open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
कांड्या करकोचा

thumb | कांड्या करकोचा (क्रौंच), राजस्थानमधील चित्र**कांड्या करकोचा** हा क्रौंच प्रकारचा पक्षी आहे. असे असूनही मराठीत यास कांड्या करकोचा असेच म्हणतात. महाराष्ट्रात हा स्थलांतरित असून मुख्यत्वे हिवाळ्यात अथवा उन्हाळ्यात स्थलांतर करतो. हा राजस्थानात मोठया प्रमाणावर आढळून येतो. महाराष्ट्रातील कांड्या करकोचे हे पाकिस्तानातुन किंवा इराण मधून अन्नाच्या उपलब्धतेसाठी स्थलांतर करतात. शेतीतील धान्याचा मोठ्या प्रमाणावर फडशा पाडतात त्यामुळे शेतकरी वर्गात हे पक्षी आल्यावर नाराजीचे वातावरण असते. हे पक्षी मोठ्या संख्येने थवे करून राहातात व इतर क्रौंचापेक्षा आकार लहान असला तरी कर्कश आवाज करण्यामध्ये मात्र पुढे आहेत. 
साधारणपणे मीटरभर उंचीचे हे क्रौंच हलक्या करड्या रंगाचे असतात, यांना ओळखण्याची मुख्य खुण म्हणजे डोक्यावर करडा पट्टा असतो व सुरेख पांढरी भुवई असते. गळ्यावर काळ्या रंगाचा पट्टा असून तो मफलरप्रमाणे दिसतो.
## चित्रदालन

चित्र:Demoiselle Crane 0034.jpg|Louisville Zoo
चित्र:Demoiselle Crane Louisville Zoo.jpg|Louisville Zoo
चित्र:Demoiselle Crane (Anthropoides virgo) RWD.jpg
चित्र:Demoiselle Crane SMTC.jpg
चित्र:Zuraw stepowy Anthropoides virgo RB1.jpg
चित्र:Zuraw stepowy Anthropoides virgo RB2.jpg
चित्र:Zuraw stepowy Anthropoides virgo RB3.jpg
चित्र:Anthropoides virgo-hangzhou.JPG
चित्र:Jungfernkranich.jpg
चित्र:Jungfernkranich Anthropoides virgo 1.jpg
चित्र:Jungfernkranich Anthropoides virgo 2.jpg
चित्र:Demoiselle cranes.jpg
चित्र:Anthropoides virgo Poznan zoo.jpg|Poznań Stare Zoo
चित्र:Stavenn Anthropoides virgo 00.jpg|Prospect Park Zoo
चित्र:DemoiselleCrane.jpg|Louisville Zoo
चित्र:ZooDemoiselle Crane.jpg|Louisville Zoo
चित्र:Demoiselle Crane Image 005.jpg|Louisville Zoo
चित्र:Grue Demoiselle 0001.jpg
Grus virgo MHNT.ZOO.2010.11.65.1.jpg |Museum specimen - 

वर्ग:क्रौंच
वर्ग:इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
जेम्स फॉस्टर

फॉस्टर, जेम्स
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म
चेन्नई सुपर किंग्स

150px|thumb|right|चेन्नई सुपर किंग्स- रंग
**चेन्न‌ई सुपर किंग्ज** हा संघ भारतीय प्रीमियर लीग (IPL) स्पर्धेत चेन्नई शहराचे प्रतिनिधित्व करतो. संघाचा कर्णधार महेंद्रसिंग धोनी असून संघाचे प्रशिक्षक स्तेफेन फ्लेमिंग हे  आहेत. महेंद्रसिंग धोनी स्पर्धेतील सर्वात महागडा आणि अनुभवी  खेळाडू आहे.

## फ्रँचाईज इतिहास
चेन्न‌ई सुपर किंग्ज भारतीय प्रीमियर लीग स्पर्धेतील एक संघ आहे. संघाचे मालक इंडिया सिमेंट आहेत. ९१ मिलियन अमेरिकन डॉलरमध्ये त्यांनी १० वर्षासाठी संघाचे हक्क विकत घेतले. माजी भारतीय क्रिकेट खेळाडू क्रिश श्रीकांत तसेच जोसेफ विजय आणि नयनतारा हे संघाचे ब्रँड अँबॅसडर आहेत. व्ही. बी. चंद्रशेखर हे संघाचे मुख्य निवडकर्ते आहेत. संघाचे गाणे चेन्न‌ई सुपर किंग्ज, वैरमुथु यांनी लिहिले असून, संगीतकार मनी शर्मा आहेत.

## चिन्ह
सुपर किंग्ज हे नाव तमिळ साम्राज्याच्या सुवर्ण काळातील राज्यकर्त्यांच्या सन्मानार्थ आहे.सिंहाचे चिन्ह जंगलाचा राजा म्हणून दाखवण्यात अले आहे. तमिळ बोली भाषेत थ्रिलिंग किंवा उत्साहवर्धक बाबींना सुपर म्हणले जाते.

## खेळाडू
चेन्न‌ई सुपर किंग्ज संघात कोणीही आयकॉन खेळाडू नाही आहे. संघात २३ खेळाडू आहेत. सोशल मीडियावर एक पोस्ट टाकल्याने संघाची डॉक्टर मधू तोतापिल्लील यांना निलंबित करण्यात आले. आयपीएलच्या फ्रँचायझींनी या कारवाईला दुर्दैवी म्हंटले आहे.

## सद्य संघ
## प्रबंधक आणि प्रशिक्षण चमू
* मालक - इंडिया सिमेंट लि.
* मुख्याधिकारी - नेमलेला नाही
* अँंबॅसडर - क्रिश्नम्माचारी श्रीकांत, चित्रपट अभिनेते जोसेफ विजय व नयनतारा
*मुख्य निवडक - व्ही.बी. चंद्रशेखर

## सामने आणि निकाल
### चॅंपियन्स लीग
#### २०१० हंगाम
##### साखळी सामने
----

----

----

##### उपांत्य फेरी
##### अंतिम सामना
### निकाल
|}

|}

|}

## बाह्य दुवे
*अधिकृत भारतीय प्रीमियर लीग संकेतस्थळ
*अधिकृत चेन्नई सुपर किंग्ज संकेतस्थळ
*अनधिकृत चेन्नई सुपर किंग्ज फॅन संकेतस्थळ

## संदर्भ
वर्ग:भारतातील क्रिकेट संघ
वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीगमधील संघ
वर्ग:चेन्नई सुपर किंग्स
लिटलटन (कॉलोराडो)

**लिटलटन** अमेरिकेच्या कॉलोराडो राज्यातील एक शहर आहे. हे शहर अरापाहो काउंटीचे प्रशासकीय केन्द्र असून डेन्व्हर-ऑरोरा-लेकवूड महानगराचा भाग आहे.

वर्ग:कॉलोराडोमधील शहरे
वर्ग:डेन्व्हरची उपनगरे
वर्ग:अरापाहो काउंटी, कॉलोराडो
डेक्कन चार्जर्स

thumb|right|150px|डेक्कन चार्जर्स- रंग

**डेक्कन चार्जर्स** भारतीय प्रीमियर लीग स्पर्धेत हैदराबाद शहराचे प्रातिनिधित्व करणारा संघ होता. संघाचा कर्णधार व्ही.व्ही.एस. लक्ष्मण होता तर संघाचा प्रशिक्षक रॉबिन सिंग होता. संघात कोणीही आयकॉन खेळाडू नव्हता.

## फ्रॅंचाइज इतिहास 
डेक्कन चार्जर्सचे मालकीहक्क डेक्कन क्रोनिकलकडे आहेत. या उद्योगसमूहाने जानेवारी २४, इ.स. २००८ रोजी इंडियन प्रीमियर लीगकडून या फ्रॅंचाईजचे हक्क १.०७ कोटी अमेरिकन डॉलरला विकत घेतले. ग्रुप एम या कंपनीने तद्नंतर २०% हक्क डेक्कन क्रोनिकलकडून विकत घेतले

## खेळाडू 
संघात आक्रामक फलंदाजी साठी प्रसिद्ध ऍडम गिलख्रिस्ट, अँड्रु सिमन्ड्स, शहिद आफ्रिदी, स्कॉट स्टायरीस आणि हर्शल गिब्स असे अनेक खेळाडू आहेत. व्ही.व्ही.एस. लक्ष्मण संघाचा आयकॉन खेळाडू होणार होता, परंतु त्याने हे पद त्यागले.

## चिंन्ह 
डेक्कन चार्जर्सचे चिंन्ह धावणारा बैल आहे. चिंन्हाचा अर्थ ताकद आणि आक्रामकता असून लाल आणि सोनेरी रंग अधिपत्य आणि विजय दर्शवतात.

Image:Deccan Chargers.jpeg|२००८
Image:Deccan Chargers 2009.jpg|२००९

### कपडे 

## संघ 
## सद्य संघ 
## पूर्वीचे संघ 
## प्रबंधक आणि प्रशिक्षण चमू 
* मालक - डेक्कन क्रोनिकल
* मुख्याधिकारी - जे क्रिश्नन
* अध्यक्ष - जे क्रिश्नन
* प्रबंधक - विजय मोहन राज

## सामने आणि निकाल 
**२००९ हंगाम**

----
**२००८ हंगाम**

## बाह्य दुवे 
* Official Indian Premier League Site
* Official Deccan Chargers Website

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीगमधील भूतपूर्व संघ
वर्ग:डेक्कन चार्जर्स
एरबस ए३१९

**एरबस ए३१९** हे एरबस कंपनीचे छोट्या ते मध्यम पल्ल्याचे व मध्यम क्षमतेचे प्रवासी विमान आहे. एरबसच्याच ए-३२० प्रकारच्या विमानात थोडेसे बदल करून हा प्रकार तयार करण्यात आला. ए३२०पेक्षा याची प्रवासीक्षमता सातने कमी असल्याने याला *ए३२०एम-७* असेही नामाभिधान प्राप्त झाले. ए३२०पेक्षा याची लांबी ३.७३ मीटरने कमी आहे. यासाठी पुढील भागातून चार आणि मागील भागातून तीन फ्रेम काढण्यात आल्या. यात सहा आपत्कालीन दरवाजे आहेत. याची इंधनक्षमता ए३२० इतकीच असून प्रवासीक्षमता १२४ (दोन वर्गांत) आहे. यामुळे याचा पल्ला वाढून ३,३५० किमी झाला आहे. शार्कलेट लावल्यावर हा पल्ला ६,८५० किमी इतका होतो.

वर्ग:प्रवासी विमाने
वर्ग:एरबस प्रवासी विमाने
रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर

thumb|right|150px|रॉयल चॅलेंजर्स बंगलोर - रंग
भारतीय प्रीमियर लीग स्पर्धेत **रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर** संघ बंगळूर शहराच प्रतिनिधित्व करेल. संघाचे मालक युबी समूहचे अध्यक्ष विजय मल्ल्या आहेत. संघाचा आयकॉन खेळाडू यजुवेंद्र चहल आणि या संघाचा कर्णधार विराट कोहली आहे. माजी किवी कर्णधार मार्टीन क्रो संघाच्या प्रबंधन समितीचा सदस्या आहे. माजी भारतीय जलदगती गोलंदाज वेंकटेश प्रसाद संघाचे प्रशिक्षक आहेत.

दीपिका पडुकोण, कतरिना कैफ, उपेंद्रा आणि रम्या हे या संघाचे ब्रँड एंबेसेडर आहेत.

## फ्रँचाईज इतिहास 
भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळा तर्फे आयोजित भारतीय प्रीमियर लीग स्पर्धा आयसीसी द्वारा मान्य स्पर्धा आहे. फेब्रुवारी २० इ.स. २००८ रोजी झालेल्या लिलावात विजय मल्ल्या यांनी १११.६ मिलियन डॉलर मध्ये १० वर्षांसाठी संघाचे हक्क विकत घेतले.

## सद्य संघ 
## खेळाडुंचे मानधन
## प्रबंधक आणि प्रशिक्षण चमू 
* मालक- विजय मल्ल्या
* सल्लागार - मार्टिन क्रोव

## सामने आणि निकाल 
### सर्वकष निकाल
### २००८ हंगाम
### २००९ हंगाम
### २०१० हंगाम
### २०११ हंगाम 
### २०१२ हंगाम
## बाह्य दुवे 
* अधिकृत भारतीय प्रीमियर लीग संकेतस्थळ
* अधिकृत रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर संकेतस्थळ
* अधिकृत फॅन क्लब 

वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीगमधील संघ
वर्ग:रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर
वर्ग:भारतातील क्रिकेट संघ
कोलकाता नाइट रायडर्स

**कोलकाता नाईट रायडर्स** भारतीय प्रीमियर लीग मध्ये कोलकाता शहराची फ्रॅंचाईजी आहे. संघाचा सध्याचा कर्णधार अजिंक्य रहाणे आहे. संघाचे मुख्य प्रशिक्षक चंद्रकांत पंडित आहेत. मार्च १० इ.स. २००८ रोजी संघाचे (आय.पी.एल. कोलकाता) अधिकृत नाव कोलकाता नाईट रायडर्स प्रस्तुत करण्यात आले. संघाचा मोटो आहे *कोरबो लोरबो जितबो* ( आम्ही करणार, लढणार, जिंकणार).

## फ्रॅंचाइझ इतिहास 
कोलकाता ना‌ईट रायडर्स भारतीय प्रीमियर लीग मधिल एक फ्रॅंचाईजी आहे. जानेवारी २४ इ.स. २००८ला बॉलीवूडचा अभिनेता शाहरूख खानच्या रेड चिलीज एंटरटेनमेंटने जुही चावला आणि जय मेहता यांच्या भागिदारीत १० वर्षांसाठी संघ विकत घेतला.

## प्रायोजक 
सर्वप्रथम कोलकाता संघाने प्रायोजक घोषित केले. संघाचा मुख्य प्रायोजक एच.डी.आय.एल. तर बेल्मॉंट, द डेली टेलीग्राफ (कोलकाता), नोकिया आणि टॅग हौर सह प्रायोजक आहेत. रिबॉक कपड्यांचा प्रायोजक आहेत. २०२५ मध्ये, कोलकाता नाईट रायडर्सने आरआर काबेलसोबत प्रमुख भागीदार म्हणून बहु-वर्षीय भागीदारी करारावर स्वाक्षरी केली आहे.

## खेळाडू 
भारतीय संघाचा माजी कर्णधार ह्या संघाचा आयकॉन खेळाडू व कर्णधार आहे. विश्वचषक स्पर्धेतील सर्वात यशश्वी कर्णधार रिकी पॉंटिंग, अष्टपैलू खेळाडू क्रिस गेल आणि यष्टीरक्षक/फलंदाज ब्रॅन्डन मॅककुलम सुद्धा संघात आहेत. गोलंदाजी विभागात शोएब अख्तर, इशांत शर्मा, उमर गुल आहेत.

## सद्य संघ 
## प्रबंधक 
* मालक - शाहरूख खान, जुही चावला आणि जय मेहता
* मुख्याधिकारी - एड्रियन वेन बेंटले (२०२४)

## Result Summary
### २००८ आयपीएल हंगाम
### २००९ आयपीएल हंगाम
### २०१० आयपीएल हंगाम
**

### २०११ आयपीएल हंगाम
**

### २०११ २०-२० चॅंपियन्स लीग
### २०१२ आयपीएल हंगाम
'''

## बाह्य दुवे 
* Official Homepage 
* Official Indian Premier League Site

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीगमधील संघ
वर्ग:भारतातील क्रिकेट संघ
वर्ग:कोलकाता नाइट रायडर्स
दिल्ली कॅपिटल्स

उजवे|इवलेसे|150px|दिल्ली कॅपिटल्स -रंग
भारतीय प्रीमियर लीग स्पर्धेत **दिल्ली कॅपिटल्स** संघ दिल्ली शहराचे प्रतिनिधित्व करतो. संघाची मालकी जी.एम.आर. समूहाकडे आहे. या संघाचे नाव पूर्वी *दिल्ली डेरडेव्हिल्स* होते.

## फ्रँचाइजींचा इतिहास 
इंडियन प्रीमियर लीग फ्रँचाइजच्या लिलावात जी.एम.आर. समूहाने ८.४ कोटी अमेरिकन डॉलर किंमत मोजून दिल्ली डेअरडेव्हिल्स विकत घेतले.
उजवे|इवलेसे|150px|दिल्ली डेरडेव्हिल्स -सन २०१२ मध्ये काढलेल्या धावांचा गोषवारा

## मैदान 
फिरोज शाह कोटला 

## खेळाडू 
## सद्य संघ 
## प्रबंधक आणि प्रशिक्षण चमू 
प्रबंधकः
* मालक - जीएम्‌आर होल्डिंग्स
* मुख्याधिकारी - योगेश शेट्टी
* अध्यक्ष - नेमलेला नाही
* Vice President - टी. ए. शेखर
* अँबॅसडर - अक्षय कुमार

प्रशिक्षक:
* मुख्य प्रशिक्षक - ग्रेग शेफर्ड
* सहाय्यक मुख्य प्रशिक्षक - नेमलेला नाही
* फिजियोथेरपिस्ट - नेमलेला नाही

## सामने आणि निकाल 
### २००८चा हंगाम 
### २००९चा हंगाम 
### २०१०चा हंगाम 
### २०११चा हंगाम 
## २०१२चा हंगाम 
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* The Official Delhi Daredevils Site
* The Official IndianPremierLeague Site

वर्ग:भारतातील क्रिकेट संघ
वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीगमधील संघ
वर्ग:दिल्ली कॅपिटल्स
राजस्थान रॉयल्स

thumb|right|150px|राजस्थान रॉयल्स - रंग 
**राजस्थान रॉयल्स** हा क्रिकेट संघ भारतीय प्रीमियर लीग स्पर्धेत जयपूर शहराचे प्रतिनिधित्व करेल. शेन वॉर्न हा या संघाचा गुरू व प्रशिक्षक आहे. ह्या संघात आयकॉन खेळाडू नाही. संघाचे चिन्ह मोचू सिंग नावाचा सिंह आहे. संघाचे गीत *हल्ला बोल* प्रसिद्ध गायिका इला अरुण यांनी गायले आहे. लीस्टरशायस काउंटी संघाचा गोलंदाज जेरमी स्नेप याची संघाच्या उच्च प्रदर्शन प्रशिक्षकपदी नियुक्ती करण्यात आलेली आहे.

## फ्रँचाईज इतिहास 
राजस्थान रॉयल संघाचे मालक इमर्जिंग मीडिया समूह आहे. ६ कोटी ७० लाख अमेरिकन डॉलरला त्यांनी हा संघ १० वर्षांसाठी विकत घेतला आहे.

## खेळाडू 
राजस्थान रॉयल्स संघाने खेळाडूंच्या पहिल्या लिलावात सर्वात कमी खेळाडू विकत घेतले. आयपीएल प्रबंधनाने कमीत कमी ठरवलेल्या कमीत कमी खर्चापेक्षा कमी खर्च केल्यामुळे, संघाला दंड भरावा लागला. संघाचा सर्वात महागडा खेळाडू मोहम्मद कैफ (६,७५,००० रुपयांना विकला गेला) होता. शेन वॉर्न संघाचा कर्णधार तसेच प्रशिक्षक आहे. इंग्लिश खेळाडू संघात असणारा हा एकमेव संघ आहे.

## सद्य संघ 
## प्रबंधक 
* मालक - इमर्जिंग मीडिया (मनोज बदाले, Lachlan Murdoch, सुरेश चेल्लाराम)
* मुख्याधिकारी - फ्रेझर कॅस्टेलिनो
* अध्यक्ष - नेमलेला नाही

## सामने आणि निकाल 
### Overall results
### २००८ हंगाम
### २००९ हंगाम
## २०१० हंगाम
## २०११ हंगाम
'''

## २०१२ हंगाम
## बाह्य दुवे 
* अधिकृत भारतीय प्रीमीयर लीग संकेतस्थळ
* अधिकृत राजस्थान रॉयल्स संकेतस्थळ
* राजस्थान रॉयल्स तिकिटे 

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीगमधील संघ
वर्ग:राजस्थान रॉयल्स
वर्ग:भारतातील क्रिकेट संघ
डावखोरा ऑर्थोडॉक्स स्पिन

वर्ग: क्रिकेट
वर्ग:फक्त चित्र असलेली पाने
डावखोरा अन-ऑर्थोडॉक्स स्पिन

**डावखोरा अन-ऑर्थोडॉक्स स्पिन** हा क्रिकेटमधील गोलंदाजीचा एक प्रकार आहे.

वर्ग: क्रिकेट
जलदगती गोलंदाजी

## जलदगती गोलंदाजीचे प्रकार 
[thumb|left|[ब्रेट ली २००५ मध्ये दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध वाका मैदानावर  गोलंदाजी करतांना.]]

## जलदगती गोलंदाजी 
frame|right|जलदगती गोलंदाजी पकड.
### पकड 
### रन अप 
### ॲक्शन 
### फॉलो थ्रू 
वर्ग:क्रिकेट
नेस वाडिया

**नेस नुसली वाडिया** (मे ३०, इ.स. १९७० - ) हा भारतीय उद्योगपती आहे. हा प्रीती झिंटासह पंजाब किंग्स या भारतीय प्रिमियर लीगमधील क्रिकेट संघाचा मालक आहे.

