शिरगाव (देवगड)

**संकलन- तानाजी भोसले सर**

**शिरगाव** हे महाराष्ट्र राज्यातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील देवगड तालुक्यातील एक महत्वाचे गाव आहे. हे गाव समुद्रकिनारी व नैसर्गिक सौंदर्याने नटलेल्या कोकण पट्ट्यात वसलेले आहे. कृषी, बागायती आणि मत्स्य व्यवसाय ही येथील प्रमुख उपजीविकेची साधने आहेत. हे एक गजबजलेले गाव आहे. आपल्याला येथे यायचे असल्यास देवगड येथून किंवा इतरत्र ठिकांणाहून सहज बससेवा उपलब्ध आहे. शिरगाव हे गाव सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील देवगड तालुक्यात मध्यवर्ती ठिकाणी असून देवगड निपाणी हायवेवर स्थित आहे. मुंबई -गोवा महामार्गावर नांदगाव हे गाव लागतं तिथून देवगड निपाणी हायवेवरून सरळ शिरगाव येथे येता येतं. नांदगाव पासून साधारणतः १३किमी अंतरावर शिरगाव हे गाव वसलेलं आहे.

## **भूगोल** 
शिरगाव हे देवगड तालुक्याच्या पश्चिम भागात स्थित असून परिसर हिरव्यागार डोंगररांगांनी वेढलेला आहे. गावाजवळ नैसर्गिक झरे, शेते, फळबागा आणि कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण लाल माती आढळते.

## **लोकसंख्या** 
येथील लोकसंख्या प्रामुख्याने मराठी भाषिक असून कुनबी, मालवणी, भूमिपुत्र समाजाचे लोक येथे राहतात. मालवणी हे येथे प्रमुख बोलीभाषेचे स्वरूप आहे.

**शिरगाव २०११ च्या जनगणनेचा तपशील**

शिरगावची स्थानिक भाषा मराठी आहे. शिरगाव गावाची एकूण लोकसंख्या २५५५ आहे आणि घरांची संख्या ६७२ आहे. महिलांची लोकसंख्या ५१.३% आहे. गावातील साक्षरता दर ८०.२% आहे आणि महिला साक्षरता दर ३९.३% आहे.

**लोकसंख्या**

## **अर्थव्यवस्था** 
गावाची अर्थव्यवस्था कृषी व बागायतीवर आधारित आहे. खास करून काजू, आंबा (हापूस), नारळ, भात  ही प्रमुख उत्पादने येथे घेतली जातात. काही प्रमाणात मासेमारी व पर्यटनाशी संबंधित उद्योगही येथील लोक करताना दिसतात. तसेच रोजगारासाठी बरेच लोक मुंबईकडे स्थायिक झालेले आहेत.
इवलेसे|डावे|पिके भात

**बाजारपेठ :-**

कोकणातील शिरगावची बाजारपेठ म्हणजे गावाच्या धडधडत्या जीवनाची रंगीत चौकट. आठवड्यातील बुधवार हा दिवस जणू गावासाठी उत्सवाचाच—कारण सकाळी आठ ते दुपारी एक या वेळेत येथे बाजार फुलतो. कोल्हापूरकडून ताजा भाजीपाला येतो. चैतन्याने भरलेली पाने, रसाळ भोपळे, ताज्या मिरच्या आणि पोसट भाज्यांचा सुगंध बाजारभर दरवळतो. दुसरीकडे अरबी समुद्रातून आणलेली ताजी मच्छी बाजाराला अगदी जिवंत स्पंदन देते. कोळंब्या, सुरमई, बोम्बील, बांगडे यांची चकाकी जणू समुद्राचाच ताजा श्वास घेऊन आलेली. बाजारात भाजी, मच्छी, धान्य, किराणा, घरगुती साहित्य, मसाले—सगळ्या वस्तूंचे नटलेले स्टॉल एकमेकांशी मैत्री करत उभे असतात. विक्रेत्यांची हाक, खरेदीदारांची लगबग, तराजूचे खणखणीत सूर आणि लोकांचे गप्पांचे सुरेल बोल—हे सगळं मिळून बाजारपेठेला एक आनंदी लय मिळते. बाजाराचा हा सकाळचा सोहळा जणू गावाच्या संस्कृतीचा, संवादाचा आणि आपुलकीचा उत्सवच.
मध्यवर्ती|इवलेसे|बाजारपेठ

