open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
झरथुष्ट्र

**संत झरथुष्ट्र** हा झोराष्ट्रीयन धर्माचा पहिला देवदूत आहे. झरथुष्ट्र हा अवेस्तान भाषेतील शब्द आहे. याचे दोन अर्थ होतात: १. बुद्धिमान उंटाचा मालक, २. सुवर्ण तारा. झरथुष्ट्राचे पूर्ण नाव झरथुष्ट्र स्पितमा असे होते. स्पितमा हे त्याच्या घराण्याचे नाव होते, ज्याचा अर्थ "सर्वाधिक श्वेत, पवित्र." असा होतो. झरथुष्ट्राच्या नावापुढील अशो या शब्दाचा अर्थ "परमेश्वराच्या दैवी योजनेची माहिती असलेला" असा आहे. 

कयानियन राजवटीमधे वाढत चाललेल्या सैतानी शक्तीला आळा बसावा म्हणून आहूरा माझदा ने झरथुष्ट्र स्पितमाला आपला दूत म्हणून पाठवले. झरथुष्ट्राचा जन्म रोज खोरदाद, माह फरवरदिनला झाला. या दिवसाला खोरदाद साल म्हणून ओळखतात. झरथुष्ट्र हा जन्माला येताना हसत हसत आला होता. 

पुढे कयानियन राजा विश्तस्प, त्याचा भाऊ जहीर, राणी कताबुन, राजकन्या अस्पंद्यर व पेशोतन, मंत्री फरशाओस्त्र व जमास्प व इतर इराणी लोकांनादेखील झरथुष्ट्र हा देवदूत असल्याची खात्री पटली. या दिवसाला दिन बेह मिनो महेरस्पंद म्हणून ओळखले जाते व हा दिवस जशन करून साजरा केला जातो.

संत झरथुष्ट्राचे निर्वाण त्याच्या जन्मानंतर ७७ वर्षे व ११ दिवसांनंतर झाले. त्या दिवसास *झरथुष्ट्रनो दिसो* असे म्हणतात. माह दाए या पारसी महिन्यातील, रोज खोरशेद हा तो दिवस आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पारशी धर्म
नैमिषारण्य

**नैमिषारण्य** हे एक प्राचीन अरण्याचे नाव आहे. ते उत्तर प्रदेशातील गोमती नदीच्या डाव्या तीरावरील सीतापूरपासून बत्तीस किलो मीटर वर आहे. या अरण्याचा उल्लेख  काठक संहिता, तांड्य महाब्राह्मण, कौषीतकी व जैमिनीय ही ब्राह्मणे, छांदोग्य उपनिषद, रामायण, महाभारत, पुराणे इ. ग्रंथांत आला आहे. अहिल्याबाई होळकर यांनी  महादेव मंडी, निमसर धर्मशाळा, गो-घाट, चक्रीतिर्थ कुंड याची कामे येथे केली.

वर्ग:उत्तर प्रदेश
पुलगाव

**पुलगांव** हे महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील देवळी तालुक्यातील एक गाव आहे. **पुलगांव** या गावाला लागुनच नाचनगांव हे गाव आहे.भारतातील सर्वात मोठ्या दारुगोळा भांडार पैकी एक भांडार पुलगावन येथे आहे.

वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:देवळी तालुक्यातील गावे
बागुलबुवा

**बागुलबुवा** म्हणजे एक  काल्पनिक पात्र ज्याचा वापर लहान मुलांना भिती दाखविण्यासाठी होतो.या पात्रास दाढी, मोठ्या मिश्या असतात असे कल्पिलेले असते व हे पात्र लहान मुलांना पकडुन नेते अशी भिती त्यांना दाखविण्यात येते.

मराठी साहित्यात 'बागुलबुवा' हा शब्द 'भिती दाखविणे' अश्या अर्थाने योजिल्या जातो.

याच नावाचे मराठी भयकथा साहित्य प्रसिद्ध करणारे युट्यूब चॅनल देखील आघाडीचे लोकप्रिय चॅनेल

प्रगती पथावर आहे..

वर्ग :साहित्य
वर्ग:काल्पनिक गोष्टी
रशिया-तुर्कस्तान युद्ध (१५६८-१५७०)

१५६८ ते १५७० चे **रशिया-तुर्कस्तान युद्ध** हे रशियन साम्राज्य व ओस्मानी साम्राज्य यांत लढले गेले.
रशिया-क्रीमिया युद्धे

'''''' ही युद्धे ततार लोक व मॉस्कोची डचीरशिया यांच्यात लढली गेली.
को. ब्रा. कट्टा

को. ब्रा. कट्टा या नावाच्या युवकांच्या संस्था डोंबिवली, पेण आणि विलेपार्ले(मुंबई) या ठिकाणी आहेत.  

तरुणांच्या कलागुणांना आणि अभिव्यक्तीला वाट करून देण्यासाठी स्वप्नील घैसास या तरुणाने २५ एप्रिल २००९ साली डोंबिवलीमध्ये युवा कोकणस्थ ब्राह्मण कट्ट्याची सुरुवात केली. या कट्ट्याच्या नावात जरी कोकणस्थ ब्राह्मण हे शब्द असले तरीही हे व्यासपीठ कोकणस्थ ब्राह्मणांपासून सर्व जातिधर्मांच्या युवकांसाठी खुले आहे. ' बाय कोब्रा टू ऑल युथ ' असा यांचे ब्रीदवाक्य आहे. या संस्थेसाठी घुले यांनी, डोंबिवलीतील केळकर रोडवरील वरदान अपार्टमेंटमधील एक छोटेसे सभागृह उपलब्ध करून दिले. आता तेथे  तरुण मुलांचे विविधकला गुणदर्शनाचे कार्यक्रम होत असतात. 

विलेपार्ले(मुंबई) येथे बाराहून अधिक वर्षे भरणाऱ्या पार्ले महोत्सवात विले पार्ल्याच्या को.ब्रा. कट्ट्याचा सहभाग असतो.

## संदर्भ 
वर्ग:संस्था
तळेगाव (श्यामजीपंत)

**तळेगाव (श्यामजीपंत)** हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील एक गाव आहे. हे गाव नागपूर - अमरावती राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक ६ वर आहे.

वर्ग:वर्धा जिल्हा
वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
प्रभाकर निलेगावकर

**प्रभाकर निलेगावकर** हे मराठीतले एकपात्री कार्यक्रम करणारे एक कलावंत आहेत. इ.स. १९९१ सालापासून त्यांचे कार्यक्रम रंगमंचावर येत असतात. त्यांना २०१३ सालापर्यंत ४८ व्यक्तिरेखा सादर केल्या आहेत. 'स्वतिश्री' निर्मित ’अस्सल माणसं इरसाल नमुने’ ह्या त्यांच्या एकपात्री कार्यक्रमाची वाटचाल २००० प्रयोगांकडे चालली आहे.

२०१८ साली त्यांचा ’पुलं’च्या व्यक्ती, वल्ली आणि गणगोत’ हा एकपात्री नाट्यप्रयोग गाजतो आहे. 

प्रभाकर निलेगावकर यांना महाराष्ट्र शासनाचा गौरव पुरस्कार, रोटरी क्लबचे मिलेनियम अवॉर्ड, कर्नाटकाचा सरस्वती पुरस्कार, आणि अखिल मराठी नाट्य परिषदेचा पुरस्कार इ.इ. प्रदान झाले आहेत.

पहा - नाटक : एकपात्री नाटक :

वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते  :
जेजू प्रांत

**जेजू** (कोरियन: 제주특별자치도)  हा दक्षिण कोरिया देशाचा एक स्वायत्त प्रांत आहे. हा प्रांत जेजू ह्याच नावाच्या बेटावर वसला असून जेजू बेट कोरियन द्वीपकल्पाच्या आग्नेय दिशेला प्रशांत महासागराच्या कोरिया सामुद्रधुनीमध्ये स्थित आहे. जेजू ह्याच नावाचे शहर जेजू प्रांतची राजधानी तर सिओग्विपू हे ह्या बेटावरील दुसरे शहर आहे.

जेजू बेट ज्वालामुखीपासून निर्माण झाले असून ह्यासाठी जेजूची युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थान यादीत निवड झाली आहे. जेजूची अर्थव्यवस्था मासेमारी, शेती व पर्यटनावर आधारित असून दरवर्षी येथे ६० लाखांहून अधिक पर्यटक भेट देतात.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ
*पर्यटन 

वर्ग:दक्षिण कोरियाचे प्रांत
वर्ग:बेटे
*
शिवसृष्टी

**शिवसृष्टी म्हणजे शिवरायाच्या आयुष्यातील प्रसंगांवर आधारित चित्रांचे  किंवा शिल्पांचे कायमस्वरूपी प्रदर्शन.**  अशा शिवसृष्ट्या महाराष्ट्रात अनेक आहेत. सर्वात पहिली शिवसृष्टी रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील डेरवण येथे उभारली गेली.  चिपळूण शहरापासून १४ किमी अंतरावर आणि सावर्डे गावापासून ४ कि.मी.वर सितारामपंत वालावलकर या सत्पुरुषाच्या स्मृतिप्रीत्यर्थ ही शिवसृष्टी उभारण्यात आली आहे. यात श्री शिवाजी महाराज यांच्या जीवनातील काही निवडक प्रसंग शिल्परूपात साकार करण्यात आले आहेत.

