open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ल.रा. गोडबोले

ल.रा. गोडबोले हे मराठी बालसाहित्य लिहिणारे एक लेखक होते. 

## ल.रा. गोडबोले यांनी लिहिलेली पुस्तके (बहुतेक पुस्तके बालसाहित्य)
* आशीर्वाद
* ओळखा आणि घ्या
* औट घटकेचा राजपुत्र
* काय ही झोप
* छोटा शिलेदार आणि इतर गोष्टी (सहलेखक शं.रा. देवळे, सुमती पायगांवकर, अजित पायगांवकर, सुसंगति गोखले)
* ढगांची दुक्कळ
* दरीतील चमत्कार
* परेशचे पाताळातील पर्यटन
* बंडोबा कोल्हे
* माकडभाऊंच्या गमती जमती
* राजपुत्र रत्नाकर आणि अपाला
* विठूचे चातुर्य
* समर्थ रामदास
* सौंदर्याचा सोस

वर्ग:मराठी लेखक
बघतोस काय मुजरा कर

***बघतोय काय मुजरा कर***  हा २०१७ मध्ये प्रदर्शित झालेला मराठी राजकीय विनोदी-नाट्य चित्रपट आहे. याचे दिग्दर्शन हेमंत ढोमे यांनी केले आहे.  यामध्ये जितेंद्र जोशी, अनिकेत विश्वासराव आणि अक्षय टंकसाळे यांच्या मुख्य भूमिका आहेत.   हा चित्रपट ३ फेब्रुवारी २०१७ रोजी प्रदर्शित झाला होता. 

## कहाणी 
## भूमिका 
* जितेंद्र जोशी नानासाहेब देशमुख  
* अनिकेत विश्वासराव पांडुरंग शिंदे 
* अक्षय टंकसाळे  शिवराज वहाडणे 
* समीर पाटील  हेमंत ढोमे 
* परना पेठे 
* रसिका सुनील 
* नेहा जोशी 
* अश्विनी काळसेकर 
* विक्रम गोखले  
* रोहित हळदीकर  
* गौरी भोसले (विशेष देखावा)  सोनाली कुलकर्णी  

## संदर्भ
ग.ल. ठोकळ

**गजानन लक्ष्मण ठोकळ** (२६ मे, १९०९:कामरगाव, अहमदनगर जिल्हा, महाराष्ट्र - २२ जुलै १९८४) हे एक मराठी ग्रामीण कवी, बहुरंगी कथालेखक, चतुरस्र ग्रामीण कादंबरीकार आणि ४००हून अधिक मौलिक ग्रंथांचे प्रकाशन करणारे एक प्रयोगशील पुस्तक प्रकाशक होते. यांच्या वडिलांचे नाव लक्ष्मणकाका आणि आईचे नाव सोनाबाई होते. हो दोघेही अल्पशिक्षित परंतु शिक्षक होते. ग.ल. ठोकळांना इंदू, मालती या बहिणी आणि भास्कर, श्याम नावाचे दोन भाऊ होते. त्यांच्या आईला वाचनाची प्रचंड आवड होती. ठोकळ हे तिने स्वतःकरिता आणलेली सर्व पुस्तके वाचून काढीत असत.

वयाच्या सोळाव्या वर्षी ठोकळांची *आकाशगंगा* ही पहिली कविता प्रसिद्ध झाली. 

त्यांचे गाव कायम दुष्काळी आणि कोरडवाहू शेती असणारे गाव होते. 

## पुस्तके
* कोंदण
* गावगंड
* मत्स्यकन्या
* मीठभाकर
* टेंभा
* ठिणगी
* ठोकळ गोष्टी (अनेक भाग, किमान ५)
* कडू साखर

## ठोकळ आणि त्यांच्या साहित्यासंबंधी पुस्तके
*  साहित्य श्रेष्ठ ग. ल. ठोकळ (व्यक्तिचित्रण, संदर्भ ग्रंथ , लेखक - प्रा. राम शिंदे) 

## ठोकळ यांच्या नावाचे पुरस्कार आणि ते मिळालेले लेखक
अनेक संस्था कै. ग.ल. ठोकळ यांच्या नावाचे पुरस्कार देतात, त्यांपैकी काही पुरस्कारप्राप्त लेखक : 
* किरण गुरव

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:इ.स. १९०९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, १९९८

## मोसम आढावा 
## मे
### भारत तिरंगी मालिका
### दक्षिण आफ्रिकेचा इंग्लंड दौरा
### न्यू झीलंडचा श्रीलंका दौरा
## जून
### निदाहास चषक
## जुलै
### ऑस्ट्रेलिया महिलांचा इंग्लंड दौरा
### ऑस्ट्रेलिया महिलांचा आयर्लंड दौरा
### नेदरलँड्स महिला वि डेन्मार्क महिला जर्मनीमध्ये
## ऑगस्ट
### इंग्लंड तिरंगी मालिका
### श्रीलंकेचा इंग्लंड दौरा
## सप्टेंबर
### राष्ट्रकुल खेळ
**संघांची अंतिम स्थाने**

### मैत्री चषक
वर्ग:इ.स. १९९७ मधील क्रिकेट
देवदास (मराठी चित्रपट)

￼देवदास हा आगामी येणारा मराठी चित्रपट आहे. मंगेश देसाई हे प्रमुख भुुुुमिकेेत दिसणार आहेेत.
राम नगरकर

**राम विठोबा नगरकर** (जन्म : सारोळे, ५ एप्रिल १९३०; मृत्यू :  ८ जून १९९५) हे एक मराठी विनोदी नट होते. ते मूळ व्यवसायाने नाभिक असून मुंबईत त्यांचे *वंदन हेअर कटिंग सलून* होते. 

नगरकरांनी मराठी रंगभूमी चित्रपटांतून विनोदी भूमिका केल्या.

नगरकर मूळचे अहमदनगर जिल्ह्यातील सारोळे या गावाचे रहिवासी होते. १९४७ च्या सुमारास त्यांना गाव सोडून मुंबईत यावे लागले. येथे त्यांचा परिचय एस.एम. जोशी, ग.प्र. प्रधान, नानासाहेब गोरे, तसेच निळू फुले आणि दादा कोंडके यांच्याशी झाला. हे सर्वजण पथनाट्यांतून इंग्रजांविरुद्ध आवाज उठवायचे. राम नगरकर त्यांना सामील झाले.१९४७ नंतर?

कलापथकातील मैत्रीमुळे दादा कोंडके आणि नगरकर यांनी विच्छा माझी पुरी करा हे लोकनाट्य सुरू केले. त्याचे महाराष्ट्रभर हजारो प्रयोग झाले. नंतर निळू फुले आणि नगरकर यांची कथा अकलेच्या कांद्याची आणि राजकारण गेलं चुलीत ही दोन लोकनाट्ये लोकप्रिय झाली. एकोणीसशे सत्तरच्या दशकात राम नगरकर यांचे हऱ्या नाऱ्या झिंदाबाद, बायांनो नवरे सांभाळा, लक्ष्मी आणि एक डाव भुताचा हे लोकप्रिय चित्रपट प्रदर्शित झाले.

नगरकरांनी रामनगरी हे आत्मकथन लिहिले. त्याला पुलंची प्रस्तावना आहे. हे पुस्तकही लोकप्रिय झाला. या पुस्तकावरून रामनगरी नावाचा हिंदी चित्रपट निघाला. अमोल पालेकर यांची निर्मिती असलेल्या त्या चित्रपटात स्वतः पालेकर,  निळू फुले, सुहासिनी मुळगावगर आणि नगरकरांच्या प्रमुख भूमिका होत्या. 

नगरकर हे रामनगरीमध्ये सांगितलेल्या किश्श्यांचे एकपात्री कार्यक्रम करीत. देशांत आणि परदेशांत त्यांनी असे हजाराहून अधिक कार्यक्रम केले. यात ते स्वतःचीच थट्टामस्करी करीत असत.

दादा कोंडके, निळू फुले, शाहीर अमर शेख, वसंत बापट, लीलाधर हेगडे, मधू कदम, सुधा वर्दे हे सर्व राम नगरकर यांचे सेवा दलाच्या कलापथकातील सवंगडी होत

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी अभिनेते
वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, १९९७-९८

१७ एप्रिल १९९८ रोजी पाकिस्तान आणि श्रीलंका यांच्या महिला संघाने कसोटी पदार्पण केले.
## मोसम आढावा 
## सप्टेंबर
### न्यू झीलंडचा झिम्बाब्वे दौरा
### भारताचा पाकिस्तान दौरा
## ऑक्टोबर
### दक्षिण आफ्रिकेचा पाकिस्तान दौरा
### केन्या तिरंगी मालिका
## नोव्हेंबर
### पाकिस्तान चौरंगी मालिका
### न्यू झीलंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा
### न्यू झीलंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा
### वेस्ट इंडीजचा पाकिस्तान दौरा
### श्रीलंकेचा भारत दौरा
### नेदरलँड्स महिलांचा श्रीलंका दौरा
## डिसेंबर
### ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका
### महिला क्रिकेट विश्वचषक
### शारजाह चॅम्पियन्स ट्रॉफी
### दक्षिण आफ्रिकेचा ऑस्ट्रेलिया दौरा
## जानेवारी
### झिम्बाब्वेचा श्रीलंका दौरा
### बांगलादेश स्वतंत्रता चषक
### इंग्लंडचा वेस्ट इंडीज दौरा
## फेब्रुवारी
### झिम्बाब्वेचा न्यू झीलंड दौरा
### ऑस्ट्रेलियाचा न्यू झीलंड दौरा
### पाकिस्तानचा दक्षिण आफ्रिका दौरा
## मार्च
### ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा
### पाकिस्तानचा झिम्बाब्वे दौरा
### श्रीलंकेचा दक्षिण आफ्रिका दौरा
## एप्रिल
### भारत तिरंगी मालिका
### दक्षिण आफ्रिका तिरंगी मालिका
### पाकिस्तान महिलांचा श्रीलंका दौरा
### शारजाह चषक
वर्ग:इ.स. १९९७ मधील क्रिकेट
वर्ग:इ.स. १९९८ मधील क्रिकेट
अंतर्वासिता

अंतर्वासिता म्हणजे संस्थेने मर्यादित कालावधीसाठी देउ केलेल्या कामाच्या अनुभवाचा कालावधी असतो.  

हा एखाद्या विशिष्ट क्षेत्रात संबंधित कौशल्ये आणि अनुभव मिळवण्याचा प्रयत्न असतो.
एखाद्या संस्थेत जे अंतर्वासित कार्यरत असतात, त्यांच्यामधील उत्कृष्ट अंतर्वासित बहुतेक त्याच संस्थेत कर्मचारी म्हणून भरती होण्याची दाट शक्यता असते.

