open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
विकास क्रिशन यादव

**विकास क्रिशन यादव** (१० फेब्रुवारी, इ.स. १९९२:सिंघवा खास, हिसार जिल्हा, हरयाणा, भारत - ) हा भारतीय मुष्टियोद्धा आहे. याने २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये आणि २०२० उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले.

वर्ग:भारतीय मुष्टियोद्धे
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सतीश शिवलिंगम

**सतीश शिवलिंगम** (२३ जून, इ.स. १९९२:वेल्लोर, तमिळनाडू, भारत - ) हा भारतीय भारोत्तोलक आहे. याने २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले.

वर्ग:भारतीय भारोत्तोलक
हीना सिधू

**हीना सिधू** (२९ ऑगस्ट, इ.स. १९८९:लुधियाना, पंजाब, भारत ) ही भारतीय नेमबाज आहे. तिने २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले.

वर्ग:भारतीय नेमबाज
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:२०१८ आशियाई खेळातील पदक विजेते
भारतीय क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २००२

=दौरा सामने= 
**गयाना बोर्ड अध्यक्षीय XI वि. भारतीय**, जॉर्जटाउन, ५-७ एप्रिल, २००२
*गयाना बोर्ड अध्यक्षीय XI ११८ आणि १६८; भारतीय २४८ आणि ३९/१*
भारतीय ९ गडी राखून विजयी
धावफलक
----
**बुस्टा कप XI वि. भारतीय**, ग्रॉस आयलेट, २६-२८ एप्रिल २००२
*बुस्टा कप XI ४३७; भारतीय १५० आणि १५८/२ (फॉ-ऑ)*
सामना अनिर्णित
धावफलक

=कसोटी मालिका= 
### १ली कसोटी
### २री कसोटी 
### ३री कसोटी
### ४थी कसोटी
### ५वी कसोटी
=एकदिवसीय मालिका=
### १ला सामना
### २रा सामना
### ३रा सामना
### ४था सामना
### ५वा सामना
=संदर्भ आणि नोंदी= 

=बाह्य दुवे= 
*मालिका मुख्यपान – इएसपीएन क्रिकइन्फो

वर्ग:इ.स. २००२ मधील खेळ
वर्ग:भारतीय क्रिकेट
वर्ग:वेस्ट इंडीजमधील क्रिकेट
२००२
वेस्ट इंडीज
वर्ग:इ.स. २००२ मधील क्रिकेट
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे वेस्ट इंडीज दौरे
भारतीय क्रिकेट संघाचे पाकिस्तान दौरे

*ह्या विभागाचा प्रमुख लेख पाहण्यास येथे जा ..भारतीय क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे*
=पाकिस्तान दौरे=

=बाह्य दुवे=
*भारतीय क्रिकेट संघाचे पाकिस्तान दौरे - क्रिकइन्फो पान

=हे सुद्धा पहा=
*भारतीय क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे

पाकिस्तान
वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे पाकिस्तान दौरे
चैन सिंग

**चैन सिंग** (५ एप्रिल, इ.स. १९८९:दोडा जिल्हा, जम्मू आणि काश्मीर, भारत - ) हा भारतीय नेमबाज आहे. याने २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले.

वर्ग:भारतीय नेमबाज
कुवेत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

**कुवेत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ** (अरबी: مطار الكويت الدولي)  हा कुवेत देशामधील सर्वात मोठा विमानतळ आहे. हा विमानतळ राजधानी कुवेत शहरच्या १५ किमी दक्षिणेस स्थित तो इ.स. १९८३ पासून कार्यरत आहे. कुवेत एअरवेज ह्या कुवेतच्या राष्ट्रीय विमान वाहतूक कंपनीचा मुख्य तळ येथेच स्थित आहे तसेच कुवेत हवाई दलाचा प्रमुख तळ येथेच आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:कुवेतमधील विमानतळ
दिनकरराव यादव स्मृती साहित्य संमेलन

शब्दगंध साहित्य मंचाने शिरोळ येथे १ फेब्रुवारी २०१५ रोजी दीनबंधू भाई दिनकरराव यादव स्मृती साहित्य संमेलन आयोजित केले होते. संमेलनाध्यक्ष सुनीलकुमार लवटे होते.

पहा : साहित्य संमेलने

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
स्क्रँटन (पेनसिल्व्हेनिया)

**स्क्रँटन** () हे अमेरिकेच्या पेन्सिल्व्हेनिया राज्यामधील सहाव्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. हे शहर पेन्सिल्व्हेनियाच्या ईशान्य भागात फिलाडेल्फियाच्या १२५ मैल उत्तरेस वसले आहे. २०१३ साली स्क्रँटनची लोकसंख्या सुमरे ७६ हजार होती.

स्क्रँटन हे अमेरिकेचे विद्यमान उपराष्ट्राध्यक्ष ज्यो बायडेन ह्यांचे जन्मस्थान आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:पेनसिल्व्हेनियामधील शहरे
अनुमान

## अनुमान
तर्कशास्त्रातील व प्रमाणमीमांसेतील एक महत्त्वाची संकल्पना. ज्ञानप्राप्तीत तर्कशास्त्राचे स्थान अत्यंत महत्त्वपूर्ण होय. अर्थात ही ज्ञानप्राप्ती ज्या साधनांद्वारे होते, त्या साधनांमध्ये अनुमान हे एक महत्त्वाचे ज्ञानसाधन किंवा ज्ञानप्रमाण मानले जाते. भारतीय तत्त्वज्ञानात सर्वच आस्तिक व नास्तिक दर्शनांनी अनुमान हे महत्त्वाचे ज्ञानप्रमाण मानलेले आहे. चार्वाकाचे लोकायतदर्शनही संभवात्मक अनुमान मानते. प्रत्यक्ष किंवा शब्दप्रमाणाहून मिळणाऱ्या ज्ञानापेक्षा अनुमान-प्रमाणाने मिळणारे ज्ञान हे फारच विस्तृत असते. तर्कशास्त्राचा मुख्य विषय अनुमान हा असल्यामुळे काही प्रसंगी तर्कशास्त्रास अनुमानशास्त्रही म्हणले जाते.
 
अनुमान म्हणजे व्यंजक (इम्प्‍लाइंग) विधानांवरून व्यंजित (इम्प्‍लाइड) विधानाची बुद्धीस झालेली उपलब्धी होय. दुसऱ्या शब्दांत अनुमान म्हणजे पुरेशा पुराव्यावरून काढला जाणारा अंदाज किंवा निष्कर्ष होय. अनुमान ही विचारप्रक्रिया असून तीत एका किंवा अनेक सत्य मानलेल्या गृहीत विधानांवरून दुसऱ्या नवीन विधानाकडे किंवा विधानांकडे आपला विचार जातो. पारंपरिक तर्कशास्त्रात अनुमानाचे विगामी किंवा निगामी तसेच व्यवहित किंवा अव्यवहित आणि व्यवहित व अव्यवहित यांचे परत अनेक उपप्रकारात वर्गीकरण केले जाते. आधुनिक तर्कशास्त्रातील अनुमानविचार हा भाषेच्या तार्किक स्वरूपाचा सखोल व सूक्ष्म अभ्यास करून मांडण्यात आलेला आहे.
----

## संदर्भ व नोंदी 
तर्कशास्त्र; न्यायदर्शन; प्रमाणमीमांसा; सांख्यिकीय अनुमानशास्त्र.

वर्ग:तर्कशास्त्र
प्लेयर्स (चित्रपट)

**प्लेयर्स** हा २०१२ साली प्रदर्शित झालेला एक बॉलिवूड चित्रपट आहे. २००३ सालच्या द इटालियन जॉब ह्या सुपरहिट हॉलिवूड चित्रपटावर आधारित आहे. ह्याची कथा संपूर्णपणे इटालियन जॉबवरून घेतली असली तरी प्रसंग व स्थाने वेगळी दाखवली आहेत. अब्बास–मस्तान ह्या जोडगोळीने दिग्दर्शन केलेल्या प्लेयर्समध्ये बॉलिवूडमधील अभिषेक बच्चन, सोनम कपूर, बिपाशा बासू, नील नितीन मुकेश, बॉबी देओल, विनोद खन्ना, ओमी वैद्य, सिकंदर खेर इत्यादी अनेक आघाडीच्या अभिनेत्यांनी काम केले असून आफताब शिवदासानी पाहुण्या कलाकाराच्या भूमिकेत चमकला आहे.

प्लेयर्सचे कथानक भारत, रशिया व न्यू झीलंड ह्या तीन देशांमध्ये घडते व त्यामध्ये चोरी, शह, काटशह इत्यादी रोमांचकपूर्ण पटकथा आहेत. ह्यामधील काही चित्रीकरण उत्तर ध्रुवावर देखील केले गेले होते.

प्लेयर्स प्रदर्शित होण्यापूर्वी चाहत्यांमध्ये व टीकाकारांमध्ये प्रचंड उत्सुकता होती. ह्या चित्रपटाची जाहिरात देखील मोठ्या प्रमाणावर करण्यात आली होती. परंतु २०१२ सालामधील पहिला प्रदर्शित झालेल्या प्लेयर्सला तिकीट खिडकीवर अपयशाचा सामना करावा लागला. अति ताणलेली कथा हे टीकाकारांच्या मते अपयशाचे मोठे कारण होते. ह्याचबरोबर वर्षामध्ये सर्वप्रथम प्रदर्शित झालेला चित्रपट आपटण्याचा इतिहास चालूच राहिला.

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:इ.स. २०१२ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:अब्बास-मस्तान दिग्दर्शित चित्रपट
टिम केन

**टिमोथी मायकल केन** (, जन्म: २२ जून १९४९) हा एक अमेरिकन वकील, राजकारणी व विद्यमान सेनेटर आहे. २००६ ते २०१० दरम्यान व्हर्जिनिया राज्याच्या राज्यपालपदावर असलेला केन २०१२ साली अमेरिकन सेनेटवर निवडून आला. नोव्हेंबर २०१६ मधील अमेरिकेच्या अध्यक्षीय निवडणुकीसाठी डेमोक्रॅटिक पक्षाची उमेदवार हिलरी क्लिंटनने उपाध्यक्षपदासाठी केनची निवड केली आहे. क्लिंटन-केन जोडगोळीचा सामना प्रामुख्याने रिपब्लिकन पक्षाच्या डॉनल्ड ट्रम्प-माइक पेन्स ह्या जोडीसोबत झाला. या निवडणुकीत क्लिंटन-केनला मताधिक्य मिळाले परंतु इलेक्टोरल कॉलेजमधील मतविभागणीत पराभव झाल्याने ट्रम्प-पेन्स हे अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष व उपराष्ट्राध्यक्ष झाले.

मिनेसोटाच्या सेंट पॉल शहरात जन्मलेला व कॅन्सस सिटी महानगरात वाढलेला केन पेशाने वकील असून त्याने हार्वर्ड विद्यापीठाच्या विधी महाविद्यालयातून कायद्याचे शिक्षण घेतले. डेमोक्रॅटिक पक्षात केन मवाळ विचारांचा मानला जातो व त्याच्या राजकीय धोरणांची तुलना विद्यमान उपराष्ट्राध्यक्ष जो बायडेन ह्याच्यासोबत केली जाते.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:अमेरिकन राजकारणी
वर्ग:अमेरिकेचे सेनेटर
वर्ग:डेमोक्रॅटिक पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी
वर्ग:व्हर्जिनियाचे गव्हर्नर
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:व्हर्जिनियामधील अमेरिकेचे सेनेटर
भारतीय क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २००३-०४

भारतीय क्रिकेट संघाने २००३-०४ च्या मोसमात पाकिस्तानचा दौरा केला. दौऱ्यावर ५-एकदिवसीय आणि ३-कसोटी सामन्यांची मालिका खेळवली गेली. मालिकेला सॅमसंग चषक म्हणून संबोधित केले गेले होते. 

भारताने एकदिवसीय मालिका ३-२ अशी तर कसोटी मालिका २-१ अशी जिंकली. भारताचा हा पाकिस्तानातील पहिलाच कसोटी आणि एकदिवसीय मालिका विजय होता.

=दौरा सामने= 
**पाकिस्तान अ वि. भारतीय**, लाहोर, मार्च ११, २००४
*भारतीय ३३५/६ (५० षटके); पाकिस्तान अ ३३६/४ (५० षटके)*
धावफलक
पाकिस्तान अ ६ गडी व २४ चेंडू राखून विजयी.

=एकदिवसीय मालिका= 
### १ला सामना
### २रा सामना
### ३रा सामना
### ४था सामना
### ५वा सामना
=कसोटी मालिका= 
### १ली कसोटी
### २री कसोटी
### ३री कसोटी 
= बाह्यदुवे= 
*मालिका मुख्यपान - इएसपीएन क्रिकइन्फो

२००४
पाकिस्तान
वर्ग:इ.स. २००४ मधील खेळ
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे पाकिस्तान दौरे
तदानुभूती

**तदानुभूती** म्हणजे स्वतःला दुसऱ्याच्या जागी ठेवून त्याच्या भावना, विचार, व वागण्याची पद्धत समजून घेऊन त्यानुसार केलेले वर्तन होय. समोरील व्यक्तीला काय वाटत असेल, तो व्यक्ती असे का वागत असेल, तसेच परिस्थितीमुळे त्याने केलेले वर्तन आणि निर्माण झालेल्या भावना समजून घेऊन तसेच त्यानुसार प्रतिक्रिया देऊन एखादा व्यक्ती वागते तेव्हा ती तादानुभूतीपूर्वक वागते असे म्हणण्यास हरकत नाही.

बराच वेळा आपण फक्त सहानुभूतीपूर्वक वागतो. म्हणजेच आपल्याला फक्त त्या व्यक्तीबद्दल सहानुभूतीच वाटते. त्या व्यक्तीच्या बाबतीत घडलेल्या प्रसंगामुळे आपल्याला त्याची कीव येते. आपण फक्त अरेरे असे म्हणून सोडून देतो. परंतु जेव्हा आपण तदानुभूतीचा वापर करतो तेव्हा त्या व्यक्तीची कीव न करता पूर्णपणे त्याच्या जागी जाऊन विचार करू लागतो. असा विचार करून त्याच्या भावना समजून घेणे खरतर सोप्पे नसते . त्यासाठी स्वतः मानसिक दृष्ट्या सक्षम असणे महत्त्वाचे असते.

वर्ग:मानसशास्त्र
वर्ग:भावना
२०१६ रिपब्लिकन पक्ष अधिवेशन

इवलेसे
इवलेसे
**२०१६ रिपब्लिकन पक्ष राष्ट्रीय अधिवेशन** (2016 Republican National Convention) हे अमेरिकेच्या रिपब्लिकन पक्षाचे एक प्रमुख अधिवेशन १८ ते २१ जुलै २०१६ दरम्यान ओहायोच्या क्लीव्हलंड शहरात भरवले गेले. ह्या अधिवेशनामध्ये रिपब्लिकन पक्षाच्या अधिकृत प्रतिनिधींनी (delegates) २०१६ अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष निवडणूकीसाठी रिपब्लिकन पक्षाचा उमेदवार म्हणून डॉनल्ड ट्रंपच्या नामांकनावर शिक्कामोर्तब केले. ट्रंपने उपराष्ट्राध्यक्षपदासाठी निवडलेल्या माइक पेन्स ह्याच्या उमेदवारीलादेखील ह्या कार्यक्रमात मंजूरी देण्यात आली.

पक्षाच्या एकूण २,४७२ पैकी बव्हंशी प्रतिनिधींना प्राथमिक निवडणुकींत विजय मिळवलेल्या उमेदवाराला मत देणे बंधनकारक होते. ट्रंपने प्राथमिक निवडणुकीमध्ये सपशेल विजय मिळवल्यामुळे त्याच्या नावावर शिक्कामोर्तब ही केवळ औपचारिकता होती.

ट्रंपची उमेदवारी अमान्य असल्याच्या कारणावरून अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष जॉर्ज एच.डब्ल्यू. बुश व जॉर्ज डब्ल्यू. बुश तसेच पक्षाचे वरिष्ठ नेते जॉन मॅककेन, मिट रॉम्नी ह्यांनी अधिवेशनास उपस्थित राहणे टाळले.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

रि
वर्ग:रिपब्लिकन पक्ष (अमेरिका)
वर्ग:क्लीव्हलँड
श्रीकांत किदंबी

**श्रीकांत किदंबी** (७ फेब्रुवारी, इ.स. १९९३:गुंटुर, आंध्र प्रदेश, भारत - ) हा एक भारतीय बॅडमिंटन खेळाडू आहे.

वर्ग:भारतीय बॅडमिंटन खेळाडू
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:विस्तार विनंती
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील कांस्य पदक विजेते भारतीय
वर्ग:२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील रौप्य पदक विजेते भारतीय
मनु अत्री

**मनु अत्री** (३१ डिसेंबर, इ.स. १९९२:मेरठ, उत्तर प्रदेश, भारत - ) हा एक भारतीय बॅडमिंटन खेळाडू आहे.

वर्ग:भारतीय बॅडमिंटन खेळाडू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
बी. सुमित रेड्डी

**सुमीत रेड्डी बस** (२६ सप्टेंबर, इ.स. १९९१ - ) हा एक भारतीय बॅडमिंटन खेळाडू आहे.

वर्ग:भारतीय बॅडमिंटन खेळाडू
वर्ग:२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील रौप्य पदक विजेते भारतीय
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अवतार सिंग

**अवतार सिंग** (३ एप्रिल, इ.स. १९९२:गुरदासपूर, पंजाब, भारत - ) हा एक भारतीय ज्युदो खेळाडू आहे. याने २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले.
ि
वर्ग:भारतीय ज्युदोका
शिवानी कटारिया

**शिवानी कटारिया** (२७ सप्टेंबर, १९९७:गुडगांव, भारत - ) ही एक भारतीय जलतरणपटू आहे. हीने २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले.

वर्ग:भारतीय जलतरणपटू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
दीपा कर्माकर

**दीपा कर्माकर** (९ ऑगस्ट, इ.स. १९९३:अगरताला-त्रिपुरा राज्य-भारत - ) ही एक भारतीय जिम्नॅस्ट आहे. हिने २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले होते..2014च्या ग्लासगो येथे राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत तिने ब्रॉंझपदक जिंकून प्रथम कर्माकरांचे लक्ष वेधून घेतले. 

कर्माकर ही प्रोदुनोव्हा प्रकार केलेल्या जगातील पाचपैकी एक जिम्नॅस्ट आहे.

वर्ग:भारतीय जिम्नॅस्ट
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
साजन प्रकाश

**साजन प्रकाश** हा एक भारतीय जलतरणपटू आहे. याने २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले.

वर्ग:भारतीय जलतरणपटू
२०१६ डेमॉक्रॅटिक पक्ष अधिवेशन

इवलेसे
इवलेसे
**२०१६ डेमोक्रॅटिक पक्ष राष्ट्रीय अधिवेशन** (2016 Democratic National Convention) हे अमेरिकेच्या डेमोक्रॅटिक पक्षाचे एक प्रमुख अधिवेशन २५ ते २८ जुलै २०१६ दरम्यान पेन्सिल्व्हेनियाच्या फिलाडेल्फिया शहरात भरवले गेले. ह्या अधिवेशनामध्ये डेमोक्रॅटिक पक्षाच्या अधिकृत प्रतिनिधींनी (delegates) २०१६ अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष निवडणूकीसाठी डेमोक्रॅटिक पक्षाची उमेदवार म्हणून हिलरी क्लिंटनच्या नामांकनावर शिक्कामोर्तब केले. क्लिंटनने उपराष्ट्राध्यक्षपदासाठी निवडलेल्या टिम केन ह्याच्या उमेदवारीलादेखील ह्या कार्यक्रमात मंजूरी देण्यात आली.

पक्षाच्या एकूण ४,७६३ पैकी बव्हंशी प्रतिनिधींना प्राथमिक निवडणुकींत विजय मिळवलेल्या उमेदवाराला मत देणे बंधनकारक होते. क्लिंटनने प्राथमिक निवडणुकीमध्ये विजय मिळवल्यामुळे तिच्या नावावर शिक्कामोर्तब ही केवळ औपचारिकता होती.

ह्या अधिवेशनाला अमेरिकेचे विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा, माजी राष्ट्राध्यक्ष बिल क्लिंटन, प्रथम महिला मिशेल ओबामा तसेच पक्षाचे वरिष्ठ नेते बर्नी सँडर्स, एलिझाबेथ वॉरन इत्यादी उपस्थित होते.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

रि
वर्ग:डेमोक्रॅटिक पक्ष (अमेरिका)
वर्ग:फिलाडेल्फिया
भीती

धोक्याची स्पष्ट जाणीव असणे व त्या बद्दलची मानवी मनात निर्माण होणारी शारीरिक हानीची ,धोक्याची,वा इजा  होणारी संकल्पना व अनुभवास येणारी भावना म्हणजे **भीती** होय.
एखाद्या वस्तू व प्रसंगा पासून  व्यक्तीला अत्यल्प धोका असताना किवा अजिबात धोका  नसताना त्या वस्तूबद्दल व प्रसंगा बद्दल सातत्याने व प्रमाणा बाहेर वाटणारी अनामिक संकल्पना म्हणजेच भीती होय 

*भीती ही एक मानसिकता किवा भावना आहे* जी वेगवेगळ्या कारणामुळे निर्माण होते. बराच वेळा प्रसंगानुरूप भीती निर्माण होणे अगदी स्वाभाविक असते. उदाहरणार्थ अपघात पाहिल्यावर किंवा भीतीदायक चित्रपट पाहिल्यावर, स्वतः सोबत अपघात झाल्यावर इत्यादी. परंतु जर ही भीती बराच वेळा काही कारण नसताना उत्पन्न झाली अथवा आधीच्या भीतीदायक प्रसंगाचे मनावरील दडपण गेले नाही किंवा त्याचा निचरा झाला नाही तर मात्रा आणि ह्याचं हीच भीती मानसिक त्रासाचे , मानसिक रोगाचे कारण देखील बनू शकते.

## मानवेतर प्राण्यातील भिती
*मानवा प्रमाणे प्राण्यात ही भीती असते* 
धोकादायक परिस्थितीत समायोजक प्रतिक्रिया मानून भीतीचा उपयोग होत असतो  परंतु असा उपयोग  होण्या करिता भीतीची प्रतिक्रिया झटकन कार्यान्वीत व्हावी लागते. दैनंदिन जीवनात आपणाला आधी खरोखरच भीतीचा लवलेश नसतानाही क्षणार्धात एखादा धोका उत्पन्न झाल्या क्षणी आपण तीव्र भीती अनुभवू लागतो 
भीतीचे हे समायोजन मूल्य लक्षात घेतले तर भीती ही केवळ मानवातच अनुभवला येणारी भावना नसून, मानवेतर प्राण्यातही भिती अनुभवास येते.
## भीतीच्या अनियंत्रित भावनेचे परिणाम
'*भीतीच्या अनियंत्रित भावनेमुळे*

व्यक्तीचे स्वत;चे विचार ,वर्तन आणि दैनंदिन कामे तसेच नोकरी, सामाजिक व्यवहार, कुटुंब, वैवाहिक नातेसंबंध, इत्यादी सर्व गोष्टींवर विपरीत परिणाम होताना दिसून येतो. त्या मुळे मानवी मनावर  काही लक्षणे दिसून येतात. सतत मनात भीतीची भावना निर्माण होणे, एका प्रकारचे दडपण जाणवणे, वारंवार भीती निर्माण होणाऱ्या प्रसंगांना दुर्लक्षित करणे, समाजापासून दुरावणे तसेच ठराविक परिस्थितीमध्ये घाम फुटणे, हदयात धडकी भरणे, रक्तदाब वाढणे, इ वरील लक्षणे दिसू लागतात.काही ठराविक व्यक्तिमत्त्वाच्या लोकांमध्ये याचे प्रमाण इतरांपेक्षा अधिक दिसून येते.

## घटक
**भीती या घटका मध्ये तीन प्रकारचे घटक समावेशित होतात**

१ व्यक्ती निष्ठ घटक किंवा बोधात्मक 

उद्द- मला भीती वाटते आहे असे जाणवणे 

२ शारीरिक घटक

उद्द-श्वास वाढणे  व छातीचे ठोके जलद पणे पडणे वा वाढणे 

३ वर्तनात्मक घटक 

उद्द- सुटके साठी तीव्र धडपड करणे 

वरील तिन्ही घटक प्रत्येक व्यक्तीत दिसतीलच असे नाही  काही व्यक्तीत दोन तर काही  व्यक्तीत सर्व दिसतील ,व्यक्तीपरत्वे भिन भिन घटक अनुभवास येतात ..

## संदर्भ
वर्ग:मानसशास्त्र
जगन्नाथ महाराज पवार

**जगन्‍नाथ महाराज पवार नाशिककर** हे विष्णुबुवा जोगांचे प्रशिष्य मामासाहेब दांडेकर यांचे शिष्य होत. जगन्नाथ महाराज हे गुरे वळणारे, खेडेगावातले शेतकरी होते. दीर्घ प्रयत्‍नांनी ते वेदान्तवाचस्पती आणि काव्यतीर्थ झाले.चेउत्तम कीर्तनकार म्हणून महाराष्ट्रभर गाजलेल्या जगन्नाथ महाराजांचं स्वरयंत्र कॅन्सरसारख्या दुर्धर आजाराने निकामी होऊन त्यांची कीर्तनसेवाच खंडित झाली. तेव्हा त्यांनी जिद्द न सोडता लेखणी हातात धरली व ग्रंथरचनेस सुरुवात केली. 

जगन्‍नाथ महाराजांनी आळंदीतील वारकरी शिक्षण संस्थेच्या शताब्दीनिमित्त संस्थेच्या शंभर वर्षांच्या इतिहासावर प्रकाश टाकणारा ‘वटवृक्ष’ नामक ग्रंथच प्रसिद्ध केला आहे. (इ.स. २०१६). विष्णूसहस्रनामावर दहा खंडांचे मराठी भाष्य प्रसिद्ध करून त्यांनी एक विक्रमच केला आहे. ‘वटवृक्ष’ ही त्यांची साठावी कृती आहे. वटवृक्ष या ग्रंथात जगन्‍नाथ महाराजांनी संत ज्ञानेश्वर हे या वटवृक्षाचे बीज असून जोग महाराज त्याचा बुंधा आहेत; जोग महाराजांचे शिष्य चतुष्टय-बंकटस्वामी, लक्ष्मणबुवा इगतपुरीकर, मारोतीबुवा गुरव आणि सोनोपंत दांडेकर म्हणजे वटवृक्षाच्या मुख्य शाखा असल्याचे सांगून त्या शाखांना फांद्या, डहाळ्या, पाने, पारंब्या व वृक्षावर विहरणारे पक्षी आहेत, असे सगळे रूपक रचले आहे.

फडांच्या पलीकडे जाऊन वारकरी संप्रदायाचा विचार करणाऱ्यांची परंपरा स्पष्ट करताना जगन्नाथ महाराज ती ऐतिहासिक दृष्टीने करतात. ’संतवाङ्‌मय व समाज यांच्या समन्वय प्रक्रियेचा प्रारंभ साखरे घराण्यापासून झाला पण तो सनातनी वृत्तीतून वेदान्ताच्या परिभाषेत व त्यांच्याकडे शरणागत अशा अधिकारी श्रोत्यांपर्यंतच असल्याने काहीसा मर्यादितच राहिला. ही कोंडी जोग महाराजांनी फोडली’, असे जगन्नाथ महाराजांनी लिहिले आहे.

१८ फेब्रुवारी २००९ रोजी महाराष्ट्राचे तत्कालीन मुख्यमंत्री अशोक चव्हाण यांनी जगन्नाथ महाराजांना राज्य शासनाचा २००९ चा ज्ञानोबा तुकाराम पुरस्कार एक परिपत्रक काढून जाहीर केला. यात त्यांना एक लाख रुपये, शाल, श्रीफळ व स्मृती चिन्ह अशा स्वरूपात पुरस्कार दिला. हा पुरस्कारदेण्याचा निर्णय राज्य सरकारची एक समिती ठरवते, जो की आषाढी किंवा कार्तिकी एकादशीला पंढरपूर किंवा मुंबई येथे देण्यात येतो.

जगन्नाथ महाराज पवार यांनी माघ वद्य द्वितीया दि. १२ फेब्रुवारी २०१७ श्रीक्षेत्र देवगिरी (दौलताबाद) येथे देह ठेवला. त्याच ठिकाणी त्यांची समाधी बांधण्यात आली. त्यांची प्रकल्प, प्रबंध आणि प्रबोधन परंपरा त्यांचे पट्टशिष्य आचार्य तुषार भोसले तथा तुरियानंद महाराज हे चालवित आहेत. त्यांचे नेतृत्वात संतधाम, अंजनेरी, त्र्यंबकेश्वर नाशिक येथे जगन्नाथ महाराज यांचे भव्य दिव्य स्मारक साकारणार आहे.

## जगन्‍नाथ महाराजांना मिळालेले पुरस्कार
* महाराष्ट्र सरकारचा ज्ञानोबा-तुकोबा पुरस्कार

(अपूर्ण) 

वर्ग:कीर्तन
फ्रोझन (चित्रपट)

**फ्रोझन** हा एक संगणक-अ‍ॅनिमेटेड संगीत कल्पनारम्य चित्रपट आहे. वॉल्ट डिझ्नी अ‍ॅनिमेशन स्टुडिओद्वारे निर्मित हा चित्रपट वॉल्ट डिझनी पिक्चर्सने २०१३ मध्ये प्रदर्शित केला. हा ५३वा डिझ्नी अ‍ॅनिमेटेड फीचर चित्रपट असून हान्स ख्रिश्चन अँडरसनच्या "द स्नो क्वीन" या परीकथेवरून हा चित्रपट प्रेरित आहे.

या चित्रपटात एका राजकुमारीचे चित्रण केले आहे जी आईसमन व त्याचा एक रेनडियर आणि स्नोमॅन सोबत तिच्या बहिणीला शोधण्यासाठी प्रवासाला निघते. त्या राजकुमारीच्या बर्फाळ जादूई शक्तींनी अनवधानाने त्यांचे राज्य अनंतकाळच्या हिवाळ्यात अडकवलेले असते.

फ्रोझनने ८६ व्या ऑस्कर पुरस्कार सोहळ्यात दोन पुरस्कार आणि इतर अनेक महत्त्वाचे पुरस्कार जिंकले आहेत. चित्रपटाने जागतिक बॉक्स ऑफिस कमाईत $1.280 अब्ज कमाई करून, एक महत्त्वपूर्ण व्यावसायिक यश मिळवले. टॉय स्टोरी 3ला मागे टाकत आतापर्यंतचा सर्वाधिक कमाई करणारा अ‍ॅनिमेटेड चित्रपट बनला आणि 2019 मध्‍ये द लायन किंग मागे टाकेपर्यंत त्याचे स्थान कायम राखले. हा आतापर्यंतचा पाचवा सर्वाधिक कमाई करणारा आणि 2013 मधील सर्वाधिक कमाई करणारा चित्रपट ठरला. जानेवारी 2015 पर्यंत, हा चित्रपट युनायटेड स्टेट्समध्‍ये सर्वाधिक विकली जाणारी ब्लू-रे डिस्क बनली.

चित्रपटाच्या प्रचंड यशानंतर 2015 मध्ये अ‍ॅनिमेटेड लघुपट, 2017 मध्ये अ‍ॅनिमेटेड फीचर आणि २०१९ मध्ये फीचर-लांबीचा चित्रपटाचा दुसरा भाग, फ्रोझन II तयार केला.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील इंग्लिश चित्रपट
वर्ग:डिझ्नी अ‍ॅनिमेटेड चित्रपट
वर्ग:ॲनिमेशन
वन हंड्रेड अँड वन डालमेशियन्स

**वन हंड्रेड अँड वन डालमेशियन्स** () हा एक इ.स. १९६१ सालचा अमेरिकन ॲनिमेशन चित्रपट आहे. हा चित्रपट डोडी स्मिथने १९५६मध्ये लिहिलेल्या याच नावाच्या पुस्तकावर आधारित आहे.

वर्ग:इ.स. १९६१ मधील इंग्लिश चित्रपट
वर्ग:ॲनिमेशन
द रेस्क्युअर्स डाउन अंडर

**द रेस्क्युअर्स डाउन अंडर** () हा एक इ.स. १९९० सालचा अमेरिकन ॲनिमेशन चलचित्रपट आहे.

वर्ग:इ.स. १९९० मधील इंग्लिश चित्रपट
वर्ग:ॲनिमेशन
रक्तक्षय

रक्तातील पेशींची संख्या कमी झाली, की रक्तातील हिमोग्लोबिनचे प्रमाण घटते. जागतिक आरोग्य संघटनेनुसार प्रौढ व्यक्तीच्या रक्तात हिमोग्लोबिनचे प्रमाण 13 ग्रॅम प्रति 100 मिलिलिटर्स असे रक्तात असायला हवे. ते प्रमाण 10 ग्रॅम किंवा कमी झाल्यास त्या व्यक्तीला दखलपात्र रक्तक्षय झाला आहे, असे म्हणतात. रक्तक्षय होण्याचे प्रमुख कारण रक्तस्त्राव होत राहणे हे आहे.
## कारणे
बोन मॅरो अकार्यक्षम झाल्यास् रक्तक्षय होतो. काही कीटकनाशकांचा परिणाम, बेन्झिनच्या रेणुशी आलेला संपर्क, काही ऑटो इम्युन विकार, अशा अनेक करणांनी असा रक्तक्षय होतो.

वर्ग:रोग
चौसष्ट योगिनी मंदिर

वर्ग:हिंदू मंदिरे
वर्ग:भारतीय कला
वर्ग:प्राचीन संस्कृती
वरदानंद भारती

स्वामी वरदानंद भारती ऊर्फ प्राचार्य अनंत दामोदर आठवले हे आध्यामिक विषयांवर लेखन करणारे एक मराठी लेखक आहेत.

## वरदानंद भारती यांनी लिहिलेली-अनुवादित केलेली पुस्तके
* अनुवाद ज्ञानेश्वरी
* अप्रकाशित वा्ङ्‌मय गद्यखंड
* अप्रकाशित वाङ्‌मय पद्यखंड
* अक्षरब्रह्मयोग
* आत्मसंयमयोग
* आत्मानुसंधान
* आयुर्वेदव्याधिविनिश्यय
* श्री उपनिषदर्थ कौमुदी खंड १ला, २रा, ३रा, ४था, ५वा 
* कथा संसाराच्या संस्कृतीच्या 
* कर्मयोग
* खरा ब्राह्मण
* गीताप्रवेश
* गुणत्रयविभागयोग अध्याय १४वा 
* चार पुरुषार्थ : धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष
* चेंजिंग होरायझन अॅन्ड इमर्जिंग चॅलेंज (इंग्रजी, सहलेखक - दत्तोपंत ठेंगडी)
* जीवनसाधना (मराठी, हिंदी)
* तत्त्वविज्ञान
* तेजाचं चांदणं
* तैत्तरीय उपनिषद्‌
* ध्येयदर्शन
* निर्वाणषटकम्‌
* पूर्वरंग तरंग
* पूर्वरंग तरंगिणी
* भगवान श्रीकृष्ण - एक दर्शन
* भावार्चना
* भक्तियोग अध्याय १२वा
* भीष्माचार्य कथा आणि वास्तवदर्शन 
* ब्रह्मसूत्रार्थ दर्शिनी
* मनुस्मृती - भूमिका
* श्रीमनुस्मृति-सार्थ-सभाष्य
* मनोबोध (समर्थ रामदासांच्या मनाच्या श्लोकांवरील इ.स. १९६६ ते १९७३ या काळात केलेली प्रवचने). (हिंदीतसुद्धा उपलब्ध)
* महाभारताचे वास्तव दर्शन
* मायावाद आणि चिद्‌विलासवाद 
* यक्षप्रश्न 
* वाटा आपल्या हिताच्या 
* विचारदर्शन
* विदुरकथा विदुरनीती
* विभूतियोग
* विराण्या
* विश्वरूपदर्शन अध्याय ११वा
* श्रीविष्णुसहस्रनाम स्तोत्र (पाठसंहिता)
* श्रीविष्णुसहस्रनाम स्तोत्र (सार्थ) (मराठी आणि हिंदी)
* श्रद्धात्रयविभागयोग अध्याय १७वा
* श्री सद्‌गुरू षोडशोपचार पूजा 
* संघ प्रार्थना
* श्रीकृष्णकथामृत
* श्री समर्थ अभिप्रेत लोकनेता
* साधक साधना
* स्थितप्रज्ञ योग
* हिंदू धर्म समजून घ्या
* ज्ञानकर्मसंन्यासयोग (कोंकणी)

वर्ग:मराठी लेखक
द ग्रेट माउस डिटेक्टिव्ह

**द ग्रेट माउस डिटेक्टिव्ह**, **बेसिल द ग्रेट माउस डिटेक्टिव्ह** तथा **द अॅडव्हेंचर्स ऑफ द ग्रेट माउस डिटेक्टिव्ह** हा एक इ.स. १९८६ सालचा अमेरिकन ॲनिमेशन चलचित्रपट आहे.

वर्ग:इ.स. १९८६ मधील इंग्लिश चित्रपट
वर्ग:ॲनिमेशन
गर्भारकालीन ट्रोफोब्लास्ट आजार

**गर्भारकालीन ट्रोफोब्लास्ट आजार** हे मनुष्यजातीतील गर्भारपणात होणाऱ्या गाठींना दिलेले नाव आहे. गर्भाशयात वाढणाऱ्या पेशींमध्ये अतोनात वाढ झाल्यावर त्यांचे रोपण भ्रूणात न होता इतस्ततः होते.

वर्ग:रोग
वर्ग:गर्भारपण
गारगोटी (कोल्हापूर)

**गारगोटी** कोल्हापूर जिल्ह्यातील एक  महत्त्वाचे शहर आणि तालुक्याचे ठिकाण आहे.गारगोटी शहराची लोकसंख्या १५ हाजार इतकी आहे. हे शहर कोल्हापूरपासुन ५५ किमी तर किल्ले भूदरगडपासून १० कि.मी अंतरावर आहे . रांगणा किल्ला येथून जवळ आहे.

वर्ग:कोल्हापूर जिल्ह्यातील गावे
भारती गोसावी

भारती बाळ गोसावी-माहेरच्या दमयंती कुमठेकर (जन्म : २२ जून, इ.स.१९४१) या एक मराठी नाट्य‍अभिनेत्री आहेत. ५८ वर्षांमध्ये त्यांनी ८० मराठी नाटकांमधून सव्वाशेच्यावर भूमिका केल्या आहेत. 

भारती गोसावी यांच्या आईवडिलांना नाटकाची आवड होती. त्यावेळी पुण्याच्या भानुविलास थिएटरमध्ये पृथ्वी थिएटर आणि बालगंधर्वांची नाटके होत. घरी नाटकाचेच वातावरण असल्याने भारतींचा नाटकात प्रवेश झाला. शंकर लोहकरे हे त्यांचे पहिले गुरू. 

भारती गोसावी यांनी इ.स. १९५८मध्ये सौभद्र नाटकातून रंगभूमीवर पदार्पण केले. पदार्पणातच त्यांना छोटा गंधर्वांबरोबर काम करायला मिळाले. भारती गोसावी यांनी पुढे संशयकल्लोळ, मानापमान या नाटकांमधून प्रमुख भूमिका केल्या. पौराणिक, ऐतिहासिक, संगीत नाटकांसह लोकनाट्य, फार्सिकल, कौटुंबिक, राजकीय, सामाजिक अशा वेगवेगळय़ा नाटकांतून भूमिका करताना भारती गोसावी यांनी अण्णासाहेब किलरेस्कर, गोविंद बल्लाळ देवल, राम गणेश गडकरी, आचार्य अत्रे, पु. ल. देशपांडे अशा दिग्गज नाटककारांची भाषा समर्थपणे पेलली आहे. 

दरम्यानच्या काळात भारती गोसावी यांनी राज्य नाट्य स्पर्धा, कामगार कल्याण मंडळ, आदी विविध एकांकिका स्पर्धांत भाग घ्यायला सुरुवात केली. विजया मेहता तेव्हा त्यांच्या प्रतिस्पर्धी असत. या स्पर्धांत भारतींना इतकी पारितोषिके मिळाली की शेवटी आयोजकांना त्यांना पत्र लिहून थांबायला सांगितले आणि दुसऱ्यांनाही संधी मिळू द्या अशी विनंती केली.

भारती गोसावी यांचे लग्न नाट्य‍अभिनेते बाळ गोसावी यांच्याशी झाले. मोठे दीर राजा गोसावी हेही अभिनेते होते. त्यामुळे लग्नानंतरही भारती यांची नाट्यकारकीर्द चालूच राहिली. त्यांनी अत्रे थिएटर्स, कलावैभव, चंद्रलेखा, नाट्यमंदार, पराग आदी नाटकमंडळींच्या नाटकांत कामे केली. काशीनाथ घाणेकर, अविनाश खर्शीकर आदी दिग्गज नायकांबरोबर भारती गोसावी यांनी ‘तुझे आहे तुजपाशी’मध्ये गीताची भूमिका केली. 

## नाटके आणि त्यांतील भूमिका
* अती शहाणी (योजना)
* आम्ही रेडिओ घेतो (रंजना)
* कुणी गोविंद घ्या (प्रतिभा)
* कुर्यात्‌ पुन्हा टिंगलम्‌ (सूनबाई)
* कुर्यात्‌ सदा टिंगलम्‌ (सूनबाई - सुनीता देशपांडे, लीला बापट)
* खट्याळ काळजात घुसली (मिसेस कोटस्थाने
* जळो जिणे लाजिरवाणे (सुशीला)
* तुझे आहे तुजपाशी (गीता)
* तू वेडा कुंभार (वंचा)
* दोघांत एक (स्मिता)
* धन आले माझ्या दारी (अंबिका; अहिल्या)
* नाही म्हणायचं नाही (आई; राणी)
* प्रेमा तुझा रंग कसा (बब्बड)
* बेबंदशाही
* मंगळसूत्र
* मला तुमची पप्पी द्या
* माझा कुणा म्हणू मी (माधवी)
* मुजरा लोककलेचा (पाटलीणबाई)
* या सम हा (नटी-सूत्रधार)
* लग्नाची बेडी (अरुणा; गार्गी; यामिनी; रश्मी)
* वाहतो ही दुर्वांची जुडी (ताई)
* मानापमान
* संशयकल्लोळ (कृत्तिका)
* सुंदर मी होणार (बेबीराजे)
* सौभद्र (रुक्मिणी)
* क्षण एक पुरे प्रेमाचा

## सन्मान आणि पुरस्कार
* अखिल भारतीय नाट्य परिषद, मनोरंजन (पुणे) व भरत नाट्य संशोधन मंडळ या संस्थांतर्फे वयाची पंचाहत्तर आणि रंगभूमीवर ५८ वर्षे पूर्ण केली म्हणून सत्कार (२३-६-२०१६)
* अखिल भारतीय मराठी नाट्यपरिषदेच्या पुणे शाखेचा २०१५ सालचा चित्तरंजन कोल्हटकर स्मृती पुरस्कार (५-११-२०१५)

वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:इ.स. १९४१ मधील जन्म
सिकंदर रझा

**सिकंदर रझा बट** ( ;जन्म २४ एप्रिल १९८६ सियालकोट, पंजाब) हा पाकिस्तानमध्ये जन्म झालेला झिम्बाब्वेचा क्रिकेट खेळाडू आहे.

हा उजव्या हाताने फलंदाजी व क्वचित ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो.

वर्ग:झिम्बाब्वेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मराठी बौद्ध

[thumb|right|300px|[धम्मचक्र प्रवर्तन दिनानिमित्त दीक्षाभूमी, नागपूर येथे जमलेले लक्षावधी बौद्ध अनुयायी]]
**मराठी बौद्ध** किंवा **महाराष्ट्रीय बौद्ध** हा महाराष्ट्रातील बौद्ध धर्म आचरणारा मराठी भाषिक समूह आहे. २०११ च्या जनगणेनुसार राज्यात ६५ लाख बौद्ध असून यातील ९९% पेक्षा अधिक बौद्ध हे धर्मांतरित बौद्ध आहेत. तर सुमारे ५३ लाख  बौद्ध हे अनुसूचित जाती या प्रवर्गातील आहेत. इ.स. १९५६ च्या सामूदायिक धर्मांतरामुळे महाराष्ट्रातील बौद्ध अनुयायांत लक्षणिय वाढ झालेली आहे.

## इतिहास
१४ ऑक्टोबर इ.स. १९५६ रोजी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी आपल्या ५,००,००० अनुयायांसह नागपूरमध्ये बौद्ध धर्म स्वीकारला आणि भारतातून लोप पावलेल्या बौद्ध धर्म पुर्नजीवीत केला. डॉ. आंबेडकरांच्या धर्मांतर आंदोलनात धर्मांरित झालेली दलितांसह इतर सर्वच समाजातील तसेच मुस्लिम आणि ख्रिश्चन लोकही होती. डॉ. आंबेडकरांनी केवळ तीन दिवसांत १०,००,००० पेक्षा अधिक लोकांना बौद्ध धम्माची दीक्षा दिली. इ.स. १९५१च्या जनगणनेत महाराष्ट्रातील बौद्धांची लोकसंख्या ही केवळ २,४८७ (०.०१%) होती. आणि इ.स. १९६१ मध्ये ही संख्या तब्बल २७,८९,५०१ (७%) झाली. यात प्रामुख्याने महार समाज हा बहुतांशी बौद्ध झाला होता. महाराष्ट्रात बौद्धधर्मीय हे प्रत्येक जिल्ह्यात मोठ्या संख्येने आढळतात. महाराष्ट्रात बौद्ध धर्म अनुसरणाऱ्या महार समाजाची लोकसंख्या ही 6% आहे तर अधिकृत बौद्ध धर्मियांची लोकसंख्या 2% आहे, हे दोन्ही प्रवर्ग (महार व बौद्ध) मिळून महाराष्ट्रातील बौद्धांची लोकसंख्या ही **8%**आहे. महाराष्ट्रात बौद्ध धर्म हा **द्वितीय** क्रमांकाचा धर्म आहे. बौद्ध धर्म स्वीकारल्यामुळे या बौद्धांना नवबौद्ध (नवीन बौद्ध) सुद्धा म्हणले जाते. महाराष्ट्रासह भारतातील बौद्ध धर्मीय लोक हे महामानव डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या विचारांनी प्रभावित झालेले आहेत.

## उल्लेखनीय व्यक्ती
# बाबासाहेब आंबेडकर
# सविता आंबेडकर
# दादासाहेब गायकवाड
# यशवंत आंबेडकर
# नरेंद्र जाधव
# प्रकाश आंबेडकर
# रामदास आठवले
# यशवंत मनोहर
# भालचंद्र कदम
# सिद्धार्थ जाधव
# भरत जाधव
# आनंद शिंदे
# आदर्श शिंदे
# अभिजीत सावंत
# विठ्ठल उमप
# नंदेश उमप
# रा.सु. गवई
# पंढरीनाथ कांबळे
# लक्ष्मण माने
# उत्तम खोब्रागडे
# नामदेव ढसाळ
# प्रल्हाद शिंदे
# वामन कर्डक
# जोगेंद्र कवाडे
# अभिजीत कोसंबी
# दया पवार
# प्रज्ञा पवार
# बाबुराव बागुल
# शांताबाई कांबळे
# एकनाथ आवाड
# सुखदेव थोरात
# भालचंद्र मुणगेकर
# राजकुमार बडोले
# सुरेखा पुणेकर
# अरुण कांबळे
# अर्जुन डांगळे
# गंगाधर पानतावणे
# वैशाली माडे
# नितीन राऊत
# मुकुल वासनिक
# चंद्रकांत हंडोरे
# सुलेखा कुंभारे
# वर्षा गायकवाड
# संजय गायकवाड
# संजय बनसोडे
# सुधाकर श्रृंगारे
# सुनील गायकवाड
# भिक्खू संघरत्न

## हे सुद्धा पहा
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची

## संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रामधील बौद्ध धर्म
वर्ग:मराठी समाज
वर्ग:बौद्ध समुदाय
वर्ग:आंबेडकरवादी
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
वर्ग:नवयान
भारतीय क्रिकेट संघाचे दक्षिण आफ्रिका दौरे

*ह्या विभागाचा प्रमुख लेख पाहण्यास येथे जा ..भारतीय क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे*
=दक्षिण आफ्रिका दौरे=

=बाह्य दुवे=
*भारतीय क्रिकेट संघाचे दक्षिण आफ्रिका दौरे - क्रिकइन्फो पान

=हे सुद्धा पहा=
*भारतीय क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे

दक्षिण आफ्रिका
वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे दक्षिण आफ्रिका दौरे
भारतीय क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०१३-१४

## एकदिवसीय मालिका
### पहिला एकदिवसीय
### दुसरा एकदिवसीय
### तिसरा एकदिवसीय
## कसोटी मालिका
### पहिला कसोटी
### दुसरा कसोटी
२०१३
दक्षिण आफ्रिका
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे दक्षिण आफ्रिका दौरे
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील खेळ
पुरुषोत्तम देशपांडे

**पुरुषोत्तम यशवंत देशपांडे** (१९००-१९८६) हे एक मराठी लेखक होते.  नागपूरहून निघणाऱ्या विदर्भ साहित्य संघाचे मुखपत्र असलेल्या युगवाणी या त्रैमासिकाचे ते संपादकही होते. त्यांनी एकूण ४१ पुस्तके लिहिली. तुकोबांच्या कवित्वावर पुरुषोत्तम यशवंत देशपांडे यांनी अतिशय मौलिक आणि मनोज्ञ विवेचन केलेले आहे.

समाजसेविका व गांधीवादी विचारवंत श्रीमती निर्मला देशपांडे  यांचे ते वडील होते.

## निवडक पुस्तके
* अनामिकाची चिंतनिका
* अनुभवामृत रसरहस्य : ज्ञानेश्वरकृत अमृतानुभवाचे रसग्रहणात्मक निरूपण,  खंड १, २, ३.
* आमूलाग्र
* आहुती
* काळी राणी 
* गांधीजीच का? 
* खरा पातंजल योग (इंग्रजी अनुवाद - The authentic yoga : a fresh look at Patanjali's yoga sutras with a new translation, notes and comments) (२ इंग्लिश आणि १९ जर्मन आवृत्त्या)
* चंद्रावरचा कलंक
* Tathagata Buddha, the Untold Story of the Enlightened One (इंग्रजी)
* नवी मूल्ये
* नवे जग
* नित्यनूतन भगवद्गीता आणि जीवनदर्शन 
* बंधनाच्या पलीकडे (स्वतंत्र सामाजिक कादंबरी)  
* भेरीघोष की धर्मघोष?
* मयूरपंख
* मानवोपनिषद : प्राचीन ब्रह्मविद्येचे अर्वाचीन स्वरूप
* विशाल जीवन   
* विश्वदर्शन अथवा नासदीय सूक्त नीराजन(?)
* सदाफुली
* सुकलेले फूल (स्वतंत्र सामाजिक कादंबरी)
* ज्ञानदेव (साहित्य अकादमी प्रकाशन, १९८५)

## पु.य. देशपांडे यांच्यासंबंधीची पुस्तके
* इलाचंद्र जोशी और पुरुषोत्तम यशवंत जोशी : मनोवैज्ञानिक उपन्यासों का तुलनात्मक अध्ययन (हिंदी, इंदू भाटिया)
* पु.य. देशपांडे (इंदुमती शेवडे)
* पु.य. देशपांडे यांचे कादंबरी विश्व (प्रज्ञा आपटे)

## पुरस्कार
* 'अनामिकाची चिंतनिका'साठी साहित्य अकादमी पुरस्कार (१९६२) 

(अपूर्ण)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते
वर्ग:इ.स. १९०० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८६ मधील मृत्यू
विल्यम जोन्स

**सर विल्यम जोन्स** हे 'एशियाटिक सोसायटी'चे संस्थापक आणि अध्यक्ष होते. हे इ.स. १७८३ मध्ये इंग्लंडहून भारतात आले व रामलोचन पंडितांच्या कडून ते पौर्वात्य पद्धतीने संस्कृत शिकले. *डायजेस्ट ऑफ हिंदू अँड मोहमडन लॉज*, *एशियाटिक मिसलेनी,* हिंदूंची कालगणना, हिंदूंचे राशिचक्र, पर्शियन भाषेचे व्याकरण, पौर्वात्य हस्तलिखित ग्रंथांची सूची इत्यादी अनेक विद्वन्मान्य ग्रंथ त्यांनी लिहिले आहेत. भगवद्‌गीता, गरुड पुराण, मनुस्मृती, शाकुंतल, ऋतुसंहार, गीतगोविंद, हितोपदेश इत्यादी साहित्यकृतींचे त्यांनी सर्वप्रथम भाषांतर केले व भारतीय संस्कृतीची माहिती जगाला करून दिली.

ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या बंगाल उच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश म्हणून काम केलेले विल्यम जोन्स यांची खरी ओळख भाषाशास्त्री, प्राच्यविद्यापंडित, विधिशास्त्री आणि एशियाटिक सोसायटी ऑफ बेंगॉलचे संस्थापक म्हणून आहे. लंडनमध्ये वेस्टमिन्स्टरमध्ये १७४६ साली जन्मलेल्या विल्यमचे वडील हे वेल्समधील एक विख्यात गणितज्ञ होते. त्यांनीच ‘पाय’ (स्र्) ही संकल्पना शोधून काढली. विल्यमचे शिक्षण हॅरो स्कूल आणि ऑक्स्फर्डच्या युनिव्हर्सिटी कॉलेजमध्ये होऊन ते एम.ए.ची परीक्षा उत्तीर्ण झाले. भाषाशास्त्राची आवड उपजतच असलेल्या विल्यमने इंग्लिश आणि वेल्श या मातृभाषांव्यतिरिक्त ग्रीक, लॅटीन, पर्शियन, अरेबिक, हिब्रू या भाषांवर तरुण वयातच प्रभुत्व मिळवले. शिक्षण पूर्ण झाल्यावर विल्यमनी सहा वर्षे शिकवण्या घेऊन अनुवादक म्हणून काम केले. या काळात त्यांनी डेन्मार्कच्या राजाच्या सांगण्यावरून ‘नादीर शाह’ या पर्शियन पुस्तकाचा फ्रेंच भाषेत अनुवाद केला.

## संदर्भ 
वर्ग:संस्कृत भाषा
वर्ग:वैदिक साहित्य
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान

300px|इवलेसे|उजवे|न्यूलँड्स मैदानाचे विहंगम दृष्य

**न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान** दक्षिण आफ्रिकेच्या केप टाउन शहरामधील क्रिकेट मैदान आहे. हे मैदान केप कोब्राझ संघाचे घरचे मैदान असून न्यूलँड्स स्टेडियमच्या जवळ आहे.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेतील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:केप टाउन
इंदुमती शेवडे

डॉ. **इंदुमती शेवडे** (माहेरच्या इंदुमती जठार) (जन्म : सागर-मध्यप्रदेश, १६ ऑक्टोबर १९१७;  - नागपूर, १४ मार्च, इ.स. १९९२) या एक मराठी पत्रकार आणि लेखिका होत्या. नागपूरच्या ‘तरुण भारत’ वृत्तपत्रात त्या ‘महिलांचे मनोगत’ हे सदर अनेक वर्षे लिहीत होत्या.

इंदुमती शेवडे इंग्रजी विषय घेऊन एम.ए. झाल्या होत्या. ‘मराठी कथेचा उद्‌गम आणि विकास’या विषयावर त्यांची पीएच.डी. होती. शिक्षण पूर्ण केल्यावर त्या पुढे नागपूर आकाशवाणी केंद्रावर मराठी भाषण विभागात सहायक कार्यक्रम-निर्मात्या झाल्या. इंग्लंडमध्ये बी.बी.सी.च्या रेडिओ केंद्रावर परकीय विद्यार्थ्यांसाठी घेतलेल्या प्रशिक्षण वर्गासाठी त्यांना नागपूर आकाशवाणीने पाठवले होते.

इंदुमती शेवडे पुढे नागपूरहून दिल्लीला गेल्या तेथे त्यांनी युनियन पब्लिक सर्विस कमिशनच्या मराठी विभागात काम करायला सुरुवात केली. याच काळात त्यांनी नॅशनल बुक ट्रस्ट ऑफ इंडियाने प्रकाशित केलेल्या पुस्तकांची इंग्रजी भाषांतरे केली.

दिल्लीत इंदुमती शेवडे जेथे रहात होत्या त्या घराजवळ मिझा गालिबची कबर होती. त्यांनी लोकांकडून गालिबची बरीच माहिती गोळा केली.  निवृत्तीनंतर नागपूरला परतल्यावर इंदुमती शेवडे उर्दू शिकल्या आणि त्यांनी मराठीत मिर्झा गालिबचे चरित्र लिहिले.

इंदुमती शेवडे जी.डी. आर्ट असून उत्तम चित्रकार होत्या. त्यांनी लिहिलेल्या पुस्तकांतील चित्रे त्या स्वतःच काढीत. त्यांनी लिहिलेल्या अनेक श्रुतिका नागपूर नभोवाणीकेंद्रावर प्रसरित होत असत.

## इंदुमती शेवडे यांनी लिहिलेली पुस्तके
* इये साहेबाचिये नगरी (प्रवासवर्णन)
* पु.य. देशपांडे (चरित्र)
* संत कवयित्री : 'संत कवयित्री' हे स्त्रीमुक्ती चळवळीच्या अभ्यासमालिकेतील पहिले पुस्तक आहे. या पुस्तकात महदाइसा, मुक्ताबाई, जनाबाई, बहिणाबाई, वेणाबाई या पाच संत कवयित्रींच्या काव्याचा या पुस्तकात वेगळ्या दृष्टीने विचार केलेला आहे.   
* कथा एका शायराची (मिर्झा गालिब यांच्या जीवनावरची कादंबरी)

## साहित्यिक कार्य
राम शेवाळकररांनी १९७६ साली विदर्भात स्थापन केलेल्या अभिव्यक्ती या लेखिकांसाठीच्या सजग आणि अग्रणी संस्थेचे चौथे विदर्भ लेखिका संमेलन इंदुमती शेवडे यांच्या हस्ते मार्च १९९० मध्ये पार पडले.

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:इ.स. १९१७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
म.श्री. माटे

**मधुकर श्रीपाद माटे** हे पुरातत्त्व, इतिहास, कला, वास्तुशास्त्र आणि वास्तुशिल्प ह्या विषयांचे अभ्यासक होते, ह्या विषयांवर मराठी व इंग्रजी दोन्ही भाषांमध्ये त्यांनी लेखन केले.

मराठी अस्पृश्योद्धारक लेखक श्री.म. माटे यांचे ते चिरंजीव होते.

मराठा वास्तूशिल्प ह्या विषयावर प्रबंध सादर करून त्यांनी १९५७ साली पीएच्.डी पदवी प्राप्त केली.
ते डेक्कन कॉलेज पुणे येथे पुरातत्त्वशास्त्राचे प्राध्यापक म्हणून कार्यरत होते.

२३ एप्रिल २०१९ रोजी त्यांचे पुणे येथे निधन झाले.

=ग्रंथसंपदा=

## इंग्रजी
* मराठा आर्किटेक्चर , १९५९
* टेम्पल अँड लेजेन्ड्स ऑफ महाराष्ट्र, १९६२
* इंडियन प्रिहिस्टरी : १९६४ (सहसंपादक - व्हि.एन्.मिश्रा) , १९६५
* डेक्कन वूडवर्क , १९६६
* स्टडीज् इन इंडॉलॉजी अँड मेडिईव्हल हिस्टरी - प्रो. ग.ह. खरे फेलीसिटेशन व्हॉल्युम (सहसंपादक - गो.त्र्यं.कुलकर्णी) , १९७४
* जमोदा जैन म्युरल्स् , १९७७
* पेन्टिंग्स फ्रॉम भागवद पुराण (सहलेखिका - डॉ. उषा रानडे) , १९७७
* ए डिस्क्रीप्टीव्ह कॅटलॉग ऑफ दी स्कल्पचर्स ॲन्ड पेन्टिंग्स् इन दी  राजवाडे संशोधन मंडल (सहसंपादक - उषा रानडे) , १९७९
* नासिक रागमाला (सहलेखिका - डॉ. उषा रानडे) , १९८२
* तारिफ इ हुसैनशाही (सहसंपादक - गो.त्र्यं.कुलकर्णी) , १९८७
* दौलताबाद : ए रिपोर्ट (सहसंपादक - टि.व्ही.पथी) , १९९२
* अ हिस्ट्री ऑफ वॉटर मॅनेजमेंट अँड हायड्रुलिक टेक्नॉलजी इन इंडिया , १९९७ , २०२०
* मराठा आर्किटेक्चर (पुनर्मुद्रित) , २००२
* आर्किओलजी ऑफ मेडिईव्हल इंडिया , २००५

## मराठी
* मराठवाड्याचे शिल्पवैभव , १९६४
* प्राचीन भारतीय कला , १९७४
* महाराष्ट्रातील पुरातत्त्व (सहलेखक - ह.धी.सांकलिया) , १९७६
* देवगिरी-दौलताबाद येथील पुरातात्त्विक संशोधन , १९८७
* प्राचीन कलाभारती , १९९७
* मध्ययुगीन महाराष्ट्र : सामाजिक व सांस्कृतिक , २००२
* मध्ययुगीन कलाभारती (सहलेखिका - कमल चव्हाण) , २००२
* अतीताची लेणी , २००६
* मराठेशाही वास्तुशिल्प , २००८
* निधीवास ते देवगिरी , २०१६
* निवडक श्री.म. माटे - (एकाहून अधिक खंड, संपादन, सहसंपादक विनय हर्डीकर)
* विचारशलाका 

=संदर्भ=

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी इतिहास लेखक
वर्ग:मराठी पुरातत्त्व संशोधक
वर्ग:मराठी पुरातत्त्व लेखक
सालूर

200px|इवलेसे|उजवे|सालूर येथून वाहणारी वेगावती नदी
**सालूर** तथा **सालुरू** हे भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील विजयनगरम जिल्ह्यात असलेले गाव आहे. २०११ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ४९,५०० होती.

हे गाव वेगावती नदीच्या काठी वसलेले आहे.

वर्ग:आंध्र प्रदेशातील गावे
वर्ग:विजयनगर जिल्हा
महदंबा साहित्य संमेलन

आद्य मराठी  कवयित्रीच्या नावाचे  पहिले **महदंबा साहित्य संमेलन** जालना जिल्ह्यातील दहीपुरी येथे १८-१९-२० ऑक्टोबर २०१४ या काळात भरवले गेले होते. महानुभाव साहित्य, शिक्षण, संशोधन प्रतिष्ठान यांनी आयोजित केलेल्या या संमेलनाच्या स्थळाला आचार्य भानुकवी जामोदेकर साहित्य नगरी असे नाव दिले होते. संमेलनाचे अध्यक्ष डॉ. प्रभाकर शेळके असून या साहित्य संमेलनाचे उदघाटन  ज्येष्ठ साहित्यिक  महंत बाभुळगावकरशास्त्री यांनी केले होते. अर्चनाताई कुरेकर यांनी महदंबेचे धवळे या विषयावरील परिसंवादात अापला सहभाग नोंदवला होता. या साहित्य संमेलनाचे आयोजन प्रा. भारतभूषणशास्त्री यांनी केले होते.

दुसरे आद्य कवयित्री महदंबा साहित्य संमेलन हे अंबड तालुक्यातील पारनेर येथे भरवण्यात आले होते. या साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष श्री. नारायण खरात होते. या संमेलनाचे उदघाटन लीलाताई भानुकवी जमोदेकर यांनी केले होते. यावेळी सुदामराजशास्त्री यांनी आचार्य भानुकवी यांच्या साहित्य कृतींवर प्रकाश टाकला. प्रा. भारतभूषणशास्त्री यांनी जालना जिल्ह्यातील महानुभाव साहित्यसंपदा यांवर प्रकाश टाकला.

पहा : साहित्य संमेलने; महानुभाव साहित्य संमेलन

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
भारतीय क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०११-१२

दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू जॅक कॅलिसच्या सन्मानाप्रीत्यर्थ आयोजित केल्या गेलेल्या एकमेव टी२० सामन्यासाठी भारतीय संघ ३० मार्च रोजी दक्षिण आफ्रिका दौऱ्यावर आला होता. सदर सामना डकवर्थ-लुईस नियमानुसार दक्षिण आफ्रिकेने जिंकला.
=एकमेव टी२० सामना=

=बाह्यदुवे=
*मालिका मुख्यपान - इएसपीएन क्रिकइन्फो

२०१२
दक्षिण आफ्रिका
पळस्पे

**पळस्पे** महाराष्ट्राच्या रायगड जिल्ह्यातील गाव आहे. हे गाव राष्ट्रीय महामार्ग क्र. १७ आणि ४ च्या तिठ्यावर वसलेले आहे.

येथून २५ किमी अंतरावर न्हावा शेवा बंदर विकसित झाल्यावर येथील सगळ्या शेतजमिनी व कुरणांवर कंटेनर डेपो झाले आहेत.

** पळस्पे** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील पनवेल तालुक्यातील एक गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
## हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती  केली जाते.

## लोकजीवन
## प्रेक्षणीय स्थळे
## नागरी सुविधा
## जवळपासची गावे
## संदर्भ
# व्हिलेजइन्फो.इन
# सेन्सस२०११.को.इन
# टूरिझम.गव्ह.इन
#.https://www.incredibleindia.org/
#.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
# मॅप्सऑफइंडिया.कॉम

वर्ग:पनवेल तालुक्यातील गावे
वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
कोपेला

**कोपेला** महाराष्ट्राच्या गडचिरोली जिल्ह्यातील गाव आहे. छत्तीसगढच्या सीमेवर असलेले हे गाव राष्ट्रीय महामार्ग १६वर निझामाबाद आणि जगदलपूरच्या मध्ये आहे.

हे गाव समुद्रसपाटीपासून १२७ मी उंचीवर आहे.

वर्ग:गडचिरोली जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:महाराष्ट्रातील गावे
क्रेग ब्रॅथवेट

**क्रेग क्लेरमॉंट ब्रॅथवेट** (२ डिसेंबर १९९२, ब्लॅक रॉक, सेंट मायकेल, बार्बाडोस) हा वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भाग असलेल्या बार्बाडोसकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करतो. ६ नोव्हेंबर २०११ रोजी दिल्लीमध्ये भारताविरूद्ध २१२ चेंडूंमध्ये ६३ धावा केल्यानंतर १९व्या वाढदिवसाअगोदर त्याने दोन कसोटी अर्धशतके करणारा पहिलाच वेस्ट इंडीजचा क्रिकेट खेळाडू होण्याचा मान मिळवला.
=संदर्भयादी=

वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
विल्यम केरी

**विल्यम केरी** ** (English:William Carey)** (ऑगस्ट १७, इ.स. १७६१ – जून ९, इ.स. १८३४) हे ख्रिस्ती धर्मोपदेशक, मराठी भाषेचे व्याकरणकार आणि कोशकार, भाषांतरकार तसेच मराठी ग्रंथांचे देवनागरी लिपीतील आद्य मुद्रक म्हणून प्रसिद्ध आहेत. विल्यम कॅरी हे मराठी आणि मोडी गद्य मुद्रणाचा ओनामा करणारे पहिले इंग्रज पंडित, वनस्पतिशास्त्रज्ञ असून बहुश्रुत आणि बहुभाषी भाषांतरकार होते.

## विल्यम कॅरी ह्यांचे चरित्र 
कॅरी यांचा जन्म इंग्लंडमध्ये नॉर्‌दॅम्प्टन परगण्यात टोस्टर (Towcester) जिल्ह्यात पॉलरस्परी (Paulerspury) या खेड्यात ऑगस्ट १७, इ.स. १७६१ रोजी झाला. त्यांचे वडील शाळामास्तर होते. गरीब परिस्थितीमुळे शालेय शिक्षण फारसे झाले नाही.  वयाच्या चौदाव्या वर्षी त्यांनी एका चांभाराकडे उमेदवारी केली. त्यांनी वयाच्या सोळाव्या वर्षापासून ते अठ्ठाविसाव्या वर्षांपर्यंत चांभाराचा व्यवसाय केला. जोडे शिवीत असताना समोरच्या येशू ख्रिस्ताच्या चित्राकडे पाहून त्यांनी मिशनरी व्हावयाचे ठरवले. धंदा सोडून ते बॅप्टिस्ट पंथात दाखल झाले. 

१७८३ साली बॅप्टिस्ट चर्चचे सभासदत्व स्वीकारले. व जॉन थॉमस यांच्याबरोबर पहिले बॅप्टिस्ट मिशनरी म्हणून भारतात ११ नोव्हेंबर १७९३ रोजी आले. जहाजावरील प्रवासादरम्यान जॉन थॉमस यांच्याकडून त्यांनी बंगाली भाषेची तोंडओळख करून घेतली.

बंगालमध्ये आल्यावर कॅरी  यांनी माल्दा येथे शेती करण्याचा अयशस्वी प्रयत्न केला.  १७९५ साली त्यांनी तेथे चर्च स्थापन केले. स्थानिक समाजाशी त्यांच्या भाषेत संवाद साधता यावा म्हणून त्यांनी भारतीय भाषांच्या अभ्यासाला सुरुवात केली.  
* इ.स. १८०१मध्ये **विल्यम केरी** यांनी पंडित वैजनाथ यांच्या मदतीने श्रीरामपूर बंगाल येथे पहिला मोडी लिथोग्राफ बनवला.

## समाजकार्य 
विल्यम कॅरी यांच्या विनंतीवरून, भ्रूणहत्या प्रथेचा अभ्यास करण्यासाठी गव्हर्नर जनरल वेलस्ली यांनी एक समिती नेमली. कॅरी यांची या समितीमध्ये नेमणूक झाली. मेमोरियल ऑन मर्डर कमिटेड अंडर द प्रिटेंड्स ऑफ रिलिजन या नावाचा अहवाल या समितीने दिला आणि त्यानुसार १८०२ साली भ्रूणहत्येवर बंदी घालण्यात आली. फ्रेंड्स ऑफ इंडिया या मासिकाच्या माध्यमातून त्यांनी सतीप्रथे विरुद्धही आवाज उठविला होता.
# बाङ्ला/ बंगाली भाषेचे व्याकरण (१८०५)
# संस्कृत व्याकरण (१८०६)
# बाङ्ला शिकण्यासाठी उपयुक्त संवाद (१८०६)
# मराठी भाषेचे व्याकरण (आ. २री) (१८०८) (ह्या आवृत्तीत व्याकरणातील मराठी मजकूर मोडी लिपीत छापलेला आहे.)
# डिक्शनरी ऑफ मराठा लँग्वेज - (मराठी-इंग्रजी शब्दकोश) (१८१०) (ह्या कोशातील मराठी मजकूर मोडी लिपीत छापलेला आहे.) मराठीतील हे पहिले मुद्रित गद्य पुस्तक आहे.
# तेलुगू भाषेचे व्याकरण (१८१४)
# बंगाली शब्दकोश (तीन खंडात - ८०००० शब्द) (१८१५ ते १८२५)
# कथोपकथन (१८०१)
# इतिहासमाला (१८१२) 

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे 
विल्यम केरी चरित्र व साहित्य ह्यांच्या अभ्यासकेंद्राचे संकेतस्थळ 

वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १७६१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८३४ मधील मृत्यू
वर्ग:मराठी कोशकार
वर्ग:मराठी साहित्यिक
देवलापार

**देवलापार** महाराष्ट्राच्या नागपूर जिल्ह्यातील गाव आहे. मध्य प्रदेशच्या सीमेवर असलेले हे गाव राष्ट्रीय महामार्ग ७वर असून हे समुद्रसपाटीपासून १,९०० फूट उंचीवर आहे.
 देवलापार येथे विश्व हिंदू परिषद यांची गोविज्ञान अनुसंधान केंद्र आहे, जिथे पंचगव्यापासून विविध औषधी बनवली जातात. देवलापार येथून पेंच व्याघ्र प्रकल्प जवळ आहे. देवलापार नागपूरपासून अंदाजे ७० कि.मी. अंतरावर आहे.

वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
अणुस्कुरा घाट

कोकण आणि कोल्हापूर जिल्ह्याचा घाटमाथा यांना जोडणारा **अणुस्कुरा घाट** निसर्गसौंदर्याने नटलेला आहे. या घाटातून ब्रिटिश काळामध्ये राजापूर बाजारपेठेमधून घाटमाथ्यावर निर्यात होणारा माल नेला जात असे. त्यामुळे दळणवळणाच्या दृष्टीने या घाटाला विशेष महत्त्व आहे. घाटाच्या पायथ्याशी अर्जुना मध्यम प्रकल्प, जामदा प्रकल्प आदी प्रकल्प उभारण्यात आलेले आहेत. प्रकल्पामुळे विस्थापित झालेल्या लोकांची पुर्नवसन वसाहतही या घाटाच्या पायथ्याशीच वसविण्यात आली आहे. सह्याद्रीच्या या पर्वतरांगांमध्ये अनेक दुर्मिळ वन्यजीव, प्राण्यांचे वास्तव्य असून त्यांचा या भागात मोठ्या प्रमाणात वावर असतो. यामध्ये बिबट्यासह सांबर, गवारेडा आदी प्राण्यांचा समावेश आहे.

असंख्य नागमोडी धोकादायक वळणे, उंच दगडी सुळके आणि भुसभुशीत माती यामुळे हा घाट सुरक्षित नाही. येथील रस्ते व इतर सुविधांकडे गेली अनेक वर्षे दुर्लक्ष होत आले आहे. 

## संदर्भ
वर्ग:सह्याद्रीतील घाटरस्ते
वर्ग:महाराष्ट्रातील घाटरस्ते
वर्ग:कोल्हापूर जिल्हा
भारतीय क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २००६-०७

भारतीय क्रिकेट संघ १६ नोव्हेंबर २००६ ते ६ नोव्हेंबर २००७ दरम्यान ३-कसोटी आणि ५-एकदिवसीय सामन्यांच्या मालिकेसाठी भारतीय दौऱ्यावर आला होता.

पहिल्या कसोटी सामन्यात पराभूत झाल्यानंतर दक्षिण आफ्रिका संघाने कसोटी मालिका २-१ अशी तर एकदिवसीय मालिका ४-० अशी जिंकली.

त्यानंतरचा एकमेव टी२० सामना भारताने जिंकला.

=सराव सामने=
**रेस्ट ऑफ दक्षिण आफ्रिका वि भारतीय**, बेनोनी, १६ नोव्हेंबर २००६
*रेस्ट ऑफ दक्षिण आफ्रिका २५५/८ (५० षटके); भारतीय २१८ (४९.१ षटके)*
रेस्ट ऑफ दक्षिण आफ्रिका ३७ धावांनी विजयी
धावफलक
----
**रेस्ट ऑफ दक्षिण आफ्रिका वि भारतीय**, पॉचेफस्ट्रूम, ७-९ डिसेंबर २००६
*भारतीय ३१६/७ आणि १४२; रेस्ट ऑफ दक्षिण आफ्रिका १३८ आणि २२४ (लक्ष्यः ३२१)*
भारतीय ९६ धावांनी विजयी
धावफलक
----
**क्वाझुलू-नताल इन्व्हिटेशन XI वि भारतीय**, डर्बन, २२-२३ डिसेंबर २००६
*भारतीय २७०/६घो; क्वाझुलू-नताल इन्व्हिटेशन XI २४३/८*
सामना अनिर्णित
धावफलक

=एकदिवसीय मालिका=
### १ला सामना
### २रा सामना
### ३रा सामना
### ४था सामना
### ५वा सामना
=टी२० मालिका=
### एकमेव टी२० सामना
=कसोटी मालिका=
### १ली कसोटी
### २री कसोटी
### ३री कसोटी
=बाह्यदुवे=
*मालिका मुख्यपान – इएसपीएन क्रिकइन्फो

वर्ग:इ.स. २००६ मधील क्रिकेट
२००६
दक्षिण आफ्रिका
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे दक्षिण आफ्रिका दौरे
देवरी (गोंदिया)

**देवरी** महाराष्ट्राच्या गोंदिया जिल्ह्यातील गाव आहे. समुद्रसपाटीपासून १,१२० फूट उंचीवर असलेल्या या गावाची लोकसंख्या २०११ च्या जनगणनेनुसार १४,५८० होती. हे गाव सडक अर्जुनी आणि राजनांदगांवच्या मध्ये आहे.या गावावरून हाजिर ते कोलकता असा मार्ग असलिला राष्ठट्रीय महामार्ग क्र.6 गेल आहे. हा तालुका गोंदिया जिह्लातील तीन नक्षलग्रस्त तालुक्यान पैकी एक असून "रेड कॉरिडोर "चा भाग आहे.

वर्ग:गोंदिया जिल्ह्यातील गावे
संयुक्त क्रियापद

**संयुक्त क्रियापद** ही मराठी व्याकरणाच्या परंपरेत मांडण्यात आलेली संकल्पना आहे. संयुक्त क्रियापद ही संकल्पना मराठीत इंग्रजी व्याकरणाच्या परंपरेतून आणि त्यातील उद्देश्य-विधेय ह्या तऱ्हेच्या वाक्यविश्लेषणाच्या परंपरेतून निर्माण झाली आहे. विविध भारतीय भाषांसंदर्भातही ही संकल्पना वापरण्यात येते. मराठीत **काम करणे**, **प्रेम करणे**, **उडी मारणे**, **निर्माण करणे** इ. रचनांना संयुक्त क्रियापद असे म्हणण्यात येते.

## मराठी व्याकरणातील संयुक्त क्रियापदाचे लक्षण
संयुक्त क्रियापद ह्या संकल्पनेत नेमक्या कोणकोणत्या रचना येतात ह्याबाबत एकमत नाही. प्रेम करणे, उडी मारणे अशा नाम + धातू मिळून संयुक्त क्रियापद होते. तर करून टाकणे, लिहून काढणे ह्या रचनांत धातू (धातूसाधित/ कृदन्त) + धातू (आख्यातप्रत्यययुक्त) मिळून संयुक्त क्रियापद होते. ह्यात एक धातू गौण तर एक धातू मुख्य असतो.

संयुक्त क्रियापद म्हणजे काय आणि ते का मानायचे ह्याचे स्पष्टीकरण देताना विविध मुद्दे मांडण्यात आलेले आहेत.
# संयुक्त क्रियापदात दोन शब्द मिळून एक साधी संकल्पना व्यक्त करतात. उदा. प्रेम करणे
# संयुक्त क्रियापदातल्या घटक शब्दांचे अर्थपरिवर्तन होते. उदा. गप्पा मारणे (तुळा : गुद्दा मारणे)
# संयुक्त क्रियापदात दोन धातूंपैकी एक धातू मुख्य तर दुसरा गौण असतो. उदा. हे पुस्तक लिहून टाक. ह्यात लिह हा धातू मुख्य, टाक हा धातू गौण. मात्र संयुक्त क्रियापद नसलेल्या रचनांत दोन्ही धातू मुख्य असतात. उदा. झाडावर चढून आंबे काढ. ह्यात चढ आणि काढ हे दोन्ही धातू मुख्य.

## मराठी व्याकरणपरंपरेतील संयुक्त क्रियापद ह्या संकल्पनेचा इतिहास
## संयुक्त क्रियापदासंबंधीचा मराठी व्याकरणपरंपरेतील वाद
संयुक्त क्रियापदाचा वाद हा तांत्रिक स्वरूपाचा आहे हे लक्षात घेण्याची आवश्यकता आहे. संयुक्त क्रियापद मानण्याला जे विरोध करतात ते प्रेम करणे, काम करणे, उडी मारणे ह्या रचना मराठीत नाहीत असे म्हणत नाहीत. ह्या रचना मराठीत रूढ आहेत ह्याबाबत समर्थक आणि विरोधक ह्यांचे एकमत आहे. मतभेद आहेत ते ह्या रचनांचे व्याकरणिक स्पष्टीकरण देण्यासाठी संयुक्त क्रियापद ही संकल्पना आवश्यक आहे का किंवा ही संकल्पना वापरल्याने कोणकोणत्या तार्किक अडचणी उपस्थित होऊ शकतात ह्याबाबतचे आहेत.

### विस्तारवादी पक्ष
### अतिविस्तारवादी पक्ष
### अभाववादी पक्ष
## काही चर्चास्पद उदाहरणे
## संदर्भ
(अपूर्ण)

वर्ग:व्याकरण
बाळ गोसावी

बाळ गोसावी हे एक मराठी नाटकांत काम करणारे नट होते. त्यांच्या पत्‍नी भारती गोसावी या नाट्य‍अभिनेत्री असून बंधू राजा गोसावी हे नाट्य-चित्रपट अभिनेते होते.

## बाळ गोसावी यांचा अभिनय असलेली नाटके 
### संगीत नाटके 
* एकच प्याला
* प्रेमसंन्यास
* भावबंधन
* शारदा

### गद्य नाटके 
* अकुलीना
* असुनी नाथ मी अनाथ
* कृष्णार्जुन युद्ध
* गाढवाचं लग्न
* चांदणे शिंपीत जा
* तुझे आहे तुजपाशी
* नवरा माझ्या मुठीत गं
* पैसे झाडाला लागतात
* मला तुमची पप्पी द्या
* माझी बायको माझी मेव्हणी
* लग्नाची बेडी

### लोकनाट्ये 
* आले वयात काय माझा गुम्हा
* गाढवाला भेटला गुरू
* तुम्हांवर माझा जीव जडला
* नार मी सोन्याची हुलछडी
* मंचक सजला गुलाब फुलला

## चित्रपट 
* गुरुकिल्ली (१९६६)
* सुखी संसार

वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फोंडा घाट

**फोंडा ** हा कोल्हापूरच्या घाटमाथ्यावरून कोकणात दाजीपूर अभयारण्यातून खाली उतरतो. राधानगरी तालुक्यातून हा रस्ता जातो. भरपूर पावसाचा हा प्रदेश असल्याने दरडी कोसळणे व भू-स्खलनाच्या घटना येथे नेहेमी घडत असतात.

## संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रातील घाटरस्ते
वर्ग:सह्याद्रीतील घाटरस्ते
वर्ग:कोल्हापूर जिल्हा
संतोष पवार

संतोष पवार हे एक मराठी नाटककार, अभिनेते, गीतकार आणि नाट्य दिग्दर्शक आहेत.

## संतोष पवार यांची गाजलेली नाटके
* आम्ही सारे लेकुरवाळे (लेखन, दिग्दर्शन)
* आलाय मोठा शहाणा (दिग्दर्शन)
* जळुबाई हळू (लेखन, दिग्दर्शन)
* तू तू मी मी (अभिनय)
* दिली सुपारी बायकोची (दिग्दर्शन)
* बुवा तेथे बाया (दिग्दर्शन)
* माझिया भाऊजींना रीत कळेना (अभिनय आणि दिग्दर्शन)
* यदा कदाचित (लेखन आणि दिग्दर्शन)
* युगे युगे कली युगे (अभिनय, लेखन, दिग्दर्शन)
* राजा नावाचा गुलाम (अभिनय)
* राधा ही कावरी बावरी (लेखन आणि दिग्दर्शन)
* लगे रहो राजाभाई (अभिनय, लेखन दिग्दर्शन)
* स्वभावाला औषध नाही (दिग्दर्शन)
* हवा हवाई (अभिनय)
* हौस माझी पुरवा (अभिनय, लेखन आणि दिग्दर्शन)

## चित्रपट
* एक उनाड दिवस (वेषभूषा)
* नवरा माझा नवसाचा (अभिनय)(script writing)

## रंगमंचावरील कार्यक्रम
* मी आणि शाहीर साबळे (सहनिवेदन - भरत जाधव)

## दूरचित्रवाणी कार्यक्रम
* फू बाई फू (अभिनय)

## पुरस्कार
* २०१३ सालचा बबन प्रभू स्मृती पुरस्कार

वर्ग:मराठी नाटककार
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
यंग झिंगारो ट्रेकर्स

**यंग झिंगारो ट्रेकर्स** हा सह्याद्री पर्वतामध्ये डोंगरभ्रमंती करणारा मुंबईतील एक क्लब आहे. याची स्थापना हृषिकेश यादव नावाच्या तरुणाने १९८२ साली केली. त्यापूर्वी पुण्यात यूथ हॉस्टेलमध्ये राहत असताना त्यांनी १९७४पासून सह्याद्रीमध्ये भटकंती केली होती.

यंग झिंगारो ट्रेकर्सने अनेक उपक्रम राबवले. त्यात गड-किल्ल्यांची सफर घडवून आणणे गिर्यारोहण शिकवणे, इ.चा समावेश आहे. हा क्लब दरवर्षी १५ ऑगस्टला अंध-अपंगांना ट्रेकवर घेऊन जातो. तसेच त्यांना हिमालयावर गिर्यारोहण करण्यासही घेउन गेला.

यंग झिंगारोच्या ५० सदस्यांनी तीन वर्षांत सह्याद्रीच्या २२५ किल्ल्यांची माहिती जमवून १०० सुळके, अनेक लेणी आणि पशुपक्षी याची छायाचित्रे जमवली, आणि या माहितीवर आधारलेली *सांगाती सह्याद्रीचा* आणि *सह्याद्री कम्पॅनियन* अशी दोन पुस्तके काढली.  

हृषिकेश यादव हे अखिल महाराष्ट्र गिर्यारोहण महासंघाचे गेली २० वर्षे कार्याध्यक्ष आहेत. या महासंघाद्वारे त्यांनी माउंट एव्हरेस्ट-चढाईची पहिली यशस्वी नागरी मोहीम केली.

वर्ग:गिर्यारोहण