ॲलन ट्युरिंग

**अ‍ॅलन मॅथिसन ट्युरिंग** (२३ जून, १९१२ - ७ जून, १९५४) हे एक ब्रिटिश गणितज्ञ संगणक शास्त्रज्ञ, लॉजिशियन, क्रिप्टॅनालिस्ट, तत्त्ववेत्ता आणि सैद्धांतिक जीवशास्त्रज्ञ होते.
ट्यूरिंग हे सैद्धांतिक संगणक विज्ञानाच्या विकासामध्ये अत्यंत प्रभावी होते, ट्युरिंग मशीनसह अल्गोरिदम आणि संगणनाच्या संकल्पनांचे औपचारिकरण प्रदान करते, ज्यास सामान्य हेतू असलेल्या संगणकाचे मॉडेल मानले जाऊ शकते.
ट्युरिंगला व्यापकपणे सैद्धांतिक संगणक विज्ञान आणि कृत्रिम बुद्धिमत्तेचे जनक मानले जाते.

## प्रारंभिक जीवन आणि शिक्षण 
### कुटुंब 
ट्युरिंगचा जन्म लंडनमधील मैदा व्हेल येथे झाला होता , तर त्याचे वडील ज्युलियस मॅथिसन ट्युरिंग छत्रपूर येथे भारतीय सिव्हिल सर्व्हिसेस (आयसीएस), नंतर मद्रास प्रेसिडेंसी आणि सध्या ओडिशा राज्यात कार्यरत होते.
ट्युरिंगची आई, ज्युलियसची पत्नी, एथेल सारा ट्युरिंग मद्रास रेल्वेचे मुख्य अभियंता एडवर्ड वालर स्टोनी यांची मुलगी होती.
आयुष्याच्या अगदी सुरुवातीस, ट्युरिंगने नंतरच्या काळात त्याने स्पष्टपणे दाखवावे अशी अलौकिक बुद्धीची चिन्हे दर्शविली. 

### शाळा 
ट्युरिंगच्या पालकांनी वयाच्या सहाव्या वर्षी त्याला सेंट मायकेलमध्ये दाखल केले. त्यानंतरच्या बऱ्याच शिक्षकांप्रमाणेच मुख्याध्यापिकाने त्यांची प्रतिभा लवकर ओळखली.
जानेवारी 1922  आणि 1926 दरम्यान ट्युरिंगचे शिक्षण ससेक्समधील (सध्याचे पूर्व ससेक्स) फ्रॅंट या गावात स्वतंत्र हेझेलहर्स्ट प्रीपेरेटरी स्कूलमध्ये झाले. 
वयाच्या तेराव्या वर्षी ते डोर्सेटच्या शेरबोर्न बाजारपेठेतील शेरबोर्न स्कूल या बोर्डिंग स्वतंत्र शाळेत गेले.

### विद्यापीठ आणि संगणकीयतेवर कार्य 
ट्युरिंग यांनी 1931 ते 1934  पर्यंत केंब्रिजच्या किंग्ज कॉलेजमध्ये पदवीधर म्हणून शिक्षण घेतले जेथे त्यांना गणितातील प्रथम श्रेणी सन्मानाने सन्मानित करण्यात आले.
1935 मध्ये, वयाच्या 22 व्या वर्षी, प्रबंध प्रबंधाच्या बळावर तो किंग्ज कॉलेजचा "फेलो" म्हणून निवडला गेला ज्यामध्ये त्याने मध्यवर्ती प्रमेय सिद्ध केले. 
1936 मध्ये, ट्युरिंग यांनी "ऑन कॉम्प्युटेबल नंबर, एक अ‍ॅप्लिकेशन टू द एन्स्चेडुंगस्प्रोब्लम" हे त्यांचे पेपर प्रकाशित केले.
ट्युरिंगने हे सिद्ध केले की त्यांचे "युनिव्हर्सल कम्प्यूटिंग मशीन" अल्गोरिदम म्हणून प्रतिनिधित्व करता आले तर कोणतीही कल्पनारम्य गणिताची गणना करण्यास सक्षम असेल.
सप्टेंबर 1936 ते जुलै 1938 या काळात ट्युरिंग यांनी आपला बहुतेक वेळ प्रिन्स्टन युनिव्हर्सिटी येथे चर्चमध्ये शिकविला.
जून 1938 मध्ये त्यांनी प्रिन्सटन येथील गणित विभागातून पीएचडी मिळविली. 
त्याच्या प्रबंधावरील सिस्टम्स ऑफ लॉजिक बेस्ड ऑर्डिनल्स होते, ने ऑर्डिनल लॉजिक आणि सापेक्ष संगणनाची संकल्पना मांडली, ज्यामध्ये ट्युरिंग मशीन तथाकथित ऑरेक्झल्ससह वाढविली जातात ज्यामुळे समस्यांचे अभ्यास करता येऊ शकत नाही ज्याचे निराकरण होऊ शकत नाही ट्युरिंग मशीनद्वारे.

## कारकीर्द आणि संशोधन 
इवलेसे|ॲलन ट्युरिंग
### क्रिप्टेनालिसिस 
दुसऱ्या महायुद्धात ट्यूरिंग हा ब्लेश्ले पार्क येथील जर्मन सिफर तोडण्यात अग्रेसर होता.
सप्टेंबर 1938 पासून ट्युरिंग यांनी ब्रिटिश कोडब्रेकिंग संस्थेच्या गव्हर्नमेंट कोड व सायफर स्कूल (जीसी अँड सीएस) कडे अर्धवेळ काम केले. त्यांनी नाझी जर्मनीद्वारे वापरल्या गेलेल्या एनिग्मा सिफर मशीनच्या क्रिप्टेनालिसिसवर लक्ष केंद्रित केले आणि एकत्रितपणे जीसी अँड सीसीएस ज्येष्ठ कोडब्रेकर दिलीली नॉक्स देखील होते. 
1946 मध्ये, ट्युरिंग यांना युद्धकाळातील सेवांकरिता किंग जॉर्ज सहाव्याद्वारे ऑर्डर ऑफ ब्रिटिश एम्पायर (ओबीई)चे अधिकारी म्हणून नियुक्त केले गेले, परंतु बऱ्याच वर्षांपासून त्यांचे काम गुप्त राहिले. 

### प्रारंभिक संगणक आणि ट्युरिंग चाचणी 
1947 मध्ये तो कॅम्ब्रिजला साब्बेटिकल वर्षात परत आला त्या काळात त्याने इंटेलिजेंट मशिनरीवर काम केले जे त्याच्या आयुष्यात प्रकाशित झाले नाही. 
अर्ध्या शतकापेक्षा जास्त काळानंतरही चालू राहिलेल्या कृत्रिम बुद्धिमत्तेबाबतच्या चर्चेला त्याची ट्युरिंग चाचणी महत्त्वपूर्ण, वैशिष्ट्यपूर्णपणे चिथावणी देणारी आणि चिरस्थायी योगदान होती.
1948 मध्ये ट्युरिंग, आपल्या माजी स्नातक सहकारी डी.जी. शैम्पर्णाउन, अद्याप अस्तित्वात नसलेल्या संगणकासाठी बुद्धिबळ प्रोग्राम लिहिण्यास सुरुवात केली. 1950 पर्यंत हा कार्यक्रम पूर्ण झाला आणि टूरोचॅम्प डब केला.
 
## वैयक्तिक जीवन 
ट्युरिंग 39 वर्षांचा होता जेव्हा त्याने अर्नाल्ड मरे या 19 वर्षीय बेरोजगार व्यक्तीशी संबंध सुरू केले. त्यावेळी समलिंगी कृत्ये युनायटेड किंगडममधील फौजदारी गुन्हे होते, आणि दोघांवरही "घोर अश्लीलता" असल्याचा आरोप ठेवण्यात आला होता.
नंतर ट्युरिंगला त्याचा भाऊ आणि स्वतःचा वकील यांच्या सल्ल्यानुसार खात्री पटली आणि त्याने दोषी ठरविले.

## मृत्यू 
सायनाइड विषबाधा मृत्यूचे कारण म्हणून स्थापित केली गेली.

## सरकारी दिलगिरी आणि माफी 
ऑगस्ट 2009 मध्ये, ब्रिटिश प्रोग्रामर जॉन ग्रॅहम-कमिंग यांनी एक याचिका सुरू केली आणि ब्रिटिश सरकारला अशी विनंती केली की ट्युरिंगच्या फिर्यादीबद्दल तो एक समलैंगिक म्हणून क्षमा मागितली पाहिजे.
पंतप्रधान गॉर्डन ब्राऊन यांनी या याचिकेची कबुली दिली आणि माफी मागणारे निवेदन जाहीर केले आणि ट्युरिंगच्या उपचारांना "भयानक" म्हणून वर्णन केले.

## पुस्तके 
ॲलन ट्युरिंग वर अनेक पुस्तके लिहिली गेली आहेत. यांत नंदा खरे यांनी *नांगरल्याविण भुई* एक आहे. ट्युरिंग जर भारतातच राहिला असता तर काय झाले असते हा विचार या कादंबरीमागचा मुख्य आधार आहे. तसेच त्यांचे मराठीतील पहिले चरित्रात्मक पुस्तक तुषार भ. कुटे यांनी जून २०२५ मध्ये लिहिले. ते प्राकृत प्रकाशनाने प्रकाशित केले आहे.

वर्ग:संगणकशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख