open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
कलानिधी मारन

**कलानिधी मारन** (तमिळ:கலாநிதி மாறன) (२४ जुलै १९६४) एक भारतीय मीडिया प्रोप्रायटर आहे. ते भारतातील सर्वात मोठ्या मीडिया समूहांपैकी एक असलेल्या सन ग्रुपचे अध्यक्ष आणि संस्थापक आहेत. त्याच्याकडे अनेक दूरचित्रवाणी चॅनेल, वर्तमानपत्रे, साप्ताहिके, एफएम रेडिओ स्टेशन्स, डीटीएच सेवा, एक चित्रपट प्रॉडक्शन हाऊस (सन पिक्चर्स) आणि २ क्रिकेट संघ (इंडियन प्रीमियर लीगमधील सनरायझर्स हैदराबाद आणि सनरायझर्स इस्टर्न केप) आहेत. २०१० ते २०१५ या काळात भारतीय विमान कंपनी स्पाइसजेटमध्येही त्यांचा मोठा वाटा होता.

इंडियन प्रीमियर लीग मधील सनरायझर्स हैदराबाद आणि SA20 लीगमधील सनरायझर्स इस्टर्न केप च्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी आणि सह-मालक असलेल्या काव्या मारन त्यांच्या कन्या आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:तमिळ भाषक उद्योगपती
वर्ग:इ.स. १९६५ मधील जन्म
दयानिधी मारन

**दयानिधी मारन** (डिसेंबर ५, इ.स. १९६६ - ) या द्रमुक पक्षाचे नेते आहेत. ते इ.स. २००४ आणि इ.स. २००९च्या लोकसभा निवडणुकीत तामिळनाडू राज्यातील मध्य चेन्नई लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. ते मनमोहन सिंह यांच्या मंत्रीमंडळात इ.स. २००४ ते इ.स. २००७ दरम्यान माहिती तंत्रज्ञान मंत्री होते. तर इ.स. २००९ पासून वस्त्रोद्योगमंत्री आहेत.

ज्येष्ठ द्रमुक नेते आणि माजी केंद्रीय मंत्री मुरासोली मारन हे त्यांचे वडील होते.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:तमिळ राजकारणी
वर्ग:भारतीय माहिती तंत्रज्ञान मंत्री
वर्ग:भारतीय वस्त्रोद्योगमंत्री
वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:मध्य चेन्नईचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९६६ मधील जन्म
वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य
राणी बंग

**राणी बंग** (जन्म: १९५१) या मराठी वैद्यकीय संशोधक, सामाजिक कार्यकर्त्या आणि लेखिका आहेत. त्या सर्च या संस्थेमार्फत गडचिरोली येथे ग्रामीण आणि आदिवासी भागात वैद्यकीय सेवा, संशोधन आणि सामाजिक कार्य करतात. त्यांच्या पती अभय बंग यांच्यासोबत त्यांनी आदिवासी आणि ग्रामीण महिलांच्या आरोग्य समस्यांवर महत्त्वपूर्ण संशोधन केले आहे, ज्याला आंतरराष्ट्रीय मान्यता मिळाली आहे. त्यांचे *कानोसा* आणि *गोईण* ही पुस्तके आदिवासी स्त्रियांच्या आरोग्य आणि जीवनावर प्रकाश टाकतात.

## बालपण 
राणी बंग यांचा जन्म चंद्रपूर जिल्ह्यात झाला. त्यांचे पूर्वाश्रमीचे नाव राणी चारी आहे. त्यांचे वडील प्रसिद्ध वैद्य होते. त्यांचे सुरुवातीचे शिक्षण चंद्रपूर येथे झाले.
## शिक्षण 
राणी बंग यांनी नागपूर मेडिकल कॉलेजमधून एम.बी.बी.एस. पदवी मिळवली. त्यानंतर त्यांनी स्त्रीरोगशास्त्र (Gynecology) या विषयात एम.डी. केले. १९८४ मध्ये त्यांनी जॉन्स हॉपकिन्स विद्यापीठ, अमेरिका येथून मास्टर्स इन पब्लिक हेल्थ (एम.पी.एच.) पदवी प्राप्त केली.
## वैयक्तिक आयुष्य 
राणी बंग यांनी अभय बंग यांच्याशी प्रेमविवाह केला. दोघेही नागपूर मेडिकल कॉलेजचे विद्यार्थी होते. त्यांना आनंद आणि अमृत ही दोन मुले आहेत. राणी यांचा कार्यतत्पर आणि संवेदनशील स्वभाव त्यांचे वैशिष्ट्य आहे. त्यांनी गडचिरोलीसारख्या मागास भागात वैद्यकीय आणि सामाजिक कार्यासाठी स्वतःला वाहून घेतले.
## कार्य 
राणी बंग यांनी सर्च संस्थेमार्फत गडचिरोलीतील आदिवासी आणि ग्रामीण भागात वैद्यकीय सेवा आणि संशोधन कार्य केले. त्यांचे प्रमुख कार्य खालीलप्रमाणे:
* **स्त्री आरोग्य संशोधन**: गडचिरोलीतील दोन गावांमधील संशोधनातून त्यांनी सिद्ध केले की ९२% स्त्रियांना गायनॅकॉलॉजिकल आजार आहेत. यामुळे जागतिक आरोग्य संघटनेने "वूमन अँड चाईल्ड हेल्थ" ही घोषणा स्वीकारली.
* **दारूबंदी चळवळ**: अभय बंग यांच्यासोबत त्यांनी १९८८ मध्ये गडचिरोलीत दारूबंदी चळवळ यशस्वी केली.
* **सर्च संस्था**: सर्च संस्थेमार्फत त्यांनी अशिक्षित आदिवासी महिलांना आरोग्यदूत म्हणून प्रशिक्षण देऊन वैद्यकीय सेवा पुरवल्या.

## साहित्य 
राणी बंग यांनी आदिवासी स्त्रियांच्या आरोग्य आणि जीवनावर दोन पुस्तके लिहिली आहेत:
***कानोसा**: या पुस्तकात गडचिरोलीतील आदिवासी स्त्रियांच्या व्यक्तिगत जीवनातील संवेदनशील आणि खाजगी विषयांवर त्यांनी मनमोकळेपणाने लिहिले आहे. यात स्त्री-पुरुष संबंध आणि प्रजनन या विषयांचा वेध घेतला आहे.
***गोईण**: 'गोईण' म्हणजे मैत्रीण. या पुस्तकात गडचिरोलीतील आदिवासींशी संवादातून मिळालेली माहिती संकलित केली आहे. यात जंगलातील झाडांचे खाद्य, औषधी, सरपण आणि इतर उपयोग यांचे वर्णन आहे.
## पुरस्कार 
राणी बंग आणि अभय बंग यांना खालील पुरस्कार मिळाले आहेत:
*महाराष्ट्र भूषण पुरस्कार (२००३)
*पद्मश्री पुरस्कार (२०१८)
*टिळक महाराष्ट्र विद्यापीठाची डी.लिट. सन्माननीय पदवी
त्यांच्या साहित्याला आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार
## संदर्भ 
**खरेखुरे आयडॉल्स*, युनिक फीचर्स, २००६, संपादक: सुहास कुलकर्णी, लेख: श्रुती पानसे, पाने ११-१९
**कानोसा*, राणी बंग
**गोईण*, राणी बंग
## बाह्य दुवे 
सर्च संस्थेचे संकेतस्थळ
राणी बंग - गडचिरोलीतील अनुभव

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:इ.स. १९५१ मधील जन्म
वर्ग:महाराष्ट्र भूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:मराठी डॉक्टर
वर्ग:सामाजिक कार्यकर्ते
वर्ग:महाराष्ट्रातील सामाजिक कार्यकर्ते
वर्ग:महाराष्ट्रातील वैद्यकीय डॉक्टर
कृष्णचंद्र पंत

**कृष्णचंद्र पंत** ( ऑगस्ट १०, १९३१-नोव्हेंबर १५, २०१२) हे सध्या भारतीय जनता पक्षाचे नेते होते. १९९८ पूर्वी ते काँग्रेस पक्षात होते. ते १९६२,१९६७,१९७१ आणि १९८९च्या लोकसभा निवडणुकींमध्ये काँग्रेस पक्षाचे उमेदवार म्हणून लोक्सभेवर निवडून गेले.तर १९७८ ते १९८९ दरम्यान ते राज्यसभेचे सदस्य होते. त्यांनी राजीव गांधींच्या मंत्रीमंडळात शिक्षणमंत्री आणि संरक्षणमंत्री या पदांचे काम बघितले.त्यानंतर १९९८ ते २००४ या काळात ते नियोजन आयोगाचे उपाध्यक्ष होते.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:भारतीय संरक्षणमंत्री
वर्ग:भारतीय शिक्षणमंत्री
वर्ग:३ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:४ थी लोकसभा सदस्य
वर्ग:५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:नियोजन आयोगाचे उपाध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म
वर्ग: इ.स. २०१२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
एम. अरुणाचलम

**मुकय्या अरुणाचलम** (मार्च ४, इ.स. १९४४-जानेवारी २१, इ.स. २००४) हे काँग्रेस पक्षाचे नेते होते. ते इ.स. १९७७, इ.स. १९८०, इ.स. १९८४, इ.स. १९८९ आणि इ.स. १९९१च्या लोकसभा निवडणुकींमध्ये काँग्रेस पक्षाचे उमेदवार म्हणून तर इ.स. १९९६च्या लोकसभा निवडणुकीमध्ये तामिळ मानिला काँग्रेस पक्षाचे उमेदवार म्हणून तामिळनाडू राज्यातील तेनकासी लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. ते इ.स. १९९६ ते इ.स. १९९८ या काळात देवेगौडा आणि गुजराल सरकारमध्ये कामगारमंत्री आणि रसायने आणि खते मंत्री होते. इ.स. २००१ मध्ये तमिळ मानिला काँग्रेसचे काँग्रेस पक्षात विलीनीकरण झाल्यानंतर ते परत काँग्रेस पक्षात सामील झाले.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय कामगारमंत्री
वर्ग:भारतीय रसायने आणि खते मंत्री
वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:तेनकासीचे खासदार
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९४४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इंद्रजित गुप्ता

**इंद्रजित गुप्ता** (बंगाली: ইন্দ্রজিৎ গুপ্ত) (मार्च १६, इ.स. १९१९ - फेब्रुवारी २०, इ.स. २००१) हे बंगाली, भारतीय साम्यवादी नेते होते. देवेगौडा आणि गुजराल यांच्या पंतप्रधानपदावरील कारकिर्दीत ते केंद्रीय मंत्रिमंडळात गृहमंत्री होते.

## जीवन 
दिल्लीतील सेंट स्टिफन्स कॉलेज आणि लंडनमधील किंग्ज कॉलेज यासारख्या नामांकित शिक्षणसंस्थांमधून त्यांनी शिक्षण घेतले. त्यानंतर त्यांनी केंब्रिज विद्यापीठातून पदवी प्राप्त केली.

## राजकीय कारकीर्द 
ते इ.स. १९६० मध्ये सर्वप्रथम पश्चिम बंगाल राज्यातील नैऋत्य कलकत्ता लोकसभा मतदारसंघातून पोटनिवडणुकीत लोकसभेवर निवडून गेले.त्या मतदारसंघाचे त्यांनी इ.स. १९६७ पर्यंत प्रतिनिधित्व केले. त्यानंतर ते १९६७ आणि इ.स. १९७१ सालांतील लोकसभा निवडणुकींत पश्चिम बंगाल राज्यातील अलीपूर लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. इ.स. १९७७ सालातील लोकसभा निवडणुकीत त्यांचा पराभव झाला. इ.स. १९८० आणि इ.स. १९८४ सालांतील लोकसभा निवडणुकींमध्ये ते पश्चिम बंगाल राज्यातील बासीरहाट लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. त्यानंतरच्या इ.स. १९८९, इ.स. १९९१, इ.स. १९९६, इ.स. १९९८ आणि इ.स. १९९९ सालांतल्या लोकसभा निवडणुकींमध्ये ते पश्चिम बंगाल राज्यातील मिदनापूर लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. ते १०व्या, ११व्या, १२व्या आणि १३व्या लोकसभांमध्ये सर्वांत ज्येष्ठ सदस्य होते. त्यामुळे लोकसभेची स्थापना झाल्यावर इतर सदस्यांना शपथ द्यायला त्यांची हंगामी अध्यक्ष म्हणून निवड झाली.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष
वर्ग:भारतीय गृहमंत्री
वर्ग:बंगाली राजकारणी
वर्ग:२ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:३ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:४ थी लोकसभा सदस्य
वर्ग:५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:नैऋत्य कलकत्त्याचे खासदार
वर्ग:अलीपूरचे खासदार
वर्ग:बासीरहाटचे खासदार
वर्ग:मिदनापूरचे खासदार
वर्ग:सेंट स्टिफन्स कॉलेजचे माजी विद्यार्थी
वर्ग:किंग्ज कॉलेजचे माजी विद्यार्थी
वर्ग:केंब्रिज विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी
वर्ग:इ.स. १९१९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००१ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय नास्तिक
पोर्ट स्टॅन्ली

**पोर्ट स्टॅन्ली** आर्जेन्टिनाजवळच्या फॉकलंड द्वीपसमूहांतील सगळ्यात मोठे शहर आणि राजधानी आहे.

वर्ग:फॉकलंड द्वीपसमूह
ऊर्जा विकास

thumb|350px|right|वायु, सौर, जैवपदार्थ ऊर्जा
thumb|250px|right|जलविद्युत प्रकल्प
thumb|right|200 px|डॉ. नरला टाटा राव वीजनिर्मिती प्रकल्प

ज्या मूळस्थानापासून किंवा शक्तीच्या ज्या मूळ उगमापासून ऊर्जा मिळवता येते त्याला ऊर्जास्रोत म्हणतात.

### वर्गीकरण 
# अव्यापारी व व्यापारी
# पारंपारिक व अपारंपारिक
# पुनर्निर्मितीक्षम व अपुनर्निर्मितीक्षम

वर्ग:भौतिकशास्त्र
फ्रँक अँथनी

इवलेसे|फ्रँक अँथनी
**फँक अँथनी** (सप्टेंबर २५, इ.स. १९०८- (इ.स. 9 डिसेंबर 1946ला झालेल्या संविधान सभेचे तात्पुरते उपाध्यक्ष देखील होते) हे भारतातील अँग्लो इंडियन समाजाचे नेते होते. ते इ.स. १९५२ ते इ.स. १९७७, इ.स. १९८० ते इ.स. १९८९ आणि इ.स. १९९१ ते इ.स. १९९३ या काळात राष्ट्रपतींकडून अँग्लो इंडियन समाजाचे प्रतिनिधी म्हणून लोकसभेवर नियुक्त झाले.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:अँग्लो इंडियन समाजाचे नेते
वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य
वर्ग:२ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:३ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:४ थी लोकसभा सदस्य
वर्ग:५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:नियुक्त खासदार
वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य
सूरज भान

**सूरज भान** (ऑक्टोबर १, इ.स. १९२८- ऑगस्ट ६, इ.स. २००६) हे भारतीय जनता पक्षाचे ज्येष्ठ नेते होते. ते इ.स. १९६७, इ.स. १९७७, इ.स. १९८० आणि इ.स. १९९६च्या लोकसभा निवडणुकीत हरियाणा राज्यातील अंबाला लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. ते अटलबिहारी वाजपेयी यांच्या तेरा दिवसांच्या सरकारमध्ये कृषीमंत्री होते. वाजपेयी सरकार पडल्यावर ते ११ व्या लोकसभेचे उपाध्यक्ष म्हणून निवडून गेले. त्यांचा इ.स. १९९८च्या लोकसभा निवडणुकीत पराभव झाला. त्यानंतर ते एप्रिल इ.स. १९९८ ते नोव्हेंबर इ.स. २००० या काळात उत्तर प्रदेश राज्याचे आणि नोव्हेंबर २००० ते मे इ.स. २००३ या काळात हिमाचल प्रदेश राज्याचे राज्यपाल होते. त्यांनी इ.स. १९९९ मध्ये काही काळ बिहार राज्याच्या राज्यपालपदाचा अतिरिक्त कार्यभार स्विकारला.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय जनता पक्षाचे नेते
वर्ग:जनता पक्षाचे राजकारणी
वर्ग:लोकसभेचे उपाध्यक्ष
वर्ग:भारतीय कृषीमंत्री
वर्ग:उत्तर प्रदेशचे राज्यपाल
वर्ग:हिमाचल प्रदेशचे राज्यपाल
वर्ग:बिहारचे राज्यपाल
वर्ग:४ थी लोकसभा सदस्य
वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:अंबालाचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००६ मधील मृत्यू
उदयसिंहराव गायकवाड

**उदयसिंहराव गायकवाड** ( सुपात्रे (शाहूवाडी), ऑगस्ट २८, इ.स. १९३०;  - कोल्हापूर, डिसेंबर २, इ.स. २०१४) हे काँग्रेस पक्षाचे नेते आहेत. ते इ.स. १९८०, इ.स. १९८४,इ.स. १९८९,इ.स. १९९१ आणि इ.स. १९९६च्या लोकसभा निवडणुकीत महाराष्ट्र राज्यातील कोल्हापूर लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. श्रीमंतीनीदेवी (निधन : २ डिसेंबर २००७) हे  त्यांच्या पत्‍नीचे नाव. माजी आमदार हर्षवर्धन देशमुख हे उदयसिंहराव यांचे जावई आहेत. त्यांची एक कन्या कागलकर-घाटगे यांच्या घरी दिली असून, अन्य दोन मुली पुण्यात आहेत. मानसिंग गायकवाड हे त्यांच्या मुलाचे नाव.

उदयसिंह गायकवाड कोल्हापूरचे पाच वेळा खासदारत होतेच पण, १९६२ ते १९८० या कालावधी ते महाराष्ट्र विधानसभेचे सदस्य होते. राज्यमंत्री म्हणून त्यांनी काम केले. सुपात्रे सारख्यादुर्गम भागातून येऊन त्यांनी राजकीय क्षेत्रात नावलौकिक मिळवला. वसंतराव नाईक, वसंतदादा पाटील, शंकरराव चव्हाण यांच्या मंत्रिमंडळात ते मंत्री होते. महाराष्ट्राच्या मंत्रिमंडळात उद्योग, ऊर्जा, सर्वसाधारण प्रशासन, आरोग्य, नागरीपुरवठा तसेच ग्रामीण व शहरी खात्याचे मंत्री म्हणून काम केले. केंद्र शासन आणि राज्य शासनाचे प्रतिनिधी म्हणून विविध शिष्टमंडळांचे सदस्य व नेतृत्वही त्यांनी सांभाळले. अमेरिका, इंग्लंड, पोलंड, जर्मनी, स्वित्झर्लंड, इटली, स्वीडन, ब्राझील, डेन्मार्क, फ्रान्स, इजिप्त, कुवेत, दुबई, क्यूबा, निकारावा आदी देशांत त्यानी भारताचे प्रतिनिधित्व केले.

## खेळ-क्रीडा
कोल्हापूर जिल्हा तालीम संघाचे अध्यक्ष असलेल्या गायकवाड यांना विविध खेळांच्या विकासात विशेष रस होता. क्रिकेट, टेबल टेनिस, कुस्ती अशा खेळांत त्यांनी स्वतः अनेक पारितोषिके मिळवली. संसदेच्या क्रिकेट संघाच्या नियमित खेळाडूंना त्यांनी नेहमीच उत्तेजन दिले. शूटिंगमध्ये त्यांनी दोन भारतात व एक अमेरिकेत अशी तीन मेडले जिंकली होती.

