open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
लॉस एंजेलस रॅम्स

right|thumb|250 px|लॉस एंजेलस रॅम्सचे मानचिह्न 
**लॉस एंजेलस रॅम्स** हा अमेरिकेच्या लॉस एंजेलस शहरातील व्यावसायिक फुटबॉल संघ आहे. हा संघ नॅशनल फुटबॉल लीगच्या नॅशनल फुटबॉल कॉन्फरन्स या गटातील पश्चम विभागातून खेळतो. इ.स. १९३६ साली स्थापन झालेल्या ह्या संघाने एकदा (१९९९) सुपर बोल जिंकलेला आहे.

## बाह्य दुवे 
वर्ग:नॅशनल फुटबॉल लीग संघ
वर्ग:लॉस एंजेलसमधील खेळ
*
अटलांटा फाल्कन्स

right|thumb|250 px|अटलांटा फाल्कन्सचे मानचिह्न
**अटलांटा फाल्कन्स** हा अमेरिकेच्या अटलांटा शहरातील व्यावसायिक फुटबॉल संघ आहे. हा संघ नॅशनल फुटबॉल लीगच्या नॅशनल फुटबॉल कॉन्फरन्स ह्या गटातील दक्षिण विभागातून खेळतो. इ.स. १९६५ साली स्थापन झालेल्या ह्या संघाने आजवर एकदाही सुपर बोल जिंकलेला नाही.

## बाह्य दुवे 
वर्ग:नॅशनल फुटबॉल लीग संघ
फाल्कन्स
कॅरोलिना पँथर्स

right|thumb|250 px|कॅरोलिना पॅंथर्सचे मानचिन्ह
**कॅरोलिना पॅंथर्स** हा अमेरिकेच्या शार्लट शहरातील व्यावसायिक फुटबॉल संघ आहे. हा संघ नॅशनल फुटबॉल लीगच्या अमेरिकन फुटबॉल कॉन्फरन्स या गटातील दक्षिण विभागातून खेळतो. इ.स. १९९३ साली स्थापन झालेल्या ह्या संघाने आजवर एकदाही सुपर बोल जिंकलेला नाही.

## बाह्य दुवे 
वर्ग:नॅशनल फुटबॉल लीग संघ
वर्ग:शार्लट (नॉर्थ कॅरोलिना)
ऑलिंपिक खेळात ऑस्ट्रेलिया

{{माहितीचौकट ऑलिंपिक खेळात देश
|NOC=AUS
|NOCname=|ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय ऑलिंपिक समिती
|website=http://www.olympics.com.au
|website_languages=
|games=२७ उन्हाळी व १८ हिवाळी
|competitors={}
|sports={}
|flagbearer={}
|officials={}
|gold={}
|silver={}
|bronze={}
|total={}
|rank={}
|देश = ऑस्ट्रेलिया
|ध्वज = Flag of Australia.svg
}}
**ऑस्ट्रेलिया**ने १९४८ च्या उन्हाळी स्पर्धा वगळून इतर सर्व उन्हाळी स्पर्धांमध्ये भाग घेतला आहे. याशिवाय हिवाळी स्पर्धांमध्ये ऑस्ट्रेलियाने १९२४-१९३२ व १९४८ सोडून इतर सर्व हिवाळी ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये भाग घेतला आहे.

आत्तापर्यंत ऑस्ट्रेलियाला ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये १५२ सुवर्ण, १६६ रजत व १९१ कांस्य अशी एकूण ५०९ पदके मिळालेली आहेत.

## संदर्भ
वर्ग:ऑस्ट्रेलियामधील खेळ
सॅन फ्रान्सिस्को फॉर्टीनाइनर्स

right|thumb|250px|सॅन फ्रान्सिस्को फॉर्टीनाइनर्सचे मानचिन्ह
**सॅन फ्रान्सिस्को फॉर्टीनाइनर्स** हा अमेरिकेच्या सॅन फ्रान्सिस्को शहरातील व्यावसायिक फुटबॉल संघ आहे. हा संघ नॅशनल फुटबॉल लीगच्या अमेरिकन फुटबॉल कॉन्फरन्स या गटातील पश्चिम विभागातून खेळतो. इ.स. १९४६ साली स्थापन झालेल्या ह्या संघाने आजवर पाच वेळा सुपर बोल जिंकलेला आही.

## बाह्य दुवे 
वर्ग:नॅशनल फुटबॉल लीग संघ
फॉर्टीनाइनर्स
चिमणराव

**चिमणराव** हे चिं.वि. जोशी ह्यांच्या साहित्यातील एक प्रसिद्ध पात्र आहे. **चिमणरावाचे चऱ्हाट अथवा शेंकडा शंभरांतल्या एका मनुष्याचें आत्मचरित्र** ह्या शीर्षकाचे चिं.वि. जोशी ह्यांचे पुस्तक १९३३ ह्या वर्षी प्रकाशित झाले. ह्यात चिमणराव हे पात्र असलेल्या कथा एकत्रित करण्यात आल्या होत्या. ह्या संग्रहापूर्वी साधारणतः १९१७-१८पासून विविध नियतकालिकांतून ह्या कथा प्रकाशित होत होत्या.

