open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
पायोनियर ११

**पायोनियर ११** तथा **पायोनियर जी** हे नासाने प्रक्षेपित केलेले अंतरिक्षयान आहे. हे यान ६ एप्रिल, इ.स. १९७३ रोजी सोडण्यात आले होते. २५९ किग्रॅ वजनाचे हे यान गुरू, शनि आणि लघुग्रहांचा पट्टा पार करत सूर्यमालेच्या सीमेपलीकडे गेले आहे. कमी ऊर्जेमुळे ३० नोव्हेंबर १९९५ नंतर या यानाचा पृथ्वीशी संपर्क तुटला.

## संदर्भ
वर्ग:पायोनियर प्रकल्प
वर्ग:सूर्यमालेपलीकडे गेलेली अंतराळयाने
पायोनियर पाटी

left|thumb|पायोनियर पाटीही कोरलेली पाटी पायोनियर १० व पायोनियर ११ या १९७१ साली अवकाशात सोडलेल्या अंतराळ यानांना जोडली गेली होती. परग्रहावरील एखाद्या जीवसृष्टीला जर ही याने भविष्यात कधी भेटली तर त्यांना पृथ्वीबद्दल माहिती देण्यासाठी ही पाटी या यानांना जोडण्यात आली होती. या पाटीवर सूर्यमालेचे नऊ ग्रह दाखवणारे चित्र आहे. 
## संदर्भ
वर्ग:पायोनियर प्रकल्प
हान्स आल्फव्हेन

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्यदुवे
आल्फव्हेन, हान्स ओलोफ गोस्टा
आल्फव्हेन, हान्स ओलोफ गोस्टा
वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९५ मधील मृत्यू
व्हॉयेजर सुवर्ण तबकडी

वर्ग:व्हॉयेजर प्रकल्प
वर्ग:अंतराळ मोहिम
व्हॉयेजर २

**व्हॉयेजर २** हे नासाने सोडलेले अंतरिक्षयान आहे. हे यान २० ऑगस्ट, १९७७ रोजी सोडण्यात आले. त्याचे जुळे यान व्हॉयेजर १ यानंतर १६ दिवसांनी सोडण्यात आले होते.

व्हॉयेजर २ला गुरू ग्रहापर्यंत पोचायला व्हॉयेजर १ पेक्षा जास्त वेळ लागला. व्हॉयेजर २ हे गुरू, शनि नंतर युरेनस आणि नेपच्यून या ग्रहांजवळूनही गेले. युरेनस व नेपच्यून यांना भेट देणारे हे एकमेव मानवनिर्मित यान आहे.

वर्ग:व्हॉयेजर प्रकल्प
वर्ग:सूर्यमालेपलीकडे गेलेली अंतराळयाने
उत्तर पूर्व रेल्वे क्षेत्र

250 px|इवलेसे|2 - उत्तर पूर्व रेल्वे
**उत्तर पूर्व रेल्वे** हे भारतीय रेल्वेच्या १७ क्षेत्रांपैकी एक क्षेत्र आहे. १९५२ साली स्थापन झालेल्या उत्तर पूर्व रेल्वेचे मुख्यालय गोरखपूर येथे असून उत्तर प्रदेशाचा काही भाग उत्तर पूर्व रेल्वेच्या अखत्यारीत येतो.

## विभाग
उत्तर पूर्व रेल्वेचे तीन विभाग आहेत.
*इज्जतनगर विभाग
*लखनौ विभाग
*वाराणसी विभाग

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:भारतीय रेल्वेचे विभाग
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:उत्तर पूर्व रेल्वे
व्हॉयेजर १

इवलेसे|व्हॉयेजर १
व्हॉयेजर-१ आंतरिक्षयान आहे. याचे वजन ७२२ किलो ग्राम (१५९० lb) आहे. ही पृथ्वीपासून सर्वात दूर गेलेली माणसाने निर्माण केलेली वस्तू आहे. दिनांक ५ सप्टेंबर १९७७ रोजी व्हॉयेजर-१ या यानानं पृथ्वीवरून उड्डाण केले. सौरमालेचा अभ्यास करण्यासाठी हे यान सोडले गेले आहे. गुरू, शनी, युरेनस आणि नेपच्यून या दूरच्या ग्रहांचा अभ्यास करण्यासाठी हा प्रकल्प सुरू करण्यात आला. त्यानंतर ही यानं आपल्या सौरमालेपलीकडे जातील अशी व्यवस्था करण्यात आली होती. युरेनस आणि नेपच्यून या  ग्रहांना भेट देणारी हे पहिले यान आहे.

वर्ग:व्हॉयेजर प्रकल्प
वर्ग:खगोलशास्त्रावरील अपूर्ण लेख
वर्ग:अंतराळ मोहिम
वर्ग:सूर्यमालेपलीकडे गेलेली अंतराळयाने
पूर्व रेल्वे क्षेत्र

250 px|इवलेसे|4 - पूर्व रेल्वे
**पूर्व रेल्वे** हे भारतीय रेल्वेच्या १७ क्षेत्रांपैकी एक क्षेत्र आहे. १९५२ साली स्थापन झालेल्या पूर्व रेल्वेचे मुख्यालय कोलकाताच्या हावडा रेल्वे स्थानक येथे असून पश्चिम बंगाल व झारखंड ही राज्ये पूर्व रेल्वेच्या अखत्यारीत येतात.

## विभाग
पूर्व रेल्वेचे चार विभाग आहेत.
* हावडा विभाग
* सियालदाह विभाग
* मालदा विभाग
* असनसोल विभाग

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:भारतीय रेल्वेचे विभाग
वर्ग:पश्चिम बंगालमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:झारखंडमधील रेल्वे वाहतूक
दक्षिण पूर्व रेल्वे क्षेत्र

250 px|इवलेसे|5 - दक्षिण पूर्व रेल्वे
**दक्षिण पूर्व रेल्वे** हे भारतीय रेल्वेच्या १७ क्षेत्रांपैकी एक क्षेत्र आहे. १९५५ साली स्थापन झालेल्या दक्षिण पूर्व रेल्वेचे मुख्यालय कोलकाताच्या हावडा रेल्वे स्थानक येथे असून पश्चिम बंगाल, झारखंड व ओडिशा ही राज्ये दक्षिण पूर्व रेल्वेच्या अखत्यारीत येतात.

## विभाग
दक्षिण पूर्व रेल्वेचे चार विभाग आहेत.
*अद्रा विभाग
*चक्रधरपूर विभाग
*खरगपूर विभाग
*रांची विभाग

## हे सुद्धा पहा
*टाटानगर रेल्वे स्थानक

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:भारतीय रेल्वेचे विभाग
वर्ग:पश्चिम बंगालमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:झारखंडमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:ओडिशामधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:दक्षिण पूर्व रेल्वे
उत्तर पूर्व सीमा रेल्वे क्षेत्र

250 px|इवलेसे|3 - उत्तर पूर्व सीमा रेल्वे
[250 px|इवलेसे|[गुवाहाटी रेल्वे स्थानक]]
**उत्तर पूर्व सीमा रेल्वे** हे भारतीय रेल्वेच्या १७ क्षेत्रांपैकी एक क्षेत्र आहे. १९५८ साली स्थापन झालेल्या उत्तर पूर्व सीमा रेल्वेचे मुख्यालय गुवाहाटी येथे असून संपूर्ण ईशान्य भारताची सर्व राज्ये (आसाम, अरुणाचल प्रदेश, मणिपूर, मेघालय, मिझोरम, नागालॅंड, त्रिपुरा व सिक्किम)  तसेच पश्चिम बंगाल व बिहार राज्यांचा काही भाग उत्तर पूर्व सीमा रेल्वेच्या अखत्यारीत येतो.

## विभाग
उत्तर पूर्व सीमा रेल्वेचे पाच विभाग आहेत.
*अलिपूरद्वार विभाग
*कटिहार विभाग
*लुमडिंग विभाग
*रंगिया विभाग
*तिनसुकिया विभाग

## स्थानके
*न्यू जलपाईगुडी रेल्वे स्थानक
*गुवाहाटी रेल्वे स्थानक
*दिब्रुगढ रेल्वे स्थानक
*सिलचर रेल्वे स्थानक
*दिमापूर रेल्वे स्थानक
*आगरताळा रेल्वे स्थानक

## बाह्य दुवे
*उत्तर पूर्व सीमा रेल्वे बांधकाम विभाग 

वर्ग:भारतीय रेल्वेचे विभाग
वर्ग:उत्तर पूर्व सीमा रेल्वे
वर्ग:आसाममधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:त्रिपुरामधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:नागालॅंडमधील रेल्वे वाहतूक
उत्तर रेल्वे क्षेत्र

250 px|इवलेसे|1 - उत्तर रेल्वे
**उत्तर रेल्वे** हा भारतीय रेल्वेच्या १७ विभागांपैकी एक विभाग आहे. १९५२ साली स्थापन झालेल्या उत्तर रेल्वेचे मुख्यालय दिल्लीच्या नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक येथे असून जम्मू आणि काश्मीर, पंजाब, हरयाणा, हिमाचल प्रदेश, उत्तराखंड, उत्तर प्रदेश ही राज्ये तसेच चंदीगढ व दिल्ली हे केंद्रशासित प्रदेश उत्तर रेल्वेच्या अखत्यारीत येतात.

दिल्ली उपनगरी रेल्वे सेवा उत्तर रेल्वेद्वारेच चालवली जाते. जम्मू आणि काश्मीरमध्ये बांधण्यात येत असलेली काश्मीर रेल्वे देखील उत्तर रेल्वेच्या अखत्यारीत आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:भारतीय रेल्वेचे विभाग
वर्ग:जम्मू आणि काश्मीरमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:पंजाबमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:हिमाचल प्रदेशमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:हरियाणामधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:उत्तराखंडमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:दिल्लीमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:उत्तर रेल्वे
उत्तर पश्चिम रेल्वे क्षेत्र

250 px|इवलेसे|11 - उत्तर पश्चिम रेल्वे
[250 px|इवलेसे|[जयपूर रेल्वे स्थानक]]
**उत्तर पश्चिम रेल्वे** हे भारतीय रेल्वेच्या १७ क्षेत्रांपैकी एक क्षेत्र आहे. २००२ साली स्थापन झालेल्या उत्तर पश्चिम रेल्वेचे मुख्यालय जयपूर रेल्वे स्थानक येथे असून राजस्थान राज्याचा बव्हंशी भाग उत्तर पश्चिम रेल्वेच्या अखत्यारीत येतो.

## विभाग
उत्तर पश्चिम रेल्वेचे चार विभाग आहेत.
*जयपूर विभाग
*जोधपूर विभाग
*अजमेर विभाग
*बिकानेर विभाग

## प्रमुख गाड्या
उत्तर पश्चिम रेल्वेद्वारे खालील प्रमुख रेल्वेगाड्या चालवल्या जातात.
*अरवली एक्सप्रेस
*चेतक एक्सप्रेस
*जयपूर-मुंबई सेंट्रल दुरंतो एक्सप्रेस
*सूर्यनगरी एक्सप्रेस

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ



वर्ग:भारतीय रेल्वेचे विभाग
वर्ग:राजस्थानमधील रेल्वे वाहतूक
दक्षिण मध्य रेल्वे क्षेत्र

250 px|इवलेसे|6 - दक्षिण मध्य रेल्वे
250 px|इवलेसे|सिकंदराबाद रेल्वे स्थानक
[250 px|इवलेसे|[हैदराबाद रेल्वे स्थानक]]
250 px|इवलेसे|विजयवाडा रेल्वे स्थानक
**दक्षिण मध्य रेल्वे** हे भारतीय रेल्वेच्या १८ क्षेत्रांपैकी एक क्षेत्र आहे. १९६६ साली स्थापन झालेल्या दक्षिण मध्य रेल्वेचे मुख्यालय हैदराबादच्या सिकंदराबाद रेल्वे स्थानक येथे असून महाराष्ट्र, तेलंगणा, कर्नाटक व आंध्र प्रदेश ह्या राज्यांचे काही अथवा पूर्ण भाग दक्षिण मध्य रेल्वेच्या अखत्यारीत येतात.

हैदराबाद महानगरामधील हैदराबाद एम.एम.टी.एस. ही जलद परिवहन प्रणाली दक्षिण मध्य रेल्वेद्वारे चालवली जाते.

## विभाग
दक्षिण मध्य रेल्वेचे सहा विभाग आहेत.
#सिकंदराबाद विभाग
#हैदराबाद विभाग
#विजयवाडा विभाग
#गुंटकल विभाग
#गुंटूर विभाग
#नांदेड विभाग

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 



वर्ग:भारतीय रेल्वेचे विभाग
वर्ग:तेलंगणामधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:कर्नाटकमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील रेल्वे वाहतूक
दक्षिण पूर्व मध्य रेल्वे क्षेत्र

250 px|इवलेसे|14 - दक्षिण पूर्व मध्य रेल्वे
**दक्षिण पूर्व मध्य रेल्वे** हे भारतीय रेल्वेच्या १७ क्षेत्रांपैकी एक क्षेत्र आहे. २००३ साली स्थापन झालेल्या दक्षिण पूर्व मध्य रेल्वेचे मुख्यालय बिलासपूर रेल्वे स्थानक येथे असून छत्तीसगड व महाराष्ट्र राज्यांचे काही भाग दक्षिण पूर्व मध्य रेल्वेच्या अखत्यारीत येतात. नागपूर रेल्वे स्थानक हे येथील सर्वात वर्दळीचे स्थानक आहे.

## विभाग
दक्षिण पूर्व मध्य रेल्वेचे तीन विभाग आहेत.
*नागपूर विभाग
*बिलासपूर विभाग
*रायपूर विभाग

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:भारतीय रेल्वेचे विभाग
वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:छत्तीसगढमधील रेल्वे वाहतूक
पश्चिम मध्य रेल्वे क्षेत्र

250 px|इवलेसे|12 - पश्चिम मध्य रेल्वे
250 px|इवलेसे|जबलपूर रेल्वे स्थानक
[250 px|इवलेसे|[इंदूर रेल्वे स्थानक]]
**पश्चिम मध्य रेल्वे** हे भारतीय रेल्वेच्या १७ क्षेत्रांपैकी एक क्षेत्र आहे. २००३ साली स्थापन झालेल्या पश्चिम मध्य रेल्वेचे मुख्यालय जबलपूर रेल्वे स्थानक येथे असून मध्य प्रदेश, उत्तर प्रदेश व राजस्थान राज्यांचा काही भाग पश्चिम मध्य रेल्वेच्या अखत्यारीत येतो.

## विभाग
पश्चिम मध्य रेल्वेचे तीन विभाग आहेत.
*भोपाळ विभाग
*जबलपूर विभाग
*कोटा विभाग

## प्रमुख गाड्या
पश्चिम मध्य रेल्वेद्वारे खालील प्रमुख रेल्वेगाड्या चालवल्या जातात.
*मध्य प्रदेश संपर्क क्रांती एक्सप्रेस
*जबलपूर-अमरावती एक्सप्रेस

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ



वर्ग:भारतीय रेल्वेचे विभाग
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:राजस्थानमधील रेल्वे वाहतूक
सी.बी.डी. बेलापूर

*बेलापूर (अहमदनगर) याच्याशी गल्लत करु नका.*
250 px|इवलेसे|सायन पनवेल महामार्गावर सी.बी.डी. कडे जाण्याचा मार्गदर्शक फलक
**सी.बी.डी. बेलापूर** हा नवी मुंबई शहराचा एक नोड आहे. नवी मुंबईच्या इतर नोडप्रमाणे हा नोड देखील सिडकोने विकसित केला आहे. सी.बी.डी. बेलापूर भागात अनेक कंपन्यांची कार्यालये, सिडकोचे मुख्यालय सिडको भवन, तसेच कोकण भवन, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया इत्यादी अनेक महत्त्वाची सरकारी कार्यालये स्थित आहेत.

सी.बी.डी. बेलापूर रेल्वे स्थानक  हे मुंबई उपनगरी रेल्वेच्या मध्य रेल्वे (हार्बर) उपनगरीय मार्गावरील एक स्थानक आहे. 

वर्ग:नवी मुंबई
दक्षिण पश्चिम रेल्वे क्षेत्र

250 px|इवलेसे|10 - दक्षिण पश्चिम रेल्वे
[250 px|इवलेसे|[बंगळूर सिटी रेल्वे स्थानक]]
250 px|इवलेसे|म्हैसूर रेल्वे स्थानक
**दक्षिण पश्चिम रेल्वे** हे भारतीय रेल्वेच्या १७ क्षेत्रांपैकी एक क्षेत्र आहे. २००३ साली स्थापन झालेल्या दक्षिण पश्चिम रेल्वेचे मुख्यालय हुबळी रेल्वे स्थानक येथे असून कर्नाटक राज्याचा बव्हंशी भाग दक्षिण मध्य रेल्वेच्या अखत्यारीत येतो.

## विभाग
दक्षिण पश्चिम रेल्वेचे तीन विभाग आहेत.
*हुबळी विभाग
*म्हैसूर विभाग
*बंगळूर विभाग

## प्रमुख गाड्या
दक्षिण पश्चिम रेल्वेद्वारे खालील प्रमुख रेल्वेगाड्या चालवल्या जातात.
*कर्नाटक एक्सप्रेस
*गोवा एक्सप्रेस
*राणी चेन्नम्मा एक्सप्रेस
*गोल घुमट एक्सप्रेस
*बंगळूर-हुबळी जन शताब्दी एक्सप्रेस
*बंगळूर-चेन्नई शताब्दी एक्सप्रेस
*लालबाग एक्सप्रेस

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ



वर्ग:भारतीय रेल्वेचे विभाग
वर्ग:कर्नाटकमधील रेल्वे वाहतूक
अलिपूरद्वार

**अलिपूरद्वार** (बंगाली: আলিপুরদুয়ার) हे भारताच्या पश्चिम बंगाल राज्यातील अलिपूरद्वार जिल्ह्याचे मुख्यालय आहे.

वर्ग:पश्चिम बंगालमधील शहरे
वर्ग:अलिपूरद्वार जिल्हा
लुमडिंग

**लुमडिंग** (असमिया भाषा: লামডিং) भारताच्या आसाम राज्यातील नागांव जिल्ह्यात असलेले शहर आहे. येथे उत्तर पूर्व सीमा रेल्वेचे मुख्यालय आहे.

वर्ग:आसाममधील शहरे
रंगिया

**रंगिया** (आसामी: ৰঙিয়া) हे भारत देशाच्या आसाम राज्यामधील एक लहान शहर आहे. रंगिया आसामच्या पश्चिम भागात गुवाहाटीच्या ६० किमी उत्तरेस वसले आहे. रंगिया येथे उत्तर पूर्व सीमा रेल्वे ह्या भारतीय रेल्वेच्या क्षेत्राच्या रंगिया विभागाचे मुख्यालय स्थित आहे.

वर्ग:कामरूप जिल्हा
वर्ग:आसाममधील शहरे
*
दक्षिण रेल्वे क्षेत्र

right|thumb|250 px|भारताच्या नकाशावर क्रमांक ७ (7) ने दर्शवलेला दक्षिण रेल्वे विभाग
**दक्षिण रेल्वे** हा भारतीय रेल्वेच्या १६ विभागांपैकी सर्वात जुना विभाग आहे. दक्षिण रेल्वेचे मुख्यालय चेन्नई येथे आहे. दक्षिण रेल्वेच्या अखत्यारीत तमिळ नाडू व केरळ ही संपूर्ण राज्ये, पुडुचेरी हा केंद्रशासित प्रदेश तसेच आंध्र प्रदेश व कर्नाटक ह्या राज्यांचे काही भाग येतात.

## विभाग
दक्षिण रेल्वेचे एकूण सहा विभाग आहेत.
*चेन्नई विभाग
*मदुराई विभाग
*तिरुचिरापल्ली विभाग
*सेलम विभाग
*पालक्काड विभाग
*तिरुवनंतपुरम विभाग

## प्रमुख स्थानके व शहरे
*चेन्नई सेंट्रल रेल्वे स्थानक
*चेन्नई इग्मोर रेल्वे स्थानक
*तिरुवनंतपुरम सेंट्रल रेल्वे स्थानक
*मदुराई रेल्वे स्थानक
*एर्नाकुलम जंक्शन रेल्वे स्थानक
*कोइंबतूर
*इरोड
*मंगळूर

## प्रमुख रेल्वेगाड्या
*ग्रँड ट्रंक एक्सप्रेस
*तमिळनाडू एक्सप्रेस
*केरळ एक्सप्रेस
*तिरुवनंतपुरम राजधानी एक्सप्रेस
*चेन्नई राजधानी एक्सप्रेस
*मंगला लक्षद्वीप एक्सप्रेस
*हिमसागर एक्सप्रेस

## बाह्य दुवे
* अधिकृत संकेतस्थळ
* दक्षिण रेल्वे 

वर्ग:भारतीय रेल्वेचे विभाग
वर्ग:तमिळनाडूमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:केरळमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:कर्नाटकमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील रेल्वे वाहतूक
सियालदह रेल्वे स्थानक

**सियालदाह रेल्वे स्थानक** हे कोलकाता महानगरामधील एक प्रमुख रेल्वे स्थानक आहे. हे स्थानक कोलकाता उपनगरी रेल्वे प्रणालीमधील एक टर्मिनस असून लांब पल्ल्याच्या अनेक रेल्वेगाड्या देखील येथून सुटतात. या स्थानकाचे उत्तर, मध्य आणि दक्षिण असे तीन विभाग आहेत.

हावडा, शालिमार व कोलकाता ही कोलकात्यामधील इतर तीन प्रमुख रेल्वे स्थानके आहेत.

## प्रसिद्ध गाड्या 
* सियालदाह-जुनी दिल्ली - पश्चिम बंगाल संपर्क क्रांती एक्सप्रेस
* सियालदाह-नवी दिल्ली - राजधानी एक्सप्रेस
* सियालदाह-नवी दिल्ली - दुरंतो एक्सप्रेस

वर्ग:कोलकातामधील रेल्वे स्थानके
चक्रधरपूर

**चक्रधरपूर** भारताच्या झारखंड राज्यातील पश्चिम सिंगभूम जिल्ह्यात असलेले शहर आहे.

वर्ग:झारखंडमधील शहरे
वर्ग:पश्चिम सिंगभूम जिल्हा
अद्रा (पश्चिम बंगाल)

**अद्रा** हे भारताच्या पश्चिम बंगाल राज्याच्या पुरुलिया जिल्ह्यामधील एक छोटे शहर आहे. अद्रा येथे भारतीय रेल्वेच्या दक्षिण पूर्व रेल्वे क्षेत्रामधील चार पैकी एक विभागाचे मुख्यालय स्थित आहे. अद्रा रेल्वे स्थानक ह्या भागातील एक वर्दळीचे जंक्शन आहे.

वर्ग:पुरुलिया जिल्हा
वर्ग:पश्चिम बंगालमधील शहरे
उत्तर मध्य रेल्वे क्षेत्र

250 px|इवलेसे|13 - उत्तर मध्य रेल्वे
**उत्तर मध्य रेल्वे** हे भारतीय रेल्वेच्या १७ क्षेत्रांपैकी एक क्षेत्र आहे. २००३ साली स्थापन झालेल्या उत्तर मध्य रेल्वेचे मुख्यालय अलाहाबाद येथे असून उत्तर प्रदेश, मध्य प्रदेश, राजस्थान व हरियाणा ह्या राज्यांचे काही भाग उत्तर मध्य रेल्वेच्या अखत्यारीत येतात.

## विभाग
उत्तर मध्य रेल्वेचे तीन विभाग आहेत.
*अलाहाबाद विभाग
*झाशी विभाग
*आग्रा विभाग

## प्रमुख शहरे व स्थानके
* कानपूर सेंट्रल रेल्वे स्थानक
* आग्रा छावणी रेल्वे स्थानक
* अलाहाबाद रेल्वे स्थानक
* झाशी रेल्वे स्थानक
* गाझियाबाद रेल्वे स्थानक
* मथुरा रेल्वे स्थानक
* धोलपूर
* ग्वाल्हेर रेल्वे स्थानक
* दतिया
* फिरोझाबाद
* इटावा
* अलीगढ
* फतेहपूर
* मिर्झापूर

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:भारतीय रेल्वेचे विभाग
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:राजस्थानमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:हरियाणामधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:उत्तर मध्य रेल्वे
जटणी

**जटणी** हे भारताच्या ओडिशा राज्यातील शहर आहे.

यास *खुर्दा रोड* या नावानेही ओळखतात.

वर्ग:ओडिशामधील शहरे
पूर्व तटीय रेल्वे क्षेत्र

250 px|इवलेसे|15 - पूर्व तटीय रेल्वे
[250 px|इवलेसे|[विशाखापट्टणम रेल्वे स्थानक]]
**पूर्व तटीय रेल्वे** हे भारतीय रेल्वेच्या १७ क्षेत्रांपैकी एक क्षेत्र आहे. २००३ साली स्थापन झालेल्या पूर्व तटीय रेल्वेचे मुख्यालय भुवनेश्वरच्या भुवनेश्वर रेल्वे स्थानक येथे असून संपूर्ण ओडिशा राज्य तसेच छत्तीसगड व आंध्र प्रदेश राज्यांचा काही भाग पूर्व तटीय रेल्वेच्या अखत्यारीत येतो.

## विभाग
पूर्व तटीय रेल्वेचे तीन विभाग आहेत.
*संबलपूर विभाग
*जटणी विभाग
*विशाखापट्टणम विभाग

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:भारतीय रेल्वेचे विभाग
वर्ग:ओडिशामधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:छत्तीसगढमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील रेल्वे वाहतूक
सोनपूर

**सोनपूर** भारताच्या बिहार राज्यातील शहर आहे. हे शहर गंडकी नदीकाठी वसलेले आहे. येथे कार्तिकी पौर्णिमेस मोठा जनावरबाजार भरतो.

वर्ग:बिहारमधील शहरे
दानापूर

**दानापूर** हे भारताच्या बिहार राज्यातील छोटे शहर आहे. पाटण्याचे उपनगर असलेल्या या शहराची निरमिती इ.स. १८८७मध्ये झाली. २०११ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १,८२,२४१ आहे.

येथून जवळ सायबेरियाई क्रौंच पक्ष्यांचे वसतीस्थान आहे.

वर्ग:बिहारमधील शहरे
वर्ग:पाटणा
https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%B0&action=edit
पूर्व मध्य रेल्वे क्षेत्र

250 px|इवलेसे|१६ - पूर्व मध्य रेल्वे
[250 px|इवलेसे|[मुघलसराई रेल्वे स्थानक]]
**पूर्व मध्य रेल्वे** हे भारतीय रेल्वेच्या १७ क्षेत्रांपैकी एक क्षेत्र आहे. १९९६ साली स्थापन झालेल्या पूर्व मध्य रेल्वेचे मुख्यालय हाजीपूर येथे असून बिहार राज्याचा बव्हंशी भाग तसेच उत्तर प्रदेश व झारखंड राज्यांचा काही भाग पूर्व मध्य रेल्वेच्या अखत्यारीत येतो.

## विभाग
पूर्व मध्य रेल्वेचे पाच विभाग आहेत.
*सोनपूर विभाग
*समस्तीपूर विभाग
*दानापूर विभाग
*धनबाद विभाग
*मुघलसराई विभाग

## प्रमुख गाड्या
पूर्व मध्य रेल्वेद्वारे खालील प्रमुख रेल्वेगाड्या चालवल्या जातात.
*पटना राजधानी एक्सप्रेस
*वैशाली एक्सप्रेस
*ब्लॅक डायमंड एक्सप्रेस
*बिहार संपर्क क्रांती एक्सप्रेस
*संपूर्ण क्रांती एक्सप्रेस

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 



वर्ग:भारतीय रेल्वेचे विभाग
वर्ग:बिहारमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:झारखंडमधील रेल्वे वाहतूक
व्हिआंतियान

**व्हिआंतियान** (लाओ: ວຽງຈັນ) ही आग्नेय आशियातील लाओस ह्या देशाची राजधानी व सगळ्यात मोठे शहर आहे. व्हिआंतियान शहर मिकांग नदीच्या काठावर थायलंडच्या सीमेजवळ वसले आहे.

वर्ग:लाओसमधील शहरे
वर्ग:आशियातील देशांच्या राजधानीची शहरे
लांडेवाडी

वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:रिकामी पाने
गुंटकल

**गुंटकल** भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील शहर आहे. २००१ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १,२६,६५८ होती. गुंटकल रेल्वे स्थानक हे भारतीय रेल्वेचे मोठे जंक्शन आहे. येथे मुंबई-चेन्नई रेल्वेमार्गाला इतर ३ लहान मार्ग जुळतात. ज्यावेळी पुणे-मिरज बंगलोर ही रेल्वे लाईन मीटर गेजची होती, त्यावेळीही पुण्याहून मद्रासला जाणाऱ्या रेल्वे लाईनवरील गुंटकल या जंक्शनाद्वारे गाडी बदलून बंगलोरला जाता येत असे.  आता पुण्याहून बंगलोरला जाण्यासाठी एकूण १९ रेल्वे गाड्या आहेत, त्यांतील ८ गुंटकलमार्गे जातात.   

वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील शहरे
वर्ग:अनंतपूर जिल्हा
आसनसोल

**आसनसोल** (बंगाली: আসানসোল) हे भारताच्या पश्चिम बंगाल राज्याच्या बर्धमान जिल्ह्यामधील मोठे शहर आहे. “आसन” हा दामोदर नदीच्या किनाऱ्यावरील झाडाचा एक प्रकार आहे. व “सोल” म्हणजे सोल भुमी/Sol-land (खानिजानी समृद्ध भूमि) होय. आसनसोल कोलकाता खालोखाल पश्चिम बंगाल मधील सर्वात मोठे शहर आहे. छोटा नागपूर पठाराच्या मध्यात पश्चिम सीमेवर हे वसलेले आहे. येथील  सेनेरैल सायकलचा कारखाना प्रसिद्ध आहे. कोळसा खाणी साठी हे नगर प्रसिद्ध आहे. भारतातील सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या १०० शहरात जे ११ शहर आहेत हे त्या पैकी एक आहे. येथील स्टील उद्योग देखील प्रसिद्ध आहे.

आसनसोल रेल्वे स्थानक भारतीय रेल्वेच्या दिल्ली-हावडा मुख्य रेल्वेमार्ग व दिल्ली-गया-हावडा रेल्वेमार्ग ह्या दोन्ही प्रमुख मार्गांवरील एक महत्त्वाचे जंक्शन आहे. पूर्व रेल्वे क्षेत्रातील आसनसोल विभागाचे मुख्यालय येथेच स्थित आहे. रेल्वेची चित्तरंजन लोकोमोटिव्ह कार्यशाळा येथील चित्तरंजन येथे आहे.

ऐतिहासिकदृष्ट्या ब्रिटिश काळात या शहराला असेन्सोल म्हणून ओळखले गेले होते परंतु स्वातंत्र्यानंतर हे नाव परत केले गेले.