## विकासकार्य
गायकवाड यांचा लोकसंग्रह मोठा होता. कोल्हापूरच्या विमानतळाचा विकास आणि विमानसेवा, दूरदर्शन केंद्र, कागल येथे नवोदय विद्यालय व सामाजिक विकासाशी संलग्न असे अनेक प्रकल्प मिळवण्यात त्यांचा मोठा सहभाग होता. कोल्हापुरात उच्च न्यायालयाचे खंडपीठ व्हावे, म्हणून त्यांनीच प्रथम संसदेत आवाज उठविला होता. सीमा चळवळीतील कार्यकर्त्यांना त्यांनी मदत केली. शाहूवाडीसारख्या मागास तालुक्‍यातही त्यांनी साखर कारखाना आणला. त्यांच्या मंत्रिपदाच्या काळात चांदोली धरण व गेळवडे हे मध्यम प्रकल्प झाले. त्यातून पन्हाळा व शाहूवाडी तालुक्‍यांतील हजारो एकर जमीन ओलिताखाली आली.

## लेखन
* उदयसिंहराव गायकवाड यांचे शिकारीच्या अनुभवावरील "ट्रॉफीज‘ नावाचे पुस्तक प्रसिद्ध झाले आहे.
* याशिवाय "कथा बारा अक्षरांची‘ ही त्यांची आत्मकथाही प्रसिद्ध झाली आहे.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:कोल्हापूरचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१४ मधील मृत्यू
वर्ग:महाराष्ट्राचे खासदार
सिंधू मेनन

**सिंधू मेनन** (**சிந்து மேனன்**)  (जन्म : बंगलोर, ७ जून १९८५)) या एक तमिळ, मल्याळम, कन्नड आणि तेलुगु चित्रपटांत अभिनय करणाऱ्या एक भारतीय अभिनेत्री आहेत. १९९४ साली निघालेल्या रश्मी ह्या कानडी चित्रपटातून त्यांनी बालकलाकार म्हणून चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले.

## चित्रपट कारकीर्द
वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म
मालती बेडेकर

**मालती बेडेकर** (मार्च १८, इ.स. १९०५ - मे ७, इ.स. २००१) या मराठीतल्या आद्य स्त्रीवादी लेखिका समजल्या जातात. त्यांनी सहा कादंबऱ्या, दोन कथासंग्रह, सहा प्रबंध, प्रौढ साक्षरांसाठी चार पुस्तके, पाच नाटके, एक चित्रपटकथा लिहिल्या तसेच पाच इंग्लिश पुस्तकांची मराठी भाषांतरे केली.

## ओळख
त्यांचे माहेरचे नाव *बाळुताई खरे* होते. त्यांच्या आईचे नाव इंदिरा खरे तर वडिलांचे नाव अनंतराव खरे होते. कृष्णाबाई मोटे या लेखिका आणि समाजशास्त्रज्ञ त्यांच्या मोठ्या भगिनी होत.
१९३८ साली बाळुताईंचा विवाह विश्राम बेडेकरांशी  झाला.

मालती बेडेकर यांनी आपले काही लिखाण *विभावरी शिरुरकर* ह्या नावाने लिहिले आहे. ते लिखाण कृष्णाबाई मोटे यांचे पती ह.वि. मोटे यांनी प्रकाशित केले. या पुस्तकांनी महाराष्ट्रात त्याकाळी प्रचंड खळबळ उडाली होती. ही पुस्तके लिहिण्यापूर्वी *श्रद्धा*, *बी.के.*, *कटुसत्यवादिनी*, *एक भगिनी* किंवा *बाळुताई खरे* या नावांनीही मालतीबाईंनी लेखन केले आहे.

## प्रकाशित साहित्य
* अलंकार-मंजूषा
* कळ्यांचे निःश्वास (लघुलेख संग्रह, विभावरी शिरुरकर नावाने, इ.स. १९३३)
* खरेमास्तर      (१९५३)
* घराला मुकलेल्या स्त्रिया
* पारध               (नाटक)
* बळी           (कादंबरी. १९५०)
* मनस्विनीचे चिंतन
* वहिनी आली         (नाटक)
* विरलेले स्वप्न       (कादंबरी)
* शबरी          (१९५६)
* साखरपुडा  (पटकथा, या पटकथेखाली सही होती मालतीबाई बेडेकर ऊर्फ विभावरी शिरुरकर)
* हिंदुव्यवहार धर्मशास्त्र (सहलेखक : के. एन. केळकर ??)
* हिंदोळ्यावर     (कादंबरी, विभावरी शिरुरकर नावाने, इ.स. १९३३)
* हिरा जो भंगला नाही (नाटक, पहिला प्रयोग १६ जून १९६९ या दिवशी मुंबईच्या रवींद्र नाट्यमंदिरात झाला.)

*खरेमास्तर* ही मालती बेडेकर यांच्या वडिलांच्या जीवनावर आधारित चरित्रवजा कादंबरी असून त्याचा इंग्लिश भाषेत अनुवाद झाला आहे.

## सन्मान
१९८१ साली अकोला येथे भरलेल्या अखिल भारतीय साहित्य मराठी संमेलनाच्या अध्यक्षपदाच्या निवडणुकीला मालतीबाई उभ्या होत्या. पण अवघ्या सात मतांनी त्यांचा पराभव झाला गो.नी. दांडेकर निवडून आले. त्या संमेलनात मंत्र्यांनी हस्तक्षेप केला व महाराष्ट्र सरकारने तीन पुस्तकांना बक्षिसे नाकारली. याचा निषेध म्हणून त्याच वर्षी डिसेंबर महिन्यात मुंबईत समांतर साहित्य संमेलन भरले. हे संमेलन लेखक व पत्रकारांनी भरवले होते. या समांतर साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षा मालतीबाई बेडेकर होत्या.

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:इ.स. १९०५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००१ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्रीवादी अभ्यासक आणि साहित्यिक
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:भारतीय स्त्रीवादी लेखिका
मदनलाल खुराणा

**मदनलाल खुराणा** (ऑक्टोबर १५, इ.स. १९३६ – ऑक्टोबर २७, २०१८) हे भारतीय जनता पक्षाचे नेते आहेत.

## कारकीर्द
ते इ.स. १९९३ ते इ.स. १९९६ या काळात दिल्लीचे मुख्यमंत्री होते. तसेच ते इ.स. १९८९, इ.स. १९९१च्या लोकसभा निवडणुकीत दिल्ली मधील दक्षिण दिल्ली तर इ.स. १९९८ आणि इ.स. १९९९च्या लोकसभा निवडणुकीत दिल्ली मधील दिल्ली सदर लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. ते केंद्रातील वाजपेयी सरकारमध्ये पर्यटनमंत्री आणि संसदिय कामकाजमंत्री होते. तसेच ते जानेवारी इ.स. २००४ ते नोव्हेंबर इ.स. २००४ या काळात राजस्थान राज्याचे राज्यपाल होते. भाजप नेतृत्वाबरोबर मतभेद झाल्यामुळे ते काही काळ पक्षाबाहेर होते.पण ते इ.स. २००८ मध्ये पक्षात परत आले.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:भारतीय पर्यटनमंत्री
वर्ग:भारतीय संसदीय कार्यमंत्री
वर्ग:दिल्लीचे मुख्यमंत्री
वर्ग:राजस्थानचे राज्यपाल
वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:इ.स. १९३६ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू
चितचोर

वर्ग:राजश्री प्रॉडक्शन्स
वर्ग:बासू चॅटर्जी दिग्दर्शित चित्रपट
व्ही.के. कृष्ण मेनन

**वेंगालील कृष्णन कृष्णमेनोन** (मे ३, इ.स. १८९६- ऑक्टोबर ६, इ.स. १९७४) हे काँग्रेस पक्षाचे नेते होते. ते इ.स. १९४७ ते इ.स. १९५२ या काळात भारताचे इंग्लंडमधील राजदूत होते. ते इ.स. १९५३ मध्ये राज्यसभेवर निवडून गेले आणि फेब्रुवारी ३, इ.स. १९५६ रोजी त्यांचा जवाहरलाल नेहरूंच्या मंत्रीमंडळात बिनखात्याचे मंत्री म्हणून समावेश झाला. ते इ.स. १९५७ मध्ये तत्कालीन मुंबई प्रांतातील उत्तर मुंबई लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. त्यांनी संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेत भारताची काश्मीर प्रश्नावर बाजू मांडायला केलेले जानेवारी २३, इ.स. १९५७ रोजी केलेले आठ तासांचे भाषण संयुक्त राष्ट्रांच्या इतिहासातील आजपर्यंत सर्वात जास्त चाललेले भाषण आहे. एप्रिल इ.स. १९५८ मध्ये त्यांची भारताचे संरक्षणमंत्री म्हणून नियुक्ती झाली. इ.स. १९६२च्या चीनविरूद्धच्या युद्धात भारताच्या झालेल्या पराभवानंतर सर्वत्र होत असलेल्या टिकेमुळे त्यांना संरक्षणमंत्री पदाचा राजीनामा द्यावा लागला. इ.स. १९६७च्या लोकसभा निवडणुकीत त्यांचा उत्तर मुंबई लोकसभा मतदारसंघातून पराभव झाला. पण ते इ.स. १९६९ मध्ये पश्चिम बंगाल राज्यातील मिदनापूर लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. तसेच इ.स. १९७१च्या लोकसभा निवडणुकीत ते केरळ राज्यातील तिरुवनंतपुरम लोकसभा मतदारसंघातून लोक्सभेवर निवडून गेले. त्यांचे ऑक्टोबर ६, इ.स. १९७४ रोजी निधन झाले.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:भारतीय संरक्षणमंत्री
वर्ग:२ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:३ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:४ थी लोकसभा सदस्य
वर्ग:५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:उत्तर मुंबईचे खासदार
वर्ग:मिदनापूरचे खासदार
वर्ग:तिरुवनंतपुरमचे खासदार
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:इ.स. १८९६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७४ मधील मृत्यू
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
महाराष्ट्रातील खासदारांची यादी

या लेखात महाराष्ट्राचे आत्तापर्यंत भारतीय संसदेत प्रतिनिधित्व केलेल्या सगळ्या खासदारांची नावे आहेत.
**(इंग्रजीतून नावांचे मराठीत भाषांतर करतांना काही चुका झाल्या असण्याचा संभव आहे.ते दुरुस्त करण्यात कृपया मदत करा ही विनंती.)**

## महाराष्ट्रातील लोकसभा सदस्य
## बाह्य दुवे
http://164.100.47.132/LssNew/Members/lokprev.aspx 

वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:याद्या
श्रीपाद महादेव माटे

**श्रीपाद महादेव माटे** (जन्म : विदर्भातील शिरपूर, २ सप्टेंबर, १८८६ -  २५ डिसेंबर,  १९५७) हे मराठी लेखक होते. एम.ए.पर्यंत शिक्षण घेणाऱ्या माटे यांना रँगलर परांजपे, वासुदेवराव पटवर्धन, देवधर यांच्यासारखे गुरू अध्यापक म्हणून लाभले. लोकमान्य टिळक, संस्कृत पंडित वासुदेवशास्त्री अभ्यंकर यांच्या विचारांचा प्रभाव त्यांच्यावर पडला होता. ते माटे मास्तर म्हणून ओळखले जात. 

साताऱ्यातील आणि पुण्यातील ‘न्यू इंग्लिश स्कूल’मधून काही काळ अध्यापन केल्यावर माटे यांनी पुण्याच्या एस.पी. कॉलेजात इंग्रजी व मराठी विषयांचे प्राध्यापक म्हणून काम सुरू केले. ‘रोहिणी’ या मासिकाचे माटे पहिले संपादक. यानंतर ‘केसरी प्रबोध’, ‘महाराष्ट्र सांवत्सरिक’ (तीन खंड) या ग्रंथांचे संपादन करून माटे यांनी साहित्य क्षेत्रात स्वतःचे स्थान निर्माण केले. ‘विज्ञानबोध’ या त्यांनी संपादित केलेल्या ग्रंथाची त्यांनीच लिहिलेली २०० पानी प्रस्तावना खूप गाजली. विज्ञानयुगाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन या प्रस्तावनेतून त्यांनी दिला. 

माटे यांनी आयुष्यभर अस्पृश्योद्धाराचे काम केले. 

प्रासादिक, प्रसन्न, शैलीदार माटे हे विसाव्या शतकाच्या प्रथमार्धात कसदार व विपुल लेखन करणाऱ्यांपैकी एक होते. शिक्षक, कृतिशील सुधारक, नितळ-निर्व्याज 'माणूस' ही गुणविशेषणे त्यांना सार्थपणे लावली गेली.त्यांच्या आयुष्यातील लेखनपर्व तसे उशिरा सुरू झाले, पण एकदा सुरू झाल्यावर वीस वर्षे ते लिहीत राहिले. दहा हजारांहून जास्त भरतील इतकी छापील पृष्ठे त्यांच्या खात्यावर जमा आहेत. लेखनकाळ १९३० ते १९५५. संशोधन, संकलन, चरित्रे, वैचारिक, तत्त्वचिंतनात्मक, इतिहासमंथन, चालू घडामोडी, निबंध, ललितलेख... असा प्रचंड मोठा पट या लिखाणाचा आहे.

पक्षिकेचा वारा ही त्यांची एकमेव कादंबरी.

## श्री.म. माटे यांचे प्रकाशित साहित्य
* अनामिक
* अस्पृशांचा प्रश्न
* उपेक्षितांचे अंतरंग
* केसरी प्रबोध (संपादित)
* गीतातत्त्वविमर्श
* चित्रपट : मी व मला दिसलेले जग 
* निवडक श्री.म. माटे - (एकाहून अधिक खंड, संपादक - म.श्री. माटे आणि विनय हर्डीकर)
* परशुराम चरित्र व पंचमानव हिंदुसमाज
* पक्षिकेचा वारा (कादंबरी)
* भावनांचे पाझर
* मधूला सांगितलेल्या गोष्टी
* महाराष्ट्र सांवत्सरिक (३ खंड-संपादित)
* माणुसकीचा गहिवर
* रसवंतीची जन्मकथा - (भाषेच्या विकासाबद्दलचे पुस्तक)
* श्री रामदास स्वामींचे प्रपंचविज्ञान
* विचारमंथन
* विचारशलाका
* विज्ञानबोध (संपादित)
* विज्ञानबोधाची प्रस्तावना (२०० पानी)
* संत, पंत, तंत - (संत कवी, पंडित कवी आणि शाहीर यांच्या काव्याचा परामर्श घेणारे पुस्तक)
* साहित्यधारा
* सुगंधी फुले
* पाश्र्चात्य पुरुषश्रेष्ठ
* कर्तबगार स्त्रिया

## श्री.म.माटे यांच्या गाजलेल्या कथा
* कृष्णाकाठचा रामवंशी 
* तारखोऱ्यातील पिऱ्या 
* मांगवाड्यातील सयाजीबोवा; इत्यादी.
* बन्सिधर ! तू आता कुठे रे जाशील ?

## कार्य
* संस्थापक, "अस्पृश्य निवारक मंडळ"
अस्पृश्य वस्तीमध्ये जाऊन ते त्यांना शिकवीत
1945 सालच्या आंबेडकर जयंतीच्या निमित्याने कल्याण येथे योजलेल्या कार्यक्रमाचे ते अध्यक्ष होते
ते पुण्यातील हिंदुवादी होते

## गौरव
* अध्यक्ष, मराठी साहित्य संमेलन, सांगली, १९४३.

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनांचे अध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १८८६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५७ मधील मृत्यू
हेमांगिनी रानडे

रानडे, हेमांगिनी
रानडे, हेमांगिनी
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
डोमेल

**डोमेल** भारतातील जम्मू आणि काश्मीर राज्यातील गाव आहे. हे गाव भारत-पाकिस्तान सीमारेषेवर आहे.

वर्ग:जम्मू आणि काश्मीरमधील शहरे
कटरा (जम्मू आणि काश्मीर)

**कटरा** हे भारत देशाच्या जम्मू आणि काश्मीर राज्याच्या रियासी जिल्ह्यामधील एक लहान गाव आहे. कटरा जम्मू आणि काश्मीरच्या नैऋत्य भागात जम्मूच्या ४६ किमी उत्तरेस हिमालय पर्वतरांगेच्या पायथ्याशी जवळ वसले आहे. हिंदू धर्मामधील पवित्र वैष्णोदेवी मंदिर कटरापासून ४६ किमी अंतरावर आहे व तेथे जाण्यासाठी कटरामधून प्रवास करावा लागतो.

कटरा हे काश्मीर रेल्वेवरील एक रेल्वे स्थानक आहे. जुलै २०१४ पूर्वी दक्षिणेकडून येणाऱ्या सर्व गाड्यांचे मार्ग जम्मू तावी रेल्वे स्थानकवर संपत असत. २०१४ पासून अनेक गाड्या कटरापर्यंत धावतात ज्यामुळे वैष्णोदेवीला जाणाऱ्या भाविकांना रेल्वेप्रवास शक्य झाला आहे.

वर्ग:जम्मू आणि काश्मीरमधील शहरे
वर्ग:रियासी जिल्हा
द थ्री मस्केटियर्स

**द थ्री मस्केटियर्स** हा इ.स. १९९३चा ऑस्ट्रियन-अमेरिकन ॲक्शन-ॲडव्हेंचर कॉमेडी चित्रपट आहे. हा चित्रपट वॉल्ट डिस्ने पिक्चर्स, कॅरव्हान पिक्चर्स, आणि द कर्नर एन्टरटेन्मेंट कंपनी यांचेद्वारे संयुक्तरीत्या तयार झाला आहे. चित्रपट स्टीफन हेरेक यांनी दिग्दर्शित केला असून डेव्हिड लूघरी यांची पटकथा आहे. यात चार्ली शीन, कीफर सदरलॅंड, क्रिस ओ'डोनेल, ऑलिव्हर प्लॅट, टिम करी आणि रेबेका डी मोर्न्ये हे कलाकार आहेत.

हा चित्रपट अलेक्झांडर ड्युमाच्या थ्री मस्केटियर (*लेस त्रुआ मुस्केतियेर्स*) या कादंबरीवर काहीसा आधारित आहे. गास्कनीमधील नवतरुण राउल द'आर्तान्याच्या मस्केटियर दलात सामील होण्याच्या प्रयत्नांचा व मस्केटियरांपैकी तीन सरदारांची हे गोष्ट आहे.

द थ्री मस्केटियर्स
विरुधुनगर

**विरुधुनगर** भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील एक शहर आहे. हे शहर विरुधुनगर जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे. २०११ च्या जनगणननेनुसार येथील लोकसंख्या ७२,२९६ इतकी होती.

वर्ग:तमिळनाडूमधील शहरे
वर्ग:विरुधुनगर जिल्हा
केकी मूस

**कैकुश्रू माणेकजी** उर्फ **केकी मूस** (२ ऑक्टोबर, १९१२ - ३१ डिसेंबर, १९८९)

मुंबईत जन्मलेले व पुर्व खान्देशातील चाळीसगांव येथे राहिलेले जागतिक कीर्तीचे चित्रकार व छायाचित्रकार होते. 

त्यांची "टेबल टॉप फोटोग्राफी" जगप्रसिद्ध आहे. स्थिरचित्रण फोटोग्राफी, व्यंगचित्र फोटोग्राफी आणि फेक्ड फोटोग्राफी अशा विविध प्रकारात केकीने कामे केली. त्याच्या टेबलटॉप फोटोग्राफीच्या प्रकारातील छायाचित्रांना तीनशे राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय पारितोषिके मिळाली.मराठी इंग्रजी, फ्रेंच, जर्मन, हिंदी, गुजराती, उर्दू या भाषा त्याला अवगत होत्या. फिंसेंत फान घोचे चरित्र मूस याने मराठीत अनुवादित केले होते.

