open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
राज खोसला

**राज खोसला** (३१ मे १९२५ - ९ जून १९९१) हे १९५० ते १९८० च्या दशकातील हिंदी चित्रपटसृष्टीतील एक आघाडीचे दिग्दर्शक, निर्माते आणि पटकथालेखक होते. भारतीय चित्रपटसृष्टीत "निओ-नॉयर" शैली आणण्यासाठी ते ओळखले जात होते, तसेच "महिलांचे दिग्दर्शक" म्हणूनही ओळखले जात होते कारण त्यांनी अभिनेत्रींना कलाकृतींमध्ये सर्वोत्तम दाखवले. देव आनंदसोबत त्यांनी अनेक यशस्वी चित्रपट बनवले आहेत. गुरू दत्त यांच्या नेतृत्वाखाली कारकिर्दीची सुरुवात करून, त्यांनी *सीआयडी* (१९५६), *वो कौन थी?* (१९६४), *मेरा साया* (१९६६), *मेरा गांव मेरा देश* (१९७१), *दोस्ताना* (१९८०) आणि *मैं तुलसी तेरे आंगन की* (१९७८)  सारखे हिट चित्रपट बनवले. यापैकी शेवटच्या चित्रपटाला सर्वोत्कृष्ट चित्रपटाचा फिल्मफेर पुरस्कार मिळाला. शास्त्रीय संगीताच्या त्यांच्या सुरुवातीच्या पार्श्वभूमीमुळे त्यांचे बहुतेक चित्रपट संगीतात उत्कृष्ट ठरले.

## पुरस्कार आणि नामांकने 
## चित्रपटांची यादी 
* १९५५ - *मिलाप
* १९५६ - *सी.आय.डी.*
* १९५८ - *काला पानी
* १९५८ - *सोलवा साल
* १९६० - *बम्बई का बाबू
* १९६२ - *एक मुसाफिर एक हसीना
* १९६४ - *वो कौन थी?
* १९६६ - *मेरा साया
* १९६६ - *दो बदन
* १९६७ - *अनिता
* १९६९ - *चिराग
* १९६९ - *दो रास्ते
* १९७१ - *मेरा गाव मेरा देश
* १९७३ - *शरीफ बदमाश
* १९७३ - *कच्चे धागे
* १९७५ - *प्रेम कहानी
* १९७६ - *नेहले पे देहला
* १९७८ - *मैं तुलसी तेरे आंगन की
* १९८० - *दो प्रेमी
* १९८० - *दोस्ताना
* १९८१ - *दासी
* १९८२ - *तेरी मांग सीतारों से भर दू
* १९८३ - *माटी मांगे खून
* १९८४ - *सनी
* १९८४ - *मेरा दोस्त मेरा दुश्मन
* १९८९ - ''नकाब

## संदर्भ 
वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते
वर्ग:हिंदी चित्रपट निर्माते
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:इ.स. १९९१ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
जैश-ए-मोहम्मद

**जैश-ए-मोहम्मद** (**JeM**)  (जेईएम) हा काश्मीरमध्ये सक्रिय असलेला एक पाकिस्तानी देवबंदी जिहादी इस्लामी दहशतवादी गट आहे. या गटाचा मुख्य हेतू जम्मू आणि काश्मीरला भारतापासून वेगळे करणे आणि पाकिस्तानमध्ये विलीन करणे आहे.

इ.स. २००० मध्ये स्थापनेपासून, या गटाने भारतातील नागरी, आर्थिक आणि लष्करी लक्ष्यांवर अनेक दहशतवादी हल्ले केले आहेत. हा गट काश्मीरला संपूर्ण भारताचे "प्रवेशद्वार" म्हणून चित्रित करते, आणि येथील मुस्लिमांना मुक्त होण्याची आवश्यकता आहे असे मानतो. ह्या गटाचे तालिबान, अल-कायदा, लष्कर-ए-तैयबा, हिजबूल मुजाहिद्दीन, हरकत-उल-मुजाहिद्दीन, अन्सार गजवत-उल-हिंद, इंडियन मुजाहिद्दीन यांच्याशी जवळचे संबंध आणि युती आहे.
## नोंदी
## संदर्भयादी
वर्ग:दहशतवादी संघटना
वर्ग:इस्लामी दहशतवाद
वर्ग:काश्मीर
योगेश (गीतकार)

**योगेश गौर**, **योगेश गौड**  (१९ मार्च, १९४३:लखनौ, उत्तर प्रदेश, भारत - २९ मे, २०२०:गोरेगांव, मुंबई, महाराष्ट्र), हे एक भारतीय लेखक आणि गीतकार होते. बॉलीवूडमधील त्यांच्या योगदानासाठी ते ओळखले जात होते, *आनंद* (१९७१) चित्रपटातील "कहां दूर जब दिन ढल जाये" आणि "जिंदगी कैसी है पहली", तसेच *रजनीगंधा* (१९७४) चित्रपटातील "रजनीगंधा फूल तुम्हारा" ही गाणी त्यांनी लिहीली होती.

## काही प्रसिद्ध गाणी
* आज कोई नहीं अपना किसे गम ये सुनायें
* ऐ रंगभरी महफिल फ़िर होश में क्या आना
* ओ मेरी प्राण सजनी चंपावती
* ओ शाम आयी रंगों मे रंगी (हिंदी चित्रपटगीत; चित्रपट - जीना यहाँ; गायिका - लता मंगेशकर; संगीतकार - सलिल चौधरी); 
* कई बार पहले बरसा था ये सावन (हिंदी चित्रपटगीत; चित्रपट - यूँही कभी; गायक/गायिका - उदित नारायण+कविता कृष्णमूर्ती; संगीतकार - निखिल-विनय)
* कईं बार यूंही देखा है
* कहाँ तक ये मन को अंधेरे छलेंगे
* कहीं दूर जब दिन मिल जाएँ
* किसे ख़बर कहाँ डगर जीवन की ले जायें
* कैसे दिन जीवन में आये हुए वो
* कोई रोकोना दीवाने को (चिय्रपट - प्रियतमा; गायक - किशोरकुमार; संगीतकार - राजेश रोशन)
* गाओ मरे मन
* गुज़र जायें दिन दिन दिन
* चलो हँसीन गीत एक बनायें
* चाँद बन के तुम गगन से
* जब भी कहीं कंगना बोले पायल झलक जाये
* जाईये हम से ख़फ़ा हो जाइये
* जानेमन जानेमन तेरे दो नयन
* ज़िंदगी कैसी है ये पहेली
* जीवन है एक सपना
* तुम जो आओ तो प्यार आ जायें
* तेरी आशिकी में हम दिल तो क्या है
* तेरी गलियों में हम आयें
* दिन हैं बहार के फूल चुन ले प्यार के
* न जाने क्यूँ होता है ज़िंदगी के साथ
* न बोले तुम न मैंने कुछ कहा
* निसदिन निसदिन मेरा ज़ुल्मी सजन
* नैन हमारे साँझ सकारे
* प्रेम है पिया मन की मधुर एक भावना
* बडी सूनी सूनी है ज़िंदगी ये ज़िंदगी
* मन करे याद वो दिन, तेरे संग बीते थे जो पल रंगीन (चित्रपट - आखरी बदला. गायक - किशोरकुमार; संगीतकार - सलिल चौधरी)
* माना कि है ज़िंदगी ये सफ़र
* मानो मेरे हँसी सनम तू रश्क-ए-माहताब है (हिंदी चित्रपट - दि ॲडव्हेंचर्स ऑफ राॅबिन हूड; गायक - मोहम्मद रफी; संगीतकार - जी.एस. कोहली)
* मैं कौनसा गीत सुनाऊ‍ँ
* मैने कहा, फूलों से से हँसो तो
* यूँही कभी कुछ मिल गया हैं
* ये जबसे हुई जिया की चोरी
* ये दिन क्या आयें लगे फूल हँसने
* रजनीगंधा फूल तुम्हारे
* रात उजियारी दिन अंधेरा है
* रातों के सायें घने जब बोझ दिलपर
* रिमझिम गिरे सावन
* श्याम रंग रंगा रे हर पल मेरा रे
* सौ बार बना कर मालिक ने
* हम तुमको मना रहे हैं
* हमें याद कभी तुम कर लेना
* हाय रे आज की रैना

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय गीतकार
वर्ग:हिंदी कवी
वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९४३ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
संजय कपूर (उद्योजक)

**संजय कपूर** (१५ ऑक्टोबर, १९७१ - 
१२ जून, २०२५) हे एक भारतीय वंशाचे बहुराष्ट्रीय उद्योगपती आणि अब्जाधीश होते. कपूर हे वाहनांचे सुटेभाग बनवणारी कंपनी सोना कॉमस्टारचे अध्यक्ष होते. याच सोबत त्यांनी ऑटोमोटिव्ह कंपोनंट मॅन्युफॅक्चरर्स असोसिएशन (एसीएमए) चे अध्यक्षपद देखील भूषवले होते. चित्रपट अभिनेत्री करिश्मा कपूरचे घटस्फोटीत पती, प्रिन्स विल्यम यांचे जवळचे मित्र तसेच सोना ग्रुपचे संस्थापक उद्योगपती डॉ. सुरिंदर कपूर यांचे ते पुत्र अशी त्यांची ओळख होती.

## वैयक्तिक आयुष्य 
संजय कपूर यांचा जन्म १५ ऑक्टोबर १९७१ रोजी राणी कपूर आणि सुरिंदर कपूर यांच्या घरी दिल्ली येथे झाला. कपूर हे उच्चशिक्षित होते. त्यांनी प्रथम देहरादून येथील द डून स्कूलमधून आणि नंतर मुंबईतील द कॅथेड्रल अँड जॉन कॉनन स्कूलमध्ये शालेय शिक्षण पूर्ण केले. त्यानंतर ते पुढील शिक्षणासाठी परदेशात गेले. त्यांनी लंडनमधून कॉर्पोरेट स्ट्रॅटेजी आणि एचआरमध्ये बीबीए केले. यानंतर त्यांनी एमआयटी आणि हार्वर्ड बिझनेस स्कूलमधून प्रतिष्ठित कार्यनिष्‍पादनपरक अभ्यासक्रम (executive courses) पूर्ण केले.

कपूर हे ऑटो कंपोनेंट बनवणाऱ्या सोना कॉमस्टारचे अध्यक्ष होते. या कंपनीची स्थापना १९९७ मध्ये त्यांचे दिवंगत वडील सुरिंदर कपूर यांनी केली होती, जे भारतातील वाहनांचे सुटेभाग उद्योगातील एक अग्रणी होते. २०१५ मध्ये वडिलांच्या निधनानंतर संजयने व्यवस्थापकीय संचालकपदाची सूत्रे स्वीकारली. सोना कॉमस्टारचे भारत, चीन, मेक्सिको, सर्बिया आणि अमेरिकेत नऊ कारखाने आहेत. ही कंपनी इलेक्ट्रिक दुचाकी आणि तीन चाकी वाहनांसाठी सुटे भाग पुरवते.

अमेरिकन नागरिकत्व असलेल्या संजय यांनी २०२२ मध्ये जगातील अब्जाधीशांच्या यादीत स्थान मिळवले. फोर्ब्सच्या मते, त्यांच्या मृत्यूच्या वेळी त्यांची एकूण संपत्ती १.२ अब्ज डॉलर्स (म्हणजेच ₹ १०,३०० कोटी) होती. यातील मोठा वाटा गुरुग्राम येथील मुख्यालय असलेल्या सोना कॉमस्टारकडून येतो. ही  कंपनी १२ उत्पादनांची निर्मिती करते. ही कंपनी भारत, चीन, मेक्सिको, सर्बिया आणि अमेरिकेत ५,००० हून अधिक लोकांना रोजगार पुरवते.

### वैवाहिक आयुष्य 
कपूर यांचे पहिले लग्न दिल्लीतील *शैली अभिकल्पक* (फॅशनेबल स्टायलिस्ट) नंदिता महतानीशी १९९६ मध्ये झाले आणि २००० मध्ये त्यांचा घटस्फोट झाला. २००३ मध्ये त्यांनी हिंदी चित्रपट अभिनेत्री करिश्मा कपूरशी लग्न केले. या जोडीला दोन मुले झाली, पैकी २००५ मध्ये मुलगी समायरा आणि २०११ मध्ये मुलगा कियान यांचा जन्म झाला होता. दीर्घ कायदेशीर लढाईनंतर संजय आणि करिश्मा अधिकृतपणे २०१६ मध्ये वेगळे झाले. कपूर यांचा तिसरा विवाह प्रिया सचदेव सोबत २०१७ साली झाला. या जोडप्याला एक मुलगा अजारियस जन्माला आले.

## मृत्यू 
१२ जून रोजी इंग्लंडमध्ये पोलो सामन्यादरम्यान कोसळून त्यांचे निधन झाले. मृत्यू समयी ते ५३ वर्षांचे होते. पोलो खेळत असताना मधमाशी गिळल्याने त्याचा अचानक मृत्यू झाल्याचे टेलिग्राफने वृत्त दिले आहे. एक मधमाशी अनवधानाने त्याच्या तोंडात शिरून चावल्याने त्यांना अ‍ॅनाफिलेक्टिक शॉक आला होता.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:भारतीय उद्योगपती
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९७१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू
वर्ग:अमेरिकन व्यक्ती
कबीर बेदी

**कबीर बेदी** (जन्म: १६ जानेवारी १९४६) हा एक भारतीय अभिनेता आहे. त्यांची कारकीर्द भारत, अमेरिका आणि विशेषतः इटलीसह इतर पाश्चात्य देशांसह तीन खंडांमध्ये पसरलेली आहे व अनेक माध्यमांमध्ये जसे चित्रपट, दूरदर्शन आणि नाटक. ब्लॉकबस्टर *खून भरी मांग*  (१९८८) या चित्रपटात त्यांनी साकारलेल्या संजय वर्माच्या खलनायकी भूमिकेसाठी आणि *ताज महल: एन इटर्नल लव्ह स्टोरी*  (२००५) मधील सम्राट शाहजहानच्या भूमिकेसाठी ते प्रसिद्ध आहेत. इटली आणि युरोपमध्ये तो लोकप्रिय इटालियन टीव्ही लघु मालिकांमध्ये समुद्री चाच्या *संदोकनची* भूमिका करण्यासाठी आणि १९८३ च्या जेम्स बाँड चित्रपट *ऑक्टोपसीमध्ये* खलनायक गोविंदाची भूमिका करण्यासाठी प्रसिद्ध आहे. बेदी मुंबईत राहतात.

## संदर्भ 
वर्ग:दिल्ली विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेते
वर्ग:इटालियन दूरचित्रवाणी अभिनेते
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कोयला (चित्रपट)

***कोयला***  हा १९९७ चा भारतीय हिंदी भाषेतील अ‍ॅक्शन थ्रिलर चित्रपट आहे जो राकेश रोशन यांनी दिग्दर्शित, सह-लेखन आणि निर्मिती केला आहे. या चित्रपटात शाहरुख खान, माधुरी दीक्षित आणि अमरीश पुरी यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत तर जॉनी लिव्हर, अशोक सराफ, सलीम घौस, दीपशिखा आणि हिमानी शिवपुरी सहाय्यक भूमिकांमध्ये आहेत; मोहनीश बहलची खास उपस्थिती. हा चित्रपट १८ एप्रिल १९९७ रोजी जगभरात प्रदर्शित झाला आणि बॉक्स ऑफिसवर सरासरी कमाई करणारा चित्रपट म्हणून घोषित झाला. त्याने जगभरात २८.०५  कमाई केली, तर त्याचे बजेट  ११.९० कोटी होते. १९९७ मध्ये *कोयला* हा भारतातील ८ वा सर्वात यशस्वी चित्रपट ठरला.

या चित्रपटाने अमरीश पुरी यांना ४३ व्या फिल्मफेर पुरस्कारांमध्ये सर्वोत्कृष्ट खलनायकाचे नामांकनही मिळवून दिले. काही दृश्ये अरुणाचल प्रदेशातील तवांग येथे चित्रित करण्यात आली.

## गीत 
"देखा तुझे तो" आणि "घुंगटे में चंदा" हे गाणे खूप लोकप्रिय झाले. 

## संदर्भ 
वर्ग:राकेश रोशन दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:भारतीय अ‍ॅक्शन थ्रिलर चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९९७ मधील हिंदी चित्रपट
करण अर्जुन

***करण अर्जुन*** हा १९९५ चा भारतीय हिंदी भाषेतील काल्पनिक अ‍ॅक्शन थ्रिलर चित्रपट आहे जो राकेश रोशन दिग्दर्शित आणि निर्मित आहे. ह्यामध्ये सलमान खान, शाहरुख खान, राखी गुलजार, ममता कुलकर्णी आणि काजोल यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. अमरीश पुरी हे मुख्य खलनायक आहेत, तर जॉनी लिव्हर, अर्जुन, जॅक गौड, रणजीत आणि आसिफ शेख हे सहाय्यक भूमिकेत दिसतात. 

हा चित्रपट दोन भावांची कथा आहे जे त्यांच्या लोभी काकांकडून आपल्या वडिलांच्या हत्येचा बदला घेण्यासाठी प्रयत्न करतात पण मारले जातात आणि बदला पूर्ण करण्यासाठी त्यांना पुनर्जन्म मिळतो.

*करण अर्जुन* हा चित्रपट १३ जानेवारी १९९५ रोजी भारतात थिएटरमध्ये प्रदर्शित झाला. या चित्रपटाला समीक्षकांकडून सकारात्मक प्रतिसाद मिळाला आणि त्याने ४५० दशलक्ष रु  (  ) कमावले,  आणि १९९५ मध्ये *दिलवाले दुल्हनिया ले जायेंगे* (शाहरुख खान, काजोल आणि अमरीश पुरी यांच्याही भूमिका) नंतर दुसरा सर्वाधिक कमाई करणारा बॉलिवूड चित्रपट ठरला.

४१ व्या फिल्मफेर पुरस्कारांमध्ये, *करण अर्जुनला* सर्वोत्कृष्ट चित्रपट, सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक (रोशन), सर्वोत्कृष्ट अभिनेता (सलमान खान) आणि सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री (राखी) असे १० नामांकने मिळाली आणि त्याने सर्वोत्कृष्ट संपादन आणि सर्वोत्कृष्ट कृती असे २ पुरस्कार जिंकले.

## निर्मीती 
संपूर्ण चित्रपटाचे चित्रीकरण राजस्थानमध्ये झाले आहे. चित्रपटात दाखवलेले गाव राजस्थानमधील अलवर जिल्ह्यातील भानगढ नावाचे एक गाव आहे. एका गाण्यात करण अर्जुन प्रार्थना करतो ते दुर्गा मंदिर अजमेरजवळील पुष्कर येथे आहे.

## संगीत 
संगीत आणि पार्श्वसंगीत राजेश रोशन यांनी दिले होते आणि सर्व गाण्यांचे बोल इंदीवर यांनी लिहिले होते. संगीत हक्क मूळतः टाइम मॅग्नेटिक्स (आता टिप्स म्युझिक ) ने विकत घेतले होते.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय ॲक्शन ड्रामा चित्रपट
वर्ग:राकेश रोशन दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९९५ मधील हिंदी चित्रपट
भूपिंदर सिंह (संगीतकार)

**भूपेन्द्र सिंह** किंवा **भूपिंदर सिंग** (जन्म **भूपिंदर सोईन**, ६ फेब्रुवारी १९४० - १८ जुलै २०२२) हे एक भारतीय संगीतकार, गझल गायक आणि बॉलिवूड पार्श्वगायक होते.

सिंह यांचा जन्म पंजाबमधील अमृतसर येथे संगीतकार आणि संगीताची ओळख करून देणारे नाथा सिंगजी यांच्या घरी झाला.
इवलेसे|272x272अंश| भूपिंदर आणि त्यांची पत्नी मिताली सिंह त्यांच्या आगामी संगीत अल्बम '''अक्सर'* साठी सराव करताना

## लोकप्रिय गाणी 
### गिटारवादक म्हणून 
* "दम मारो दम" (*हरे रामा हरे कृष्ण*), राहुल देव बर्मन यांनी संगीतबद्ध केलेले
* "वादियान मेरा दमन" (*अभिलाषा*), राहुल देव बर्मन यांनी संगीतबद्ध केलेले
* "चुरा लिया है" (*यादों की बारात*), राहुल देव बर्मन यांनी संगीतबद्ध केलेले
* "चिंगारी कोई भडके" (*अमर प्रेम* ), राहुल देव बर्मन यांनी संगीतबद्ध केलेले
* "चलते चलते" (*चलते चलते*), बप्पी लाहिरी यांनी संगीतबद्ध केलेले 
* "मेहबूबा मेहबूबा" ( *शोले* ), राहुल देव बर्मन यांनी संगीतबद्ध केलेले
* "तुम जो मिल गये हो" (*हंस्ते जख्म*), मदन मोहन यांनी संगीतबद्ध केलेले

### पार्श्वगायक म्हणून 
* "किसी नजर को तेरा इंतेज़ार आज भी है" (*ऐतबार*), सहगायक - आशा भोसले, संगीत - बप्पी लाहिरी
* "दिल धुंदता है" (*मौसम*), संगीत - मदन मोहन 
* "नाम गम जायेगा" (*किनारा*), संगीत - राहुल देव बर्मन
* "एक अकेला इज शहर में" (*घरोंदा*), संगीत - जयदेव 
* "हुजूर इस कादर भी ना यात्रा के चलिये" (*मासूम''), संगीत - राहुल देव बर्मन

## संदर्भ 
वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय गायक
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय गायक
वर्ग:पंजाब, भारतातील गायक
वर्ग:बॉलिवूड पार्श्वगायक
वर्ग:इ.स. २०२२ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
नितीन घुले

**नितीन गोवर्धन घुले** (जन्म २० मे १९८६) हा एक भारतीय कबड्डी खेळाडू आहे. तो २०१० च्या ग्वांगझू आशियाई क्रीडा स्पर्धेत सुवर्णपदक विजेता आहे. २००८ मध्ये झालेल्या आशियाई बीच कबड्डी खेळांसह विविध राष्ट्रीय, आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये तो संघाचा भाग होता. तो लहानपणापासूनच पुण्यातील बोपखेल येथील आदिनाथ स्पोर्ट्स क्लबसोबत खेळू लागला.

वर्ग:भारतीय कबड्डी खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
खून भरी मांग

***खून भरी मांग***  हा १९८८ चा भारतीय हिंदी भाषेतील अ‍ॅक्शन थ्रिलर चित्रपट आहे जो राकेश रोशन यांनी दिग्दर्शित आणि निर्मित केला आहे. हा ऑस्ट्रेलियन मिनी-मालिका *रिटर्न टू ईडन* (१९८३) वर आधारित असून, यामध्ये रेखा एका श्रीमंत विधवेची भूमिका साकारते जिला तिच्या दुसऱ्या पतीने जवळजवळ मारले आहे आणि ती त्याचा बदला घेण्यासाठी तयार होते. हा चित्रपट रेखासाठी पुनरागमनाचा एक उपक्रम होता आणि तो समीक्षात्मक आणि व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी ठरला. ३४ व्या फिल्मफेर पुरस्कारांमध्ये या चित्रपटाला सात नामांकने मिळाली, ज्यात रोशनसाठी सर्वोत्कृष्ट चित्रपट आणि सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शकाचा समावेश होता आणि रेखाला तिचा दुसरा सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा पुरस्कार मिळाला. *खून भरी मांग* १२ ऑगस्ट १९८८ रोजी प्रदर्शित झाला.

## संगीत 
या चित्रपटात राजेश रोशन यांनी संगीतबद्ध केलेली चार गाणी आहेत:
* "हसते हसते कट जायें रस्ते" - नितीन मुकेश, साधना सरगम
* "जीने के बहने लाखों हैं" - आशा भोसले
* "मैं हसीना गजब की" - आशा भोसले, साधना सरगम
* "मैं तेरी हूं जानम" - साधना सरगम
* "हसते हसते कट जायें रस्ते" - साधना सरगम, सोनाली

"मैं तेरी हूं जानम" या गाण्याची चाल ब्रिटीश चित्रपट *चॅरियट्स ऑफ फायरच्या* थीम सॉंगमधून कॉपी केले आहेत.

## पुरस्कार 
**जिंकले**
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री - रेखा
* सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री - सोनू वालिया
* सर्वोत्कृष्ट संपादन - संजय वर्मा

**नामांकित**
* सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - राकेश रोशन
* सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - राकेश रोशन
* सर्वोत्कृष्ट संगीत दिग्दर्शक - राजेश रोशन
* सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिका - साधना सरगम "मैं तेरी हूँ जानम" साठी

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय अ‍ॅक्शन थ्रिलर चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:राकेश रोशन दिग्दर्शित चित्रपट
तिसरे मल्हारराव होळकर

**महाराजाधिराज राजेश्वर श्रीमंत मल्हार राव तिसरा होळकर सातवे सुभेदार बहादूर** (१८०६–२७ ऑक्टोबर, १८३३), हे मध्य भारतातील इंदूरचे राजे होते. हे यशवंतराव होळकर आणि त्यांची पत्नी कृष्णाबाई यांचे एकुलते एक पुत्र होते.

हे १८११मध्ये वयाच्या पाचव्या वर्षापासून मृत्यूपर्यंत सत्तेवर होते. यांच्या सत्ताकालात झालेल्या तिसऱ्या आंग्ल-मराठा युद्धात त्यांनी पेशव्यांना पाठिंबा दिला परंतु ब्रिटिशांनी पेचात पकडल्यावर त्यांनी पेशव्यांची बाजू सोडून दिली.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १८३३ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १८०६ मधील जन्म
वर्ग:होळकर घराणे
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इंदूरचे राजे
झीह्ल नदी

**झीह्ल** ही स्वित्झर्लंडमधील एक नदी आहे. या नदीचा उगम श्विझ कॅन्टनमध्ये ड्रूझबर्ग पर्वतामध्ये होतो. झीह्ल नदी लिमाट नदीला मिळते. पुढे लिमाट झ्युरिक शहरातून वाहते.

झीह्ल नदीची लांबी  आहे. यामध्ये झिहसी जलाशयातील लांबीसुद्धा मोजलेली आहे. झिहसी येथे पाण्याचा उपसा होत असल्याने पुढे नदीतील पाण्याचा प्रवाह कमी होतो आणि परिणामी पाण्याची शुद्धताही कमी होते.

ही नदी श्विझ, झ्युरिक आणि झुग या भागातून वाहते. या नदीचे झिह खोरे हे सर्व झ्युरिक कॅन्टनमध्ये आहेत. झीह्ल नदीच्या खोऱ्यात लंगनाऊ ॲम अल्बिस आणि ॲडलिसविल, तसेच झ्युरिक शहराचा दक्षिण-पश्चिम भाग येतो. लंगनाऊ ॲम अल्बिसच्या वर काही भाग लिमट नदीच्या संगमस्थानापासून  अंतरावर आहे. नदीच्या बाजूला कोणतीही मोठी वसाहत नाही. फक्त काही लहान गावे आहेत. तर एन्सिएडेलन शहर झिहसीच्या जवळ स्थित आहे. ते एका उपनदी नदीच्या खोऱ्यात आहे.

## व्युत्पत्ती 
झीह्ल या नावाचा पहिला लिखित संदर्भ १०१८ चा आहे. त्याचा उल्लेख सिलाहा असा आहे. हे नाव असू शकते. जुने युरोपियन किंवा सेल्टिक मूळ असलेला शब्द झिला ("शांत जलप्रवाह", सिल = "ट्रिकल, वेट") > प्रेमसंबंध सिला जुन्या उच्च जर्मन घटकाच्या जोडीसह आहा म्हणजे "वाहणारे पाणी" असा आहे.

## नदीचा मार्ग 
उजवे|इवलेसे|झिहसी, झिहची वरची दरी आणि ड्रूझबर्ग पर्वत
ड्रूझबर्ग पर्वताच्या उत्तर-पूर्व बाजूला या नदीचा उगम होतो. हा भाग उंटेरबर्गची नगरपालिका, श्विझ कॅन्टन येथे आहे. त्यानंतर ती स्टुडेन गावाच्या उत्तरेकडे वाहते. स्टुडेनच्या खाली  अंतरावर ही नदी कृत्रिम झिहसी जलाशयात प्रवेश करते. जवळच, मिंस्टर नावाची नदी झिहसी जलाशयात मध्ये येते. हा जलाशय बांधण्यापूर्वी ती नही झिहची थेट उपनदी होती. युबाख, रिकेन्टलबाख आणि ग्रॉसबाख हे प्रवाह देखील झिहसी जलाशयामार्गे झिहमध्ये मिसळतात.
उजवे|इवलेसे|झिहस्प्रुंग रॅपिड्स

## पूराचा धोका 
झिहसी तलावातून जवळपास  लांबीची ही नदी वाहते. हा भाग झ्युरिक शहराच्या मध्यभागी आहे. अभ्यासानुसार असे दिसून आले आहे की धरण फुटल्यास २ तासांच्या आत  उंचीची लाटेने शहरात पाणी शिरु शकते. नदी झ्युरिक हाॅपबॅनहॉफ स्टेशनमधून नदीच्या प्रवाहाची क्षमता मर्यादित करण्यासाठी एका बोगद्यातून वळवलेली आहे. पूरस्थितीचा सामना करण्यासाठी बोगद्याच्या क्षमतेबद्दल चिंता व्यक्त केली जाते. या धोक्यामुळे झ्युरिक शहराच्या महानगरपालिकेने शहरातील प्रभावित भागांसाठी स्थलांतर योजना विकसित, प्रकाशित आणि चाचणी केली आहे.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 
* Sihl in  German, French and Italian in the online Historical Dictionary of Switzerland.
* झिहच्या खालच्या बाजूला असलेल्या सायकल मार्गाचे वर्णन 
* https://web.archive.org/web/20031210235152/http://www.sihlsee.ch.vu/
* http://www.sihlwald.ch

वर्ग:झ्युरिकचा भूगोल
वर्ग:स्वित्झर्लंडमधील नद्या
वर्ग:झ्युरिकच्या कॅन्टोनमधील नद्या
वर्ग:श्विज कॅन्टोनमधील नद्या
वर्ग:झीह्ल
हरिराव होळकर

**हरिराव होळकर** (१७९५ - १८४३), औपचारिकपणे **महाराजाधिराज राज राजेश्वर सवाई श्री हरिराव होळकर नववे बहादूर** , हे मध्य भारतातील इंदूर संस्थानाचे राजे होते.हे १७ एप्रिल, १८३४ पासून २४ ऑक्टोबर, १८४३ दरम्यान सत्तेवर होते. हे तुकोजीराव होळकर यांचे नातू होते.

१८१९मध्ये यशवंतराव होळकरांच्या मृत्यूनंतरच्या सत्तासंघर्षात बंड केल्याच्या आरोपाखाली  मल्हारराव तिसरे आणि त्यांच्या आई कृष्णाबाई यांनी हरिरावांना महेश्वर येथे तुरुंगात टाकलेले होते. मल्हाररावांच्या सद्दीनंतर कृष्णाबाई यांनी मार्तंडराव यांना दत्तक घेण्याचा घाट घातल्यावर इंदूरमधील सरदारांनी त्याविरुद्ध बंड पुकारले. हे पाहून कृष्णाबाईने हरिरावांना सत्ता देण्याचे कबूल केले. या नंतर कृष्णाबाईंनी हरिरावांना दत्त घेतले व १७ एप्रिल १८३४ रोजी जुना राजवाडा पॅलेसमध्ये औपचारिकपणे सिंहासनावर बसवले.

या रस्सीखेचीत ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी तटस्थ राहिली. कालांतराने हरिरावांची प्रकृती बिघडल्याने ब्रिटिश रेसिडेंटने त्यांच्यावर आपला वारस नियुक्त करण्याचा आग्रह धरला. २ जुलै, १८४१ रोजी हरिरावांनी इंदूरजवळी जोतशिखरा येथील जहागिरदार बापूजीराव होळकर यांचा १ वर्षांचा मुलगा खंडेराव होळकर  याला दत्तक घेतले. जेव्हा हरिराव प्रकृतीअस्वास्थ्यामुळे सार्वजनिक जीवनातून निवृत्त झाले तेव्हा गव्हर्नर जनरल लॉर्ड एलेनबरो यांनी मार्तंड राव यांच्या समर्थकांनी गोंधळ करू नये म्हणून खंडेरावांना आव्हान देण्यापासून रोखण्यासाठी सक्षम मंत्र्यांची नियुक्ती करून दिली.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १८४३ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १७९५ मधील जन्म
वर्ग:होळकर घराणे
वर्ग:इंदूरचे राजे
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जुगल हंसराज

**जुगल हंसराज** (जन्म: २६ जुलै १९७२) हा एक भारतीय अभिनेता, लेखक आणि चित्रपट निर्माता आहे. त्यांनी शेखर कपूर यांच्या *मासूम* (१९८३) या चित्रपटातून बाल कलाकार म्हणून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली. त्यांनी *कर्मा* (१९८६) आणि *सुलतानत* (१९८६) सारख्या चित्रपटांमध्ये बाल कलाकार म्हणून आपली कारकीर्द सुरू ठेवली. तो लहानपणी टीव्ही आणि प्रिंट मीडियासाठी मॉडेल म्हणून काम करत होता आणि प्रसिद्ध जाहिरात मोहिमांमध्येही दिसला होता.

१९९४ मध्ये *आ गले लग जा* या चित्रपटातून त्याने प्रौढ म्हणून अभिनय क्षेत्रात पदार्पण केले. त्यानंतर, त्याने *पापा कहते हैं* (१९९५), *मोहब्बतें* (२०००), *कभी खुशी कभी गम* (२००१) आणि *सलाम नमस्ते* (२००५) मध्ये काम केले. २००८ च्या अ‍ॅनिमेटेड चित्रपट *रोडसाइड रोमियोसाठी* त्यांनी लेखक आणि दिग्दर्शक म्हणून काम केले.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:बाल कलाकार
वर्ग:चित्रपट दिग्दर्शक
दौलतराव शिंदे

**दौलतराव शिंदे** (१७७९ - २१ मार्च, १८२७) हे मध्य भारतातील ग्वाल्हेर संस्थानाचे राजे होते. हे १७९४ पासून १८२७ मध्ये त्यांच्या मृत्यूपर्यंत सत्तेवर होते. त्यांच्या कारकिर्दीत मराठा साम्राज्यात वर्चस्वासाठी संघर्ष आणि विस्तारत असलेल्या ईस्ट इंडिया कंपनीशी अनेक युद्धे झाली. दुसऱ्या आणि तिसऱ्या आंग्ल-मराठा युद्धात दौलतरावांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली. बहुतेक भारतीय शासकांनी ब्रिटीश राजवट स्वीकारली असली तरी ग्वाल्हेरने १८३२ पर्यंत आपले स्वातंत्र्य कायम ठेवले आणि १८८६ पर्यंत मुघलांसह इतर शेजारील राज्यांकडून चौथ (कर) वसूल करणे सुरू ठेवले.

## युद्धे आणि लढाया 
दौलतरावांनी अनेक युद्धे आणि लढायांमध्ये भाग घेतला होता --

* मालपुराची लढाई
* असयेची लढाई
* अरगावची लढाई
* दुसरे आंग्ल-मराठा युद्ध
* तिसरे आंग्ल-मराठा युद्ध

शिंदे यांनी तिसऱ्या आंग्ल-मराठा युद्धात आधी पेशव्यांना पाठिंबा दिला होता परंतु ब्रिटिशांनी त्यांना पेचात पकडल्यावर त्यांनी स्वतःचे राज्य सांभाळून ठेवणे पसंत केले.

दौलतराव हे १२ फेब्रुवारी, १७९४ रोजी वयाच्या १५व्या वर्षी महाराजा महादजी शिंदे यांच्या मृत्यूनंतर सत्तेवर आले. महादजींना वारस नसल्याने त्यांचे मोठे भाऊ तुकोजीराव शिंदे यांचे नातू असलेल्या दौलतरावांची वर्णी लागली. तुकोजीराव पानिपतच्या तिसऱ्या युद्धा आधी ७ जानेवारी, १७६१ रोजी लढाईत मारले गेले होते.

## संदर्भ 
* हंटर, विल्यम विल्सन, सर, आणि इतर (१९०८). *इम्पीरियल गॅझेटियर ऑफ इंडिया*, खंड १२. १९०८–१९३१; क्लॅरेंडन प्रेस, ऑक्सफर्ड.
* मार्कोविट्स, क्लॉड (संपादन) (२००४). *आधुनिक भारताचा इतिहास: १४८०-१९५०* . अँथम प्रेस, लंडन.

वर्ग:ग्वाल्हेरचे राजे
वर्ग:शिंदे घराणे
वर्ग:इ.स. १८२७ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १७७९ मधील जन्म
वर्ग:उज्जैनमधील लोक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ओवरीपाडा मेट्रो स्थानक

**ओवरीपाडा** हे मुंबई मेट्रोच्या लाल मार्गिका ७ वरील एक स्थानक आहे. ह्या स्थानकाचे उद्घाटन २ एप्रिल २०२२ रोजी झाले.

वर्ग:लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो) स्थानके
लहू के दो रंग (१९७९ चित्रपट)

***लहू के दो रंग***  हा महेश भट्ट दिग्दर्शित १९७९ मधील हिंदी चित्रपट आहे. या चित्रपटात विनोद खन्ना, शबाना आझमी, डॅनी डेन्झोंग्पा, हेलन, रणजीत यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. चित्रपटाचे संगीत आणि गीते बप्पी लहिरी आणि फारुख कैसर यांचे आहेत.

चित्रपटाची कथा, पटकथा आणि संवाद सूरज सनीम यांनी लिहिले होते. याचे चित्रीकरण हाँगकाँग आणि भारतात झाले. या चित्रपटाला बॉक्स ऑफिसवर "हिट" म्हणून रेटिंग देण्यात आले.

## गीत 
## पुरस्कार 
**जिंकले**

* सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री - हेलेन
* सर्वोत्कृष्ट कला दिग्दर्शन – मधुकर शिंदे

## संदर्भ 
वर्ग:महेश भट्ट दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील हिंदी चित्रपट
नागपूरचे दुसरे मुधोजी भोसले

**मुधोजी दुसरे** (१७९६ &#x2013; १५ जुलै, १८४०) तथा **अप्पासाहेब** हे मध्य नागपूर संस्थानाचे राजे होते. हे १८१६ ते १८१८ पर्यंत सत्तेवर होते. त्यांच्या कारकीर्दीत मराठा साम्राज्य आणि ब्रिटीश ईस्ट इंडिया कंपनी यांच्यातील तिसऱ्या अँग्लो-मराठा युद्धात, मराठ्यांच्या पराभव झाला अन् त्याबरोबरच मुधोजींची नागपूरातून हकालपट्टी झाली.

१८१६मध्ये दुसऱ्या रघुजींच्या मृत्यूनंतर त्यांचा मुलगा परसाजी राजगादी पदावर झाला, परंतु लगेचच दुसऱ्या मुधोजींनी त्यांची हत्या करवून स्वतः राजा झाले.
* याआधी १७९९ सालापासून नागपूर संस्थानात ब्रिटिश रेसिडेंट होता. 
सत्तेवर आल्यावर मुधोजींनी नागपुरात ब्रिटिश तैनाती सैन्य ठेवण्याचे कबूल केले. याचबरोबर मुधोजींवर अनेक जाचक अटी लादण्यात आला. यांत पुण्यातील पेशव्यांशी कोणताही संबंध किंवा पत्रव्यवहारही करायला मनाई होती.

१८१७ मध्ये ब्रिटिश आणि पेशव्यांमध्ये यांच्यामध्ये युद्ध सुरू झाल्यावर अप्पासाहेबांनी ब्रिटिशांशी मैत्री असल्याचा आव भिरकावून दिला आणि पेशव्यांशी कराराची बोलणी सुरू केली.
* नागपूरच्या सैन्याने ब्रिटिशांवर हल्ला केला आणि सीताबर्डीच्या येथील लढाईत आणि नंतर नागपूर शहराजवळच्या लढाईत त्यांचा पराभव झाला. यानंतरच्या तहात बेरारचा उरलेला भाग आणि नर्मदा खोऱ्यातील प्रदेश ब्रिटिशांना देण्यात आले. 
अप्पासाहेबांना पुन्हा गादीवर बसवण्यात आले, परंतु काही काळानंतर ते पुन्हा कट रचत असल्याचे कळल्यावर त्यांना पदच्युत करून अलाहाबादला तुरुंगात पाठवले गेले. तेथे जात असताना मुधोजींनी आपल्याला नेणाऱ्या सैनिकांना लाच देऊन महादेव टेकड्यांमध्ये आणि नंतर पंजाबकडे पळ काढला. वाटेत जोधपूर येथे राजा मानसिंग यांनी ब्रिटिशांच्या हुकुमाविरुद्ध मुधोजींना आश्रय दिला आणि स्वतः ते जामीन राहिले.

अप्पासाहेबांचे जोधपूरमध्ये १५ जुलै, १८४० रोजी ४४ वर्षांचे असताना निधन झाले.

## संदर्भ 
वर्ग:नागपूरचे राजे
वर्ग:इ.स. १८४० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:तिसरे आंग्ल-मराठा युद्ध
ठाकूर जुगल किशोर सिन्हा

**ठाकूर जुगल किशोर सिन्हा** (१९०८ — १९८०) हे एक भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक व राजकारणी होते. जुगल किशोर हे १९५३ साली पोट निवडणूकीत भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाच्या तिकिटावर निवडणूक लढवून तत्कालिन बिहार राज्याच्या उत्तर-पश्चिम मुझफ्फरपूर मतदारसंघातून १ल्या लोकसभेचे सदस्य होते. उत्तर-पश्चिम मुझफ्फरपूरचे विद्यमान खासदार चंदेश्वर नारायण प्रसाद सिन्हा यांच्या राजीनाम्याने सदर मतदारसंघात पोट-निवडणूक घेतली गेली.   

वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८० मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:उत्तर-पश्चिम मुझफ्फरपूरचे खासदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नंदिता महतानी

**नंदिता महतानी** ह्या एक भारतीय वस्त्रशैली परिकल्पक (फॅशन डिझायनर) आहेत.

## कारकिर्द 
महतानी या हिंदी चित्रपट अभिनेता डिनो मोरिया सोबत, प्लेग्राउंड नावाची कंपनी चालवतात. महतानी या क्रिकेट खेळाडू विराट कोहलीचे परिकल्पन (डिझायनिंग) आणि शैली  परियोजन (स्टायलिंग) करत असतात.

२०२३ मध्ये नंदिता आणि त्यांची बहीण अनु हिंदुजा यांनी एकत्रित AN-Y1 हा *विलासी वस्त्रशैली उत्पादन* (लक्झरी फॅशन ब्रँड) निर्माण केला. त्यांचे लक्षवेधी महिलांचे जंपसूट तेव्हापासून ख्यातनाम व्यक्ती आणि परिकल्पक प्रभावक (फॅशन इन्फ्लुएन्सर) यांच्या पसंतीत आल्याचे दिसू लागले आहेत.

## वैयक्तिक जीवन 
महतानी यांचे लग्न १९९६ साली उद्योजक संजय कपूर यांच्याशी झाले आणि २००० साली हे जोडपे विभक्त देखील झाले. महतानी यांचे बॉलिवूड अभिनेता रणबीर कपूर आणि डिनो मोरिया यांच्याशी देखील काहीकाळ स्नेहसंबंध जुळले होते. शिवाय अभिनेता विद्युत जामवालशी त्यांची सोयरिक देखील जुळली होती. नंदिताची बहीण अनु महतानी हिचा विवाह उद्योगपती गोपीचंद हिंदुजा यांचा मुलगा संजय हिंदुजाशी झाला.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय डिझायनर
वर्ग:हयात व्यक्ती
वर्ग:भारतीय महिला फॅशन डिझायनर्स
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
ईशान्य मुझफ्फरपूर लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-१९५७)

**उत्तर-पूर्व मुझफ्फरपूर लोकसभा मतदारसंघ** हा भारतातील संसदेच्या कनिष्ठ सभागृह लोकसभेच्या ५४३ मतदारसंघांपैकी एक मतदारसंघ होता. सदर मतदारसंघ हा १९५२ ते १९५७ सालापर्यंत अस्तित्वात होता. उत्तर-पूर्व मुझफ्फरपूर मतदारसंघ बिहार राज्याचा मतदारसंघ होता. १९५७ सालच्या परिसिमनद्वारे हा मतदारसंघ रद्द करून पपरी लोकसभा मतदारसंघात विलीन करण्यात आला. 

 

## मतदारसंघाची भौगोलिक व्याप्ती
*लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसिमन आदेश, १९५१* प्रमाणे उत्तर-पूर्व मुझफ्फरपूर लोकसभा मतदारसंघात खालील परिसरांचा समावेश होता :

* मुझफ्फरपूर जिल्हा : सीतामढी उप-विभागातील रुनीसैदपूर, पपरी, सोनबरसा, बेला, मुछपकौनी आणि सुरसंद ठाणी 
* दरभंगा जिल्हा : दरभंगा सदर उप-विभागातील जले ठाणं

## उत्तर-पूर्व मुझफ्फरपूर मतदारसंघातून निवडून आलेले खासदार 
## निवडणूक निकाल 
### १९५२ लोकसभा निवडणूक 
वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:बिहारमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
सीताबर्डीची लढाई

**सीताबर्डीची लढाई** ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी आणि नागपूरकर भोसले यांच्यात २६ डिसेंबर, १८१७ रोजी झालेली लढाई होती. तिसऱ्या आंग्ल-मराठा युद्धात झालेल्या या लढाईत ब्रिटिशांचा विजय झाला आणि भोसल्यांचे नागपूरवरील वर्चस्व संपले. भोसल्यांनी बेरारचा मोठा प्रदेश आणि नर्मदेच्या खोऱ्यातील आपला प्रदेश ब्रिटिशांच्या स्वाधीन केला आणि त्यांचे वर्चस्व मान्य केले. राजे दुसरे मुधोजी भोसले यांना अटक करून अलाहाबादला पाठविण्यात आले.

## लढाई 
२६ नोव्हेंबरच्या संध्याकाळी भोसल्यांच्या सैन्यातील अरब सैनिकांनी सीताबर्डी किल्ल्याच्या *छोटी टेकरी* भागावर गोळीबार सुरू केला. रात्रभर हल्ले करूनही त्यांना किल्ल्यात शिरता आले नाही. ब्रिटिशांनी अनेक अरब ठार केले पण त्यांचा कॅप्टन सॅडल लढाईत ठार झाला. पहाटे ५ पर्यंत ब्रिटिशांचे मोजकेच सैनिक उरले होते. थकलेल्या या सैनिकांनी माघार घेतली आणि त्यांच्या जागी ब्रिटिश रेसिडेंटच्या रक्षकांनी प्रतिकार सुरू ठेवला. सकाळी ९ वाजता अरबांनी छोटी टेकरी काबीज केली व तेथील तोफ बडी टेकरीवर डागली.

अरबांचे हे यश पाहून भोसल्यांच्या मुख्य फौजेतील घोडेस्वार आणि सैनिकांनी ब्रिटिशांवर एल्गार केला आणि त्यांच्या निवासी भागात शिरून जाळपोळ केली. बेंगाल कॅव्हेलरी या ब्रिटिश घोडदळाच्या सरदार कॅप्टन फिट्झजेराल्डने कर्नल स्कॉटकडे प्रतिहल्ला चढवण्याची परवानगी अनेकदा मागितली पण ती नाकारण्यात आली. शेवटी स्कॉटने संदेशवाहकाकरवे त्याला उत्तर पाठवले "त्याच्या जबाबदारीवर आणि मरण्याच्या तयारीवर त्याला प्रतिहल्ला करू दे." हे ऐकून फिट्झजेराल्डने मग *असू दे माझ्या जबाबदारीवर* असे उत्तर पाठवित मराठ्यांवर कडाडून हल्ला केला. पहिल्या काही मिनिटांतच त्यांनी मराठ्यांची एक फळी कापून काढली आणि दोन तोफा बळकावल्या. हे पाहून किल्ल्यातील ब्रिटिश फौजेलाही चेव चढला. त्यांनी अरबांना आणि मराठ्यांना टेकडीवरून खाली ढकलत नेले आणि अजून दोन तोफा पळवून आणल्या.

याला उत्तर म्हणून चालून आलेल्या अरबांवर आता कर्नल स्कॉटच्या ताज्या दमाच्या घोडदळाने बाजूने हल्ला केला आणि हा हल्ला मोडून काढला. किल्ल्यावरून अजून कुमक घेउन ब्रिटिशांनी आसपासच्या प्रदेशातून मराठ्यांना पळवून लावले. दुपारच्या प्रहराच्या सुमारास ही लढाई संपली. ब्रिटिशांनी यात ३६७ सैनिक आणि २ अधिकारी गमावले.

## पर्यवसान 
यानंतर ब्रिटिशांनी खुद्द नागपूर शहरावर हल्ला केला व अप्पासाहेब भोसल्यांना शरण येण्यास भाग पाडले. त्यांनी भोसल्यांचा मोठा प्रदेश थेट ताब्यात घेतला आणि त्यांना आपले मांडलिक बनवले. खुद्द भोसल्यांना अलाहाबाद येथे पाठवले गेले व नागपूरच्या गादीवर तिसऱ्या रघुजी भोसल्यांना बसवले गेले.

वर्ग:नागपूर
वर्ग:तिसरे आंग्ल-मराठा युद्ध
तुषार घाडीगावकर

**तुषार यशवंत घाडीगावकर** (सप्टेंबर १८, २०२५ - जून २०, २०२५) हे एक मराठी अभिनेते होते. घाडीगावकर यांनी नाटक, मालिका आणि चित्रपटांमध्ये काम केले आहे. 'लवंगी मिरची', 'मन कस्तुरी रे', 'भाऊबळी', 'उनाड', 'झोंबिवली', 'हे मन बावरे' आणि 'संगीत बिबट आख्यान' यांसारख्या कामांसाठी ते ओळखले जातात.  

घाडीगावकर हे मूळचे सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवली येथील असून त्यांनी रुपारेल कॉलेजच्या नाट्य विभागात काम केले होते. त्यांचे  बालपण मुंबई उपनगरातील भांडूप परिसरात गेले होते. ते भांडूप मधील हनुमान नगर येथे राहत होते. कॉलेजनंतर त्यांनी नाटक, मालिका आणि चित्रपट अशा विविध माध्यमातून अभिनयाचा प्रवास सुरू केला. २० जून २०२५ रोजी कामाच्या अपुऱ्या संधी आणि मानसिक दबावामुळे त्यांनी फाशी घेऊन आत्महत्या केली. शुक्रवारी सिद्धी बाहेर कामावर गेली असताना त्यांनी दुपारच्यावेळेस पंख्याला लटकावून घेऊन आत्महत्या केली.

## अभिनय सूची 
### मालिका 
* तुमची मुलगी काय करते,
* लवंगी मिरची,
* हे मन बावरे

### चित्रपट 
* मन कस्तुरी रे
* भाऊबळी
* उनाड
* झोंबिवली
* मलाल (हिंदी चित्रपट)

### नाटक 
* संगीत बिबट आख्यान

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:मराठी अभिनेते
वर्ग:मराठी  चित्रपट अभिनेते
वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते
वर्ग:मराठी दिग्दर्शक
दिग्विजय नारायण सिंह

**दिग्विजय नारायण सिंह** (२१ नोव्हेंबर १९२४ — २ ऑगस्ट १९९१) हे एक भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक व राजकारणी होते. दिग्विजय हे भारतीय संसदेच्या कनिष्ठ सभागृह लोकसभेचे ६ वेळा सदस्य राहिले आहेत. ते सर्वप्रथम १९५१-५२ च्या लोकसभा निवडणूकीत भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाच्या तिकिटावर निवडणूक लढवून तत्कालिन बिहार राज्याच्या उत्तर-पूर्व मुझफ्फरपूर मतदारसंघातून १ल्या लोकसभेचे सदस्य होते. तसेच सदस्य १९५७ च्या लोकसभा निवडणूकीत बिहार राज्याच्याच पपरी मतदारसंघातून २ऱ्या, १९६२ आणि १९६७ च्या लोकसभा निवडणूकीत बिहार राज्याच्याच मुझफ्फरपूर मतदारसंघातून ३ऱ्या व ४थ्या, १९७१ च्या लोकसभा निवडणूकीत भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (संघटन) पक्षाच्या तिकिटावर निवडणूक लढवून बिहार राज्याच्या हाजीपूर मतदारसंघातून ५व्या व अखेरीस १९७७ च्या लोकसभा निवडणूकीत भारतीय लोक दल पक्षाच्या तिकिटावर निवडणूक लढवून बिहार राज्याच्या वैशाली मतदारसंघातून ६व्या लोकसभेसे सदस्य होते. 

वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९१ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य
वर्ग:२ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:३ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:४ थी लोकसभा सदस्य
वर्ग:५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:उत्तर-पूर्व मुझफ्फरपूरचे खासदार
वर्ग:पपरीचे खासदार
वर्ग:मुझफ्फरपूरचे खासदार
वर्ग:हाजीपूरचे खासदार
वर्ग:वैशालीचे खासदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जोगेश्वरी (पूर्व) मेट्रो स्थानक

**जोगेश्वरी (पूर्व)** मुंबई मेट्रोच्या लाल मार्गिका ७ वरील एक स्थानक आहे. ह्या स्थानकाचे उद्घाटन २० जानेवारी २०२३ रोजी झाले.

वर्ग:लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो) स्थानके
आनंद नगर (मुंबई) मेट्रो स्थानक

**आनंद नगर** हे मुंबई मेट्रोच्या पिवळी मार्गिका २ वरील एक स्थानक आहे. ह्या स्थानकाचे उद्घाटन २ एप्रिल २०२२ रोजी झाले.

वर्ग:पिवळी मार्गिका (मुंबई मेट्रो) स्थानके
अदी फेरोझशाह मर्झबान

**अदी फेरोझशाह मर्झबान ऊर्फ आदी फिरोजशाह मर्झबान** हे पारशी रंगभूमीवरील लेखक, दिग्दर्शक आणि अभिनेते होते.मुंबई येथील बँलार्ड इस्टेट भागात रामजी कमाणी मार्ग ते शहीद भगतसिंग मार्गाला अदी मर्झबान पथ असे नाव दिलेले आहे.

## बालपण
अदी ह्यांचा जन्म दिनांक १७ एप्रिल १९१४ रोजी मुंबई येथे झाला. त्यांचे आजोबा फरदुनजी मर्झबान हे जाम ए जमशेद ह्या वृत्तपत्राचे संस्थापक होते. त्यांचे प्राथमिक शिक्षण भद्रा न्यू स्कूल मध्ये झाले. इसवी सन १९३३ मध्ये त्यांनी एल्फिन्स्टन महाविद्यालयातून पदवी प्राप्त केली.
## तरुणपण
इसवी सन १९३५ पर्यंत त्यांनी वेस्टर्न इंडिया थिएटर्स मध्ये प्रसिद्धी अधिकारी म्हणून काम केले. इसवी सन १९३६ मध्ये जाम ए जमशेद ह्या वृत्तपत्राचे संपादन चालू केले.गप सप ह्या विनोदी मासिकात सुद्धा काम केले.
इसवी सन १९५० च्या दशकाच्या प्रारंभीच्या काळात त्यांनी इंग्रजी आणि गुजराती भाषेत नाटके लिहावयास सुरुवात केली.त्यांनी अमेरिकेत जाऊन कँलिफोर्निया येथे पासाडेना प्ले हाऊस मध्ये नाट्यशास्त्र विषयाचे शिक्षण घेतले.नंतर ते भारतीय विद्या भवन येथे कलाकेंद्रांत काम करू लागले.इसवी सन १९५४ मध्ये त्यांनी पिरोजा भवन हे पारसी नाटक लिहिले आणि त्याचे दिग्दर्शन सुद्धा केले.ते पियानो, गिटार, क्लरिनेट,कीबोर्ड, युकुले इत्यादी वाद्ये वाजवत असत. ते एक प्रशिक्षित संगीतकार होते.अदी ह्यांना जादू, पाश्चात्य नृत्य येत होते. ते बोलक्या बाहुल्यांचे प्रयोग करण्यात निष्णात होते.
## कार्य
ते खालील संस्थेत सक्रिय होते.
#एमँच्युअर ड्रामाटिक सर्कल
#थिएटर गृप
#इंडियन पीपल्स थिएटर असोसिएशन
#द बॉम्बे प्लेअर्स
#द प्लेअर्स गिल्ड
#पारसी आर्ट्स सर्कल
त्यांचा नाट्यक्षेत्रातील खालील व्यक्तींशी संबंध आला.
#विल्यम लिनफोर्ड
#ओवरनाया बुरेखान
#जिमी पोचा
#बाची चैना
#होमी नरीएलवाला
#नाजू भाभा
#जहांगीर अंकलेसरिया
#आलू दुबाश
#पिलू सेठना
#कुमी करणी
त्यांनी पारशी (गुजराती) भाषेत शंभराहून अधिक नाटके सादर केली.
त्यांनी खालील दूरदर्शन कार्यक्रम लिहिले.
#आवो मारी साथे
#व्हाट इज द गुड वर्ड?
त्यांनी आकाशवाणी वर 'बुद्धी धनशाक मंडळ' या श्रुती मालिकेसाठी ५००० पटकथा लिहिल्या.
त्यांनी खालील चित्रपटाच्या पटकथा लिहिल्या.
#ऑन विंग्ज ऑफ फायर
#कार्निवल क्वीन
खालील रंगकर्मी त्यांच्या तालमीत घडले.
#बरजोर पटेल
#रुबी पटेल
#होमी तवाडिया
#फिरोज अन्तिया
#होसी वासुनिया
त्यांनी केलेली खालील नाटके यशस्वी झाली.
#अर्धी राते आफत
#काका थया वांका
#बेहरामनी सासू
#मोटा दिलना बावा
#चार्लीज आंट
#एन इंस्पेक्टर कॉल्स
#अह ! नॉर्मन
#कातरीयुं गेप (प्रहसन)

## पद्मश्री पुरस्कार
त्यांनी केलेल्या साहित्य आणि नाट्य क्षेत्रातील योगदानाबद्दल त्यांना इसवी सन १९६४ मध्ये पद्मश्री पुरस्कार मिळाला होता.
इसवी सन १९८७ मध्ये २७ फेब्रुवारी रोजी त्यांचे कर्करोगामुळे निधन झाले.

वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:गुजराती लेखक
महिदपूरची लढाई

**महिदपूरची लढाई** २१ डिसेंबर १८१७ रोजी माळवा प्रदेशातील महिदपूर येथे मराठा साम्राज्याचा भाग असलेल्या इंदूर संस्थान आणि ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी यांच्यात झालेली लढाई होती. तिसऱ्या अँग्लो-मराठा युद्धादरम्यान झालेल्या या लढाईत ब्रिटिशांचा विजय झाला व त्यांनी होळकरांना पेशव्यापासून विभक्त केले. याचे पर्यवसान ब्रिटिशांचा पूर्ण विजय होउन भारतात ब्रिटिश सत्ता बळकट होण्यात झाले.  

२१ डिसेंबर १८१७ रोजी सर थॉमस हिस्लॉपच्या नेतृत्वाखाली ब्रिटिशांनी होळकरांवर हल्ला केला. होळकरांच्या सैन्याचे नेतृत्त्व ११ वर्षीय मल्हारराव होळकर तिसरे, २२ वर्षीय हरिराव होळकर आणि २० वर्षीय भीमाबाई होळकर  यांच्या नेतृत्वाखालील होळकर होते. रोशन बेगच्या नेतृत्वाखालील होळकर तोफखान्याने ब्रिटिशांवर ६३ तोफांची रांग लावून हल्ला केला. लढाईत ब्रिटिशांचा पराभव निश्चित होता पण नेमक्या त्यावेळी होळकर छावणीतील गफूर खान नावाचा सरदार त्यांना फितूर झाला व आपल्या तुकड्या घेउन त्याने रणांगणातून पलायन केले. यानंतर होळकरांचा निर्णायक पराभव झाला. 

लढाई संपल्यावर मल्हारराव, तात्या जोग आणि इतरांनी पळ काढला.  ६ जानेवारी १८१८ रोजी मंदसौर येथे त्यांनी ब्रिटिशांशी तह केला. या तहात इंग्रजांनी घालून दिलेल्या सर्व अटी होळकरांनी मान्य केल्या. तिसरे आंग्ल-मराठा युद्ध  संपल्यावर ब्रिटिशांनी होळकरांचा बराचसा प्रदेश हिसकावून घेतला आणि इंदूर संस्थानाला सेंट्रल इंडिया एजन्सीची एक रियासत केले गेले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठा साम्राज्य सहभागी असलेल्या लढाया
वर्ग:तिसरे आंग्ल-मराठा युद्ध
डॉक्ट्रीन ऑफ लॅप्स

डॉक्ट्रीन ऑफ लॅप्स हे ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीने १८व्या आणि एकोणिसाव्या शतकात आपली भारतातील मांडलिक संस्थाने बळकावण्यासाठी लावलेले धोरण होते. हे धोरण पहिल्या भारतीय स्वातंत्र्ययुद्धाचे मोठे कारण होते आणि हे युद्ध संपल्यानंतर एक वर्ष, १८५८ पर्यंत लागू होते.

भारतीय उपखंडात ईस्ट इंडिया कंपनीने संस्थानांसाठी सुरू केलेले विलीनीकरणाचे धोरण म्हणजे **लॅप्सचा सिद्धांत** होता आणि १८५८ पर्यंत, कंपनी राजवट नंतर ब्रिटिश राजवटीने ब्रिटिश राजवट स्थापन केल्याच्या एका वर्षापर्यंत तो लागू होता.

हे धोरण डलहौसीच्या पहिले मार्क्वेस जेम्स ब्राउन-रॅमसे तथा लॉर्ड डलहौसीने अधिक प्रमाणात वापरणे सुरू केले.

भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर भारतीय सरकारने १९७१ पर्यंत हे धोरण पुनः वापरले आणि त्याद्वारे अनेक संस्थाने भारतीय प्रजासत्ताकात शामिक करून घेतली. १९७१मध्ये  इंदिरा गांधी सरकारने भारतीय संविधानातील २५ व्या दुरुस्ती अंतर्गत उरलेली सगळी संस्थाने विलीन करून घेतली.

या धोरणानुसार ईस्ट इंडिया कंपनीच्या आधिपत्याखालील कोणत्याही भारतीय संस्थानाचा राजा कंपनीच्या मते*स्पष्टपणे अक्षम* असेल किंवा *पुरुष वारसाशिवाय मरण पावला असेल,* तर ते संस्थान थेट ब्रिटिश भारतात सामील केले जात असे.  यामुळे वारस नसलेल्या संस्थानिकांना दत्तक घेउन आपला वंश व सत्ता पुढे चालू ठेवणे अशक्य झाले. 

या धोरणाचा वापर करून वापर करून, कंपनीने सातारा (१८४८), जैतपूर, संबलपूर (१८४९), बाघल (१८५०), उदयपूर (छत्तीसगड) (१८५२), झाशी (१८५४), नागपूर (१८५४), तंजोर आणि आर्कोट (१८५५) ही संस्थाने ताब्यात घेतली. अवध (१८५६) हे या धोरणांतर्गत विलीन झाले असे मानले जाते, परंतु प्रत्यक्षात ते डलहौसीने गैरशासनाच्या बहाण्याने विलीन केले होते. या धोरणाद्वारे कंपनीने आपल्या वार्षिक महसुलात सुमारे चाळीस लाख पौंडांची भर घातली.  १८६० मध्ये उदयपूर संस्थान पुन्हा स्थापित केले गेले.

ईस्ट इंडिया कंपनीच्या या धोरणाने भारतातील जनतेत असंतोष पसरला. यात ब्रिटिश नोकरीत असलेल्या भारतीय सैनिकांचाही समावेश होता. १८५७ च्या पहिल्या स्वातंत्र्ययुद्धाचे हे एक मोठे कारण समजले जाते. या युद्धानंतर १८५८ ब्रिटिश व्हाईसरॉयने ईस्ट इंडिया कंपनीकडून भारताचे शासन काढन घेतले व त्यावेळी हे धोरण रद्द केले. 

## या धोरणाखाली खालसा झालेली संस्थाने 
## स्वतंत्र भारतातील धोरण 
१९६४ च्या शेवटी सिरमूर राज्याचे शासक राजेंद्र प्रकाशचे निधन झाले तेव्हा त्यांना एकही मुलगा नव्हता. त्यांच्या ज्येष्ठ विधवेने त्यांच्या मुलीच्या मुलाला दत्तक घेतले. भारत सरकारने हे मान्य केले नाही आणि सिरमूरला भारतीय प्रजासत्ताकात विलीन करून घेतले. अक्कलकोट राज्याच्या राज्यातही हेच धोरण वापरले गेले. 

## संदर्भ 
वर्ग:ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी
वर्ग:भारताचा इतिहास
मित्तल पटेल

**मित्तल पटेल** (जन्म  ) ह्या गुजरातमधील एक सामाजिक कार्यकर्त्या आहेत. शिक्षणानंतर, त्यांनी आदिवासी जमातीतील लोकांना समाजात समाकलित होण्यास मदत करण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या या कामाबद्दल त्यांना भारत सरकार तर्फे २०१८ सालचा नारी शक्ती पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.

## कारकिर्द 
पटेल यांचा जन्म गुजरात राज्यातील मेहसाणा जिल्ह्यातील संखलपूर गावात १९८१ साली झाला. त्यांचे आईवडील दोघेही शेती आणि पशुपालन करायचे. लहानपणापासूनच मित्तितलने आपल्या वडिलांना गरिबांना पैसे, धान्य आणि झोपड्या बांधण्यात मदत करताना पाहिले आहे. मित्तल यांनी देखील आपल्या वडिलांचा कित्ता गिरवला. लग्नानंतरही मित्तलने भटक्या जमातींचे काम सोडले नाही. याकामी त्यांना पती आणि सहा वर्षांची मुलगी हे आवश्यक अशी मदत करत असतात.

मित्तलने प्रथम भौतिकशास्त्रात पदवी घेतली. नंतर अहमदाबाद येथील गुजरात विद्यापीठात पत्रकारितेचा अभ्यास पूर्ण केला. त्यानंतर त्यांनी २००६ मध्ये स्थानिक लोकांसोबत काम करण्यास सुरुवात केली. चार वर्षांनंतर, त्यांनी *विचारता समुदय समर्थन मंच (VSSM)* ची स्थापना केली, ही संस्था भटक्या लोकांना मदत करण्याचे काम करते. त्यांनी बावा, गडलिया, कांगसिया, मीर, नाथवाडी, सलाट आणि सरनिया जमातींसोबत काम केले. यात या लोकांना लग्न करण्यास, शाळा सुरू करण्यास, जमिनीचे हक्क मिळवण्यास आणि ओळखपत्रे मिळविण्यास मदत करणे अशी कामे करण्यात आली. व्हीएसएमच्या सहकार्याने, कालूपूर सहकारी बँकेने १०० आदिवासींना घरे खरेदी करण्यासाठी ५०,००० रुपयांचे सूक्ष्मवित्त कर्ज दिले. तसेच लहान व्यवसायांना २५,००० रुपयांपर्यंतचे कर्ज देखील दिले आहे.

गुजरातमध्ये २८ भटक्या जमाती आणि १२ विमुक्त जमाती आहेत. पटेल यांनी डफर समुदायाच्या लोकांसोबत देखील काम करण्यास सुरुवात केली. या समुदायातील लोकांना ब्रिटिश राजवटीत नोंदणीकृत गुन्हेगार म्हणून मानले जात असे. मित्तल यांनी या लोकांना मुख्य प्रवाहात सामावून घेण्याचे काम केले. २०१८ पर्यंत, गुजरातमधील ९० टक्के आदिवासी लोक मुख्य प्रवाहात आले होते. तथापि, पटेल यांना अजूनही आदिवासी लोकांना लक्ष्य करणाऱ्या जमावांविरुद्ध कारवाई करावी लागत आहे. २०१९ साली, पटेल यांची ओताराम देवासी यांच्यासोबत, नीती आयोगाच्या अंतर्गत एका मंडळावर नियुक्ती करण्यात आली. यामागील मुख्य उद्देश आदिवासी लोकांसाठी कल्याणकारी उपाययोजना सुचवणे होता. २०२० मध्ये, पटेल यांनी *सुरनामा विनान मानवियो* नावाचे एक पुस्तक प्रकाशित केले.

## पुरस्कार आणि सन्मान 
मित्तल पटेल यांच्या मानवी हक्कांसाठीच्या कार्याची दखल घेऊन त्यांना नारी शक्ती पुरस्काराने सन्मानातील करण्यात आले. ८ मार्च २०१८ रोजी आंतरराष्ट्रीय महिला दिनी तत्कालीन राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांच्या हस्ते त्यांना हा पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.

## संदर्भ 
वर्ग:हयात व्यक्ती
वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स.च्या १९८० च्या दशकातील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
थॉमस हिस्लॉप

**सर थॉमस हिस्लॉप, पहिला बॅरोनेट** (५ जुलै, १७६४ &#x2013; ३ मे, १८४३) हे अठराव्या शतकाच्या उत्तरार्धात आणि एकोणिसाव्या शतकाच्या सुरुवातीचे एक वरिष्ठ ब्रिटिश सैन्य अधिकारी होते. यांनी ब्रिटिश वसाहतींमधील लष्करी मोहिमांमध्ये भाग घेतला होता. हिस्लॉपने १७९६ ते १८१० दरम्यान वेस्ट इंडीजमध्ये आणि त्यानंतर भारतात लढाया केल्या. तिसऱ्या आंग्ल-मराठा युद्धादरम्यान वरिष्ठ सेनापती  असलेल्या हिस्लॉपच्या कामगिरीचे कौतुक झाले असले तरी मराठा साम्राज्याच्या सैन्याविरुद्ध त्यांनी अनेक अत्याचार गेले. तलनार येथील ३०० युद्धबंदींना ठार मारल्याबद्दल त्यांच्यावर ब्रिटिश संसदेत टीका झाली. हिस्लॉपने अनेक गुंतवणुकींमध्ये मोठ्या प्रमाणात पैसा घालवला. विशेषतः अमेरिकेत अनेक ठिकाणी त्यांनी अशा तोट्यातील गुंतवणूक केली होती.
वर्ग:इ.स. १८४३ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १७६४ मधील जन्म
वर्ग:तिसरे आंग्ल-मराठा युद्ध
वर्ग:ब्रिटिश सैन्याधिकारी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
स्टार (१९८२ चित्रपट)

***स्टार*** हा १९८२ चा भारतीय बॉलीवूड चित्रपट आहे. ह्यात कुमार गौरव, रती अग्निहोत्री, राज किरण, सईद जाफरी, ए.के. हंगल, दिना पाठक आणि पद्मिनी कोल्हापुरे यांच्या प्रमुख भूमिका आहे. हा विनोद पांडे दिग्दर्शित 

चित्रपटाचा *स्टार/बूम बूम* नावाचा एक अतिशय यशस्वी साउंडट्रॅक रिलीज झाला, जो बिड्डूने निर्मित केला होता आणि नाझिया हसन आणि जोहेब हसन यांनी गायला होता. लोकप्रिय गीतअसूनही, चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर फ्लॉप झाला.

## पुरस्कार नामांकन 
* " बूम बूम " गाण्यासाठी नाझिया हसन - सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिका - फिल्मफेर नामांकन.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील हिंदी चित्रपट
कुमार गौरव

**कुमार गौरव** (जन्म: **मनोज तुली**; ११ जुलै १९५६)  हा एक भारतीय उद्योगपती आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीत काम करणारा माजी अभिनेता आहे. हा अभिनेता राजेंद्र कुमार यांचा मुलगा आहे. गौरवने *लव्ह स्टोरी*, *तेरी कसम*, *स्टार*, *नाम* आणि *काँटे* अशा अनेक चित्रपटांमध्ये काम केले आहे.

## वैयक्तिक जीवन 
कुमार गौरव यांचा जन्म मनोज तुली  असा झाला आणि तो हिंदी चित्रपटसृष्टीतील बहल कुटुंबातील अभिनेता राजेंद्र कुमार आणि शुक्ला यांचा मुलगा आहे. त्यांनी हिमाचल प्रदेशातील शिमला येथील बिशप कॉटन स्कूलमध्ये शिक्षण घेतले.

१९८४ मध्ये, त्यांनी संजय दत्तची बहीण आणि सुनील दत्त आणि नर्गिस यांची मुलगी नम्रता दत्त (जन्म १९६२) हिच्याशी लग्न केले. त्यांना दोन मुली आहेत, साची कुमार जिचे लग्न निर्माता कमल अमरोही यांचा नातू बिलाल अमरोही यांच्याशी झाले आहे आणि सिया कुमार ज्याचे लग्न आदित्य यांच्याशी झाले आहे.

दिग्दर्शक रमेश बहल आणि श्याम बहल हे त्यांचे मामा आहे. त्याच्या चुलत भावांमध्ये रवी बहल आणि गीता बहल तसेच रमेशचा मुलगा गोल्डी बहल यांचा समावेश आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
लहू के दो रंग

हिंदी चित्रपट:

* *लहू के दो रंग* (१९७९) - महेश भट्ट दिग्दर्शित चित्रपट
* *लहू के दो रंग* (१९९७) - मेहुल कुमार दिग्दर्शित चित्रपट
जनम (१९८५ चित्रपट)

***जनम***  हा १९८५ चा भारतीय टेलिव्हिजन चित्रपट आहे जो महेश भट्ट यांनी दिग्दर्शित आणि लिहिलेला आहे. भट्ट यांनी त्यांच्या कारकिर्दीच्या सुरुवातीच्या काळात बनवलेल्या आत्मचरित्रात्मक चित्रपटांपैकी हा एक होता. चित्रपटाचा तेलगूमध्ये *आकाशसमंथा* या नावाने रिमेक करण्यात आला. या चित्रपटाचा प्रीमियर ४ डिसेंबर १९८५ रोजी डीडी नॅशनलवर झाला होता. ही कथा राहुलची आहे, जो एक नवोदित चित्रपट निर्माता आहे, जो चित्रपट उद्योगात आपले नशीब आजमावत आहे.

## कलाकार 
* कुमार गौरव - राहुल देसाई  
* अनुपम खेर  - रोहिणी राहुल देसाई
* किट्टू गिडवानी
* अनिता कंवर - नलिनी 
* आकाश खुराणा - असगर अली
* मदन जैन - विलास देसाई

## पुरस्कार 
;नामांकन
* सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - महेश भट्ट
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - कुमार गौरव
* सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता - अनुपम खेर
* सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री - अनिता कंवर
* सर्वोत्कृष्ट कथा - महेश भट्ट

## संदर्भ 
वर्ग:महेश भट्ट दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:दूरदर्शन
डॅडी (१९८९ चित्रपट)

***डॅडी*** हा १९८९ मध्ये दूरदर्शनसाठी बनवलेला टेलिव्हिजन चित्रपट आहे. महेश भट्ट दिग्दर्शित या चित्रपटातून त्यांच्या मोठी मुलगी पूजा भट्टने अभिनय क्षेत्रात पदार्पण केले. या चित्रपटात प्रमुख कलाकार अनुपम खेर आणि मनोहर सिंग यांनी अभिनय केला आहे. यात तलत अझीझ यांनी गायलेली "आईना मुझे मेरी पहली सी सूरत मांगे" ही प्रसिद्ध गझल आहे.

महेश भट्ट यांनी चित्रपटाच्या चित्रीकरणाच्या एक दिवस आधी त्याचा शेवट बदलला होता. या चित्रपटाच्या चित्रीकरणादरम्यान भट्ट स्वतः दारूच्या व्यसनाशी झुंजत होते.

## पुरस्कार 
* १९९० - सर्वोत्कृष्ट अभिनयासाठी फिल्मफेर समीक्षक पुरस्कार : अनुपम खेर
* १९९० - फिल्मफेर सर्वोत्कृष्ट संवाद पुरस्कार : सूरह सनीम
* १९९० - लक्स न्यू फेस ऑफ द इयरसाठी फिल्मफेर पुरस्कार : पूजा भट्ट
* १९८९ – राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार – विशेष ज्युरी पुरस्कार : अनुपम खेर

## संदर्भ 
वर्ग:महेश भट्ट दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९८९ मधील हिंदी चित्रपट
आयएआय हेरॉन

**IAI हेरॉन** (**मॅचॅट्झ-१**) हे इस्रायल एरोस्पेस इंडस्ट्रीजच्या मालत (UAV) विभागाने विकसित केलेले मध्यम-उंचीचे दीर्घ-सहनशील मानवरहित हवाई वाहने (UAV) आहे. ते १०.५ किमी (३५,००० फूट) पर्यंत ५२ तासांपर्यंतच्या मध्यम-उंचीचे दीर्घ-सहनशीलता (MALE) ऑपरेशन्स करण्यास सक्षम आहे. त्याने ५२ तास सतत उड्डाण केले आहे, परंतु पेलोड आणि फ्लाइट प्रोफाइलनुसार प्रभावी कमाल उड्डाण कालावधी कमी आहे. प्रगत आवृत्ती, हेरॉन टीपी, याला IAI ईटन असेही म्हणतात.

११ सप्टेंबर २००५ रोजी, इस्रायलच्या संरक्षण दलांनी ५० दशलक्ष अमेरिकन डॉलर्स किमतीच्या हेरॉन सिस्टीम खरेदी केल्याची घोषणा करण्यात आली.

## संदर्भयादी
वर्ग:मानवरहित हवाई वाहने
तेरी कसम

***तेरी कसम***  हा ए.सी. तिरुलोकचंदर यांनी दिग्दर्शित केलेला १९८२ चा भारतीय बॉलीवूड चित्रपट असून यात कुमार गौरव, पूनम धिल्लन, गिरीश कर्नाड, रंजीता कौर आणि निरुपा रॉय यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. हा तमिळ चित्रपट *पुगुंथा वीडू* (१९७२) चा रिमेक आहे.

## गीत 
चित्रपटातील सर्व गाणी अमित कुमार आणि लता मंगेशकर यांची असून आनंद बक्षी यांचे बोल आहे.

## पुरस्कार 
**नामांकन**

* सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता - गिरीश कर्नाड
* सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री – रंजीता कौर
* सर्वोत्कृष्ट पार्श्वगायक – अमित कुमार ("ये जमीन गा रही है") 

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील हिंदी चित्रपट
राहत इंदौरी

**राहत इंदौरी** (जन्म: **राहत कुरेशी**, १ जानेवारी १९५० - ११ ऑगस्ट २०२०) हे एक भारतीय बॉलीवूड गीतकार आणि उर्दू कवी होते. ते उर्दू भाषेचे माजी प्राध्यापक आणि चित्रकार देखील होते. याआधी ते देवी अहिल्या विश्वविद्यालय, इंदूर मध्ये उर्दू साहित्याचे अध्यापनतज्ज्ञ होते.

१० ऑगस्ट २०२० रोजी भारतात कोविड-१९ साथीच्या आजारादरम्यान त्यांची कोविड-१९ चाचणी पॉझिटिव्ह आली आणि त्यांना इंदूर येथील अरबिंदो रुग्णालयात दाखल करण्यात आले. दुसऱ्या दिवशी ११ ऑगस्ट २०२० रोजी हृदयविकाराच्या झटक्याने त्यांचे निधन झाले.

## गीत 
त्यांचे प्रसिद्ध गीत आहे:

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म
वर्ग:कोविड-१९ महामारीमुळे मृत्यू
वर्ग:भारतीय गीतकार
वर्ग:हिंदी गीतकार
डसॉल्ट मिराज २०००

डॅसॉल्ट मिराज २००० हे डसॉल्ट एव्हिएशनने बनवलेले एक फ्रेंच मल्टीरोल, एकल-इंजिन, डेल्टा विंग, चौथ्या पिढीचे जेट फायटर आहे. १९७० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात फ्रेंच हवाई दलासाठी (आर्मी डे ल'एअर) मिराज III ची जागा घेण्यासाठी हलके लढाऊ विमान म्हणून ते डिझाइन केले गेले होते. मिराज २००० हे मल्टीरोल विमानात विकसित झाले ज्यामध्ये अनेक प्रकार विकसित केले गेले आणि अनेक राष्ट्रांना विकले गेले. नंतर ते मिराज २०००एन आणि २०००डी स्ट्राइक प्रकारांमध्ये विकसित केले गेले, सुधारित मिराज २०००-५ आणि अनेक निर्यात प्रकारांमध्ये विकसित केले गेले. ६०० हून अधिक विमाने बांधली गेली आणि ते नऊ राष्ट्रांच्या सेवेत आहे.

वर्ग:लढाऊ विमाने
वर्ग:भारतीय वायुसेनेची विमाने
क्रिमिनल (१९९४ चित्रपट)

***क्रिमिनल*** हा १९९४ चा महेश भट्ट दिग्दर्शित भारतीय अ‍ॅक्शन थ्रिलर चित्रपट आहे. ह्यामध्ये नागार्जुन, रम्या कृष्णन आणि मनीषा कोइराला यांनी प्रमुख भूमिका केल्या आहेत. तेलुगू आणि हिंदी भाषांमध्ये एकाच वेळी चित्रित झालेल्या या चित्रपटाची निर्मिती के.एस. रामा राव यांनी तेलुगूमध्ये क्रिएटिव्ह कमर्शियल्स बॅनरखाली केली होती आणि हिंदीमध्ये मुकेश भट्ट यांनी विशेष फिल्म्स बॅनरखाली केली होती. एम.एम. कीरावनी (एम.एम. क्रीम) यांनी संगीत दिले होते. *क्रिमिनल हा* चित्रपट १९९३ च्या अमेरिकन चित्रपट *द फ्युजिटिव्ह* पासून प्रेरित होता.

तेलुगू आवृत्ती १४ ऑक्टोबर १९९४ रोजी प्रदर्शित झाली, तर हिंदी आवृत्ती २१ जुलै १९९५ रोजी प्रदर्शित झाली. *क्रिमिनल* हा हिंदी चित्रपट अभिनेते अजित खान यांचा शेवटचा चित्रपट होता. तेलुगू आवृत्ती व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी झाली नाही.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय अ‍ॅक्शन थ्रिलर चित्रपट
वर्ग:महेश भट्ट दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९९४ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९९४ मधील तेलुगू चित्रपट
नाराझ (१९९४ चित्रपट)

***नाराझ*** हा १९९४ मधील महेश भट्ट दिग्दर्शित भारतीय हिंदी -भाषेतील ॲक्शन ड्रामा चित्रपट आहे. ह्यात मिथुन चक्रवर्ती, पूजा भट्ट, अतुल अग्निहोत्री, सोनाली बेंद्रे आणि गुलशन ग्रोवर यांनी भूमिका केल्या होत्या.

## गीत 
चित्रपटाचा गीत अनु मलिक यांनी संगीतबद्ध केला आहे. "संभाला है मैंने" हे गाणे अनेक हिट गाण्यांपैकी एक होते, जे कुमार सानू यांनी गायले होते आणि अतुल अग्निहोत्री आणि सोनाली बेंद्रे यांच्यावर चित्रित केले होते. 

## संदर्भ 
वर्ग:महेश भट्ट दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९९४ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:भारतीय ॲक्शन ड्रामा चित्रपट