वर्ग:भारतीय उद्योगपती
वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग संघमालक
वर्ग:पंजाब किंग्स
वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मलाय भाषा

**मलाय** ही मलेशिया व ब्रुनेई देशांची राष्ट्रभाषा आहे. सिंगापूरच्या चार अधिकृत भाषांपैकी मलाय ही एक भाषा आहे. तसेच आग्नेय आशियामधील अनेक देशांमध्ये मलाय भाषेचा वापर केला जातो.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

वर्ग:भाषा
वर्ग:मलायो-पॉलिनेशियन भाषासमूह
सिंगापूर डॉलर

**सिंगापूर डॉलर** सिंगापूर देशाचे अधिकृत चलन आहे.

शंभर सिंगापूर सेंटचा एक सिंगापूर डॉलर होतो. सिंगापूर देशात चार भाषांना अधिकृत भाषा म्हणून मान्यता असल्याने सिंगापूरच्या नाण्यांवर चार भाषांमध्ये देशाचे नाव लिहिलेले असते.

डॉलर
वर्ग:आशियाई चलने
वर्ग:चालू चलने
सिंगापूर प्रमाणवेळ

**सिंगापूर प्रमाणवेळ** तथा **वक्तू पियावै सिंगापुरा** (चिनी भाषा: 新加坡標準時間) ही सिंगापूरमध्ये वापरली जाणारी प्रमाणवेळ आहे.

ही वेळ यूटीसी+०८:०० ह्या वेळेला संलग्न आहे.

वर्ग:प्रमाणवेळा
प्रमाणवेळ
लेग स्पिन

**लेग स्पिन** क्रिकेटच्या खेळात फिरकी गोलंदाजीचा एक प्रकार आहे.या प्रकारच्या गोलंदाजीला बाह्यफिरकी किंवा डावी फिरकी अशी पर्यायी नावे आहेत. पृष्ठीय फिरका (गोलंदाज) उजव्या हाताने मनगटाच्या साहाय्याने क्रिकेटच्या खेळपट्टीवर चेंडू टप्पा पडल्यानंतर उजवीकडून डावीकडे वळवितो. उजव्या हाताच्या फलंदाजापासून असा चेंडू दूर जातो. डावखुऱ्या गोलंदाजाबाबतीत चेंडूने असाच भ्रमणमार्ग आकारल्यास तशा गोलंदाजीला डावखुरी पारंपरिक फिरकी गोलंदाजी म्हणतात.

## संदर्भ
वर्ग:क्रिकेट
दशरथ पुजारी

**दशरथ पुजारी** (ऑगस्ट ३०, इ.स. १९३० - एप्रिल १३, इ.स. २००८) हे मराठी संगीतकार होते.

## जीवन
दशरथ पुजारी यांचा जन्म ऑगस्ट ३०, इ.स. १९३० रोजी बडोद्यात झाला. त्यांचे शालेय शिक्षण मुंबईत गिरगावातील युनियन हायस्कूलमध्ये झाले. त्यांचे वडील वैद्यकीय पेशात असल्यामुळे पुजारी कुटुंबीयांचे सोलापूर, बार्शी, पंढरपूर अशा विविध ठिकाणी वास्तव्य घडले. बार्शीच्या गोपाळराव भातंब्रेकर गुरुजींकडून दहरथ पुजारी यांनी संगीताचे व गायनाचे धडे घेतले. वयाच्या अवघ्या १८ वर्षांपासूनच त्यांनी संगीत दिग्दर्शनातील कारकिर्दीस सुरुवात केली.

दशरथ पुजारी यानी आपल्या प्रदीर्घ संगीत कारकिर्दीत मंगेश पाडगावकर, रमेश आणावकर, शांताराम नांदगावकर, सुधांशु, योगेश्‍वर अभ्यंकर, मधुकर जोशी यांसारख्या गीतकारांच्या गाण्यांना चाली बांधल्या. 'झिमझिम झरती श्रावणधारा', 'अशीच अमुची आई असती', 'चल ऊठ रे मुकुंदा', 'केशवा, माधवा, तुझ्या नामात रे गोडवा', 'मृदुल करांनी छेडित तारा' इत्यादी गाणी त्यांच्या अतिशय गाजलेल्या गाण्यांपैकी आहेत. त्यांनी 'अजून त्या झुडपांच्या मागे' हे आत्मचरित्रपर पुस्तकही लिहिले आहे.

एप्रिल १३, इ.स. २००८ रोजी मुंबईत कर्करोगाने त्यांचा मृत्यू झाला.

## कारकीर्द
पुजारी यांच्या गाजलेल्या गाण्यांपैकी काही गाणी:
* अजून त्या झुडुपांच्या मागे
* अभंगाची गोडी करी ज्यास वेडी
* अशीच अमुची आई असती
* एक तारी सूर जाणी
* केशवा माधवा तुझ्या नामात रे गोडवा
* गोकुळाला वेड लाविले
* चल ऊठ रे मुकुंदा
* जगी ज्यास कोणी नाही
* जनी नामयाची रंगली कीर्तनी
* झिमझिम झरती श्रावणधारा
* ते नयन बोलले काहीतरी
* देव माझा विठू सावळा
* नकळत सारे घडले
* नंदाघरी नंदनवन फुलले
* मुरलीधर घनश्याम
* मृदुल करांनी छेडित तारा
* या झोपल्या जगात
* या मीरेचे भाग्य उजळले
* रे क्षणाच्या संगतीने
* रंगरेखा घेउनी मी
* सावळ्या विठ्ठला तुझ्या दारी आले
* क्षणभर उघड नयन देवा

## बाह्य दुवे
वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:मराठी संगीतकार
वर्ग:इ.स. २००८ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म
राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)

**राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान** (पूर्वीचे *विशाखा आंतरराष्ट्रीय मैदान*) हे हैदराबादमधील मुख्य क्रिकेट मैदान आहे.

उप्पळ या उपनगरात १६ एकर जमिनीवर बांधलेल्या या मैदानात ४०,००० प्रेक्षक बसू शकतात.

वर्ग: भारतातील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग मैदाने‎
वर्ग:हैदराबाद
ऑफ स्पिन

मिळालेला गणला जाईल.]]
**ऑफ स्पिन** तथा **आननी फिरकी** हा क्रिकेटमधील गोलंदाजीचा एक प्रकार आहे. या गोलंदाजीला आंतरफिरकी किंवा उजवी फिरकी अशी पर्यायी नावे आहेत. या प्रकारात उजव्या हाताचा फिरकी गोलंदाज त्याच्या बोटांचा व/वा मनगटाचा वापर करून चेंडूला उजव्या हाताच्या फलंदाजाच्या आननी क्षेत्रापासून पृष्ठीय क्षेत्राकडे फिरक देतो. याचा अर्थ टप्पा पडल्यानंतर चेंडू उजव्या हाताच्या फलंदाजाकडे किंवा डाव्या हाताच्या फलंदाजापासून दूर जातो. पृष्ठीय फिरकीमध्ये चेंडू पृष्ठीय क्षेत्राकडून आननी क्षेत्राकडे फिरक घेतो. 

## संदर्भ
वर्ग:क्रिकेट
माळढोक

thumb|माळढोक**माळढोक** (शास्त्रीय नाव: Ardeotis nigriceps) हा भारतात आणि भारताला लागून असलेल्या पाकिस्तानमधील कोरड्या प्रांतामध्ये आढळणारा अत्यंत दुर्मिळ पक्षी आहे. या पक्ष्याच्या सरंक्षणासाठी अनेक राज्य सरकारांनी ठोस पावले उचलली आहेत. याला इंग्रजीत 'ग्रेट इंडियन बस्टार्ड* म्हणतात. विदर्भात या पक्ष्याला ’हुम’ म्हणतात.
मोठे, उभे शरीर, उंच पाय यामुळे हा पक्षी शहामृगासारखा दिसतो. उडणाऱ्या पक्ष्यांमधील सर्वांत जड पक्ष्यांपैकी हा एक आहे. भारताच्या कोरड्या माळरानांवर एकेकाळी सहज दिसणाऱ्या ह्या पक्ष्यांची संख्या इसवी सन २०११मध्ये केवळ २५० इतकी असल्याचा अंदाज करण्यात आला होता. २०१८मधे ही संख्या १५० वर आली आहे. शिकार आणि अधिवासाचा ऱ्हास यामुळे ही प्रजाती *अतिशय संकटग्रस्त'' स्थितीत आहे. हा पक्षी सन १९७२ च्या वन्यजीव संरक्षण अधिनियमअन्वये संकटग्रस्त म्हणून जाहीर करण्यात आला आहे.
याचे मुख्य खाद्य छोटे व मोठे किडे, टोळ, बिया, छोटी झुडुपे, इत्यादी आहे.

## आढळ 
माळढोक पक्षी भारतामधे फक्त आंध्र प्रदेश,  कर्नाटक, गुजरात, मध्यप्रदेश, महाराष्ट्र व राजस्थान या राज्यांत आढळतो. महाराष्ट्रात हा पक्षी साधारणपणे दुष्काळी जिल्ह्यांमध्ये म्हणजे [अहमदनगर], नागपूर व बीड जिल्ह्यात तसेच सोलापूर जिल्ह्यात आढळतो. सोलापूरजवळ नान्नज अभयारण्य येथे या पक्ष्यासाठी संरक्षित अरण्य स्थापन झाले आहे. हे महाराष्ट्रातील आकाराने सर्वात मोठे अभयारण्य आहे.

## महाराष्ट्रातील संवर्धन 
महाराष्ट्रात केवळ काही मोजके माळढोक शिल्लक राहिले असल्यामुळे त्यांच्या संवर्धनाचे प्रयत्न सुरू आहेत, यांमध्ये पक्ष्यांना रेडिओ कॉलर लावण्याचा समावेश आहे. डॉ.प्रमोद पाटील हे बॉम्बे नॅचरल हिस्ट्री सोसायटी बरोबर काम करणारे पर्यावरण संरक्षण तज्‍ज्ञ माळढोक संवर्धनासाठी विशेष प्रयत्न करत आहेत.

* माळढोक हा भारताच्या राजस्थान राज्याचा राज्यपक्षी आहे.

## बाह्य दुवे 
* पक्ष्यांची मराठी नावे (१) 
* Bird Names (English-Marathi)
* पक्ष्यांची मराठी नावे (२) 

## संदर्भ
वर्ग:पक्षी
सियेरा लिओन

**सियेरा लिओन** हा पश्चिम आफ्रिकेतील अटलांटिक महासागराच्या किनाऱ्यावरील एक छोटा देश आहे. सियेरा लिओनच्या उत्तरेला गिनी, पूर्व व दक्षिणेला लायबेरिया तर पश्चिमेला अटलांटिक महासागर आहे. स्वातंत्र्य मिळण्यापूर्वी सियेरा लिओन ही एक ब्रिटिश वसाहत होती. १९९१ ते २००० दरम्यान येथे गृहयुद्ध चालू होते.

सियेरा लिओनचा मानवी विकास सूचक जगात सर्वात खालच्या स्थानावर आहे. फ्रीटाउन ही सियेरा लिओनची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.

