सूर्यकुमारी

**तंगुतूरी सूर्यकुमारी** (१३ नोव्हेंबर १९२५ - २५ एप्रिल २००५) ज्या **सूर्यकुमारी एल्विन** नावाने देखील ओळखले जाते, ह्या तेलुगु चित्रपटातील एक भारतीय गायिका, अभिनेत्री आणि नर्तीका होत्या. त्यांनी "मा तेलगू थल्लीकी" हे आंध्र प्रदेशचे अधिकृत गाणे गायले आहे. त्या मिस मद्रास १९५२ स्पर्धेच्या विजेते होत्या  आणि मिस इंडिया १९५२ स्पर्धेची उपविजेत्या होत्या ज्यात इंद्राणी रहमान विजेत्या ठरल्या.

सूर्यकुमारीचा पुढचा चित्रपट *अद्रुष्टम* (१९३९) यशस्वी ठरला. राष्ट्रभक्त तमिळ लेखक आणि पत्रकार ए.के. चेट्टियार यांनी बनवलेल्या महात्मा गांधींबद्दलच्या माहितीपटातही सूर्यकुमारीने गायले आहे.

## पश्चिमेतील कारकीर्द 
[डावे|इवलेसे| [मुंबई|बॉम्बे येथे १९५२ च्या मिस इंडिया स्पर्धेत इतर स्पर्धकांसह सूर्यकुमारी (*डावीकडून सहावी* )]]
एकंदरीत, सूर्याकुमारी १९४० आणि १९५० च्या दशकात सुमारे २५ भारतीय चित्रपटांमध्ये दिसल्या जसे तेलगू, संस्कृत, तमिळ, गुजराती, हिंदी आणि इंग्रजीसह विविध भाषांमध्ये गायन आणि अभिनय केला. *रैथू बिड्डा* (१९३९), *भाग्यलक्ष्मी* (१९४३), *कृष्णा प्रेमा* (१९४३), *मरदालू पेल्ली* (१९५२), *वतन* (१९५४), *उडण खतोला* (१९५५) या चित्रपटांसाठी तिचे चित्रपट प्रशंसक होते.

१९५० च्या मध्यात, अमेरिकेच्या मोशन पिक्चर असोसिएशनने हॉलीवूडमध्ये आमंत्रित केलेल्या भारतीय चित्रपट उद्योगातील प्रतिनिधी मंडळाच्या सदस्या म्हणून त्यांनी अमेरिकेला पहिली भेट दिली (जरी संघाच्या नियमांनी तिला तिथल्या चित्रपटात काम करण्यापासून प्रतिबंधित केले होते). १९५९ मध्ये, त्या कोलंबिया विद्यापीठात शिकवण्यासाठी आणि पाश्चात्य शास्त्रीय आणि लोकप्रिय नृत्य प्रकारांचा अभ्यास करून आपल्या कौशल्यांमध्ये भर घालण्यासाठी न्यू यॉर्कला गेल्या. त्यांच्या आगमनानंतर, त्या भारतीय राजदूतांसोबत दूरदर्शनवर दिसल्या आणि त्यांनी भारतीय गाणी गायली. अमेरिकन नाटकांमध्ये पदार्पण करताना, त्यांनी फेब्रुवारी १९६१ मध्ये जान हस प्लेहाऊस थिएटरमध्ये रवींद्रनाथ टागोर यांच्या *द किंग ऑफ द डार्क चेंबर* या नाटकात राणी सुदर्शनाची भूमिका पुन्हा साकारली. त्यांच्या कामगिरीचे कौतुक करताना, *रेड बँक रजिस्टरने* लिहिले की त्यांनी "आकर्षक सौंदर्याशी जुळण्यासारखी चमकदार कलात्मकता प्रदर्शित केली."  अभिनयासाठी, त्यांना सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीसाठी ऑफ-ब्रॉडवेचा समीक्षकांच्या पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. सुर्यकुमारींची अल्फ्रेड हिचकॉकशी ओळख होती व त्यांच्यासाठी भारतीय कथांवर संशोधन केले.

### लंडनचा प्रवास 
१९६५ मध्ये सूर्यकुमारी लंडनला गेल्या. आर्ट्स थिएटरमध्ये एका नवीन नाटकात *काइंडली मंकीजमध्ये* हिंदू देवता कालिकाची भूमिका करण्यासाठी त्या तिथे गेल्या होत्या. पण त्यांनी तिथेच थांबण्याचा निर्णय घेतला आणि केन्सिंग्टनमध्ये त्यांचे पती हॅरोल्ड एल्विनसह इंडिया परफॉर्मिंग आर्ट्सची स्थापना केली, जे कलाकारांना प्रशिक्षित करण्याचा आणि नाटक बसवण्याचा एक प्रकल्प होता. स्वतः सूर्यकुमारी, त्यांचे विद्यार्थी आणि सहकारी कलाकार यांचे पुढील ४० वर्षांसाठी वार्षिक सादरीकरण साऊथ बँक सेंटरमधील परसेल रूममध्ये झाले. १९८२ मध्ये बेन किंग्सले यांच्यासमवेत होमेज टू महात्मा गांधी आणि लॅरी ॲडलरच्या हार्मोनिका इम्प्रोव्हिजेशन्स *ॲन इंडियन पेजेंटमध्ये*  मध्ये सुर्यकुमारींनी भाग घेतला होता. १९६९ मध्ये सेंट पॉल कॅथेड्रल येथे गांधी शताब्दी स्मरण सोहळ्यात मुख्य गायिका म्हणून त्या होत्या. सूर्यकुमारी ज्या, एक गायक, अभिनेता आणि नृत्यांगना होत्या त्यांचे २५ एप्रिल २००५ रोजी वयाच्या ७९ व्या वर्षी लंडन येथे निधन झाले.

## संदर्भ 
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय नर्तक
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला कलाकार
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला गायिका
वर्ग:भारतीय महिला नृत्यांगना
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय गायक
वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००५ मधील मृत्यू
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय अभिनेत्री
वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:नाट्यअभिनेते