open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
सुहास कुलकर्णी (लेखक)

**सुहास कुलकर्णी** हे मराठी लेखक आहेत. गेली ३५ वर्षं ते पत्रकारिता आणि साहित्य क्षेत्रात कार्यरत आहेत. 'युनिक फीचर्स' आणि 'समकालीन प्रकाशना'चे ते संस्थापक आहेत. पत्रकारिता, राजकीय आणि सामाजिक विषयांवर त्यांनी प्रामुख्याने लेखन केले आहे. 

## पुस्तके 
• असा घडला भारत (सहलेखक - मिलिंद चंपानेरकर)
• यांनी घडवलं सहस्त्रक  (सहलेखक - मिलिंद चंपानेरकर)
• आमचा पत्रकारी खटाटोप 
• अवलिये आप्त 
• विठ्ठल रामजी शिंदे समजून घेताना
• खरं खोटं काय माहित !
• शब्द येती घरा 
• शब्दांमागच्या गंमतगोष्टी 

## संपादन केलेली पुस्तकं 
• खरेखुरे आयडॉल्स - १
• खरेखुरे आयडॉल्स - २
• खरीखुरी टीम इंडिया
• शोधा खोदा लिहा 
• शोधा, खोदा, लिहा - २
• अर्धी मुंबई 
• महाराष्ट्र दर्शन 
• देवाच्या नावानं 
• सत्तासंघर्ष 
• गोष्ट खास पुस्तकाची

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फिरंगी (निःसंदिग्धीकरण)

* फिरंगी : भारतात व्यापारासाठी आलेल्या ब्रिटिश आणि अन्य युरोपीय लोकांना फिरंगी म्हणतात. 
* फिरंगी : 'स्टार ट्रेक' कथानकातील एक जमात. 

## फिरंगी या विषयावरील पुस्तके
* *द फर्स्ट फिरंगीज* (मूळ इंग्लिश लेखक- जोनाथन गिल हॅरिस, मराठी अनुवाद - रेखा देशपांडे)

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने

__DISAMBIG__
आशा कर्दळे

**आशा कर्दळे** या एक मराठी चरित्रलेखिका आणि अनुवादक आहेत. 

## लिहिलेली/अनुवादित केलेली पुस्तके
* कस्टमचे दिवस : कस्टमच्या सत्यकथा (मूळ लेखक - श्रीपाद दत्तात्रय गोगटे; शब्दांकन - आशा कर्दळे)
* कालही अन् आजही 
* नाईट : नोबेल शांतता पुरस्कारप्राप्त (अनुवादित, मूळ लेखिका  - एली वायझल)  
* पर्ल बक 
* अ प्रिन्सेस रिमेंबर्स : जयपूरच्या महराणी गायत्रीदेवी यांचं आत्मकथन (अनुवादित, मूळ लेखिका - गायत्रीदेवी)
* मदर तेरेसा
* महाराणी व्हिक्टोरिया 
* माय स्टोरी : इनग्रिड बर्गमन/ॲलन बर्गेस
* विदेश (कादंबरी)

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:मराठी लेखक
सेनाखासखेल

**सेनाखासखेल** हे पद मराठा साम्राज्यातील एक महत्त्वाचे पद होते. १७व्या शतकाच्या उत्तरार्धात हे पद अस्तित्वात आले. सेनापतीच्या खालोखाल 'सेनाखासखेल' हे पद असते. सेनाखासखेल अर्थात उपसेनापती. इंग्रजीत सेनाखासखेल पदाची ' A leader of sovereign tribe' अशी व्याख्या आहे. या पदाच्या व्यक्तिला फौज बाळगण्याचा अधिकार असतो. या पदाच्या व्यक्तिला त्याच्या पदरी असलेल्या  फौजेच्या खर्चासाठी राजाकडून फौज सरंजाम अर्थात काही प्रदेश जहागीर म्हणून दिला जातो. त्या जहागीरीचा कारभार सेनाखासखेल चालवतो व त्याच्या पदरी असलेल्या फौजेचा पगार तो जहागीरीतून मिळालेल्या करातून करतो. या पदाच्या व्यक्तिला युद्धकाळात राजाच्या आदेशावरून त्याच्या पदरी असलेली फौज युद्धासाठी आणावी लागते. हे पद किताब म्हणूनही एखाद्या घराण्याला दिले जाते.

### पद प्राप्ते
*सेनाखासखेल दमाजी गायकवाड
*सेनाखासखेल यशवंतराव थोरात
*सेनाखासखेल त्रिंबकराव दाभाडे
*सेनाखासखेल संभाजीराव शिंदे

### संदर्भ
*
*Chapter 3 — *Sambhaji II – Shahu I Relation up to 1730*
*
वर्ग:मराठा साम्राज्याचे सेनापती
मंगला गोखले

प्रा. **मंगला गोखले** या एक मराठी चरित्र लेखिका आहे. 

## पुस्तके
* कोसबाडच्या अनुताई वाघ
* तेजाचा वारसा सावित्रीबाई फुले
* वाग्देवीचे वरदवंत : ज्ञानपीठ लेखक
* ज्ञानपीठ लेखिका

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
संगीता शंकर

**संगीता शंकर** (जन्म: १२ ऑगस्ट १९६५, बनारस) या भारतीय शास्त्रीय व्हायोलिनवादक असून त्या हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत आणि फ्यूजन संगीत सादर करतात. त्या प्रसिद्ध व्हायोलिनवादक एन. राजम यांच्या कन्या आणि शिष्या आहेत. त्यांनी 'गायकी अंग' ही वादनशैली आत्मसात केली आहे, ज्यामध्ये व्हायोलिनवरून मानवी आवाजाचे भाव व्यक्त केले जातात. त्या त्यांच्या सततच्या संनादन (इम्प्रोव्हायझेशन) आणि डाव्या हाताच्या तंत्रासाठी ओळखल्या जातात. त्यांनी ही परंपरा त्यांच्या मुलींना रागिणी शंकर आणि नंदिनी शंकर यांनाही शिकवली आहे. त्यांच्या संगीतमय कुटुंबात त्यांचे पती शंकर देवराज आणि जावई महेश राघवन यांचाही समावेश आहे.

## शिक्षण
संगीता शंकर यांनी बनारस हिंदू विद्यापीठ येथून संगीतातील पदवी आणि पदव्युत्तर पदवी सुवर्णपदकासह प्राप्त केली, तसेच त्यांनी संगीतात पीएच.डी. पूर्ण केली.

## सादरीकरण करिअर
संगीता यांनी वयाच्या १३व्या वर्षी त्यांच्या आईंसोबत वादन सुरू केले आणि वयाच्या १६व्या वर्षी त्यांनी एकल सादरीकरणाचा पदार्पण केला. त्या 'गायकी अंग' शैलीत व्हायोलिन वाजवतात, ज्याला 'गाणारे व्हायोलिन' असेही म्हणतात, कारण या शैलीत व्हायोलिनवरून मानवी भावनांचा आवाज व्यक्त होतो. त्यांनी भारतभर आणि जगभरातील अनेक देशांमध्ये सादरीकरणे केली आहेत.

## शिक्षक
*१९९९: 'स्वर साधना' - भारतीय संगीताबद्दल जनजागृती करण्यासाठी एक दूरचित्रवाणी मालिका. या मालिकेत कथात्मक शैलीतून आणि अनेक नामवंत कलाकारांच्या सहभागामुळे ही मालिका लोकप्रिय झाली.

*२०१५-२०२१: संगीता यांनी सुभाष घई यांच्यासोबत व्हिसलिंग वूड्स इंटरनॅशनलमध्ये संगीत शाळेची स्थापना केली आणि तिचे नेतृत्व केले. सहा वर्षांच्या कालावधीत ही शाळा सतत वाढत गेली आणि अनेक प्रतिभावान संगीतकार घडवले. त्या सध्या या संस्थेच्या शैक्षणिक सल्लागार मंडळाच्या सदस्य आहेत.

*२०२०-२०२१: '२२ श्रुती सिम्प्लिफाइड' - संगीतकार आणि विद्यार्थ्यांसाठी पाच भागांची मालिका.

*२०१४-पासून: 'राजम स्कूल ऑफ व्हायोलिन' - एन. राजम यांच्या कुटुंबाकडून 'गायकी अंग' शिकण्यासाठी एक आभासी शाळा.

*२०२२: मीडियाकर्मी आणि संगीत विद्यार्थ्यांसाठी संगीत निर्मितीवरील शैक्षणिक अभ्यासक्रम.

सध्या त्या मुलांना मूल्ये आणि संस्कृती शिकवण्यासाठी आणि मानवतेत आनंद, प्रेम आणि शांती निर्माण करण्यासाठी एका शैक्षणिक प्रकल्पावर काम करत आहेत.

## उद्योजक
त्या 'लेजेंडरी लिगेसी प्रमोशन्स प्रायव्हेट लिमिटेड' या संगीत कंपनीच्या संस्थापक आणि संचालक आहेत, जिथे शास्त्रीय संगीताचा खजिना आणि इतर उत्पादने उपलब्ध आहेत.

## पुरस्कार
संगीता शंकर यांना २०२१ मध्ये संगीत शिक्षणातील योगदानाबद्दल भारताच्या राष्ट्रपतींकडून 'संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार' प्रदान करण्यात आला.

## डिस्कोग्राफी
*ताबूला रस (फ्यूजन) - विश्व मोहन भट्ट आणि बेला फ्लेक यांच्यासोबत, १९९७ मध्ये ग्रॅमी बेस्ट वर्ल्ड म्युझिक अवॉर्डसाठी नामांकन.
*मेलडी अँड रिदम - झाकीर हुसेन यांच्यासोबत.
*व्हायोलिन डायनॅस्टी (राग बागेश्री) - एन. राजम यांच्यासोबत.
*आशा (राग जोग).
*कुमारी संगीता (राग बिहाग, चयनत).
*सेन्सिटिव्ह स्ट्रेन्स ऑफ व्हायोलिन (राग सोहिनी, भीम).
*अ डेलिकेट टच (राग जोगकौन्स, देश).
*टुगेदर (रागम भैरवी, मालवी, बिलहरी, तोडी) - एन. राजम यांच्यासोबत.
*डेडिकेशन्स टू डॉन (राग मियाँ की तोडी, बैरागी, सुहा सुघराई).
*संगीता शंकर (राग तोडी, बैरागी).
*म्युझिक थेरपी फॉर मायग्रेन - टाइम्स म्युझिक (राग दरबारी कानडा)
*सौंदर्य (राग श्याम कल्याण).