## इतिहास 
## भूगोल 
### चतुःसीमा 
### राजकीय विभाग
### मोठी शहरे 
* फ्रीटाउन

## समाजव्यवस्था 
### वस्तीविभागणी 
### धर्म
### शिक्षण 
### संस्कृती
## राजकारण 
## अर्थतंत्र
## खेळ 
* ऑलिंपिक खेळात
* फुटबॉल संघ
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* सरकारी संकेतस्थळ
* 

वर्ग:आफ्रिकेतील देश
वर्ग:पश्चिम आफ्रिका
मुंबई इंडियन्स

right|thumb

thumb|right|150px|मुंबई इंडियन्स - रंग
**मुंबई इंडियन्स** हा मुंबईस्थित क्रिकेट संघ असून तो भारतीय प्रीमियर लीगमधील दहा संघांपैकी एक आहे. हार्दिक पांड्या मुंबई इंडियन्स संघाचा सध्याचा कर्णधार आहे. माहेला जयवर्दने मुख्य प्रशिक्षक आहे. फलंदाजी प्रशिक्षक किरॉन पोलार्ड, गोलंदाजी प्रशिक्षक लसिथ मलिंगा व पारस म्हांब्रे आहेत तसेच क्षेत्ररक्षण प्रशिक्षक कार्ल हॉपकिन्सन आहेत.
मुंबई हा संघ स्पर्धेचा सर्वात यशस्वी संघ आहे.ज्याने एकूण ५ (२०१३,२०१५,२०१७,२०१९,२०२०) विजेतेपदे मिळवली आहेत. हा संघ भारतातील सर्वात मोठी कंपनी रिलायन्स इंडस्ट्रीजच्या मालकीचा आहे.मुंबई इंडियन्स हा संघ २०२० आय.पी.एल. स्पर्धेचा विजेता आहे.

## फ्रँचाइज इतिहास 
इंडस्ट्रीजची कंपनी रिलायन्स इंडस्ट्रीज लिमिटेड ने भारतीय इंडियन प्रीमियर लीगची मुंबई फ्रँचाईजचे हक्क दहा वर्षांसाठी जानेवारी २४, २००८ रोजी, ११.१९ कोटी डॉलरला विकत घेतले. मुंबई फ्रॅंचाईज आयपीएल मधील सर्वात महाग फ्रॅंचाइज आहे.

### मैदान 
हा संघ वानखेडे स्टेडियम मैदानांवर आपले सामने खेळतो.

### चिन्ह 
सुदर्शन चक्रावर कोरलेले संघाचे नाव हे संघ चिन्ह आहे. हृतिक रोशन हा संघाचा ब्रँड ॲम्बॅसडर होता.

## खेळाडू 
खेळाडूंच्या लिलावात मुंबई संघाने ९ खेळाडू विकत घेतले. १९ वर्षाखालील विश्वचषक विजेत्या भारतीय संघातील आणि ह्यांची सुद्धा संघात निवड करण्यात आली. दक्षिण आफ्रिकेचा खेळाडू नियुक्ती करण्यात आली.

### सध्याचा संघ २०२५ 
हार्दिक पांड्या, रोहित शर्मा, जसप्रीत बुमराह, सूर्यकुमार यादव, तिलक वर्मा, ट्रेंट बोल्ट, नमन धीर, रॉबिन मिन्झ, कर्ण शर्मा, रायन रिकेल्टन, दीपक चहर, मुजीब उर रहमान, विल जॅक्स, अश्वनी कुमार, मिचेल सँटनर, रीस टोपले, बेवन जेकब्स, अर्जुन तेंडुलकर, लिझाद विल्यम्स, विघ्नेश पुथूर,सत्यनारायण राजू, राज अंगद बावा, कॉर्बिन बॉश.

### प्रबंधक आणि प्रशिक्षण चमू २०२५ 
* मालक - रिलायन्स इंडस्ट्रीज लिमिटेड
* संघ व्यवस्थापक - प्रशांत जंगम
* क्रिकेट संचालक - राहुल संघवी
* मुख्य प्रशिक्षक - माहेला जयवर्दने 
* क्षेत्ररक्षण प्रशिक्षक - कार्ल हॉपकिन्सन
* फिजिओथेरपिस्ट - क्रेग गोव्हेंडर
* फलंदाजी प्रशिक्षक - किरॉन पोलार्ड
* गोलंदाजी प्रशिक्षक - लसिथ मलिंगा आणि पारस म्हांबरे

### माजी खेळाडू
## सामने आणि निकाल 
### आयपीएलमधील सर्वंकष कामगिरी 
### २००८ हंगाम 
### २००९ हंगाम 
### २०१० हंगाम
### २०११ हंगाम 
### २०१२ हंगाम 
कोची टस्कर्स केरळ संघ रद्दबातल केल्यामुळे, प्रत्येक संघ उर्वरीत आठ संघांबरोबर दोन-दोन वेळा खेळेल, एक घरच्या मैदानावर व एक दुसऱ्या संघाच्या मैदानावर. प्रत्येक संघ १६ सामने खेळेला.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* अधिकृत भारतीय प्रीमियर लीग संकेतस्थळ
* अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीगमधील संघ
वर्ग:मुंबई इंडियन्स
वर्ग:भारतातील क्रिकेट संघ
ब्रेमन

250 px|इवलेसे|ब्रेमनचे ब्रेमन राज्यामधील स्थान
**ब्रेमन** () हे जर्मनी देशाच्या ब्रेमन ह्या राज्याच्या दोन शहरांपैकी एक आहे (दुसरे शहर: ब्रेमरहाफेन). हान्से संघामधील हे शहर जर्मनीच्या उत्तर भागात वेसर नदीच्या काठावर वसले असून ते एक महत्त्वाचे बंदर आहे. नीडरजाक्सन राज्याने ब्रेमनला सर्व बाजूंनी वेढले आहे.

२०१२ साली ब्रेमन शहराची लोकसंख्या सुमारे ५.५ लाख तर महानगर क्षेत्राची लोकसंख्या २४ लाख होती. ब्रेमन हे उत्तर जर्मनीमधील हांबुर्ग खालोखाल दुसऱ्या क्रमांकाचे शहर आहे. महाराष्ट्रातील पुणे हे ब्रेमेनचे भगिनी शहर  आहे

## हे सुद्धा पहा
*जर्मनीमधील शहरांची यादी

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ
* 

वर्ग:जर्मनीमधील शहरे
बाळकृष्ण शिवराम मुंजे

**बाळकृष्ण शिवराम मुंजे** (डिसेंबर १२, इ.स. १८७२ - मार्च ४, इ.स. १९४८) भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील एक पुढारी व काँग्रेसमधील लोकमान्य टिळकांच्या जहाल विचारसरणीचे समर्थक होते. पेशाने डॉक्टर असलेल्या मुंज्यांनी उत्तरायुष्यात हिंदू पुनरुत्थानाकरता हिंदू महासभेच्या माध्यमातून प्रयत्न केले. त्यांनी नाशकातील 'भोंसला मिलिटरी स्कूल' ही सैनिकी शाळेच्या स्थापण्याकरता पुढाकार घेतला; तसेच देहरादून येथील 'इंडियन मिलिटरी अकॅडमी' या सैनिकी प्रशिक्षणसंस्थेच्या स्थापनेतही पुढाकार घेतला.

मुंजे,बाळकृष्ण शिवराम
मुंजे,बाळकृष्ण शिवराम
मुंजे,बाळकृष्ण शिवराम
मुंजे,बाळकृष्ण शिवराम
मुंजे,बाळकृष्ण शिवराम
जर्मनीचे राष्ट्रगीत

वर्ग:राष्ट्रगीते
## मूळ जर्मन भाषेतील राष्ट्रगीत (कंसात मराठी उच्चारासह):
Deutschland, Deutschland über alles, **(दॉईचलॅण्ड, दॉईचलॅण्ड युबर आलस्)**
Über alles in der Welt, **(युबर आलस् इन देअर वेल्ट)** 
Wenn es stets zu Schutz und Trutze **(वेन एस श्टेट्स त्सू शुट्स्त उण्ड ट्रुट्त्सं)**
Brüderlich zusammenhält. **(ब्र्युडरलीश त्सुझामेनहेल्ट)**
Von der Maas bis an die Memel, **(फॉन देअर मास बिस आन दि मेमेल)**
Von der Etsch bis an den Belt,** (फॉन देअर एश बिस आन देन बेल्ट)**

Deutschland, Deutschland über alles, **(दॉईचलॅण्ड, दॉईचलॅण्ड युबर आलस्)**
Über alles in der Welt **(युबर आलस् इन देअर वेल्ट) **

Deutsche Frauen, deutsche Treue, **(दॉईच्च फ्राऊएन, दॉईच्च त्रॉइय्य,) **
Deutscher Wein und deutscher Sang **(दॉईचर वाईन उण्ड दॉईचर सांग)**
Sollen in der Welt behalten **(झॉलेन इन देअर वेल्ट बेहाल्टेन्)**
Ihren alten schönen Klang, **(इहरेन आल्टेन शोनेन क्लांग्)**
Und zu edler Tat begeistern **(उण्ड त्सू एल्डर टाट बेगाईस्टर्न्)**
Unser ganzes Leben lang. **(उन्झर गान्झेस लेबेन लांग्)**

Deutschland, Deutschland über alles, **(दॉईचलॅण्ड, दॉईचलॅण्ड युबर आलस्)**
Über alles in der Welt **(युबर आलस् इन देअर वेल्ट) **

Einigkeit und Recht und Freiheit **(आईनिशकाईट उण्ड रेश्ट उण्ड फ्रायहाईट्)**
Für das deutsche Vaterland! **(फ्युअर दास दॉईच्चं फाटरलाण्ड)**
Danach lasst uns alle streben **(दानाख लेस्ट उन्स आलं स्टेर्बेन)**
Brüderlich mit Herz und Hand! **(ब्र्युडर्लिश मिट हेर्झ उण्ड हाण्ड)**
Einigkeit und Recht und Freiheit **(आईनिशकाईट उण्ड रेश्ट उण्ड फ्रायहाईट्)**
Sind des Glückes Unterpfand; **(सिण्ड देस ग्ल्युकेस उंटरफाण्ड)**

Blüh' im Glanze dieses Glückes, **(ब्ल्युह् इम गान्झं दिजेस ग्युकेस)**
Blühe, deutsches Vaterland! **(ब्ल्युह दॉईचेस फाटरलाण्ड)**
कॉग्निझंट

**कॉग्निझंट टेक्नोलॉजी सोल्युशन्स कॉर्पोरेशन ही** एक माहिती-तंत्रज्ञान क्षेत्रातील बहुराष्ट्रीय कंपनी आहे. पूर्वी भारतातील चेन्नई शहरात मुख्यालय असलेल्या या कंपनीने ते अमेरिकेच्या न्यू जर्सी राज्यातील टीनेक या शहरात हलविले आहे.

वर्ग:भारतातील माहिती तंत्रज्ञान कंपन्या
अखिल भारतीय हिंदू महासभा

'''''' ही भारतातील हिंदुराष्ट्रवादी संघटना होती. मुस्लिम लीग व धर्मनिरपेक्ष भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस यांच्या धार्मिक-राजकीय भूमिकेविरोधात हिंदूंचे राजकीय प्रतिनिधित्व करण्याच्या उद्देशाने अ.भा. हिंदू महासभेची १९१५ साली स्थापना झाली.

,
वर्ग:हिंदू पुनरुत्थानवादी
वर्ग:हिंदू चळवळी आणि संघटना
निरोप (चित्रपट)

**निरोप (चित्रपट)** हा २००८ मध्ये प्रदर्शित झालेला मराठी चित्रपट आहे.
भारतातील राष्ट्रीय उद्यानांची यादी

**भारतातील राष्ट्रीय उद्याने** ही इंटरनॅशनल युनिअन फॉर कंझर्वेशन ऑफ नेचरनुसार वर्ग II मधील संरक्षित क्षेत्र आहे. भारतातील पहिले राष्ट्रीय उद्यान १९३६ मध्ये स्थापन झाले, जे आता उत्तराखंडमध्ये जिम कॉर्बेट राष्ट्रीय उद्यान म्हणून ओळखले जाते. १९७० मध्ये भारतात फक्त पाच राष्ट्रीय उद्याने होती. १९७२ मध्ये भारताने वन्यजीव संरक्षण कायदा लागू केला आणि १९७३ मध्ये वाघांच्या संरक्षणासाठी व्याघ्रप्रकल्प सुरू केले. १९८० च्या दशकात वन्यजीवांचे संरक्षण मजबूत करणारे आणखी कायदे आणले गेले. सध्या भारतात १०६ राष्ट्रीय उद्याने आहेत जे एकूण  क्षेत्र व्यापतात.

## राज्यानुसार 
मध्य प्रदेश राज्यामध्ये ११ अशी सर्वाधिक राष्ट्रीय उद्याने आहे. त्या खालोखाल आसाम मध्ये ७; तर केरळ, महाराष्ट्र, उत्तराखंड, पश्चीम बंगाल व अंदमान आणि निकोबार येथे प्रत्येकी ६ राष्ट्रीय उद्याने आहे. १९८१ मध्ये स्थापन झालेले लडाखयेथील हेमिस राष्ट्रीय उद्यान हे सर्वाधील मोठे असे  क्षेत्रफळाचे आहे.

राज्यांमध्ये पंजाब आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये चंडिगढ, दादरा नगर हवेली आणि दमन दिव, दिल्ली, लक्ष्यद्विप, आणि पुडुचेरी यांमध्ये राष्ट्रीय उद्याने नाही.

## यादी 
ही भारतातल्या राष्ट्रीय उद्यानांची यादी आहे:

## संदर्भ 
*
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:याद्या
रणथंभोर राष्ट्रीय उद्यान

रणथंभोर राष्ट्रीय उद्यान हा भारतातील एक प्रमुख व्याघ्रप्रकल्प आहे. अत्यंत कमी वनक्षेत्रातील वाघांची जास्त संख्या हे या प्रकल्पाचे वैशिट्य होते. परंतु याच कारणाने हे वनक्षेत्र चोरट्या शिकारींसाठी पण नंदनवन बनले. रणथंभोर व्याघ्रप्रकल्प हा राजस्थानमधील सवाई माधोपूर या जिल्ह्यात आहे व जयपूरपासून साधारणपणे १३० किमी अंतरावर आहे.

या उद्यानात उत्तरेकडे बनास नदी वाहते तर दक्षिणेकडे चंबळ नदी वाहते. उद्यानात अनेक तळी आहेत. तेथे वन्यप्राणी हमखास पहायला मिळतात. उद्यानाच्या मध्यभागीच प्रसिद्ध रणथंबोरचा किल्ला आहे त्यावरून या उद्यानाचे नाव पडले आहे. गेली कित्येक शतके ह्या किल्यात वस्ती नसल्याने हा भकास झाला आहे. या किल्यातच काही वाघांनी आपले घर थाटले होते. या विषयावर वाल्मिक थापर यांनी अतिशय सुरेख चित्रण करून एक माहितीपट बनवला आहे. या अभयारण्यात इतर प्रमुख प्राण्यांमध्ये बिबटे, रानडुक्कर, सांबर, चितळ, गवा व नीलगाय यांचाही समावेश होतो.

## रणथंभोर राष्ट्रीय उद्यानाची माहिती 
* राष्ट्रीय उद्यानाचे क्षेत्रफळ - एकूण ३९२ चौरस किमी. त्यातील गाभाक्षेत्र २७५ चौ. किमी.
* व्याघ्रप्रकल्पाचे क्षेत्र - १३३४ चौ.किमी.
* समुद्रसपाटीपासून उंची - २१५ ते ५०० मीटर
* जंगलाचा प्रकार - विषववृत्तीय शुष्क प्रकारचे जंगल
* उद्यानाला भेट देण्याचा कालावधी - नोव्हेबर ते मार्च दरम्यान कधीही

## इतर 
* रणथंबोर हे शुष्क जंगल असल्याने येथे वाघ पटकन दिसतात.तसेच अन्य प्राणी, पक्षीही दिसतात. येथे मोरांची संख्या खूप आहे. त्यामुळे येथील वनरक्षक येथील वाघांना नावाने ओळखतात.
* ८० च्या दशकातील चंगीज नावाचा वाघ आजवरचा सर्वाधिक प्रसिद्ध (लेजंड) वाघ असावा. या वाघाने स्वतःची शिकारीची शैली बनवली होते. त्याप्रमाणे तो तळ्यामध्ये चरत असलेल्या प्राण्यांवर हल्ला करे. त्याच्या सूर मारण्याच्या पद्धतीमुळे तो पाण्यात तुफानी वेगाने हालचाली करायचा व शिकार साधायचा. अनेक अभ्यासक, छायाचित्रकारांनी या वाघाचे निरीक्षण केले आहे व या वाघाने केलेल्या शिकारींची क्षणचित्रे वाघावरच्या अनेक माहितीपटांत आहेत.

## बाह्य दुवे 
;छायाचित्रे:
* पीबेस.कॉम 

* पीबेस.कॉम
* ट्रेक‍अर्थ.कॉम
* धारासी.ऑर्ग.यूके 

* अधिकृत संकेतस्थळ

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय उद्याने
फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेता पुरस्कार

**फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेता पुरस्कार**  दरवर्षी फिल्मफेअर नियतकालिकातर्फे बॉलिवूडमधील सर्वोत्तम अभिनेत्याला दिला जातो. हा फिल्मफेअर पुरस्कारांमधील एक पुरस्कार आहे. आजवर दिलीप कुमार व शाहरूख खान ह्यांनी सर्वाधिक वेळा (प्रत्येकी ८ वेळा) हा पुरस्कार जिंकला आहे.

## विजेत्यांची सूची 
अभिनेता
वर्ग:अभिनेत्यांसाठी पुरस्कार
जोसेफ ब्लॅक

वर्ग:स्कॉटलंडचे रसायनशास्त्रज्ञ
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:इ.स. १७२८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७९९ मधील मृत्यू
फर्डिनांड आयझेनस्टाइन

इवलेसे

**फर्डिनांड गॉटहोल्ड मॅक्स आयझेनस्टाइन** (एप्रिल १६, इ.स. १८२३ - ऑक्टोबर ११, इ.स. १८५२) हा जर्मन गणितज्ञ होता.

वर्ग:जर्मन गणितज्ञ
वर्ग:इ.स. १८२३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८५२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पोप कैयस

**पोप कैयस** (? - एप्रिल २२, इ.स. २९६) हा तिसऱ्या शतकाच्या अखेरचा पोप होता.

याचा उल्लेख *पोप गैयस* असाही आढळतो.

कैयस
वर्ग:इ.स. २९६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अनतोल फ्रान्स

**अनतोल फ्रांस** (; १६ एप्रिल १८४४ - १२ ऑक्टोबर १९२४) हा एक प्रसिद्ध फ्रेंच साहित्यिक होता. त्याच्या कादंबरी व इतर लेखनासाठी फ्रांसला १९२१ साली साहित्यातील नोबेल पारितोषिक मिळाले होते.

## बाह्य दुवे
*फ्रांसचे साहित्य

वर्ग:फ्रेंच लेखक
वर्ग:साहित्यातील नोबेल पारितोषिकविजेते
पोप अगापेटस पहिला

**पोप अगापेटस पहिला** (?:रोम - एप्रिल २२, इ.स. ५३६) हा सहाव्या शतकातील पोप होता.

अगापेटस पहिला
वर्ग:इटालियन पोप
वर्ग:इ.स. ५३६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डोनाल्ड जे. क्रॅम

क्रॅम, डोनाल्ड जे.
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:इ.स. १९१९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००१ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हेन्री फील्डिंग

फील्डिंग, हेन्री
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:इ.स. १७०७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७५४ मधील मृत्यू
नवेगाव राष्ट्रीय उद्यान

**नवेगाव राष्ट्रीय उद्यान** हे भारतातील प्रमुख राष्ट्रीय उद्यान आहे. हे उद्यान भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील गोंदिया या जिल्ह्यात असून अर्जुनी मोरगाव तालुक्यात आहे.

## जंगलाचा प्रकार 
हे जंगल मुख्यत्वे मध्य भारतीय पानगळी प्रकारात मोडते. ऐन, हळदू, कलाम धावडा, बीजा, साग, सूर्या अशा प्रकारची झाडे या अरण्यात आढळतात.

## भौगोलिक 
उद्यानाचा मुख्य भाग हा डोंगराळ आहे डोंगराच्या पायथ्याशी नवेगाव नावाच्या तळ्याने वेढलेले आहे. इटिडोह धरण आणि नवेगाव बांध तलाव असे दोन मोठे जलाशय येथे आहेत. या जंगलाचा विस्तार सुमारे १३४ चौरस किलोमीटर आहे. माधव झरी, राणी डोह, कामझरी, टेलनझरी, अंगेझरी, शृंगार बोडी हे झरे आणि पाणसाठी येथे आहेत. हा विभाग पाणथळ आणि दलदल असलेला आहे.

## प्राणी जीवन 
नवेगावचे उद्यान हे मुख्यत्वे विविध प्रकारच्या पक्ष्यांसाठी प्रसिद्ध आहे. नवेगावच्या तळयात हिवाळ्यात हजारोंनी स्थलांतरित पक्षी येतात. यात विविध प्रकारची बदके, हंस, क्रौंच, करकोचे, बगळे, पाणकोंबडया, पाणकावळे इत्यादी. तळ्यात विविध प्रकारचे पाणथळी पक्षी बघायला मिळतात तर जंगलामध्येही विविध प्रकारचे झाडीझुडुपातील पक्षी पहावयास मिळतात. प्राणी जीवनात येथे वाघ, बिबट्या, अस्वल, तरस, सांबर, नीलगाय, रानगवा, रानडुक्कर, माकडे व वानरे तसेच विविध प्रकारचे साप आढळतात यात पट्टेरी मण्यार ही दुर्मिळ सर्पाची जात येथे आढळते. येथील सर्वात विशेष म्हणजे तलावात पाणमांजरे आढळतात. निसर्गसाहित्यिक मारुती चित्तमपल्ली यांनी पाणमांजरांवरती अभ्यास याच उद्यानात केला होता. तसेच येथे कधी कधी रानकुत्रीही आढळतात. त्यांचे वास्तव्य काही काळापुरते असते. उद्यानात सारस क्रौंचाची एक जोडी नेहेमी असते. विदर्भातील पक्षीअभ्यासकांनुसार महाराष्ट्रात केवळ येथील सारस क्रौंचाची वीण केवळ नवेगाव मध्ये होते.

## कसे जाल 
* नागपूरहून कोलकाताच्या दिशेने राष्ट्रीय महामार्ग ५३ वरून कोहमारा नावाचे गाव आहे.येथून गोंदिया-अर्जुनी मोरगाव-गडचिरोली प्रमुख राज्य महामार्ग क्र-११ वरून नवेगाव राष्ट्रीय उद्यान येथे जाण्यासाठी फाटा आहे.

* रेल्वे मार्गाने जायचे असल्यास गोंदिया येथुन मेमु ट्रेन उपलब्ध आहे. तसेच देवलगाव रेल्वेस्थानक, अर्जुनी रेल्वेस्थानक पर्यंत ट्रेन उपलब्ध आहे.

* महाराष्ट्र राज्य परिवाहन मंडळाच्या साकोलीहून नवेगावला जाण्यासाठी एस्.टी बसेस मिळतात.

## संदर्भ 
* अरण्यपुत्र -माधवराव पाटील

## बाह्य दुवे 
* नवेगाव उद्यानातील भ्रमंतीवर भालचंद्र पुजारी यांचा ब्लॉग व छायाचित्रे 

वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय उद्याने
पेट्रोनियस मॅक्झिमस

**पेट्रोनियस मॅक्सिमस** (लॅटिन:*फ्लाव्हियस ॲनिसियस पेट्रोनियस मॅक्सिमस ऑगस्टस*; अंदाजे ३९६ - ३१ मे, इ.स. ४५५) हा ४५५ साली अडीच महिन्यांसाठी रोमन सम्राट होता.

वर्ग:रोमन सम्राट
वर्ग:इ.स. ४५५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डोनाल्ड टस्क

**डोनाल्ड टस्क** (; जन्मः २२ एप्रिल १९५७) हा एक पोलिश राजकारणी, पोलंडचा माजी पंतप्रधान व युरोपियन युनियनच्या युरोपियन परिषदेचा विद्यमान अध्यक्ष आहे. सिव्हिक प्लॅटफॉर्म ह्या पोलिश राजकीय पक्षाचा संस्थापक व माजी चेरमन असलेल्या टस्क ह्याची ९ नोव्हेंबर २००७ साली पंतप्रधानपदी निवड झाली. ७ वर्षे पंतप्रधानपदावर राहिल्यानंतर सप्टेंबर २०१४ मध्ये टस्कने पदाचा राजीनामा दिला व युरोपियन परिषदेचे अध्यक्षपद स्वीकारले.

## बाह्य दुवे
*युरोपियन परिषदेचे संकेतस्थळ
* पंतप्रधान अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:पोलंडचे पंतप्रधान
वेदगंगा नदी

**वेदगंगा** ही कोल्हापूर जिल्ह्यातील एक नदी आहे. ही पंचगंगा नदीची उपनदी असून पुढे कृष्णा नदीला जाऊन मिळते. वेदगंगा नदी महाराष्ट्र आणि कर्नाटक राज्यातील कित्येक गावांना पाणी पुरवठा करते. या नदीचे पाणी जास्तीत जास्त शेतीसाठी तसेच गावांमध्ये पिण्यासाठी वापरले जाते. ही नदी अदमापुर पासून पुढे कर्नाटक मध्ये यमगर्णी, जत्राट, सिदनाळ, हूनरगी, ममदापूर, भोज मधून पुढे बारवाड मध्ये दूधगंगा नदीला मिळते आणि तसच पुढे ती कृष्णा नदीमध्ये समावते.

वेदगंगा नदीचा उगम भटवाडी (तांब्याचीवाडी ) येथे गोमुखातून होतो. या नदीच्या काठी वेद म्हणले जात असत, म्हणून या नदीचे नाव वेदगंगा असे पडले आहे.

वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या
वर्ग:कोल्हापूर जिल्हा
बेन स्कॉट

**बेंजामिन जेम्स मॅथ्यू** *बेन* **स्कॉट** (४ ऑगस्ट, इ.स. १९८१ - ) हा कडून टी२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू आहे.

हा यष्टीरक्षक असून उजव्या हाताने फलंदाजी करीत असे.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ओल्ड ट्रॅफर्ड

right|thumb|250 px|ओल्ड ट्रॅफर्ड
'''''' हे इंग्लंडच्या मॅंचेस्टर शहरामधील एक फुटबॉल मैदान आहे. इंग्लिश प्रिमियर लीगच्या मॅंचेस्टर युनायटेड फुटबॉल क्लबचे ओल्ड ट्रॅफर्ड हे यजमान मैदान आहे.

## बाह्य दुवे
* Old Trafford 

वर्ग:इंग्लंडमधील फुटबॉल मैदाने
वर्ग:मँचेस्टर
बेकर बेट

**बेकर आयलंड** हे प्रशांत महासागरातील एक बेट आहे. अमेरिकेने १८५७ साली या बेटाचा ताबा घेतला.

येथे मनुष्यवस्ती नाही. दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान बांधलेली आणि आता वापरात नसलेली एक धावपट्टी या बेटावर आहे.

वर्ग:अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने
२००८ स्पॅनिश ग्रांप्री

## Classification
### पात्रता
### Race
वर्ग: २००८ फॉर्म्युला वन हंगाम
वर्ग:स्पॅनिश ग्रांप्री
अमृत

'''''' हे देव-दानवांनी केलेल्या समुद्र मंथनातून निर्माण झालेले शेवटचे रत्न आहे. देव-दानवांनी अमृत प्राप्तीसाठीच समुद्र मंथन केले होते अशी पुराणांमध्ये नोंद आहे.

अमृत हे असे पेय आहे की जे प्यायलानंतर अमरत्व प्राप्त होते. भगवान विष्णूंनी मोहिनीचे रूप घेऊन ते दानवांकडून मोठ्या चलाखीने काढून घेऊन देवांकडे दिले अशी आख्यायिका आहे. समुद्रमंथनासाठी मेरू पर्वताची रवी आणि वासुकी नागाची दोरी केली होती. या समुद्रमंथनातून चौदा रत्ने निर्माण झाली. त्यापैकी अमृत हे एक रत्न आहे. 

वर्ग:समुद्रमंथन
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:हिंदू पौराणिक कथा
पाईन वृक्ष

200px|right|पाईन वृक्ष

**पाईन वृक्ष** हे सरळ उंच वाढणारे सुचिपर्णी झाड आहे. 

वर्ग:वनस्पती
आमागासाकी

**आमागासाकी** हे जपानच्या ह्योगो प्रांतातील शहर आहे. या शहराची स्थापना एप्रिल १, इ.स. १९१६ रोजी झाली.

इ.स. १९७१मध्ये येथील लोकसंख्या ५,५४,००० होती. सध्या हा आकडा ४,६०,००० च्या आसपास आहे.
200px|इवलेसे|डावे|आमागासाकी रेल्वे स्थानक

वर्ग:जपानमधील शहरे
सोनेरी वानर

**सोनेरी वानर** ही वानरांमधील एक जात आहे ( शास्त्रीय नाव - Trachypithecus geei) ही  वानरे फक्त भारत-भूतान मधील मानस राष्ट्रीय उद्यानात दिसून येतात. इतर वानरांपेक्षा ही जात अत्यंत दुर्मिळ आहे व नामशेष होण्याच्या मार्गावर आहे. 

नावा प्रमाणेच ह्या वानराची फर सोनेरी रंगाची असते म्हणून यास सोनेरी वानर असे म्हणतात. याची उंची साधारणपणे अर्धामीटर पर्यंत असते व वजन १०-१२ किलोपर्यंत भरते. झाडांची पाने व फळे हा यांचा मुख्य आहार आहे. इतर वानरांप्रमाणेच हेही वानर मुख्यत्वे कळप करून रहातात. कळपाचा म्होरक्या नर असतो व इतर माद्या असतात.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
*
*

वर्ग:प्राणी
वर्ग:सस्तन प्राणी
एरफुर्ट

**एरफुर्ट** () hii जर्मनी देशाच्या थ्युरिंगेन या राज्याची राजधानी आहे. हे शहर जर्मनीच्या मध्य भागात लाइपझिशच्या १०० किमी नैऋत्येस वसले आहे.

## संदर्भ 
## हे सुद्धा पहा
*जर्मनीमधील शहरांची यादी

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
* 

वर्ग:जर्मनीमधील शहरे
वर्ग:थ्युरिंगेन
जिब्राल्टर

**जिब्राल्टर** हा युनायटेड किंग्डमच्या आधिपत्याखालील स्पेनच्या दक्षिणेचा भाग आहे.

वर्ग:स्पेन
वर्ग:युनायटेड किंग्डमचे परकीय प्रांत
मानस राष्ट्रीय उद्यान

**मानस राष्ट्रीय उद्यान** हे आसाम राज्यातील भारत-भूतान सीमेवरील प्रमुख राष्ट्रीय उद्यान आहे. या उद्यानाचे प्रमुख आकर्षण आहे येथील सोनेरी वानर व ढगाळ बिबट्या ज्याला इंग्रजीत Clouded Leopard असे म्हणतात. येथील सोनेरी वानर जगात इतरत्र कुठेही आढळत नाही. त्याच बरोबर अनेक दुर्मिळ प्राणी व वनस्पतींसाठी हे माहेरघर आहे. या उद्यानाचे नाव येथील वाहणाऱ्या मानस नदीमुळे पडले आहे. मानस नदी ब्रम्हपुत्रा नदीची एक प्रमुख उपनदी आहे. 

या उद्यानाची स्थापना १९२८ मध्ये झाली व याचे क्षेत्रफळ ३६० किमी वर्ग इतके आहे. याची १९७३ मध्ये व्याघ्रप्रकल्प म्हणून घोषणा झाली. १९८५ मध्ये युनेस्कोतर्फे या उद्यानाची जागतिक वारसा स्थान म्हणून निवड करण्यात आली, मुख्य कारण म्हणजे केवळ येथेच आढळणारे प्राणी व पक्षी. राष्ट्रीय उद्यान असले तरी सीमेवर असल्यामुळे चोरट्या शिकारीचा तसेच दहशतवाद्यांचा उपद्रव खूप आहे.

## प्राणी 
वर नमूद केल्या प्रमाणे येथे आढळणारे सोनेरी वानर येथील मुख्य आकर्षण आहे त्याच बरोबर भारताचा प्रमुख व्याघ्रप्रकल्प असून भारतातील महत्त्वाच्या मार्जार कुळातील प्रजाती येथे आढळतात. वाघ, बिबट्या, ढगाळ बिबट्या व अनेक प्रकारच्या रानमांजरी ज्यातील सोनेरी मांजर जे अतिशय दुर्मिळ आहे. भारतातील मार्जार कुळातील सर्वात अधिक प्रजाती येथे आढळून येतात.

एकूण सस्तन प्राण्यांच्या ५५ प्रजाती येथे आढळून येतात, पक्ष्यांच्या ३८०, सरपटण्याऱ्या प्राण्यांच्या ५० प्रजाती येथे आढळून येतात. इतर प्रमुख प्राण्यांमध्ये भारतीय हत्ती, भारतीय एकशिंगी गेंडा, रानगवा, रानम्हशी, बाराशिंगा, आसामी माकड, स्लो लोरिस अथवा लाजवंती, पाणमांजर, अस्वल, भेकर, सांबर, चितळ इत्यादी. सोनेरी वानरा बरोबरच, आसामी कासव व छोटे रानडुक्कर येथील वैशिट्य आहे.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे
वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय उद्याने
वर्ग:भारतातील जागतिक वारसा स्थाने
आसवगड

**आसवगड** हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील एक  किल्ला आहे.

## इतिहास
## छायाचित्रे
## गडावरील ठिकाणे
## गडावर जाण्याच्या वाटा
## बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले
अंजनवेल

'''''' हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील एक किल्ला आहे. हा गोपालगड या नावानेपण ओळखला जातो.

## माहिती 
हा किल्ला वशिष्ठी नदीच्या मुखावर वसलेला आहे. हा किल्ला अंजनवेल गावाच्या सीमेवर आहे.

## इतिहास 
हा किल्ला सोळाव्या शतकात विजापूर च्या राजाने बांधला व इ.स. १६६० च्या आसपास शिवाजी महाराजांनी याचे पुनरुज्जीवन केले.

या ठिकाणी सापडणाऱ्या एका दगडावर मात्र इ.स. १७०७ हे वर्ष व बांधणाऱ्याचे नाव सिद्दि साट असे लिहिलेले आढळते.

## छायाचित्रे
## गडावरील ठिकाणे 
मुख्य जागा

## बाह्य दुवे 
* अंजनवेल गडाची माहिती
* अंजनवेल गडाची छायाचित्रे

वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले
अंबागड

२०११ च्या जनगणनेनुसार अंबागड गावाचा स्थान कोड किंवा गाव कोड ५३६७४४ आहे. अंबागड हे गाव महाराष्ट्र राज्यातील भंडारा जिल्ह्यातील तुमसर तालुक्यात आहे. हे उपजिल्हा मुख्यालय तुमसर (तहसीलदार कार्यालय) पासून ११ किमी अंतरावर आणि जिल्हा मुख्यालय भंडारा पासून ४४ किमी अंतरावर आहे. या गावाचे क्षेत्रफळ सुमारे ११२२ हेक्टर आहे. अंबागडची एकूण लोकसंख्या २२४१ आहे, त्यापैकी पुरुषांची लोकसंख्या ११०४ आहे तर महिलांची लोकसंख्या ११३७ आहे. अंबागड गावाचा साक्षरता दर ७४.८३% असून त्यापैकी ७९.१७% पुरुष आणि ७०.६२% महिला साक्षर आहेत. अंबागड गावात सुमारे ४३३ घरे आहेत. आंबागड गावाचा पिन कोड ४४१९१२ हा आहे.

**अंबागड** हा महाराष्ट्र राज्यातील भंडारा जिल्हयातून जाणाऱ्या सातपुडा पर्वताच्या दक्षिणेकडील टेकड्या या गायमुखच्या टेकड्या अथवा अंबागडाच्या टेकड्या म्हणून ओळखल्या जातात. या टेकड्यामध्ये बलदंड असा 'अंबागड' नावाचा वनदुर्ग आहे. अंबागड हा वनदुर्ग भंडारा जिल्ह्यामधील तुमसर तालुक्यात आहे.

## जवळची गावे 
* लांझेरा
* लोहारा
* गायमुख
* सोनपुरी
* रामपूर हमेशा
* बपेरा
* हरदोली
* दावेझरी
* पवनारा
* कारली
* चिचोली

## इतिहास 
या गावात अंबागड किल्ला प्रसिद्ध आहे.
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भंडारा जिल्ह्यातील गावे
क्लोद जोसेफ रूगे दि लिल

'''''' (मे १०, १७६० - जून २६, १८३६) हा फ्रेंच गीतकार, संगीतकार होता. १७९२ साली त्याने रचलेले 'ला मार्सिलेस' हे गाणे पुढे फ्रांसचे राष्ट्रगीत म्हणून स्वीकारले गेले.

वर्ग:फ्रेंच कवी
वर्ग:इ.स. १७६० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८६३ मधील मृत्यू
ऑन्टारियो

[इवलेसे|डावे|[नायगारा धबधबा]]
**ऑन्टारियो** हा कॅनडा देशातील सर्वाधिक लोकसंख्येचा प्रांत आहे. कॅनडाची राजधानी ओटावा व कॅनडातील सर्वात मोठे शहर टोरोंटो ह्याच प्रांतात वसले आहेत.


वर्ग:कॅनडाचे प्रांत व प्रदेश
फेरबँक्स (अलास्का)

इवलेसे
इवलेसे
**फेरबँक्स** अमेरिकेच्या अलास्का राज्यातील शहर आहे. फेरबँक्स नॉर्थ स्टार बरोचे प्रशासकीय केंद्र असलेले हे शहर उत्तर धृव वृत्तापासून १९० किमी दक्षिणेस वसलेले आहे. सध्याच्या अंदाजानुसार शहराची वस्ती ३२,३२४ तर महानगराची वस्ती १,००,८०७ इतकी होती. त्यानुसार अँकरेजनंतर फेरबँक्स अलास्कातील दुसऱ्या क्रमांकाचे शहर आहे. हे शहर पुण्याचे भगिनी शहर आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* युनिव्हर्सिटी ऑफ अलास्का फेरबँक्स

वर्ग:अलास्कामधील शहरे
वर्ग:फेरबँक्स (अलास्का)
२००६ स्पॅनिश ग्रांप्री

**२००६ स्पॅनिश ग्रांप्री**   फॉर्म्युला वन हंगामातील मोटर शर्यत होती.
वर्ग: स्पॅनिश ग्रांप्री
खगोलीय एकक

'''''' (AU) हे अंतराळातील अंतर मोजण्याचे एक एकक आहे. एक खगोलीय एकक म्हणजे, सूर्याचे  पृथ्वीपासूनचे  सरासरी अंतर होय. याची सर्वमान्य किंमत १,४९,५९,७८,७०,६९१ ± ३० मीटर ≈ ९,३०,००,००० मैल इतकी आहे.

अंतराळात असणारी प्रचंड अंतरे या एककात मोजण्यात येतात.

उदा. गुरू ग्रहाचे सूर्यापासूनचे अंतर सुमारे ५.२ AU  आहे तर प्लूटोचे सुमारे ३९ AU इतके आहे.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:खगोलशास्त्र
वर्ग:मापनाची एकके
२००० स्पॅनिश ग्रांप्री

वर्ग: स्पॅनिश ग्रांप्री
स्पॅनिश ग्रांप्री
वर्ग:रिकामी पाने
१९९७ स्पॅनिश ग्रांप्री

**१९९७ स्पॅनिश ग्रांप्री** तथा **३९ ग्रान प्रेमियो मार्लबोरो दे एस्पान्या** ही फॉर्म्युला वन कार शर्यत होती. २५ मे, १९९७ रोजी माँतमेलो शहरातील सर्किट दि कातालुन्या येथे झालेली ह शर्यत १९९७ फॉर्म्युला वन मोसमाची सहावी शर्यत होती.

वर्ग: स्पॅनिश ग्रांप्री
वर्ग:इ.स. १९९७ मधील खेळ
१९९९ स्पॅनिश ग्रांप्री

**१९९९ स्पॅनिश ग्रांप्री** ३० मे, १९९९ रोजी झालेली फॉर्म्युला वन कार शर्यत होती. स्पेनच्या माँतमेलो शहरातील सर्कित दे कातालुन्या येथे झालेल्या ६५ फेऱ्यांच्या या शर्यतीत मॅकलारेन-मर्सेडीझ कार चालवणारा मिका हाक्कानेन विजयी झाला. डेव्हिड कूल्टहार्ड दुसरा तर मायकेल शुमाकर तिसरा आला.

वर्ग: स्पॅनिश ग्रांप्री
वर्ग:इ.स. १९९९ मधील खेळ
साखळी सामने

**साखळी सामने** क्रीडा स्पर्धांमधील संघांची क्रमवारी ठरविण्यासाठीची एक पद्धत आहे. स्पर्धेतील संघांचे गट करण्यात येतात. काही वेळेस सगळ्या संघांचा एकच गट असतो. प्रत्येक संघ आपल्या गटातील प्रत्येक संघाबरोबर सामने लढवतो.

वर्ग:क्रीडा
२००६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री

**२००६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री**  २००६ फॉर्म्युला वन हंगामातील तिसरी शर्यत होती. ती ३१ मार्च ते २ एप्रिल २००६ दरम्यान अल्बर्ट पार्क, मेलबर्न, ऑस्ट्रेलिया येथे खेळली गेली. ही शर्यत फर्नांदो अलोन्सोने जिंकली.किमी रायकोन्नेन हा दुसऱ्या स्थानावर तर राल्फ शुमाखर याने तृतीय क्रमांक पटकविला.

प्रथमतः ही शर्यत यापूर्वीच होणार होती परंतु मेलबर्न येथे होत असलेल्या २००६ राष्ट्रकुल खेळमुळे, याची वेळ नंतर निश्चित करण्यात आली. याऐवजी बहरैन येथे हा हंगाम सुरू करण्यात आला.

वर्ग:ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री
१९९९ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री

वर्ग:ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री
वर्ग:इ.स. १९९९ मधील खेळ
वर्ग:रिकामी पाने
१९९२ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री

**१९९२ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री** ही फॉर्म्युला वन मोटारींची शर्यत ८ नोव्हेंबर १९९२ रोजी एडलेड मध्ये संपन्न झाली. १९९२ च्या फॉर्म्युला वन हंगामातील ही १६ वी आणि शेवटची शर्यत होती. या शर्यातीतीला महत्त्वाची घटना म्हणजे आयर्तो सेना आणि नायगेल मानसेल यांच्या मोटारींची टक्कर. सेना मानसेलच्या पुढे जाण्याच्या प्रयत्नात असताना ही टक्कर झाली आणि दोन्ही चालकांना शर्यती बाहेर व्हावे लागले.  

वर्ग:१९९२ फॉर्म्युला वन हंगाम
वर्ग:ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री
२००७ मलेशियन ग्रांप्री

**नववी पेट्रोनस मलेशियन ग्रांप्री** ही फॉर्म्युला वन मोटर रेस, ८ एप्रिल २००७ला सेपांग आंतरराष्ट्रीय सर्किट येथे खेळल्या गेली व २००७ फॉर्म्युला वन हंगामशर्यतींपैकी ती दुसरी शर्यत होती.फर्नांदो अलोन्सो याने ही शर्यत जिंकली.मॅकलारेन-मर्सिडिज या संघाचा तो सदस्य आहे. यासमवेतच, त्याच्या संघातील सहकारी लुइस हॅमिल्टन याने दुसरे स्थान पटकाविले.मागील शर्यत जिंकणारा किमी रायकोन्नेन यास तिसऱ्या स्थानावर समाधान मानावे लागले.