## संदर्भ
## संदर्भसूची
* 

वर्ग:चिंतामण विनायक जोशी यांचे साहित्य
वर्ग:महिला संपादनेथॉन २०२० लेख
हुतात्मा उमाजी नाईक हायस्कूल भिवडी

I.B.T.उपक्रम सुरू करताना विद्यार्थ्यांचा सर्वांगिक विकास व्हावा यासाठी अनेक विविध उपक्रम शालेय पातळीवर योजले जातात.परंतु त्याचबरोबर मुलभूत तंत्रज्ञानाची (v१)विषयामध्ये विध्यार्थ्यांना बौद्धिक कौशल्याबरोबरच व्यावहारिक कौशल्याचे शिक्षण मिळते.
## विद्यार्थांना होणारे I.B.Tचे फायदे
हा अभ्यासक्रम बहुविध कौशल्याचा असल्याने विध्यार्थ्यांना त्यांच्या भविष्यातील करिअरची  दिशा निवडण्यासाठी मदत होते. अनेक कौश्यल्यांची ओळख झाल्याने तो त्याच्या आवडीचे एक क्षेत्र निवडू शकतो.
महत्त्वाचे म्हणजे विविध अनुभव मिळाल्याने विध्यार्थ्यांच्या बुद्धिमत्तेला चालना मिळते. विविध शाखांचे ज्ञान मिळाल्याने त्याला विविध मुलभूत तत्त्वे व त्यांचे महत्त्व याची ओळख होते.
प्रत्यक्ष व्यवहारात काम करताना आपल्याला अनेक कौशल्याचा वापर करावा लागतो 
. उदा. शेतकऱ्याला शेतीच्या ज्ञानाबरोबर वीज , मोटार पंप, खाद्य संरक्षण व प्रक्रिया , पशु वैद्यकीय ज्ञान लागते. त्यामुळे अडचणीच्या वेळी तो मार्ग काढू शकतो. एखाद्या फॅब्रिकेशन व्यवसायिकाला जर पोल्ट्री बांधण्याचे काम मिळाले तर त्याला पोल्ट्रीचे मुलभूत ज्ञान हे फायद्याचे ठरू शकते, तो गिऱ्हाईकाला अधिक चांगली सेवा देऊ शकतो , अशा प्रकारचा आंतरशाखीय दृष्टीकोन विकसित होतो.
सारस्वत ब्राह्मण

.]]

**सारस्वत** ब्राह्मण हा हिंदू ब्राह्मणांचा एक उप-समूह (उपजात) असून त्यांचे पूर्वज सरस्वती नदीच्या काठावर राहत होते. सारस्वत ब्राह्मण हे विंध्य पर्वताच्या उत्तरेस राहणाऱ्या पंच गौड ब्राह्मणांपैंकी एक आहेत.

## इतिहास 
सारस्वत ब्राह्मण हे भारतीय उपखंडातील उत्तरी भागातील विस्तृत क्षेत्रांत पसरले होते. एक गट किनारपट्टी सिंध आणि गुजरातमध्ये वास्तव्य करीत होता.  इ.स. १९४७ मध्ये भारताच्या फाळणीनंतर हा गट मुंबई राज्यात स्थलांतरित झाला. दुसरा एक गट फाळणीपूर्वी पंजाब व काश्मीरमध्ये आढळला होता. यापैकी बहुतांश लोकांनी १९४७ नंतर पाकिस्तानातून पलायन केले. गौड सारस्वत नावाचा नवा गट, आता भारताच्या पश्चिम किनाऱ्यावर (तसेच कोकण किनारपट्टीवर) आढळतो.

## उल्लेखनीय व्यक्ती 
* डॉ. शारदा कबीर (लग्नानंतर सविता भीमराव आंबेडकर) - डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या द्वितीय पत्नी होत्या, इ.स. १९५६ मध्ये पतीसोबत त्यांनी नवयान बौद्ध धर्माचा स्वीकार केला.

## हे सुद्धा पहा 
* देवरुखे ब्राह्मण
* देशस्थ ब्राह्मण
* चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
* कऱ्हाडे ब्राह्मण
* गौड सारस्वत ब्राह्मण

## संदर्भ
वर्ग:मराठी ब्राह्मण
वर्ग:ब्राह्मण पोटजाती
ऑलिंपिक खेळात अमेरिकन सामोआ

{{माहितीचौकट ऑलिंपिक खेळात देश
|NOC=ASA
|NOCname=अमेरिकन सामोआ राष्ट्रीय ऑलिंपिक समिती
|website=
|website_languages=
|games=६ उन्हाळी
|competitors={}
|sports={}
|flagbearer={}
|officials={}
|gold={}
|silver={}
|bronze={}
|total={}
|rank={}
|देश = अमेरिकन सामोआ
|ध्वज = Flag of American Samoa.svg
}}
**अमेरिकन सामोआ**ने सर्वप्रथम १९८८ च्या उन्हाळी स्पर्धेत भाग घेतला. त्यानंतर अमेरिकन सामोआने सगळ्या उन्हाळी स्पर्धांमध्ये भाग घेतला. अमेरिकन सामोआने फक्त १९८४ च्या हिवाळी स्पर्धांमध्ये भाग घेतला होता.

आत्तापर्यंत अमेरिकन सामोआला ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये एकही पदक मिळालेले नाही.

## संदर्भ
वर्ग:अमेरिकन सामोआमधील खेळ
ऑलिंपिक खेळात बार्बाडोस

{{माहितीचौकट ऑलिंपिक खेळात देश
|NOC=BAR
|NOCname=बार्बाडोस राष्ट्रीय ऑलिंपिक समिती
|website=http://www.olympic.org.bb
|website_languages=
|games=१२ उन्हाळी
|competitors={}
|sports={}
|flagbearer={}
|officials={}
|gold={}
|silver={}
|bronze={}
|total={}
|rank={}
|देश = बार्बाडोस
|ध्वज = Flag of Barbados.svg
}}
**बार्बाडोस**ने सर्वप्रथम १९६८ च्या उन्हाळी स्पर्धेत भाग घेतला. त्यानंतर बार्बाडोसने १९८० सोडून सगळ्या उन्हाळी स्पर्धांमध्ये भाग घेतला आहे. बार्बाडोसने हिवाळी स्पर्धांमध्ये कधीही भाग घेतलेला नाही.

आत्तापर्यंत बार्बाडोसला ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये एक कांस्य पदक मिळाले आहे.

## संदर्भ
वर्ग:बार्बाडोसमधील खेळ
वर्ग:लाल वर्ग असणारे लेख
ऑलिंपिक खेळात बेलीझ

{{माहितीचौकट ऑलिंपिक खेळात देश
|NOC=BIZ
|NOCname=बेलीझ राष्ट्रीय ऑलिंपिक समिती
|website=
|website_languages=
|games=१२ उन्हाळी
|competitors={}
|sports={}
|flagbearer={}
|officials={}
|gold={}
|silver={}
|bronze={}
|total={}
|rank={}
|देश = बेलीझ
|ध्वज = Flag of Belize.svg
}}
**बेलीझ**ने सर्वप्रथम १९६८ च्या उन्हाळी स्पर्धेत भाग घेतला. त्यानंतर बेलीझने १९८० सोडून सगळ्या उन्हाळी स्पर्धांमध्ये भाग घेतला आहे. बेलीझने हिवाळी स्पर्धांमध्ये कधीही भाग घेतलेला नाही.

१९६८ आणि १९७२ च्या स्पर्धांमध्ये बेलीझने *ब्रिटिश होन्डुरास* नावाने भाग घेतला होता.

आत्तापर्यंत बेलीझला ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये एकही पदक मिळालेले नाही.

## संदर्भ
वर्ग:बेलीझमधील खेळ
ऑलिंपिक खेळात डॉमिनिका

{{माहितीचौकट ऑलिंपिक खेळात देश
|NOC=DMA
|NOCname=डॉमिनिका राष्ट्रीय ऑलिंपिक समिती
|website=www.doc.dm
|website_languages=
|games=६ उन्हाळी
|competitors={}
|sports={}
|flagbearer={}
|officials={}
|gold={}
|silver={}
|bronze={}
|total={}
|rank={}
|देश = डॉमिनिका
|ध्वज = Flag of Dominica.svg
}}
**डॉमिनिका**ने १९९६पासूनच्या सगळ्या उन्हाळी स्पर्धांमध्ये भाग घेतला आहे. डॉमिनिकाने २०१४ च्या हिवाळी स्पर्धांमध्ये भाग घेतला होता.

आत्तापर्यंत अफगाणिस्तानला ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये दोन कांस्य पदके मिळाली आहेत.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:डॉमिनिकामधील खेळ
ऑलिंपिक खेळात भूतान

{{माहितीचौकट ऑलिंपिक खेळात देश
|NOC=BHU
|NOCname=अफगाणिस्तान राष्ट्रीय ऑलिंपिक समिती
|website=
|website_languages=
|games=९ उन्हाळी
|competitors={}
|sports={}
|flagbearer={}
|officials={}
|gold={}
|silver={}
|bronze={}
|total={}
|rank={}
|देश = भूतान
|ध्वज = Flag of Bhutan.svg
}}
**भूतान**ने १९८४पासूनच्या सगळ्या उन्हाळी स्पर्धांमध्ये भाग घेतला आहे. भूतानने हिवाळी स्पर्धांमध्ये कधीही भाग घेतलेला नाही.

२००८पर्यंत भूतान फक्त तिरंदाजीचा संघ ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये पाठवित असे.

आत्तापर्यंत भूतानला ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये एकही पदके मिळाले नाही.

## संदर्भ
वर्ग:भूतानमधील खेळ
ऑलिंपिक खेळात ब्रुनेई

{{माहितीचौकट ऑलिंपिक खेळात देश
|NOC=BRU
|NOCname=ब्रुनेई राष्ट्रीय ऑलिंपिक समिती
|website=www.bruneiolympic.org
|website_languages=
|games=६ उन्हाळी
|competitors={}
|sports={}
|flagbearer={}
|officials={}
|gold={}
|silver={}
|bronze={}
|total={}
|rank={}
|देश = ब्रुनेई
|ध्वज = Flag of Brunei.svg
}}
**ब्रुनेई**ने सर्वप्रथम १९८८ च्या उन्हाळी स्पर्धेत भाग घेतला. त्यानंतर ब्रुनेईने १९९२ आणि २००८ सोडून सगळ्या उन्हाळी स्पर्धांमध्ये भाग घेतला आहे. ब्रुनेईने हिवाळी स्पर्धांमध्ये कधीही भाग घेतलेला नाही.

आत्तापर्यंत ब्रुनेईला ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये एकही पदक मिळाले नाही.

## संदर्भ
वर्ग:ब्रुनेईमधील खेळ
गुजरात समाचार

**गुजरात समाचार** हे भारताच्या गुजरात आणि महाराष्ट्र राज्यात खपणारे गुजराती दैनिक आहे. अहमदाबाद येथे मुख्यालय असणारे हे वृत्तपत्र अहमदाबाद, वडोदरा, सुरत, राजकोट, भावनगर, मेहसाणा, भूज, मुंबई आणि न्यू यॉर्क येथून प्रकाशित होते.

या वृत्तपत्राची सुरुवात १९३२ साली झाली होती. २०१४तील सर्वेक्षणानुसार या वृत्तपत्राचे ४६ लाख वाचक होते.

वर्ग:गुजराती वृत्तपत्रे
वर्ग:इ.स. १९३२ मधील निर्मिती
ऑलिंपिक खेळात इक्वेडोर

{{माहितीचौकट ऑलिंपिक खेळात देश
|NOC=ECU
|NOCname=इक्वेडोर राष्ट्रीय ऑलिंपिक समिती
|website=www.coe.org.ec
|website_languages=
|games=१२ उन्हाळी
|competitors={}
|sports={}
|flagbearer={}
|officials={}
|gold={}
|silver={}
|bronze={}
|total={}
|rank={}
|देश = इक्वेडोर
|ध्वज = Flag of Ecuador.svg
}}
**इक्वेडोर**ने १९२४ च्या उन्हाळी स्पर्धा आणि १९६८पासूनच्या सगळ्या उन्हाळी स्पर्धांमध्ये भाग घेतला आहे. इक्वेडोरने हिवाळी स्पर्धांमध्ये कधीही भाग घेतलेला नाही.

आत्तापर्यंत इक्वेडोरला ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये प्रत्येकी एक सुवर्ण आणि रजत पदके मिळाली आहेत.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इक्वेडोरमधील खेळ
ऑलिंपिक खेळात अफगाणिस्तान

{{माहितीचौकट ऑलिंपिक खेळात देश
|NOC=AFG
|NOCname=अफगाणिस्तान राष्ट्रीय ऑलिंपिक समिती
|website=
|website_languages=
|games=१३ उन्हाळी
|competitors={}
|sports={}
|flagbearer={}
|officials={}
|gold={}
|silver={}
|bronze={}
|total={}
|rank={}
|देश = अफगाणिस्तान
|ध्वज = Flag of Afghanistan (2013–2021).svg
}}
**अफगाणिस्तान**ने सर्वप्रथम १९३६ च्या उन्हाळी स्पर्धेत भाग घेतला. त्यानंतर अफगाणिस्तानने ५ सोडून सगळ्या उन्हाळी स्पर्धांमध्ये भाग घेतला. अफगाणिस्तानने हिवाळी स्पर्धांमध्ये कधीही भाग घेतलेला नाही.

आत्तापर्यंत अफगाणिस्तानला ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये दोन कांस्य पदके मिळाली आहेत.

## संदर्भ
वर्ग:अफगाणिस्तानमधील खेळ
आंबेडकर शिक्षण पुरस्‍कार

**आंबेडकर शिक्षण पुरस्कार** (हिंदी: **आंबेडकर शिक्षा पुरस्‍कार**) हा राजस्थान सरकार द्वारा दिला जाणारा पुरस्कार आहे.
राजस्थान सरकार अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमातींचा सामाजिक, आर्थिक व शैक्षणिक विकास करून त्यांना राष्ट्राच्या मुख्य प्रवाहात आणण्यासाठी कटिबद्ध आहे. भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी आपले संपूर्ण आयुष्य राष्ट्रीय विचारधेच्या अंतर्गत मागासलेल्या लोकांना राष्ट्राच्या मुख्य प्रवाहात मुख्य प्रवाहात समर्पित केले. राजस्थान सरकारने डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या विचारांमधील प्रेरणा घेऊन १४ एप्रिल २००५ रोजी त्यांच्या जयंतीच्या दिवशी, राज्यातील सामाजिक सेवा, शिक्षण, महिला सुधारणा आणि न्याय या क्षेत्रात उत्कृष्ठ कार्य करणाऱ्या व्यक्ती व संस्थांना दरवर्षी आंबेडकर पुरस्कार देऊन सन्मानित करण्यासाठी खालील पुरस्कारांची सुरुवात केली होती:-

* आंबेडकर सामाजिक सेवा पुरस्कार
* आंबेडकर महिला कल्‍याण पुरस्‍कार
* आंबेडकर न्‍याय पुरस्‍कार 
* आंबेडकर शिक्षण पुरस्‍कार

;
राजस्थानचे माध्यमिक शिक्षण मंडळ, अजमेरचे वर्ग १० वी आणि १२ वी च्या परीक्षांमध्ये कला, विज्ञान आणि वाणिज्य विभागांमध्ये अनुसूचित जाति आणि अनुसूचित जमाती श्रेणीतील सर्वोच्च स्थान प्राप्त करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना प्रति विद्यार्थी रुपये ५१ हजार आणि प्रशस्ति पत्राने सन्मानित केले जाते. अशा प्रकारे या श्रेणीमध्ये दरवर्षी ८ पुरस्कार दिले जातात.

## पुरस्काराचे स्वरूप 
पुरस्कारासाठी निवड झालेल्या व्‍यक्ती किंवा संस्‍थेला ५१,००० (५१ हजार) रुपये व प्रशस्ती पत्रक देऊन सम्‍मानित करण्यात येते.
## हे सुद्धा पहा 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची
* पुरस्कार
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे दिले जाणारे पुरस्कार
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी

## संदर्भ 
वर्ग:राजस्थान सरकारचे पुरस्कार
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
विश्वास प्रभाकरराव वसेकर

**विश्वास प्रभाकरराव वसेकर** हे मराठी लेखक, कवी आणि माजी प्राध्यापक आहेत. ’पर्ण’ या दिवाळी अंकाचे ते अतिथी संपादक असतात. ते बालकुमार साहित्य चळवळीतील एक कार्यकर्ता आहेत.. 

## पुस्तके
* अंग्कोरवट (कवितासंग्रह)
* ऋतु बरवा
* कोश समानार्थी व विरुद्धार्थी शब्दांचा 
* गालातल्या गालात...
* जग सुंदर करण्याचा ध्यास 
* जिव्हाळघरटी
* झाडे ओळखा (नेहमी आढळणाऱ्या सुमारे ५६ झाडांची माहिती)
* तरी आम्ही मतदारराजे
* तहानलेले पाणी  (आत्मकथन)
* पुपाजींची पत्रे 
* पोट्रेट पोएम्स (कवितासंग्रह)
* प्रेरणादायी प्रसंग 
* बावन्नकशी 
* मालविका (समीक्षाग्रंथ)
* वसंतायन (वसंत केशव पाटील सन्मान ग्रंथ, सहसंपादक - फ.मुं शिंदे)
* शकुन पत्रे 
* सआदत हसन मंटो (अनुवादित पुस्तिका, मूळ लेखक वारिस अल्वी)
* सुखाची दारं (ललित)
* हो जिस की जुबाँ उर्दू की तरह

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वसेकर ह्यांचे 'ऋतु बरवा...' शीर्षकाचे पुस्तक ३१ डिसेंबर २०२० रोजी प्रकाशित झाले. ऋतुचक्राचा नव्याने धांडोळा घेणाऱ्या ह्या ललितगद्य संग्रहाचा आस्वादक परिचय इथे पाहायला मिळतो.-
वस्तुसंग्रहालयशास्त्र

**वस्तुसंग्रहालयशास्त्र** (**Museology**) हे ऐतिहासिक वस्तूंचा संग्रह आणि जतन करण्याबद्दलचे शास्त्र होय.


वर्ग:इतिहास
वसेकर (निःसंदिग्धीकरण)

* विश्वास प्रभाकरराव वसेकर -लेखक
* शैलजा वसेकर -लेखिका
* केशव बा. वसेकर - लेखक

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
ऑलिंपिक खेळात कोलंबिया

{{माहितीचौकट ऑलिंपिक खेळात देश
|NOC=COL
|NOCname=कोलंबिया राष्ट्रीय ऑलिंपिक समिती
|website=www.coc.org.co
|website_languages=
|games=१९ उन्हाळी
|competitors={}
|sports={}
|flagbearer={}
|officials={}
|gold={}
|silver={}
|bronze={}
|total={}
|rank={}
|देश = कोलंबिया 
|ध्वज = Flag of Colombia.svg
}}
**कोलंबिया**ने सर्वप्रथम १९३२ च्या उन्हाळी स्पर्धेत भाग घेतला. त्यानंतर कोलंबिया ने १९५२ सोडून सगळ्या उन्हाळी स्पर्धांमध्ये भाग घेतला आहे. कोलंबिया ने २०१० च्या हिवाळी स्पर्धांमध्येही भाग घेतला होता.

आत्तापर्यंत कोलंबियाला ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये ५ सुवर्ण, ९ रजत व १४ कांस्य पदके मिळाली आहेत.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:कोलंबियामधील खेळ
ऑलिंपिक खेळात कोस्टा रिका

{{माहितीचौकट ऑलिंपिक खेळात देश
|NOC=CRC
|NOCname=अफगाणिस्तान राष्ट्रीय ऑलिंपिक समिती
|website=www.concrc.org
|website_languages=
|games=१६ उन्हाळी
|competitors={}
|sports={}
|flagbearer={}
|officials={}
|gold={}
|silver={}
|bronze={}
|total={}
|rank={}
|देश = कोस्टा रिका
|ध्वज = Flag of Costa Rica.svg
}}
**कोस्टा रिका**ने १९३६ च्या उन्हाळी स्पर्धेत आणि १९६४पासूनच्या सगळ्या उन्हाळी स्पर्धांमध्ये भाग घेतला आहे. कोस्टा रिकाने सहा हिवाळी स्पर्धांमध्ये भाग घेतलेला आहे.

आत्तापर्यंत कोस्टा रिकाला ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये एक सुवर्ण, एक रजत आणि दोन कांस्य पदके मिळाली आहेत.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:कोस्टा रिकामधील खेळ
शिलालेखशास्त्र

शिलालेख हे इतिहासाचे प्राथमिक आणि विश्वसनीय असे साधन आहे. शिलालेखांच्या अभ्यास करणाऱ्या शास्त्राला **शिलालेखशास्त्र** (**Epigraphy**) असे म्हणले जाते. शिलालेखांचा अभ्यास करताना त्यावरील ऐतिहासिक नोंदींचा अभ्यास केला जातो. शिलालेखांच्या अभ्यासामुळे समकालीन घटनांसंबंधी अधिकृत माहिती मिळते.

शिलालेखशास्त्र हे शास्त्र भाषाशास्त्र (Philology) व हस्ताक्षरशास्त्र (Palaeography) यांना अतिशय जवळचे आहे. या शास्त्रांच्या आधारे अनेक शिलालेख वाचता येतात व त्यांच्या आधारे नवीन माहिती मिळू शकते, शिलालेख व ताम्रपट ही इतिहासासाठी अतिशय उपयुक्त अशी विश्वसनीय साधने मानली जातात. महत्त्वाच्या घटना पूर्वी शिलालेखात नमूद केल्या जात. हे लेख संक्षिप्त स्वरूपाचे असले, तरी त्यावरील नोंदी स्पष्टपणे व निःसंदिग्धपणे, कोणतीही खाडाखोड न करता केलेल्या असतात. त्यावर घटनेप्रमाणे काळाचीही नोंद असते. यामुळे व हा पुरावा समकालीन असल्यामुळे विश्वसनीय मानला जातो. शिलालेख हे एकाच व्यक्तीने लिहिलेले नसतात, त्यामुळे त्यांनी वापरलेले शब्दप्रयोग, वाक्प्रचार भिन्न स्वरूपाचे असू शकतात. या शास्त्राचा उपयोग सांगताना प्रो. रेनियर म्हणतात, ऐतिहासिक घटनांचा शोध लावण्यासाठी संशोधकाला सदरचे पुरावे ज्या भाषेत लिहिले आहेत तिची सखोल माहिती आवश्यक आहे. तसेच शिलालेख लिहीत असताना ज्या संक्षिप्त रूपांचा वापर केला आहे ती पद्धती माहित असणे आवश्यक आहे.

ह्या शिलालेखावरील व ताम्रपटावरील कोरलेले शब्द ब्राम्ही, खरोष्टी अशा प्राचीन लिपीत असतात. ह्या लिपींचा उलगडा झाल्याशिवाय त्यांचा अर्थ लागत नाही. ब्राम्ही लिपीची उकल इंग्लिश ईस्ट इंडियाच्या शासनकाळातील ब्रिटिश अधिकारी जेम्स प्रिन्सेप ह्या शिलालेखतज्ज्ञाने परिश्रमपूर्वक केली.

## संदर्भ व नोंदी 
## हे सुद्धा पहा
* आलेखशास्त्र


वर्ग:इतिहास
वर्ग:शास्त्रे
ऑलिंपिक खेळात बर्म्युडा

{{माहितीचौकट ऑलिंपिक खेळात देश
|NOC=BER
|NOCname=अफगाणिस्तान राष्ट्रीय ऑलिंपिक समिती
|website=www.olympics.bm
|website_languages=
|games=१८ उन्हाळी व ७ हिवाळी
|competitors={}
|sports={}
|flagbearer={}
|officials={}
|gold={}
|silver={}
|bronze={}
|total={}
|rank={}
|देश = बर्म्युडा
|ध्वज = Flag of Bermuda.svg
}}
**बर्म्युडा**ने सर्वप्रथम १९३६ च्या उन्हाळी स्पर्धेत भाग घेतला. त्यानंतर बर्म्युडाने १९८० सोडून सगळ्या उन्हाळी स्पर्धांमध्ये भाग घेतला आहे. बर्म्युडाने १९८२पासून सगळ्या हिवाळी स्पर्धांमध्ये भाग घेतलेला आहे.

आत्तापर्यंत बर्म्युडाला ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये एक कांस्य पदक मिळाले आहे.

## संदर्भ
वर्ग:बर्म्युडामधील खेळ
अलीराजपूर

**अलीराजपूर** हे भारताच्या मध्य प्रदेश राज्यातील छोटे शहर आहे.

अलीराजपूर जिल्ह्याचे प्रशासकीय केन्द्र असलेल्या या शहराची लोकसंख्या २००१ च्या जनगणनेनुसार २८,४९८ होती. यांत ५२% पुरुष तर ४८% स्त्रीया होत्या.

येथे आंब्यांचा मोठा बाजार असून आसपासच्या प्रदेशातील आंब्यांची खरेदीविक्री येथे होते.

हे शहर **अलीराजपूर संस्थानाची** राजधानी होते. हे संस्थान ब्रिटिश भारतातील भोपावाड एजन्सीतील राज्य होते.

वर्ग:मध्य प्रदेशमधील शहरे
वर्ग:अलीराजपूर जिल्हा
वर्ग:भारतातील संस्थाने
अरांत्शा रुस

**अरांत्शा रुस** (१३ डिसेंबर, १९९०:मॉन्स्टर, नेदरलँड्स - ) ही डच महिला व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहे. ही डाव्या हाताने फोरहँड आणि दोन्ही हातांनी बॅकहँड फटके मारते.

वर्ग:नेदरलँड्सच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अनिल बर्वे

**अनिल बर्वे** हे एक मराठी लेखक आहेत.

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
तिरुपती रेल्वे स्थानक

right|thumb|180px|तिरुपती रेल्वे स्थानक
**तिरुपती रेल्वे स्थानक** (स्टेशन कोड: टीपीटीई) हे भारतातील आंध्र प्रदेश राज्यातील रेल्वे स्थानक असून , तिरुपती आणि चित्तूर जिल्ह्यातील तिरुमला वेंकटेश्वर मंदिर येथे मोठ्या संख्येने येणाऱ्या यात्रेकरू येथे उतरतात.

## इतिहास
१८९१ मध्ये दक्षिण इंडियन रेल्वे कंपनीची मीटर गेज लाइन दक्षिण आरकॉट जिल्ह्यातील विल्लुपुरमपासून सुरू झाली आणि काटपाडी आणि चित्तूर येथून पकालापर्यंत गेली. तिरुपती परिसर असलेल्या काटपाडी-गुडुर मार्गाचे  ब्रॉड गेजमध्ये रूपांतरित केले गेले आहे.

## वर्गीकरण
right|thumb|180px|तिरुपती रेल्वे स्थानकावर आलेली पद्मावती एक्सप्रेस
गुंटकल रेल्वे डिव्हीजनमध्ये तिरुपती हे  ए-1 श्रेणीचे स्टेशन म्हणून वर्गीकृत आहे. भारतीय रेल्वेच्या सर्वोच्च १०० बुकिंग  होणाऱ्या स्टेशनपैकी एक हे देखील आहे.