वर्ग:व्यवसाय
लिन डॅन

**लिन डॅन** (१४ ऑक्टोबर, १९८३ - )  हा चीनचा माजी व्यावसायिक बॅडमिंटन खेळाडू आहे. तो दोन वेळचा ऑलिम्पिक सुवर्णपदक विजेता, पाच वेळा विश्वविजेता, तसेच सहा वेळचा ऑल इंग्लंड चॅम्पियन आहे.

तो जगातला एक महान बॅडमिंटनपटू आहे.   : वयाच्या 28 व्या वर्षी त्याने "सुपर ग्रँड स्लॅम" पूर्ण केला. बॅडमिंटन जगातील सर्व महत्त्वाची विजेतीपदे त्याने जिंकली. ऑलिंपिक, जागतिक चॅम्पियनशिप, विश्वकरंडक, थॉमस कप, सुदिरामन कप, सुपर सिरीज मास्टर्स फायनल्स, ऑल इंग्लंड ओपन, एशियन गेम्स, आणि एशियन चॅम्पियनशिप या सर्व स्पर्धा त्याने जिंकल्या आहेत. अशी कामगिरी गाठणारा तो जगातला पहिला आणि एकमेव खेळाडू ठरला.   २००८ मध्ये ऑलिम्पिकचे सुवर्णपदक जिंकल्यानंतर सलग दुसऱ्यांदा २०१२ मध्ये पुन्हा ऑलिम्पिक सुवर्णपदक कायम राखणारा तो पुरुष एकेरीतला पहिलाच खेळाडू ठरला.  २०१७ मध्ये मलेशियन ओपन जिंकणे बॅडमिंटन जगातील प्रत्येक मोठे जेतेपद मिळवण्याच्या लिनच्या यशाचे चिन्ह होते.  

२००४ मध्ये ऑल इंग्लंड ओपन फायनल जिंकली. या स्पर्धेत त्याने प्रतिस्पर्धी पीटर गेड याचे आव्हान मोडीत काढल्यानंतर चाहत्यांनी, तसेच प्रसारमाध्यमांनी त्याला "सुपर डॅन" असे संबोधले. त्याच्या यशाची ही पावती होती.   

## बॅडमिंटन कारकीर्द 
२००० च्या बॅडमिंटन आशिया ज्युनिअर चँपियनशिपमध्ये आणि एकेरीत दोन्ही स्पर्धांमध्ये लिनने विजेतेपद पटकावले. २००० वर्ल्ड ज्युनिअर चॅम्पियनशिपमध्ये तो विजेत्या चिनी संघाचा सदस्य आणि एकेरीतला उपांत्य फेरीचा खेळाडू होता.  

## वैयक्तिक माहिती 
लिनचा जन्म फुजिआनमधील लोंग्योन येथे हक्का कुटुंबात झाला. बालपणी लिनला त्याच्या पालकांनी पियानो शिकविण्यास पाठविले. पुढे तो मोठा पियानोवादक व्हावा, अशी त्यांची इच्छा होती. मात्र, लिनला त्याची आवड नव्हती. मित्र बॅडमिंटन खेळताना त्याने पाहिले आणि पाहताक्षणी हा खेळ त्याला आवडला. वयाच्या पाचव्या वर्षी त्याने बॅडमिंटनचे प्रशिक्षण घेण्यास सुरुवात केली.  

## संदर्भ आणि नोंदी 
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:हयात व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९८३ मधील जन्म
वर्ग:चीनचे बॅडमिंटन खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
संसद भवनातील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे तैलचित्र

[इवलेसे|संसद भवनातील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे तैलचित्र. तत्कालीन पंतप्रधान [मनमोहन सिंग, लोकसभा अध्यक्ष सोमनाथ चटर्जी आणि लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते लालकृष्ण अडवाणी यांनी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या ११८व्या जयंतीनिमित्त १४ एप्रिल २००९ रोजी नवी दिल्लीतील संसद भवनातील डॉ. आंबेडकरांच्या तैलचित्राला अभिवादन केले.]]

नवी दिल्लीतील भारतीय संसद भवनाच्या मध्यवर्ती सभागृहात भारतीय संविधानाचे शिल्पकार डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे एक तैलचित्र आहे. १२ एप्रिल १९९० रोजी तत्कालीन पंतप्रधान विश्वनाथ प्रताप सिंग यांनी या तैलचित्राचे अनावरण केले. चित्रकार झेबा अमरोहवी या महिलेने बाबासाहेबांचे तैलचित्र तयार केले होते. या तैलचित्राचे अनावरण होत असताना दक्षिण आफ्रिकेचे नेता नेल्सन मंडेला म्हणाले होते की, ''आम्ही डॉ. आंबेडकरांचे जीवन आणि कार्यापासून प्रेरणा घेऊन आमचा संघर्ष सुद्धा त्याच आधारांवर चालवणार ज्या आधारांवर डॉ. आंबेडकरांनी समाज परीवर्तनाचा प्रयत्न केला आणि यश मिळवले.

भारतीय संसदेमध्ये डॉ. आंबेडकरांचे तैलचित्र असावे अशी मागणी १९५७ साली रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडियाचे नेते व खासदार बी.सी. कांबळे यांनी केली होती. संसदेसोबतच राष्ट्रपती भवन आणि सर्वोच्च न्यायालयातही बाबासाहेबांचे तैलचित्र लावण्यात यावे अशीही मागणी कांबळे यांनी केली होती.

डॉ. आंबेडकरांच्या जन्मशताब्दी उत्सवाची तारीख १४ एप्रिल १९९१ होती, या दिवशी बाबासाहेबांची १००वी जयंती असणार होती. तथापि, बाबासाहेबांचा जन्मशताब्दी उत्सव १४ एप्रिल १९९० ते १४ एप्रिल १९९१ पर्यंत सुरू करण्याचा निर्णय भारत सरकारने घेतला होता. कल्याण मंत्रालयाद्वारे या कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले होते, तेव्हा कल्याण मंत्री रामविलास पासवान होते तर पंतप्रधान व्ही.पी. सिंग होते. याच काळात सरकारने डॉ. आंबेडकर यांना मरणोत्तर 'भारतरत्न' पुरस्कार प्रदान करून सन्मानित केले आणि संसदेच्या मध्यवर्ती सभागृहात (केंद्रीय कक्षात) त्यांच्या तैलचित्राचे अनावरण केले. आंबेडकरांचे तैलचित्राचे संसदेत असावे याची मागणी बऱ्याच काळापासून जनता आंबेडकरी समाजाकडून केली जात होती, परंतु मध्यवर्ती सभागृहाच्या भिंतीवर अजून एक तैलचित्र लावण्यास जागाच नाही असे कारण सांगत भारत सरकार ते काम करत नव्हते. तथापि जेव्हा संसदेच्या सभागृहात आंबेडकरांचे तैलचित्र लावले जावे असा राजकीय पातळीवर निर्णय घेण्यात आला तेव्हा भिंतीवरही जागा निर्माण झाली.

## चित्रदालन 
 डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांना त्यांच्या ११६व्या जयंती निमित्त अभिवादन करतांना]]

 डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांना त्यांच्या ११५व्या जयंती निमित्त अभिवादन करतांना]]

## हे सुद्धा पहा 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर पुतळा, भारतीय संसद

## संदर्भ 
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
वर्ग:इ.स. १९९० मधील निर्मिती
वर्ग:संसद भवन
वर्ग:भारतीय संसद
सुरेंद्र बडंसरा

**मेजर सुरेंद्र बडंसरा** हे भारतीय थलसेना होते. ते २१ जून २०१२ मध्ये शहिद झाले. ते शहििद होण्यापूर्वी त्याानी ६ आतंकवादी मारले. त्यांना ४७ गोळ्या लागल्या होत्या तरी ते आतंकवाद्यांना मारल. 

शहिद मेजर सुरेंद्र बडंसरा हे ५० दिवस हॉस्पिटलमध्ये उपचार चालू असताना त्यांना देशाचे रक्षण करताना अमर झाले. 

## परिवार 
## पुरस्कार 
* सेना मेेेेेेेेडल

## बाह्य दुवे
१८८७-८८ ॲशेस मालिका

इंग्लंड क्रिकेट संघाने फेब्रुवारी १८८८ दरम्यान द ॲशेसअंतर्गत एक कसोटी सामने खेळण्यासाठी ऑस्ट्रेलियाचा दौरा केला. इंग्लंडने ॲशेस मालिका १-० अशी जिंकली. 
## कसोटी मालिका
### एकमेव कसोटी
वर्ग:इ.स. १८८८ मधील क्रिकेट
वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट संघाचे ऑस्ट्रेलिया दौरे
वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे
वर्ग:ॲशेस मालिका
गुटीकलम

मातृव्रुक्षाच्या झाडांच्या फांदीची साधारण अडीच सें. मी. रुंदीची गोलाकार साल काढून त्या भोवती शेवाळ (ओलसर ) पोंलिथीनने बांधून अशा प्रकारचे कलम बांधतात. आपल्याकडे पेरु, डाळिंब यांची मोठ्या प्रमाणात अभिवृद्धी या पद्धतीनेच करतात. पोंलिथीनचा शोध लागण्यापूर्वी या गुटीभोवती चिखलमातीचा गोळा लावून गोणपाटाने बांधून ते ओले ठेवण्याकरता वरच्या फांदीवर मडके बांधून त्या बांधलेल्या जागी पाणी ठिबकत ठेवण्याची व्यवस्था करीत. ही व्यवस्था फार किचकट व ञासदायक होती. पण हल्ली संजीवकांचा वापर , शेवाळ  व  पोंलिथीनचा वापर यामुळे गुटीकलमामध्ये क्रांतीझाली आहे.

वर्ग:कलम पद्धती
१८८८ ॲशेस मालिका

ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाने जुलै-ऑगस्ट १८८८ दरम्यान द ॲशेसअंतर्गत तीन कसोटी सामने खेळण्यासाठी इंग्लंडचा दौरा केला. ॲशेस मालिका इंग्लंडने २-१ अशी जिंकली.
## कसोटी मालिका
### १ली कसोटी
### २री कसोटी
### ३री कसोटी
वर्ग:इ.स. १८८८ मधील क्रिकेट
वर्ग:ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचे इंग्लंड दौरे
वर्ग:ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे
वर्ग:ॲशेस मालिका
निर्मला देशपांडे (निःसंदिग्धीकरण)

* निर्मला देशपांडे (साहित्यिक)
* निर्मला देशपांडे (गांधीवादी नेत्या)

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने

__DISAMBIG__
अजित कुमार साहू

नायक अजित कुमार साहू हे ओडिशा मधील बदौसला येथील होते. पुुलवामा येथे शहिद झाले.