**प्राथमिक आरोग्य केंद्र :-**

शिरगाव गावात महाराष्ट्र शासनामार्फत चालणारे प्राथमिक आरोग्य केंद्र हे स्थानिकांसाठी विश्वासाचे आणि सुरक्षिततेचे महत्त्वाचे ठिकाण आहे. या केंद्रात येणाऱ्या सर्व रुग्णांना मोफत, योग्य आणि वेळेवर उपचार मिळतात, हीच त्याची मोठी जमेची बाजू आहे. आरोग्य केंद्रातील डॉक्टर, नर्स व इतर कर्मचारी हे रुग्णांशी नम्रतेने व आपुलकीने वागतात. साधारण आजारांपासून ते आपत्कालीन परिस्थितीपर्यंत आवश्यक तपासण्या, औषधे आणि प्राथमिक उपचार येथे सहज उपलब्ध केले जातात. गर्भवती महिलांची काळजी, लसीकरण, आरोग्य तपासणी शिबिरे आणि जनजागृती उपक्रमही येथे नियमितपणे आयोजित केले जातात. केंद्र स्वच्छ, व्यवस्थित आणि रुग्णांना सोयीचे असे बांधलेले आहे. गावातील वृद्ध, महिला, लहान मुले किंवा विद्यार्थी—कोणालाही उपचारासाठी दूर जावे लागत नाही, कारण हे आरोग्य केंद्र त्यांच्या आरोग्याचे खरे रक्षणकर्ते आहे.एकूणच, शिरगाव प्राथमिक आरोग्य केंद्र म्हणजे गावाच्या आरोग्याचे विश्वासार्ह आधारस्तंभ “उत्तम सेवा, मोफत उपचार आणि रुग्णांबद्दलची खरी आपुलकी या तीन गोष्टींवर उभे असलेले एक आदर्श आरोग्य केंद्र.”
डावे|इवलेसे|PSC centre
**पोलीस स्टेशन :-**
डावे|इवलेसे|Police Station shirgaon
शिरगाव गावात असलेले पोलीस स्टेशन हे स्थानिक नागरिकांच्या सुरक्षिततेचे आणि कायदा–व्यवस्थेचे महत्त्वाचे केंद्र आहे. देवगड तालुक्यातील या ठिकाणी पोलीस अधिकारी व कर्मचारी आपली कर्तव्यनिष्ठा, शिस्त आणि तत्परता यासाठी ओळखले जातात. गावात घडणाऱ्या कोणत्याही तक्रारी, वाद किंवा आपत्कालीन परिस्थितींवर येथे त्वरित लक्ष दिले जाते. लोकांना सुरक्षित वातावरण मिळावे, गुन्हेगारी रोखावी आणि कायदेशीर मदत सहज उपलब्ध व्हावी यासाठी स्टेशन अनेक उपक्रम राबवते. नागरिकांना मार्गदर्शन करताना अधिकारी विनम्रपणे वागतात आणि समस्या शांततेने सोडवण्यावर भर देतात. शिरगाव परिसरात शाळा, बाजारपेठ, सण-उत्सव किंवा मोठ्या कार्यक्रमांच्या वेळी पोलीस दल योग्य बंदोबस्त ठेवते, त्यामुळे गावातील वातावरण शांत, सुरक्षित आणि शिस्तबद्ध राहते. एकूणच, शिरगाव पोलीस स्टेशन हे “गावाच्या सुरक्षेचे रक्षक, लोकसेवेचे केंद्र, आणि कायद्यावरील लोकांचा विश्वास दृढ करणारी महत्त्वाची संस्था” म्हणून ओळखले जाते.