## **इतर शिवसृष्ट्या**
*'*शिवसृष्टी (कायमस्वरूपी प्रदर्शन), अकलूज (सोलापूर जिल्हा).  *हे प्रदर्शन खरोखरीच प्रेक्षणीय आहे.***
***शिवसृष्टी, आंबेगाब, कात्रजजवळ, पुणे बंगलोर रस्ता (अंशतः पूर्ण; काम चालू आहे)** आनंदराव देशपांडे हे या शिवसृष्टीचे मार्गदर्शक व सल्लागार आहेत. प्रकल्पाचा खर्च : >३०० कोटी.
***शिवसृष्टी उद्यान (जुनी सांगवी, पुणे)**
***शिवसृष्टी (बीडीपीची जागा, चांदणी चौक-पुणे) (प्रस्तावित)**
***शिवसृष्टी (वसाहत) कुर्ला पूर्व, मुंबई**
***शिवसृष्टी (कोथरूड, पुणे - काम चालू)**
***शिवसॄष्टी (डेरवण)**
***शिवसृष्टी तरुण मंडळ, सोलापूर**
***शिवसृष्टी नांदेड (गीता दस्तापुरे यांचा बंगला). बंगल्यात एक कायमस्वरूपी प्रदर्शन आहे.**
***शिवसृष्टी (कचरा डेपो, पौड रस्ता-पुणे) (प्रस्तावित)**
***शिवसृष्टी, प्रतापगडाचा पायथा, सातारा जिल्हा**
***शिवसृष्टी प्रतिष्ठान अवसरी बुदुक (फेसबुकवरचे एक खाते)**
***शिवसृष्टी प्रतिष्ठान, कामोठे (नवी मुंबई); नांदेड; सोलापूर**
***शिवसृष्टी (प्रस्तावित), कोथरूड कचरा डेपो, पुणे**
***शिवसृष्टी (प्रस्तावित),धायरी, पुणे**
***शिवसृष्टी (प्रस्तावित), पाचाड, रायगड जिल्हा**
***शिवसृष्टी (प्रस्तावित), बेळगाव**
***शिवसृष्टी, लांडेवाडी, भोसरी, पुणे जिल्हा (उद्‌घाटन फेब्रुवारी २०१४)**
***शिवसृष्टी (प्रस्तावित), महाड, रायगड जिल्हा**
***शिवसृष्टी (प्रस्तावित), मुंबई-पुणे रस्ता**
***शिवसृष्टी, शिवनेरी (जुन्नर)-उद्‌घाटन १८ फेब्रुवारी २०१४**
***शिवसृष्टी, सांगवी, पुणे : ही शिवसृष्टी शिव-जिजाऊ उद्यानात उभारली आहे.  या कायमस्वरूपी प्रदर्शनाचे उद्‌घाटन ३-११-२०१२ला झाले.  या शिवसृष्टीत, शिवाजीच्या जन्मापासून ते राज्याभिषेकापर्यंतचे १८ महत्त्वाचे प्रसंग आकर्षकरीत्या उभारण्यात आले आहेत. त्यांत शिवाजीची हत्तीवरून मिरवणूक, सोन्याचा नांगर, अफझलखानाचा वध, शाहिस्तेखानाची बोटे तोडण्याचा प्रसंग, संत तुकारामाच्या कीर्तनाला लावलेली उपस्थिती, आग्रा दरबारातील प्रसंग, अटक व सुटका, जिजाबाईंची सुवर्णतुला आदी प्रसंग आहेत.**
* शिवसृष्टी - साल्हेर किल्ला परिसरात (प्रस्तावित)

**या सृष्ट्यांखेरीज महाराष्ट्रात आणखीही काही सृष्ट्या आहेत. त्या अशा :**

***चिंचवडगाव येथील पार्वती उद्यानात मोरया (गोसावी) सृष्टी उभारण्यात आली आहे.**
***जिजाऊ सृष्टी सिंदखेड राजा**
***जिजाऊ सृष्टी सिडको, नांदेड**
***भीमसृष्टी, पिंपरी (पायाभरणी ७-७-२०१६ रोजी, अपेक्षित सरकारी खर्च ५ कोटी रुपये)**
***संभाजी सृष्ट्या (प्रस्तावित), जळगाव; अकलूज**
***सावित्रीमाई सृष्टी (प्रस्तावित)**
***हिंदी-मराठी चित्रपटसृष्टी*'
*  मराठी नाट्यसृष्टी

## पहा
: शिवाजी नावाच्या संस्था

## बाह्य दुवे
* डेरवणची शिवसृष्टी

वर्ग:स्मारके
दक्षिण कोरियाचे राजकीय विभाग

**दक्षिण कोरिया** देश एकूण ८ प्रांत, १ स्वायत्त प्रांत ६ महानगरी शहरे, एक विशेष शहर, एक विशेष स्वायत शहर ह्या राजकीय विभागांमध्ये विभागला गेला आहे.

## यादी 
## संदर्भ 
वर्ग:दक्षिण कोरियाचा भूगोल
वर्ग:प्रशासकीय विभाग
कायस्थ

**कायस्थ** ही एक उच्चवर्णीय हिंदू जात आहे. हा समाज उत्तर भारतात प्रगत समाज समजला जातो. कायस्थ हे ब्राह्मण नसतात पण या जातीचे स्थान क्षत्रिय आणि ब्राह्मण यांच्या दरम्यान असल्याचे समजले जाते. महाराष्ट्रात या जातीची माणसे पुढारलेली समजली जातात. यांना मांसाहार वर्ज्य नसतो. उत्तर भारतात काश्मीरपासून बंगालपर्यंत कायस्थ समाज आहे. भारताचे पहिले राष्ट्रपती राजेंद्र प्रसाद, माजी पंतप्रधान लालबहादूर शास्त्री आणि सुभाषचंद्र बोस हे कायस्थ होते. पाकिस्तानातील मुसलमान कायस्थ या जातीचे लोक आहेत. 

कायस्थ समुदायाचा जन्म ब्रम्हदेवाच्या कायेपासून झाला आहे असे मानले जाते. म्हणून चित्रगुप्ताला पहिला कायस्थ म्हणतात. 

भाऊबीजेच्या दिवशी कायस्थ लोक चित्रगुप्ताच्या देवळात जातात आणि दौत-टाकाची आणि चित्रगुप्ताची पूजा करतात.

महाराष्ट्रात बहुतांश कायस्थ समाज चांद्रसेनीय कायस्थ प्रभू या नावे ओळखली जातात.

वर्ग:हिंदू धर्मामधील जाती
वर्ग:भारतीय समाज
रशिया-तुर्कस्तान युद्ध (१६७६-१६८१)

'''''' हे युद्ध रशियन साम्राज्य व ओस्मानी साम्राज्यतुर्की साम्राज्य यांच्यात लढले गेले. यात तुर्की साम्राज्याचा विजय झाला.
नारायण वामन दिवाण

पंडित नारायण वामन दिवाण (जन्म कोल्हापूर १३ डिसेंबर १९२७; मृत्यू पुणे, ३१ ऑक्टोबर २०१२) हे पुणे शहरातले एक संगीत कलावंत घडवणारे शिक्षक होते. त्यांनी इ.स. १९४० ते १९५० या काळात दरबार गवई पंडित केशवबुवा इंगळे यांच्या इचलकरंजी येथील गुरुकुलात संगीत शिक्षण घेतले. १९५१मध्ये त्यांनी पुण्यात आपल्या संगीत कारकिर्दीला सुरुवात केली. त्याच काळात त्यांना संगीत अलंकार ही पदवी मिळाली. १९५३मध्ये ना.वा. दिवाण यांनी पुण्यातील नारायण पेठेत सरस्वती संगीत अकादमी स्थापना केली. १९५७मध्ये ते अखिल भारतीय गंधर्व मंडळामध्ये सहभागी झाले, आणि शेवटपर्यंत ते तेथेच काम करीत होते. पूर्वी नारायण पेठेत असलेले सरस्वती संगीत विद्यालय आता पुण्यातच, पण बिबवेवाडीला आहे.

१९५७ ते १९७५ या काळात ना.वा. दिवाण यांनी मुलींच्या एस.एन.डी.टी. महाविद्यालयात संगीत शिकवण्याचे काम केले.   त्यांना १९६९मध्ये त्यांना संगीताचार्य हा पुरस्कार देण्यात आला. सरस्वती संगीत विद्यालयाच्या माध्यमातून ना.वा. दिवाण यांनी अनेक कलावंत घडवले. ते आर्य संगीत प्रसारक मंडळाचेही सदस्य होते. भारत गायन समाज या संस्थेशीही त्यांचा संबंध होता. भारत गायन समाजाच्या ९६व्या वर्धापनदिनानिमित्त संगीत शिक्षक ना.वा. दिवाण यांना ’आबासाहेब मुजुमदार पुरस्कार’ देण्यात आला. 

पंडित ना.वा दिवाण यांच्या संस्थेमधून संगीत विशारद झालेल्यांची संख्य़ा १००० आहे. तर संगीत अलंकार झालेले ८०० आहेत.  ३ जण संगीताचार्य म्हणून उत्तीर्ण झाले आहेत.  त्यांच्या सरस्वती संगीत विद्यालयामार्फत पुणे, सासवड, बारामती, भोर, पिंपरी-चिंचवड या केंद्रांवरून २००० विद्यार्थी परीक्षेला बसत असत.  मास्टर इव्हेन्ट्‌स आणि कै. लक्ष्मीकांत बेर्डे फाउंडेशनच्या वतीने होत असलेल्या राज्यस्तरीय गायन, वादन आणि नृत्य स्पर्धांचे ते प्रमुख सल्लागारही होते.

वयाच्या ८५व्या वर्षी दिवाण यांचे पुण्यात देहावसान झाले.

वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१२ मधील मृत्यू
दक्षिण चुंगचाँग प्रांत

**दक्षिण चुंगचॉंग** (कोरियन: 충청남도; संक्षेप: चुंगनम)  हा दक्षिण कोरिया देशाचा एक प्रांत आहे. हा प्रांत दक्षिण कोरियाच्या पश्चिम भागात पिवळ्या समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसला आहे. मोठ्या प्रमाणावर उद्योगीकरण झालेला चुंगनम हा दक्षिण कोरियामधील सर्वात श्रीमंत प्रांत आहे. येथील वार्षिक दरडोई उत्पन्न ४७,५१६ अमेरिकन डॉलर असून येथील राहणीमानाचा दर्जा अमेरिकेपेक्षा उच्च आहे. येथील अर्थव्यवस्था २०१० साली १२.४ टक्क्याने वाढली.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:दक्षिण कोरियाचे प्रांत
*
उत्तर चुंगचाँग प्रांत

**उत्तर चुंगचॉंग** (कोरियन: 충청북도)  हा दक्षिण कोरिया देशाचा एक प्रांत आहे. हा प्रांत दक्षिण कोरियाच्या मध्य भागात स्थित असून समुद्रकिनारा नसणारा हा ८ पैकी एकमेव प्रांत आहे. येथील अर्थव्यवस्था शेती व खाणकामावर अवलंबुन आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:दक्षिण कोरियाचे प्रांत
*
शशिंद्र पाल त्यागी

**एस. पी. त्यागी** हे भारतीय वायुसेनेचे प्रमुख होते. ऑगस्टा वेस्टलॅंड  कंपनीकडून १२ हेलिकॉप्टरच्या ३ हजार ६०० कोटींच्या खरेदी गैरव्यवहार प्रकरणी यांच्यासह अकरा जणांवर आणि चार कंपन्यांवर केंद्रीय अन्वेषण विभागाने (सीबीआय) गुन्हा दाखल केला आहे. सीबीआयने दाखल केलेल्या 'एफआयआर'मध्ये त्यागींविरोधात फसवणूक आणि कट रचण्याचा आरोप करण्यात आला आहे.

वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
तोत्तोचान

**तोत्तोचान** हे मूळ जपानी भाषेतील पुस्तक आहे. लेखिका तेत्सुको कुरोयानागी या जपानी दूरदर्शन कलाकार आणि युनिसेफच्या सद्भावना दूत आहेत. या पुस्तकात लेखिकेने आपल्या तोमोई या शाळेतले अनुभव तसेच शाळेचे मुख्याध्यापक सोसाकू कोबायाशी यांच्याबद्दल सांगितले आहे. पुस्तकातल्या कथानकाचा काळ हा दुसऱ्या महायुद्धादरम्यानचा आहे.
या पुस्तकाचा अनेक भाषांमध्ये अनुवाद झाला आहे. याचा मराठी अनुवाद चेतना सरदेशमुख गोसावी यांनी केला आहे.

## कथानक 
लहानगी तोत्तोचान खूप चंचल असते. डेस्क सारखा उघडणे, झाडावरच्या चिमण्यांशी गप्पा मारणे, रस्त्यावरून जाणाऱ्या बॅंडवाल्यांशी बोलणे असल्या गोष्टींमुळे तिला शाळेतून काढून टाकले जाते. पुस्तकाच्या सुरुवातीलाच तोत्तोचानची आई तिला तोमोई नावाच्या नवीन शाळेत टाकण्यासाठी घेऊन जाते. झाडाच्या खांबांचे गेट असलेली आणि रेल्वेच्या डब्यात वर्ग भरणारी ही शाळा तोत्तोचानला पाहताक्षणीच आवडते. शाळेचे मुख्याध्यापक कोबायाशी तिला बोलायला सांगतात आणि ती पूर्ण चार तास त्यांच्याशी गप्पा मारते. तेव्हापासूनच दोघांमध्ये मैत्रीचे आगळे बंध जुळतात.

पुस्तकात पुढे तोत्तोचानचे शाळेतले अनुभव तिच्याच शब्दात छोट्या छोट्या धड्यांमधून समोर येतात. तिला मिळणारे नवीन मित्र, शाळेतले स्वच्छंद वातावरण, रोज शाळेचे तास मुलांनी ठरविण्याची पद्धत, निसर्गरम्य वातावरणातल्या सहली इत्यादी. शाळेत आणायच्या डब्यासाठीपण नियम होता की रोज काहीतरी डोंगरातले आणि काहीतरी समुद्रातले आणायचे थोडक्यात प्रत्येकाला चौरस आहार मिळेल असे.
 
मुलांचे नाजूक मन जपत त्यांना शिकविणे ही कोबायाशींची पद्धत असते. उदा. मुलांना पोहायचा पोशाख न घालता पोहू देणे जेणेकरून त्यांना शरीराकडे निरोगी दृष्टीने बघता येईल तसेच शारीरिक व्यंग असणाऱ्या मुलांनाही काही न्यूनगंड निर्माण होणार नाही, अपंग मुलांना भाग घेता येईल अशा क्रीडास्पर्धा आयोजित करणे, युरिथमिक्स ही संगीताच्या तालावर चालण्याची कवायत, तोत्तोचानने घातलेली महागडी रिबीन तिने घालू नये असे हळुवारपणे सुचविणे कारण इतर मुलींनाही तशी रिबीन हवीशी वाटेल वगैरे. 
एका रात्री या शाळेवर बॉम्ब पडतो आणि शाळा बेचिराख होते.

या पुस्तकात तोत्तोचानच्या नजरेतून लहान मुलांचे भावविश्व जसे कळते तसेच मोठ्यांनाही कोबायाशींनी केलेल्या प्रयोगांचीही उपयुक्तता लक्षात येते.

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
आंतरराष्ट्रीय भूजल तज्ज्ञांची संस्था

**आंतरराष्ट्रीय भूजल तज्ज्ञांची संस्था** ही जगभरातील भूजल तज्ज्ञांमध्ये समन्वय साधून तंत्रज्ञानाचा प्रसार करणे या उद्दिष्टाने काम करणारी संस्था आहे.  या संस्थेचे कार्यालय इंग्लंडमध्ये असून, याची स्थापना १९५६ मध्ये झाली. या संस्थेमध्ये पाणी आणि पाण्याचा योग्य वापर याविषयी संशोधन करणारे तज्ज्ञ, पाणी व्यवस्थापन अभियंत्यांचा समावेश आहे. संस्थेमध्ये १३५ देशांतील ३८०० जल व्यवस्थापनातील तज्ज्ञ सदस्य म्हणून कार्यरत आहेत. या संस्थेतर्फे भूजलाचे संवर्धन आणि त्याच्या योग्य वापराविषयी प्रबोधन आणि अभ्यास केला जातो.
शिवथरघळ

**शिवथरघळ** ही रायगड जिल्ह्यात येणारी घळ आहे. ती महाडपासून तीस किमी अंतरावर आहे. याच्या सर्व बाजूंनी उंच पर्वत असून वाघजई दरीच्या कुशीत हे ठिकाण आहे. काळ नदीचा उगम याच परिसरात होत असून, पुढे ही नदी सावित्री नदीला जाऊन मिळते. काळच्याया काठावर कुंभे कसबे, व आंबे अशा तीन शिवथर वस्त्या आहेत. चहूबाजूंनी वेढलेल्या हिरव्यागार झाडाझाडोऱ्याने झाकून टाकलेल्या डोंगराच्या पोटात शिवथर घळ आहे. या घळीला समर्थ रामदास स्वामी ’सुंदर मठ’ म्हणत असत.

## इतिहास
शिवथरघळ आणि आजुबाजूचा सर्व परिसर चंद्रराव मोऱ्यांच्या जावळीच्या वतनात मोडत असे. जावळीचे मोरे हे विजापूर दरबाराचे वतनदार देशमुख होते. घनदाट जावळीच्या भूप्रदेशामुळे मोरे वरचढ झाले होते. पुढे १६४८ मध्ये शिवरायांनी हा परिसर आपल्या ताब्यात घेतला आणि समर्थ रामदास सन १६४९ मध्ये या घळीत वास्तव्यासाठी आले. ते नंतर सन १६६० पर्यंत म्हणजे दहा-अकरा वर्षे या ठिकाणी राहत होते. दासबोधाचा जन्म याच घळीत झाला. दासबोधाची सात आठ दशके त्यांनी या घळीतच लिहून पूर्ण केली. सन १६७६ मध्ये  दक्षिणदिग्विजयासाठी जातांना श्री समर्थांचा आशीर्वाद येथूनच घेऊनच छत्रपती शिवाजी महाराज पुढे गेले. आजच्या जगाला या घळीचा शोध धुळे येथील विख्यात समर्थभक्त श्री शंकर कृष्ण देव यांनी १९१६ साली लावून दिला.

## पहाण्याची ठिकाणे
पायऱ्या चढून आल्यावर समोरच ’शिवथरघळ श्री सुंदरमठ सेवा समिती’ने स्थापन केलेली इमारत लागते. इमारतीहून पुढे गेल्यावर सरळ जाणारा रस्ता थेट घळीपाशी घेऊन जातो. घळीमधे रामदासस्वामींची मूर्ती आहे.  घळीच्या समोरच सुंदर धबधबा आहे. तो धीरगंभीर आवाज करीत धरतीवर कोसळत असतो. घळीच्या वरील डोंगरसपाटीवर चंद्रराव मोऱ्यांच्या वाड्याचे अवशेष आहेत. या सपाटीवरून राजगड, रायगड, तोरणा आणि प्रतापगड सारख्याच अंतरावर आहेत.

## पोहोचण्याच्या वाटा
१) शिवथरघळीला जाण्यासाठी पायथ्यापर्यंत चांगला गाडी रस्ता आहे. पुढे १०० पायऱ्या चढून गेल्यावर आपण घळीपाशी पोहोचतो. मुंबई-गोवा महामार्गावर महाडच्या पुढे एक नदीवरील पूल लागतो. त्याच्या पुढे डाव्या बाजूला भोरकडे जाणारा वरंध घाटाचा फाटा लागतो. या रस्त्याने भोरच्या दिशेला जातांना बारस गाव आहे. येथे शिवथरकडे अशी पाटी लावली आहे. येथून पुढे  साधारण ३० किमी अंतर पार केल्यावर आपण शिवथरघळीच्या पायथ्याशी पोहोचतो. वाटेत कुंभे शिवथर, कसबे शिवथर, अंबे शिवथर ही गावे लागतात.

२) दुसरा मार्ग जरा अवघड आहे.  पुण्याहून निघून राजगड-भुतोंडे-बेळवंडी नदी, कुंबळ्याचा डोंगर, गोप्याघाट, कसबे शिवथर मार्गे घळीत पोहोचता येते. हा मार्ग तसा अवघड आणि वेळ खाणारा आहे.

## राहाण्याची सोय
येथे असणाऱ्या ’शिवथरघळ श्री सुंदरमठ सेवा समिती’च्या इमारतीमध्ये पूर्व परवानगीने अनेक जणांच्या राहण्याची सोय होते.
;जेवणाची सोय :
शिधा आपण स्वतः दिला तर जेवणाची सोयदेखील होते.
;पाण्याची सोय :
बारामाही पाण्याची सोय आहे.
;जाण्यासाठी लागणारा वेळ :
बसच्या शेवटच्या थांब्यापासून शिवथरघळीपर्यंत १० मिनिटे लागतात.

## पहा
समर्थ रामदासस्वामी ; महाराष्ट्रातील घाट रस्ते

वर्ग:रायगड जिल्हा
परागीकरण

cross pollination एका फुलातील परागकणांचे दुसऱ्या फुलावरील स्त्री केसराबरोबर मिलन होणे म्हणजे परागीभवन होय. फलधारणेसाठी परागीभवन ही एक अत्यंत आवश्यक क्रिया आहे. परागीभवन म्हणजे परागकणांचे फळधारणेसाठी होणारे स्थलांतर होय. हे स्थलांतर किटक घडवून आणतात. परागीभवन होण्यास एका फुलाचे पराग म्हणजे नर, परागवाहकाच्या मदतीने दुसऱ्या झाडावरच्या फुलाच्या बीजांड म्हणजे मादीपर्यंत पोहोचून त्यांचा संयोग व्हावा लागतो. यात वाऱ्याचाही उपयोग होत असतो. तसेच पाण्याचाही उपयोग होतो. परागकण पाण्यात पडून प्रवाहाबरोबर वाहात जातात व दुसऱ्या फुलांचे परागसिंचन करतात. मात्र या दोन्ही प्रकारात नेमकेपणा नसल्याने वनस्पती मोठ्या प्रमाणावर परागनिर्मिती करतात. पक्षी ही या प्रक्रियेत मदत करतात. एकाच जातीच्या फुलांचे पराग त्याच झाडावरील फुलांतील स्त्रीकेसरावर पडल्यास त्या परागीभवनाला स्वपरागीभवन म्हणतात.