## संदर्भ 
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
शांता श्रीनिवास राव

डॉ. **शांता श्रीनिवास राव** (२२ जानेवारी, १९२३:बंगळुरू, कर्नाटक – ३ डिसेंबर, १९७९) या एक वैद्यकीय संशोधिका आहेत.

## व्यक्तिगत जीवन
डॉ. शांता राव (पूर्वाश्रमीच्या बसरूर) यांचा जन्म बंगळुरू येथे झाला. त्यांचे शालेय, तसेच पदवीपर्यंतचे शिक्षण बंगळुरू तेथेच झाले. विज्ञानातील पदवी मिळवल्यावर उच्च शिक्षणाकरिता त्या टोरॅंटो विद्यापीठ, कॅनडाला रवाना झाल्या. पदव्युत्तर शिक्षणाकरिता त्यांना राष्ट्रीय वैद्यकीय संशोधन परिषदेची शिष्यवृत्ती मिळाली होती. त्यानंतर त्या भारतात परतल्या आणि त्याच सुमारास त्यांचा श्रीनिवास सवूर राव यांच्याशी त्याचा विवाह झाला. दोघांनीही हाफकिन इन्स्टिट्यूट, मुंबई येथे संशोधनास सुरुवात केली.

## वैद्यकशास्त्रज्ञ कारकीर्द
डॉ. शांता यांना जंतुजीवशास्त्रातील प्रबंधाला १९५३ साली मुंबई विद्यापीठाने डॉक्टरेट पदवी बहाल केली. १९५६ साली त्यांना कर्करोग संशोधन संस्थेत (सी.आर.आय.) जीवरसायन शास्त्रज्ञ म्हणून नेमण्यात आले. एका वर्षातच भारतीय आयुर्विज्ञान अनुसंधान परिषदेने त्यांची प्रजनन इंद्रिय विज्ञान (रिप्रॉडक्टिव्ह फिजियॉलॉजी युनिट, आर.पी.यू.) संचाच्या प्रमुख म्हणून नियुक्ती केली व त्यांच्या संशोधनकार्याचे महत्त्व ओळखले. कर्करोग संशोधन संस्थेचे निर्देशक डॉ.व.रा. खानोलकर यांनीही त्यांच्या संशोधनकार्याला प्रोत्साहन दिले. आर.पी.यू.च्या मुख्य डॉ. शांता राव आणि कुटुंबनियोजन संचाच्या (कॉन्ट्रासेप्टिव्ह टेस्टिंग युनिट, सी.टी.यू.) डॉ. केतायून वीरकर यांनी एकत्र येऊन, भारतीय आयुर्विज्ञान अनुसंधान परिषदेच्या आधिपत्याखाली १९७० साली प्रजनन संशोधन संस्थेची (इन्स्टिट्यूट फॉर रिसर्च इन रिप्रॉडक्शन, आय.आर.आर.) सध्याचे नाव राष्ट्रीय प्रजनन स्वास्थ्य अनुसंधान संस्थान (नॅशनल इन्स्टिट्यूट फॉर रिसर्च इन रिप्रॉडक्टिव्ह हेल्थ, एन.आय.आर.आर.एच.) स्थापना केली. डॉ. शांता राव यांनी मुख्यत्वेकरून प्रतिकार-जीवशास्त्रात (इम्युनोलॉजी) सातत्याने संशोधन केले. त्यांनी गोनॅडोटॉपीन्स या (हार्मोन्सना) विकरांना प्रतिबंध करणारी प्रतिपिंडे (अ‍ॅन्टिबॉडी) तयार करण्याच्या शरीराच्या क्षमतेचा शोध घेतला. तसेच शुक्रजंतूचे प्रतिपिंड माणसाच्या शरीरात आढळल्यास वंध्यत्व येऊ शकते, हे दाखवून दिले. डॉ. शांता रावांनी इंडियन सोसायटी फॉर स्टडी ऑफ रिप्रॉडक्शन अँड एन्डोक्रायनॉलॉजी (आय.एस.एस.आर.ई.)ची स्थापना १९७१ साली केली. त्यामुळे प्रजनन स्वास्थ्य आणि कुटुंबनियोजन या क्षेत्रात कार्य करण्यास तरुण रक्ताला वाव मिळत गेली. त्यांच्या हाताखाली तीसपेक्षा जास्त शिष्यांनी एम.एस्सी./डॉक्टरेट पदवी संपादन केली. त्यांचे शंभरहून अधिक प्रबंध राष्ट्रीय, तसेच आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रसिद्ध झालेले आहेत. जागतिक आरोग्य संस्था (डब्ल्यू.एच.ओ.) जिनिव्हा, तेल अविव विद्यापीठीय वैद्यकीय शाळा, इस्रायल; आंतरराष्ट्रीय इम्युनॉलॉजी सोसायटी, बल्गेरिया अशा अनेक आंतरराष्ट्रीय संस्थांवर त्या सल्लागार होत्या. त्या ‘कॉन्ट्रासेप्शन’ या अमेरिकन नियतकालिकाच्या, तसेच ‘युनायटेड नेशन्सच्या इकनॉमिक आणि सोशल कमिशन फॉर एशिया आणि पॅसिफिक’च्या संपादकीय मंडळात होत्या. १९७७ साली त्या संस्थेच्या संचालक झाल्या. त्याच सुमारास त्यांनी नालासोपाऱ्याजवळ ससुनागर येथे ४० एकर जागा घेतली, तेथे आता माकडांवर संशोधन करण्यासाठी ‘नॅशनल सेंटर फॉर प्राइमेट ब्रीडिंग अँड रिसर्च’ची स्थापना होत आहे.

## सन्मान व पुरस्कार
डॉ. शांता यांना शकुंतला देवी अमीरचंद पारितोषिक, जी.टी. वाटुमल सन्मान, मेटचनिकॉफ पदक असे अनेक सन्मान मिळाले.

वर्ग:वैद्यकीय पेशामधील व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
जोतीराव फुले व सावित्रीबाई फुले पुतळे (छत्रपती संभाजीनगर)

व सावित्रीबाई फुले) पुतळे]]
औरंगाबाद मधील औरंगपुरा भागात महात्मा जोतीराव फुले व सावित्रीबाई फुले यांचे पुतळे उभारण्यात आले आहेत. शिल्पकार निरंजन एस. मडिलगेकर यांनी हा पुतळा तयार केला आहे. औरंगाबाद महापालिकेने हे पुतळे उभारले असून, त्याचे अनावरण मराठवाडा मुक्ती संग्राम दिनी १७ सप्टेंबर २०१९ रोजी अतुल सावे यांच्या हस्ते करण्यात आले. यावेळी कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी शिवसेना नेते चंद्रकांत खैरे यांची उपस्थिती होती. फुले दांपत्याचा पुतळा उभारण्याची मागणी इ.स. २००० पासून सुरू होती. त्यासाठी वारंवार आंदोलने करावी लागली. वीस वर्षे पुतळ्याचे काम प्रलंबित होते. शहरातील मध्यभागी असलेल्या औरंगपुऱ्यात गेल्या अनेक वर्षांपासून महात्मा ज्योतीबा फुले यांचा (जूना) पुतळा होता. फुले दांपत्याचा एकत्र पुतळा असलेले औरंगाबाद हे एकमेव शहर असल्याचे महापौर नंदकुमार घोडेले यांनी सांगितले होते.

## चित्रदालन 

Statues of Jyotirao Phule and Savitribai Phule, Aurangabad (2).jpg
 
Statues of Jyotirao Phule and Savitribai Phule, Aurangabad (3).jpg

Statues of Jyotirao Phule and Savitribai Phule, Aurangabad (4).jpg

Statues of Jyotirao Phule and Savitribai Phule, Aurangabad (5).jpg

## संदर्भ
## बाह्य दुवे 
वर्ग:छत्रपती संभाजीनगर
वर्ग:इ.स. २०१९ मधील निर्मिती 
वर्ग:जोतीराव फुले 
वर्ग:सावित्रीबाई फुले 
वर्ग:भारतातील पुतळे 
वर्ग:महाराष्ट्रातील पुतळे
अवाबाई वाडिया

डॉ. **अवाबाई वाडिया** (१८ सप्टेंबर, १९१३:कोलंबो, श्रीलंका - ११ जुलै, २००५) या भारतीय समाजसेविका होत्या.

## जीवन 
अवाबाई यांचा जन्म एका पारशी कुटुंबात झाला. यांचे वडील बोटीच्या एका व्यापारी मंडळात (कंपनीत) होते, त्यामुळे त्यांना समुद्राविषयी प्रथमपासूनच ओढ होती. त्यांची आई कणखर वृत्तीची आणि शिकण्याची दृढ इच्छा असलेली स्त्री होती. त्यांनी थिऑसॉफिकल सोसायटीची कोलंबोतील शाखा सुरू करण्यात महत्त्वाचा वाटा उचलला होता. अवाबाईंमध्ये आईकडून दृढ इच्छा आणि अथक परिश्रम हे गुण आले. वयाच्या एकोणिसाव्या वर्षी श्रीलंकेत वकिलीची परीक्षा उत्तीर्ण करणाऱ्या त्या पहिल्या महिला होत्या. फारशी वकिली न करता, त्यांनी आईच्या ओळखीने लंडनमध्ये, ब्रिटिश महिला संघटनेत कामाला सुरुवात केली. भारताच्या स्वातंत्र्यपूर्व काळात ब्रिटिश सरकारबरोबर होणाऱ्या लंडनमधील वाटाघाटीत गांधी, जीना आणि नेहरू यांच्यासह त्यांनी पण भाग घेतला होता. १९४१ साली त्या मुंबईत कायमच्या स्थायिक झाल्या. १९४६ साली त्यांचा विवाह डॉ.बोमजी वाडिया यांच्याशी झाला, ते हावर्ड मधील पहिले भारतीय पदवीधर होते.

## सन्मान व पुरस्कार 
अवाबाईंच्या ‘ऑल इंडिया वुमन्स कॉन्फरन्स’मधील कामामुळे कुटुंबनियोजनाविषयी खटले चालवणाऱ्या वकिलांच्या समूहाशी संबंध आला आणि त्यांच्या प्रजनन आरोग्य आणि हक्क यांविषयांच्या कळकळीमुळे १९४९ साली फॅमिली प्लॅनिंग असोसिएशन ऑफ इंडिया (एफ.पी.ए.आय.) स्थापन करण्यात त्यांचा मुख्य सहभाग होता. भारताच्या स्वातंत्र्यप्राप्तीनंतर पंचवार्षिक योजनेत कुटुंबनियोजनाचा समावेश करण्यात डॉ.अवाबाईंचे अथक परिश्रम कारणीभूत होते. ‘एफ.पी.ए.आय.’ या बिगरसरकारी किंवा स्वायत्त संघटनेला ‘यु.एन. पॉप्युलेशन’चा पुरस्कार १९८५ साली तर तिसऱ्या जगातील पुरस्कार १९८७ साली मिळाला. त्यांच्या नेतृत्वाखाली इंटरनॅशनल प्लॅन्ड पेरेंटहूड फेडरेशनचे (आय.पी.पी.एफ.) कार्य बहरले. त्यांना १९७१ साली पद्मश्री आणि १९८१ साली पद्मभूषण हे किताब सरकारने त्यांच्या कुटुंबनियोजनातील कार्याबद्दल दिले. तसेच, ‘इंटरनॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ पॉप्युलेशन स्टडीज’ ने त्यांना ‘डॉक्टरेट’ ही पदवी बहाल केली.

