open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
भारतातील हंगाम

भारतात साधारणत: चार प्रकारचे ऋतू पाहिले जातात. या हंगामात, देशात तापमानात भरीव बदल घडतात. भारतात अनुभवलेले विविध प्रकारचे हंगाम  खालीलप्रमाणे आहेत:

१)हिवाळाः सर्वसाधारणपणे जानेवारी आणि फेब्रुवारी महिन्यांचा कालावधी हा हिवाळ्याच्या सुरुवातीस मानला जातो. तथापि, उत्तर-पश्चिम भारतातील काही भागात डिसेंबरपासून हंगाम सुरू होतो. साधारणत: या मोसमातील सरासरी तापमान वायव्य क्षेत्रांमध्ये सुमारे १०-१५ अंश  सेल्सियस असते. मुख्य भूमी भारताच्या नैऋत्य भागात, सरासरी तापमान सुमारे२०-२५ अंश  सेल्सियस असते. पश्चिम हिमालय, उत्तर-पूर्व भाग आणि केरळ आणि तामिळनाडू या हंगामात पावसाचा अनुभव आहे.

२)उन्हाळा / मान्सूनपूर्व / वादळ / वादळ / हवामान: मार्च ते जून पर्यंत या हंगामात देशाचा अनुभव आहे. अंतर्गत द्वीपकल्प प्रदेशांमध्ये, सरासरी दैनंदिन तापमान ३०-३५ अंश  सेल्सियस इतके नोंदविले जाते. मध्य भारतातील दिवसा कमाल तापमान बऱ्याच भागात ४० अंश  सेल्सियस ओलांडते. काही प्रदेशांमध्ये दिवसा तापमान जास्त असते तर रात्री तापमानात कमी तापमानाची नोंद होते. या हंगामात देशाच्या किनारपट्टीच्या प्रदेशात हलके तापमान असते. जमीनी आणि समुद्री वा b्यांच्या प्रभावामुळे. वादळी वा rains्यासह गारांचा पाऊस आणि देशाच्या भूभागातील हवामानावर परिणाम झाला. हे वादळ उत्तर-पूर्व आणि पूर्वेकडील बिहार, आसाम आणि पश्चिम बंगालच्या भागात दिसते. वायव्य भारतातील मैदानावर, धुळीच्या वा with्यासह गरम आणि कोरडे वारे वारंवार अनुभवायला मिळतात.

३)पाऊस / नैऋत्य मॉन्सून: जुलै ते सप्टेंबर या काळातले महिने सर्वात लक्षणीय असतात. या हंगामात मान्सूनच्या तुलनेत देशातील एकूण पावसाच्या सुमारे ७५ % पावसाचा पुरवठा होतो. एखाद्या प्रदेशात एसडब्ल्यू मॉन्सूनचा नेमका कालावधी हंगामाच्या सुरुवातीस आणि माघारीच्या वेळेवर अवलंबून असतो. उदाहरणार्थ, ते पश्चिम राजस्थानात सुमारे७५ दिवस तर देशाच्या दक्षिण-पश्चिम भागात १२० दिवस राहते. एसडब्ल्यू मॉन्सून अरबी समुद्र आणि बंगालची उपसागर शाखा या दोन शाखांमध्ये पोहोचला. अरबी समुद्राची शाखा थार वाळवंटातील कमी दाबाच्या क्षेत्राकडे पसरते आणि बंगालच्या उपसागराच्या शाखापेक्षा जवळपास तीन पट मजबूत आहे. उत्तर गोलार्ध तापमान, एल निनो, बर्फाचे कवच, समुद्राच्या पृष्ठभागाचे तापमान आणि इतर बरेच काही देशातील पावसाळ्यावर परिणाम करणारे स्थानिक आणि जागतिक घटना आहेत. राजस्थानात १ सप्टेंबरपासून आणि देशाच्या काही उत्तर-पश्चिम भागात १५ सप्टेंबरपासून एसडब्ल्यू कमकुवत होण्यास सुरुवात होईल. भारतातील पावसाळे देशाच्या अर्थव्यवस्थेसाठी खूप महत्त्वाचे आहेत कारण त्याचा परिणाम शेतीवर होतो आणि देशाच्या मोठ्या प्रमाणात काम करणाforce्या लोकांचा तो मुख्य आधार आहे.

४)शरदऋतूतील मॉन्सून / ईशान्य मॉन्सून: हा हंगाम ऑक्टोबर ते डिसेंबर या काळात देशात आहे. हा एक संक्रमण हंगाम आहे जो देशाच्या उपखंडात उत्तर-इस्टर्ली वारा शासन स्थापनेशी संबंधित आहे. देशातील बऱ्याच भागामध्ये थंड, कोरडे आणि दाट मध्य आशियाई हवाई लोकांचा अनुभव आहे. या हंगामात तामिळनाडू, केरळ, कर्नाटक आणि आंध्र प्रदेशच्या काही भागात त्यांच्या एकूण पावसाच्या सुमारे ३५ % पाऊस पडतो. ऑक्टोबरमध्ये सरासरी तापमानात ३८ ऑक्टोबर से ते नोव्हेंबरमध्ये २८ अंश सेल्सियस तापमान कमी होते. या हंगामाच्या वैशिष्ट्यपूर्ण वैशिष्ट्यांमध्ये आर्द्रता पातळीत घट आणि मध्य आणि उत्तर भारतातील बऱ्याच भागात स्वच्छ आकाश यांचा समावेश आहे.
वाळकी (दौंड)

**वाळकी** हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील दौंड तालुक्यातील एक गाव आहे.
## भौगोलिक स्थान
**वाळकी** हे गाव पुणे जिल्ह्यातील दौंड तालुक्यात स्थित आहे. हे गाव तालुक्याच्या सीमेवर आहे. तालुक्यातील सर्वात जास्त क्षेत्रफळ असलेले हे गाव आहे. मुळा-मुठा व भिमा नदीच्या संगमावर हे गाव वसलेले आहे. गावात थोरात घराण्याची ऐतिहासिक गढी व वाडे सुस्थितीत आहे.

## इतिहास
१७व्या शतकात वाळकी हे गाव पुणे प्रांतातील सांडस तर्फेत येत असत. १७व्या शतकाच्या उत्तरार्धात मराठा सरदार सेखोजी थोरात दिनकरराव यास फौजेच्या खर्चासाठी सांडस तर्फेत एकूण सहा गावांचा सरंजाम मिळाला. वाळकी, बोरी भडक, भावडी, सिरसवाडी, डाळिंब, तरडे अशी या सहा गावांची नावे. पुढे या सरंजामाचा कारभार पाहण्याकरिता थोरात दिनकरराव घराण्याची एक शाखा विरगाव येथून वाळकी येथे स्थायिक झाली.

## हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा  आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ४२० मिमी पर्यंत असते.

## लोकजीवन
## प्रेक्षणीय स्थळे
अनेक इतिहासप्रेमी थोरात घराण्याच्या ऐतिहासिक गढी व वाड्याला भेट द्यायला येतात.

## नागरी सुविधा
## जवळपासची गावे
## संदर्भ
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 

वर्ग:दौंड तालुक्यातील गावे
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
राष्ट्रीय चळवळीचे मूलभूत कार्य

उदारमतवादी कालखंडात काँग्रेसच्या नेत्यांनी लोकजागृतीचे केलेले कार्य भारतीय स्वातंत्र चळवळीतील पायाभूत कार्य मानता येते. काँग्रेसने या काळात सनदशीर मार्गाचा अवलंब करून ब्रिटिश शासनाबरोबर संघर्ष न करता सहकार्य करण्याची भूमिका घेतली. या काळात राष्ट्रीय काँग्रेसने समान प्रश्नावर देशातील लोकांना एकत्र आणण्याचे काम केले.समाजातील निरनिराळ्या घटकांना संघटीत करण्याबरोबर भारतीयामध्ये राष्ट्रवादाच्या विचाराचा प्रचार करण्याच्या कार्याला काँग्रेसने चालना दिली. विविध प्रांतात कार्य करणाऱ्या राष्ट्रवादी संघटनाना एकत्रितपणे विचारविनिमय करण्याची व चळवळीचा पुढील मार्ग ठरविण्याची संधी याद्वारे प्राप्त झाली. काँग्रेसने केलेल्या या कार्यामुळे राष्ट्रवादी विचारांनी प्रभावित झालेले अनेक तरून काँग्रेसच्या कार्यात सहभागी झाले. पुढील काळात काँग्रेसच्या राष्ट्रीय चळवळीच्या गतीमान्तेला या तरुणांनी महत्त्वपूर्ण सहकार्य केले, म्हणून उदारमतवादी कालखंडातील काँग्रेसचे कार्य हे पुढील काळातील राष्ट्रवादी चळवळीचे पायाभूत कार्य होते असे मानता येते. या काळात पुष्कळदा ब्रिटिश राज्यकर्त्यांनी काँग्रेसविरोधी भूमिका घेतली असली , काँग्रेसच्या हालचालींना प्रतिबंध करण्याचा प्रयत्न केला असला तरीही अधिवेशनास येणाऱ्या सदस्यांचा संखेत दरवर्षी वाढ होत गेली. ही वाढ म्हणजे या काळात राष्ट्रवादी विचारांचा प्रसार करण्यात काँग्रेसला आलेल्या यशाचा पुरावाच होय.
सर्शा रोनान

**सर्शा उना रोनान** (जन्म १२ एप्रिल १९९४ ) ह्या एक आयरिश अभिनेत्री आहेत. त्या त्यांच्या लहान वयात केलेल्या नाटकांसाठी प्रसिद्ध आहेत. त्यांना विविध पुरस्कारांनी सन्मानित केले गेले आहे. त्यापैकी काही आहेत गोल्डन ग्लोब पुरस्कार आणि अकॅडमी पुरस्कार. त्यांना अकॅडमी पुरस्कारासाठी चार वेळा नामांकने मिळाली आणि पाच ब्रिटिश अकादमी फिल्म अवार्ड्स मिळाली.
## बालपण
सर्शा उना रोनान ह्यांचा जन्म १२ एप्रिल १९९४ साली द ब्रोन्क्स, न्यू यॉर्क सिटी, अमेरिका येथे झाला. त्यांचे आई-वडील मोनिका आणि पॉल रोनन दोघेही डब्लिनचे आहेत. त्यांचे वडील अभिनेता म्हणून न्यू यॉर्क मध्ये प्रशिक्षण घेण्याआधी बांधकाम क्षेत्रात काम करत होते आणि आईने लहानपणी अभिनय क्षेत्रात काम केले होते.
रोनन ह्यांच्या तिसऱ्या वर्षी त्यांचा परिवार पुन्हा डब्लिनला परत आला. 
रोनान काही काळासाठी अर्डाट्टीन काउंटी येथे राहिल्या. तिथे असताना त्या अर्डाट्टीन नॅशनल स्कूलमध्ये शिकल्या.

## कारकीर्द 
रोनन ह्यांनी २००३ साली आयरिश नाटक ‘द क्लिनिक’मधून अभिनयाच्या क्षेत्रात  पदार्पण केले आणि त्यांनी ‘आय कूड नेव्हर बी युअर वूमन’ ह्या एका विनोदी चित्रपटातून पदार्पण केले(२००७). त्या 'अॅटोनमेन्ट' ह्या चित्रपटातील भूमिकेनंतर प्रसिद्ध झाल्या. ह्या चित्रपटाकरता त्यांना उत्कृष्ट साहाय्यक अभिनेत्री म्हणून अकादमी अवार्डसाठी नामांकन मिळाले. रोनन ह्यांनी त्यानंतर खून झालेल्या मुलीची भूमिका ‘द लव्हली बोनस’(२००९) मध्ये केले आणि त्यानंतर त्या ‘हॅना(२०११)’ मध्ये एका किशोरवयीन मारेकऱ्याच्या भूमिकेत दिसल्या. ‘द ग्रँड बुडापेस्ट हॉटेल(२०१४)’ ह्या चित्रपटात त्यांनी थोडा भाग साकारला. त्यांनी ‘ब्रुकलीन(२०१५)’ ह्या चित्रपटात साकारलेल्या भूमिकेचे समीक्षकांकडून कौतुक झाले. ग्रेटा जर्वीग ह्यांच्या ‘लेडी बर्ड'(२०१७)मधील उच्च माध्यमिक शाळेत शिकणाऱ्या मुलीच्या भूमिकेसाठी आणि जर्वीग ह्यांच्याच लिटील वूमन(२०१९) मधील ‘जो मार्च’ या भूमिकेसाठी त्यांना उत्कृष्ट अभिनेत्री म्हणून अकादमी अवार्डसाठी नामांकन मिळाले.  त्यांना त्यांच्या लेडी बर्ड मधील भूमिकेसाठी गोल्डन ग्लोबचा उत्कृष्ट अभिनेत्री पुरस्कार मिळाला.
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९९४ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:गोल्डन ग्लोब पुरस्कारविजेते
वर्ग:इंग्लिश नाट्य अभिनेत्री
इ.स. २०२० मधील मराठी चित्रपटांची यादी

इ.स. २०२० मध्ये प्रदर्शित झालेल्या मराठी चित्रपटांची यादी खालीलप्रमाणे आहे.

## जानेवारी ते मार्च 
## एप्रिल ते जून 
## हे सुद्धा पहा 
* मराठी चित्रपटांची यादी
* मराठी चित्रपटसृष्टी

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी चित्रपट यादी
वर्ग:इ.स. २०२० मधील मराठी चित्रपट
कोरोनाव्हायरस एचकेयू १५

कोरोनाव्हायरस एचकेयू 15, हा पोरसिन कोरोनाव्हायरस एचकेयू 15 (चीन)च्या हॉंगकॉंगमधील पाळत ठेवण्याच्या अभ्यासात प्रथम सापडलेला एक विषाणू आहे. फेब्रुवारी 2014 मध्ये, अमेरिकेच्या ओहायो राज्यात क्लिनिकल डायरिया रोग असलेल्या डुकरांमध्ये पोरकोव्ह एचकेयू 15ला ओळखले गेले.अमेरिकेच्या एका ताणांचे संपूर्ण जीनोम प्रकाशित केले गेले आहे.तेव्हापासून, त्याची ओळख कॅनडामधील डुक्कर शेतात आहे.या विषाणूचा संदर्भ पोर्सीन कोरोनाव्हायरस एचकेयू 15, स्वाइन डेल्टाकोरोनाव्हायरस आणि पोरसिन डेल्टाकोरोनाव्हायरस असा आहे.

## संदर्भ 
झीबुहार, जे.; वगैरे वगैरे. (16 सप्टेंबर 2015). "कोरोनाविरीडे कुटुंबात 12 नवीन प्रजाती तयार करा" विषाणूंच्या वर्गावरील आंतरराष्ट्रीय समिती (आयसीटीव्ही). पी. 5. 10 मार्च 2020 रोजी पुनर्प्राप्त.

वर्ग:कोरोनाव्हायरस
बॅरी कॉमनर

**बॅरी कॉमनर**(जन्म: २८ मे १९१७ व मृत्यू: ३० सप्टेंबर २०१२) हे प्रसिद्ध अमेरिकन जीवशास्त्रज्ञ आधुनिक पर्यावरणीय चळवळींच्या संस्थापकांपैकी एक आहेत. शिक्षक आणि कार्यकर्ता अशा दोन्ही भूमिकांतून सोप्या भाषेत विज्ञान समजावून सांगत त्यांनी पर्यावरण शास्त्र माणसापर्यंत नेले.

## जन्म व शिक्षण 
रशियामधून स्थलांतरित झालेल्या मध्यमवर्गीय कुटुंबात ब्रुकलिन,न्यू यॉर्क येथे कॉमनर यांचा २८ मे १९१७ साली जन्म झाला. त्यांनी कोलंबिया विद्यापीठातून प्राणीशास्त्रात पदवी तर हार्वर्ड विद्यापीठातून पदव्युत्तर पदवी व पीएचडी प्राप्त केली. त्यानंतर जीवशास्त्रात प्राध्यापक, नौदलात लेफ्टनंट, सायन्स इलस्ट्रेटेडचे सहयोगी-संपादक अशी त्यांची कारकीर्द सुरू झाली.

## कार्य 
सेंट लुईस येथे वॉशिंग्टन विद्यापीठात ‘प्लांट फ़िजिओलॉजी’चे प्राध्यापक म्हणून त्यांनी ३४ वर्षे अध्यापन केले. १९६६ मध्ये त्यांनी ‘सेंटर फॉर बायोलॉजी ऑफ नॅचरल सिस्टम्स’ या संस्थेची स्थापना केली. विषाणू, पेशीचे चयापचय आणि जिवंत उतींवरील किरणोत्साराचा प्रभाव अशा विषयांवर त्यांनी संशोधन केले. त्यांनी अनेक शोधनिबंध प्रसिद्ध केले. १९६० च्या दशकातील विज्ञान माहिती चळवळ आणि ७०व्या दशकातील ऊर्जाविषयक चर्चांमध्ये त्यांचा सहभाग होता. अणुस्फोट चाचण्या, रासायनिक व औद्योगिक प्रदूषण आणि पर्यावरणीय ऱ्हास यांच्या विरोधातील जाहीर मोहिमांत ते सहभागी होते. १९८१मध्ये कॉमनर यांनी अल्बर्ट आईन्स्टाईन कॉलेज ऑफ मेडिसिनच्या सामुदायिक आरोग्याचे प्राध्यापक म्हणून काम केले. कॉमनर यांनी अनेक वैज्ञानिक शोधनिबंध आणि पुस्तके लिहिली.

## बॅरी कॉमनर यांचे पर्यावरणाचे चार नियम 
* ‘निसर्गात सर्व काही इतर सर्व गोष्टींशी जोडलेले आहे’- सर्व पर्यावरणीय यंत्रणा एकमेकांशी जोडलेल्या व संतुलित आहेत, जर एखाद्या नैसर्गिक परिसंस्थेचा काही भाग खराब झाला अथवा त्यावर ताण आला तर तो व्यापक समस्या निर्माण करू शकतो.
* ‘प्रत्येक गोष्ट कुठेतरी जाणं क्रमप्राप्त आहे’- निसर्गात ‘कचरा’ नसतो आणि तो फेकून देता येईल अशी जागाही नसते. पदार्थाच्या अविनाशित्वाच्या भौतिकशास्त्रातील मूळ नियामाचेच हे एक अनौपचारिक रूप आहे.
* ‘निसर्गाकडे सर्वोत्तम ज्ञान आहे’- मानवाने निसर्गात सुधारणा करण्यासाठी तंत्रज्ञान विकसित केले पण नैसर्गिक प्रणालीत बदल करणे त्या प्रणालीसाठी हानिकारक असू शकते. त्याचा दुष्परिणाम शेवटी सर्वांवरच होतो.
* ‘फुकट काहीही मिळत नाही’- आधीचे तीनही नियम या नियमात अंतर्भूत आहेत.मानवी प्रयत्नांनी निसर्गातून काही काढून घेतले तर त्याची परतफेड करायला हवी. ही किंमत टाळता येणार नाही. विलंब झाला तरी ती चुकवावी लागेल.

## मृत्यू 
बॅरी कॉमनर यांचा मृत्यू ३० सप्टेंबर २०१२ साली वयाच्या ९५व्या वर्षी झाला.

## बॅरी कॉमनर यांना प्राप्त पुरस्कार  
पर्यावरणसंबंधीच्या कार्यासाठी अमेरिकन असोसिएशन फॉर ॲडव्हान्समेंट ऑफ सायन्सने त्यांना न्युकोंब क्लिवलॅंड पुरस्कार दिला. २०१५ मध्ये क्वीन्स कॉलेजमधील ‘सेंटर फॉर बायोलॉजी ऑफ नॅचरल सिस्टम्स’चे नाव ‘बॅरी कॉमनर सेंटर फॉर हेल्थ अँड एन्व्हायर्नमेंट’ असे ठेवण्यात आले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:जीवशास्त्रज्ञ
मृणालिनी वनारसे

मृणालिनी वनारसे या पर्यावरणाधारित तत्त्वज्ञानच्या अभ्यासक, संशोधक व लेखक आहेत. त्या गेली दहाहून अधिक वर्षे 'Natural Resource Management and Environmental Education' या क्षेत्रात काम करीत आहेत.  त्यांचे वास्तव्य पुणयात असते.  त्यांची राहणी त्याच्या पर्यावरणविषयक धोरणांना धरूनच असते.

## मृणालिनी वनारसे यांनी लिहिलेली पुस्तके
* आपली भूमी आणि आपण
* Environmental Education : Learning to Teach
* घाटमाथा (कादंबरी)
* निर्झर गान (संपादित; निर्मल गंगा अभियानांतर्गत ओढ्याच्या पुनर्जीवनासाठी मार्गदर्शिका)
* प्रतीक (कथासंग्रह)
* प्रश्नांचा दिवस (बालसाहित्य)

वर्ग:पर्यावरण
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:एक ही संदर्भ नसलेले लेख
एलईडी दिवा

एक एलईडी दिवा किंवा एलईडी लाइट बल्ब प्रकाश फिक्स्चरमध्ये वापरण्यासाठी विद्युत प्रकाश आहे.जो एक किंवा अधिक प्रकाश-उत्सर्जक डायोड (एलईडी) वापरून प्रकाश तयार करतो.

एलईडी दिव्यांचे समतुल्य तप्त झालेल्या दिवांपेक्षा कितीतरी पटीने जास्त काळ आयुष्य असते आणि बहुतेक प्रतिदिप्त दिव्यांपेक्षा जास्त कार्यक्षम असतात. काही एलईडी चिप्स प्रति वॅटमध्ये 3०3 पर्यंत लुमेन्स उत्सर्जित करण्यास सक्षम असतात.

मुख्य विद्युत लाईनवरून चालवताना एलईडी दिवे इलेक्ट्रॉनिक एलईडी ड्रायव्हर सर्किट आवश्यक असतात आणि या सर्किटमधील तोटा म्हणजे दिवा वापरण्याची एलईडी चिप्सची कार्यक्षमता कमी असते.

सर्वात कार्यक्षम व्यावसायिकपणे उपलब्ध एलईडी दिव्यांमध्ये प्रति वॅट 200 लुमेनची क्षमता (एलएम / डब्ल्यू) आहे.एलईडी दिवा बाजारपेठ पुढच्या दशकात १२ पटीने वाढण्याचा म्हणजेच २०१४ मध्ये २ अब्ज पासून ते २०२३ मध्ये २५ अब्ज पर्यंत अंदाज आहे. वार्षिक वाढीचा दर (सीएजीआर) २% आहे. 

२०१६ पर्यंत, बरीच एलईडी एक गरमागरम दिव्यासाठी आवश्यक असलेल्या उर्जेपैकी केवळ 10% उर्जा वापरतात.चमकणाऱ्या दिव्या प्रमाणेच (आणि बहुतेक प्रतिदिप्त दिव्यांविपरीत), एलईडी लगेचच उशीर केल्याशिवाय पूर्ण चमकतात. प्रतिदिप्त लाइटिंग प्रमाणेच वारंवार स्विच चालू आणि बंद केल्यास आयुर्मान कमी होत नाही.                 

काही एलईडी दिवा प्रणाली लुमेनमध्ये प्रकाश उत्पादन, वॅटमधील उर्जा, केल्विनमधील तापमान किंवा "उबदार पांढरा", "थंड पांढरा" किंवा "उजेड" असे रंग वर्णन,कार्यरत तापमान श्रेणी आणि कधीकधी ल्युमेन्समध्ये समान आउटपुट वितरित करणाऱ्या तप्त दिव्याचे समतुल्य वॅटेज दर्शवते. एलईडीची दिशात्मक उत्सर्जन वैशिष्ट्ये दिव्यांच्या रचनेवर परिणाम करतात. एकल पॉवर एलईडी किती वेळा जास्त उर्जा वापरून तप्त प्रकाशमय दिवा म्हणून प्रकाश उत्पादन करू शकते, बहुतेक सामान्य प्रकाशयोजनांमध्ये एकाधिक एलईडी वापरल्या जातात. हे सुधारित खर्च, प्रकाश वितरण, उष्णता नष्ट होणे आणि शक्यतो रंग-प्रस्तुतीकरण वैशिष्ट्यांसह दिवा बनवू शकते.      

एलईडी थेट चालू (डीसी) वर चालतात, तर मुख्य प्रवाह लागोपाठ चालू (एसी) असतो आणि सामान्यत: एलईडी स्वीकारू शकत असलेल्यापेक्षा जास्त व्होल्टेजवर असतो.       

##  **इतिहास** 
**एलईडी दिवे लावण्यापूर्वी मोठ्या प्रमाणात सामान्य (पांढऱ्या) लाइटिंगसाठी तीन प्रकारचे दिवे वापरण्यात आले:**

ज्वलनशील दिवे,जे विद्युत प्रवाहाने गरम झालेल्या चमकत्या तंतुसह प्रकाश तयार करतात. हे अतिशय अकार्यक्षम आहेत, ज्याची चमकदार कार्यक्षमता 10-17 लुमेन / डब्ल्यू आहे आणि 1000 तासांचे आयुष्य देखील कमी आहे. सामान्य प्रकाशयोजनांमधून ते टप्प्याटप्प्याने घेतले जात आहेत. तापदायक दिवे सूर्यप्रकाशासारख्या प्रकाशाचा काळा रंग सतत स्पेक्ट्रम तयार करतात आणि म्हणून उच्च रंग प्रस्तुतीकरण निर्देशांक (सीआरआय) तयार करतात.
एलईडी दिव्यांची माळ

एलईडी हा एक प्रकारचा डायोड आहे. एलईडी दिव्यांच्या माळाचा उपयोग विविध प्रकारच्या विधुत रोशनाई साठी केला जातो. एलईडी माळेला विजेचे प्रमाण खूप कमी लागते.“लाइट इमिटींग डायोड” असा त्याचा फुल फॉर्म आहे.

एलईडीची पोलारिटी ओळखता येणे गरजेचे आहे. यामुळे एलईडी बल्ब जळत नाहीत.

## **महत्त्व आणि गरज** 
एलईडी दिव्यांच्या माळे पासून लाइटची बचत होऊन माणसांची गरज भागवली जाते. त्यामुळे पैशांची बचत ही होते.माळेचे आकारमान छोटे व वजनाने कमी असल्याने ती कुठेही राहू शकते.

एल्‌ईडीचा वापर आता सर्वत्र झाला असून विविध उपकरणांत दिव्यांच्या साह्याने  सूचना देण्यासाठी एल्‌ईडीचा वापर केला जातो. एलईडी दिव्यांचा माळेला ऐका सर्किट सहयाने तिची गतीवर नियंत्रण करू शकतो. यामध्ये विजेची खूप बचत होते. या सर्व दृष्टीने एलईडी माळ ही खूप महत्त्वाची व गरजेची वाटते.

## **उद्दिष्ट** 
एलईडी माळ असल्याने तिचा कुठल्याही व्यक्तीच्या डोळ्याला त्रास होणार नाही. कमी खर्चात हा माळ बनते. तीची क्षमता दीर्घकाळ टिकू शकते.  

## **एलईडी माळा बनवण्याची कृती** 
एलईडी माळा बनवण्यासाठी डायोड, रेजिस्टर, इलेक्ट्रोलिटिक कॅपॅसिटर सिरामिक कॅपॅसिटर, एलईडी  बल्ब ,वायर, होल्डर-कॅप, सोल्डर वायर, सोल्डर वायर, इंसुलेशन टेप आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे   सोल्डरिंग गण हे सर्व आवशक आहे. ही सर्व साहित्य बाजारात कमी दरात उपलब्ध आहेत. एलईडी माळा बनविण्यासाठी ४ ते ५ व्यक्ती गरज असते . वेणी विणून माळेला बल्ब सोल्डरिंग गणच्या सहयाने बनविणे . 

        समजा ५० बल्बची  माळ बनविण्यासाठी  काही लागणारी साहित्य पुढील प्रमाणे :-पहिल तर २ mm एलईडी बल्ब ५० , होल्डर कॅप ५० ,वायर १५ मी. , रेजिस्टर (१००० k Ω ) १ , रेजिस्टर (१००k Ω ) १, डायोड (IN 4007) ४ , सोल्डर वायर १ , कॅपसिटर - इलेक्ट्रोलेटीक (१०µF)  १, कॅपसिटर - सिरॅमिक (४७०K) १ , पी. सी. बी. १ , इंसुलेशन टेप १ , मल्टीमीटर १ इ. साहित्याची गरज असते. माळेची सर्व आकृति नुसार जोडणी करून घ्यावी. हे करताना दक्षता ही घ्यावी .  

## **एलईडी माळेचे प्रकार** 
असंख्य प्रकारच्या एलईडी माळा आहेत.

५० एलईडी बल्बच्या माळ ,१०० एलईडी बल्बची माळ, वेणी माळ ,अशा प्रकारच्या एलईडी माळा असतात.
आनंदराव देशपांडे

ॲडव्होकेट **आनंदराव देशपांडे** हे महाराष्ट्रातले अभिनेते व मराठी लेखक आहेत. ते बी.काॅम., एम.ए.(इतिहास), एल्एल.बी. आहेत, व वकिली करतात.
 	
## अभिनय
* शिवछत्रपति प्रतिष्ठानने निर्मिलेल्या बाबासाहेब पुरंदरे दिग्दर्शित जाणता राजा या महानाट्यात आनंदराव देशपांडे यांचा १९८८पासून सहभाग आहे. त्या नाटकाच्या २७५हून अधिक प्रयोगांत आनंदरावांनी मध्यमवयीन शिवाजीची, आणि सूत्रधार शाहीराची भूमिका केली आहे. या प्रयोगाच्या निमित्ताने आनंदरावांनी १९९७ साली अमेरिकेचा व २०१५ साली इंग्लंडचा दौरा केला आहे.
* विनय धुमाळे निर्मित व दिग्दर्शित 'लोकमान्य' या लोकमान्य टिळकांच्या जीवनावर आधारित दूरचित्रवाणीवरील हिंदी मालिकेत आद्य क्रांतिकारक वासुदेव बळवंत फडके यांची भूमिका आनंदरावांनी केली होती. 	
* मृणाल कुलकर्णी दिग्दर्शित ' रमा माधव ' व दिग्पाल लांजेकर दिग्दर्शित 'फर्जंद' व 'फत्तेशिकस्त' या ऐतिहासिक चित्रपटांतून आनंदरावांनी कामे केली आहेत.

## सल्लागार आणि मार्गदर्शक
*  शिवछत्रपति प्रतिष्ठानच्या वतीने पुण्याजवळच्या आंबेगाव येथे साकारल्या जाणाऱ्या शिवसृष्टीच्या भव्य प्रकल्पाचे आनंदराव देशपांडे हे सल्लागार आहेत. 
* 'फर्जंद' व 'फत्तेशिकस्त' या ऐतिहासिक चित्रपटांतून आनंदरावांनी कामे केली आहेत. 
* ते १९९०पासून ३ राष्ट्रीयकृत बँका, ७ सहकारी बँका, ३ खाजगी वित्तीय संस्था व इंडियन ऑईल काॅर्पोरेशन या राष्ट्रीय संस्थेचे कायदेशीर सल्लागार आहेत.

## लेखन
* आनंदराव देशपांडे यांनी गो.नी. दांडेकरांच्या 'पुनर्भेट - गोनीदांच्या साहित्यकृतीची 'हे पुस्तक लिहिले आहे.
* त्यांचे दुर्गभ्रमंतीतील अनुभवांवर आधारित 'कातळमनीचा ठाव' हे ललित लेखांचे पुस्तकही प्रकाशित झाले आहे.

## सन्मान
* आनंदराव देशपांडे हे गोनीदा दुर्गप्रेमी मंडळाच्या वतीने आयोजित केल्या जाणाऱ्या दुर्ग साहित्य संमेलनाचे संस्थापक अध्यक्ष आहेत.
* महाराष्ट्र राज्य नाट्य परीक्षण मंडळाचे सदस्यत्व.

वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
माधवी मुद्गल

**माधवी मुद्गल** ( ४ ऑक्टोबर १९५१, दिल्ली)  एक भारतीय शास्त्रीय नृत्यांगना आहेत. त्या ओडिसी नृत्य शैलीसाठी प्रसिद्ध आहेत. संस्कृती  पुरस्कार (१९८४), पद्मश्री पुरस्कार (१९९०), ओरिसा राज्य संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार (१९९६), फ्रेंच सरकारचा ग्रँड मेडेल डेला विले (१९९७), केंद्रिय संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार (२०००) , दिल्ली राज्य परिषद सन्मान (२००२) आणि नृत्य चुडामणी ही उपाधी (२००४)  असे अनेक पुरस्कार त्यांना लाभले आहेत.
## बालपण
माधवी मुद्गल यांचे वडील म्हणजे नवी दिल्लीतील हिंदुस्थानी संगीत आणि शास्त्रीय नृत्य यासाठी सर्वात प्रसिद्ध असलेल्या गांधर्व महाविद्यालयाचे संस्थापक प्राध्यापक विनयचंद्र मौदगल्य. माधवी मुद्गल यांना आपल्या कुटुंबाकडूनच कला आणि नृत्य प्रेमाचा वारसा मिळाला. त्या स्वर्ण-सरस्वती यांच्याकडून भरतनाट्यम तसेच आणि दुर्गा लाल आणि बिरजू महाराज यांच्याकडून कथक शिकल्या. वयाच्या चौथ्या त्यांनी पहिले सार्वजनिक सादरीकरण केले. गुरू श्री. हरेकृष्ण बेहरा यांच्या योग्य मार्गदर्शनाखाली त्यांनी ओडिसी नृत्याच्या शिक्षणाला सुरुवात केली. सुरुवातीला त्या  भरतनाट्यम आणि कथक शिकल्या तरीही शेवटी त्यांनी ओडिसी नृत्याला आपल्या अभिव्यक्तीचे माध्यम म्हणून निवडले. महान गुरू केलुचरण महापात्रांच्या मार्गदर्शनाखाली त्यांचे ओडिसी कला कौशल्य उत्तम प्रकारे बहरून आले.

## नृत्यक्षेत्रातील कारकीर्द
नृत्यदिग्दर्शनाच्या क्षेत्रातील माधवी मुद्गल यांचे कौशल्य आणि नवोदित कलाकारांना ओडीसी नृत्यातील बारकावे शिकवण्यासाठी आणि त्यांना प्रोत्साहन देण्यासाठीची बांधिलकी यासाठी त्या जगभरात विख्यात आहेत.
जगभरातील नृत्य महोत्सवांमध्ये त्यांच्या सादरीकरणाचे कौतुक झाले आहे. यामध्ये युकेचा एडिंबरो आंतरराष्ट्रीय नृत्य महोत्सव, अमेरिकेतील भारतीय महोत्सव; सर्व्हेंटिनो महोत्सव, मेक्सिको; व्हिएन्ना नृत्य महोत्सव, ऑस्ट्रिया; भारतीय नृत्य महोत्सव, दक्षिण आफ्रिका; भारतीय संस्कृती सण, साओ पाउलो, ब्राझील; भारतीय संस्कृती दिवस, हंगेरी; लंडन; ॲोविग्नॉन फेस्टिव्हल, फ्रान्स; पिना बाशचा उत्सव, वुपरताल आणि बर्लिन फेस्पीइल, जर्मनी; आणि इटली, स्पेन, लाओस, व्हिएतनाम, मलेशिया, जपान आणि भारतीय उपखंडातील महोत्सवांचा समावेश आहे. ओडिसी नृत्याला ध्वनीचित्रफितींच्या सादरीकरणांच्या तसेच मैफिली, भारतात खास नृत्य महोत्सवांचे आयोजन या माध्यमातून भारतीय शास्त्रीय नृत्य प्रकारांपैकी एक म्हणून स्थान देण्यामध्ये त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली. गुरू केलुचरण महापात्रा यांनी माधवी यांना आपली शिष्या म्हणून स्वीकारले, तो दिवस आपल्या आयुष्यातील सर्वात अविस्मरणीय दिवस आहे, असे त्यांना वाटते. ते संगीतकार, संगीत संयोजक देखील आहेत आणि १९९५ पासून गांधर्व महाविद्यालय, नवी दिल्लीचे प्राचार्य आहेत. आपली भाच्ची, मधुप मुद्गल यांची मुलगी आरुषी यांना माधवी मुद्गल यांनी ओडीसी नृत्याचे प्रशिक्षण दिले. तिने आपले पहिले एकल ओडीसी सादरीकरण २००३ मध्ये केले. २००८ मध्ये जर्मन नृत्यदिग्दर्शक पीना बाउश यांनी आयोजित केलेल्या आंतरराष्ट्रीय नृत्य महोत्सव २००८ मध्ये भाग घेणारी ती एकमेव भारतीय नृत्यांगना होती. यामध्ये तिने बागेश्री हा  स्वतः नृत्यदिग्दर्शन केलेला प्रकार सादर केला. माधवी मुदगल यांचे दुसरे भाऊ मुकुल मुदगल दिल्ली उच्च  न्यायालयाचे निवृत्त मुख्य न्यायाधीश आहेत.

## संदर्भ
वर्ग:भारतीय नृत्यरचनाकार
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९५१ मधील जन्म
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
वर्ग:ओडिसी नृत्यांगना
वर्ग:भारतीय नर्तक
बी आय एस हॉलमार्क

**बी आय एस हॉलमार्क** ही मौल्यवान धातूंची शुद्धता प्रमाणित करणारी प्रणाली आहे.भारत ही जगातील सोने आणि सोन्याच्या दागिन्यांची दुसऱ्या क्रमांकाची बाजारपेठ आहे. भारतात विकल्या जाणाऱ्या सोने आणि चांदीच्या दागीन्यांच्यासाठी बी आय एस हॉलमार्क ही धातूची शुद्धता प्रमाणित करणारी प्रणाली आहे. भारतीय मानक ब्युरोने घालून दिलेल्या निर्देशांनुसार दागिन्यांमधील धातूची शुद्धता प्रमाणित केली जाते.

## सोने 
भारतात सोने दागिन्यांसाठी हॉलमार्क प्रणाली एप्रिल २००० मध्ये अस्तित्वात आली. या प्रणालीत पुढील प्रमाणांचा आधार आहे 
* IS 1417( सोने आणि सोन्याचे मिश्र धातूंपासून बनवलेले दागिने आणि वस्तू यांचे वर्ग)
* IS 1418(सोने बुलियन, सोन्याचे मिश्र धातू, दागिने आणि वस्तू यांच्या शुद्धतेची तपासणी)
* IS 2790 (२३,२२,२१,२०,१९,१७,१६,१४ आणि ९ कॅरेटचे सोन्याच्या मिश्र धातूच्या उत्पादनाची मार्गदर्शक तत्त्वे)
* IS 3095 (सोने दागिना बनवताना वापरले जाणारे जोड धातू)

## बी आय एस हॉलमार्क 
सोने दागीन्यांच्यासाठी असलेल्या हॉलमार्क प्रणाली मध्ये पुढील गोष्टी अंतर्भूत आहेत.
* बी आय एसचे चिन्ह (लोगो)
* सोन्याची शुद्धता - २२ कॅरेट साठी 22K916, १८ कॅरेट साठी 18K750, १४ कॅरेट साठी 14K585
* शुद्धता तपासणी केंद्राचे चिन्ह 
* सोनाराचे/ व्यावसायिकाचे चिन्ह

## चांदी 
भारत मानक ब्युरोने चांदीच्या दागिन्यांच्या साठी IS 2112 प्रमाणाप्रमाणे शुद्धता प्रणाली २००५ पासून कार्यान्वित केली आहे.

## शुद्धता तपासणी आणि हॉलमार्क करणारी केंद्रे 
दागिन्यांच्या शुद्धतेची तपासणी आणि त्यावर उमटवली जाणारी मोहोर ही त्याकरिता नियुक्त केलेल्या  केंद्रांवरच होऊ शकते. ही खाजगी केंद्रे ही बीस प्रमाणित आहेत आणि ती बी आय एसच्या निर्देशांच्या नुसार काम करतात.

## कायदेशीर तरतूद 
हॉलमार्क केलेलेच दागिने विकणे हे भारतात दि १५ जानेवारी २०२१ पासून बंधनकारक आहे.  हॉलमार्क हे ग्राहक हिताचे असल्यामुळे ग्राहकांची याला पसंती आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:प्रमाणीकरण संस्था
ऑर्थोहॅन्टा विषाणू

**ऑर्थो हॅन्टा विषाणू**  (किंवा **हंताविषाणू** (*हंता व्हायरस*) हा एक एकल, आच्छादित, नकारात्मक अर्थाने आरएनए व्हायरस आहे. हे विषाणू सामान्यपणे उंदीरांना संक्रमित करतात परंतु त्यांच्यात आजार उद्भवत नाहीत. उंदीर मूत्र, लाळ किंवा विष्ठ यांच्या संपर्कातून मानवांना हंताविषाणूची लागण होऊ शकते.

## विषाणूशास्त्र 
**वर्गीकरण**

हंता व्हायरस बन्याव्हायरस आहे. बन्याव्हायरस ऑर्डर बारा कुटुंबांमध्ये विभागली आहे. या ऑर्डरच्या सर्व सदस्यांप्रमाणेच हंताव्हायरसमध्ये तीन नकारात्मक अर्थाने, एकल-अडकलेल्या आरएनए सेगमेंट्सचा समावेश जनुकांमध्ये असतो म्हणून नकारात्मक अर्थाने आरएनए व्हायरस  वर्गीकृत केले जातात.
इतर बुनियाविरलेस कुटुंबातील सदस्य सामान्यत: आर्थ्रोपॉड-जनित विषाणू असतात, परंतु मानवांमध्ये प्रामुख्याने एरोसोलिज्ड मलमूत्र किंवा उंदीर चाव्याद्वारे श्वास माध्यमातून हंता व्हायरस मानवांमध्ये संक्रमित केले जातात.
## संदर्भ
हंता व्हायरस सर्व माहिती 

## बाह्यदुवे
१) हंता व्हायरस कारणे, लक्षणे, प्रसार, प्रतिबंध, उपचार 

वर्ग:विषाणू
कवी दत्तकुमार

**सूर्यकांत दत्त वैद्य** तथा **कवी दत्तकुमार** हो मराठी कवी होते.

वैद्य हे पुण्याच्या स.प. महाविद्यालयातून मराठी विषयात एम्.ए. झाले व नंतर पुण्याच्याच नूतन मराठी विद्यालयात १९६३—६५ या कालावधीसाठी शिक्षक झाले. त्यानंतर ते वाईच्या काॅलेजात, शिरूर महाविद्यालयात आणि स.प. महाविद्यालयात मराठीचे प्राध्यापक झाले. 

त्यांचे मारवा (१९६४), माझे जग (१९७२) , त्रिमिती (१९८२), सूर्यफुले (१९१८) हे काव्यसंग्रह प्रसिद्ध झाले आहेत, तर सूर्यकिरण हा संग्रह लवकरच (?) प्रसिद्ध होत आहे.

शिक्षक, प्राध्यापक, प्राचार्य, आणि निवृत्त अशा वेगवेगळ्या कालखंडात लिहिलेल्या त्यांच्या भावकवितांचे आगळेवेगळे स्थान आहे.

त्यांच्या सूर्यफुले या काव्यसंग्रहास आचार्य प्र.के. अत्रे प्रतिष्ठानचा २०१८चा 'कवी केशवकुमार आचार्य अत्रे पुरस्कार' प्राप्त झाला आहे.

