open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
राजू तुलालवार

राजू तुलालवार हे सन १९७९ सालापासून मराठी बालरंगभूमीवर  काम करीत आहेत. व्यावसायिक मराठी बालरंगभूमीवर सर्वाधिक काल कार्यरत असणारे ते रंगकर्मी आहेत.

१९७९ साली राजू तुलालवार यांनी शालेय रंगभूमीसाठी 'अशी कार्टी नक्को रे बाप्पा 'ही बालनाटिका लिहिली.  पुढील पाच वर्षे ते शालेय रंगभूमीवर बालनाटिका लिहून बसवत होते.  त्यांच्या नाटकांना आंतरशालेय स्पर्धांत बरेच पुरस्कार मिळाले..१९८५ साली 'चिंगू चिंगम बबली बबलगम 'हे बालनाट्य दिग्दर्शित करून तुलालवारांनी व्यावसायिक बालरंगभूमीवर पदार्पण केले. त्यात अपेक्षित यश मिळताच १९८८ साली स्वतःची "चिल्ड्रेन्स थिएटर" ही बालनाट्य संस्था काढून बालनाट्य निर्मितीस सुरुवात केली.  पुढील २७ वर्षात या संस्थेद्वारे राजू तुलालवार यांनी ८०हून अधिक बालनाट्ये लिहून,बसवून,त्यांचे व्यावसायिक बालरंगभूमीवर २००० च्या वर प्रयोग केले. या प्रयोगांत  ५०००पेक्षा जास्त बालकलाकारांनी काम केले. महाराष्ट्रातील लाखो बालप्रेक्षकांनी विविध नाट्यगृहातून या बालनाट्यांचा आनंद घेतला.

राजू तुलालवारांनी एकाच तिकिटात ३ बालनाटिका सादर करण्याचा प्रयोग  केला आणि तो यशस्वी झाला. बालनाट्य दोन अंकांवरून एकांकिकेवर आणण्यास राजू तुलालवारांचे प्रयत्न कारणीभूत ठरले. सुट्टीत मनोरंजक बालनाटिका सादर करून त्यांनी दोन पिढ्यांचे मनोरंजन केले.

मुलांना आवडतील असेच विषय, विनोदी पद्धतीने सादर करतांना, दर्जेदार नेपथ्य,वेशभूषा,रंगभूषा,प्रकाश योजना व संगीत यांच्या वापरामुळे तुलालवारांचे बालनाट्य नेहमीच प्रेक्षणीय आणि मनोरंजक ठरले आहे. त्यांच्या बालनाट्याना होणारी गर्दी त्यांच्या लोकप्रियतेची साक्ष देते. 

आई बाबा हरले, करामती रोबो, जादूची खेळणी, जोकर आणि जादुगार, फटाक्यांना घाबरणारे डॉक्टर, फुग्यातला राक्षस, भित्रे भूत, मिकीमाउस हरवला, -ही राजू तुलालवारांच्या  बालनाट्याची नावे मुलांना आकर्षित करतील अशीच आहेत. 

तुलालवारांच्या बालनाट्यांमध्ये अनेकदा फक्त प्राणी असतात. गाढवाचा दवाखाना, चॉकलेटखाऊ सिंहोबा, टीव्ही वेडा वाघोबा,  नापासघोडे उंदीरमामा, वाघोबाची दिवाळी, ससोबा काढतोय सिनेमा, हत्तीचे लग्न, ही  त्यांची काही लोकप्रिय बालनाट्ये आहेत.

राजू तुलालवार हे बालनाट्य अभ्यासक व नाट्यकला प्रशिक्षक आहेत. त्यांनी विविध आंतरशालेय स्पर्धांचे आयोजन केले आहे. अनेक स्पर्धात ते परीक्षक असतात. तसेच बालरंगभूमीवर माहिती देणारे त्यांचे अनेक लेख नामवंत मासिकांमध्ये प्रसिद्ध झाले आहेत. 

मराठी बालरंगभूमीबरोबरच तुलालवारांनी हिंदी व इंग्रजी बालनाट्ये करण्यास सुरुवात केली आहे. १३ नोव्हेंबर २०१५ रोजी दुबईमध्ये व्यावसायिक इंग्रजी बालनाट्य सादर करून त्यांनी त्यांच्या बालनाट्याला परदेशाचे द्वार उघडे करून दिले .

## राजू तुलालवार यांना मिळालेले सन्मान आणि पुरस्कार
* राजू तुलालकर हे बालरंगभूमी विकास मंडळाचे अध्यक्ष आहेत.
* अखिल भारतीय मराठी नाट्य परिषदेने १९९७ साली त्यांना विशेष पुरस्कार देऊन त्यांचा सन्मान केला आहे.
* बालनाट्य गुरू,  ठाणे नवरत्न पुरस्कार असे मानसन्मानही त्यांच्या वाट्याला आले आहेत.

वर्ग:मराठी नाटककार
माधव बळवंत गोडबोले

**माधव बळवंत गोडबोले** हे एक मराठी लेखक आहेत. 

## पुस्तके
* आस्वादविशेष
* नवी आव्हाने, कालबाह्य मानसिकता
* पंचामृत

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पंतनगर

मुंबईतील घाटकोपर (पूर्व) येथे रशियन कामगार वसाहतीच्या धर्तीवर म्हाडाने (तेव्हाचे हाउसिंग बोर्ड) १९६० च्या दशकात पंतनगर नावाची वसाहत उभारली. भारताचे दुसरे गृहमंत्री गोविंद वल्लभ पंत यांच्या नावावरून या वसाहतीचे नाव ठेवण्यात आले आहे. कामगारांसाठी ही वसाहत असल्याने येथे गिरणी, खाण आणि गोदी यांमधील कामगारांची संख्या मोठी होती. पंतनगरमध्ये एक मोठी पोलीस वसाहतदेखील आहे. कामगार नेते कै.डॉ. दत्ता सामंत याचे घर आणि दवाखाना या वसाहतीत होता. दवाखान्यात येणाऱ्या कामगाराच्या समस्या जाणून घेता-घेता त्यांनी कामगार चळवळ उभारली. यामुळे पंतनगरमध्ये अनेक कामगार चळवळींचे रणशिंग फुंकले गेले. पुढे मुंबईतील खाणी बंद झाल्या आणि खाण कामगारही कमी झाले. गिरण्यांच्या ऐतिहासिक संपानंतर गिरणीकामगारही पंतनगरमधून बाहेर पडले. सुरुवातील मराठी लोकांखालोखाल दाक्षिणात्यांची लोकसंख्या होती. मात्र कामगार संपल्यावर येथील मराठी लोकसंख्या कमी होऊन गुजराती लोकसंख्या वाढली. 

## शैक्षणिक
पंतनगरमध्ये शिवाजी शिक्षण संस्थेचे मल्टिपरपज टेक्‍निकल हायस्कूल, मराठी विद्यालय, महाराष्ट्र मंडळ या तीन खासगी मराठी शाळा तर डॉमनिक हायस्कूल ही खासगी इंग्रजी शाळा आहे. त्याच बरोबर पालिकेच्याही मराठी आणि हिंदी भाषिक शाळा आहेत. पंतनगरमधील दोन पिढ्या या शाळांमध्ये शिकल्या असून शिवसेनेचे खासदार व दैनिक सामनाचे (शिवसेना या संघटनेचे मुखपत्र) कार्यकारी संपादक संजय राऊत हे पंतनगरमधील रहिवाशी होते. 

## राजकीय
डॉ.दत्ता सामंत यांनी पंतनगरमध्ये महाराष्ट्र मंडळाची स्थापना करून येथील मराठी कामगारांना एकत्र केले. त्यासाठी त्यांनी गणेशोत्सव सुरू केला. कै.दत्ता सामंत यांनी पंतनगरमधून नगरसेवकपदाची निवडणूक लढवली. तिच्यात ते निवडून आले. त्याच्यानंतर त्यांच्या पत्नी डॉ.विनीता सामंत यादेखील काही काळ नगरसेविका होत्या. त्यांच्यानंतर या परिसरात शिवसेनेचे वर्चस्व झाले. पुढे राष्ट्रवादी कॉंग्रस पक्षाच्या राखी जाधव या पंतनगरच्या नगरसेविका झाल्या आणि भाजपचे प्रकाश मेहता हे आमदार. 

वर्ग:मुंबई उपनगर जिल्हा
मथुरा बलात्कार प्रकरण

**मथुरा बलात्कार प्रकरण** हे २६ मार्च १९७२ रोजी महाराष्ट्र राज्याच्या चंद्रपूर जिल्ह्यातील देसाई गंज पोलीस ठाण्यात घडले, ज्यामध्ये मथुरा ही तरुण आदिवासी मुलगी कैदेत असताना तिच्यावर दोन पोलीस कर्मचाऱ्यांनी बलात्कार केला. सर्वोच्च न्यायालयाने आरोपींना दोषमुक्त केल्यावर जनतेने निदर्शने केली. परिणामी अंततः गुन्हेगार कायदा (दुसरी दुरुस्ती) १९८३ (क्र. ४६)च्या अंतर्गत भारतीय बलात्कार कायद्यामध्ये दुरुस्ती करण्यात आली.

वर्ग:सामाजिक समस्या
वर्ग:भारतातील कायदे
वर्ग:भारतातील बलात्कार
वर्ग:चंद्रपूर जिल्हा
हानले

**हानले** हे भारताच्या जम्मू आणि काश्मीर राज्यातल्या लेह जिल्ह्यातील एक गाव आहे. ते १७व्या शतकातील हानले बौद्ध मठाचे स्थान आहे. हा मठ हानले खोऱ्यात असून तो जुन्या तिबेट-लडाख व्यापारी मार्गावर आहे. हानले खोऱ्यात जवळपास एक हजार लोक राहतात, तर हानले गावात ३०० लोक राहतात.

मंगोलांविरुद्धच्या एका मोहिमेवरून परतताना सेंगे नमग्याल याचा हानले इथे मृत्यू झाला होता. मंगोलांनी तिबेटमधील त्सांग प्रदेशाचा ताबा मिळवल्याने त्यांच्यापासून लडाखला धोका निर्माण झाला होता.

हानलेमध्ये भारतीय खगोलशास्त्रीय वेधशाळासुद्धा आहे. हानले गावाचे आणि वेधशाळेचे ठिकाण तिबेट/चीनच्या सीमेजवळ असल्याने संवेदनशील भागात येते. त्यामुळे तिथे जाण्यासाठी भारत सरकारची विशेष परवानगी घ्यावी लागते. फुक्चे विमानतळ हानलेपासून २४ किमी अंतरावर आहे आणि उकडुंगले हे लष्करी तळ तिथून जवळ आहे. तेथे भारतीय खगोलशास्त्रीय वेधशाळेची २ मीटर व्यासाची हिमालयन चंद्रा दुर्बीण आहे. त्याचबरोबर तिथे हाय एनर्जी गॅमा रे टेलिस्कोप (हगार) ही गॅमा किरणांचा अभ्यास करणारी एक दुर्बीण आहे. ही दुर्बीण जगातील समुद्रसपाटीपासून सर्वाधिक उंचीवर असलेली दुर्बीण आहे.  नामिबियातील हाय एनर्जी स्टिरिओस्कोपिक सिस्टिम (हेस) या दुर्बिणीच्या खालोखाल ही जगातील दुसरी सर्वात मोठी गॅमा किरण दुर्बीण आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:जम्मू आणि काश्मीर
अखिल भारतीय झुंजवादी साहित्य संमेलन

नांदेड जिल्ह्यातील किनवट येथे ६ मार्च २०१६ रोजी अखिल भारतीय झुंजवादी साहित्य संमेलन झाले. या प्रकारचे हे ६वे संमेलन होते. गोदावरी प्रकाशन, सरस्वती विद्या मंदिर कला महाविद्यालय (किनवट) आणि खरबीचे कल्याण संशोधन केंद्र खरबी यांच्या संयुक्त पाठिंब्याने हे संमेलन झाले. संमेलनाध्यक्ष प्राचार्य डॉ. आबासाहेब वि. कल्याणकर होते. 

या साहित्य संमेलनाचा मुख्य विचार झुंजवाद असून देशामध्ये शेतकऱ्यांवर होणाऱ्यां अन्यायाविरुद्ध आवाज उठवणारे हे साहित्य संमेलन आहे. 

पहा : मराठी साहित्य संमेलने

वर्ग:साहित्य संमेलने
महात्मा फुले आंबेडकर साहित्य संमेलन

गडचिरोलीच्या महात्मा फुले-आंबेडकर विचारमंचाने १३ फेब्रुवारी २०१५ रोजी  गडचिरोली  येथील शिवाजी महाविद्यालयाच्या पटांगणावर महात्मा फुले-आंबेडकर साहित्य संमेलन भरवले होते.

या संमेलनाचे उद्घाटक म्हणून माजी राज्यमंत्री तथा ब्रह्मपुरीचे आमदार विजय वडेट्टीवार तर अध्यक्षस्थानी साहित्यिक प्रा. भाऊ लोखंडे होते. 

२रे फुले-शाहू-आंबेडकर विचार प्रसार साहित्य संमेलन हे बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या शतकोत्तर रौप्यमहोत्सवी स्मृतिवर्षाच्या निमित्ताने भोर येथे २६ व २७ नोव्हेंबर २०१६ रोजी भरले होते. भोर येथील फुले-शाहू-आंबेडकर विचार प्रसारक मंडळ, पुणे विद्यापीठातील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर अध्यासन व संशोधन केंद्र, अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीची भोर येथील शाखा, अनंतराव थोपटे विद्यालय आणि समविचारी संस्था व संघटना यांच्या विद्यमाने संमेलनाचे आयोजन करण्यात आले. 

## हे सुद्धा पहा 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची
* मराठी साहित्य संमेलने

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
अरुणा शानबाग प्रकरण

**अरुणा रामचंद्र शानबाग** (१ जून १९४८ - १८ मे २०१५), एक भारतीय परिचारिका होत्या. त्यांच्यावर अमानुष पद्धतीने बलात्कार झाल्यामुळे त्या व्हेजिटेटिव्ह स्थितीमध्ये गेल्या.  ह्या त्रासातून मुक्त करण्यासाठी त्यांना मरण (युथनेशिआ) देण्यात यावे ह्या मागणीसाठी कोर्टात प्रकरण देखील चालले.

परळ, मुंबई येथील किंग एडवर्ड मेमोरिअल हॉस्पिटल येथे कनिष्ठ परिचारिका म्हणून काम करत असताना अरुणा शानबाग यांच्यावर १९७३ साली सोहनलाल वाल्मिकी ह्या वॉर्ड बॉयने बलात्कार केला. ह्या घटनेनंतर त्या व्हेजिटेटिव्ह स्थितीमध्ये गेल्या. त्यांची मैत्रीण असलेल्या पत्रकार, पिंकी विरवाणी ह्यांनी अरुणा ह्यांना त्यांच्या त्रासातून मुक्त करण्यासाठी त्यांना मरण देण्यात यावे अशी विनंती सर्वोच्च न्यायालयाला केली होती. त्यांच्या स्थितीचे परीक्षण करण्यासाठी वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या एका समितीचे गठन करण्यात आले होते. ३७ वर्षे ह्या स्थितीत राहिल्यानंतर ७ मार्च २०११ रोजी सर्वोच्च न्यायालयाने त्यांची विनंती फेटाळली. मात्र भारतात पॅसिव्ह युथनेशिआ देण्यास परवानगी देऊन सर्वोच्च न्यायालयाने एक ऐतिहासिक मत दिले.

जवळपास ४२ वर्षे व्हेजिटेटिव्ह स्थितीत राहिल्यानंतर १८ मे २०१५ रोजी अरुणा शानबाग ह्यांचा न्युमोनियाने मृत्यू झाला.

## हल्ला
27 नोवेंम्बर 1973 च्या संध्याकाळी अरुणा शानबाग कुत्र्या वर ऑपरेशन करायचे म्हणून कपडे बदलावयास गेल्या होत्या. त्याच वेळी हॉस्पिटल मधील सफाई कर्मचाऱ्याने त्यांच्यावर हल्ला केला. त्यांच्या वर बलात्कार करण्याच्या उद्देशाने त्याने अरुणा शानबाग यांच्या गळ्या भोवती साखळी आवळली. त्या पाळीच्या दिवसात आहे हे कळताच त्याने अत्यंत अनैसर्गिक पद्धतीने त्यांना छळले. अरुणा पूर्ण 12 तासांनी गंभीर अवस्थेत आढळून आल्या.

## आरोपी
## परिचारिकांचा संप
## सर्वोच्च न्यायालयातील प्रकरण
## मृत्यू
## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९४८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू
वर्ग:गुन्हे
वर्ग:भारतातील बलात्कार
शाहू, फुले, आंबेडकर मार्क्‍सवादी युवा साहित्य संमेलन

**शाहू, फुले, आंबेडकर मार्क्‍सवादी युवा साहित्य संमेलन** २ जानेवारी २०१०ला कोल्हापूर येथे झाले. या संमेलनाचे अध्यक्षस्थान प्रा. श्यामसुंदर मिरजकर यांनी भूषविले होते. हे संमेलन कोल्हापूरच्या निर्मिती विचार मंचने आयोजित केले होते.

## हे सुद्धा पहा 
* आंबेडकरवाद
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे विचार
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची
* मराठी साहित्य संमेलने

वर्ग:साहित्य संमेलने
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
वर्ग:जोतीराव फुले
वर्ग:शाहू महाराज
वर्ग:कार्ल मार्क्स
रीति भूतकाळ

कर्त्याची भूतकाळातील सवय किंवा एखादी क्रिया सतत करतो हे सांगण्यासाठी **रीती भूतकाळ** वापरतात.

मराठी व्याकरणातील सामान्य भूतकाळातील (Simple Pastमधील) वाक्य : तो गेला.
:संयुक्त क्रियापद + त असे
रीति भूतकाळातील (Habitual Pastमधील) वाक्य : तो जात असे.

वर्ग:मराठी व्याकरण
सोबत (नियतकालिक)

इ.स. १९६०-७०मध्ये पुण्यातून सोबत नावाचे साप्ताहिक प्रसिद्ध होत असे. ग.वा. बेहेरे त्याचे संपादक होते. त्या साप्ताहिकात दादूमिया, माधव मनोहर आदी लेखक नियमितपणे स्तंभलेखन करीत.

वर्ग:नियतकालिके
वर्ग:मराठी भाषेमधील नियतकालिके
स्वाभिमान मराठी साहित्य संमेलन

स्वाभिमान संघटनेतर्फे पहिले राज्यस्तरीय मराठी साहित्य संमेलन ता. ३० व ३१ जानेवारी २०१० या काळात परभणी येथे झाले. संमेलनाचे अध्यक्ष म्हणून सुप्रसिद्ध कवी प्रा. फ.मुं. शिंदे होते.

पहा : मराठी साहित्य संमेलने

वर्ग:साहित्य संमेलने
वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
खगोलीय विषुववृत्त

उजवे|इवलेसे|300px|खगोलीय विषुववृत्त क्रांतिप्रतलाशी २३.४° कोन करते.
पृथ्वीचे विषुववृत्तीय प्रतल सर्व बाजूंनी वाढविल्यास ते पृथ्वीकेंद्रित काल्पनिक खगोलास ज्या वर्तुळात छेदते त्याला **खगोलीय विषुववृत्त** (Celestial equator: सेलेस्टिअल इक्वेटर) म्हणतात. पृथ्वीचा परिभ्रामण अक्ष कललेला असल्याने खगोलीय विषुववृत्त परिभ्रमण कक्षेच्या प्रतलाशी (क्रांतिप्रतल) २३.४° कोन करते.

पृथ्वीच्या विषुववृत्तावरील मनुष्य खगोलीय विषुववृत्ताची खस्वस्तिकामधून जाणारे अर्धवर्तुळ अशी कल्पना करू शकतो. जसजसा निरीक्षक उत्तरेकडे सरकत जातो, तसतसे खगोलीय विषुववृत्त विरुद्ध दिशेच्या क्षितिजाकडे सरकत जाते.

सध्या खगोलीय विषुववृत्त पुढील तारकासमूहांमधून जाते:

## पारिभाषिक शब्दसूची 
वर्ग:खगोलशास्त्र
शशिकुमार चित्रे

डॉ. **शशिकुमार मधुसूदन चित्रे** (७ मे, १९३६ - ११ जानेवारी, २०२१) हे एक मराठी खगोलभौतिकशास्त्रज्ञ होते. ते केंब्रिज, प्रिन्स्टन, कोलंबिया, ॲम्स्टरडॅम, व्हर्जिनिया, लंडन आदी विद्यापीठांमध्ये अतिथी व्याख्याते होते व रॉयल ॲस्ट्रॉनॉमी सोसायटी, इंटरनॅशनल ॲस्ट्रॉनॉमिकल युनियन यांसह खगोलभौतिकी क्षेत्रातील बऱ्याच प्रतिष्ठित संस्थांचे फेलो होते.

१९५६मध्ये मुंबईतील एलफिन्स्टन कॉलेजमधून गणितात पदवी घेतल्यानंतर शशिकुमार चित्रे यांना त्याच वर्षी ड्यूक ऑफ एडिंबरो पाठ्यवृत्ती मिळाली. त्यानंतर ते गणितातील उच्च शिक्षणासाठी केंब्रिज सोसायटी ऑफ बॉम्बेचे स्कॉलर म्हणून पीटरहाऊस, केंब्रिजला गेले. १९५९ मध्ये त्यांनी केंब्रिज विद्यापीठामधून पदवी घेतली. त्यानंतर चर्चिल कॉलेजमध्ये गुलबेनकिअन संशोधन पाठ्यवृत्तीवर काम केल्यानंतर १९६३ मध्ये त्यांनी केंब्रिजच्याच उपयोजित गणित व सैद्धान्तिक पदार्थविज्ञान विभागामधून पीएच.डी पूर्ण केले.

## अध्यापन
१९६३ ते १९६६ या काळात चित्रे यांनी त्यांनी युनिव्हर्सिटी ऑफ लीड्समध्ये उपयोजित गणिताचे अध्यापन केले. त्या काळात चित्रे यांच्या हाताखाली पीएच.डी.चे अनेक विद्यार्थी तयार झाले.

## संशोधन
१९६७ ते २००१ या काळात मुंबईच्या टाटा मूलभूत संशोधन संस्थेमध्ये ते व्याख्याते होते. निवृत्तीनंतर ते मुंबई विद्यापीठातील मौलिक विज्ञान प्रकर्ष केंद्राच्या विद्वत सभेचे अध्यक्ष म्हणून काम करीत असत.

चित्रे यांनी भारतातच राहून खगोलभौतिकशास्त्रात संशोधन केले. सौरभौतिकशास्त्र, भौतिकशास्त्र, खगोलभौतिकशास्त्र हे त्यांच्या संशोधनाचे विषय होते. सूर्यावरील काळे डाग, त्यावरील चुंबकीय बदल, सौरवादळांच्या प्रक्रिया, कृष्णविवरे अशा विविध विषयांवर त्यांनी संशोधन केले.

## पुरस्कार 
* पद्मभूषण पुरस्कार (२०१२)
* कुसुमाग्रज प्रतिष्ठानचा गोदावरी गौरव पुरस्कार (२०१६)

वर्ग:इ.स. १९३६ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय खगोलशास्त्रज्ञ
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नञ्

**नञ् तत्पुरुष** दोन शब्दांदरम्यान होणाऱ्या तत्पुरु़ष समासांचा एक प्रकार आहे. हा नञ् शब्द लिहिताना *ञ*चे लिखाण अनिवार्य आहे. *खाद्य*चा विरुद्धार्थी शब्द *अखाद्य* हा शब्द बनताना *अ* आणि *खाद्य* या दोन शब्दांचा समास होऊन *अखाद्य* हा नकारार्थी शब्द तयार होतो. या समासाच्या प्रकाराला 'नञ्' तत्पुरुष म्हणतात.

नञ् तत्पुरुष समासाची अन्य उदाहरणे :- गैरहजर, बेशरम, निःसीम, नास्तिक, निरक्षर, कमनशिबी, कुपथ्य, वगैरे.

वर्ग:संस्कृत व्याकरण
वर्ग:मराठी व्याकरण
ञ

ञ  हे देवनागरी लिपीमधील दहावे व्यंजन आहे. हे नासिक्य व्यंजन च-छ-ज-झ साठी अनुनासिक (पर-सवर्ण) आहे.  वर्णमालेच्या क्रमात च,छ,ज,झ नंतर ञ येतो.

## उच्चारण
## शब्द उदाहरणे
## दक्षिण भारतातील वापर
या अनुनासिकाचा मल्याळम भाषेत बऱ्यापैकी वापर आहे. काञ्ञङ्ङाट् या स्वरूपाची उचारणे मल्याळममध्ये असू शकतात.

## संस्कृत भाषेतील उदाहरणे
कालिदासाच्या मेघदूतात याचना अशा अर्थाने याच्ञा हा शब्द वापरला आहे.  त्या शब्दात ञ लाच जोडलेला नसून, चला ञ जोडला आहे.

पूर्ण ओळ अशी आहे :-

याच्ञा मोघा वरम् अधि‌‌गुणे नाधमे लब्धकामा ।   ....  मेघदूत १.६

वस्तुतः ज्ञ हे अक्षर 'ज' आणि 'ञ' मिळून झाले आहे. ज+ञ=ज्ञ. हिंदीत या अक्षराचा उच्चार ग्य तर मराठीत द्न्य करतात, त्यमुळे या अक्षरात दडून बसलेला 'ञ' ओळखू येत नाही. बंगाली आणि इतरही काही भारतीय ज्ञानेश्वरचे इंग्रजी स्पेलिंग Jnaneshwar असे करतात. हिंदीभाषक Gnyaneshwar, तर मराठीभाषक Dnyaneshwar असे करताना दिसतात.पण खरंतर 'ज्ञ'चं खरं उच्चारण सगळ्या भाषांमध्ये ज्+ञ हेच आहे.

## इतर लिपीतील अक्षर लेखन
ब्राह्मी लिपीत ञ हे अक्षर   असे लिहिले जाते. बंगालीत हेच अक्षर ঞ असे (मुळातले सिद्धम् लिपीतले) दाखवले जाते. गुजरातीत ઞ असे अक्षराच्यावरील रेषेशिवाय दाखवले जाते. 

## संदर्भ
वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
वर्ग:मराठी अक्षरे
त्र

**त्र** हे देवनागरी लिपीत मराठी भाषेत वापरले जाणारे जोडाश्वर आहे. त्र हे त् + र  या जोडाक्षरांचा वापर दाखवणारे विशेषाक्षर आहे.

## शब्द वापर उदाहरणे
*त्राण 
*पात्र

वर्ग:मराठी अक्षरे
प्रभा गणोरकर

प्रा.डॉ.**प्रभा रामचंद्र गणोरकर** (८ जानेवारी, इ.स.१९४५ - ) या एक मराठी लेखिका, कवयित्री व साहित्यसमीक्षक आहेत. मूळच्या अमरावतीच्या असणाऱ्या गणोरकरांनी अमरावतीच्या विदर्भ महाविद्यालयात, मुंबईच्या एल्फिन्स्टन महाविद्यालयात, त्याचप्रमाणे मुंबई विद्यापीठात मराठीचे अध्यापन केले आहे.
* प्रभा गणोरकर या वसंत आबाजी डहाके यांच्या पत्नी होतं.

## शाळा-महाविद्यालयातील कविता लेखन
गणोरकरांनी शाळेपासूनच कविता रचायला सुरुवात केली होती. त्यांनी त्यांच्या लहान भावाला श्रीकृष्णाचा मृत्यू आणि द्वारका बुडणे ही महाभारतातली गोष्ट सांगितल्यावर *द्वारका* ही कविता लिहून काढली. ही त्यांची आवडती कविता आहे.

अमरावतीच्या विदर्भ महाविद्यालयात शिक्षण घेत असतानाच गणोरकरांनी इंदिरा संत, करंदीकर, केशवसुत, गोविंदाग्रज, पाडगावकर, बापट, बालकवी, बोरकर, मर्ढेकर आदी कवींचे काव्यसंग्रह अभ्यासले. असे असले तरी गणोरकरांवर त्यांच्यावर बोरकर आणि इंदिरा संत यांचाच प्रभाव आहे.

## डॉ. प्रभा गणोरकर यांनी लिहिलेली पुस्तके
* आशा बगे यांच्या निवडक कथा (संपादित)
* एकेकीची कथा (संपादित, मूळ लेखक - गंगाधर गाडगीळ)
* कादंबरी : एक साहित्यप्रकार (विद्यापीठीय अभ्यासक्रमातले पुस्तक)
* किनारे मनांचे (१९९८)
* गंगाधर गाडगीळ : व्यक्ती आणि सृष्टी (१९९७)
* निबंध : एक साहित्यप्रकार (विद्यापीठीय अभ्यासक्रमातले पुस्तक)
* बा.भ. बोरकर (साहित्य अकादमीच्या भारतीय साहित्याचे निर्माते या मालिकेतले पुस्तक, १९९६)
* बोरकरांची निवडक कविता (संपादित, १९९०)
* मराठीतील स्त्रियांच्या कविता (संपादित, २०१६)
* वाङ्मयीन संज्ञा संकल्पना कोश
* विवर्त (कवितासंग्रह, १९८५)
* व्यतीत (कवितासंग्रह, १९७४)
* व्यामोह (कवितासंग्रह)
* शांता शेळके यांची निवडक कविता (संपादित)
* संक्षिप्त मराठी वाङ्मयकोश (सहसंपादित, १९९८)

## सन्मान आणि पुरस्कार 
* ’व्यामोह’ या कवितासंग्रहासाठी महाराष्ट्र सरकारचा कवी केशवसुत पुरस्कार (इ.स. २०१६)
* दामोदर अच्युत कारे पुरस्कार
* ५व्या समरसता साहित्य संमेलनाचे संमेलनाध्यक्षपद (बहुधा इ.स. २००२)
* पुण्यातील साहित्यप्रेमी भगिनी मंडळातर्फे काव्ययोगिनी पुरस्कार 
* प्रभा गणोरकर या सासवड येथे होणाऱ्या ८७व्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षपदाच्या उमेदवार होत्या. त्या वेळी त्या निवडणुकीत पराभूत होऊन फ.मुं. शिंदे निवडले गेले.
* बहिणाबाई पुरस्कार
* भास्कर लक्ष्मण भोळे पुरस्कार
* ‘मराठीतील स्त्रियांच्या कविता’ या ग्रंथाला महाराष्ट्र साहित्य परिषदेतर्फे कृष्ण मुकुंद पुरस्कार (१-६-२०१६)
* महाराष्ट्र साहित्य परिषदेतर्फे भा.रा. तांबे पुरस्कार
* धामणगाव येथे झालेल्या विदर्भ साहित्य संमेलनाच्चे अध्यक्षपद (इ.स. २०००)
* शांता शेळके साहित्य पुरस्कार  (२०१२)

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:मराठी समीक्षक
वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
धुंधुरमास (धनुर्मास)

सूर्य एका वर्षात १२ राशींतून भ्रमण करत असतो, तो ज्या महिन्यात धनु राशीत असतो, त्या मासाला **धनुर्मास** किंवा **धुंधुरमास** म्हणतात. मकरसंक्रातीच्या आदल्या दिवशी येणारी भोगी हा (मार्गशीर्ष अमावास्या) या महिन्याचा शेवटचा दिवस असतो. हा काळ १३-१७ डिसेंबरच्या आसपास सुरू होऊन १३-१५ जानेवारीला संपतो. हिंदू पंचागात हा काळ मार्गशीर्ष-पौष या काळात येतो. 

हा कालखंड दक्षिणायनात हेमंत ऋतूमध्ये असतो. यावेळी हवेत अत्यंत गारठा असतो. विशेषतः रात्री हे शैत्य वाढते. रात्रीही मोठ्या असतात. जठराग्नी या शैत्यामुळे नाभिस्थानी कोंडला जातो आणि मनुष्याची भूक वाढते – बलिन: शीतसंरोधात् हेमन्ते प्रबलोऽनल:भवति , -अष्टाङ्गहृदय सूत्रस्थान अध्याय ३याचा परिणाम असा होतो की मनुष्याला सकाळी लवकर भूक लागते. आयुर्वेदात हा परिणाम असा वर्णन केला आहे-दैर्घ्यात् निशानाम् एतऱ्हि, प्रातः एव बुभुक्षित: (भवति)।-अष्टाङ्गहृदय सूत्रस्थान अध्याय ३आरोग्याचा नियम असा की भूक लागल्याशिवाय खाऊ नये आणि भूक लागल्यावर खाण्यास विलंब करू नये.भूक लागल्यावरही जर अन्न पोटात गेले नाही तर त्याचा परिणाम असा होतो- अल्पेन्धनो धातून्स पचेत्॥ -अष्टाङ्गहृदय सूत्रस्थान अध्याय ३अग्नीला इंधन हवे असते.ते मिळाले नाही तर तो विझून जातो. जठराग्नीचे इंधन म्हणजे अन्न. अग्नी प्रदीप्त झाल्यावर ते त्याला मिळालेच पाहिजे. न मिळेल तर तो रस, रक्त इत्यादी धातूंचा नाश करतो. आणि थकवा जाणवू लागतो, वजन कमी होते. हे सर्व टाळायचे असेल तर अग्नीला त्या त्या वेळी इंधन पुरवले पाहिजे.म्हणून धनुर्मासात प्रातः एव म्हणजे सूर्योदय झाल्याबरोबर आहार करणे आरोग्याच्या दृष्टीने चांगले.हा झाला आरोग्यशास्त्राच्या दृष्टिकोनातून विचार.याला आता आपल्या संस्कृतीत कसे बसवले तेही पहाण्यासारखे आहे. तैर्दत्तान् अप्रदाय एभ्यः यो भुङ्क्ते स्तेन एव स:।भ.गी.३.१२

इंद्र, वरुण, अग्नी, सूर्य अशा अनेक देवतांमुळे आपल्याला भोग्य पदार्थ उपलब्ध होत असतात, म्हणून आपण भोग घेण्यापूर्वी थोडा त्यांना अर्पण करावा. त्यांनीच दिलेले भोग त्यांना न देता जो स्वतः उपभोगतो तो स्तेन म्हणजे चोर ठरतो. धनुर्मासात सकाळी सकाळी कितीही कडकडून भूक लागली असली तरी ताजे गरम अन्न आधी सूर्याला अर्पण करावे, म्हणजे नैवेद्य दाखवावा आणि मग भक्षण करावे अशी परंपरा आहे.धनुर्मास हे महिनाभर आचरण्याचे व्रत आहे. किमान गारठा असेपर्यंत आणि सकाळी भूक लागते आहे तोवर तरी निश्चितच आचरावे.आरोग्यशास्त्र आणि धर्मशास्त्र यांचा सुंदर मेळ धुंधुरमासव्रतात दिसतो.

पहा : खरमास

 वर्ग:हिंदू व्रतवैकल्ये
वर्ग:आहारशास्त्र
चंद्रकांत भोंजाळ

**चद्रकांत भोंजाळ** (जन्म : ११ जानेवारी १९५४) हे एक मराठी लेखक आणि अनुवादक आहेत. त्यांनी अनेक हिंदी-इंग्रजी पुस्तकांचे मराठी अनुवाद केले आहेत. 

## पुस्तके
* दि अ‍ॅक्ट ऑफ लाइफ (अनुवादित आत्मकथन; मूळ लेखक - अमरीश पुरी, ज्योती सभरवाल)
* अथांग रहस्य : जीवन तुमच्याकडून काय अपेक्षा करतं? (आध्यात्मिक, अनुवादित; मूळ लेखक - एनमैरी पोस्टमा)
* अमृतानुभव (तीन लघु कादंबऱ्या)
* आकाशवाणी आणि दूरदर्शन (बालसाहित्य)
* आख्यान (सदर लेखन संग्रह)
* आग अजून बाकी आहे (अनुवादित; मूळ लेखिका - चित्रा मुद्गल)
* उत्तरायण (कथासंग्रह, अनुवादित; मूळ लेखक - दामोदर खडसे)
* उंदीर आणि मणूस
* एक होती राधा (अनुवादित; मूळ लेखक - सआदत हसन मंटो)
* कफन (अनुवादित)
* काही जनातलं काही मनातलं (लेखसंग्रह)
* कोलाहल (कादंबरी, अनुवादित; मूळ लेखक - दामोदर खडसे)

* खंडित सूर्य (कादंबरी, अनुवादित; मूळ लेखक - दामोदर खडसे)
* गप्पा सिनेमाच्या (अनुवादित; मूळ लेखक - जावेद अख्तर, नसरीन मुन्नी कबीर)
* चालत दुरूनी आलों मागें (व्यक्तिचित्रण, अनुवादित; मूळ लेखक - राजेंद्र यादव)
* तप्त प्रवाह (अनुवादित कथासंग्रह; मूळ लेखक - भारत सासणे)
* तिसरा श्वास (अनुवादित; मूळ लेखक - कामतानाथ)
* त्यांचं आपलं सेम नसतं (अनुवादित; मूळ लेखिका - पुष्पा भारती)
* त्रिशंकू (कथासंग्रह, अनुवादित; मूळ लेखिका - मन्नू भंडारी)
* दि ॲक्ट ऑफ लाईफ (अनुवादित; मूळ लेखक - अमरीश पुरी व ज्योती सभरवाल)
* धूळपेरणी (सदर लेखन संग्रह)
* नमन (लेखसंग्रह)
* नरक मसीहा (कादंबरी, अनुवादित; मूळ लेखक - भगवानदास मोरवाल)
* निलू, नीलिमा, निलोफर

* बिछड़े सभी बारी बारी (अनुवादित; मूळ लेखक - बिमल मित्र)
* ब्रेकिंग न्यूझ (संपादित - अजीत अंजुम, राजेंद्र यादव, रविंद्र त्रिपाठी)
* भय इथले संपत नाही : फाळणी एक दुःस्वप्न (कथासंग्रह, अनुवादित)
* मंटो हाजीर हो (अनुवादित; मूळ लेखक - सआदत हसन मंटो)
* मैथिलीची गोष्ट (कथासंग्रह, अनुवादित; मूळ लेखिका - सुधा अरोडा)
* लाल श्याम शहा : एका आदिवासीची जीवनकथा (कादंबरी, अनुवादित; मूळ लेखक - सुदीप ठाकूर)
* लोकशाहीची ऐशी तैशी (कादंबरी, अनुवादित; मूळ लेखक - विभूती नारायण राय)
* वासकसज्जा
* श्वास घेणारं आकाश
* सत्य (कथासंग्रह, अनुवादित; मूळ लेखिका - मन्नू भंडारी)
* साक्षीदार (कादंबरी, अनुवादित; मूळ लेखक - जितेंद्र भाटिया)
* सौदामिनी (कादंबरी, अनुवादित; मूळ लेखिका - मन्नू भंडारी)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी अनुवादक
वर्ग:इ.स. १९५४ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:भाषांतरकार
रॉबर्ट हॅमरलिंग

**रॉबर्ट हॅमरलिंग** (२४ मार्च, इ.स. १८३०:किर्चबुर्ग आम वाल्ड, खालचे ऑस्ट्रिया, ऑस्ट्रिया - १३ जुलै, इ.स. १८८९:ग्राझ, ऑस्ट्रिया) हा ऑस्ट्रियन कवी आणि लेखक होता.

१८४८मध्ये हा स्टुडंट्स लीजनमध्ये शामिल झाला व व्हियेनामधील उठावात त्याने सक्रिय सहभाग घेतला होता. हा उठाव असफल झाल्यावर त्याने तत्त्वज्ञान आणि नैसर्गिक विज्ञानाबद्दल लेखन केले. १९११ च्या एनसायक्लोपीडिया ब्रिटानिकानुसार हॅमरलिंग आधुनिक ऑस्ट्रियामधील सर्वोत्तम साहित्यिकांपैकी एक होता.

वर्ग:ऑस्ट्रियन व्यक्ती
वर्ग:जर्मन साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १८३० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८८९ मधील मृत्यू
हिप्परगा सय्यद

**हिप्परगा सय्यद** हे उस्मानाबाद जिल्ह्यातल्या लोहारा तालुक्यातील ९९२.१९ हेक्टर क्षेत्रफळाचे गाव आहे.
## भौगोलिक स्थान व लोकसंख्या 
हिप्परगा सय्यद हे उस्मानाबाद जिल्ह्यातल्या लोहारा तालुक्यातील ९९२.१९ हेक्टर क्षेत्राचे गाव असून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ३२२ कुटुंबे व एकूण १४०१ लोकसंख्या आहे. ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर उमरगा १५ किलोमीटर अंतरावर आहे.  यामध्ये ७२४ पुरुष आणि ६७७ स्त्रिया आहेत. यामध्ये अनुसूचित जातीचे लोक २३० असून अनुसूचित जमातीचे २ लोक आहेत.ह्या गावाचा जनगणना स्थल निर्देशांक ५६१६६५   आहे.

## साक्षरता 
* एकूण  साक्षर  लोकसंख्या: ८५३ (६०.८९%)
* साक्षर पुरुष लोकसंख्या: ४७९ (६६.१६%)
* साक्षर स्त्री लोकसंख्या: ३७४ (५५.२४%)

## शैक्षणिक सुविधा 
﻿गावात १ शासकीय पूर्व-प्राथमिक शाळा आहे.
गावात २ शासकीय प्राथमिक शाळा आहेत.
﻿गावात १ शासकीय कनिष्ठ माध्यमिक शाळा आहे.
सर्वात जवळील माध्यमिक शाळा जेवळी येथे ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.

## वैद्यकीय सुविधा (शासकीय) 
सर्वात जवळील सामूहिक आरोग्य केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
सर्वात जवळील प्राथमिक आरोग्य केंद्र ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.

## वैद्यकीय सुविधा (अशासकीय) 
﻿गावात १ बाह्यरुग्ण वैद्यकीय सुविधा आहे.
﻿गावात १  इतर पदवीधर वैद्यक व्यवसायी आहे.

## पिण्याचे पाणी 
गावात शुद्धीकरण न केलेल्या नळाच्या पाण्याचा पुरवठा आहे.

## स्वच्छता 
गावात गटारव्यवस्था उघडी आहे.
सांडपाणी थेट जलस्रोतांमध्ये सोडले जाते.
या क्षेत्राचा संपूर्ण स्वच्छता अभियानात समावेश आहे.
गावात सार्वजनिक स्वच्छता गृह उपलब्ध नाही.

## संपर्क व दळणवळण 
गावात पोस्ट ऑफिस उपलब्ध नाही.

## बाजार व पतव्यवस्था 
गावात एटीएम उपलब्ध नाही.

## आरोग्य 
गावात एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र)  उपलब्ध आहे.
गावात अंगणवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आहे.
गावात इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आहे.

## वीज 
प्रतिदिवस १२ तासांचा वीजपुरवठा घरगुती वापरासाठी ,शेतीसाठी व व्यापारी वापरासाठी उपलब्ध आहे.

## जमिनीचा वापर 
हिप्परगा सय्यद ह्या गावात जमिनीचा वापर खालीलप्रमाणे होतो (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
* बिगरशेती वापरात असलेली जमीन: २
* कुरणे व इतर चराऊ जमीन: १२.४५
* सद्यस्थितीतील पडीक जमीन: १९१.७४
* पिकांखालची जमीन: ७८६
* एकूण कोरडवाहू जमीन: १५
* एकूण बागायती जमीन: ७७१

## सिंचन सुविधा 
सिंचनाचे स्रोत खालीलप्रमाणे आहेत (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
* विहिरी / कूप नलिका: १५

## उत्पादन 
हिप्परगा सय्यद या गावी पुढील वस्तूंचे उत्पादन होते ( महत्त्वाच्या उतरत्या अनुक्रमाने): 

## संदर्भ 
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 

वर्ग:लोहारा तालुक्यातील गावे
वर्ग:लोहारा तालुका
वर्ग:उस्मानाबाद जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:महाराष्ट्रातील शुद्धीकरण न केलेल्या पाण्याचा पुरवठा होणारी गावे
राजेंद्र खेर

**राजेंद्र खेर** (जन्म : ३ जानेवारी १९६१)  हे एक मराठी लेखक आहेत. विहंग प्रकाशनाच्या संचालिका सीमंतिनी खेर या राजेंद्र खेरांच्या पत्नी आणि पत्रकार लेखक भा. द. खेर हे त्यांचे वडील होत. 

## पुस्तके
* The Empire of the God (इग्रजी-मराठी)
* उदयन (मराठी आणि इंग्रजी)
* काया बनी चंदन (गुजराती)
* गीतांबरी (इंग्रजीतही)
* द सॉंग ऑफ सॅल्व्हेशन (इंग्रजी)
* दिग्विजय
* देवांच्या राज्यात (मराठी-इंग्रजी)
* देह बन गई चंदन (हिंदी)
* देह झाला चंदनाचा ( पांडुरंगशास्त्री आठवले यांच्या जीवनावरील कादंबरी) (या पुस्तकाची गुजराती-हिंदी-इंग्रजीत भाषांतरे झाली आहेत.) (पुस्तकाच्या १९हून अधिक आवृत्त्या, ५०,००० प्रती)
* दैनंदिन भगवद्गीता (सहलेखिका - सीमंतिनी खेर)
* धनंजय (अर्जुनाच्या जीवनावरील कादंबरी)
* बिंदू सरोवर (मराठी-इंग्रजी कादंबरी)
* मांदार्य (अगस्त्य मुनींच्या जीवनकार्यावरील कादंबरी)
* The Silent Reformer (पांडुरंगशास्त्री आठवले यांचे चरित्र; इंग्रजी)
* The Song of Salvation (इंग्रजी)
* हॉलिवूडचे विनोदवीर

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९६१ मधील जन्म
युनायटेड एक्सप्रेस

**युनायटेड एक्सप्रेस** ही अमेरिकेतील युनायटेड एरलाइन्स या विमानकंपनीची उपकंपनी आहे. ही कंपनी इतर ९ बाहेरील कंपन्यांना आपल्या नावाखाली आखूड व मध्यम पल्ल्याची विमानसेवा पुरविण्याचे कंत्राट देते. एकूण अंदाजे ५५० विमाने युनायटेड एक्सप्रेस नाव धारण करून रोज उडतात.

### विमान कंपन्या आणि ताफा 
सप्टेंबर २०२५ पर्यंत, युनायटेड एक्सप्रेसच्या संयुक्त ताफ्यात खालील प्रादेशिक जेट विमानांचा समावेश आहे:

या विमानांव्यतिरिक्त, ३१ डिसेंबर २०२४ च्या सुमारास युनायटेडकडे खालील प्रादेशिक विमाने मालकी हक्कावर किंवा भाडेतत्त्वावर होती -- ६ बॉम्बार्डिये सीआरजे ५५०, ३८ ईआरजे १४५एक्सआर विमाने (जी तात्पुरती सेवेबाहेर आहेत), आणि ८ बॉम्बार्डिये सीआरजे ७०० विमाने (जी सीआरजे ५५० मध्ये रूपांतरित होण्याच्या मार्गावर आहेत).

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:अमेरिकेमधील विमानवाहतूक कंपन्या
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील निर्मिती
अँड्रु मेलन

**अँड्रू विल्यम मेलन** (२४ मार्च, इ.स. १८५५:पिट्सबर्ग, पेनसिल्व्हेनिया, अमेरिका - २६ ऑगस्ट, इ.स. १९३७:साउथहॅम्प्टन, न्यू यॉर्क, अमेरिका) हा अमेरिकेचा उद्योगपती आणि दानशूर होता. हा अमेरिकेचा युनायटेड किंग्डममधील राजदूत तसेच अमेरिकेचा अर्थसचिवही होता.

मेलनचे कुटुंब धनाढ्य होते. १८७२मध्ये अँड्रूचे वडील थॉमस मेलन यांनी अँड्रूला लाकूड आणि कोळशाचा व्यवसाय उघडून दिला. अँड्रूने थोड्याच वेळात त्यातून नफा मिळवून दाखवला. १८८०मध्ये हा थॉमस मेलनच्या टी. मेलन अँड सन्स या वित्तसंस्थेत रुजू झाला व दोनच वर्षात ही बँक त्याने स्वतःच्या नावावर करून घेतली. १८८९मध्ये याने युनियन ट्रस्ट कंपनी आणि युनियन सेव्हिंग्ज बँक ऑफ पिट्सबर्ग या संस्थांची स्थापना केली. यानंतर त्याने खनिज तेल, पोलाद, नौकाबांधणी आणि बांधकामाचे व्यवसायही सुरू केले.

वॉरेन जी. हार्डिंगने मेलनला १९२१मध्ये अर्थसचिवपदावर नेमला. मेलन या पदावर जवळजवळ बारा वर्षे होता.

वर्ग:अमेरिकेचे अर्थसचिव
वर्ग:इ.स. १८५५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
श्रीलंका क्रिकेट संघाचा इंग्लंड आणि आयर्लंड दौरा, २०१६

श्रीलंका क्रिकेट संघाने ८ मे पासून ५ जुलै २०१६ पर्यंत इंग्लंडचा दौरा केला. ह्या दौऱ्यावर इंग्लंडविरूद्ध ३-कसोटी सामन्यांनंतर, ५-एकदिवसीय आणि एका टी२० सामन्याचे आयोजन केले गेले होते. त्याशिवाय कसोटी मालिकेअगोदर एसेक्स आणि लीस्टरशायरविरूद्ध प्रथम-श्रेणी सामन्यांचाही समावेश होता. याचबरोबर एकदिवसीय मालिकेआधी आयर्लंडविरूद्ध २-एकदिवसीय सामन्यांच्या मालिकेचे आयोजन करण्यात आले होते.

पहिले दोन प्रथम श्रेणी सामने अनिर्णित राखल्यानंतर, श्रीलंकेला कसोटी मालिकेत २-० असा पराभव पत्करावा लागला. त्यानंतर आयर्लंड विरूद्धच्या एकदिवसीय मालिकेत श्रीलंकेने २-० असा विजय मिळवला. त्यानंतर इंग्लंडने एकदिवसीय मालिका ३-० आणि एकमेव टी२० सामना सुद्धा जिंकला.
 
एप्रिल २०१६, मध्ये इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्डाने, मालिकेत गुण-पद्धत वापरण्याचा प्रस्ताव ठेवला, आणि दोन्ही संघांनी त्यासाठी सहमती दर्शवली. त्यानंतर, गुण पद्धतीला *सुपर सिरीज* असे नाव दिले गेले आणि ह्या आणि इंग्लंडच्या पाकिस्तान विरूद्धच्या मालिकेसाठी मान्यता दिली गेली. कसोटी मध्ये विजेत्या संघाला ४ गुण दिले जातील, तर एकदिवसीय आणि टी२० सामन्यासाठी २-गुण दिले जातील. सर्व जमेस धरून चषक दिला जाणार नसला तरी £25,000चे पारितोषिक सर्व खेळाडूंमध्ये विभागुण देण्यात येइल. 
=इंग्लंड दौरा=

### खेळाडू 
### सराव सामने
#### तीन दिवसीयः एसेक्स विरुद्ध श्रीलंकन
#### तीन दिवसीयः लीस्टरशायर विरुद्ध श्रीलंकन 
### कसोटी मालिका
#### १ली कसोटी
#### २री कसोटी
#### ३री कसोटी
### एकदिवसीय मालिका 
#### १ला सामना 
#### २रा सामना 
#### ३रा सामना 
#### ४था सामना 
#### ५वा सामना 
### टी-२० मालिका 
#### एकमेव टी-२० सामना
= आयर्लंड दौरा =

### खेळाडू
### एकदिवसीय मालिका
#### १ला सामना
#### २रा सामना
=संदर्भ आणि नोंदी=

=बाह्यदुवे=
मालिका मुख्यपान - इएसपीएन क्रिकइन्फो

वर्ग:इ.स. २०१६ मधील खेळ
२०१६
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील क्रिकेट
इंग्लंड
श्रीलंका
चारठाणा

**चारठाणा** हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील परभणी जिल्ह्यातील जिंतूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
## पार्श्वभूमी
**चारठाणा** किंवा **चारठाणे** हे महाराष्ट्रातील परभणी जिल्ह्याच्या जिंतूर तालुक्यातील गाव आहे. येथे प्राचीन मंदिरे आहेत. इसवी सनाच्या ११ व्या ते १२ व्या शतकात म्हणजेच देवगिरीच्या यादव राजांच्या काळापासून या गावाचा इतिहास आहे.  या काळात येथे हेमाडपंती पद्धतीची मंदिरे बांधली गेली. येथे हैद्राबाद मुक्ती संग्रामातील काही घटना घडल्या होत्या.

येथील अनेक मंदिरांपैकी काही मंदिरे अद्याप शिल्लक आहेत.

१) गोकुळेश्वर महादेव मंदिर२) जोड महादेव मंदिर३) खुराची देवी मंदिर४) उकंडेश्वर महादेव मंदिर५) दीपमाळ / मानसस्तंभ६) गणपती मंदिर७) गोद्रीतील महादेव मंदिर८) ऋतुविहार (पांढरीतील मंदिर ) ( सध्या अवशेष शिल्लक )९) नरसिंह तीर्थ मंदिर

ही मंदिरे दगडी बांधकामाची आहेत. गावात गोकुळेश्वर मंदिराजवळ पुष्करणी तीर्थ बारव असून आज देखील तिला पाणी उपलब्ध आहे. या मंदिराच्या दक्षिणेस एक विश्रामधाम असून याच्या भिंतीत भुयारी मार्ग आहे.

चारठाणा हे जवळपास १० हजार लोकसंख्येचे गाव असून औरंगाबाद-नांदेड या मार्गावर मंठा ते जिंतूर या दरम्यान आहे. जिंतूर ते चारठाणा हे अंतर १८ किमी आहे.

चारठाणा येथे साधारण १८ व्या शतकात आणि १९ व्या शतकात खालील संत होऊन गेले.

१)श्री. नीलकंठ स्वामी२) श्री.पाटील बाबा३) श्री. अप्पास्वामी (लखमा स्वामी)४) श्री. जनार्दन महाराज५) श्री. हुकूमचंद महाराज 
 
यांपैकी नीलकंठ स्वामी यांचा मठ गावातील पेठ भागात असून तिथे त्यांच्या समाधीव्यतिरिक्त आणखी ५ समाध्या आहेत. नीलकंठ स्वामीं विषयी माहिती उपलब्ध नाही, परंतु या मठाचा आणि साखरखेर्डा मठाचा संबंध पाहता तिथे काही माहिती असू शकेल. श्री पाटील बाबा आणि जालन्याचे आनंद स्वामी यांचा संबंध असून या विषयी आनंद स्वामी विषयींच्या पोथीत ही माहिती उपलब्ध आहे. अप्पास्वामी उर्फ लखमा स्वामी हे चारठाणा येथे जन्मले आणि सेनगाव, रिसोडसह अनेक गावात त्यांनी आपला शिष्यसंप्रदाय वाढविला. नागेश संप्रदाय आणि अप्पास्वामी यांचा संबंध दिसून येतो. जनार्दन महाराज मध्य प्रदेशातून चारठाणा इथे आल्याचे सांगण्यात येते. त्यांचे शिष्य हुकूमचंद महाराज हे संस्कृत विषयाचे गाढे अभ्यासक होते असे मानले जाते. या सर्व संतांची मंदिरे आणि मठ चारठाणा गावातील पेठ विभागात आहेत . या पैकी संत जनार्दन महाराज यांचे नावे गावात यात्रा भरविली जाते.
## भौगोलिक स्थान
## हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे.येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १४ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.जून ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान ३० अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ५६० मिमी असते.मार्च ते मे हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ४० अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २४ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.

## लोकजीवन
## प्रेक्षणीय स्थळे
## नागरी सुविधा
## जवळपासची गावे
## संदर्भ
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 

वर्ग:जिंतूर तालुक्यातील गावे
वर्ग:परभणी जिल्ह्यातील गावे
कार्ल जी. जान्स्की व्हेरी लार्ज ॲरे

**कार्ल जी. जान्स्की व्हेरी लार्ज ॲरे (व्ही.एल.ए)** ही अमेरिकेच्या न्यू मेक्सिको राज्यातील सोकोरो शहराच्या पश्चिमेकडे ८० किमी अंतरावर प्रस्थापित केलेली एक रेडिओ दुर्बीण आहे. या दुर्बिणीमध्ये  Y-आकाराच्या शृंखलेमध्ये २५-मीटर व्यासाच्या २७ दुर्बिणी आहेत. यांपैकी प्रत्येक भव्य दुर्बीण, गरजेनुसार शृंखलेचा आकार कमी-जास्त करण्यासाठी हलवता यावी यासाठी रेल्वेच्या समांतर पट्ट्यांवर ठेवली आहे. व्ही.एल.ए.चा वापर करून खगोलशास्त्रज्ञांनी कृष्णविवरे आणि तरुण ताऱ्यांभोवतीच्या ग्रहनिर्मितीपूर्वीच्या चकत्यांची महत्त्वाची निरीक्षणे नोंदवली आहेत. त्याचबरोबर आपल्या आकाशगंगेच्या केंद्राजवळील वायूच्या क्लिष्ट हालचालींचे निरीक्षण केले आहे; नवीन चुंबकीय तंतू शोधले आहेत; विश्वाच्या वैश्विक प्राचलांची तपासणी केली आहे आणि रेडिओ उत्सर्जन निर्माण करणाऱ्या भौतिक प्रक्रियांसंदर्भात नवीन ज्ञान उपलब्ध करून दिले आहे.

## गॅलरी 

Very Large Array dish scale.jpg|व्हेरी लार्ज ॲरे डिशचा आकार-डिशच्या पायथ्याला डावीकडे उभा असलेला माणूस पहा
Very Large Array dish detail.jpg|एका डिशचे तपशील दाखवणारे छायाचित्र
Very large array clouds.jpg|व्हीएलए मधील एक ॲंटेना

## संदर्भ 
वर्ग:रेडिओ दुर्बीण
२०१५–१६ सनफॉइल मालिका

**२०१५–१६ सनफॉइल सीरीज** एक प्रथम वर्गीय क्रिकेट स्पर्धा १७ डिसेंबर २०१५ पासून दक्षिण आफ्रिका आयोजित १० एप्रिल २०१६ पर्यंत आहे.

## गुण तालिका 
## साखळी सामने
:

## वेळापत्रक
### फेरी १ 
### फेरी २ 
### फेरी ३ 
### फेरी ४ 
### फेरी ५ 
### फेरी ६ 
### फेरी ७ 
### फेरी ८ 
### फेरी ९ 
----

----

----

### फेरी १० 
----

----

----

## संदर्भ
२०१५-१६
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील खेळ
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील खेळ
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:लाल वर्ग असणारे लेख
प्लंकेट शील्ड

**प्लंकेट शील्ड** हे न्यू झीलंडमधील स्थानिक प्रथम वर्गीय क्रिकेट सामन्यांचे विजेतेपद आहे. या विजेतेपदासाठीची स्पर्धादेखील प्लंकेट शील्ड या नावाने ओळखली जाते. इ.स. १९०६-०७ सालापासून या स्पर्धा चालू आहेत.

वर्ग:न्यू झीलंडमधील क्रिकेट
*
फ्लॅनरी ओ'कॉनोर

'''मेरी फ्लॅनरी ओ'कॉनोर''' (२५ मार्च, इ.स. १९४२:सवानाह, जॉर्जिया, अमेरिका - ३ ऑगस्ट, इ.स. १९६४:मिलेजव्हिल, जॉर्जिया, अमेरिका) ही अमेरिकन लेखिका होती. हिने २ कादंबऱ्या आणि ३२ लघुकथा लिहिल्या. ओ'कॉनोर अमेरिकेच्या दक्षिणेतील लेखिका असून तिच्या लिखाणाची शैली सदर्न गॉथिक होती.

ओ'कॉनोर आपल्या वडिलांच्या मृत्यूनंतर आपल्या आईसोबत मिलेजव्हिल येथे राहण्यास गेली. तेथील पीबॉडी हायस्कूलमध्ये शिकत असताना ती तेथील नियतकालिकाची कलासंपादक होती. त्यानंतर तिने जॉर्जिया कॉलेज अँड स्टेट युनिव्हर्सिटीतून तीन वर्षांत समाजशास्त्राची पदवी मिळवली. ओ'कॉनोरने आयोवा विद्यापीठात पत्रकारितेचा अभ्यासही केला.

वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:इ.स. १९४२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६४ मधील मृत्यू
कुर्द लोक

**कुर्द** (कुर्दी: کورد *कुर्द*), म्हणजेच **कुर्द लोक** (कुर्दी: گەلێن کوردی‎ *गेलेन कुर्दी*) हा मध्य पूर्वेतील एक वांशिक समूह असून, या लोकांची वस्ती पूर्व व आग्नेय तुर्कस्तान (उत्तर किंवा तुर्की कुर्दिस्तान), पश्चिम इराण (पूर्व किंवा इराणी कुर्दिस्तान), उत्तर इराक (दक्षिण किंवा इराकी कुर्दिस्तान) आणि उत्तर सीरिया (पश्चिम कुर्दिस्तान किंवा रोजावा) या देशांच्या राजकीय सीमांनी विभागलेल्या एकसलग पट्ट्यात पसरली आहे. सांस्कृतिक आणि भाषिक दृष्ट्या कुर्द लोक इराणी लोकांशी संबंधित मानले जातात .

## संदर्भ 

वर्ग:तुर्कस्तानमधील वांशिक समूह
२०१५–१६ प्लंकेट शील्ड हंगाम

**२०१५–१६ प्लंकेट शील्ड**न्यू झीलंडमधील प्रथम वर्गीय क्रिकेटचं ८७वा अधिकृत हंगाम आहे. हा हंगाम १५ ऑक्टोबर २०१५ला सुरू होऊन २ एप्रिल २०१६ पूर्ण होतो.

## संघ
## खेळाडू
## वेळापत्रक
### फेरी १
----

----

### फेरी २
----

----

### फेरी ३
----

----

### फेरी ४
----

----

### फेरी ५
----

----

### फेरी ६
----

----

### फेरी ७
----

----

### फेरी ८
----

----

### फेरी ९
----

----

### फेरी १०
----

----

## संदर्भ
वर्ग:न्यू झीलंडमधील क्रिकेट
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील खेळ
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील खेळ
वर्ग:प्लंकेट शील्ड
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:लाल वर्ग असणारे लेख
आंबा (निःसंदिग्धीकरण)

**आंबा** हा शब्द अनेकरीत्या वापरला जातो -

* आंबा (फळ)
* आंबा घाट
* अंबा (महाभारतातल्या काशीच्या राजाची मुलगी). हिच्या धाकट्या बहिणी - अंबिका, अंबालिका.
* अंबा, अंबाबाई, अंबाजी, अंबा भवानी, अंबामाता, जगदंबा  : एक हिंदू देवी, पार्वती, महालक्ष्मी
* आंबेनळी घाट
* आंबेहळद : एक आयुर्वेदिक अौषधी

## अंबा किंवा आंबा नावाची गावे
* अंबाला
* आंबा (कन्नड - औरंगाबाद, महाराष्ट्र)
* अंबा (कुटुंबा - अौरंगाबाद, बिहार)
* अंबा (कुंढित - जामताडा, झारखंड)
* अंबा (कौधियारा - उत्तर प्रदेश)
* आंबा (झालोद -गुजरात)
* आंबा (दालमाऊ - राय बरेली, उत्तर प्रदेश)
* आंबा (पक्यॉंग - सिक्कीम)
* आंबा (परतूर)
* आंबा (बसमत)
* आंबा (राहुई -नालंदा, बिहार)
* आंबा (लिमखेडा - दाहोद, गुजरात)
* आंबा (लिलिया - अमरेली, गुजरात)
* श्री अंबे विद्यालय (बडोदा, गुजरात)
* अंबा (शाहकुंड-भागलपूर - बिहार)
* निस्फ अंबे (भागलपूर, बिहार)
* आंबा (शाहूवाडी)
* अम्बा (सीतामऊ-मंदसोर, मध्य प्रदेश)
* आंबाझरण (झालोद - गुजरात)
* आंबेगाव
* आंबेड खुर्द (संगमेश्वर -रत्‍नागिरी)
* आंबेड बुद्रुक (संगमेश्वर - रत्‍नागिरी)
* आंबेवाडी - (गिरगाव/कांदिवली/काळाचौकी, मुंबई)
* आंबेवाडी (कोल्हापूर)
आळतूर

**आळतूर** हे कोल्हापूर जिल्ह्यातल्या शाहूवाडी तालुक्यातील ११२४.५३ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आहे.
## भौगोलिक स्थान व लोकसंख्या 
आळतूर हे कोल्हापूर जिल्ह्यातल्या शाहूवाडी तालुक्यातील ११२४.५३ हेक्टर क्षेत्राचे गाव असून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ३४२ कुटुंबे व एकूण १५९१ लोकसंख्या आहे. ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर मलकापूर १५ किलोमीटर अंतरावर आहे.  यामध्ये ७७८ पुरुष आणि ८१३ स्त्रिया आहेत. यामध्ये अनुसूचित जातीचे लोक १२६ आहेत.ह्या गावाचा जनगणना स्थल निर्देशांक ५६७०२०  आहे.

## साक्षरता 
* एकूण  साक्षर  लोकसंख्या: ७६८
* साक्षर पुरुष लोकसंख्या: ४४९ (५७.७१%)
* साक्षर स्त्री लोकसंख्या: ३१९ (३९.२४%)

## शैक्षणिक सुविधा 
गावात ३ शासकीय पूर्व-प्राथमिक शाळा आहेत. 
गावात ३ शासकीय प्राथमिक शाळा आहेत. 
﻿गावात १ शासकीय कनिष्ठ माध्यमिक शाळा आहे.

## वैद्यकीय सुविधा (शासकीय) 
सर्वात जवळील सामूहिक आरोग्य केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.

## वैद्यकीय सुविधा (अशासकीय) 
﻿गावात १ बाह्यरुग्ण वैद्यकीय सुविधा आहे.
﻿गावात १  इतर पदवीधर वैद्यक व्यवसायी आहे.

## पिण्याचे पाणी 
गावात शुद्धीकरण न केलेल्या नळाच्या पाण्याचा पुरवठा आहे.

## स्वच्छता 
गावात गटारव्यवस्था उघडी आहे.

## संपर्क व दळणवळण 
गावात पोस्ट ऑफिस उपलब्ध नाही.

## बाजार व पतव्यवस्था 
गावात एटीएम उपलब्ध नाही.

## आरोग्य 
गावात एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र)  उपलब्ध आहे.
गावात अंगणवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आहे.
गावात इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आहे.

## वीज 
प्रतिदिवस ८ तासांचा वीजपुरवठा घरगुती वापरासाठी,व्यापारी वापरासाठी व शेतीसाठी उपलब्ध आहे.

## जमिनीचा वापर 
आळतूर ह्या गावात जमिनीचा वापर खालीलप्रमाणे होतो (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
* बिगरशेती वापरात असलेली जमीन: २७.४७
* ओसाड व लागवडीला अयोग्य जमीन: ४३८.९९
* कुरणे व इतर चराऊ जमीन: १९.५३
* फुटकळ झाडीखालची जमीन: ३
* लागवडीयोग्य पडीक जमीन: १०३
* कायमस्वरूपी पडीक जमीन: २९५
* सद्यस्थितीतील पडीक जमीन: २०२
* पिकांखालची जमीन: ३५.५४
* एकूण कोरडवाहू जमीन: २४.५४
* एकूण बागायती जमीन: ११

## सिंचन सुविधा 
सिंचनाचे स्रोत खालीलप्रमाणे आहेत (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
* विहिरी / कूप नलिका: ४.५
* इतर: २०.०४

## उत्पादन 
आळतूर या गावी पुढील वस्तूंचे उत्पादन होते ( महत्त्वाच्या उतरत्या अनुक्रमाने):ऊस,गूळ 

वर्ग:कोल्हापूर
वर्ग:शाहूवाडी
वर्ग:कोल्हापूर जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:महाराष्ट्रातील शुद्धीकरण न केलेल्या पाण्याचा पुरवठा होणारी गावे

## संदर्भ आणि नोंदी
शेफील्ड शील्ड

वर्ग:ऑस्ट्रेलियातील क्रिकेट स्पर्धा
*
शक

**शक** (फारसी:ساکا; ग्रीक: Σάκαι; लॅटिन: Sacae; चिनी: 塞; इंग्लिश: Scythians) हे पूर्व इराण आणि युरेशियाच्या स्टेप्स भागात राहणाऱ्या भटक्या जमाती होत्या. रेने ग्रुसेच्या संशोधनानुसार *चिनी लोक ताशकेंत, फर्गाना आणि काश्गरच्या आसपास राहणाऱ्या लोकांना *स्से* नावाने ओळखत, इराणी व भारतीय लोक त्यांना *शक* म्हणत तर ग्रीक त्यांना *सकाई* म्हणून ओळखत. त्यांना आता *आशियाई सिथियन* हे नामाभिधान आहे. हे लोक सिथो-सार्माटियन कुळातील होते व वायव्य स्टेप प्रदेशांत भटक्या जमातींमधून राहत.*

इसवी सनपूर्व पहिल्या शतकामध्ये आलेले शक, इसवी सनाच्या पहिल्या शतकामध्ये आलेले कुषाण आणि पाचव्या शतकात आलेले हूण यांची हिंदुस्थानावर जी आक्रमणे झाली त्यांचा सगळ्या भारतावर, विशेषतः उत्तर भारतावर मोठा प्रभाव पडला. ज्यांच्या पुरुषांप्रमाणे स्त्रिया आणि लहान मुलेसुद्धा घोड्यावर स्वार होत असत अशा या रानटी टोळ्या संख्येने प्रचंड असून त्यांना दिवस रात्रीची तमा नसे. वाटेत येतील ती ती नगरे, ग्रामे उद्ध्वस्त करत, जाळपोळ करत संख्येने प्रचंड असलेल्या ह्या टोळधाडी शत्रूपक्षाचा पराभव झाल्यावर किंचाळत, आरडाओरडा करत, कवट्यांमधून रक्त पीत पीत ही मंडळी विजयोत्सव साजरे करीत. त्यांना विजयापेक्षा विध्वंसाचीच आवड अधिक होती असे सावरकरांनी लिहून ठेवले आहे. 

## संदर्भ आणि नोंदी 
* सहा सोनेरी पाने (लेखक - वि.दा. सावरकर)

वर्ग:भटक्या जमाती
वर्ग:भारताचा इतिहास
निर्विंध्या

निर्विंध्या हे भारताच्या मध्य प्रदेश राज्यातल्या राजगढ जिल्ह्यामधून वाहणाऱ्या नेवज नदीचे प्राचीन नाव आहे.  या नदीच्या काठी अत्रि ऋषींचा आश्रम होता. 

भागवत पुरणामध्ये ज्या ४४ नद्यांचा उल्लेख आहे, त्यात निर्विंध्या आहे. 

चन्द्रवसा, ताम्रपर्णी, अवरिदा, कृतमाला
वैहावसी, कावेरी, वेषी, पयस्विनी, शर्करावती
तुंगभद्रा, कृष्णा, वैण्या, भीरूरथी, गोदावरी
**निर्विंध्या**, पयोष्वी, तापी, रेवा, सुरसा, नर्मदा
चर्मण्यवती, सिन्धुः अन्ध्रः शोणश्च नदौ, महानदी
वेदस्मृति, ऋषितुल्या, त्रिसमिधा, कौशिकी
मन्दाकिनी, यमुना, सरस्वती, द्रष्द्वती, गौतमी
सरयू, रोधस्वी, सप्तवती, सुषोणा, शत् ,चन्द्रभागा
मरुधा, वितस्ता, असिद्री, विश्वेति महानद्यः (श्रीमद् भागवत ५/१९/१८) 

वर्ग:मध्य प्रदेशमधील नद्या
पिंपरी रेल्वे स्थानक

thumb|पिंपरी रेल्वे स्थानक

**पिंपरी रेल्वे स्थानक** पुणे उपनगरी रेल्वेवरील रेल्वे स्थानक आहे.

पिंपरी भाजी मंडई आणि पिंपरी टपाल कार्यालय येथून अगदी जवळ रेल्वे स्थानकच्या एका बाजूला आहेत तर पुणे-मुंबई रस्ता स्टेशनच्या दुसऱ्या बाजूला आहे.

या रेल्वे स्थानकाला दोन फलाट आहेत. लोकल रेल्वेच्या सगळ्या गाड्या येथे थांबतात. याशिवाय मुंबई कडून पुण्याकडे जाणाऱ्या सगळ्या पॅसेंजर तसेच पुणे-मुंबई सिंहगड एक्सप्रेस आणि मुंबई-कोल्हापूर सह्याद्रि एक्सप्रेस या लांब पल्ल्याच्या गाड्या येथे थांबतात.

पुणे-मुंबई रेल्वेमार्ग चौपदरीकरण झाल्यानंतर पिंपरी बाजारपेठ ही मुंबई,अहमदाबाद वगैरे शहरांबरोबर थेट जोडली जाईल आणि व्यापाराला चालना मिळेल.

## हे सुद्धा पहा 
* पिंपरी
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पुणे जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके
वर्ग:पुणे उपनगरी रेल्वे
दापोडी रेल्वे स्थानक

**दापोडी रेल्वे स्थानक** हे एक पुणे शहराजवळील दापोडी उपनगरातील रेल्वे स्थानक आहे. येथून जवळ असलेले सैनिकी अभियांत्रिकी महाविद्यालय आणि इतर अनेक सैनिकी संस्था या स्थानकाचा वापर करतात.

या स्थानकाला दोन फलाट आहेत. लोकल रेल्वेच्या अनेक गाड्या तसेच पुणे-कर्जत पॅसेंजर, मुंबई-साईनगर शिर्डी जलद पॅसेंजर, मुंबई-विजापूर पॅसेंजर आणि मुंबई-पंढरपूर जलद पॅसेंजर गाड्या येथे थांबतात.

वर्ग:पुणे जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके
वर्ग:पुणे उपनगरी रेल्वे
आकुर्डी रेल्वे स्थानक

**आकुर्डी रेल्वे स्थानक** हे पुणे उपनगरी रेल्वेवरील रेल्वे स्थानक आहे.

हे स्थानक निगडी प्राधिकरणाच्या सेक्टर २६मध्ये आहे. स्टेशनच्या मागच्या बाजूला असलेली वाल्हेकरवाडी चिंचवड उपनगरात येते. 

या रेल्वे स्थानकाला दोन फलाट आहेत. लोकल रेल्वेच्या सगळ्या गाड्या येथे थांबतात. याशिवाय मुंबई कडून पुण्याकडे जाणाऱ्या सहा पॅसेंजर गाड्या येथे थांबतात.

## हे सुद्धा पहा 
* आकुर्डी
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पुणे जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके
वर्ग:पुणे उपनगरी रेल्वे
२०१५–१६ शेफील्ड शील्ड

**२०१५-१६ शेफील्ड शील्ड हंगामात** शेफील्ड शील्ड हा प्रथम वर्गीय क्रिकेट खेळणाऱ्या ऑस्ट्रेलियातील स्थानिक संघांमधील स्पर्धांचा सध्या सुरू असलेला हंगाम हा १२३वा हंगाम आहे. आधीच्या हंगामातील निकालानंतर  मॅटॅडोर BBQs वन-डे स्पर्धेत आणि बिग बॅश लीग चाचण्यांत गुलाबी चेंडू वापरून एका कसोटीसह दिवस/रात्र सामने चालले. मागील हंगामातील फेऱ्यांमध्ये एकूण सात सामने  दिवस-रात्र खेळ खेळले गेले होते. व्हिक्टोरिया हा  गतविजेता संघ आहे.

## गुण तालिका
## साखळी सामने
### फेरी १
### फेरी २
### फेरी ३
### फेरी ५
### फेरी ६
### फेरी ७
### फेरी ८
### फेरी ९
### फेरी १०
## अंतिम
## संदर्भ
वर्ग:शेफील्ड शील्ड
शेफील्ड शील्ड
शेफील्ड शील्ड
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:लाल वर्ग असणारे लेख
उग्रश्रव सौती

इवलेसे

**उग्रश्रव सौती** हा महाभारताचा सूत्रधार आहे. सौती एक सूतपुत्र ब्राम्हण होता. त्यांच्या वडिलांचे नाव लोमहर्षण. महाभारताची सुरुवात उग्रश्रवाच्या नैमिशारण्यात येण्याने होते. त्यानंतरचे संपूर्ण महाकाव्य उग्रश्रवाने शौनक या ब्राम्हण ऋषीस व शौनकाच्या गुरुकुलातील इतर ऋषींना सांगितले असे महाभारताचे स्वरूप आहे.

वर्ग:महाभारत
सत्तांतर

सत्तांतर ही व्यंकटेश माडगूळकरांची एक कादंबरी आहे. 

'सत्तांतर' मध्ये आरंभापासून अखेरपर्यंत वानरांच्या टोळयांचे सूक्ष्म आणि मार्मिक चित्रण आहे. प्रत्येक टोळीचे जंगलातील क्षेत्र, टोळयांची परस्परांच्या हद्दीत चालणारी घुसखोरी, नरांनरांतले, माद्यामाद्यांतले  संघर्ष, सर्व वानरांची जंगलातील हिस्त्र प्राण्यांपासून आणि शिकाऱ्यांपासून स्वतःच्या टोळीचा बचाव करण्याची धडपड, टोळीचे नायकत्व आणि टोळीतील माद्या मिळविण्यासाठी वानरांना कराव्या लागणाऱ्या हाणामाऱ्या ह्याचे विलक्षण परिणामकारक दर्शन ह्या छोट्याशा कादंबरीत आहे. 

सत्तांतर म्हणजे टोळीचा एक नायक जाऊन तेथे दुसरा नायक येणे. हे कसे घडते, हे ह्या कादंबरीचे कथानक होय. तथापि वानराच्या ह्या कथेतून मानवी जगातील वृत्ति-प्रवृत्तींचाही प्रतीकात्मक पातळीवर प्रत्यय येत राहतो. 'काळाप्रमाणे संघर्षही सतत वाहतच असतो... जेव्हा एखादी जात धोक्यात येते, बाहेरून परकं कुणी येतं आणि बंदिस्त टोळीत घुसू पाहतं, तेव्हा संघर्ष उतू जातो.... संघर्ष पेटला, की शस्त्रास्त्रं वापरली जातात. ज्यांना शस्त्रास्त्रं माहीतच नसतात, ते सुळे, नखं वापरतात. संघर्ष सर्वत्र भरून राहिलेला असतो.' ही ह्या कादंबरीतली काही वाक्ये फार अर्थपूर्ण आहेत.

वर्ग:व्यंकटेश माडगूळकरांचे साहित्य
परळे (शाहूवाडी)

**परळे** हे कोल्हापूर जिल्ह्यातल्या शाहूवाडी तालुक्यातील ३०७ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आहे.
## भौगोलिक स्थान व लोकसंख्या 
परळे हे कोल्हापूर जिल्ह्यातल्या शाहूवाडी तालुक्यातील ३०७ हेक्टर क्षेत्राचे गाव असून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात २०७ कुटुंबे व एकूण ९०३ लोकसंख्या आहे. ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर मलकापूर ३ किलोमीटर अंतरावर आहे.  यामध्ये ४१९ पुरुष आणि ४८४ स्त्रिया आहेत. यामध्ये अनुसूचित जातीचे लोक २३० असून अनुसूचित जमातीचे ० लोक आहेत.ह्या गावाचा जनगणना स्थल निर्देशांक ५६७०५८  आहे.

## साक्षरता 
* एकूण  साक्षर  लोकसंख्या: ५४५
* साक्षर पुरुष लोकसंख्या: ३०५ (७२.७९%)
* साक्षर स्त्री लोकसंख्या: २४० (४९.५९%)

## शैक्षणिक सुविधा 
﻿गावात १ शासकीय पूर्व-प्राथमिक शाळा आहे. 
﻿गावात १ शासकीय प्राथमिक शाळा आहे. 
﻿गावात १ शासकीय कनिष्ठ माध्यमिक शाळा आहे.

## वैद्यकीय सुविधा (शासकीय) 
शासकीय वैद्यकिय सुविधा गावात नाही.

## पिण्याचे पाणी 
गावात शुद्धीकरण केलेल्या नळाच्या पाण्याचा पुरवठा आहे.

## स्वच्छता 
गावात गटारव्यवस्था उघडी आहे.
सांडपाणी थेट जलस्रोतांमध्ये सोडले जाते.
या क्षेत्राचा संपूर्ण स्वच्छता अभियानात समावेश आहे.
गावात सार्वजनिक स्वच्छता गृह उपलब्ध नाही.

## संपर्क व दळणवळण 
गावात पोस्ट ऑफिस उपलब्ध नाही.

## बाजार व पतव्यवस्था 
गावात एटीएम उपलब्ध नाही.

## आरोग्य 
गावात एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र)  उपलब्ध आहे.
गावात अंगणवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आहे.

## वीज 
प्रतिदिवस १२ तासांचा वीजपुरवठा घरगुती वापरासाठी,व्यापारी वापरासाठी व शेतीसाठी उपलब्ध आहे.

## जमिनीचा वापर 
परळे ह्या गावात जमिनीचा वापर खालीलप्रमाणे होतो (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
* वन: १४
* बिगरशेती वापरात असलेली जमीन: २०
* लागवडीयोग्य पडीक जमीन: १५
* पिकांखालची जमीन: २५८
* एकूण कोरडवाहू जमीन: १
* एकूण बागायती जमीन: २५७

## सिंचन सुविधा 
सिंचनाचे स्रोत खालीलप्रमाणे आहेत (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
* विहिरी / कूप नलिका: १

## उत्पादन 
परळे या गावी पुढील वस्तूंचे उत्पादन होते : 

वर्ग:कोल्हापूर
वर्ग:शाहूवाडी
वर्ग:कोल्हापूर जिल्ह्यातील गावे

## संदर्भ आणि नोंदी
कासारवाडी रेल्वे स्थानक

**कासारवाडी रेल्वे स्थानक** हे एक पुणे शहराजवळील कासारवाडी उपनगरातील रेल्वे स्थानक आहे. हे रेल्वे स्थानक जुना पुणे-मुंबई महामार्ग आणि पुणे नाशिक महामार्गाच्या तिठ्यावर असून कासारवाडी, भोसरी, पिंपळे सौदागर आणि पिंपळे निलख हे भाग या स्थानकाचा वापर करतात. या स्थानकाला दोन फलाट आहेत. लोकल रेल्वेच्या सगळ्या गाड्या येथे थांबतात. लांबच्या पल्ल्याच्या गाड्या येथे थांबत नाहीत.

वर्ग:पुणे जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके
वर्ग:पुणे उपनगरी रेल्वे
लिम्का बुक ऑफ रेकॉर्ड्‌स

लिम्का बुक ऑफ रेकॉर्ड्‌स हे गिनेस बुक ऑफ रेकॉर्डप्रमाणेच एखाद्या क्षेत्रात उच्चांक करणाऱ्या भारतातील व्यक्तीची नावे नोंदवणारे प्रकाशन आहे. 

## लिम्का बुक ऑफ रेकॉर्ड्‌समध्ये नोंदल्या गेलेल्या महाराष्ट्रीय व्यक्ती
* नारायण विष्णू धर्माधिकारी
* नीलम सक्सेना चंद्रा (अमराठी)
* प्रणव सुपनेकर (खेळाडू)
* प्रशांत दामले
* आकाश भडसावळे
* बाळ ज. पंडित
* मधुसूदन घाणेकर
* रमेश मुधोळकर
* रामदास वाघ
* वाजिद खान (अमराठी व्यक्ती)
* विनया केत
* शीतल महाजन

वर्ग:पुस्तके
पेडणे तालुका

'''पेडणे हा गोवा राज्यातील उत्तर गोवा जिल्ह्यातला तालुका आहे. या तालुक्यात खालील गावे व शहरांचा समावेश होतो.

वर्ग:गोवा
वर्ग:गोवा राज्यातील तालुके
वर्ग: उत्तर गोवा जिल्ह्यातील तालुके