open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
स्वच्छ भारत अभियान

**स्वच्छ भारत अभियान** हा भारताच्या ४,००० हून अधिक शहरांच्या, रस्त्यांच्या व भारतातील विविध नद्यांच्या स्वच्छतेसाठी भारत सरकारने सुरू केलेला राष्ट्रीय पातळीवर अभियान आहे.  हे अभियान २ ऑक्टोबर २०१४ रोजी राजघाट, नवी दिल्ली येथे भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वात सुरू झाले. त्यांनी स्वतः रस्त्याला स्वच्छ केले. मोदी म्हणाले,"महात्मा गांधींना सर्वात मोठे स्मारक म्हणजे २०१९ मध्ये त्यांच्या १५० व्या जयंतीला त्यांची स्वच्छ भारताची इच्छा साध्य करणे होय. हे भारताच्या स्वच्छतेसाठी सर्वात मोठे अभियान आहे. यात ३० लक्षाहून अधिक सरकारी कर्मचारी व शाळेतल्या व कॉलेजमधल्या मुलांनी भाग घेतला आहे." विशेष म्हणजे स्वच्छ भारत अभियान ग्रामीण व शहरी अशा दोन्ही भागात राबविले जाते आहे.स्वच्छ भारत अभियान (ग्रामीण) हे पेयजल व स्वछता मंत्रालयांमार्फत व स्वच्छ भारत अभियान (शहरी) हे शहर विकास मंत्रालयमार्फत राबविले जात आहे .२ ऑक्टोबर २०१४ला ग्रामीण भागासाठी निर्मल भारत अभियानाची पुर्नरचना करून स्वच्छ भारत अभियान (ग्रामीण) सुरू करण्यात आले . तर शहरी भागात ते संपूर्णपणे नव्याने सुरू करण्यात येत आहे .

२०११ च्या जनगणनेनुसार ग्रामीण भागातील ३२.७०% ग्रामीण कुटूंबांनाच शौचालयाच्या सुविधा होत्या , तर २०१३ मधील नॅशनल सॅम्पल सर्व्हे ऑर्गनायझेशनच्या पाहणीनुसार ग्रामीन भागातील ४०.६%ग्रामीण कुटूंबानाच शौचालयाच्या सुविधा होत्या, स्वच्छ भारत अभियानाने '२०१९'पर्यंत स्वच्छ भारत ' साध्य करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे , यासाठी ग्रामीण भागातील स्वच्छतेच्या पातळीत सुधारणा करणे व गावे हागणदारीमुक्त करणे हे साधारण उद्दिष्ट ठेवले आहे . यासाठी ग्रामीण भागात वैयक्तिक शौचालये , सार्वजनिक स्वच्छतागृहे , सामुदायिक स्वच्छतागृहे , शाळा व अंगणवाड्यामध्ये शौचालये , घन व द्रव कचरा व्यवस्थापन यंत्रणा उभारून कार्यक्रमाच्या प्रभावी अंलबजावणीवर भर देण्यात येत आहे .

निर्मल भारत अभियानात खालील सुधारणा करून स्वच्छ भारत अभियान कार्यरत आहे

१) वैयक्तिक शौचालयाची किंमत १०,०००रु . ऐवजी १२,०००रु.  ठरविण्यात आली आहे .

२) वैयक्तिक शौचालय उभारण्यासाठी केंद्र - राज्य वाटा ७५:२५ व ईशान्यपूर्व राज्ये व जम्मू -काश्मीरसाठी ९०:१० असाच आहे.

३) भविष्यात इंदिरा आवास योजना लाभार्थ्यांना वैयक्तिक शौचालय उभारण्यासाठीची मदत इंदिरा आवास योजनेतून मिळेल (सध्या ती स्वच्छ भारत अभियानातून  दिली जाते ).

४) शाळांमधील शौचालयांच्या उभारण्याची जबाबदारी मानव संसाधन विकास मंत्रालयाकडे तर अंगणवाड्यामधील शौचालय उभारणीची जबाबदारी महिला व बालविकास मंत्रालयाकडे देण्यात

आली आहे .

५) लोकसहभाग व मागणी वाढली पाहिजे यासाठी ' स्वच्छतागृहांचा वापर करणे व लोकांच्या वर्तणुकीत सकारात्मक बदल करणे ' यावर सर्वाधिक भर दिला जात आहे

६) योजनेचे लक्ष्य 'निर्मल भारत ऐवजी 'स्वच्छ भारत ' असे झाले आहे व योजनेचे साध्य वर्ष २०२२ ऐवजी २०१९ झाले आहे .

**जलपर्णी मुक्त स्वच्छ सुंदर पवनामाई अभियान**

स्वच्छ भारत  अभियानाला  साथ देत मागील वर्षी  पिंपरी चिंचवड़ मध्ये पर्यावरप्रेमिनी पवना नदी स्वछता अभियान “जलपर्णी मुक्त स्वच्छ सुंदर पवनामाई अभियान“ सुरू केले। पहिले पर्व 2017-2018 तब्बल 215 दिवस चालले. या अभियानामध्ये एकूण 1455 ट्रक जलपर्णी पवना नदीतून बाहेर काढण्यात आली.जून महिन्यात पावसाळा सुरू होत असल्याने जून महिन्यात या अभियानाला थांबविण्यात आले होते. आता पावसाळा संपला असल्याने या अभियानाला पुन्हा सुरू करण्यात आले आहे.

वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रुपर्ट (दूरचित्रवाणी मालिका)

इवलेसे
**रुपर्ट** ही १९९१-९७ दरम्यान प्रसारित झालेली मुलांसाठीची दूरचित्रवाणी मालिका आहे. या मालिकेचे प्रत्येकी ३० मिनिटांचे ६५ भाग कॅनडा आणि अमेरिकेत सर्वप्रथम प्रसारित झाले.

वर्ग:इंग्लिश दूरचित्रवाहिनी मालिका
२०१६ डेमॉक्रॅटिक पक्ष प्राथमिक निवडणूक

**२०१६ डेमॉक्रॅटिक पक्ष प्राथमिक निवडणूक** ही अमेरिकेच्या डेमॉक्रॅटिक पक्षांतर्गत निवडणूक होती. ह्या निवडणुकीद्वारे अमेरिकेतील ५० राज्ये व वॉशिंग्टन डी.सी. मधील या निवडणूकांतून २०१६ च्या राष्ट्राध्यक्षीय निवडणूकीतील डेमॉक्रॅटिक पक्षाचा उमेदवार ठरविण्यात आला. हिलरी क्लिंटनने निवडणुकीत बहुमत मिळवून पक्षाचे नामांकन पटकावले. २०१६ डेमॉक्रॅटिक पक्ष अधिवेशनामध्ये तिच्या नावावर अधिकृतपणे शिक्कामोर्तब केले गेले.

२ फेब्रुवारी ते १४ जून, २०१६ दरम्यान होणाऱ्या या निवडणूकांमध्ये ६ प्रमुख उमेदवार होते. आयोवामध्ये पहिल्या निवडणूकीत मतदान सुरू होपर्यंत यातील ३ उमेदवार उरले.

## कालौघ 

ImageSize = width:875 height:auto barincrement:22
PlotArea  = top:20 bottom:20 right:20 left:20
AlignBars = early

Colors     =
  id:canvas    value:gray(0.92)
  id:lightline value:gray(0.8)
  id:darkline  value:gray(0.3)
  id:HC   value:brightblue #हिलरी क्लिंटन
  id:MO  value:oceanblue #मार्टिन ओ'मॅली
  id:BS   value:brightblue #बर्नी सँडर्स
  id:JW   value:oceanblue #जिम वेब
  id:LC   value:oceanblue #लिंकन चॅफी
  id:LL    value:oceanblue #लॉरेन्स लेसिग
#Link to more colors: http://ploticus.sourceforge.net/doc/color.html

DateFormat = mm/dd/yyyy
Period     = from:01/01/2015 till:01/31/2017
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMinor = gridcolor:lightline unit:month increment:1 start:01/01/2015
ScaleMajor = gridcolor:darkline unit:year increment:1 start:01/01/2015

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Candidates

PlotData=
  width:15 fontsize:S textcolor:black anchor:till shift:(10,-4)
  barset:Candidates
  from:04/12/2015 till:02/02/2016 color:HC text: "क्लिंटन"
  from:04/30/2015 till:02/02/2016 color:BS text: "सँडर्स"
  from:05/30/2015 till:02/01/2016 color:MO text: "ओ'मॅली"
  from:09/06/2015 till:11/02/2015 color:LL text: "लेसिग"
  from:06/03/2015 till:10/23/2015 color:LC text: "चॅफी"
  from:07/02/2015 till:10/20/2015 color:JW text: "वेब"
LineData=
    layer:front at:02/01/2016 color:teal  width:1 
    layer:front at:07/25/2016 color:darkblue width:1
    layer:front at:11/08/2016 color:purple width:1
    layer:front at:01/20/2017 color:lightpurple width:1

## उमेदवार 
### प्रमुख उमेदवार 
## हे सुद्धा पहा
* २०१६ रिपब्लिकन पक्ष प्राथमिक निवडणूक

डेमॉक्रॅटिक प्राथमिक
वर्ग:अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष प्राथमिक निवडणूक
वर्ग:डेमोक्रॅटिक पक्ष (अमेरिका)
शब्दांगण वैद्यकीय साहित्य संमेलन

**शब्दांगण वैद्यकीय साहित्य संमेलन** इंडियन मेडिकल असोसिएशनच्या धुळे शाखेतर्फे कवयित्री बहिणाबाई नगरी (आयएमए सभागृह, धुळे) येथे पहिले शब्दांगण वैद्यकीय साहित्य संमेलन ६-७ फेब्रुवारी, २०१६ या काळात झाले.  

संमेलनाध्यक्षा भूलतज्ज्ञ डॉ. अलका मांडके होत्या. संमेलनाचे प्रमुख अतिथी म्हणून अखिल भारतीय मराठी नाट्यसंमेलनाचे अध्यक्ष गंगाराम गवाणकर, खासदार डॉ.सुभाष भामरे, आयएमएचे राष्ट्रीय अध्यक्ष डॉ. रवी वानखेडकर, माजी अध्यक्ष डॉ.अशोक आढाव, डॉ.अविनाश भोंडवे, डॉ.अशोक तांबे, डॉ.रवींद्र टोणगावकर, सुषमा दाते, धुळ्याच्या इंडियन मेडिकल असोसिएशनच्या शाखाध्यक्ष डॉ.मीना वानखेडकर वगैरे उपस्थित होते. 

या संमेलनादरम्यान डॉ.वर्षा सिधये यांचे ‘रंगोत्सव’, डॉ. अमित बिडवे यांचे दिल..दोस्ती..डॉक्टरी, डॉ. अलका कुलकर्णी यांचे अनुवादित पुस्तक ‘भुलवा’ (हिंदी) व डॉ.रवींद्र टोणगावकर लिखित ‘माझी आध्यात्मिक वाटचाल-गूढाकडून वास्तवाकडे’ या पुस्तकांचे प्रकाशन झाले.

#### हे सुद्धा पहा 
* साहित्य संमेलने

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलनेhttps://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%A3_%E0%A4%B5%E0%A5%88%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B2%E0%A4%A8&action=edit
सुयोग वाचनालयाचे साहित्य संमेलन

**सुयोग वाचनालयाचे साहित्य संमेलन** पुणे शहरातील येरवडा भागातील टिंगरेनगर नावाच्या वसाहतीत असलेल्या सुयोग वाचनालयातर्फे दरवर्षी भरवले जाते. ही संमेलने टिंगरेनगरातच भरतात.

## यापूर्वीची साहित्य संमेलने
* १ले, इ.स. २०१३
* २रे, इ.स. २०१४
* ३रे, २१ जानेवारी, इ.स. २०१५ रोजी, उद्‌घाटक - फ.मुं. शिंदे
* ४थे, ७ फेब्रुवारी, इ.स. २०१६ रोजी, उद्‌घाटक - डॉ. रामचंद्र देखणे

#### हे सुद्धा पहा 
* साहित्य संमेलने

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
पॉकेमॉन

इवलेसे|पॉकेमॉन
जपानमधील पॉकेट मॉन्स्टर म्हणून ओळखले जाणारे **पॉकेमॉन** हे एक जपानची कंपनी **पोकेमॉन** कंपनीने सांभाळलेले मीडिया फ्रॅंचायझी आहे आणि निंटेंडो, गेम फ्रिक आणि क्रिएचरस यांच्यात विभागलेले शेअर्स आहेत. फ्रॅंचायझी कॉपीराइट आणि जपानी ट्रेडमार्क या तिन्ही कंपन्यांद्वारे सामायिक केले गेले आहेत, परंतु निंटेंडो इतर देशांतील ट्रेडमार्कचा एकमेव मालक आहे. या फ्रेंचायझीची स्थापना सतोशी ताजीरी यांनी १९९५ मध्ये केली होती आणि ते "पोकेमॉन" नावाच्या काल्पनिक प्राण्यांवर केंद्रित आहेत, जे मानव, पोकेमॉन ट्रेनर म्हणून ओळखले जातात आणि खेळासाठी एकमेकांना लढायला प्रशिक्षित करतात. फ्रेंचायझीसाठी इंग्रजी घोषणा म्हणजे "गोटा कॅच 'एम ऑल". फ्रेंचायझीमधील कामे पोकीमोन विश्वात सेट केली जातात.

फ्रेंचायझीची सुरुवात पोकेमोन रेड आणि ग्रीन (नंतर जपानच्या बाहेर पोकीमोन रेड आणि ब्ल्यू म्हणून झाली), या गेमसाठी विकसित केली गेलेली व्हिडिओ गेमची जोडी गेम फ्रिकने केली होती आणि निंटेंडोने फेब्रुवारी १९९६ मध्ये प्रकाशित केली होती. ही लवकरच मीडिया मिक्स फ्रेंचायझी बनली व विविध भिन्न माध्यमांमध्ये रूपांतरित केली. त्यानंतर फ्रॅंचायझीच्या एकूण $९० अब्ज डॉलर्ससह पोकेमॉन आतापर्यंतची सर्वाधिक कमाई करणारी मीडिया फ्रॅंचायझी ठरली आहे. मूळ व्हिडिओ गेम मालिका ही सर्वाधिक विक्री होणारी व्हिडिओ गेम फ्रॅंचायझी आहे (निन्टेन्डोच्या मारिओ फ्रॅंचाइजीच्या मागे) ३४६ दशलक्षपेक्षा जास्त प्रती विकल्या गेल्या आहेत आणि १ अब्ज मोबाइल डाउनलोड आहेत आणि यामुळे हिट अ‍ॅनिम दूरचित्रवाणी मालिका तयार झाली जी सर्वात व्हिडिओ गेम रूपांतर करून यशस्वी बनली आहे. १६९ देशांमधील २०हून अधिक हंगाम आणि १००० भागांसह. याव्यतिरिक्त, पोकेमॉन फ्रॅंचायझीमध्ये जगातील सर्वाधिक विक्री होणारा टॉय ब्रँड, २८.८ अब्जाहून अधिक कार्ड विकल्या गेलेल्या सर्वाधिक विक्री झालेल्या ट्रेडिंग कार्ड गेम, एक अ‍ॅनिमे फिल्म मालिका, एक लाइव्ह-एक्शन फिल्म, पुस्तके, मंगा कॉमिक्स, संगीत, व्यापार आणि एक थीम पार्क. फ्रेंचायझी सुपर निथळ ब्रदर्स मालिकेसारख्या अन्य निन्तेन्दो माध्यमांमध्ये देखील प्रस्तुत केले जाते.

## नाव 
पोकीमोन हे नाव जपानी ब्रँड पॉकेट मॉन्स्टर्सचे आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* पोकेमॉन ट्वाइलाइट विंग्स

## संदर्भ
वर्ग:दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:कॉमिक्स पात्र
अमित बिडवे

डॉ. अमित बिडवे हे अस्थिरोग शल्य चिकित्सक असून एक मराठी लेखक आहेत. त्यांचे वडील एक यशस्वी डाॅक्टर होते. अमित बिडवे ह्यांचा दवाखाना दौंडमध्ये आहे, त्यामुळे ते रोज पुणे-दौंड-पुणे असा प्रवास करतात. अनुभवकथन, व्यक्तिचित्रण हे त्यांच्या लेखनाचे वैशिष्ट्य आहे.. पुण्याच्या के.ई.एम.मध्ये विद्यार्थी असताना त्यांना उत्कृष्ट निवासी डॉक्टरचा पुरस्कार मिळाला होता.

## डॉ. अमित बिडवे यांची पुस्तके
* छंदचित्रे
* दिल..दोस्ती... डॉक्टरी (या पुस्तकाला वत्सला बाळकृष्ण अंबाडे साहित्य पुरस्कार मिळाला आहे.)
* दौंड पुणे शटल - अ जर्नी विदिन (प्रकाशन तारीख ३० मे २०१०)
* व्हॉट्स अप ? (कादंबरी)
* सेमी-प्रायव्हेट रूम (कादंबरी)

पहा : मराठीतील साहित्यिक डॉक्टर

वर्ग:मराठी लेखक
एस.एस. तारापोर

**सावक सोहराब तारापोर** ( १३ सप्टेंबर, इ.स. १९३६ - २ फेब्रुवारी, इ.स. २०१६) हे एक भारतीय-पारसी अर्थशास्त्रज्ञ होते. भारताच्या अर्थव्यवस्थेचा प्रवास नियंत्रित अर्थव्यवस्थेकडून मुक्त अर्थव्यवस्थेकडे होत असताना ते सरकारचे सल्लागार होते.

तारापोर इंग्लंडहून अर्थशास्त्रातील पदव्युत्तर पदवी घेऊन रिझव्‍‌र्ह बँकेत १९६१ मध्ये संशोधन अधिकारी म्हणून दाखल झाले व डेप्युटी गव्हर्नर म्हणून सेवानिवृत्त झाले. रिझव्‍‌र्ह बँकेचे तत्कालीन गव्हर्नर चक्रवर्ती रंगराजन यांनी तारापोर यांना धोरणे आखण्यात व राबविण्यात मुक्त वाव दिला. रुपया परिवर्तनीय करण्याचा काळ अजून लांब आहे, असे तारापोर यांचे मत होते.

## शैक्षणिक आणि व्यावसायिक कारकीर्द
* १९५८ : बी.ए (इकॉनॉमिक्स) - शेफील्ड युनिव्हर्सिटी
* १९६० : एम.ए. (इकॉनॉमिक्स) - लंडन युनिव्हर्सिटी
* १९६१ : भारतीय रिझर्व बँकेत संशोधन अधिकारी म्हणून दाखल
* १९७१-७९ : आंतरराष्ट्रीय मॉनेटरी फंड कार्यालयात प्रतिनियुक्ती
* १९७९-८८ : रिझर्व बँकेत निर्देशक पदावर परत.  देशाच्या अर्थव्यवस्थेचे विश्लेषण आणि देशाची आर्थिक धोरणे ठरवण्याऱ्या शाखेत सल्लागाराचे काम
* १९८८-९२ : रिझर्व बँकेचे कार्यकारी निर्देशक म्हणून कारभार
* १९९२-९६ : रिझर्व बँकेचे डेप्युटी गव्हर्नरपद

## निवृत्तीनंतर
रिझव्‍‌र्ह बँकेतून सेवानिवृत्त झाल्यानंतर १९९७ मध्ये रुपया परिवर्तनाची वाटचाल कशी असावी याची शिफारस करण्यासाठी तारापोर यांच्या अध्यक्षतेखाली एक चार सदस्यांची समिती नेमण्यात आली. पुन्हा २००७ मध्ये याच विषयावर तारापोर यांची एकसदस्य समिती रिझव्‍‌र्ह बँकेने नेमली.

## पतविषयक धोरणे
तारापोर यांच्या सेवानिवृत्तीनंतरही पतविषयक धोरणे ठरविताना आपण त्यांचा सल्ला घेत होतो, असे रिझव्‍‌र्ह बँकेच्या चार माजी गव्हर्नरांनी नमूद केले आहे.

## स्वायत्तता
रिझव्‍‌र्ह बँकेला असलेली स्वायत्तता कायम ठेवणे देशाच्या हिताचे आहे, अशी ठाम भूमिका तारापोरांनी आयुष्यभर घेतली होती.

वर्ग:अर्थशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १९३६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
गायत्री देवी

**गायत्री  (IAST: gāyatrī )** ही वैदिक हिंदू धर्मातील एक देवता आहे. तिला सावित्री आणि वेदमाता (वेदांची आई) म्हणून देखील ओळखले जाते.

गायत्री बहुधा वेदांमधील सौर देवता सवित्राशी(सवितृ) संबंधित आहे. शैव ग्रंथात, गायत्री ही सदाशिवाची पत्नी आणि स्कंद पुराणानुसार, गायत्री ही ब्रह्मदेवाची दूसरी पत्नीचे नाव आहे.

गायत्री देवता प्रातःकाळी बाल्यावस्थेत, मध्यान्हकाळी युवावस्थेत व सायंकाळी वृद्धावस्थेत असते.

गायत्री मंत्र येणेप्रमाणे : 

## गायत्रीचे वर्णन 
वैदिक संध्याविधीतील गायत्री ध्यानाच्या श्लोकात गायत्रीचे वर्णन आले आहे. 
 
**॥ अथ गायत्रीध्यानम् ॥** 

**मुक्ताविद्रुमहेमनीलधवलच्छायैर्मुखेस्त्रीक्षणैर्युक्तामिन्दुकलानिबद्धमुकुटां तत्त्वार्थवर्णात्मिकाम्|**

**गायत्रीं वरदाभयाङ्कुशकशाशूलं कपालं गुणं शङ्ख चक्रमथारविन्दयुगुलं हस्तैर्वहन्तीं भजे||**

**अर्थ:-**गायत्री देवीला प्रत्येक मुखाला तीन डोळे असतात. चंद्रकलेने युक्त असा प्रत्येक मुकुट असतो. मोती, पोवळी, सोने, इंद्रनील व धवल अशा वर्णांची पाच मुखे असतात. तिला दहा हात असून त्या हातात वरदचिन्ह, अभयचिन्ह, अंकुश, चाबूक, शूल, कपाल, रज्जू, शंख, चक्र व कमळांची जोडी असते. ती ब्रह्मप्रतिपादक आहे.

## गायत्री जयंती
हिंदू महिन्यातल्या ज्येष्ठ शुक्ल एकादशीला गायत्री जयंती असते. 

## श्लोक 
### बाल्यावस्थेतील गायत्री 
**बालां बालादित्यमण्डलमध्यस्थां रक्तवर्णां रक्ताम्बरानुलेपनस्रगाभरणां चतुर्वक्त्रां दण्डकमण्डल्वक्षसुत्राभयाङ्कचतुर्भुजां हंसासनरूढां ब्रह्मदैवत्यामृग्वेदमुदाहरन्तीं भूर्लोकाधिष्ठात्रीं गायत्रीं नाम देवतां ध्यायामि |**

**अर्थ:-** प्रातःकाळी गायत्री बाल्यावस्थेत असून ती उदयकालीन सूर्यमंडळाच्या मध्यवर्ती असते. तिचा वर्ण व वस्त्रे रक्तवर्णाची(लाल)असतात. तिला चार मुखे असतात. चार हात असून त्या हातात दंड,कमंडलू,वक्षसूत्र व अभयचिन्ह असते. ती ब्रह्मस्वरूपी असून हंसावर बसलेली असते. ती ऋग्वेदाचे पठण करत असून भू-लोकाची नियंत्रक असते.

### युवावस्थेतील गायत्री 
**युवतीं  युवादित्यमण्डलमध्यस्थां श्वेतवर्णां श्वेताम्बरानुलेपनस्रगाभरणां चतुर्वक्त्रां प्रतिवक्त्रं त्रिनेत्रां चन्द्रशेखरां त्रिशूलखड्गखट्वाङ्गडमर्वंकर्भुजां वृषभासनरूढां रुद्रदैवत्याम् यजुर्वेदमुदाहरन्तीं भूवर्लोकाधिष्ठात्रीं गायत्रीं नाम देवतां ध्यायामि |**

**अर्थ:-** मध्यान्हकाळी गायत्री युवावस्थेत असून ती मध्यान्हकालीन सूर्यमंडळाच्या मध्यवर्ती असते. तिचा वर्ण व वस्त्रे श्वेतवर्णाची(पांढरा)असतात. तिला चार मुखे असतात. प्रत्येक मुखाला तीन डोळे असून तिच्या मस्तकावर चंद्र असतो. चार हात असून त्या हातात त्रिशूळ, खड्ग, खट्वांग व डवरू असते. ती रुद्रस्वरूपी असून बैलावर बसलेली असते. ती यजुर्वेदाचे पठण करत असून भुव-लोकाची नियंत्रक असते.

### वृद्धावस्थेतील गायत्री  
**वृद्धां वृद्धादित्यमण्डलमध्यस्थां श्यामवर्णां श्यामम्बरानुलेपनस्रगाभरणामेकवक्त्रां शङ्खचक्रगदापद्माङ्क गरुडासनरूढां विष्णूदैवत्यां सामवेदमुदाहरन्तीं स्वर्लोकाधिष्ठात्रीं सरस्वतीं नाम देवतां ध्यायामि |**

**अर्थ:-** सायंकाळी गायत्री वृद्धावस्थेत असून ती अस्तकालीन सूर्यमंडळाच्या मध्यवर्ती असते. तिचा वर्ण व वस्त्रे श्यामवर्णाची(सावळा)असतात. तिला एकच मुख असते. चार हात असून त्या हातात शंख, चक्र, गदा व पद्म असते. ती विष्णूस्वरूपी सरस्वती असून गरुडावर बसलेली असते. ती सामवेदाचे पठण करत असून स्वर्ग-लोकाची नियंत्रक असते.

## हे सुद्धा पहा 
* गायत्री छंद
* गायत्री मंत्र
* विश्वामित्र

## संदर्भ 
## संदर्भ ग्रंथ
# गायत्री : विज्ञान आणि उपासना - लेखक पं.मीमांसातीर्थ श्रीपादशास्त्री किंजवडेकर, ईशावास्य प्रकाशन, पुणे 

वर्ग:हिंदू दैवते
वर्ग:वैदिक साहित्य
वर्ग:ब्रह्मदेवाच्या पत्नी
लछमन हर्दवाणी

प्रा. **लछमन परसराम हर्दवाणी** हे सिंधी, मराठी व हिंदी या भाषांमध्ये लिहिणारे लेखक, अनुवादक, कोशकार व भाषातज्ज्ञ आहेत. 

सिंध प्रांतात जन्माला आलेले प्रा. हर्दवाणी भारताच्या फाळणीनंतर आई-वडिलांबरोबर पुण्याला आले. पुण्यातून एम.ए. केल्यानंतर ते अहमदनगरच्या महाविद्यालयात हिंदीचे प्राध्यापक झाले. स्वतःची मातृभाषा असलेल्या सिंधी बरोबरच त्यांनी हिंदीचे अध्यापन केले. प्रा. हर्दवाणींनी ज्ञानेश्वरी, दासबोध अशा मराठीतील अक्षरवाङ्‌मयाचे सिंधी भाषेत भाषांतर केले.  

प्रा. हर्दवाणी यांची सिंधी, मराठी व हिंदी या भाषांत आजपर्यंत ९० पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत. त्यांच्या मतानुसार, संस्कृतपासून निघालेल्या सिंधी भाषेची मूळ-स्वाभाविक लिपी देवनागरीच आहे. ब्रिटिश सरकारच्या काळात तिची लिपी अरेबिकमध्ये कृत्रिमरीत्या करण्यात आली होती. हर्दवाणी यांनी गेल्या चाळीस वर्षांत आपली बहुतेक पुस्तके देवनागरी लिपीत मुद्रित करून स्व-खर्चाने प्रकाशित केली आहेत. 

सिंधी, मराठी, हिंदी भाषेतील त्यांची पुस्तके त्यांनी अनेकांना भेट दिली आहेत.

*शाह लतीफ सिंधी रिसालो कार सूफी कवि सन १६८९ ते १७५२* या कल्याण अडवाणी लिखित इंग्लिश ग्रंथाचा हर्दवाणी यांनी मराठी अनुवाद केला आहे.

## पुस्तके
* अचो सिन्धी सिखूं भाग १,२,३.
* अनाहुत आणि इतर सिंधी कथा
* इष्टदेव झूलेलाल
* चला सिंधी शिकू या भाग १,२,३. (मराठी माणसांना सिंधी भाषा शिकण्यासाठीचे पुस्तक). या पुस्तकाचे प्रकाशन (इ.स.२०१३) हर्दवाणी यांनी स्वतःच केले आहे. या पुस्तकात सिंधी आणि मराठी भाषेतील साम्यस्थळे आणि दोन्ही भाषेतील समान अर्थाचे आणि समान उच्चाराचे किमान ५००० शब्द दिलेले आहेत.
* जर्मन-मराठी-सिंधी शब्दकोश (सहलेखक - अविनाश बिनीवाले)
* तुकारामाची अभंगगाथा (सिंधी भाषांतर)
* दयाल (सिंधी अनुवाद, मूळ मराठी लेखक - आबासाहेब वाघमारे)
* दासबोध (सिंधी भाषांतर)
* बाबा गेलाराम भाग १,२,३
* मनाचे श्लोक (सिंधी भाषांतर)
* मराठी-सिंधी शब्दकोश (हा महाराष्ट्र सरकारच्या साहित्य आणि संस्कृती मंडळाने १९९२साली प्रकाशित केला आहे.)
* शाह जो रसालो
* शाह लतीफ (मराठी अनुवाद, मूळ सिंधी लेखक - कल्याण आडवाणी)
* सचल सरमस्त जी कविता 
* सामीअ जा सलोक 
* सिंधी-मराठी शब्दकोश (१९९२)
* सिंधी लघुकथा (मराठी भाषांतर)
* सुखी आणि सफल जीवनाचे रहस्य (मराठी अनुवाद, मूळ सिंधी लेखक - होलाराम हंस)
* हिकिड़ो हो राजा (बाल काव्य कहाणियूं)
* ज्ञानेश्वरी (सिंधी भाषांतर)

## पुरस्कार
* १९९२ साली डॉ. इरावती कर्वे यांच्या ‘युगान्त’ या मराठी पुस्तकाचे सिंधी भाषेतील भाषांतराबद्दल साहित्य अकादमीचा पुरस्कार मिळाला होता. परंतु साहित्य अकादमीच्या देवनागरी सिंधी लिपीच्या विरोधात्मक धोरणाच्या निषेधार्थ त्यांनी तो अकादमीला परत केला. केंद्र सरकारने सिंधी भाषेसाठी अरबी आणि देवनागरी लिपीला मान्यता दिली असल्याने देवनागरी सिंधी लिपीत लिहिणाऱ्यांनादेखील या योजनांचा लाभ मिळण्याची आवश्यकता आहे. मात्र, अकादमीने फक्त अरबी सिंधीतील पुस्तकांनाच पुरस्कार देण्याचा अन्यायकारक निर्णय घेतला आहे, असा आरोपही प्रा. हर्दवाणी यांनी केला होता. 
* दिल्ली येथील ‘राष्ट्रीय सिंधी भाषा विकास परिषद’ या संस्थेतर्फे ‘साहित्य सन्मान’ व जीवन गौरव पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. पाच लाख रुपये व सन्मानपत्र, असे या पुरस्काराचे स्वरूप आहे. ७ फेब्रुवारी २०१६ रोजी इंदूर येथे केंद्रीय मनुष्यबळ विकासमंत्री स्मृती इराणी यांच्या हस्ते पुरस्कार वितरण झाले.

वर्ग:मराठी लेखक
वीर रस

**वीर रस** साहित्य आणि नाट्य क्षेत्रातील एक रस आहे.

वर्ग:साहित्य
वर्ग:नाटक
पुणे नगर वाचन मंदिर

**पुणे नगर वाचन मंदिर** हे पुणे शहरातले ग्रंथालय आणि वाचनालय आहे. 

## स्थापना व इतिहास 
पुणे नगर वाचन मंदिराची स्थापना ७ फेब्रुवारी, इ.स. १८४८ रोजी झाली. या ग्रंथालयाचे आधीचे नाव **दि पूना नेटिव्ह जनरल लायब्ररी** असे होते. न्यायमूर्ती रानडे हे संस्थेचे पहिले अध्यक्ष होते.

पेशव्यांच्या बुधवार वाड्यात न्यायाधीश हेन्री ब्राऊन यांनी न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे, लोकहितवादी गोपाळ हरी देशमुख, कृष्णशास्त्री चिपळूणकर, प्रो. केरो लक्ष्मण छत्रे, दाजी नीलकंठ नगरकर, विष्णू परशुराम रानडे, सोन्या बापू मांडे, विष्णू मोरेश्वर भिडे यांच्या साहाय्याने या ग्रंथालयाची स्थापना केली. या लोकांनी श्रम आणि धन देऊन हे ग्रंथालय उभारले.http://library.punenagarvachan.org/
सीमा|उजवे|विनाचौकट|ग्रंथालयाची इमारत 

ब्रिटीशांच्या काळात येथील जनतेला इंग्रजीचे शिक्षण देण्यासाठी करण्यात आलेल्या प्रयत्नांचा एक भाग म्हणून या ग्रंथालयाची स्थापना करण्यात आली. 

इ.स. १३ मे १८७९ रोजी बुधवार वाड्याला आग लागली व वाडा भस्मसात झाला. ग्रंथालयाच्या चिटणीसांच्या घरी असलेल्या एका धारिणी खेरीज संपूर्ण ग्रंथालय भस्मसात झाले. याची नोंद पूना गॅॅझेटियरमध्ये आहे. नगरकर वाड्यानंतर लायब्ररी १५ एप्रिल १८८४ ते १ एप्रिल १८८९ पर्यंत दाणे आळीतील पुणे सार्वजनिक सभेच्या जागेत होती. नंतर १५ मे १८८२ रोजी वाचनालयासाठी लक्ष्मीपथावरील बेलबाग समोरील फडणीसांची मोकळी जागा ४००० रुपयांना विकत घेतली. १७ जुलै १८८२ श्री. रावसाहेब फडणीस यांच्या हस्ते पायाभरणीचा कार्यक्रम झाला. 

## आधुनिकीकरण 
संस्था कोहा या संगणकप्रणालीचा वापर करत आहे.

## आजवर झालेले अध्यक्ष 
स्वातंत्र्यपूर्व काळात अनेक मान्यवर लोकांनी या ग्रंथालयाच्या अध्यक्षपदाची जबाबदारी सांभाळली होती. 

सध्या श्री.मधुमिलिंद मेहेंदळे हे अध्यक्ष आहेत तर श्री.बाळासाहेब देशमुख हे उपाध्यक्ष म्हणून कार्यरत आहेत.

## शाखा 
पाषाण, बिबवेवाडी, सिंहगड रोड, गणंजय सोसायटी, वारजे, कर्वे रोड, आयडियल सोसायटी इत्यादी ठिकाणी ग्रंथालयाच्या शाखा आहेत.

या ग्रंथालयात सुमारे पन्नासहजार पुस्तके आहेत व तीन हजारहून अधिक नोंदणीकृत सदस्य आहेत.

## उपक्रम 
'पुणे नगर वाचन मंदिर'तर्फे पुस्तक देवघेवीशिवाय इतरही अनेक उपक्रम चालविले जातात. 

### पुरस्कार 
पुणे नगर वाचन मंदिर ही संस्था दर वर्षी काही साहित्यिकांना श्री.ज. जोशी, श्री.ना. बनहट्टी आदींच्या नावाचे पुरस्कार देते.

### डिजिटायझेशन 
पुणे नगर वाचन मंदिर तर्फे प्रताधिकारमुक्त पुस्तकांच्या डिजिटायझेशनचे काम हाती घेण्यात आले आहे. आजवर विकीमिडिया कॉमन्सवर एकहजार पेक्षा अधिक पुस्तके चढविण्यात आली आहेत.
इवलेसे|पुस्तकांचे डिजीटायझेशन करताना

### वाचक कट्टा 
पुणे नगर वाचन मंदिर तर्फे दर महिन्याच्या दुसऱ्या रविवारी मुख्य शाखेमध्ये सकाळी १०.३० वाजता वाचक कट्टा आयोजित केला जातो. येथे प्रत्येक वेळी एक साहित्यिक व त्यांचे साहित्य यावर व्याख्यान होते. 

## बाह्य दुवे
* अधिकृत संकेतस्थळ

## पूरक माहितीसाठी 
* गोष्ट पुण्याची-भाग ६८
* 1848 में बनी Pune Nagar Vachan Mandir लाइब्रेरी की ये ख़ासियत

## संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रातील संस्था
वर्ग:पुणे
वर्ग:इ.स. १८४८ मधील निर्मिती
वर्ग:महाराष्ट्रातील ग्रंथालये
मधु पोतदार

**मधु पोतदार** (२८ नोव्हेंबर, इ.स. १९४४ -मृत्यू ८ ऑक्टोबर २०२०) हे एक मराठी लेखक आहेत. त्यांनी अनेक मराठी संगीत दिग्दर्शकांची चरित्रे लिहिली आहेत.

## मधु पोतदार यांची पुस्तके
* इतिहासातील वेचक आणि वेधक
* कुबेर (मास्टर अविनाश यांचे चरित्र)
* छिन्‍नी हातोड्याचा घाव (राम कदम यांचे आत्मचरित्र, शब्दांकन मधु पोतदार)
* जनकवी पी. सावळाराम (चरित्र)
* देवकीनंदन गोपाला (गाडगे महाराजांचे चरित्र)
* धर्मपाथ
* मराठी चित्रपट संगीतकार कोश
* मानसीचा चित्रकार तो (वसंत प्रभू यांचे चरित्र)
* संगीतकार राम कदम
* वसंतलावण्य (वसंत पवार यांचे चरित्र)
* वसंतवीणा (वसंत देसाई यांचे चरित्र)
* विनोदवृक्ष (वसंत शिंदे यांचे चरित्र)
* शिक्का मोर्तब (कथासंग्रह)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९४४ मधील जन्म
क्विलपॅड

क्विलपॅड हे लिप्यंतरण-तंत्रज्ञान वापरून टंकलेखन करण्याचे साधन आहे. याद्वारे आपण हिंदी मराठी अथवा इतर कोणत्याही भारतीय भाषेच्या लिपीमध्ये टंकलिखित करू शकतो. हे टंकलेखनाचे पहिले असे साधन होते ज्यामध्ये शब्दकोश आधारित फोनेटिक लिप्यंतरणसाठी कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा उपयोग होत असे. कालांतराने गूगल आणि मायक्रोसॉफ़्ट यांनी अशा अनेक टंकलेखनाच्या साधनांची निर्मिती केली. क्विलपॅड हे यंत्रशिक्षण पद्धतीने भाषांच्या नमुन्यातून प्रशिक्षित होते. त्यामुळे हे साधन शब्दकोश-आधारित-पद्धतीसारखे नाही. जे शब्द प्रशिक्षणाचा नमुना म्हणून पुरवलेले नाहीत, अशा शब्दांचेही लिप्यंतर हे साधन करू शकते. क्विलपॅड हे सर्वसामान्य लिप्यंतरण-तंत्रज्ञानाचा उपयोग करते.

क्विलपॅडने भ्रमणध्वनीसाठी सुद्धा क्विलपॅड मोबाईल नावाचे अप्लिकेशन चालू केला आहे. ह्याने मोबाईल वरती भारतीय भाषे मध्ये लिहिता येते. ह्या मुळे फोन मध्ये भारतीय भाषेचा किपॅड असणे आवश्यक नाही.

क्विलपॅडला ताचीयॉन टेकनोलॉजी नामक कंपनीने चालू केले होते. आई आई मद्रास मधील पद्व्हीधर राम प्रकाश एच आणि के एस श्रीराम ने हे २००० मध्ये चालू केले होते.

## वैशिष्ट्ये
#सर्व प्रमुख भारतीय भाषा चालतात.
#ह्याचे कीबोर्ड हे अर्धे लिप्यंतरणावर आधारित आहे आणि त्याच वेळेला हुशार सुधा अहे.
#रिच तेक्ष्ट फॉरमॅट सुद्धा लिहिता येतो.
#ज्यास्तीत जास्त भारतीय भाषांचा लिप्यंतर करतो, शब्दलेखन चुकले असले तरी सुधा.
#इंटरनेट, संगणक आणि भ्रमणध्वनी यंत्रांवर चालते.

## बाह्य दुवे
* क्विलपॅड मुखपृष्ठ 

वर्ग:उपयोजन सॉफ्टवेर
गोकु

**गोकु** हा अकिरा तोरीयामा लिखित ड्रॅगन बॉल ह्या मालिकेतील मुख्य पात्र असून काल्पनिक सुपरहिरो आहे. गोकु जर्नी टू वेस्ट (इंग्लिश) ह्या चिनी कादंबरी मधील सुन वुकॉंग ह्या प्रमुख पात्रावर आधारित आहे. ३ डिसेंबर, १९८४ रोजी विक्ली शोनेन जम्प ह्या जपानी नियकालिकात प्रसारित झाल्यानुसार ड्रॅगन बॉलच्या बुल्मा आणि सन गोकु ह्या पहिल्या भागात गोकु सर्वांसमोर आला. त्या मध्ये तो माकडा सारखी शेपटी असणार मार्शल आर्ट्स खेळणारा व असीम ताकद असलेला लहान मुलगा होता. बुल्मा आणि तो इच्छापूर्ती करणाऱ्या ड्रॅगन बॉल्सच्या शोधात प्रवासास निघतो.

आधी मानवी मानला जाणारा हा व्यक्ती, अस्तित्वात पृथ्वी बाहेरील लडाकेबाज गटातील, कॅकॅरॉट ह्या मुळ नावाचा, सैयन प्रजातीतील सदस्य असतो असे कालांतराने दाखवण्यात आले. जसे जसे गोकु मोठा होत जातो तसे अजून बलवान होत जातो आणि पृथ्वीला त्रास देणाऱ्या परग्रही प्राण्यांपासून पासून रक्षण करतो. इतर वेळी शांत आणि खुशमिजाज असलेला गोकु युद्ध वेळेत गंभीर तसेच मोक्याचा विचार करून वागणारा दाखविला आहे. गोकु आपली सर्व स्मरणशक्ती एकत्रित करून विनाशकारक उर्जारुपी हल्ला करू शक्तो. त्यातील सर्वात प्रमुख म्हणजे कामेहामेहा नामक निळ्या रंगाची उर्जा तरंग. त्याच प्रमाणे गोकु हा शुद्ध-चांगल्या मनाचा दर्शाविला आहे.

मुख्य पात्र असल्यामुळे गोकु ड्रॅगन बॉलच्या सर्व भागांमध्ये तसेच ड्रॅगन बॉलच्या सर्व चित्रपटांमध्ये दाखविण्यात आला आहे. ह्या मालिकेच्या जागतिक प्रसिद्धी मुले गोकु एक जग प्रसिद्ध एनिमेशन पत्र बनला आहे.

वर्ग:कॉमिक्स पात्र
अमृतसर–नवी दिल्ली शताब्दी एक्सप्रेस

१२०१३/१२०१४ **अमृतसर शताब्दी एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेच्या उत्तर रेल्वेद्वारे चालवली जाणारी एक जलद प्रवासी सेवा ( सुपर फास्ट एक्सप्रेस ) आहे. शताब्दी एक्सप्रेस ह्या प्रतिष्ठित श्रेणीमधील एक असलेली ही गाडी पंजाबच्या अमृतसर ते नवी दिल्ली दरम्यान दर दिवशी धावते. या ट्रेनचा न्यू दिल्ली ते अमृतसर जंक्शनचा 12013 हा क्रमांक आणि अमृतसर जंक्शन ते न्यू दिल्ली या ट्रेनचा 12014 हा क्रमांक आहे. या ट्रेनचा निर्गमन स्थानक ते आगमन स्थानक प्रवास 448 किमी(278मैल) आहे आणि त्यामध्ये 6 थांबे आहेत. क्रमांक 12013 ही न्यू दिल्ली अमृतसर ट्रेन तिच्या प्रवासासाठी 6 तास 5 मिनिटे आणि क्रमांक 12014 ही ट्रेन अमृतसर ते न्यू दिल्ली या प्रवासासाठी 6 तास 15 मिनिटे वेळ घेतात. या ट्रेनचा विश्रांतीचे वेळेसह सरासरी तासी कमाल 140 किमी(87मैल) आणि किमान 72.65 किमी (45मैल) वेग आहे.

## ट्रेन मार्ग, वेळ व कोड 
ही ट्रेन क्रं.12013/14 अमृतसर शताब्दी एक्सप्रेस ट्रेन जालंधर, लुधियाना जंक्शन, अंबाला कॅंटॉन्मेंट ते न्यू दिल्ली या मार्गावर धावते.

या रेल्वे मार्गाचे पूर्ण विध्युतीकरण झालेले असल्याने गाझियाबाद येथील तळा वरील WAP 5 व WAP 7 या इंजिंनाच्या सहायाने ही ट्रेन पूर्ण प्रवास करते.

## बोगी व्यवस्था 
या ट्रेनला सामान्यतः 2 वातानुकूलित प्रथम वर्ग बोगी, 13 वातानुकूलित आसन  यान बोगी, 2 सामान व जनरेटर बोगी असी व्यवस्था आहे. ही ट्रेन लिंक हाफमन बुश ( Linke-Hofmann Busch) चे सहायाने धावते.
साधारणपणे भारतीय रेल्वे त्यांच्या अधिकारात प्रवाश्यांच्या मागणी नुसार बोगी व्यवस्थेत वेळोवेळी सुधारणा करते.

## सेवा 
दिल्ली अमृतसर रेल्वे विभागातील ही अतिशय वेगवान ट्रेन आहे. ट्रेन क्रं. 12029 / 30 या स्वर्ण शताब्दी एक्सप्रेसला या ट्रेन ची बहीण मानली जाते. अमृतसर शताब्दी एक्सप्रेस या ट्रेनला खान पान बोगी जोडलेली नाही पण या ट्रेन मध्ये खान पान व्यवस्था आहे आणि त्या खर्चाचा समावेश प्रवाशी भाड्यात आहे.

## संदर्भ
वर्ग:शताब्दी एक्सप्रेस
वर्ग:पंजाबमधील रेल्वे वाहतूक
जीवात्मवाद

जीवात्मवाद ही संकल्पना लॅटिन शब्द 'ॲनिमा' म्हणजे (श्वास, आत्मा, जीव) म्हणजेच निर्जीव गोष्टीत असलेल्या जीवाबद्दल वर्णन केलेले आहे. जीवात्मवादानुसार प्राणी, झाडे व इतर निर्जीव गोष्टींतही आत्मा असतो. 
जीवात्मवाद ह्या संकल्पनाचा वापर जेव्हा मानवशास्त्र शाखेत धर्म उलगडताना केलेला आढळतो. ज्या अंतर्गत काही जमातींच्या समजुतीसाठी वापरला गेला आहे ज्यावेळेस धर्म हा असा काही संगठीत आणि मानक ठरवून दिल्यासारखा नव्हता. जसे की प्रत्येक धर्माचे आणि संस्कृतीचे स्वतःचे असे काही मिथक आणि परंपरा असतात ज्यामध्ये जीवात्मवाद हे सर्वसाधारणपणे वापरली जाणारी आणि सगळ्यांच्या मुलांशी असलेला महत्त्वाचा दुवा आहे.

वर्ग:तत्त्वज्ञान
कोराकु-एन

इवलेसे|300px|कोराकु-एन
**कोराकु-एन** (जपानी:後楽園) ही जपानच्या ओकायामा शहरातील एक बाग आहे. ही बाग जपानच्या तीन महान पारंपरिक बागांपैकी एक मानली जाते. हिची रचना इ.स. १६८७ ते इ.स. १७००च्या दरम्यान ओकायामाचे अधिपती इकेदा त्सुनामासाने केली. इ.स. १८६३च्या सुमारास या बागेला आत्ताचे रूप आले. सुरुवातीस यास कोएन असे नाव होते. ही बाग आशी नदीच्या काठी असून हिचा विस्तार १,३३,००० चौरस मीटर, तर हिच्यातील हिरवळीचा भाग अंदाजे १८,५०० चौरस मीटर इतका आहे. बागेच्या मध्यात असलेल्या तळ्यात क्योटोजवळील बिवा सरोवरातील दृश्ये निर्माण करण्यात आली आहेत.

इ.स. १८८४मध्ये ही बाग तत्कालीन मालकांनी ओकायामा प्रभागाच्या हवाली केली व सामान्य जनांना तेथे प्रवेश दिला. इ.स. १९३४मध्ये आलेल्या महापुरात तसेच दुसऱ्या महायुद्धातील बॉम्बफेकीमध्ये या बागेचे मोठे नुकसान झाले होते. जुन्या नकाशा व चित्रांवरून हिची पुनर्उभारणी करण्यात आली.

भारताच्या पुणे शहरातील पु.ल. देशपांडे उद्यानाची रचना या बागेवर आधारित आहे.

वर्ग:जपानमधील बागा
वर्ग:ओकायामा
कुर्स्क

**कुर्स्क** (रशियन:Курск) हे रशियाच्या कुर्स्क ओब्लास्तच्या राजधानीचे शहर आहे. हे शहर कुर, तुस्कार आणि सेइम नद्यांच्या संगमावर वसलेले आहे. २०१० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ४,१५,१५९ इतकी होती.

पुरातत्त्वीय पुराव्यांनुसार इ.स.पू.च्या ४थ्या व ५व्या शतकांपासून कुर्स्कच्या आसपास मनुष्यवस्ती आहे. लिखित इतिहासात कुर्स्कचा उल्लेख इ.स. १०३२मध्ये पहिल्यांदा येतो. इगोरच्या मोहीमांची कहाणी या ग्रंथात या शहराचा उल्लेख *सेव्हेरियातील एक शहर* असा आहे.."

दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान कुर्स्क शहर व आसपासच्या प्रदेशात रशियन आणि जर्मन रणगाड्यांमध्ये घनघोर लढाई झाली. अकरा दिवस चाललेल्या या लढाईत सव्वा दोन लाख सैनिक मृत्युमुखी पडले. येथे मिळालेल्या सरशीनंतर रशियन सैन्याने जर्मन सैन्यावर कुरघोडी करत मागे हटवण्यास सुरुवात केली व रशियावरील जर्मन आक्रमणाची पीछेहाट सुरू झाली.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:रशियामधील शहरे
वर्ग:कुर्स्क
वर्ग:कुर्स्क ओब्लास्त
ओकायामा

**ओकायामा** (जपानी:岡山市) हे जपानच्या ओकायामा प्रांताच्या राजधानीचे शहर आहे. चुगोकु प्रदेशात असलेल्या या शहराचा विस्तार ७९० किमी२ असून त्यात ७,०५,२२४ व्यक्ती राहतात.

ओकायामामधील कोराकु-एन ही जपानी पारंपारिक बाग आहे. पुण्यातील पु.ल. देशपांडे उद्यानाची रचना या बागेवर आधारित आहे.

## इतिहास 
इ.स. १६००च्या सुमारास ओकायामाच्या आसपासचा प्रदेशातील शेतजमीन व कुरणांमधील वस्तीला महत्त्व आले व त्यातून हे शहर निर्माण झाले. इ.स. १८८९मध्ये शहराची अधिकृत स्थापना झाली परंतु त्याआधी इ.स. १८७१मध्येच या शहरास ओकायामा प्रांताची राजधानी म्हणून घोषित करण्यात आले होते.

दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान येथे लश्करी तळ होता. २९ जून, इ.स. १९४५ रोजी अमेरिकेच्या वायुसेनेने केलेल्या तुफान बॉम्बफेकीत १,७०० व्यक्ती ठार झाल्या व हे शहर जवळजवळ संपूर्णपणे नष्ट झाले होते.

वर्ग:जपानमधील शहरे

वर्ग:ओकायामा प्रांत
गॅमा किरण

**गॅमा प्रारण** किंवा **गॅमा किरण** (इंग्रजी: Gamma Radiation or Gamma Ray; गॅमा रेडिएशन ऑर गॅमा रे) हे अतिशय उच्च वारंवारतेचे विद्युतचुंबकीय प्रारण आहे. त्याच्यामध्ये उच्च ऊर्जेचे फोटॉन असतात. गॅमा प्रारण किंवा गॅमा किरण हे गॅमा (**γ**) या ग्रीक मुळाक्षराने दर्शवले जातात.

वर्ग:विद्युतचुंबकीय प्रारण
फोटॉन

**प्रकाशाणू** वा ''''* (इंग्रजी: Photon) हा एक मूलभूत कण आहे. हा प्रकाशाचा व विद्युतचुंबकीय प्रारणाचा अविभाज्य व अत्यल्प मूल्य असलेला एक कण अथवा पुंजकण आहे. फोटॉन विद्युतचूंबकीय बलाचा प्रवाहक आहे. फोटॉनाशी संबंधित असणाऱ्या प्रकाश तरंगाची वारंवारता जर *ν* असेल, तर फोटॉनाची ऊर्जा *hν* एवढी असून त्याचा संवेग *hν/c* एवढा असतो (*h* = माक्स प्लांक यांचा विश्व स्थिरांक व *c'' = निर्वातातील प्रकाशवेग).

## संदर्भ 
## पारिभाषिक शब्दसूची 
वर्ग:भौतिकशास्त्र
वर्ग:मूलकण व त्यांचे गट
Using
द मपेट्स

इवलेसे
**द मपेट्स** (**The Muppets**)

वर्ग:अपूर्ण लेख
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:इ.स. १९५४ मधील निर्मिती
नूतन गंधर्व

**नूतन गंधर्व** ऊर्फ **अप्पासाहेब देशपांडे** (जन्म : संकेश्वर-बेळगाव जिल्हा, २८ जानेवारी १९२५;  - ३ सप्टेंबर २०१०) हे एक मराठीभाषक शास्त्रीय संगीत गायक होते.

वयाच्या ६व्या वर्षी गायला सुरुवात केलेल्या अप्पासाहेबांनी कागलकरबुवा, जगन्नाथबुवा पुरोहित, निवृत्तीबुवा सरनाईक, भुर्जीखाँसाहेब अशा गुरूंकडून २२ वर्षे संगीताचे शिक्षण घेतले. आग्रा, किराणा आणि जयपूर या तीनही घराण्यांची गायकी त्यांनी आत्मसात केली होती.

१९५६साली नवी दिल्ली येथे पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्या समोर अप्पासाहेब देशपांडे यांचे एका खास मैफिलीत गाणे झाले होते.

नूतन गंधर्व हे बाल गंधर्वांना आदर्श मानीत. गंधर्वांची गीते गाण्यात नूतन गंधर्व आघाडीवर होते. हे पाहून, १९५८मध्ये संकेश्वरचे शंकराचार्य यांनी अप्पासाहेबांना *नूतन गंधर्व* ही उपाधी दिली.

कोल्हापुरातल्या पद्मावती संगीत विद्यालयात नूतन गंधर्वांनी शेकडो विद्यार्थ्यांना संगीताचे शिक्षण दिले.

कोल्हापूर जिल्ह्यातील आदमापूरच्या संत कै. बाळुमामा महाराजांचा नूतन गंधर्वांना आशीर्वाद होता. त्यांच्या समोर त्यांचे गाणे झाले होते.

## पुरस्कार
* कोल्हापूर भूषण (इ.स. २०००)
* करवीर पुरोहित पुरस्कार (इ.स. २००१)
* बसव पुरस्कार (१९९९)

वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू
व.कृ. नुलकर

**व.कृ. नूलकर** हे संस्कृतचे विद्वान असून पुण्यातील नेस वाडिया कॉमर्स कॉलजचे प्राचार्य होते.

ते एक मराठी लेखक आणि प्रकाशकही आहेत.

नुलकर हे दगडुशेठ हलवाई गणपती मंडळाद्वारे आयोजित होत असलेल्या परीक्षांचे परीक्षक म्हणून काम पाहतात.

धुळ्याच्या इतिहासाचार्य वि.का. राजवाडे संशोधन मंडळाचे उपाध्यक्ष म्हणूनही त्यांनी काम पाहिलेले आहे.

## प्रा. व.कृ. नूूलकर यांनी लिहिलेली पुस्तके
* दत्तदर्शन
* श्री देवदेवेश्वर संस्थान (पेशव्यांनी स्थापन केलेल्या पुण्याच्या पर्वतीवरील आणि सारसबागेतील देवळांची व्यवस्था पाहणाऱ्या संस्थानासंबंधी)
* प्रपंचसार (मूळ संस्कृत, लेखक आदि शंकराचार्य)
* भट्टीकाव्यम्‌ (मूळ संस्कृत, लेखक भट्टी)
* शिशुपाल वध महाकाव्य (मूळ संस्कृत, लेखक माघ)
* सनत्सुजातीय ललितात्रिशती अध्यात्मपटल (मूळ संस्कृत, लेखक आदि शंकराचार्य)

## प्रा. नूलकर यांनी संपादित/प्रकाशित केलेली पुस्तके
* सार्थ उपनिषत्संग्रह (लेखक - हरि रघुनाथ भागवत)
* सार्थ ज्ञानेश्वरी प्रस्तावना (लेखक - सोनोपंत दांडेकर)

## पुरस्कार
प्रसाद प्रकाशन आणि प्रसाद ज्ञानपीठतर्फे साहित्य क्षेत्रातील योगदानासाठी प्रा. व.कृ. नूलकर यांना ‘मंजिरी जोशी स्मृती पुरस्कार प्रदान करण्यात आला (१८ जानेवारी, २०१६)

वर्ग:मराठी लेखक
श्रीलंका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०१६

## २०-२० मालिका
### १ला २०-२० सामना
----
### २रा २०-२० सामना
----
### ३रा २०-२० सामना
=संदर्भ=

२०१६
श्रीलंका
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील खेळ
भारत
वर्ग:भारतीय क्रिकेट
सुधीर तेलंग

**सुधीर तेलंग** (इ.स. १९६०:बिकानेर; इ.स. २०१६) हे एक मराठी व्यंगचित्रकार होते. त्यांची व्यंगचित्रे विविध वर्तमानपत्रांतून ३५ वर्षे प्रसिद्ध झाली.

लहानपणापासून तेलंग यांना टिनटिन, फँटम, ब्लाँडी या व्यक्तिरेखांचे आकर्षण होते. वयाच्या दहाव्या वर्षी त्यांनी पहिले व्यंगचित्र इंदिरा गांधींचे काढले. लालकृष्ण अडवाणींची किमान एक हजार चित्रे त्यांनी काढली आहेत. 

सुधीर तेलंग यांची व्यंगचित्रे प्रथम राजस्थान पत्रिकेत प्रसिद्ध झाली. १९८२ मध्ये द इलस्ट्रेटेड वीकलीत व नंतर दिल्लीच्या एका हिंदी पत्रात येऊ लागली. पुढे हिंदुस्तान टाइम्स, इंडियन एक्स्प्रेस, टाइम्स ऑफ इंडिया आणि एशियन एज या वृत्तपत्रांतूनही त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. 

त्यांच्या व्यंगचित्रांच्या प्रेमात असलेल्या मुलीशीस त्यांचा विवाह झाला होता. 

## सार्वकालिक व्यंगचित्रे
सुधीर तेलंग यांची भ्रष्टाचार, गरिबी, निरक्षरता, बेरोजगारी या समस्यांवरची ३० वर्षांपूर्वीची काही व्यंगचित्रे कालसुसंगत राहिली. 

## झोळीवाला पत्रकार
झोळीवाला पत्रकार ही आर.के. लक्ष्मण यांच्या कॉमन मॅनसारखीच एक व्यक्तिरेखा तेलंग यांनी त्यांच्या व्यंगचित्रात असायची. गोटीबंद दाढी, खांद्यावर झोळी असे त्याचे रूप होते. हा पत्रकार तटस्थ नजरेने जगाचे निरीक्षण करणारा होता. कालांतराने पत्रकारांच्या खांद्यावरची झोळी गेली व ती व्यक्तिरेखाही त्यांनी बंद केली. व्यंगचित्रेही अधिक तिखट, धारदार होऊ लागली. याबाबत त्यांचे साम्य अबू अब्राहम यांच्याशी होते. स्वतंत्र भारतातील राजकीय व्यंगचित्र-परंपरा शंकर यांच्यापासूनची आहे आणि लक्ष्मण हे राजकीय मतमतांतरांपेक्षा लोकांना महत्त्व देणारे होते. अबू अब्राहम आणि पुढे तेलंग हे शंकर यांच्या परंपरेला पुढे नेणारे व्यंगचित्रकार होत.

## प्रदर्शने
व्यंगचित्रांखेरीज क्वचित ते चित्रेही रंगवत. २०१४ मध्य तेलंगांनी दिल्लीत त्यांच्या चित्रांचे *हियर अँड हाऊ – राजीव टू मोदी* हे  प्रदर्शन भरवले होते, त्याला अनेक राजकीय नेत्यांनी भेट दिली होती.

## पुस्तके
* सुधीर तेलंग यांचे भारताचे माजी पंतप्रधान मनमोहन सिंग यांच्यावरील व्यंगचित्रांचे *नो प्राइम मिनिस्टर* (२००९) हे पुस्तक प्रसिद्ध आहे. 

## पुरस्कार
* २००४ मध्ये सुधीर तेलंग यांना पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. 

वर्ग:व्यंगचित्रकार
वर्ग:मराठी व्यंगचित्रकार
वर्ग:इ.स. १९६० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
पुरुषोत्तम जोग

**पुरुषोत्तम जोग** हे पुण्यात राहणारे वाद्यदुरुस्ती क्रणारे व्यावसायिक आहेत. 

त्यांचे मूळ गाव कोकणातील चिपळूण असून ते उपजीविकेसाठी पुण्यामध्ये आले. त्यांच्याकडे बी.कॉमची पदवी असून त्यांनी स्टेट बँकेमध्ये नोकरी केली. त्यांनी फरासखान्यासमोर राहणाऱ्या बाबूराव क्षीरसागर यांच्याकडून तबलावादनाचे शिक्षण घेतले. तबलावादनाचे दोन-चार महिने शिक्षण घेतल्यानंतर ते त्यांच्याचकडून तबला दुरुस्ती शिकले. तबला दुरुस्तीचे शिक्षण घेत असताना तपकीर गल्लीमध्ये राहणारे नानासाहेब घोटणकर यांच्याकडून त्यांना ऑर्गन दुरुस्तीचे प्रशिक्षण मिळाले.

पुढे पुरुषोत्तम जोग यांना अविनाश गोडबोले यांनी व्हायोलिन आणि हेमंत गोडबोले यांनी पियानो आणि ॲकॉर्डियन या वाद्यांच्या दुरुस्तीचे शिक्षण दिले. शेवटी २००० साली नोकरी सोडून देऊन जोगांनी पुण्यात माणिकबाग येथे वाद्यांच्या दुरुस्तीचे दुकान सुरू केले. त्यांच्या दुकानात संवादिनी, ऑर्गन, सतार, बासरी, दिलरुबा, पियानो, व्हायोलिन, संतूर, तबला, गिटार, ॲकॉर्डियन, तंबोरा अशा वेगवेगळ्या वाद्यांची दुरुस्ती होते.

## पुरुषत्तम जोगांनी २००० ते २०१५ या पंधरा वर्षात दुरुस्त केलेली वाद्ये
* ॲकॉर्डियन – ३ 
* ऑर्गन – ५
* गिटार – २००
* तबला-ढोलक – १०००
* तंबोरे – १००
* दिलरुबे – १०
* पायपेट्या – ६
* संवादिनी – ९५०
* व्हायोलिन – ५०

## पुरस्कार
निरपेक्षवृत्तीने करीत असलेल्या संगीतविषयक कार्याबद्दल पुण्यातील गानवर्धन संस्थेने पुरुषोत्तम जोग यांना २७ डिसेंबर २०१५ रोजी *वाद्य कारागीर पुरस्कार* प्रदान केला.

वर्ग:संगीत
वर्ग:वाद्ये
आशा पाटील

**आशा पाटील** (इ.स. १९३६ - १८ जानेवारी, इ.स. २०१६) या एक मराठी नाट्य-चित्रपट अभिनेत्री होत्या. त्या मूळच्या हातकणंगले तालुक्यातील रुकडी गावच्या होत्या. 

आशा पाटील यांनी दादा कोंडके, अनंत माने आणि यशवंत भालकर यांच्या अनेक चित्रपटांमध्ये साकारलेल्या *आई* आणि *मावशी*च्या भूमिका साकारल्या. याआधी अशा भूमिकांमध्ये रत्नमाला दिसत. त्यांनी १५०हून अधिक मराठी-हिंदी चित्रपटांत कामे केली. आशा पाटील यांनी विनोदी भूमिकांबरोबर दुःखाशी संघर्ष करणारी *माय* अशाही भूमिका साकारल्या. डॉ. काशीनाथ घाणेकर, दादा कोंडके, लक्ष्मीकांत बेर्डे, अशोक सराफ, विक्रम गोखले, अलका कुबल, प्रिया अरुण, वर्षा उसगावकर अशा आघाडीच्या कलाकारांसोबत त्यांनी काम केले होते.

१९६० साली अंतरीचा दिवा या माधव शिंदे दिग्दर्शित चित्रपटामधून आशा पाटील यांनी साहाय्यक अभिनेत्री म्हणून मराठी चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले. नंतर त्यांनी नटवर्य प्रभाकर पणशीकर यांच्या तो मी नव्हेच या नाटकातही काम केले. या नाटकातील त्यांची भूमिका उल्लेखनीय ठरली होती. ’एकच प्याला’च्या काही प्रयोगांतही त्या होत्या. 

चित्रपटांतील भूमिकांबद्दल त्यांना उत्कृष्ट अभिनयाची अनेक पारितोषिके मिळाली आहेत.

## अवघ्या चित्रपटसृष्टीची 'आई'
चित्रपटांमधून आईची भूमिका साकारणाऱ्या आशाताई पाटील अवघ्या मराठी चित्रपट सृष्टीत आई म्हणूनच ओळखल्या जात होत्या. त्या उत्स्फूर्त अभिनय आणि लक्ष्यवेधी संवादफेकीसाठी ओखळक्या जायच्या. त्या वैयक्तिक आयुष्यात साधेपणाने रहात. कौटुंबिकदृष्ट्या खडतर केलेल्या पाटील अखेरची दीड वर्षे कोल्हापुरातील मातोश्री वृद्धाश्रमात राहावे लागले. मणका आणि किडनीचा त्रास असलेल्या आशा पाटील आयुष्याचे शेवटचे सहा महिने त्यांची कन्या तेजस्विनी भंडारी यांच्याकडे रहात होत्या.

## चित्रपट
* अंतरीचा दिवा
* आयत्या बिळावर
* उतावळा नवरा
* करावं तसं भरावं
* कामापुरता मामा
* गावरान गंगू
* घे भरारी
* चांडाळ चौकडी
* तुमचं आमचं जमलं
* निवृत्ती ज्ञानदेव
* पदराच्या सावलीत
* पळवा पळवी
* पुत्रवती
* प्रीतिविवाह
* बन्याबापू
* बोट लावीन तिथं गुदगुल्या
* मंत्र्याची सून
* माणसाला पंख असतात
* माहेरची पाहुणी
* माहेरची साडी
* रंगल्या रात्री अशा
* राम राम गंगाराम
* वाजवू का
* शाहीर परशुराम
* शुभ बोल नाऱ्या
* साधी माणसं
* सामना
* सासरचं धोतर
* सासुरवा्शीण
* सुळावरची पोळी
* सोयरीक
* हृदयस्पर्शी

## पुरस्कार
त्यांच्या अभिनयाची दखल घेत सरकारने विविध पुरस्कार देऊन त्यांचा गौरव केला होता.

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९३६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सोमदेव

भारतीय संस्कृतिकोशात 'सोमदेव' या नावाच्या दोन नोंदी आहेत. दोघेही राजकवी आहेत पण त्यांचे काळ वेगळे आहेत.  History of Sanskrit Literature या ग्रंथात संपादक कृष्णमाचारियार यांनी एकूण सहा सोमदेवांचा संदर्भ दिला आहे. "यशस्तिलकचंपू"चा लेखक सोमदेवसूरि हा त्यापैकी एक आहे. आणि कथासरित्सागरचा लेखक अन्य दुसरा आहे.

## पहिला सोमदेव
पहिला सोमदेव 'कथासरित्सागर' या संस्कृत भाषेतील प्राचीन ग्रंथाचा कर्ता आहे. आणि दुसरा सोमदेव 'ललित विग्रहराज' या नाटकाचा कर्ता आहे.  
पहिला सोमदेव  म्हणजे 'कथासरित्सागर' या ग्रंथाचा कर्ता असलेला सोमदेव ११ व्या शतकात होऊन गेला. हा सोमदेव  काश्मिरी शैव ब्राह्मण होता. त्याच्या पित्याचे नाव राम असे होते. काश्मीरचा राजा अनंत (इ.स. १०२९ ते १०६४) याच्या दरबारात हा सोमदेव राजकवी होता. त्याने 'क्रियानीतिवाक्यामृत' या नावाचा आणखी एक ग्रंथ रचला आहे, असे या नोंदीत म्हंटले आहे. 

### 'कथासरित्सागर'ची जन्मकथा
या सोमदेवाने गुणाढ्य या कवीच्या 'बृहत कथा' या एका रचनेवरून 'कथासरित्सागर' हा ग्रंथ रचला, असे कोशात नोंदलेले आहे. कोशात दिलेल्या माहितीनुसार श्री सुनीलचंद्र राय या अभ्यासकाच्या मते राजा कलश यांची आई सूर्यमती हिच्या मनोरंजनासाठी सोमदेवने कथासरित्सागर हा ग्रंथ रचला. इ.स. १०६३ ते १०८९ या काळात हा ग्रंथ रचला गेला असावा. कारण या काळात कलश गादीवर होता आणि सूर्यमती जिवंत होती. 

तथापि गुणाढ्याच्या 'बृहत कथा' या रचनेवरून हा ग्रंथ रचला गेला नाही तर 'बृहत कथेच्या एका जुन्या काश्मिरी संस्करणावरून त्याने हा ग्रंथ केला असावा, असे श्री सुनीलचंद्र राय यांचे मत आहे, असे कोश म्हणतो.

कथासरित्सागर हा ग्रंथ प्रौढ संस्कृत भाषेत असून कथा लेखनातील सोमदेवाचे कौशल्य त्यात दिसून येते. 

## कोशातील नोंदीचे संदर्भ ग्रंथ
# मध्युयुगीन  चरित्र कोश : सिद्धेश्वरशास्त्री चित्राव १९३७.
# दि पूना ओरिएन्टलिस्ट, २६ जानेवारी १९६१. 
# A Companion to Sanskrit Literature , Suresh Chandra Banerji, 1971

## दुसरा सोमदेव
दुसरा सोमदेव हा शाकंभरीचा राजा वीसलदेव विग्रहराज याचा दरबारी कवी होता. या सोमदेवाचा काळ १२ वे शतक असावे. त्याने  १२ व्या शतकाच्या  पहिल्या पन्नास वर्षात केंव्हातरी वीसलदेव विग्रहराज राजाच्या स्तुतिपर ललित विग्रहराज नावाचे नाटक लिहिले, असे कोशात नोंदलेले आहे. 

ही नोंद लिहिण्यासाठी कोशात घेतले गेलेला संदर्भ ग्रंथ पुढीलप्रमाणे : मध्ययुगीन  चरित्र कोश : सिद्धेश्वरशास्त्री चित्राव १९३७.

## संदर्भ व नोंदी
वर्ग:संस्कृत कवी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
राधाकृष्ण माथूर

**राधाकृष्ण माथूर** (२५ नोव्हेंबर, इ.स. १९५३) हे भारताचे मुख्य माहिती आयुक्त आहेत. डिसेंबर २०१५ साली त्यांनी या पदाचा पदभार स्वीकारला. ते यापूर्वी विशेष व अतिरिक्त संरक्षण सचिव होते. 

माथूर हे मणिपूर-त्रिपुरा केडरचे १९७७ च्या तुकडीतील सनदी अधिकारी आहेत. आयआयटी कानपूर येथून बी.टेक पदवी घेतल्यानंतर त्यांनी दिल्ली आयआयटीतून उद्योग अभियांत्रिकीत एम.टेक केले. स्लोव्हेनिया येथून त्यांनी एमबीए केले. इ.स. २००० ते २००८ या काळात त्यांनी त्रिपुरात विविध पदांवर काम करताना शेवटी त्या राज्याचे मुख्य सचिवपदही भूषवले होते. संरक्षण खात्यात सचिव होण्यापूर्वी ते लघु व मध्यम उद्योग खात्याचे सचिव झाले. 

राधाकृष्ण माथूर यांना माहिती आयुक्तपदावर वयाच्या पासष्टीपर्यंत म्हणजे इ.स. २०१८पर्यंत काम करता येईल.

वर्ग:सनदी अधिकारी
वर्ग:इ.स. १९५३ मधील जन्म
प्राधान्य

*हा लेख मानसशास्त्र संबंधित आहे.*

मानसशास्त्र, अर्थशास्त्र तसेच तत्त्वज्ञान अनुसार आपण जेव्हा दोन किवा अधिक पर्यायांमधून एकाची निवड करतो त्याला आपण **प्राधान्य** म्हणतो. उदाहरणार्थ 'A' आणि 'B' अस्या दोन पर्यायांमधून जर आपण 'B'लाना निवडता, 'A'ला निवडतो म्हणजे आपण 'A'ला प्राधान्य देतो.

## मानसशास्त्र
मानसशास्त्रमध्ये पहिले तर असे म्हणता येईल कि एखाद्या व्यक्तीचे काही गोष्टींमधून निर्णय घेऊन एखादि निवड करणे याला आपण प्राधान्य देणे असे म्हणता येईल(Lichtenstein & Slovic, 2006). त्याच प्रकारे मानसशास्त्रमध्ये असेही म्हणता येईल कि प्राधान्य देणे म्हणजे आवडी-निवडी वरून मूल्यमापन करणे. पण ह्याचा अर्थ असा होत नाही कि एखादे प्राधान्य कायमस्वरूपी तसेच राहील. कालांतराने एखाद्याच्या आवडी-निवडी मुळे, विचार करण्याच्या प्रक्रिये मुळे किवा कळत-नकळत प्राधान्य बदलू शकते.

## अर्थशास्त्र
अर्थशास्त्र आणि अनेक सामाजिक शास्त्रनुसार एखाद्या गोष्टीच्या निवडी मुले मिळणाऱ्या आनंद, समाधान, उत्साह, उपयोग अस्या अनेक गोष्टींच्या पर्यायांच्या संचातून केलेली निवड म्हणजे प्राधान्य म्हणता येईल. अनेक अर्थतज्ञ स्वता निवडी मध्ये स्वारस्य नसले तरी निवडीच्या सिद्धांतांमध्ये स्वारस्य आहेत. कारण प्राधान्य किवा निवड प्रायोगिक मागणी विश्लेषणाचा पाठीचा कणा आहे असे म्हणता येईल.

## इतर
एखाद्याच्या अपर्यायी निवडींना सुद्धा प्राधान्य म्हणता येऊ शकतं. जसे कि एखाद्याचे जेनेटिक किवा जैविक निवडी. उदाहरणार्थ एखाद्याच्या लैंगिक निवडींना आता लैंगिक आवडी किवा लैंगिक प्राधान्य म्हणला जात नाही.

वर्ग:मानसशास्त्र
आफ्रिकन राष्ट्रीय काँग्रेस

**आफ्रिकन राष्ट्रीय काँग्रेस** (इंग्लिश: *African National Congress*, *आफ्रिकन नॅशनल काँग्रेस*) हा दक्षिण आफ्रिकेच्या प्रजासत्ताकातील समाजवादी गणतांत्रिक विचारसरणीचा पक्ष आहे. दक्षिण आफ्रिकेत सध्या या पक्षाची सत्ता असून पक्षाध्यक्ष जेकब झुमा हे प्रजासत्ताकाचे राष्ट्राध्यक्ष आहेत.

दक्षिण आफ्रिकेमधील वर्णभेदाचा कालखंड संपल्यानंतर इ.स. १९९४ साली नेल्सन मंडेला देशाचे नवे राष्ट्राध्यक्ष बनले. तेव्हापासून आफ्रिकन राष्ट्रीय काँग्रेस राष्ट्रीय स्तरावर सत्ता राखून आहे. इ.स. २००४ च्या सार्वत्रिक निवडणुकांत आफ्रिकन राष्ट्रीय काँग्रेसने ६९.७% मते मिळवली, इ.स. २००९ च्या निवडणुकांत तिने ६५.९% मते कमावली, तर इ.स. २०१४ सालच्या निवडणुकांत तिने ६२.१५% मिळवली.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेतील राजकीय पक्ष
पुरी−गांधीधाम एक्सप्रेस

**पुरी गांधीधाम एक्सप्रेस** ही पश्चिम रेल्वेची अतिजलद रेल्वेगाडी आहे. ती भारत देशाच्या ओरिसा राज्यातील पुरी ते गुजरात राज्यातील गांधीधाम पर्यंत आठवड्यातून एकदा धावते. या ट्रेनची घोषणा सन २०११ च्या अंदाजपत्रकात झाली आणि ही १४ नोव्हेंबर २०११ रोजी धावू लागली. या गाडीचा क्रं. १२९९३/१२९९४ आहे. ही गाडी प्रत्यक शुक्रवारी गांधीधाम पासून निघते आणि रविवारी पुरी येथे पोहचते तर ती सोमवारी पुरी येथून निघते आणि बुधवारी गांधीधाम येथे पोहचते. ही गाडी ओरिसा, छत्तीसगढ, मध्य प्रदेश, महाराष्ट्र, गुजरात या राज्यांत एकूण २३ थांबे घेत एकूण २,२८३ किमीचा (१४१९ मैल) प्रवास करते. त्या प्रवासासाठी ती सरासरी ४१ तास ३० मिनिटे घेते.
## रचना 
या गाडीला १ वातानुकूलित दुहेरी, १ वातानुकूलित तिहेरी, ८ शयनयान, ६ सामान्य आणि २ सामानवाहतूक तथा सामान्य असे डबे लावले जातात. या गाडीला खानपान व्यवस्थेचा डबा नसतो पण त्यासाठी सुविधा पुरवली जाते. वातानुकूलित वर्गाच्या खिडक्या मोठ्या आहेत. बैठकीच्या खाली सामान ठेवण्याची व्यवस्था आहे.

## इंजिने 
हा गाडी वटवा येथील डब्ल्यूडीएम-३ए (WDM-3A) या डीझेल इंजिनाच्या मदतीने गांधीधाम ते अहमदाबाद दरम्यान ट्रेन धावते आणि तेथून पुढे वडोदरा येथील डब्ल्यूएपी-४इ (WAP-4E)च्या मदतीने रायपूर पर्यंत ट्रेन धावते. पुढे डब्ल्यूडीएम-३ए (WDM-3A)च्या सहाय्याने ती ट्रेन पुरी पर्यंत धावते.

## वेळापत्रक 
वर्ग:पश्चिम रेल्वेच्या प्रवासी गाड्या
वर्ग:भारतीय रेल्वेगाड्या
प्रभाकर ओव्हाळ

**प्रभाकर ओव्हाळ** हे एक मराठी चरित्रलेखक आहेत. 

## पुस्तके
* आद्यशिवशाहीर अज्ञानदास 
* एका गंगीची कहाणी (प्रभाताई शिवणीकर यांचे चरित्र)
* ऐका शाहिराची कथा (शाहीर आत्माराम पाटील यांची जीवनकहाणी)
* कहाणी वगसम्राटाची (गजानन राघू सरोदे ऊर्फ दादू इंदुरीकर याचे चरित्र)
* तळेगावच्या आठवणीतले बाबासाहेब
* मधुरंग (मधू कांबीकर यांचे आत्मचरित्र, शब्दांकन प्रभाकर ओव्हाळ)
* लावणीसम्राज्ञी (यमुनाबाई वाईकर यांंचे चरित्र)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
टॅम्पिको

इवलेसे|right|180px|टॅम्पिकोतील प्लाझा दे आर्मास

**टॅम्पिको** मेक्सिकोच्या तामौलिपास राज्यातील शहर आहे. बेराक्रुथ शहरापासून जवळ असलेल्या या शहराची लोकसंख्या २,९७,२८४ तर महानगराची लोकसंख्या ८,५९,४१९ आहे. हे शहर पानुको नदीच्या काठी वसलेले आहे.

वर्ग:मेक्सिकोमधील शहरे
वर्ग:तामौलिपास
का रे दुरावा

**का रे दुरावा** ही झी मराठी वाहिनीवर प्रसारित झालेली लोकप्रिय मालिका आहे. या मालिकेचे पुनःप्रसारण झी युवा वाहिनीवर सोमवार ते शनिवार संध्याकाळी ७ वाजता झाले होते.

## कलाकार 
* सुरुची अडारकर - अदिती अनिल दाभोळकर / अदिती जयराम खानोलकर
* सुयश टिळक - जयराम परशुराम खानोलकर
* सुबोध भावे - अविनाश देव
* इला भाटे - अविनाशची आई (आऊ)
* राजन भिसे - अनिल दाभोळकर
* अरुण नलावडे - दीनानाथ केतकर
* सुनील तावडे - अरविंद कदम
* नेहा शितोळे - नयना
* नेहा जोशी - रजनी
* मानसी मागीकर - सौ. केतकर
* अर्चना निपाणकर - जुई गाडगीळ
* प्राजक्ता दिघे-कुलकर्णी - अनिता अनिल दाभोळकर
* प्रफुल्ल सामंत - परशुराम खानोलकर (अण्णा)
* शीतल क्षीरसागर - शोभा अभिराम खानोलकर
* महेश जोशी - अभिराम परशुराम खानोलकर
* विशाखा सुभेदार - नंदिनी
* ओमप्रकाश शिंदे - साईप्रसाद
* शलाका पवार - तिलोत्तमा
* कल्पना सारंग - देवयानी
* आशिष पाथोडे - अमित
* सुनील गोडबोले - श्री. नवरे
* उमेश जगताप - श्री. तांगडे
* राजश्री निकम - शकुंतला
* अमित खेडेकर - सुहास
* वंदना मराठे - जयची आई
* शीतल शुक्ला - शोभाची आई

## पुरस्कार 
## टीआरपी 
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
न्यूक्लिअर चेन रिॲक्शन

The proton–proton chain reaction is one of two nuclear fusion reactions, along with the CNO cycle, by which stars convert hydrogen to helium and which dominates in stars the size of the Sun or smaller.[1]

In general, proton–proton fusion can occur only if the kinetic energy (i.e. temperature) of the protons is high enough to overcome their mutual electrostatic or Coulomb repulsion.[2]

In the Sun, deuterium-producing events are rare as diprotons, the much more common result of nuclear reactions within the star, immediately decay back into two protons. A complete conversion of the hydrogen in the solar core is calculated to take more than 1010 (ten billion) years.[3]
अस्मिता (मालिका)

**अस्मिता** ही झी मराठी वाहिनीवर प्रसारित झालेली एक मालिका आहे. या मालिकेची कथा अस्मिता या पात्राभोवती फिरते. अस्मिता ही एक खाजगी महिला गुप्तहेर असते. मनाली, सिड, बंडोजी आणि दाजी या तिच्या साथीदारांसोबत ती वेगवेगळ्या गुन्ह्यांची उकल करते.

## नवे वळण 
* अस्मिता - शोधलं की साडतंच (५ फेब्रुवारी २०१४)
* अस्मिता - गुन्ह्याला माफी नाही (२० जानेवारी २०१६)

## कलाकार 
* मयुरी वाघ - अस्मिता प्रभाकर अग्निहोत्री / अस्मिता अभिमान सरंजामे
* अश्विनी महांगडे - मनाली
* योगेश सोहोनी - सिद्धेश्वर (सिड)
* पीयूष रानडे - अभिमान दादासाहेब सरंजामे
* अजय पूरकर - दादासाहेब सरंजामे
* सुलभा देशपांडे - आजी
* विकास पाटील - बंडोजी
* राजू आठवले - दाजी
* अमृता देशमुख

## टीआरपी 
## पुनर्निर्मिती
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
अलेजियंट एर

**अलेजियंट एर** ही एक अमेरिकेतील विमानवाहतूक कंपनी आहे. **अलेजियंट ट्रॅव्हल कंपनी**च्या या उपकंपनीचे मुख्यालय लास व्हेगस जवळील एन्टरप्राइझ शहरात असून हिचे तळ लास व्हेगस, लॉस एंजेल्स व ओरलॅंडोसह ११ शहरांतून आहेत.

पूर्णपणे अलेजियंट ट्रॅव्हल कंपनीच्या मालकीच्या या विमानकंपनीची स्थापना १९९७ मध्ये झाली. ही एक सार्वजनिकरित्या व्यवहार होणारी कंपनी असून २०१६ च्या सुमारास यात ५,६०० कर्मचारी होते आणि २.६ अब्ज अमेरिकन डॉलर्सपेक्षा जास्त बाजार भांडवल होते. ही विमान कंपनी उत्तर अमेरिकेतील चौदावी सर्वात मोठी विमान कंपनी आहे.

## गंतव्यस्थाने
डिसेंबर २०२१ च्या सुमारास अलेजियंट अमेरिकेतील १३३ शहरांना विमानसेवा पुरवते. अलेजियंटचा भर मोठ्या विमानतळांऐवजी लहान प्रादेशिक विमानतळांवर असतो. सहसा आठवड्यातून फक्त काही वेळाच विमाने जातात. अपेक्षित खर्च आणि महसूल यांचा हिशोब केल्यानंतरच ही कंपनी आपले मार्ग निवडते आणि मागणीनुसार ठराविक ठिकाणची विमान सेवा सुरू किंवा बंद करते.

### प्रमुख देशांतर्गत गंतव्यस्थाने 
## विमानताफा 
ऑगस्ट २०२५ च्या सुमारास अलेजियंट एरकडे खाली विमाने होती:

### निवृत्त ताफा 
अलेजियंट एरने यापूर्वी खालील प्रकारची विमाने चालवली आहेत:

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:अमेरिकेमधील विमानवाहतूक कंपन्या
वर्ग:इ.स. १९९७ मधील निर्मिती