## संदर्भ
वर्ग:मलेशियन ग्रांप्री
२००६ मलेशियन ग्रांप्री

**२००६ मलेशियन ग्रांप्री ** ही इ.स. २००६ च्या हंगामातील दुसरी फॉर्म्युला वन शर्यत होती. ती १९ मार्च इ.स. २००६ला पार पडली. या शर्यतीदरम्यान नवीन नियम लागू करण्यात आला. त्यामुळे अनेक चालक इंजिन समस्येमुळे बाद झाले.

## पात्रता 
 त्याच्या दुसऱ्या शर्यतीत तिसऱ्या क्रमांकावर पात्र ठरला]]
प्रथम सत्रात काहीच आश्चर्यकारक घडले नाही.

वर्ग:मलेशियन ग्रांप्री
वर्ग:इ.स. २००६ मधील खेळ
२००५ मलेशियन ग्रांप्री

**२००५ मलेशियन ग्रांप्री**   फॉर्म्युला वन हंगामातील मोटर शर्यत होती.

वर्ग:मलेशियन ग्रांप्री
२००७ बहरैन ग्रांप्री

**२००७ गल्फ एर बहरीन ग्रांप्री** ही फॉर्म्युला वन मोटर रेस असून २००७ फॉर्म्युला वन हंगामातील तिसरी रेस आहे.ती साखिर बहरीन येथे बहरीन आंतरराष्ट्रीय सर्किट मध्ये १३ ते १५ एप्रिल २००७ दरम्यान पार पडली.

पहिल्या व दुसऱ्या सरावात किमी रायकोन्नेन याने अग्रक्रम राखला. लुइस हॅमिल्टन याचीही कामगिरी चांगली होती.

फिलिपे मास्सा याने ही शर्यत जिंकली व त्याने इतिहास रचला. ही शर्यत जिंकण्याने त्याच्या आयुष्यातील प्रथम तीन शर्यतीत पहिला येण्याचा मान त्याला मिळाला.

## संदर्भ 
वर्ग:बहरैन ग्रांप्री
२००४ बहरैन ग्रांप्री

**२००४ बहारीन ग्रांप्री** फॉर्म्युला वन हंगामातील मोटर शर्यत होती. बहारीन मध्ये होणारी ही पहिलीच फॉर्म्युला वन शर्यत होती.

वर्ग:बहरैन ग्रांप्री
वर्ग:इ.स. २००४ मधील खेळ
२००८ तुर्की ग्रांप्री

## Classification
### पात्रता
* ज्यांकार्लो फिजिकेल्ला got a three place grid penalty for exiting pitlane on red lights during Friday first practice session.

### Race
## बाह्य दुवे
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:तुर्की ग्रांप्री
तुर्की ग्रांप्री
२००७ तुर्की ग्रांप्री

वर्ग:तुर्की ग्रांप्री
वर्ग:रिकामी पाने
२००८ मोनॅको ग्रांप्री

## वर्गवारी 
### पात्रता 
*  सेबास्टियान फेटेल demoted five place grid penalty for fitting its new gearbox with the debut of the new STR३.
*  ज्यांकार्लो फिजिकेल्ला demoted five place grid penalty for changing a new gearbox before qualifying section.
*  डेव्हिड कुल्टहार्ड hit the wall in the second qualifying and was unable to continue within the session. He then took a five place grid penalty for changing his gearbox during repairs.

### शर्यत 
## बाह्य दुवे 
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मोनॅको ग्रांप्री
२००७ मोनॅको ग्रांप्री

**२००७ मोनॅको ग्रांप्री** ही फॉर्म्युला वन मोटर रेस २००७ च्या फॉर्म्युला वन हंगामातील पाचवी शर्यत होती. ती २४ ते २७ मेच्या दरम्यान मॉन्टे कार्लो येथे संपन्न झाली. फर्नांदो अलोन्सो याने ही शर्यत जिंकली.

वर्ग:मोनॅको ग्रांप्री
भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ

**भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ** तथा **बोर्ड ऑफ कंट्रोल फॉर क्रिकेट इन इंडिया** ही भारतातील क्रिकेटचे नियमन करणारी संस्था आहे.

या संस्थेमधील गोंधळ निस्तरण्यासाठी लोढा नावाच्या निवृत्त न्यायाधीशाच्या प्रमुखपदाखाली एक समिती नेमण्यात आली होती. त्या समितीने केलेल्या शिफारसींनुसार बोर्डाच्या सर्ब सभासदांना निवृत्त करण्यात आले आणि विनोद राय, विक्रम लिमये डायना एडलजी आणि रामचंद्र गुहा यांच्या हातात बीसीसीआयची सूत्रे देण्यात आली.

लोढा समितीच्या काही सूचना :
* २१ जुलै २०१६ - लोढा समितीने राज्य पदाधिकाऱ्यांच्या सभासदत्वासाठी कमाल नऊ वर्षांची मर्यादा निश्चित केली.
* ३१ ऑगस्ट २०१६ - लोढा समितीकडीन आयपीएलच्या गव्हर्निंग काउन्सिल्च्या शिफारसींत सुधारणा
* लोढा समितीने बोर्डाच्या पदाधिकाऱ्यांत मंत्री व नोकरशहा यांचा समावेश करण्यास मनाई करण्यात आली.
* बीसीसीआयच्या मध्ये या


वर्ग:भारतीय क्रिकेट
२००२ मोनॅको ग्रांप्री

**२००२ मोनॅको ग्रांप्री** ही मे २६, २००२ रोजी मोनॅको येथे झालेली फॉर्म्युला वन शर्यत होती. या शर्यतीत डेव्हिड कुल्टहार्ड अग्रस्थानी राहिला.

## बाह्य दुवे 
* एफ.आय.ए. संकेतस्थळावरील निकाल (इंग्लिश मजकूर) 
* फॉर्म्युला वन संकेतस्थळावरील निकाल (इंग्लिश मजकूर)

वर्ग:मोनॅको ग्रांप्री
२००० मोनॅको ग्रांप्री

**२००० मोनॅको ग्रांप्री**   फॉर्म्युला वन हंगामातील मोटर शर्यत होती.

वर्ग:मोनॅको ग्रांप्री
वर्ग:इ.स. २००० मधील खेळ
१९९९ मोनॅको ग्रांप्री

वर्ग:मोनॅको ग्रांप्री
मोनॅकोग्रांप्री
वर्ग:रिकामी पाने
१९९७ मोनॅको ग्रांप्री

**१९९७ मोनॅको ग्रांप्री** १७ मे, १९९७ रोजी भरलेली फॉर्म्युला वन कार शर्यत होती. माँटे कार्लोमधील सर्किट दि मोनॅकोवर झालेली ही शर्यत मायकेल शुमाखरने फेरारी कार चालवत जिंकली तर रुबेन्स बारीचेलो आणि एडी अर्व्हाइन अनुक्रमे दुसऱ्या व तिसऱ्या स्थानावर होते.

वर्ग:मोनॅको ग्रांप्री
वर्ग:इ.स. १९९७ मधील खेळ
२००८ कॅनेडियन ग्रांप्री

## Classification
### पात्रता
*  मार्क वेबर spun into the wall and damaged his right front suspension during the second part of qualifying, thus he was unable to compete in the third part.
*  सेबस्टिएन बौर्दैस incurred five place grid penalty for gearbox change.
*  सेबास्टियान फेटेल was unable to take part in this qualifying due to the damage of his car during third practice.

### शर्यत
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:कॅनेडियन ग्रांप्री
२००८ फ्रेंच ग्रांप्री

## वर्गीकरण 
### पात्रता
### शर्यत 
वर्ग:फ्रेंच ग्रांप्री
फ्रेंच ग्रांप्री
बाद-फेरी स्पर्धा

**बाद-फेरी** असलेल्या खेळ स्पर्धेमध्ये प्रत्येक सामन्यामधील पराभूत खेळाडू अथवा संघ स्पर्धेच्या बाहेर पडतो किंवा स्पर्धेमधून बाद होतो. ह्याउलट साखळी-सामने स्पर्धा ह्या प्रकारामध्ये प्रत्येक खेळाडूला पूर्वनियोजित संख्येचे सामने खेळण्याची संधी मिळते. टेनिस ह्या खेळामधील बहुसंख्य स्पर्धा बाद-फेरी प्रकाराच्या आहेत. 

## टेनिस
ग्रँड स्लॅम टेनिस स्पर्धांमध्ये प्रत्येक प्रकारात १२८ खेळाडू भाग घेतात व प्रत्येक फेरीमध्ये निम्मे खेळाडू बाद होतात व उर्वरित पुढील फेरीमध्ये जातात. 
*पहिली फेरी - १२८ खेळाडू
*दुसरी फेरी - ६४ खेळाडू
*तिसरी फेरी - ३२ खेळाडू
*चौथी फेरी - १६ खेळाडू
*उपांत्यपूर्व फेरी - ८ खेळाडू
*उपांत्य फेरी - ४ खेळाडू
*अंतिम फेरी - २ खेळाडू
उदा. २००९ फ्रेंच ओपन स्पर्धेमधील महिला एकेरीच्या अंतिम तीन फेऱ्या.

## फुटबॉल
फुटबॉल खेळामध्ये साखळी व बाद ह्या दोन्ही प्रकारांचा वापर केला जातो. फिफा विश्वचषक अथवा युएफा यूरो इत्यादी स्पर्धांमध्ये सुरुवातीस साखळी सामने खेळवून बाद फेरीसाठी संघांची निवड केली जाते. त्यापुढील स्पर्धा बाद फेरीची असून पराभूत संघ स्पर्धेबाहेर फेकला जातो.
उदा. २०१० फिफा विश्वचषकामध्ये १६ संघ बाद फेरीमध्ये पोचले.

## क्रिकेट
क्रिकेट खेळामधील बहुसंख्य स्पर्धांमध्ये साखळी व बाद अशा दोन्ही फेरींचा वापर करण्यात येतो.

## कबड्डी
## संदर्भ
## बाह्य दुवे
वर्ग:क्रीडा स्पर्धा
२००८ युरोपियन ग्रांप्री

## वर्गवारी
### पात्रता फेरी
### शर्यत
वर्ग:युरोपियन ग्रांप्री
वर्ग:इ.स. २००८ मधील खेळ
२००८ इटालियन ग्रांप्री

## Classification
### Qualifying
All times from the official Formula १ website 

### Race
 काझुकी नाकाजिमा and जेन्सन बटन started the race from the pit lane.

वर्ग:इटालियन ग्रांप्री
२००८ बेल्जियम ग्रांप्री

## Classification
### Qualifying
### Race
वर्ग:बेल्जियम ग्रांप्री
वर्ग:इ.स. २००८ मधील खेळ