open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
रानपिंगळा

इवलेसे| रानपिंगळा
**रानपिंगळा** किंवा **वनपिंगळा** (शास्त्रीय नाव: *Athene blewitti* *अथेनी ब्लुइटी* ; इंग्लिश: *Forest Owlet*, *फॉरेस्ट औलेट*;)  हा पक्षी भारतातील महाराष्ट्र, व मध्य प्रदेश या राज्यात खूप मोठ्या प्रमाणात आढळत असे, पण आता विविध कारणास्तव तो दिसेनासा झाला आहे. अलीकडेच पक्षी अभ्यासकांच्या एका टीमने याचा शोध घेतला असता तो नंदुरबार जिल्ह्यात व मेळघाट अभयारण्यात केवळ २०० ते ३०० एवढ्याच संख्येने आढळला.

## वर्णन 
रानपिंगळा हा पक्षी साधारणतः मध्यम आकाराचा असतो. त्याचे डोळे पिवळ्या रंगाचे असतात, याची चोच बाकदार, शिकार पकडण्यासाठी आणि मांस फाडण्यासाठी उपयुक्त, तर पाठीचा रंग राखाडी व पोटाचा भाग पांढऱ्या रंगाचा असतो. सर्व घुबडांप्रमाणेच रानपिंगळा सुद्धा आपली मान दोन्ही बाजूंनी १८० अंश फिरवू शकतो, यामुळे एकाच जागी बसला असतांनाही तो क्षणात त्याच्या मागे काय घडत आहे ते पाहू शकतो. अंधारात राहण्यासाठी कान आणि डोळे अनुकूल झाले असल्याने लहानात लहान आवाजाच्या दिशेनेही पिंगळा पक्षी रोखून पाहतो.नर-मादी दिसायला सारखेच असतात.

खर्गला म्हणून संस्कृत या भाषेत ओळखला जाणारा हा पक्षी दिसायला शिंगी डुमासारखा, पण आकाराने मोठा व आखूड शेपटीचा असतो. तो पानगळीच्या आर्द्र जंगलात व ओढ्यानजीकच्या जुन्या आमरायांत आढळतो. पश्‍चिम खानदेश, सूरत, डांग, सातपुड्यापासून पूर्वीय मध्य प्रदेश व ओरिसातील संबलपूर जिल्ह्यात तो दिसतो अशी माहिती मारुती चितमपल्लींच्या पक्षिकोशावरून मिळते, पण आता हा पक्षी संकटात आहे. हा पक्षी पिंगळा गटातील अन्य पक्ष्यांप्रमाणे केवळ रात्रीच संचार करीत नाही, तर त्याला दिवसाही दिसते. तो निर्भयपणे इकडे तिकडे जंगलात, माळरानावर, ओढे-नद्यांकाठी फिरतो. पण त्याचा हाच गुण त्याच्या नाशाला कारण ठरत आहे. कारण इतर पिंगळ्यांना जसे अंधाराचे संरक्षण मिळते तसे ते याला मिळत नाही. दिवसाउजेडी तो एखाद्या छोट्या मोठ्या शिकाऱ्याकडून सहजी मारला जातो. तसेच या पक्ष्याच्या मांसाविषयी खवैयांमध्ये बरेच समज-अपसमज आहेत. त्यामुळे बाजारातही त्याला एकेकाळी खूप मागणी होती. आता हा पक्षीच संपत आला आहे. गेल्या अनेक वर्षांच्या पक्षी अभ्यासकांच्या निरीक्षणात हा पक्षी सापडल्याची नोंद नाही, पण १९९७ साली प्रथमच तो दिसला.

## वास्तव्य 
रानपिंगळा हा पक्षी जगात फक्त मध्य भारतातील सातपुडा पर्वत रांगातील पानगळीच्या विरळ जंगलात सापडतो. वनपिंगळा हा निशाचर पक्षी आहे. दिवसा जुन्या आमरायांमध्ये, झाडांच्या ढोलीत तसेच संधी असल्यास, जुन्या मोठाल्या घरातील छताच्या आश्रयाने राहणे पसंत करतो. घनदाट वृक्षांच्या परिसरात पिंगळा कमी आढळतो.

## श्रद्धा-अंधश्रद्धा 
भारतामध्ये रानपिंगळाला अशुभ समजले जाते. त्यांचा कर्कश ओरडण्याने या पक्षाला अशुभ मानले जाते.
पूर्व भारतात व पश्चिम बंगालमध्ये वनपिंगळाला लक्ष्मीचे वाहन समजतात.

## राज्यपक्षी म्हणून शिफारस 
महाराष्ट्रातील पक्षीप्रेमींनी, पक्षी अभ्यासकांनी व मुंबई नॅचरल हिस्ट्री सोसायटीने रानपिंगळा किंवा ‘फॉरेस्ट आउलेट' या पक्ष्याला महाराष्ट्राचा राज्यपक्षी करावा अशी शिफारस केली आहे. याआधी राज्यपक्षी म्हणून हरियाल या पक्ष्याला मान्यता दिली गेली होती. आता या रानपिंगळ्याचे नाव पुढे आले आहे. हा पक्षी घुबड, पिंगळा गटातील आहे. रानपिंगळा दिसायला फारसा आकर्षक नसतो. हा पक्षी आता फारच दुर्मिळ होत चालला आहे. राजपक्ष्याचा याला दर्जा दिल्यास या पक्ष्याचा आणखी शोध घेणे, त्यावर अभ्यास करणे व वाचवण्यासाठी संरक्षण देणे शक्य होईल. म्हणून राजपक्ष्याच्या मान्यतेची मागणी झाली आहे.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:घुबड
२०११ फ्रेंच ओपन

'*** ही फ्रेंच ओपन टेनिस स्पर्धेची ११० वी आवृत्ती होती. ही स्पर्धा २२ मे ते ५ जून  दरम्यान पॅरिस येथे भरवण्यात आली.

## विजेते
### पुरूष एकेरी
 **रफायेल नदाल**ने  रॉजर फेडररला 7–5, 7–6(7–3), 5–7, 6–1 असे हरवले.
नदालने ही स्पर्धा विक्रमी सहाव्यांदा जिंकली.

### महिला एकेरी
 **ली ना**ने  फ्रांचेस्का स्कियाव्होनीला 6–4, 7–6(7–0) असे हरवले.
ली ना ग्रँड स्लॅम स्पर्धा जिंकणारी चीनची पहिली महिला ठरली.

### पुरूष दुहेरी
 **मॅक्स मिर्न्यी** /  **डॅनियेल नेस्टर**नी  हुआन सेबास्तियन काबाल /  एदुरादो श्वांकना 7–6(7–3), 3–6, 6–4 असे हरवले.

### महिला दुहेरी
 **आंद्रेया ह्लावाकोव्हा** /  **ल्युसी ह्रादेका**नी  सानिया मिर्झा /  एलेना व्हेस्निनाना 6–4, 6–3 असे हरवले.

### मिश्र दुहेरी
 **केसी डेलाका** /  **स्कॉट लिप्स्की*'नी  कातारिना स्रेबोत्निक /  नेनाद झिमोंजिकना 7–6(8–6), 4–6, [10–7] असे हरवले.

## हे सुद्धा पहा
*२०११ विंबल्डन स्पर्धा
*२०११ ऑस्ट्रेलियन ओपन
*२०११ यू.एस. ओपन

वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
एहिमे प्रांत

**एहिमे** () हा जपान देशाचा एक प्रांत आहे. हा प्रांत शिकोकू बेटाच्या उत्तर भागात वसला आहे.

मात्सुयामा ह्या नावाचे शहर ह्या प्रांताचे मुख्यालय व सर्वात मोठे शहर आहे.

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ  

वर्ग:जपानचे प्रांत
वर्ग:एहिमे प्रांत
तोकुशिमा प्रांत

**तोकुशिमा** () हा जपान देशाचा एक प्रांत आहे. हा प्रांत शिकोकू बेटाच्या दक्षिण भागात वसला आहे.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
* माहिती 

वर्ग:जपानचे प्रांत
*
सुमो (निःसंदिग्धीकरण)

**सुमो** शब्द खालील संदर्भात वापरला जातो --

* सुमो - जपानी पारंपारिक कुस्तीसदृश खेळ.
* टाटा सुमो - भारतीय बनावटीची कार.

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
सुमो

right|thumb|250 px|दोन सुमो खेळाडूंची लढत

**सुमो** () हा जपान देशामध्ये खेळला जाणारा एक पारंपरिक खेळ आहे. कुस्तीचा एक प्रकार असणाऱ्या सुमो खेळामध्ये दोन खेळाडू एकमेकांना रिंगणाच्या बाहेर ढकलण्याचा किंवा खाली पाडण्याचा प्रयत्न करतात.

ऐतिहासिक काळापासून खेळल्या जात असलेल्या सुमो खेळाला शिंतो धर्मामध्ये महत्त्व आहे. जपानचा राष्ट्रीय खेळ मानला जाणाऱ्या सुमोमध्ये आजही शिंतो धर्मामधील अनेक जुन्या व पारंपारिक पद्धती वापरात आहेत व व्यावसायिक सुमो पैलवानांना त्या पाळणे बंधनकारक आहे.

## बाह्य दुवे 
व्यावसायिक सुमो कुस्ती  स्पर्धा व सोहळ्यांची अधोरेखित करणारी बाब म्हणजे महिलांवरील बहिष्कार! स्पर्धा किंवा दोह्योच्या (सुमो कुस्तीचा आखाडा) सर्कलला स्पर्श करण्यासही महिलांना बंदी आहे.

### इतिहास 
सुमो  कुस्तीचा इतिहास जपानइतकाच प्राचीन आहे. आठव्या शतकापूर्वीपासून सुमो कुस्ती अस्तित्वात होती. यापूर्वी हा खेळ ‘सुमाई’ या नावाने ओळखला जात होता. सुमोचा इतिहास खोदून काढायचा असेल तर सुमारे १५०० वर्षे मागे जावे लागेल. यायोई कालखंडापासून (इसवीसनपूर्व ३००) पारंपरिक पद्धतीने हा खेळ खेळला जातो. जगातील सर्वांत प्राचीन समजल्या जाणाऱ्या या खेळाला इडो कालखंडात (1603 आणि  1868) व्यावसायिक स्वरूप आले. 

*अधिकृत संकेतस्थळ
*सुमो मंच
*Banzuke.com
*सुमो प्रश्नोत्तरे 

वर्ग:खेळ
वर्ग:जपान
कोची (निःसंदिग्धीकरण)

**कोची** नाव अनेक ठिकाणी वापरले जाते --

* कोची - भारतातील केरळ राज्यातील शहर
* कोची (प्रांत) - जपानमधील एक प्रांत
* कोची, जपान - जपानमधील प्रांताची राजधानी

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
क्युशू

**क्युशू** (, नऊ प्रभाग) हे जपान देशाच्या चार प्रमुख बेटांपैकी सर्वात नैऋत्येकडील बेट व एक भौगोलिक प्रदेश आहे. हे बेट होन्शू बेटाच्या नैऋत्येला व शिकोकू बेटाच्या पश्चिमेला वसले आहे.