## कलाकृती 
### टेबल टॉप फोटोग्राफ्स 
* ऑफ ड्यूटी
* अ वेटिंग देअर टर्न विथ टेरर
* विंटर
* इव्हिनिंग शॉडोज
* ड्रॅगन
* अ क्राय ऑफ ॲंग्विश
* १४ ऑगस्ट १९४७
* थस्र्टी
* व्हिल्स विदिन द व्हिल
* फिलॉसॉफर
* ऑनेस्टी
* कनींग
* फनॅटिक

### व्यक्तिचित्रे आणि इतर 
* ग्रिडी लेपर्डस
* जेलस ट्री
* फॉरेस्ट
* उमर खय्याम
* वादळ
* शेक्सपियर्स कॉटेज
* नेचर
* जहांगिर आणि नूरजहॉं
* हार्वेस्ट

## आत्मचरित्र 
* Life & still life : a photographic portfolio of Keki Moos (केकी मूस आणि दिलीप कुलकर्णी)

## बाह्य दुवे 
* http://www.satpuda.com/kekimoos/index.htm

वर्ग:भारतीय चित्रकार
वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सुलोचना (निःसंदिग्धीकरण)

# रुबी मेयर्स (टोपण नाव सुलोचना) : हिंदी चित्रपट अभिनेत्री 
# सुलोचना लाटकर : मराठी/हिंदी चित्रपट अभिनेत्री 
# सुलोचना चव्हाण : लावणी कलाकार

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
नस्ती उठाठेव

**नस्ती उठाठेव** हे पु.ल. देशपांड्यांनी लिहिलेले पुस्तक आहे. त्या पुस्तकात खालील कथा आणि नाटिका समाविष्ट आहेत.

### कथा
१. संगीतचिवडामणी
२. त्याचे व्यवच्छेदक लक्षण
३. पत्रकार
४. संपादक, क्षमा करा
५. भैरवीनंतर
६. कल्याणच्या सुभेदाराची सून
७. माझी कै. (हाय!) पुस्तके
८. अंगुस्तान विद्यापीठ
९. मी आणि माझे लेखन : एक चडफडाट

### नाटिका
१. माझी पाठ धरते
२. पूर्वज
३. ...सारी यांची कृपा!
४. वन डॉटर शो अर्थात एकपुत्री नाटक

वर्ग:पु.ल. देशपांडे यांचे साहित्य
सुलोचना लाटकर

हिंदी आणि मराठी चित्रपट सृष्टीतील श्रेष्ठ अभिनेत्री  सुलोचना (लाटकर).  त्यांचा जन्म ३० जुलै १९२८ रोजी झाला. सन १९४३ला त्यांनी चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले. त्यांनी मराठी आणि हिंदी चित्रपटात चरित्र अभिनेत्री/ घरंदाज आई  म्हणून काम केले. भालजी पेंढारकरांचे त्यांना मार्गदर्शन लाभले. त्या चित्रपटात आल्या तेव्हा त्यांची भाषा शुद्ध नव्हती. त्यांच्या बोलण्याची थट्टा व्हायची. भालजी पेंढारकर यांनी त्यांची भाषा सुधारावी म्हणून एक संस्कृत मासिक त्यांच्याकरता लावले. ते वाचणे हे चांगलेच क्लिष्ट काम होते. पण त्याबद्दल तक्रारीचा चकार शब्द न काढता सुलोचनाबाई चिकाटीने त्या भाषादिव्यातून गेल्या. त्यांची थट्टा व नक्कल करणारे महाभाग ‘पारिजातक’च्या चित्रीकरणाच्या वेळी सुलोचनाबाई संस्कृतप्रचुर संवाद अस्खलितपणे बोलताना पाहून थक्क झाले.

भालजी पेंढारकर यांच्या दिग्दर्शनाच्या तालमीत तयार झालेल्या सुलोचनाबाईंची प्रतिमा लाखो चित्रपट रसिकांच्या मनात चित्रपटातील आई अशीच आहे. सोज्वळ, शांत आणि घरंदाज भूमिका त्यांनी पडद्यावर जिवंत केल्या. शेकडो मराठी आणि अनेक हिंदी चित्रपटांमध्ये त्यांनी अशा भूमिका केल्या. शिवाय यांनी अन्य भूमिकाही केल्या आहेत.

१९४३ला हिंदी चित्रपट सृष्टीत सहकलाकार म्हणून पृथ्वीराज कपूर यांच्या बरोबर अभिनयाची सुरुवात करून पुढे राजकपूर, शम्मीकपूर, शशीकपूर या कपूर घराण्याच्या दुसऱ्या पिढीबरोबर आणि नंतर, कपूर घराण्याच्या तिसऱ्या पिढीच्या रणधीर कपूर, ऋषी कपूर, गीता बाली, बबिता, नीतू सिंग यांच्या बरोबरही त्यांनी हिंदी चित्रपटातील काळ गाजवला. २५०हून अधिक मराठी तसेच हिंदी चित्रपटांत त्यांनी आपल्या अभियानाची छाप पाडली. वहिनीच्या बांगड्या, मीठ भाकर, धाकटी जाऊ हे त्यांचे काही गाजलेले चित्रपट आहेत.

## निवडक चित्रपट
## अन्य चित्रपट
* एकटी
* गुलामी (हिंदी)
* धाकटी जाऊ
* पायदळी पडलेली फुले
* पारिजातक
* माझं घर, माझी माणसं
* मीठभाकर
* मुक्ती (हिंदी)
* मोलकरीण
* वहिनींच्या बांगड्या
* सुजाता (हिंदी)

## उल्लेखनीय
महाराष्ट्र शासनाचा प्रतिष्ठेचा २००९चा ‘महाराष्ट्र भूषण’ हा सर्वोच्च पुरस्कार अभिनेत्री सुलोचना यांना दिला गेला.

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मराठी अभिनेत्री
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:महाराष्ट्र भूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग: इ.स. १९२८ मधील जन्म
वर्ग: इ.स. २०२३ मधील मृत्यू
लाल निशाण पक्ष

**लाल निशाण पक्ष** हा महाराष्‍ट्रातील एक साम्यवादी पक्ष आहे.

वर्ग:महाराष्ट्रातील राजकीय पक्ष
विक्रम केसरी देव

**विक्रम केसरी देव** (नोव्हेंबर २६, इ.स. १९५२) हे भारतीय जनता पक्षाचे नेते आहेत. ते इ.स. १९९० ते इ.स. १९९८ दरम्यान ओडिशा विधानसभेचे सदस्य होते. तसेच ते इ.स. १९९८, इ.स. १९९९ आणि इ.स. २००४च्या लोकसभा निवडणुकीत ओडिशा राज्यातील कालाहंडी लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:ओरिया राजकारणी
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:कालाहंडीचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९५२ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आलेक्सांदर फोन हुंबोल्ट

[thumb|right|300px|आलेक्सांदर फोन हुंबोल्ट (वय ८९): [इ.स. १८५९ सालाच्या सुमारास]]
**आलेक्सांदर फोन हुंबोल्ट**  हे (१७६९-१८५९) जर्मन निसर्गतज्ज्ञ व भूगोल-संशोधक होते.
    त्यांचा जन्म बर्लिन येथे तत्कालीन शाही परिवारात झाला.1799 ते 1804 दरम्यान हंबोल्ट यांनी अमेरिकेत मोठ्या प्रमाणात प्रवास केला आणि आधुनिक वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून प्रथमच त्यांचे अन्वेषण केले आणि त्यांचे वर्णन केले.  त्यांचे या प्रवासाचे वर्णन 21 वर्षांपेक्षा जास्त काळाच्या खंडात लिहिले गेले आणि प्रकाशित केले गेले.  अटलांटिक महासागराच्या काठावरील जमीन एकदा सामील झाली (दक्षिण अमेरिका आणि विशेषतः आफ्रिका).  हंबोल्टने प्राचीन ग्रीक भाषेपासून कॉसमॉस या शब्दाचा पुन्हा उपयोग केला आणि कोसमोस या बहु-ग्रंथ ग्रंथात त्याला वैज्ञानिक ज्ञान आणि संस्कृतीच्या विविध शाखा एकत्रित करण्याचा प्रयत्न केला.  या महत्त्वपूर्ण कार्यामुळे विश्वाची एक संवादात्मक संस्था म्हणून समग्र समज निर्माण झाली. [१ated]  आपल्या प्रवासादरम्यान तयार केलेल्या निरीक्षणाच्या आधारे 1800 आणि पुन्हा 1831 मध्ये मानवी-प्रेरित हवामान बदलाच्या घटनेचे आणि कारणांचे वर्णन करणारे ते पहिले व्यक्ती होते.त्यांनी सात संकल्पना मांडल्या 

  १ पृथ्वीचा पृस्ठभाग हे मानवी निवासस्थान 

  २भूविज्ञान अभिक्षेत्रीय वितरणाचे शास्त्र 
३ सामान्य भूगोल हाक प्रकृतीक भूगोल 
  ४ भूगोल हा संबंधाचा अभ्यास 
५ जागतिक घटकांचे आकलन म्हणजे भूगोल 

६ घटना दृश्यांची भिन्नता 

७ निसर्गाची एकात्मता 

## साहित्य / लेखन 
* कॉसमॉस- १८४५ ते १८६२ मध्ये पाच खंडांत प्रकाशित .
* साइनलॅंड यावरील शोधग्रंथ १७८९ .
* निसर्ग दिग्दर्शन १८४७ .
* दोन्ही गोलार्धांच्या खडकांच्या विशिष्ट स्थितीवर भू-वैज्ञानिक लेख १८२३ .
* दक्षिण अमेरिकेच्या मूळ रहिवाश्यांबद्दल दोन खंडांत लेख .
* मेक्सिको व क्यूबा या देशांचे प्रादेशिक वर्णन.

वर्ग:जर्मन शास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १७६९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८५९ मधील मृत्यू
लिपी

**लिपी** ही लिखाणाची सुत्रबद्ध पद्धत आहे। लिपीचा उपयोग माहितीसंचयासाठी तसेच संदेश देवाणघेवाण करण्यासाठी केला जातो। लिपीमध्ये प्रामुख्याने अक्षरे व अंकांचा वापर केला जातो।
वर्ण किंवा ध्वनी यांचे लेखन करण्यासाठी ज्या चिन्हांना उपयोग करतात, त्या चिन्हसमुहाला लिपी असे नाव आहे. एका चिन्हापासून जेव्हा एकाच ध्वनीचा बोध होतो, तेव्हा लिपीचा उद्देश सफल होतो।

आजची लिपी ही मानव बोलायला शिकल्यापासून हळूहळू परिणत झाली आहे। मानवाची संस्कृती जेवढी प्राचीन, तेवढीच लिपीही प्राचीन आहे।

## लिपीचा उगम
प्रारंभी मनुष्य आपले विचार साध्या उभ्या-आडव्या रेघोट्या काढून व्यक्त करीत असे. रेघोट्या मारता मारताच चित्रे काढण्याइतकी त्याची प्रगती झाली. त्या चित्रांतून तो आपला आशय व्यक्त करू लागला. सूर्य, वृक्ष, साप, बकरी इ. चित्रांनी त्या त्या वस्तूंचा व प्राण्यांचा बोध होऊ लागला. प्राचीन गुहानिवासी माणसांनी कोरलेली चित्रे अलिकडे सापडली आहेत.

प्राचीन काळी इजिप्त व मेसोपोटेमिया या देशांतही भावाची अभिव्यक्ती चित्रांच्या द्वारेच होत असे. पण इजिप्तमध्ये ही चित्रे प्रायः दगडांवर खोदीत आणि मेसापोटेमियात ती मातीच्या विटांवर खिळ्यांनी कोरीत. विटांचा पृष्ठभाग मऊ असल्याने त्यांवर केवळ रेघाच ओढता येत, गोलाकार काढता येत नसत. उदा. तीनचार रेघा ओढून विटांवर माशाचे चित्र काढीत. त्यामुळे आरंभापासूनच ही चित्रे संकेतात्मक झाली. याच संकेतात्मक चित्रांतून पुढे इराणी लोकांना अक्षरे बनविली. चित्रलिपी हा लिपीच्या विकासातील एक टप्पा होय.

वैदिक लोकांनी गणन व लेखन या बाबतीत बरीच प्रगती केली होती. भारतात प्रारंभी ब्राह्मी लिपीचा उपयोग केला जात असे. पण ती निश्चित केव्हा प्रचारात आली, ते सांगता येत नाही. मात्र ती सनपूर्व पाचव्या शतकात प्रचारात होती, एवढे निश्चित म्हणता येते.

सनपूर्व चौथ्या शतकापूर्वी लिपी हा शब्द प्रचारात होता. पाणिनीच्या अष्टाध्यायीत लिपी, लिबी व ग्रंथ या शब्दांचा वापर केलेला आहे. तसेच त्याने लिपिकर व यवनानी हे शब्द बनवण्याचे नियम दिले आहेत. कात्यायन व पतंजली यांनी यवनानी शब्दाचा अर्थ यवनांची लिपी असा दिला आहे. त्यावरून त्या काळी यावनी लिपी प्रचारात होती, असे समजते.

 
## लिपीची दिशात्मकता
लिपींची विभागणी ही त्यांच्या लिहिण्याच्या दिशेने ही केली जाते. इजिप्शियन हायरोग्लिफ हे डावीकडून उजवीकडे व उजवीकडून डावीकडे अश्या दोन्ही प्रकारे लिहितात. प्राचीन अद्याक्षरे ही वेगवेगळ्या दिशेने लिहिली जात असे, जसे आडव्या प्रकारे (एका बाजूला एक) किंवा अनुलंबरित्या (एका खाली एक). लिपींच्या मानकीकरणापूर्वी अक्षरे डावीकडून उजवीकडे व उजवीकडून डावीकडे दोन्ही प्रकारे लिहित. हे बहुतेक सामान्यपणे बुस्ट्रोफेडोनिक पद्धतीने लिहिले जात होते: एका (आडव्या) दिशेने प्रारंभ करणे, नंतर ओळीच्या शेवटी व दिशा बदलणे.

सर्व भारतीय व  युरोपियन लिप्या ह्या डावीकडून उजवीकडे लिहितात. तर अरेबियन किंवा मध्य आशियाई लिप्या ह्या उजवीकडून डावीकडे लिहिल्या जातात. चीनी लिपी ही अनुलंबरित्या लिहिली जाते. 

## चांगल्या लिपीचे निकष
*निश्चितता - एका वर्णाचा एकच ध्वनी असणे.
*जसे लिहिले असेल, तसेच वाचता येणे, म्हणजे उच्चाराच्या बाबतीत संदेह नसणे. उदा. कमल हा शब्द आपण जसा लिहितो, तसाच त्याचा उच्चार करतो आणि तसाच तो वाचतो. 
*शब्दातील प्रत्येक अक्षराचा उच्चार करावा लागणे.
*एकाच ध्वनीची अनेक लिपिचिन्हे नसावी. नाहीतर कोणत्या वेळी कोणते लिपिचिन्ह योजावे, त्याबद्दल गोंधळ होईल.
*लिपी दिसण्यात आकर्षक असावी.
*लिपी जलद गतीने लिहिता यावी.
*ती मुद्रणसुलभ असावी.

## संदर्भ
## संदर्भसूची
वर्ग:भाषा
गुलाम नबी आझाद

**गुलाम नबी आझाद** (रोमन लिपी: *Ghulam Nabi Azad*) (मार्च ७, १९४९ - हयात) हे राजकारणी आहेत. ते भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे सदस्य आहेत. आझाद हे २००५ ते २००८ दरम्यान जम्मू आणि काश्मीरचे ७ वे मुख्यमंत्री होते. तसेच ते आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्री होते. फेब्रुवारी २०२१ पर्यंत त्यांनी राज्यसभेत विरोधी पक्षनेते म्हणून काम केले. त्यांनी पंतप्रधान मनमोहन सिंग यांच्या सरकारमध्ये २७ ऑक्टोबर २००५ पर्यंत भारताचे संसदीय कार्य मंत्री म्हणून काम केले. नंतर त्यांची जम्मू आणि काश्मीरचे मुख्यमंत्री म्हणून नियुक्ती करण्यात आली होती. २००२ च्या जम्मू-काश्मीरमधील विधानसभा निवडणुकीतही त्यांनी पक्षाचे यशस्वी नेतृत्व केले.

भारत सरकारने २०२२ मध्ये त्यांना सार्वजनिक व्यवहार क्षेत्रात पद्मभूषण हा भारतातील तिसरा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार प्रदान केला.ऑगस्ट 2022 मध्ये, आझाद यांनी त्यांच्या नियुक्तीनंतर काही तासांनी जम्मू आणि काश्मीर काँग्रेस प्रचार समितीच्या अध्यक्षपदाचा राजीनामा दिला. सोनिया गांधी यांनी आझाद यांचा राजीनामा स्वीकारला. २६ ऑगस्ट २०२२ रोजी त्यांनी पक्षाच्या प्राथमिक सदस्यत्वासह सर्व पदांचा राजीनामा दिला आपल्या राजीनामा पत्रात त्यांनी राहुल गांधींनी सल्लागार प्रक्रियेचा नाश केल्याचा उल्लेख केला आहे ४ सप्टेंबर २०२२ रोजी, आझाद यांनी काँग्रेस चा राजीनामा देऊन नवीन राजकीय पक्ष स्थापन करण्याची घोषणा केली. जम्मू-काश्मीरमधील जनताच नाव ठरवेल, असे ते म्हणाले २६ सप्टेंबर २०२२ रोजी आझाद यांनी स्वतःचा राजकीय पक्ष डेमोक्रॅटिक आझाद पार्टीची घोषणा केली. २७ डिसेंबर २०२२ रोजी त्यांनी त्यांच्या पक्षाचे नाव बदलून डेमोक्रॅटिक प्रोग्रेसिव्ह आझाद पार्टी केले.

## राजकीय कारकीर्द 
आझाद सर्वप्रथम इ.स. १९८० आणि इ.स. १९८४च्या लोकसभा निवडणुकींमध्ये महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. त्यानंतर ते इ.स. १९९० पासून इ.स. २००५ पर्यंत राज्यसभेचे सदस्य होते. त्यांनी पी.व्ही. नरसिंह राव आणि मनमोहनसिंग यांच्या राजवटीत केंद्रीय मंत्रिमंडळांत संसदीय कार्यमंत्री म्हणून काम सांभाळले. तसेच ते पी.व्ही. नरसिंह राव यांच्या मंत्रिमंडळात नागरी विमान वाहतूकमंत्री होते. इ.स. २००५ ते इ.स. २००८ या काळात ते जम्मू आणि काश्मीर राज्याचे मुख्यमंत्री होते. तसेच मे, इ.स. २००९पासून ते मनमोहनसिंग मंत्रिमंडळात *आरोग्यमंत्री* आहेत.

## विवाद 
जून, इ.स. २००८ मध्ये आझाद सरकारने जमीन हिंदू मंदिरांच्या नावे करण्याचा निर्णय घोषित केला. अनेक मुस्लिम संघटनांनी याचा विरोध करत निदर्शने केली. त्यामुळे हा निर्णय मागे घेण्यात आला. या निर्णयामुळे नाराज हिंदूंनी या निर्णयाचा निषेध व्यक्त केला, त्यातून उद्भवलेल्या दंगलींत ७ जणांचा बळी गेला. आघाडीचा घटक पक्ष असलेल्या जम्मू आणि काश्मीर पीपल्स डेमोक्रॅटिक पार्टीने पाठिंबा काढून घेतल्याने आझाद सरकार बरखास्त झाले. आझाद यांनी जुलै ७, इ.स. २००८ रोजी पदाचा राजीनामा देत जुलै ११, इ.स. २००८ रोजी पद सोडले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:काश्मिरी व्यक्ती
वर्ग:जम्मू आणि काश्मीरचे मुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय आरोग्यमंत्री
वर्ग:भारतीय नागरी विमानवाहतूक मंत्री
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय संसदीय कार्यमंत्री
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:वाशिमचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
अरुण जेटली

**अरुण जेटली** (जन्म : २८ डिसेंबर १९५२;  - २४ ऑगस्ट २०१९) हे भारतीय जनता पक्षाचे एक ज्येष्ठ नेते होते.. ते अटलबिहारी वाजपेयी यांच्या मंत्रिमंडळात कायदेमंत्री आणि जलवाहतूकमंत्री होते.  इ.स. २०००मध्ये ते राज्यसभेचे सदस्य झाले.  ३ जून २००९ रोजी त्यांची राज्यसभेतील विरोधीपक्षनेते म्हणून नियुक्ती झाली.

## वैयक्तिक जीवन 
त्यांचे शालेय शिक्षण  नवी दिल्ली येथील सेंट झेवियर्स स्कूलमध्ये १९६०-६९ च्या दरम्यान झाले. १९७३ मध्ये त्यांनी श्री राम कॉलेज ऑफ कॉमर्समधून वाणिज्य विषयात पदवी संपादन केली. १९७७ मध्ये दिल्ली विद्यापीठातून ते कायद्याची परीक्षा पास झाले.. सत्तरच्या दशकात ते दिल्ली विद्यापीठात अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषद (एबीव्हीपी) विद्यार्थी कार्यकर्ते होते. १९७४ मध्ये विद्यापीठ विद्यार्थी संघटनेचे अध्यक्ष झाले. अरुण जेटली यांनी २४ मे १९८२ रोजी संगीता जेटलीशी लग्न केले. त्यांना दोन मुले, मुलगा रोहन आणि मुलगी सोनाली. अरुण जेटली यांचे २४ ऑगस्ट २०१९ रोजी दुपारी १२.०७ वाजता निधन झाले.

## भारताची सोळावी लोकसभा
१६व्या लोकसभेच्या कारकीर्दीत (सन २०१४ ते २०१९ या काळात) अरुण जेटली हे केंद्रीय मंत्रिमंडळात अर्थमंत्री होते.

## वकिली 
जानेवारी १९९० मध्ये अरुण जेटली यांना दिल्ली उच्च न्यायालयाने वरिष्ठ अधिवक्ता म्हणून नेमले गेले. १९८९ मध्ये त्यांची अतिरिक्त सॉलिसिटर जनरल म्हणून नियुक्ती झाली.

## पुरस्कार 
इ.स. २०२० चा मरणोत्तर पद्मविभूषण पुरस्कार दिनांक ८ नोव्हेंबर २०२१ रोजी भारताचे राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांच्या हस्ते त्यांच्या कुटुंबियांना प्रदान करण्यात आला.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:भारतीय कायदामंत्री
वर्ग:भारतीय जलवाहतूकमंत्री
वर्ग:राज्यसभेतील विरोधीपक्ष नेते
वर्ग:इ.स. १९५२ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय संरक्षणमंत्री
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
अविनाश धर्माधिकारी

**अविनाश धर्माधिकारी** (इ.स. १९५८:कोल्हापूर - हयात) हे भारतीय प्रशासकीय सेवेतील माजी अधिकारी आहेत. ते इ.स. १९८६ साली भारतीय प्रशासकीय सेवेत दाखल झाले. त्यांनी फलटण येथे विभागीय उपायुक्त, रत्‍नागिरी आणि अमरावती जिल्हा परिषदांचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी, पुणे जिल्ह्याचे अतिरिक्त जिल्हाधिकारी, रायगड जिल्ह्याचे जिल्हाधिकारी आणि महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री मनोहर जोशी यांचे सचिव, अशा महत्त्वाच्या पदांचा कार्यभार सांभाळला. त्यांनी मार्च १, इ.स. १९९६ रोजी सेवेचा राजीनामा दिला आणि त्यानंतरपुण्यात चाणक्य मंडल परिवार ही यू.पी.एस.सी आणि एम.पी.एस.सी. या स्पर्धा परीक्षांसाठी विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करणारी प्रशिक्षण संस्था स्थापन केली.
   चाणक्य मंडल परिवार कडून स्पर्धा परिक्षा तयारी करणाऱ्या  विद्यार्थ्यांसाठी स्पर्धा परिक्षा तयारी मासिक आणि साप्ताहिक स्वतंत्र नागरिक या नावे अनुक्रमे मासिक व साप्ताहिक प्रकाशित होते. याची संपादकीय जबाबदारी अविनाश धर्माधिकारी यांच्यावर आहे.

## अविनाश धर्माधिकारी यांनी लिहिलेली पुस्तके
* १० वी - १२ वी नंतरचे कारकीर्द आणि व्यक्तिमत्त्व विकसन 
* आधुनिक भारताचा इतिहास (सीडी) 
* आपण त्यांच्या समान व्हावे (एकूण ८ व्याख्यानांची एकत्रित सीडी) 
* अवघे विश्वची माझे घर (सीडी)
* जिंकणारा समाज घडविण्यासाठी 
* जिंकणारा समाज घडविणारी शिक्षणपद्धती 
* MPSC पूर्वपरीक्षा CSAT मार्गदर्शक 
* अस्वस्थ दशकाची डायरी (या पुस्तकाचे गौरी देशपांडे यांनी इंग्लिश भाषेत भाषांतर केले आहे.)
* नवा विजयपथ
* स्वतंत्र नागरिक
* ...आणि आपण सगळेच! , वगैरे.

## अविनाश धर्माधिकारी यांना मिळालेले पुरस्कार
* पुणे सार्वजनिक संस्थेतर्फे दिला जाणारा ’सार्वजनिक काका पुरस्कार’. (३-८-२०१५)

## बाह्य दुवे 
* 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतीय प्रशासकीय सेवेतील अधिकारी
वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:शिवसेनेतील राजकारणी
प्रभाकर पाध्ये (निःसंदिग्धीकरण)

**प्रभाकर पाध्ये** या नावाशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत :
* प्रभाकर आत्माराम पाध्ये - मराठी पत्रकार, विचारवंत, लेखक.
* प्रभाकर नारायण पाध्ये ऊर्फ *भाऊ पाध्ये* - मराठी कादंबरीकार, कामगार चळवळकर्ते.

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
पाध्ये

**पाध्ये** हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* प्रभाकर आत्माराम पाध्ये - मराठी पत्रकार, विचारवंत, लेखक.
* प्रभाकर नारायण पाध्ये ऊर्फ *भाऊ पाध्ये* - मराठी कादंबरीकार, कामगार चळवळकर्ते.
* रामदास पाध्ये - मराठी बोलक्या बाहुल्यांचे निर्माते

वर्ग:मराठी आडनावे
चिमुलकर

**चिमुलकर** हे कोकणी, मराठी आडनाव आहे. गौड सारस्वत ब्राह्मणांत हे आडनाव आढळते.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* रघुवीर गोविंद चिमुलकर - गोमंतकीय, मराठी चित्रकार.
* विठ्ठलराव चिमुलकर - पूर्व विदर्भातील सामाजिक कार्यकर्ते आणि स्वातंत्र्यसैनिक.
* प्रभाकर चिमुलकर - मराठी चित्रपट आणि नाट्यसृष्टीतील तंत्रज्ञ आणि सिनेमॅटोग्राफर.

वर्ग:कोकणी आडनावे
वर्ग:मराठी आडनावे
भावना चिखलिया

**भावना चिखलिया** (फेब्रुवारी १४, इ.स. १९५५ - हयात) या भारतीय जनता पक्षाच्या नेत्या आहेत. त्या इ.स. १९९१ ,इ.स. १९९६, इ.स. १९९८ आणि इ.स. १९९९च्या लोकसभा निवडणुकींमध्ये गुजरात राज्यातील जुनागढ लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेल्या.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:जुनागढचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९५५ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
धोपेश्वरकर

**धोपेश्वरकर** हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* र.धों. धोपेश्वरकर - मराठी चित्रकार.
* पंडित डॉ. प्रभाकर धोपेश्वरकर -- सतारवादक.
* अनुराधा धोपेश्वरकर - मराठी नाट्य आणि चित्रपट अभिनेत्री.

वर्ग:मराठी आडनावे
पी. रंगराजन कुमारमंगलम

**फणिंद्रनाथ रंगराजन कुमारमंगलम** (तामिळ: ரங்கராஜன் குமாரமங்கலம்)(मे १२, इ.स. १९५२- ऑगस्ट २३, इ.स. २०००) हे मे इ.स. १९९५ पर्यंत काँग्रेस पक्षाचे आणि डिसेंबर इ.स. १९९७ नंतर भारतीय जनता पक्षाचे नेते होते. ते मे इ.स. १९९५ ते डिसेंबर इ.स. १९९७ या काळात तिवारी काँग्रेसचे सदस्य होते. ते इ.स. १९८४, इ.स. १९८९ आणि इ.स. १९९१च्या लोकसभा निवडणुकींमध्ये काँग्रेसचे उमेदवार म्हणून तामिळनाडू राज्यातील सेलम तर इ.स. १९९८ आणि इ.स. १९९९च्या लोकसभा निवडणुकींमध्ये भारतीय जनता पक्षाचे उमेदवार म्हणून तामिळनाडू राज्यातील तिरूचिरापल्ली लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. ते इ.स. १९९८ ते इ.स. २००० या काळात अटलबिहारी वाजपेयी यांच्या मंत्रीमंडळात उर्जामंत्री आणि संसदीय कार्यमंत्री होते.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:भारतीय उर्जामंत्री
वर्ग:भारतीय संसदीय कार्यमंत्री
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:सेलमचे खासदार
वर्ग:तिरूचिरापल्लीचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९५२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००० मधील मृत्यू
वर्ग:तमिळ राजकारणी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
तरित बरण तोपदार

**तरित बरण तोपदार** ( मार्च ५, इ.स. १९४१) हे मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्षाचे नेते आहेत. ते इ.स. १९८९, इ.स. १९९१, इ.स. १९९६, इ.स. १९९८, इ.स. १९९९ आणि इ.स. २००४च्या लोकसभा निवडणुकींमध्ये पश्चिम बंगाल राज्यातील बराकपूर लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:बंगाली राजकारणी
वर्ग:मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्षाचे नेते
वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:बराकपूरचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९४१ मधील जन्म
राणोजी शिंदे

thumb|225px|राणोजी शिंदे
१७३७ ते १८८० मध्ये उज्जैनवर शिंदे घराण्याचे एकछत्र राज्य होते.त्या काळात उज्जैनचा खुप विकास झाला.उज्जैन ही शिंदे राज्यकर्त्यांची राजधानी होती.सुभेदार राणोजी शिंदे यांचे सरसेनापति सरदार यशोजी रेगे आरवंदेकर होते.

महाराज राणोजी शिंदे यांनी महांकालेश्वर मंदिराचा जीर्णोद्धार केला, शिंदे घराण्याचे संस्थापक राज्यकर्ते राणोजी शिंदे यांचे दिवान रामचंद्र शेणवी यांनी उज्जैन मध्ये असलेले महाकाल मंदिर बांधले.
१८१० मध्ये शिंदे घराण्याची राजधानी ग्वाल्हेर मध्ये आली.

श्रीमंत राणोजी शिंदे यांची समाधी कुदनग्राम म्हणजे आताचे कुंडलापूर या ठिकाणी आहे त्या समाधी वरती मोडी लिपीत राणोजी घुमट असे ही लिहिलं आहे .  कवठे महांकाळ तालुक्यामध्ये कुंडलापूर हे गाव आहे. कुंडलापूर हे  सांगली जिल्हामध्ये येते. कुंडलापूर गावाच्या सर्व बाजूस डोंगर आहेत. डोंगरावरती पवनचक्कीचे प्रमाण जास्त आहे. डोंगराचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे हवामान थंड आहे. कुंडलापूर गावातील हवामान थंड असल्यामुळे बुरशीचे (fungi) प्रमाण जास्त आहे.गावामध्ये लींबाचे (   Azadirachta indica    )  (नीम) (Azadirachta indica, commonly known as neem. Azadirachta indica source of neem oil.)प्रमाण जास्त आहे. हवामान थंड असल्यामुळे पावसाचे प्रमाण जास्त आहे.कुंडलापूर गावामध्ये भवानी मंदिर आहे. गावामधील लोक असं म्हणतात की देवी भवानी मातेच्या नाकातील नथ चोरताना देवी भवानी मातेच नाक तोडले गेले म्हणून भवानी मातेला नाक नाही. भवानी मातेची मुर्ती एक वेगळ्या पद्धतीची आहे.

वर्ग:मराठा साम्राज्य
वर्ग:सैनिकी पेशातील मराठी व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १७४५ मधील मृत्यू
वर्ग:शिंदे घराणे
गीता मुखर्जी

**गीता मुखर्जी** (बंगाली : গীতা মুখর্জী) (जानेवारी ८, इ.स. १९२४ - मार्च ४, इ.स. २०००) या भारतीय कम्युनिस्ट पक्षाच्या ज्येष्ठ नेत्या होत्या. त्या इ.स. १९८०, इ.स. १९८४, इ.स. १९८९, इ.स. १९९१, इ.स. १९९६, इ.स. १९९८ आणि इ.स. १९९९च्या लोकसभा निवडणुकींमध्ये पश्चिम बंगाल राज्यातील पंस्कुरा लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेल्या.

वर्ग:बंगाली राजकारणी
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष
वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:पंस्कुराचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००० मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
प्रयोगशाळा

अनेक शास्त्रांमधील स्थापित प्रयोग जेथे करून बघितल्या जातात व ते विद्यार्थ्यांना शिकविण्यास विविध उपकरणांची सोय जेथे केलेली असते त्या ठिकाणास **प्रयोगशाळा** असे म्हणतात.रसायनशास्त्र भौतिकशास्त्र जीवशास्त्र मूर्तीकलाशास्त्र आदींच्या प्रयोगशाळा सहसा राहतात.

वर्ग:शास्त्रे
प्रियरंजन दासमुंशी

**प्रिय रंजन दासमुन्शी** (नोव्हेंबर १३, इ.स. १९४५ - २० नोव्हेंबर, २०१७:नवी दिल्ली, भारत) हे काँग्रेस पक्षाचे नेते होते. ते इ.स. १९७१, इ.स. १९८४, इ.स. १९९६, इ.स. १९९९ आणि इ.स. २००४च्या लोकसभा निवडणुकीत पश्चिम बंगाल राज्यातील रायगंज लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. ते मनमोहन सिंह यांच्या मंत्रीमंडळात माहिती आणि प्रसारणमंत्री, संसदीय कार्यमंत्री आणि जलस्त्रोत विकासमंत्री होते.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय माहिती आणि प्रसारणमंत्री
वर्ग:भारतीय संसदीय कार्यमंत्री
वर्ग:भारतीय जलस्त्रोत विकासमंत्री
वर्ग:५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:रायगंजचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ए.बी.ए. घनी खान चौधरी

**ए.बी.ए. घनी खान चौधरी** (१ नोव्हेंबर १९२७ - १४ एप्रिल २००६) हे काँग्रेस पक्षाचे नेते होते. ते १९८०, १९८४, १९८९, १९९१, १९९६, १९९८, १९९९ आणि २००४ च्या लोकसभा निवडणुकींमध्ये पश्चिम बंगाल राज्यातील मालदा लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. ते इंदिरा गांधी सरकारमध्ये १९८० ते १९८२ दरम्यान उर्जामंत्री आणि १९८२ ते १९८४ दरम्यान रेल्वेमंत्री होते. लोकसभेत निवडून जाण्यापूर्वी ते १९५२ ते १९८० या काळात पश्चिम बंगाल विधानसभेचे सदस्य होते. 

## संदर्भ
वर्ग:बंगाली राजकारणी
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय रेल्वेमंत्री
वर्ग:भारतीय उर्जामंत्री
वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:मालदाचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००६ मधील मृत्यू
चंचुपात्र

200px|right|thumb|चंचुपात्र
**चंचुपात्र** हे एक खूप साध्या प्रकारचे काचेचे पात्र असते जे तरल पदार्थ ढवळण्यास, मिश्रण करण्यास व ते गरम करण्यास सामान्यपणे अनेक प्रयोगशाळांत वापरले जाते. हे पात्र काचेचे असून दंडगोलाकार असते. ठेवलेल्या ठिकाणी न लवंडता नीट उभे रहावे म्हणून त्याचा तळ सपाट असतो. यातील बहुतेक प्रकारांना एक चोच अथवा चंचू असते, ज्यायोगे त्यातील तरल पदार्थ ओततांना ते सांडत नाहीत व त्याची धार पडते. या पात्राची धारण क्षमता उपयोगाप्रमाणे एक मिली ते अनेक लिटर्सपर्यंत असू शकते.

वर्ग:रसायनशास्त्र प्रयोगशाळा
परीक्षानळी

right|thumb|परिक्षानळी/परिक्षणनळी
रसायनांचे परीक्षण करण्यासाठी वापरण्यात येणारी काचेची नळीसदृश्य वस्तु. यात घडणारी क्रिया दिसावी म्हणुन ही बहुधा पातळ आणि नितळ काचेची बनविलेली असते. त्यातील द्रवपदार्थ/मिश्रण तापविणे आवश्यक असल्यास कठीण काचेपासुन बनविलेली परिक्षानळी (हार्ड ग्लास टेस्ट ट्युब) वापरतात.

वर्ग:रसायनशास्त्र प्रयोगशाळा
नरसाळे

right|thumb|प्रयोगशाळेतील नरसाळे
 प्रयोगशाळेत तसेच घरांत वापरण्यात येणारी विशिष्ट आकाराची नलिका असून त्याचे एक तोंड रुंद व दुसरे अरुंद असते.
ह्याचा उपयोग कोणत्याही निमुळत्या/अरुंद तोंड असलेल्या भांड्यात द्रव पदार्थ ओतण्यासाठी होतो. प्रयोगशाळेत वापरण्यात येणारे नरसाळे बहुधा काचेचे असते तर घरात वापरण्यात येणारे धातुचे असते.

वर्ग:रसायनशास्त्र प्रयोगशाळा
गोंधळेकर

**गोंधळेकर** हे मराठी आडनाव आहे. चित्पावन ब्राह्मणांत हे आडनाव आढळते.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* जनार्दन दत्तात्रय गोंधळेकर - मराठी चित्रकार.
* गजानन गोंधळेकर - मराठी चित्रपट दिग्दर्शक आणि निर्माते.
* दत्ता गोंधळेकर - हे मराठी चित्रपट कला दिग्दर्शक.
* सुप्रिया गोंधळेकर - चित्रपट आणि नाट्य अभिनेत्री.
* ग. वि. गोंधळेकर - मराठी प्रकाशक. जगद्धितेच्छु छापखाना आणि गोंधळेकर बुक डेपोचे मालक.
* सतीश गोंधळेकर - मराठी लेखक.

वर्ग:मराठी आडनावे
के. राममूर्ती

**वझापडी कुथापड्याची राममूर्ती** (जानेवारी १८, इ.स. १९४०- ऑक्टोबर २९, इ.स. २००२) हे काँग्रेस पक्षाचे तामिळनाडू राज्यातील ज्येष्ठ नेते होते. ते तामिळनाडू राज्यातील धर्मापुरी लोकसभा मतदारसंघातून इ.स. १९७७च्या लोकसभा निवडणुकीमध्ये तर तामिळनाडू राज्यातीलच कृष्णगिरी लोकसभा मतदारसंघातून इ.स. १९८०,इ.स. १९८४,इ.स. १९८९ आणि इ.स. १९९१च्या लोकसभा निवडणुकींमध्ये निवडून गेले. त्यांनी इ.स. १९९७ मध्ये तमाझिगा राजीव काँग्रेस नावाचा स्वतःचा प्रादेशिक पक्ष स्थापन केला आणि इ.स. १९९८ची लोकसभा निवडणुक अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम - भारतीय जनता पक्ष युतीबरोबर लढवली. ते त्या निवडणुकीत सेलम लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. त्यांनी जून इ.स. १९९१ ते जुलै इ.स. १९९१ या काळात पी.व्ही.नरसिंह राव यांच्या मंत्रीमंडळात कामगारमंत्री म्हणून तर मार्च इ.स. १९९८ ते ऑक्टोबर इ.स. १९९९ या काळात अटलबिहारी वाजपेयी यांच्या मंत्रीमंडळात पेट्रोलियम मंत्री म्हणून काम बघितले.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:भारतीय पेट्रोलियम मंत्री
वर्ग:भारतीय कामगारमंत्री
वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:धर्मापुरीचे खासदार
वर्ग:कृष्णागिरीचे खासदार
वर्ग:सेलमचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००२ मधील मृत्यू
वर्ग:तमिळ राजकारणी