## संदर्भ 
वर्ग:पश्चिम बंगालमधील शहरे
लुई नेईल

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्यदुवे
नेइल, लुई युजीन फेलिक्स
नेइल, लुई युजीन फेलिक्स
वर्ग:इ.स. १९०४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००० मधील मृत्यू
सिलिगुडी

**सिलिगुडी** (बांग्ला: শিলিগুড়ি) हे भारताच्या पश्चिम बंगाल राज्यातील एक प्रमुख शहर आहे. सिलिगुडी बंगालच्या उत्तर भागात कोलकातापासून ५६० किमी अंतरावर महानंदा नदीच्या काठावर स्थित आहे. हिमालयाच्या पायथ्याशी वसलेले सिलिगुडी ईशान्य भारताचे प्रवेशद्वार मानले जाते. २०११ साली ५ लाखांहून अधिक लोकसंख्या असलेले सिलिगुडी पश्चिम बंगालमधील तिसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. दार्जीलिंग व सिक्किमच्या जवळच स्थित असल्यामुळे सिलिगुडीला पर्यटनाच्या दृष्टीने देखील मोठे महत्त्व प्राप्त झाले आहे.

## वाहतूक
बागडोगरा विमानतळ सिलिगुडीच्या ९ किमी पश्चिमेस असून येथून भारताच्या सर्व प्रमुख शहरांसाठी थेट विमानसेवा उपलब्ध आहे. न्यू जलपाईगुडी रेल्वे स्थानक ईशान्य भारतातील प्रमुख रेल्वे स्थानक असून आसामच्या गुवाहाटीकडे धावणाऱ्या सर्व गाड्या येथूनच जातात.

वर्ग:दार्जीलिंग जिल्हा
वर्ग:जलपाइगुडी जिल्हा
वर्ग:पश्चिम बंगालमधील शहरे
इज्जतनगर

**इज्जतनगर** भारताच्या उत्तर प्रदेश राज्यातील बरैली शहराचा एक भाग आहे. येथे उत्तर पूर्व रेल्वेचे मुख्यालय, डीझेल लोको शेड तसेच रेल्वे यांत्रिकी कार्यशाळा आहेत. याशिवाय इज्जतनगर मध्ये केन्द्रीय पक्षी संशोधन संस्था, भारतीय पशु संशोधन संस्था आणि हार्टमन कॉलेज या संस्थाही आहेत.

भारतीय वायुसेनेचा त्रिशूल वायुसेना तळ येथे आहे.

वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील शहरे
फ्लॅगस्टाफ (ॲरिझोना)

thumb|right|250px
**फ्लॅगस्टाफ** (लोकसंख्या: ६०,२२२) हे अमेरिकेच्या अ‍ॅरिझोना राज्यातील एक शहर आहे.

## बाह्य दुवे
* अधिकृत संकेतस्थळ
* स्वागत कक्ष

वर्ग:ॲरिझोनामधील शहरे
वर्ग:कोकोनिनो काउंटी (ॲरिझोना)
लॉवेल वेधशाळा

## बाह्य दुवे 
* वेधशाळेचे संकेतस्थळ

वर्ग:ॲरिझोनामधील वेधशाळा
वर्ग:प्लूटो
वर्ग:वेधशाळा
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:फ्लॅगस्टाफ (ॲरिझोना)
नेपच्यून पलीकडील ग्रह

**प्लॅनेट एक्स** हा सूर्यमालेतील अनुमानित ग्रह आहे.

वर्ग:प्लूटो
वर्ग:सूर्यमाला
पर्सिव्हाल लॉवेल

**पर्सिव्हाल लॉरेन्स लॉवेल** (मार्च १३, इ.स. १८५५ - नोव्हेंबर १२, इ.स. १९१६) हा अमेरिकन व्यावसायिक, लेखक, गणितज्ञ आणि खगोलशास्त्रज्ञ होता. याने प्लुटोचा शोध लावला तसेच मंगळावर कालवे असल्याचे प्रतिपादन केले.

वर्ग:अमेरिकन खगोलशास्त्रज्ञ
वर्ग:प्लूटो
वर्ग:इ.स. १८५५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
विल्यम हेन्‍री पिकरिंग

**विल्यम हेन्‍री पिकरिंग** (१५ फेब्रुवारी, १८५८ - १६ जानेवारी, १९३८) हा अमेरिकन खगोलशास्त्रज्ञ होता.

वर्ग:अमेरिकन खगोलशास्त्रज्ञ
वर्ग:प्लूटो
वर्ग:इ.स. १८५८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३८ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
क्लाइड टॉमबॉ

250 px|इवलेसे|
**क्लाइड टॉमबॉ** (Clyde Tombaugh; ४ फेब्रुवारी १९०६ - १७ जानेवारी १९९७) हा एक अमेरिकन खगोलशास्त्रज्ञ होता. १९३० साली प्लूटो ह्या बटुग्रहाचा शोध लावण्यासाठी तो ओळखला जातो.

## बाह्य दुवे
*व्यक्तिचित्र

वर्ग:इ.स. १९०६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९७ मधील मृत्यू
वर्ग:अमेरिकन खगोलशास्त्रज्ञ
वर्ग:प्लूटो
व्हेस्टो मेल्व्हिन स्लायफर

**व्हेस्टो मेल्व्हिन स्लायफर** (११ नोव्हेंबर, १८७५ - ८ नोव्हेंबर, १९६९) हे अमेरिकन खगोलशास्त्रज्ञ होते. यांनी आकाशगंगांची वर्तुळाकार गती मोजण्याच्या पद्धतीचा शोध लावला.

वर्ग:अमेरिकन खगोलशास्त्रज्ञ
वर्ग:प्लूटो
वर्ग:इ.स. १८७५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गिनीज (निःसंदिग्धीकरण)

**गिनीज** या शब्दाचे अनेक उपयोग आहेत.

* गिनीज जागतिक विक्रम
* गिनीज गाव
* गिनीज बीयर

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
लात्व्हियन भाषा

**लात्व्हियन** ही लात्व्हिया ह्या बाल्टिक देशाची राष्ट्रभाषा आहे. बाल्टिक भाषासमूहाच्या पूर्व बाल्टिक ह्या गटामधील ही भाषा लिथुएनियन ह्या भाषेसोबत पुष्कळ अंशी मिळतीजुळती आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

वर्ग:बाल्टिक भाषासमूह
भा
वर्ग:भाषा
दक्षिण व्हियेतनाम

**दक्षिण व्हिएतनाम** (व्हिएतनामी: *Việt Nam Cộng hòa*, *विएतनाम गोंग-होआ*) हा आग्नेय आशियातील वर्तमान व्हिएतनामाच्या दक्षिण भागावर इ.स. १९७५ सालापर्यंत अंमल असलेला एक देश होता. इ.स. १९५० च्या दशकात याला "व्हिएतनामचे राज्य" (इ.स. १९४९-५५) या नावाने आंतरराष्ट्रीय मान्यता लाभली; तर पुढे "व्हिएतनामचे प्रजासत्ताक" (इ.स. १९५५-७५) या नावाने यास आंतरराष्ट्रीय मान्यता होती. साईगोन येथे याची राजधानी होती. इ.स. १९५४ च्या जिनिव्हा परिषदेत व्हिएतनामाची साम्यवादी व बिगर-साम्यवादी अशी फाळणी झाल्यावर "दक्षिण व्हिएतनाम" व "उत्तर व्हिएतनाम" अशा संज्ञा रूढ झाल्या. व्हिएतनाम युद्धात दक्षिण व्हिएतनाम अमेरिकेच्या बाजूने सहभागी झाला.

## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:आशियातील भूतपूर्व देश
वर्ग:व्हियेतनामचा इतिहास
*
पूर्व युरोपीय प्रमाणवेळ

**पूर्व युरोपीय प्रमाणवेळ** (यूटीसी +२) ही पूर्व युरोपात वापरली जाणारी प्रमाणवेळ आहे.

वर्ग:प्रमाणवेळा
उर्बैन ली व्हेरिये

thumb|right|उर्बैन ली व्हेरिये
**उर्बैन ली व्हेरिये** (११ मार्च १८११, मृत्यू:२३ सप्टेंबर १८७७) हे एक फ्रेंच खगोलशास्त्रज्ञ व गणितज्ञ होते.ते खगोलीय यांत्रिकीमध्ये तज्ज्ञ होते.त्यांनी नेपच्यून या ग्रहाचे अस्तित्त्व व स्थिती हे केवळ गणिताद्वारे मांडली.  युरेनसच्या भ्रमणकक्षेतील आणि केप्लर व न्यूटनचे नियम यांतील त्रुटी दाखविण्यासाठी त्यांनी बरीच आकडेमोड केली. त्यांनी केलेले गणित व आकडेमोड तपासण्यात आली असता, नेपच्यूनच्या अनुमानीत स्थितीत फक्त १ अंशाचा फरक पडला. हा शोध १९व्या शतकातील एक मोठी उपलब्धी मानल्या जाते व त्याद्वारे खगोलीय यांत्रिकीमध्ये नाट्यमय फरक घडला.

वर्ग:फ्रेंच खगोलशास्त्रज्ञ
वर्ग:फ्रेंच गणितज्ञ
वर्ग:इ.स. १८११ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८७७ मधील मृत्यू
केप ऑफ गुड होप

right|250 px
**केप ऑफ गुड होप** (आफ्रिकान्स: Kaap die Goeie Hoop, डच: *Kaap de Goede Hoop*, ) हा दक्षिण आफ्रिकेतील अटलांटिक महासागराच्या किनाऱ्यावरील भूशिर आहे. अनेकदा चुकीने केप ऑफ गुड होपचा आफ्रिकााचे सर्वात दक्षिणेकडील टोक असा उल्लेख केला जातो, पण वास्तविकपणे केप अगुलास हे आफ्रिका खंडाचे सर्वात दक्षिणेकडील टोक आहे.

ऐतिहासिक काळात सुएझचा कालवा तयार होईपर्यंत युरोपातुन भारतीय उपखंडाकडे प्रवास करणाऱ्या सागरी बोटींना आफ्रिका खंडाला वळसा घालून यावे लागत असे. केप ऑफ गुड होप भूशिरापर्यंत पोचणे हा ह्या प्रवासातील एक मोठा टप्पा मानला जात असे. इ.स. १४८८ सालातल्या मे महिन्यात बार्तुलुम्यू दियास हा पोर्तुगीज खलाशी या भूशिरापर्यंत सर्वप्रथम पोचला.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचा भूगोल
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचा इतिहास
वर्ग:भूशिरे
हार्वर्ड कॉलेज वेधशाळा

इवलेसे
**हार्वर्ड कॉलेज वेधशाळा** ही अमेरिकेच्या मॅसेच्युसेट्स राज्यातील वेधशाळा आहे. हार्वर्ड विद्यापीठाच्या अंतरिक्षशास्त्र विभागांतर्गत काम करणारी ही वेधशाळा अनेक साधने व इमारतींमधून पसरलेली आहे.

या वेधशाळेची स्थापना इ.स. १८३९मध्ये झाली.