## सामाजिक कार्य 
अवाबाईं उत्कृष्ट वक्त्या आणि उत्तम लेखिका होत्या. ‘द लाइट इज अवर्स’ हे त्यांनी लिहिलेले आत्मचरित्र म्हणजे दुसऱ्या महायुद्धानंतरची सामाजिक क्रांती सांगणारे पुस्तक आहे. १९९४ साली कैरोत झालेल्या आंतरराष्ट्रीय लोकसंख्या परिषदेत त्यांनी सांगितले की, ‘‘वसुधैव कुटुंबकम्-जग हे एक कुटुंब आहे, मानवजात एक आहे.  सर्व माणसांनी जात, धर्म, पंथ, वंश, तसेच लिंग विसरून एकत्र काम करणे जरुरीचे आहे.’’ त्यांनी आपले सर्व जीवन सामाजिक कार्यासाठी वाहिले. त्यांचा मृत्यू ११ जुलै २००५ रोजी जागतिक लोकसंख्या दिनाच्या दिवशी झाला.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय समाजसेवक
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९१३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००५ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
एरिका फर्नांडिस

**एरिका फर्नांडिस** (७ मे, १९९३ - ) ही एक भारतीय अभिनेत्री आणि मॉडेल आहे. हीने *कुछ रंग प्यार के ऐस भी* मधील डॉ. सोनाक्षी बोस आणि *कसौटी जिंदगी की* मधील प्रेरणा शर्मा यांच्या भूमिका केल्या आहेत.

## सुरुवाती जीवन 
फर्नांडिसचा जन्म ७ मे १९९३ रोजी मुंबईत रॅल्फ फर्नांडिस आणि लव्हिना फर्नांडिस यांच्याकडे कोंकणी मंगलोरियन कॅथोलिक कुटुंबात झाला होता. कुर्ला, मुंबई येथे जन्मलेल्या आणि वाढलेल्या तिने शालेय शिक्षण कुर्लाच्या होली क्रॉस हायस्कूलमधून केले आणि एसआयईएस कॉलेज, शीव इथे पूर्व-पदवी अभ्यासक्रम पूर्ण केला. तिने वांद्रे येथील सेंट अँड्र्यूज कॉलेजमधून बीए पदवीसाठी प्रवेश घेतला होता; तथापि, तिने मॉडेलिंगचा अभ्यास करण्यासाठी तिचा अभ्यास बंद केला.

## मीडिया 
२०१७ मध्ये फर्नांडिस भारतीय दूरदर्शन यादीवरील टाईम्स ऑफ इंडियाच्या २० सर्वाधिक वांछनीय महिलांमध्ये चौथ्या क्रमांकावर होते.

२०१८ मध्ये, तिला बिज आशियातील टीव्ही व्यक्तिमत्त्व यादीमध्ये १५ वे स्थान देण्यात आले. टाईम्स ऑफ इंडियाच्या भारतीय दूरचित्रवाणी २०१८ यादीतील शीर्ष २० सर्वात वांछनीय महिलांमध्ये ती तिस ३ऱ्या स्थानावर होती.

२०१९ मध्ये फर्नांडिस यांना ईस्टर्न आयच्या ५० सेक्सीएस्ट आशियाई महिलांच्या २०१९ च्या यादीमध्ये १३व्या स्थान देण्यात आले.

## संदर्भ
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म
यशवंतराव थोरात

**यशवंतराव थोरात** किंवा येसाजी (१६८८-१७१९) हा कोल्हापूरकर छत्रपती दुसरे संभाजीराजे भोसले यांचा सेनाखासखेल आणि प्रमुख आधारस्तंभापैकी एक होता. छत्रपती संभाजींनी त्याच्या शौर्यासाठी त्याला 'सेनाखासखेल' हा किताब दिला. यशवंतराव थोरात हा वारणा खो-यातला एक पिढीजात वतनदार होता. तो त्याच्या पदरी स्वतंत्र फौज बाळगून होता. छत्रपती संभाजींनी त्याला विजापूर प्रांतात ९ लक्ष उत्पन्नाचा प्रदेश जहागीर म्हणून दिला. त्याने आष्टा या ठाण्याला आपल्या कामकाजाचे मुख्यालय बनवले. १७१७-१७१९सालच्या दरम्यान त्याने उदाजी चव्हाण यांच्या बरोबर मिळून विजापूर प्रांतात स्वाऱ्या केल्या. जून १७१९मध्ये बाळाजी विश्वनाथ पेशवा याच्या विरुद्ध लढताना‌ पन्हाळ्याच्या पायथ्याशी असलेल्या आप्टी या ठिकाणी झालेल्या लढाईत यशवंतरावाचा मृत्यू झाला. त्याच्या मृत्यू पश्चात त्याची पत्नी गोडाबाई ही सती गेली. इतिहासात ही लढाई 'पन्हाळ्याची लढाई' म्हणून ओळखली जाते.

## सुरुवातीचा काळ
## संदर्भ
*
*
*
*
*
वर्ग:मराठा साम्राज्याचे सेनापती
वर्ग:इ.स. १६८८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७१९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आप्टी

**आप्टी** हे पन्हाळा किल्ल्याच्या पायथ्याशी असलेले छोटेसे गाव आहे.  या गावात सेनाखासखेल यशवंतराव थोरात यांची समाधी आहे. या गावात १७१९ साली पेशवा बाळाजी विश्वनाथ आणि सेनाखासखेल यशवंतराव थोरात यांच्यातली प्रसिद्ध लढाई झाली. ती लढाई 'आप्टीची लढाई' म्हणून ओळखली जाते. या लढाईत उदाजी चव्हाण यांनी यशवंतरावांना धोक्याने मारले असे सांगितले जाते.
 यशवंतराव थोरात यांचे समाधिस्थळ**]]
 यशवंतराव थोरात यांच्या समाधमंदिरातील त्यांची व त्यांच्या सती गेलेल्या पत्नी गोडाबाई यांची पाषाणाची मूर्ती**]]

## संदर्भ
*
*

वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
केशरी डोक्याचा कस्तूर

**केशरी डोक्याचा कस्तूर** (शास्त्रीय नाव: जिओकिच्ला सिट्रिना) हा भारतीय उपखंडातील जंगल आणि बागांमध्ये आढळणारा एक सामान्य पक्षी आहे.

हे पक्षी फळे तसेच कीडे, कीटक खातात. यांची घरटी झाडांमध्ये असतात. हे सहसा थव्यांतून आढळत नाहीत.

वर्ग:पक्षी
विलग्नवास

**क्वॉरंटीन** म्हणजे रोग किंवा कीटकांचा प्रसार रोखण्यासाठी लोक आणि वस्तूंच्या हालचालींवर प्रतिबंध लावणे. क्वॉरंटीन पद्धती सहसा रोग आणि आजारपणाच्या बाबतीत वापरली जाते, यामध्ये ज्यांना संसर्गजन्य रोगाचा धोका आहे पण ज्यांच्या वैद्यकीय निदानाची पुष्टी झालेली नाही,अशा लोकांच्या हालचाली प्रतिबंधित केल्या जातात. हा शब्द बऱ्याचदा वैद्यकीय विलगीकरणाला पर्याय म्हणून वापरला जातो. यात ज्या लोकांना संसर्गजन्य रोगाची लागण झाल्याची पुष्टी झालेली आहे ते लोक निरोगी लोकांपासून वेगळे केले जातात.

## संदर्भ
वर्ग:संसर्गजन्य रोग
वर्ग:कोरोनाव्हायरस
भारतीय क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी

खालील यादी भारतीय क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. भारताने १३ जुलै १९७४ रोजी इंग्लंडविरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला.

भारताने १९८३ आणि २०११ हे दोन विश्वचषक जिंकले तर २००३ आणि २०२३च्या विश्वचषकात भारताला उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. १९९८ सालामध्ये सुरू झालेली चॅम्पियन्स ट्रॉफी भारताने २००२, २०१३ आणि २०२५ साली जिंकली तर २०१७च्या स्पर्धेत भारत उपविजेता ठरला.
## सुची 
## भारताने देशानुसार खेळलेल्या प्रथम आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याची तारीख
## विरुद्ध संघांविरुद्धची कामगिरी
## भारताने मैदानानुसार खेळलेल्या एकदिवसीय सामन्यांची संख्या
## यादी
## हे ही पहा
* भारतीय क्रिकेट संघाने खेळलेल्या कसोटी सामन्यांची यादी
* भारतीय क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी
* भारतीय महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला कसोटी सामन्यांची यादी
* भारतीय महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी
* भारतीय महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी

वर्ग:भारतीय क्रिकेट
जनता कर्फ्यू

**जनता कर्फ्यू** (जनतेची संचारबंदी) हा कोरोनाव्हायरसच्या प्रसाराचा सामना करण्यासाठीचा प्रयत्न होता. भारतीय पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी रविवारी, २२ मार्च २०२० रोजी सकाळी ७ ते रात्री ९ वाजेपर्यंत स्वयं-लादलेले 'कर्फ्यू' पाळण्याची भारतातील सर्व नागरिकांना विनंती केली. भारतातील कोरोनाव्हायरस रोगाचा प्रसार कमी होण्यास मदत व्हावी, हा यामागचा उद्देश होता. २४ मार्च २०२० रोजी पंतप्रधानांनी जाहीर केले की, भारत येते २१ दिवस 'पूर्ण-लॉक-डाउन' राहील.

## संदर्भ
वर्ग:संचारबंदी
वर्ग:इ.स. २०२०
वर्ग:कोरोनाव्हायरस
भारती निरगुडकर

डाॅ. **भारती निरगुडकर** (माहेरच्या आचार्य) या मुंबई विद्यापीठात मराठीच्या प्राध्यापिका असून एक मराठी लेखक आहेत. त्यांचे वडील प्रा. मा.ना. आचार्य हे अलीबागच्या जे.एस.एम काॅलेजात मराठीचे प्राध्यापक होते. भारती निगुडकरांनी गंगाधर गाडगीळांची समीक्षा आणि समीक्षाविचार' या विषयावर पीएच.डी. केली आहे. 