सन २०१६ मध्ये 'प्रा. सू.द. वैद्य यांच्या मराठी कविता ' या विषयावर प्रा.डाॅ. बाळकृष्ण लळीत यांच्या मार्गदर्शनाखाली, सौ. कामिनी थोरात यांनी प्रबंध लिहून, पुणे विद्यापीठातून एम् फिल् पदवी प्राप्त केली.

वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
विदूषक

विनोद करून किंवा विनोदी हावभाव करून प्रेक्षकांना येऊन हसवणाऱ्याला विदूषक म्हणतात. भरतमुनी प्रणीत नाटकांमध्ये सुरुवातीला सूत्रधार, नटी आणि विदूषक यांचे प्रवेश असत. राजाच्या पदरीही त्याची करमणूक करण्यासाठी विदूषकाची नेमणूक केलेली असे. 

लाक्षणिक अर्थाने कोणत्याही चक्रम माणसाला विदूषक म्हणतात. 

## विदूषक हे नाव असलेली किंवा विदूषक या विषयावरील पुस्तके
* विदूषक (सिनेनटांची व्यक्तिचित्रणे, लेखक - बाबू मोशाय 
* विदूषक (कवितासंग्रह, कवी - (मंगेश पाडगावकर)   
* विदूषक (माहितीपर, लेखक -  श्रीकांत पुरोहित)
* विदूषक -संकल्पना : स्वरूप (डाॅ. मोनिका ठक्कर}
* 

(अपूर्ण)
सुजाता मोहपात्रा

**सुजाता मोहपात्रा** (जन्म २७ जून १९६८) ह्या एक भारतीय ओडिसी नृत्यांगना आणि गुरू आहेत. सुजाता मोहपात्रा ह्यांनी गुरू केलुचरण मोहपात्रा ह्यांच्याकडे १८ वर्षे ओडिसी नृत्याचे शास्त्रोक्त शिक्षण घेतले.

## सुरुवातीचे आयुष्य 
सुजाता मोहपात्रा ह्यांचा जन्म १९६८ साली बालासोर, ओडिसा येथे झाला. त्या सुरुवातीला गुरू सुधाकर साहू ह्यांच्याकडे ओडिसी नृत्य शिकल्या.
त्या १९८७ साली पुढील नृत्य शिक्षणासाठी पद्मविभूषण केलुचरण मोहपात्रा ह्यांच्याकडे भुवनेश्वर, ओडिसा येथे आल्या. त्यांचा विवाह केलुचरण मोहपात्रा ह्यांचे पुत्र रतिकांत मोहपात्रा ह्यांच्याशी झाला. त्यांच्या कन्या प्रतिशा मोहपात्रा ह्याही ओडिसी नृत्यांगना आहेत.
## कारकीर्द 
सुजाता मोहपात्रा ह्यांनी त्यांचे गुरू सुधाकर साहू ह्यांच्या नृत्य गटाबरोबर ओडिसी नृत्य सादर करायला सुरुवात केली. केलुचरण मोहपात्रा ह्यांच्याकडे शिक्षण घेतल्यामुळे त्यांची शैली सुधारली आणि त्या ओडीसातल्या त्यांच्या पिढीतल्या एक उत्तम नृत्यांगना म्हणून ओळखल्या जाउ लागल्या. सुजाता मोहपात्रा ह्यांनी भारत आणि इतर देशांमध्ये एकल नृत्य सादर केले आहे आणि त्या केलुचरण मोहपात्रा ह्यांच्या सृजन नृत्य गटाच्या आघाडीच्या सदस्या आहेत. 
सुजाता मोहपात्रा ह्यांनी ओडिसी नृत्य शिकवण्याकडे विशेष लक्ष दिले आहे. मोहपात्रा ह्यांनी उत्कल विद्यापीठातून 'ओरिया साहित्य' ह्या विषयात पदव्युत्तर पदवी प्राप्त केली. त्यांनी ओडिसी रिसर्च सेंटर, भुवनेश्वर येथे काम केले. जुलै २०११ मध्ये त्यांनी बालासोरमध्ये 'गुरू कीर्ती सृजन' ह्या ओडिसी नृत्य शिकवणाऱ्या संस्थेची स्थापना केली.
त्या दूरदर्शनच्या सर्वोच्च श्रेणीच्या कलाकार आहेत.

त्यांनी भारत आणि इतर देशांमध्ये ओडिसी नृत्य सादर केले आहे.त्यापैकी काही आहेत ; १९९२ साली जर्मनी येथे फेस्टीव्हल ऑफ इंडिया, १९९६ साली कॅनडा, अमेरिका आणि बेल्जियम मध्ये,१९९५ आणि १९९७ साली इटली मध्ये, १९९७ साली मलेशिया येथे, २०१२ साली ईरेझीन्ग बॉर्डर्स फेस्टिव्हल ऑफ इंडियन डान्स न्यू यॉर्क,

भारतातील संगीत महोत्सव ज्यामध्ये मोहपात्रा ह्यांनी सादरीकरण केले आहे बैसाखी फेस्टिव्हल,भुवनेश्वर ,एन सी पी ए ,मुंबई, बेंगाल क्लासिकल म्युजिक फेस्टिव्हल, २०१९ साली विरसा, जयपूर.

केलुचरण मोहपात्रा ह्यांने  बसवलेले ‘गीत गोविंद’ हे बाराव्या शतकातील जयदेव नावाच्या कवीने लिहिलेले काव्य सुजाता मोहपात्रा आणि त्यांच्या गटाने जगभर सादर केले. ह्या नाटयमय नृत्यात केलुचरण मोहपात्रा ह्यांनी ओडिसी नाट्याची वेगळी उंची गाठली आहे. हे काव्य संस्कृत मधील आहे. जयदेव ह्यांनी पुरीच्या जगन्नाथासाठी लिहिले आहे. ह्या काव्यात १२ अध्याय, २४ गाणी, ८ पदे आहेत. ह्यामध्ये राधा आणि कृष्ण ह्यांच्या कथा काव्य रूपात लिहिल्या आहेत. कवी जयदेव ह्यांनी ह्या काव्याबरोबरच प्रत्येक पदाचे राग आणि ताल देखील लिहून ठेवले आहेत.
* पंकज चरण ओडिसी रिसर्च फाउंडेशनचा माहारी पुरस्कार   
* वॉशिन्ग्टन डीसीचा दुसरा संजुक्ता पाणीग्रही पुरस्कार 
* आदित्य बिर्ला कला किरण पुरस्कार, मुंबई  
* रझा फाउंडेशन पुरस्कार, दिल्ली , २००८  
* होप ऑफ इंडिया,२००१ नृत्य रागिणी, पुरी,२००२  
* बैसाखी पुरस्कार  
* प्राण नट सन्मान  
* अभि नंदिका, पुरी,२००४  
* भीमेश्वर प्रतीक्षा सन्मान,२००४
*२०१८ साली संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार

## संदर्भ
वर्ग:ओडिसी नृत्यांगना
वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:भारतीय नर्तक
एल्टन जॉन

सर **एल्टन हर्क्युलिस जॉन** तथा **रेजिनाल्ड केनेथ ड्वाइट** (२५ मार्च, १९४७:पिनर, मिडलसेक्स, इंग्लंड - ) हे एक इंग्लिश संगीतकार व गायक आहेत. यांनी आपल्या संगीताच्या ३० कोटी प्रती विकल्या आहेत. त्यांची गीते यू.के. टॉप फॉर्टीमध्ये ५०पेक्षा अधिक वेळा आलेली आहेत. त्यांची *कॅन यू फील द लव्ह टुनाइट* आणि *कॅन्डल इन द विंड* या गाण्यांना अनेक पुरस्काम मिळाले.

जॉन पियानो वाजवितात.

वर्ग:इंग्लिश संगीतकार
वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म
हेमंत देसाई

**हेमंत देसाई** तथा **बाबू मोशाय** हे मराठीत चित्रपटविषयक लिखाण करणारे एक लेखक आहेत. त्यांनी कादंबऱ्या, अर्थशास्त्रवरील पुस्तके, माहितीपर पुस्तके आणि वैचारिक आशयघन पुस्तके लिहिली आहेत.

मूळ पुण्याचे असलेले बाबू मोशाय आता पूर्णपणे मुंबईकर झाले आहेत. 

चित्रपटांविषयी सबकुछ म्हणजे 'बाबू मोशाय' हे समीकरण रसिकांच्या मनात कायम ठसलेले आहे. कारण चित्रपटांचा इतिहास, कलाकार, तंत्रज्ञ,वितरक,अशा चित्रपटांशी संबंधित अनेकानेक घटकांकडे पाहण्याची त्यांची मार्मिक आणि रसज्ञ वृत्ती वाचकांना आवडते. या सर्वांंविषयी लिहिताना ते अभ्यासपूर्ण तर लिहितातच, शिवाय वाचकांना उत्तम रसास्वाद कसा घेता येईल याकडेही कटाक्षाने पाहतात.

चित्रपटविषयक लिखाणास एक नवे वळण देणारे लेखक बाबू मोशाय यांच्या लेखनशैलीवर प्रसन्न असणाऱ्यांत अनेक साहित्यिक, चित्रपट दिग्दर्शक, नाटककार, संगीत अभ्यासक, राजकारणी वगैरेंचा समावेश आहे. बाबू मोशाय हे शैक्षणिक चित्रपट चळवळ व फिल्म सोसायटी चळवळ यांत कार्यशील राहिले आहेत. जुन्या ध्वनिमुद्रिकांच्या प्रसारार्थ चाललेल्या धडपडीशी त्यांचा संबंध आहे. बाबू मोशाय यांच्या चित्रपटविषयक लिखाणात राजकीय-सामाजिक भान प्रकट होते. त्यांच्या लिखाणास एक सांस्कृतिक परिणाम असून, साहित्यिक दर्जा आहे. म्हणूनच त्यांचे लेखन स्वतःचे असे व्यक्तिमत्त्व व शैली घेऊन येत असते. 

## बाबू मोशाय यांनी लिहिलेली चित्रपटविषयक आणि अन्य पुस्तके
* आपला अर्थसंकल्प (अर्थशास्त्रावरील पुस्तक)
* आरपार
* कंगालांचे अर्थशास्त्र (अर्थशास्त्रावरील पुस्तक)
* खोया खोया चाँद 
* चांदरात 
* चित्राची गोष्ट
* जलसाघर (हा शास्त्रीय, सुगम आणि नाट्य-चित्रपट संगीतावरील व त्यांचे संदर्भ असलेल्या विषयांवरील लेखसंग्रह)
* डावपेच
* `तारकांचे गाणे (स्त्री अभिनेत्रींवरील लेख )
* नायिका 
* बॉम्बे टॉकीज 
* बोई बंगाल (बोइ बंगाल’मध्ये बिमल राय, सत्यजित राय, हरींद्रनाथ चटोपाध्याय प्रभृतींवरील लेख). या पुस्तकाला १९९५-९६चा महाराष्ट्र शासनाचा वाङ्‌मय पुरस्कार मिळाला आहे. 
* विदूषक (सिनेनटांची व्यक्तिचित्रणे)
* शहेनशहा अमिताभ
* सण्डे के सण्डे (देशी-विदेशी चित्रपट व कलावंत आणि या उद्योगाचे सामाजिक-सांस्कृतिक प्रश्न यांचा वेध घेणारे पुस्तक. महाराष्ट्र टाइम्समध्ये पूर्वप्रसिद्ध झालेल्या लेखांचा संग्रह)
* सारथी
* सुहाना सफर (चित्रपट संगीताविषयी)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जेम्स लव्हलॉक

**जेम्स लव्हलॉक** (२६ जुलै १९१९—२६ जुलै २०२२) हे पर्यावरण वैज्ञानिक आहेत. समाज कालानुसार सुसंस्कृत व जबाबदार होत नसल्यामुळेच पृथ्वी धोक्यात आली आहे, अशी मांडणी जेम्स लव्हलॉक यांनी केली. जेम्स लव्हलॉक यांनी २०१९ साली २६ जुलैला वयाची शंभरी पूर्ण केली.