वर्ग:भारतीय सैन्यातील अधिकारी
वर्ग:इ.स. २०१९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
राजविंदर सिंह

नायक **राजविंदर सिंह** हे घातक कमांडो मध्ये होते. ते २९ वर्षाचे आसताना देशासाठी शहिद झाले.

## युनिट 
नायक राजविंदर सिंह हे २४ पंजाब रेजिमेंटच ५३ राष्ट्रीय राइफल्स मध्ये कार्यरत होते.

वर्ग:भारतीय सैन्यातील अधिकारी
वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इंग्लंड क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, १८९१-९२

इंग्लंड क्रिकेट संघाने मार्च १८९२ दरम्यान एक कसोटी सामने खेळण्यासाठी दक्षिण आफ्रिकेचा दौरा केला. इंग्लंडने कसोटी मालिका १-० अशी जिंकली.

 
## कसोटी मालिका
### एकमेव कसोटी
वर्ग:इ.स. १८९२ मधील क्रिकेट
वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट संघाचे दक्षिण आफ्रिका दौरे
दक्षिण आफ्रिका
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे दक्षिण आफ्रिका दौरे
कोण होणार करोडपती

कोण होईल मराठी करोडपती हा ई टीव्ही मराठी वाहिनीवर सादर झालेला एक गेम शो आहे. सोनी हिंदी वाहिनीवर कौन बनेगा करोडपती या कार्यक्रमाच्या लोकप्रियतेमुळे याचे मराठीमध्ये रूपांतर करण्यात आले. याचे तीन पर्वे कलर्स मराठी वाहिनी आणि नंतरची पर्वे सोनी मराठी वाहिनीवर प्रदर्शित करण्यात आली होती. या कार्यक्रमाचे सचिन खेडेकर, स्वप्नील जोशी आणि नागराज मंजुळे यांनी विविध पर्वात सूत्रसंचालन केले होते. ही मालिका २०१३ रोजी प्रसारित झाली होती.

## स्वरूप 
सचिन खेडेकर १५ प्रश्नांचा संच विचारेल आणि या सर्वांची उत्तरे देण्यास स्पर्धकाला १ कोटी रूपयांचे बक्षीस देण्यात येईल. 

सुरुवातीच्या प्रश्नांची प्रति प्रश्न ३० सेकंदांची मर्यादा असेल. स्पर्धक वेळेनुसार-ठरलेल्या एकाधिक निवड प्रश्नांची संख्या अनिवार्यपणे ठरवेल. गेममध्ये ३ लाइफ लाइन असतील ज्या पुढील आहेत: 

* ५०-५०, जेथे २ चुकीचे पर्याय रीमो आहेत 
*
* ४ पैकी ऑनन्स हटविली आहेत. 
* फोन अ फ्रेंड, जिथे स्पर्धक त्याच्या आवडीच्या कोणत्याही परिचित व्यक्तीस फोन कॉल करू शकतो. 
* प्रेक्षक मतदान, जेथे प्रेक्षक स्पर्धकाला विचारलेल्या प्रश्नावर मतदान करतील आणि त्यांच्या आवडीचा पर्याय निवडतील. त्यांच्या संबंधित मतांचा पर्याय ग्राफिकपणे दर्शविला जाईल आणि प्रतिस्पर्ध्याने त्यापैकी एक निवड करावी लागेल. 

जिंकलेल्या रकमेसह शोच्या कोणत्याही क्षणी सोडण्याचे सामर्थ्य स्पर्धकाकडे असेल. चुकीचे उत्तर निवडल्यास त्वरित संपुष्टात येईल आणि स्पर्धकास ठराविक रक्कम घेऊन निघून जावे लागेल. 

## भाग 
हंगाम २०१३ मधील पुरस्कार पुरस्कार रु. १ कोटी. दुसऱ्या हंगामात पुरस्कार बक्षीस रु. २ कोटी. सीझन ३ चे संचालन स्वप्नील जोशी यांनी केले.

हा कार्यक्रम मे २०१३ मध्ये स्थानिक ईटीव्ही मराठी वाहिनीवर सोमवारी ते बुधवार रात्री ९ ते १०.३० वाजता सुरू झाला.

चौथा हंगाम सोनी मराठीवर प्रसारित झाला आहे. संचालक नागराज मंजुळे यांनी केले.

२०२१ या वर्षी सचिन खेडेकर यांच्या संचालनात या मालिकेचा पाचव्या हंगाम सोनी मराठी वर प्रदर्शित करण्यात येत आहे. या हंगामाचा शेवटचा भाग १८ सप्टेंबर रोजी प्रसारित करण्यात येणार आहे.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
* सोनीलिव्हवर कोन होनार करोडपती 

वर्ग:कलर्स मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:सोनी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
इंग्लंड क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, १८८८-८९

इंग्लंड क्रिकेट संघाने मार्च १८८९ दरम्यान दोन कसोटी सामने खेळण्यासाठी दक्षिण आफ्रिकेचा दौरा केला. दक्षिण आफ्रिकेने या दौऱ्यात कसोटी पदार्पण केले. इंग्लंडने कसोटी मालिका २-० अशी जिंकली.

दक्षिण आफ्रिकेचा पहिला कसोटी सामना हा दक्षिण आफ्रिकेत खेळवला गेलेला पहिलाच प्रथम-श्रेणी सामना होता. या आधी या देशात कधीही प्रथम-श्रेणी सामना खेळवला गेला नव्हता. 
## कसोटी मालिका
### १ली कसोटी
### २री कसोटी
वर्ग:इ.स. १८८९ मधील क्रिकेट
१८८८
दक्षिण आफ्रिका
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे दक्षिण आफ्रिका दौरे
१८९१-९२ ॲशेस मालिका

इंग्लंड क्रिकेट संघाने जानेवारी-मार्च १८९२ दरम्यान द ॲशेसअंतर्गत तीन कसोटी सामने खेळण्यासाठी ऑस्ट्रेलियाचा दौरा केला. ऑस्ट्रेलियाने ॲशेस मालिका २-१ अशी जिंकली. 
## कसोटी मालिका
### १ली कसोटी
### २री कसोटी
### ३री कसोटी
वर्ग:इ.स. १८९२ मधील क्रिकेट
वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट संघाचे ऑस्ट्रेलिया दौरे
वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे
वर्ग:ॲशेस मालिका
इंग्लंड
इ.स. १८८० मध्ये आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट सामन्यांत खेळाडूंनी केलेल्या शतकांची यादी

इसवी सन १८८० मध्ये कसोटी सामन्यांमध्ये खेळाडूंनी केलेल्या शतकांची यादी इथे आहे.

१८७७ ← आधी 
नंतर ‌→ १८८१
## सुची 
## देशानुसार शतके
### पुरुष
## पुरुष
### कसोटी 
## संदर्भ
वर्ग:इ.स. १८८० मधील क्रिकेट
अजित कात्रे

डाॅ. अजित कात्रे हे एक मराठी लेखक आहेत. त्यांनी सिडने शेल्डन याच्या इंग्रजी पुस्तकांचे मराठी अनुवाद केले आहेत.

## लिहिलेली किंवा अनुवाद केलेली पुस्तके
* द एस्केप  (अनुवादित कादंबरी; मूळ इंग्रजी लेखक - David Baldacci)
* किस द गर्ल्स (अनुवादित कादंबरी; मूळ इंग्रजी लेखक - जेम्स पॅटरसन)
* द गॉडफादर रिटर्न्स (अनुवादित कादंबरी; मूळ इंग्रजी लेखक - मारियो पुझो + मार्क वाईनगार्डनर
* नथिंग लास्ट्स फॉरेव्हर (अनुवादित कादंबरी; मूळ इंग्रजी लेखक - सिडने शेल्डन)
* विंडमिल्स ऑफ गॉड्स (अनुवादित कादंबरी; मूळ इंग्रजी लेखक - सिडने शेल्डन)
* द सॅन्ड्स ऑफ टाईम (अनुवादित कादंबरी; मूळ इंग्रजी लेखक - सिडने शेल्डन)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सुनील तांबे

**सुनील तांबे** हे एक मराठी पत्रकार, लेखक व अनुवादक आहेत.वस्तुनिष्ठ व सडेतोड  लेखनाकरिता प्रसिद्ध.स्वतः प्रवास करून परिसरातील लोकांमध्ये राहून अनुभवसिद्ध लेखन असल्याने मनाला भावते.

## पुस्तके 
तांबे यांनी लिहिलेल्या/अनुवादित केलेली निवडक पुस्तके -
* *२१ व्या शतकासाठी २१ धडे* (अनुवादित, मूळ युव्हाल नोआ हरारीचे इंग्रजी 'ट्वेंटिवन लेसन्स फाॅर ट्वेंटिफर्स्ट सेंचुरी')
* *द फ्री व्हाॅईस : लोकशाही संस्कृती आणि राष्ट्र* (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक - रविशकुमार)
* *मार्खेजची गोष्ट, लोकवांड्मय गृह* 
* मान्सूनः जन, गण, मन, मनोविकास प्रकाशन, २०२५ 

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सुधीर राशिंगकर

**डॉ. सुधीर राशिंगकर** हे व्यवसाय व व्यवस्थापन विषयांचे तज्ज्ञ असून त्याविषयावर लेखन करतात. 

राशिंगकर हे द्विपदवीधर (B.E. (Mech. & Elect) व F.I.E.(Fellow of The Institution of Engineers) असून व्यवसाय-व्यवस्थापन या विषयाचे पीएच.डी.आहेत. अनेक विद्यापीठांत ते याच विषयाचे पीएच.डी.साठीचे मार्गदर्शक आहेत. त्यांचा विपणनाचा (खरेदी-विक्रीचा, मार्केटिंगचा) स्वतंत्र व्यवसाय असून व्यवसायाच्या आणि अन्य निमित्ताने राशिंगकरांनी संपूर्ण भारतभर तसेच जगभरातल्या अनेक देशांत ३०हून जास्त वर्षे विस्तृत प्रवास केला आहे. त्यांचा अनेक सामाजिक, व्यावसायिक व सांस्कृतिक संस्था-संघटना यांच्याशी संबंध असून त्यांनी काही संस्थांमधील पदेही भूषविली आहेत. 

राशिंगकर रोटरी इंटरनॅशनलचे डिस्ट्रिक्ट गव्हर्नर होते. या सेवाभावी संघटनेच्या कार्यात त्यांनी विविध पदांवर काम केले आहे. 

