शिरसवडी

**शिरसवाडी** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील खटाव तालुक्यातील एक गाव आहे.  २०११ च्या जनगणनेनुसार या गावाचा सेन्सस कोड ५६३५४६ असून या लेखातील माहिती या जनगणनेवर आधारित आहे. या गावाचे क्षेत्र ७९९.०१ हेक्टर असून येथील लोकसंख्या १९३३ आहे. गावात ४५८ कुटुंबे राहतात.

## हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान ११ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २० अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.

## गावाची ओळख 
- असे बोलले जाते की आरएसएसची पहिली ग्रामपंचायत ही खटाव तालुक्यातील शिरसवडी गावची असल्याचे बोलले जाते...तसेच येथे संत लोकांची भूमी आहे पहिल्या वेळेस बर्गे हे येथील सुभेदार होते त्यांनी सिरसाई देवीचे प्राचीन मंदिर त्यांनी बांधले...

## ग्राम पंचायत 
**शिरसवडी ग्रामपंचायत**, **ज्यात गावचा प्रशासकीय आणि राजकिय कारभार चालतो आशी गावची ग्रामपंचायत **.** ग्रामपंचायतीचे स्थान गावाच्या मध्य भागी असुण **, **ओळख म्हणुन शेजारी शिरसवडी गावचे एस टी स्ट्याण्ड आहे **, **या ग्रामपंचायतीची नोंद ग्रामपंचायत रजिष्टर नमुना नंबर **8 **अच्या मिळकत क्रमांक: **- 254 **मध्ये पश्चिम मुखी वरती स्ल्याप लांबीः **-50 **व रुंदीः **-50 **त्याची विभागणी एक हॅाल **, **दोन रुम एकात ग्रामसेवक **,**सरपंच आणि दुसरीकडे संगनक चालक अशा प्रकारे ग्रामपंचायतीची विभागनी केलेली आहे **.**

ग्रामपंचायत स्थापना सन -1954

## भौगोलिक माहिती
* जवळचे प्रमुख विमानतळ :-                        कराड
* जवळचे प्रमुख रेल्वेस्थानक :-                     धामणेर
* जवळचे प्रमुख बसस्थानक :-                       वडुज
* गावातील प्रमुख तीर्थस्थळे / पर्यटन स्थळे :-    शेकुबादादा देवस्तान
* एकूण क्षेत्र :-                                            1178 ( हेक्टर )
* शेती उपयुक्त क्षेत्र :-                                  400 ( हेक्टर )
* बागायती क्षेत्र :-                                       345.67 ( हेक्टर )
* जिरायती क्षेत्र :-                                       720 ( हेक्टर )
* वन क्षेत्र :-                                              14.90 ( हेक्टर )
* मुख्य पीक :-                                           बाजरी, गहु, ज्वारी
* तलावः-                                                 24.51 ( हेक्टर )
* गावठानः-                                             12 ( हेक्टर )
* रस्ते व मार्गः-                                          9.60 ( हेक्टर )
* कालवे व पाटबंधारेः-                                0.62 ( हेक्टर )

## लोकसंख्याशास्त्रीय माहिती
* जनगणनेचे वर्ष**:-                                     2011-2012**
* एकूण लोकसंख्या**:-                                 2004**
* पुरूष**:-                                                1096**
* महिला**:-                                               908**
* स्त्री**-**पुरूष टक्केवारी**:-                             82 **टक्के
* अनुसुचीत जाती**:-                                   154**
* अनुसुचीत जमाती**:-                                 0**
* इतर**:-                                                 1723**
* जन्मदर**:-                                              2.5**
* मुत्युदर**:-                                              2.8**
* **0 **ते**6 **वयोगटातील मुलांमुलीची संख्या**:-      123**
* एकूण साक्षरता दर**:-                               90 **टक्के
* पुरुष साक्षरता दर**:-                                91 **टक्के
* स्त्री साक्षरता दर–                                  **89 '*टक्के

## निवडणूक
*(माहिती अद्यायावत नाही, अद्यायावत करणे जरुरी आहे)''
* ग्रामपंचायत निवडणूक क्रमांक                                     **:-       0148/3**
* मागील निवडणूकीची तारीख                                       **:-       20/09/2009**
* सध्या कार्यरत असलेली ग्रामपंचायत कार्यकारणी  आस्तीत्वात आल्याची तारीख                       **:-       20/09/2001**
* मागील निवडणूकी प्रमाणे ग्रामपंचायत आस्तीत्वात येण्याची तारीख                                  **:-       19/09/2014**
* पुढील निवडणूकीची तारीख                                         **:-       19/09/2014**
* ग्रामपंचायत मधील एकूण सदस्य संख्या                           **:-       9**
* महिलासाठी आरक्षीत जागा                                          **:-       3**
* अनुसुचीत जातीसाठी आरक्षीत जागा                              **:-       1**
* नागरिकांच्या मागास प्रवर्गासाठी आरक्षीत जागा               **:-       3**
* खुल्या प्रवर्गाच्या एकूण जागा                                       **:-       5**
* शेरा :-

## ग्रामपंचायत सरपंच / उपसरपंच कारकीर्द 
## शिरसवडी गावातील सामाजिक/धार्मिक परिस्थीती
पुरातनकाळा पासून भारतामध्ये असलेले विविध समाज आणि धर्म ही एक भारताला लाभलेली देनगी आहे .त्यामुळे भारतात वसलेले हे गाव या ही गावात विविध समाज आणि धर्म आहेत.

### गावातील समाज
मागील 13 शतकापासून प्रत्येक गावात चार भागात समाज होता 1)ब्राम्हण 2) क्षत्रीय 3) शुद्र 4) वैश्य या स्वरूपाचे चारी समाज या गावात वेगवेगळ्या तऱ्हेने विभागलेला आहे.गावाच्या चारी बाजुस यांची वसाहत बसली आहे. या बरोबर 12 आलुतेदार आणि 12 बलुतेदार आहेत. जे गावाच्या प्रत्येक गरजा पुरवतात.

### गावातील धार्मिक परीस्थीती
आपला देश विविध धर्मांमधे आणि जातीमध्ये विभागलेला असल्याने प्रत्येक गावात वेगवेगळे जाती ,धर्म विभागले आहेत. हिंदु, मुस्लिम धर्माचे आणि मराठा, महार , मांग ,चांभार , कुंभार अशा विविध अनुसुचीत जाती व अनुसुचीत जमाती हे गाव विभागलेले आहे. प्रामुख्याने मराठा समाज संख्येने जास्त आहे.

### गावातील प्रतीष्ठीत देवस्थाने
शेकोबादादा हे गावाचे महत्त्वाचे देवस्थान आणि प्रसिद्ध देवस्थान आहे. हे वारकरी संप्रदायातील महान संत, संत शेकोबादादा यांचे समाधी मंदिर आहे. चैत्र कृ. ७/८ला येथे पालखी सोहळा आयोजित केला जातो. उत्सवापूर्वी ज्ञानेश्वरी या ग्रंथाचे पारायण बऱ्याच वर्षांपासून आयोजित केले जात आहे.

त्याच बरोबर भैरवनाथ मंदिर देखील प्रसिद्ध देवस्थान आहे. या देवस्थानाची यात्रा चैत्र महिन्यात अमावास्येला 2 दिवस भरते. यावेळी  रथोत्सव, कुस्त्या तसेच मनोरंजनाच्या कार्यक्रमाचे आयोजन ही केले जाते.

गावातील हिंदू मराठा समाजाचे कुलदैवत श्री वाजूमाता देवी हे देवस्थान वाजेगाव, ता. पाटण, जि. सातारा येथे वसले आहे. समस्त गावकरी माघ पौर्णिमेला वाजेगाव येथे होण्याऱ्या वार्षिक उत्सवासाठी मुक्कामी जातात.

मुस्लिम समाजाची काही घरे ही गावात आहेत. त्यांच्या प्रार्थनेसाठी मस्जिद सुद्धा गावात उभारली गेली आहे.

वारकरी संप्रदायाच्या वतीने भजन कीर्तनाचे आयोजन विठ्ठल-रुक्मिणी मंदिर तसेच शेकोबादादा मंदिरात नेहमी केले जाते.

तसेच गावात संत निरंकारी मिशनच्या माध्यमातून शेकोबादादा मंदिराजवळ सत्संग भवन बांधण्यात आले आहे. येथेही साप्ताहिक सत्संगाचे आयोजन केले जाते. तसेच गावात अधून मधून सामाजिक प्रबोधनाचे कार्यक्रम आयोजित केले जातात.