फुकुओका हे क्युशू बेटावरील सर्वात मोठे शहर आहे. क्युशू प्रदेश एकूण ८ प्रभागांचा बनला आहे ज्यांपैकी फुकुओका, सागा, कुमामोतो, नागासाकी, ओइता, कागोशिमा व मियाझाकी हे ७ प्रभाग क्युशू बेटावर तर ओकिनावा प्रभाग हा रूकू द्वीपसमूहामधील एका बेटावर वसला आहे.

वर्ग:जपानचे प्रदेश
वर्ग:जपानची बेटे
तोहोकू

right|thumb|250 px|जपानच्या नकाशावर तोहोकू प्रदेश
**तोहोकू** () हा जपान देशामधील एक प्रशासकीय व भौगोलिक प्रदेश आहे. हा प्रदेश होन्शू बेटाच्या उत्तर भागामध्ये वसला आहे.

मार्च २०११ मध्ये आलेल्या प्रलयंकारी भूकंप व त्सुनामीमध्ये तोहोकू प्रदेशामधील अनेक प्रभागांचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झाले आहे. 

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:जपानचे प्रदेश
फुकुओका प्रांत

**फुकुओका** () हा जपान देशाचा एक प्रांत आहे. हा प्रांत क्युशू बेटाच्या उत्तर भागात वसला आहे.

फुकुओका हे क्युशू बेटावरील सर्वात मोठे शहर ह्या प्रांताचे मुख्यालय आहे.

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ  
*

वर्ग:जपानचे प्रांत
वर्ग:फुकुओका प्रांत
सागा प्रांत

**सागा** () हा जपान देशाचा एक प्रांत आहे. हा प्रांत क्युशू बेटाच्या वायव्य भागात वसला आहे.

सागा ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताचे मुख्यालय आहे.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
* 

वर्ग:जपानचे प्रांत
वर्ग:सागा प्रांत
कुमामोतो प्रांत

**कुमामोतो** () हा जपान देशाचा एक प्रांत आहे. हा प्रांत क्युशू बेटाच्या मध्य-पूर्व भागात वसला आहे.

कुमामोतो ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताचे मुख्यालय व सर्वात मोठे शहर आहे.

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ  
*

वर्ग:जपानचे प्रांत
*
शिकोकू

**शिकोकू** (, चार प्रभाग) हे जपान देशाच्या चार प्रमुख बेटांपैकी आकाराने व लोकसंख्येने सर्वात लहान बेट व एक भौगोलिक प्रदेश आहे. हे बेट होन्शू बेटाच्या दक्षिणेला व क्युशू बेटाच्या पूर्वेला वसले आहे.

मात्सुयामा हे शिकोकू बेटावरील सर्वात मोठे शहर आहे. एहिमे, कागावा, कोची व तोकुशिमा हे जपानचे ४ प्रांत शिकोकू प्रदेशामध्ये वसले आहेत.

वर्ग:जपानचे प्रदेश
वर्ग:जपानची बेटे
कैबुल लामजो राष्ट्रीय उद्यान

**कैबुल लामजो राष्ट्रीय उद्यान**  हे मणिपूर राज्यात बिश्नुपुर जिल्हातील राष्ट्रीय उद्यान आहे. लोकतक तळ्याचा तो एक भाग असुन ते जगातील एकमेव तरंगते उद्यान आहे. याचे क्षेत्र अंदाजे ४० किमी२ आहे.

वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय उद्याने
वर्ग:मणिपूर
अंकित गुप्ता

**अंकित गुप्ता** (६ नोव्हेंबर, १९८८: मेरठ, उत्तर प्रदेश, भारत) हा हिंदी दूरचित्रवाणी मालिकांमधून अभिनय करणारा अभिनेता आहे. याने सड्डा हक, बेगुसराई, उडारियाँ, माटीसे बंधी डोर सह अनेक मालिकांमधून काम केले.

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सुदीप त्यागी

## क्रिकेट विक्रम
### आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने
वर्ग:चेन्नई सुपर किंग्स माजी खेळाडू
अभिमन्यू मिथुन

**अभिमन्यू मिथुन** (;  २५ ऑक्टोबर १९८९, बंगळूर) हा एक भारतीय क्रिकेट खेळाडू आहे. कर्नाटककडून ६१ प्रथम श्रेणीचे सामने खेळणाऱ्या मिथुनने आजवर भारताकडून ४ कसोटी सामन्यांमध्ये सहभाग घेतला आहे. २०१५ च्या हंगामामध्ये मिथुन भारतीय प्रीमियर लीगच्या मुंबई इंडियन्स संघाकडून खेळला होता.

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:कर्नाटकचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:भारताचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
पॅप स्मिअर

thumb|250px|right|जननक्षम महिलेच्या पॅप स्मिअरमध्ये दिसणाऱ्या पेशी

पॅप स्मिअर(Pap Smear) ही एक गर्भाशयाच्या मुखाची तपासणी आहे.
## तपासणी 
ही एक गर्भाशयाच्या मुखाची तपासणी आहे. ही तपासणी ग्रीक वैद्यक जी.एन. पॅपिनिकोलाव्ह यांनी शोधली. त्याच्या स्मरणार्थ पॅप स्मिअर नाव दिले गेले आहे. गर्भाशयाच्या मुखावरील आवरणातील पेशी पॅप स्मिअर या तपासणीत पाहिल्या जातात व तेथे कर्करोग होण्याची शक्‍यता अथवा सुरुवात सापडू शकते की जी कर्करोगाचे उपचार अधिक प्रभावी करतात.
## तपासणी कोणी करावी? 
thumb|250px|right|कर्करोग असणऱ्या महिलेच्या पॅप स्मिअरमध्ये दिसणाऱ्या पेशी
गर्भाशयाच्या मुखाचा कॅन्सर (कर्करोग) हा भारतात खूप प्रमाणात आहे. दरवर्षी १,३२,००० नवीन रुग्ण या आजाराने पिडीत होतात आणि ७४,००० स्त्रिया मृत्युमुखी पडतात. गर्भाशयाच्या मुखाच्या आजाराची लक्षणे लवकर दिसत नाहीत.
* ४० वर्षांवरील सर्व महिला,
* गर्भाशयाच्या मुखाच्या कर्करोगाचा कौटंबिक इतिहास
* खाद्या स्त्रीची रोगप्रतिकारकशक्ती खूपच कमी असेल
* धूम्रपान करत असेल
* गुप्तांगांची स्वच्छता ठेवत नसेल
* गुप्तरोग झाला असेल
## तपासणी पद्धती 
गर्भाशयाचं तोंड तपासतात व ब्रशने किंवा आर्यस स्पॅच्युलाने किंवा कापसाच्या स्नॅबने नमुना घेतला जातो. आर्यस स्पॅटुला पूर्णगोल फिरविला जातो. त्याला काचपट्टीवर ठेवून अल्कोहोलच्या साहाय्याने फिक्स केले जाते व पॅपच्याद्रावणाने रंगीत करून सुक्ष्मदर्शकाखाली तपासले जाते.
## बाह्यदुवे 
पॅप तपासणी-महाराष्ट्र टाइम्स विदागारातील आवृत्ती

वर्ग:वैद्यकशास्त्र
वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
नारायणराव व्यास

**नारायणराव व्यास** (इ.स. १९०२ - इ.स. १९८४) हे हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत गायक होते. ते ग्वाल्हेर घराण्याच्या शैलीत गायन करत असत. ते पं. विष्णू दिगंबर पलुसकर यांचे शिष्य होते. ख्याल, भजन व ठुमरी गायनासाठी ते विशेष प्रसिद्ध होते.

## पूर्वायुष्य
नारायणराव व्यासांचा जन्म इ.स. १९०२ मध्ये महाराष्ट्रात कोल्हापूर येथे संगीत उपासकांच्या कुटुंबात झाला. त्यांचे वडील, काका हे कोल्हापुरात संगीत क्षेत्रात नाव कमावून होते. विख्यात संगीतकार व गायक शंकरराव व्यास हे नारायणरावांचे वडील बंधू होत.

वयाच्या नवव्या वर्षी त्यांनी लाहोर येथे विष्णू दिगंबर पलुसकर यांनी सुरू केलेल्या गंधर्व महाविद्यालयात 'गुरुकुल' पद्धतीत संगीत शिक्षण घेण्यास सुरुवात केली. तिथे त्यांचे थोरले बंधूही संगीत शिकत होते. इ.स. १९२२ मध्ये आपले संगीत शिक्षण संपवून दोन्ही बंधू अमदावाद येथे गंधर्व महाविद्यालयाच्या स्थानिक शाखेत संगीत शिकवू लागले.

## सांगीतिक कारकीर्द
इ.स. १९३७ मध्ये नारायणराव आपले थोरले बंधू शंकरराव यांच्यासमवेत मुंबईला आले व दादर येथे त्यांनी 'व्यास संगीत विद्यालय' नावाने संगीत शिक्षण संस्था सुरू केली. नारायणरावांच्या थोरल्या बंधूंनी संगीत दिग्दर्शक म्हणून तेव्हाच्या चित्रपटसृष्टीत प्रवेश केला. परंतु नारायणरावांनी तो मार्ग चोखाळला नाही. त्यांनी संगीत अध्यापन व गायकी कायम ठेवली. ते आकाशवाणीवरही गायचे. त्यांनी भारतातील अनेक संगीत मैफिली, महोत्सव आपल्या गायनाने गाजवले. कार्यक्रमांच्या निमित्ताने त्यांनी भारतात खूप दौरे केले. रसिक श्रोत्यांना त्यांचे गाणे प्रचंड आवडत असे. त्यांच्या काळातील ते एक लोकप्रिय गायक होते.

त्यांच्या लोकप्रियतेचा फायदा घेऊन मुंबई येथील ग्रामोफोन कंपनीने (एच. एम. व्ही.) त्यांना इ.स. १९२९ मध्ये ध्वनिमुद्रणासाठी बोलावले. इ.स. १९२९ ते १९५५ ह्या काळात त्यांनी ७८ आर.पी.एम.च्या १५० ध्वनिमुद्रिकांमध्ये साधारण प्रत्येकी तीन ते साडे-तीन मिनिटांचा कालावधी असलेली ३०० गाणी गायली. ही गाणी हिंदी भाषा, मराठी व गुजराती भाषांतील होती. नारायणरावांनी त्यांत हिंदुस्तानी रागांवर आधारित व वडील बंधू शंकररावांनी रचलेल्या मराठी बंदिशी आणि भजने गायली. त्यांच्या ध्वनिमुद्रिकांना प्रचंड लोकप्रियता मिळाली. त्यांचे व एच. एम. व्ही. कंपनीचे नाव सर्वदूर झाले. ठिकठिकाणच्या ध्वनिमुद्रिका वितरकांनी आपल्याकडील सूचीपत्रकांवर नारायणरावांचे फोटो छापले. त्यांना 'तान कप्तान', 'संगीत प्रवीण', 'आधुनिक तानसेन' अशा पदव्या देऊन लोकांनी त्यांचे सत्कार केले. वृद्ध वयातही नारायणराव व्यास संगीत क्षेत्रात कार्यरत राहिले.