व्यवसाय मार्गदर्शन आदी विषयांवर त्यांनी अनेक पुस्तके लिहिली आहेत. विविध विषयांवरील सात-आठ मासिकांमध्ये त्यांनी अनेक वर्षे सातत्याने लिखाण केले आहे.

## पुस्तके 
सुधीर राशिंगकर यांनी लिहिलेली/अनुवादित केलेली पुस्तके खालीलप्रमाणे आहेत.
* अपयशाकडून यशाकडे
* आपली रोटरी, आपले फौंडेशन
* सोनी कॉर्पोरेशन'चा शिल्पकार : आकिओ मोरिता 
* उद्योजक व्हा! 
* गीता परिचय
* संपूर्ण गीताभ्यास
* सुलभ गीताभ्यास
* ग्राहकसेवेचा मूलमंत्र 
* तुमचे भविष्य तुमच्या हाती
* थिंक बिग (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक - डॉ. बेन्जामिन कार्सन, सेसिल मर्फी) 
* दैवी हात (अनुवादित;  ज्या शल्यविशारदाने अर्भकांना नवीन जीवन जगण्याची संधी दिली, त्या डॉ. बेन्जामिन (बेन) कार्सनची Gifted Hands नावाची आत्मकहाणी) (सहलेखक - सेसिल मर्फी)
* पिझ्झा टायगर : तीस मिनिटात घरपोच पिझ्झाचा किमयागार (अनुवादित, मूळ टाॅम मोनाघनचे इंग्रजी आत्मचरित्र)
* फ्यूवर व्हिजन प्लॅन
* बदलेल तो जिंकेल
* भवितव्य उद्याचे
* व्यावसायिक यशाच्या गुरूकिल्ल्या
* रोटरीचा श्रीगणेशा
* रोटरीची तोंडओळख
* रोटरीतील व्यवसायसेवा
* वृत्तपत्रलेखन - तंत्र आणि मंत्र
* गुंतवणूकसम्राट वाॅरन बफे : शून्यातून सुरुवात करून जगातील सर्वात श्रीमंत व दानशूर व्यक्ती होण्याचा एक प्रेरणादायी प्रवास; अनुवादित)
* स्वयंविकासाची वाटचाल

## सन्मान 
सुधीर राशिंगकरांना मिळलेले सन्मान:
* बहुआयामी व्यक्तिमत्त्व म्हणून प्रसिद्धी
* विविध संस्थां-संघटनांकडून उत्कृष्ट कामगिरीबद्दल गौरव.
* रोटरी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ओवेन डनेल

**ओवेन डनेल** (१५ जुलै, १८५६:पोर्ट एलिझाबेथ, दक्षिण आफ्रिका - २१ ऑक्टोबर, १९२९:ल्यों, फ्रान्स) हा कडून १८८९मध्ये दोन कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता. त्याने दक्षिण आफ्रिकेच्या पहिल्या वहिल्या कसोटीत संघाचे नेतृत्व केले होते.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८५६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लोहस्तंभ

दिल्ली येथील मेहरौली उपनगरात एक  लोहस्तंभ आहे. हा एक २३ फूट ८ इंच (७.२ मीटर) उंच आणि १६ इंच व्यासाची दंडगोलाकार खांब असून त्याची निर्मिती "राजा चंद्र", बहुदा दुसरा चंद्रगुप्त (इ.स. ३७५-४१५) याने केली. 
हा त्याच्या बांधकामात वापरल्या जाणाऱ्या धातूंच्या गंज-प्रतिरोधक रचनेसाठी प्रसिद्ध आहे. स्तंभाचे वजन पेक्षा जास्त असून असे मानले जाते की याची निर्मिती कदाचित उदागिरी लेण्यांच्या बाहेर केली गेली आणि, दिल्ली सल्तनतच्या सुरुवातीला ते सध्याच्या ठिकाणी उभे केले गेले..
## भौतिक वर्णन
स्तंभाची उंची, त्याच्या शिखरापासून पायापर्यंत,  इतकी असून पायाचा  भाग जमिनीखाली आहे. त्याच्या शिखराच्या भागाची उंची  इतकी आहे. खांबाचे वजन  पेक्षा जास्त आहे. . खांबाच्या  गंजप्रतिरोधक क्षमतेमुळे त्याने पुरातत्त्वशास्त्रज्ञ आणि पदार्थविज्ञान शास्त्रज्ञांचे लक्ष वेधून घेतले आहे आणि त्या खांबाला "पुरातन भारतीय कारागिरांच्या लोह काढणे आणि त्यावर प्रक्रिया करण्याच्या उच्च कौशल्याची साक्ष" म्हणून ओळखले जाते. 
फॉस्फरसमुळे लोहस्तंभावर असणाऱ्या हलक्याशा गंजाच्या आवरणातील अस्थिर ऑक्सिहायड्रॉक्साईडचे रूपांतर स्थिर ऑक्सिहायड्रॉक्साईइडमध्ये होते आणि गंजण्याची प्रक्रिया मंदावते. अधिक कालावधीनंतर यापेक्षा जास्त स्थिर असे लोखंडाचे संयुग मॅग्नेटाइट तयार होते. लोखंडामधील फॉस्फरसचा हवेतील बाष्पाशी संपर्क येऊन फॉस्फॅरिक आम्ल तयार होते. फॉस्फॅरिक आम्लाची लोखंडावर अभिक्रिया होऊन आयर्न-हायड्रोजन-फॉस्फेट- हायड्रेटचे गंजप्रतिबंधक आवरण तयार होते. हे आवरण अस्फटिकी स्वरूपात असते. लोहस्तंभाचे वजन सहा टन म्हणजे प्रमाणापेक्षा जास्त असल्यामुळे सांद्रीकरण आणि निर्जलीभवन या चक्रास चालना मिळते. यामुळे अस्फटिकी आयर्न हायड्रोजन फॉस्फेट हायड्रेटचे रूपांतर स्फटिकी स्वरूपात होते. या स्फटिकांमुळे गंजाच्या आवरणातील छिद्रे आणि भेगा भरून निघतात आणि गंजण्याची प्रक्रिया पूर्णपणे थांबते. 

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:दिल्लीमधील इमारती व वास्तू
चार्ल्स फिनलासन

**चार्ल्स फिनलासन** (१९ फेब्रुवारी, १८६०:सरे, इंग्लंड - ३१ जुलै, १९१७:सरे, इंग्लंड) हा कडून १८८९मध्ये एक कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता. 

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८६० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आर्थर एडवर्ड ऑक्से

**आर्थर एडवर्ड** *ओके* **ऑक्से** (११ मार्च, १८७०:दक्षिण आफ्रिका - ११ एप्रिल, १९१८:दक्षिण आफ्रिका) हा कडून १८८९मध्ये दोन कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता. 

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८७० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१८ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फ्रेडरिक स्मिथ

**फ्रेडरिक स्मिथ** (३१ मार्च, १८६१:दक्षिण आफ्रिका - १७ एप्रिल, १९१४:जोहान्सबर्ग, दक्षिण आफ्रिका) हा कडून १८८९ ते १८९६ दरम्यान तीन कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता. 

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८६१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अल्बर्ट रोझ-इनेस

**अल्बर्ट रोझ-इनेस** (१६ फेब्रुवारी, १८६८:पोर्ट एलिझाबेथ, दक्षिण आफ्रिका - २२ नोव्हेंबर, १९४६:ईस्ट लंडन, दक्षिण आफ्रिका) हा कडून १८८९मध्ये दोन कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता. 

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८६८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रॉबर्ट स्टुअर्ट

**रॉबर्ट बर्नार्ड स्टुअर्ट** (३ सप्टेंबर, १८५६:आझमगढ, ब्रिटिश भारत - १२ सप्टेंबर, १९१३:दक्षिण आफ्रिका) हा कडून १८८९ दरम्यान एक कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता. 

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८५६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सुमती कानिटकर

**सुमती कानिटकर** या एक मराठी लेखिका होत्या. त्यांनी रशियन पुस्तकांची मराठीत भाषांतरे केली.

## पुस्तके
सुमती कानिटकर यांनी लिहिलेली/अनुवादित केलेली पुस्तके
* आठ दीर्घकथा (अनुवादित, मूळ रशियन लेखक - अंतोन चेखोव)
* चेखवच्या आठ दीर्घ कथा (अनुवादित, मूळ रशियन लेखक - अंतोन चेखोव)
* चेखवच्या सात कथा (अनुवादित, मूळ रशियन लेखक - अंतोन चेखोव)
* चेरीचा मळा (अनुवादित चार अंकी नाटक, मूळ रशियन लेखक - अंतोन चेखोव)
* वेचक रशियन साहित्यकृती (रशियन भाषेतून अनुवादित, अनेक लेखक-कवी)
* सोळाव्या वर्षीच माउन्ट एव्हरेस्ट फत्ते! (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक - अर्जुन वाजपेयी)  

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
चार्ल्स व्हिंट्सेंट

**चार्ल्स हेन्री व्हिंट्सेंट** (२ सप्टेंबर, १८६६:दक्षिण आफ्रिका - २८ सप्टेंबर, १९४३:दक्षिण आफ्रिका) हा कडून १८८९ ते १८९२ दरम्यान तीन कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता. 

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८६६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नीला चांदोरकर

प्रा. **नीला उल्हास चांदोरकर** या एक मराठी लेखिका आहेत. 

