पुरुषी हक्कांची चळवळ

**पुरुषी हक्कांची चळवळ** ( **MRM** )  ही पुरुष चळवळीची एक शाखा आहे. विशेषतः MRM मध्ये विविध गट आणि व्यक्ती ( **पुरुष हक्कांची कार्यकर्ते**) असतात जे सामान्य सामाजिक समस्यांवर आणि विशिष्ट शासकीय सेवांवर लक्ष केंद्रित करतात ज्यांचा विपरित परिणाम होतो किंवा काही प्रकरणांमध्ये, पुरुष आणि मुले यांच्याशी संरचनात्मकपणे भेदभाव होतो . पुरुषी हक्कांच्या चळवळीत चर्चा केलेल्या सामान्य विषयांमध्ये कौटुंबिक कायदा (जसे की मुलांचा ताबा, पोटगी आणि वैवाहिक संपत्ती वितरण), पुनरुत्पादन, आत्महत्या, पुरुषांवरील घरगुती हिंसाचार, बलात्काराचे खोटे आरोप, सुंता, शिक्षण, भरती, सामाजिक सुरक्षणाची जाळे आणि आरोग्य यांचा सामावेश होतो. धोरणे १९७० च्या दशकाच्या प्रारंभी पुरुषांच्या मुक्ती चळवळीपासून पुरुषी हक्कांची चळवळ चालू झाली, दोन्ही गटांमध्ये मोठ्या पुरुष चळवळीचा एक भाग होता.

अनेक विद्वान चळवळीचे किंवा त्यातील काही भागांचे वर्णन स्त्रीवादाच्या विरोधातील प्रतिक्रिया म्हणून करतात.  पुरुषी गोलकांचा एक भाग म्हणून, चळवळीचे आणि चळवळीचे क्षेत्र, विद्वान आणि भाष्यकारांनी दुराचरी,    द्वेषयुक्त,   आणि काही प्रकरणांमध्ये स्त्री हिंसाचाराचे समर्थन करणारी चळवळ म्हणून वर्णन केले आहे.,  २०१८ मध्ये, दक्षिणी निर्धनता कायदा केंद्राने काही पुरुष अधिकार गटांना पुरुष वर्चस्वाच्या छत्रछायेखाली द्वेषयुक्त विचारसरणीचा भाग म्हणून वर्गीकृत केले आणि इतरांनी "कायदेशीर गाऱ्हाणींवर लक्ष केंद्रित केले" असे उल्लेख केले.  

## इतिहास 
### अग्रदूत 
"पुरुषी हक्क" हा शब्द किमान फेब्रुवारी १८५६ मध्ये *पुटनामच्या मासिकात* दिसला तेव्हा वापरला गेला. लेखक महिलांच्या हक्कांच्या मुद्द्यावर प्रतिसाद देत होते, त्याला "सामाजिक सुधारणा आणि अगदी राजकीय क्रांतीसाठी एक नवीन चळवळ" असे संबोधत होते, ज्याला लेखकाने पुरुषी हक्कांशी विरोध करण्याचा प्रस्ताव दिला होता.  अर्नेस्ट बेलफोर्ट बॅक्सने १८९६ मध्ये *पुरुषांचे कायदेशीर विषय* लिहिले, स्त्री हक्कांच्या चळवळीचा स्त्रीयांनी केलेला उपहासात्मक प्रयत्न - "विशेषाधिकार मिळविणारा लिंग" - स्वतःला "पीडित" असल्याचे सिद्ध करण्यासाठी. 

आंतरयुद्ध कालावधीत ऑस्ट्रियामध्ये तीन सैलपणे जोडलेल्या पुरुषांच्या हक्क संघटना स्थापन झाल्या. *लीग फॉर मेन्स राइट्सची* स्थापना १९२६ मध्ये "स्त्रीयांच्या मुक्तीच्या सर्व अतिरेकांशी झुंज" या ध्येयाने झाली.     १९२७ मध्ये, *जस्टिटिया लीग फॉर कौटुंबिक कायदा सुधारणा* आणि *एक्विटास वर्ल्ड लीग फॉर द राइट्स ऑफ मेन हे* *लीग ऑफ मेन्स राइट्समधून* वेगळे झाले.   पुरुषसत्ताक समाजात पुरुष आणि स्त्रिया दोघांनाही त्रास सहन करावा लागतो असे मानून या विद्वानांनी वर्चस्ववादी पुरुषत्वाच्या परिणामांचे गंभीरपणे परीक्षण करताना पुरुषांच्या संस्थात्मक  पुरुषमुक्ती चळवळीचे नेतृत्व मानसशास्त्रज्ञांनी केले होते ज्यांनी असा युक्तिवाद केला की स्त्रीयत्व आणि पुरुषत्व हे जनुकांचे परिणाम नसून सामाजिकरित्या तयार झालेल्या वागणूक आहेत. त्यांनी स्त्रीयांवर अत्याचार करण्यासाठी पुरुष जबाबदार आहेत, पण कठोर लिंग भूमिकांद्वारे स्वतःवर अत्याचार केले जातात या दोन कल्पनांमध्ये समतोल साधण्याचा प्रयत्न केला. [18]  

१९७० च्या मध्यदशकात, ही चळवळ पुरुषांच्या दडपशाहीवर आणि स्त्रीयांवरील लैंगिकतेच्या परिणामांवर कमी लक्ष केंद्रित करू लागली.  हा बदल लेखक वॉरेन फॅरेल आणि त्याच्या *द मिथ ऑफ मेल पॉवर या* पुस्तकाने प्रभावित झाला होता. पुरुषांच्या लैंगिक भूमिकांमुळे पुरुषांना काळजी किंवा भावना असल्यासारखे पाहण्यास निषिद्ध करून त्यांची अवहाणी कशी होते यावर त्यांनी भर दिला.  १९७० च्या उत्तरार्धात, विरोधी विचारांसह चळवळ दोन वेगळ्या पट्ट्यांमध्ये विभागली गेली: स्त्रीवादी-समर्थक पुरुषी चळवळ आणि स्त्रीवादी विरोधी पुरुष हक्क चळवळ,  जे पुरुषांना एक अत्याचारित गट म्हणून पाहते. [२०]  

१९८० च्या दशकात, पुरुषी हक्कांच्या चळवळीने दोन्ही लिंगांवर होणाऱ्या दडपशाहीपेक्षा केवळ लैंगिक भूमिका पुरुषांविरुद्ध भेदभाव करण्याच्या मार्गांवर लक्ष केंद्रित केले. लेखक हर्ब गोल्डबर्ग यांनी क्लेम केला की यूएस एक "मातृसत्ताक समाज" आहे कारण स्त्रीयांना लिंग भूमिकांचे उल्लंघन करण्याची आणि पुरुष आणि स्त्रीलिंगी भूमिका स्वीकारण्याची शक्ती आहे, तर पुरुष अजूनही पूर्णपणे मर्दानी भूमिकेसाठी मर्यादित आहेत.  रेनी ब्लँक आणि सँड्रा स्लिप यांनी १९९४ मध्ये त्यांच्या लिंग आणि वंशाच्या आधारावर त्यांच्याशी भेदभाव केला जात असल्याचा विश्वास असलेल्या पुरुषांच्या साक्ष्य गोळा केले. हे अशा काळात घडले जेव्हा स्त्री कार्यठिकाणांमध्ये प्रवेश करत होत्या आणि व्यवस्थापकीय पदे मिळवत होत्या. 

पुरुषांच्या हक्क चळवळीची एक प्रमुख चिंता म्हणजे वडिलांच्या हक्कांचा मुद्दा.  १९८० आणि १९९० च्या दशकात, पुरुषी हक्कांचे कार्यकर्त्यांनी स्त्रीवाद्यांनी मागितलेल्या सामाजिक बदलांना विरोध केला आणि कुटुंब, शाळा आणि कामाच्या ठिकाणी पितृसत्ताक लिंग व्यवस्थेचा संरक्षण केला.  समाजशास्त्रज्ञ मायकेल किमेल म्हणतात की लिंग भूमिकांविषयीचे त्यांचे पूर्वीचे समालोचन "सर्व पौरुषीय गोष्टींचा उत्सव आणि पारंपारिक पौरुषीय भूमिकेच्या जवळच्या संमोहात रूपांतरित झाले". 

### संघटना 
रिचर्ड डॉयल यांनी १९७१ मध्ये स्थापन केलेली अमेरिकी घटस्फोट सुधारणा घटक युती ही पहिली प्रमुख पुरुष हक्क संघटनांपैकी एक होती, ज्यातून १९७३ मध्ये पौरुषीय हक्क संघटना चालू झाली   स्वतंत्र पुरुष संस्थापनाची स्थापना कोलंबिया, मेरीलँड येथे १९७७ मध्ये झाली, ज्याने पुढील वर्षांमध्ये अनेक अध्याय तयार केले, जी शेवटी नॅशनल कोलिशन ऑफ फ्री मेन (2008 पासून नॅशनल कोएलिशन फॉर मेन म्हणून ओळखले जाते) तयार करण्यात विलीन झाले.  Men's Rights, Inc. देखील 1977 मध्ये स्थापन करण्यात आली, [20]   पुरुषांसाठी राष्ट्रीय संघटना 1983 मध्ये स्थापन करण्यात आली, [20] आणि Fathers and Families ची स्थापना 1994 मध्ये झाली  युनायटेड किंगडममध्ये, स्वतःला यूके मेन्स मूव्हमेंट म्हणवून घेणारा एक पुरुष हक्क गट 1990 च्या दशकाच्या सुरुवातीला संघटित होऊ लागला.  सेव्ह इंडियन फॅमिली फाउंडेशन (एसआयएफएफ) ची स्थापना 2005 मध्ये झाली आणि 2010 मध्ये 30,000 पेक्षा जास्त सदस्य असल्याचा दावा केला.   

## प्रख्यात पुरुष हक्क कार्यकर्ते 
* कॅरेन डेक्रो

* मार्क अँजेलुची

* वॉरेन फॅरेल

* हर्ब गोल्डबर्ग

* एरिन पिझी

* बेटिना अर्ंड

## प्रतिसाद 
पुष्कळ लेखकांनी पुरुषांच्या हक्कांच्या चळवळीचे वर्णन स्त्रीद्वेषी म्हणून केले आहे.  सदर्न पॉव्हर्टी लॉ सेंटरने असे म्हणले आहे की चळवळीशी संबंधित काही संकेतस्थळे, ब्लॉग्स आणि मंचांवर "पुरुषांच्या वागणुकीबद्दल कायदेशीर आणि कधीकधी त्रासदायक तक्रारी ऐकल्या जातात, पण सर्वात उल्लेखनीय गोष्ट म्हणजे अनेकांना व्यापून टाकणारा चुकीचा टोन आहे."    चळवळीतील पुढील संशोधनानंतर, एसपीएलसीने स्पष्ट केले: "स्त्रियांच्या वर्चस्वाची एक बारीक आच्छादित इच्छा आणि सध्याची व्यवस्था स्त्रियांच्या बाजूने पुरुषांवर अत्याचार करते याची खात्री पुरुषांचे एकत्रित सिद्धांत आहेत. वर्चस्ववादी जागतिक दृष्टीकोन."  इतर अभ्यासांनी भारतातील पुरुषांच्या हक्कांच्या गटांकडे लक्ष वेधले आहे जे स्त्रियांसाठी "पितृसत्ताक चिंता" चे एक प्रकार म्हणून तसेच स्त्रियांच्या विरोधातील महत्त्वाचे कायदेशीर संरक्षण बदलण्याचा किंवा पूर्णपणे रद्द करण्याचा प्रयत्न करीत आहेत. 

वर्ग:सामाजिक चळवळी