त्यांनी ध्वनिमुद्रित केलेल्या ७८ आर. पी. एम. मधील काही लोकप्रिय ध्वनिमुद्रणे ह्याप्रमाणे : सखी मोरी रुम झूम (राग दुर्गा), नीर भरन कैसे जाऊं (तिलक कामोद), तुम जागो मोहन प्यारे (भैरव), नीर भरन मैं चली जात हूॅं (मालकंस), बलम मोरी सुनी हो (मांड), बहुत सही तोरी सांवरिया (भैरवी). त्यांचे इ.स. १९३४ मध्ये ध्वनिमुद्रित केलेले 'राधे कृष्ण बोल मुख से' हे मिश्र काफी रागातील भजन अतिशय लोकप्रिय झाले. त्यांनी राग मालगुंजी मधील आपले गुरुबंधू विनायकबुवा पटवर्धन यांच्या बरोबर केलेले ध्वनिमुद्रण इतर ध्वनिमुद्रिकांपेक्षा दीर्घ काळाचे आहे.

इ.स. १९८४ मध्ये त्यांचे निधन झाले.

## पुरस्कार व सन्मान
भारत सरकारने त्यांना पद्मभूषण पुरस्कार देऊन गौरविले. तसेच मध्य प्रदेश शासनाने त्यांचा तानसेन पुरस्कार देऊन सन्मान केला.

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:हिंदुस्तानी गायक
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
लोकटाक सरोवर

**लोकटाक** हे भारताच्या मणिपूर राज्यातील एक गोड्या पाण्याचे सरोवर आहे. मणिपूरच्या दक्षिण भागात इम्फालच्या ४० किमी दक्षिणेस स्थित असलेले हे सरोवर भारतामधील सर्वात मोठे गोड्या पाण्याचे सरोवर आहे. ह्या सरोवराचे वैशिठ्य म्हणजे येथील तरंगती बेटे. अशाच एका ४० चौरस किमी क्षेत्रफळ असलेल्या मोठ्या तरंगत्या बेटावर असलेले येथील कैबुल लामजो राष्ट्रीय उद्यान हे जगातील एकमेव तरंगते राष्ट्रीय उद्यान आहे. संगई नावाचे दुर्मिळ हरीण केवळ येथेच सापडते.

लोकटाक सरोवराचा वापर मासेमारीसाठी तसेच जलविद्युत निर्मितीसाठी केला जातो. सरोवराच्या भोवताली सुमारे ५५ लहानमोठी गावे वसली आहेत ज्यांची एकत्रित लोकसंख्या सुमारे १ लाख आहे.
हे आंतरराष्ट्रीय पाणथळ प्रदेश 
वर्ग:भारतामधील सरोवरे
वर्ग:मणिपूरचा भूगोल
नामुर प्रांत

**नामुर** (; ) हा बेल्जियम देशाचा एक प्रांत आहे. 

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:बेल्जियमचे प्रांत
गणेश गायकवाड

**गणेश गायकवाड** (४ डिसेंबर, इ.स. १९८७:पुणे, महाराष्ट्र, भारत - ) हा पुणे वॉरियर्स संघाकडून इंडियन प्रीमियर लीगमध्ये क्रिकेट खेळलेला खेळाडू आहे.

## क्रिकेट विक्रम
### आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने
हिरोशिमा प्रांत

**हिरोशिमा** () हा जपान देशाचा एक प्रांत आहे. हा प्रांत जपानच्या होन्शू ह्या सर्वात मोठ्या बेटाच्या नैऋत्य भागात वसला आहे.

हिरोशिमा ह्याच नावाचे जपानमधील महत्त्वाचे शहर शहर ह्या प्रांताचे मुख्यालय आहे.

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ 
*

वर्ग:जपानचे प्रांत
*
भुवनेश्वर कुमार

इवलेसे

**भुवनेश्वर कुमार** मवि (५ डिसेंबर १९९० - मुझफ्फरनगर, उत्तर प्रदेश) हा भारतीय क्रिकेट खेळाडू आहे. ह्याने उत्तरप्रदेश संघाकडून खेळायला सुरुवात केली. ह्याने आपली पहिला वन-डे सामना ३० डिसेंबर २०१२ रोजी पाकिस्तान विरुद्ध खेळला तर पहिला टी-२० सामना २५ डिसेंबर २०१२ रोजी पाकिस्तान विरुद्धच खेळला.

रणजी सामन्यात चमकल्यानंतर २००९ साली Royal Challengers Banglore ह्या IPL मधील संघाने त्यास घेतले. सध्या तो IPL मधील Sunrisers hyderabad संघाकडून खेळत आहे. एक उत्तम स्विंग गोलंदाजाबरोबरच तो एक Lower-Middle-Order मधील फलंदाजही आहे. ह्यामुळेच तो एक ऑल राउंडर म्हणूनही उपयोगाला येतो.

## वैयक्तिक जीवन
**भुवनेश्वर** १० वर्षाचा असताना त्याच्या मोठ्या बहिणीने त्याच्यातील क्रिकेट खेळण्याची क्षमता ओळखली व त्यास एक उत्तम शिक्षकांकडे नेले. शिक्षक त्याच्या कलेने प्रभावित झाले व त्यास शिकविण्यास सुरुवात केली. त्याच्या आई व वडिलांना क्रिकेटचे कौतुक नवते त्यामुळे भुवनेश्वरची सर्व गरज त्याच्या मोठ्या बहिणीनेच भागविली. त्याने <१३, <१६ व <१९ च्या सामन्यांमध्ये उत्तम कामगिरी केली तेव्हा उत्तर प्रदेश क्रिकेट मंडळाने त्याला गोलन्दाज म्हणून घेतले.

## राष्ट्रीय क्रिकेट
## आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट
भुवनेश्वर कुमारने २०१२ च्या शेवटी पाकिस्तानविरुद्ध टी२० आणि एकदिवसीय (ODI) सामन्यांतून आंतरराष्ट्रीय पदार्पण केले. त्याने २०१३ मध्ये आपले कसोटी पदार्पण केले आणि तो २०१३ चॅम्पियन्स ट्रॉफी जिंकणाऱ्या भारतीय संघाचा भाग होता. आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने (ICC) त्याला 'टीम ऑफ द टूर्नामेंट'मध्ये स्थान दिले होते.

जुलै २०१३ मध्ये, त्रिकोणी मालिकेत श्रीलंकेविरुद्ध त्याने ८ धावांत ४ बळी (४/८) घेत आपल्या कारकीर्दीतील सर्वोत्तम कामगिरीची नोंद केली. तो या स्पर्धेत सर्वाधिक बळी घेणारा गोलंदाज होता आणि त्याला 'मालिकावीर' (Player of the Series) पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.

२०१४ च्या इंग्लंड दौऱ्यात, कुमारने लॉर्ड्सवर ८२ धावांत ६ बळी घेत कसोटीतील आपली सर्वोत्तम कामगिरी नोंदवली; त्याला या मालिकेसाठी भारताचा 'मालिकावीर' म्हणून निवडण्यात आले.

फेब्रुवारी २०१८ मध्ये, त्याने दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध टी२० सामन्यात एकदाच पाच बळी घेण्याची किमया साधली. टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यांत ५ बळी घेणारा तो दुसरा भारतीय गोलंदाज ठरला. जानेवारी २०१९ मध्ये, ऑस्ट्रेलियाविरुद्धच्या पहिल्या एकदिवसीय सामन्यात कुमारने आपला १०० वा बळी घेतला. एप्रिल २०१९ मध्ये, त्याची २०१९ क्रिकेट विश्वचषकासाठी भारतीय संघात निवड झाली, परंतु नंतर पायाच्या दुखापतीमुळे त्याला अनेक सामन्यांतून बाहेर पडावे लागले. जून २०२१ मध्ये, श्रीलंकेविरुद्धच्या एकदिवसीय आणि टी२० सामन्यांसाठी त्याची भारताचा उपकर्णधार म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. सप्टेंबर २०२१ मध्ये, २०२१ टी२० विश्वचषकासाठी त्याचा भारतीय संघात समावेश करण्यात आला.

जून २०२२ मध्ये, आयर्लंडविरुद्धच्या टी२० मालिकेसाठी कुमारची भारताचा उपकर्णधार म्हणून निवड झाली.

वर्ग:रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर माजी खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शिमाने प्रांत

**शिमाने** () हा जपान देशाचा एक प्रांत आहे. हा प्रांत जपानच्या होन्शू ह्या सर्वात मोठ्या बेटाच्या नैऋत्य भागात वसला आहे.

मात्सुए ही शिमाने प्रांताची राजधानी आहे. लोकसंख्येच्या दृष्टीने शिमाने प्रांत जपानमध्ये खालुन दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
* 

वर्ग:जपानचे प्रांत
*
इलियास काश्मिरी

**इलियास काश्मिरी** हा अल कायदा या अतिरेकी संघटनेचा पाकिस्तानी कुप्रसिद्ध दहशतवादी होता. ३ जून २०११ रोजी अमेरिकेने दक्षिण वझिरीस्तानमध्ये केलेल्या ड्रोन हल्ल्यात तो ठार झाला. मुंबईवरील २६ / ११ च्या दहशतवादी हल्ल्याच्या कटाचा तो प्रमुख सूत्रधार होता.

## संदर्भ 
वर्ग:अल कायदा
वर्ग:पाकिस्तानी व्यक्ती
नॅटली पोर्टमन

**नॅटली पोर्टमन** (; हिब्रू: נטלי הרשלג) (जून ९, इ.स. १९८१ - ) ही एक इस्रायली-अमेरिकन सिने-अभिनेत्री आहे. स्टार वॉर्स शृंखलेच्या पहिल्या तीन चित्रपटांमधील भूमिकेसाठी तसेच २०१० साली प्रदर्शित झालेल्या ब्लॅक स्वान ह्या चित्रपटासाठी ती प्रसिद्ध आहे. ब्लॅक स्वानमधील भूमिकेकरिता तिने ऑस्कर पुरस्कार, गोल्डन ग्लोब पुरस्कार व इतर अनेक पुरस्कार पटकावले.

## बाह्य दुवे
*आयएमडीबी

वर्ग:अमेरिकन अभिनेत्री
वर्ग:ऑस्कर पुरस्कार विजेत्या अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मल्टिपल स्क्लेरॉसिस

right|250px|thumb|मल्टिपल स्क्लेरॉसिस मधील होणारे मेंदू व मज्जारज्जुमधील बदल
right|250px|thumb|मल्टिपल स्क्लेरॉसिस मधील लक्षणसमुह
मेंदू व चेतासंस्थेतील होणारे मज्जारज्जुतील ऱ्हासाच्या बदलांमुळे संबंधित अवयव कार्य करणे बंद करतात व त्यामुळे रूग्णात अपरिवर्तनीय बदल होतात व विकलांगता येत चालतात.
 
## आजाराचे स्वरूप 
मल्टिपल स्क्लेरॉसिस हा विकार मेंदूतील चेता संस्थेतील (सेंट्रल र्नव्हस सिस्टम) संदेशवाहक चेतातंतूंवरील संरक्षक आवरण मायलिनला धक्का पोहोचल्यामुळे होतो. मायलिनला धक्का पोहोचल्याचा परिणाम मेंदूकडून शरीराच्या अन्य भागांकडे पोहोचणाऱ्या संदेशांवर होतो. त्याचा परिणाम म्हणून खालील लक्षणे तयार होतात.

* संवेदनांमध्ये परिवर्तन,
* संवेदना कमी होण्याचे प्रमाण पाया कडून वरील दिशेने बदल करत चालते.
* स्नायुंमधील शिथीलता येते व स्थानू काम करणे कमी करतात.
* मलद्वार व मुत्राशयावरील नियंत्रण कमी होते व कार्य कमी होते.
* नेत्रकंप (Nystagmus)- डोळ्याभोवतालच्या स्नायुंच्या कार्यातील बदलाने नेत्रकंप सुरू होतो.

## नवीन संशोधन व उपचार पद्धती 
* स्क्लेरॉसिस या गंभीर रोगावर ऑस्टेलियामधील विद्यापीठाच्या संशोधकांनी लस शोधून काढली असून यामुळे रोगाच्या उपचारांना ठोस दिशा मिळण्याची आशा निर्माण झाली आहे. मल्टिपल स्क्लेरॉसिसमुळे रुग्णाच्या मज्जासंस्थेचा झालेला ऱ्हास भरून काढण्याचे काम ही लस करते, असेही संशोधकांनी म्हणले आहे.मटा ऑनलाइन वृत्त  विदागारातील आवृत्ती
* मज्जारज्जूमधील गुंतागुंत सोडविण्यासाठी "लिबरेशन' ही उपचारपद्धती सध्या वापरात आहे. यात रक्तवाहिन्यांचे अडथळे असताना मेंदूकडे जाणारा रक्तप्रवाह हा शस्त्रक्रिया करून मोकळा केला जातो. या शस्त्रक्रियेत "बलून अ‍ॅन्जिओप्लास्टी वापर करून "लिबरेशन' ही पद्धती वापरात आणली जाते.दै.सकाळ 

## बाह्यदुवे 
बेसावध गाठणारा, अपंगत्व लादणारा मल्टिपल स्क्लेरॉसिस 

वर्ग:वैद्यकशास्त्र
वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
उमेश जाधव

**उमेश जाधव** (जन्मदिनांक अज्ञात - हयात) हा मराठी नृत्यरचनाकार आहे. त्याने मराठी व हिंदी भाषांमधील चित्रपटांसाठी नृत्यदिग्दर्शन केले. इ.स. १९९५ साली *ओह डार्लिंग ये है इंडिया* या चित्रपटात छोट्या भूमिकेत अभिनय करून त्याने चित्रपटक्षेत्रात पदार्पण केले; तर इ.स. १९९६ साली *शस्त्र* या हिंदी चित्रपटासाठी सहायक नृत्यरचनाकार म्हणून काम करत त्याने नृत्यदिग्दर्शनात पदार्पण केले.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मराठी नृत्यरचनाकार
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
पेद्रो पासुस कुएलू

**पेद्रो पासुस कुएलू** (;) (जुलै २४, इ.स. १९६४ - हयात) हा पोर्तुगालातील एक व्यापारी, अर्थतज्ज्ञ व राजकारणी आहे. जून, इ.स. २०११मध्ये झालेल्या पोर्तुगालातील राष्ट्रीय विधिमंडळ निवडणुकांमध्ये पार्तिदू सुस्याल दिमूक्राता पक्षाने ४०% मते मिळवून बहुमत पटकावले. पक्षाध्यक्ष असलेल्या कुएलूने २१ जून, इ.स. २०११ रोजी पंतप्रधानपदाची सूत्रे हाती घेतली.

## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:पोर्तुगालचे पंतप्रधान
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गिफू प्रांत

**गिफू** () हा जपान देशाचा एक प्रांत आहे. हा प्रांत होन्शू बेटावरील चुबू ह्या प्रदेशामध्ये वसला आहे.

गिफू ह्याच नावाचे शहर गिफू प्रांताची राजधानी आहे.

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ  
*

वर्ग:जपानचे प्रांत
*
शिझुओका

**शिझुओका ** (जपानी: *静岡*) ही जपान देशाच्या शिझुओका प्रांताची राजधानी व जपानच्या १९ स्वयंशासित प्राधिकृत शहरांपैकी एक आहे.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
* 

वर्ग:जपानमधील शहरे
वर्ग:शिझुओका प्रांत
शिवडी किल्ला

**शिवडीचा किल्ला** महाराष्ट्राच्या शहरातील मुंबई शहरातील एक किल्ला आहे. याची रचना ईस्ट इंडिया कंपनीने १६८० साली केली. येथून मुंबईच्या बंदरावर नजर ठेवता येते.

## चित्रदालन

File:Flamingoes Sewri.jpg
File:Sewri fort wall.jpg
File:Sewri fort roof.jpg
File:Sewri fort stairs.jpg
File:Sewri for inside.jpg
File:Sewri fort courtyard.jpg
File:Sewri fort 3.jpg
File:Sewri fort 2.jpg
File:Sewri Fort ruins.jpg
File:Sewri fort bay view.jpg
File:Sewree fort exterior.jpg

## संदर्भ
* सांगाती सह्याद्रीचा - यंग झिंगारो
* डोंगरयात्रा - आनंद पाळंदे
* दुर्गदर्शन - गो. नी. दांडेकर
* किल्ले - गो. नी. दांडेकर
* दुर्गभ्रमणगाथा - गो. नी. दांडेकर
* ट्रेक द सह्याद्रीज
* सह्याद्री - स. आ. जोगळेकर
* दुर्गकथा - निनाद बेडेकर
* दुर्गवैभव - निनाद बेडेकर
* इतिहास दुर्गांचा - निनाद बेडेकर
* महाराष्ट्रातील दुर्ग - निनाद बेडेकर

वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले
वर्ग:मुंबईतील किल्ले
रँडचा खून

१९व्या शतकाअखेरीस पुण्यात प्लेगने थैमान घातले. प्लेगला आळा घालण्याच्या निमित्ताने वॉल्टर चार्ल्स रँड या बिटिश अधिकाऱ्याने लोकांचा छळकेला. हिंदूंची घरे उपसून जाळणे, देवघरात जाऊन देवांचा अपमान करणे, तपासणीच्या नावाखाली महिलांशी अभद वर्तन करणे, कर्त्या पुरुषांना नामर्दाप्रमाणे हीन वागवणे अशा त्याच्या क्रूर आणि अमानवी कृत्यांमुळे समाजाच्या सर्वच थरांमध्ये संतापाची लाट उसळली. सूडाची ठिणगी मनात पडली आणि धगधगू लागली होती.

राष्ट्र आणि धर्मप्रेमाच्या या जाज्ज्वल्य भावनेतूनच चापेकर बंधू रॅंडच्या विरोधात पेटून उठले आणि २२ जून १८९७ला रॅंडवर पाळत ठेवून चापेकर बंधूंपैकी दामोदरने त्याच्यावर गोळी झाडली. २५ जूनला रॅंडचा मृत्यू झाला. आर्यस्ट तत्काल मृत्यू पावला.
मेहेर बाबा

**मेहेर बाबा** (जन्म : २५ फेब्रुवारी १८९४;  - ३१ जानेवारी १९६९) (जन्मनाव मेरवान शेरियार इराणी) हे भारतीय गूढवादी व आध्यात्मिक गुरू होते. सन १९५४मध्ये आपण या युगातील अवतार आहोत अशी जाहीर घोषणा त्यांनी केली होती.

बालपणात त्यांच्यामध्ये  ओढा असण्याची कोणतीही चिन्हे दिसली नाहीत. वयाच्या एकोणिसाव्या वर्षी हजरत बाबाजान या मुस्लिम साध्वीशी त्यांचा परिचय झाला आणि सात वर्षे चाललेली आध्यात्मिक रूपांतरणाची प्रक्रिया सुरू झाली. पुढच्या काही महिन्यांमध्ये आणखी चार आध्यात्मिक व्यक्तींशी त्यांनी संपर्क साधला. उपासनी महाराज यांच्या समवेत ते सात वर्षे राहिले. नंतर त्यांनी सार्वजनिक कार्य सुरू केले. पर्शियन भाषेत मेहेर बाबाचा अर्थ 'दयाळू पिता' असा होतो. सुरुवातीच्या काही अनुयायांनी त्यांना हे नाव दिले.

१० जुलै १९२५ पासून आयुष्याच्या अंतापर्यंत मेहेर बाबा शांत राहिले. विशिष्ट हातवारे किंवा मुळाक्षरांचा फलक वापरून ते संवाद साधत. मंडळींसमवेत (शिष्यवर्तुळ) त्यांनी एकांतात बराच काळ व्यतीत केला. भरपूर प्रवास करीत त्यांनी सार्वजनिक मेळे भरविले; महारोगी, गरीब, मानसिक रुग्णांसाठी अनेक धर्मार्थ कार्ये केली. मेहेरबाबा १९२५ पासून ते मृत्यू पावेतो काहीही बोलले नाहीत.

इवलेसे|मेहेर बाबा यांचे पुण्यातील निवासस्थान

## संदर्भ व नोंदी
वर्ग:मुस्लिम संत
वर्ग:गूढवादी
वर्ग:इ.स. १८९४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील मृत्यू
पुणे पोलीस

पुणे पोलिसांचा प्रमुख पोलीस आयुक्त असतो. हा राज्याच्या गृह मंत्रालयाने नेमलेला एक आय. पी. एस्‌. अधिकारी असतो. पुणे पोलीस व्यवस्था ही महाराष्ट्र राज्याच्या गृहमंत्रालयाच्या अखत्यारीत येते.

वर्ग:महाराष्ट्र पोलीस
वर्ग:पुणे
अंटार्क्टिक वृत्त

[इवलेसे|350px|''[अंटार्क्टिक चा नकाशा.यात 'अंटार्क्टिक वृत्त' हे निळ्या तुटक रेषेने दाखविले आहे.*]]
*'''' हे पृथ्वीच्या पाच प्रमुख अक्षांश वृत्तांपैकी एक आहे.याद्वारे नकाशा काढणे सोपे होते.सन २०१२ साठी,ते भूमध्य रेषेच्या दक्षिणेस, ६६° ३३′ ४४″ वर असणारा अक्षांश होते.

वर्ग:अंटार्क्टिक प्रदेश
वर्ग:अक्षांश रेषा
पानशेत पूर

[350px|thumb|right|पानशेतच्या पुरात पाण्याखाली गेलेला [पुणे|पुण्यातील पुल]]
१२ जुलै, इ. स. १९६१ रोजी महाराष्ट्रातील पानशेत धरण फुटून पुणे व परिसरात आलेल्या पुराचा आपत्प्रसंग **पानशेत पूर** म्हणून ओळखला जातो.

१२ जुलै, इ. स. १९६१ या दिवशी भारतीय प्रमाणवेळेनुसार सकाळी ७ वाजून १० मिनिटांनी पानशेत धरण फुटले. बंड गार्डन पूल सोडून पुण्यातील तत्कालीन बाकी सर्व पूल पाण्याखाली गेले होते. मुठा नदीच्या दक्षिण किनाऱ्यावर असलेल्या शनिवार पेठ, नारायण पेठ, कसबा पेठ आणि सोमवार पेठ इत्यादी भागांची पुष्कळ हानी झाली.

## पार्श्वभूमी 
इ.स. १९५० च्या दशकापर्यंत पुण्याचा पाणीपुरवठा पुण्यापासून १३ कि. मी. अंतरावर मुठा नदीवर बांधलेल्या खडकवासला धरणातून होत असे. वाढत्या वस्तीने खडकवासल्याचे पाणी विशेषतः उन्हाळ्यात कमी पडू लागल्याने, पुणे शहर तसेच शेतीसाठी पाणी मिळावे म्हणून खडकवासल्याच्या पश्‍चिमेस पुण्यापासून ३८ कि.मी. अंतरावर मुठेची उपनदी असलेल्या *अंबा नदी*वर  पानशेत येथे प्रशासनाने *मातीचे धरण* बांधायचे ठरवले. १० ऑक्‍टोबर १९५७ साली पानशेत धरणाच्या बांधकामाला सुरुवात झाली. पहिल्या टप्प्यात ६ टीएमसी, तर दुसऱ्या टप्प्यात ११ टीएमसी क्षमतेचे हे धरण प्रस्तावित मुदतीनुसार जून, इ.स. १९६२ पर्यंत बांधून पुरे होणार होते. इ.स. १९५९-१९६० च्या सुमारास बांधकामाच्या प्रगतीचा आढावा घेण्यात आला. तेव्हा अद्ययावत तंत्रज्ञान वापरल्यास पानशेत धरण प्रस्तावित मुदतीच्या एक वर्ष अगोदरच पुरे होऊ शकेल, असा विश्वास वाटल्याने भारताच्या केंद्रशासकीय पातळीवर तसा निर्णयही घेण्यात आला. बांधकामाच्या आराखड्यात पानशेत धरणाच्या एका बाजूस पुराचे पाणी वाहून जाण्यासाठी एक सांडवा योजला होता व दुसरीकडे धरणाच्या पोटात नालाकृती बोगद्याच्या रूपात दरवाजा असलेले एक बहिर्द्वार योजण्यात आले होते. बहिर्द्वाराच्या आतल्या तोंडाशी असलेले लोखंडी दार हलवण्यासाठीची यंत्रसामग्री बसवलेला एक मनोरा व मनोऱ्यावर जाण्यासाठी बांधापासून एक पूल, अशी व्यवस्था आराखड्यात होती. परंतु यांतील बऱ्याच गोष्टी इ.स. १९६१ च्या जूनअखेरीसदेखील पूर्ण झाल्या नव्हत्या. बहिर्द्वार नलिकेच्या वरच्या भागातील माती पुरेशी दाबली नसल्यामुळे तो भाग कच्चा राहिला होता. बहिर्द्वार नलिकेच्या तोंडाशी लावलेला दरवाजाही अर्धवट स्थितीत लोंबकळत ठेवलेला होता. पूरपातळीनुसार हा दरवाजा वर-खाली करायची व्यवस्था झालेली नव्हती. जून महिन्यात भरपूर पाऊस झाल्यामुळे जूनअखेरीस सर्व कामे अर्धवट स्थितीत थांबवावी लागली. परंतु भरपूर पर्जन्यवृष्टीमुळे जलाशय मात्र भरू लागला होता. अशातच पाण्याचा जास्त साठा वाढल्याने 12 जुलै 1961 ला पानशेत धरण फुटले.

पानशेत धरण फुटल्याची बातमी पुण्याचे तत्कालीन खासदार नानासाहेब गोरे यांना समजली, ते त्यावेळी युरोपच्या दौऱ्यावर होते; पण बातमी समजतात नानासाहेब गोरे दौरा अर्धवट सोडून पुण्याला परतले आणि स्वयंसेवकांसमवेत पूरग्रस्त भागातील सफाईच्या कामात सहभागी झाले. पंडित नेहरूंनी पुण्याला भेट दिली त्यावेळेला पुण्यातील लोकसभेचे सदस्य नानासाहेब गोरे स्वयंसेवक म्हणून काम करतायेत हे पाहून ते स्तिमित झाले.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:पुणे
वर्ग:पूर
फ्रेंच ओपन

**फ्रेंच ओपन** () ही फ्रान्सच्या पॅरिस शहरात भरवली जाणारी एक वार्षिक टेनिस स्पर्धा आहे. फ्रेंच ओपन ही टेनिस जगतातील चार महत्त्वाच्या व मानाच्या ग्रँड स्लॅम स्पर्धांपैकी एक आहे. दोन आठवडे चालणारी ही स्पर्धा पॅरिसच्या १६व्या जिल्ह्यातील स्ताद रोलां गारो ह्या क्रीडासंकुलात दरवर्षी मे व जून महिन्यांदरम्यान भरवली जाते. १९२८ सालापासून फ्रेंच ओपन ह्याच ठिकाणी खेळवली गेली आहे व लाल मातीच्या कोर्टावर खेळली जाणारी ही एकमेव ग्रँड स्लॅम आहे.

ह्या स्पर्धेची सर्वात पहिली आवृत्ती पुरुषांसाठी १८८१ साली तर महिलांसाठी १८८७ साली खेळवली गेली व केवळ फ्रेंच टेनिसपटूच ह्यात भाग घेऊ शकत असत. १९२५ साली ही स्पर्धा सर्व आंतरराष्ट्रीय टेनिसपटूंसाठी उपलब्ध झाली तर १९६८ सालापासून फ्रेंच ओपन स्पर्धा खुली करण्यात आली ज्यात व्यावसायिक व हौशी ह्या दोन्ही प्रकारचे खेळाडू भाग घेऊ लागले. सध्या फ्रेंच ओपनमध्ये पुरुष एकेरी व दुहेरी, महिला एकेरी व दुहेरी, मिश्र दुहेरी, मुले, मुली तसेच व्हीलचेअर स्पर्धांचे आयोयन केले जाते. 

येथील वैशिष्ट्यपूर्ण मातीच्या कोर्टमुळे फ्रेंच ओपन स्पर्धेला एक वेगळे वलय प्राप्त झाले आहे. येथील सामने शारिरिक दृष्ट्या सर्वात खडतर व दमवणारे मानले जातात. मातीवर आदळल्यानंतर टेनिस बॉलचा वेग कमी होतो ज्यामुळे वेगवान सर्व्हिस करणारे खेळाडू येथे निष्प्रभ ठरतात. इतर कोर्टांच्या मानाने संथ गतीने परंतु अधिक उंच उसळणारा बॉल परतवणे अनेक खेळाडूंना जमत नाही. ह्यामुळे आजवर जॉन मॅकएन्रो, पीट सॅम्प्रास, बोरिस बेकर, स्टीफन एडबर्ग, व्हीनस विल्यम्स इत्यादी अनेक मातब्बर व यशस्वी टेनिसपटूंना फ्रेंच ओपन जिंकणे जमलेले नाही. विक्रमी १७ एकेरी ग्रँड स्लॅम स्पर्धा जिंकणाऱ्या रॉजर फेडररला फ्रेंच ओपन विजेतेपद केवळ एकदाच मिळाले आहे. संथ कोर्टासाठी साजेशी शैली असणारे ब्यॉन बोर्ग, रफायेल नदाल, इव्हान लेंडल, जस्टिन हेनिन इत्यादी टेनिसपटूंना मात्र येथे प्रचंड यश मिळाले आहे.

## विजेते
खुल्या युगात (१९६८ नंतर) ही स्पर्धा पुरुष एकेरीमध्ये रफायेल नदालने सर्वाधिक वेळा (९ वेळा) तर महिला एकेरीमध्ये ख्रिस एव्हर्टने सात वेळा जिंकण्याचा विक्रम केला आहे. भारताच्या लिअँडर पेसने पुरुष दुहेरीमध्ये फ्रेंच ओपनचा चषक विक्रमी ३ वेळा उचलला आहे.
### सद्य विजेते

File:Rafael Nadal 2011 Roland Garros 2011 cropped.jpg|**रफायेल नदाल** 
File:Maria_Sharapova,_December_2008.jpg|**मारिया शारापोव्हा** 

## बाह्य दुवे
* अधिकृत संकेतस्थळ
* फ्रेंच ओपनचे सर्व विजेते व उप-विजेते

	


वर्ग:ग्रँड स्लॅम टेनिस स्पर्धा
वर्ग:फ्रान्समधील खेळ
{वर्ग:पॅरिस]]
पुण्यातील प्लेगची साथ

इवलेसे|चापेकर बंधूंचे स्मारक
**पुण्यात प्लेगची साथ** १८९६ साली पसरली होती. त्यात अनेक लोक बळी गेले. पुण्यात प्लेगची साथ पसरल्यानंतर १८९७चा संसर्गजन्य रोग प्रतिबंधक कायदा लागू झाला होता. या कायद्यानुसार एखादी व्यक्तीला प्लेगचा आजार झाल्याची शंका आल्यास तिची इच्छा असो वा नसो, तिला सरकारी हॉस्पिटलात भरती केले जात असे. प्लेगचे रुग्ण शोधण्यासाठी ब्रिटिश अधिकारी रँड याचे सैनिक पुणेकरांच्या घरात घुसत होते, सामानाच्या तपासणीच्या नावाखाली लुटालूट करत होते. उगीचच संशय घेऊन बरेच सामान जाळून टाकत होते. रुग्णालयात भरती करण्यासाठी लोकांना फरफटत नेत होते. रोगग्रस्त लोकांसोबतच अनेक निरोगी लोकांनाही केवळ संशयावरून रोग्यांच्या छावणीत हलविण्यात आले.

ब्रिटिश सोल्जर हे देवघर-स्वयंपाकघरात पायातल्या जोड्यानिशी शिरत होते. देव बाहेर काढून रस्त्यावर फेकत होते. स्वयंपाकघरातील लोणच्याच्या बाटल्या रोग होईल म्हणून उकिरड्यात टाकत होते. घरातील वृद्ध तसेच स्त्रियांवर अत्याचार केले गेले. याचा बदला म्हणून चाफेकर बंधूनी रँडवर गोळीबार करून त्याचा खून केला.

याच प्लेगाच्या साथीत अडकलेल्या लोकांचे यांना सहन झाले नाहीत. त्यांनी प्लेगपीडितांसाठी पुणे शहराजवळील ससाणे यांच्या माळावर हॉस्पिटल सुरू केले. त्या स्वतः रोग्यांना धीर देऊ लागल्या. त्यांच्या घरी जाऊन त्यांना भेटू लागल्या. कुटुंबीयांना आधार देऊ लागल्या. पण रोग्यांचा उपचार करता करता सावित्रीबाईंनाही प्लेगने गाठले आणि त्यातच त्यांचाही मृत्यू झाला. 

पुणेपासून 20 किलोमीटर अंतरावर पिरंगुट या गावात प्लेगच्या साथीने अक्षरशः गावात माणूस जिवंत राहत नव्हता अशा कठीण काळात नामाजी गोळे यांनी प्लेग साथीत मृत झालेल्या जवळपास 75 लोकांना एकट्याने भैरवनाथ मंदिर समोरील पांदण रस्ताला गाडले होते, स्वतःच्या कुटुंबात सदस्यची पर्वा न करता त्यांनी हे कार्य पार पाडले, दुर्दैवाने त्यांची दखल घेतली गेली नाही
या कार्याचा खुलासा त्यांची नात श्रीमती द्रौपदाबाई हगवणे वय 98 ,सध्या राहणार म्हाळुंगे, क्रीडांनगरी,पुणे यांनी काल केला 20 मार्च 2021 रोजी त्यांची मुलखात घेतली असता हे समजले

वर्ग:पुणे
वर्ग:इ.स. १८९६
बबन प्रभू

**बबन प्रभू**, जन्मनाव **साजबा विनायक प्रभू**, (जन्म :१६ डिसेंबर १९२९ -  - इ.स. १९८१) हे मराठी रंगभूमीवरील एक अभिनेता आणि नाटककार होते. 'झोपी गेलेला जागा झाला' हे त्यांनी लिहिलेले नाटक खूप लोकप्रिय झाले होते. मुंबई दूरदर्शनच्या सुरुवातीच्या काळात बबन प्रभू रोज एकदातरी पडद्यावर येऊन काही गमतीदार गोष्टी, चुटके किंवा विनोद सांगत असत. बबन प्रभू यांना मराठी फार्सचा राजा म्हणत. मुंबई दूरदर्शनवर हास परिहास हा बबन प्रभू व याकूब सईद यांचा कार्यक्रम खूप गाजला होता. 

आकाशवाणी निवेदक आणि कलाकार नीलम प्रभू ह्या त्यांच्या पत्‍नी होत.

## सन्मान
दादर पश्चिम (मुंबई)मधील शिवाजी पार्कजवळील एका चौकाला बबन प्रभू चौक हे नाव दिले आहे. 

## पुरस्कार
;नाट्यलेखनासाठी दरवर्षी बबन प्रभू स्मृती पुरस्कार दिला जातो.  आत्तापर्यंत हा पुरस्कार मिळालेले नाटककार  (आणि त्यांचे नाटक):
* गुरू ठाकुर, वर्ष २००७-०८; (भैय्या हात पाय पसरी)

याशिवाय,  बबन प्रभू यांच्या स्मरणार्थ त्यांचे बंधू-भगिनी आणि मित्रपरिवार दरवर्षी आणखी एक  ’बबन प्रभू स्मृती पुरस्कार’ देतात. २०१३साली हा पुरस्कार संतोष पवार यांना मिळाला. पुरस्कारार्थीची निवड अखिल भारतीय मराठी नाट्य परिषद करते.

## नाट्य-कारकीर्द 
### नाटककार 
;बबन प्रभूंनी लिहिलेली नाटके :
* घोळात घोळ
* चोरावर मोर
* झोपी गेलेला जागा झाला
* दिनूच्या सासूबाई राधाबाई
* पळा पळा कोण पुढे पळे तो
* माकड आणि पाचर

## अभिनेता 
बबन प्रभूंनी अनेक नाटकांतून कामे केली.  *घोळात घोळ* नाटकामधील *शांतू* आणि *पळा पळा कोण पुढे पळे तो* नाटकामधील *बन्सीधर* या त्यांनी रंगवलेल्या भूमिका विशेष गाजल्या.  

### संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:मराठी नाटककार
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील मृत्यू
शिझुओका प्रांत

**शिझुओका** () हा जपान देशाचा एक प्रांत आहे. हा प्रांत होन्शू बेटावरील चुबू ह्या प्रदेशामध्ये वसला आहे.

शिझुओका ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे.

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ  
*

वर्ग:जपानचे प्रांत
*
करुणा देव

**नीलम प्रभू**, अर्थात **करुणा देव** (जन्मनाव **नीलम देसाई**) (२६ एप्रिल, इ.स. १९३५; मुंबई, महाराष्ट्र; मृत्यू: ५ जून, इ.स. २०११; मुंबई, महाराष्ट्र) ह्या मराठी नाट्यकलावंत व आकाशवाणी-कलावंत होत्या. त्यांचा पहिला विवाह नाटककार बबन प्रभू यांच्याशी झाला होता. बबन प्रभूंच्या मृत्यूनंतर त्यांनी संगीतकार यशवंत देव यांच्याशी लग्न केले.

## कारकीर्द 
आकाशवाणीवरील लोकप्रिय झालेल्या 'प्रपंच' आणि 'पुन्हा प्रपंच' ह्या श्रुतिकांमधील मीनावहिनींचा आवाज नीलम प्रभू यांचा होता. पु.ल.देशपांडे ह्यांच्या वाऱ्यावरची वरात ह्या नाटकातील रविवारची एक सकाळ ह्या भागातली त्यांची भूमिकादेखील चांगलीच गाजली होती. आकाशवाणीवरील केवळ 'प्रपंच'च नव्हे तर 'आम्ही तिघी' ह्यासारख्यां श्रुतिकांमधून किंवा 'प्रकाश माक्याचे तेल', 'काय झालं? बाळ रडत होतं.' यांसारख्या जाहिरातीमधून, आणि ’आपली आवड’ सारख्या लोकप्रिय कार्यक्रमाच्या निवेदिका आणि वृत्तनिवेदिका म्हणून त्यांचा आवाज रसिकांच्या चांगलाच परिचयाचा होता.

## नाटकातल्या भूमिका
नीलम प्रभू यांनी अनेक नाटकांत कामे केली होती. त्यांतली काही भूमिका अश्या:

* अनिलची आई (नाटकःजबरदस्त)
* बिजली (नाटकः सोन्याचा कळस)
* सारजा (नाटकः झुंजारराव)
* मालती (नाटकः भावबंधन)
* तुळशी (नाटकः राजसंन्यास)

यांशिवाय त्यांनी श्रीमंत, शितू, वाऱ्यावरची वरात आणि दिवा जळू दे सारी रात या नाटकांतही भूमिका केल्या होत्या.

## व्यक्तिगत जीवन 
पहिले पती बबन प्रभू ह्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांनी प्रसिद्ध गीतकार व संगीतकार यशवंत देव यांच्याशी विवाह केला. या विवाहानंतर त्यांचे नाव करुणा देव झाले. यशवंत देवांच्या ’देवगाणी’ ह्या मराठी गाण्यांच्या कार्यक्रमाचे निवेदन काही काळ करुणा देव करत असत.

## संदर्भ आणि नोंदी
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:मराठी महिला
वर्ग:इ.स. १९३५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
कोको शनेल

**गाब्रिएल बोनर "कोको" शनेल**(फ्रेंच:Gabrielle Bonheur "Coco" Chanel;) (ऑगस्ट १९, इ.स. १८८३ - जानेवारी १०, इ.स. १९७१), ही नामांकित फ्रेंच फॅशनकार, फॅशन-संकल्पक होती. तिची नवमतवादी विचारसरणी, पुरुषांच्या कपड्यांच्या धाटणीवर बेतलेल्या फॅशनी आणि तिच्या उत्पादनांमधून डोकावणारा 'महागडा साधेपणा' इत्यादी बाबींमुळे ती विसाव्या शतकातील एक महत्त्वाची व्यक्ती मानली जाते. आज जगप्रसिद्ध असलेल्या शनेल या ब्रॅंडाची ती संस्थापक होय. टाईम मासिकाच्या 'शतकातील १०० महत्त्वपूर्ण व्यक्तीं'च्या यादीत स्थान मिळवणारी ती एकमेव फॅशनकार होती, इतका तिचा फॅशनजगतात दबदबा होता.    

## जीवन 
कोको शनेल हिचा जन्म सोम्युअर, फ्रान्स येथे झाला. अल्बर्ट शनेल आणि ज्यॅन्न देवॉय या कष्टकरी वर्गातील दांपत्याची कोको ही दुसरी मुलगी होय. तिच जिथे जन्म झाला, त्या इस्पितळातील कर्मचारी अशिक्षित होते. त्यांना तिच्या आडनावाचे योग्य स्पेलिंग न सांगता आल्याने तिचे आडनाव 'शास्नेल' असे नोंदले गेले. कोको शनेल पुढे प्रसिद्ध झाल्यावर या चुकीमुळे तिच्या चरित्रकारांना तिची मूळ माहिती शोधून काढणे जवळपास अशक्य झाले होते.     

तिच्य आईवडिलांचा विवाह इ.स. १८८३मध्ये झाला. तिला १. ज्युली (इ.स. १८८२ - इ.स. १९१३) २. आन्त्वानेत (जन्मः इ.स. १८८७) ३. अफ्फांस (जन्मः इ.स. १८८५) ४. लूशीअन (जन्मः इ.स. १८८९) ५. ऑगस्टीन (जन्म आणि मृत्यू: इ.स. १८९१) अशी पाच भावंडे होती. इ.स. १८९५ साली, कोको १२ वर्षांची होती तेव्हा तिची आई क्षयाने वारली आणि वडिलांनी कुटुंबाचा त्याग केला. यामुळे कोको शनेल हिने पुढली सहा वर्षे ओबॅझिन येथील रोमन कॅथलिक मॉनेस्टरीच्या अनाथाश्रमात व्यतीत केली व तिथे तिने शिवणकामाचे शिक्षण घेतले. शाळेच्या सुट्ट्यांमध्ये ती नातेवाइकांकडे राहावयास जाई तेव्हा नात्यातल्या बायकांनी तिला शिवणकामातले बरेच बारकावे शिकविले. 
  
कोको अठरा वर्षांची झाल्यावर नियमांप्रमाणे तिला अनाथाश्रम सोडावा लागला. ती मूलॉं सर्कशीत कॅबरे गायिका म्हणून रुजू झाली. या काळात तिने विची व मूलॉं येथील मद्यालयांमध्ये कार्यक्रम केले आणि येथेच तिला 'कोको' हे टोपणनाव मिळाले.

## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:फॅशन संकल्पक
वर्ग:फ्रेंच व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १८८३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७१ मधील मृत्यू
महालक्ष्मी मंदिर (मुंबई)

भुलाभाई देसाई मार्गावर स्थित ** महालक्ष्मी देवीचे ** मंदिर मुंबईतील  प्रसिद्ध मंदिरांपैकी एक आहे. मंदिरात तीन मुर्ती आहेत महाकाली, महालक्ष्मी आणि  महासरस्वती. धाक्जी दादाजी (१७६०- १८४६) ह्या हिंदू व्यापाऱ्याने  १८३१ मध्ये ह्या मंदिराचा जीर्णोधार केला.

## हे सुद्धा पहा
* महालक्ष्मी मंदिर, डहाणू

## संदर्भ
वर्ग:मुंबईतील धार्मिक स्थळे
हम लोग (मालिका)

**हमलोग** ही  भारतातील दूरचित्रवाणी वरून प्रक्षेपित होणारी पहिली मालिका आहे. अशोक कुमार द्वारा सूत्रसंचालित आणि मनोहर श्याम जोशी द्वारा लिखित हमलोग मालिकेने तत्कालीन लोकप्रियतेचे उचांक मांडले होते.

## बाह्य दुवे
हामलोगचा २५ वा वर्धापन दिन 

वर्ग:दूरदर्शन दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी मालिका
बुनियाद

**बुनियाद** दूरदर्शनवरील दूरचित्रवाणीमालिका होती. भारतीय दूरचित्रवाणीवर प्रसारित होणाऱ्या पहिल्या काही मालिकांपैकी ही एक होती.

वर्ग:दूरदर्शन दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी मालिका
रजनी (मालिका)

**रजनी** ही १९८० च्या दशकातील भारतातील दूरचित्रवाहिनी मालिका होती. दूरदर्शन वाहिनीवर प्रसारित होणाऱ्या या मालिकेत प्रिया तेंडुलकरने मुख्य भूमिका केली होती.

वर्ग:दूरदर्शन दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी मालिका
महाभारत (१९८८ मालिका)

***महाभारत*** याच नावाच्या हिंदू महाकाव्यावर आधारित ही एक भारतीय दूरचित्रवाणी मालिका आहे. ही ९४ भागांची हिंदीतील मालिका डीडी नॅशनल वर २ ऑक्टोबर १९८८ ते १५ जुलै १९९० दरम्यान प्रसारित झाली. ही बलदेव राज चोप्रा यांनी निर्मित केले होती आणि दिग्दर्शन त्यांचा मुलगा रवी चोप्रा यांनी केले होते. राज कमल यांनी संगीत दिले होते. 

व्यासांच्या मूळ कथेवर आधारित ही पटकथा उर्दू कवी राही मासूम रझा यांनी लिहिली होती. मालिकेसाठी वेशभूषा मगनलाल ड्रेसवाला यांनी प्रदान केली. प्रत्येक भाग अंदाजे ९० मिनिटे चालला आणि *भगवद्गीतेतील* दोन श्लोकांचा समावेश असलेल्या शीर्षक गीताने सुरुवात केली जे गायक महेंद्र कपूर यांनी सादर केले होते.

हिंदी दूरचित्रवाणीसाठी तयार केलेली ही महाभारत मालिकेची आतापर्यंतची सर्वात यशस्वी मालिका आहे.

## कलाकार 
* नितीश भारद्वाज - कृष्णा 
** केवल शहा - किशोरवयीन कृष्णा 
* मुकेश खन्ना - भीष्म
** डब्बू मलिक - किशोरवयीन भीष्म
* पंकज धीर - कर्ण
** हरेंद्र पेंटल - किशोरवयीन कर्ण
* गजेंद्र चौहान - युधिष्ठिर  
** सोनू - किशोरवयीन युधिष्ठिर
* प्रवीण कुमार - भीम
** मलिक - किशोरवयीन भीम
* फिरोज खान - अर्जुन
** अंकुर जवेरी - किशोरवयीन अर्जुन 
* समीर चित्रे - नकुल
* संजीव चित्रे - सहदेव
* रूपा गांगुली - द्रौपदी
* पुनीत इस्सार - दुर्योधन
* विनोद कपूर - दुःशासन 
* गुफी पेंटल - शकुनी
* आलोक मुखर्जी - सुभद्रा 
* धर्मेश तिवारी - कुलगुरू कृपाचार्य
* सुरेंद्र पाल - द्रोणाचार्य
* धर्मेश तिवारी - कृपाचार्य
* प्रदीप रावत - अश्वत्थामा

## संदर्भ 
# https://www.thelallantop.com/bherant/cast-of-mahabharat-tv-serial-after-28-years/
# https://www.bbc.com/hindi/entertainment/2013/08/130824_mahabharata_25_years_part1_pkp

वर्ग:दूरदर्शन दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी मालिका
हम पांच (मालिका)

thumb|right|200px|हम पांच

**हम पांच**  ही भारतामधील झी टीव्ही या वाहिनीवर प्रक्षेपित झालेली हिंदी विनोदी मालिका होती. १९९५ साली या मालिकेचे प्रक्षेपण सुरू झाले. काही वर्षांच्या यशस्वी वाटचालीनंतर ही मालिका बंद करण्यात आली. या मालिकेचे दुसरे पर्व २००५ साली सुरू केले गेले आणि ते २००६ सालाच्या मध्यापर्यंत चालले. या मालिकेची निर्मिती एकता कपूरच्या बालाजी टेलिफिल्म्स कंपनीतर्फे करण्यात आली होती.

## कलाकार
*अशोक सराफ
*प्रिया तेंडुलकर
*विद्या बालन
*वंदना पाठक
*शोमा आनंद

वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:झी टीव्ही दूरचित्रवाहिनी मालिका
धीवराद्य

**धीवराद्य** (शास्त्रीय नाव: *Halcyonidae*, *हॅल्सायोनिडे* ;) हे पक्ष्यांच्या धीवराद्य श्रेणीतील एक पक्षिकुळ आहे.

## बाह्य दुवे 
*
कांतो

right|thumb|250 px|जपानच्या नकाशावर कांतो प्रदेश
**कांतो** () हा जपान देशामधील एक प्रशासकीय व भौगोलिक प्रदेश आहे. हा प्रदेश होन्शू बेटाच्या पूर्व भागामध्ये वसला आहे.

तोक्यो महानगर प्रदेश (तोक्यो शहर व उपनगरे) कांतो प्रदेशामध्ये मोडतो. तसेच इबाराकी, गुन्मा, कनागावा, चिबा, तोचिगी व सैतामा हे इतर सहा प्रभाग कांतो प्रदेशाचा भाग आहेत. जपानच्या एकूण लोकसंख्येच्या ३३% जनता कांतो प्रदेशामध्ये एकवटली आहे.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:जपानचे प्रदेश
चुगोकू

right|thumb|250 px|जपानच्या नकाशावर चुगोकू प्रदेश
**चुगोकू** () हा जपान देशामधील एक प्रशासकीय व भौगोलिक प्रदेश आहे. हा प्रदेश होन्शू बेटाच्या नैऋत्य भागात वसला आहे.

ओकायामा, तोतोरी, यामागुची, शिमाने व हिरोशिमा ह्या प्रभागांचा चिबू प्रदेशामध्ये समावेश होतो.

## बाह्य दुवे 
*

वर्ग:जपानचे प्रदेश
ओसाका प्रांत

**ओसाका** () हा जपान देशाचा एक प्रांत आहे. हा प्रांत होन्शू बेटावरच्या कन्साई ह्या प्रदेशामध्ये वसला आहे. ओसाका हे जपानमधील तिसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर ओसाका प्रांताची राजधानी आहे.

एका कृत्रिम बेटावर बांधण्यात आलेला कन्साई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ ओसाका प्रांतामध्येच आहे.

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ  
*

वर्ग:जपानचे प्रांत
*
चिंतामण रघुनाथ व्यास

**चिंतामण रघुनाथ व्यास** (नोव्हेंबर ९, इ.स. १९२४ - जानेवारी १०, इ.स. २००२) ऊर्फ सी. आर. व्यास हे हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत गायक होते. ते आग्रा घराण्याचे गायक होते व ख्याल गायनासाठी प्रसिद्ध होते.  

## पूर्वायुष्य
सी. आर. व्यासांचा जन्म महाराष्ट्र राज्यात उस्मानाबाद जिल्ह्यात एका लहानशा खेड्यात एका संस्कृत विद्वानांच्या व हरी कीर्तनकारांच्या कुटुंबात झाला. आपल्या वडिलांच्या व आजोबांच्या गायनाचा, रामायण व महाभारतातील आख्यानांचा त्यांच्यावर खूप प्रभाव पडला. 
त्यांनी सुरुवातीचे सांगीतिक शिक्षण किराणा घराण्याचे गोविंदराव भातंब्रेकर यांच्याकडे जवळ जवळ बारा वर्षे घेतले. 

वयाच्या २१ व्या वर्षी व्यासांनी मुंबई गाठली व माटुंग्याच्या अभियांत्रिकी महाविद्यालयात नोकरी करू लागले. ह्याच दरम्यान ते ग्वाल्हेर घराण्याच्या राजारामबुवा पराडकरांकडे संगीत शिकू लागले. ग्वाल्हेर घराण्याच्या गायकीचे शिक्षण घेत असताना त्यांनी आग्रा घराण्याचे जगन्नाथबुवा पुरोहित यांचे गाणे ऐकले व त्यामुळे प्रभावित होऊन ते जगन्नाथबुवांकडे संगीताभ्यास करू लागले. त्यांना यशवंत सदाशिव मिराशी यांचेही मार्गदर्शन लाभले. तसेच श्रीकृष्ण नारायण रातंजनकर, कृष्ण गुंडोपंत गिंडे, चिदानंद नगरकर, एस. सी. आर. भट यांच्यासारख्या विद्वानांचे मार्गदर्शनही त्यांना वेळोवेळी मिळत राहिले. 

## सांगीतिक कारकीर्द
व्यासांचा खुला, मोकळा आवाज व तिन्ही घराण्यांच्या गायकीचा मेळ, यांमुळे त्यांची गायनशैली वैशिष्ट्यपूर्ण होती. तरीही त्यांच्या गायकीवर ग्वाल्हेर घराण्याचा प्रभाव सर्वाधिक दिसून येतो. आकाशवाणी व दूरदर्शनवरचे ते आघाडीचे कलावंत होते. आयटीसी संगीत संशोधन अकादमी, भारतीय विद्या भवन येथेही त्यांनी नोकरी केली. 

भारतात व विदेशांत अनेक संगीत महोत्सवांत त्यांनी आपले गाणे सादर केले. 

पंडित सी.आर. व्यास यांनी अनेक नवीन राग बांधले व बंदिशी रचल्या. त्यांनी शिव-अभोगी, शुद्ध रंजनी, संजोगिया, धनकोनी-कल्याण व इतर अनेक नव्या रागांची रचना केली व आपल्या कार्यक्रमांतून त्या लोकप्रियही केल्या. व्यासांनी 'गुणीजन' ह्या उपनामाने २०० पेक्षा जास्त बंदिशी रचल्या. 

आपले गुरू गुणिदास (पं. जगन्नाथबुवा पुरोहित) यांच्या सन्मानार्थ सी. आर. व्यास यांनी इ.स. १९७७ मध्ये गुणिदास संगीत संमेलनाची सुरुवात केली. व्यासांनी बंदिशींचा संग्रह असलेले 'राग सरिता' हे पुस्तक लिहिले असून त्यावरून त्यांच्या संगीत क्षेत्रातील उदंड कार्याचा अंदाज बांधता येतो.

## शिष्य
त्यांच्या शिष्यांमध्ये प्रभाकर कारेकर, कुंदा वेलिंग, संजीव चिम्मलगी, गणपती भट, अलका जोगळेकर व सुपुत्र सुहास व्यास यांचा प्रामुख्याने समावेश होतो.

## पुरस्कार व सन्मान
* मध्य प्रदेश शासनातर्फे तानसेन पुरस्कार, इ.स. १९९९

* मास्टर दीनानाथ मंगेशकर पुरस्कार, इ.स. १९९९

* मराठवाडा गौरव पुरस्कार, इ.स. १९९८

* उस्ताद हफिज अली खान सन्मान, इ.स. १९९४

* भारत सरकारतर्फे पद्मभूषण पुरस्कार, इ.स. १९९२

* महाराष्ट्र गौरव पुरस्कार, इ.स. १९९०

* संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार, इ.स. १९८७

## ध्वनिमुद्रिकांची यादी
* इटर्नल ऱ्हॅपसडी
* एच्ड इन टाइम (Etched in Time)
* तपस्या - भाग १ व २ (इ.स. २००५)
* लाइव्ह रेकॉर्डिंग इन मुंबई
* संगीत सरताज

## बाह्य दुवे
* इंडियन एक्सप्रेस बातमीचा दुवा (इंग्लिश मजकूर)

* इंडिया नेट झोन संस्थळावरील लेख  (इंग्लिश मजकूर)

वर्ग:हिंदुस्तानी गायक
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
वर्ग:तानसेन पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००२ मधील मृत्यू
मिई प्रांत

**मिई** () हा जपान देशाचा एक प्रांत आहे. हा प्रांत होन्शू बेटावरच्या कन्साई ह्या प्रदेशामध्ये वसला आहे. त्सू हे शहर मिई प्रांताची राजधानी आहे.

इसे स्तूप हे शिंतो धर्मामधील सर्वात पवित्र व महत्त्वाचे प्रार्थनाघर मिई प्रांतात स्थित आहे.

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ  
*

वर्ग:जपानचे प्रांत
*
जपानचे प्रांत

500 px|इवलेसे|जपान देशामधील प्रांत व प्रदेश
**जपान** देश एकूण ४७ प्रांतांमध्ये (प्रिफेक्चर, जपानी: 都道府県) विभागला गेला आहे. सर्व प्रांतांना स्वायत्तता आहे व राज्यपाल हा प्रांतप्रमुख आहे. प्रत्येक प्रांत शहरे व जिल्ह्यांमध्ये उप-विभागला गेला आहे.

टिपा: ¹ २००० साल; ² वर्ग किमी; ³ प्रति वर्ग किमी


वर्ग:प्रांत
मितो

**मितो** (जपानी: *水戸*) ही जपान देशाच्या इबाराकी प्रांताची राजधानी आहे.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ
* 

वर्ग:जपानमधील शहरे
वर्ग:इबाराकी प्रांत
शांती (मालिका)

इ.स. १९९४-९६ मध्ये दूरदर्शनवर प्रस्तुत होणारी मालिका. 'मंदिरा बेदी'  शांतीच्या प्रमुख भूमिकेत होती.

वर्ग:दूरदर्शन दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी मालिका
खुजंद

**खुजंद** () हे ताजिकिस्तान देशामधील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. हे शहर ताजिकिस्तानच्या उत्तर भागात सीर दर्या नदीवर वसले आहे. १९३६ सालापर्यंत हे शहर *खोजेंत* तर १९९१ पर्यंत *लेनिनाबाद* ह्या नावांनी ओळखले जात असे.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ  

वर्ग:ताजिकिस्तानमधील शहरे
अरल समुद्र

इवलेसे
**अरल समुद्र** (कझाक: Арал теңізі; उझबेक: Orol dengizi; ; ताजिक: Баҳри Арал; फारसी: |دریاچه خوارزم) हे मध्य आशियातील एक खाऱ्या पाण्याचे सरोवर आहे. अरल समुद्र पूर्णपणे बंदिस्त असून त्यामधून कोणताही बहिर्वाह होत नाही. अरल समुद्राच्या उत्तरेला कझाकस्तान व दक्षिणेला उझबेकिस्तान हे देश आहेत.

१९६० च्या दशकामध्ये सोव्हिएत संघाने अरल समुद्राला मिळणाऱ्या अनेक नद्या सिंचनासाठी इतरत्र वळवल्या. ह्या कारणास्तव एकेकाळी जगातील सर्वात मोठ्या सरोवरांपैकी एक असणारा अरल समुद्र घटत चालला आहे. २००७ सालाअखेरीस ह्या सरोवराच्या मूळ आकाराच्या केवळ १० टक्केच पाणी अस्तित्वात आहे. ह्यामुळे येथील मच्छीमारी व्यवसाय पूर्णपणे उध्वस्त झाला आहे. अरल समुद्राचे घटणे ही जगातील सर्वात भयंकर नैसर्गिक दुर्घटनांपैकी एक मानली जाते.
250 px|thumb|right|अरल समुद्रामधील एक भंगार जहाज

## अरल समुद्र कोरडा होण्याची कारणे
एके काळी जगातील चौथ्या क्रमांकाचा तलाव असणारा अरल समुद्र आता कोरडा पडला आहे. हा समुद्र मूळच्या ६८,००० चौरस किलोमीटर आकारमानापासून, २०१४ साली फक्त १७,१६० चौरस किमी शिल्लक राहिला आहे. 

२०२० पर्यंत हा समुद्र नष्ट झालेला असेल, असा अंदाज तज्ञांनी व्यक्त केला आहे. १९६० सालापर्यंत सगळे ठीक होते. रशिया एकसंध होता. आताचे कझाकस्तान आणि उझबेकिस्तान हे रशियाचेच भाग होते. नंतर रशियाचे तुकडे झाले आणि अनेक राष्ट्रे उदयाला आली. त्यांपैकी कझाकस्तान आणि उझबेकिस्तान ही दोन राष्ट्रे झाली.

अमुदर्या आणि सिरदर्या नावाच्या दोन प्रमुख नद्या या समुद्राला येऊन मिळत. ह्या नद्यांचे पाणी हाच अरलचा प्रमुख जलस्रोत होता.मात्र रशियाने कापूस आणि इतर पिकांसाठी या नद्यांचे पाणी शेतीकडे वळवले. त्यासाठी मोठमोठी धरणे बांधली आणि कालवे काढले. परिणामी समुद्रात गोडे पाणी येणे बंद झाले आणि समुद्राचा खारटपणा वाढला. हळूहळू समुद्र आटू लागला. २०२० मध्ये अरल समुद्र पूर्णपणे कोरडा होईल असे भाकित आहे.याचे नाव केवळ इतिहासात असेल.

## अरल समुद्राच्या नामशेष होण्याचे परिणाम
या समुद्राच्या आसपासचे वातावरण बदलले, उन्हाळा कडक आणि हिवाळा अतिथंड बनला. समुद्राची जमीन जी आता कोरडी आहे, ती खारट बनली आहे. वारे वाहताना आपल्याबरोबर येथील मीठयुक्त रेती घेऊन जातात. ही रेती शेजारील मोठ्या जमिनींवर पसरत जाऊन जमिनी क्षारयुक्त बनल्या आहेत. त्यामुळे शेतीचे उत्पन्‍न घटत आहे व त्याचा दर्जा घसरत आहे. शेतकरी (अज्ञानापोटी आणि दीर्घदृष्टीने विचार न करता) क्षाराचा परिणाम कमी करण्यासाठी शेताला जास्त पाणी देताहेत. त्यामुळे शेते अजूनच खारट बनत आहेत. श्वासावाटे क्षार शरीरात गेल्याने लोकांचे आरोग्य धोक्यात आले आहे. 

180px|इवलेसे|डावे|२०१८मधील अरल समुद्राचे अवकाशातून घेतलेले चित्र

वर्ग:समुद्र
रडार यंत्रणा

**रडार** ही रेडियो लहरी वापरून आकाशातील वस्तूंचे चित्र तयार करण्यासाठीची यंत्रणा आहे. या रडारमधून पाठवलेल्या तरंग लहरी एखाद्या वस्तूवर आदळून (उदा. ढग) परततात, तेव्हा त्यातल्या तरंगलांबीचा फरक मोजला जातो. त्यामुळे वस्तूचा वेग, आकार, घनता आदी अनेक बाबी अतिशय अचूक नोंदवता येतात.

वर्ग:तंत्रज्ञान
गेओर्गी पार्व्हानोव्ह

right|250 px|thumb|गेओर्गी पार्व्हानोव्ह
**गेओर्गी पार्व्हानोव्ह** (; जन्मः २८ जून १९५७) हे बल्गेरिया देशाचे चौथे व विद्यमान राष्टाध्यक्ष आहेत. ते २२ जानेवारी २००२ पासून ह्या पदावर आहेत.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:बल्गेरियाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
चुबुत प्रांत

**चुबुत** () हा आर्जेन्टिना देशाचा एक प्रांत आहे.

## बाह्य दुवे 
* सरकारी संकेतस्थळ

वर्ग:आर्जेन्टिनाचे प्रांत