वर्ग:हार्वर्ड विद्यापीठ
वर्ग:मॅसेच्युसेट्समधील वेधशाळा
वर्ग:इ.स. १८३९ मधील निर्मिती
सेंट्रल इंटेलिजन्स एजन्सी

right|200 px|thumb|सी.आय.ए.चा लोगो
**सेंट्रल इंटेलिजन्स एजन्सी** (सी.आय.ए.) (इंग्लिश: Central Intelligence Agency) ही अमेरिकन सरकारची आंतरराष्ट्रीय हेरगिरी करणारी गुप्तहेर संस्था आहे. इ.स. १९४७ साली स्थापन झालेल्या ह्या सरकारी संस्थेचे मुख्यालय व्हर्जिनिया राज्याच्या लँग्ली ह्या शहरामध्ये आहे. सी.आय.ए.चे जगभर सुमारे २०,००० कर्मचारी व हेर कार्यरत आहेत.

वर्ग:गुप्तचर संघटना
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय हेरसंस्था
वर्ग:अमेरिकेच्या हेरसंस्था
टेड टायलर

**एडविन** *टेड* **जेम्स टायलर** (ऑक्टोबर १३, इ.स. १८६४:किड्डरमिन्स्टर, वूस्टरशायर, इंग्लंड - जानेवारी २५, इ.स. १९१७:नॉर्थ टाउन, टॉन्टन, सॉमरसेट, इंग्लंड) हा कडून एक कसोटी सामना खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

टायलर, टेड
टायलर, टेड
टायलर, टेड
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इंटर-सर्व्हिसेस इंटेलिजन्स

**इंटर-सर्व्हिसेस इंटेलिजन्स** तथा **आय.एस.आय.** ही आंतरराष्ट्रीय हेरगिरी करणारी पाकिस्तानची गुप्तहेर संस्था आहे. भारतातील अनेक दहशतवादी कारवायांत या संस्थेचा हात होता.

वर्ग:हेरसंस्था
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय हेरसंस्था
वर्ग:पाकिस्तानच्या हेरसंस्था
वर्ग:भारतातील दहशतवाद
कार निकोबार

**कार निकोबार** हे निकोबार द्वीपसमूहातील प्रमुख आणि सर्वाधिक वस्तीचे बेट आहे. निकोबार समूहातील इतर बेटांप्रमाणे हे बेट डोंगराळ नसून सपाट आहे. भारतीय नौदल व वायुदलाचे मोठे ठाणे या बेटावर आहे.हे अंदमान पासून 340किमी अंतरावर आहे.

वर्ग:अंदमान आणि निकोबार द्वीपसमूह
निकोबार द्वीपसमूह

**निकोबार द्वीपसमूह** हे अंदमान आणि निकोबार द्विपसमूहातील प्रमुख द्विपसमूह आहे व अंदमान द्वीपसमूहातील दक्षिणेकडे स्थित आहे. इंदिरा पॉईंट हे सर्वात दक्षिण टोक असून भारताचे दक्षिण टोक मानले जाते. एकूण २२ बेटे या द्वीपसमूहात येतात व मोठे निकोबार हे आकाराने सर्वात मोठे बेट आहे तर कार निकोबार हे सर्वाधिक वस्तीचे बेट आहे. 

या द्विपसमूहात खालील बेटांचा समावेश होतो -
* कार निकोबार 
* चौरा
* तेरेसा
* पोहाट
* कामार्ता
* कच्छल
* नानकॉवरी
* छोटे निकोबार
* मोठे निकोबार

## अंदमान निकोबारवरील पुस्तके
* अंदमान एक नंदनवन (अरुण पांढरीपांडे)
* अंदमान निकोबारच्या लोककथा (केशर मेश्राम)  
* अंदमानातील अंगार (शशिकांत श्रीखंडे)  
* चला आसामपासून अंदमानपर्यंत (पुष्पा जोशी)  
* निकोबारची नवलाई (राजेश्वरी किशोर)

वर्ग:अंदमान आणि निकोबार द्वीपसमूह
लान्स आर्मस्ट्राँग

**लान्स आर्मस्ट्राँग** (१८ सप्टेंबर, इ.स. १९७१) हा अमेरिकन व्यावसायिक सायकलपटू आहे.

## ओळख 
## जीवन
### कर्करोगाशी सामना 
### सायकलपटू म्हणून कारकीर्द
#### जिंकलेल्या स्पर्धा 
* तुर द फ्रांस 
* 
### तूर दे फ्रांस स्प‍धेत पुनरागमन 
कर्करोगावर मात करून **लान्स आर्मस्ट्राँग** फ्रांस येथील तूर द फ्रांस स्प‍धेत पुनरागमन करून परत जगज्जेतेपद मिळवले.
### कारकीर्द संपुष्टात 
यू.एस.ए.डी.ए. या संस्थेने आर्मस्ट्राँगवर बंदी असेलेले पदार्थ सेवन केल्याचे आरोप केले आहेत. ऑगस्ट २४, इ.स. २०१२ रोजी आर्मस्ट्राँगने आरोपांना सामोरे जाण्याचे नाकारले. यामुळे त्याची संपूर्ण कारकीर्द सांख्यिकीच्या दृष्टीने रद्द करण्यात आली व सातही तूर दे फ्रांस विजेतेपदांसह जिंकलेल्या असंख्य शर्यतींतून त्याचे नाव काढून घेण्यात आले.

## अधिक वाचन 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:खेळाडू
वर्ग:अमेरिकन सायकलपटू
वर्ग:इ.स. १९७१ मधील जन्म
एकर

**एकर** हे जमिनीचे क्षेत्रफळ मोजण्याचे एकक आहे. १ एकर = ४०४६.८७२६ चौरस मीटर
१ एकर=४० गुंठे

वर्ग:क्षेत्रफळाची एकके
शिंपी

**शिंपी** ( इंग्लिश:*tailor*) म्हणजे कपडे शिवणारा. तसेच शिंपी हे आडनावही असते. 18 अलुतेदारांपैकी एक. 

## इतिहास
माणूस कपड्यांचा उपयोग घेण्यास सुरुवात करतो तेव्हा पासून शिंपी म्हणून एक व्यावसायिक उदयास आले. 
## जाती व्यवस्था व स्थान
=उपजाती=
1.माहेश्वरी
2.नामदेव
3.जैन
4.वैष्णव
## सद्य स्थिती
लोकसंख्या अत्यंत कमी असून कुठलेही राजकिय नेतृत्व अद्याप उदयास आलेलं नाही. परंपरागत व्यवसाय कपड्यांचा असला तरी शेती आणि इतर व्यवसाय करतांना दिसून येते.

वर्ग:व्यवसाय
वर्ग:मराठी आडनावे
वर्ग:बलुतेदार
सुप

सुप या साधनाने सर्व प्रकारचे धान्य, गहू बाजरी इत्यादी पाखडले जाते. काडीकचरा धान्यातून वेगळा काढण्याच्या प्रक्रियेला पाखडणे असे म्हणतात.पाखडणे ही धान्य निवडण्याची आधीची पायरी आहे. पाखडलेल्या धान्यास निवडण्यास जास्त त्रास होत नाही. 

सुप एक प्रकारच्या गवतापासून तसेच बांबूच्या चोयट्यांपासूनही बनवले जाते.
यासाठी बांबूचे चोयटे एका आड एक असे विणले जातात. या साधनाची एक बाजू उंच असते तर दुसऱ्या बाजून कचरा उडून जाण्यासाठी मार्ग राखलेला असतो.पूर्वीचे लोक याला गायीचे शेणाने सारवत असत. शेणाने सारवल्याने धान्य छोटया-छोट्या छिद्रांंतून खाली सांडत नाही. 
यास कोणी कपड्याची राख जवसाच्या तेलात मिसळवून ती पेंटसारखी लावतात अथवा थेट पेंटदेखील लावतात. याप्रक्रियेला किटवणे असे म्हणतात

सुपाने पाखडण्याचे कामात गुरुत्वाकर्षणाचा सिद्धांत तसेच थोडाबहुत हवेचा वापर करण्यात येतो. त्याद्वारे पाखडण्यासाठीच्या धान्यातील कचरा किंवा धान्याचे दाणे वेगवेगळे करता येतात. 

यातून निघालेल्या कचरामिश्रीत धान्यास 'पाखडा' असे म्हणतात. 

वर्ग:पाकसाधने
स्वीडनचा पाचवा गुस्ताव

**गुस्ताफ पाचवा** (संपूर्ण नाव: ऑस्कर गुस्ताफ ॲडॉल्फ; ; १६ जून १८५८ - २९ ऑक्टोबर १९५०) हा स्वीडन देशाचा राजा होता. तो १९०७ ते १९५० सालांदरम्यान राज्यपदावर होता.

## बाह्य दुवे 
* स्वीडनचे शाही घराणे 

वर्ग:स्वीडनचे राज्यकर्ते
राग भटियार

**राग भटियार** हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.

## भटियार रागातील काही ध्वनिमुद्रित गीते
* चार होत्या पक्षिणी त्या, रात होती वादळी : (कवी - कुसुमाग्रज; संगीत - पं. वसंतराव देशपांडे; गायिका - फैय्याज; नाटक - वीज म्हणाली धरतीला)

भटियार
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
मोडासा

**मोडासा** (गुजराती: મોડાસા) हे गुजरातच्या अरवली जिल्ह्याचे मुख्यालय आहे. 

वर्ग:गुजरातमधील शहरे
वर्ग:अरवली जिल्हा
वैद्य

**वैद्य** म्हणजे आयुर्वेदाचे ज्ञान असून रोग्यांवर त्या पद्धतीने औषधोपचार करणारा भिषग्वर. अशा लोकांच्या नावाआधी वैद्य ही उपाधी लावली जाते.  **धन्वंतरी** हा देवांचा **वैद्य** मानला जातो. अश्विनीकुमार हेही वैद्य होते. वैद्य हे महाराष्ट्रातील काही लोकांचे आडनाव असते.

## उत्पत्ती
वर्ग:व्यवसाय
वर्ग:मराठी आडनावे
वर्ग:बलुतेदार
पोप

200 px|इवलेसे|पोपचे चिन्ह
[इवलेसे|[पोप फ्रान्सिस हा विद्यमान पोप आहे.]]
**पोप** (; ) हा रोमचा बिशप व जागतिक कॅथोलिक चर्चचा सर्वोच्च पुढारी आहे. कॅथोलिक चर्चमध्ये पोपला सेंट पीटरचा वंशज मानले जाते. १३ मार्च २०१३ रोजी निवडला गेलेला पोप फ्रान्सिस हा विद्यमान पोप आहे.

ख्रिश्चन धर्मगुरूसोबतच व्हॅटिकन सिटी ह्या सार्वभौम देशाच्या राष्ट्रप्रमुखाची जबाबदारी पोप सांभाळतो. मानवी इतिहासामधील सर्वात जुन्या नेतेपदांपैकी एक असलेले पोपचे पद इ.स.च्या तिसऱ्या शतकामध्ये स्थापन करण्यात आले.

## हे सुद्धा पहा 
* पोपांची यादी
* पोप फ्रान्सिस
## बाह्य दुवे 
* कॅथोलिक एन्सायक्लोपीडिया
* अधिकृत संकेतस्थळ
* एन्सायक्लोपीडिया ब्रिटानिका
* पोपचे अधिकार: भाग १ 
* पोपचे अधिकार: भाग २ 


वर्ग:ख्रिश्चन धर्म
वर्ग:कॅथोलिक चर्च
लिओ एसाकी

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्यदुवे
एसाकी, लियो
एसाकी, लियो
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
हर्बर्ट हॉल टर्नर

**हर्बर्ट हॉल टर्नर** (ऑगस्ट १३, १८६१:लीड्स, इंग्लंड - ऑगस्ट २०, १९३०:स्टॉकहोम, स्वीडन) हे ब्रिटिश खगोलशास्त्रज्ञ व भूकंपशास्त्रज्ञ होते.

वर्ग:ब्रिटिश खगोलशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १८६१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३० मधील मृत्यू
ब्रायन डेव्हिड जोसेफसन

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्यदुवे
जोसेफसन, ब्रायन डेव्हिड
जोसेफसन, ब्रायन डेव्हिड
वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
मार्टिन राइल

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्यदुवे
राइल, मार्टिन
राइल, मार्टिन
वर्ग:इ.स. १९१८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आय.ए.यू.ची ग्रहाची व्याख्या

२००६ मध्ये आंतरराष्ट्रीय खगोलीय संघटना (आय.ए.यू.)ने ग्रहाची औपचारिक व्याख्या केली. त्यानुसार जर एखादी खगोलीय वस्तू खालील तीन अटी पूर्ण करत असेल तर त्याला ग्रह मानण्यात यावे.
# ती खगोलीय वस्तू सूर्याभोवती प्रदक्षिणा मारत असावी.
# त्या खगोलीय वस्तूचे वस्तुमान कमीत कमी इतके असावे की ज्यायोगे तिचा आकार गुरुत्वाकर्षणामुळे गोलाकार (spherical) व्हावा. 
# त्या खगोलीय वस्तूने आपली कक्षेजवळील भाग साफ केलेला असावा. याचा अर्थ असा की तिच्या कक्षेजवळील अंतराळातील लहान वस्तू तिच्या गुरुत्वाकर्षणाने तिच्यामध्ये विलीन झाल्या असाव्यात.

प्लूटो तिसरी अट पूर्ण करत नाही. त्याचे वस्तूमान त्याच्या कक्षेतील इतर वस्तूंच्या केवळ ०.०७ पट आहे. (पृथ्वीचे वस्तुमान पृथ्वीच्या कक्षेतील वस्तूंच्या १७ दशलक्ष पट आहे.) आय.ए.यू.ने पुढे ठरविले की प्लूटोला बटु ग्रह या नवीन तयार केलेल्या वर्गात टाकले जावे तसेच तो नेपच्यूनपलीकडील वस्तू या वर्गातील **प्लूटॉईड** या उपवर्गाचा मूळ नमुना (prototype)सुद्धा मानण्यात यावा.

## संदर्भ 
वर्ग:सूर्यमाला
अँटोनी ह्युइश

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## बाह्यदुवे 
वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म
ह्युइश, ॲंटोनी
ह्युइश, ॲंटोनी
वर्ग:इ.स. २०२१ मधील मृत्यू
अँथोनी जेम्स लेगेट

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## बाह्य दुवे 
लेगेट, ॲंथोनी जेम्स
लेगेट, ॲंथोनी जेम्स
वर्ग:इ.स. १९३८ मधील जन्म
नेव्हिल फ्रांसिस मॉट

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्यदुवे
मॉट, नेव्हिल फ्रांसिस
मॉट, नेव्हिल फ्रांसिस
वर्ग:इ.स. १९०५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९६ मधील मृत्यू
व्हेनेशिया फेअर

**व्हेनेशिया बर्ने**(जुलै ११, इ.स. १९१८ - एप्रिल ३०, इ.स. २००९) (नंतरची व्हेनेशिया फेर) या ११ वर्षाच्या ऑक्सफर्ड,इंग्लंड येथील शाळकरी मुलीने क्लाईड टॉमबॉघने शोधलेल्या नवीन ग्रहाला *प्लूटो* हे नाव प्रथम सुचविले. व्हेनेशियाला रोमन दंतकथा तसेच खगोलशास्त्रामध्ये रूची होती. प्लूटो हे, हेडेस या ग्रीक पाताळभूमीच्या (Underworld) देवाचे दुसरे नाव आहे. तिला हे नाव या संभाव्य काळ्या व थंड ग्रहासाठी योग्य वाटले. तिने तिचे आजोबा फाल्कोनर मॅडन (जे ऑक्सफर्ड विद्यापीठाच्या बोडलेईयन वाचनालयाचे ग्रंथपाल होते) यांच्याशी बोलतांना सुचविले. मॅडन यांनी ते नाव प्राध्यापक हर्बर्ट हॉल टर्नर यांना सांगितले व त्यांनी ते आपल्या अमेरिकेतील सहकाऱ्यांना तारेने पाठवून दिले.

या नवीन वस्तूला मार्च २४, इ.स. १९३० रोजी औपचारिकरित्या नाव देण्यात आले. लॉवेल वेधशाळेचा प्रत्येक सदस्यांचे तीन प्रस्तावित नावांवर मत घेण्यात आले. ही तीन नावे होती - "मिनर्वा" (जे आधीच एका लघुग्रहाला देण्यात आले होते), "क्रोनस" (हे नाव त्याकाळातील काहीशा अलोकप्रिय असलेल्या थॉमस जेफरसन जॅक्सन सी या खगोलशास्त्रज्ञाने सुचविले असल्यामुळे त्याबद्दल लोकमत थोडे वाईट होते) व  प्लूटो.  प्लूटोला सर्व मते मिळाली. नावाची घोषणा मे १, १९३० रोजी करण्यात आली. या घोषणेनंतर मॅडन यांनी व्हेनेशियाला पाच पाऊंड बक्षिस दिले.

## संदर्भ
वर्ग:प्लूटो
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
अब्दुस सलाम

'*** हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
**मोहम्मद अब्दुस सलाम** (अन्य नामभेद: **अब्दुस सलाम*' ; उर्दू: محمد عبد السلام ; रोमन लिपी: *Mohammad Abdus Salam*) (२९ जानेवारी, इ.स. १९२६ - २१ नोव्हेंबर, इ.स. १९९६) हे नोबेल पारितोषिकविजेते पाकिस्तानी भौतिकशास्त्रज्ञ होते.

## संशोधन 
## पुरस्कार
विद्युतचुंबकीय बल व क्षीण बलांमधील परस्परक्रियांविषयीच्या संशोधनाबद्दल त्यांना इ.स. १९७९ सालचे भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक मिळाले.
## बाह्यदुवे
वर्ग:पाकिस्तानी भौतिकशास्त्रज्ञ
वर्ग:भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेते
वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९६ मधील मृत्यू
व्हाल लॉग्सडन फिच

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## बाह्यदुवे 
फिच, व्हाल लॉग्सडन
फिच, व्हाल लॉग्सडन
वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म
आयव्हार जियेव्हर

'''''' (५ एप्रिल, इ.स. १९२९ -) हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्यदुवे
जियेव्हर, आयव्हार
जियेव्हर, आयव्हार
जियेव्हर, आयव्हार
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म
निकोलास ब्लूमबर्गेन

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्यदुवे
ब्लूमबर्गेन, निकोलास
ब्लूमबर्गेन, निकोलास
वर्ग:इ.स. १९२० मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
घाटबोरुल

**घाटबोरुल** तथा **घाटबोरल** हे कर्नाटकाच्या बीदर जिल्ह्यातील एक गाव आहे. हुमनाबाद तालुक्यातील या गावाची लोकसंख्या २००१ च्या जनगणनेनुसार ७,७३५ इतकी होती.

वर्ग:कर्नाटकमधील गावे
वर्ग:बीदर जिल्हा
धोतर

thumb|right|250px|धोतर नेसलेल्या आणि अंगावर कांबळे पांघरलेल्या मराठा सैनिकाचे चित्र (निर्मितिकाळ: इ.स. १८०८ - इ.स. १८१२ अंदाजे; चित्रकार: फ्रांस्वा बाल्थाझार सोल्विन्स)

धोतर हा भारतीय पुरुषांचा पारंपारिक वस्त्रप्रकार आहे. हा वस्त्रप्रकार भारत, नेपाळ, पाकिस्तान, बांगलादेश, म्यानमार, श्रीलंका, मालदीव भारतीय उपखंडाबाहेर आग्नेय आशियातील थायलंड, मलेशिया, इंडोनेशिया, तसेच आफ्रिकन देशांमध्ये  काही प्रमाणात प्रचलित आहे.

धोतर म्हणजे चौकोनी आकाराचे, सुमारे ४.५ मीटर लांबीचे, सहसा सुती किंवा रेशमी कापड असते. कमरेवरून व पायांवरून लपेटून घेऊन, गाठ मारून कमरेपाशी बांधून ते नेसले जाते.

आज नागरी भागामध्ये धोतराचा वापर कमी झाला आहे. पण ग्रामीण व अर्धनागरी भागात अजूनही धोतराचा वापर केला जातो. हिंदू धर्मातील पौरोहित्य करणारे ब्राह्मण धोतराचा वापर करताना दिसतात.

## नेसण्याच्या पद्धती
* एकटांगी
* दुटांगी

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:भारतीय पोशाख
वर्ग:मराठी पोशाख
कार्लो रुब्बिया

'''''' ( ३१ मार्च, इ.स. १९३४ गोरिझिया, इटली - हयात) हे एक इटालियन शास्त्रज्ञ आहेत. भौतिकशास्त्रातील संशोधनासाठी त्यांना इ.स. १९८४ सालचे नोबेल पारितोषिक बहाल करण्यात आले.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार

## बाह्यदुवे
रुब्बिया, कार्लो
रुब्बिया, कार्लो
वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म
जेम्स वॉट्सन क्रोनिन

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्यदुवे
क्रोनिन, जेम्स वॉट्सन
क्रोनिन, जेम्स वॉट्सन
वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म
पाश्चरायझेशन

**पाश्चरायझेशन** या प्रक्रियेत दूध ठराविक काळासाठी ठराविक तापमानावर तापवण्यात येते व लगेच एकदम थंड करण्यात येते.  या प्रक्रियेमुळे दूधातील हानीकारक जीवाणू नष्ट होऊन माणसांच्या पिण्यालायक होते तसेच दूधाचे आयुष्यमानही वाढते.

पाश्चरायझेशन या प्रक्रियेचा शोध लुई पाश्चर या फ्रेंच रसायनशास्त्रज्ञ व सूक्ष्मजीवशास्त्रज्ञाने लावला. यामुळेच या प्रक्रियेला त्यांच्या नावावरून **पाश्चरायझेशन** असे म्हणतात.

वर्ग:आहारशास्त्र
विनयपिटक

**विनयपिटक** हा प्रमुख बौद्ध ग्रंथ त्रिपिटकचा एक भाग आहे. या ग्रंथांत बौद्ध भिक्खू-भिक्खूणी संघांच्या दैनंदिन आचारासंबधीचे  नियम-आचार-विचार इत्यादींचे संकलन करण्यात आले आहे. 

विनयपिटकातील ग्रंथ पुढीलप्रमाणे  
(१). विनयपिटक : 
सामान्यतः विनयपिटकामध्ये
(अ) महावग्ग
(ब) चुलवग्ग
(क) पाराजिक
(ड) पाचित्तिय
(इ) परिवार. 
या पाच ग्रंथांचा समावेश आहे.
सुत्तविभागात भिक्षू व बौद्ध संघाच्या नियमांच्या उत्पत्तीच्या कथा आहेत. खंदकातील महावग्गात बुद्ध व संघ  यांच्याबद्दलच्या आख्यायिका आहेत तर परिवारात विनयपिटकातील विषय प्रश्नोत्तररूपाने हाताळले आहेत.

वर्ग:त्रिपिटके
वर्ग:बौद्ध धर्म
लियॉन एम. लेडरमान

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्यदुवे
लेडरमान, लियॉन एम.
लेडरमान, लियॉन एम.
वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म
मेल्व्हिन श्वार्त्झ

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्यदुवे
श्वार्त्झ, मेल्व्हिन
श्वार्त्झ, मेल्व्हिन
वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००६ मधील मृत्यू
पुनर्गुंतवणूक

एखाद्या कंपनीला व्यवसायातून मिळालेला नफा ती कंपनी पुन्हा व्यवसायासाठी वापरू शकते, अथवा व्यवसायातून काढून घेऊ शकते. 

पुन्हा व्यवसायासाठी वापरलेल्या नफ्याच्या हिश्शाला **पुनर्गुंतवणूक** असे म्हणतात.

उदाहरणार्थ: जर क्ष कंपनीस व्यवसायातून एखाद्या वर्षी १०० लक्ष निव्वळ नफा झाला, आणि त्यातील ४० लक्ष लाभांश म्हणून भागधारकांना देऊन ६० लक्ष व्यवसायासाठी वापरण्याचे संचालक मंडळाने वार्षिक सर्वसाधारण बैठकीत ठरवले, तर क्ष कंपनीने ६०% पुनर्गुंतवणूक केली, असे म्हणण्यात येते.

वर्ग:अर्थशास्त्र
वर्ग:विकास अभ्यास
जॅक स्टाइनबर्गर

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्यदुवे
स्टाइनबर्गर, जॅक
स्टाइनबर्गर, जॅक
वर्ग:इ.स. १९२१ मधील जन्म
विल्यम आल्फ्रेड फाउलर

'''''' ( ९ आॅगस्ट, इ.स. १९११, पीटर्सबर्ग - मृत्यू: १४ मार्च, इ.स. १९९५) हे  खगोलभौतिकी तज्ञ होते. सुब्रह्मण्यम चंद्रशेखर यांच्याबरोबर इ.स. १९८३ सालच्या भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकाने त्यांना सन्मानित करण्यात आले होते.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्यदुवे
फाउलर, विल्यम आल्फ्रेड
फाउलर, विल्यम आल्फ्रेड
वर्ग:इ.स. १९११ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९५ मधील मृत्यू
कै सीगबान

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्यदुवे
सीगबान, कै मान बोर्ये
सीगबान, कै मान बोर्ये
वर्ग:इ.स. १९१८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००७ मधील मृत्यू
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
प्रशिया

**प्रशिया** (जर्मन: Preußen, *प्रॉयसन*; लॅटिन: Borussia, Prutenia: लात्वियन: Prūsija; लिथुआनियन: Prūsija; पोलिश: Prusy; जुनी प्रशियन: Prūsa) हे युरोपातील एक इतिहासकालीन राष्ट्र होते. इ.स. १५२५ ते इ.स. १९४७ अशा सुमारे चार शतकांएवढ्या दीर्घ कालखंडात हे राष्ट्र अस्तित्वात होते.

## बाह्य दुवे 
* 
* 


वर्ग:जर्मनीचा इतिहास
वर्ग:युरोपातील भूतपूर्व देश
अर्न्स्ट रुस्का

'''''' ( २५ डिसेंबर, इ.स. १९०६ हेडलबर्ग, जर्मनी - मृत्यू: २७ मे, इ.स. १९८८ वेस्ट बर्लिन, जर्मनी) हे शास्त्रज्ञ आहेत. इ.स. १९८६ साली भौतिकशास्त्रातील योगदानासाठी त्यांना नोबेल पारितोषिकाने सन्मानित करण्यात आले.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्यदुवे
रुस्का, अर्न्स्ट
रुस्का, अर्न्स्ट
वर्ग:इ.स. १९०६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील मृत्यू
व्हियेतनाम युद्ध

**व्हियेतनाम युद्ध** (व्हियेतनामी: Chiến tranh Việt Nam) हे शीत युद्धकालातील व्हियेतनाम, लाओस आणि कंबोडियामध्ये लढले गेलेले युद्ध होते. ह्या युद्धाचा कालावधी साधारणतः नोव्हेंबर १, इ.स. १९५५ ते एप्रिल ३०, इ.स. १९७५पर्यंत मानण्यात येतो.

हे युद्ध उत्तर व्हियेतनाम व त्याचे कम्युनिस्ट सहकारी विरुद्ध दक्षिण व्हियेतनाम, अमेरिका व त्यांचे कम्युनिस्ट-विरोधी सहकारी असे लढले गेले. आग्नेय आशियामधील वाढत्या कम्युनिस्ट शक्तीला रोखणे हा अमेरिकेचा ह्या युद्धात पडण्याचा हेतू होता. व्हियेत काँग ह्या दक्षिण व्हियेतनाममधील परंतु उत्तर व्हियेतनामच्या बाजूने लढणाऱ्या पक्षाने कम्युनिस्टविरोधी सेनेविरुद्ध शिवरायांच्या गनिमी काव्याचा वापर केला. जवळजवळ २० वर्षे चाललेल्या ह्या युद्धात अखेरीस अमेरिकेला माघार घ्यावी लागली व ५८,२२० सैनिक गमावल्यानंतर १५ ऑगस्ट १९७३ रोजी अमेरिकेने आपले सर्व सैन्य ह्या युद्धामधून काढून घेतले. एप्रिल १९७५ मध्ये दक्षिण व्हियेतनामची राजधानी सैगॉनवर उत्तर व्हियेतनामने कब्जा मिळवला व ह्या युद्धाचा अंत झाला. युद्धाची परिणती म्हणून दक्षिण व उत्तर व्हियेतनामचे एकत्रीकरण झाले व व्हियेतनामचे साम्यवादी गणराज्य ह्या देशाची निर्मिती झाली. तसेच आग्नेय आशियामधील कंबोडियामध्ये पोल पोटच्या नेतृत्वाखाली ख्मेर रूज ह्या कम्युनिस्ट पक्षाने सरकार स्थापन केले. लाओसमध्ये देखील कम्युनिस्ट राजवट सत्तेवर आली.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 


वर्ग:व्हियेतनाम सहभागी असलेली युद्धे
वर्ग:अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने सहभागी असलेली युद्धे
गेर्ड बिनिश

'***(देवनागरी लेखनभेद: **गेर्ड बिनिग*' ; जर्मन: *Gerd Binnig* ;) (जुलै २०, इ.स. १९४७ - हयात) हा भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेता जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ आहे. 

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
*स्कॅनिंग टनेलिंग सूक्ष्मदर्शक* नावाच्या सूक्ष्मदर्शक यंत्राची रचना केल्याबद्दल इ.स. १९८६ साली हाइनरिक रोहरर याच्या सोबत बिनिशाला भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक देण्यात आले.

## बाह्यदुवे
वर्ग:जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ
वर्ग:भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेते
वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म
हाइनरिख रोहरर

'*** हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
**हाइनरिख रोहरर** (देवनागरी लेखनभेद: **हाइनरिश रोहरर*' ; जर्मन: *Heinrich Rohrer* ;) (जून ६, इ.स. १९३३ - हयात) हा भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेता स्विस भौतिकशास्त्रज्ञ आहे. 
## संशोधन 
## पुरस्कार
*स्कॅनिंग टनेलिंग सूक्ष्मदर्शक* नावाच्या सूक्ष्मदर्शक यंत्राची रचना केल्याबद्दल इ.स. १९८६ साली गेर्ड बिनिश याच्या सोबत रोहरराला भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक देण्यात आले.

## बाह्यदुवे
वर्ग:स्विस भौतिकशास्त्रज्ञ
वर्ग:भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेते
कार्ल अलेक्झांडर म्यूलर

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्यदुवे
म्यूलर, कार्ल अलेक्झांडर
म्यूलर, कार्ल अलेक्झांडर
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२३ मधील मृत्यू
सायमन व्हान डेर मीर

**सायमन व्हान डेर मीर** (२४ नोव्हेंबर, १९२५ - ४ मार्च, २०११) हे नेदरलँड्स मधील भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक विजेते शास्त्रज्ञ होते.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्यदुवे
वर्ग:डच भौतिकशास्त्रज्ञ
डेर मीर, सायमन
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
क्लाउस फोन क्लित्झिंग

**क्लाउस फोन क्लित्झिंग** (२८ जून, इ.स. १९४३:श्रोडा, पोलंड -) हा भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक विजेता शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
क्लित्झिंगचा जन्म झाला तेव्हा श्रोडा हे जन्मगाव जर्मनीच्या आधिपत्यात होते.

## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्यदुवे
वर्ग:जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ
वर्ग:भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेते
वर्ग:इ.स. १९४३ मधील जन्म
नॉर्मन राम्से जुनियर

'''''' ( २७ आॅगष्ट, इ.स. १९१५ वाॅशिंग्टन डि.सी., अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने - मृत्यू: ४ नोव्हेंबर इ.स. २०११ वेलॅंड, अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने) हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## बाह्यदुवे 
राम्से, नॉर्मन फॉस्टर
राम्से, नॉर्मन फॉस्टर
वर्ग:इ.स. १९१५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू
हान्स जॉर्ज डेहमेल्ट

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## बाह्यदुवे 
डेहमेल्ड, हान्स जॉर्ज
डेहमेल्ड, हान्स जॉर्ज
डेहमेल्ड, हान्स जॉर्ज
वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म
वोल्फगांग पॉल

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्यदुवे
पॉल, वोल्फगांग
पॉल, वोल्फगांग
वर्ग:इ.स. १९१३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील मृत्यू
जेरोम आय. फ्रीडमन

**जेरोम आयझॅक फ्रीडमन** (मार्च २८, इ.स. १९३०:शिकागो, इलिनॉय, अमेरिका - ) हा भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक विजेता शास्त्रज्ञ आहे.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्यदुवे
* 

वर्ग:अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ
वर्ग:भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेते
वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म
वराहमिहिर

ज्योतिष शास्त्रावर ग्रंथ लिहिणारे दोन **वराहमिहिर** झाले आहेत

पहिला वराहमिहिर हा ज्योतिष विषयक ग्रंथ लेखक होता. त्याने इ.स पूर्व पहिल्या शतकात पंचसिद्धिका या राशिगणितात्मक ग्रंथाचे लेखन केले. 
दुसरा **वराहमिहिर** हा उज्जैन येथे वास्तव्यास होता. त्याने इ.स. ५०५ मध्ये अभ्यासाची सुरुवात केली. तो इ.स. ५८७ला त्यांनी देह त्याग केला. त्याने बृहत्संहिता या ग्रंथाचे लेखन केले.
वराहमिहिर दुसरा हा एक प्रख्यात गणिती व ज्योतिषी होता. शके ४१२ किंवा ४९० मध्ये त्याचा जन्म झाला असावा असे ज्येष्ठ इतिहासकार व ज्योतिषी श्री. शं. बा. दीक्षित म्हणतात. शके ५०९ मध्ये तो मृत्यू पावला. म्हणजे इ.स.च्या सहाव्या शतकात तो होऊन गेला. त्याने गणित, जातक, संहिता या ज्योतिषाच्या तीनही शाखांवर ग्रंथरचना केली आहे. त्याच्या पंचसिद्धांतिका या ग्रंथाच्या १४ व्या अध्यायात काही यंत्रे व काही रीतींची माहिती दिली आहे. बृहत्संहिता हा ग्रंथ म्हणजे ज्ञानाचा खजिनाच आहे. याच्या १४ व्या कूर्माध्यायात पर्जन्य गर्भलक्षण, गर्भधारण व वर्षण हे विषय आहेत.त्यात मार्गशीर्षदि मासात पर्जन्यवृष्टी कशी होईल ते सांगितले आहे. तसेच पर्जन्यमापनाची रीतही दिली आहे. उदकार्गल प्रकरणात पाण्याचा शोध घेण्याविषयी ठोकताळे सांगितले आहेत. श्री. शं. बा. दीक्षित म्हणतात, ‘सृष्टिज्ञानाच्या ज्योति:शास्त्र या एका शाखेवर ग्रंथ करणारे पुष्कळ झाले, परंतु त्याच्या अनेक शाखांवर विचार करणारा ज्योतिषी दुसरा झाला नाही. नानाप्रकारचे सृष्टिचमत्कार, पदार्थाचे गुणधर्म, त्यांचा व्यवहारातील उपयोग याकडे त्यांचे बारीक लक्ष होते. त्याने पूर्वसूरींची ऋणेही लपवून ठेवली नाहीत. जागोजागी गर्ग, पराशर, असित, देवल इ. ऋषींची नावे देऊन त्यांनी सांगितल्याप्रमाणे अमुक विषय सांगतो, असे वराहमिहिर स्पष्टपणे म्हणतो.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय खगोलशास्त्रज्ञ
वर्ग:भारतीय गणितज्ञ
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
एच.आर.एफ. कीटिंग

**हेन्री रेमंड फित्झवॉल्टर** *हॅरी* **कीटिंग** (३१ ऑक्टोबर, इ.स. १९२६ - २७ मार्च, इ.स. २०११) हा इंग्लिश लेखक होता. याने लिहिलेल्या मुंबई सी.आय.डी. खात्यातील काम करणारा इन्स्पेक्टर घोटे या पात्राच्या कथा उल्लेखनीय आहेत.

कीटिंग, एच.आर.एफ.
वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू
इन्स्पेक्टर घोटे

**इन्स्पेक्टर गणेश व्ही. घोटे** हे एच.आर.एफ. कीटिंगच्या कादंबऱ्यांतून आढळणारे सत्यान्वेशी पात्र आहे.

घोटे मुंबई पोलिसात निरीक्षकपदावर आहे.

कीटिंग कधीही मुंबई किंवा भारतात आला नव्हता तरीही त्याने मुंबईच्या वर्णनांवरून या कादंबऱ्यांतील देखावे रचले आहेत.

वर्ग:काल्पनिक सत्यान्वेषी
योहान्स जॉर्ज बेड्नोर्झ

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्यदुवे
बेड्नोर्झ, योहान्स जॉर्ज
बेड्नोर्झ, योहान्स जॉर्ज
वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म
नरेन ताम्हाणे

ताम्हाणे, नरेन
ताम्हाणे, नरेन
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
होमोजिनायझेशन

**होमोनायझेशन** प्रक्रियेत दुधातील स्निग्धकण फोडून ते एकजीव करण्यात येते व ते नासणार नाही याची काळजी घेऊन थंड करण्यात येते.
या प्रक्रियेमुळे त्यावर साय येत नाही.

तसेच दूधावरील पाश्चरायझेशन या प्रक्रियेत दूध ठराविक काळासाठी ठराविक तापमानावर तापवण्यात येते. या प्रक्रियेमुळे दूधातील हानीकारक जीवाणू नष्ट होऊन माणसांच्या पिण्यालायक होते तसेच त्याचे आयुष्यमानही वाढते.

वर्ग:आहारशास्त्र
आर्थर लियोनार्ड शॉलो

'''''' हे अमेरिकेतील एक शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार 

## बाह्यदुवे 
शॉलो, आर्थर लियोनार्ड
शॉलो, आर्थर लियोनार्ड
वर्ग:इ.स. १९२१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९९ मधील मृत्यू
हेन्री वे केन्डॉल

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्य दुवे
केन्डॉल, हेन्री वे
केन्डॉल, हेन्री वे
वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९९ मधील मृत्यू
जॉन्सटाउन (पेनसिल्व्हेनिया)

**जॉन्सटाऊन** () हे अमेरिकेच्या पेन्सिल्व्हानिया राज्यामधील एक छोटे शहर आहे. हे शहर पेन्सिल्व्हानियाच्या पश्चिम भागात पिट्सबर्गपासून ६७ मैल अंतरावर वसले आहे. २०१० साली जॉन्सटाऊनची लोकसंख्या सुमरे २० हजार होती.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:पेनसिल्व्हेनियामधील शहरे
वर्ग:केम्ब्रिया काउंटी (पेनसिल्व्हेनिया)
रिचर्ड ई. टेलर

'''''' (२ नोव्हेंबर, इ.स. १९२९ – २२ फेब्रुवारी, इ.स. २०१८) हे शास्त्रज्ञ आहेत. त्यांचा जन्म कॅनडातील एका छोटय़ाशा गावात दुसऱ्या महायुद्धाच्या काळात झाला. युद्धानंतर त्यांचे मेडिसीन हाट नावाचे अल्बर्टातील गाव जैविक व रासायनिक युद्धतंत्राचे संशोधन केंद्र बनले होते. १९४५ मध्ये अणुबॉम्बचा वापर झाला त्या वेळी टेलर यांनी भौतिकशास्त्राचा अभ्यास करण्याचे ठरवले. विज्ञान व गणितात त्यांची गती पाहून शिक्षकांनी त्यांना अल्बर्टा विद्यापीठात प्रवेश मिळवून दिला, तेथे त्यांना भौतिकशास्त्रात एमएस करता आले. १९९२ मध्ये ते स्टॅनफर्डला आले , हाय एनर्जी फिजिक्स लॅबमध्ये काम करू लागले. फ्रान्समधील ओरसे येथील त्वरणकाच्या उभारणीसाठी त्यांनी स्वतःची पीएच.डी. तीन वर्षे लांबणीवर टाकली होती. १९६१ मध्ये त्यांनी कॅलिफोर्निया येथे लॉरेन्स रॅडिएशन लॅब येथे काम केले, पण नंतर ते परत स्टॅनफर्ड लिनियर अ‍ॅक्सिलरेटर सेंटर येथे परत आले.

## जीवन 
## संशोधन 
नॅशनल अ‍ॅक्सिलरेटर लॅबोरेटरी या दोन किलोमीटर लांबीच्या रेषीय त्वरणक यंत्राच्या मदतीने त्यांनी बरेच प्रयोग केले होते. अणूतील अनेक उपकण कालांतराने शोधले गेले, त्यात क्वार्क या कणाचा शोध लागला नसता तर आपण गॉड पार्टिकल (हिग्ज बोसॉन) पर्यंतची वाटचाल करू शकलो नसतो. या क्वार्क कणाचा शोध घेण्याच्या कामगिरीसाठी टेलर, जेरोम फ्रिडमन व हेन्री केण्डॉल यांना नोबेल मिळाले होते.
## पुरस्कार
अमेरिकन अ‍ॅकॅडमी ऑफ आर्ट्स अ‍ॅण्ड सायन्सेस, नॅशनल अ‍ॅकॅडमी ऑफ सायन्सेस, रॉयल सोसायटी ऑफ लंडन या संस्थांचे ते मानद  सदस्य होते.
* ऑर्डर ऑफ कॅनडा
* हुम्बोल्ट प्राइज

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे
टेलर, रिचर्ड ई.
टेलर, रिचर्ड ई.
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू
ट्रायटन (उपग्रह)

**ट्रायटन** हा नेपच्यून ग्रहाचा उपग्रह आहे.

वर्ग:नेपच्यून ग्रहाचे उपग्रह
वर्ग:सूर्यमालेतील उपग्रह
रसेल अ‍ॅलन हल्से

**रसेल अ‍ॅलन हल्से** हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार 
## बाह्य दुवे
हल्से, रसेल ऍलन
हल्से, रसेल अ‍ॅलन
वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म
धाकटा जोसेफ हूटॉन टेलर

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्य दुवे
टेलर, जोसेफ हूटॉन
टेलर, जोसेफ हूटॉन
वर्ग:इ.स. १९४१ मधील जन्म