## पुस्तके
* अनकंडिशनल लव्ह (मराठी, अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखिका - नतालिया अगियानो)
* इन्फिडेल - माझी जन्मकहाणी (अनुवादित आत्मकथन, मूळ इंग्रजी लेखिका - अयान हिरसी अली) 
* जीव जिथे गुंतलेला... (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक - डाॅ. अतुल गवांदे)
* टिअर्स ऑफ द जिराफ (मराठी, अनुवादित, मूळ इंग्रजी, Tears of the Giraffe, लेखक - अलेक्झांडर मॅक्कॉल स्मिथ)
* द नंबर वन लेडिज डिटेक्टिव्ह एजन्सी (अनेक भाग, मराठी, अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक - अलेक्झांडर मॅक्कॉल स्मिथ)
* फिफ्टी इअर्स ऑफ़ साइलेंस (मराठी-अनुवादित आत्मकथन, मूळ इंग्रजी लेखिका - जॅन रफ ओ हर्न) 
* द फुल कबर्ड ऑफ लाइफ (मराठी, अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक - अलेक्झांडर मॅक्कॉल स्मिथ)
* मोरॅलिटी ऑफ ब्यूटिफुल गर्ल्स-Morality for Beautiful Girls ('द नंबर वन लेडिज डिटेक्टिव्ह एजन्सी'चा तिसरा भाग, मराठी, अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक - अलेक्झांडर मॅक्कॉल स्मिथ)
* वाटेवरले दिवे
* सॉल्ट अ‍ॅण्ड हनी (मराठी कादंबरी, अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक - कँडी मिलर)
* हल्दिराम : पाच हजार कोटींच्या साम्राज्याची यशोगाथा (अनुवादित, मूळ इंग्रजी - Bhujia Barons लेखिका  - पवित्रा कुमार)
* हात विधात्याचे (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखिका - डोरोथी क्लार्क विल्सन)

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
दहा लाखाहून जास्त लोकसंख्या असलेली भारतातील शहरे

**भारत** हा दक्षिण आशियातील एक देश आहे. भौगोलिक क्षेत्रानुसार हा सातवा क्रमांकाचा देश आहे.१.२ अब्ज लोकसंख्या असलेला हा लोकसंख्येप्रमाणे दुसऱ्या क्रमांकाचा लोकसंख्या आहे. भारतामध्ये अठ्ठावीस राज्ये आणि नऊ केंद्रशासित प्रदेश आहेत. येथे जगातील १७.५% लोकसंख्या राहते .

ब्रिटिश भारतातील पहिली लोकसंख्या जनगणना १८७२ मध्ये झाली. १९५१ पासून दर दहा वर्षांनी भारतात जनगणना केली जाते. भारताच्या जनगणना गृह मंत्रालयांतर्गत भारताचे कुलसचिव (???) व जनगणना आयुक्त कार्यालय यांच्यामार्फत केली जाते आणि हे काम केंद्र सरकार करीत असलेल्या सर्वात मोठ्या प्रशासकीय कामांपैकी एक आहे.

नवीनतम उपलब्ध आकडेवारी ही २०११ च्या खानेसुमारीवर आधारित आहे. भारतात ६,४१,००० गावे आहेत आणि एकूण लोकसंख्येपैकी ७२.२ टक्के लोकसंख्या या ग्रामीण भागात आहे.  त्यापैकी १,४५,००० खेड्यांमध्ये प्रत्येकी ५०० ते ९९९ लोक राहतात; १,३०,०००&nbsp; खेड्यांची लोकसंख्या दर खेड्यामागे १००० ते १९९९ च्या दरम्यान आहे; आणि १,२८,००० खेड्यांची लोकसंख्या प्रत्येकी २०० ते ४९९ आहे. ३,९६१ गावे अशी आहेत की ज्यांची लोकसंख्या गावी १०,००० व्यक्ती किंवा त्यांहून अधिक आहे  १९९१-२००१ च्या दशकात लोकांनी ग्रामीण भागांतून मुख्य शहरांत स्थलांतर केल्याने शहरी लोकसंख्या झपाट्याने वाढली. १९९१ ते २००१ या काळात शहरी भागात राहणाऱ्या भारतीयांची संख्या ३१.२% वाढली आहे.  तरीही, २००१ मध्ये, ७०% पेक्षा जास्त लोक ग्रामीण भागांत राहात होते.   २०११ च्या जनगणनेनुसार, भारतात दहा लाखाहून जास्त लोकसंख्या असलेली ४६ शहरे आहेत आणि मुंबई, दिल्ली आणि कोलकाता येथे १ कोटीहून अधिक लोक राहतात.

२०११ पर्यंत दशलक्ष किंवा त्याहून अधिक लोकसंख्या असलेले भारतात ५३ संपिण्डित(???) शहरे आहेत ज्यात २००१ मध्ये ३५ होते. **(असंबद्ध वाक्य!)** भारताच्या शहरी लोकसंख्येपैकी सुमारे ४३ टक्के लोक या शहरांमध्ये राहतात.

## सज्जा  

चित्र:Mumbai skyline BWSL.jpg|१.मुंबई 
Skyline at Rajiv Chowk.JPG|२.दिल्ली 
चित्र:Kolkata skyline at night.jpg|३.कलकत्ता 
चित्र:Chennai Skyline.jpg|४.चेन्नई 
UB City.jpg|५.बेंगलोर 
MindSpace campus in Hyderabad, India.jpg|६.हैदराबाद 
Birds eye view Ahmedabad old city.jpg|७.अहमदाबाद 
Pune-City.jpg|८.पुणे 
GauravPath1.jpg|९.सुरत 
HawaMahal.jpg|१०.जयपूर 

## यादी 
* ठळक अक्षरांत दर्शविलेली शहरे संबंधित राज्य/केंद्रशासित प्रदेशाची राजधानी आहेत.

## हेदेखील पहा 
* 
* भारताच्या सर्वाधिक लोकसंख्या असलेल्या महानगरांची यादी 
* लोकसंख्येनुसार भारताच्या राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची यादी

## नोंदी 
## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील शहरे
अँड टीव्ही

**&टीव्ही** (&TV किंवा अँड टीव्ही) एक हिंदी भाषेचे करमणूक वाहिनी आहे जे झी एंटरटेनमेंट एंटरप्राइजेसच्या मालकीचे आहे. यास झील (ZEEL) गटाकडून सामान्य करमणूक वाहिनी म्हणून लाँच केले गेले, आणि २ मार्च २०१५ रोजी त्याचे प्रसारण सुरू झाले.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:दूरचित्रवाणी वाहिन्या
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील निर्मिती
वर्ग:झी हिंदी नेटवर्क
गोबो ॲशली

**विल्यम हेर** *गोबो* **ॲशली** (१० फेब्रुवारी, १८६२:दक्षिण आफ्रिका - १४ जुलै, १९३०:दक्षिण आफ्रिका) हा कडून १८८९मध्ये एक कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता. 

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८६२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बर्नार्ड टँक्रेड

**ऑगस्टस बर्नार्ड टॅंक्रेड** (२० ऑगस्ट, १८६५:पोर्ट एलिझाबेथ, दक्षिण आफ्रिका - २३ नोव्हेंबर, १९११:केपटाउन, दक्षिण आफ्रिका) हा कडून १८८९ दरम्यान दोन कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता. 

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८६५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९११ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वॉलेस स्टीव्हन्स

[इवलेसे|५ जून १९५२ रोजी [कोलंबिया विद्यापीठ|कोलंबिया विद्यापीठात भारतीय राज्यघटनेचे जनक बाबासाहेब आंबेडकर यांच्याबरोबर स्टीव्हन्स (डावीकडे)]]

**वॉलेस स्टीव्हन्स** (२ ऑक्टोबर १८७९ - २ ऑगस्ट १९५५) हा अमेरिकन आधुनिकतावादी कवी होता. त्याचा जन्म पेनसिल्व्हेनियाच्या रिडींंग येथे झाला, त्याचे शिक्षण हार्वर्ड आणि त्यानंतर न्यू यॉर्क लॉ स्कूलमध्ये झाले आणि त्याने आपले बहुतेक आयुष्य कनेक्टिकटमधील हार्टफोर्डमधील विमा कंपनीत कार्यकारी म्हणून काम केले. १९५५ मध्ये त्याने *संग्रहित कवितांसाठी* कविता पुलित्झर पुरस्कार जिंकला.     

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* Works by Wallace Stevens   
* Wallace Stevens   
* PoetryFoundation.org वर कविता आणि प्रोफाइल  
* अमेरिकन कवी अकादमी येथे प्रोफाइल आणि कविता 
* वॉलेस स्टीव्हन्स सोसायटी 
* वॉलेस स्टीव्हन्सवरील येल कॉलेज व्याख्यान, ओपन येल अभ्यासक्रमांकडील ऑडिओ, व्हिडिओ आणि पूर्ण प्रतिलिपी 
* अमेरिकन कवी अकादमी येथे प्रोफाइल 
* Works by or about Wallace Stevens   
* Works by Wallace Stevens    
* पेनसाऊंड / वुडबेरी कविता कक्ष वॉलेस स्टीव्हन्स ऑडिओ प्रोजेक्ट ऑफ पेनसिल्व्हेनिया 
* कॅलिफोर्नियाच्या ऑनलाईन आर्काइव्हमध्ये वॉलेस स्टीव्हन्स पेपर्स 
* वॉलेस स्टीव्हन्सच्या पत्रांमधून निवड  
* वॉलेस स्टीव्हन्स अ‍ॅट पोएटीव्हस 
वर्ग:इ.स. १९५५ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १८७९ मधील जन्म
वर्ग:कवी
वर्ग:इंग्लिश कवी
गुस्ताव केम्पिस

**गुस्ताव केम्पिस** (४ ऑगस्ट, १८६५:पोर्ट एलिझाबेथ, दक्षिण आफ्रिका - १९ मे, १८९०:मोझांबिक) हा कडून १८८९मध्ये एक कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता. 

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८६५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८९० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अनिल किणीकर

**अनिल किणीकर** हे एक मराठी लेखक आहेत. 

## पुस्तके
* अनिरुद्ध कुलकर्णी : व्यक्ती आणि कार्य (संपादित, सहसंपादक - देवयानी अभ्यंकर, डाॅ. रवींद्र घवी, सविता भावे)
* ऑलिम्पिक सुवर्णपदक विजेता अभिनव बिंद्रा (व्यक्तिचित्रण)
* उमराव जान अदा (अनुवादित, सहअनुवादक - मीना किणीकर, मूळ इंग्रजी लेखक - खुशवंत सिंग, मिर्झा मोहम्मद हाडी रुस्वा) 
* कोनार्क (अनुवादित कादंबरी, मूळ लेखक - राॅय किणीकर)
* गांधी नावाचे महात्मा (अनुवादित व संपादित, मूळ संपादक - राॅय किणीकर).  या ग्रंथात जवाहरलाल नेहरू धरून एकूण २४ लोकांचे लेख आहेत. 
* गॉरगोनाईज 
* चिखल, घाम आणि अश्रू (अनुवादित आत्मचरित्र, सहअनुवादक - मीना किणीकर; मूळ इंग्रजी लेखक - बेअर ग्रील्स)
* ट्रेन टू पाकिस्तान (अनुवादित मराठी पुस्तक, सहअनुवादक - मीना किणीकर; मूळ इंग्रजी लेखक - खुशवंत सिंग) 
* पंचतंत्रातील गोष्टी (५ पुस्तके, बालसाहित्य) 
* पंचतंत्रातील इतर गोष्टी (बालसाहित्य, सहलेखिका - मीना किणीकर) 
* पंचतंत्रातील प्रेरक गोष्टी (बालसाहित्य)
* पंचतंत्रातील बोधप्रद गोष्टी (बालसाहित्य)
* पंचतंत्रातील मनोरंजक गोष्टी (बालसाहित्य)
* पंचतंत्रातील रोचक गोष्टी (बालसाहित्य)
* पॅपिले आणि इतर कथा (सहलेखिका - मीना किणीकर) 
* रॉय किणीकर माणूस आणि साहित्य (संपादित; मूळ लेखक - राॅय किणीकर)
* राहुल द्रविड (सहलेखिका - मीना किणीकर)
* द रोड (मराठी, अनुवादित, सहअनुवादक - मीना किणीकर; मूळ इंग्रजी लेखक - काॅरमॅक मॅकार्थी)) 
* सामर्थ्य - आत्मशक्तीचे आणि आत्मविश्वासाचे (अनुवादित, मूळ इंग्रजी, Empower Yourself, लेखक - इंद्रनील घोष) 
* सुहास शिवळकर असे आणि तसे (संपादित, सहसंपादक - मीना किणीकर) 
* सूर्यास्ताची किरणे
* सेक्स, स्कॉच, अँड स्कॉलरशिप (अनुवादिय मराठी पुस्तक, मूळ इंग्रजी, लेखक - खुशवंत सिंग)
* हाऊस ऑफ ब्ल्यू मँगोज (सहलेखिका - मीना किणीकर) 
* द हाॅबिट (सहलेखिका - मीना किणीकर) 

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
व्युत्पत्तिशास्त्र

**व्युत्पत्तिशास्त्र** हा शब्दांच्या उगमाचा / इतिहासाचा अभ्यास आहे.   व्युत्पत्ती याचा अर्थ एखाद्या विशिष्ट शब्दाचा उगम असा होतो.  संस्कृत भाषेतील 'निरुक्त' हेच काम करीत होता.

पूर्वी लिहिलेल्या इतिहासाच्या भाषेसाठी, शब्दशास्त्रज्ञ ग्रंथ आणि भाषेतील ग्रंथांचा वापर करतात, पूर्वीच्या काळात शब्दांचा कसा उपयोग केला गेला, त्याचा अर्थ आणि स्वरूपात कसा विकास झाला किंवा जेव्हा ते या भाषेत कसे प्रवेश करतात याविषयी ज्ञान एकत्रित करतात. व्युत्पत्तीशास्त्रज्ञ कोणत्याही थेट माहिती उपलब्ध नसण्यासाठी फार जुन्या फॉर्मची माहिती पुन्हा तयार करण्यासाठी तुलनात्मक भाषाविज्ञानाच्या पद्धती देखील लागू करतात. 

तुलनात्मक पद्धतीने संबंधित भाषांचे विश्लेषण करून, भाषाशास्त्रज्ञ त्यांची मूळ भाषा आणि त्यातील शब्दसंग्रह याबद्दल अनुमान शोधू शकतात. अशा प्रकारे, शब्दांची मुळे इंडो-युरोपियन भाषेच्या कुळातील उदा. युरोपियन भाषांमधील मूळापर्यंत शोधली जाऊ शकतात. 

व्युत्पत्तिविषयक संशोधन हे मूलतः जरी भाषाशास्त्रविषयक परंपरेतून उदयास आले असले तरी, सध्या या क्षेत्रातील बहुतांश संशोधन हे अशा भाषाकुळात केले जाते जेथे प्राचीन दस्तऐवज उपलब्ध नाहीत किंवा अत्यल्प उपलब्ध आहे, जसे की ऑस्ट्रोनेशियन . 

*व्युत्पत्तिशास्त्र* हा शब्द ग्रीक शब्द ἐτυμολογία ( etumología ) पासून आला आहे, जो स्वतः ἔτυμον ( étumon ) पासून आला आहे, ज्याचा अर्थ "खरा अर्थ किंवा सत्याचा अर्थ" आणि प्रत्यय- *लोगिया*  म्हणजे "अभ्यासाचा". 

## पद्धती 
शब्दाच्या उत्पत्तीचा अभ्यास करण्यासाठी व्युत्पत्तीशास्त्रज्ञ बऱ्याच पद्धती वापरतात, त्यापैकी काही खालीलप्रमाणे: 

* फिलॉलोजिकल संशोधन. शब्दाच्या स्वरूपात आणि अर्थातील बदल जुन्या मजकूरांच्या उपलब्धतेसह शोधून काढले जाऊ शकतात. 
* द्वंद्वात्मक डेटाचा वापर करणे. शब्दाचा स्वरूप किंवा अर्थ पोटभाषांमध्ये फरक दर्शवू शकतो, ज्यास त्याच्या पूर्वीच्या इतिहासाबद्दल सुगावा मिळेल. 
* तुलनात्मक पद्धत . संबंधित भाषांची पद्धतशीर तुलना करून, व्युत्पत्तीशास्त्रज्ञ बहुधा त्यांच्या सामान्य पूर्वज भाषेतून कोणते शब्द तयार करतात आणि त्याऐवजी दुसऱ्या भाषेतून घेतलेले आहेत हे शोधण्यात सक्षम होऊ शकतात. 
* अर्थपूर्ण अभ्यासाचा अभ्यास. व्युत्पत्तीशास्त्रज्ञांनी बऱ्याचदा विशिष्ट शब्दांच्या अर्थातील बदलांविषयी गृहीतके बनविली पाहिजेत. अशा गृहीतकांना सिमेंटिक शिफ्टच्या सामान्य ज्ञानाविरूद्ध चाचणी केली जाते. उदाहरणार्थ, त्याच प्रकारचा बदल इतर भाषांमध्येही झाला आहे हे दर्शवून अर्थाच्या एका विशिष्ट परिवर्तनाची गृहीत धरली जाऊ शकते. (असंबद्ध!)

## शब्द उत्पत्तीचे प्रकार 
शब्दविज्ञान सिद्धांत हे जाणवते की शब्दांची उत्पत्ती मर्यादित संख्येच्या मूलभूत यंत्रणेद्वारे होते, त्यातील सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे भाषा बदल, कर्ज घेणे (म्हणजेच, इतर भाषांमधून " लोनवर्ड्स " स्वीकारणे); शब्द व्युत्पन्न जसे की व्युत्पन्न आणि कंपाऊंडिंग ; आणि onomatopoeia आणि आवाज प्रतीकात्मकता (म्हणजेच "क्लिक" किंवा "ग्रंट" सारख्या नक्कल शब्दांची निर्मिती). (असंबद्ध!)

## संदर्भ 
वर्ग:Articles containing Ancient Greek language text
वर्ग:भाषाशास्त्र
खुर्ची (मराठी चित्रपट)

सत्ता मिळावी यासाठी होणारं राजकारण अनेक चित्रपटांमधून दाखविण्यात आलं आहे. ‘सामना’, ‘सिंहासन’ या गाजलेल्या चित्रपटांपासून ते अलिकडेच प्रदर्शित झालेल्या ‘धुरळा’ या चित्रपटांपर्यंत अनेकांमधून सत्तेचं राजकारण उलगडण्यात आलं आहे. अशातच आणखी एक नवा चित्रपट प्रेक्षकांच्या भेटीला येण्यासाठी सज्ज झाला आहे. विशेष म्हणजे राजकारणातील खेळींमुळे लहान मुलांवर त्याचा कसा परिणाम होतो हे आगामी खुर्ची या चित्रपटात पाहायला मिळणार आहे.

## कलाकार 
## गाणे
लीना दामले

**लीना दामले** या मराठीत खगोलशास्त्राची माहिती देणारी पुस्तके लिहितात.

## पुस्तके
* अंतरिक्षाच्या अंतरंगात 
* कथारूपी खगोलशास्त्र 
* नक्षत्रकथा 
* वेध अंतराळाचा

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सदाशिवनगर

**सदाशिवनगर** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सोलापूर जिल्ह्यातील माळशिरस तालुक्यातील एक गाव आहे.
## पार्श्वभूमी
**सदाशिवनगर** हे महाराष्ट्राच्या सोलापूर जिल्ह्यामधील माळशिरस तालुक्यातील गाव आहे. येथे शंकर सहकारी साखर कारखाना आहे. सदाशिवनगर परिसरातील शेतकरी या कारखान्यावर विसंबून आहेत. हा ४ं,००० टनी कारखाना आसपास उगवणाऱ्या उसातून साखर तयार करतो. हा कारखाना शिखर शिंगणापूरच्या पायथ्याशी असल्यामुळे कारखान्याचे नाव *शंकर* असे ठेवले गेले आहे. हे गाव पुणे-पंढरपूर (जुना महाड-पंढरपूर रस्त्यावर आहे.
## भौगोलिक स्थान
## हवामान
येथे मध्यम आणि चांगले हवामान असते. हे कोरड्या हवामान श्रेणीत येते. उन्हाळा, पावसाळा आणि हिवाळा हे ऋतू असतात. मार्च ते मे हे महिने उन्हाळ्याच्या काळात येतात आणि या काळात कमाल तापमान ३० ते ४० अंश सेल्सियस पर्यंत असते. एप्रिल आणि मे महिन्याचा कालावधी सर्वात उष्ण असतो. येथे पाऊस अल्प आणि अनिश्चित प्रमाणात पडतो. जूनच्या दुसऱ्या पंधरवड्यापासून ते सप्टेंबर अखेरपर्यंत मान्सूनचा कालावधी असतो. सरासरी ५४५ मिमी पाऊस पडतो. येथे हिवाळा नोव्हेंबरमध्ये सुरू होतो आणि फेब्रुवारी महिन्यात तापमान कधीकधी १० अंश सेल्सियसपेक्षा कमी होते. हिवाळ्यातील किमान तापमान जानेवारीत सुमारे ९ अंश सेल्सियस असते.

## लोकजीवन
## प्रेक्षणीय स्थळे
## नागरी सुविधा
## जवळपासची गावे
## संदर्भ
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 

वर्ग:माळशिरस तालुक्यातील गावे
वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
कोलिय

**कोलिय** हेे भारतातील एक कूळ होते.  गौतम बुद्ध हे बुद्धकोल्य / कोळी गौतम बुद्धांच्या काळात सौर राजवंशातील (इक्ष्वाकू) कुळातील क्षत्रिय होते. शाक्यमुनीची आई मायाच ही शाही कुळातली होती. कोलिया आणि शाक्यचे राजे भाऊभाऊ होते आणि कुटुंबात परस्परविवाह होत. खरेतर, शाक्यमुनीची पत्नी यशोधरा ही कोलिया राजघराण्याची राजकन्याही होती. तिने स्वतः क्षत्रिय असल्याचा दावा केला आहे. शाक्य असण्याव्यतिरिक्त त्यांना त्यांच्या प्रदेशात समान दर्जा नव्हता आणि म्हणूनच या दोन राजघराण्यातील सदस्यांनी फक्त लग्ने केले. दोन्ही कुळांना त्यांच्या शाही रक्ताच्या शुद्धतेबद्दल खूप अभिमान होता आणि त्यांनी प्राचीन काळापासून आंतरविवाहाची ही परंपरा पाळली होती. उदाहरणार्थ, शुद्धोधनाच्या पतीच्या काकूचे लग्न कोलियन शासक अंजनाशी झाले होते. त्यांच्या कन्या, महामाया आणि महापाजपति गौतमी यांचा विवाह शाक्यांचा प्रमुख शुद्धोधनाशी झाला. त्याचप्रमाणे अंजनाचा मुलगा असलेल्या सुपुबुद्धाची कन्या यशोधरा हिचा विवाह शाक्य राजपुत्र गौतम बुद्ध याच्याशी झाला होता. प्राचीन काळापासून ही दोन शाही कुटुंबे मातृ आणि पती-चुलत-चुलतभावांमधील लग्नाच्या बंधनातून संबंधित होते. अशा जवळच्या रक्ताच्या नात्यातही, दोन शाही कुटुंबांमध्ये कधीकधी भांडणे होत असत, कधीकधी ती उघडपणे वैमनस्ये बनून जात. यशोधरा (कोलियन राजकुमारी) आणि राहुला बुद्धासह शाक्य आणि कोलियान रोहनी नदीच्या काठावर राज्य करीत होते (लुंबिनी जिल्हा, रुपेन्देही जिल्हा) नेपाळच्या सदस्यांना राज म्हणतात आणि त्यांचा प्रमुख महाराजा होता. सर्व स्थानिक प्रशासकीय बाबींवर त्यांची स्वायत्तता होती. तथापि, ते वैशाली (प्राचीन शहर) सारखी स्वतंत्र राज्ये नव्हती; दोन्ही शेजारच्या कोसल राज्यातील वसतिशील भाग होते. कोलियाकडे रामगमा व देवदहा येथे दोन मुख्य वसाहती होत्या.mr.wikipedia.org

## संदर्भ
वर्ग:बौद्ध धर्म
वर्ग:गौतम बुद्ध
रॉबर्ट गूल्ड शॉ

**रॉबर्ट गूल्ड शॉ** (१० ऑक्टोबर, १८३७:बॉस्टन, मॅसेच्युसेट्स, अमेरिका - १८ जुलै, १८६३:फोर्ट वॅग्नर, साउथ कॅरोलिना, अमेरिका) हा अमेरिकेचा सैन्याधिकारी होता. अमेरिकेच्या ५४वी मॅसेच्युसेट्स रेजिमेंट या सर्वप्रथम कृष्णवर्णीय रेजिमेंटचा हा पहिला सेनापती होता.

अमेरिकन यादवी युद्धादरम्यान झालेल्या फोर्ट वॅग्नरच्या लढाईत हा मृत्यू पावला.

वर्ग:अमेरिकेचे सैन्याधिकारी
वर्ग:इ.स. १८३७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८६३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:मिशन ६६,६६६ लेख
हरित चहा

याला ग्रीन टी असेदेखील म्हणतात. याची भुकटी बाजारात मिळते. ती उकळून पितात. याची चव अत्यंत कडवट असते.
हरित चहामध्ये काही औषधी गुणधर्म असतात.


वर्ग:वनस्पती
सविता दामले

**सविता दामले** या एक मराठी लेखिका आणि अनुवादक आहेत.

## लिहिलेली /अनुवादित केलेली पुस्तके
* इस्तंबूल इस्तंबूल (अनुवादित कादंबरी, मूळ इंग्रजी लेखक - बुऱ्हान सोनमेझ)
* जेरुसलेम - एक चरित्रकथा (ऐतिहासिक-राजकीय विषयावरील अनुवादित पुस्तक; मूळ इंग्रजी लेखक - सायमन सीबग माँटफिअरी)
* द डेव्हिल नेव्हर स्लीप्स (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखिका - पर्ल बक)
* देवीची सात रहस्ये (अनुवादित, धार्मिक, मूळ इंग्रजी लेखक - दॆवदत्त पड्डनायक) 
* नितीशकुमार आणि बिहारचा उदय (अनुवादित चरित्र, मूळ इंग्रजी लेखक - अरुण सिन्हा)
* मलिका ए तरन्नुम नूरजहान (अनुवादित व्यक्तिचित्रणात्मक पुस्तक, मूळ इंग्रजी लेखक - ऐजाझ गुल)  
* नेहरूंची सावली : नेहरूंचे मुख्य सुरक्षा अधिकारी के.एफ. रुस्तुमजी यांच्या रोजनिशीतून (अनुवादित व्यक्तिचित्रण, मूळ इंग्रजी संपादक - पी.व्ही. राजगोपाल)
* पुनर्संघटन करा स्वतःचे (अनुवादित स्व-मार्गदर्शनपर, मूळ इंग्रजी लेखक - कमलाकर गुणे) 
* प्रेमाची सत्त्वपरीक्षा (अनुवादित कादंबरी, मूळ इंग्रजी लेखिका - जयंती दलाल)  
* ब्यूटिफुल थिंग (अनुवादित कादंबरी, मूळ इंग्रजी लेखिका - सोनिया फालेरो)
* मनगंगेच्या काठावर (अनुवादित आत्मचरित्र, मूळ बंगाली, मोनगोंगार तिरोत, लेखिका - सविता गोस्वामी) 
* मनःशांती (अनुवादित तत्त्वज्ञानविषयक पुस्तक, मूळ तुर्की लेखक - अहमत हमदी तानपिनार) 
* माझा कट्टर धार्मिक मित्र : एका कट्टर इस्लामवादी माणसाबरोबरचा प्रवास (वैचारिक विषयावरील अनुवादित पुस्तक-प्रवासवर्णन; मूळ इंग्रजी, My Friend the Fanatic,लेखक - सदानंद धुमे)  
* यांनी घडवला इतिहास : भारताच्या इतिहासाला कलाटणी देणाऱ्या ५० व्यक्तीचा प्रतिमाशोध (ऐतिहासिक  विषयावरील अनुवादित पुस्तक; मूळ इंग्रजी लेखक - सुनील खिलनानी)
* राजीव गांधी - हत्त्या कारण राजकारण (ऐतिहासिक-राजकीय विषयावरील अनुवादित पुस्तक; मूळ इंग्रजी लेखिका  - नीना गोपाल)
* लेकीला उत्तर हवंय : वयात येणाऱ्या मुलींपासून महिलांपर्यंत सर्वांनाच उपयुक्त पुस्तक (अनुवादित मार्गदर्शनपर पुस्तक, मूळ इंग्रजी लेखिका - डाॅ. अनु गुप्ता)  
* शिखंडी आणि न सांगितल्या जाणाऱ्या इतर कथा (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक - देवदत्त पट्टनायक)  
* सुपरहिरो - आयर्न लेडी शर्मिला इरोम : मणिपुरी सामान्य माणसांच्या अन्यायाविरुद्ध पोलादी आघात 
* सुपरहिरो - रतन टाटा (व्यक्तिचित्रण)
* सोनिया गांधी (अनुवादित, ललित, मूळ स्पॅनिश लेखक - हाविएर मोरो, इंग्रजी अनुवादक - पीटर जे. हर्न) 

वर्ग:मराठी लेखक
पुष्पा: द राइझ

**पुष्पा: द राइज – भाग १** हा २०२१चा तेलुगु-भाषेतील अ‍ॅक्शन थरारपट आहे, जो सुकुमार यांनी लिहला आणि दिग्दर्शित केला आहे. मुत्तमसेट्टी मीडियाच्या सहकार्याने मिथ्री मुव्ही मेकर्सद्वारे याची निर्मिती झाली. यात अल्लू अर्जुन, फहद फासिल (त्याच्या तेलुगु पदार्पणात) आणि रश्मिका मंदान्ना यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत, तर जगदीश प्रताप बंदरी, सुनील, राव रमेश, धनंजया, अनसूया भारद्वाज, अजय, अजय, सुनील यांच्या सहाय्यक भूमिका आहेत.

दोन भागांपैकी हा पहिला चित्रपट असून चित्रपटात रेड सँडर्सच्या तस्करी करणाऱ्या कुलीची कथा आहे. एक दुर्मिळ लाकूड जे फक्त आंध्र प्रदेश राज्यातील शेषाचलम येथे उगवते, त्याची तस्करी नायक करत असतो.

देवी श्री प्रसाद यांनी चित्रपटाला संगीत दिले आहे, तर छायाचित्रण आणि संपादन अनुक्रमे मिरोस्ला कुबा ब्रोझेक आणि कार्तिक श्रीनिवास-रुबेन यांनी केले आहे. मल्याळम, तमिळ, कन्नड आणि हिंदी भाषांमध्ये डब केलेल्या आवृत्त्यांसह 17 डिसेंबर 2021 रोजी द राइज तेलुगुमध्ये रिलीज झाला.

चित्रपटाला समीक्षकांकडून मिश्रित सकारात्मक प्रतिक्रिया मिळाल्या आणि अल्लूच्या अभिनयाची आणि व्यक्तिरेखा, अ‍ॅक्शन सीक्वेन्स, दिग्दर्शनाची प्रशंसा केली गेली. परंतु कालावधी, अंदाज वर्तवली जाणारी कथा आणि स्कोअरवर टीका केली गेली. द राइज व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी ठरला. बॉक्स ऑफिसवर ₹342 कोटींची चित्रपटाने कमाई केली आहे. हा चित्रपट 2021 मध्ये सर्वाधिक कमाई करणारा भारतीय चित्रपट म्हणून उदयास आला आणि आतापर्यंतच्या सर्वाधिक कमाई करणाऱ्या तेलुगू चित्रपटांमध्ये त्याचा क्रमांक लागतो. पुष्पा: द रुल पार्ट 2 या शीर्षकाच्या दुसऱ्या भागाची निर्मिती एप्रिल 2022 मध्ये सुरू होणार आहे.

## हेही पहा 
* श्रीवल्ली (तेलुगू गीत)

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. २०२१ मधील तेलुगू चित्रपट
सरसेनापती हंबीरराव

**सरसेनापती हंबीरराव** हा प्रवीण तरडे लिखित आणि दिग्दर्शित आणि उर्विता प्रॉडक्शनच्या बॅनरखाली संदीप मोहिते पाटील, सौजन्या निकम आणि धरमेंद्र बोरा यांनी निर्मित भारतीय मराठी भाषेतील ऐतिहासिक युद्धपट आहे.या चित्रपटात प्रवीण तरडे, गश्मीर महाजनी, श्रुती मराठे, मोहन जोशी, उपेंद्र लिमये, राकेश बापट यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. हा चित्रपट मराठा साम्राज्याचे सरसेनापती हंबीरराव मोहिते यांच्या जीवनावर आधारित आहे. हा चित्रपट २७ मे २०२२ रोजी प्रदर्शित झाला.

## कलाकार 
* छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या आणि छत्रपती संभाजी महाराजांच्या भूमिकेत गश्मीर महाजनी
* महाराणी सोयराबाईंच्या भूमिकेत श्रुती मराठे
* सरसेनापती हंबीरराव मोहिते यांच्या भूमिकेत प्रवीण तरडे
* बहिर्जी नाईक यांच्या भूमिकेत उपेंद्र लिमये
* औरंगजेबाच्या भूमिकेत मोहन जोशी 
* स्नेहल तरडे
* प्रतीक मोहिते
* सरजाह खानच्या भूमिकेत राकेश बापट
* प्रशांत मोहिते
* केतन भोसले
* रमेश परदेशी
* शिवराज मोहिते पाटील
* हृतिक बोरा
* रविजा तुषार भामरे
* रणजित निकम
* शुभंकर एकबोटे
* क्षितीश दाते

## निर्मिती 
*मुळशी पॅटर्न* (२०१८) या दिग्दर्शनातील त्यांचे काम पूर्ण केल्यानंतर, प्रवीण तरडे यांनी ७ जून २०१९ रोजी मराठा योद्धा हंबीरराव मोहिते यांच्या जीवनावर आधारित *सरसेनापती हंबीरराव* नावाच्या त्यांच्या पुढील चित्रपटाची घोषणा केली.

### कास्टिंग 
जून २०२१ मध्ये, गश्मीर महाजनी या चित्रपटात छत्रपती शिवाजी महाराजची भूमिका साकारणार असल्याची माहिती मिळाली होती. ऑक्टोबर २०२० मध्ये, राकेश बापट या चित्रपटातील मुख्य विरोधी असलेल्या सरजाह खानची भूमिका साकारणार असल्याची माहिती मिळाली.

### चित्रीकरण 
मुख्य छायाचित्रणाची सुरुवात १३ जानेवारी २०२० रोजी रणजितसिंह मोहिते-पाटील यांनी दिलेल्या मुहूर्ताने झाली. चित्रपटाचे पहिले शेड्यूल जानेवारी २०२० मध्ये सुरू झाले. मुख्य छायाचित्रण १६ ऑक्टोबर २०२० रोजी पूर्ण झाले.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. २०२२ मधील मराठी चित्रपट
पुणे स्मार्ट सिटी

इवलेसे|पुणे स्मार्ट सिटी प्रकल्पाचा उद्घाटन सोहळा.

पुणे शहराचा सर्वांगीण विकास करण्यासाठी **पुणे स्मार्ट सिटी** काम करते. पुणे स्मार्ट सिटी अप्रत्यक्षरीत्या पुणे महानगरपालिकेशी जोडलेली आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या महत्त्वाकांक्षी स्मार्ट सिटी प्रकल्पातील १०० स्मार्ट सिटी शहरांमध्ये पुणे शहराचा समावेश होतो. पुणे शहराला स्मार्ट सिटी करण्यासाठी केंद्र सरकारने, पुणे महानगरपालिकेच्या विकास कामांशिवाय स्वतंत्र आर्थिक तरतूद केली आहे. 

पुणे शहरात सर्व प्रकारच्या पायाभूत आणि अत्याधुनिक सेवा देणे हे स्मार्ट सिटीचे काम आहे.

वर्ग:पुणे
हरीवरदा

हरीवरदा टीका श्रीमद्भागवतच्या दशम स्कंधावर 42 हजार ओव्यांची टीका. संत एकनाथांचा अनुग्रह स्वप्नामध्ये झाल्यावर त्यांनी भागवताच्या दशम स्कंधावर सुंदर मराठीत टीका लिहिली. ही टीका त्यांनी अंबाजोगाईच्या योगेश्वरी देवीच्या परिसरात बसून लिहिली असे म्हणले जाते. हा ग्रंथ साहित्याच्या दृष्टिकोनातून अत्यंत महत्त्वाचा असून मराठी भाषेत घुसवलेले उर्दू ,फार्सी व परकीय शब्द न वापरता अस्सल देशी मराठी शब्द वापरून कृष्णदयार्णव यांनी मराठी भाषेला या हरीवरदा टीकेतून मोठीच भेट दिली आहे.

कृष्णदयार्णवांना झालेल्या व्याधीतून मुक्त होण्यासाठी त्यावर उपाय म्हणून भागवताच्या दशमस्कंधावर त्यांनीं 'हरिवरदा' नावाची प्राकृत टीका लिहिण्यास सुरुवात केली. त्यावेळी त्यांचे वय ५४ होते. या ग्रंथास श्रीधरी टीकेचा आधार आहे. पूर्वार्धाचे ४९ अध्याय संपले व रोग नाहींसा झाला. उत्तरार्धाचे ३७ अध्याय संपविले, ३८ व्या अध्यायाचे २३ श्लोक झाले आणि कृष्णदयार्णवस्वामी पैठण येथें समाधिस्त झाले(शके १६६२ मार्गशीर्ष).
या ग्रंथाचे लेखन तब्बल १६ वर्षे चालले. ४२ हजार ओव्या लिहून हा ग्रंथ अपुराच होता. त्यातील ओवी एकनाथांच्या ओवीसारखी साडेचार चरणी आहे. या ग्रंथात फारशी - अरबी शब्दांच्या प्रवेश होऊ नये, म्हणून त्यांनी संस्कृत प्रतिशब्द घडविले. तथापि सन १७४० च्या सुमारास कृष्णदयार्णवांचे निधन झाल्याने, अपुरा राहिलेला हा ग्रंथ त्यांचे शिष्य उत्तमश्लोक यांनी पुढे पूर्ण केला.ज्ञानेश्वरीचीहि छाया ग्रंथावर पडलेली आहे. विद्वान लोक या “हरिवरदा” ग्रंथास फार मान देतात. यावरून कर्त्याची विद्वत्ता व बहुश्रुतपणा दिसून येतो. काव्याच्या दृष्टीनेंहि ग्रंथ चांगला वठला आहे. विस्ताराच्या मानानें हा ग्रंथ प्रचंड आहे. याची एकंदर ओवीसंख्या ४२ हजार आहे.
विजेता (तेलुगू चित्रपट)

**विजेता** हा एक टॉलीवूड चित्रपट आहे ज्याने चिरंजीवी, भानुप्रिया आणि जेव्ही सोमय्याजुलु यांनी मुख्य भूमिका केल्या आहेत. ए. कोदंडारामी रेड्डी यांनी दिग्दर्शित केलेला चित्रपट अल्लू अरविंद निर्मित. २३ ऑक्टोबर १९८५ रोजी हा चित्रपट प्रदर्शित झाला. या चित्रपटाच्या अभिनयासाठी चिरंजीवीला दुसरा फिल्मफेर सर्वोत्कृष्ट अभिनेता पुरस्कार मिळाला. हा चित्रपट **साहेब** या हिंदी चित्रपटाचा रिमेक आहे जो याच नावाचा १९८१ मधील बंगाली चित्रपटाचा रिमेक होता. या चित्रपटाला *धर्म प्रभू या* नावाने तामिळ भाषेत डब केले गेले होते.  

मधुसूदन राव, उर्फ रवी (चिरंजीवी) हा वन्नाबे फुटबॉल खेळाडू आहे, जो आपल्या देशाचे प्रतिनिधित्व करू इच्छित आहे. चिन्नाबाबू नरसिम्हाम (जे.व्ही. सोमय्याजुलु) यांचा सर्वात धाकटा मुलगा आहे. चिन्नाबाबू त्याचे बालपणातील मित्र आणि शेजारी प्रियदर्शनी (भानुप्रिया) यांच्या प्रेमात आहेत. वडिलांनी त्याला रोखण्याचा प्रयत्न केला असूनही, चिन्नाबाबूंचे फुटबॉलप्रती प्रेम वाढत गेले आणि प्रशिक्षक त्याला लीगमध्ये सहभागी होण्यासाठी प्रोत्साहित करतात. प्रियदर्शनी त्याच्या सर्व प्रयत्नांमध्ये त्यांचे समर्थन केले. चिन्नाबाबूच्या धाकट्या बहिणीचे लग्न निश्चित झाले आणि लग्नासाठी त्यांना पुरेशी पैशांची व्यवस्था करता येत नाही. नरसिंघम आपल्या मुलांना योगदान देण्यास सांगतात. परंतु, त्यांच्या बायका नियंत्रित असलेले त्याचे पुत्र कोणतीही मदत नाकारतात. निराश होऊन नरसिंहम आपले घर विकायचा प्रयत्न करतो. पण, शेवटच्या क्षणी चिन्नाबाबू त्याला थांबवतात आणि पैसे पाठवतात, असं सांगून मोठी बहिणीने पाठवले. चिन्नाबाबूंच्या उपस्थितीशिवाय त्याच्या बहिणीचे लग्न अखंडपणे केले जाते. लग्नानंतर त्याची मोठी बहीण आली आणि तिने पैसे पाठविल्याची नाकारली. आश्चर्यचकित आणि आश्चर्यचकित झालेल्या चिन्नाबाबूच्या कुटुंबाला नंतर समजले की चिन्नाबाबूने एका श्रीमंत माणसाचा वारस वाचवण्यासाठी आपले एक मूत्रपिंड दान केले आणि ते पैसे पाठवले. आपल्या फुटबॉल कारकिर्दीची चिंता न केल्याने आणि वेळेवर घर वाचविल्याबद्दल नरसिम्हाम आपल्या मुलाच्या प्रयत्नांचे कौतुक करतो. 

## कलाकार 
* मधुसूदन राव म्हणून चिरंजीवी 
* प्रियदर्शिनी म्हणून भानुप्रिया 
* नरसिंहम म्हणून जे.व्ही. सोमय्याजुळु 
* प्रशिक्षक म्हणून जंध्याळा 
* नूतन प्रसाद 
* रंगनाथ 
* शारदा 
* गिरी बाबू 
* श्री लक्ष्मी 
* अल्लू रामलिंगैया 
* कैकला सत्यनारायण 
* पीजे सरमा 
* चिदाथला अप्पा राव 
* अल्लू अर्जुन सारथ्याचा मुलगा (बाल कलाकार) म्हणून 

वर्ग:इ.स. १९८५ मधील तेलुगू चित्रपट