open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
जॉश डेव्ही

**जॉश हेन्री डेव्ही** (३ ऑगस्ट, १९९०:ॲबर्डीन, स्कॉटलंड - ) हा च्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि मध्यम जलदगती गोलंदाजी करतो.

डेव्ही सॉमरसेटकडून काउंटी क्रिकेट खेळतो.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म
वर्ग:स्कॉटलंडचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
चिराग सुरी

**चिराग सुरी** (१८ फेब्रुवारी, १९९५:नवी दिल्ली, भारत - ) हा च्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे. हा ३७ आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय आणि ३१ टी२० सामने खेळला. हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि लेगब्रेक गूगली गोलंदाजी करतो.

वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९५ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डिलन बज

**डिलन एव्हर्स बज** (११ सप्टेंबर, १९९५:लीड्स, इंग्लंड - ) हा च्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.

हा उजव्या हाताने फलंदाजी व मध्यमगती गोलंदाजी करतो.

वर्ग:इ.स. १९९५ मधील जन्म
वर्ग:स्कॉटलंडचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फरीदा खानम

**फरीदा खानम** ( उर्दू / पंजाबी : فرِیدہ خانُم ‎ ) या पाकिस्तानच्या पंजाब प्रांतातील पाकिस्तानी शास्त्रीय गायिका आहेत. शास्त्रीय संगीताचे प्रशिक्षण घेतलेल्या पाकिस्तानमधील मोजक्या गायिकांपैकी त्या आहेत. २००७ साली त्यांना टाइम्स ऑफ इंडियाने ‘मलिका-ए-गझल’ हा पुरस्कार दिला.

## पूर्वायुष्य 
फरीदा खानम यांचा जन्म ब्रिटिश भारतात कोलकाता येथे १९२९ साली झाला. त्यांना एक बहीण आणि तीन भाऊ अशी चार भावंडे होती. त्यांची बहीण मुख्तार बेगम प्रसिद्ध गायिका आहे. त्या अठरा वर्षाच्या असताना भारताच्या फाळणीच्यावेळी त्यांचे संपूर्ण कुटुंब भारतातील अमृतसर येथून पाकिस्तानातील लाहोरला स्थलांतरित झाले.

## संगीतातील शिक्षण 
खानम यांनी पतियाळा घराण्याच्या उस्ताद आशिक अली खान यांच्याकडून खयाल, ठुमरी आणि दादरा यांचे शिक्षण घेतले. लहानपणी त्यांची बहीण मुख्तार बेगम त्यांना खान यांच्याकडे नियमित रियाजासाठी घेऊन जात असे. 

## कारकीर्द 
फरीदा खानम यांनी पहिली सार्वजनिक मैफल वयाच्या २१ व्या वर्षी सादर केली.  त्यानंतर त्यांनी रेडिओ पाकिस्तानसाठी गायला सुरुवात केली. इथे त्यांना स्वतःची ओळख मिळाली.  जलद ताना आणि सरगम हे त्यांच्या गायकीचे वैशिष्ट्य आहे.१९६० च्या दशकात पाकिस्तानचे तत्कालीन अध्यक्ष अयूबखान यांनी त्यांना सार्वजनिक कार्यक्रमासाठी आमंत्रित केले तेव्हा त्या स्टार बनल्या. त्यानी पाकिस्तान टेलिव्हिजन आणि इतर पाकिस्तानी टीव्ही वाहिन्यांवरून अनेकदा कार्यक्रम सदर केले आहेत. ‘आज जाने की ज़िदना करो’ ही त्यांची गझ़ल विशेष लोकप्रिय आहे. या गझ़लच्या कवयित्री फय्याज़ हाश्मी आहेत. २०१५ मध्ये वयाच्या ८६ व्या वर्षी त्यांनी कोक स्टुडिओच्या (पाकिस्तान) सीझन ८ मध्ये ही गझल गायली होती.

१९६० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात आणि १९७० च्या दशकाच्या पूर्वार्धात त्यांनी मैफलींसाठी काबुलला भेट दिली. तिथे त्यांनी अफगाण संगीतकारांबरोबर काम केले आणि पर्शियन भाषेतील गझला गायल्या.

त्यांनी अनेक पाकिस्तानी चित्रपटांसाठी पार्श्वगायन केले आहे. तसेच काही चित्रपटांमध्ये अभिनयसुद्धा केला आहे. 'मीरा नायर दिग्दर्शित  'मान्सून वेडिंग' चित्रपटात त्यांनी 'आज जाने की ज़िद न करो' ही गझल गायली.

'कसम उस वक्त की' या पाकिस्तानी चित्रपटासाठी त्यांनी गायिलेली गीते विशेष गाजली.

भारतातील मुंबई, चेन्नई इ.शहरांत त्यांनी मैफली सादर केल्या आहेत.  

## वैयक्तिक आयुष्य 
फरीदा खानम पाकिस्तानमधील लाहोर येथे राहतात. त्यांना पाच मुली आणि एक मुलगा आहे. फरीदा खानमना पाकिस्तानमध्ये प्रेमाने 'मलिका-ए-गझल’ म्हणले जाते.

## पुरस्कार 
* पाकिस्तानच्या राष्ट्राध्यक्षांकडून प्राईड ऑफ परफॉर्मन्स पुरस्कार (१९७०)
* हाफिज अली खान पुरस्कार, भारत (२००५)
* पाकिस्तानच्या राष्ट्राध्यक्षांकडून हिलाल-ए- इम्तियाझ पुरस्कार (२००५)
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पाकिस्तानी महिला
वर्ग:पाकिस्तानी गायक
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अशोक पंडित

**अशोक पंडित** (११ मे, १९६६ - ) हे एक बाॅलिवुडमधील चित्रपट निर्माते आहेत.  

## निर्मिलेले काही हिंदी चित्रपट
* तेरा क्या होगा जॉनी
* मैने गांधी को नहीं मारा
* सी कंपनी

वर्ग:हिंदी चित्रपट निर्माते
वर्ग:इ.स. १९६६ मधील जन्म
वर्ग:एक ही संदर्भ नसलेले लेख
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इंदिरा आठवले

**इंदिरा विश्वासराव आठवले** या मराठी अभ्यासिका, आंबेडकरवादी चळवळीतील सामाजिक कार्यकर्त्या व लेखिका आहेत.

आठवले या मराठी विषयाच्या प्राध्यापिका आहेत. त्या मराठी विभाग प्रमुख म्हणून आर.एन.सी. आर्ट्स, जे.डी.बी. कॉमर्स अँड एन.एस.सी. सायन्स महाविद्यालय, नाशिक येथे कार्यरत आहेत.

## साहित्य 
आठलेंचे काही लेखन साहित्य खालीलप्रमाणे आहेत:  
* *आ. ह. साळुंखे यांचे साहित्य*
* *नामदेव ढसाळांची कविता* (कवितासंग्रह)

## मानसन्मान 
* मातोश्री भीमाबाई आंबेडकर पुरस्कार (२००६)

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* आंबेडकर अनुयायी सुखलोलूप तर नेते दुकानदारीत मश्गूल : आठवले | eSakal

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:मराठी साहित्यिक 
वर्ग:दलित लेखिका 
वर्ग:दलित कार्यकर्ते 
वर्ग:आंबेडकरवादी
वर्ग:भारतीय बौद्ध
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:मातोश्री भीमाबाई आंबेडकर पुरस्कार विजेत्या
अहमद रझा

**अहमद रझा** (१० ऑक्टोबर, १९८८:शारजाह, संयुक्त अरब अमिराती - ) हा च्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि डाव्या हाताने मंदगती गोलंदाजी करतो.

वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीचे क्रिकेट खेळाडू
टोळ

इवलेसे| टोळके हे आपल्या जीवनातील स्थलांतरित टप्प्यात *शिरलेल्या* या स्थलांतरित टोळ ( *लोकस्टा माइग्रेटेरिया* ) सारख्या *गवंडी* आहेत.
संधिपाद संघातील कीटक वर्गाच्या ऑरर्थाप्टेरा (ऋजू पंखी) गणातील अ‍ॅक्रिडिटी कुलातील नऊ जातींच्या कीटकांना  **टोळ** म्हणतात. टोळाचे इंग्रजी भाषेतील ‘लोकस्ट’ हे नाव लॅटिन भाषेतून आलेले असून त्याचा अर्थ ‘जळालेली जमीन’ असा होतो. टोळधाड येऊन गेल्यावर जमीन जळून गेल्यासारखी दिसते. टोळ जगभर सर्वत्र आढळत असून आफ्रिका खंडात त्यांचा उपद्रव जास्त आहे. स्थल आणि रंगानुसार त्यांना वाळवंटी, प्रवासी, मुंबई, ऑस्ट्रेलिया, अमेरिका, मोरक्की, डोंगरी, तांबडे व तपकिरी टोळ अशी नावे देण्यात आली आहेत. भारतात *शिश्टोसर्का ग्रिगेरिया* ही जाती मोठ्या प्रमाणावर आढळते. तिच्यामुळे वनस्पतींचे अतोनात नुकसान होते.

[इवलेसे| [घाना|घानामधील *बागांची* टोळ, *ant कॅंथाक्रिस रुफिकॉर्निस*]]
टोळ टोळाचे शरीर अरुंद, लांब, दंडगोलाकार आणि व्दिपार्श्वसममित असून लांबी ८ सेंमी. पर्यंत वाढू शकते. रंग पिवळा, तपकिरी, हिरवट वा राखाडी असून त्यावर वेगवेगळ्या रंगांचे ठिपके व रेषा असतात. शरीराचे डोके, वक्ष व उदर असे तीन भाग असतात. डोळे मोठे असून मुखांगे गवत व पाने चावण्यायोग्य असतात. शृंगिका आखूड असतात. वक्ष भागात पायांच्या तीन जोड्या असतात. पहिली जोडी सर्वांत लहान आणि तिसरी जोडी सर्वांत मोठी व दणकट असते. नर लहान असून उदराचा शेवटचा भाग गोल व वरच्या बाजूस वळलेला असतो. मादी मोठी असून तिच्या उदराच्या शेवटच्या भागामधून टोकदार अंडनिक्षेपक निघते. त्याला चार टोकदार अवयव असतात. अंडी घालताना अंडनिक्षेपक मातीत खुपसण्यासाठी त्यांचा उपयोग होतो. ओलसर मातीत मादी ७.५–१५ सेंमी. भोक पाडून ३–६ महिन्यांच्या काळात ३००–५०० अंडी घालते. अंडी एकमेकाला चिकट स्रावाने जोडलेली असून शेंगेप्रमाणे दिसतात. अंड्यांतून १२–१४ दिवसांनी पंखविरहीत पिले बाहेर पडतात. पिले पाचवेळा कात टाकून चार आठवड्यांनी प्रौढावस्थेत जातात. जीवनचक्र अर्धरूपांतरण पद्धतीचे असून त्यात अंडी, उड्या मारणारी पिले व पंख असलेले टोळ असे टप्पे असतात.

वर्ग:कीटक
वर्ग:नैसर्गिक आपत्ती
मोहम्मद सनुथ

**मोहम्मद सनुथ** (२५ जुलै, १९८९:ओमान - ) हा च्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.

वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:ओमानचे क्रिकेट खेळाडू
सुरज कुमार

**सुरज कुमार** (२९ नोव्हेंबर, १९८८:जालंधर, भारत - ) हा च्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.

वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:ओमानचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
बेन शिकोंगो

**बेन शिकोंगो** (८ मे, २०००:नामिबिया - ) हा च्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.

वर्ग:इ.स. २००० मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:नामिबियाचे ट्वेंटी२० क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:नामिबियाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:नामिबियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
सुशान भारी

**सुशान भारी** (६ मार्च, १९९५:पाल्पा, नेपाळ - ) हा च्या क्रिकेट संघाकडून चार एकदिवसीय सामने खेळलेला खेळाडू आहे. हा डाव्या हाताने फलंदाजी आणि मंदगती गोलंदाजी करतो.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:नेपाळचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९५ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अविनाश बोहरा

**अविनाश बोहरा** (३० जुलै, १९९७:नेपाळ - ) हा च्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.

वर्ग:इ.स. १९९७ मधील जन्म
वर्ग:नेपाळचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कुशल मल्ल

**कुशल मल्ल** (५ मार्च, २००४:नेपाळ - ) हा च्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.

वर्ग:इ.स. २००४ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:नेपाळचे क्रिकेट खेळाडू
वेस्ली मढीवेरे

**वेस्ली मढीवेरे** (४ सप्टेंबर, २०००:झिम्बाब्वे - ) हा च्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.

वर्ग:इ.स. २००० मधील जन्म
वर्ग:झिम्बाब्वेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
तिनाशे कामुनहुकाम्वे

**तिनाशे कामुनहुकाम्वे** (१० जुलै, १९९५:झिम्बाब्वे - ) हा च्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.

वर्ग:इ.स. १९९५ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:झिम्बाब्वेचे क्रिकेट खेळाडू
हसन महमूद

**हसन महमूद** (१२ ऑक्टोबर, १९९९:चट्टग्राम, बांगलादेश - ) हा च्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.

वर्ग:इ.स. १९९९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:बांगलादेशचे क्रिकेट खेळाडू
रानखाटीक

**रानखाटीक** (शास्त्रीय नाव: टेफ्रोडोर्निस पाँडिसेरियानस; इंग्लिश:Common Woodshrike) हा महाराष्ट्रात आढळणारा पक्षी आहे. या पक्ष्यांची प्रजाती धोक्यात आहे. याला बदलते हवामान कारणीभूत आहे.

वर्ग:पक्षी
आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालय (भारत)

**आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालय** हे भारत सरकारचे मंत्रालय आहे जे भारतात आरोग्य धोरणाशी संबंधित आहे. भारतातील कुटुंब नियोजनाशी संबंधित सर्व सरकारी कार्यक्रमांनाही ते जबाबदार आहेत.

वर्ग:भारत सरकार
जोनाथन फिगी

**जोनाथन फिगी जॉन** (२५ ऑगस्ट, २००१:दुबई, संयुक्त अरब अमिराती - ) हा भारतीय वंशाचा च्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे. हा डाव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने जलद मध्यमगती गोलंदाजी करतो.

वर्ग:इ.स. २००१ मधील जन्म
वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मिझानूर रहमान अझहरी

**मिझानूर रहमान अझहरी** () बांगलादेशातील एक प्रख्यात वक्ता, अभ्यासक आणि इस्लामचा उपदेशक आहेत.

## कारकीर्द 
2010 मध्ये इस्लामी संगीत गायक आणि किरात कलाकारासह अझहरीने आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली.

### निवडलेले भाषण
### दूरदर्शन
## संदर्भ
वर्ग:मुस्लिम धर्मगुरू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शेमेन कॅम्पबेल

**शेमाईन अल्टिया कॅम्पबेल** (क्रिकेट खेळाडू आहे .

**कॅम्पबेल** (१०५ नाबाद), एकदिवसीय सामन्यात शतक झळकावणारी तेव्हा संख्या ७ फलंदाजी किंवा कमी प्रथम आणि एकमेव महिला खेळाडू आहे आणि ती सुद्धा महिला एकदिवसीय डावात कोणत्याही फलंदाजी साठी सर्वाधिक धावा क्रमांक ७ स्थानावर फलंदाजी किंवा कमी असते नाही बाहेर . १९ वर्ष आणि ३३८ दिवस वयोगटातील ट्वेंटी२० सामन्यात खेळणारी ती सर्वात तरुण कर्णधार आहे.

२०१६ मध्ये वेस्ट इंडीजच्या आयसीसी महिला विश्व टी -२० विजेत्या स्पर्धेतही ती सहभागी झाली होती.

ऑक्टोबर २०१८ In मध्ये क्रिकेट वेस्ट इंडीजने (सीडब्ल्यूआय) तिला २०१८-१९ च्या हंगामासाठी महिला करार दिला. नंतर त्याच महिन्यात, तिला वेस्ट इंडीजच्या २०१८ squad आयसीसी महिला विश्व टी -२० स्पर्धेसाठी वेस्ट इंडीजच्या संघात स्थान देण्यात आले. जानेवारी २०२० मध्ये ऑस्ट्रेलियामध्ये २०२० आयसीसी महिला टी -२० विश्वचषक स्पर्धेसाठी तिला वेस्ट इंडीजच्या संघात स्थान देण्यात आले. स्पर्धेच्या त्यांच्या सुरुवातीच्या सामन्यात थायलंड विरुद्ध कॅम्पबेलने तिच्या 100 व्या डब्ल्यूटी 20 सामन्यात खेळला.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९९२ मधील जन्म
वर्ग:वेस्ट इंडीजच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
ओन्निचा कांचोम्पू

**ओन्निचा कांचोम्पू** (२५ डिसेंबर, १९९७:थायलंड - ) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून खेळणारी खेळाडू आहे.

वर्ग:इ.स. १९९७ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:थायलंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
चार्ल्टन शुमा

**चार्ल्टन शुमा** (१९ एप्रिल, १९९३:बुलावायो, झिम्बाब्वे - ) हा च्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने जलद-मध्यमगती गोलंदाजी आणि फलंदाजी करतो.

वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म
वर्ग:झिम्बाब्वेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सथ्या संदीपानी

**सथ्या संदीपानी** (२७ ऑगस्ट, १९९९:गाली, श्रीलंका - ) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून खेळणारी खेळाडू आहे.

वर्ग:इ.स. १९९९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:श्रीलंकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
आयेशा नसीम

**आयेशा नसीम** (७ ऑगस्ट, २००४:पाकिस्तान - ) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून खेळणारी खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फलंदाजी आणि मध्यमगती गोलंदाजी करते. ही वयाच्या १५व्या वर्षी आपला पहिला आंतरराष्ट्रीय सामना खेळली.

वर्ग:इ.स. २००४ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:पाकिस्तानच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
पिटे फान बिल्यॉन

**पिटे फान बिल्यॉन** (१५ एप्रिल, १९८६:ब्लूमफॉंटेन, दक्षिण आफ्रिका - ) हा च्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.

याची बहीण सुझान फान बिल्यॉनने जलतरणात ऑलिंपिक स्पर्धेत दक्षिण आफ्रिकेचे प्रतिनिधित्व केले आहे.

वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जानेमन मलान

**जानेमन मलान** (१८ एप्रिल, १९९६:दक्षिण आफ्रिका - ) हा च्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.

वर्ग:इ.स. १९९६ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू
ली-ॲन कर्बी

**ली-ॲन कर्बी** (७ एप्रिल, १९८७:त्रिनिदाद - ) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून खेळणारी खेळाडू आहे.

वर्ग:इ.स. १९८७ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:वेस्ट इंडीजच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
मोहम्मद अयाज

**मोहम्मद अयाज** (१३ ऑक्टोबर, १९८७:संयुक्त अरब अमिराती - ) हा च्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.

वर्ग:इ.स. १९८७ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीचे क्रिकेट खेळाडू
झहूर खान

**झहूर खान** (२५ मे, १९८९:फैसलाबाद, पाकिस्तान - ) हा च्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.

हा उजव्ा. हाताने फलंदाजी आणि मध्यम जलदगती गोलंदाजी करतो.

वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीचे क्रिकेट खेळाडू
वॉरेन वॉशिंग्टन

**वॉरेन वॉशिंग्टन** (२८ ऑगस्ट, १९३६: पोर्टलँड, ओरेगॉन, अमेरिका - ) हे अमेरिकन हवामान शास्त्रज्ञ असून ते सध्या नॅशनल सेंटर फॉर ॲटमॉस्फिअरिक रिसर्च, बोल्डर, कॉलोराडो येथे वयाच्या ८३ व्या वर्षीही कार्यरत आहेत.

## जन्म व शिक्षण 
वॉरेन वॉशिंग्टन यांचा जन्म २८ ऑगस्ट १९३६ला अमेरिकेतील पोर्टलँड, ओरेगॉन, येथील आफ्रिकन-अमेरिकन कुटुंबात झाला. वॉशिंग्टन यांनी ओरेगॉन स्टेट युनिव्हर्सिटीतून भौतिकशास्त्रात पदवी व हवामानशास्त्रात पदव्युत्तर पदवी घेतल्यानंतर पेनसिल्व्हेनिया स्टेट युनिव्हर्सिटी मधून १९६४ साली हवामानशास्त्रात पीएच.डी मिळवली.

## कार्य 
पर्यावरण विज्ञान व हवामान संशोधन या विषयांत डॉ. वॉशिंग्टन तज्ञ आहेत व पृथ्वीचे हवामान व त्याची कॉम्प्युटर सिम्युलेशन मॉडेल्स बनवणे या विषयांत त्यांचा खास अभ्यास आहे. वॉशिंग्टन यांनी अनेक अमेरिकन राष्ट्राध्यक्षांचे पर्यावरण विषयक सल्लागार म्हणून काम केले आहे. टोकाच्या पर्यावरणीय घटनांचा संबंध व त्यांची वाढण्याची शक्यता वॉशिंग्टन यांची मॉडेल्स स्पष्ट करतात. हवामानशास्त्रातील हा महत्त्वाचा विकासाचा टप्पा वॉशिंग्टन यांच्या संशोधनामुळे शक्य झाला आहे. 

## पुरस्कार 
वॉरेन वॉशिंग्टन यांना २००७ साली शांततेचे नोबेल पारितोषिक आयपीसीसीच्या इतर शास्त्रज्ञांबरोबर विभागून देण्यात आले. २०१० मध्ये अमेरिकेतले विज्ञान क्षेत्रातले सर्वोच्च ‘नॅशनल मेडल ऑफ सायन्स’ दिले गेले.२०१९ मध्ये पर्यावरण क्षेत्रातील नोबेल मानला जाणारा टायलर पुरस्कार वैज्ञानिक मायकेल मॅन यांच्याबरोबर विभागून देण्यात आला.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:हवामानशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १९३६ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अविनाश साबळे

**अविनाश साबळे** (जन्म: १३ सप्टेंबर, १९९४) हे ३००० मीटर स्टीपलचेस प्रकारातील भारतीय खेळाडू आहेत.

पटियाळा येथे फेडरेशन चषक वरिष्ठ राष्ट्रीय ॲथलेटिक्स स्पर्धेत  महाराष्ट्राच्या अविनाश साबळे यांनी सुवर्णपदकाची कमाई केली. अविनाशने ३ हजार मीटर स्टीपलचेस ( steeplechase )मध्ये राष्ट्रीय विक्रमासह पदक मिळवले. त्याने ७ मिनिटे २०.२० सेकंदात नवा विक्रम नोंदवला. विशेष म्हणजे याआधीचा विक्रम २०१९ साली अविनाशच्या नावावर होता. तेव्हा त्याने २१.३७ सेकंदात हे अंतर पार केले होते.

याआधी जागतिक ॲथलेटिक्स अजिंक्यपद स्पर्धेत अविनाशने ऐतिहासिक कामगिरी केली होती. त्याने ३ हजार मीटर स्टीपलचेस प्रकारात राष्ट्रीय विक्रम मोडला होता आणि जागतिक स्पर्धेसाठी पात्र ठरला होता. इतकेच नव्हे तर जागतिक स्पर्धेच्या स्टीपलचेस प्रकारात अंतिम फेरीत प्रवेश करणारा तो पहिला भारतीय पुरुष ठरला होता.

वयाच्या सहाव्या वर्षापासून अविनाश धावण्याचा सराव करत आहे. १२ वी चे शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर तो भारतीय लष्कराच्या ५ महार रेजिमेंटमध्ये दाखल झाला.

अविनाश साबळे याने रविवारी दिल्ली हाफ मॅरेथॉनमध्ये राष्ट्रीय विक्रम नोंदवला. त्याने ही शर्यत 1.00.30 सेपंद अशी पूर्ण करीत हिंदुस्थानसाठी नव्या राष्ट्रीय विक्रमावर मोहोर उमटवली. तोक्यो ऑलिम्पिकसाठी 3 हजार मीटर अडथळा शर्यतीचे तिकीट बुक करणारा अविनाश साबळे 61 मिनिटांच्या आतमध्ये हाफ मॅरेथॉन पूर्ण करणारा भारतातील पहिलाच धावपटू ठरलाय हे विशेष.

महाराष्ट्राच्या कालिदास हिरवे याने याआधी 1.03.46 सेपंद अशा वेळेसह हाफ मॅरेथॉन पूर्ण करीत भारतातील विक्रम नोंदवला होता, पण अविनाश साबळे याने या शर्यतीत हा विक्रम मागे टाकला.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय धावपटू
वर्ग:इ.स. १९९४ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील रौप्य पदक विजेते भारतीय
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
कोरेका

इवलेसे
**कोरेका**  एक सामुदायिक वॉचटावर आहे, इटली, कॅलब्रिया, कोस्टा नाजा प्रांता कॅम्प्रा सॅन जुआन अमंटिया नगरपालिका.

वर्ग:इटलीमधील शहरे
माँते कॅसिनो

**मॉंते कॅसिनो** इटलीमधील एक टेकडी आहे. रोमपासून १३० किमी आग्नेयेस कॅसिनो शहराजवळील ही खडकाळ टेकडी ५२० मी उंचीची आहे. रोमन काळात या भागाचे नाव *कॅसिनम* होते.

या टेकडीवर कॅथोलिक पंथीय ख्रिश्चनांचा मोठा मठ आहे.

वर्ग:इटलीमधील शहरे
वर्ग:इटलीचा भूगोल
दहिवडी महाविद्यालय (दहिवडी)

रयत शिक्षण संस्थेने १९६५ साली दहिवडी या  ठिकाणी महाविद्यालय सुरू केले आहे. पाण्याची भीषण टंचाई, सततचा दुष्काळ, शेतीची अत्यंत कमी उत्पादकता अशी माण तालुक्याची ओळख आहे.  उच्च शैक्षणिक सोयी शिवाय या भागाचा विकास होणे शक्य नाही हे ओळखून संस्थेने या महाविद्यालयाची स्थापना केलेली आहे.  महाविद्यालयातील दर्जेदार शिक्षणामुळे कायम दुष्काळी भागातील अनेक  घरांमध्ये आर्थिकदृष्ट्या नंदनवन फुलले आहे.

कला, वाणिज्य, विज्ञान, बी. सी. ए. अश्या विभागातील तसेच दुरशिक्षण , मुक्त विद्यापीठ द्वारे विविध शैक्षणिक सोयी या महाविद्यालयात उपलब्ध आहेत.

वर्ग:दहिवडी
वर्ग:महाराष्ट्रातील शैक्षणिक संस्था
सिलाओस

**सिलाओस** हे भारतीय महासागरातील रियुनियन बेटावरील एक छोटे शहर आहे. याच नावाच्या कम्युनचे हे प्रशासकीय केंद्र आहे. हे गाव ज्वालामुखीच्या मुखात १,२१४ मीटर उंचीवर वसलेले आहे.

मार्च १५, १९५२ रोजी येथे २४ तासांत १,८७० मिलिमीटर (७३ इंच) इतका पाउस पडला होता.

वर्ग:रेयूनियों
डॅरिन डुपाविलॉन

**डॅरेन माइल्स डुपाविलॉन** (१५ जुलै, १९९४:डर्बन, दक्षिण आफ्रिका - ) हा च्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.

हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि जलदगती गोलंदाजी करतो.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १९९४ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू
भुवन कर्की

**भुवन कर्की** (२८ जानेवारी, १९९४:नेपाळ - ) हा च्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.

वर्ग:इ.स. १९९४ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:नेपाळचे क्रिकेट खेळाडू
हमझा तारिक

**हमझा तारिक** (२१ जुलै, १९९०:कराची, पाकिस्तान - ) हा कडून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे. हा यष्टिरक्षक असून उजव्या हाताने फलंदाजी करतो.

वर्ग:कॅनडाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:२०१९-२१ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीगमध्ये खेळलेले खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शाहिद अहमदझाई

**शाहिद अहमदझाई** (१५ नोव्हेंबर, १९८८:कॅनडा - ) हा कडून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे. हा डाव्या हाताने फलंदाजी आणि मंदगती गोलंदाजी करतो.

वर्ग:कॅनडाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:२०१९-२१ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीगमध्ये खेळलेले खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
तरणजीत भरज

**तरणजीत भरज** (३ मार्च, १९९३:नवी दिल्ली, भारत - ) हा कडून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो.

वर्ग:२०१९-२१ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीगमध्ये खेळलेले खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म
वर्ग:डेन्मार्कचे क्रिकेट खेळाडू
सय्यद तमीम

**सय्यद तमीम** (:कतार - ) हा कडून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.

वर्ग:२०१९-२१ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीगमध्ये खेळलेले खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:कतारचे क्रिकेट खेळाडू
अवि दीक्षित

**अवि दीक्षित** (२५ एप्रिल, १९९९:सिंगापूर - ) हा कडून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:२०१९-२१ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीगमध्ये खेळलेले खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९९ मधील जन्म
वर्ग:सिंगापूरचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
एर कूलर

एर कूलिंग ही उष्णता नष्ट करण्याची एक पद्धत आहे. हे पृष्ठभागाचे क्षेत्रफळ वाढवून किंवा थंड होण्याच्या ऑब्जेक्टवर वायूचा प्रवाह वाढवून असे दोन्ही काम करते.

## एर कुलर बनवण्याची प्रक्रिया
### लागणारे साहित्य
*सी पी यु फॅन (१२ व्होल्ट डी सी )
*अडॉप्टर (१२ व्होल्ट डी सी)
*कनेक्टिंग वायर 
*पम्पिंग मोटर (१२ व्होल्ट)

### साधने
*सोल्डरिंग गन आणि सोल्डर वायर
*वायर कटर
*कात्री
*ग्लू गन
*प्लास्टिक बॉक्स 
*फिश टंक पाईप

### जोडणी
*मोटरची पॉजिटिव(+ve) वायर फॅनच्या पॉजिटिवला जोडावी. 
*मोटरची नेगेटिव(-ve) वायर फॅनच्या नेगेटिवला जोडावी. 
*मोटर आणि फॅनची पॉजिटिव(+ve) वायर अडपटेरच्या पॉजिटिवला जोडावी. 
*आणि मोटर आणि फॅनची वायर अडपटेरच्या नेगेटिवला(-ve) जोडावी.

### पायऱ्या
### चाचणी
### खर्च
## संदर्भ
झीशान शाह

**झीशान शाह** (१ ऑक्टोबर, १९८७:ब्रॉन्डबी. डेन्मार्क - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे. हा सहा टी२० आंतरराष्ट्रीय सामने खेळला.

वर्ग:२०१९-२१ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीगमध्ये खेळलेले खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८७ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:डेन्मार्कचे क्रिकेट खेळाडू
सेसिल परवेझ

**सेसिल परवेझ** (२२ जुलै, १९८४:पाकिस्तान - ) हा कडून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.

हा उजव्या हाताने फलंदाजी व मध्यम-जलदगती गोलंदाजी करतो.

वर्ग:कॅनडाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:२०१९-२१ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीगमध्ये खेळलेले खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सुलतान अहमद (क्रिकेट खेळाडू)

**सुलतान अहमद** (११ ऑक्टोबर, १९८९:गुजराणवाला, पाकिस्तान - ) हा च्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.

वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीचे क्रिकेट खेळाडू
नथानियेल वॉटकिन्स

**नथानियेल अॅशली थॉमस वॉटकिन्स** (७ नोव्हेंबर, १९९१:ऑक्सफर्ड, इंग्लंड - ) हा कडून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे. हा डाव्या हाताने मंदगती गोलंदाजी आणि उजव्या हाताने फलंदाजी करतो.

वर्ग:२०१९-२१ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीगमध्ये खेळलेले खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बायजाबाई शिंदे

**बायजाबाई शिंदे** या ग्वाल्हेर संस्थानाच्या राणी होत्या. त्यांनी अत्यंत दोलायमान राजकीय स्थितीत ग्वाल्हेर संस्थानचा कारभार सांभाळला. बायजाबाई शिंदे यांच्या कर्तृत्वाचे वर्णन अनेक देशी-विदेशी इतिहास अभ्यासकांनी केले आहे.

शिंदे दिसायला अत्यंत सुंदर आणि सुस्वरूप होत्या असे वर्णन अनेक इतिहासलेखकांनी केलेलं आहे. इंग्रज लेखकांनी त्यांना *ब्युटी ऑफ डेक्कन* (दक्षिणेची सौंदर्यलतिका) असे म्हणले आहे.

बायजाबाई (माहेरच्या घाटगे) या आजच्या कोल्हापूर जिल्ह्यातील कागल येथील होत्या. कागल येथील देशमुखी घाटगे घराण्याकडे होती. या घराण्यातील एक शूर पुरुष सखाराम म्हणजेच सर्जेराव घाटगे हे परशुरामभाऊ पटवर्धन यांच्याकडे नोकरीस होते. पटवर्धन यांच्यामुळे त्यांचे पुण्यात पेशव्यांकडे येणे-जाणे होऊ लागले. सर्जेराव घाटग्यांचे गुण पाहून त्यांनी पुण्यातच राहावे अशी विनंती नाना फडणवीसांनी केली आणि घाटगे पुणे दरबारातच रुजू झाले. पुढे सवाई माधवरावांच्या मृत्यूनंतर दुसरे बाजीराव पेशवेपदी आले तेव्हाच्या काळामध्ये महादजी शिंदे यांचे दत्तकपुत्र दौलतराव शिंदे यांच्याशी सर्जेराव घाटग्यांचा संपर्क आला.

सर्जेराव घाटगे यांच्या मुलीशी दौलतराव शिंदे यांनी विवाह करावा असा प्रस्ताव दुसऱ्या बाजीरावांनी मांडला. ही कन्या म्हणजेच बायजाबाई शिंदे होय. त्यानंतर शिंदे यांच्या दिवाणपदावर सर्जेराव घाटगे यांची नेमणूक झाली आणि १७८८ च्या मार्च महिन्यात बायजाबाई घाटगे आणि दौलतराव शिंदे यांचा विवाह झाला.

नंतरच्या काळात सर्जेराव घाटगे आपल्या कृष्णाकृत्यांमुळे दरबारात बराच अप्रिय झाला. पुणे आणि इंदौर वर जाळपोळ केल्यामुळे ब्रिटिश आणि होळकर सत्तानी देखील त्याला शिंद्याच्या कारभारातून बाजूला करण्याचा तगादा लावला होता, त्याप्रमाणे दौलतराव शिंदे यांनी सर्जेरावास कारभारातून बाजूला केले. ह्या घडामोडींनी सर्जेराव नाराज होता, एकदा वाठारच्या निंबाळकरांच्या वतनाचा विषय घेऊन तो महाराजांच्या समोर गेला पण महाराजांनी त्याच्याकडे नंतर पाहू म्हणून दुर्लक्ष केले पण सर्जेराव मात्र उर्मटपणे महाराजांच्या अंगरख्याला ओढून आजच निवाडा झाला पाहिजे म्हणून झटापटीला आला त्यात तलवारी निघाल्या व महाराजांचे २ अंगरक्षक मारले गेले, मोठा गहजब झाला. त्यावेळी महाराजांच्या अंतर्गत सुरक्षेची जबाबदारी सरदार आनंदराव शिंदे (रणबहददूर मानाजी शिंदे फाकडे यांचे पुत्र) यांच्यावर होती त्यांनी आपल्याबरोबर काही निवडक सैनिक घेतले व सर्जेरावाच्या तंबूवर धावा बोलला, तत्कालीन ब्रिटिश रेसिडेंटच्या वृत्तांतानुसार आनंदरावांनी तंबू कापले व सर्जेरावास भर रस्त्यात खांडोळी करून वध केला आणि शासन केले. रेसिडेंटच्या वृत्तांनुसार येवढी मोठी घटना घडून देखील ग्वाल्हेर मधील कोणी हळहळले नाही, लोकांनी आपापले व्यवहार रोजच्याप्रमाणे पुर्वव्रत ठेवले. काही इतिहासकार असेही म्हणतात की सर्जेरावचे पारिपत्य दौलतरावांच्या आदेशानेच झाले व ती जबाबदारी आपल्या घरातील विश्वासू आनंदरावास दिली, कारण सर्जेराव महत्त्वकांशी पुरुष होता आणि शिंदेशाहीची घाडगेशाही करण्याच्या बतावण्या करू लागला होता. 

दत्तात्रय बळवंत पारसनीस यांनी महाराणी बायजाबाई शिंदे यांचे त्याच नावाचे चरित्र १९०२ साली प्रसिद्ध केलं आहे. या पुस्तकात या सर्व घडामोडींचे वर्णन केले आहे. 

## संदर्भ 
* बायजाबाईसाहेब शिंदे ह्यांचे चरित्र

वर्ग:ग्वाल्हेर
वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती
वर्ग:मराठा साम्राज्यातील स्त्रिया
आपत्ती व्यवस्थापन चक्र

अनंत काळापासून पृथ्वीतलावर आपत्ती कोसळत आल्या आहेत. वारंवार येणाऱ्या आपत्तींपैकी काही नैसर्गिक असतात, तर काही मानवनिर्मित असतात. आपत्तींमुळे होणारी जीवित आणि वित्तहानी टाळण्यासाठी किंवा त्याचे प्रमाण कमी करण्यासाठी आपत्ती व्यवस्थापनाची प्रणाली अलीकडे सगळ्याच देशांनी कार्यरत केली आहे. आपत्ती व्यवस्थापन चक्र हे आपत्ती व्यवस्थापनाच्या प्रणालीमधील एक महत्त्वाचे आणि मूलभूत तत्त्व आहे. आपत्तींमुळे होणारी हानी टाळायची असेल, तर आपत्ती उद्भवायच्या अगोदरपासूनच आपत्तींचा अंदाज घेणे, आपत्तींविरोधी प्रतिबंधात्मक उपाय योजणे, आपत्तींचे उपशमन आणि आपत्तिदरम्यान योग्य बचावासाठी कार्यवाही हाती घेणे इत्यादी गोष्टी महत्त्वाच्या ठरतात. या सर्व कार्यवाहींची कल्पना खाली दर्शविलेल्या ‘आपत्ती व्यवस्थापन चक्रा’वरून (‘आपत्ती व्यवस्थापन मालिके’वरून) येईल.

सोबतच्या आकृतीवरून हे स्पष्ट दिसून येते की, आपत्ती व्यवस्थापन चक्रातील कार्यवाहीचे तीन प्रमुख भाग आहेत : १) आपत्तिपूर्व कार्यवाही, २) आपत्तिदरम्यानची कार्यवाही आणि ३) आपत्तीनंतरची कार्यवाही.

* आपत्तिपूर्व कार्यवाही : या भागांत खालील कार्यवाही अपेक्षित आहे :

(अ) संभाव्य धोक्यांचा आढावा घेऊन त्या धोक्यांची हानिकारकता आणि स्वरूप यांचा आढावा घेणे.

(ब) धोका टाळण्यासाठी प्रतिबंधात्मक कार्यवाही करणे.

(क) जिथे प्रतिबंधात्मक कार्यवाही शक्य नसेल, तिथे हानीची प्रवणता कमी होईल असे उपाय योजून तिचे उपशमन करणे.

(ड) पूर्वतयारी करणे (सुसज्ज होणे) – यांत सरकारी यंत्रणा, धोक्याचे इशारे देणारी यंत्रणा, आपत्तिदरम्यान लागणारी सामग्री, बिगरसरकारी यंत्रणा आणि सामान्य नागरिक या सर्वांच्या सुसज्जतेचा अंतर्भाव होतो.

* आपत्तिदरम्यानची कार्यवाही : यांत खालील गोष्टींचा समावेश होतो :

(अ) धोक्याचा इशारा देणे.

(ब) जीविताचे रक्षण आणि बचावकार्य करणे, लोकांना आणि जनावरांना सुरक्षित स्थानी पोहोचवणे.

(क) मालमत्तेची सुरक्षा आणि तात्काळ वैद्यकीय आणि इतर मदत पोहोचवणे.

* आपत्तीनंतरची कार्यवाही : यांत खालील गोष्टी समाविष्ट आहेत :

(अ) विस्थापितांचे पुनर्वसन आणि त्यांचे जीवन पूर्ववत सुरळीत व्हावे म्हणून त्यांचे पुनरूत्थान करणे, नुकसानभरपाई देऊन त्यांना समाजाच्या मुख्य प्रवाहात संलग्न करून घेणे आणि त्यांच्या निर्वाहाची सोय करून देणे.

(ब)  आपत्तींमुळे क्षती पोहोचलेल्या सर्व बांधकामांची/इमारतींची पुनर्बांधणी आणि विकास करणे.

(क)  विकासकामे करीत असताना भविष्यातील धोक्यांमुळे परत हानी होऊ नये, याची काळजी घेणे.

वरील आपत्ती व्यवस्थापन चक्र आणि त्यात अंतर्भाव केलेली कार्यप्रणाली ही सातत्याने अमलात आणणे अपेक्षित असते. सरकारी यंत्रणा ह्या आपत्ती व्यवस्थापनात महत्त्वाच्या वाटेकरी असतात; पण सामान्यजनांची जबाबदारी तेवढीच महत्त्वाची असते. थोडक्यात, आपत्ती व्यवस्थापन ही समाजाच्या सर्व घटकांचा समावेश असलेली सुनियोजित संघटनात्मक कृती आणि समन्वय साधून आपत्तींना समर्थपणे तोंड देण्यास कटिबद्ध असलेली प्रणाली आहे.
पालक पनीर

**पालक पनीर** हा पालक व पनीर वापरून केलेला पंजाबी खाद्यपदार्थ आहे.

**साहित्य :**
* तेल 
* पालक १ जुडी 
* जिरे पूड 
* धणे पूड 
* हळद 
* लाल तिखट 
* गरम मसाला 
* मीठ 
* पनीर 
* कसुरी मेथी 

**कृती :**

एक चमचा तेल तव्यामध्ये गरम करावे. लहान आकाराचे टोमॅटो बारीक करून त्यामध्ये घालावे व एक हिरवी मिरची बारीक चिरून त्यामध्ये घालावी. नंतर त्यावर झाकण घालून मंद आचेवर शिजू द्यावे. २-३ मिनिट मिश्रण मऊ होईपर्यंत मंद आचेवर ठेवावे.

पालकाची पाने स्वच्छ धुऊन बारीक कापून घ्यावी व ती कढईमध्ये टाकावी. अर्धा कप पाणी घालावे व ३-४ मिनिट मंद आचेवर शिजवून घ्यावे. थोड्या वेळाने ते थंड झाल्यावर मिक्सर मध्ये बारीक करून घ्यावे. 

नंतर जिरे पूड १/२ चमचा, धणे पूड १ चमचा, हळद १/२ चमचा, लाल तिखट १ चमचा, गरम मसाला १ चमचा, मीठ चवीपुरते मिसळून घ्यावे व त्यामध्ये ४-५ चमचे पाणी मिसळून त्याचे मिश्रण बनवावे. तव्यात १ चमचा तेल घालून त्यामध्ये हे मिश्रण मंद आचेवर तेल सुटेपर्यंत परतून घ्यावे  तसेच १ चमचा जिरे घालावे, १ चमचा लसूण पूड  घालावी व पालक बारीक केलेला त्यामध्ये मिसळून मंद आचेवर ठेवावे व दोन मिनिट परतून घ्यावे. नंतर त्यामध्ये चवीपुरते मीठ घालावे, २ चमचे बटर घालावे. २ चमचे साय घालावी. ते मिश्रण मंद आचेवर पारतून घ्यावे. २५० ग्रॅम पनीर घालावे व मंद आचेवर १०-१५ मिनिट ठेवावे. तुमचे पालक पनीर तयार झाले.

वर्ग:पंजाबी खाद्यपदार्थ
सोनल मानसिंह

**सोनल मानसिंह** (जन्म ३० एप्रिल १९४४) ह्या  भरतनाट्यम आणि ओडिसी नृत्य शैलीच्या एक भारतीय शास्त्रीय नर्तक आणि गुरू आहेत. राज्यसभेचे सदस्य होण्यासाठी त्यांना भारताच्या राष्ट्रपतींनी जुलाई २०१८ मध्ये नामांकन दिले आहे.

## जीवन 
१९४४ मध्ये प्रख्यात समाजसेवक आणि पद्मभूषण विजेता अरविंद आणि पौर्णिमा पक्वासा या गुजराती घरात सोनल मानसिंगचा जन्म मुंबईत झाला. तिचे आजोबा मंगलदास पक्वासा हे स्वातंत्र्यसेनानी आणि भारताच्या पहिल्या पाच राज्यपालांपैकी एक होते.

सोनल मानसिंग यांनी वयाच्या चौथ्या वर्षी नागपुरातील एका शिक्षकापासून तिच्या मोठ्या बहिणीसमवेत मणिपुरी नृत्य शिकण्यास सुरुवात केली. त्यानंतर वयाच्या सातव्या वर्षी त्यांनी पंडानलूर घराण्यातील विविध गुरूंकडून भरतनाट्यम शिकण्यास सुरुवात केली. मुंबईतील कुमार जयकर यांच्याकडूनदेखील य्यांनी नृत्याचे धडे घेतले.  

सोनल मानसिंग यांनी भारतीय विद्या भवनमधून संस्कृतमध्ये "प्रवीण" आणि "कोविद" आणि मुंबईतील एल्फिन्स्टन कॉलेजमधून जर्मन साहित्यात बीए (ऑनर्स) पदवी मिळविली आहे. वयाच्या १८व्या वर्षी आपल्या कुटुंबाच्या विरोधाला न जुमानता त्या बंगलोरला भरतनाट्यम नृत्यातील खरे प्रशिक्षण घेण्यासाठी प्राध्यापक यूएस कृष्णाराव आणि चंद्रभागा देवी यांच्याकडे गेल्या. १९६५ साली त्यांनी मायलापूरच्या गौरी अम्मल यांच्याकडून अभिनय आणि गुरू केलुचरण मोहपात्रा यांच्याकडून ओडिसी नृत्य शिकण्यास सुरुवात केली. १९७७ साली त्यांनी नवी दिल्ली येथे सेंटर फॉर इंडियन क्लासिकल डान्स' (सीआयसीडी)ची स्थापना केली.  

मायाधर मानसिंह यांनी सोनलची ओळख त्यांचे चिरंजीव भारतीय मुत्सद्दी ललित मानसिंह यांच्याशी करून दिली होती. दोघांनी पुढे लग्न केले आणि नंतर घटस्फोट घेण्याचा निर्णय घेतला. 

वर्षानुवर्षे करीत राहिलेल्या नृत्याने त्यांना जगभरात प्रसिद्धी आणि पुरस्कार मिळाले. १९९२ मध्ये भारत सरकार ने पद्मभूषण प्रदान केले. १९८७ मध्ये संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार देण्यात आला होता. भारताचा दुसरा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार पद्मविभूषण हा त्यांना २००३ मध्ये मिळाला. बालसरस्वतीनंतर असा मान मिळवून देणारी ही भारतातील दुसरी महिला नर्तकी बनली. त्यानंतर मध्य प्रदेश सरकारच्या कालिदास सन्मानाने २००६ मध्ये त्यांचा गौरव करण्यात आला. एप्रिल २००७ मध्ये उत्तराखंडातल्या पंतनगर येथील गोविंद वल्लभदास पंत विद्यापीठाने त्यांना डॉक्टर ऑफ सायन्स (Honoris Causa-ऑनरिस कॉसा) आणि संबळपूर विद्यापीठाने डॉक्टर ऑफ लिटरेचर (ऑनोरिस कॉसा) या मानद पदव्यांनी सन्मानित केले. 

२००२ मध्ये नृत्यसेवेच्या ४० वर्षांच्या पूर्णतेच्या निमित्ताने हिंदी चित्रपटांचे दिग्दर्शक प्रकाश झा यांनी सोनल मानसिंग यांच्यावर 'सोनल' नावाचा एक माहितीपट बनविला. या माहितीपटाला त्यावर्षी राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाला. 

## संदर्भ 
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
वर्ग:हयात व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९४४ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय नर्तक
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:कालिदास सन्मान पुरस्कारविजेते
अमिनो आम्ल

अमीनो idsसिड सेंद्रिय संयुगे असतात ज्यात अमीन (Nएनएच 2) आणि कारबॉक्सिल (-COOH) फंक्शनल ग्रुप असतात आणि प्रत्येक अमीनो acidसिडसाठी विशिष्ट साइड साखळी (आर ग्रुप) असतात. [१] [२] अमीनो acidसिडचे मुख्य घटक कार्बन (सी), हायड्रोजन (एच), ऑक्सिजन (ओ) आणि नायट्रोजन (एन) आहेत, जरी इतर घटक विशिष्ट एमिनो idsसिडच्या बाजूला साखळ्यांमध्ये आढळतात. सुमारे 500 नैसर्गिकरित्या उद्भवणारे अमीनो idsसिड ज्ञात आहेत (जेनेटिक कोडमध्ये केवळ 20 दिसतात) आणि बऱ्याच प्रकारे वर्गीकृत केले जाऊ शकतात.  अल्फा- (α-), बीटा- (β-), गामा- (γ-) किंवा डेल्टा- (δ-) अमीनो ॲसिड म्हणून कोर स्ट्रक्चरल फंक्शनल ग्रुप्सच्या स्थानांनुसार त्यांचे वर्गीकरण केले जाऊ शकते; इतर श्रेण्या ध्रुवपणा, पीएच पातळी आणि साइड साखळी गट प्रकार (अ‍ॅलीफॅटिक, अ‍ॅसीक्लिक, सुगंधित, हायड्रॉक्सिल किंवा सल्फर इत्यादी) संबंधित आहेत. प्रथिनेंच्या स्वरूपात, अमीनो ॲसिडचे अवशेष मानवी स्नायू आणि इतर ऊतींचे दुसरे सर्वात मोठे घटक (पाणी सर्वात मोठे आहे) बनवतात.  प्रथिनेतील अवशेष म्हणून त्यांची भूमिका पलीकडे, एमिनो ॲसिड न्यूरोट्रांसमीटर ट्रान्सपोर्ट आणि बायोसिंथेसिससारख्या बऱ्याच प्रक्रियेत भाग घेतात.

अमीनो ऍसिड चे तीन गटात वर्गीकरण केले जाते:

1)अत्यावश्यक अमीनो ऍसिडस्

2)अनावश्यक अमीनोऍसिडस्

3)सशर्त अमीनो ऍसिडस्

1)अत्यावश्यक अमीनो ऍसिडस्

अत्यावश्यक अमीनो ऍसिड शरीराद्वारे तयार केले जाऊ शकत नाहीत. परिणामी, ते अन्नातून आलेच पाहिजेत.

2)अनावश्यक अमीनो ॲसिड 

अनावश्यक म्हणजे आपल्या शरीरात आपण अमीनो acidसिड तयार करतो, जरी आपण ते खाल्लेल्या पदार्थातून मिळत नाही. नॉनसेन्शियल एमिनो idsसिडमध्ये हे समाविष्ट आहे: lanलेनाइन, आर्जिनिन, एस्पॅरिने, artस्पर्टिक ॲसिड, सिस्टीन, ग्लूटामिक ॲसिड, ग्लूटामाइन, ग्लाइसिन, प्रोलिन, सेरीन आणि टायरोसिन.

3)सशर्त अमीनो ऍसिडस्

सशर्त अमीनो ॲसिड सामान्यत: आजारपण आणि तणावाच्या वेळेस आवश्यक नसतात.

सशर्त अमीनो ॲसिडमध्ये हे समाविष्ट आहे: आर्जिनिन, सिस्टीन, ग्लूटामाइन, टायरोसिन, ग्लाइसिन, ऑर्निथिन, प्रोलिन आणि सेरीन.

प्रत्येक जेवणात आपल्याला आवश्यक आणि अनावश्यक अमिनो ॲसिड खाण्याची आवश्यकता नाही, परंतु दिवसभर त्यामध्ये संतुलन मिळविणे महत्त्वाचे आहे. एकाच वनस्पतीच्या घटकावर आधारित आहार पुरेसा होणार नाही, परंतु आम्ही एकाच जेवणात प्रोटीन (जसे तांदूळासह बीन्स) जोडण्याची चिंता करत नाही. त्याऐवजी आम्ही दिवसभर आहाराची पर्याप्तता पाहतो.

9 अत्यावश्यक अमीनो ऍसिड आहेत: हिस्टिडाइन, आइसोल्यूसिन, ल्युसीन, लाइझिन, मेथिओनिन, फेनिलॅलानिन, थेरोनिन, ट्रायप्टोफेन आणि व्हॅलिन.

अनावश्यक म्हणजे आपल्या शरीरात आपण अमीनो ॲसिड तयार करतो, जरी आपण ते खाल्लेल्या पदार्थातून मिळत नाही. नॉनसेन्शियल एमिनो ऍसिड मध्ये हे समाविष्ट आहे: lanलेनाइन, आर्जिनिन, एस्पॅरिने, artस्पर्टिकऍसिड , सिस्टीन, ग्लूटामिक ॲसिड, ग्लूटामाइन, ग्लाइसिन, प्रोलिन, सेरीन आणि टायरोसिन.

सशर्त अमीनोऍसिड

सशर्त अमीनो ऍसिड  सामान्यत: आजारपण आणि तणावाच्या वेळेस आवश्यक नसतात.

सशर्त अमीनो ऍसिड मध्ये हे समाविष्ट आहे: आर्जिनिन, सिस्टीन, ग्लूटामाइन, टायरोसिन, ग्लाइसिन, ऑर्निथिन, प्रोलिन आणि सेरीन.
बऱ्याच महत्त्वपूर्ण प्रोटीनोजेनिक आणि नॉन-प्रोटीनोजेनिक अमीनो idsसिडमध्ये जैविक कार्य असतात. उदाहरणार्थ, मानवी मेंदूत, ग्लूटामेट (प्रमाणित ग्लूटामिक acidसिड) आणि गामा-अमीनो-बुटेरिक ॲसिड ("जीएबीए", नॉन-स्टॅंडर्ड गामा-अमीनो ॲसिड) अनुक्रमे मुख्य उत्तेजक आणि निरोधक न्यूरोट्रांसमीटर आहेत. हायड्रॉक्सिप्रोलिन, संयोजी ऊतक कोलेजेनचा एक प्रमुख घटक, प्रोलिनपासून संश्लेषित केला जातो. ग्लाइसीन लाल रक्तपेशींमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या पोर्फिरिनचे बायोसिन्थेटिक अग्रदूत आहे.

वर्ग:आम्ले
शुभांगिनी राजे गायकवाड

**शुभांगिनी राजे गायकवाड** (माहेरच्या *जाधव*, २४ फेब्रुवारी: १९४५ - ) या बडोदा संस्थानच्या राजमाता आहेत. त्यांच्या दिवंगत पतीचे नाव रणजीतसिंह गायकवाड. हे काँग्रेसचे नेता होते व १९८०-१९८९ या कालावधीसाठी बडोद्याहून लोकसभेवर निवडून गेलेले खासदार होते. 

शुभांगिनी राजे या लखनौ विद्यापीठातून इतिहास, अर्थशास्त्र आणि इंग्रजी साहित्य हे विषय घेऊन बी.ए.ऑनर्स झाल्या आहेत. 

शुभांगिनी राजे या ग्वाल्हेरचे महाराजा ज्योतिरादित्य सिंधिया यांची पत्नी प्रियदर्शिनी राजे यांच्या थोरल्या आई आहेत.

शुभांगिनी राजे यांनी इ.स. १९९६ साली अपक्ष म्हणून आणि २००४ साली भारतीय जनता पक्षाकडून लोकसभेची निवडणूक लढवली, पण दोनही वेळा त्यांना अपयश आले. २०१४ सालच्या निवडणुकीसाठी बडोदा मतदारसंघातून नरेंद्र मोदी यांनी जास्तीचे नामांकन भरले होते, त्यावेळी शुभांगिनी राजे त्यांच्या प्रस्तावक होत्या. याच सुमारास शुभांगिनी राजे यांची आणि मोदी यांची जवळीक वाढली.  आपले जावई ज्योतिरादित्य शिंदे यांना २०२० सालच्या मार्चमध्ये काँग्रेसमधून फुटून भारतीय जनता पक्षात जाण्यास शुभांगिनींचा हात होता असे मानले जाते. 

शुभांगिनी राजे गायकवाड या त्यांच्या नाजुक प्रकृतीमुळे आपला बहुतेक काळ त्यांच्या बडोद्याच्या राजवाड्यात काढतात. हा 'लक्ष्मी विलास' नावाचा राजवाडा ६०० एकर जमिनीवर विसावला आहे. हा राजवाडा इंग्लंडची महाराणी व्हिक्टोरिया हिच्या बकिंगहॅम पॅलेसच्या चारपट मोठा आहे.

शुभांगिनी राजेंची एकूण संपत्ती अंदाजे २० हजार कोटी रुपये इतकी आहे. 

वर्ग:बडोदा संस्थान
वर्ग:ग्वाल्हेर
वर्ग:एक ही संदर्भ नसलेले लेख
वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मोतीचूर लाडू

**साहित्य :** 
* १ किलो बेसन पीठ
* १/२ किलो तेल
* १ किलो साखर
* काजू 
* बदाम
* मनुके
* वेलची पूड
* जायफळ
* पाणी 
**कृती :** बेसन पीठ चाळून घ्यावे. एका परातीमध्ये बेसन पिठ घ्यावे. त्यामध्ये थोडे थोडे पाणी मिसळून पिठ पातळ माळून घ्यावे. चवीनुसार मीठ टाकले तरी चालेल. पिठ माळून १ तास भिजत ठेवावे. पिठ मऊ भिजल्यानंतर एका कढईमध्ये तेल गरम करायला मंद आचेवर ठेवून द्यावे. तेल तापल्यानंतर भिजलेले बेसन पिठ शेवग्यामध्ये भरून त्याचे वेढे तेलात तळुन घ्यावेत. तळलेली शेव हाताने बारीक करून घ्यावी किवा तुमच्या आवडीनुसार मिक्सर मध्ये बारीक केली तरी चालेल. बारीक केलेल्या शेवेमध्ये  काजू, बदाम, मनुके, जायफळ एकत्र करून घ्यावे. दुसऱ्या पातेल्यामध्ये २ ग्लास पाणी गरम क्राय ठेवून त्यामध्ये १ किलो साखर मिसळून घ्यावी. त्याचा पाक होई पर्यत थांबावे व नंतर त्यामध्ये बारीक केलेली शेव मिसळावी. ते मिश्रण घट होई पर्यत हलवत राहावे. ते मिश्रण घट्ट झाले कि लाडू वळायला सुरुवात करावी. तुमचे मऊ लाडू तयार झाले.

वर्ग:खाद्यपदार्थ
वर्ग:लाडू
संजय कृष्णाजी पाटील

संजय कृष्णाजी पाटील ह्यांचा जन्म ८ ऑगस्ट, १९६६ रोजी मळगे खुर्द, ता. कागल, जि. कोल्हापूर येथे झाला असून  ते मराठी साहित्यातील एक महत्त्वाचे साहित्यिक आहेत.  त्यांनी आतापर्यंत  लेझीम खेळणारी पोरं (कवितासंग्रह) शून्य प्रहर (एकांकिकासंग्रह)  आभाळ झेलण्याचे दिवस (लेखसंग्रह)  हरवलेल्या कवितांची वही (कवितासंग्रह)  दशक्रियेची चित्रकथा (),फक्त लढ म्हणा (नाटक) मायलेकी (नाटक) इत्यादी साहित्यकृती निर्माण केल्या आहेत.

## शिक्षण
संजय कृष्णाजी पाटील यांचे शालेय शिक्षण बिद्री सहकारी साखर कारखाना, कागल, जि. कोल्हापूर येथे झाले. तसेच त्यांनी इन्स्टिट्यूट ऑफ सिव्हील ॲण्ड रूरल इंजिनिअरिंग, गारगोट, जि. कोल्हापूर येथून स्थापत्य अभियांत्रिकीचे पदवी शिक्षण पूर्ण केले. तर पदव्युत्तर पदवीचे शिक्षण मुंबई विद्यापीठातून एम. ए.ला मराठी विषय घेऊन पूर्ण केले.

## प्रशासकीय सेवा
संजय कृष्णाजी पाटील हे महाराष्ट्र प्रशासन सेवेत कार्यरत असून त्यांनी आतापर्यंत अनेकविध पदे कौशल्यपूर्णतेने सांभाळलेले आहेत.

## प्रकाशित साहित्य
* लेझीम खेळणारी पोरं (कवितासंग्रह)
* शून्य प्रहर (एकांकिकासंग्रह) 
* आभाळ झेलण्याचे दिवस (लेखसंग्रह) 
* हरवलेल्या कवितांची वही (कवितासंग्रह) 
* दशक्रियेची चित्रकथा
* फक्त लढ म्हणा (नाटक)
* मायलेकी (नाटक)
## पटकथा, संवाद आणि गीतलेखन
* पांगिरा
* जोगवा
* दशक्रिया
* बंदिशाळा
* ७२ मैल एक प्रवास
* रेती (गीतलेखन)
* हिरकणी (गीतलेखन)
*
*
*
## पुरस्कार
**हरवलेल्या कवितांची वही** ह्या काव्यसंग्रहास आपटे वाचन मंदिर, इचलकरंजीतर्फे देम्यात येणारा कवियत्री इंदिरा संत पुरस्कार- १३ जुलै, २०२९  
**लेझीम खेळणारी पोरं या कवितासंग्रहास मिळालेले पुरस्कार **
* तुका म्हणे साहित्य पुरस्कार
* यशवंतराव चव्हाम साहित्य पुरस्कार
* बालकवी ठोंबरे पुरस्कार
* कोकण मराठी साहित्य परिषदेचा आरती प्रभू पुरस्कार
* यशवंतराव चव्हाण मुक्त विद्यापीठाचा विशाखा काव्य पुरस्कार
'स्व'-रूपवर्धिनी

''''स्व'-रूपवर्धिनी''' ही पुण्यात काम करणारी सामाजिक संस्था आहे.

## संस्थेची स्थापना 
‘स्व’-रूपवर्धिनी या स्वयंसेवी संस्थेची  स्थापना १३ मे १९७९ रोजी झाली. कृष्णाजी लक्ष्मण पटवर्धन (किशाभाऊ पटवर्धन) यांनी स्व'-रूपवर्धिनीची  स्थापना केली. पुण्याच्या विविध भागांमध्ये एकंदर १६ ठिकाणी या संस्थेच्या शाखा आहेत.

१९७९ साली शासनसेवेतून निवृत्त झाल्यानंतर किशाभाऊंनी **‘**स्व-रूपवर्धिनी**’** या संस्थेची स्थापना केली. सुरुवातीला, संस्थेचे काही नाव नव्हते, पण त्यांच्या सहकाऱ्यांसह चर्चांमधून आणि सहविचारातून **१३ मे १९७९** रोजी स्वरूपवर्धिनी चे कार्य सुरू झाले. या संस्थेमार्फत वंचित व आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकातील हुशार मुलांना संधी व आधार देऊन त्यांचे सुप्त गुण विकसित करणे हा त्यांचा हेतू होता. संस्थेची सुरुवात पुण्यातील मंगळवार पेठेतील एका कारखान्याच्या शेडमध्ये काही विद्यार्थ्यांपासून झाली. पुढे या कार्याचा विस्तार विविध शैक्षणिक व सामाजिक उपक्रमांतून झाला.

## संस्थेचे स्वरूप 
एक चांगला नागरिक घडावा यासाठी जी मूल्य विद्यार्थ्यांमध्ये रुजवली पाहिजेत अशा विषयांसाठी औपचारिक शाळेच्या वेळानंतर चालणारा उपक्रम आहे. आर्थिक दुर्बल गटातील मुलांसाठी बालवाडी वर्ग, वस्तींतील शालेय मुलांसाठी दैनंदिन शाखा, अभ्यासिका, स्पर्धा परीक्षा केंद्र, स्त्रियांसाठी बचत गट व प्रशिक्षण केंद्र असे संस्थेच्या कामाचे स्वरूप आहे. भारतीय नागरिकांचा सामाजिक, सांस्कृतिक, शैक्षणिक, शारीरिक आणि आर्थिक दर्जा सुधारण्यासाठी प्रयत्नशील राहणे हे या संस्थेचे ध्येय आहे. 

## संस्थापक 
स्वरूपवर्धिनी संस्थेचे संस्थापक दिवंगत किशाभाऊ पटवर्धन हे निवृत्त मुख्याध्यापक व समाजकार्यकर्ते होते. शिक्षण क्षेत्रातील प्रयोगशीलता आणि विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासाची जिद्द यासाठी ते ओळखले जात. किशाभाऊ पटवर्धन यांना रामकृष्ण परमहंस यांच्या शिकवणीचा, डॉ. हेडगेवारांच्या विचारांचा तसेच दादाराव परमार्थ यांचा प्रभाव होता. त्यांच्या प्रेरणेनेच त्यांनी आयुष्यभर समाज व राष्ट्रसेवा करण्याचे ध्येय जोपासले.

## संस्थेचे बोधवाक्य 
रुपरंग वा असो गंधही | यातील माझे काहीच नाही | श्रेयाचा मज नको लेशही | निर्माल्यात विरावे || विकसित व्हावे, अर्पित होऊन जावे || हे या संस्थेचे बोधवाक्य आहे.

## संस्थेचा विकासक्रम 
## संस्थेच्या शाखा 
स्व'-रूपवर्धिनी संस्थेच्या विविध शाखा पुण्यात कार्यरत आहेत. या शाखा संस्थेच्या उद्दिष्टानुसार विविध सामाजिक, शैक्षणिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम राबवितात.

## संस्थेचे उपक्रम 
## संस्थेतर्फे प्रकाशित झालेली पुस्तके 
## पुरस्कार 
## अधिक माहितीसाठी 
संस्थेचे संकेतस्थळ: https://www.swaroopwardhinee.org/
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पुण्यातील समाजकारणी संस्था
वर्ग:महाराष्ट्रातील संस्था
देवयानी फरांदे

**सौ.देवयानी सुहास फरांदे** या विधानसभेत नाशिक (मध्य) मतदारसंघातून सदस्य असून विधानपरिषदेचे माजी सभापती प्रा.नारायण सदाशिव फरांदे यांच्या स्नुषा आहेत.

## राजकीय कारकीर्द
* गेल्या ३० वर्षांपासून भारतीय जनता पक्षाच्या निष्ठावंत कार्यकर्त्या 
* महाविद्यालयीन जीवनात **जनरल सेक्रेटरी** म्हणून काम सांभाळले.
* सन १९९७ ते सन २०१४ या कालावधीत ३ वेळा नाशिक महानगरपालिका **नगरसेवक** म्हणून उल्लेखनीय काम 
*  सन २००९ ते सन २०१२ या कालावधीत नाशिक महानगरपालिका **उपमहापौर** म्हणून भरीव कामगिरी 
* सन २००४ ते २०१३ या कालावधीत महिला मोर्चा प्रदेश चिटणीसपद भूषविले. 
* अभ्यासू व परखड नेतृत्व गुणांमुळे विधानसभेत पक्ष-प्रतोदपदी निवड. 
* महाराष्ट्र राज्य विधान मंडळाच्या इतर मागासवर्गीय समिती व उपविधान समिती सदस्या.
* सन २०१५ च्या तृतीय (हिवाळी) अधिवेशनातील सभाध्यक्ष तालिकेवर नियुक्ती. 
* सन २०१९ मध्ये नाशिक मध्य विधानसभा मतदारसंघतून दुसऱ्यांदा आमदार म्हणून निवड. 
* लोकप्रिय व अभ्यासू आमदार म्हणून ख्याती.

## उल्लेखनीय कामे
* नाशिक औद्योगिक क्षेत्र विकासासाठी उद्योजकांना सवलतीत वीज पुरवठा मिळण्यासाठी विधानभवनात आवाज उठविला.
* आ. देवयानी फरांदे यांनी धान्य वितरणाचा 400 कोटींचा घोटाळा उघडकीस आणून दिला. त्याची दखल तत्कालीन अन्न व नागरी पुरवठामंत्री मा. गिरीश बापट यांनी घेत यंत्रणेतील दोष दूर करत धान्य पुरवठा सुरळीत केला.

## सामाजिक योगदान
* वुमन्स फोरम आणि दुर्ग विकास महिला बहुउद्देशीय संस्थेची स्थापना करून महिलांच्या प्रश्नांच्या सोडवणुकीसाठी सातत्याने प्रयत्नशील

## पुरस्कार 
* नाशिक सिटीझन फोरमतर्फे **आदर्श नगरसेविका** पुरस्काराने सन्मानित
* महात्मा फुले समाज विकास संस्था, नाशिक यांच्यावतीने **दिव्य ज्योती** पुरस्काराने सन्मानित

वर्ग:महाराष्ट्राच्या १४ व्या विधानसभेचे सदस्य
वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य
वर्ग:नाशिक मध्यचे आमदार
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
अन्नपूर्णा गवत

**अन्नपूर्णा गवत ** हे पूर्व आशिया आणि दक्षिण आशिया खंडात उगवणारे सुगंधित गवत आहे. याचे जीवशास्त्रीय नाव Pandanus amaryllifolius असून, यात असणाऱ्या 2-acetyl-1-pyrroline या रासायनिक द्रव्यामुळे याला सुगंध येतो. श्रीलंका, मालदीव, भारत, पाकिस्तान, बांगलादेश सहित अनेक देशात याचा वापर खाद्यपदार्थात होतो. साध्या तांदळाचा भात शिजताना त्यात याचे एक पान टाकले असता, बासमती तांदळा सारखा सुगंध येतो. याचा दैनंदिन जीवनात तसेच विशेषतः बिर्याणी पुलाव करताना वापर केल्या जातो

याचे बोलीभाषेतील इतर नावे - बासमती गवत, पुलाव पत्ती, आंबेमोहोर गवत इत्यादी.

वर्ग:वनस्पती
रेचल कार्सन

**रेचल कार्सन** ( २७ मे १९०७ व मृत्यू: १४ एप्रिल १९६४ ) ह्या अमेरिकेतील सागरी जीवशास्त्रज्ञ, पर्यावरणतज्ञ तसेच निसर्ग व मानव यांचा परस्पर संबंध दाखवून देणाऱ्या प्रभावी लेखिका म्हणून ओळखल्या जातात.

## जन्म व बालपण 
रेचल कार्सन यांचा जन्म २७ मे १९०७ साली अमेरिकेतील पेनसिल्वेनियातील स्प्रिंगडेल  येथे झाला. लहानपणापासून त्यांना निसर्गाची आवड होती. लहानवयापासूनच त्यांना पशुपक्ष्यांच्या गोष्टी वाचण्याचा व लिहिण्याचा छंद होता.वयाच्या दहाव्या वर्षी निसर्गावर लिहिलेली त्यांची पहिली कविता प्रसिद्ध झाली होती.

## शिक्षण 
१९३२ मध्ये रेचल कार्सन  यांनी जॉन्स हॉपकिन्स युनिव्हर्सिटीमध्ये प्राणीशास्त्रात पदव्युत्तर पदवी मिळवली.विद्यार्थी दशेत असतानाच त्यांनी आर्थिक स्थैर्यासाठी यू.एस.ब्युरो ऑफ फिशरीजमध्ये अर्धवेळ नोकरी करायला सुरुवात केली. नंतर येथेच त्या संशोधक म्हणून कायम झाल्या. सागरी संशोधनावर आधारित पत्रके तयार करणे हा तेथील कामाचाच भाग होता. तेव्हाच फावल्या वेळात त्या स्थानिक वर्तमानपत्र व नियतकालिकांमध्ये मत्स्यजीवशास्त्राविषयी लिहू लागल्या. तेथून पुढे त्यांचा पर्यावरण संबंधी लेखनाकडे प्रवास सुरू झाला.

## रेचल कार्सन यांचे पर्यावरणविषयक लेखन 
रेचल कार्सन यांचे ‘अंडर द सी विंड’ हे पहिले पुस्तक प्रकाशित झाले. त्यांनी ‘रोमान्स अंडर द वॉटर’या नावाची ५२ भागांची शैक्षणिक मालिका आकाशवाणीच्या कार्यक्रमासाठी लिहिली. १९५१ मधील त्यांच्या ‘द सी अराउंड अस’ या पुस्तकाला प्रचंड प्रतिसाद मिळाला. १९५५ मध्ये त्यांचे ‘द एज ऑफ द सी’ हे पुस्तक प्रकाशित झाले. ‘रिमेम्बरन्स ऑफ द अर्थ’ हे पुस्तकही त्यांनी तयार केले. यांबरोबरच त्यांनी अनेक घटना, दुष्परिणाम, पशुपक्षी, कीटकनाशकांचे दुष्परिणाम अशा अनेक विषयांवर लेख लिहिले. त्यांचे १९६२ मध्ये ‘सायलेंट स्प्रिंग’ हे पुस्तक प्रकाशित झाले. ‘सायलेंट स्प्रिंग’ हे पुस्तक जगातील सर्वोत्तम २५ शास्त्रीय पुस्तकांपैकी एक मानले जाते.

## मृत्यू 
रेचल कार्सन यांचा कर्करोगाने १४ एप्रिल १९६४ साली ५७व्या वर्षी मृत्यू झाला. त्यापूर्वी त्यांची निवड ‘अमेरिकन अकादमी ऑफ सायन्स अँड आर्ट्स’ मध्ये झाली होती.

## मिळालेले सन्मान 
१९८० मध्ये कार्सन यांना अमेरिकेचे प्रेसिडेन्शीयल मेडल ऑफ फ्रीडम बहाल करण्यात आले. त्यांच्या स्मरणार्थ टपाल तिकीट प्रकाशित केले गेले. ‘सायलेंट स्प्रिंग’ हे पुस्तक त्यांनी ज्या घरात बसून लिहिले ते राष्ट्रीय ऐतिहासिक स्मारक म्हणून ओळखण्यात येऊ लागले. त्यांच्या कार्याची ओळख राहावी यासाठी अमेरिकेतील बऱ्याच संरक्षित क्षेत्रांना रेचल कार्सन यांचे नाव देण्यात आले. पर्यावरणाच्या क्षेत्रात कामगिरी करणाऱ्या व्यक्तींना रेचल कार्सन पुरस्कार दिले जातात.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:अमेरिकन लेखिका
गौर गोपाल दास

इवलेसे|गौर गोपाल दास

**गौर गोपाल दास** (२४ डिसेंबर, १९७३ - हयात) हे ह्युलेट-पॅकार्ड अभियंता आहेत. ते जीवनशैली प्रशिक्षक व प्रेरक वक्ते आहेत, जे आंतरराष्ट्रीय कृष्णभावनामृत संघ अर्थात इस्कॉन चा भाग आहेत.

## चरित्र 
त्यांचा जन्म १९७३ मध्ये महाराष्ट्रातील पुणे येथे  झाला. पुणे येथील देहूरोड येथील सेंट ज्युड हायस्कूलमधून त्यांचे शालेय शिक्षण पूर्ण झाले. ते पुणे येथील कुसुरो वाडिया इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी येथून इलेक्ट्रिकल इंजिनीअरिंगचे डिप्लोमाधारक १९९२ मध्ये झाले आणि १९९५ मध्ये ते पदवीधर झाले. शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, पुणे येथून विद्युत अभियांत्रिकीची पदवी प्राप्त केली. त्यानंतर त्यांनी हेवलेट येथे इलेक्ट्रिकल अभियंता म्हणून काम केले.. १९९६ मध्ये ते हेवलेट पॅकार्ड सोडून इस्कॉन मध्ये दाखल झाले. २०१८ मध्ये, त्यांनी त्यांचे पुस्तकः *लाइफ्ज अमेझिंग सिक्रेट्स प्रकाशित केले* आणि कलिंग इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडस्ट्रियल टेक्नॉलॉजीकडून मानद डॉक्टरेट मिळविली. त्याचे १ दशलक्ष यूट्यूब फॉलोअर्स असल्याची नोंद झाली आहे.

## स्वयं प्रकाशित कामे 
*  

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९७३ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
महाविकास आघाडी

**महाविकास आघाडी** ही २०१९ च्या महाराष्ट्र विधानसभेच्या निवडणुकीनंतर शिवसेनेचे उद्धव ठाकरे, राष्ट्रवादीचे शरद पवार यांच्या नेतृत्वाखाली स्थापन झालेली राज्यस्तरीय राजकीय आघाडी आहे. महाविकास आघाडी मध्ये काॅंग्रेस, समाजवादी पक्ष, शेतकरी कामगार पक्ष, प्रहार जनशक्ती पक्ष व काही अपक्ष आमदार सुद्धा आहेत. २६ नोव्हेंबर २०१९ रोजी झालेल्या बैठकीनंतर उद्धव ठाकरे यांची महाविकास आघाडीचे अध्यक्ष म्हणून निवड करण्यात आली. त्यांनी २८ नोव्हेंबर २०१९ रोजी महाराष्ट्र राज्याचे १९ वे मुख्यमंत्री म्हणून पद आणि गोपनीयतेची शपथ घेतली. महाविकास आघाडी मध्ये शिवसेना, राष्ट्रवादी काँग्रेस व काँग्रेस हे तीन प्रमुख पक्ष आहेत.

## पार्श्वभूमी 
२०१९ च्या विधानसभा निवडणुकीनंतर भाजप व शिवसेनेत मुख्यमंत्री पदावरून व खाते वाटपावरून निर्माण झालेल्या वादानंतर शिवसेनेने भाजप सोबत असलेली २५ वर्षाची युती तोडली. युती तुटल्यानंतर मोदी मंत्रीमंडळात केंद्रीय मंत्री असलेले शिवसेनेचे खासदार अरविंद सावंत यांनीही मंत्री पदाचा राजीनामा दिला. शिवसेनेसोबतची युती तुटल्यानंतर २३ नोव्हेंबर २०१९ ला भाजपचे देवेंद्र फडणविस यांनी मुख्यमंत्री तर राष्ट्रवादी सोबत बंड करून अजित पवारांनी उपमुख्यमंत्री पदाची शपथ घेतली, पण बहुमत सिद्ध न करु शकल्याने अवघ्या तीन दिवसातच देवेंद्र फडणवीस यांनी मुख्यमंत्री पदाचा राजीनामा दिला. या सर्व राजकीय घडामोडीनंतर शिवसेना, राष्ट्रवादी काँग्रेस व काँग्रेस यांनी एकत्र येऊन महाविकास आघाडीची निर्मिती केली व तिन्ही पक्षांची विचारसरणी वेगळी असल्याने सरकार स्थापनेसाठी एक सामायिक कार्यक्रम ठरवण्यात आला आणि उद्धव ठाकरेंची मुख्यमंत्री पदासाठी निवड करण्यात आली. 
त्यापुढे हे मविआ सरकार अडीच वर्ष टिकले परंतु नंतर शिवसेनाच्याच एकनाथ शिंदे यांनी शिवसेनेची ही हिंदुस्तानी भूमिकापासून दूर गेली असं कारण देऊन शिवसेनेतील ५५ आमदारापैकी सुमारे ४० आमदारसोबत बंड केले.आणि महविकास आघाडी सरकार कोसळले. पुढे एकनाथ शिंदेंनी ४० आमदरासोबत भाजपा युती केली आणि राज्यात युतीचं सरकार स्थापन केले व राज्याचे १९ वे मुख्यमंत्री म्हणून शपथ घेतली.

## महाविकास आघाडीचे पक्षनिहाय संख्याबळ 
महाराष्ट्र विधानसभेत एकूण २८८ जागा आहेत, त्यामुळे सरकार स्थापनेसाठी १४५ आमदारांचे बहुमत लागते. २०१९ च्या निवडणुकीनंतर महाविकास आघाडीतील पक्षानिहाय संख्याबळ

## सोडून गेलेले पक्ष 
## हे सुद्धा पहा 
* महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री
* महाराष्ट्र विधानसभा
* महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०१९

## संदर्भ 
वर्ग:महाराष्ट्रातील राजकारण 
वर्ग:इ.स. २०१९ मधील निर्मिती