अथॉरिटी कंट्रोल

ग्रंथालय विज्ञानात, **अथॉरिटी कंट्रोल** ही अशी प्रक्रिया आहे जी, ग्रंथविषयक माहितीचे एकत्रीकरण करते. उदा. ग्रंथालय सूचीत.
एखाद्या नावाचे अथवा titleाचे एकल फरक करणारे स्पेलिंग वापरून अथवा प्रत्येक विषयासाठी एखादी एखादे संख्यात्मक ओळखण वापरुन.

अथॉरिटी कंट्रोल मधील अथॉरिटी या शब्दाची व्युत्पत्ती या कल्पनेतून झाली आहे कि प्रत्येक व्यक्ति,ठिकाणे, गोष्टी व संकल्पना यांची नावे ही अधिकृत (ऑथोराईज्ड) असतात. म्हणजेच, त्यांची स्थापना एखाद्या विशिष्ट रूपात होते.
 
अशाच प्रकारच्या titleांची अथवा ओळखणींची प्रयुक्ती एकसारखेपणे ग्रंथसूचीत वापरल्या जाते.ज्याद्वारे ती अशा संचिकांचा वापर करतात. व त्याचा वापर डाटा एकत्रित करण्याच्या इतर प्रयोजनांसाठी होतो. जसे:दुवे जोडणे व छेदिक संदर्भ(cross references) त्याचा आवाका व वापर बघून,प्रत्येक नियंत्रित प्रविष्टीचे अथॉरिटी मध्ये वर्णन "रेकॉर्ड" म्हणून राहते. ही संस्था ग्रंथालय कर्मचाऱ्यांना ग्रंथसूचीचे सुचालन करण्यास व वापरकर्त्यास मदतपूर्ण करण्यास मदत करते. हे अनन्य title वापरकर्त्यांना सर्व संबंधित माहितीकडे अथवा अनुपाती उपस्थित माहितीकडे नेण्यास मदत करते.
करणे हे ग्रंथपालाचे व इतर माहिती सूचीकारांचे काम आहे.त्यानुसार, अथॉरिटी कंट्रोल हे controlled vocabulary व bibliographic control चे एक उदाहरण आहे.

सिद्धांतातील कोणताही माहितीचा तुकडा/खंड हा अथॉरिटी कंट्रोलमध्ये आनंदाने स्वीकारण्यात येतो, जसे, वैयक्तिक अथवा कंपन्यांची नावे, एकसारखी titleे, मालिकांची/शृंखलांची नावे व विषय त्याचा वापर, न्याहाळकात "and" किंवा "not" किंवा "or" या कळीच्या शब्दांसह किंवा इतर लॉजिकल कनेक्टिव्ह वापरुन, शोधात केल्या जाऊ शकतो.
* *रेकॉर्डसची सुसंगतता* :
* *माहितीचे एकत्रीकरण व बांधणुक* :

## उदाहरणे
### नावात फरक असूनही जे एकाच विषयाचे/व्यक्तिचे वर्णन करतात
 ही एका अथॉरिटी संचिकेत "विंडसर,डायना, प्रिंसेस ऑफ वेल्स" ("Windsor, Diana, Princess of Wales") अशा प्रकारे वर्णिलेली आहे जे अधिकृत title आहे.]]

कधी-कधी एकाच सूचिमध्ये, एकाच व्यक्ति/विषयाबाबत, वेगवेगळे स्पेलिंग असते.

इंग्रजी विकिपीडियावर "Diana, Princess of Wales" या पदावलीची निवड करतो, पण, त्या पानाचे खालचे बाजूस, वेगवेगळ्या आंतरराष्ट्रीय सूचिकरणासाठीच्या प्रयत्नांचे, संदर्भासाठी दुवे दिलेले आहेत.

### सारख्या नावानिशी दोन विभिन्न विषयांचे वर्णन
कधीकधी दोन भिन्न लेखकांची कामे एकाच नावाखाली प्रकाशित झालेली असतात. एखादा लेखक किंवा title अनन्य आहे याची माहिती देण्यासाठी तितके पुरेसे आहे, बस्स; अप्रासंगिक परंतु रंजक माहिती सामान्यतः वगळली जाते. जरी आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील पद्धतीत अनेक बदल असतात, तरीही, इंग्रजी बोलणाऱ्या जगातील अथॉरिटी कंट्रोल नोंदीत सामान्यतः खालील माहिती असते:

title/मथळा हे आधिकारिक व अधिकृत आवृत्ती म्हणून निवडलेला प्राधान्यक्रम title दर्शविते. हे महत्त्वाचे आहे की हेडिंग अनन्य असावे; जर समान स्वरूपाच्या titleाशी त्याचा विरोधाभास असेल तर, दोनपैकी एकाची निवड करणे आवश्यक आहे:

* * छेदिक संदर्भ * (Cross references) हे कॅटलॉगमध्ये दिसणाऱ्या इतर नावांचे अन्य प्रकार किंवा title आहे व त्यात अंतर्भाव असतो:

#*see* संदर्भ हे नावांचे अन्य प्रकार किंवा title असतात जे संबंधित विषयाचे वर्णन करतात पण ते अधिकृत titleाच्या तरफदारीसाठी टाळल्या गेले आहेत किंवा "बहिष्कृत" केल्या गेले आहेत.

#*हे सुद्धा पहा* संदर्भ हे नावाच्या किंवा titleांच्या इतर अधिकृत स्वरूपाच्या संदर्भांकडे निर्देश करतात. हे *हे सुद्धा पहा* संदर्भ सामान्यतः पूर्वी असणाऱ्या किंवा नंतरच्या नावाकडे अथवा titleाकडे निर्देशित करतात.

* *Statement(s) of justification* ही, सूचिकाराने एखाद्या विशिष्ट माहिती स्रोताबद्दल तयार केलेली संक्षिप्त माहिती असते जी अधिकृत व बहिष्कृत अशा दोन्ही बाबी नक्की करण्याबद्दल वापरलेली असते.कधीकधी, स्त्रोताच्या title आणि प्रकाशन तारखेचे संदर्भ देणे,त्या ठिकाणाचे नाव किंवा त्या स्रोतावरील titleाचा आणि त्या स्रोतावर ज्या स्वरूपात तो प्रकट होतो त्यानुसार, त्याचा अर्थ काढण्यात येतो.

उदाहरणार्थ, १९११ ते १९६६ पर्यंत जीवनकाल असणारे आयरिश लेखक ब्रायन ओ'नोलान (Brian O'Nolan) यांनी, फ्लॅंन ओ'ब्रायन व मायलेस ना गोपालीन (Flann O'Brien and Myles na Gopaleen) यासारख्या अनेक टोपणनावांनी देखील लेखन केले. युनायटेड स्टेट्स काँग्रेसच्या लायब्ररीतर्फे "O'Brien, Flann, 1911-1966" या नावाची अधिकृत title म्हणून निवड करण्यात आली.

  The example contains all three elements of a valid authority record: the first heading ''O'Brien, Flann, 1911-1966* is the form of the name that the Library of Congress chose as authoritative. In theory, every record in the catalog that represents a work by this author should have this form of the name as its author heading. What follows immediately below the heading beginning with *Na Gopaleen, Myles, 1911-1966* are the *see'' references. These forms of the author's name will appear in the catalog, but only as transcriptions and not as headings. If a user queries the catalog under one of these variant forms of the author's name, he or she would receive the response: "See O'Brien, Flann, 1911-1966." There is an additional spelling variant of the Gopaleen name: "Na gCopaleen, Myles, 1911-1966" has an extra *C* inserted because the author also employed the non-anglicized Irish spelling of his pen-name, in which the capitalized *C* shows the correct root word while the preceding *g* indicates its pronunciation in context. So if a library user comes across this spelling variant, he or she will be led to the same author regardless. *हे सुद्धा पहा* references, which point from one authorized heading to another authorized heading, are exceedingly rare for personal name authority records, although they often appear in name authority records for corporate bodies. The final four entries in this record beginning with *His At Swim-Two-Birds ... 1939.* constitute the justification for this particular form of the name: it appeared in this form on the 1939 edition of the author's novel *At Swim-Two-Birds*, whereas the author's other *noms de plume* appeared on later publications.

s and the Internet, creating and maintaining a library's authority files were generally carried out by individual cataloging departments within each library. Naturally, then, there was considerable difference in the authority files of the different libraries. For the early part of library history, it was generally accepted that, as long as a library's catalog was internally consistent, the differences between catalogs in different libraries did not matter greatly.

As libraries became more attuned to the needs of researchers and began interacting more with other libraries, the value of standard cataloging practices came to be recognized. With the advent of automated database technologies, catalogers began to establish cooperative consortia, such as OCLC and RLIN in the United States, in which cataloging departments from libraries all over the world contributed their records to, and took their records from, a shared database. This development prompted the need for national standards for authority work.

In the United States, the primary organization for maintaining cataloging standards with respect to authority work operates under the aegis of the Library of Congress, and is known as the Name Authority Cooperative Program, or NACO Authority.

## Standards
There are various standards using different acronyms.

**Standards for authority metadata**:
* MARC standards for authority records in machine-readable format.
* Metadata Authority Description Schema (MADS), an XML schema for an authority element set that may be used to provide metadata about agents (people, organizations), events, and terms (topics, geographics, genres, etc.).
* Encoded Archival Context, an XML schema for authority records conforming to *ISAAR*.

**Standards for object identification, controlled by an identification-authority**:
* Legal personality identification systems (person-IDs) and authorities:
** *ISAAR* (CPF) – International Standard Archival Authority Record for Corporate Bodies, Persons, and Families. Published by the International Council on Archives
** *ISNI* – International Standard Name Identifier
** *DAI* – Digital Author Identification, another subset of *ISNI*.
** *GND* – Integrated Authority File (*Gemeinsame Normdatei*), authority file for personal names, corporate bodies and subject headings.
** *LCCN* – Library of Congress Control Number
** *NDL* – National Diet Library
** *ORCID* – Open Researcher and Contributor ID, a subset of the *ISNI*, to uniquely identify scientific and other academic authors.
** *VIAF* – Virtual International Authority File, an aggregation of authority files currently focused on personal and corporate names.
** *WorldCat/identities*
* Bibliographic object identification systems and authorities:
** *DOI* – Digital object identifier
** urn:lex, for law-document identifiers, controlled by local law authorities.
** ISBN – International Standard Book Number
** *ISSN* – International Standard Serial Number
* Other identification systems (for generic named-entities) and authorities:
** GeoNames

**Standards for identified-object metadata** (examples): vCard, Dublin Core, etc.

## हे सुद्धा पहा
* Knowledge Organization Systems
* Library classification systems:
** Dewey Decimal Classification
** Library of Congress Classification
* Ontology (information science)
* Proprietary services
** ResearcherID
* Registration authority
* Simple Knowledge Organization System (SKOS)

## संदर्भ
वर्ग:Library cataloging and classification
वर्ग:मेटाडाटा