सर्व जाती धर्माचे समस्त गावकरी सर्व उत्सव एकत्र येऊन साजरे करतात व गुण्यागोविंदाने राहतात.

## लोकसंख्या 
* एकूण लोकसंख्या:१९३३; पुरुष: ९२०; स्त्रिया: १०१३
* अनुसूचित जाती लोकसंख्या: २५६; पुरुष: १२५; स्त्रिया: १३१
* अनुसूचित जमाती लोकसंख्या:२; पुरुष: १; स्त्रिया: १

## शैक्षणिक सुविधा 
गावात असणाऱ्या सुविधा - पूर्व-प्राथमिक शाळा-३.  प्राथमिक शाळा-२.  कनिष्ठ माध्यमिक शाळा-१.  माध्यमिक शाळा-१.  

स्थानिक नसलेल्या सुविधांची अंतरे  - 

५ किमी पेक्षा कमी अंतरावर : काही नाही

५ ते १० किमी अंतरावर : उच्च माध्यमिक शाळा  गुर्साळे येथे आहे.  

१० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर : पदवी महाविद्यालय  वडूज येथे आहे.  अभियांत्रिकी महाविद्यालय  सातारा  येथे आहे.  वैद्यकीय महाविद्यालय  सातारा  येथे आहे.  व्यावसायिक प्रशिक्षण शाळा  औंध येथे आहे.  अनौपचारिक प्रशिक्षण केन्द्र  सातारा  येथे आहे.  अपंगांसाठी खास शाळा  सातारा  येथे आहे.

## वैद्यकीय सुविधा 
### सरकारी 
असलेल्या सुविधा- काही नाही 

नसलेल्या सुविधा -
 कम्युनिटी हेल्थ सेंटर,  प्राथमिक आरोग्य केन्द्र  प्राथमिक आरोग्य उपकेन्द्र  प्रसूति व शिशुसंगोपन केन्द्र  क्षयरोग रुग्णालय  अ‍ॅलोपॅथिक रुग्णालय  अन्य उपचार पद्धतीचे रुग्णालय  दवाखाने  गुरांचे दवाखाने  फिरते दवाखाने  कुटुंब कल्याण केन्द्र 

### बिगर-सरकारी 
असलेल्या सुविधा-
 बाह्य रोगी विभाग -१, इतर पदवीधर डॉक्टर -१,
नसलेल्या सुविधा -
 बाह्य व भरती असलेले रोगी विभाग  धर्मादाय बिगर-सरकारी रुग्णालय  एमबीबीएस पदवीधर डॉक्टर  पदवी नसलेले डॉक्टर  पारंपरिक वैद्य व वैदू  औषधाची दुकाने  इतर बिगरसरकारी वैद्यकीय सुविधा 

## पिण्याचे पाणी 
असलेल्या सुविधा- शुद्ध केलेल्या पाण्याचा नळातून  पुरवठा, न झाकलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा, हँड पंपच्या पाण्याचा पुरवठा, 

नसलेल्या सुविधा - शुद्ध न केलेल्या पाण्याचा नळातून  पुरवठा, झाकलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा, बारमाही सुरू असलेल्या हँड पंपच्या पाण्याचा पुरवठा, बोअरवेलच्या पाण्याचा पुरवठा, बारमाही सुरू असलेल्या बोअरवेलच्या पाण्याचा पुरवठा, झऱ्यांच्या पाण्याचा पुरवठा, नदी /कालवे यातील  पाण्याचा पुरवठा, तलाव / तळी यातील  पाण्याचा पुरवठा, इतर पाण्याचा पुरवठा,

## स्वच्छता 
असलेल्या  सुविधा- सांडपाणी पाण्याच्या स्त्रोतात सोडले जाते.उघडी गटारे, 

नसलेल्या सुविधा - न्हाणीघरासह सार्वजनिक स्वच्छता गृह, न्हाणीघराशिवाय सार्वजनिक स्वच्छता गृह, ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेरचे  दुकान, सामूहिक बायोगॅस किंवा कचऱ्याच्या उत्पादक पुनर्वापराची व्यवस्था,

## संचार 
गावात असणाऱ्या सुविधा - उपपोस्ट ऑफिस, मोबाइल फोन सुविधा, सार्वजनिक  बस सेवा, डांबरी रस्ते, कच्चे रस्ते, पाण्यासाठी नाल्या असणारे डांबरी रस्ते, बारमाही रस्ते, 

स्थानिक नसलेल्या सुविधांची अंतरे  - पोस्ट ऑफिस, - १० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर.  इंटरनेट कॅफे / सर्व्हिस सेंटर, - १० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर.  खाजगी कूरियर, - १० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर.  खाजगी बस सेवा, - १० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर.  रेल्वे स्टेशन, - १० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर.  ऑटो व टमटम, - ५ ते १० किमी अंतरावर.  टॅक्सी, - ५ ते १० किमी अंतरावर.  ट्रॅक्टर - १० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर.  सायकल रिक्षा (पायचाकी), - १० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर.  बैल व इतर जनावरांनी ओढलेल्या गाड्या, - १० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर.  राष्ट्रीय महामार्गाला जोडलेले रस्ते, - १० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर.  राज्य महामार्गाला जोडलेले रस्ते, - ५ ते १० किमी अंतरावर.  जिल्ह्यातील मुख्य रस्त्याला जोडलेले रस्ते, - १० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर.  जिल्ह्यातील दुय्यम रस्त्याना जोडलेले रस्ते, - ५ ते १० किमी अंतरावर.  

**तळटीप**- शिरगिणतीत असलेल्या पुढील सुविधांच्या उपलब्धततेची माहिती नाही  - सायकल रिक्षा (यांत्रिक), समुद्र व नदीवरील बोट वाहतूक, बोट वाहतुकीयोग्य जलमार्ग,

## बाजार व पतव्यवस्था 
गावात असणाऱ्या सुविधा - शेतकी कर्ज संस्था, स्वसहाय्य गट (SHG), रेशनचे दुकान, 

स्थानिक नसलेल्या सुविधांची अंतरे - ए टी एम, - १० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर.  व्यापारी बँका, - १० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर.  सहकारी बँका, - ५ ते १० किमी अंतरावर.  मंडया / कायम बाजार, - १० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर.  आठवड्याचा बाजार, - १० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर.

## आरोग्य, आहार व करमणूक सुविधा 
गावात असणाऱ्या सुविधा - शिशुविकास पौष्टिक आहार केन्द्र (ICDS), अंगणवाडी पौष्टिक आहार केन्द्र, अंगणवाडी पौष्टिक आहार केन्द्र, इतर  पौष्टिक आहार केन्द्र, आशा, वृत्तपत्र पुरवठा, विधानसभा मतदान केन्द्र, जन्म व मृत्यु नोंदणी केन्द्र, 

स्थानिक नसलेल्या सुविधांची अंतरे - समुदाय भवन (दूरचित्रवाणीसह अथवा विरहित), - १० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर.  क्रीडांगण, - १० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर.  खेळ / करमणूक क्लब, - १० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर.  सिनेमा/ व्हिडियो थियेटर, - १० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर.  सार्वजनिक ग्रंथालय, - १० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर.  सार्वजनिक वाचनालय, - १० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर.

## वीज पुरवठा 
घरगुती वापरासाठी वीजपुरवठा -  आहे. 

शेतीसाठी वीजपुरवठा -  आहे. 

व्यापारी वापरासाठी वीजपुरवठा -  आहे. 

सर्व प्रकारच्या वापरासाठी वीजपुरवठा -  आहे.

## जमिनीचा वापर (हेक्टर) 
* जंगल क्षेत्र : ०.०
* बिगरशेतकी वापरातली जमीन: ३६.५२
* ओसाड व शेतीला अयोग्य जमीन: ५९.३१
* कुरणे व इतर चराऊ जमीन: ०.०
* फुटकळ झाडीखालची जमीन: १०.०
* शेतीयोग्य पडीक जमीन: ०.०
* कायमस्वरूपी पडीक जमीन: १०.२२
* ह्या वर्षीची पडीक जमीन: २१२.०
* पिकांखालची जमीन: ७९९.९५
* एकूण कोरडवाहू शेतजमीन: ३७६.४
* एकूण बागायती जमीन: ४२३.५५

## सिंचन सुविधा (क्षेत्रफळ हेक्टर मध्ये) 
* कालवे : ०
* विहिरी / कूप नलिका: ३७६
* तलाव / तळी: ०
* ओढे: ०
* इतर : ०

## संदर्भ  
वर्ग:खटाव तालुक्यातील गावे
वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे