open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी

खालील यादी ऑस्ट्रेलियन महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. ऑस्ट्रेलियाने २३ जून १९७३ रोजी यंग इंग्लंडविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला.  

## सुची 
## यादी
महिला एकदिवसीय
वर्ग:महिला क्रिकेट
कमला सांकृत्यायन

**सांकृत्यायन, कमला** :(१५ ऑगस्ट १९३०–२५ ऑक्टोबर २००९). हिंदी व नेपाळी साहित्यिक. त्यांचा जन्म कालिंपाँग (जि. दार्जिलिंग) येथे एका विद्वान घराण्यात झाला. त्यांची मातृभाषा नेपाळी. हिंदी साहित्य हा विषय घेऊन त्या आगा विद्यापीठातून एम्.ए. पीएच्.डी. झाल्या. याशिवाय त्यांनी प्रयागची ‘साहित्यरत्न’ ही पदवी संपादन केली. त्यांनी दार्जिलिंगच्या लोरेतो कॉलेजमधील हिंदी विभागात प्रपाठक म्हणून, तसेच नवी दिल्ली येथील ‘नॅशनल कॉलेज फॉर मायनॉरिटीज’ येथे अध्यापन केले. ख्यातनाम भारतीय महापंडित राहुल सांकृत्यायन (१८९३–१९६३) यांच्या त्या पत्नी होत. त्यांनी नेपाळी, हिंदी आणि इंग्रजी अशा तीनही भाषांत विपुल लेखन केले असून त्यांचे चौदा ग्रंथ प्रकाशित झाले आहेत. त्यांपैकी विचार तथा विवेचन (समीक्षा १९८१), राहुल सांकृत्यायन आणि लक्ष्मीनाथ बेझबरुआ ही चरित्रे (अनुवादित) हे त्यांचे नेपाळी भाषेतील लेखन होय. भूतान (१९७२), आसाम की लोककथायें (१९७४), प्रतिवेशी साहित्य (१९८४), जीवनयात्रा (१९९४ राहुल सांकृत्यायनांचे चरित्र) हे त्यांचे काही हिंदी ग्रंथ होत. नॅशनल बिब्लिऑगफी ऑफ इंडियन लिटरेचर ह्या साहित्य अकादीने प्रकाशित केलेल्या राष्ट्रीय ग्रंथसूचीच्या नेपाळी भाषा विभागाचे संकलक-संपादक म्हणून त्यांनी काम केले आहे.

राष्ट्रीय अल्पसंख्यांक आयोगाच्या त्या सदस्या होत्या. त्यांनी नेपाळ, म्यानमार, श्रीलंका, रशिया, चीन आदी देशांचे सदिच्छा दौरे केले. त्यांना अनेक मानसन्मान लाभले. त्यांत शैक्षणिक मंत्रालयाकडून दिलेला अहिंदी लेखकासाठीचा राष्ट्रीय पुरस्कार (१९७४), पश्चिम बंगाल राज्यपुरस्कार (१९८२), कोलकात्याच्या हिंदी सोसायटीचा ‘रूपलेखा पुरस्कार’ (१९८९), नेपाळी अकादमी पुरस्कार, राहुल सांकृत्यायन पुरस्कार (१९९४) इ. सन्माननीय व महत्त्वाचे पुरस्कार होत.

वर्ग:हिंदी साहित्यिक
क्रिस्टीन लॅड फ्रँकलिन

**लॅड-फ्रँक्लिन, क्रिस्टीन :** (१ डिसेंबर १८४७-५ मार्च १९३०). अमेरिकन गणितशास्त्रवेत्ती, तर्कशास्त्रवेत्ती व मानसशास्त्रवेत्ती विदुषी. तिचा जन्म अमेरिकेतील कनेक्टिकट राज्यातील विंडसर या गावी झाला. तिने वासार महाविद्यालयामधून १८६९ मध्ये गणितशास्त्रात प्रथम पदवी संपादन केली व नंतर उच्च शिक्षणासाठी जॉन्स हॉपकिंझ विद्यापीठात प्रवेश केला. तेथे विख्यात तर्कशास्त्री ⇨*चार्ल्स सँडर्स पर्स* (१८३९-१९१४) याच्या प्रभावाने ती तर्कशासत्र व मानसशास्त्राकडे वळली.  १८८२ मध्ये तिचा विवाह विख्यात गणितज्ञ फेबियन फ्रँक्लिनबरोबर झाला व तिने लॅड-फ्रँक्लिन हे संयुक्त नाव धारण केले. जॉन्स हॉपकिंझ विद्यापीठाने सुरुवातीस तिला केवळ ती स्त्री होती म्हणून पीएच.डी. पदवी नाकारली पण पुढे १९२६ साली तिचा ती पदवी देऊन सन्मान केला.

क्रिस्टीन लॅड-फ्रँक्लिन ही गणित, तर्कशास्त्र व मानसशास्त्र ह्या तीनही विषयांवर सारख्याच अधिकारवाणीने लेखन करणारी आद्य अमेरिकन महिला होती. तिने काही वर्षे जर्मनीमधील गटिंगेन विद्यापीठात ⇨जी. ई. म्यूलरबरोबर त्याच्या प्रयोगशाळेत संशोधन केले. त्याचप्रमाणे तिने ⇨ हेल्महोल्ट्सबरोबरही बर्लिन येथे संशोधन केले. ह्या संशोधनाची परिणती १८९२ मध्ये तिच्या उत्क्रांतिवादी रंग वा वर्णसंवेदनाच्या सिद्धांतात झाली. या सिद्धांताप्रमाणे प्राणिजीवनाच्या उत्क्रांतीबरोबर नेत्रेंद्रियाच्या वर्णसंवेदनाच्या क्षमतेचीही उत्क्रांती झाली आहे. ह्या उत्क्रांतीचे तीन टप्पे आहेत : पहिल्या टप्प्यामध्ये नेत्रपटलात फक्त धवल-कृष्ण वर्णाच्या वेदनग्राहकांचा विकास झाला दुसऱ्या टप्प्यात नील-पीत वर्णग्राहकांचा विकास झाला तर तिसऱ्या  टप्प्यात म्हणजे सर्वात शेवटी हरित-रक्त वर्णवेदनग्राहकांचा विकास झाला. यामुळे नेत्रपटलाच्या केंद्रक्षेत्रामध्ये सर्व वर्णांचे संवेदन होते. त्याच्या बाहेरच्या मर्यादित क्षेत्रामध्ये फक्त धवल-कृष्ण व नील-पीत वर्णांचेच संवेदन होते, तर नेत्रपटलाच्या सीमावर्ती क्षेत्रामध्ये फक्त धवल-कृष्ण वर्णांचेच संवेदन होते. ह्या सिद्धांताने हेल्महोल्ट्सच्या व हेरिंगच्या वर्णसंवेदनाविषयक सिद्धांतांचे संयोजन झाले. या सिद्धांताच्या योगाने वर्णांधता व नेत्रपटलाच्या निरनिराळ्या भागांच्या वर्णसंवेदनाच्या क्षमतेची मीमांसा करता आली. लॅड-फ्रँक्लिनने १९१९ साली प्रकाशित केलेल्या कलर अँड कलर थिअरीज ह्या पुस्तकात हा सिद्धांत विस्ताराने मांडला आहे.

क्रिस्टीन लॅड-फ्रँक्लिनने १९०५ ते१९०९ पर्यंत जॉन्स हॉपकिंझ विद्यापीठात प्राध्यापिका म्हणून काम केले व नंतर १९१४ ते १९३० पर्यंत न्यू यॉर्क येथे कोलंबिया विद्यापीठात प्राध्यापिका म्हणून काम केले. शेवटपर्यंत ती तर्कशास्त्र व दृष्टिसंवेदनांवर लेखन करत होती. पुरुषाबरोबर स्त्रीच्या समानतेची ती कडवी पुरस्कर्ती होती. न्यू यॉर्क येथे ती निधन पावली.

वर्ग:अमेरिकन गणितज्ञ
अमॅष स्पँत

**अमॅष स्पँत**  पारशी धर्मात अहुर मज्दाच्या दैवी षड्‌‌गुणसंपदेस ‘अमॅष स्पँत’ ही संज्ञा आहे. जरथुश्त्रप्रणीत गाथेत अहुर मज्द खालील सहा दैवी गुणांनी स्तविला आहे : 

(१) वोहु मनह्-निर्मल सौमनस्यदिक्कालातीत प्रेमशक्ती. 

(२) अष वहिष्ठ-मानवी जीवन समृद्ध करणारी सदाचारसंपन्नता.

(३) क्षथ्रवइर्य-त्रिकालाबाधित ईशसत्ता. 

(४) स्पँता आर्मइति-अव्यभिचारी धर्मनिष्ठा दृढ भक्तिभाव. 

(५) हउर्वतात-सर्वंकष पूर्णता. 

(६) अमॅरॅतात-अमृतत्व.

विश्वनिर्माता, विश्वनियामक, ईशशक्ती म्हणजेच अहुर मज्द होय. पुढे कालांतराने अहुर मज्द व वरील सहा दैवी गुणसंपदा यांच्यात तादात्म्य मानले गेले. ह्या तादात्म्यातून ‘हप्त अमॅष स्पँत’ ही दैवी शक्ती साकार झाली व तिची उपासना होऊ लागली. मानवी जीवन परिपूर्ण,सुखी, समाधानी व आत्मतृप्त होण्यास ही दैवी शक्ती अंगी बाणवून क्रियाशील राहिले पाहिजे, हा आशय अमॅष स्पँत ह्या कल्पनेत साकार झालेला दिसतो.
वर्ग:पारशी धर्म
युकिची फुकुजावा

युकिची फुकुजावा त्यांचा जन्म १० जानेवारी १८३५ रोजी ओसाका येथे एका गरीब सामुराई कुटुंबात झाला.जपानी शिक्षणतज्ज्ञ, लेखक व जपानमधील पाश्चात्त्यीकरणाच्या चळवळीचा पुरस्कर्ता. त्यांचे प्राथमिक व माध्यमिक शिक्षण ओसाका येथे झाले. शिक्षण चालू असतानाच त्याने ड़च भाषा व संस्कृती यांचा अभ्यास केला; कारण तत्कालीन जपानमध्ये पश्चिमी संस्कृतीची ओळख असणे आवश्यक समजले जाई.

फुकुजावा यांनी तीनदा यूरोप-अमेरिकेचा प्रवास केला (१८६०, १८६२, १८६७). १८६० मध्ये प्रथमच यूरोप – अमेरिकेत गेलेल्या जपानी शिष्टमंडळाचा ते एक सदस्य होते. यूरोपचा प्रवास करून १८६२ साली त्यांनी शियो जिजो नावाचे शक्ति आणि स्वातंत्र्य यांचा पुरस्कार करणारे उत्कृष्ट पुस्तक लिहिले. सुबोध भाषेत व आवेशपूर्ण शैलीत लिहिलेले हे त्यांचे पहिले पुस्तक. त्यात देशाचे राजकारण व समाजकारण यांत नावीन्य आणण्याविषयी जपानी देशबांधवांना त्यांनी आवाहन केले.

फुकुजावा यांनी १८३८ मध्ये एक लहान शाळा केओ गिजुकुमध्ये (टोकिओ) स्थापन केली. तिचेच पुढे १८७१ मध्ये केओ विद्यापीठात रूपांतर झाले. फुकुजावाच्याच लेखन-प्रसारणावरील विचारसरणीचा पुरस्कार या विद्यापीठात केला गेला. तसेच जपानी संस्कृतीतील मानव्यविद्यांबरोबरच पाश्चात्त्य विद्यांचे शिक्षणही देण्यात येऊ लागले. त्यामुळे पुढील पिढी पाश्चिमात्य संस्कृतीच्या अनुकरणाकडे अधिक प्रमाणात वळली.

फुकुजावा हे जपानमधील पाश्चात्त्यीकरणाच्या चळवळीचा आद्य पुरस्कर्ता होय. शैक्षणिक क्षेत्रातील त्यांच्या विशेष कामगिरीमुळे जपान सरकारने विदेशी भाषांतील ज्ञानसंशोधन करण्यासाठी त्यांना निमंत्रित केले; पण त्यांनी त्यास नकार दिला. १८८२ मध्ये त्यांनी जिजी शिंपो नावाचे दैनिक काढले. लोकजागृतीसाठी या दैनिकात त्यांनी पाश्चात्त्यांचे आचारविचार व पाश्चात्त्य संस्थांच्या कार्याचे समालोचन केले. जपानचे एक प्रभावी वृत्तपत्र म्हणून ते खूप गाजले. १८९९ साली त्यांचे आत्मचरित्र प्रसिद्ध झाले. जपानच्या आधुनिकीकरणात त्यांचे स्थान महत्त्वाचे आहे.

फुकुजावा यांनी थिंग्ज वेस्टर्न (१८६६), गाकुमॉन नो स्युस्युम (१८७२), दि ऑटोबायग्राफी ऑफ युकिची फुकुजावा (१८९३), ॲन आऊटलाईन ऑफ अ थिअरी ऑफ सिविलायझेशन (१८९३) इत्यादी शंभरांहून अधिक पुस्तके लिहिली असून त्यांत संसदीय राज्यकारभार, सार्वत्रिक शिक्षण, भाषासुधारणा, स्त्रियांचे अधिकार, पाश्चात्त्य चालीरीती व संस्था इत्यादी विषय हाताळले आहेत.

फुकुजावा यांचे ३ फेब्रुवारी १९०१ रोजी टोकिओ येथे निधन झाले.

वर्ग:महिला संपादनेथॉन- २०२६
मरुमक्कतायम

**मरुमक्कतायम्**  (मरुमक्कट्टायम्). मरुमक्कतायम् या तमिळ शब्दाचा अर्थ सामान्यपणे भाचे व भाच्यांमार्फत चालत आलेला वारसा, असा होतो. दक्षिण भारतात मुख्यत: मलबार, कोचीन, त्रावणकोर या भागांतील नायर जमातींमध्ये ही रूढी आढळून येते. तसेच मलबारमधील भोपल्यांचा वारसाक्रमही याच रूढीने ठरतो. या जमातींत स्त्रीप्रधान समाजरचना असून स्त्रियांकडून वारसा मोजणे किंवा प्राप्त होणे. हे यांच्या वारसा पद्धतीचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य होय. नायरांमध्ये मातृसत्ताक कुटुंबपद्धती अस्तित्वात असून विवाहाला फारसे महत्त्व दिले जात नाही. स्त्रीने वाटेल त्या पुरुषाबरोबर वाटेल तितका वेळ राहण्याची प्रथा या समाजरचनेत असून त्या सहवासाला ‘संबंधम्’ असे म्हणतात. तथापि पुढे १८९६ च्या मलबार मॅरेज अँक्टने या वरील पद्धतीला प्रतिबंध बसला. तसेच मद्रास मरुमक्कतायम् कायद्यान्वये ( १९३२ ) पहिले लग्‍न झाले असताना दुसरे लग्‍न केल्यास ते बेकायदेशीर ठरते. मरुमक्कतायम् कायद्याने रूढीप्रमाणे केलेला विवाह कायदेशीर ठरविण्यात येऊन नोंदणीची तरतूद करण्यात आली मालमत्तेविषयीच्या हक्कांचे योग्य नियमन व संरक्षण करण्यात आले.

मरुमक्कतायम् कायद्यान्वये चालणाऱ्या या जमातींतील एकत्र कुटुंबपद्धतीला ‘तरवाड’ संज्ञा असून त्यात विस्तृत कुटुंबाचा समावेश होतो. स्त्री आणि पुरुष यांना मालमत्तेत समान वाटा असतो. तरवाडमध्ये जन्मलेल्या प्रत्येक स्त्री-पुरुषांचा त्या मालमत्तेवर या कायद्यानुसार सारखाच हक्क असतो. या कुटुंबातील कोणाही एकाचा मृत्यू झाल्यास त्याचा/तिचा मालमत्तेतील हिस्सा त्या कुटुंबातील इतर सर्व हयात व्यक्तींच्याकडे उत्तराधिकाराने प्रक्रांत होतो. स्त्री स्वतःच्याच तरवाडमध्ये राहते; नवऱ्याच्या तरवाडमध्ये जात नाही. आंतरजातीय विवाहाची पद्धतीही रूढ आहे.

तरवाड कुटुंबातील कर्त्या पुरुषास ‘कर्णवान’ म्हणतात व तो हयात नसल्यास कर्त्या स्त्री-प्रमुखाला ‘कर्णवती’ म्हणतात. तरवाड कुटुंबाची तसेच कुटुंबाच्या मालकीची जंगम व स्थावर मालमत्तेची व्यवस्था पाहणे इ. कामे कर्णवान करतो. मालमत्ता विकणे, गहाण टाकणे किंवा भाड्याने देणे वगैरे अधिकार कर्णवानला असून त्याने वर्षातून एकदा कुटुंबातील सर्व कनिष्ठ सदस्यांना सर्व मालमत्तेच्या हिशोब देण्याची पद्धती आहे. कर्णवानच्या हातून कुटुंबाच्या मालमत्तेची नासधूस किंवा गैरवापर केला गेला, तर त्याच्यावर दावा दाखल करता येत नसे. परंतु १९३२ च्या मरुमक्कतायम् कायद्यातील कलम ३३ व ३४ मध्ये केलेल्या सुधारणांमुळे कर्णवानच्या या अधिकारांवर मर्यादा घालण्यात आल्या. तसेच या जमातींच्या वारसा हक्कांचे नियमन १९५६ च्या हिंदु वारसा कायद्यातील कलम ३७, १७ यांप्रमाणे करण्यात आले.
वर्ग:वारसा हक्क
प्रत्यावर्ती धारा

**प्रत्यावर्ती धारा** (किंवा इंग्लिश:"**AC**"  ) ही एका प्रकारची विद्युत धारा आहे जी ठराविक समान कालावधीनंतर दिशा बदलते. ही धारा एकदिश असलेल्या दिष्ट धारे (DC) पेक्षा वेगळी आहे. प्रत्यावर्ती धारेला दिष्ट धारेसारखे स्थैर्य आणले जात नाही. जगातील बहुतेक देशांमध्ये, आउटलेटवर घरांना पुरवली जाणारी वीज ही प्रत्यावर्ती धारा अल्टरनेटिंग करंट असते, तर विद्युतघटाद्वारे पुरवली जाणारी वीज दिष्ट धारा असते.

बहुतेक प्रकरणांमध्ये, प्रत्यावर्ती विभवांतर (म्हणजे, वेळोवेळी त्याची दिशा उलट करणारे विभवांतर) सोबत असतो आणि कधीकधी असे विभवांतर प्रत्यावर्ती धारा देखील निर्माण करतो. म्हणूनच, सामान्यता न गमावता, प्रत्यावर्ती धारा प्रणालीचे या विभवांनंतराबाबतीत विश्लेषण करणे कधीकधी अधिक सोयीचे असते.

## गणितात वर्णन 
इवलेसे|सायनसॉइडल व्होल्टेजचे सामान्य प्रमाण: १. आयाम  २. शिखरापासून शिखरापर्यंत विभवांतर (Vpp) ३. प्रभावी मूल्य (वर्गमध्य मूळ) ४. तरंगकाल
बहुतेक राष्ट्रीय विद्युत ग्रिडमध्ये, तरंगरूप एक साइन वेव्ह असते. अशा परिस्थितीत, वेळेचे फल म्हणून विभवांतर या समीकरणाद्वारे दिले जाते:

: v(t)=V_0\cdot\sin(2\pi f t)

ज्यात:

* t म्हणजे काळ,
* V_0 म्हणजे आयाम
* f म्हणजे वारंवारता

या आकारांमधून, इतर आकार देखील परिभाषित केले जाऊ शकतात:

* T, तरंगकाल: T=\frac{1}{f}
* \omega = 2\pi f : कधी- \omega ही वेळेच्या एका एकककात त्रिज्यात मोजली जाणारी कोनीय वारंवारता आहे.
*
* Vpp, शिखरापासून शिखरापर्यंत विभवांतर ‏ Vpp = 2V_0
* प्रभावी विभवांतर (किंवा वर्गमध्य मूळ विभवांतर : RMS) ‏ V_{\mathrm{eff}}=V_{\mathrm{RMS}}=\sqrt{\frac{1}{T}\int_0^T \ v^2dt} .
*: सायनसॉइडल विभवांतरासाठी, V_{\mathrm{RMS}}=\frac{V_0}{\sqrt{2}} .

उजवे|इवलेसे|250x250अंश|तरंगांचे वेगवेगळे आकार
असे काही उपयोग आहेत जिथे सायनसॉइडल नसलेला तरंगरूप (म्हणजेच, विभवांतर आणि धारा काळावर अवलंबून असतात अशा प्रकारचे) निवडणे अधिक सोयीस्कर असते, जसे की चौरस, त्रिकोण किंवा "सॉटूथ" (त्रिकोणी) आकाराची  तरंग. वर परिभाषित केलेल्या सर्व परिमाणांची देखील त्यांच्यासाठी व्याख्या केली जाऊ शकते, परंतु सूत्रात त्यांची मूल्य काढणे अधिक जटिल असू शकते.

## हे देखील बघा 
* दिष्ट धारा

## बाह्य दुवे 
* 
* זרם חשמל חילופי, דף שער בספרייה הלאומית

* " एसी/डीसीमध्ये काय फरक आहे - वेगवेगळ्या प्रवाहांमधील फरक स्पष्ट करणारे अ‍ॅनिमेशन ."
* एडिसनचा प्रकाशाचा चमत्कार , पीबीएसच्या अमेरिकन एक्सपिरीयन्स वेबसाइटवर (इंग्रजीत)

## संदर्भ
वर्ग:विद्युत धारा
नियतीचा खेळ (लोककथा)

सुखदुःखाकडे समानतेने पाहू शकणाऱ्या एका राजपुत्राची ही लोककथा.

## कथेचा आशय 
इराण मधील खोरासान प्रांतातील ही कहाणी आहे. अमीर हा खोरासानचा राजपुत्र होता आणि तो मोठ्या ऐशोआरामात राहात असे. असे म्हणतात की, जेव्हा तो युद्धाला निघायचा, तेव्हा त्याच्या स्वयंपाकघरासाठी भांडी आणि ताटवाट्या वाहून नेण्यासाठी तीनशे उंट लागत असत.

एका युद्धामध्ये त्याचा पराजय झाला. आणि त्याला खलिफा इस्माईलने कैदी बनवले. अमीरची रोजच्या जेवणाची वेळ झाली होती. पोटात अन्नाचा कण नव्हता. तेव्हा त्याचे लक्ष जवळच कोणीतरी स्वयंपाक करत होते त्याच्याकडे गेले. मला काहीतरी खायला देशील का? अशी विनंती त्याने त्या माणसाकडे केली. 

त्या माणसाकडे मांसाचा एकच तुकडा शिल्लक होता, तो त्याने चुलीवर एका भांड्यात टाकला.  तो करत असलेल्या त्या पदार्थाला काहीतरी चव यावी म्हणून परसातून काही भाज्या आणाव्यात म्हणून तो तेथून बाहेर पडला. तेथून जाणाऱ्या एका कुत्र्याला मांसाचा गंध आला आणि ते खाण्यासाठी म्हणून त्याने तोंड भांड्यात घातले. पण, त्या विस्तवाच्या धगीने पोळला जाऊन तो पटकन मागे सरकला. पण गंमत अशी झाली की त्या भांड्याचे तोंड होते लहान. मागे सरकण्याच्या खटपटीत असताना त्याचे डोके त्या भांड्यात अडकले. ते काढण्यासाठी तो खूप खटपट करू लागला पण त्यात काही त्याला यश आले नाही. तसाच झटापट करत तो दूर पळून जाऊ लागला.

अमीर ते दृश्य पाहून मोठमोठ्याने हसू लागला. त्याचे हसणे पाहून, पहारेकऱ्याने विचारले, "तुम्ही दुःखी व्हावे अशी परिस्थिती असतानासुद्धा तुम्ही एवढे का हसत आहात?"

अमीरने छावणीतून दूर जाणाऱ्या कुत्र्याकडे निर्देश केला आणि म्हणाला, "नियतीचा खेळ कसा अजब आहे बघ. मला या विचाराने हसू येत आहे की, सकाळी माझ्या स्वयंपाकघरातील सामानाची ने-आण करण्यासाठी तीनशे उंट लागले आणि आता एक कुत्रा ते सर्व वाहून नेण्यासाठी पुरेसा आहे!" अमीर स्वतःच्या नियतीकडे पाहूनसुद्धा आनंदी कसा राहू शकतोय, या विचाराने तो पहारेकरी स्तंभित झाला होता.

## तात्पर्य 
अमीर जर इतक्या दुर्दैवी परिस्थितीत आनंदी राहू शकत असेल तर आपणही तसेच आनंदी राहण्याचा प्रयत्न का करू नये? असा विचार देणारी ही लोककथा.

## संदर्भ 
वर्ग:लोककथा
वर्ग:इराणमधील लोककथा
नेली झाक्स

**झाक्स, नेली**  (१० डिसेंबर १८९१–१२ मे १९७०). जर्मन ज्यू कवयित्री आणि लेखिका. बर्लिनमध्ये जन्मली. वयाच्या सतराव्या वर्षापासून काव्यलेखन करू लागली. तिची आरंभीची कविता स्वच्छंदतावादी वळणाची असली, तरी सांकेतिक स्वरूपाची आहे. नाझीवादाच्या प्रभावकाळात जर्मनीत राहणे अशक्य झाल्यामुळे १९४० साली स्वीडिश कादंबरीकर्त्री ⇨सेल्मा लागरव्ह  (१८५८–१९४०) हिच्या साहाय्याने तिने स्वीडनचा आश्रय घेतला. तेथे ती स्वीडिश भाषा शिकली आणि जर्मन काव्यांचे स्वीडिश अनुवाद करू लागली. तेथील वास्तव्यात तिने केलेल्या कवितांतून नाझी राजवटीखाली चिरडल्या गेलेल्या ज्यू समाजाच्या व्यथावेदना उत्कटपणे व्यक्त झालेल्या आहेत. ‘बट ईव्हन द सन हॅज नो होम’ (१९४८ ) आणि ‘एक्लिप्स ऑफ द स्टार्स’ (१९५१) ह्या इंग्रजी शीर्षकार्थांचे काव्यसंग्रह त्या दृष्टीने उल्लेखनीय आहेत. ‘एली : अ मिरॅकल प्ले ऑफ द सफरिंग इझ्राएल’ (इंग्रजी शीर्षकार्थ) हे १९५० मध्ये खाजगी वितरणासाठी प्रसिद्ध झालेले तिचे नाटक प. जर्मनीत पोहोचले व तेथे अत्यंत लोकप्रिय झाले. १९६५ साली जर्मन प्रकाशकांतर्फे तिला शांततेचे पारितोषिक देण्यात आले आणि १९६६ मध्ये इझ्राएलच्या सॅम्युएल जोसेफ ॲग्नन ह्यांच्याबरोबर साहित्यातील नोबेल पारितोषिकाचा बहुमान तिला लाभला. स्टॉकहोम येथे ती निधन पावली.
वर्ग:कवयित्री
वर्ग:ज्यू व्यक्ती
संगनातेश्वर मंदिर (रायपाटण)

संगनातेश्वर मंदिर (रायपाटण) हे एक प्राचीन शिवमंदिर आहे. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील, राजापूर तालुक्यातील, रायपाटण गावाजवळ अर्जुना नदीकाठी हे मंदिर स्थित आहे.

## ऐतिहासिक महत्व
हे मंदिर पुरातन असून त्याचा काळ १३-१४ व्या शतकातील मानला जातो. या मंदिरावरील लाकडातील कोरीवकाम सुबक आहे. या मंदिराचा जीर्णोद्धार शके १६६४ साली झाल्याची माहिती मंदिरातील शिलालेख वाचून समजते.

## नैसर्गिक चमत्कार
या मंदिरातील शिवपिंडीवर अभिषेक पात्राने शेजारील अर्जुना नदीचे पाणी आणून त्याने अभिषेक केल्यास गुं गुं असा आवाज येतो. या आवाजाला सिंहनाद असे म्हटले जाते. हे एक नैसर्गिक गूढ मानले जाते. या मंदिरातील या सिंहनादामुळेच याला सिंहनादेश्वर  असे नाव मिळाले असावे. कालांतराने त्याचा संगनातेश्वर असा अपभ्रंश झाला असावा असे मानले जाते.

## चित्रदालन

File:Sanganateshwar Temple decorative wooden pillar.jpg|लाकडी कोरीवकाम तुळई
File:Floral Carving in wood atSanganateshwar Temple.jpg| लाकडात कोरलेले नक्षीकाम 
File:Wooden Carving at Sanganateshwar Temple.jpg|लाकडात कोरलेले नाग 
File:Sculpture of the Deity at Sanganateshwar Temple.jpg|मंदिरातील प्राचीन शिल्प 

## संदर्भ 
वर्ग:कोकणातील शिवमंदिरे
वर्ग:राजापूर तालुका
अल कोसाई आणि त्याची शिकार (लोककथा)

अति घाई संकटात जाई अशा अर्थाची एक म्हण आहे, त्याचा प्रत्यय या लोककथेतून येतो.

## कथेचा आशय 
एक सुप्रसिद्ध अरबी कवी अल कोसाई वाळवंटात राहत होता. एके दिवशी त्याला नबाचे एक सुंदर झाड दिसले. त्याने मोठ्या मेहनतीने त्या झाडाच्या फांद्यांपासून एक धनुष्य आणि काही बाण बनवले.

रात्री तो जंगली गाढवांची शिकार करण्यासाठी निघाला. लवकरच त्याला एका कळपाच्या टापांचा आवाज ऐकू आला. म्हणून त्याने त्याचा पहिला बाण मारला. अल कोसाई आवाजाचा वेध घेऊ लागला तेव्हा त्याच्या लक्षात आले की, बाण दगडावर जाऊन आदळला आहे. आपला नेम चुकला असे त्याला वाटले.   तो मनाशीच पुटपुटला.   

त्याने त्याचा दुसरा बाण मारला आणि पुन्हा एकदा बाण एका खडकाला लागला. पुन्हा अल कोसाईला वाटले की त्याचा नेम चुकला आहे. आता हा बाण तरी वाया जाऊ नये असे त्याला वाटत होते. त्याने मोठ्या उमेदीने बाण मारला. पण पुन्हा एकदा त्याला जाणवले की हा बाणदेखील दगडावरच आपटला आहे. आता तो इरेस पेटला. काही झाले तरी आज एक तरी शिकार करायचीच, असा त्याने चंग बांधला. 

 असे म्हणून त्याने परत एकदा मोठ्या आशेने प्रत्यंचा ताणली. त्याला गाढवाची चाहूल लागली आणि त्या दिशेने त्याने नेम धरला. बाण मारला आणि कानाने वेध घेऊ लागला. आताही पुन्हा एकदा तेच झाले होते. बाण दगडावर आपटल्याचा आवाज आला. 

 असा विचार करून त्याने उरलेला शेवटचा बाण मारला. पण पुन्हा तेच घडले होते. दगडावर बाण आपटल्याचा आवाज आला. आता मात्र तो प्रचंड संतापला. आपली एवढी मेहनत वाया गेली हे पाहून त्याचा राग अनावर झाला आणि  रागाच्या भरात त्याने आपले धनुष्य मोडून टाकले. आणि तो तसाच उपाशी पोटी झोपी गेला.

सकाळी जाग येताच त्याने समोर पाहिले तर त्याला काय दिसले? त्याच्या समोर पाच गाढवे मरण पावली होती. त्याच्या बाणाने आपले काम चोख केले होते. झाले होते असे की, अल कोसाई जेव्हा जेव्हा बाण मारत होता तेव्हा तो प्रत्यंचा एवढ्या जोराने ताणत होता की प्रत्येक वेळी तो बाण एका जनावराच्या शरीरातून सरळ आरपार जात होता आणि पलीकडे असलेल्या एका खडकावर आपटत होता. पण त्याला फक्त बाण दगडावर आपटत आहे असेच वाटत होते.

## तात्पर्य 
अल कोसाईने जरा संयम बाळगला असता, धीर धरला असता तर त्याची मनःशांतीही ढळली नसती आणि त्याचे धनुष्यही मोडले नसते. आपण केलेल्या कृतीचे परिणाम पाहण्यासाठी थोडा धीर बाळगला पाहिजे, हे यातून लक्षात येते.

## संदर्भ 
वर्ग:लोककथा
वर्ग:अरबी लोककथा
पद्मा यांगचान

**पद्मा यांगचान** या लडाखमधील एक भारतीय उद्योजिका आहेत. त्यांनी वस्त्र परिकल्पक (फॅशन डिझायनर) म्हणून प्रशिक्षण घेतले आहे. त्या 'नामझा कुटूर' (Namza Couture) आणि 'नामझा डायनिंग' (Namza Dining) च्या मालक आहेत. लडाखची स्थानिक कला, हस्तकला आणि खाद्यसंस्कृती पुनरुज्जीवित करण्यासाठी त्या ओळखल्या जातात. त्यांच्या या कार्याची दखल घेऊन त्यांना 'नारी शक्ती पुरस्कारा'ने सन्मानित करण्यात आले आहे.
## कारकिर्द 
यांगचन यांचा जन्म साधारण १९९१ मध्ये उत्तर भारतातील लडाख येथे झाला. त्यांनी आपले पदवीचे शिक्षण लेडी श्री राम कॉलेजमधून पूर्ण केले, तर फॅशन डिझाइनिंगचा अभ्यासक्रम दिल्ली आणि लंडन येथून पूर्ण केला. लडाखला परतण्यापूर्वी त्यांनी दिल्ली, लंडन आणि मुंबईतील नामांकित मासिकांसोबत काम केले.

२०१६ मध्ये, त्यांनी त्यांचे व्यावसायिक भागीदार जिग्मेट डिस्केट यांच्यासह 'नामझा कुटूर' ही कपड्यांची कंपनी स्थापन केली. ही कंपनी हाताने तयार केलेले जॅकेट्स आणि केप्स बनवण्यासाठी पश्मिना, मेंढीची लोकर (लडाखी भाषेत: नंबू), याकची लोकर (खुलू) आणि उंटाची लोकर यांसारख्या स्थानिक कापडांचा वापर करते.

[[रामनाथ कोविंद यांच्या हस्ते नारी शक्ती पुरस्कार स्वीकारताना|इवलेसे]]
२०१९ मध्ये लंडन फॅशन वीक मध्ये या कपड्यांच्या श्रेणीचे प्रदर्शन करण्यात आले होते.

## संदर्भ 
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते
वर्ग:लेडी श्री राम महाविद्यालयाचे माजी विद्यार्थी
टारस शेवचेन्को

**टारस ग्रिगोर्येविच शेवचेन्को** (युक्रेनियन:Тарас Григорович Шевченко; रशियन:Тарас Григорьевич Шевченко; ९ मार्च, १८१४ – १० मार्च, १८६१) हे युक्रेनचे राष्ट्रीय कवी, लेखक, चित्रकार आणि राजकारणी होते. त्यांना आधुनिक युक्रेनियन साहित्याचे आणि भाषेचे जनक म्हणून ओळखले जाते. त्यांच्या साहित्याने युक्रेनच्या राष्ट्रीय जागृतीमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावली. शेवचेन्को यांचा जन्म एका गरीब *सर्फ* (भाडेकरू शेतकरी) कुटुंबात झाला होता, परंतु आपल्या विद्येने त्यांनी रशियन साम्राज्य काळात स्वतःची एक वेगळी ओळख निर्माण केली .

शेवचेन्को यांच्या बालपणीच त्यांच्या आई-वडिलांचे निधन झाले, ज्यामुळे त्यांना अत्यंत गरिबीत दिवस काढावे लागले. १८३८ मध्ये सेंट पीटर्सबर्ग येथील कला अकादमीत शिक्षण घेत असताना रशियन आणि युक्रेनियन विचारवंतांनी मिळून त्यांना वेठबिगारीतून मुक्त केले. या काळात त्यांनी कोबझार (१८४०) हा आपला पहिला काव्यसंग्रह प्रकाशित केला. हा युक्रेनियन साहित्यातील मैलाचा दगड मानला जातो. त्यांच्या कवितांमध्ये युक्रेनच्या इतिहासातील दुःख आणि अन्यायाविरुद्धचा आवाज प्रकर्षाने उमटला आहे .

शेवचेन्को एक निष्णात चित्रकारही होते. त्यांनी रेखाटलेली चित्रे आणि कलाकुसर आजही कलाविश्वात मोलाची मानली जातात. १८४७ मध्ये त्यांच्या राजकीय विचारांमुळे आणि रशियन राजेशाहीवरील टीकेंमुळे त्यांना अटक करण्यात आली आणि मध्य आशियात हद्दपार करण्यात आले. तिथे त्यांना लिहिण्यास आणि चित्र काढण्यास सक्त मनाई होती, तरीही त्यांनी गुप्तपणे आपले साहित्य आणि कला जोपासली. या काळातील त्यांच्या चित्रांमध्ये कझाक लोकांच्या जीवनाचे सुंदर चित्रण आढळते .

त्यांच्या आयुष्याचा शेवटचा काळ सेंट पीटर्सबर्गमध्ये गेला. १८६१ मध्ये त्यांचा तेथेच मृत्यू झाला. त्यांच्या इच्छेनुसार त्यांना युक्रेनमधील निपर नदीच्या काठी दफन करण्यात आले. आजही शेवचेन्को हे युक्रेनियन अस्मितेचे सर्वात मोठे प्रतीक मानले जातात. त्यांच्या स्मरणार्थ जगभरात अनेक स्मारके उभारण्यात आली आहेत आणि युक्रेनमधील अनेक शहरे व संस्थांना त्यांचे नाव देण्यात आले आहे .

## निवडक लेखन 
* कोबझार (१८४०)
* हायदामॅकी (१८४१)
* कातेरिना (१८३८)

वर्ग:युक्रेनियन कवी
वर्ग:युक्रेनियन चित्रकार
वर्ग:इ.स. १८१४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८६१ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
दिष्ट धारा

इवलेसे|दिष्ट धारा, स्पंदी धारा आणि प्रत्यावर्ती धारा यामधील संबंध. Y-अक्ष विद्युतधारा आणि विभवानंतर  दर्शवितो. लाल रेषा  दिष्ट धारा दर्शविते. निळी रेषा स्पंदी धारा दर्शविते.
**दिष्ट धारा**   ही अशी विद्युत धारा आहे जी एका दिशेने वाहणाऱ्या अदोलायमान वाहते आणि याची प्रवाहादीशा वेळेनुसार बदलत नाही. 

याच्या विरुद्ध प्रत्यावर्ती धारा वेळोवेळी दिशा बदलतो.

## आढावा 
अरुंद अर्थाने, दिष्ट धारा  म्हणजे अशी विद्यु तधारा जो परिमाणात आणि दिशेने बदलत नाही, तर जो प्रवाह स्थिर दिशेने वाहतो परंतु परिमाणात बदलतो त्याला (काटेकोरपणे बोलायचे झाले तर) स्पंदी धारा  म्हणतात. व्यापक अर्थाने, दिशा बदलत नसलेला कोणताही प्रवाह, (ज्यामध्ये स्पंदी धारेचा समावेश आहे), त्याला "दिष्ट धारा" म्हणतात.

विद्युत धारा आणि विभवानंतर  यांच्यात खोल संबंध आहे. ज्या विभवांतराची दिशा कालांतराने बदलत नाही, त्याला **दिष्ट धारा विभवांतर** म्हणतात. स्पंदित धारेच्या बाबतीत, विभवानंतर देखील स्पंदित असते.

## दिष्ट धारेचे गुणधर्म 
विद्युतघट किंवा स्थितीच विद्युतद्वारे निर्माण होणारी वीज ही दिष्ट धाराअसते.दिष्ट धारा धातूच्या तारांसारख्या वाहकांमधून वाहतो, परंतु काही प्रमाणात अर्धवाहकामधून आणि विद्युतरोधकामधून देखील वाहतो. तो वातावरणात आणि कॅथोड किरणांच्या रूपात व्हॅक्यूममध्ये देखील वाहतो.

दिष्ट धारा परिपथात, जेव्हा विभवानंतर V (V) असतो आणि विद्युतधारा I (A) असतो, तेव्हा विद्युतशक्ती P (एकक: W ) साठी खालील समीकरण लागू होते.

: **\mathit{P}=I^2R**

वरील समीकरण ओमच्या नियमापासून खालीलप्रमाणे रूपांतरित केले जाऊ शकते:

: **\mathit{P}=VI=\frac{V^2}{R}**

शिवाय, जेव्हा विद्युतशक्ती P (W) असते आणि वेळ t (s) असते, तेव्हा खालील समीकरण विद्युतशक्ती W (एकक: W) च्या प्रमाणात लागू होते.

: **\mathit{W}=Pt**

वरील समीकरणाचा ज्युलच्या नियमातील उष्णता राशी H (एकक: J) शी पुढील संबंध आहे:

: **1\mathrm{W\cdot{}s}=1\mathrm{J}=0.24\mathrm{cal}**

साधारणपणे, विद्युत धारा वाहते तेव्हा चुंबकी क्षेत्र निर्माण होते आणि दिष्ट धारा वाहते तेव्हा देखील चुंबकीय क्षेत्र निर्माण होते.

## हे देखील बघा
* प्रत्यावर्ती धारा

## संदर्भ
## बाह्य दुवे 
* वीज निर्मिती - वीज प्रकल्प - जनरेटर
* पॉवर ट्रान्समिशन - एसी पॉवर ट्रान्समिशन - डीसी पॉवर ट्रान्समिशन
* वीज
* विद्युत अभियांत्रिकी - ऊर्जा अभियांत्रिकी
* डीसी विद्युतीकरण (रेल्वेचे डीसी विद्युतीकरण)
* डीसी पॉवर सप्लाय (डीसी इनडोअर वायरिंग)
* देवाणघेवाण

वर्ग:विद्युत अभियांत्रिकी
वर्ग:विद्युत ऊर्जा
वर्ग:विद्युत धारा
लेडी श्री राम कॉलेज फॉर विमेन

**लेडी श्री राम कॉलेज फॉर विमेन** (संक्षिप्त : एलएसआर) हे दिल्ली विद्यापीठाशी संलग्न असलेले महिलांचे एक महाविद्यालय आहे.

स्वर्गीय लाला श्री राम यांनी आपल्या पत्नी फूलन देवी (लेडी श्री राम) यांच्या स्मृतीप्रत्यर्थ १९५६ मध्ये नवी दिल्लीत या महाविद्यालयाची स्थापना केली. मध्य दिल्लीतील दर्यागंज येथील एका शालेय इमारतीत अवघ्या २९९ विद्यार्थी, नऊ शिक्षक आणि चार सहायक कर्मचाऱ्यांसह या महाविद्यालयाची सुरुवात झाली. हे महाविद्यालय आता दक्षिण दिल्लीतील लजपत नगर येथील  परिसरात विस्तारलेल्या संकुलात (कॅम्पस) स्थित आहे.

'एलएसआर' च्या पायाभूत सुविधांमध्ये इंटरनेट सुविधेसह एक ग्रंथालय आहे, ज्यामध्ये १२०० पुस्तके, ५० ऑनलाइन जर्नल्स आणि १२७९८ इन-हाऊस जर्नल्स व नियतकालिके उपलब्ध आहेत. या महाविद्यालयाच्या नियामक मंडळाचे अध्यक्ष उद्योगपती आणि परोपकारी व्यक्तिमत्व भरत राम हे आहेत.

## शैक्षणिक उपक्रम 
### शैक्षणिक कार्यक्रम
* कला शाखेतील पदवी (ऑनर्स) (बी. ए.) : अर्थशास्त्र, इंग्रजी, हिंदी, इतिहास, तत्त्वज्ञान, राज्यशास्त्र, संस्कृत, समाजशास्त्र, मानसशास्त्र.
* वाणिज्य शाखेतील पदवी (ऑनर्स) (बी.कॉम. )
* सामाजिक शास्त्रे आणि मानव्यविद्या यातील बी.ए. कार्यक्रम (बी.ए. प्रोग्राम - ऑनर्स)
* विज्ञान शाखेतील पदवी (ऑनर्स) (बी.एससी.) : गणित, सांख्यिकी.
* बी.एल.एड. (B.El.Ed) : (प्रारंभिक शिक्षणातील पदवी).
* बी.ए. (ऑनर्स) : पत्रकारिता आणि जनसंवाद.
* पदव्युत्तर पदविका : संघर्ष रूपांतरण आणि शांतता उभारणी (CTPB).

### आँग सान सू क्यी (एएसएसके) सेंटर फॉर पीस 
* पदव्युत्तर पदविका : संघर्ष रूपांतरण आणि शांतता उभारणी (सीटीपीबी)

### श्रेणी (रँकिंग) 
२०२४ मध्ये नॅशनल इन्स्टिट्यूशनल रँकिंग फ्रेमवर्क (NIRF) द्वारे भारतातील महाविद्यालयांमध्ये या महाविद्यालयाला १० वे स्थान मिळाले.

## प्रवेश 
या महाविद्यालयातील सर्व पदवीपूर्व कार्यक्रमांचे प्रवेश CUET (कॉमन युनिव्हर्सिटी एन्ट्रन्स टेस्ट) मध्ये मिळालेल्या गुणांवर आधारित आहेत.

## विद्यार्थी उपक्रम 
### सांस्कृतिक उत्सव 
'तरंग' हा या महाविद्यालयाचा वार्षिक सांस्कृतिक उत्सव आहे. यामध्ये संगीत, नृत्य, नाट्य, वादविवाद, ललित कला, प्रश्नमंजुषा आणि चित्रपट अशा विविध क्षेत्रांतील स्पर्धा आणि कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते.

### विद्यार्थी संघ (क्लब) 
या महाविद्यालयात अभ्यासेतर उपक्रमांसाठी २० इतर संघटन (क्लब) आहेत. यामध्ये कलाप्रेमींसाठी 'हाइव्ह', वादविवादासाठी 'डिबेटिंग सोसायटी' आणि नाटकासाठी 'ड्रामॅटिक्स सोसायटी' यांचा समावेश होतो. इतर संघटनांमध्ये महाविद्यालयाचा कोरिओग्राफी (नृत्यदिग्दर्शन) समूह, पाश्चात्य संगीत संस्था आणि शास्त्रीय संगीत संस्था यांचा समावेश आहे. या व्यतिरिक्त, राष्ट्रीय सेवा योजना, राष्ट्रीय क्रीडा संघटना किंवा राष्ट्रीय छात्र सेना मध्ये नोंदणी करणे अनिवार्य आहे.

### महाविद्यालयीन नियतकालिक 
'एलएसआर कॉलेज मॅगझिन' हे १९५६ मध्ये प्रथम स्थापित झालेले एक वार्षिक प्रकाशन आहे. यामध्ये महाविद्यालयातील घटना आणि उपक्रम, तसेच विद्यार्थी आणि प्राध्यापकांचे विचार आणि त्यांची सर्जनशील अभिव्यक्ती १४ पेक्षा जास्त भाषांमध्ये संकलित केली जाते. या नियतकालिकामध्ये ठराविक विषयावर आधारित आणि विना-विषय लेखन, मुलाखती, कलाकृती तसेच आंतरराष्ट्रीय आणि राष्ट्रीय बातम्यांचा समावेश असतो. हे पूर्णपणे विद्यार्थ्यांमार्फत चालवले जाणारे प्रकाशन आहे. हे नियतकालिक सार्वजनिक क्षेत्रात उपलब्ध असलेला महाविद्यालयाचा सर्वात जुना संस्थात्मक दस्तऐवज आहे.

## उल्लेखनीय माजी विद्यार्थिनी 
## संदर्भ 
वर्ग:लेडी श्री राम कॉलेज फॉर विमेन
वर्ग:दिल्लीतील शैक्षणिक संस्था
वर्ग:दिल्लीमधील इमारती व वास्तू
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील निर्मिती
रामदेव मिश्रा

भारतातील परिस्थितीकी विज्ञानाचे जनक मानले जाणारे रामदेव मिश्रा यांचे शालेय शिक्षण वाराणसीतील केंद्रीय हिंदू विद्यालय आणि उच्च शिक्षण बनारस हिंदू विश्वविद्यालय येथे झाले. सन १९३७ मध्ये त्यांनी लीड्स विद्यापीठातून ‘इकलॉजी ऑफ ब्रिटीश लेकस्’ या विषयात डब्ल्यू. एच. पिअर्साल यांच्या मार्गदर्शनाखाली पीएच्.डी. मिळवली.

भारतात परतल्यावर त्यांनी भागलपूर, वाराणसी आणि सागर येथील विद्यापीठात अध्ययन आणि संशोधन करून देशात पारिस्थितिकी (Ecology) या विषयाची मुहूर्तमेढ रोवली. त्यांच्या अनेक विद्यार्थ्यांनी इतर विद्यापीठात जाऊन पारिस्थितीकी या विषयाची सुरुवात करून दिल्याने देशात पारिस्थितीकीबद्दल जाणीवजागृती निर्माण होण्यास मदत झाली. सैन्याच्या वसाहतीपासून संशोधनास सुरुवात करून त्यांनी गवताळ प्रदेश, वने, तलाव, महत्त्वाचे वृक्ष व झुडपे यावर संशोधन केले. प्रत्यक्ष निरीक्षणाबरोबरच प्रायोगिक संशोधनावर प्रथमपासून भर दिला. देशांतील पहिला फायटोट्रोन (प्रकाश, तापमान, आर्द्रता इत्यादीचे प्रमाण नियंत्रित ठेवता येणारी प्रयोगशाळा) उभारला. त्यांनी साठ विद्यार्थ्याना पीएच्.डी.साठी मार्गदर्शन केले आणि शंभरावर संशोधन निबंध प्रसिद्ध केले. काउन्सिल ऑफ सायंटीफिक अँड इंडस्ट्रीयल रिसर्च (सी.एस.आय.आर), युनिव्हर्सिटी ग्रांटस कमिशन (यू.जी.सी), पी. एल 480  यांनी पुरस्कृत केलेल्या अनेक प्रकल्पांचे त्यांनी संचालन केले.

मिश्रा यांनी विषुववृत्तीय परिसंस्थांवर मोठ्या प्रमाणावर संशोधन केले. विषुववृत्तीय वने,  गवताळ  प्रदेश, तलाव व सरोवरे या परिसंस्थावरील त्यांचे संशोधन पथदर्शी ठरले. या परिसंस्थानची प्राथमिक (Primary) उत्पादकता, ऋतूंप्रमाणे आणि कालांतराने त्यांमध्ये होणारे फरक, निरनिराळ्या परिसंस्थामधील मूलद्रव्यांची चक्रगती, महत्त्वाच्या वनस्पती प्रजातीचा पर्यावरणीय दृष्टीकोनातून अभ्यास इत्यादी संशोधनाचा त्यांनी देशात पाया घातला.

मिश्रा (इंडियन नॅशनल सायन्स अकादमी (इंन्सा), एनएएस्सीएल, एन.आय, ई.वर्ल्ड अकादमी ऑफ आर्टस अँड सायन्स आदी संस्थांचे फेलो होते. विद्यार्थी आणि सहकारी यांना बरोबर घेऊन त्यांनी राष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीय प्रकल्प पार पाडले. युनेस्कोचा इंटरनॅशनल बायोलॉजीकल प्रोग्राम, मानव आणि बायोस्फिअर प्रोग्राम, युनोची वाळवंटीकरण समस्या यावर ते कार्य करत. ते इंडियन सायन्स काँग्रेसच्या वनस्पती विभागाचे १९५८ मध्ये अध्यक्ष, इंडिअन बोटॅनीकल सोसायटीचे अध्यक्ष, भारत सरकारच्या नॅशनल कमिटी फॉर इंव्हॅरनमेंट प्रोटेक्शन ॲड कोऑर्डीनेशन (NCEPC) चे ते उपाध्यक्ष होते. याच कमिटीचे पुढे पर्यावरण मंत्रालयामध्ये रुपांतर झाले. युनेपचा डेझर्टीफिकेशन कंट्रोल सभेचे आणि स्कोपच्या हेलसिंकी, नैरोबी सभांचे ते सल्लागार होते. त्यांना रशियन सायन्स अकादमीने सन्मानित केले होते तर अमेरिकेतील स्मिथसोनिअन संस्थेचे ते निमंत्रित शास्त्रज्ञ होते. याशिवाय त्यांना मालवीय सुवर्णपदक, बिरबल सहानी सुवर्णपदक, जवाहरलाल नेहरू सुवर्णपदक, संजय गांधी सन्मान, स्वामी प्रणवानंद सरस्वती सन्मान इ. सन्मान मिळाले होते.

मिश्रा सुमारे दहा वैज्ञानिक नियतकालिकांचे संपादक होते. त्यांनी लिहिलेल्या अनेक पुस्तकांपैकी जी. एस. पुरी यांच्याबरोबर लिहिलेले इंडियन मॅन्युअल ऑफ प्लँट इकॉलॉजी  हे पुस्तक या विषयातला संदर्भ ग्रंथ असे मानले जाते. त्यांनी इंटरनॅशनल सोसायटी फॉर ट्रॉपिकल इकॉलॉजी या संस्थेची स्थापना केली.
मधुश्रावणी

मधुश्रावणी हे विवाहित महिलांचे एक व्रत आहे. भारत देशाच्या मिथिला, बंगाल आणि  ओडिशा प्रांतात हे व्रत साजरे केले जाते. सुखी सहजीवन आणि पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी मिथिलेतील ब्राह्मण कटुंबात हे व्रत करण्याची पद्धती प्रचलित आहे. पार्वतीने भगवान शिवाच्या प्राप्तीसाठी तपश्चर्या केली तसेच या व्रताचे स्वरूप मानले जाते. श्रावण महिन्याच्या कृष्ण पंचमीपासून श्रावण शुक्ल तृतीयेपर्यंत हे व्रत केले जाते. (आमान्त कालगणनेनुसार)

## व्रताचे स्वरूप
या व्रतासाठी नव विवाहित महिलेला माहेरी पाठविले जाते. व्रताच्या आधी तिच्या सासरच्या कुटुंबातून नवे कपडे, दागिने भेट दिले जातात आणि पूजासाहित्य ही सोबत दिले जाते. बिश्रीमाता, गौरीदेवी, नाग आणि नागीण, हत्ती यांची पूजा या व्रताचा भाग म्हणून केली जाते. देवतांना फळे, फुले आणि गोड  पदार्थांचा नैवेद्य टोपलीत ठेवून पंधरा दिवस ते शिव आणि पार्वतीला अर्पण केले जातात. शिव विवाहाची कथा वाचली जाते. शिव कथा वाचताना मैना पंचमी, पार्वती तपस्या, शिव विवाह, गंगा आख्यान असे विविध अध्याय वाचले जातात. सातव्या, आठव्या आणि नवव्या दिवशी व्रतासाठी नैवेद्य म्हणून खीर केली जाते. भगवान शिवांना प्रसन्न करून घेण्यासाठी महिला आरती करतात, मैथिलीनी परंपरा आणि लोकभाषेतील भजने गातात.

## चित्रदालन

File:Women Celebrating Madhushravani.jpg|व्रत साजरे करताना महिला
File:Madhushravani.jpg|पूजेसाठी फळे 

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदू व्रतवैकल्ये
अति-संयमी ओत्मान (लोककथा)

'अति तेथे माती' अशा अर्थाची मराठीमध्ये एक म्हण आहे, त्याचा प्रत्यय देणारी ही लोककथा.

## कथेचा आशय 
इराणमधील ही कथा आहे. ओत्मान त्याच्या अतिसंयमासाठी प्रसिद्ध होता. एके दिवशी त्याला एका मेजवानीसाठी आमंत्रित करण्यात आले होते. तो आल्यावर यजमानाने त्याला सांगितले: "तुम्ही मला माफ करा, पण काही कारणाने मी तुमचे आदरातिथ्य आज करू शकत नाही.  म्हणून कृपया घरी परत जा.’ ओत्मान घरी परतला.

तो तिथे पोहोचताच त्याचा आणखी एक मित्र आला आणि आता त्याने त्याला आमंत्रित केले. ओत्मान त्याच्या मित्राच्या मागे त्याच्या दारापर्यंत गेला, पण तिथे तो मित्र थांबला आणि ओत्मानची माफी मागितली. अबू ओत्मान कुरकुर न करता निघून गेला. 

तिसऱ्यांदा आणि चौथ्यांदाही त्याच गोष्टीची पुनरावृत्ती झाली. आधी जेव्हा असे झाले होते तेव्हा अबूची त्याच्या संयमी स्वभावाबद्दल तारीफ झाली होती. पण पुन्हा पुन्हा असे होऊ लागल्यावर लोक त्याच्या त्या स्वभावाची खिल्ली उडवायला लागले. तो त्याचा संयम नसून त्याची लाचारी आहे, असे लोक आता त्याच्याकडे पाहू लागले. 

पुन्हा पुढच्या वेळीदेखील त्याला त्याच्या मित्राने निमंत्रण दिले. आता पुन्हा एकदा ओत्मानची फजिती पाहायला मिळणार म्हणून लोकं जमा झाले. पण आज मात्र काही वेगळेच घडले. त्याच्या मित्राने त्याचे दिलखुलासपणे स्वागत केले आणि संपूर्ण जनसमुदायासमोर त्याला म्हटले: "ओत्मान, मी तुमच्या सुस्वभावाची परीक्षा घेत होतो. तुम्ही त्या परीक्षेत अव्वल क्रमांकाने उत्तीर्ण झाला आहात. मी तुमच्या संयमाची आणि सहनशीलतेची प्रशंसा करतो."

"माझी प्रशंसा करू नका," ओत्मानने खजील होऊन उत्तर दिले, "मी प्रशंसेस पात्र नाही. ही माझी कमकुवतता आहे, मी त्यावर विजय मिळविण्याचा प्रयत्न करत आहे, पण मी अजूनपर्यंत त्यावर मात करू शकलेलो नाही. तेव्हा माझी प्रशंसा करू नका. 

पण पुढे प्रयत्नांती एक दिवस ओत्मान त्यांच्या या कमकुवतपणावर विजय मिळविण्यात यशस्वी झाले.

## तात्पर्य 
कोणत्याही गोष्टीचा अतिरेक वाईट हेच या कथेमधून लक्षात येते. संयम ही वास्तविक चांगली गोष्ट आहे, पण त्याचा अतिरेक झाला तर काय होते हे या कथेमधून समजते. अति सर्वत्र वर्ज्ययेत हेच या कथेचे सार आहे. स्वतःमधील दुर्बलतेची जाणीव असणे ही त्या दुर्बलतेवर मात करण्याची पहिली पायरी असते. हे देखील या कथेमधून लक्षात येते. 

## संदर्भ 
वर्ग:लोककथा
वर्ग:इराणमधील लोककथा
आप्पासाहेब मराठे मार्ग

**आप्पासाहेब मराठे मार्ग** हा मुंबई मधील दादर पश्चिम भागात असलेला एक रस्ता आहे. दादर येथील गोखले मार्गावरील जाखादेवी चौक ते बेझंट मार्गावरील वरळीकर चौक ह्यांना जोडणाऱ्या रस्त्याला मुंबई महानगरपालिकेने हे नाव दिलेले आहे.
## आप्पासाहेब मराठे
आप्पासाहेब मराठे हे एक मराठी उद्योजक होते.
## संदर्भ
वर्ग:मुंबईमधील रस्ते
के.जी.जॉर्ज

**के.जी.जॉर्ज** हे इसवी सन १९६५ च्या भारत पाकिस्तान युद्धातील लान्स हवालदार पदावर असलेले लष्करी जवान होते.
## कौटुंबिक माहिती
के.जी.जॉर्ज यांचा फेब्रुवारी १९३१ मध्ये जन्म झाला होता.रेमो जॉन हे त्यांचे नातू आहेत.
## भारत पाकिस्तान युद्धातील कामगिरी
भारत पाकिस्तान च्या इसवी सन १९६५ च्या युद्धात त्यांनी सहा सप्टेंबर ते दहा सप्टेंबर १९६५ कालावधीत पाकिस्तानी लष्कराच्या सतत तोफगोळ्यांचा मारा आणि हवाई हल्ल्याला न जुमानता वाघा सेक्टरमधील खंडित दळणवळण पुनर्स्थापित करण्यासाठी लष्करी तुकडीचे नेतृत्व केले होते.आठ व नऊ सप्टेंबर १९६५ च्या रात्री स्वतःच्या जीवाची पर्वा न करता ब्रिगेड मुख्यालयापासून अग्रभागी तैनात असलेल्या बटालियन पर्यंत दळणवळण मार्ग स्थापित केला.
## पुरस्कार
इसवी सन १९६५ च्या भारत पाकिस्तान युद्धात त्यांनी दाखविलेल्या अतुलनीय शौर्यासाठी त्यांना भारत सरकारने वीरचक्र पुरस्कार प्रदान केला होता.वीरचक्र हा पुरस्कार युद्धकाळातील शौर्यासाठी दिला जाणारा देशाचा तिसरा सर्वोच्च पुरस्कार आहे.
## निधन
लान्स हवालदार-के.जी.जॉर्ज ह्यांचे वयाच्या ९५ व्या वर्षी केरळमधील कोट्टायम येथील त्यांच्या निवासस्थानी वार्धक्याने शनिवार दिनांक ७ मार्च २०२६ रोजी पहाटे निधन झाले.

## संदर्भ व नोंदी
वर्ग:वीर चक्र विजेते
वर्ग:भारत-पाकिस्तान दुसरे युद्ध
वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू
वर्ग:भारत-पाकिस्तान युद्धे
अर्देशिर दमानिया

**अर्देशिर दमानिया** यांचा जन्म सप्टेंबर, १९४५ मध्ये मुंबईत झाला. त्यांनी मुंबईच्या विज्ञान संस्थेतून पारिस्थितीकी या विषयात एम.एस्सी. केले. नंतर इंग्लंडमधील बर्मिंगहॅम विद्यापीठातून १९७५ मध्ये परत एकदा एम.एस्सी. आणि १९९३ मध्ये पीएच्.डी. केली. यासाठी त्यांनी गहू, सातू यांची उत्पत्ती, वाढ आणि जनुकसंपत्ती गोळा करून ती साठवण्याचे शास्त्रशुद्ध शिक्षण घेतले. जनुकसंपत्ती साठवण्याचे शिक्षण घेणाऱ्या काही मोजक्या भारतीयांमध्ये त्यांची गणना होते.

रोममध्ये युनोच्या अन्न व कृषी संघटनेबरोबर काम करीत असताना दमानिया आफ्रिका, आशिया, यूरोप आणि अमेरिकेतील अनेक ठिकाणी फिरून अन्नधान्याची जनुकसंपत्ती गोळा करीत. त्यानंतर ते इकार्डा (आंतरराष्ट्रीय शुष्क कृषी विज्ञान संशोधन केंद्र) येथे अन्नधान्य व्यवस्थापक म्हणून कार्यरत होते. या काळात त्यांनी चीन, तुर्कस्थान, जॉर्डन, इराण, मोरोक्को वगैरे देशातून धान्यजनुके गोळा केली.

सध्या दमानिया कॅलिफोर्निया विद्यापीठाच्या डेव्हिस येथील वनस्पतीशास्त्र विभागात रिसर्च जेनेटिक्स म्हणून कार्यरत आहेत. जैवविविधतेचे जतन, पुराणी कृषीव्यवस्था, औषधी आणि जंगली वनस्पतींची लागवड अशा विषयात संशोधन करीत आहेत. गव्हाच्या पिकात संशोधन करणे, जनुकसंपत्तीचे जतन करणे, आशियातील कृषीपद्धती इत्यादी विषयांवर त्यांनी आजवर २५० शोध निबंध आणि लेख प्रसिद्ध केले आहेत. याशिवाय १५ पुस्तकांचे संपादन केले आहे.

जगभरातील अन्नधान्याची जनुकसंपत्ती ओळखून ती गोळा करून त्याचा संग्रह व जतन करण्याच्या कार्याबद्दल दमानिया यांना अनेक सन्मान मिळाले आहेत. त्यात फेलो ऑफ इंडियन सोसायटी ऑफ जेनेटिक्स अँड प्लांट ब्रीडिंग, फेलो ऑफ इंडियन सोसायटी ऑफ प्लांट जेनेटिक रिसोर्सेस, फेलो ऑफ क्रॉप सोसायटी ऑफ अमेरिका इत्यादी आहेत.

युनायटेड नेशन्सच्या अन्न आणि कृषी संघटनेच्या (आयबीपीजीआर) व्हालीव्होव्ह रिसर्च इन्स्टिट्यूट ऑफ प्लांट इंडस्ट्रीज, पीटसबर्ग, रशिया यांचे पदक त्यांना मिळाले आहे.
फरेदुन रुस्तमजी भरूच

**फरेदुन रुस्तमजी भरूचा** ह्यांचा जन्म ४ मे १९०४ रोजी मुंबई येथे झाला. पारशी कुटुंबात जन्मलेल्या फरेदुन यांचे शालेय शिक्षण पाचगणीत झाले. सह्याद्रीतील पाचगणी महाबळेश्वर परिसरात वावरल्याने त्यांच्यात निसर्गाची आवड निर्माण झाली. मुंबईच्या विल्सन महाविद्यालयातून विज्ञान शाख़ेत बी. ए. उत्तीर्ण झाल्यावर ते केंब्रिज विद्यापीठाच्या डाउनिंग कॉलेजमधून पारिस्थितीकी (इकॉलॉजी) विषयात संशोधन करून एम. एस्सी झाले. फान्समधील मॉपेलिए विद्याठातील ब्राउ-ब्लँके (Brown- Blanquet) यांच्या देखरेखीखाली लिहिलेला त्यांचा डी. एस्सीचा प्रबंध आदर्श समजला जातो.

ते १९३५ मध्ये भारतात परतल्यावर मुंबईच्या विज्ञान संस्थेत प्राध्यापक पदावर रूजू झाले. झाडे आणि झुडपे यांच्यामधील परस्पर संबंध या विषयात संशोधन करणारे ते भारतातील पहिले वनस्पतीशास्त्रज्ञ होते. सह्याद्रीतील दमट–पानगळीची वने, गवताळ प्रदेश, तिवरवने, शेतातील तण, शहरातील पावसाळी झुडपे तसेच वाळवंटी प्रदेश यात वाढणाऱ्या वनस्पती समूहांचा अभ्यास असलेले ३०-३५ प्रबंध त्यांच्या देखरेखीखाली तयार झाले. सन १९५३ ते १९५९ या काळात ते विज्ञान संस्थेचे संचालक होते. नंतर युनोने त्यांना तज्ज्ञ म्हणून सिरिया विद्यापीठात दमास्कस येथे पाठवले. पाठोपाठ दोन वर्षे त्यांनी इराकमधील बगदाद विद्यापीठात शिकवले. तेथून परतल्यावर मुंबईत विज्ञान संस्था, महर्षी दयानंद कॉलेज आणि पुण्यातील वाडिया कॉलेज येथे मानद प्राध्यापक म्हणून १९७२ पर्यंत पारिस्थितीकी हा विषय शिकवत असत. या विषयाबरोबरच त्यांचे फ्रेंच आणि जर्मन या भाषांवर प्रभुत्व होते म्हणून या भाषा शिकवण्याचे काम फरेदुन भरूचा करत असत.

सह्याद्री आणि राजस्थानच्या वाळवंटातील वनस्पतीवरील संशोधन, विशेषतः जमिनीचा पोत रासायनिक द्रव्ये इत्यादींचा वनस्पती वाढीवरचा परिणाम, तिवरवने आणि खारी जमीन, दगड आणि भिंतींवर वाढणारी झाडे, कुजणाऱ्या कचऱ्यावर वाढणारी झाडे यांच्यातील संबंधावरील त्यांचे संशोधन महत्वाचे ठरले. या विषयावरील त्यांचे संशोधन आणि पुस्तके आजही मार्गदर्शक ठरतात. भारतीय कृषि-संशोधन परिषदेने पुरस्कृत केलेल्या प्रकल्पासाठी राजस्थानच्या वाळवंटातील वनस्पतींवर संशोधन करण्यासाठी फरेदुन भरूचा पोखरण परिसरात एका विद्यार्थ्यासह भेट देत असत. १९९८ साली भारताने पोखरण येथे केलेल्या अणुचाचणीपूर्व आणि नंतर तेथील वनस्पतींवर त्याचा काय परिणाम झाला हे त्यांनी अभ्यासले होते.

फरेदुन भरुचा यांनी  पारिस्थितीकी शास्त्रातील शिक्षण आणि संशोधन देशात रुजवण्याचे महत्त्वपूर्ण कार्य केले त्यांच्या या कार्यामुळे फरेदुन भरूचा यांना अनेक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय सन्मान प्राप्त झाले. ते दिल्लीच्या नॅशनल इन्स्टिट्यूटऑफ सायन्सेसचे फेलो होते. त्यांनी आंतरराष्ट्रीय वनस्पती काँग्रेसच्या वनविभागाचे तीन वेळा उपप्रमुखपद भूषविले. श्रीलंका येथील चर्चासत्रासाठी फरेदुन भरूचा यांना युनेस्कोकडून आमंत्रण मिळाले होते. केंब्रिज येथील ‘डिक्शनरी ऑफ एमिनंट सायंटिस्टस ऑफ द वर्ल्ड’ यात फरेदुन भरूचा यांचा उल्लेख आहे. ‘मार्क्वीस हूज हू’  या ग्रंथात जगातील महत्त्वाच्या व्यक्तींमध्ये त्यांची गणना झाली आहे. जगातील महत्त्वाचे वनस्पतीशास्त्रज्ञ म्हणून हंट बोटॅनिकल लायब्ररी, कार्नेजी मेलन युनिव्हर्सिटी, पिट्सबर्ग, पेन्सिल्वानिया, येथे त्यांच्या छायाचित्राची तसबीर लावलेली आहे.

फरेदुन भरुचा यांचे ३० मार्च १९८१ रोजी मुंबईत निधन झाले.

वर्ग:महिला संपादनेथॉन- २०२६
शीला इराणी

**शीला इराणी** (१९४५ - १३ मार्च, १९९७) या कडून १९५० च्या दशकात आंतरराष्ट्रीय हॉकी खेळलेल्या खेळाडू होत्या. त्या प्रामुख्याने बचावफळीत खेळत असत. भारतीय महिला हॉकीच्या सुरुवातीच्या काळात त्यांनी राष्ट्रीय स्तरावर अनेक स्पर्धांमध्ये भाग घेतला आणि संघाचे प्रतिनिधित्व केले.

इराणी यांनी स्थानिक आणि राष्ट्रीय स्तरावर हॉकीचा प्रसार करण्यासाठी मोलाची कामगिरी बजावली.

त्यांनी मार्गदर्शक म्हणूनही अनेक तरुण खेळाडूंना प्रेरणा दिली. १९५०-६० च्या सुमारास महिलांना क्रीडा क्षेत्रात येण्यासाठी अनेक अडचणींचा सामना करावा लागत असे, अशा परिस्थितीत शीला यांनी आपल्या खेळाने एक आदर्श निर्माण केला होता. निवृत्तीनंतरही त्या हॉकीच्या घडामोडींशी जोडलेल्या होत्या आणि खेळाच्या विकासासाठी त्यांनी वेळोवेळी मार्गदर्शन केले. भारतीय हॉकी फेडरेशन आणि इतर क्रीडा संस्थांनी त्यांच्या निधनानंतर त्यांच्या कार्याचा गौरव केला.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतीय महिला हॉकी खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९७ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
कॅपिटल वन

**कॅपिटल वन फायनान्शियल कॉर्पोरेशन** ही एक अमेरिकन बँकमालक कंपनी आहे. याची २१ जुलै १९९४ रोजी स्थापना झालेली ही कंपनी मुख्यत्वे क्रेडिट कार्ड, वाहन कर्ज, बँकसेवा आणि बचत खात्यांच्या व्यवसाय करते. या कंपनीचे मुख्यालय व्हर्जिनिया राज्यातील टायसन्स येथे आहे व अनेक शहरांतून कार्यालये आहेत. कॅपिटल वनचा बहुतांश धंदा अमेरिकेत आहे. आणि कॅनडा आणि युनायटेड किंग्डममध्ये ही कंपनी आपला व्यवसाय करते. १९९० च्या दशकात अमेरिकेत क्रेडिट कार्डच्या व्यापक विपणनामध्ये या कंपनीने मोलाची भूमिका बजावली होती. ३० जून २०२५ पर्यंतच्या आकडेवारीप्रमाणे एकूण मालमत्तेनुसार ही अमेरिकेतील सहाव्या क्रमांकाची मोठी बँक आहे. कॅपिटल वन व्हिसा आणि मास्टरकार्ड यांच्या जालावर चालणारी क्रेडिट कार्ड देणारी तिसरी सर्वात मोठी संस्था आणि अमेरिकेतील सर्वात मोठ्या वाहन वित्तपुरवठा करणाऱ्या कंपन्यांपैकी एक आहे.

या बँकेच्या अमेरिकेत अंदाजे ७५० शाखा आहेत. यांपैकी ३० *कॅफे* आहेत, जेथे गिऱ्हाइक किंवा इतरही लोक चहा-कॉफी किंवा नाश्ता करू शकतात आणि त्याचबरोबर बँक आणि इतर व्यवहार सुद्धा करू शकतात. अमेरिकेत कॅपिटल वनची ७,००० हून अधिक एटीएम आहेत. फॉर्च्युन ५००च्या यादीत ही कंपनी ८२ व्या क्रमांकावर आहे आणि काम करण्यासाठी सर्वोत्तम मानल्या जाणाऱ्या १०० कंपन्यांच्या यादीत ती १५ व्या स्थानावर आहे. 

या कंपनीचे क्रेडिट कार्ड, ग्राहक बँकिंग आणि व्यावसायिक बँकिंग असे तीन मुख्य विभाग आहेत. ३१ डिसेंबर २०२२ च्या आकडेवारीनुसार कंपनीने क्रेडिट कार्डमधून ११४ अब्ज डॉलर्स, वाहन कर्जातून ७५ अब्ज डॉलर्स आणि व्यावसायिक कर्जातून ८५ अब्ज डॉलर्सचेा धंदा केला होता.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:अमेरिकेतील बँका
वर्ग:इ.स. १९९४ मधील निर्मिती
वर्ग:व्हर्जिनियामधील कंपन्या
जॉन लांडर हार्पर

**जॉन लांडर हार्पर** ह्यांचा जन्म २७ मे, १९२५ रोजी झाला. इंग्लंडमधील कृषिप्रधान रग्बी परगण्यात वाढलेला जॉन लहानपणापासून स्थानिक शेती-कुरणांचे निरीक्षण करत असे. वयाच्या तेराव्या वर्षी परिसरातील चराऊ कुरणात वाढणाऱ्या बटरकप या वनस्पती  पाहिल्या असता, त्या वनस्पतीच्या जाती जमिनीच्या उंचसखल बदलाबरोबर बदलत असल्याचे त्यांने  पाहिले. त्याचे उच्च शिक्षण ऑक्सफर्डच्या मागडालिन महाविद्यालयात झाले. एम.एस्. झाल्यावर त्यांनी कृषिशास्त्राचे अध्यापन केले. अमेरिकेतील रॉकफेलर फाउंडेशन फेलो म्हणून त्यांनी कॅलिफोर्निया विद्यापीठात डेव्हिस येथे संशोधन केले. ब्रिटनमध्ये परतल्यावर ते वेल्स विद्यापीठाच्या बंगोर (Bangor) येथील महाविद्यालयात रुजू झाले आणि कृषी-वनस्पतिशास्त्र विभागाचे प्राध्यापक आणि प्रमुख म्हणून निवृत्त होईपर्यंत तेथेच अध्यापन आणि संशोधन केले.

हार्पर यांनी वनस्पतिशास्त्र संशोधनाला एक नवीच दिशा दिली, आणि वनस्पती पारिस्थितीकीशास्त्रात क्रांती घडवून आणली. झाडे-झुडपांचे समूह स्थिर नसून गतिशील असतात. त्यातील निरनिराळ्या वनस्पती प्रकारांच्या समूहात सतत बदल होत असतात. हे बदल बाह्य कारणांमुळे तर होतातच, परंतु एकेक वनस्पती घटकाचा जन्म, वाढ, मृत्यू यांमुळेही होत असतात. बाह्य कारणे अनेक असू शकतात, जसे – जमीन-मातीचे गुण, पाण्याची उपलब्धता, हवामान, वारा-वादळे, आग-वणवे, रोग, परजीवींचे अस्तित्व, भक्षक, इत्यादी. प्राण्यांच्या संख्याबदलाचे शास्त्र सन १९३० पासून अस्तित्वात होते, परंतु वनस्पतींतील संख्याबदलाचे शास्त्र हार्पर यांनी १९६० च्या दशकात अमलात आणले. वनस्पतींची वाढ आणि संख्यावाढ, वनस्पतीतील ऊर्जेचे वाटप आणि त्याचा वाढीवर होणारा परिणाम, रोग, परजीवींची भक्षणाची पद्धत, या सर्वांमुळे होणारे वनस्पती-संख्येतील बदल या विषयातील संशोधन व शिक्षणाचा एकहाती प्रसार केला. बीज निर्मिती, बियांचे आकार, रंग-रूप, सुप्तावस्था, शेजार, इत्यादींचे परिसंस्थेतील वनस्पती संख्यावाढीवर होणारे परिणाम हेही अभ्यासले. प्राण्यांच्या मानाने वनस्पती एका जागी स्थिर असल्यामुळे असे संशोधन सुगम होते. या संशोधनात प्रायोगिक पारिस्थितीकीचा अभ्यास जरुरीचा ठरतो. अशा संशोधनामुळे वनस्पती-समूहातील संख्याबदल, अनुकूलनामुळे होणाऱ्या बदलाची नैसर्गिक निवड आणि उत्क्रांती यावर प्रकाश पडला. हार्पर यांचे ‘Darwin : The Greatest Ecologist’  हे ब्रिटीश इकॉलॉजीकल सोसायटीपुढे केलेले भाषण, Darwinian Approach to Plant Ecology हा जर्नल ऑफ इकॉलॉजीमधील शोधनिबंध यामुळे वनस्पतीसंख्यापारिस्थितीकीशास्त्राच्या जागतिक संशोधनाची मुहूर्तमेढ रचली. त्यांनी प्रसिद्ध केलेले Population Biology of Plants हे या विषयातले पुस्तक प्रसिद्ध केले.

हार्पर जगातील अग्रेसर असलेल्या ब्रिटीश इकॉलॉजीकल सोसायटीचे अध्यक्ष होते.  फेलो ऑफ रॉयल सोसायटी हा बहुमान त्यांना प्राप्त झाला. कमांडर्स ऑफ द ब्रिटीश एम्पायर  (CBE)  त्यांना प्रदान झाला. डार्विन पदक, मिलेनियम बॉटनी पुरस्कार आणि ब्रिटीश इकॉलॉजीकल सोसायटीचा मार्श इकलॉजी पुरस्कार हे सन्मानही त्यांना मिळाले. ते यूरोपियन सोसायटी फॉर इव्होल्यूशनरी बायालॉजी या संस्थेचे अध्यक्ष होते.

चराऊ कुरणातील भक्षक, पिके आणि तण, लवके आणि रोग यांच्यामुळे होणारा पिकांच्या उत्पादानावरचा परिणाम यावरील संशोधनाचा हार्पर यांच्या विद्यार्थ्यांनी अमेरिका, यूरोप, मेक्सिको, कॅनडा, ऑस्ट्रेलिया, भारत इत्यादी देशात स्थानिक समस्यांवर संशोधन करून प्रसार केला.

वर्ग:महिला संपादनेथॉन- २०२६
डेमी मूर

**डेमी जीन मूर** (पुर्वाश्रमीची **गायन्स**; जन्म ११ नोव्हेंबर १९६२)  ही एक अमेरिकन अभिनेत्री आहे. १९८० च्या दशकात प्रसिद्धी मिळवल्यानंतर, ती १९९५ पर्यंत जगातील सर्वाधिक कमाई करणारी अभिनेत्री बनली  तिच्या पुरस्कारांमध्ये गोल्डन ग्लोब, अभिनेता पुरस्कार आणि अकादमी पुरस्कार, ब्रिटिश अकादमी चित्रपट पुरस्कार आणि एमी पुरस्कारासाठी नामांकन समाविष्ट आहे.   २०२५ मध्ये, ती *टाइमच्या* जगातील १०० सर्वात प्रभावशाली व्यक्तींच्या यादीत  दिसली आणि त्या वर्षी तिला हॉलिवूड वॉक ऑफ फेममध्ये एक स्टार मिळाला. 

मूरने तिच्या कारकिर्दीला मॉडेल म्हणून सुरुवात केली आणि १९८१ मध्ये सोप ऑपेरा *जनरल हॉस्पिटलच्या* कलाकारांमध्ये ती सामील झाली. १९८३ मध्ये शो सोडल्यानंतर, ती ब्रॅट पॅकच्या सदस्या म्हणून प्रसिद्ध झाली, तिने *ब्लेम इट ऑन रिओ* (१९८४), *सेंट एल्मोज फायर* (१९८५) आणि *अबाउट लास्ट नाईट...* (१९८६) या चित्रपटांमध्ये भूमिका केल्या. *घोस्ट* (१९९०) या प्रणय चित्रपटात एका दुःखी प्रेयसीच्या भूमिकेतून ती एक स्टार बनली. *अ फ्यू गुड मेन* (१९९२), *इन्डिसेंट प्रपोजल* (१९९३) आणि *डिस्क्लोजर* (१९९४) या चित्रपटांना बॉक्स ऑफिसवर आणखी यश मिळाले आणि *स्ट्रिपटीज* (१९९६) मध्ये काम करण्यासाठी तिला तेव्हाचा अभूतपूर्व  मानधन मिळाले. नंतरच्या काही वर्षात *द स्कार्लेट लेटर* (१९९५), *द ज्युरर* (१९९६) आणि *जी.आय. जेन* (१९९७) हे व्यावसायिक अपेक्षांपेक्षा कमी झाल्यानंतर तिचे चित्रपटांमधील काम लक्षणीयरीत्या कमी झाले.

मूरने कलागृह चित्रपटांमध्ये अधूनमधून प्रमुख भूमिका साकारल्या आहेत; *चार्लीज एंजल्स: फुल थ्रॉटल* (२००३), *बॉबी* (२००६), *मिस्टर ब्रूक्स* (२००७), *मार्जिन कॉल* (२०११) आणि *रफ नाईट* (२०१७) मध्ये सहाय्यक भूमिका केल्या आहेत. तसेच *इफ दिस वॉल्स कुड टॉक* (१९९६), *एम्पायर* (२०१७–२०१८), *फ्यूड: कॅपोट व्हर्सेस द स्वान्स* (२०२४) आणि *लँडमन* (२०२४–सध्या) मधील टेलिव्हिजन मध्ये तिने काम केले. *द सबस्टन्स* (२०२४) या बॉडी हॉरर चित्रपटात वृद्धत्वाकडे जाणाऱ्या सेलिब्रिटी म्हणून तिच्या अभिनयासाठी तिला नवीन ओळख मिळाली, ज्यामुळे तिला गोल्डन ग्लोब आणि सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीसाठी अकादमी पुरस्कारासाठी नामांकन मिळाले.

## वैयक्तिक जीवन 
मूर यांचे तीन वेळा लग्न झाले आहे. १९८१ ते १९८५ पर्यंत, त्यांनी संगीतकार फ्रेडी मूर यांच्याशी लग्न केले. १९८७ ते २००० पर्यंत, त्यांनी अभिनेता ब्रुस विलिस यांच्याशी लग्न केले, ज्यांच्यापासून त्यांना तीन मुली आहेत. २००५ ते २०१३ पर्यंत त्यांचे अभिनेता अ‍ॅश्टन कुचर यांच्याशी लग्न झाले. २०१९ मधील त्यांचे आत्मचरित्र, *इनसाइड आउट*, हे *द न्यू यॉर्क टाइम्स* बेस्ट सेलरमध्ये पहिल्या क्रमांकावर पोहोचले. *पीपल* मासिकाने २०२५ मध्ये त्यांना जगातील सर्वात सुंदर महिला म्हणून घोषित केले.

## श्रद्धा आणि आवडी 
राजकीयदृष्ट्या, मूर ही डेमोक्रॅटिक पक्षाची समर्थक आहे.

मूर एकेकाळी फिलिप बर्गच्या कबालाह सेंटर धर्माचे अनुयायी होते आणि त्यांनी अ‍ॅश्टन कुचर यांना या धर्मात दीक्षा दिली.  ती आता बर्गच्या संघटनेशी संलग्न नाही.

मूर यांना भारतीय अध्यात्मातपण रस आहे आणि ती माता अमृतानंदमयी यांचे अनुसरण करते.

*द न्यू यॉर्क टाईम्सच्या* मते, मूर ही "जगातील सर्वात हाय-प्रोफाइल बाहुली संग्राहक" आहे आणि तिच्या आवडत्यांपैकी जीन मार्शल फॅशन बाहुली आहे. तिने तिच्या २००० बाहुल्या ठेवण्यासाठी एक वेगळे निवासस्थान ठेवले आहे असे म्हटले जाते. मूर ही फुटबॉलची चाहती आहे आणि आर्सेनल एफ.सी. यांना समर्थन देते.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९६२ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:अमेरिकन अभिनेत्री
वर्ग:अमेरिकन चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:अमेरिकन दूरचित्रवाणी अभिनेत्री
वर्ग:मॉडेलिंग
वर्ग:गोल्डन ग्लोब पुरस्कारविजेते
तियां

तियां (पंजाबी : ਤੀਆਂ),ज्याला तियां दा त्योहार असे म्हटले जाते हा भारत देशाच्या पंजाब प्रांतातील सण आहे. हा सण श्रावण महिन्यातील तिसऱ्या दिवशी विशेषतः महिलांनी साजरा करावयाचा सण आहे. वर्षाऋतूचे स्वागत करणे हा या सणाचा मुख्य हेतू मनाला जातो.

## उत्सवाचे स्वरूप
आपल्याला चांगला पती लाभावा यासाठी कुमारिका हे व्रत करतात आपल्या पतीला दीर्घायुष्य मिळावे म्हणून विवाहित स्त्रिया हे व्रत करतात. हे निर्जला व्रत असल्याने यादिवशी पाणी न पिणे असा संकेत आहे. या सणासाठी विवाहित महिला आपल्या माहेरी जातात. सराव महिन्याच्या तृतीयेपासून पौर्णिमे पर्यंत या सणाच्या काळात विवाहित स्त्रीने आपल्या माहेरी राहण्याची पद्धती येथे प्रचलित होती. या काळात विवाहित कन्येला साडी, बांगड्या, मिठाई, मेहंदी दिली जाते आणि तिला झुलण्यासाठी झोका बांधला जातो. हे तिच्या भावाकडून तिला भेट दिले जाते. याला स्थानाईक भाषेत संधारा म्हटले जाते. 
वर्ग:भारतीय सण आणि उत्सव
वर्ग:पंजाब

## नृत्य
पूर्वीच्या काळी स्थानिक पद्धतीनुसार मुलींच्या इच्छा लक्षात घेऊन त्यांची हौस म्हणून या सणाचा कालावधी एक महिन्यापर्यंत वाढविला जात असे. नृत्याचा आनंद घेणे हा या सणाचा महत्वाचा भाग मनाला गेला आहे. गिद्दा हे पारंपरिक लोकनृत्य या काळात केले जाते व गाणी गाऊन आनंद घेतला जातो. उत्सवाची सांगता प्रौढ महिलांच्या भाल्लो नृत्याने होत असे. ग्रामीण भागात या उत्सवाच्या औचित्याने जत्रा भरत असत, मेळे भरविले जात असत.

## चित्रदालन

File:Giddha dance Teeyan Punjab Teej India 2.jpg|गिद्दा हे पारंपरिक लोकनृत्य 
File:Mehandi.jpg|मेहंदी काढणाऱ्या युवती 

## संदर्भ