open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
चोरल नदी

**चोरल नदी** ही मध्य भारतातील नर्मदा नदीची एक उपनदी आहे.

इंदूर जिल्ह्यातील विंध्याचल पर्वतरांगेत चोरल नदी उगम पावते आणि पर्वतांमधून ईशान्य दिशेने वाहत जाते. ती पातालपाणी धबधब्याजवळ विंध्यातून बाहेर पडल्यानंतर दक्षिणेकडे वळते आणि बरवाहा शहरात नर्मदा नदीला मिळते. चोरल नदीची लांबी ५५ किमी आहे.

नदीच्या वरच्या भागात बांधलेले चोरल धरण हे इंदूर शहराभोवती एक लोकप्रिय पर्यटन स्थळ आहे. तसेच पाताळपाणी धबधबा पण पर्यटन स्थळ आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील नद्या
वर्ग:नर्मदा नदी
कावेरी नदी (मध्य प्रदेश)

**कावेरी नदी** ही भारतातील मध्य प्रदेशातील नर्मदा नदीची उपनदी आहे. तिची लांबी ४० किमी आहे आणि पाणलोट क्षेत्र ९५४ किमी २.

नर्मदेच्या उगमापासून ८८२ किमी च्या सुमारास, मांधाता (ओंकारेश्वर) जवळ कावेरी नदी नर्मदाला मिळते. 

*नर्मदा महात्म्य* ग्रंथ, जे नर्मदा नदीचे गौरव करते, ते नर्मदा आणि कावेरीच्या संगमाला पवित्र स्थान (*तीर्थ*) म्हणून गौरवते. दक्षिणेतील  कावेरी नदीसोबत, मध्य प्रदेशातील कावेरी नदीचा उल्लेख *मत्स्य* आणि *कूर्म* पुराणांमध्ये आढळतो.

*मत्स्य पुराणानुसार*, कुबेराने कावेरी आणि नर्मदेच्या संगमावर शिवाच्या सन्मानार्थ तप केले, ज्यामुळे तो यक्षांचा स्वामी बनला. *कूर्म पुराण* देखील अशाच प्रकारे संगमाची स्तुती करते आणि घोषित करते की ते अपराधांचा नाश करते. या संगमावर स्नान करून शिवाची पूजा करावी अशी शिफारस यात केली आहे. *अग्नि पुराणात* कावेरी संगमाचा उल्लेख आहे, जो एफ.ई. पार्गीटर कावेरी-नर्मदा संगमाशी ओळखतो.

## संदर्भ 
### संदर्भग्रंथ 
* 
* 
* 

वर्ग:मध्य प्रदेशमधील नद्या
वर्ग:नर्मदा नदी
हिरन नदी (मध्य प्रदेश)

**हिरन नदी** ही भारतातील मध्य प्रदेशातील एक नदी आहे. ही नर्मदा नदीची उपनदी नदी आहे व ती जबलपूर जिल्ह्यात वाहते.

हिरन नदी महाकौशल क्षेत्रातून वाहते. ही जबलपूर जिल्ह्यातील कुंडम शहरातून उगम पावते. कटंगी आणि सिहोरा ही शहरे नदीच्या काठावर वसलेली आहेत. नरसिंहपूर आणि जबलपूर जिल्ह्याच्या सीमेवर ती नर्मदा नदीला मिळते.

## संदर्भ 
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील नद्या
वर्ग:नर्मदा नदी
दुधी नदी

**दुधी नदी** ही भारतातील मध्य प्रदेशातील एक नदी आहे. ती नर्मदा नदीची उपनदी आहे. मुख्यतः दूधी नदी छिंदवाडा आणि नरसिंगपूर जिल्ह्यात वाहते.  नर्मदा पुराणानुसार (स्कंद पुराणाचा भाग), हनुमानाची आई अंजनीने तिचे दूध पर्वतावर सोडल्यानंतर नदीची उत्पत्ती झाली आणि तिच्या शक्तीने ह्या दुधी नदीचा उदय झाला.

## संदर्भ 
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील नद्या
वर्ग:नर्मदा नदी
हिरन नदी (गुजरात)

**हिरन नदी** ही पश्चिम भारतातील गुजरातमधील एक नदी आहे, जिचा उगम गिर जंगलातील सासा टेकड्यांजवळ आहे. त्याच्या पाणलोट क्षेत्राची कमाल लांबी  आहे. खोऱ्याचे एकूण पाणलोट क्षेत्र  आहे. तिच्या प्रमुख उपनद्या सरस्वती नदी आणि अंबाखोई प्रवाह आहेत आणि इतर अनेक अज्ञात शाखांमुळे ही नदी तलाला शहराजवळ पूर्ण वाहते. हिरन ही एक प्रमुख नदी आहे जी विविध वन्यजीव पर्यावरणीय प्रणाली आणि मानवी वस्तींना आधार देते. कमलेश्वर धरण  (हिरन-१) आणि उमरेठी धरण हे नदीवरील काही प्रमुख प्रकल्प आहेत. ही नदी गीर जंगलाच्या पश्चिम भागातून वाहते, त्यामुळे ती संपूर्ण वर्षभर जंगलाच्या पर्यावरणासाठी आणि जैवविविधतेसाठी पाण्याचा एक प्रमुख स्रोत आहे. प्रभास पाटन (सोमनाथ) जवळ ही अरबी समुद्राला मिळते.

## संदर्भ 
वर्ग:गुजरातमधील नद्या
शेर नदी

**शेर नदी** ही नर्मदा नदीची एक उपनदी आहे जी भारतातील मध्य प्रदेशातील सिवनी जिल्हा आणि नरसिंहपूर जिल्ह्यात वाहते. नरसिंहपूर पासून जवळपास २० किमी वर ही नदी नर्मदामध्ये मिळते.

## संदर्भ 
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील नद्या
वर्ग:नर्मदा नदी
शक्कर नदी

**शक्कर नदी** ही मध्य भारतातील मध्य प्रदेश राज्यातील नर्मदा नदीची उपनदी आहे. हे छिंदवाडा जिल्ह्यातून येते व मुख्यतः छिंदवाडा आणि नरसिंगपूर जिल्ह्यात वाहते. ती गदरवाराजवळ नर्मदेला मिळते.

## संदर्भ 
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील नद्या
वर्ग:नर्मदा नदी
तवा नदी

**तवा नदी** ही मध्य भारतातील नर्मदा नदीची उपनदी आहे.

तवा ही नर्मदेची सर्वात मोठी उपनदी आहे जी १७२ किमी लांब आहे. ती बैतुलच्या सातपुरा पर्वतरांगातून उगम पावते आणि उत्तरेकडे आणि पश्चिमेकडे वाहते. होशंगाबाद जिल्ह्यातील बांद्रा भान गावात नर्मदेला ही मिळते.

१९५८ मध्ये, तवा धरणाचे बांधकाम सुरू झाले, जे १९७८ मध्ये दक्षिण होशंगाबाद जिल्ह्यात तवा जलाशय तयार करण्यासाठी तवा नगर येथे पूर्ण झाले. जलाशयात चव्वेचाळीस गावे बुडाली.

भारतातील सर्वात जुने वनसंरक्षण, बोरी राखीव वन, १८६५ मध्ये तवा नदीकाठी स्थापन झाले. बोरी राखीव वन हे बोरी अभयारण्याचा एक भाग आहे, जे १९९९ मध्ये स्थापन झालेल्या पचमढी बायोस्फीअर रिझर्व्हचा भाग आहे, जे तवा नदीच्या वरच्या पाणलोट क्षेत्राचा बराचसा भाग व्यापते.

## संदर्भ 
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील नद्या
वर्ग:नर्मदा नदी
ओरसंग नदी

**ओरसंग नदी** भारतातील गुजरात राज्यामधील छोटा उदयपूर जिल्हा आणि वडोदरा जिल्ह्यातून वाहते. चांदोद गावाजवळ ती हिरन नदीला मिळते व नंतर चांदोदला ती नर्मदा नदीला मिळते. ही मध्य प्रदेशातील भाव्राच्या जंगलातून उगम पावते आणि छोटा उदेपूर शहराजवळ गुजरातमध्ये प्रवेश करते.

ही नदी गुजरातमध्ये वाळूचा मुख्य पुरवठा करते, जी विविध वाळू उत्खनन उपक्रमांना प्रोत्साहन देते, विशेषतः बोडेली आणि छोटा उदेपूर दरम्यानच्या प्रदेशात.

## संदर्भ 
वर्ग:नर्मदा जिल्हा
वर्ग:गुजरातमधील नद्या
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील नद्या
वर्ग:नर्मदा नदी
११ व्या लोकसभेचे सदस्य

१९९६ च्या सार्वत्रिक निवडणुकांद्वारे भारताच्या संसदेच्या कनिष्ठ सभागृह **११व्या लोकसभेवर निवडून गेलेल्या खासदारांची** राज्यनिहाय यादी येथे आहे.

 

## खासदार
### अंदमान आणि निकोबार द्वीपसमूह
### आंध्र प्रदेश 
### अरुणाचल प्रदेश 
### आसाम
### बिहार
### चंदिगढ
### दादरा आणि नगर हवेली
### दमण आणि दीव
### गोवा 
### गुजरात 
### हरियाणा 
### हिमाचल प्रदेश
### जम्मू आणि काश्मीर
### कर्नाटक
### केरळ
### लक्षद्वीप
### मध्य प्रदेश
### महाराष्ट्र
### मणिपूर
### मेघालय
### मिझोरम
### नागालँड
### राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्र दिल्ली
### ओरिसा
### पाँडिचेरी 
### पंजाब
### राजस्थान
### सिक्कीम
### तमिळनाडू
### त्रिपुरा
### उत्तर प्रदेश
### पश्चिम बंगाल
### नामनिर्देशित
## हे सुद्धा पहा 
अकरावी लोकसभा

## नोंदी
*
वर्ग:लोकसभा सदस्य
झी झेस्ट

**झी झेस्ट** ही झी एंटरटेनमेंट एंटरप्राइजेसच्या मालकीची खाद्यपदार्थविषयक दूरचित्रवाहिनी आहे.

150px
150px

वर्ग:झी प्रादेशिक वाहिन्या
झंस्कर नदी

**झंस्कार नदी** ही सिंधू नदीची पहिली प्रमुख उपनदी आहे, जी मुख्य नदीच्या आकारमानाइतकी किंवा त्यापेक्षा जास्त आहे,  जी पूर्णपणे भारतातील लडाखमध्ये वाहते. ही ग्रेट हिमालयीन पर्वतरांगाच्या ईशान्येस उगम पावते आणि झंस्कर प्रदेशात हिमालय आणि झंस्कर पर्वतरांग दोन्ही मधून वाहते. ती ईशान्येकडे वाहते आणि निमोजवळ () सिंधू नदीला मिळते.

झांस्कार (*झांग्स-कार* ) म्हणजे "पांढरे तांबे" किंवा पितळ असा अर्थ आहे. 

## संदर्भ 
;संदर्भग्रंथ
* 
* 
* 
वर्ग:लडाखमधील नद्या
वर्ग:सिंधु नदीच्या उपनद्या
शेत्रुंजी नदी

**शेत्रुंजी नदी** (पर्यायी: **सतरंजी** ) ही पश्चिम भारतातील गुजरातमधील भावनगर येथे पश्चिमेकडे वाहणारी नदी आहे.

नदी गिर टेकड्यांच्या ईशान्येस, अमरेली जिल्ह्यातील धारी जवळ उगम पावते. तिचा मार्ग पूर्व-ईशान्येकडे नर्मदा फॉल्टला समांतर असलेल्या एका रेषेने सुरू होतो, पालितानाच्या टेकड्यांच्या, शत्रुंजयाच्या उत्तरेस जातो, नंतर आग्नेय दिशेने तळजा टेकडीच्या पलीकडे, एका द्वीपकल्पातून, खंभातच्या आखातात पोहोचतो. त्याला दोन तोंडे आहेत, एक सुमारे  अंतरावर उत्तरेस आहे आणि दुसरा बिंदू अतिरिक्त  उत्तरेस आहे.  अंतरावर स्थित नदीच्या मुखाच्या पूर्वेला सुलतानपूर शोल आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:गुजरातमधील नद्या
माही नदी

**माही** **नदी** ही पश्चिम भारतातील एक नदी आहे. ती मध्य प्रदेशात उगम पावते आणि राजस्थानच्या वागद प्रदेशातून वाहत गुजरातमध्ये प्रवेश करते आणि शेवटी अरबी समुद्राला मिळते. ही भारतातील तुलनेने मोजक्या पश्चिमेकडे वाहणाऱ्या नद्यांपैकी एक आहे, ज्यामध्ये लुणी नदी, साबरमती नदी, तापी नदी आणि नर्मदा नदी यांचा समावेश आहे. भारतातील बहुतेक द्वीपकल्पीय नद्या पूर्वेकडे बंगालच्या उपसागरात किंवा उत्तरेकडे गंगा नदीत वाहतात.

प्राचीन ग्रीक लोक त्याला माईस नदी म्हणत.

## संदर्भ 
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील नद्या
वर्ग:गुजरातमधील नद्या
वर्ग:राजस्थानमधील नद्या
पश्चिम बनास नदी

**पश्चिम बनास** ही पश्चिम भारतातील एक नदी आहे. ही राजस्थान राज्यातील सिरोही जिल्ह्यातील दक्षिण अरावली पर्वतरांगातून उगम पावते. ती दक्षिणेकडे वाहते व तिच्या पश्चिमेकडे माउंट अबू आणि पूर्वेकडे अरवली पर्वतरांगां आहे. वाटेत पश्चिम बनास धरण, स्वरूपगंज आणि अबू रोड शहरामधून ती वाहते. ती गुजरात राज्यातील मैदानी प्रदेशातून दक्षिणेकडे पुढे सरकते व बनासकांठा आणि पाटण जिल्ह्यांमधून वाहते आणि कच्छच्या छोट्या रणात हंगामी पाणथळ जागी वाहते.

पश्चिम बनास नदीचे पाणलोट क्षेत्र अंदाजे १,८७६ चौरस किलोमीटर आहे.  नदीची लांबी २६६ किलोमीटर आहे, ज्यापैकी ५० किलोमीटर राजस्थानमध्ये आहे, तर उर्वरित गुजरातमध्ये आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:बनासकांठा जिल्हा
वर्ग:गुजरातमधील नद्या
वर्ग:सिरोही जिल्हा
वर्ग:राजस्थानमधील नद्या
टॉन्स नदी

**टॉन्स नदी** (टौंस नदी) ही यमुनेची उपनदी आहे. ती उत्तराखंडमधील गढवाल प्रदेशातून वाहते आणि हिमाचल प्रदेशला स्पर्श करते.

 उंच बंदरपुंच पर्वतमध्ये त्याचा उगम आहे. ही भारतातील सर्वात प्रमुख बारमाही हिमालयीन नद्यांपैकी एक आहे. ती यमुनेपेक्षा जास्त पाणी वाहून नेते, जी ती उत्तराखंडमधील देहरादूनजवळ कालसीच्या खाली मिळते.
इवलेसे| हिमाचल प्रदेशातील पाओंटा साहिबजवळून वाहणारी टोन्स नदी. चित्रात दिसणारा पूल देहरादून (उत्तराखंड) ला पांवटा साहिब (हिमाचल) शी जोडतो.

## संदर्भ 
वर्ग:उत्तराखंडमधील नद्या
वर्ग:हिमाचल प्रदेशमधील नद्या
वर्ग:यमुना नदी
सिहोर लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-१९५७)

**सिहोर** हा भारतातील संसदेच्या कनिष्ठ सभागृह लोकसभेच्या मतदारसंघांपैकी एक मतदारसंघ होता. सदर मतदारसंघ हा १९५२ ते १९५७ सालापर्यंत अस्तित्वात होता. सिहोर मतदारसंघ प्रथमत: भोपाळ राज्याचा मतदारसंघ होता. १९५६ नंतर तो मध्य प्रदेश राज्याचा मतदारसंघ झाला. 

## मतदारसंघाची भौगोलिक व्याप्ती
*लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसिमन आदेश, १९५१* प्रमाणे सिहोर लोकसभा मतदारसंघात खालील परिसरांचा समावेश होता :

* सिहोर जिल्हा (बुधनी आणि नसरुल्लागंज तालुके वगळून)
## सिहोर मतदारसंघातून निवडून आलेले खासदार 
## निवडणूक निकाल 
### १९५२ लोकसभा निवडणूक 
वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
सईद उल्लाह रझ्मी

**सईद उल्लाह रझ्मी** हे एक भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक व राजकारणी होते. रझ्मी हे स्वातंत्र्यानंतर १९५१-५२ च्या लोकसभा निवडणूकीत तत्कालिन भोपाळ राज्याच्या सिहोर मतदारसंघातून भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाच्या तिकिटावर निवडून प्रथम लोकसभेचे सदस्य होते. 

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:सिहोरचे खासदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
घग्गर-हकरा नदी

**घग्गर-हकरा नदी** ही भारत आणि पाकिस्तानमधील एक अधूनमधून वाहणारी नदी आहे जी फक्त पावसाळ्यात वाहते. ओट्टू बंधाऱ्यापूर्वी ही नदी **घग्गर** म्हणून ओळखली जाते व नंतर ती **हकरा** म्हणून ओळखली जाते. हडप्पापूर्व काळात घग्गर ही सतलजची उपनदी होती. 

सतलज नदीने सुमारे ८,०००-१०,००० वर्षांपूर्वी आपला मार्ग बदलला, ज्यामुळे घग्गर-हक्रा ही मान्सून नद्यांची एक प्रणाली म्हणून थार वाळवंटात संपली. सुमारे ५,००० वर्षांपूर्वी नद्यांना पाणी देणारे मान्सून कमी झाले जिथे सिंधू संस्कृतीची भरभराट झाली होती. प्रौढ सिंधू संस्कृती (२६००-१९०० ईसापूर्व) मधील मोठ्या संख्येने स्थळे पाकिस्तानमधील (कोरड्या) हाक्राच्या मधल्या प्रवाहात आढळतात. सुमारे ४,००० वर्षांपूर्वी, पावसाळा आणखी कमी झाल्यामुळे सिंधू संस्कृतीचा ऱ्हास झाला आणि घग्गर-हकरा नदी सुकून एक लहान हंगामी नदी बनली.

१९ व्या आणि २० व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या विद्वानांनी, तसेच काही अलीकडील लेखकांनी असे सुचवले आहे की घग्गर-हकरा ही ऋग्वेदात उल्लेख केलेल्या सरस्वती नदीचे अवशेष असू शकतात, ज्यांना हिमालयीन नद्यांनी पाणी दिले जात होते.

## संदर्भ 
## संदर्भग्रंथ
* 

वर्ग:पाकिस्तानमधील नद्या
वर्ग:हरियाणामधील नद्या
वर्ग:राजस्थानमधील नद्या
वर्ग:सिंधु नदीच्या उपनद्या
वर्ग:हिमाचल प्रदेशमधील नद्या
वर्ग:पंजाब (भारत)मधील नद्या
वर्ग:सिंधु संस्कृती
वर्ग:हडप्पा संस्कृती
प्रायोपवेशन

**प्रायोपवेशन** ( संस्कृत:  प्रायोपवेशनम् )   ही हिंदू धर्मातील एक प्रथा आहे जी अशा व्यक्तीच्या उपासाने मृत्यु दर्शवते ज्याची कोणतीही इच्छा किंवा  उरत नाही आणि जीवनात कोणतीही जबाबदारी शिल्लक नाही.  गंभीर आजार किंवा मोठ्या अपंगत्वाच्या बाबतीत देखील प्रायोपवेशन याची परवानगी असते.   जैनधर्मातही अशीच एक प्रथा आहे, ज्याला जैनधर्मात संथारा म्हणतात.

## अटी आणि नियम 
प्रायोपवेशन करणे हे अतिशय सक्तीच्या नियमांनी बांधील आहे. ज्या व्यक्तीची कोणतीही इच्छा किंवा महाकांक्षा उरलेली नाही आणि आयुष्यात कोणत्याही जबाबदाऱ्या उरलेल्या नाहीत, फक्त त्यालाच ती पूर्ण करण्याचा अधिकार आहे. असे करण्याचा निर्णय सार्वजनिकरित्या खूप आधीच जाहीर केला पाहिजे. 

## उदाहरणे 
व्यासपुत्र शुक ऋषींनी *भागवत पुराण* ऐकवल्यानंतर परीक्षिताने प्रायोपवेशन साजरा केल्याचे वर्णन आहे. 

1982 मध्ये आचार्य विनोबा भावे (महात्मा गांधींचे आध्यात्मिक उत्तराधिकारी) यांचे प्रायोपवेशनाने निधन झाले.

११ जानेवारी १९९७ रोजी स्वामी निर्मलानंद यांनी प्रयोगवेशनाचा आधार घेतला. 

ऑक्टोबर २००१ मध्ये, सत्गुरू शिवाय सुब्रमुनियास्वामी यांनी स्वतःला प्रायोपवेशनाच्या अधीन केले. सुब्रमुनियास्वामी यांना आतड्यांचा कर्करोग असल्याचे निदान झाले. नंतर १२ नोव्हेंबर रोजी त्यांच्या उपोषणाच्या ३२ व्या दिवशी त्यांचे निधन झाले. 
वर्ग:हिंदू पद्धती
खर्डा (अक्राणी)

**खर्डा** हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील अक्राणी तालुक्यातील एक गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
## हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे. येथे उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा असे तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत. उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार उष्ण असते.तापमान ४४ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७५० मिमी पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून साधारण फेब्रुवारीपर्यंत असतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.

## लोकजीवन
## प्रेक्षणीय स्थळे
## नागरी सुविधा
## जवळपासची गावे
 हातधुई,मुंदलवड,टेमला,मोख खु,मोख बु,मनवाणी

## संदर्भ
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 

वर्ग:अक्राणी तालुक्यातील गावे
वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
रंगनाथस्वामी मंदिर (श्रीरंगम)

**रंगनाथस्वामी मंदिर** हे भारताच्या तिरुचिरापल्ली येथील हिंदू मंदिर आहे. हे मंदिर *रंगनाथ* हे भगवान विष्णू यांचे रूप आणि *रंगनायकी* म्हणजे लक्ष्मीचे रूप यांना समर्पित आहे. हे मंदिर तमिळ वास्तुशैलीत बांधले गेले आहे .

नालरीय  दिव्य प्रबंधम   या आपापल्या रचनेत अळवार  संप्रदायातील संतांनी या मंदिराचा गौरव केला आहे . वैष्णव संप्रदायाचे हे मंदिर अनेक शतकांपासून तेथील पारंपरिक ऐतिहासिक धार्मिक वैशिष्टयांमुळे   प्रसिद्ध पावलेले आहे . तमिळ महिन्याच्या २ १  दिवसांमध्ये संपन्न होणाऱ्या  मार्गिल  या उत्सवासाठी येथे भाविक भेट देतात .

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदू मंदिरे
वर्ग:तिरुचिरापल्ली
वर्ग:दिव्य देशम
मध्य पाटणा लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-१९५७)

**मध्य पाटणा लोकसभा मतदारसंघ** हा भारतातील संसदेच्या कनिष्ठ सभागृह लोकसभेच्या ५४३ मतदारसंघांपैकी एक मतदारसंघ होता. सदर मतदारसंघ हा १९५२ ते १९५७ सालापर्यंत अस्तित्वात होता. मध्य पाटणा मतदारसंघ बिहार राज्याचा मतदारसंघ होता. १९५७ सालच्या परिसिमनद्वारे हा मतदारसंघ रद्द करून नालंदा लोकसभा मतदारसंघात विलीन करण्यात आला. 

## मतदारसंघाची भौगोलिक व्याप्ती
*लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसिमन आदेश, १९५१* प्रमाणे मध्य पाटणा लोकसभा मतदारसंघात खालील परिसरांचा समावेश होता :

* पाटणा जिल्हा : पाटणा सदर उप-विभागातील मसरौही आणि पुनपुन ठाणी, बिहार उप-विभाग (बिहार आणि अस्थवान ठाणी वगळून) 

## मध्य पाटणा मतदारसंघातून निवडून आलेले खासदार 
## निवडणूक निकाल 
### १९५२ लोकसभा निवडणूक 
वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:बिहारमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
कैलाश पती सिन्हा

**कैलाश पती सिन्हा** (फेब्रुवारी १९०५ — मृत्यू अज्ञात) हे एक भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक, वकिल व राजकारणी होते. कैलाशपती हे १९५१-५२ च्या लोकसभा निवडणूकीत भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाच्या तिकिटावर निवडणूक लढवून तत्कालिन बिहार राज्याच्या मध्य पाटणा मतदारसंघातून १ल्या तसेच सदस्य १९५७ च्या लोकसभा निवडणूकीत बिहार राज्याच्याच नालंदा मतदारसंघातून २ऱ्या लोकसभेचे सदस्य होते. 

वर्ग:इ.स. १९०५ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य
वर्ग:२ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:मध्य पाटणाचे खासदार
वर्ग:नालंदाचे खासदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सिर्फ संस्था

**सिर्फ संस्था** ही भारतीय सैन्यातील सैनिकांसाठी प्राणवायू प्रकल्प राबविण्यासाठी कार्यरत आहे.
## प्रास्ताविक
## पार्श्वभूमी
भारतीय सैनिक सीमाभागातील प्रतिकूल हवामानात भारतदेशाचे संरक्षण करण्यासाठी दिवसरात्र कार्यरत असतात. त्यांना सीमावर्ती भागात श्वसन करण्यासाठी बऱ्याच वेळा त्रास होतो. त्यांना श्वास घेण्यासाठी सुकर व्हावे म्हणून हवाई दलात काही काळ सेवा बजावलेले योगेश चिथडे आणि त्यांच्या शिक्षिका असलेल्या पत्नी सुमेधा चिथडे ह्यांनी आपल्या कमाईतून आणि लोकांनी दिलेल्या देणगीतून प्राणवायू प्रकल्प राबविण्यास इसवी सन १९९९ मध्ये सोल्जर्स इंडिपेडंट रिहँबिलिटेशन फाउंडेशन ऊर्फ सिर्फ ह्या संस्थेची स्थापना केली.त्यांच्या संस्थेच्या एका कार्यक्रमात परमवीर चक्र विजेते मानद कँप्टन बाणा सिंग आले असताना त्यांनी सियाचीन सारख्या प्रदेशात प्राणवायूअभावी कित्येक सैनिकांना प्राण गमवावे लागतात असा उल्लेख केला आणि त्यातून प्रेरणा घेऊन चिथडे दांपत्याने प्राणवायू निर्मिती आणि पुनर्भरण प्रकल्प उभारण्याचा निश्चय केला.सुमेधा चिथडे ह्यांनी आपले दागिने विकले आणि ते पैसे प्रकल्पाच्या उभारणीसाठी दिले. परंतु तेवढ्या पैशाने प्रकल्प होणे शक्य नसल्याने त्यांनी महाराष्ट्र टाईम्स ह्या वृत्तपत्रातून सर्वसामान्य लोकांना साद घातली आणि रिक्षा चालक, निवृत्ती वेतन धारक, घरकाम करणाऱ्या महिला, छोटे मोठे उद्योजक ह्या सर्वांनीच राष्ट्रकार्यात आपापला खारीचा वाटा उचलला आणि पहिला प्राणवायू प्रकल्प इसवी सन २०१९ मध्ये सियाचीन येथे साकार झाला.

## कार्य 
२०२५ च्या सुमारास संस्थेचे तीन प्रकल्प पूर्ण झाले आहेत.
# सियाचीन प्रकल्प - इसवी सन २०१९. ४ ऑक्टोबर.खर्च - अडीच कोटी रुपये.
# कुपवाडा प्रकल्प - इसवी सन २०२२.१५ एप्रिल.खर्च - साडेतीन कोटी रुपये.
# तवांग प्रकल्प - इसवी सन २०२५. ४ जून. 
दुसरा प्रकल्प लष्कराला समर्पित केल्यानंतर तीन महिन्यातच योगेश चिथडे ह्यांचे निधन झाले. परंतु त्यांच्या पत्नी सुमेधा चिथडे ह्यांनी हार न मानता तिसरा तवांग येथील प्रकल्प सर्वसामान्य लोकांकडून निधी जमवून पूर्ण करून ४ जून २०२५ रोजी लष्करास समर्पित केला.
ह्या प्रकल्पांच्या उभारणीमुळे सीमावर्ती भागातील दीड लाख सैनिक, स्थानिक लोक, आणि पर्यटक ह्यांना प्राणवायू सहजपणे उपलब्ध होत आहे.
सिर्फ संस्था मिलिटरी हॉस्पिटलमध्ये सौरऊर्जा प्रकल्प, विशेष मुलांसाठी शालेय बस, सैनिक कल्याण विभागासाठी वेबसाईट, वीरपत्नी व मुलांसाठी विविध उपक्रम राबवत असते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारताचे सैन्य
अर्शिन मेहता

अर्शिन मेहता (जन्म २९ एप्रिल १९९५) ही एक भारतीय अभिनेत्री आणि मॉडेल आहे, जी हिंदी चित्रपट आणि वेब सीरिजमध्ये काम करते. 'द डायरी ऑफ वेस्ट बंगाल' (२०२४) या चित्रपटातील 'सुहासिनी भट्टाचार्य' या भूमिकेमुळे ती विशेष ओळखली जाते.

प्रारंभिक जीवन

अर्शिनचा जन्म २९ एप्रिल १९९५ रोजी मुंबई, महाराष्ट्र, भारत येथे एका पारशी झोरोस्ट्रियन कुटुंबात झाला.

कारकीर्द

अर्शिन मेहता तिच्या अभिनयाच्या कारकिर्दीची सुरुवात 'बजरंगी भाईजान' या चित्रपटातून केली, ज्यात तिने एका महिला रिपोर्टरची भूमिका केली होती. तिचं सुरुवातीचं काम लक्षणीय असलं तरी, 'द डायरी ऑफ वेस्ट बंगाल' या चित्रपटातील भूमिकेने तिच्या कारकिर्दीला एक महत्त्वाचं वळण दिलं. सनोज मिश्रा दिग्दर्शित या चित्रपटात मेहताने साकारलेली 'सुहासिनी भट्टाचार्य'ची भूमिका तिच्या सखोल आणि अस्सल अभिनयासाठी खूप वाखाणली गेली.

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९९५ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
उहल नदी

इवलेसे| कमंडजवळील उहल नदीचे खोरे, रायगडीच्या दिशेने वरच्या दिशेने पाहत, मार्च २०१९
इवलेसे| जोगिंदरनगर येथील वीज केंद्र
**उहल नदी** ही एक हिमालयीन नदी आहे जी बियास नदीच्या पाणलोटाचा भाग आहे. ही नदी हिमालयातील धौलाधर रांगेतील थामसर हिमनदीतून उगम पावते, उहल दरीतून वाहते आणि बडा ग्रान (बाराग्राम) आणि बारोट या गावांना ओलांडते. त्याच्या खालच्या प्रवाहात, याला **तियुन नाला** असेही म्हणतात आणि उहल दरीला चोहर दरी म्हणून ओळखले जाते. चोहर खोऱ्यातून पुढे गेल्यानंतर, पान्दोह पासून ५ किमी वर उहल नदी बियास नदीला मिळते.

## संदर्भ 
वर्ग:हिमाचल प्रदेशमधील नद्या
वर्ग:सिंधु नदीच्या उपनद्या
यापोला नदी

**यापोला नदी**, किंवा **यापो-ला** किंवा **वानला नदी**, ही लडाख मधील खालसी जवळील एक नदी आहे. ती लमयारूजवळ सिंधु नदीमध्ये वाहते. ही भारतातील लडाख प्रदेशात आहे. वानला गावातून वाहत असल्यामुळे तिला वानला नदी म्हणून ओळखले जाते. ही नदी सुंदर दऱ्यांमधून वाहते आणि तिच्या सभोवतालचे दृश्य निसर्गरम्य आहे. हा परिसर हिमालयाचा एक भाग आहे. नदीची लांबी निश्चित नाही, परंतु ती सुमारे ५५ किलोमीटर (३४ मैल) लांब आहे. नदीकाठी विलो आणि चिनारची झाडे दिसतील.

नदीकाठच्या  सामान्यतः पिकांमध्ये बार्ली (जव) आणि बटाटा यांचा समावेश आहे व काही भाज्या देखील या भागात घेतल्या जातात. वानला बौद्ध मठ नदीच्या काठावर आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:सिंधु नदीच्या उपनद्या
वर्ग:जम्मू आणि काश्मीरमधील नद्या
बास्पा नदी

**बास्पा नदी** भारत-चीन सीमेजवळून उगम पावते आणि बास्पा व्हॅली (सांगला व्हॅली) बनवते. हिमालयातील सर्वात निसर्गरम्य ठिकाणांपैकी हे एक आहे. ही नदी बारमाही हिमनद्यांद्वारे भरली जाते आणि गंगा नदीसह पाणलोट क्षेत्र सामायिक करते.

बास्पा नदी बास्पा टेकड्यांपासून सुरू होते, करचमजवळ डाव्या तीरावरून सतलज नदीला मिळते.  नदीकाठी असलेल्या दरीचा वरचा आणि मधला उतार पाईन आणि ओकच्या जंगलांनी व्यापलेला आहे. खालच्या उतारावर कुरणे आणि शेते आहेत. हिमालयातील काही सर्वात नयनरम्य गावे येथे आढळू शकतात. ९५ किलोमीटर लांबीच्या या खोऱ्यातील फक्त खालच्या भागातच लोकवस्ती आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:हिमाचल प्रदेशमधील नद्या
वर्ग:सिंधु नदीच्या उपनद्या
पूर्व गया लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-१९५७)

**पूर्व गया लोकसभा मतदारसंघ** हा भारतातील संसदेच्या कनिष्ठ सभागृह लोकसभेच्या मतदारसंघांपैकी एक मतदारसंघ होता. सदर मतदारसंघ हा १९५२ ते १९५७ सालापर्यंत अस्तित्वात होता. सदर मतदारसंघ हा बिहार राज्याचा भाग होता.   

## मतदारसंघाची भौगोलिक व्याप्ती
*लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसिमन आदेश, १९५१* प्रमाणे पूर्व गया लोकसभा मतदारसंघात खालील परिसरांचा समावेश होता :

* गया जिल्हा :- नवदा उपविभाग आणि गया उपविभाग (तेकारी, बेलागंज आणि कोच ठाणी वगळून)
## पूर्व गया मतदारसंघातून निवडून आलेले खासदार 
## निवडणूक निकाल 
### १९५२ लोकसभा निवडणूक 
* सदर निवडणूकीत या मतदारसंघामधून दोन खासदार निवडले गेले. एक खुल्या प्रवर्गातून तर एक आरक्षित प्रवर्गातून.

## नोंदी
वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:बिहारमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
चिप चाप नदी

**चिप चाप नदी** (म्हणजे: "शांत नदी")  ही श्योक नदीची एक उपनदी आहे जी चीनच्या ताब्यात असलेल्या वादग्रस्त अक्साई चीन प्रदेशातून भारतातील लडाखमध्ये वाहते. ती देप्सांग मैदानाच्या पूर्वेकडील काठावर उगम पावते आणि पश्चिमेकडे वाहते. नंतर ती उत्तरेकडील देप्सांग मैदानाभोवती फिरते. ती श्योक नदीत वाहते, जी सिंधु नदीच्या उपनद्यांपैकी एक आहे.

## टिप्पण्या
## संदर्भ 
वर्ग:सिंधु नदीच्या उपनद्या
वर्ग:अक्साई चिन
पूंछ नदी

**पूंछ नदी** (ज्याला **पंच नदी**, **पंच तोही**, **पुलस्त** असेही म्हणतात)ही झेलम नदीची एक उपनदी आहे जी भारतातील जम्मू आणि काश्मीर आणि पाकिस्तानमधील आझाद काश्मीरमधून वाहते.

भाषाशास्त्रज्ञ जॉर्ज बुहलर यांच्या मते, "तोही" या शब्दाचे प्राचीन रूप "तौशी" आहे ज्याचा उल्लेख राजतरंगीणी आणि नीलमत पुराणात आढळतो. नंतरच्या लिखाणात, आपगा (सियालकोटचा नाला), तौशी आणि चंद्रभागा ही नावे एकत्रितपणे दिसतात. कदाचित, हा शब्द संस्कृत *तुषार*, (थंड, म्हणजेच बर्फ) सोबत संबंधित असावा.

ही नदी पीर पंजाल पर्वतरांगांच्या दक्षिणेकडील पायथ्याशी, नील-कंठ गली आणि जामियान गली या भागात उगम पावते. या भागात त्याला सिरण किंवा सुरण म्हणतात. ती दक्षिणेकडे आणि नंतर पश्चिमेकडे वाहते आणि पूंछ शहरात पोहोचते. त्यानंतर ती नैऋत्येकडे वळते आणि शेवटी चोमुखजवळील मंगला धरणाच्या जलाशयामध्ये वाहते. या नदीच्या काठावर पूंच, सेहरा, तट्टा पानी, कोटली आणि मीरपूर ही शहरे वसलेली आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:पाकिस्तानमधील नद्या
वर्ग:जम्मू आणि काश्मीरमधील नद्या
डोडा नदी

**डोडा नदी** किंवा **स्टोड नदी**  ही  लांब भारतातील लडाख या केंद्रशासित प्रदेशातील लेह जिल्ह्यातील झांस्कार खोऱ्यातील नदी आहे.

झांस्कर-कारगिल रस्त्याच्या कडेला असलेल्या पेन्सी ला जवळील द्रांग-द्रुंग हिमनदीतून डोडा नदी उगम पावते. द्रांग-द्रुंग हिमनदी ही  काराकोरम पर्वतरांगाबाहेर लडाखमधील सियाचीन हिमनदीनंतर सर्वात मोठी हिमनदी आहे. येथून  उंच डोडा पीक नावाचे पर्वतशिखर आहे. हिमनदीच्या मागील बाजूस असलेल्या डोडा जिल्ह्याला त्याचे नाव या नदीपासून मिळते. डोडा नदीला स्तोड नदी असेही म्हणतात. तिच्या उगमापासून ही नदी मुख्य झांस्कर खोऱ्यातील कारगिल - झांस्कर रस्त्याने आग्नेयेस वाहते व अक्षु, अब्रान, कुशोल आणि फेय शहरांमधून जाते. त्यानंतर झांस्करची राजधानी पदुम जवळ एका संगमावर ही नदी त्सारप नदीला मिळते. या दोन्ही नद्या मिळून सिंधू नदीची उपनदी झंस्कर नदी तयार होते.
उजवे|इवलेसे|250x250अंश| कुर्शा बुद्ध मठाजवळ नदी
डोडा नदी जव, गहू, बकव्हीट आणि वाटाण्याच्या शेतांना सिंचन पुरवून झांस्कर खोऱ्यातील किमान कृषी उत्पादनात योगदान देते.

## संदर्भ 
वर्ग:जम्मू आणि काश्मीरमधील नद्या
वर्ग:सिंधु नदीच्या उपनद्या
तवी नदी

**तवी नदी** ही भारत-प्रशासित जम्मू आणि काश्मीर आणि पाकिस्तान-प्रशासित आझाद जम्मू आणि काश्मीरमधील जम्मू प्रदेशातून वाहणारी नदी आहे.

तवी नदी डोडा जिल्ह्यातील भादरवाह येथील कैलास कुंड हिमनदी (ज्याला काली कुंड असेही म्हणतात) पासून उगम पावते. त्याचा पाणलोट प्रदेश सुमारे २१६८ किमी² आहे.

तवी नदीची लांबी सुमारे  आहे.  साधारणपणे नदी दोन्ही बाजूंच्या उंच टेकड्यांमधून वाहते, फक्त सुमारे  लांबीचा खालचा भाग वगळता जिथे काही सपाट मैदानी भाग आहेत. जम्मू शहरात नदी सुमारे  रुंद आहे. 

जम्मू शहर ओलांडल्यानंतर, नदी पाकिस्तानच्या पंजाब प्रांतामध्ये जाते आणि चिनाब नदीला मिळते.

जम्मूच्या स्थानिक लोकांमध्ये या नदीला धार्मिक महत्त्व आहे व तिला. "सूर्यपुत्री" म्हणून ओळख आहे जी प्राचीन हिंदू ग्रंथ विष्णुधर्मोत्तर पुराणात आढळते. स्थानिक पौराणिक कथेनुसार, राजा पेहर देवता यांनी त्यांच्या आजारी वडिलांवर उपचार करण्यासाठी ही नदी जम्मू शहरात आणली होती.

## संदर्भ 
वर्ग:जम्मू आणि काश्मीरमधील नद्या
वर्ग:जम्मू
वर्ग:सिंधु नदीच्या उपनद्या
विजनेश्वर मिस्सीर

**विजनेश्वर मिस्सीर** (७ जानेवारी १९१० — मृत्यू अज्ञात) हे एक भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक, समाजसेवक व राजकारणी होते. विजनेश्वर हे १९५१-५२ च्या लोकसभा निवडणूकीत समाजवादी पक्ष (भारत) पक्षाच्या तिकिटावर निवडणूक लढवून तत्कालिन बिहार राज्याच्या उत्तर गया मतदारसंघातून १ल्या लोकसभेचे सदस्य होते. 

१९५४ साली विजनेश्वर यांनीच तत्कालीन नेहरु सरकारविरोधात लोकसभेत अविश्वास प्रस्ताव मांडला होता. 

वर्ग:इ.स. १९१० मधील जन्म
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:उत्तर गयाचे खासदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शिंगो नदी

**शिंगो नदी** ही सिंधू नदीची एक उपनदी आहे आणि जी गिलगिट-बाल्टिस्तान आणि कारगिल प्रदेशातून वाहते. ही नदी पाकिस्तानच्या गिलगिट-बल्टिस्तान प्रदेशात उगम पावते आणि कारगिल जिल्ह्यात वाहते जिथे ती द्रास नदीला मिळते. ही संयुक्त नदी सुरू नदी मध्ये वाहते आणि पुन्हा बाल्टिस्तानात जाते. मरोळजवळ ही सिंधु नदीला मिळते.

शिंगो नदी नियंत्रण रेषेच्या उत्तरेला वाहते आणि काश्मीरच्या भारत-पाकिस्तान-प्रशासित भागांना विभागते. गुलतारी हे नदीच्या मार्गावरील सर्वात मोठे शहर आहे. कारगिलला अस्टोर जिल्ह्याशी जोडणारा नदीला समांतर एक रस्ता आहे. कारगिलमध्ये, शिंगो-द्रास नदीच्या खोऱ्यात काश्मीर आणि लडाखला जोडणारा भारताचा राष्ट्रीय महामार्ग १ आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:पाकिस्तानमधील नद्या
वर्ग:कारगिल जिल्हा
वर्ग:लडाखमधील नद्या
वर्ग:सिंधु नदीच्या उपनद्या
१२ व्या लोकसभेचे सदस्य

१९९८ च्या सार्वत्रिक निवडणुकांद्वारे भारताच्या संसदेच्या कनिष्ठ सभागृह **१२व्या लोकसभेवर निवडून गेलेल्या खासदारांची** राज्यनिहाय यादी येथे आहे.

 

## खासदार
### अंदमान आणि निकोबार द्वीपसमूह
### आंध्र प्रदेश 
### अरुणाचल प्रदेश 
### आसाम
### बिहार
### चंदिगढ
### दादरा आणि नगर हवेली
### दमण आणि दीव
### गोवा 
### गुजरात 
### हरियाणा 
### हिमाचल प्रदेश
### जम्मू आणि काश्मीर
## हे सुद्धा पहा 
बारावी लोकसभा

## नोंदी
*
वर्ग:लोकसभा सदस्य
श्योक नदी

**श्योक नदी** ही सिंधु नदीची एक उपनदी आहे जी भारतातील उत्तर लडाखमधून वाहते आणि पाकिस्तानमधील गिलगिट-बाल्टिस्तानमध्ये प्रवेश करते. ही अंदाजे  लांबीची आहे.

"श्योक" हे नाव बहुधा तिबेटी "शा-ग्योग" पासून आले आहे, ज्यात "शाग"  म्हणजे "रेव", आणि "ग्योग" म्हणजे "पसरवणे" यांचे मिश्रण आहे. "रेव पसरवणारा" असा अनुवाद करणाऱ्या ह्या व्याख्येचे भाषिक स्त्रोतांद्वारे समर्थन आहे आणि नदीच्या भू-आकृतिशास्त्रीय वर्तनाचे, विशेषतः पुराच्या वेळी सोडलेल्या रेवच्या विस्तृत साठ्यांचे प्रतिबिंबित करते.

श्योक नदीचा उगम भारतातील लडाख या केंद्रशासित प्रदेशात असलेल्या मध्य रिमो हिमनदीच्या टोकावर होतो. पूर्व काराकोरम पर्वतरांगातील रिमो मुझताघ उपखंडातील शिखरांचा समूह असलेल्या रिमो मासिफ पर्वतरांगावरून ही हिमनदीतून खाली उतरते.

[उजवे|इवलेसे| श्योक नदी, तिच्या उपनद्या आणि [सिंधु नदी दर्शविणारा नकाशा]]
ही नदी सुरुवातीला डेप्सांग मैदानाच्या पश्चिमेला आग्नेय दिशेने वाहते. या पट्ट्याच्या सुरुवातीला, ईशान्येकडून गलवान नदी हिला मिळते.

## संदर्भ 
## पुढील वाचन 
* 
* 
* 
* 

वर्ग:सिंधु नदीच्या उपनद्या
वर्ग:लडाखमधील नद्या
नुब्रा नदी

**नुब्रा नदी** ही भारतातील लडाखमधील नुब्रा खोऱ्यातील एक नदी आहे. ही श्योक नदीची (सिंधू नदी प्रणालीचा एक भाग) उपनदी आहे आणि सियाचीन हिमनदीपासून उगम पावते. सियाचीन हिमनदी ही जगातील दुसऱ्या क्रमांकाची सर्वात लांब ध्रुवीय नसलेली हिमनदी आहे. आधीच्या तिबेटी नकाशांमध्ये, या नदीला **यर्मा त्सांगपो** असे संबोधले जात असे.

१९७८ मध्ये नरेंद्र कुमार यांच्या नेतृत्वाखाली  इंडो-जर्मन टीमने नदीत तराफा टाकला होता. जर्मन लोकांनी वापरलेल्या नकाशांमधील काही वैशिष्ट्यांमुळे भारताला पाकिस्तानच्या नकाशात्मक आक्रमणाची समज झाली आणि त्यानंतर या प्रदेशाची पर्वतारोहण मोहीम आखण्यात आली; ज्यामुळे ऑपरेशन मेघदूत सुरू झाले.

नुब्रा नदीचा उगमस्थान असलेले सियाचीन हिमनदी काही काळापासून भारत आणि पाकिस्तानमधील संघर्षाचे ठिकाण आहे आणि त्याला जगातील सर्वात उंच युद्धभूमी म्हटले जाते. हिमनदीवर तैनात असलेले २०,००० सैन्य भरपूर कचरा निर्माण करते, ज्यापैकी ४०% प्लास्टिक आणि धातू असतात. नैसर्गिक जैविक विघटन होत नसल्याने, बर्फाला कोबाल्ट, कॅडमियम आणि क्रोमियम सारख्या विषारी पदार्थांनी कायमचे दूषित केले आहे. हे विष अखेर सिंधू नदीत पोहोचते, ज्यामुळे लाखो प्रवाही वापरकर्त्यांवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:लडाखमधील नद्या
वर्ग:सिंधु नदीच्या उपनद्या
द्रास नदी

**द्रास नदी** ही भारतीय केंद्रशासित प्रदेश लडाखमधील कारगिल जिल्ह्यातील एक नदी आहे. ती ग्रेट हिमालयीन रांगेत झोजी ला पासच्या खाली उगम पावते आणि ईशान्येकडे कारगिलकडे वाहते, जिथे ती सुरू नदीला मिळते. पाकिस्तान प्रशासित बाल्टिस्तानमध्ये समांतर दिशेने वाहणारी शिंगो नदी देखील द्रास नदीला मिळते. विविध स्थानिक गट या एकत्रित नदीला सुरू, द्रास आणि शिंगो असे पर्यायी नाव देतात.

द्रास नदीचे खोरे राष्ट्रीय महामार्ग १ड जवळुन जातात जे काश्मीरमधील श्रीनगरला लडाखमधील लेहशी जोडतात. हा एक ऐतिहासिक व्यापारी मार्ग आहे.
इवलेसे| द्रास (डावीकडे) आणि शिंगो नद्यांचा संगम
द्रास नदी  लांब आहे आणि पूर्णपणे द्रास खोऱ्यात वाहते. तिचा उगम लडाखचे प्रवेशद्वार असलेल्या झोजी ला खिंडीजवळील माचोई हिमनदीत आहे, जे सोनमर्गच्या पूर्वेस  आणिश्रीनगरच्या पूर्वेस  आहे. माचोई हिमनदी ही सिंध नदीचे उगमस्थान देखील आहे, जी शेजारच्या काश्मीर खोऱ्यातून द्रास नदीच्या विरुद्ध दिशेने वाहते. द्रास नदी ईशान्येकडे वाहते.

## संदर्भ 
वर्ग:सिंधु नदीच्या उपनद्या
वर्ग:लडाखमधील नद्या
उत्तर गया लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-१९५७)

**उत्तर गया लोकसभा मतदारसंघ** हा भारतातील संसदेच्या कनिष्ठ सभागृह लोकसभेच्या ५४३ मतदारसंघांपैकी एक मतदारसंघ होता. सदर मतदारसंघ हा १९५२ ते १९५७ सालापर्यंत अस्तित्वात होता. उत्तर गया मतदारसंघ बिहार राज्याचा मतदारसंघ होता. १९५७ सालच्या परिसिमनद्वारे हा मतदारसंघ रद्द करून गया लोकसभा मतदारसंघात विलीन करण्यात आला. 

## मतदारसंघाची भौगोलिक व्याप्ती
*लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसिमन आदेश, १९५१* प्रमाणे उत्तर गया लोकसभा मतदारसंघात खालील परिसरांचा समावेश होता :

* गया जिल्हा : गया उप-विभागातील तेकारी आणि बेलागंज ठाणी, जहानाबाद उप-विभाग  
## उत्तर गया मतदारसंघातून निवडून आलेले खासदार 
## निवडणूक निकाल 
### १९५२ लोकसभा निवडणूक 
वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:बिहारमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
मिरागाची राखण

## मिरागाची राखण – कोकणातील पारंपरिक कृषी विधी 
**मिरागाची राखण** हा महाराष्ट्रातील कोकण भागात जून–जुलै मध्ये, मृग नक्षत्र सुरू होताच अमावस्या जवळचा काळ असलेल्या पारंपरिक कृषीधार्मिक विधीचा भाग आहे. जून महिन्यात मृग नक्षत्र सुरू होताच व अमावस्येच्या पर्यंत, शेतकरी आपल्या शेतात नारळ, हळद, कुंकू वाहून, पूर्वजांची आठवण काढतो. या विधीत कोंबडीचा बळी देण्याची जुनी परंपरा देखील अनेक खडीकोळवण गावात प्रचलित आहे.

## पारंपरिक स्वरूप 
ही विधी प्रथा पिढ्यानपिढ्या चालत आलेली असून, शेतात येणाऱ्या पिकासाठी वरदान मिळावे, कीड रोग टळावा, आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून शेताचे संरक्षण व्हावे म्हणून ही 'राखण' केली जाते. या काळात शेतकऱ्यांचे संपूर्ण लक्ष शेतीकडे केंद्रित असते. पुर्वीचे ग्रामीण जीवन शेतावर अवलंबून होते. आता शेती करण्यासाठी माणसे मिळत नसल्यामुळे शेती कमी झाली. पिक देणाऱ्या जमिनी ओसाड.

## धार्मिक विधी 
शेतकरी खालील पद्धतीने विधी पार पाडतो:
* सगळ्यात प्रथम कुलदैवत/ग्रामदैवताची पूजा, नारळी-हळदी-कुंकू'वाहणं.
* शेतकरी आपल्या महापुरुषाची आठवण करतो.
* काही भागात कोंबडीचा बळी (पारंपरिक रीतीप्रमाणे).
* पंगती, फुलं, धूप–दीप व ‘गाऱ्हाणे’ (धान्य, दूध–दही, तांदूळ इ.) शेतीस मंगळमय करण्यासाठी.
* अंती: पिक चांगलं होवो, पाऊस मिळो, कीड–रोग टळोत – अशी प्रार्थना केली जाते.
* पाण्याची गरज पूर्ण व्हावी म्हणून पावसासाठी प्रार्थना करतो

## सध्याची स्थिती 
कोकणातील भातशेती आजकाल घटती झाली आहे. याचे मुख्य कारण म्हणजे:
* रेशनिंगमुळे स्वस्त दरात तांदूळ उपलब्ध होणे.
* तरुण मोठ्याप्रमाणात शहरांकडे स्थलांतर होतात.
* शेतीसाठी आवश्यक मनुष्यबळ आणि जनावरे यांची कमतरता.
* पारंपरिक वाड्यांच्या जागी नवी घरे तयार होतात.
* वाढते स्थानिक वाद, सामाजिक कलह.

या बदलांमुळे मिरागाची राखण ही परंपरा आता हळूहळू लोप पावत आहे.

## सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व 
ही फक्त कृषी विधी नसून, कोकणातील शेतकऱ्यांचा निसर्गाशी असलेला संवाद, देवत्वावरचा विश्वास आणि पिढ्यानपिढ्यांचा वारसा जपण्याचा एक प्रयत्न आहे. अनेक लोक अजूनही मुंबई वा इतर शहरांतून राखणसाठी सुट्टी घेऊन गावाकडे येतात आणि ही परंपरा पाळतात. काही एकटे जातात तर काही परीवारसह जातात. ओस पडत असलेल्या खेड्यात राखण परंपरा लुप्त होण्याच्या मार्गावर आहे.

## संदर्भ 
## श्रेणी 
महाराष्ट्र
कोकण

वर्ग:महाराष्ट्राची संस्कृती
वर्ग:कोकण
वर्ग:शेती
वर्ग:रूढी
ब्रजेश्वर प्रसाद

**ब्रजेश्वर प्रसाद** (२२ ऑक्टोबर १९११ — ७ डिसेंबर १९७९) हे एक भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक व राजकारणी होते. प्रसाद हे १९५१-५२ च्या लोकसभा निवडणूकीत भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाच्या तिकिटावर निवडणूक लढवून तत्कालिन बिहार राज्याच्या पूर्व गया मतदारसंघातून १ल्या तसेच सदस्य १९५७ आणि १९६२ च्या लोकसभा निवडणूकीत बिहार राज्याच्याच गया मतदारसंघातून २ऱ्या व ३ऱ्या लोकसभेचे सदस्य होते. 

वर्ग:इ.स. १९११ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य
वर्ग:२ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:३ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:पूर्व गयाचे खासदार
वर्ग:गयाचे खासदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
चांग चेन्मो नदी

**चांग चेन्मो नदी** ही श्योक नदीची एक उपनदी आहे, जी सिंधु नदी प्रणालीचा भाग आहे. ही नदी वादग्रस्त अक्साई चिन प्रदेशाच्या दक्षिणेकडील काठावर आणि लडाखमधील पँगोंग तलावाच्या खोऱ्याच्या उत्तरेस आहे.

चांग चेन्मोचा उगम जम्मू आणि काश्मीरच्या चीन-प्रशासित प्रदेशातील (तिबेटमधील रुटोग काउंटीचा भाग म्हणून) लनाक खिंडीजवळ होतो. ही नदी लनाक ला येथून पश्चिमेकडे वाहते. तिच्या प्रवाहाच्या मध्यभागी कोंगका खिंड आहे, भारत आणि चीनमधील प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषेचा एक भाग आहे. पश्चिमेकडे पुढे जात, नदी काराकोरम पर्वतरांगांमध्ये एका खोल दरीत प्रवेश करते आणि लडाखमध्ये श्योक नदीला मिळते.

तिबेटी भाषांमध्ये चांग चेन्मो म्हणजे "ग्रेट नॉर्दर्न".

## संदर्भ 
वर्ग:तिबेटमधील नद्या
वर्ग:लडाखमधील नद्या
वर्ग:सिंधु नदीच्या उपनद्या
परांग नदी

**परांग नदी,** जिला **पारा नदी** किंवा **पारे चू** देखील महणतात, ही सतलज नदीची एक उपनदी आहे. ही भारताच्या हिमाचल प्रदेश राज्यात उगम पावते आणि पुन्हा हिमाचल प्रदेशात संपते, परंतु तसे करण्यापूर्वी लडाख आणि तिबेटमधून वाहते. या नदीचे उगमस्थान स्पिती उपजिल्ह्यातील **परांग ला** खिंडीजवळ आहे. तिच्या प्रदक्षिणा घालणाऱ्या प्रवासानंतर, ती हिमाचल प्रदेशातील सुमडो जवळ स्पिती नदीला मिळते आणि एकत्रित नंतर सतलजला मिळते.

## संदर्भ 
वर्ग:तिबेटमधील नद्या
वर्ग:लडाखमधील नद्या
वर्ग:हिमाचल प्रदेशमधील नद्या
वर्ग:सिंधु नदीच्या उपनद्या
त्सराप नदी

**त्सराप नदी**, ज्याला **त्सराप चू** म्हणूनही ओळखले जाते, ही भारताच्या लडाख प्रदेशातील झांस्कर खोऱ्याच्या पूर्वेकडील भाग बनवते.  लांब नदीचा वापर किनारी गावांमध्ये सिंचनासाठी आणि पर्यटकांच्या साहसी खेळांसाठी केला जातो.

लडाख आणि हिमाचल प्रदेशच्या सीमेवर पंकपो ला खिंडीजवळील हिमनद्यांमध्ये त्सराप नदीचा उगम होतो. तिच्या उगमापासून वर आल्यानंतर, त्सराप नदी ईशान्येकडे लेह-मनाली महामार्गावरील कॅम्पिंग साइट, सरचू पर्यंत वाहते. येथे त्सराप नदी तीन नद्यांच्या संगमाला मिळते: लिंग्टी, युनान आणि सार्चू नदी. पूर्णे गावात, त्सराप नदी शिंगो ला खिंडीजवळ उगम पावणारी कारग्याग नदीशी मिळते. त्यानंतर त्सराप नदी मुख्य झंस्कर खोऱ्यातून मोने, तिचिप, जामयांग लांग, डोरझोंग आणि चिया शहरांमधून वाहते. त्यानंतर झांस्करची राजधानी पदुम जवळ एका संगमावर ही नदी डोड नदीला मिळते. या दोन्ही नद्या मिळून सिंधु नदीची उपनदी झंस्कर नदी तयार करतात.

## संदर्भ 
वर्ग:लडाखमधील नद्या
वर्ग:सिंधु नदीच्या उपनद्या
अंबादास दानवे

**अंबादास एकनाथराव दानवे** हे एक मराठी राजकारणी आहेत. ते शिवसेनेचे (ठाकरे गट) नेते असून महाराष्ट्र विधान परिषदेचे विरोधी पक्षनेते आहेत. ते औरंगाबाद - जालना स्थानिक प्राधिकरण मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करणारे महाराष्ट्र विधान परिषदेचे सदस्य आहेत.

## कारकीर्द 
त्यांचे वडील एकनाथराव दानवे महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळात नोकरी करत होते. त्यांच्या राजकीय कारकिर्दीची सुरुवात राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ (आरएसएस) व भारतीय जनता पक्ष येथून झाली.

२००० मध्ये, औरंगाबाद शहरातील अजबनगरमधून शिवसेनेचे उमेदवार म्हणून अंबादास दानवे यांनी नगरपालिका निवडणूक जिंकली. २०१९ मध्ये, ते औरंगाबाद - जालना स्थानिक प्राधिकरण मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करणारे महाराष्ट्र विधान परिषदेचे सदस्य म्हणून निवडून आले.

## भूषवलेली पदे 
*

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी राजकारणी
वर्ग:शिवसेनेतील राजकारणी
वर्ग:महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य
वर्ग:जन्म वर्ष गहाळ (जिवंत लोक)
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नेत्रावती नदी

**नेत्रावती नदी** ही कर्नाटक, भारतातील चिक्कमगालुरू जिल्ह्यातील कुद्रेमुखातील बांगराबालिगे खोऱ्यात, येलानेरू घाट येथे उगम घेते. ही नदी प्रसिद्ध तीर्थक्षेत्र धर्मस्थळामधून वाहते आणि भारतातील पवित्र नद्यांपैकी एक मानली जाते. मंगळूर शहराच्या दक्षिणेस अरबी समुद्रात वाहण्यापूर्वी ती उप्पीनंगडी येथे कुमारधारा नदीत विलीन होते. ही नदी बंटवाल आणि मंगळूरसाठी पाण्याचा मुख्य स्रोत आहे.

२० व्या शतकाच्या सुरुवातीला ती **बंटवाल नदी** म्हणून ओळखली जात होती; तिच्या काठावर बंटवाल हे महत्त्वाचे शहर आहे. १८५५ मध्ये प्रकाशित झालेल्या *गॅझेटियर ऑफ सदर्न इंडियामध्ये* नैऋत्य मान्सून दरम्यान नेत्रावती नदीचा प्रवाह सहन करणे अशक्य असल्याचा उल्लेख आढळतो. मंगळूरमधून जाणाऱ्या नेत्रावती एक्सप्रेस या रेल्वेगाडीचे नाव याच नदीवरून ठेवण्यात आले आहे.

नेत्रावती नदी कर्नाटक राज्यातील कुद्रेमुख पर्वतरांगातील येलनेर घाटातील बांगराबालिके जंगलातील पश्चिम घाटात उगम पावते. या नदीतून सुमारे १,३५३ चौरस मैल क्षेत्र आहे. पश्चिम घाटाच्या सुब्रमण्य रांगेत उगम पावणारी कुमारधारा नदी उप्पिनगडी येथे नेत्रावती नदीला मिळते. ही नदी दरवर्षी जवळजवळ १०० टीएमसी पेक्षा जास्त पाणी अरबी समुद्रात वाहून जाते. 

## संदर्भ 
वर्ग:पश्चिम घाटातील नद्या
वर्ग:कर्नाटकमधील नद्या
शालोम

इवलेसे|हिब्रू भाषा मध्ये शालोम
**शालोम (हिब्रू: שָׁלוֹם IAST: šālōm)** हा एक हिब्रू शब्द आहे ज्याचा अर्थ शांती आहे आणि तो नमस्कार आणि निरोप या अर्थाने वापरला जाऊ शकतो.

**यहोवा शालोम**, ज्याचे भाषांतर "शांतीचा परमेश्वर" असे केले जाते, तो जुन्या करारातील अनेक शब्दांपैकी एक आहे. हे हिब्रू **יְהֹוָה‎** Yəhōwā चे लॅटिनीकरण आहे, जे हिब्रू बायबल / जुन्या करारात इस्रायलच्या देवाचे योग्य नाव टेट्राग्रामॅटन יהוה‎ (YHWH) चे एक स्वर आहे. यहुदी धर्मात टेट्राग्रामॅटन हे देवाच्या सात नावांपैकी एक मानले जाते आणि ख्रिश्चन धर्मात देवाच्या नावाचे एक रूप मानले जाते. 

### यहुदी धर्मात देवाची नावे 
# '''*YHWH-Yireh* (*Adonai-jireh*) –''' 'The LORD Will Provide'
# '''*YHWH-Rapha* –''' 'The LORD is our Healer'
# '''''YHWH-Niss'i* (*Adonai-Nissi*) –*' 'The LORD Our Banner'
# '''*YHWH-Shalom* –''' 'The LORD Our Peace'
# '''*YHWH-Tzevaot* –''' 'The LORD of Hosts'
# '''''YHWH-Ro'i* –*' 'The LORD My Shepherd'
# ***YHWH-Tsidkenu*** **–** 'The LORD Our Righteousness'
# '''*YHWH-Shammah* (*Adonai-shammah*) –''' 'The LORD Is Present'

## हे सुद्धा पहा 
* शालोम (वृत्तपत्र)

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:यहुदी धर्मात देवाची नावे
कुमारधारा नदी

**कुमारधारा नदी** ही भारतातील कर्नाटक राज्यातील पश्चिमेकडील नदी आहे. सुलिया नालुक्याच्या दोन प्रमुख नद्यांपैकी एक, ती अरबी समुद्रात वाहण्यापूर्वी उप्पीनंगडी येथे नेत्रावती नदीत विलीन होते. 

ही नदी नेत्रावतीची प्रमुख उपनदी आहे. कुमारधारा कोडागु जिल्ह्यातील पुष्पगिरी वन्यजीव अभयारण्यात उगम पावते, जे सरासरी समुद्रसपाटीपासून  उंचीवर आहे. त्याच्या प्रवाहात सुंदर मल्लाली धबधबा निर्माण होतो. हे बिस्ले व्हॅलीच्या हिरव्यागार सदाहरित जंगलातून जाते, जिथे असंख्य लहान ओढे वाहतात.  नदीची एकूण लांबी सुमारे ८० किलोमीटर आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:कर्नाटकमधील नद्या
शांभवी नदी

**शांभवी नदीचा** उगम कर्नाटकातील चिक्कमगालुरू जिल्ह्यातील कुद्रेमुख शिखर येथे आहे. ती अरबी समुद्राला मिळण्यापूर्वी कर्नाटकातील मुल्की येथे नंदिनी नदीत विलीन होते. ही नदी अनेक गावांसाठी पाण्याचा मुख्य स्रोत आहे. ही जवळपास ६० किमी लांब आहे. 

शांभवी नदीत लांब पल्ल्याच्या मनोरंजक कायाकिंग कार्यक्रमांचे  आयोजन केले जाते. कर्नाटक आणि इतर राज्यातील जवळच्या शहरांमधून लोक शांभवी नदीत कायाक करण्यासाठी मुलकीला जातात. कायाकिंग स्पर्धा सहसा दोन दिवसांमध्ये पसरलेली असते, जिथे सहभागी ३०-४० किमी लांब कायाकिंग करतात.

## संदर्भ 
वर्ग:कर्नाटकमधील नद्या
उत्तर सारन लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-१९५७)

**उत्तर सारन लोकसभा मतदारसंघ** हा भारतातील संसदेच्या कनिष्ठ सभागृह लोकसभेच्या ५४३ मतदारसंघांपैकी एक मतदारसंघ होता. सदर मतदारसंघ हा १९५२ ते १९५७ सालापर्यंत अस्तित्वात होता. उत्तर सारन मतदारसंघ बिहार राज्याचा मतदारसंघ होता. १९५७ सालच्या परिसिमनद्वारे हा मतदारसंघ रद्द करून सिवान लोकसभा मतदारसंघात विलीन करण्यात आला. 

## मतदारसंघाची भौगोलिक व्याप्ती
*लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसिमन आदेश, १९५१* प्रमाणे उत्तर सारन लोकसभा मतदारसंघात खालील परिसरांचा समावेश होता :

* सारन जिल्हा : गोपालगंज उप-विभागातील कटिया, मीरगंज आणि भोर ठाणी, सिवान उप-विभागातील बरहरिया आणि सिवान ठाणी

## उत्तर सारन मतदारसंघातून निवडून आलेले खासदार 
## निवडणूक निकाल 
### १९५२ लोकसभा निवडणूक 
वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:बिहारमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
कमल सिंह

**महाराज कमल बहादूर सिंह** (२९ सप्टेंबर १९२६ — ५ जानेवारी २०२०) हे एक भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक व राजकारणी होते. कमल बहादूर सिंह हे १९५१-५२ च्या लोकसभा निवडणूकीत अपक्ष उमेदवार म्हणून निवडणूक लढवून बिहार राज्याच्या उत्तर-पश्चिम शाहबाद मतदारसंघातून १ल्या तसेच सदस्य १९५७ च्या लोकसभा निवडणूकीत बिहार राज्याच्याच बक्सर मतदारसंघातून २ऱ्या लोकसभेचे सदस्य होते. 

कमल बहादूर हे डुमराव संस्थानचे शेवटचे राजे होते. तसेच ५ जानेवारी २०२० रोजी त्यांच्या निधनासमयी ते १ल्या लोकसभेचे एकमात्र हयात खासदार होते. त्यांच्या निधनानंतर १ल्या लोकसभेचे एकही खासदार आता हयात नाहीत.

वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य
वर्ग:२ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:उत्तर-पश्चिम शाहबादचे खासदार
वर्ग:बक्सरचे खासदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
स्वर्ण नदी

**स्वर्ण नदी** किंवा **सुवर्णा नदी** ही भारतातील कर्नाटक राज्यातील उडुपी जिल्ह्यातील एक नदी आहे. ही एक पश्चिमेकडील वाहणारी नदी आहे जी पश्चिम घाटात उगम पावते आणि अरबी समुद्रात मिळते. या नदीवर येनेहोल येथे एक जलविज्ञान निरीक्षण केंद्र आहे.

स्वर्ण नदी अंदाजे ५५ किलोमीटर अंतर धावते.

## संदर्भ 
वर्ग:कर्नाटकमधील नद्या
वर्ग:पश्चिम घाटातील नद्या
झुलन सिन्हा

**झुलन सिन्हा** (२७ ऑक्टोबर १९०४ — मृत्यू अज्ञात) हे एक भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक, वकिल व राजकारणी होते. भारताचे पहिले राष्ट्रपती डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांचे सिन्हा हे घनिष्ठ मित्रवर्य होते. झुलन हे १९५१-५२ च्या लोकसभा निवडणूकीत भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाच्या तिकिटावर निवडणूक लढवून बिहार राज्याच्या उत्तर सारन मतदारसंघातून १ल्या तसेच सदस्य १९५७ च्या लोकसभा निवडणूकीत बिहार राज्याच्याच सिवान मतदारसंघातून २ऱ्या लोकसभेचे सदस्य होते. तसेच ते बिहार विधानसभेत आमदार देखील राहिले आहेत.  

वर्ग:इ.स. १९०४ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य
वर्ग:२ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:उत्तर सारनचे खासदार
वर्ग:सिवानचे खासदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सौपर्णिका नदी

**सौपर्णीका नदी**  ही भारतातील कर्नाटकातील ब्यंदूर तालुक्यातून वाहणारी एक नदी आहे. ती वाराही नदी, केदका नदी, चक्र नदी आणि कुब्जा नदीला मिळते ज्याला "पंचगंगावली नदी" म्हणून ओळखले जाते आणि शेवटी ती अरबी समुद्रात विलीन होते. ती कोल्लूरमधील मुकाम्बिका मंदिराजवळून वाहते, म्हणूनच कधीकधी तिला कोल्लूर नदी म्हणून ओळखले जाते आणि मंदिराच्या भक्तांमध्ये ती पवित्र नदी मानली जाते.

## संदर्भ 
वर्ग:कर्नाटकमधील नद्या
वर्ग:पश्चिम घाटातील नद्या
सुरु नदी

**सुरु नदी** ही सिंधू नदीची एक उपनदी आहे जी भारतातील लडाखमधील कारगिल जिल्ह्यातून पाकिस्तानमधील गिलगिट-बाल्टिस्तानमध्ये वाहते. सुरू खोरे कारगिल तहसीलच्या समविस्तारित आहे. त्याच्या काठावर कारगिल शहर वसलेले आहे. ही नदी गिलगिट-बाल्टिस्तानच्या खरमांग जिल्ह्यात प्रवेश करते व थोड्या अंतरावर वाहत जाऊन मरोळजवळ सिंधु नदीला मिळते.

सुरु नदी  लांब आहे, जी द्रांग द्रंग हिमनदीजवळील पेन्सी ला खिंडीत असलेल्या पॅनझेला हिमनदीतून उगम पावते. द्रांग द्रंग हिमनदी डोडो नदीला देखील जन्म देते जी सुरुच्या विरुद्ध दिशेने वाहते. सुरू नदीचा उगम कारगिल शहराच्या दक्षिणेस  वर आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:लडाखमधील नद्या
वर्ग:सिंधु नदीच्या उपनद्या
द रेझिस्टन्स फ्रंट

**द रेझिस्टन्स फ्रंट** (टीआरएफ) ही एक इस्लामी दहशतवादी संघटना आहे जी जम्मू आणि काश्मीरमधील उग्रवादामध्ये सक्रियपणे सहभागी आहे आणि भारताने तिला दहशतवादी संघटना म्हणून घोषित केले आहे. हा गट काश्मिरी हिंदू, सरकारी कर्मचारी, कामगार आणि व्यवसाय मालक, स्थानिक राजकारणी, आणि पर्यटक, यासारख्या धार्मिक अल्पसंख्याक समुदायातील नागरिकांवर हल्ले आणि त्यांच्या हत्येसाठी जबाबदार आहे.

ही संघटना लष्कर-ए-तैयबा, ची एक शाखा असल्याचे मानले जाते, जी पाकिस्तानस्थित संयुक्त राष्ट्रांनी नियुक्त केलेली दहशतवादी संघटना आहे. २०१९ मध्ये जम्मू आणि काश्मीरचा विशेष दर्जा रद्द केल्यानंतर लष्कर-ए-तैयबा आणि हिजबुल मुजाहिदीन या दहशतवादी गटांच्या कार्यकर्त्यांचा वापर करून स्थापन करण्यात आली. टीआरएफ धर्मनिरपेक्ष प्रतिमा मांडण्यासाठी गैर-धार्मिक नामकरण आणि प्रतीकात्मकता वापरते, परंतु त्यांनी धार्मिक अल्पसंख्याक समुदायातील स्थानिकांच्या लक्ष्यित हत्या केल्या आहेत. या गटाने सोशल मीडियावर लक्षणीय उपस्थिती राखली आहे, काही भारतीय मीडियानुसार  ज्याची पाळेमुळे पाकिस्तानमध्ये आहेत.
## संदर्भयादी
वर्ग:दहशतवादी संघटना
एर इंडिया फ्लाइट १७१

**एर इंडिया फ्लाइट १७१ ही** भारतातील अहमदाबाद विमानतळावरून युनायटेड किंग्डममधील लंडन गॅटविक विमानतळावर जाणारे एक नियोजित आंतरराष्ट्रीय प्रवासी उड्डाण होते. १२ जून २०२५ रोजी विमानतळावरून हवेत झेप घेतल्यावर लगेचच अहमदाबादच्या मेघाणी नगर परिसरात हे विमान कोसळले. त्यातील सर्व २४२ लोक ठार झाले. या बोईंग ७८७-८ ड्रीमलायनर विमानात २३० प्रवासी आणि १२ कर्मचारी होते. यांशिवाय जमिनीवरीलही डझनावारी लोक ठार झाल्याचा अंदाज आहे.

बोईंग ७८७ विमानप्रकाराचा पहिलाच जीवघेणा अपघात आहे. पूर्ण विमान नष्ट झाल्याचाही पहिलाच किस्सा आहे मलेशिया एरलाइन्स फ्लाइट १७ नंतरचा दुहेरी रांगा असलेल्या विमानात प्रवाशांचा मृत्यू झालेला हा पहिलाच विमान अपघात होता. १९८५ मध्ये एर इंडिया फ्लाइट १८२ वर बॉम्बस्फोट झाल्यानंतर एर इंडियाने विमान गमावल्याचाही हा पहिलाच किस्सा आहे.

### विमान 
अपघाता झालेले विमान ११ वर्षे जुने बोईंग ७८७-८ ड्रीमलायनर होते. VT-ANB संकेताने नोंदणीकृत असलेल्या या विमानाला दोन जनरल इलेक्ट्रिक GEnx इंजिने होती. त्याने पहिल्यांदा १४ डिसेंबर २०१३ रोजी उड्डाण केले आणि २८ जानेवारी २०१४ रोजी एर इंडियाने याचा ताबा घेतला होता. 

### प्रवासी आणि कर्मचारी 
नागरी विमान वाहतूक महासंचालनालय (डीजीसीए) आणि एर इंडियाच्या माहितीनुसार विमानात एकूण २४२ लोक होते, ज्यात २३० प्रवासी (११ मुले आणि २ अर्भके),  २ वैमानिक आणि १० कर्मचारी होते.   प्रवाशांमध्ये १६९ भारतीय, ५३ ब्रिटिश, १ कॅनेडियन आणि ७ पोर्तुगीज नागरिक होते.  गुजरातचे माजी मुख्यमंत्री विजय रुपाणी हे या अपघातात मृत्यू पावले.   या उड्डाणाचे वैमानिक सुमित सभरवाल तर सहवैमानिक क्लाईव्ह कुंदर यांनी केले होते. त्यांना प्रत्येकी ८,२०० आणि १,१०० तासांचा विमान उडविण्याचा अनुभव होता. 

## अपघात 
फ्लाइट १७१ने अहमदाबाद विमानतळाच्या धावपट्टी २३ वरून स्थानिक वेळेनुसार दुपारी १:३८ वाजता ( ०८:०८ UTC ) लंडन गॅटविकला जाण्यासाठी झेप घेतली. जमिनीपासून १९१ मी (६२५ फूट) उंचीवर गेलेले असताना विमानाच्या एडीएस-बी ट्रान्सपॉन्डरने  आपात्कालीन संदेश पाठवला. त्यानंतर लगेचच विमानाशी संपर्क तुटला. मेघाणी नगर परिसरातील प्रत्यक्षदर्शींंना  अनेक स्फोटांचे आवाज ऐकू आले आणि त्यानंतर धारपूरसह जवळपासच्या ठिकाणांवरून धुराचे दाट लोट दिसू लागले.  अहमदाबादच्या एका वरिष्ठ पोलिस अधिकाऱ्याने एएनआयला सांगितले की, विमान बीजे मेडिकल कॉलेजमधील वसतिगृहाच्या इमारतीवर कोसळले. अपघातानंतर विमानाची अंशतः शाबूत शेपटी एका बहुमजली इमारतीतून बाहेर दिसत होती. 

मेटारच्या अहवालानुसार विमानाच्या उड्डाण्च्या वेळी हवामान स्थिर होते आणि दृश्यमानता स्पष्ट होती.

अहमदाबाद शहराचे पोलिस आयुक्त जी.एस. मलिक यांनी असोसिएटेड प्रेसला सांगितले की, अपघातात विमानातील कोणीही वाचलेले नाही आणि अपघातस्थळाच्या आसपासच्या परिसरातील रहिवाशांचाही मृत्यू झाला असावा. 

## अन्वेषण 
या अपघाताच्या तपासाची जबाबदारी भारतीय विमान अपघात तपास ब्युरोला देण्यात आली. युनायटेड किंग्डमच्या एर अॅक्सिडेंट्स इन्व्हेस्टिगेशन ब्रँचने चार तपासकांचे पथक आणि अमेरिकेच्या नॅशनल ट्रान्सपोर्टेशन सेफ्टी बोर्डने तपासात मदत करण्यासाठी एक *गो टीम* पाठवली. विमानाचे इंजिन तयार करणाऱ्या जीई एरोस्पेसने भारतात एक पथक पाठवून कॉकपिटमधील डेटाचे विश्लेषण करण्यासाठी मदत देऊ केली.

## संदर्भ 
वर्ग:अहमदाबाद
वर्ग:एर इंडिया
वर्ग:२०२५ मधील विमान अपघात व दुर्घटना
महेंद्रनाथ सिंह

**महेंद्रनाथ सिंह** (जेष्ठ वद्य पंचमी, विक्रम संवत १९५६ — मृत्यू अज्ञात) हे एक भारतीय समाजसेवक आणि राजकारणी होते. महेंद्रनाथ हे १९५१-५२ च्या लोकसभा निवडणूकीत भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाच्या तिकिटावर निवडणूक लढवून तत्कालिन बिहार राज्याच्या मध्य सारन मतदारसंघातून १ल्या तसेच सदस्य १९५७ च्या लोकसभा निवडणूकीत बिहार राज्याच्याच महाराजगंज मतदारसंघातून २ऱ्या लोकसभेचे सदस्य होते. 

 
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य
वर्ग:२ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:मध्य सारनचे खासदार
वर्ग:महाराजगंज (बिहार)चे खासदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वराह नदी

**वराह** नदी ही भारतातील तामिळनाडू राज्यातील थेनी जिल्ह्यातील पेरियाकुलम शहरातून वाहणारी एक लहान नदी आहे. ती मारुगलपट्टीजवळ वैगई नदीला मिळते. सोथुपराई धरण पेरियाकुलम जवळ नदीवर पसरलेले आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:तमिळनाडूमधील नद्या
वाराही नदी

**वाराही नदी** भारतातील कर्नाटक राज्यातील पश्चिम घाटात उगम पावते. खालच्या भागात तिला **हलादी नदी** असेही म्हणतात. हलादी, बसरूर, कुंदापूर आणि गंगोली सारख्या ठिकाणांमधून वाहत जाऊन ती अरबी समुद्राला मिळते. ती सौपर्णिका नदी, केदका नदी, चक्र नदी आणि कुब्जा नद्यांना मिळते, ज्यांना पंचगंगावल्ली नदी म्हणून ओळखले जाते. पौराणिक कथेनुसार, वराह हा भगवान विष्णूच्या अवतारांपैकी एक आहे. *वाराही* ही भगवान वराह-विष्णूची बहीण आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:कर्नाटकमधील नद्या
वर्ग:पश्चिम घाटातील नद्या
दक्षिण सारन लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-१९५७)

**दक्षिण सारन लोकसभा मतदारसंघ** हा भारतातील संसदेच्या कनिष्ठ सभागृह लोकसभेच्या ५४३ मतदारसंघांपैकी एक मतदारसंघ होता. सदर मतदारसंघ हा १९५२ ते १९५७ सालापर्यंत अस्तित्वात होता. दक्षिण सारन मतदारसंघ बिहार राज्याचा मतदारसंघ होता. १९५७ सालच्या परिसिमनद्वारे हा मतदारसंघ रद्द करून केसरीया लोकसभा मतदारसंघात विलीन करण्यात आला. 

## मतदारसंघाची भौगोलिक व्याप्ती
*लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसिमन आदेश, १९५१* प्रमाणे मध्य दक्षिण लोकसभा मतदारसंघात खालील परिसरांचा समावेश होता :

* सारन जिल्हा : सारन सदर उप-विभागातील रेवेलगंज, छप्रा मुफसील, छप्रा शहर, भगवान बझार, गरखा, परसा, दिगवारा आणि सोनपूर ठाणी 
## दक्षिण सारन मतदारसंघातून निवडून आलेले खासदार 
## निवडणूक निकाल 
### १९५२ लोकसभा निवडणूक 
वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:बिहारमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