## क्रिया
एखादा कीटक परागकण किंवा मध खाण्यासाठी फुलावर येतो, तेव्हा त्या मधापर्यंत पोहोचण्यासाठी त्याला फुलाच्या सर्वात आतल्या भागात जावे लागते. असे करताना वरच्या पातळीवर असलेले परागकण त्याच्या शरीराच्या विविध अवयवांना चिकटतात. मध खाल्ल्यावर तिथून दुसऱ्या फुलांवर बसताना हेच परागकण त्या फुलांवर पडतात. याच प्रक्रियेला परागसिंचन म्हणतात. याची परिणिती पुढे फलधारणेची क्रिया होते. परागवाहनाचं महत्त्वाचं काम किटकांमुळे होते. म्हणूनच कृषीक्षेत्रात त्यांचं विशेष महत्त्व आहे. परागीकरण झाले नाही, तर पीक आणि फलोत्पादनात मोठ्या प्रमाणात घट होते
## प्रमुख कीटक
परागीभवनात माश्या त्यातही मधमाशी, कुंभारमाशी, सुतारमाशी हे कीटक प्रमुख भूमिका बजावतात. मधमाश्यांची कृत्रिम पैदास केल्यावर त्यांची संख्या वाढल्याने फलधारणा मोठ्या प्रमाणार वाढते असे दिसून् येते.
## हे सुद्धा पहा
*मधमाशी

वर्ग:परागीभवन
वर्ग:वनस्पतीशास्त्र
वर्ग:कीटकशास्त्र
ग्याँगी प्रांत

**ग्यॉंगी** (कोरियन: 경기도)  हा दक्षिण कोरिया देशामधील सर्वाधिक लोकसंख्येचा प्रांत आहे. हा प्रांत दक्षिण कोरियाच्या उत्तर भागात पिवळ्या समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसला आहे. दक्षिण कोरियाची राष्ट्रीय राजधानी सोल पूर्णपणे ग्यॉंगीच्या अंतर्गत असली तरीही सोल शहर ग्यॉंगीचा भाग नाही.

## जुळी राज्ये/प्रांत
*  ग्वाटेंग
*  नूर्द-हॉलंड
*  तैपै
*  मॉस्को
*  मेहिको
*  व्हर्जिनिया
*  युटा
*  फ्लोरिडा
*  हा ताय
*  कातालोनिया
*  दक्षिण सुलावेसी
*  कनागावा
*  क्वांगतोंग
*  शांतोंग
*  ल्याओनिंग
*  ब्रिटिश कोलंबिया
*  क्वीन्सलंड
*  इस्लामाबाद
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:दक्षिण कोरियाचे प्रांत
*
मुट्टम

**मुट्टमं**(मल्याळम :മുട്ടം)(English : Thodupuzha)  भारताच्या केरळ राज्यातील इडुक्की जिल्हा मधे तोडुपुझा(थोडुपुझा) तालुक्यातील एक ग्रामपंचायत आहे. 
हे महानगर कोचि (कोचीन) पासून 66 की. मी. दुर् दक्षिण-पूर्विकडे बसलेली एक गाव आहे
]]
]]
## हेच नावानी ओळखलेल्या दुसरा ठीकाणे
केरळ आणि तामिळ नाडु मधे "मुट्टमं" नावाने ओळखलेला दहा ते अधिक ठिकाणाचे नाव खालील प्रमाणे आहेत
*1. तोडुपुझा(थोडुपुझा) - मुट्टमं
*2. तोडुपुझा (थोडुपुझा) - ऐषुमुट्टमं
*3. आलुवा - मुट्टमं
*4. चेरत्तला (चेर्थला) - मुट्टमं
*5. हरीप्पाड - मुट्टमं
*6. कासरागोड - मुट्टमं
*7. कण्णूर (कन्नूर)- मुट्टमं (पयांगाडी)
*8. कन्याकुमारी - मुट्टमं
*9. कडालूर - मुट्टमं
*10. नागपट्टिणमं - मुट्टमं
*11. कोयम्बटूर - मुट्टमं

## शिक्षा संस्थान 
*1. महात्मा गांधी युनिवर्सिटी कॉलेज ऑफ इंजीनियरिंग,तोडुपुज़ा (थोडुपुझा)
*2. गवर्नमेंट पॉलिटेक्निक कॉलेज,मुट्टमं
*3. तकनीकी हायर सेकेंडरी स्कूल, मुट्टमं
*4. गवर्नमेंट हायस्कुल, मुट्टमं
*5. सेंट थॉमस हाई स्कूल, तुटंगनाड
*6. शांथाल ज्योति पब्लिक स्कूल, मुट्टमं.
*7. पंचायत एल.पी. स्कूल, इल्लिचारी.
*8. शराफुल इस्लाम मदरसा
गवर्नमेंट हाई स्कूल: हे पाठशाला ही गावातील एक जुन्या शिक्ष केंद्र असुन त्याचे नाव श्रि लक्ष्मीविलासम संस्कृतम् पाठ्शाळा म्हणून ओळखलेला होतो 

## बैंक
*1. स्टेट बैंक आफ त्रावणकोर (कृषि) मुट्टमं - तुटंगनाड
*2. फेडरल बैंक, मुट्टमं.
*3. तोडुपुज़ा (थोडुपुझा) अर्बन बैंक, मुट्टमं.
*4. मुट्टमं सेवा सहकारी बैंक, मुट्टमं
*5. इडुक्की जिल्हा सहकारी बैंक, मुट्टमं
*6. तुटंगनाड सेवा सहकारी बैंक, तुटंगनाड
*7. सऊथ मालाबार ग्रामीण बैंक, मुट्टमं.

वर्ग:इडुक्की जिल्हा
डिलीरियम ट्रेमन्स

उजवे|इवलेसे|293x293अंश|डिलीरियम ट्रेमन्स
**डिलीरियम ट्रेमन्स** (delirium tremens) एक मानसिक तसेच शारीरिक रोग आहे. रोज मद्य सेवणाऱ्या व्यक्तीला अकस्मात मद्य घेता आले नाही तर जी गंभीर परिस्थिती निर्माण होऊ शकते, याला डिलीरियम ट्रेमन्स म्हणतात.  डिलीरियम ट्रेमन्समुळे जिवाला धोका निर्माण होऊ शकतो. रुग्ण कमालीचा अस्वस्थ होतो, विविध त्रास होऊ लागतात, निद्रानाश होतो, सर्व अंगाला घाम सुटू लागतो आणि मन खिन्न होते. डिलीरियम ट्रेमन्स होण्यापूर्वी नाडीची गती जलद होते. ताप येऊ लागतो. काहींना एकामागून एक फिटस्‌ येऊ लागतात (Status epilepticus). हृदयाचे ठोके अनियमितपणे पडू लागतात आणि रक्तदाब झपाट्याने उतरू लागतो. हा आजार मद्यपींपैकी १० टक्के व्यक्तींना होऊ शकतो.

वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
कृष्णा पाटील

**कृष्णा पाटील** ही एव्हरेस्ट शिखर सर केलेली भारतातली दुसरी सर्वांत कमी वयाची आणि पहिली मराठी मुलगी आहे.

वर्ग:भारतीय गिर्यारोहक
वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
तोडुपुळा

**तोडुपुळा** भारताचे केरळ राज्यातील इडुक्की जिल्ह्यामधील एक नगर पालिका आणि व्यवसाय केंद्र आहे. हे नगर महानगर कोची (कोचीन) पासून 58 की. मी. पूर्व दक्षिणकडेल बसलेला शहर आहे. 

वर्ग:केरळमधील शहरे
यशवंत गोविंद जोशी

वैद्य **यशवंत गोविंद जोशी**  (...) हे आयुर्वेद महाविद्यालय हडपसर आणि टिळक आयुर्वेद महाविद्यालय पुणेचे माजी प्राचार्य तसेच आयुर्वेद चिकित्सालयात मानद चिकित्सक आणि आयुर्वेद विषयावरील लेखक आहेत. वैद्य य.गो जोशी हे पुण्यातील टिळक आयुर्वेद महाविद्यालयातील एक अतिथी व्याख्याते आहेत.

## व्यक्तिगत जीवन
## वैद्य य. गो. जोशी यांनी लिहिलेली पुस्तके
वैद्य य.गो. जोशी पुण्याच्या शुक्रवार पेठेत रहात. वैद्य म्हणून ते जितके प्रसिद्ध आहेत त्याहून जास्त, ते एक यशस्वी लेखक म्हणून प्रसिद्ध आहेत. सामान्य वाचकांसाठी त्यांनी आयुर्वेदावरची अनेक छोटी छोटी पुस्तके लिहिली आहेत. त्यांची बहुतेक पुस्तके इंद्रायणी साहित्य प्रकाशन या संस्थेने प्रसिद्ध केली आहेत. ओरिगामी या विषयावरही त्यांचे एक पुस्तक आहे.

* आयुर्वेदीय पंचकर्म विज्ञान 
* आयुर्वेदीय शरीरक्रिया विज्ञान
* आसवे अरिष्टे काढे
* उदरभरण नोहे
* ऋतुचर्या
* किमया कागदाची (ओरिगामी) भाग १ व २ 
* कायचिकित्सा (महाविद्यालयासाठी पाठ्यपुस्तक)    
* गुटी वटी
* घृत तैल अवलेह मलम  
* चरकसंहिता खंड १ला व २रा (पाठ्यपुस्तक) (वैद्यमित्र प्रकाशन)	  
* चूर्णे
* भस्म पिष्टी रसायनकल्प
* यशवंत चिकित्सा
* रोगावस्था
* रोगविज्ञान विकृती विज्ञान
* शारीरक्रिया प्रात्यक्षिक    
* सद्य फलदायी व आत्ययिक चिकित्सा : आयुर्वेदिक औषधे एखाद्या आजारावर लगेच लाभदायी ठरू शकत नाहीत, ती दीर्घकाळ घ्यावी लागतात, असा एक गैरसमज आहे, तो चुकीचा आहे. योग्य आजारावर योग्य आयुर्वेदिक औषधे घेतली की तीही परिणामकारक ठरू शकतात हे या पुस्तकात आले आहे.
* साधे उपाय सोपे उपाय

## कारकीर्द
## मानव्यशास्त्री यशवंत गोविंद जोशी
या यशवंत गोविंद जोशी (जन्म : इ.स. १९४५) यांनी मध्य प्रदेशाचा भूगोल, शेती, मध्य प्रदेशातील आदिवासींचे जीवन, आदी विषयांवर जागतिक कीर्तीची सुमारे ११ इंग्रजी पुस्तके लिहिली आहेत. त्यांपैकी काही अशी :- 
* Impact of urbanization on the typological characteristics of agriculture : a study of the area around Indore City, Madhya Pradesh (१९८३)
* In search of livelihood : labour migration from Chattisgarh b(इ.स. २००४ साली या पुस्तकाच्या २ आवृत्त्या प्रसिद्ध झाल्या.)
* Development in over-exploited tribal regions (इ.स. १९८८ ते १९९० दरम्यान ४ आवृत्त्या)
* नर्मदा बेसीन का कृषि भूगोल (हिंदी) : इ.स. १९७२पर्यंत २ आवृत्त्या.
* Perception of drought and the adoption of control strategy in the Jhabua Region of Madhya Pradesh
* Post-matric scholarship to the scheduled castes and scheduled tribes in Madhya Pradesh (१९९८, २ आवृत्त्या)
* Subhodha Dnyaneshwari - (मराठी, आणि इंग्रजी, अध्याय १ ते १८) (१९७९) 
* Social environment for sustainable development (इ.स. १९९८ व १९९९ अशा दोन आवृत्त्या) 
* Study conducted at Jhābua district of Madhya Pradesh
* Spatial impact of tribal development blocks on the agricultural development (१९९९)
आत्माराम भैरव जोशी

**डॉ. आत्माराम भैरव जोशी** (१७ नोव्हेंबर, १९१६ - ३ जुलै, २०१०) हे एक भारतीय कृषिशास्त्रज्ञ होते. त्यांचा जन्म जबलपूर येथे झाला व शिक्षण रायपूर, नागपूर, दिल्ली व केंब्रिजमध्ये झाले. वनस्पतिपेशीविज्ञान (Plant Genetics, Cytogenetics, Plant Breeding) हे त्यांचे अभ्यासाचे खास विषय होते.

१९३७ पासून १९७७ पर्यंत भारतीय कृषी संशोधन परिषद (दिल्ली) या संस्थेत असलेले डॉ. जोशी १९६६ साली त्या संस्थेचे उपमहासंचालक झाले. त्याच काळादरम्यान, म्हणजे १९६५-६६ व १९७२-७७ या काळात ते इंडियन अ‍ॅग्रिकल्चरल रिसर्च इन्स्टिट्यूटमध्ये संचालक होते. १९७७-८० या काळात ते राहुरीच्या महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरू होते.

भारतात १९७० च्या दशकात झालेल्या हरितक्रांतीत डॉ. जोशी यांचा महत्त्वाचा वाटा होता. जागतिक अन्न संघटनेच्या विनंतीवरून इंडोनेशिया, पेरू, नेदरलँड्स, बांग्लादेश, टांझानिया इत्यादी देशांचे धान्योत्पादन वाढविण्यातही त्यांचे मोठे योगदान होते.

भारतभरात कोणती पिके घ्यायची, एखाद्या पिकाची कोणती जात कोठे घ्यायची हे ठरविणाऱ्या राष्ट्रीय समन्वयक समितीचे ते अध्यक्ष होते. पीक उत्पादन वाढावे, त्यांची किंमतही कमी राहावी यासाठी त्यांनी प्रयत्न केले. पिकांना होणारी रोगराई कमी करण्यासाठी औषध फवारणी करण्याऐवजी त्यांनी पिकातच तशी प्रतिकारशक्ती निर्माण होईल, अशी योजना केली. त्यामुळे पिकावर पडणारी कीड २० ते ३० टक्क्यांवरून दोन ते तीन टक्क्यांवर आली. त्यांनी भारतभर शेतकऱ्यांमध्ये याचा प्रचार-प्रसार केला. हे पाहून इतर शास्त्रज्ञांनीही याबाबत संशोधन सुरू केले. डॉ. जोशींच्या सल्ल्यामुळे गहू, मका, वरी, तांदूळ, कापूस, एरंडी, शेंगा, सोयाबीन, ताग, डाळी, तीळ, जनावरांसाठी चारा इत्यादी पिकांच्या उत्पादकतेत वाढ झाली.

जगात पिकांच्या मूळ जातींपासून नवनवीन जाती निर्माण होत आहेत. नवीन जातीत काही दोष निर्माण झाले, तर पुन्हा मूळ जातीचे संशोधन करून त्यांच्यातून हे दोष काढून टाकणे गरजेचे असते. यासाठी पिकांची सगळी मूळ वाणे जतन केली पाहिजेत, हा डॉ. जोशींचा सल्ला जागतिक अन्न संघटेनेने मान्य केला व तशी यंत्रणा निर्माण करण्याची जबाबदारी त्यांच्यावरच टाकली. हे काम डॉ. जोशींनी पूर्ण केले. जिनिव्हातील जागतिक अन्न संघटनेची सल्लागार समिती जिनिव्हातूनच शेतीसंदर्भात सल्ले देण्याचे काम करीत असे. पण शेतकऱ्याला त्याच्या शेतावर जाऊन सल्ला दिला पाहिजे, असे डॉ.जोशींनी त्यांना सुचविले.

डॉ. जोशी यांनी आपल्या नोकरीदरम्यान विविध कामानिमित्त १९ देशांना भेटी द्याव्या लागल्या होत्या.  त्यांच्या नावावर सुमारे ३०० शोधनिबंध आहेत.

३ जुलै २०१० रोजी वयाच्या ९४ व्या वर्षी डॉ.जोशी यांचे पुणे येथे निधन झाले.

## पुरस्कार
* डॉ. आ. भै जोशी यांना इ.स. १९७६मध्ये पद्मश्री पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.
* त्यांना बोरलॉग पुरस्कार (Dr. Norman E. Borlaug Award), परभणी कृषी विद्यापीठ आणि गोविंद वल्लभ पंत विश्वविद्यालय यांनी डॉक्टर ऑफ सायन्स या मानद पदवीने सन्मानित केले गेले होते.
*डॉ. आ.भै. जोशी यांच्या स्मरणार्थ भारत सरकारने कृषिक्षेत्रात लक्षणीय काम कराणाऱ्या शास्त्रज्ञांकरिता डॉ.ए.बी. जोशी स्मृति पुरस्कार ठेवला आहे. एक लाख रुपये रोख आणि स्मृतिचिन्ह असे पुरस्काराचे स्वरूप आहे. भारत सरकारच्या कृषिखात्याचे माजी सचिव,  इंडियन कौन्सिल ऑफ अ‍ॅग्रिकल्चरल रिसर्च(दिल्ली) या संस्थेचे माजी महासंचालक आणि (२०१२ साली) हरियाणा शेतकरी आयोगाचे प्रमुख असलेले डॉ. आर.एस. परोदा यांना २० फेब्रुवारी २०१२ रोजी भारताचे पंतप्रधान डॉ. मनमोहन सिंग यांच्या हस्ते पहिला डॉ.ए.बी. जोशी स्मृति पुरस्कार देण्यात आला.

वर्ग:इ.स. १९१६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:शेतीतज्‍ज्ञ
जयदेवी लिगाडे

** जयदेवीताई लिगाडे** (२३ जून, इ.स. १९१२:सोलापूर - २५ जुलै, इ.स. १९८६) या कन्नड भाषेतील एक कवयित्री होत्या. त्यांच्या वडिलांचे नाव चन्नबसप्पा आणि आईचे संगव्वा मडकी होते. जयदेवीताईंचे वडील शिक्षणप्रेमी होते. संगव्वाबाई सामाजिक कार्यकर्त्या होता. आपल्या घरीच त्या स्त्रियांसाठी प्रौढ शिक्षणाचे वर्ग घेत असत.

बालपण  सोलापुरात गेले असल्याकारणाने जयदेवीताईचे सहावीपर्यंतचे प्राथमिक शिक्षण मराठीतून झाले. वयाच्या चौदाव्या वर्षी त्यांचे लग्न सोलापूरमधील धनाढ्य घरातील चनमल्लप्पा लिगडे यांच्याशी झाले. 
लग्नानंतर जयदेवीताईंनी कानडी भाषेचा अभ्यास करून तिच्यात प्रावीण्य मिळविले. त्यांनी कन्नड भाषेतील समृद्ध साहित्य मराठीत आणले. सोलापूरच्या सिद्धरामेश्वरावर त्यांची श्रद्धा होती. सिद्धरामेश्वराच्या वचनांचे मराठी भाषांतर करून जयदेवीताईंनी त्याचे ’सिद्धवाणी’ नावाचे पुस्तक १९५४ साली प्रकाशित केले. त्यानंतर त्यांनी बसवदर्शन, महायोगिनी वगैरे पुस्तके मराठीत आणली. श्री सिद्धाराम पुराण हे नवरसयुक्त महाकाव्य असून त्यामध्ये ४००१ ओव्या आहेत. या काव्याच्या निमित्ताने जयदेवीताईंनी मूळ कन्नडच्या बोलीभाषेत असलेला ’त्रिपदी छंद’ मराठी साहित्यिकांना परिचित करून दिला. या महाकाव्यात दहा-बारा प्रकारचे त्रिपदी छंद वापरल्यामुळे त्यांनी कन्नड साहित्य प्रांतातही मोठी कीर्ती मिळविली. डॉ. जयदेवी लिगाडे यांची कन्नड भाषेत १० आणि मराठीत ८ पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत. त्यांची दोन कानडी आणि एक मराठी पुस्तक अजून अप्रकाशित आहे.

साहित्यलेखनाशिवाय सामाजिक, सांस्कृतिक, धार्मिक, अध्यात्म व राजकीय क्षेत्रातसुद्धा त्यांनी कार्य केले होते. महिलांसाठी प्रौढ शिक्षण, हस्तकला, वक्तृत्व आदींना त्यांनी प्रोत्साहन दिले. दलितोद्धार, कुटुंबनियोजन आणि स्त्रीस्वातंत्र्य यांसाठी त्यांनी आयुष्यभर प्रयत्न केले. हैदराबाद संस्थानातील पीडित नागरिकांना त्यांनी आपल्या शेतात आश्रय दिला होता. १९४८ साली महात्मा गांधीजींची हत्या झाल्यानंतर त्यांनी सोलापुरात विविध ठिकाणी शोकसभांचे आयोजन केले होते. प्रसिद्ध नेत्रतज्ज्ञ डॉ. एम. सी. मोदी(दावणगिरी) यांची नेत्रशिबिरे भरविण्यात त्यांनी पुढाकार घेतला होता. त्या मराठी-कन्नड समरसतेच्या प्रतीक होत्या.  अशा जयदेवीताई लिगाडे यांचे १९८६ साली, वयाच्या ७५व्या वर्षी निधन झाले. बसवकल्याण येथे त्यांची समाधी आहे. 

## डॉ. जयदेवीताईंची कानडी पुस्तके
* अरविंद कल्याणक
* जयगीता
* ताईत पदगळू
* तारक तंबुरी 
* बंदेऊ कल्याणक 
* साविरद पदगळू 
* सिद्धरामेश्वर पुराण (महाकाव्य)

## कानडीतून मराठीत आणलेली पुस्तके
* अण्णबसवण्णा 
* त्रिविधी
* बसवदर्शन  
* महायोगिनी (अक्क महादेवीची वचने)
* महावीर वाण
* शून्य संपादने (बृहत्भाषांतरित महाकाव्य- प्रकाशक मराठी साहित्य व संस्कृति मंडळ)
* सिद्धवाणी (सिद्धरामाची वचने)
* सिद्धलिंग वाणी

## सन्मान, पुरस्कार
* १९७४ साली मंड्या येथे झालेल्या अखिल भारतीय कन्नड साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षस्थान त्यांनी भूषविले होते.
* हुबळी येथील २६व्या अखिल भारतीय वीरशैव महासभेच्या महिला अधिवेशनाच्या त्या अध्यक्ष होत्या.
* १९७१ साली कर्नाटक विश्वविद्यालयाने त्यांना सन्माननीय डी.लिट. पदवी देऊन त्यांचा सन्मान केला.
* ब्रिटिश सरकारने दिलेली ’केसरेहिंद’ ही पदवी त्यांनी नाकारली होती.

वर्ग:कन्नड साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८६ मधील मृत्यू
जिम याँग किम

**जिम यॉंग किम** (८ डिसेंबर, १९५९ - ) हे जागतिक बँकेचे १२ वे अध्यक्ष आहेत. हे २०१२-१९ दरम्यान या पदावर होते.

वर्ग:जागतिक बँकेचे अध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १९५९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पवनार

**पवनार** हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील वर्धा तालुक्यातील वर्धा शहरापासून ६ किमी अंतरावर असलेले एक गाव आहे. आचार्य विनोबा भावे यांचे भारतीय स्वातंत्र्य लढ्यात मोलचे योगदान लाभले. भारतीय स्वातंत्र्य लढ्यासाठी  त्यांनी संपूर्ण भारतभर भूदान चळवळ उभारली.

**पवनार** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील वर्धा तालुक्यातील एक गाव आहे.
## भौगोलिक स्थान
## हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात मोठा फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी पर्यंत असते.

## लोकजीवन
पवनार येथील लोकात धार्मिदृष्ट्या एकता आहेत. 
गावातील लोक उत्साहाने सर्व धार्मिक कार्यक्रम करतात व गावातील प्रत्येक गोष्टीत अग्रेसर असतात.

## प्रेक्षणीय स्थळे
## नागरी सुविधा
पवनार येथील लोकसंख्या ७,७५२(२०११ नुसार) इतकी आहे.  गावाचे क्षेत्रफळ हे १५३६.३० इतके आहेत. गावातील लोक शेतीला प्राथमिकता देतात. या गावात दोन प्राथमिक शाळा, दहा अंगणवाड्या, व काही प्रायव्हेट शाळा आहेत. गावात १००% साक्षरता आहे. तसेच गाव हागणदारी मुक्त आहे. घरोघरी नळ व्यवस्था असून ६ सार्वजनिक विहिरी, २७ handpump, आहे. यंदा गावात १४ घरकुल योजना सफल झाल्यात. गावात आश्रम व्यतिरिक्त काही मंदिरे आहेत. गावात धार्मिकदृष्ट्या एकता आढळून येते.
१५ सप्टेंबर २०२२

## जवळपासची गावे
## आश्रम
या गावी धाम नदीचे तीरावर आचार्य विनोबा भावे यांचा आश्रम आहे. 
हा आश्रम १५ एकर जागेवर् विस्तारलेला आहे. ह्यात खुप् जैविक विविधता आहे. अनैसर्गिक गोष्टींनपासून खुप दुर आणि निसर्गाच्या सान्निध्यात वसलेल्ला असा हा आश्रम ईथे येणाऱ्या लोकांना आकर्शित करतो. ईथे येणारे बहुतेक लोक उच्च शिक्शित असतात. भुदान आंदोलनाचे प्रणेते विनोभा भावे यांनी हा आश्रम सुरू केला. विनोभांनी हा आश्रम खास करून् महिलांसाठी चालु केला. ईथे येणाऱ्या महिला साध्वी (मीराबाई सारख्या) जिवनाच्या उपासक होत्या. आश्रमात रहाणाऱ्या महिला याला ब्रह्म विद्या मंदिर म्हणून संबोधत. सध्या ह्या आश्रमाचे व्यवस्थापक विनोबा भावेंचे सहयोगी, श्री गौतम बजाज आहेत.

## संदर्भ
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/

वर्ग:वर्धा जिल्हा
वर्ग:विनोबा भावे
वर्ग:वर्धा तालुक्यातील गावे
वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
हिजबूल मुजाहिद्दीन

**हिजबुल मुजाहिद्दीन** ही  पाकिस्तान पुरस्कृत दहशतवादी संघटना आहे. 

## संदर्भ 
वर्ग:दहशतवादी संघटना
विठ्ठलगड (बीड)

बीड जिल्ह्यातील आष्टी तालुक्यातील विठ्ठलगड, बीड या गावी संत भगवानबाबा यांचे मंदिर आहे. येथील पूर्वाभिमुख असलेल्या या मंदिरात भगवानबाबा महाराजांची आणि विठ्ठल-रखुमाईची मूर्ती आहे. मकराणा जातीच्या पांढऱ्या दगडात या मूर्ती घडवण्यात आल्या आहेत. वार्षिक नारळी हरिनाम सप्ताहनिमित्त विविध धार्मिक कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले. बाबाचा देशभर हजारोंवर अनुग्रहित भक्त परिवार आहे. वर्षभरात हजारो भाविक येथील मंदिराला भेट देतात.

वर्ग:बीड जिल्ह्यातील गावे
ऑपरेशन रेड स्पायडर

**ऑपरेशन रेड स्पायडर** हे  'कोब्रा पोस्ट' या मासिकाने केलेल्या  स्टिंग ऑपरेशनचे नाव होते.या स्टिंग ऑपरेशनमध्ये  देशातील खासगी क्षेत्रातील तीन प्रमुख बँका एचडीएफसी बँक, आयसीआयसीआय बँक आणि अ‍ॅक्सिस बँक या काळा पैसा गोरा करत असल्याचे खळबळजनक खुलासा 'कोब्रा पोस्ट' या मासिकाने १४ मार्च  २०१३रोजी केला.

## संदर्भ 
वर्ग:बँका
अखिल भारतीय तंत्रशिक्षण परिषद

**अखिल भारतीय तंत्रशिक्षण परिषद** ही भारत सरकारची देशातील पदविका अभ्यासक्रमामध्ये सुसूत्रता आणि किमान दर्जा राखण्यासाठी  व्यापक विचारमंथन घडवून ठोस धोरण आखण्याच्या उद्देशाने स्थापन केलेली संस्था आहे.नोव्हेंबर 1945 रोजी स्थापना झाली.

वर्ग:भारतातील शैक्षणिक संस्था
बुधा नदी

**बुधा नदी** ही पुणे जिल्ह्यातील एक नदी आहे. ती वडगाव मावळातील नवलाख उंब्रे येथे सुधा नदीला जाऊन मिळते. या सुधा आणि बुधा नद्यांच्या संगमावर एक बाराव्या शतकातील राम मंदिर आहे. सुधा नदीला बाराही महिने पाणी असते. ही नदी जाम्बोडे - सुदवडी- सुदुम्बरे - येलवाडी मार्गे वहात वहात देहूतील इंद्रायणी नदीला जाऊन मिळते. 

## पहा
महाराष्ट्रातील जिल्हावार नद्या

वर्ग: महाराष्ट्रातील नद्या
विठ्ठल मंदिर (पंढरपूर)

**पंढरपूरचे विठोबा मंदिर** हे कोट्यवधी हिंदू भाविकांचं आराध्य दैवत तसेच महाराष्ट्राचे कुलदैवत असलेल्या विठ्ठलाचे प्रसिद्ध मंदिर आहे. या मंदिरामुळे  पंढरपुरला दक्षिण काशी म्हणतात.

इसवी सन ५१६ मध्ये सापडलेल्या ताम्रपटापासून पंढरपूरचा आणि त्याच्या आसपास असणाऱ्या काही गावांचा उल्लेख आढळतो. याबरोबरच देवळाचा ' लहान माडू ( देऊळ) उल्लेखही नंतरच्या काही शिलालेखांमध्ये पाहायला मिळतो. विशेषतः बाराव्या शतकात सापडलेल्या ' ८४ वा लेख ' हा शिलालेख सध्याच्या मंदिराबाहेर उत्तरेकडच्या भिंतीवर लावण्यात आला आहे. आधीच्या देवळानंतर ८४ वर्षांनी या देवळाचा जीणोर्द्धार झाला आहे असे समजुन ८४ लक्ष योनीतून मुक्ती मिळण्यासाठी भाविक त्याला पाठ घासून मगच देवळात प्रवेश करतात. यामुळे हा शिलालेख झिजल्याने त्यास आता तारेचं कुंपण बसवलं आहे.

गाभारा, अंतराळ आणि सभामंडप हे आताच्या देवळाचे मुख्य घटक असून सभामंडपाच्या १६ खांबांपैकी एकावर चांदीचं आवरण बसवलं असून तोच गरूडस्तंभ म्हणून ओळखला जातो.सोळाव्या शतकात विजयनगरच्या कृष्णदेवरायाने भक्तीसाठी विठोबाची मूर्ती आपल्या राज्यात नेली होती; पण ती एकनाथांचे पणजोबा भानुदास यांनी परत आणली.सोळखांबी मंडपात त्यांची समाधी असून आत जाताना उजव्या हाताच्या पहिल्या पादुका हीच त्यांची समाधी होय. स्थापत्यशास्त्राच्या दृष्टीने विचार केला तर जीणोर्द्धार करण्यात आलेलं पांडुरंगाचं मंदिर हे १६, १७ आणि १८ व्या शतकातलं बांधकाम असावं, असा जाणकारांचा अंदाज आहे. असं असलं तरीही मूळ मंदिराचे १२ व्या शतकातले अवशेष अजूनही तिथे आढळतात. या देवळाच्या दक्षिणेला खंडोबा, व्यंकटेश अशा देवतांची लहान लहान देवळंही आहेत.

१९४६ मध्ये साने गुरुजींनी हरिजनांना पंढरपूरच्या विठ्ठलमंदिरात प्रवेश मिळावा म्हणून उपवास केला, तेव्हा हरिजनांना मंदिर खुले झाले.

वर्ग:हिंदू मंदिरे
वर्ग:महाराष्ट्रातील तीर्थक्षेत्रे
वर्ग:पंढरपूर
वर्ग:सोलापूर
वर्ग:प्राचीन वास्तू
वर्ग:सोलापूरातील मंदिरे
वर्ग:सोलापूरातील पर्यटनस्थळे
याज्ञवल्क्य वासंतिक साहित्य संमेलन

याज्ञवल्क्य साहित्य संमेलन एकदा पुण्यात वसंत ऋतूत भरले होते. त्याचे अध्यक्ष प्रा. लक्ष्मीकांत सखाराम तांबोळी होते.

पहा : साहित्य संमेलने

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९९५

## निवडणूक कार्यक्रम
## मतदान
### माहिती
* एकूण मतदारसंघ: २८८
* उमेदवार:   (पैकी  महिला)
* मतदारांची एकूण संख्या :
**पुरुष :
**महिला :
**एकूण :
* मतदान केंद्राची संख्या :
* सर्वाधिक उमेदवार असणारे केंद्र :
* सर्वांत कमी उमेदवार असलेले केंद्र :
* सर्वाधिक मतदार असलेले केंद्र :
* सर्वांत कमी मतदार असलेले केंद्र :
* सर्वाधिक म्हणजे चार महिला उमेदवार असलेला-
* एकूण मतदान:

## पक्षनिहाय उमेदवार
## पक्षनिहाय विजेते
१९९५
टॅक्‍स डिडक्‍टेड ॲट सोर्स

**टॅक्‍स डिडक्‍टेड ॲट सोर्स** तथा टीडीएस ही भारतीय सरकारचा आयकर गोळा करण्याचा एक मार्ग आहे. १९६१ च्या इंडियन इन्कम टॅक्स ॲक्ट तहत काही विशिष्ट विनिमयांतून मिळणाऱ्या पैशातून हा कर परस्प सरकारजमा होता व उरलेली रक्कम घेणाऱ्यास दिली जाते.

वर्ग:भारतातील कररचना
केंद्रीय प्रत्यक्ष कर मंडळ

**केंद्रीय प्रत्यक्ष कर मंडळ** 

वर्ग:रिकामी पाने
राष्ट्रीय प्रत्यक्ष कर प्रबोधिनी

**राष्ट्रीय प्रत्यक्ष कर प्रबोधिनी** ही भारतीय राजस्व सेवा तसेच आयकर विभागातील अधिकारी घडवण्याकरिता निर्मिलेली की सर्वोच्च प्रशिक्षणसंस्था आहे. या  प्रशिक्षणसंस्थेची स्थापना ५  फेब्रुवारी १९५७ साली नागपूर येथे झाली.

वर्ग:भारतातील कररचना
उत्तर ग्याँगसांग प्रांत

**उत्तर ग्यॉंगसांग** (कोरियन: 경상북도; संक्षिप्त नाव: ग्यॉंगसांगबुक)  हा दक्षिण कोरिया देशामधील एक प्रांत आहे. हा प्रांत दक्षिण कोरियाच्या पूर्व भागात जपानच्या समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसला आहे. ह्या प्रांताची राजधानी दैगू येथे असली तरीही दैगू शहर उत्तर ग्यॉंगसांगच्या अखत्यारीत येत नाही.

## जुळी राज्ये/प्रांत
* अल्सास
* ओहायो
* प्रिमोर्स्की क्राय
* बुर्सा प्रांत

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:दक्षिण कोरियाचे प्रांत
*
दक्षिण ग्याँगसांग प्रांत

[250 px|इवलेसे|[युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थान असलेले येथील हेइन्सा बौद्ध विहार]]
**दक्षिण ग्यॉंगसांग** (कोरियन: 경상남도; संक्षिप्त नाव: ग्यॉंगसांगनाम) हा दक्षिण कोरिया देशामधील एक प्रांत आहे. हा प्रांत दक्षिण कोरियाच्या दक्षिण भागात जपानच्या समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसला आहे. चांगवान हे कोरियामधील मोठे औद्योगिक शहर ह्या प्रांतची राजधानी आहे.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:दक्षिण कोरियाचे प्रांत
*
मधुरिता सारंग

नृत्यश्री **मधुरिता सारंग** ( इ.स.१९५३;   - ३ एप्रिल २००६) या महाराष्ट्रातील एक प्रथितयश नृत्यांगना होत्या.

## पूर्वायुष्य 
मधुरिता यांच्या आईचे नाव अन्नपूर्णा. त्या डॉक्टर होत्या. सारंग घराणे अत्यंत श्रीमंत असल्याने मधुरिताच्या वाढदिवसाला त्यांच्या घरी अली अकबर खॉं, पंडित जसराज, रईस खान, प्रोतिमा बेदी, शोभा गुर्टू, किशोरी आमोणकर, सितारादेवी यांसारखे कलाकार येऊन आपले कार्यक्रम करीत असत. साहजिकच मधुरिताला संगीताची आणि नृत्याची गोडी अगदी बालवयातच लागली. जरी मधुरिताची इच्छा वकील होण्याची होती तरी त्या शेवटी नृत्यकलेत पारंगत झाल्या.  त्यांनी पंडित शंकर प्रसाद, लच्छू महाराज, पंडित चौबे महाराज आणि  बिरजूमहाराज या नृत्यकलेतील दिग्गजांकडून कथक नृत्याचे शिक्षण घेतले होते. त्या चंद्रशेखर पिल्लै आणि कल्याणसुंदरम् यांच्याकडे भरतनाट्यम्&zwnj;ही शिकल्या होत्या.

## कारकीर्द 
मधुरिता सारंग यांचे मानवी भावनांचे दर्शन घडवणारे नृत्यकौशल्य, नाच बसवून घेण्याची हातोटी आणि  नृत्यनाट्याच्या अद्‌भुत संकल्पना खरोखरच लाजवाब असत. अमेरिकेतील न्यू यॉर्क येथील जगप्रसिद्ध ॲलिस टुली हॉलमध्ये त्यांचा कथक नृत्याचा कार्यक्रम आणि त्याच वेळी झालेला शोभा गुर्टू यांचे गायन फार वाखाणले गेले होते. मधुरिता सारंग यांनी अमेरिकेशिवाय ब्राझील(१९९५), ऑस्ट्रेलिया, रशिया, न्यू झीलंड, जपान आदी देशांत आणि लंडन, सिंगापूर, रिओ-डी-जानीरो, दुबई आदी ठिकाणी आपल्या नृत्याचे कार्यक्रम केले होते.

मधुरिता सारंग याच्या भगिनी आणि गुरूभगिनी रचना सारंग यांनीही मधुरिताच्या स्मरणार्थ मुंबईत ’रचना आणि मधुरिता सारंग स्कूल ऑफ कथक अँड परफॉर्मिंग आर्ट्‌स’ (Rachna and Madhurita Sarang Academy of Performing Arts) या नावाची नृत्यसंस्था काढली आहे. मधुरिता सारंग यांच्या शिष्या अर्चना संजय यांनी २००४ साली पुणे शहरात ’कथक साधना केंद्र’ नावाची एक कथक नृत्य शिकवणारी संस्था काढली होती. मधुरितांच्या अकाली मृत्यूनंतर त्यांच्या स्मरणार्थ त्या संस्थेचे नाव ’मधुरिता सारंग स्कूल ऑफ कथक अँड परफॉर्मिंग आर्ट्‌स’असे बदलण्यात आले. अर्चना संजय या त्या संस्थेच्या सध्याच्या (इ.स.२०१३) संचालिका आहेत.

## सारंग यांच्या नावे दिला जाणारा पुरस्कार 
पुण्याच्या त्या नृत्यसंस्थेतर्फे मधुरिता सारंग यांच्या जानेवारीतील स्मृतिदिनाच्या निमित्ताने दरवर्षी एका नृत्यकलाकाराला आणि एका दृश्यकला सादर करणाऱ्या कलावंताला 'मधुरिता सारंग स्मृति सन्मान' पुरस्कार दिला जातो. ह्या पुरस्काराचा दर्जा आंतरराष्ट्रीय पुरस्काराच्या वा जीवनगौरव पुरस्कारांच्या योग्यतेचा असतो. आत्तापर्यंत हे पुरस्कार राजेंद्र गंगाणी, पुरु दधीच (२०१०), मंजिरी देव, गीतांजली लाल (२०१२), कुमुदिनी लाखिया (२००९), शमा भाटे (२०१३), डॉ.सुचेता भिडे चापेकर या नृत्यगुरूंना, तसेच गायक अजय पोहनकर (२०१०), बासरीवादक रोणू मुजुमदार (२०१२), तबलावादक सुरेश तळवलकर (२००९) व सतारवादक मंजू मेहता (२०१३) यांना प्रदान केले गेले आहेत.

हा पुरस्कार वितरण सोहोळा पुण्यात होतो आणि त्या दिवशी होणाऱ्या नृत्याच्या आणि संगीताच्या कार्यक्रमाला श्रोत्यांना आणि प्रेक्षकांना मुक्त व विनामूल्य प्रवेश असतो.

पहा : मराठी नर्तकी

वर्ग:इ.स. १९५३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००६ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय नर्तक
वर्ग:कथक नर्तक
धाबे

**धाबे** (अनेकवचन: **धाबी**) ही दक्षिण आशियातील पारंपरिक घरांमध्ये आढळणारा छतांचा एक प्रकार आहे.

## रचना 
धाब्याचे छप्पर घालण्याची पद्धत अशी असते : लाकडाचे किंवा बांबूचे कमी व्यासाचे उभे आडवे लांब खांब टाकून त्यावर गवत किंवा नारळाच्या झावळ्या रचतात. त्यावर  मातीचे दीड-दोन फूट जाडीचे थर घालतात . मातीचे हे थर चांगले धोपटले गेल्यावर त्यांवर कोळशाच्या खरीचा थर घालतात.  ही खर पाणी शोषून घेते. बेताचे पर्जन्यमान असणाऱ्या प्रदेशांत पावसाच्या पाण्याचा बंदोबस्त करण्यास धाब्यांवरील खरीचा थर उपयुक्त ठरतो.

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:घर
वर्ग:वास्तुशास्त्र
राष्ट्रीय छात्र सेना

**राष्ट्रीय छात्र सेना** (en: National Cadet Corps - NCC ) ही भारतातील देशांतर्गत असुरक्षित प्रसंगी नागरी संरक्षण व नागरी सेवकासाठी मोलाचे कार्य करणारी छात्र सेवा संघटना आहे. २६ नोव्हेंबर १९४८ला विशेष कायदा मंजूर करून एनसीसीची स्थापना करण्यात आली. देशातील सर्व बहुतेक शाळा व महाविद्यालयांमधून ही योजना राबवली जाते. त्याअंतर्गत सैन्याविषयी आवड निर्माण करणारे विविध कार्यक्रम घेतले जातात. त्यातून देशाप्रती आदर, निष्ठा, प्रेम असलेले साहसी युवक तयार करणे हाच संघटनेचा उद्देश आहे. 

राष्ट्रीय छात्र सेना अर्थात एनसीसी हा शाळा व कॉलेजमध्ये यापुढे वैकल्पिक विषय म्हणून राहणार आहे, याविषयाची सक्ती नसून, त्याला श्रेयांक देण्यात येणार आहेत. विद्यापीठ अनुदान आयोग, अखिल भारतीय तंत्रशिक्षण परिषद आणि सीबीएसई बोर्डाशी संलग्न सर्व शाळा लवकरच त्याची अंमलबजावणी करणार आहेत.

 

## xराष्ट्रीय छात्र सेना समूहगीत

हम सब भारतीय है, हम सब भारतीय है|
अपनी मंझील 'एक है, हा, हा, हा,' एक है, हो, हो, हो, 'एक है|
हम सब भारतीय है. काश्मीर की धरती राणी है, सरताज हिमालय है, 
सदियों से हमने इसको अपने खून से पाला है देश की रक्षा की खातिर हम शमशीर उठा लेंगे, हम शमशीर उठा लेंगे|
बिखरे बिखरे तारे जमीं पर 'है हम लेकिन ज़िलमिल 'एक है, हा, हा, हा, 'एक है, हम सब भारतीय है|
जगमग लेकिन मंदिर गुरुद्वारा भी है यहॉं, और मशिद भी है यहॉं, 
गिरिजा का है घड़ियाल कहीं, मुल्ला की कहीं है अजान, 
'एक हसणे अपना राम है,' एक हाय अल्लाह ताला है, 
'एक हसणे अल्लाह ताला है, रंगे बिरंगे दीपक है हम, 
'एक है, हा हा हा' एक है, हो हो हो 'एक है|
हम सब भारतीय है, हम सब भारतीय है|

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारताचे सैन्य
हिरोजी इंदुलकर

**हिरोजी इंदुळकर** हे छत्रपती शिवाजी महाराजांचे बांधकाम प्रमुख होते. त्यांनी शिवरायांच्या स्वराज्याची राजधानी रायगडचे बांधकाम अत्यंत मजबूत असे बांधले. आत्ताच्या कोणत्याही सिविल इंजिनिअरला लाजवेल असे बांधकाम कौशल्य त्यांच्याकडे होते. हिरोजी इंदुळकर यांचे बांधकाम कौशल्य पाहून छत्रपती शिवरायांनी त्यांना अनेक किल्ल्यांच्या बांधकामाचे काम दिले.

शिवराज्याभिषेकाच्या वेळेस खुद्द छत्रपती शिवाजी महाराजांनी हिरोजीस रायगडावरील इमारती, तळी, मनोरे, रस्ते, देवळे इत्यादी बांधकामे हाती दिले होते आणि त्याची जबाबदारी सोपविली होती. गड बांधण्याचे काम याने आपल्या देखरेखीखाली पूर्ण करून घेतले.त्यात त्यांनी वापी-कूप-तडाग, प्रासाद, उद्याने, राजपथ, स्तंभ, गजशाला, नरेंद्रसदन, बारा महाल अशा अनेक इमारती हिरोजीनी रायगडावर उभ्या केल्या. गड पाहिल्यावर छत्रपती शिवाजी राजे बेहद्द खुश झाले आणि महाराजांनी हिरोजींना विचारलं! हिरोजी राजधानीचा गड तुम्ही बांधलात. हिरोजी तुम्ही आज काय मागाल ते आम्ही तुम्हाला खुशीन देवू. तेव्हा हिरोजी काहीच न बोलता उभे राहिले. महाराज म्हणाले! हिरोजी बोला. त्यावेळी हिरोजी इंदुळकर म्हणाले. राजं आम्हाला काय बी नग, फक्त राजांनी एक अनुमती द्यावी. आणि महाराज म्हणाले बोला हिरोजी बोला. तेव्हा हिरोजीं म्हणाले राज, या गडावरील जगदीश्वर मंदिराच्या एका पायरीवर आमचं नाव कोरण्याची अनुमती द्यावी. आणि राजांनी त्यांना एका पायरीवर नाव कोरण्याची अनुमती दिली. म्हणूनच त्यांनी पायरीवर आपले नाव कोरले आणि त्यात लिहिले कि हिरोजी इंदुळकर महाराजांच्या सदैव तत्पर सेवेमध्येच असेल.त्या पायरीचा फोटोही इथे देत आहोत.

या आपल्या शिलालेखात त्यांनी "सेवेचेठायी तत्पर हिरोजी इंदुळकर…. … " असे म्हणून आपण महाराजांचे निष्ठावंत सेवक आहोत हेच दाखवून दिले.व राजधानी रायगड याचं बांधकाम हिरोजी इंदुळकर यांनी आपलं घरदार विकून पूर्ण केले होते.

## संदर्भ 
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती
टोपोलॉजिकल इन्शुलेशन

**टोपोलॉजिकल इन्शुलेशन** म्हणजे एखादया मूलद्रव्याच्या पृष्ठभागावरून विद्युतप्रवाह वाहून नेला जात असला, तरी मूलद्रव्याच्या आतील भाग मात्र विद्युतरोधक असतो अशा  गुणधर्माला इंग्रजीमध्ये "टोपोलॉजिकल इन्शुलेशन' असे म्हणतात.
## संदर्भ
गंगवान प्रांत

**गंगवान** (कोरियन: 강원도)  हा दक्षिण कोरिया देशामधील एक प्रांत आहे. हा प्रांत दक्षिण कोरियाच्या पूर्व भागात जपानच्या समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसला आहे. येथील बराचसा भूभाग डोंगराळ असून देशाच्या इतर भागांच्या तुलनेत येथील वस्ती तुरळक आहे. या प्रांतात समुद्राचे खारे पाणी वापरून तयार केलेले टोफू तथा सुंदुबु प्रसिद्ध आहे.

गंगवान प्रांतामधील प्यॉंगचांग ह्या शहरामध्ये २०१८ हिवाळी ऑलिंपिक स्पर्धेचे आयोजन केले जाईल.

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे
* अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:दक्षिण कोरियाचे प्रांत
*
राघवेंद्र कडकोळ

**राघवेंद्र कडकोळ** (जन्मदिनांक अज्ञात;  - ४ फेब्रुवारी २०२१) हे मराठी अभिनेते आणि होते. यांनी मराठी चित्रपटांमधून, नाटकांमधून, तसेच दूरचित्रवाहिनी मालिकांतून अभिनय केला आहे. 

शांत स्वभाव, नवोदित कलाकारांना प्रोत्साहन, कलेवर गाढ श्रद्धा, नैसर्गिक अभिनय अश्या अनेक गोष्टींमुळे राघवेंद्र उर्फ अण्णा स्मरणात राहतील. कडकोळ यांनी अनेक चित्रपटात अभिनय केला असून झपाटलेला या चित्रपटातील मांत्रिकाची त्यांनी साकारलेली भूमिकेला रसिकांनी डोक्यावर घेतली होती.

दोन दशकांपूर्वी रिलीज झालेल्या ‘झपाटलेला’ या सिनेमाचा उल्लेख निघाला की सर्वपथम आठवतो तो तात्या विंचू आणि त्याला ‘ओम फट् स्वाहा’ हा मृत्युंजय मंत्र देणारा बाबा चमत्कार. लक्ष्मीकांत बेर्डे, महेश कोठारे आणि दिलीप प्रभावळकर यांच्यासह राघवेंद्र कडकोळ यांच्या महत्त्वाच्या भूमिका चित्रपटात होत्या. राघवेंद्र कडकोळ यांनी बाबा चमत्कार ही व्यक्तिरेखा वठवली होती. 'झपाटलेला' या चित्रपटाच्या सिक्वेलमध्येही राघवेंद्र झळकले होते.

राघवेंद्र कडकोळ यांनी कृष्णधवल चित्रपटापासून आपल्या कारकिर्दीला सुरुवात केली होती. रंगभूमीवर त्यांनी काशीनाथ घाणेकर, शरद तळवळकर यासारख्या दिग्गज कलावंतांसोबत काम केले. "अश्रूंची झाली फुले" या नाटकात त्यांनी साकारलेली धर्माप्पा ची भूमिका इतकी हुबेहूब होती की खुद्द नाटकाचे लेखक वसंत कानिटकर यांनी देखील गौरवउद्गार काढले होते:"मला अभिप्रेत असलेला धर्माप्पा तो हाच!!" 

नववीत शिकत असताना असताना त्यांनी स्वातंत्र्यवीर सावरकरांचे लिखाण झापटल्यासारखे वाचले. त्यामुळे सावरकरांच्या विचारांचा प्रभाव त्यांच्या मनावर होऊ लागला. याच दरम्यान त्यांनी आपले शिक्षण सोडून देशसेवा करण्याचा निर्णय घेतला. नौदलात भरती होण्यासाठी परीक्षा पास केल्या. भारतीय आयएनएस विभागात एका टीम सोबत त्यांना पाठवण्यात आले. तेथील समुद्र, बोटी पाहून ते अगदी भारावून गेले. शेवटी आपण जे ठरवले ते प्रत्यक्षात उतरत असल्याचा आनंद त्यांना होत होता. परंतु त्या टीममधून राघवेंद्र यांना बाजूला काढून पुन्हा मेडिकल टेस्ट घेण्यासाठी पाठवण्यात आले. यागोदरच सगळ्या मेडिकल टेस्ट पास करूनच त्यांना तिथे पाठवण्यात आले असताना पुन्हा ही टेस्ट कशासाठी? असा प्रश्न त्यांच्या मनात घोळत बसला. रिपोर्टमध्ये त्यांच्या एका कानात दोष असल्याचे कारण सांगून त्यांना घरी पाठवण्यात आले होते.

दोन वर्षांपूर्वी राघवेंद्र यांना अखिल भारतीय मराठी नाट्य परिषद पुणे शाखेतर्फे 'नटवर्य केशवराव दाते पुरस्कार' देऊन गौरविण्यात आले होते.

## कारकीर्द 
### चित्रपट कारकीर्द 
### साहित्यिक कारकीर्द 
राघवेंद्र कडकोळांनी *गोल्ड मेडल* नावाचे पुस्तक लिहिले आहे.
## प्रकाशित साहित्य 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:मराठी लेखक

https://www.esakal.com/pune/memory-first-experiment-awakened-raghavendra-kadkol-187974#ip=1
२०१४ आशियाई खेळ

**२०१४ आशियाई खेळ** ही आशियाई खेळ स्पर्धेची १७वी आवृत्ती दक्षिण कोरिया देशातील इंचॉन ह्या शहरात १९ सप्टेंबर ते ४ ऑक्टोबर इ.स. २०१४ दरम्यान भरवण्यात आली. 

ही स्पर्धा मिळवण्यासाठी इंचॉनसोबत भारताच्या दिल्ली शहराने निविदा पाठवली होती. परंतु भारत सरकारने ही स्पर्धा मिळवण्यासाठी फारसा उत्साह दाखवला नाही व १७ एप्रिल २००७ रोजी कुवेत शहरात झालेल्या बैठकीदरम्यान २०१४ एशियाडचे यजमानपद इंचॉनला दिले गेले. १९८६ मध्ये सोल तर २००२ मध्ये बुसान नंतर हा मान मिळवणारे इंचॉन हे दक्षिण कोरियामधील तिसरे शहर होते.

ह्या स्पर्धेसाठी भारत सरकारने ९५२ सदस्यांपैकी ६७९ सदस्यांच्या पथकाला इच्यियोनला जाण्याची परवानगी दिली. यात ५१६ खेळाडू होते.

१९ सप्टेंबर रोजी झालेल्या उद्घाटन समारंभात हॉकीपटू सरदारासिंग हा भारतीय पथकाचा ध्वजवाहक होता. 

## पदकतालिका
 यजमान देश (दक्षिण कोरिया)

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:आशियाई खेळ
वर्ग:दक्षिण कोरियामधील खेळ
वर्ग:२०१४ आशियाई खेळ