## पुस्तके
* गाडगीळांची समीक्षारूपे (निरगुडकरांच्या पीएच.डी प्रबंधाचे ग्रंथरूप)
* तपोनिधी : डाॅ. अ.का. प्रियोळकर पुरस्कारप्राप्त ज्येष्ठ संशोधक (२४ संशोधकांची माहिती)
* तिच्या जगण्याच्या वेणा : ४८ दलित कवयित्रीच्या कवितांचा संग्रह (संपादित, अन्य संपादक - डाॅ. मंगला सिन्नरकर, डाॅ. वसंत शेकडे आणि डाॅ. धनाजी गुरव)

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
संचारबंदी

संचारबंदीमध्ये लोकांच्या घराबाहेर पडण्यावर निर्बंध लागू केले जातात. ह्या काळात लोकांवर घरात राहण्याची कायदेशीर सक्ती असते. असा आदेश शासन, सार्वजनिक प्राधिकरणे जारी करू शकतात.

## संदर्भ
वर्ग:संचारबंदी
वर्ग:कोरोनाव्हायरस
बेकायदेशीर जमाव

शांती जाणीवपूर्वक त्रास देण्यासाठी परस्पर हेतू असलेल्या लोकांच्या गटाचे वर्णन करण्यासाठी **बेकायदेशीर जमाव** किव्हा **जमावबंदी** असे कायदेशीर संज्ञा आहे. ते गट अडथळा निर्माण करण्याच्या कृतीस प्रारंभ करणार आहे, याला इंग्रजीत राऊत असे म्हणतात; त्रास सुरू झाल्यास त्यास दंगल असे म्हणतात.

## भारत 
१९७३ च्या फौजदारी प्रक्रिया संहिता (सीआरपीसी) **कलम १४४** कार्यकारी दंडाधिकारी याना उपद्रव किंवा त्वरित धोक्याच्या बाबतीत तत्काळ प्रकरणात आदेश जारी करण्याचे अधिकार देतो. कलम १४४ची व्याप्ती व्यापक असला तरी अशांतता उद्भवल्यास बहुधा तीन किंवा त्याहून अधिक व्यक्तींच्या संमेलनास प्रतिबंधित करण्यासाठी वापरले जाते. 

## संदर्भ
वर्ग:जमावबंदी
वर्ग:भारतातील कायदे
ल्युसी लॉलेस

**ल्युसिल फ्रांसेस लॉलेस** (पूर्वीची रायन) (२९ मार्च, १९६८:ऑकलँड, न्यू झीलँड - ) ही इंग्लिश अभिनेत्री आणि गायिका आहे. हिने झीना:वॉरियर प्रिन्सेस या दूरचित्रवाणी मालिकेत मुख्य भूमिका केली होती.

वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
शारदाबाई चितळे

**शारदाबाई गणेश चितळे** (१ जानेवारी, १९०६:खानदेश - १९९२) या महाराष्ट्रातील शिक्षणतज्ज्ञ होत्या.

## जीवन 
महाराष्ट्रातील पहिले विमाशास्त्रज्ञ ग. स. मराठे हे त्यांचे वडील होते. शारदाबाई यांचा विवाह जी.के. चितळे यांच्याशी झाल्यावर त्या मुंबईत पार्ले येथे आल्या. १९३८ साला पर्यंत पार्ल्यात एकही मराठी भाषिक बालमंदिर नव्हते. त्या काळात वयाच्या सहाव्या वर्षी मुलाला एकदम प्राथमिक शाळेत घालत असत. प्रसिद्ध शिक्षणतज्ज्ञ ताराबाई मोडक ह्यांच्या दादर येथील ‘शिशुविहार’ मुळे तेथील पालकांना बालमंदिराची कल्पना समजली व पटली. शारदाबाई चितळे ह्यांच्या ‘विद्या मंदिर’ ह्या घरात दादरमधील शांताबाई कशाळकर ह्यांनी बालकांसाठी एक वर्ग सुरू केला होता. पण काही काळानंतर शांताबाई दादरला राहायला गेल्या. याच सुमारास शारदाबाई चितळे यांनी एस.एन.डी.टी. विद्यापीठाची बी.ए. पदवी मिळविली. शांताबाईंनी चालविलेल्या वर्गाचे त्यांनीे बालमंदिरात रूपांतर करायचे ठरविले. त्यासाठी ताराबाई मोडक यांच्या दादरमधील शिशुविहारात त्यांनी प्रशिक्षण घेतले.

## शिशुशिक्षण कारकीर्द 
शिशुशिक्षण व संगोपन ह्या विषयातील तज्ज्ञ  इटालियन पंडिता मादाम मॉंटेसेरी १९३८ मध्ये हिंदुस्थानात चेन्नई जवळील अडियार गावी आल्या होत्या. शारदाबाई अडियारला जाऊन राहिल्या व मॉंटेसेरी यांच्या हाताखाली त्यांनी प्रशिक्षण घेतले. पार्ल्याला परत आल्यावर शारदाबाईंनी चितळे ह्यांच्या मदतीने बालमंदिर सुरू केले. ह्या शिक्षणाच्या प्रचारासाठी माहितीपत्रके काढून ती पालकांना दिली. सकाळी अकरा ते दुपारी अडीच वाजेपर्यंत हे मंदिर चालू लागले. एक रुपया फी ठेवली. मुले शाळेत येऊ लागली. शिक्षणासाठी लागणारी साधने शारदाबाईंनी घरी तयार केली. त्यांचे वडील मराठे ह्यांनी दिलेल्या देणगीतून काही शैक्षणिक साहित्य खरेदी केले. पालकांसाठी त्यांनी ताराबाई मोडकांचे मार्गदर्शक व्याख्यान ठेवले. शैक्षणिक साहित्याचे प्रदर्शन मांडून त्यात प्रात्यक्षिके दाखविली. पालकांमध्ये जागरूकता निर्माण झाली. बालकांची संख्या वाढत गेली. समाजसेवेची आवड असणाऱ्या परिसरातील भगिनींची मदत मिळाली. बाल मंदिराच्या कार्याला गती प्राप्त झाली. बालकांच्या सर्वांगीण विकासासाठी आरोग्य केंद्र, क्रीडांगण, वाचनालयाची सोय केली. नृत्य, संगीत असे वर्ग सुरू केले. त्या अनुषंगाने स्त्रियांसाठी प्रथमोपचार, पाककला असेही वर्ग आयोजित केले. संस्थेचे काम वाढले. शारदाबाईंनी बालविकास केंद्राची स्थापना केली. पार्ल्याचे दानशूर नागरिक विष्णू बाळकृष्ण परांजपे यांनी त्यांच्या पत्नी रमाबाई ह्यांच्या स्मरणार्थ सातशे पन्नास चौरस वाराची जागा केंद्रासाठी दिली. या जागेवर ‘सौ. रमाबाई परांजपे बालमंदिर, बालविकास केंद्रा’ची इमारत बांधली. अल्पावधीत शारदाबाईंनी सुरू करून वाढविलेली ही संस्था ‘आदर्श बालमंदिर’ म्हणून ओळखली जाऊ लागली. ११९२ साली शारदाबाईचा मृत्यू झाला.

वर्ग:मराठी शिक्षणतज्ज्ञ
वर्ग:इ.स. १९०६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९९ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
रागिणी शंकर

**रागिणी शंकर** (१९८९:बनारस, उत्तर प्रदेश - ) या एक भारतीय व्हायोलिन वादक आहेत. त्या हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत आणि फ्युजन संगीत वाजवतात. त्या व्हायोलिन वादक डॉ. संगीता शंकर ह्यांच्या कन्या तर सुप्रसिद्ध व्हायोलिन वादक पद्मभूषण डॉ.एन.राजम ह्यांची नात आहेत.

## सुरुवातीचे आयुष्य
रागिणी शंकर ह्यांनी वयाच्या चौथ्या वर्षापासून आपली आई डॉ. संगीता शंकर ह्यांच्याकडे व्हायोलिन शिकायला सुरुवात केली आणि पहिली सार्वजनिक मैफिल वयाच्या अकराव्या वर्षी सादर केली. त्या गायकी अंगाचे व्हायोलिन वाजवतात. ह्या गायकी अंगाची पद्धत त्यांच्या आजी पद्मभूषण डॉ.एन.राजम ह्यांची आहे. त्यांची चित्रकलेची आवड त्यांचे आजोबा टी.एस.सुब्रमण्यन ह्यांच्याकडून आल्याचे दिसते.

## शिक्षण
रागिणी शंकर ह्या मेकॅनिकल इंजिनियर आहेत. त्यांनी संगीत विषयामध्ये पदव्युत्तर पदवी प्राप्त केली आहे. त्या त्यांची आजी पद्मभूषण डॉ.एन.राजम ह्यांच्याकडेसुद्धा व्हायोलीन शिक्षणाचे धडे घेत आहेत.

## कारकीर्द
रागिणी ह्यांनी २०१६ साली न्यू यॉर्कच्या कार्नेजी हॉल येथे आपली व्हायोकिन कला सादर केली.त्यांनी अमेरिका, इंग्लंड, इंडोनेशिया, कॅनडा, नेदरलँड्स, न्यू झीलंड, फ्रान्स, जर्मनी, बांगलादेश, बेल्जियम, मलेशिया, श्रीलंका, संयुक्त अरब अमिराती, सिंगापूर आणि हंगेरीसारख्या देशांमध्ये कार्यक्रम केले आहेत. त्यांनी युरोपीया, सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सव, यक्ष(महोत्सव), सप्तक फेस्टिव्हल ऑफ म्युझिक, आरोही फॉर पंचम निषाद, कलकत्त्याच्या इंडियन टोबॅको कंपनीचे आयटीसी एसआरए संगीत संमेलन, नेदरलँड्सचा मेरू महोत्सव, हेमा मालिनी ह्यांनी आयोजित केलेला जया स्मृती कार्यक्रम, टेम्पल ऑफ फाईन आर्ट्‌स, भिलवाडा सुरसंगम, टी. एन. कृष्णन महोत्सव, दिल्ली आंतरराष्ट्रीय कला महोत्सव, बंगाल संगीत महोत्सव, डोव्हर लेन म्युझिक कॉन्फरन्स ह्या नामवंत महोत्सवांमध्ये आपल्या कलेचे सादरीकरण केले आहे. त्यांनी आपली बहीण नंदिनी शंकर ह्यांच्याबरोबर एक व्हीडीओही तयार केला आहे. त्या, त्यांची बहीण नंदिनी शंकर, आई डॉ.संगीता शंकर आणि आजी एन. राजम ह्यांच्याबरोबर परंपरा नावाचा व्हायोलीन वादनाचा कार्यक्रम सादर करतात. त्यांनी एकत्र हा कार्यक्रम नेदरलँड्स येथे आणि अशा अनेक ठिकाणी सादर केला आहे. प्रसिद्ध बॉलिवूड गीत लेखक इर्शाद कामील ह्यांच्या द इंक बँड नावाच्या कविता आणि संगीत एकत्र असलेल्या प्रकल्पाच्या त्या भाग आहेत. प्रसिद्ध फ्रेंच संगीत दिग्दर्शक थेरी पेकू ह्यांच्या एका इंडो-फ्रेंच सांगीतिक प्रकल्प सांगता ह्यामध्ये त्या सहभागी आहेत.

त्यांना  भारत सरकारच्या सांकृतिक मंत्रालयाची सांकृतिक शिष्यवृत्ती मिळाली आहे.  त्या सध्या मुंबईत राहतात व त्या व्हिसलिंग वूड्स इंटरनॅशनल ह्या संगीताचे शिक्षण देणाऱ्या शाळेत एक शिक्षिका म्हणून काम करतात..

## पुरस्कार
* संगीतेंदू पंडित लालमणी मिश्रा किशोर अध्येत पुरस्कार,२००७ 
* जया स्मृती पुरस्कार,२०१२
* भारताच्या उपराष्ट्रपतींच्या- वेंकय्या नायडू यांच्या- हस्ते त्यांना जश्न-ए-यंगिस्तान हा किताब मिळाला आहे. (२०१८)

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:व्हायोलिन वादक
वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
उंगावा द्वीपकल्प

कॅनडाच्या क्युबेकच्या नुनाविकचा **उंगावा प्रायद्वीप** पश्चिमेला हडसन बे, उत्तरेस हडसन जलदगती आणि पूर्वेला उंगावा खाडीच्या सीमेवर आहे. हा द्वीपकल्प लाब्राडोर द्वीपकल्पातील एक भाग आहे आणि सुमारे  व्यापलेला आहे . त्याचा सर्वात उंच भाग केप वोल्स्टनहोल्म आहे, जो क्यूबेकचा सर्वात उत्तर भाग आहे. द्वीपकल्प हा कॅनेडियन शिल्डचा एक भाग देखील आहे आणि त्यात संपूर्णपणे वृक्षविरहित टुंड्रा आहे ज्यात मोठ्या संख्येने नद्या आणि हिमनदीचे तलाव आहेत, सामान्यत: पूर्वेकडे आणि पश्चिमेस समांतर फॅशनमध्ये वाहतात. द्वीपकल्प पर्यंत 6,500 वर्षांपूर्वी deglaciated नाही (नंतर 11.500 वर्षे गेल्या हिमाचा कमाल ) आणि ती ज्या अफाट काळातील केंद्र मानले जाते  बर्फ पत्रक सर्वात प्रती प्रसार उत्तर अमेरिका गेल्या हिमाचा महत्त्वाचा काळ दरम्यान.

## हवामान 
हवामान हे अत्यंत थंड आहे ( कोप्पेन हवामान वर्गीकरणात *यानुसार ते डीएफसी* ) कारण लाब्राडोर प्रवाहामुळे  हा प्रदेश (आणि सर्व उत्तरी क्यूबेक ) उन्हाळ्यात आणि थंड अक्षांश असलेल्या इतर प्रदेशांपेक्षा थंड ठेवते: 

## लोकसंख्याशास्त्र 
द्वीपकल्पातील 10,000 रहिवासी ( 90 % इन्युट ) किनारपट्टीवर पसरलेल्या १२ गावात राहतात. सर्वात मोठे गाव, कुजजुआक, कॅटविक प्रादेशिक सरकारची राजधानी आहे, ज्यात सर्व द्वीपकल्प समाविष्ट आहे. द्वीपकल्पाच्या  समुद्र किनाऱ्याच्या बेटे मध्ये  नूनावट प्रदेशाचा भाग आहे. दक्षिणी क्युबेकच्या दुव्यांसह आणि समुद्र-बर्फ फुटला की हंगामी शिपिंगद्वारे हा क्षेत्र हवाई सेवांनी प्रवेशयोग्य आहे. जाड पर्माफ्रॉस्ट काही भागात परंपरागत बांधकाम तंत्राचा वापर प्रतिबंधित करते.     
&#x5B; ''* &#x5D;

## भूशास्त्र 
कॅनडाच्या शिल्डच्या ईशान्य भागावर वसलेला उंगावा प्रायद्वीप येथे राय प्रांत सुपीरियर प्रांताशी जोडला जातो. डग्लस हार्बर डोमेन मधील आर्केयन खडक (ca. 2.7-2.9 Ga) पासून बनलेला हा प्रदेश ( सुपीरियर क्रेटॉन पहा)बनलेला आहे. आर्चीयन  खडकाद्वारे  पॅलेओप्रोटोरोझोइक सुप्रक्रुस्ट्रल क्रम आणि द्रविडीय परिवारातील (ca. 1.8-2.1 Ga) आणि  करून पॅलेओप्रोटोरोझोइक डायबेट्स डायक्स (ca.2.0-2.2 Ga)आच्छादित आहेत.सुपरक्रस्ट्रल खडक याचा समावेश फॉर्म उंगावा आणि लॅब्राडोर कुंड भाग लाब्राडोर टाके आहे. लाब्राडोर कुंड अक्षच्या पूर्वेकडील झोनमध्ये, पॅलेओप्रोटोरोझोइक विकृतीने डग्लस हार्बर डोमेनच्या आर्केयन खडक आणि  तसेच पेलेओप्रोटोरोझोइक डायबेट्स डायक्स पुन्हा तयार केले. विकृतीच्या समांतर असलेल्या रूपांतरित स्थिती पश्चिमेकडून पूर्वेकडे आणि मध्यम अँफिबोलिटपासून ग्रॅन्युलाईट फिक्सेसपर्यंत वाढते. यू-पीबी समस्थानिके 1779 एमएच्या आसपासच्या झिरकॉन उत्पन्न दुय्यम वयोगटाचे विश्लेषण करते. हे परिणाम मेटामॉर्फिझ्मचे वय म्हणून वर्णन केले जातात आणि पॅलिओप्रोटेरोजोइक टेक्टोनो - मेटामॉर्फिक इव्हेंट दरम्यान संभाव्य महाद्वीपीय टक्कर परिणामी सुपीरियर प्रांताच्या ईशान्य मार्जिनचे पुनरुत्थान दर्शवितात. (मादोर, 2001) पिंगुअल सूट क्रेटर द्वीपकल्पात आहे.

## जीवशास्त्र 
उंगवा तपकिरी अस्वल ही  ग्रिझली अस्वलाची नामशेष केलेली उपजातअसून त्यामुळे  या द्वीपकल्पला हे नाव पडले आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* अकपटोक बेट

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* *कॅनेडियन विश्वकोश* - युंगावा द्वीपकल्प  
* उंगवा द्वीपकल्प (फ्रेंच भाषेत)चे पर्यावरणीय वर्णन 
* *अक्रॉस आर्कटिक यंगवा'' अर्काइव्ह माहितीपट पहा 

वर्ग:द्वीपकल्प
प्रियंवदा करंडे

**प्रियंवदा करंडे** या मराठीत प्रामुख्याने बालसाहित्य लिहणाऱ्या एक लेखिका आहेत. 

## पुस्तके
* आनंदी चिमणी (बालसाहित्य)
* चिऊचं बाळ (बालसाहित्य)
* झाशीची राणी (कादंबरी, बालसाहित्य)
* पिंटूचा कान हरवतो (बालासाहित्य)
* बकरी चालली गावाला (बालसाहित्य)
* बाबा आणि गर्ल्स
* राधिकेची गंमत (बालसाहित्य)
* सारे माझे, मी साऱ्यांची  (बालसाहित्य)
* स्वातंत्र्यवीर सावरकर (कादंबरी, बालसाहित्य)

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
भारती पांडे

**भारती पांडे** या एक मराठी लेखिका आहेत. 'पर्ल बक'च्या जगप्रसिद्ध 'द गुड अर्थ' या कादंबरीचा त्यांनी मराठी अनुवाद केला आहे. 

## भारती पांडे यांनी लिहिलेली/अनुवादित पुस्तके
* आसपासच्या गोष्टी (कथासंग्रह)
* आहे कट्टर तरी (अनुवादित कादंबरी; मूळ पुस्तक The Good Muslim, लेखिका - तहमिमा अनम)
* इंटरप्रिटर ऑफ मॅलडीज् (कथासंग्रह, मूळ इंग्रजी. लेखक : साहित्यातला अत्यंत प्रतिष्ठेचा समजला जाणारा 'पुलित्झर’ हा पुरस्कारप्राप्त श्रेष्ठ लेखिका झुम्पा लाहिरी)  
* काळी (अनुवादित, मूळ इंग्रजी पुस्तक 'द गुड अर्थ'' - लेखिका पर्ल बक)
* गव्हर्नन्स : शासन व्यवहार आणि त्याला जडलेला स्नायुक्षय (अनुवादित, मूळ इंग्रजी, लेखक - अरुण शौरी)
* तेच दिन सोनेरी (अनुवादित कादंबरी; मूळ इंग्रजी पुस्तक - The Golden Age, लेखिका - तहमिमा अनम)
* 'नवल' कथा : 'नवल' मासिकामध्ये पूर्वप्रसिद्ध झालेल्या कथा/गूढकथा 
* बिनमहत्त्वाच्या माणसांच्या महत्त्वाच्या गोष्टी (कथासंग्रह)
* ब्लास्फेमी (अनुवादित कादंबरी; मूळ इंग्रजी लेखिका - तेहमिना दुर्रानी)  
* भक्तीत भिजला कबीर (अनुवादित, मूळ इंग्रजी, लेखक - आचार्य रजनीश)
* मजल दरमजल (मूळ हिंदी-मोर्चा दर मोर्चा, लेखिका किरण बेदी)
* मनवा (कवितासंग्रह)
* मयादा इराकची कन्या (अनुवादित कादंबरी; मूळ इंग्रजी लेखिका - जीन सॅसन) 
* माझे माझ्यापाशी काही नाही (अनुवादित, मूळ इंग्रजी, लेखक - आचार्य रजनीश)
* म्हणे कबीर दिवाणा (अनुवादित, मूळ इंग्रजी, लेखक - आचार्य रजनीश)
* द रोड ऑफ लॉस्ट इनोसन्स : वेश्याव्यवसायाच्या अन्याय्य आणि अत्याचाराच्या चिखलातून कम्बोडियात जन्मलेल्या जिद्दी सोमालीने प्रवाहाविरुद्ध घेतलेली झेप (अनुवादित मराठी कादंबरी, मूळ इंग्रजी लेखिका - सोमाली माम)
* हा शोध वेगळा (अनुवादित, मूळ इंग्रजी, लेखक - आचार्य रजनीश)

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:मराठी लेखक
साहित्य समन्वय (अनियतकालिक)

‘‘‘साहित्य समन्वय’‘‘ हे कर्नाटक राज्यातून प्रकाशित होणारे मराठी अनियतकालिक आहे.

हे अनियतकालिक गेली तीस वर्ष सातत्याने प्रकाशित होत आहे. कर्नाटक राज्यातून प्रकाशित होत असलेले, ‘तौलनिक साहित्याभ्यासाला वाहिलेले’ आणि गेली तीस वर्ष विनामूल्ये भारतातील बहुतेक सर्व ठिकाणी  वितरीत होत असलेले एकमेव मराठी वाङ्मयीन अनियतकालिक असावे.
 मराठी साहित्याबरोबर दर्जेदार अनुवादित साहित्याला संपादक मंडळ प्राध्यान्य देत आहे. साहित्य समीक्षा, कथा, अनुभव कथन,लेख,अभिप्राय आणि साहित्य समन्वयकडे आलेल्या पुस्तकांची नोंद घेण्याची परंपरा ‘साहित्य समन्वय’ची आहे. 

डॉ. एस.पी, पाटील, प्रा. सुरेश सोनटक्के, डॉ.विष्णू वासमकर, प्राचार्य सुबराय देसाई हे संपादक मंडळातील सदस्य आहेत, तर  डॉ.भा.वा.आठवले, डॉ.सी.आर.येरविनतेलीमठ हे सल्लागार आहेत. डॉ.गो.मा.पवार हे साहित्य समन्वयचे खूप वर्ष सल्लागार होते. संपादक:सौ.सुमन गायकवाड आणि कार्यकारी संपादक: डॉ. बाबुराव गायकवाड  कर्नाटक राज्यातील धारवाड  येथून हे अनियतकालिक प्रकाशित करतात.

वर्ग:मराठी साहित्य
नारेव नदी

**नारेव नदी** ही बेलारुस आणि पोलंडमधून वाहणारी एक नदी आहे. ही व्हिस्चुला नदीची उपनदी आहे.

पश्चिम बेलारुसमधील झिकी बाग्नोजवळ उगम पावून ही नदी पश्चिमेस वाहते व पोलंडमध्ये बग नदीस मिळून पुढे व्हिस्चुला नदीला मिळते.

२३ ऑगस्ट, १९३९ रोजी दुसऱ्या महायुद्धाच्या आधी झालेल्या मोलोटोव्ह-रिबेनट्रोप करारानुसार पोलंडचे विभाजन नारेव तसेच बग, व्हिस्चुला आणि सान नद्यांना सीमारेषा धरून केले गेले होते. २८ सप्टेंबरपर्यंत सोवियेत सैन्याने पोलंडमध्ये घुसून नारेव नदीच्या तीरापर्यंत आपले वर्चस्व बसविले होते.

वर्ग:बेलारूसमधील नद्या
वर्ग:पोलंडमधील नद्या
टाळेबंदी

**टाळेबंदी** किव्हा **लॉकडाउन** हा एक आपत्कालीन   शिष्टाचार आहे. आपत्कालीन परिस्थितीत लोकांची हालचाल रोखण्यासाठी सरकार अशी बंदी घालतात. ज्या ठिकाणी लॉकडाऊन केले आहे त्या घरातून कोणतीही व्यक्ती घराबाहेर जाऊ शकत नाही. ती स्वतःला घरात कैद करते. लोक फक्त तातडीच्या कामासाठी घराबाहेर पडू शकतात. इ.स. २०२० मध्ये कोरोनाव्हायरसपासून बचाव करण्याच्या उद्देशाने भारत सरकारने २५ मार्च ते ३ मे पर्यंत संपूर्ण देशभरात लॉकडाउन लागू केले आहे.
 आवाजात अडथळा मुख्य मार्ग]]

## संदर्भ 
वर्ग:आकस्मिक व्यवस्थापन
लीना माटे

**लीना मोहन माटे** (माहेच्या वीरकर) या एक मराठी कवयित्री आणि लेखिका आहेत. त्यांच्या वडिलांचे नाव मुकुंद आत्माराम वीरकर आणि आईचे नाव शालिनी वीरकर आहे. या मुंबईतील पार्ल्याला असून २०१५-१६ या वर्षांत अमेरिकेत राहत होत्या. |पार्ल्यात वास्तव्य असलेल्या लेखिका चारुशीला ओक आणि माधवी कुंटे यांच्या प्रोत्साहनामुळे लीना माटे कथा लिहू लागल्या. या दोघींनी एक साहित्य चळचळ म्हणून |पार्ल्यात सुरू केलेल्या कथाक्लबच्या त्या सदस्य झाल्या.  त्यांव्या कथा व लेख वृत्तपत्रांतून आणि दिवाळी अंकांतून छापून येऊ लागल्या. कथास्पर्धांसाठी पाठविलेल्या काही कथांना बक्षिसे मिळाली. लीना माटे यांना त्यांचे काही लेख आकाशवाणीवरील 'अस्मिता वाहिनी'च्या 'ऐसी अक्षरे' या कार्यक्रमात वाचून दाखवायची संधी मिळाली.  

## पुस्तके
* चिऊची सफर (बालगीतांचा संग्रह)
* पिंपळ पान (ललित लेखसंग्रह)
* विखुरलेल्या चांदण्या (कवितासंग्रह)

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
पन्हाळ्याची लढाई

**पन्हाळ्याची लढाई** जून १७१९ रोजी कोल्हापूर जिल्ह्यातील पन्हाळा किल्ल्याच्या पायथ्याशी असलेल्या आप्टी या ठिकाणी झाली. ही लढाई पेशवा बाळाजी विश्वनाथ आणि सेनाखासखेल यशवंतराव थोरात यांच्यात झाली. या लढाईत यशवंतरावाचा पराभव झाला आणि त्यातच तो मृत्यू पावला.

वर्ग : पेशवेकालीन लढाया

## पार्श्वभूमी
मे १७१९मध्ये पेशवा बाळाजी विश्वनाथ दिल्लीतून सनदा प्राप्त करून साता-यात आले. त्यावेळेस छत्रपती शाहूंनी बाळाजींना कोल्हापूरकर छत्रपती संभाजींचा बंदोबस्त करण्यासाठी दक्षिण मोहीम सांगितली. तेव्हा बाळाजीने अष्टप्रधानातील पिलाजी जाधवराव, काही मंत्री आणि सैन्य घेऊन दक्षिणेत कूच केली.

## आष्ट्याचे ठाणे
त्यावेळेस वारणा खो-याचा प्रदेश हा सातारा व कोल्हापूर राज्याच्या सीमेलगतचा महत्त्वाचा प्रदेश होता. आष्ट्याचे ठाणे हे वारणा खो-यातील मुख्य ठिकाण होते, म्हणून बाळाजीने आष्ट्याच्या ठाण्यावर हल्ला करण्याचे योजिले. त्यावेळेस वारणा खो-याचा प्रदेश आणि आष्ट्याचे ठाणे हे  कोल्हापूरकर छत्रपतींच्या मंत्रीमंडळातील यशवंतराव थोरात याच्या ताब्यात होता. तेव्हा यशवंतराव विजापूर प्रांतात मोहीमेवर होता. त्याला बाळाजीच्या हल्ल्याची माहिती समजताच तो स्वतःच्या सैन्यासहीत आष्ट्याच्या ठाण्यात आला. बाळाजीच्या हल्ल्याची बातमी कोल्हापूरकर छत्रपतींना कळवण्यासाठी काही सैन्य आष्ट्याच्या ठाण्यात ठेवून यशवंतरावाने पन्हाळा किल्ल्याकडे कूच केली. बाळाजीने आणि पिलाजीने आष्ट्याच्या ठाण्याला वेढा घातला. काही दिवसातच आष्ट्याचे ठाणे काबीज झाले.

## लढाई
## लढाईचे परिणाम
**पन्हाळ्याची लढाई** झाल्यानंतरही बाळाजीने पन्हाळा किल्ल्याला वेढा घातला. परंतु लढाईत झालेल्या हानीमुळे बाळाजीला माघार घ्यावी लागली. या लढाईनंतर शाहु आणि कोल्हापुरकर संभाजी यांच्यात यह.

## संदर्भ
*
एन. राजम

**डॉ. एन. राजम** ( रामनवमी, १९३८) ह्या एक भारतीय व्हायोलिनवादक आहेत. त्या हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत वाजवतात. त्या काही वर्षे बनारस हिंदू  विश्वविद्यापीठामध्ये संगीताच्या प्राध्यापिका होत्या. त्यांना २०१२ साली संगीत नाटक अकादमीची फेलोशिप मिळाली आणि संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार मिळाला.

## सुरुवातीचे आयुष्य आणि शिक्षण 
एन. राजम ह्यांचा जन्म १९३८ साली चेन्नईतील एका संगीतमय कुटुंबात झाला. त्यांच्या घरी सात पिढ्या कर्नाटकी संगीत होते. त्यांचे आजोबा आणि पणजोबा राजदरबारात वादक होते. त्यांचे वडील, विद्वान ए.नारायण अय्यर हे कर्नाटकी संगीतातले एक मोठे नाव. राजम ह्यांनी वयाच्या तिसऱ्या वर्षापासून त्यांच्या वडिलांकडे व्हायोलिनचे शिक्षण घेतले. त्यांचे वडील काही काळ मुंबईला राहत असल्याने त्यांच्यावर हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीताचा प्रभाव पडला होता. त्यांची इच्छा होती की आपल्या मुलांमध्ये एकाने तरी हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत शिकावे. त्यांनी राजम ह्यांना बनारस हिंदू विद्यापीठात पाठवले. तिथे त्यांना हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत हा मुख्य विषय ठेवण्यास सांगितला. पण राजम १२ वर्षे कर्नाटकी संगीत शिकलेल्या असल्यामुळे त्यांना सोपे गेले, असे त्या म्हणतात. मुसिरी सुब्रमणीया अय्यर ह्यांच्याकडे आणि रागांमध्ये सुधारणा होण्यासाठी त्यांनी गायक ओंकारनाथ ठाकूर ह्यांच्याकडे ही शिक्षण घेतले. ओंकारनाथ ठाकूर ह्यांच्याकडे शिक्षण घेतल्यामुळे त्यांच्या वादनावर ग्वाल्हेर घराण्याचा प्रभाव दिसतो. त्यांनी वयाच्या तेराव्या वर्षापासून एम. सुब्बलक्ष्मी ह्यांच्याबरोबर साथीसाठी भारतभर दौरे केले.त्या गायकी अंगाचे व्हायोलिन वाजवतात. त्या म्हणतात की ह्या प्रकारचे व्हायोलिन वाजवणे सोपे नव्हते. गायकी अंगाचे व्हायोलिन वाजवण्याचे कौशल्य गाठण्यासाठी त्यांना पंधरा वर्षे प्रयत्न करावे लागले. आपल्या वडलांच्या मदतीने राजम ह्यांनी गायकी अंगासाठी रियाज केला.राजम ह्यांना भारत सरकारने पद्मश्री आणि पद्मभूषण हे पुरस्कार देऊन गौरवले गेले आहे.

## कारकीर्द
त्यांनी बॉस्टन, अमेरिका,नेदरलँड्स  बेल्जियम, ॲम्स्टरडॅम, इत्यादी देशात आणि भारतात खूप ठिकाणी आपली कला सादर केली आहे.  राजम ह्यांनी बनारस हिंदू विद्यापीठात चाळीस वर्षे ललित कलांच्या शिक्षिका म्हणून काम केले. त्या काही वर्षे ह्याच विभागाच्या डीन होत्या. आणि काही काळातच त्या विभाग प्रमुख झाल्या. त्यांची कन्या डॉ. संगीता शंकर, नाती रागिणी शंकर आणि नंदिनी शंकर ह्यांच्याबरोबर परंपरा नावाचा कार्यक्रम त्यांनी विविध देशांमध्ये सादर केला आहे. उदाहरणार्थ नेदरलँड्स आणि इतर. त्यांनी वसंतोत्सव, सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सव, आरोही फॉर पंचम निषाद इत्यादी महोत्सवांमध्ये आपली कला सादर केली आहे.

## विद्यार्थी
त्यांनी त्यांच्या कन्या संगीता शंकर, त्यांच्या नाती रागिणी शंकर आणि नंदिनी शंकर, त्यांची भाच्ची कला रामनाथ आणि अशा अनेक लोकांना व्हायोलीन वादन शिकवले.

## पुरस्कार
* संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार, १९९०
* पद्मश्री, १९८४
* पद्मभूषण, २००४
* पुत्तराज सन्मान, २००४  
* द आर्ट & म्युझिक फाउंडेशन, पुणे ह्यांचा पुणे पंडित पुरस्कार
* संगीत नाटक अकादमी फेलोशीप (अकादमी रत्न), २०१२

## प्रकाशित ध्वनी मुद्रिका
* व्हायोलिन डाय्नेस्टी (राग बागेश्री)
* डॉ.(सौ.) एन. राजम (व्हायोलिन वादन)
*माईस्ट्रोज चॉईस

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १९३८ मधील जन्म
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
टीव्ही९ मराठी

**टीव्ही ९ मराठी** ही मुंबई, महाराष्ट्र, भारत मध्ये स्थित एक मराठी भाषेचे न्यूझ चॅनेल आहे. हे इ.स. २००९ मध्ये *टीव्ही ९ मुंबई* म्हणून लॉंच केले गेले होते, आणि इ.स. २०१२ मध्ये त्याचे नाव बदलून *टीव्ही ९ मराठी* केले गेले. 

## संदर्भ 
वर्ग:दूरचित्रवाणी वाहिन्या
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिन्या
मोल्डिंग

इवलेसे|Molding
इवलेसे|Double-shot molding
मोल्डिंग म्हणजे मोल्ड किंवा मॅट्रिक्स नावाच्या कठोर फ्रेमचा वापर करून द्रव पदार्थापासून किंवा अन्य कच्च्या मालापासून बनवायच्या टिकऊ उत्पादनाची प्रक्रिया होय. मोल्ड किंवा साचा एक पोकळ-आउट ब्लॉक असतो. हा प्लास्टिक, काच, धातू किंवा कुंभारकामविषयक पक्का मालासारख्या द्रवरूप किंवा लवचीक सामग्रीने भरतात. मोल्ड म्हणजे कास्टचा भाग होय.अगदी सामान्य द्वि-व्हाॅब्ह मोल्डिंग प्रक्रियेमध्ये ऑब्जेक्टच्या प्रत्येक अर्ध्या भागासाठी एकेक असे दोन सांचे वापरतात, आच्छादित मोल्डमध्ये अनेक तुकडे असू शकतात. ते एकत्रितपणे सांधून संपूर्ण साचा तयार करतात आणि नंतर तयार केलेले कास्टिंग सोडण्यासाठी तुकडे वेगळे करतात. जेव्हा ते कास्टिंग आकारातील जटिल ओव्हरहॉंग्स असतात तेव्हा ते महाग असतात, परंतु तरीही आवश्यक असतात.  पीस-मोल्डिंगमध्ये एकाहून अधिक वेगवेगळे मॉल्ड वापरले जातात, प्रत्येकजण एका जटिल ऑब्जेक्टचा विभाग तयार करतो. ही रीत सामान्यत: केवळ मोठ्या आणि अधिक मौल्यवान वस्तूसाठी वापरतात.

सामान्यत: कडक / सेट पदार्थ हा साच्यामधून सहजपणे काढण्यासाठी कुठलेही ऑब्जेक्ट वापरतात. दैनंदिन जीवनातील विशिष्ट वापरासाठीच्या वस्तूंमध्ये मोल्डेड प्लास्टिकपासून बनलेले फर्निचर, मोल्ड केलेल्या घरगुती वस्तू, मोल्डेड प्रवासी बॅगा आणि मोल्डेड स्ट्रक्चरल सामग्री यांचा समावेश होतो..
## प्रकार
*ब्लो मोल्डिंग
*कॉम्प्रेशन मोल्डिंग
*इंजेक्शन मोल्डिंग
*मॅट्रिक्स मोल्डिंग
*रोटेन्शनल मोल्डिंग
*ट्रान्सफर मोल्डिंग

## चित्रदालन
## हे ही पहा
*कास्टिंग 
*[फॉर्मिंग](https://en.wikipedia.org/wiki/Forming_(metalworking)) 
*[प्रेसिंग](https://en.wikipedia.org/wiki/Stamping_(metalworking))

## संदर्भ
सेंट व्हेरोनिका

**सेंट व्हेरोनिका**, ज्यांना **बेरेनिके** देखील म्हणले जाते, अतिरिक्त-बायबलसंबंधी ख्रिश्चन पवित्र परंपरेनुसार सामान्य युगाच्या पहिल्या शतकात जेरुसलेमची एक स्त्री होती. चर्चच्या परंपरेनुसार, जेव्हा येशूला आपला वधस्तंभ गोळगोठेत घेऊन जाताना त्याने पाहिले तेव्हा वेरोनिका सहानुभूती दाखवून गेली आणि त्याने आपले कपाळ पुसले असावे यासाठी तिला बुरखा दिला.येशूने ही भेट स्वीकारली, ती त्याच्या तोंडावर धरून ठेवली आणि ती परत तिच्याकडे दिली - त्याच्या चेह वरची प्रतिमा त्यावर चमत्कारिकरित्या प्रभावित झाली.कपड्याचा हा तुकडा व्हेरोनिकाचा बुरखा म्हणून ओळखला जाऊ लागला. व्हेरोनिकाची कहाणी क्रॉसच्या सहाव्या स्टेशनमध्ये बऱ्याच अँग्लिकन, कॅथोलिक, लुथेरन, मेथोडिस्ट आणि वेस्टर्न ऑर्थोडॉक्स चर्चमध्ये साजरी केली जाते.

## संदर्भ
वर्ग:ख्रिश्चन धर्म
गोरख थोरात

डाॅ.  **गोरख थोरात** (जन्म : संगमनेर, १ जून १९६९) हे मराठी पुस्तकांचे हिंदीत आणि हिंदी पुस्तकांचे मराठीत अनुवाद करतात. ते पुणे विद्यापीठाचे एम.ए. पीएच.डी. असून पुण्याच्या सर परशुरामभाऊ काॅलेजात हिंदीचे प्राध्यापक आहेत.  त्यांनी अनुवादित पुस्तकांखेरीज अनेक शैक्षणिक, समीक्षात्मक आणि वैचारिक पुस्तके लिहिली आहेत.

## गोरख थोरात यांची पुस्तके
* अनुवाद तंत्र आणि आव्हाने (संपादित)
* ऐसा सहारा और कहाँ (हिंदी)
* चित्र मुद्गल के कथा साहित्य का अनुशीलन (हिंदी)
* बालगंधर्व- आधुनिक मराठी रंगमंच के एक मिथक की तलाश (मराठीतून हिंदीत अनुवादित; मूळ अभिराम भडकमकरलिखित 'असा बालगंधर्व' ही कादंबरी)
* देखणी (मराठीतून हिंदीत अनुवादित; मूळ भालचंद्र नेमाडे यांचा देखणी हा कविता संग्रह). : या अनुवादाला अमर उजाला या संस्थेचा २०१८ सालचा शब्द सन्मान मिळाला आहे.
* प्रयोगमूलक हिंदी (हिंदी)
* हिन्दू : जीने का समृद्ध कबाड़ (मराठीतून हिंदीत अनुवादित; मूळ भालचंद्र नेमाडे यांची मराठी 'हिंदू : एक समृद्ध अडगळ' ही कादंबरी)

## गोरख थोरात यांना मिळालेले पुरस्कार
* भालचंद्र नेमाडेलिखित 'देखणी' या पुस्तकाच्या हिंदी अनुवादाला अमर उजाला या संस्थेचा २०१८ सालचा शब्द सन्मान
* महाराष्ट्र राज्य हिंदी अकादमीकडून वर्ष २०१६चा मामा वरेरकर श्रेष्ठ अनुवादक पुरस्कार

वर्ग:इ.स. १९६९ मधील जन्म
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:हिंदी लेखक
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:ज्ञानपीठ पुरस्कार विजेते
वर्ग:एक ही संदर्भ नसलेले लेख
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:भाषांतरकार
अनुराधा नेरूरकर

अनुराधा अरुण नेरुरकर (माहेरच्या हळदणकर) या एक मराठी लेखिका आहेत. त्या मुंबईत दहिसरला राहतात. त्यांच्या आईचे नाव स्नेहलता हरिश्चंद्र हळदणकर. पती अरुण नेरुरकर, हे इंग्रजी विषयाचे अभ्यासक व अनुवादक आहेत. त्या आणि त्यांचे पती हे 'कुसुमाकर' (संपादक - श्याम पेंढारी) या मासिकासाठी ललित लेख आणि कविता लिहितात. 

## अनुराधा नेरुरकर यांनी लिहिलेली पुस्तके
* आनंदनिधान (कवितासंग्रह)
* एक आभाळ (कवितासंग्रह)
* सलणारा सलाम (ललित लेखसंग्रह)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:एक ही संदर्भ नसलेले लेख
शिक्षक वाटचाल

‘शिक्षक वाटचाल’
            डॉ. वसंत सीताराम शेकडे हे ‘शिक्षक  वाटचाल’ या मासिकाचे संपादक आहेत. साहित्य,कला,विज्ञान,तंत्रज्ञान, शिक्षण,संस्कृती,क्रीडा या विषयाला वाहिलेले मराठी प्राध्यापक परिषदेचे ‘शिक्षक  वाटचाल’ हे बहुभाषिक मुखपत्र  आहे.
          प्रा.वसंतराव भोसले, डॉ.सतीश कामत, डॉ.अनिल बांगर, प्रा.भीमराव शिकारे, डॉ.संजय पाटोळे, डॉ. राजेश राजम, प्रा. बाळासाहेब लाहोर, डॉ. सतेज दणाणे, प्रा. बळवंत दाभाडे, प्रा.राजेंद्र आचर्य, डॉ. पाडुरंग गावडे, प्रा. गोकुळ शिखरे हे प्राध्यापक ‘शिक्षक वाटचाल’च्या संपादकीय मंडळाचे सदस्य आहेत. ‘शिक्षक वाटचाल’चा ISSN 2320-7930  असा असून हे मासिक कणकवली, जि.सिंधुदुर्ग येथून नियमितपणे प्रकाशित होते. 
                                            -स.म.देशमुख
प्रतिमा बेदी

**प्रतिमा गौरी बेदी** (१२ ऑक्टोबर १९४८-१८ ऑगस्ट १९९८) ह्या एक ओडिसी नृत्यांगना होत्या. त्या सुरुवातीला मॉडेल होत्या. त्यांनी १९९० साली, बंगलोरजवळ नृत्यग्राम, ह्या नृत्य विद्यालयाची स्थापना केली.

## सुरुवातीचे आयुष्य
प्रतिमा ह्यांचा जन्म दिल्लीत झाला. त्या त्यांच्या चार भावंडामधील दुसऱ्या होत्या. त्यांचे वडील लक्ष्मीचंद गुप्ता हरियाणातील कर्नाल जिल्ह्यातील एका अगरवाल कुटुंबातील होते. त्यांची आई बंगाली होती. त्या दोघांच्या लग्नाला घरच्यांकडून पाठींबा न मिळाल्याने त्यांना आपले गाव सोडावे लागले. त्यानंतर ते दिल्लीला आले. १९५३ साली, त्यांचे कुटुंब गोव्याला स्थलांतरीत झाले, आणि १९५७ मध्ये मुंबईला राहायला गेले. वयाच्या नवव्या वर्षी, प्रतिमा ह्यांना त्यांच्या नातेवाईकांकडे कर्नाल जिल्ह्यातील एका गावी पाठवण्यात आले जिथे त्या शाळेत गेल्या. त्या परत आल्यावर, त्यांना किमीन्स हायस्कूल, पाचगणी येथे पाठवण्यात आले. तेथे त्यांनी माध्यमिक शिक्षण पूर्ण केले. त्यांनी सेंट झेवियर्स कॉलेज, मुंबई येथून पदवी( १९६५-६७) घेतली.
## कारकीर्द
१९७५ च्या ऑगस्टमध्ये, वयाच्या सव्वीसाव्या वर्षी, त्यांनी भुलाभाई मेमोरियल इन्स्टीट्यूटमध्ये दोन नृत्यांगनांचे ओडिसी नृत्य पाहिले आणि त्यांचे आयुष्य बदलले. या नृत्य प्रकारात खूप वेगळे ताल, लय आणि अवघड हस्त आणि मुद्राभिनय असला तरीही त्यांना ते खूप आवडले. त्या गुरू केलुचरण मोहपात्रा ह्यांच्याकडे नृत्य शिकण्यास गेल्या. त्यांनी दिवसाला १२ ते १४ तास रियाज केला. त्यांच्यासाठी नृत्य ही एक जगण्याची पद्धत होती. आपली शैली अजून चांगली करण्यासाठी त्यांनी मद्रासच्या गुरू कलानिधी नारायण ह्यांच्याकडे अभिनयाचे शिक्षण घ्यायला सुरुवात केली. त्यानंतर त्यांनी देशभरात आपली कला सादर करायला सुरुवात केली. त्याच काळात त्यांनी जुहू, मुंबईतील पृथ्वी थिएटरमध्ये स्वतःचे नृत्य विद्यालय स्थापन केले. त्याचे नाव पुढे ओडिसी डान्स सेंटर झाले.

त्यांनी 'टाईमपास' या नावाने इंग्रजीमध्ये आत्मचरित्र लिहिले आहे.त्याचा मराठी अनुवाद सुप्रिया वकील ह्यांनी केला आहे.
## नृत्यग्राम
बेंगलोरजवळ नृत्याग्राम हे भारतातले पहिले मोफत नृत्य शिकवणारे गुरुकुल त्यांनी स्थापन केले. येथे सात गुरुकुल आहेत आणि सात वेगवेगळ्या नृत्य शैली आणि छाऊ आणि कलारीपायटू ह्या दोन मार्शल आर्ट्स शिकवल्या जातात. नृत्यग्रामचे उद्घाटन ११ मे १९९० रोजी त्यावेळचे पंतप्रधान, व्ही. पी. सिंग  ह्यांच्या हस्ते झाले.
## शेवटची वर्षे
प्रतिमा ह्यांनी निवृत्ती घेतली हिमालयात जायचे ठरवले. त्या सुरुवातीला लेहला गेल्या. त्यांनी ऋषिकेशयेथे  दिलेल्या मुलाखतीत त्या म्हणाल्या “मी स्वतःला हिमालयाकडे समर्पित करायचे ठरवले आहे. ह्या पर्वतांनी मला इथे बोलावले आहे. ते चांगल्यासाठीच असेल.” ऑगस्ट मध्ये त्या कैलास मानसरोवराच्या तीर्थ यात्रेला निघाल्या. त्याच काळात पिठोरगड जवळच्या मालपा गावात दरड कोसळली. त्या वेळी त्या बेपत्ता झाल्या. काही दिवसांत त्यांचा मृतदेह भारत-नेपाळ सीमेजवळ सापडला.

## संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९४८ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९९८ मधील मृत्यू
वर्ग:ओडिसी नृत्यांगना
वर्ग:भारतीय नर्तक
आशालता कांबळे

प्रा. **आशालता लक्ष्मण कांबळे** ह्या एक मराठी कवयित्री, लेखिका, समीक्षिका, वक्त्या व फुले-आंबेडकरी चळवळीतील कार्यकर्त्या आहेत. *आमची आई* हे त्यांचे आत्मचरित्र आहे. त्या प्राध्यापिका आहेत. इ.स. १९७८पासून शिक्षण त्या क्षेत्रात आहेत, तर इ.स. १९८० पासून सामाजिक क्षेत्रात काम करीत आहेत. ॲडव्होकेट लक्ष्मण कांबळे हे आशाताईंचे पती होय.

## आशालता कांबळे यांनी लिहिलेली पुस्तके 
* आमची आई (आत्मचरित्र, २०१०)
* बहिणाबाईंच्या कविता: एक आकलन –  या पुस्तकास डॉ. आंबेडकर इंटरनॅशनल पुरस्कार, तसेच कोकण मराठी साहित्य परिषदेचा समीक्षेसाठी दिला जाणारा 'प्रभाकर पाध्ये पुरस्कार' मिळाला आहे. 
* यशोधरेची लेक (कवितासंग्रह)  - यामधील कवितांचा मुंबई विद्यापीठाच्या पादव्युत्तर अभ्यासक्रमासाठी समावेश झालेला आहे.
* समर्थ स्त्रियांचा इतिहास (२००९)

## व्याख्याने व स्तंभलेखन 
प्रा. आशालता कांबळे यांनी महाराष्ट्रात अनेक प्रबोधनात्मक व्याख्याने दिली आहेत. तसेच राज्यपातळीवरील आणि देशपातळीवरील अनेक परिषदांमध्ये सामाजिक विषयावरील शोधनिबंधांचे सादरीकरण केले आहे. थेरीगाथा, यशोधरा, रमाई, जिजाऊ, यांच्यावरील त्यांच्या व्याख्यानाच्या ध्वनिफिती प्रसिद्ध झाल्या आहेत. दैनिक 'सम्राट' आणि दैनिक 'महानायक' मधून त्यांनी दीर्घकाळ स्तंभलेखनसुद्धा केलेले आहे.

## पुरस्कार व सन्मान 
* मातोश्री भीमाबाई आंबेडकर पुरस्कार (२०१७) 
* अप्पासाहेब रणपिसे पुस्तक पुरस्कार 
* डॉ. आंबेडकर इंटरनॅशनल पुस्तक पुरस्कार (सन २०००)
* कल्याणच्या नालंदा दालन या संस्थेचा डाॅ. बाबासाहेब आंबेडकर साहित्य पुरस्कार (२००४)
* आशिया खंडातील कर्तृत्वान व्यक्तींचा परिचय करून देणाऱ्या 'हुज- हू' या दिल्लीतून नियमितपणे प्रकाशित होणऱ्या सन २०१३ च्या अंकात लेखिका म्हणून आशालता कांबळे यांच्या लेखनकर्तृत्वाची ओळख समाविष्ट करण्यात आली आहे.
* कस्तुरी महिला भूषण पुरस्कार
* कोकण मराठी साहित्य परिषदेचा प्रभाकर पाध्ये पुरस्कार (बहिणाबाईंच्या कविता: एक आकलन –  या पुस्तकास, २००३)
* कणकवलीच्या साहित्य दर्पण मंचाचा 'वामनदादा कर्डक साहित्य पुरस्कार' (२०१०)
* सावित्रीबाई फुले फातिमा शेख पुरस्कार 
* समाजभूषण पुरस्कार
* सोनबा येलवे वाचनालय पुरस्कार (२००३)

## संदर्भ 
वर्ग:स्त्रीवादी अभ्यासक आणि साहित्यिक
वर्ग:आंबेडकरवादी
वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:मातोश्री भीमाबाई आंबेडकर पुरस्कार विजेत्या
वर्ग:मराठी कवयित्री