## जन्म व बालपण 
जेम्स लव्हलॉक यांचा इंग्लंडमधील एका खेड्यात अत्यंत गरीब घरात जन्म झाला. त्यांची आई लोणच्याच्या कारखान्यात कामाला होती व वडील शिकारी होते. जेम्स लव्हलॉक सांगतात, त्यांचे वडील निरक्षर असूनही त्यांना निसर्ग, पशुपक्षी, वन्यप्राणी याचं ज्ञान होतं. लव्हलॉक शिक्षण सुरू असताना एका फोटोग्राफरच्या दुकानात काम केले होते. १९४८ साली ‘लंडन स्कूल ऑफ हायजीन अँड ट्रॉपिकल रिसर्च’ मधून त्यांनी पहिली ‘डॉक्टरेट’ मिळवली. तेव्हापासून गेली ७२ वर्षे जेम्स लव्हलॉक याचं संशोधन अविरत सुरूच आहे.

## कार्य 
दुसऱ्या महायुद्धात स्फोटक द्रव्यांमुळे होणाऱ्या भाजण्याच्या जखमा लवकर बऱ्या करण्यावर त्यांनी संशोधन केले. १९७१ साली ईसीडीचा वापर करून लव्हलॉक यांनी दाखवून दिले की १९३० मधल्या शोधानंतर तयार केलेली जवळपास सर्व सीएफसी संयुगे अजूनही जागतिक वातावरणात तशीच होती व वाढत होती. या निरीक्षणाचा वापर करून १९७४ मध्ये मोलिना व रॉलंड या वैज्ञानिकांनी सीएफसी वायू व पृथ्वीवरील ओझोन थराला पडणारे भगदाड यांचा संबंध दाखवून दिला. या शोधामुळे सीएफसी निर्मितीवर पाश्चिमात्य जगात बंदी घालण्यात आली. त्यांनी केलेली  ‘गाईया गृहितकं’ याची मांडणी प्रसिद्ध झाली.

## पुरस्कार व बहुमान 
१९७४ साली जेम्स लव्हलॉक यांना ‘रॉयल सोसायटीचे’ प्रमुख करण्यात आले. १९७५ मध्ये त्यांना त्स्वेट पदक मिळाले. १९८० मध्ये त्यांना अमेरिकन केमिकल सोसायटीचा वर्णलेखासाठी पुरस्कार मिळाला. १९९० मध्ये जागतिक हवामान संघटनेचा ‘नॉबर्ट-जर्बिए-मम’ त्यांना मिळाला. १९९० मध्ये हनिकेन पुरस्कार मिळाला. २००६ मध्ये त्यांना जिओलॉजीकल सोसायटी ऑफ लंडनचा वोलास्टन पुरस्कार मिळाला.

## मृत्यू 
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पर्यावरणतज्ज्ञ
वर्ग:इ.स. १९१९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डिझ्नी+ हॉटस्टार

**हॉटस्टार** ही एक स्टार इंडियाची सहाय्यक कंपनी, नोवी डिजिटल एन्टरटेन्मेंटच्या मालकीची एक भारतीय ओव्हर-द-टॉप स्ट्रीमिंग सर्व्हिस आहे. २०१५ मध्ये सुरू झालेल्या या सेवेमध्ये दोन पेड सबस्क्रिप्शन टायर्स देण्यात आल्या आहेत- त्यामध्ये एक देशांतर्गत कार्यक्रम आणि क्रीडा सामग्रीवर लक्ष केंद्रित करते (इंडियन प्रीमियर लीग क्रिकेटसह) आणि प्रीमियम आंतरराष्ट्रीय चित्रपट व दूरदर्शन मालिका (एचबीओ व शोटाइम मूळ मालिकेसह असलेले दुसरे "प्रीमियम" स्तर. मार्च २०२० पर्यंत, हॉटस्टारचे कमीतकमी ३०० दशलक्ष सक्रिय वापरकर्ते आहेत.

## संदर्भ
वर्ग:वॉल्ट डिझ्नी कंपनी
वर्ग:मनोरंजन उपक्रम
विकिमीडिया कॉमन्स

**विकिमीडिया कॉमन्स** (किंवा फक्त **कॉमन्स**) मुक्त वापर प्रतिमा, ध्वनी, इतर माध्यम आणि जेएसओएन फायलींचे ऑनलाइन संग्रह आहे. हा विकिमीडिया फाउंडेशनचा प्रकल्प आहे. विकिमीडिया कॉमन्सवरील फायली विकीमीडिया प्रकल्प सर्व भाषांमध्ये विकिपीडिया, विकिशनरी, विकीबुक्स, विकिव्हिएज, विकिसपेसी, विकिस्रोत आणि विकीनेज या सर्व भाषांमध्ये वापरल्या जाऊ शकतात किंवा ऑफसाईट वापरासाठी डाउनलोड केल्या जाऊ शकतात. 

२०१९ पर्यंत, भांडारात ५५ दशलक्षाहून अधिक विनामूल्य मीडिया फायली आहेत, नोंदणीकृत स्वयंसेवकांनी व्यवस्थापित आणि संपादन केल्या आहेत. जुलै २०१३ मध्ये कॉमन्सवरील संपादनांची संख्या १०,००,००,००० वर पोहोचली.

## संदर्भ
वर्ग:विकिमीडिया फाउंडेशनचे प्रकल्प
नेटफ्लिक्स

**नेटफ्लिक्स**, इन्क. अमेरिकन मीडिया-सर्व्हिसेस प्रदाता आणि उत्पादन कंपनी आहे ज्याचे मुख्यालय लॉस गॅटोस, कॅलिफोर्निया येथे आहे. स्कॉट्स व्हॅली, कॅलिफोर्नियामधील रीड हेस्टिंग्ज आणि मार्क रॅंडॉल्फ यांनी १९९७ मध्ये याची स्थापन केले.कंपनीचा प्राथमिक व्यवसाय ही त्याची सदस्यता आधारित स्ट्रीमिंग सेवा आहे जी चित्रपटात आणि दूरदर्शन प्रोग्रामच्या लायब्ररीचे ऑनलाइन प्रवाह प्रदान करते, ज्यात घरातील उत्पादन होते. एप्रिल २०१९ पर्यंत, नेटफ्लिक्सची जगभरात १४८ दशलक्षाहून अधिक देय सदस्यता आहे, ज्यात अमेरिकेत ६० दशलक्ष आणि विनामूल्य चाचण्यांसह एकूण १५४ दशलक्षाहून अधिक सदस्यता आहेत.

## संदर्भ
वर्ग:मनोरंजन उपक्रम
ओव्हर-द-टॉप मीडिया सर्व्हिस

एक **ओव्हर-द-टॉप (ओटीटी)** मीडिया सर्व्हिस थेट इंटरनेटद्वारे दर्शकांसाठी प्रदान केलेली एक प्रवाहित मीडिया सेवा आहे.ओटीटी केबल, ब्रॉडकास्ट आणि सॅटेलाइट दूरचित्रवाणी प्लॅटफॉर्मकडे दुर्लक्ष करते, अशा कंपन्या पारंपारिकपणे अशा सामग्रीचे नियंत्रक किंवा वितरक म्हणून काम करतात.

हा शब्द सदस्यता-आधारित व्हिडिओ-ऑन-डिमांड (एसव्हीओडी) सेवांसाठी उपयुक्त आहे जो फिल्म आणि दूरचित्रवाणी सामग्रीमध्ये प्रवेश प्रदान करतो (इतर उत्पादकांकडून अधिग्रहित विद्यमान मालिका तसेच विशिष्ट सेवेसाठी तयार केलेल्या मूळ सामग्रीसह). ऍमेझॉन म्युझिक, ॲपल टीव्ही+, डिस्ने+, गूगल प्ले मूव्हीज व टीव्ही, एचबीओ मॅक्स, हुलू, आयट्यून्स, नेटफ्लिक्स, प्राइम व्हिडिओ, सिरियसएक्सएम आणि यूट्यूब प्रीमियमच्या उदाहरणांचा समावेश आहे.

## संदर्भ
वर्ग:मनोरंजन उपक्रम
मिडियाविकी

**मिडियाविकी** एक मुक्त आणि मुक्त-स्रोत विकी इंजिन आहे. हे विकिपीडियावर २००२ मध्ये वापरासाठी विकसित केले गेले होते आणि २००३ मध्ये त्याला "मिडियाविकी" असे नाव दिले गेले होते. विकिपीडिया, विकिमीडिया कॉमन्स आणि विकिडाटा यासह विकिपीडिया आणि जवळजवळ इतर सर्व विकिमीडिया वेबसाइटवर हे वापरात आहे; या साइट्स मिडियाविकीसाठी सेट केलेल्या आवश्यकतेचा एक मोठा भाग परिभाषित करत आहेत. मिडियाविकि मूळतः मॅग्नस मॅन्स्केने विकसित केली होती आणि ली डॅनियल क्रोकरने सुधारित केली आहे. त्यानंतर त्याचा विकास विकिमीडिया फाउंडेशनने समन्वित केला आहे.

## संदर्भ
वर्ग:विकिपीडिया
वर्ग:सॉफ्टवेर

वर्ग:विकिमीडिया फाउंडेशनचे प्रकल्प
भूकंप अभियांत्रिकी

भूकंप अभियांत्रिकी ही अभियांत्रिकीची एक अंतःविषय शाखा आहे जी भूकंप लक्षात घेऊन इमारती आणि पुलांसारख्या रचनांचे डिझाइन आणि विश्लेषण करते. अशा प्रकारच्या रचनांना भूकंपांना प्रतिरोधक बनविणे हे त्याचे संपूर्ण लक्ष्य आहे. भूकंप (किंवा भूकंप) अभियंताचे उद्दीष्ट अशी रचना तयार करणे आहे की किरकोळ हादरल्यामुळे नुकसान होणार नाही आणि मोठ्या भूकंपात गंभीर नुकसान किंवा कोसळणे टाळले जाईल. भूकंप अभियांत्रिकी हे सामाजिक, आर्थिक आणि स्वीकार्य पातळीवर भूकंपाचा धोका मर्यादित ठेवून समाज, नैसर्गिक वातावरण आणि भूकंपांपासून मानवनिर्मित वातावरणाचे रक्षण करण्यासाठी संबंधित वैज्ञानिक क्षेत्र आहे. परंपरेने, हे भूकंपाच्या लोडिंगच्या अधीन असलेल्या संरचना आणि भौगोलिक संरचनांच्या वर्तनाचा अभ्यास म्हणून थोडीशी परिभाषित केली गेली आहे; स्ट्रक्चरल अभियांत्रिकी, भू-तंत्र अभियांत्रिकी, यांत्रिकी अभियांत्रिकी, रासायनिक अभियांत्रिकी, उपयोजित भौतिकशास्त्र इत्यादींचा उपसंच मानला जात आहे. तथापि, अलीकडील भूकंपांमध्ये झालेल्या प्रचंड खर्चांमुळे नागरी क्षेत्राच्या विस्तीर्ण क्षेत्रापासून शास्त्यांचा समावेश करण्याच्या व्याप्तीचा विस्तार झाला आहे. अभियांत्रिकी, यांत्रिकी अभियांत्रिकी, आण्विक अभियांत्रिकी आणि सामाजिक विज्ञान, विशेषतः समाजशास्त्र, राज्यशास्त्र, अर्थशास्त्र आणि वित्त पासून.

भूकंप अभियांत्रिकीची मुख्य उद्दीष्टे आहेत:

* शहरी भाग आणि नागरी पायाभूत सुविधांवर तीव्र भूकंप होण्याचे संभाव्य परिणाम जाणून घेणे 
* भूकंपांच्या अपेक्षेनुसार आणि बिल्डिंग कोडच्या अनुपालनासाठी रचना तयार करणे आणि देखभाल करणे.

योग्य इंजिनियर केलेली रचना अत्यंत मजबूत किंवा महाग असणे आवश्यक नाही. हे नुकसान योग्य पातळीवर टिकवून ठेवताना भूकंपाच्या परिणामाचा प्रतिकार करण्यासाठी योग्य प्रकारे डिझाइन केले पाहिजे.

वर्ग:भूकंप अभियांत्रिकी
इ.स. १९९९ मधील मराठी चित्रपटांची यादी

१९९९ मध्ये महाराष्ट्रात आधारित मराठी भाषा चित्रपट उद्योगाने निर्मित चित्रपटांची यादी.

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी चित्रपट यादी
वर्ग:इ.स. १९९९ मधील मराठी चित्रपट
श्री पुंडलिक

**श्री पुंडलिक** हा पहिला मराठी चित्रपट. ह्या चित्रपटाची निर्मिती दादासाहेब तोरणे यांनी केली.इ.स.१८ मे १९१२ प्रदर्शित झाला होता. कोरोन्याशन शिमाटोग्राफ दादासाहेब तोरणे आणि चित्रे ह्या दोघांनी मिळून एक चित्रपट बनवला.

वर्ग:इ.स. १९१२ मधील चित्रपट
श्रीकृष्ण बेडेकर

**श्रीकृष्ण बेडेकर** (६ डिसेंबर, १९४४ - ) हे एक मराठी कवी आहेत. त्यांनी कालनिर्णय, किस्त्रीम, दीपावली, मौज, हंस यांसारख्या दिवाळी अंकांमधून लेखन केले. याशिवाय ते स्वतःच आध्यान, पत्र सारांश, शब्ददर्वळ या दिवाळी अंकाचे संपादक आहेत.

बेडेकर मूळचे मुंबईचे असून ते शिक्षणानिमित्त मध्य प्रदेशात गेले आणि इंदूरला स्थायिक झाले. बेडेकरांनी फारच अल्प काळ नोकऱ्या केल्या. शेवटी *ॲलर्ट ॲडव्हरर्टायझिंग* नावाची जाहिरात संस्था काढून त्यांनी तेथे काम केले.

बेडेकरांनी काव्यलेखन, गद्यलेखन, गायन, चित्रकला, पत्रकारिता, रांगोळी, संपादनात काम केलेले आहे.

सन १९९४मध्ये त्यांनी *जान्हवी प्रकाशन*ची स्थापना केली, आणि पहिलेच पुस्तक म्हणून डाॅ. प्रभा अत्रे यांच्या २०० बंदिशींचा संग्रह, 'स्वरांगिनी' प्रकाशित केला. या संदर्भग्रंथाच्या निमित्ताने झालेल्या पत्रव्यवहारासाठी, अभिप्रायांसाठी बेडेकरांनी १९९८ सालच्या एप्रिलमध्ये 'पत्र सारांश' नियतकालिकाचा 'स्वरसाधना' विशेषांक काढला.

बेडेकर हे अंदाजे सन १९६५पासून किमान ५५वर्षे कवितालेखन करीत आहेत, पण या दीर्घ कालावधीत त्यांचे दोनच कवितासंग्रह प्रकाशित झाले आहेत. आत्मनाद हा त्यांचा दुसरा कवितासंग्रह आहे. पहिला 'अंतर्याम'. 

## आत्मनाद (कवितासंग्रह)
* या संग्रहात श्रीकृष्ण बेडेकर यांनी लिहिलेल्या ५० गझला, ३७ भावगीते, सात लावण्या, सहा अभंग आणि दोन त्यांच्याच हस्ताक्षरातील मुक्त छंदातील कविता आहेत. मंगेश पाडगांवकर आणि शिरीष पै यांनी 'आत्मनाद'ला दीर्घ प्रस्तावना लिहिल्या आहेत. 'आत्मनाद'मधल्या स्वतः बेडेकर यांनी लिहिलेल्या 'मनोगता'तून आणि भालचंद्र गुजर यांच्या सोबतच्या संवादामधून कवी बेडेकर यांचा मिश्किल स्वभाव, आनंदी वृत्ती, शब्दसंपदा आणि प्रगल्भ जाणिवा दिसतात. समकालीन प्रतिभावंत कवी अनिल, इंदिरा संत, कुसुमाग्रज, गजानन वाटवे, गो.नी. दांडेकर, दत्ता डावजेकर, दुर्गा भागवत, ना.धों. महानोर, पु.ल. देशपांडे, मंगेश पाडगावकर, विठ्ठल वाघ, शिरीष पै यांच्याबरोबरचे संवाद, काव्यचर्चा यांविषयी बेडेकरांनी आपल्या मनोगतात प्रांजळपणे लिहिले आहे. 

श्रीकृष्ण बेडेकर यांच्या अनेक गेय कविता अनुराधा पौडवाल, अरुण दाते, राणी वर्मा आदी गायकांनी गाऊन रसिकप्रिय केल्या आहे.  या कवितांसाठी बेडेकरांना अनिल-अरुण, दत्ता डावजेकर यांसारखे संगीत दिग्दर्शक लाभले आहेत.

## श्रीकृष्ण बेडेकर यांची ध्वनिमुद्रित गीते
वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९४४ मधील जन्म
ब्लिट्झक्रीग

**ब्लिट्झक्रीग** (जर्मन:Blitzkrieg, *विद्युतवेगी युद्ध*) हा एक युद्धव्यूह आहे. यात चिलखती सैन्य अग्रभागावर असून शत्रूच्या बचावात्मक फळीवर झंजावाती वेगाने संपूर्ण बळानिशी हल्ला केला जातो. शत्रूला चकित करीत आणि थोडे थोडे अंतर पार करीत ही फळी पुढे सरकत राहते. यावेळी चिलखती सैन्याला वायुसेनेची सतत कुमक असते.

ब्लिट्झक्रीग शत्रूला सावरायचा वेळ न देता थेट त्याच्या मुलुखात शिरून तेथे पुढील व्यूह *व्हेर्निख्टुंगश्लाख्ट* (विनाशी युद्ध) खेळला जातो आणि शत्रूला नेस्तनाबूद करण्यात येते.

हा व्यूह नाझी जर्मनीने दुसऱ्या महायुद्धात मोठ्या प्रमाणात वापरला. पश्चिम आघाडीवर बेल्जियम, नेदरलँड्स आणि फ्रांसवर हल्ला करून मोठे प्रदेश गिळंकृत करण्यात हा व्यूह वापरला गेला होता.

वर्ग:युद्धशास्त्र
वर्ग:दुसरे महायुद्ध
नंदिनी शंकर

**नंदिनी शंकर** ( जन्म : १ जुलै १९९३, मुंबई) ह्या एक भारतीय व्हायोलीन वादक आहेत. त्या हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत आणि फ्युजन संगीत वाजवतात. त्या व्हायोलीन वादक डॉ. संगीता शंकर ह्यांची कन्या तर सुप्रसिद्ध व्हायोलीन वादक पद्मभूषण डॉ. एन. राजम ह्यांची नात आहेत.

## सुरुवातीचे आयुष्य
नंदिनी शंकर ह्यांना संगीतचा वारसा त्यांच्या घरातूनच लाभला आहे. त्यांनी वयाच्या तिसऱ्या वर्षापासून त्यांच्या आईकडून व्हायोलीन शिकायला सुरुवात केली आणि पहिली सार्वजनिक मैफील वयाच्या आठव्या वर्षी सादर केली. त्यांनी वयाच्या तेराव्या वर्षी पूर्णपणे स्वतःची एकल प्रस्तुती केली. त्या गायकी अंगाचे व्हायोलीन वाजवतात.
## शिक्षण
नंदिनी शंकर ह्यांनी कॉमर्समधील पदवी प्राप्त केली आहे आणि त्या चार्टर्ड  अकाउंटंट आहेत. त्यांनी संगीत विषयामध्ये पदव्युत्तर पदवी घेतली आहे. त्या सध्या मुंबईत राहतात. त्यांनी गायनाचे सुद्धा धडे घेतले आहेत.

## कारकीर्द
त्यांनी २०१६ साली कार्नेजी हॉल,न्यू यॉर्क आपली कला सादर केली.त्यांनी अमेरिका, कॅनडा, न्यू झीलंड,इंग्लंड, फ्रान्स, जर्मनी, बेल्जियम, नेदरलँड्स, हंगेरी, संयुक्त अरब अमिराती, बांगलादेश, मलेशिया, श्रीलंका, इंडोनेशिया आणि सिंगापूर सारख्या देशांमध्ये कार्यक्रम केले आहेत. त्यांनी युरोपीया, सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सव, यक्ष(महोत्सव), सप्तक फेस्टिव्हल ऑफ म्युझिक, आरोही फॉर पंचम निषाद, आयटीसी एसआरए संगीत संमेलन, नेदरलँड्सचा मेरू महोत्सव, हेमा मालिनी ह्यांनी आयोजित केलेला जया स्मृती, टेम्पल ऑफ फाईन आर्ट्स, भिलवाडा सूर संगम, टी.एन.कृष्णन महोत्सव, दिल्ली अंतरराष्ट्रीय कला महोत्सव, बंगाल संगीत महोत्सव, डोवर लेन म्युझिक कॉन्फरन्स ह्या नामवंत महोत्सवांमध्ये आपल्या कलेचे सादरीकरण केले आहे. त्यांनी आपली बहीण रागिणी शंकर ह्यांच्या बरोबर एक व्हीडीयोही तयार केला आहे.

त्या त्यांची बहीण नंदिनी शंकर, आई डॉ.संगीता शंकर आणि आजी एन. राजम ह्यांच्या बरोबर परंपरा नावाचा व्हायोलीन वादनाचा कार्यक्रम सादर करतात. त्या चौघींनी मिळून मेरु महोत्सव, नेदरलँड्स येथे आणि अशा विविध महोत्सवांमध्ये आपली कला सादर केली आहे.

शंकर ह्या ‘सखी’ नावाच्या भारतातल्या पहिल्या केवळ महिला सहभागी असलेल्या वाद्य वृंदाचा भाग आहेत. ह्या वाद्यवृंदात गायिका कौशिकी चक्रवर्ती (कलकत्ता) , तबला वादक सावनी तळवलकर (पुणे), बासरी वादक देवप्रिया चटर्जी (मुंबई), कथक नृत्यांगना भक्ती देशपांडे (मुंबई), महीमा उपाध्याय (ओडिशा) या पखवाज वादक अशा देशातील वेगवेगळ्या भागात राहणाऱ्या सहा महिला कलाकार सहभागी आहेत.     

## पुरस्कार
* संगीतेंदू पंडीत लालमणी मिश्रा किशोर अध्येत पुरस्कार,२००७ 
* जया स्मृती पुरस्कार,२०१२ 
* भारताचे उपराष्ट्रपती वेन्कय्या नायुडू  यांच्या हस्ते जश्न-ए-यंगीस्तान पुरस्कार ,२०१८
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:व्हायोलिन वादक
वर्ग:भारतीय संगीतकार
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
एड्रिया एरवेझ

**एड्रिया एरवेझ** ही स्लोव्हेनियामधील विमानवाहूतक कंपनी होती. या कंपनीला पूर्वी *इनेक्स-एड्रिया एव्हिप्रोमेत* आणि *इनेक्स-एड्रिया एरवेझ* अशी नावे होती. एड्रिया एरवेझ युरोममध्ये नियमित आणि चार्टर प्रवासी सेवा पुरवत असे. ३० सप्टेंबर, २०१९ रोजी एड्रिया एरवेझने दिवाळे काढले व कामकाज बंद केले.

वर्ग:बंद पडलेल्या विमानवाहतूक कंपन्या
वर्ग:स्लोव्हेनियामधील विमानकंपन्या
पारिवारिक साहित्य संमेलन

**पारिवारिक साहित्य** संमेलन या नावाने काही संमेलने महाराष्ट्रात भरतात, त्यांपैकी काही -

* नागपूरच्या सम्यक थिएटरतर्फे इ.स.२०००पासून दरवर्षी ’सम्यक थिएटर पारिवारिक संमेलन’ भरते.
* आरग (मिरज) येथे २००४ साली एक पारिवारिक साहित्य संमेलन भरले होते. प्रा.डाॅ. रवींद्र ठाकूर हे संमेलनाध्यक्ष होते.  

## हे सुद्धा पहा 
* मराठी साहित्य संमेलने

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
अमेरिकेचे आरमार

**अमेरिकेचे आरमार** अमेरिकेच्या सशस्त्र दलांचा भाग आहे. हे आरमार नद्या, सरोवर, समुद्र आणि महासागरांतून अमेरिकेच्या हितांचे संरक्षण करते. हे आरमार जगातील सर्वात बलाढ्य आरमार आहे. याच्या लढाऊ नौकांचे एकूण वजन जगातील इतर १३ देशांच्या आरमारांच्या एकूण लढाऊ नौकांपेक्षा जास्त आहे. या तेरांपैकी ११ देश अमेरिकेचे मित्रदेश आहेत. या आरमारात अकरा विमानवाहू नौका सध्या सेवारत आहेत तर इतर दोन बांधल्या जात असून अधिक पाच विमानवाहू नौका बांधण्याचा अमेरिकन आरमाराचा मनसूबा आहे.

या आरमाराची स्थापना खंडीय आरमार म्हणून २७ मार्च, १९८१ रोजी झाली होती.

## संदर्भ
*
*
वर्ग:देशानुसार आरमारे
संजुक्ता पाणीग्रही

**संजुक्ता पाणीग्रही** (२४ ऑगस्ट, १९४४ - २४ जून, १९९७) या एक भारतीय ओडिसी नृत्यांगना होत्या.

त्यांच्या ओडिसी नृत्यकलेतील योगदानासाठी त्यांना पद्मश्री (१९७५) पुरस्कार मिळाला. त्यांना १९७६ साली संगीत नाटक अकादमी पुरस्काराने गौरविले गेले.

पाणीग्रही ह्यांनी ओडिसी नृत्याचे खूप लहानपणापासूनच सादरीकरण भारताच्या अनेक भागांत तसेच इतर देशांमध्येही केले. 

## सुरुवातीचे आयुष्य
त्यांचा जन्म बेहरामपूर,जि.गंजम, ओडिसा येथे झाला. त्यांचे आई-वडील शकुंतला आणि अभिराम मिश्रा हे पारंपारिक ब्राम्हण कुटुंबातील होते. त्यांच्या लहान वयातच त्यांना नृत्याची गोडी लागली होती. त्यांच्या आईने त्यांच्यातील प्रतिभा ओळखली आणि त्यांना प्रोत्साहन दिले. 
## शिक्षण
त्यांच्या आईच्या प्रोत्साहनामुळे, त्या चौथ्या वर्षापासून केलुचरण मोहपात्रा ह्यांच्याकडे नृत्य शिक्षणाला सुरुवात केली. बिसुबा मिलन ह्यांनी संजुक्ता ह्यांना सलग तीन वर्षे(१९५०-१९५३) उत्कृष्ट बाल कलाकार म्हणून निवडले. त्यांनी वयाच्या सहाव्या वर्षी केलेल्या एका सादरीकरणावेळी त्यांनी रंगमंच सोडलाच नाही तर त्यांनी आणखी उत्साहात सादरीकरण चालू ठेवले. आणि त्यावेळी त्यांच्या आईला त्यांना ओरडून रंगमंचावरून  खाली बोलवावे लागले. त्यांनी वयाच्या नवव्या वर्षी कलकत्त्यातील चिल्ड्रन्स लिटील थिएटर येथे आपली कला सादर केली.१९५२ साली त्यांना इंटरनॅशनल चिल्ड्रन्स फिल्म फेस्टीव्हलमध्ये पहिले पारितोषिक मिळाले. त्यांच्या ह्या यशामुळे त्यांच्या आई-वडिलांनी त्यांना चेन्नईमधील कलाक्षेत्र येथे अजून चांगल्या नृत्य शिक्षणासाठी पाठवायचे ठरवले. तिथे त्यांनी रुक्मिणी देवी अरुंडेल ह्यांच्याकडे धडे घेतले. त्या तेथे सहा वर्षे राहिल्या आणि त्यांनी भरतनाट्यम आणि कथकलीमध्ये नृत्यप्राविण्य ही पदवी घेतली. त्यानंतर त्या भारत आणि इतर देशांमध्ये ‘कलाक्षेत्र बॅले ट्रूपच्या’ सदस्या म्हणून फिरल्या. चौदा वर्षाच्या असताना त्या ओडीसाला परत आल्या.राज्य सरकारने त्यांना गुरू हझारीलाल ह्यांच्याकडे भारतीय विद्या भवन,मुंबई येथे कथक शिकण्यासाठी शिष्यवृत्ती दिली. तरीही त्या ते सोडून परत ओडीसाला ओडिसी नृत्यात प्राविण्य मिळवण्यासाठी आल्या.
## कारकीर्द
पहिली काही वर्षे संजुक्ता आणि त्यांच्या पतींसाठी खडतर होती. १९६६ साली जेव्हा संजुक्ता ह्यांच्यासाठी गोष्टी सुरळीत होत होत्या तेव्हा त्यांचे गुरू, केलुचरण मोहपात्रा ह्यांना संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार देण्यात आला. त्यावेळी त्यांच्या पारितोषिक वितरण सोहळ्याच्यावेळी संजुक्ता ह्यांनी एक कार्यक्रम सादर केला. प्रेक्षकांना तो कार्यक्रम खूप आवडला. त्यांनी राष्ट्रीय पातळीवर आपला ठसा उमटवला. त्यानंतर त्यांनी मागे वळून पहिले नाही.
दरम्यान, त्यांचे पती गायकीची तालीम करत होते. त्यानंतर त्या दोघांनी मिळून एकत्र सदरीकारणाला सुरुवात केली आणि पुढील दशकात संजुक्ता-रघुनाथ ह्या दोघांनी मिळून स्वतःसाठी नाव कमावले. त्या दोघांना एकत्रितपणे १९७६ साली संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार देण्यात आला. संजुक्ता ह्या गुरू केलुचरण मोहपात्रा ह्यांच्या सर्वोत्तम शिष्या म्हणून ओळखल्या जाऊ लागल्या आणि त्यांनी भारतातील सर्व भागांमध्ये प्रवास आणि सादरीकरणे केली.
## पुरस्कार
* पद्मश्री(१९७५)
* संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार(१९७६)

## संदर्भ
वर्ग:भारतीय नर्तक
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९४४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९७ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:ओडिसी नृत्यांगना
सुलक्षणा महाजन

**सुलक्षणा महाजन** या एक मराठी लेखिका आणि अनुवादिका आहेत.  

## लिहिलेली/अनुवादित केलेली पुस्तके
* एक डॉक्टर असलेला इंजिनिअर ((डाॅ. चिं.मो. पंडित यांचा गौरवग्रंथ, संपादन : सुलक्षणा महाजन, मूळ संकल्पना : जयंत कुलकर्णी)
* काँक्रीटची वनराई : प्रगत, सुनियोजित, सुंदर शहरांचं स्वप्न (मुंबई सकाळ या दैनिकामध्ये 'नागर जागर' या सदरात प्रसिद्ध झालेल्या पर्यावरणविषयक लेखांचा संग्रह)
* जग बदललं (सामाजिक) : आपल्या आजुबाजूला रोज घडणाऱ्या गोष्टींतून बदलत्या जगाचा शोध घेण्याचा प्रयत्न. 
* तुम्ही बी घडाना : बार्सेलोनाला एक सर्वोत्तम शहर बनवण्याचा ध्यास घेतलेल्या राजकारण्याचे अनुभवकथन (अनुवादित, मूळ लेखक - अंतोनी व्हिक्स, सहलेखिका करुणा गोखले)
* लंडननामा : जडणघडण पहिल्या 'ग्लोबल सिटी'ची
* स्मार्ट सिटी सर्वांसाठी 

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
गोवन कॅथोलिक

**गोवन कॅथोलिक** हा भारताच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील गोवा राज्यातील रोमन विधी पाळणाऱ्या ख्रिश्चनांचा एक वांशिक-धार्मिक समुदाय आहे. ते कोंकणी लोक आहेत आणि कोकणी भाषा बोलतात.

वर्ग:गोवा
वर्ग:ख्रिश्चन धर्म