**ग्रामपंचायत कार्यालय :-**
डावे|इवलेसे|ग्रामपंचायत शिरगाव
शिरगाव गावात एक मधले मध्यम आकाराचे ग्रामपंचायत कार्यालय असून येथे ग्रामविकासाचा संपूर्ण कारभार सुस्थितीत आणि सुव्यवस्थेत चालतो. गावातील मूलभूत सोयीसुविधा, पाणीपुरवठा, स्वच्छता, नागरी नोंदी आणि विविध विकासकामे नियमितपणे आणि नियोजनबद्ध पद्धतीने करण्यात येतात. ग्रामपंचायतीतील कर्मचारी व पदाधिकारी नागरिकांच्या कामांना वेळीच प्रतिसाद देतात. जन्म–मृत्यू दाखले, रहिवासी दाखले, बांधकामाशी संबंधित परवानग्या किंवा इतर शासकीय नोंदी—ही सर्व कामे पारदर्शकपणे आणि योग्य नोंदींसह केली जातात. गावातील रस्त्यांची देखभाल, दिव्यांची सुविधा, पाण्याची सोय आणि स्वच्छता या सर्व गोष्टींमध्ये ग्रामपंचायत सातत्याने लक्ष देत असते. शिरगावातील विविध विकास योजनांचे लाभ लोकांपर्यंत पोहोचवणे, बैठका घेऊन निर्णय घेणे आणि गावाच्या प्रगतीसाठी आवश्यक उपक्रम राबवणे—हे सर्व कामकाज सुव्यवस्थेत पार पाडले जाते. नागरिकांशी संवाद साधत त्यांच्या समस्यांचे निराकरण करण्यावरही ग्रामपंचायत विशेष भर देते. एकूणच, शिरगाव ग्रामपंचायत म्हणजे—“गावाच्या विकासाची मुख्य जबाबदारी सांभाळणारे, लोकाभिमुख सेवा देणारे आणि शिस्तबद्ध कारभार करणारे प्रभावी स्थानिक स्वराज्य संस्थान.”

**बस स्थानक :-** 

शिरगाव गावात एक छोटे पण महत्त्वाचे बस स्थानक असून देवगड मार्गावरील सर्व एस.टी. बसेस येथे नियमितपणे थांबतात. या स्थानकामुळे शिरगाव आणि आसपासच्या परिसरातील नागरिकांची गावाबाहेरील प्रवासाची सोय खूपच सुकर झाली आहे. बस थांब्याचा परिसर स्वच्छ, मोकळा आणि प्रवाशांना सोयीस्कर असा आहे. सकाळपासून संध्याकाळपर्यंत देवगड, कणकवली, मालवण तसेच इतर मार्गांवरील बसेस येथे थांबत असल्याने विद्यार्थ्यांना, कामासाठी जाणाऱ्या प्रवाशांना आणि खरेदीसाठी जाणाऱ्या नागरिकांना योग्य वेळेत वाहतूक सुविधा मिळते. प्रवासी सुरक्षितपणे रस्ता ओलांडू शकतील अशी व्यवस्था असून एस.टी. चालक व वाहक शिरगाव बसस्थानकाला निश्चित थांबा देतात. त्यामुळे देवगड–शिरगाव मार्गावरील प्रवास अधिक नियमित व विश्वासार्ह बनतो. एकूणच, शिरगाव बसस्थानक हे गावातील दळणवळणाचे महत्त्वपूर्ण केंद्र असून प्रवाशांच्या दैनंदिन आयुष्यात आवश्यक आणि उपयुक्त भूमिका बजावते.
डावे|इवलेसे|S T Bus stand

## **शिक्षण** 
शिरगाव व परिसरात प्राथमिक शाळा, अंगणवाडी तसेच  माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षणाची सुविधा उपलब्ध आहे. 

### शिरगाव, देवगड येथील शाळा 
### जिल्हा परिषद प्राथमिक केंद्रशाळा शिरगाव नं 1 
सिंधुदुर्गच्या देवगड तालुक्यातील शिरगाव येथे  वसलेली जि.प. प्रा. केंद्रशाळा शिरगाव. पीएम-श्री शाळा म्हणून मानांकन मिळाल्यावर या शाळेने शिक्षणाच्या आकाशात नवे सोनेरी उंचाव उभारले आहेत.

डावे|इवलेसे|ZPPS Shirgaon No 1 School

### माध्यमिक विद्यालय 
**शिरगाव हायस्कूल शिरगाव :**-शिरगाव हायस्कूल शिरगाव येथे इयत्ता ५वीपासून ते १२वीपर्यंत शिक्षणाची उत्तम सोय उपलब्ध आहे.  स्थानिक सांस्कृतिक परंपरेचा भाग म्हणून दशावतार नाटकाचे प्रयोगही येथे खास उत्साहाने आणि सहभागाने सादर केले जातात, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये नाट्यकलेची आवड वाढते.
डावे|इवलेसे|Shirgaon High School Shirgaon

## **संस्कृती व सण** 
शिरगावात विविध धार्मिक सण उत्साहात साजरे होतात. गणेशोत्सव, शिवजयंती, होळी, शिमगा, दिवाळी हे प्रमुख सण आहेत .येथील ग्रामदैवताची जत्रा दरवर्षी मोठ्या उत्साहात साजरी होते.

## **महत्त्वाची ठिकाणे** 
* **स्थानिक देवस्थान/मंदिर :-**
* **पावणादेवी मंदिर**  :-डावे|इवलेसे|Pavanadevi Temple
* **पावणादेवी मंदिर**  :- ग्रामदैवत श्री.पावणादेवी,शिरगाव,देवगड, श्री .पावनादेवी ही देवगड येथील शिरगाव खोऱ्यातील एक प्रसिद्ध देवता असून तिची महती सर्वदूर पसरलेली आहे. आपल्याला येथे यायचे असल्यास देवगड येथून किंवा इतरत्र ठिकांणाहून सहज बससेवा उपलब्ध आहे.शिरगाव हे गाव सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील देवगड तालुक्यात मध्यवर्ती ठिकाणी असून देवगड निपाणी हायवेवर स्थित आहे. मुंबई -गोवा महामार्गावर नांदगाव हे गाव लागतं. तिथून देवगड- निपाणी हायवेवरून सरळ शिरगाव येथे येता येतं . नांदगाव पासून साधारणतः १३ किमी अंतरावर शिरगाव चे हे पावणादेवी मंदिर वसलेले आहे. हे मंदिराचे बांधकाम हेमाडपंथी  पद्धतीने केलेले असून लोकांच्या नवसाला पावणारी देवी म्हणून हे मंदिर खूप प्रसिद्ध आहे. दरवर्षी साधारणतः पौष महिन्याच्या पुत्रदा एकादशी दिवशी या मंदिरात हरीनाम सप्ताह असतो. त्यावेळी येथे मोठी यात्रा भरते. पूर्ण तालुकाभारातून लोक दर्शनासाठी गर्दी करतात.पारंपारिक वाद्ये , भजने , समईनृत्ये यांचा समावेश या यात्रेत प्रामुख्याने आढळतो. पावणादेवी देवीच्या मंदिराशेजारी देवराई असून मंदिराचा परिसर सुमारे २३ एकर जागेमध्ये पसरलेला आहे. या मंदिराचा जीर्णोद्धार २८ जानेवारी १९८८ रोजी संत गगनगिरी महाराज यांच्या हस्ते झाला. आसपासच्या पंचक्रोशीमध्ये देवीचे महात्म्य खूप आहे. कोकणातील शिरगावच्या हिरव्यागार कुशीत विसावलेले पावणाई देवीचे हेमाडपंथी मंदिर जणू शतकांचे शांत तपस्वी ध्यानधारक भासतं. काळ्या भोर दगडांत उभे राहिलेले मंदिर म्हणजे निसर्गाच्या पाश्र्वभूमीवर रेखाटलेला एक दिव्य शिल्पगृहच. मंदिराचे खांब एखाद्या सिंहासनाचे रक्षक वाटावेत इतके समर्थ, सौष्ठवपूर्ण आणि अलंकारिक भासतात. वेलबुट्टे कोरीव नक्षीकाम जणू दगडांवर उमललेली दैवी कमळेच.गर्भगृहातील शांतता म्हणजे समुद्राच्या गूढ गाभ्यासारखी, मनाला स्थिरता देणारी. शिखरावरून फैलावलेला प्रकाश जणू देवीच्या कृपेचा सुवर्णस्पर्श धरणीवर बरसतो आहे असा भास होतो. सभोवतालची हिरवाई आणि मंद वारा मंदिराला अखंड पावनता लाभलेला दिव्य ध्वज फडकवतात. प्राचीनता आणि सौंदर्य यांचा अद्भुत संगम पाहता मंदिर जणू इतिहासालाच साकार रूप देतं. पावणाई देवीचे मंदिर म्हणजे कोकणच्या भूमीवर कोरलेली श्रद्धा, शौर्य आणि सांस्कृतिक तेजाची एक अमर देणगी आहे. 
* **गणेश मंदिर** :-डावे|इवलेसे|Ganesh Temple shirgaon
* शिरगाव गावाच्या शांत आणि हिरव्यागार परिसरात वसलेले गणपतीचे मंदिर हे स्थानिकांसाठी श्रद्धेचे स्थळ आणि गावाच्या संस्कृतीचे महत्त्वाचे केंद्र आहे. साधेपणा, स्वच्छता आणि शांत वातावरण ही या मंदिराची विशेष वैशिष्ट्ये आहेत.मंदिराचा परिसर खुला, प्रसन्न आणि निसर्गरम्य असून येथे येणाऱ्यांना लगेचच शांततेची अनुभूती मिळते. देवस्थानातील मूर्ती अत्यंत आकर्षक, प्रसन्न आणि पारंपरिक स्वरूपात स्थापित केलेली आहे. सकाळ–संध्याकाळच्या आरत्या मंदिराला आध्यात्मिकतेची एक सुंदर लय देतात. गावामध्ये सण-उत्सवांच्या काळात, विशेषतः गणेश चतुर्थी, अंगारकी, संवत्सरी किंवा इतर धार्मिक दिवसांवर येथे भाविकांची मोठी गर्दी असते. मंदिरात विविध धार्मिक व सांस्कृतिक उपक्रमही आयोजित केले जातात, ज्यामुळे गावातील एकात्मता अधिक दृढ होतेमंदिराभोवतीची स्वच्छता आणि शांत वातावरण मिळून हे ठिकाण भक्तांसाठी प्रार्थना, ध्यान आणि मानसिक शांतीचे उत्तम केंद्र बनते. एकूणच, शिरगावातील गणपती मंदिर हे साधेपणातही सौंदर्य आणि श्रद्धेची उब राखणारे, गावाच्या आध्यात्मिक जीवनाला केंद्रस्थानी ठेवणारे एक आदर्श व शांत देवस्थान आहे                                                    
* **नैसर्गिक पर्यटन ठिकाणे**
* **सैतावडे धबधबा :-**   डावे|इवलेसे|Padagar waterfall
* शिरगावातून पाडागर रोडला  सैतावडे नावाचा  प्रसिद्ध असा धबधबा आहे. हा धबधबा शिवगंगा (पियाळी) नदीवर असून या  नदीचा उगम कुर्ली या गावी झालेला आहे. ही नदी पाडागर  येथून पुढे वाहत जाऊन देवगड खाडीमध्ये अरबी समुद्राला मिळते. या नदीला बारमाही पाणी वाहत असते. या नदीवर  पाडागर  येथे नैसर्गिकरीत्या  सैतावडे हा धबधबा तयार झाला असून याची खोली खूप आहे.हा पोहण्यासाठी धोकादायक समजला जातो.या धबधब्याचा उतार अतिशय तीव्र असून दोन डोंगराच्या मधून पाण्याचा प्रवाह अरुंद झालेला असल्याने पाण्याला भयानक वेग असतो. त्यामुळे हा धबधबा पाहण्यासारखा नयनरम्य असा आहे. सध्या या धबधब्याचे पर्यटन केंद्र म्हणून विकासिकरणाचे काम चालू आहे. येथील धबधब्याच्या नदी पात्रात गीरावळ देवीचे मंदिर आहे. या मंदिराचे वैशिठ्य असे आहे की हे मंदिर पावसाळ्यातील जवळजवळ सहा महिने पाण्यामध्ये असते. नंतर उन्हाळ्यात पाणी कमी झाल्यास हे दर्शनासाठी खुले होते.या गीरावळ देवीचा मूर्ती प्रतिष्ठापना वेळी असणारा डाळाप उत्सव खूप प्रसिद्ध आहे. सैतावडे–शिरगावच्या दाट वनराईत दडलेला तो धबधबा म्हणजे निसर्गाने स्वतःच्या हातांनी विणलेला एक चमचमणारा रजत पट्टा. उंच कड्यावरून कोसळणारे पांढरेशुभ्र पाणी जणू स्वर्गातील गंधर्वांनी पृथ्वीवर उतरवलेली दुग्धधारच भासते.धबधब्याच्या पायथ्याशी तयार होणारी पाण्याची नीलसर तळी एखाद्या आरशासारखी आजूबाजूच्या हिरवाईचे प्रतिबिंब घेऊन नटते. पाण्याचा आवाज – गूढ, मधुर आणि ओजस्वी – जणू निसर्गाची अखंड ओवीच मनाला ऐकू येते.आजूबाजूच्या गार वाऱ्यांत मिसळलेली पाण्याची थेंब धार अंगावर आदळली की जणू निसर्गाने दिलेली सुवर्ण थंडीची उधळणच अनुभवायला मिळते. पक्ष्यांचे किलबिल, ओलसर मातीचा सुगंध आणि पाण्याची पांढरट धुके यामुळे परिसर एखाद्या स्वप्नवत चित्रासारखा दिसू लागतो.हा धबधबा म्हणजे कोकणाच्या कुशीत लपलेला शांततेचा संगीतकार, हिरवाईचा शिल्पकार आणि निसर्गाच्या सौंदर्याचा जिवंत साक्षात्मकार—जो पाहणाऱ्याच्या मनात कायमस्वरूपी थेंबासारखी ताजी आठवण सोडून जातो.
* **पाझरतलाव आंबेखोल :-**
इवलेसे|डावे|पाझरतलाव आंबेखोलहा तलाव शिरगाव येथील आंबेखोल या ठिकाणी असून  शिरगाव बस स्थानकापासून 3 किमी अंतरावर आहे.सदर तलाव १९६० साली बांधण्यात आला असून या तलावाच्या निर्मितीसाठी जर्मन शात्रज्ञ आलेले होते.या पाझरतलावाच्या बांधकामासाठी कोणताही दगड वापरण्यात आलेला नाही. फक्त मातीच्या सहाय्याने बांध बांधण्यात आलेले आहेत.या तलावातील पाण्याचा वापर दुष्काळी वेळी शेतीसाठी व पिण्यासाठीही केला जातो.शिरगाव–आंबेखोलच्या शांत, निसर्गमय कुशीत विसावलेला पाझर तलाव म्हणजे मानवी श्रमांची मातीने घडवलेली एक सजीव कलाकृती. १९६० साली कुठल्याही दगडाचा आधार न घेता, फक्त मातीच्या कणांनी घट्ट जोडलेला हा तलाव आजही अढळपणे उभा आहे—जणू शेतकऱ्याच्या विश्वासाचा मूक रक्षकच. तलावाच्या नितळ पाण्यावर डोलणारे हलके तरंग एखाद्या शांत गीताच्या लहरीसारखे भासतात. गरज पडेल तेव्हा शेतीला जीवनदायी ठरणारे हेच पाणी जणू पृथ्वीला नवजीवन देणारी सौम्य अमृतधारा वाटते. उन्हाळ्यात तहानलेल्या जनावरांना आणि वनातील प्राण्यांना हा तलाव करुणेचा अखंड झरा बनून पाणी पुरवतो.तलावाभोवतीची हिरवाई, त्यावर पसरलेले शांत आकाश आणि पाण्यात उमटणारे झाडांचे प्रतिबिंब—हे सगळे मिळून तलावाला एक अलौकिक सौंदर्याची चौकट देतात. सकाळच्या प्रकाशात तलाव चमकतो तेव्हा तो जणू कोकणातील निसर्गाने मांडलेले स्वच्छ चित्र , निर्मळ आरसाप्रमाणे दिसतो. हा पाझर तलाव म्हणजे केवळ पाण्याचा साठा नव्हे, तर शेतकऱ्यांच्या आशेचा धनी, प्राण्यांची तहान भागवणारा पालक, आणि निसर्गाच्या शांततेत मिसळलेला एक कालातीत सखा आहे. 
* फळबागा व काजू प्रक्रिया केंद्रे

## परिवहन 
शिरगाव हे रस्तेमार्गे देवगड, कुडाळ, मालवण या शहरांशी जोडलेले आहे. सर्वात जवळचे रेल्वे स्टेशन **कणकवली** आहे. जवळचे विमानतळ **चिपी (सिंधुदुर्ग विमानतळ)** आहे.

## शेजारील गावे 
हडपीड 

साळशी 

ओम्बळ 

वळीवंडे  

## संदर्भ 
वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे
वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे