्की भाषा)
**ओस्मानिये** (तुर्की: Osmaniye ili)  हा तुर्कस्तान देशामधील एक प्रांत आहे. तुर्कस्तानच्या दक्षिण भागात वसलेल्या ह्या प्रांताची लोकसंख्या सुमारे ४.८ लाख आहे. ओस्मानिये ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे. 

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ
*TÜİK ने घोषणा केली, 2023 मध्ये उस्मानीयेची लोकसंख्या 557 हजार 666 असेल 

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रांत
सिनोप प्रांत

300 px|इवलेसे|सिनोप प्रांतामधील जिल्ह्यांचा विस्तृत नकाशा (तुर्की भाषा)
**सिनोप** (तुर्की: Sinop ili)  हा तुर्कस्तान देशामधील एक प्रांत आहे. तुर्कस्तानच्या उत्तर भागात काळ्या समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसलेल्या ह्या प्रांताची लोकसंख्या सुमारे २ लाख आहे. सिनोप ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे. 

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रांत
चिकित्सात्मक विचार

'चिकित्सात्मक विचार' एखादा युक्तिवाद अथवा दावा नेहमी सत्य, कधी कधी सत्य, अंशतः सत्य, किंवा चुकीचा आहे किंवा नाही हे ठरवण्याचा एक मार्ग आहे.

वर्ग:चिकित्सात्मक विचार
वर्ग:तर्कशास्त्र लेख
गुडरुन कार्व्हिनस

गुडरून कार्व्हिनस (१४ डिसेंबर, १९३१ – १ जानेवारी, २००६) ही एक पुरातत्त्ववेत्ती होती.  

हिच्या वडिलांनी कृषी विषयात पी.एच. डी. मिळवलेली होती तर आई अर्थशास्त्राची प्राध्यापिका होती.  तिने Tübingen विद्यापीठ येथे भूगोल, अश्मीभूत आवशेषांचा अभ्यास आणि prehistory तिची अभ्यास पूर्ण केला.

तिने "Lucy" नावाचे प्रसिद्ध इमारत शोधला जे इथियोपिया मध्ये अफार मोहीम सदस्य होते.  नमीबिया n वाळवंट काम करताना, ती Miocene कालावधीतील प्राणी जीवाश्म रे शोधला. Corvinus 1984 मध्ये नेपाळ हलविले आणि विशेषतः Dang Deokhuri जिल्हा, Dun खोरे, आणि Siwalik हिल्स, प्रदेश शोध.

*हे सुद्धा पहा:*  Prehistory, एर्लानजन विद्यापीठ साठी संस्था; जर्मन रिसर्च फाउंडेशन / जर्मन संशोधन परिषद (DFG); डॉ लुडविग Reisch; जर्मन पुराणवस्तुसंशोधन सोसायटी; पुणे विद्यापीठ; दुसऱ्या महायुद्धानंतरच्या; बॉन

## मृत्यू
ती जानेवारी 2006 मध्ये अनेक जुने मित्र आणि मालकीच्या इस्टेट होती जेथे पुणे , भारत , मध्ये खाली ठरविणे नेपाळ पासून परत डॉ Corvinus stabbed आणि तिच्या अपार्टमेंट मध्ये beheaded सापडली. 

तसेच जर्मनी आणि नेपाळ आणि इतर देशातील पुण्यात सहकारी आणि नातेवाईक , या भयानक खून बद्दल दुवा पहा होते . तिने फक्त नेपाळ तिच्या शेवटच्या काम पूर्ण , आणि पुणे स्थानिक Bhandarkar ओरिएंटल रिसर्च इन्स्टिट्यूट सह संशोधन सुरू ठेवण्यासाठी योजना होती .

## पुस्तके 
* 1981: *पश्चिम महाराष्ट्र, भारत मध्ये Pravara नदी प्रणाली सर्वेक्षणाचे.*  
** (खंड 1:. Pravara नदी प्रणाली Stratigraphy आणि Geomorphology) 
** ISBN 3-921618-13-4 - Gudrun Corvinus, Tübingen (Verlag Archaeologica Venatoria) द्वारे
* 1983: *पश्चिम महाराष्ट्र, भारत मध्ये Pravara नदी प्रणाली सर्वेक्षणाचे.*  
** ( खंड 2 : . Chirki - ऑन Pravara भारत Acheulian साइटच्या Excavations ) 
** ISBN 3-921618-14-2 - Gudrun Corvinus, Tübingen (Verlag Archaeologica Venatoria) द्वारे
* 2005: *लवकर Palaeolithic पासून Neolithic आणि Dang-Deokhuri Dun Valleysच्या Quaternary जिऑलॉजी करण्यासाठी नेपाळ मध्ये Prehistoric संस्कृती* 

## बाह्य दुवे
* एर्लानजनच्या देश विद्यापीठ  
* देश नेपाळ-dia.de  

वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००६ मधील मृत्यू
हविद्रव्य

**हविद्रव्य** म्हणजे हवन/यज्ञ करतांना त्यात टाकण्यात येणाऱ्या खाद्यवस्तु असतात.त्यात भात, पायस,तीळ, यव, जव इत्यादी वस्तुंचा समावेश असतो.बहुदा, या वस्तु यज्ञाच्या प्रमुख देवतेला आवडणाऱ्या असतात.त्यायोगे ती विशिष्ट देवता प्रसन्न होते असा समज आहे.

## हे सुद्धा पहा
* समिधा
## संदर्भ
वर्ग:हिंदू धर्म उपासना पद्धती
वर्ग:अध्यात्म
१९७२ विंबल्डन स्पर्धा

**१९७२ विंबल्डन स्पर्धा** ही विंबल्डन टेनिस स्पर्धेची ८६ वी आवृत्ती होती. ही स्पर्धा जून-जुलै, इ.स. १९७२ दरम्यान लंडनच्या विंबल्डन ह्या उपनगरात भरवण्यात आली.

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:विस्तार विनंती
बृहन्महाराष्ट्र मंडळ अधिवेशन

**बृहन्महाराष्ट्र मंडळ** दर दोन वर्षांतून एकदा जागतिक **अधिवेशन** भरवते. पहिले अधिवेशन १९७८ साली भरविले गेले.

आता विषम आकडी वर्षात होणाऱ्या या संमेलनास सशुल्क उपस्थित राहण्याची कोणासही मुभा असते. २०१३ चे अधिवेशन जुलै ५-७ दरम्यान न्यू इंग्लंड महाराष्ट्र मंडळाने अमेरिकेतील प्रॉव्हिडन्स, ऱ्होड आयलंड या शहरात आयोजित केले. २०१५ चे अधिवेशन लॉस एंजेलस शहरात जुलै ३-५, इ.स. २०१५ दरम्यान भरविले गेले. त्यापुढील अधिवेशन इ.स. २०१७मध्ये डीट्रॉइट येथे होईल.

वर्ग:बृहन्महाराष्ट्र मंडळ अधिवेशन
शेवई

**शेवई** म्हणजे गव्हाचा रवा तयार करून त्यास भिजवून,त्यास ताणुन मग तारेसारखा आकार देतात. त्यास वाळवल्यावर मग त्याची शेवई तयार होते. या सहसा, दुधात भिजवून,साखर टाकून त्यास खाण्याचा प्रघात आहे.सद्य काळातील 'मॅगी' त्याचेच एक रूप आहे.

## शेवयाचे प्रकार
साध्या शेवयासमवेतच गृहिणी त्याचे अनेक प्रकारही करतात -
* सरगुंडा - काडीवर स्पायरल प्रकारे करण्यात येतो.
* बोटोळा - लहान गोळीसारखा. 
* मालकडी - चपट्या लहान कडीसारखा.
* काकडी बी - काकडीच्या बी सारखा दिसणारा.
* फणुला -
* लवंग - लवंगीसारखा दिसणारा.
* मालती - 
* नखुला - आंगठ्याच्या नखाने दाबून अत्यंत छोट्या चापट पुरीसारखा करण्यात येणारा. 
* चिंचमोर -

वर्ग:भारतातील खाद्यपदार्थ
२०१३ विंबल्डन स्पर्धा

'*** ही विंबल्डन टेनिस स्पर्धेची १२७ वी आवृत्ती होती. ही स्पर्धा २४ जून ते ७ जुलै, इ.स. २०१३ दरम्यान लंडनच्या विंबल्डन ह्या उपनगरात भरवण्यात आली.

## विजेते 
### पुरूष एकेरी 
 **अँडी मरे** ने  नोव्हाक जोकोविचला 6–4, 7–5, 6–4 असे हरवले.
ही स्पर्धा जिंकणारा मरे हा ७७ वर्षांनंतर पहिला ब्रिटिश टेनिस खेळाडू होता.
### महिला एकेरी 
 **मॅरियन बार्तोली** ने  सबाइन लिसिकीला 6–1, 6–4 असे हरवले.
बार्तोलीचे हे पहिलेच ग्रँड स्लॅम अजिंक्यपद होते..
### पुरूष दुहेरी 
 **बॉब ब्रायन** /  **माइक ब्रायन**नी  इव्हान दोदिग /  मार्सेलो मेलोना 3–6, 6–3, 6–4, 6–4 असे हरवले.
### महिला दुहेरी 
 **सु-वै ह्सियेह** /  **पेंग श्वाई**नी  ॲश्ले बार्टी /  केसी डेलाकाना 7–6(7–1), 6–1 असे हरवले.
### मिश्र दुहेरी 
 **डॅनियेल नेस्टर** /   **क्रिस्टिना म्लादेनोविच*'नी  ब्रुनो सोआरेस /  लिसा रेमंडना 5–7, 6–2, 8–6 असे हरवले.

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ
शर्नाक प्रांत

300 px|इवलेसे|शर्नाक प्रांतामधील जिल्ह्यांचा विस्तृत नकाशा (तुर्की भाषा)
**शर्नाक** (तुर्की: Şırnak ili; कुर्दी: Parêzgeha Şirnexê)  हा तुर्कस्तान देशामधील एक प्रांत आहे. तुर्कस्तानच्या आग्नेय भागात सिरिया व इराक देशांच्या सीमेवर वसलेल्या ह्या प्रांताची लोकसंख्या सुमारे ४.३ लाख आहे. शर्नाक ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे. 

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रांत
१९६९ यू.एस. ओपन

**१९६९ यू.एस. ओपन** ही यू.एस. ओपन टेनिस स्पर्धेची ८९ वी आवृत्ती होती. ही स्पर्धा ऑगस्ट-सप्टेंबर, इ.स. १९६९ दरम्यान अमेरिकेच्या न्यू यॉर्क शहरात भरवण्यात आली.

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ
विठ्ठल बापू ठोंबरे

**विठ्ठल बापू ठोंबरे** हे सातारा जिल्ह्याच्या फलटण तालुक्यातील दुधेबावी या गावात राहणारे असून खंडोबाचा संशोधनात्मक अभ्यास करणारे संशोधक आहेत. 'भारतीय लोकदैवत खंडोबाविषयीच्या साहित्याचा चिकित्सक अभ्यास' या त्यांच्या संशोधन प्रबंधासाठी ठोंबरे यांना, पुणे विद्यापीठाने 'पीएच.डी.' प्रदान केलेली आहे.
## शिक्षण 
फलटण येथील मुधोजी विद्यालयातून विठ्ठल ठोंबरे यांनी माध्यमिक शिक्षण पूर्ण केले. त्यांच्या वयाच्या सातव्या वर्षी त्यांच्या आईचे व चौदाव्या वर्षी त्यांच्या वडिलांचे निधन झाले. आर्थिक परिस्थिती हलाखीची असल्याने ठोंबऱ्यांना मेंढपाळाची कामे करून माध्यमिक शिक्षण पूर्ण करावे लागले. नंतर त्यांनी ऑफिसबॉय, स्पॉटबॉय अशी कामे करीत टिळक महाराष्ट्र विद्यापीठाची 'बहिस्थ' पद्धतीने पदवी मिळवली. 
## लेखन 
विठ्ठल बापू ठोंबरे यांचा 'कुलदैवत खंडोबा' हा ग्रंथ प्रकाशनाच्या मार्गावर आहे.
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी लेखक
महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारके

भारतीय पुरातत्त्व विभागामार्फत सांस्कृतिक वारसा जतन करण्यासाठी काही विशिष्ट ऐतिहासिक वास्तू, इमारती, स्मारके, जागा संरक्षित केल्या जातात. अशा ठिकाणांना राष्ट्रीय संरक्षित स्मारके म्हणले जाते. या ठिकाणांची देखभाल आणि संरक्षणाचे काम भारत सरकारचे पुरातत्त्व खाते करते. भारत सरकारने घोषित केलेल्या अशा संरक्षित स्मारकांना हानी होऊ नये यासाठी इ.स. १९५१ साली ऐतिहासिक वास्तू व स्मारके जतन कायदा करण्यात आला.

महाराष्ट्र शासनाच्या पुरातत्त्व खात्यामार्फतही अशाच महाराष्ट्र राज्यातील काही विशिष्ट ऐतिहासिक वास्तू, इमारती, स्मारके, जागा संरक्षित केल्या जातात. अशा ठिकाणांना महाराष्ट्रातील राज्य संरक्षित स्मारके म्हणले जाते. या राज्य संरक्षित स्मारकांच्या देखभालीचे आणि संरक्षणाचे काम महाराष्ट्र शासनाचे पुरातत्त्व खाते करते.

## राष्ट्रीय संरक्षित स्मारके 
|}

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारके
अंधश्रद्धा निर्मूलन साहित्य संमेलन

महाराष्ट्रातील १ले अंधश्रद्धा निर्मूलन साहित्य संमेलन मुंबई-पुणे रस्त्यावरील आकुर्डी येथील श्रमशक्ती भवन येथे ६-७ जुलै२०१३ रोजी झाले. संमेलनाचे अध्यक्ष दत्ता देसाई (की उत्तम कांबळे?) होते. महाराष्ट्र अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीच्या पिंपरी-चिंचवड शाखेला २० वर्षे पूर्ण झाल्यानिमित्त हे संमेलन झाले. उद्‌घाटक प्रतिभा ग्रुप ऑफ इन्स्टिट्यूटचे सचिव दीपक शाह होते.

या संमेलनात अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीच्या स्मरणिकेचे प्रकाशन करण्यात आले. दोन दिवस झालेल्या या साहित्य संमेलनात मराठी साहित्यातील अंधश्रद्धा निर्मूलन या विषयावरील विविध परिसंवादांचे आयोजन करण्यात आले होते.

पहा : साहित्य संमेलने; अंनिसचे साहित्य संमेलन

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
शानिदार गुहा

**शानिदार गुहा** ही उत्तर इराकमधील झाग्रोस पर्वतात समुद्रसपाटीपासून अडीच हजार फूट उंचीवर असून तिचे क्षेत्रफळ ११७०० चौरस फूट व छत ४५ फूट उंचीवर आहे. या गुहेचा शोध डॉ. राल्फ सोलेकी यांनी इ.स. १९५१ साली लावला. डॉ. सोलेकी यांनी या गुहेमध्ये इ.स. १९५७ ते इ.स. १९६१ या कालावधीत उत्खनन केले. 
## उत्खनन 
इ.स.पूर्व एक लक्ष वर्षे ते इ.स.पू. ७००० वर्षे या काळातील मानवी वस्त्यांचा इतिहास या शानिदार गुहेच्या उत्खननात उपलब्ध झाला. येथील उपलब्ध पुराव्यानुसार या गुहेत एक लाख वर्षांपूर्वी निॲन्डरथल मानव राहत होता हे सिद्ध झाले. यानंतरही नवाश्मयुगापर्यंत या गुहेत मानवाने वस्ती केली होती. येथील उत्खननात एकूण नऊ मानवी सांगाडे सापडले. यातील पहिल्या क्रमांकाचा सांगाडा प्रौढ निॲन्डरथल मानवाचा असून तो 'शानिदार १' किंवा नॅन्डी या नावाने ओळखला जातो. या सांगाड्याचे वय मृत्यूसमयी ४० ते ५० वर्षांचे होते व हा सांगाडा ३५००० ते ४५००० वर्षे जुना आहे. दुसऱ्या प्रौढ सांगाड्याची कवटी व हाडे भुगा झालेल्या स्वरूपात मिळाली. 'शानिदार ४' नावाने ओळखला जाणारा चौथा सांगाडा डॉ. राल्फ सोलेकी यांना इ.स. १९६० साली उत्खननात प्राप्त झाला त्याचे वय मृत्यूसमयी ३० ते ४५ वर्षांचे असून या निॲन्डरथल मानचाचा काळ इ.स.पू. ६०००० ते इ.स.पू. ८०००० वर्षे इतका जुना आहे. 

सुमारे ४५००० वर्षांपूर्वी भूकंपामुळे या गुहेची पडझड झाली. त्यात जो मानव पुरला गेला त्याची हत्यारे मूस्तेरीयन पद्धतीची होती. सुमारे सात हजार वर्षांपूर्वी नवाश्मयुगीन मानव या गुहेत राहायला आल्याचा पुरावाही उत्खननातून मिळाला. 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इराकमधील पुरातत्त्वीय स्थळे
गारोन नदी

**गारोन** (, ऑक्सितान, कातालान व ) ही फ्रान्समधील एक प्रमुख नदी आहे. ही नदी फ्रान्स व स्पेन देशांच्या सीमेवरील पिरेनीज पर्वतरांगेत उगम पावते. एकूण ६०२ किमी लांबीची गारोन नदी उत्तर व पूर्वेस वाहून अटलांटिक महासागराला मिळते.

गारोन नदी फ्रान्सच्या ऑत-गारोन, तार्न-एत-गारोन, लोत-एत-गारोन, जिरोंद व शारांत-मरितीम ह्या विभागांमधून वाहते.

तुलूझ, आजें, बोर्दू व रोयां ही गारोनच्या काठावरील प्रमुख शहरे आहेत.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:फ्रान्समधील नद्या
उशाक प्रांत

300 px|इवलेसे|उशाक प्रांतामधील जिल्ह्यांचा विस्तृत नकाशा (तुर्की भाषा)
**उशाक** (तुर्की: Uşak ili) हा तुर्कस्तान देशामधील एक प्रांत आहे. तुर्कस्तानच्या पश्चिम भागात वसलेल्या ह्या प्रांताची लोकसंख्या सुमारे ३.४ लाख आहे. उशाक ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रांत
उमा भेंडे

**उमा भेंडे** - मूळ नाव अनसूया, (जन्म : १९४५;   - सायन-मुंबई,  १९ जुलै २०१७) या मराठी चित्रपटांतील एक अभिनेत्री होत्या. इ.स. १९६०मध्ये *"आकाशगंगा"* या मराठी चित्रपटाद्वारे चित्रपटक्षेत्रात प्रवेशलेल्या  उमा भेंडे यांनी मराठीशिवाय, छत्तीसगडी, तेलुगू आणि तमिळ चित्रपटांतही  भूमिका केल्या आहेत. मराठी चित्रपटांतील अभिनेते, दिग्दर्शक प्रकाश भेंडे हे यांचे पती होत.

## कारकीर्द 
### चित्रपट-कारकीर्द 
## उमा भेंडे यांच्यावर चित्रित झालेली गाणी
* गंध फुलांचा गेला सांगुन (चित्रपट युगुलगीत, कवी - पी. सावळाराम; संगीत - विश्वनाथ मोरे; गायक/गायिका - सुरेश वाडकर, आशा भोसले; चित्रपट - भालू)
* गुडिया हमसे रूठेगी (हिंदी)
* हवास मज तू हवास (गायिका : आशा भोसले, संगीतकार : सुधीर फडके, चित्रपट : आम्ही जातो अमुच्या गावा )

## उमा भेंडे यांना मिळालेले पुरस्कार
* अखिल भारतीय चित्रपट महामंडळाचा चित्रभूषण पुरस्कार
* चित्रपती व्ही.शांताराम जीवनगौरव पुरस्कार 

## संदर्भ व नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:चित्रपती व्ही.शांताराम जीवनगौरव पुरस्कारविजेते

वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
एस्किशेहिर प्रांत

300 px|इवलेसे|एस्किशेहिर प्रांतामधील जिल्ह्यांचा विस्तृत नकाशा (तुर्की भाषा)
**एस्किशेहिर** (तुर्की: Eskişehir ili)  हा तुर्कस्तान देशामधील एक प्रांत आहे. तुर्कस्तानच्या उत्तर भागात वसलेल्या ह्या प्रांताची लोकसंख्या सुमारे ७.६ लाख आहे. एस्किशेहिर ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे. 

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रांत
बात्मान प्रांत

300 px|इवलेसे|बायबुर्त प्रांतामधील जिल्ह्यांचा विस्तृत नकाशा (तुर्की भाषा)
**बात्मान** (तुर्की: Batman ili)  हा तुर्कस्तान देशामधील एक प्रांत आहे. तुर्कस्तानच्या आग्नेय भागात वसलेल्या ह्या प्रांताची लोकसंख्या सुमारे ५.१ लाख आहे. बात्मान ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे. बात्मान ह्या तैग्रिस नदीच्या प्रमुख उपनदीवरून ह्या प्रांताचे नाव पडले आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रांत
आद्यामान प्रांत

300 px|इवलेसे|आद्यामान प्रांतामधील जिल्ह्यांचा विस्तृत नकाशा (तुर्की भाषा)
**आद्यामान** (तुर्की: Adıyaman ili; कुर्दी: parêzgeh Adiyeman/پارێزگای ئادیەمان)  हा तुर्कस्तान देशामधील एक प्रांत आहे. तुर्कस्तानच्या दक्षिण भागात वसलेल्या ह्या प्रांताची लोकसंख्या सुमारे ६ लाख आहे. आद्यामान ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे. 

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ
*Abdurrahman Tutdere  Adıyaman  – नवीन महापौर

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रांत
आग्नेय अनातोलिया प्रदेश

300 px|इवलेसे|तुर्कस्तानच्या नकाशावर आग्नेय अनातोलिया प्रदेश
**आग्नेय अनातोलिया** (तुर्की: Güneydoğu Anadolu Bölgesi) हा तुर्कस्तान देशामधील सात भौगोलिक प्रदेशांपैकी एक आहे. तुर्कस्तानच्या आग्नेय भागात सिरिया व इराक देशांच्या सीमेवर स्थित असलेल्या ह्या प्रदेशामध्ये खालील प्रांत आहेत.

*आद्यामान
*दियाबाकर
*गाझियान्तेप
*मार्दिन
*सीर्त
*शानलुर्फा
*बात्मान
*शर्नाक
*किलिस

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रदेश
पूर्व अनातोलिया प्रदेश

300 px|इवलेसे|तुर्कस्तानच्या नकाशावर पूर्व अनातोलिया प्रदेश
**पूर्व अनातोलिया** (तुर्की: Doğu Anadolu Bölgesi) हा तुर्कस्तान देशामधील सात भौगोलिक प्रदेशांपैकी एक आहे. तुर्कस्तानच्या पूर्व भागात इराण, इराक, अझरबैजान, आर्मेनिया व जॉर्जिया देशांच्या सीमेवर स्थित असलेल्या ह्या प्रदेशामध्ये खालील प्रांत आहेत.

*आर
*बिंगोल
*बित्लिस
*एलाझग
*एर्झिंजान
*एर्झुरुम
*हक्कारी
*कार्स
*मलात्या
*मुश
*तुंजेली
*वान
*अर्दाहान
*इदिर

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रदेश
भूमध्य प्रदेश

300 px|इवलेसे|तुर्कस्तानच्या नकाशावर भूमध्य प्रदेश
**भूमध्य प्रदेश** (तुर्की: Akdeniz Bölgesi) हा तुर्कस्तान देशामधील सात भौगोलिक प्रदेशांपैकी एक आहे. तुर्कस्तानच्या दक्षिण भागात भूमध्य समुद्रकिनाऱ्यावर स्थित असलेल्या ह्या प्रदेशामध्ये खालील प्रांत आहेत.

* अदना
* अंताल्या
* बुर्दुर
* हाताय
* इस्पार्ता
* मेर्सिन
* काहरामानमराश
* ओस्मानिये

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रदेश
काळा समुद्र प्रदेश

300 px|इवलेसे|तुर्कस्तानच्या नकाशावर काळा समुद्र प्रदेश
**काळा समुद्र** (तुर्की: Karadeniz Bölgesi) हा तुर्कस्तान देशामधील सात भौगोलिक प्रदेशांपैकी एक आहे. तुर्कस्तानच्या उत्तर भागात काळ्या समुद्राच्या किनाऱ्यावर व जॉर्जिया देशाच्या सीमेवर स्थित असलेल्या ह्या प्रदेशामध्ये खालील प्रांत आहेत.

*अमास्या
*आर्त्विन
*बोलू
*चोरुम
*गिरेसुन
*ग्युमुशाने
*कास्तामोनू
*ओर्दू
*रिझे
*साम्सुन
*सिनोप
*तोकात
*त्राब्झोन
*झोंगुल्दाक
*बायबुर्त
*बार्तन
*काराबुक
*दुझ

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रदेश
मध्य अनातोलिया प्रदेश

300 px|इवलेसे|तुर्कस्तानच्या नकाशावर मध्य अनातोलिया प्रदेश
**मध्य अनातोलिया** (तुर्की: İç Anadolu Bölgesi) हा तुर्कस्तान देशामधील सात भौगोलिक प्रदेशांपैकी एक आहे. तुर्कस्तानच्या मध्य भागात स्थित असलेल्या ह्या प्रदेशामध्ये खालील प्रांत आहेत.

*अंकारा
*चांकर
*एस्किशेहिर
*कायसेरी
*किर्शेहिर
*कोन्या
*नेवशेहिर
*नीदे
*सिवास
*योझ्गात
*अक्साराय
*करामान
*करक्काले

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रदेश
मार्मारा प्रदेश

300 px|इवलेसे|तुर्कस्तानच्या नकाशावर मार्मारा प्रदेश
**मार्मारा** (तुर्की: Marmara Bölgesi) हा तुर्कस्तान देशामधील सात भौगोलिक प्रदेशांपैकी एक आहे. तुर्कस्तानच्या वायव्य भागात ग्रीस देशाच्या सीमेवर वसलेल्या ह्या प्रदेशामध्ये तुर्कस्तानमधील सर्वाधिक घनदाट लोकवस्ती आहे. मार्माराच्या समुद्रावरून ह्या प्रदेशाचे नाव पडले आहे. मार्मारा प्रदेशामध्ये खालील प्रांत आहेत.

*बाल्केसिर
*बिलेचिक
*बुर्सा
*चनाक्काले
*एदिर्ने
*इस्तंबूल
*कर्क्लारेली
*कोचेली
*सकार्या
*तेकिर्दा
*यालोवा

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रदेश
कर्मान प्रांत

शहरातील शाझदेह बाग]]
 शहरातील पाच हजार वर्षांपूर्वीचा काश्याचा ध्वज]]
**कर्मान** किंवा **कार्मेनिया** (फारसी: استان کرمان;*ओस्तान ए केर्मान*) हा इराण देशाच्या ३१ प्रांतांपैकी एक आहे. इराणच्या आग्नेय भागात स्थित असलेला हा प्रांत आकाराने इराणमध्ये दुसऱ्या क्रमांकावर असून कर्मान ह्याच नावाचे शहर येथील राजधानीचे शहर आहे. 

बाफ्त, बरदसीर, बाम, जिरोफ्त, जौपर, राफसंजान, झरांद, सिरजान, शहर ए बाबक, केर्मान, महान, रायेन, कहनुज, घलेगंज, मनुजान, रूडबार ए जोनोब, अनबार आबाद आणि रावार ही कर्मान प्रांतातील काही मोठी शहरे आहेत.

प्राचीनकाळात हा भाग कार्मेनिया या नावाने ओळखला जायचा. येथील भूभाग भूकंपप्रवण क्षेत्रात मोडत असून आजवर येथे अनेक मोठे भूकंप झाले आहेत.

## संदर्भ व नोंदी 
## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:इराणचे प्रांत
सेमनान प्रांत

**सेमनान** ()  हा इराण देशाच्या ३१ प्रांतांपैकी एक आहे. हा प्रांत इराणच्या उत्तर भागात स्थित असून सेमनान हे इराणमधील एक मोठे शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:इराणचे प्रांत
दुनियादारी (चित्रपट)

दुनियादारी हा २०१३मध्ये प्रदर्शित झालेला मराठी चित्रपट आहे. हा चित्रपट सुहास शिरवळकर यांच्या दुनियादारी कादंबरीवर आधारित असून याचे कॅमेरामन संजय जाधव यांनी त्यांच्या ड्रीमिंग २४/७ या संस्थेतर्फे केले आहे. जाधव यांनी चेकमेट, रिंगा रिंगा आणि फक्त लढ म्हणा या चित्रपटांचेही दिग्दर्शन केलेले आहे.

## कलाकार 
* स्वप्नील जोशी - श्रेयस तळवलकर 
* सई ताम्हणकर - शिरीन घाटगे 
* उर्मिला कानिटकर - मीनाक्षी इनामदार (मीनु)
* अंकुश चौधरी - दिगंबर शंकर पाटील (दिग्या) / डी.एस.पी 
* जितेंद्र जोशी - साईनाथ देडगांवकर (साई)
* सुशांत शेलार - प्रीतम घाटगे (शिरीनचा भाऊ)
* रिचा परीयाल्ली - सुरेखा भाटे (दिग्याची प्रेयसी)
* नागेश भोसले - विनायकराव घाटगे (शिरीन व प्रीतमचे वडील)
* श्रीरंग देशमुख - दिवाकरराव देडगांवकर (साईचे वडील)
* उदय सबनीस - इन्स्पेक्टर रमेश इनामदार (मीनुचे वडील)
*  वर्षा उसगांवकर - राणी माँ तळवलकर (श्रेयसची आई)
* उदय टिकेकर - सुधीर तळवलकर (श्रेयसचे वडील)
* संदीप कुलकर्णी - श्रेयस गोखले / एम.के. (राणी माँचा प्रियकर)
* आनंद अभ्यंकर - महाविद्यालयाचे प्राचार्य 
* अजिंक्य जोशी - अशक्या 
* नितेश काळबांडे - बंटी  
* प्रणव रावराणे - साॅरी 
* योगेश शिरसाट - श्री / सुनील

## गाणी 
या चित्रपटातल्या शीर्षक गीतासाठी सचिन पिळगावकर, महेश मांजरेकर, सुमीत राघवन, सुनील बर्वे, प्रसाद ओक, केदार शिंदे, पंढरीनाथ कांबळी, सिद्धार्थ जाधव, वैभव मांगले, अंकुश चौधरी, स्वप्नील जोशी यांनी आपला आवाज दिला आहे.

* जिंदगी जिंदगी
* टिक टिक वाजते
* यारा यारा
* देवा तुझ्या गाभाऱ्याला

## संदर्भ
एजियन प्रदेश

300 px|इवलेसे|तुर्कस्तानच्या नकाशावर एजियन प्रदेश
**एजियन** (तुर्की: Ege Bölgesi) हा तुर्कस्तान देशामधील सात भौगोलिक प्रदेशांपैकी एक आहे. तुर्कस्तानच्या पश्चिम भागात एजियन समुद्रकिनाऱ्यावर स्थित असलेल्या ह्या प्रदेशामध्ये खालील प्रांत आहेत.

*आफ्योनकाराहिसार
*आय्दन
*देनिझ्ली
*इझ्मिर
*कुताह्या
*मनिसा
*मुला
*उशाक

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रदेश
गिलान प्रांत

**गिलान** ()  हा इराण देशाच्या ३१ प्रांतांपैकी एक आहे. हा प्रांत इराणच्या वायव्य भागात कॅस्पियन समुद्राच्या दक्षिण किनाऱ्यावर स्थित असून रश्त शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे. सुमारे २४ लाख लोकसंख्या असलेला गिलान इराणमधील सर्वाधिक लोकसंख्या घनतेच्या प्रांतांपैकी एक आहे. 

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:इराणचे प्रांत
कनौजची सर्वधर्मपरिषद

**कनौजची सर्वधर्मपरिषद** ही सम्राट हर्षवर्धनाच्या काळात कनौज येथे इ.स. ६४३ मध्ये युवान श्वांग याच्या अध्यक्षतेखाली भरविली गेली होती. हर्षवर्धनाने त्याच्या साम्राज्यातील विविध धर्मपंथीयांना या परिषदेसाठी बोलाविले होते. बौद्ध धर्मातील महायान व हीनयान पंथाचे ३००० भिक्षू, ३००० वैदिक ब्राह्मण, नालंदा विद्यापीठातील १००० विद्वान व जवळपास २० राजे या परिषदेला आलेले हाते. ही सर्वधर्मपरिषद तेवीस दिवस चालली होती व त्यासाठी हर्षवर्धनाने कनौज येथे मोठा विहार बांधला होता.

वर्ग:बौद्ध धर्म
राजेंद्र बर्वे

**डॉ. राजेंद्र बर्वे** एम.डी.. डी.पी.एम(Diploma in Psychological Medicine)(मुंबई).. एफ.आय.पी.एस. (Fellow of Indian Psychiatric Society) हे एक  मनोविकारतज्‍ज्ञ असून मराठीतील साहित्यिक डॉक्टर  आहेत. मुंबई विद्यापीठातून ते डॉक्टरीची परीक्षा प्रथम क्रमांकाने उत्तीर्ण झाले आहेत. त्यानंतर बोस्टन्च्या टफ्ट्‌स युनिव्हर्सिटीतून त्यांनी प्रशिक्षण घेतले. मुंबईच्याच लोकमान्य टिळक वैद्यकीय महाविद्यालयात ते प्राध्यापक आहेत. स्ट्रेस मॅनेजमेन्ट (मानसिक ताण व्यवस्थापन)या विषयावर ते कार्यशाळा घेतात. 

डॉ. राजेंद्र बर्वे यांनी दैनिक सकाळ, मनमोराचा पिसारा(दैनिक लोकसत्ता) आणि साप्ताहिक लोकप्रभा या नियतकालिकांतून विपुल लेखन केले आहे. 

डॉ. राजेंद्र बर्वे यांच्या पत्नी ललिता बर्वे या मुंबई विद्यापीठातून प्रथम श्रेणीत, द्वितीय क्रमांकाने एम.ए.ची परीक्षा उत्तीर्ण झाल्या आहेत. त्यांनी मानसशास्त्रात  डॉक्टरेट मिळवली आहे. स्वतः मानसशास्त्राच्या अभ्यासक असल्याने त्या डॉ. राजेंद्र काळे यांच्या काही पुस्तकांच्या सहलेखिका आहेत.

;राजेंद्र बर्वे यांच्या वृत्तपत्रीय लेखांचे काही मथळे:
* डार्विनच्या मनाचं कोडं (दैनिक लोकसत्ता, २६-११-२०१२) 
* दबंग डरायविंग (मनमोराचा पिसारा-लोकसत्ता)
* विपश्यना’ : एक आर्त अनुभूती (२००४सालच्या एका दिवाळी अंकातला लेख)
* हाच आपला कट्टा (मनमोराचा पिसारा-लोकसत्ता)
* का होतो माणसाचा सैतान (दैनिक सकाळ २९-१-२०१२)

## डॉ. राजेंद्र बर्वे यांनी लिहिलेली मनोविज्ञान/व्यक्तिविकासावरील पुस्तके
* आत्मविश्वासाकडे वाटचाल
* एकदा काय झालं (कथासंग्रह)
* कथा पालकांच्या, व्यथा मुलांच्या
* गुडमॉर्निंग टिप्स : तरतरीत दिवसासाठी 
* गुडमॉर्निंग टिप्स : प्रसन्न विचारांसाठी 
* चुकण्यापूर्वी ... अ
* जगणं हीच गंमत (हॅव अ नाइस डे)
*  झटकून टाक जीवा...(नैराश्यावर मात)
* टफ माइंड सॉलिड मनाचा दिंडी दरवाजा  
* डिसिजन्स : निर्णायक क्षणांचा साथीदार
* तुमची झोप तुमच्या हाती
* फुलोरा : व्यक्तिमत्त्व विकासाचा वैज्ञानिक मागोवा (सहलेखिका ललिता बर्वे)
* भयगंड तुमचे ... उत्तर माझे 
* मनातलं ... मनापासून 
* मानसिक ताण-तणाव कसा रोखाल 
* मानसिका 
* यातून मार्ग काय? (सहलेखिका ललिता बर्वे) 
* विसंवादातून ... सुसंवादाकडे  
* सकाळ -- प्रफुल्ल - प्रत्येक व्यक्ती, प्रति परमेश्‍वर ( डॉ. राजेंद्र बर्वे )
* सवयीचे गुलाम (हॅबिट, ईव्हन इफ यू रिमुव्ह एच ॲबिट रिमेन्स, अँड ईव्हन यू रिमुव्ह ॲब इट रिमेन्स) 

पहा : मराठीतील साहित्यिक डॉक्टर ; शिक्षणसंस्था, अभ्यासक्रम आणि त्यांच्या नावांची लघुरूपे
वर्ग:मराठी लेखक
नीदे प्रांत

300 px|इवलेसे|नीदे प्रांतामधील जिल्ह्यांचा विस्तृत नकाशा (तुर्की भाषा)
**नीदे** (तुर्की: Niğde ili)  हा तुर्कस्तान देशामधील एक प्रांत आहे. तुर्कस्तानच्या मध्य भागात तोरोस पर्वतरांगेत वसलेल्या ह्या प्रांताची लोकसंख्या सुमारे ३.४ लाख आहे. नीदे ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे. 

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रांत
तुर्कस्तानचे प्रदेश

[thumb|right|350px|**तुर्कस्तानचे प्रदेश:** 1.&nbsp;[मार्मारा प्रदेश, 2.&nbsp;मध्य अनातोलिया प्रदेश, 3.&nbsp;एजियन प्रदेश, 4.&nbsp;भूमध्य प्रदेश, 5.&nbsp;काळा समुद्र प्रदेश, 6.&nbsp;आग्नेय अनातोलिया प्रदेश, 7.&nbsp;पूर्व अनातोलिया प्रदेश]]
**तुर्कस्तान** देश ७ भौगोलिक प्रदेशांमध्ये विभागला गेला आहे. हे सात प्रदेश एकूण २१ उप-प्रदेशांमध्ये वाटले गेले आहेत. ह्या प्रदेशांची रचना १९४१ साली करण्यात आली. ह्या प्रदेशांचा वापर प्रशासकीय कारणांसाठी होत नसून केवळ भौगोलिक, लोकसांख्यिक व आर्थिक माहितीसाठी ते वापरले जातात.
खरोष्ठी

**खरोष्टी लिपी** ही नॉर्थ सेमेटिक लिपीपासून उत्पन्न झालेल्या ॲरेमाईक लिपीपासून उत्पन्न झाली. सीस्तान, कंदाहार, स्वात, लडाख, तक्षशिला या भागात खरोष्ठी लिपीतील लेख सापडतात. या लिपीला लॅसन यांनी काबुली लिपी, विल्सन यांनी ॲरिऑनिअन, कनिंगहॅम यांनी गांधार लिपी अशी नावे दिलेली आहेत. खरोष्ठी लिपीमधील लेख प्राकृत भाषेत असल्यामुळे तिला बॅक्ट्रोपाली किंवा ॲरिॲनेपाली असेही म्हणतात. पश्चिम पाकिस्तानातील हजारा जिल्ह्यातील मानसेरा व पेशावर जिल्ह्यातील शाहबाजगढी येथे खरोष्ठी लिपीतील अशोकाचे लेख आहेत. कंदाहारजवळ खरोष्ठी आणि ॲरेमाईक अशा दोन लिपींमध्ये असलेला अशोकाचा लेखही उपलब्ध आहे. मथुरेला कुषाणांच्या राजवटीतील खरोष्ठीचे लेख सापडले आहेत. खरोष्ठीचे लेख धातुचे पत्रे, नाणी, उंटाचे कातडे, भूर्जपत्रे यावर सापडतात. खोतान येथे दुसऱ्या शतकात खरोष्ठी लिपीत लिहिलेले भूर्जपत्रावरील हस्तलिखित सापडलेले आहे. या लिपीत कोणत्याही भाषेतील उच्चार-वैचित्र्य अक्षरांकित करता येते. इ.स. १८३३ मध्ये माणिक्याल येथील स्तूपाचे उत्खनन करतेवेळी जनरल वेंटुरा यांना खरोष्ठी व ग्रीक या दोन्ही लिपींमध्ये नावे असलेली इंडो-ग्रीक राजांची नाणी सापडली व या द्वैभाषिक नाण्यांमुळे नॉरीस आणि कर्नल मॅसन यांना खरोष्ठी लिपी वाचता आली.

वर्ग:लिप्या
यवत

**यवत** हे दौंड तालुक्यातील गाव असून, पुणे-सोलापूर राष्ट्रीय महामार्गालगत आहे. माळशिरस-भुलेश्वर पासून हे गाव ११ किलोमीटर अंतरावर आहे. आठवडा बाजाराचे गाव असून दर शुक्रवारी येथे बाजार भरतो.व या गावामधील प्रसिद्ध देवस्थान म्हणून श्रीकाळभैरवनाथ व लक्ष्मीआईचे मंदिर जिल्हाप्रसिद्ध आहे. श्रावण महिन्यात भुलेश्वरला भाविक भेट देतात . हे मंदिर दगडी बांधकामातील असून दगडावरील कोरीवकाम अत्यंत उत्तम असे आहे पावसाळ्यात या डोंगरावरून परिसर खूपच सुंदर दिसतो .यवत या गावात पोलीस स्टेशन आहे . यवत हा तसा ग्रामीण भाग आहे. पण या गावातून पुणे सोलापूर हा राष्ट्रीय महामार्ग जात असल्यमुळे या गावाचा चांगला विकास झालेला दिसतो .या गावात इंगजी माध्यमाची शाळा आहे. तसेच अभियांत्रिकी महाविद्यालय आहे.  

## हे सुद्धा पहा 
* यवत रेल्वे स्थानक या ठिकाणी पुणे ते सोलापूर रेल्वे मार्गावरील लोकल गाड्या थांबतात 

वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
साखा भाषा

**साखा** किंवा **याकुत** ही तुर्की भाषासमूहामधील एक भाषा रशिया देशाच्या साखा भागामध्ये वापरली जाते.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

वर्ग:तुर्की भाषासमूह
वर्ग:रशियामधील भाषा
वर्ग:भाषा
माधवी देसाई

**माधवी रणजित देसाई** (२१ जुलै, इ.स. १९३३; कोल्हापूर - १५ जुलै, इ.स. २०१३; बेळगाव) या मराठीतील एक लेखिका होत्या.  त्या भालजी पेंढारकर आणि लीला पेंढारकर यांच्या कन्या व रणजित देसाई या लेखकाच्या पत्‍नी होत्या. रणजित देसाई यांची आधीची पत्‍नी जिवंत असतानाच त्यांनी माधवीशी विवाह केला होता.  माधवी देसाई यांचे नवऱ्यासोबतच्या नातेसंबंधांवर आधारित नाच गं घुमा हे आत्मचरित्र अतिशय गाजले. त्यांच्या १५ कादंबऱ्या, एक आत्मचरित्र, काही कथासंग्रह आणि काही व्यक्तिचित्रसंग्रह अशी सुमारे ३५ पुस्तके आहेत.

सत्तावीस वर्षांपूर्वी बेळगावजवळ कडोली येथे माधवी देसाई यांनी प्रा. तुकाराम पाटील यांच्या सहकार्याने साहित्य संमेलन सुरू केले. त्यानंतरच सीमाभागात साहित्य संमेलने आणि मराठी भाषेची चळवळ वाढली. १९९०पासून त्यांचे वास्तव्य गोव्यात बांदिवडे येथे होते. प्रकृती अस्वास्थ्यामुळे ऑक्टोबर २०१२मध्ये, त्या आपल्या कन्या कवयित्री मीरा तारळेकर यांच्याकडे बेळगावात रहावयास आल्या.

वयाच्या ८०व्या वर्षी, म्हणजे १५ जुलै २०१३ रोजी सकाळी साडेचारला त्यांचे बेळगाव येथे निधन झाले.

## कुटुंब
* पती कै. रणजित देसाई
* कन्या : लेखिका यशोधरा काटकर-भोसले (मुंबई), कवयित्री मीरा तारळेकर (बेळगाव) आणि लेखिका गीतांजली भुरके
* जावई आणि नातवंडे

## माधवी देसाई यांनी लिहिलेली पुस्तके
* अंजलीबाई मालपेकर यांचे चरित्र 
* अमृता प्रीतम यांच्या हिंदी पुस्तकाचा अनुवाद 
* असं म्हणू नकोस (कथासंग्रह)
* कथा एका राजाची (कादंबरी)
* कथा सावलीची (स्त्रीविषयक कथा)
* कस्तुरीगंध (कादंबरी जून २०१३, अभिनंदन प्रकाशन, कोल्हापूर)
* कांचनगंगा (कथा)
* किनारा (कथा)
* गोमन्त सौदामिनी (गोव्यातील १०० कर्तबगार महिलांवर त्यांनी लिहिलेले पुस्तक) 
* घे भरारी (कथा, पटकथा व संवादलेखन-हा चित्रपट यशवंत भालकर यांनी दिग्दर्शित केला होता.)
* चेरी ब्लॉसम (कादंबरी जून २०१३, अभिनंदन प्रकाशन, कोल्हापूर)
* जगावेगळी (कादंबरी)
* धुमारे (कथा, प्रवासवर्णन)
* नकोशी (कथासंग्रह)
* नर्मदेच्या तीरावर (व्यक्तिचित्र-संग्रह)
* नाच गं घुमा (आत्मचरित्र), (मराठीत अनेक आवृत्त्या; हिंदी आणि कन्नड भाषेत भाषांतरे)
* नियती (कथा)
* परिचय (कथासंग्रह)
* प्रार्थना (कथा)
* फिरत्या चाकावरती (हावठण या कोकणी कादंबरीचा मराठी अनुवाद)
* भारत माझा देश आहे (कादंबरी)
* मंजिरी (कादंबरी)
* महाबळेश्‍वर शैल यांच्या कोकणी पुस्तकांचे अनुवाद 
* विश्वरंग (चित्रकार विश्वनाथ नागेशकर यांचे व्यक्तिचित्रण)
* शाल्मली (ललित लेख)
* शुक्रचांदणी (कथासंग्रह)
* सागर (कथासंग्रह)
* सीमारेषा (माहितीपर कादंबरी)
* सूर्यफुलांचा प्रदेश (व्यक्तिचित्रण); (इंग्रजी भाषांतर -‘द लँड ऑफ सनफ्लॉवर्स’)
* स्वयंसिद्ध आम्ही (चरित्रात्मक-संस्कृत)
* हरवलेल्या वाटा (कथा)

## पुरस्कार
* सोलापूर येथील भैरू रतन दमाणी पुरस्कार 
* सीमावर्ती भागातील(बेळगाव-कारवार-गोवा) साहित्य क्षेत्रातील अनेक पुरस्कार

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:इ.स. १९३३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
पूर्व सायबेरियन समुद्र

[300 px|इवलेसे|[रशियाच्या नकाशावर लापतेव समुद्र]]
**पूर्व सायबेरियन समुद्र** () हा आर्क्टिक महासागराचा एक उप-समुद्र आहे. हा समुद्र सायबेरियाच्या उत्तरेस स्थित आहे. पूर्व सायबेरियन समुद्राला पूर्वेस व्रांगेल बेट चुक्ची समुद्रापासून तर पश्चिमेस नवीन सायबेरियन द्वीपसमूह लापतेव समुद्रापासून  वेगळा करतो. 

वर्ग:आर्क्टिक महासागर
वर्ग:समुद्र
वर्ग:रशियाचा भूगोल
चुक्ची समुद्र

[300 px|इवलेसे|[रशियाच्या नकाशावर चुक्ची समुद्र]]
**चुक्ची समुद्र** () हा आर्क्टिक महासागराचा एक उप-समुद्र आहे. हा समुद्र रशियामधील सायबेरियाच्या ईशान्येस व अमेरिकेच्या अलास्का राज्याच्या पश्चिमेस स्थित आहे. चुक्ची समुद्राला पश्चिमेस व्रांगेल बेट पूर्व सायबेरियन समुद्रापासून  वेगळे करते. चुक्ची समुद्राच्या पूर्वेस बूफोर्ट समुद्र तर दक्षिणेस प्रशांत महासागराचा भाग असलेला बेरिंग समुद्र आहे. बेरिंगची सामुद्रधुनी रशियाला उत्तर अमेरिकेपासून व चुक्ची समुद्राला बेरिंग समुद्रापासून अलग करते.

वर्ग:आर्क्टिक महासागर
वर्ग:समुद्र
वर्ग:रशियाचा भूगोल
वर्ग:अमेरिकेचा भूगोल
य

60पक्ष|उजवे
**य**  हे मराठी भाषेतील ....वे  व्यंजनोच्चार वर्ण चिन्ह आहे.

==ऊच्चारण== yh

## लेखन
### अक्षर इतिहास
ब्राह्मी लिपी ते देवनागरी असा अक्षराचा प्रवास या विभागात लिहून विभागाचा विस्तार करण्यात सहाय्य करावे.

## जोडाक्षर लेखन
ऱ्य, र्य, य्र, यात  ऱ्य हे लेखन वेगळे आहे.  क्य भ्य या जोडाक्षरात यचे लेखन बदलत नाही  ट्य्, ठ्य,ड्य, ढ्य,  या जोडाक्षर लेखनात  यचे केवळ लेखन स्वरूपात फरक होतो.

वर्ग:मराठी अक्षरे
बाराखडी

इवलेसे|मराठी बाराखडी
मराठी भाषा लिहिण्यासाठी देवनागरी लिपीचा वापर होतो. देवनागरीतील स्वरांची चिन्हे (स्वरांशचिन्हे उदा. काना, मात्रा, उकार, वेलांटी इ.) व्यंजनांच्या चिन्हांना जोडून तयार होणाऱ्या व्यजनाक्षरांच्या संचाला बाराखडी असे म्हणतात. ह्यांत मराठी भाषेत वापरण्यात येणारे स्वर आणि त्यांपैकी काही स्वरांचे ऱ्हस्व-दीर्घ असे भेद तसेच काही स्वरावलंबी धर्म ह्यांच्या चिन्हांचा समावेश असतो.

मराठीच्या लेखनात परंपरेने अ, आ, इ, ई, उ, ऊ, ए, ऐ, ओ, औ, अं, अः ह्यांना स्वर म्हणतात. व्यंजनोच्चारात ह्या प्रत्येक स्वराचा उच्चार मिळवून होणाऱ्या अक्षराच्या उच्चारासाठी व्यंजनांच्या चिन्हाला एक खूण जोडण्यात येते. ती ह्या स्वरांची खूण मानतात. ह्यांपैकी काही खुणांना मराठीत विविध नावे दिलेली आहेत.

मराठीच्या लेखनपरंपरेत स्वर म्हणून गणण्यात आलेल्या ह्या बारा खुणांव्यतिरिक्त काही खुणा परंपरेत वापरलेल्या आढळतात. उदा. ऋ, ऌ ह्यांचा समावेश स्वरांत करण्यात येतो. त्यांची स्वरांशचिन्हे ृ आणि ॢ अशी मानण्यात येतात. तसेच ह्यांना ऱ्हस्व उच्चाराच्या खुणा मानून त्यांच्या दीर्घ उच्चाराच्या ॠ, ॡ (तसेच स्वरांशाच्या ॄ, ॣ) ह्या खुणाही परंपरेत दिलेल्या आहेत. मराठीच्या लेखनपरंपरेत ह्यांपैकी पहिल्या जोडीचा वापर आढळतो. ऋ हे स्वराक्षर तसेच त्याचे स्वरांशचिन्ह ृ हे बऱ्यापैकी वापरात आहे. ॡ ह्या चिन्हाचा वापर मुख्यत्वे शैक्षणिक संदर्भात (अंकलिपीत) दिसतो तर ॢ ह्या स्वरांशचिन्हाचा वापर कॢप्ती अशा एखाद्या शब्दातच आढळतो. ह्या खुणांचा समावेश केल्यास चिन्हांची संख्या वाढून १४ किंवा १६ होते.

संस्कृतमध्ये ऌ आणि ॢ असलेले शब्द भरपूर आहेत. संस्कृृतमध्ये दीर्घ ॡ नाही; मराठीत आहे.

बाराखडी मध्ये प्रामुख्याने बारा स्वर असतात आणि यामुळेच त्याला बाराखडी असे नाव पडले आहे. परंतु आता भारत शासनेच्या नियमानुसार बाराखडीमध्ये ‘ॲ’ आणि ‘ऑ’ या दोन स्वरांचा समावेश करण्यात आला आहे. 

ॲ आणि ऑ ची भर पडल्याने बाराखडी आता १४ खडी झाली आहे.

## मराठीत नसलेले इतरभाषी स्वरोच्चार बाराखडी 
तमिळ, तेलुगू, कानडी या लिप्यांमध्ये ऱ्हस्व आणि दीर्घ ए आणि ओ आहेत; त्यांतले दीर्घ स्वर मराठीत नाहीत

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी अक्षरे
श

इवलेसे|60पक्ष|उजवे
श  हे मराठी भाषेतील ....वे  व्यंजनोच्चार वर्ण चिन्ह आहे.

## उच्चारण
'श'चा उच्चार तालव्य आहे.  टाळू व जीभ यांचा एकमेकांशी स्पर्श होऊन मुखातून हा उच्चार निघतो.

इचुयशानां तालु असे संस्कृत सूत्र आहे. अर्थ : इ-ई, च, छ, ज, झ, ञ आणि श ही तालव्य व्यंजने आहेत.

## लेखन
खालील चित्रातील 'श'चे लेखन तीन प्रकारे दाखवले असले तरी त्यांचा उच्चार सारखाच आहे. त्यांपैकी शेंडीफोड्या 'श'  हा लेखन प्रकार महाराष्ट्र शासन प्रमाणित आहे.   

चित्र:Devanagari sha different rendering.png
चित्र:श् कारः.jpg
चित्र:Devanagari sha a rendering required in formation shra and ShRU.png

### इतिहास
ब्राह्मी लिपी ते देवनागरी असा अक्षराचा प्रवास या विभागात लिहून विभागाचा विस्तार करण्यात साहाय्य करावे. 

## श्र, वगैरे
श्र हे जोडाक्षर आहे, शृ नाही.

श+र ह्यांच्या मिळून होणारे श्र हे विशेष जोडाक्षर चिन्ह आहे. 'श'ला एक शेपटा आहे. 'श'च्या स्वरदंडाला तिरप्या रेघेने 'र' जोडायचा प्रयत्न केला की ती तिरपी रेघ 'श'च्या शेपट्याला चिकटण्याची शक्यता असते. असे झाले तर एक विचित्र अक्षर तयार होईल. त्यामुळे आपल्या पूर्वजांनी असल्या कामासाठी एका वेगळ्या 'श'ची निर्मिती केली. त्या 'श'ला काना, मात्रा, वेलांटी, उकार, ऋकार लावता येतात आणि र. ल, व, म, न,च ही अक्षरेही सहज जोडता येतात. या नव्या 'श'ला शेपटा नसल्याने अक्षरे जोडताना शेपट्याचा अडथळा होत नाही. त्यामुळे श्र, श्रा. श्रे, श्रि. श्री, श्रु, श्रू, श्रे, शृ, श्ल, श्व, श्म, श्न(श+न), श्‍च, वगैरे अक्षरे सहज बनतात.

इ-ई, झ, द, र, स, ह आणि क्ष यांनाही शेपटे आहेत. पण तसे शब्द मराठीत नसल्याने, इ-ई, र, क्ष यांना तिरप्या रेघेचा 'र' लावायची गरज नसते, 'झ' आणि 'स' या अक्षरांना मध्ये दांडा असल्याने जोडलेला तिरप्या रेघेचा 'र'चा शेपट्यांना स्पर्श होण्याची शक्यता कमी असते. उदा० झ्र आणि स्र. ’द’च्या बेचक्यात आणि 'ह'च्या वाटीत तिरप्या रेघेचा 'र' सहज बसतो. उदा० द्र, ह्र. ’त’आणि ’क’ यांना ’र’ जोडायच्या खास युक्त्या आहेत. त्र आणि क यावरून श्र किंवा शृ मधला हा खास 'श' 'तसा' असणे किती जरुरीचे होते ते लक्षात यावे. हा खास 'श' कळफलकावर हवा. 'श्र' असणे अजिबात गरजेचे नाही.

'श्र'चे शब्द : श्रम(परिश्रम, आश्रम, सश्रम, विश्राम), श्रद्धा(अश्रद्ध, सश्रद्ध), विश्रब्ध, श्रमण, श्रमणक, मिश्र(मिश्रित, मिश्रण, संमिश्र, व्यामिश्र), आश्रय(आश्रित, निराश्रित, आश्रयदाता, आश्रयस्थान), श्रवण, श्रांत(अविश्रांत, विश्रांती), श्राद्ध, श्राप (अश्राप), मेश्राम, श्रावण, श्राव्य(सुश्राव्य), श्रावस्ती, श्री, श्रीकांत, श्रीकृष्ण, श्रीधर, श्रीनिवास, श्रीमती, श्रीमान, श्रीमुख, श्रीयुत, श्रीलंका, श्रीवर्धन, श्रुजबरी, श्रुत, श्रुती, अश्रू(अश्रूपात, नक्राश्रू, नयनाश्रू, साश्रुनयन), मश्रूम, शुश्रूषा, श्रेणी, श्रेय(श्रेयस, श्रेयस्कर), श्रोणी, श्रोता, श्रोतृगण, श्रोतृवृंद, श्रोतृसमुदाय, श्रौतसूत्रे, वगैरे.

'शृ'चे शब्द : शृंगार(शृंगारिक, शृंगारसाधने, शृंगारपेटी), शृगाल, शृंगापत्ती, शृंगी, चतुःशृंगी, सप्‍तशृंगी, हृष्यशृंग, वगैरे.

'श्व'चे शब्द : अश्व, विश्व, विश्वास, श्वान, पार्श्व, वगैरे.

‘श्न'चे शब्द : अश्नाति, प्रश्न, शिश्न, वगैरे.

'श्म'चे शब्द : अश्म, कश्मकश, रश्मी, दुश्मन, वगैरे.

'श्ल'चे शब्द : श्लाघा, आश्लेषा, अश्लील, श्लेष्मा, वगैरे.

'श्च'चे शब्द : आश्चर्य, पश्चात् , पुनश्च, कश्चित्, वगैरे.

’श्रृ’चा शब्द : एकही नाही !!....

==हे सुद्धा पहा=श्रृंगार

## संदर्भ
[महाराष्ट्र शासनाचे परिपत्रक]  (टायनीयूआरएल.काॅम/वाय8पीझेडईटी3) येथे आहे..

हे सुद्धा पहा :- 
*ष

वर्ग:मराठी अक्षरे
ल

ल   हे मराठी भाषेतील ....वे  व्यंजनोच्चार वर्ण चिन्ह आहे. 

## उच्चारण
## लेखन
मराठी  महाराष्ट्र सरकार प्रमाणित ल.... असा दिसतो.हिंदी भाषेतील  लचे लेखन .... असे दिसते.
बेरिंग समुद्र

300 px|इवलेसे|बेरिंग समुद्राचे स्थान
**बेरिंग समुद्र** () हा प्रशांत महासागराचा एक उप-समुद्र आहे. हा समुद्र रशियामधील सायबेरिया व कामचत्का द्वीपकल्पाच्या पूर्वेस व अमेरिकेच्या अलास्का राज्याच्या पश्चिमेस स्थित आहे. उत्तरेला बेरिंगची सामुद्रधुनी बेरिंग समुद्राला आर्क्टिक महासागरामधील चुक्ची समुद्रासोबत जोडते तर बेरिंग समुद्राच्या दक्षिणेस ॲल्युशन द्वीपसमूह स्थित आहे.

वर्ग:प्रशांत महासागर
वर्ग:समुद्र
वर्ग:रशियाचा भूगोल
वर्ग:अमेरिकेचा भूगोल
लापतेव समुद्र

[300 px|इवलेसे|[रशियाच्या नकाशावर लापतेव समुद्र]]
[इवलेसे|ह्या परिसरात आढळणारे [हिमघुबड]]
**लापतेव समुद्र** () हा आर्क्टिक महासागराचा एक उप-समुद्र आहे. हा समुद्र सायबेरियाच्या उत्तरेस स्थित आहे. लापतेव समुद्राला पश्चिमेस सेवेर्नाया झेम्ल्या हा द्वीपसमूह कारा समुद्रापासून तर पूर्वेस नवीन सायबेरियन द्वीपसमूह पूर्व सायबेरियन समुद्रापासून  वेगळा करतो. 

लेना ही सायबेरियन नदी लापतेव समुद्राला मिळणारी सर्वात मोठी नदी आहे.

वर्ग:आर्क्टिक महासागर
वर्ग:समुद्र
वर्ग:रशियाचा भूगोल
ऋ

'''''' हा मराठी भाषेतील एक वर्ण आहे.  हा 'ऱ्हस्व स्वर' आहे.

ऋ  हे मराठी भाषेच्या मुळाक्षरांत क्रमाने ९वे येणारे स्वरोच्चार वर्ण चिन्ह आहे. हा ऱ्हस्व स्वरोच्चार आहे. हा स्वरोच्चार रि आणि रु यांच्यामधला असून रु या व्यंजनोच्चारापेक्षा वेगळा आहे. हिंदी भाषक ‘ऋ’चा उच्चार रि-सदृश करतात तर मराठी भाषक रु-सदृश. ‘र’ हा अर्धस्वर मानला गेलेला असल्याने ‘ऋ’च्या या उच्चारणाचे वर्गीकरण स्वरोच्चारात होते.

इंग्रजीतसुद्धा y, r, l, w, h ही मुळाक्षरे अर्धस्वर मानली गेली आहेत.  त्यांचे व्यंजनी उच्चार य, र, ल, व, ह असे असले तरी key, arm, calm, hawk आणि Allah या शब्दांत या अक्षरांचा उच्चार  स्वरसदृश होतो.

## हे सुद्धा पहा
* मराठी भाषा
* मराठी भाषेतील वर्णमाला
* मराठी मुळाक्षरे
* मराठी व्याकरण विषयक लेख

वर्ग:मराठी भाषेतील वर्ण
वर्ग:स्वर
ॠ

ॠ  हे मराठी भाषेतील ....वे  स्वरोच्चार वर्ण चिन्ह आहे. हा दीर्घ स्वरोच्चार आहे. हा स्वरोच्चार रू या व्यंजनोच्चारापेक्षा वेगळा आहे. .........कारणामुळे या उच्चारणाचे वर्गीकरण  स्वरोच्चारात होते.

मराठी शब्दकोशात  हा दीर्घ ॠ  असणारे शब्द नाहीत परंतु मराठी काव्यात दीर्घ  ॠ  उच्चारण आढळते.जसे :

;बहू शापिता कष्टला अंब**ॠ**षी । तयाचे स्वयें श्रीहरी जन्म सोशी ॥.:..(मनाचे श्लोक, श्लोक ११६वा)

; **ऋ**षी वचने ऐकोनी संतोषला सूतमूनी ।  बरवा प्रश्न केला म्हणोनी ॥ हर्षे उल्हासे ॥ : (श्री मुक्तेश्वर आख्यान अध्याय १, श्लोक १५वा)

## उच्चारण
## लेखन
## संस्कृतमध्ये दीर्घ ॠ असलेले शब्द
संस्कृतमध्ये दीर्घ ॠ असलेले अनेक शब्द आहेत. भ्रातॄण(भावाचे कर्ज), पितॄण (पित्याचे कर्ज), धातू : ॠ =जाणें; कॄ = इतस्ततः फेकणें; स्‍तॄ = आच्छादणें,

वर्ग:मराठी अक्षरे
उम्लाउट

काही जर्मन मुळाक्षरांवर शेजारीशेजारी असणारी दोन टिंबे असतात. त्यांना उम्लाउट म्हणतात. उदा० Ü, इवलेसे| 20px ओ( Ö), इवलेसे| 20px, आणि दीर्घ Ö इवलेसे| 20px.ह्या अक्षरांचे उच्चार मराठी लिपीत लिहिताना अर्ध्या ’अ’ला यू, यो किंवा यॉ जोडावा लागतो.

जर्मन लिपीत ä हे मुळाक्षर आणि äu हेही एक संयुक्ताक्षर आहे.  त्यांचे उच्चार अनुक्रमे ऱ्हस्व ए आणि ऑइ असे होतात.. उदा०  ändern (ऐन्डर्न, बदलणे), Bäume (बॉइम, झाड), Täuschen (टॉइशन, फसवणे), इत्यादी.

वर्ग:जर्मन भाषा