## महसूल
खालील तक्ता मागील वर्षातील स्टेशनच्या प्रवासी कमाई दर्शविते.

## सुविधा
तिरुपती रेल्वे स्थानकवर ५ फलाट आहेत आणि प्रत्येक फलाटावर २४पेक्षा जास्त डबे असलेली गाडी थांबू शकते. प्रत्येक फलाटावरवर एस्लेटलेटर्स उपलब्ध आहेत. या स्थानकावर रोज ४५ प्रवासी गाड्या थांबतात.

## संदर्भ
वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील रेल्वे स्थानके
रेल्वे स्थानक
बबनराव दादाबा ढाकणे

**बबनराव दादाबा ढाकणे** (१० नोव्हेंबर, १९३७:अकोला, महाराष्ट्र - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे महाराष्ट्रातील बीड लोकसभा मतदारसंघातून जनता दलतर्फे नवव्या लोकसभेवर निवडून गेले होते. याआधी त्यांनी गोवा मुक्तिसंग्रामात भाग घेतला होता.

हे चंद्र शेखर यांच्या सरकारमध्ये उर्जा संसाधनमंत्री होते.

वर्ग:मराठी राजकारणी
वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:इ.स. १९३७ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
व्हिन्ट सर्फ

**विन्डन ग्रे सर्फ**   (/ˈsɜːrf/; जन्म 23 जून, 1943)  हा एक अमेरिकन इंटरनेट पायोनियर आहे. TCP/IP ह्या इंटरनेट शिष्टाचाराचा उपसंशोधक म्हणून तो प्रसिद्ध आहे . त्यामुळेच त्याचा समावेश इंटरनेटच्या पित्यांमध्ये केला जातो. त्याच्या योगदानामुळे त्याला  नॅशनल मेडल ऑफ टेक्नॉलॉजी, , ट्युरिंग पुरस्कार, , राष्ट्रपती पदक स्वातंत्र्य, the मार्कोनी  पुरस्कार आणि नॅशनल अकॅडेमी ऑफ इंजिनीरिंगचे सदस्यत्व प्रधान करण्यात आले आहे.
 
इवलेसे
सुरुवातीच्या दिवसात त्याने डार्पा ह्या संस्थेचा व्यवस्थापक म्हणून काम केलं. तिथे TCP/IP  वर काम करणाऱ्या विविध गटांना निधी मिळवून देण्यात यायची. 
१९८० च्या दशकात जेव्हा इंटरनेटला आर्थिक मूल्य यायला सुरुवात झाली, तेव्हा सर्फ ने एम सी आई बरोबर काम केले, आणि एम सी आई मेल ह्या पहिल्या व्यावसायिक मेल व्यवस्थेत काम केले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १९४३ मधील जन्म
वर्ग:अमेरिकन संगणकशास्त्रज्ञ
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
विल्हेम कायटेल

फील्ड मार्शल विल्हेम कायटेल (२२ सप्टेंबर, १८८२:हेल्मशेरोड, जर्मनी - १६ ऑक्टोबर, १९४६:न्युरेम्बर्ग:जर्मनी) हा नाझी जर्मनीचा उच्च सेनापती होता. *ओबेरकमांडो डेर वेह्रमाख्ट* या पदावर असलेला कायटेल ॲडॉल्फ हिटलरच्या कह्यात असणाऱ्या सेनापतींमध्ये एक होता.

दुसरे महायुद्ध संपल्यावर दोस्त राष्ट्रांनी कायटेलवर माणुसकीविरुद्ध केलेल्या गुन्ह्यांबद्दल खटला चालवला. त्यात दोषी ठरल्यावर कायटेलला मृत्युदंड देण्यात आला.

वर्ग:नाझी जर्मनीचे सैन्याधिकारी
वर्ग:इ.स. १८८२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
राणी चित्रलेखा भोसले

**राणी चित्रलेखा भोसले** (२६ फेब्रुवारी, १९४१:वडोदरा, गुजरात, भारत - १६ ऑगस्ट, २०१५) या भारतीय समाजसेविका आणि राजकारणी होत्या.
* या महाराष्ट्रातील रामटेक लोकसभा मतदारसंघातून काँग्रेस पक्षातर्फे बाराव्या लोकसभेवर निवडून गेल्या होत्या.
भोसले यांनी महाराजा सयाजीराव विद्यापीठातून कलाशाखेची पदवी घेतली होती.
;नागपूर संस्थानातील भोसले राजघराण्याच्या त्या स्नुषा आहेत.

वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:इ.स. १९४१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:रामटेकचे खासदार
फ्रीडरिश पॉलस

फील्ड मार्शल **फ्रीडरीश विल्हेम अर्न्स्ट पॉलस** (२३ सप्टेंबर, १८९०:गुक्सहागेन, प्रशिया - १ फेब्रुवारी, १९५७, ड्रेस्डेन
, पूर्व जर्मनी) हा नाझी जर्मनीचा उच्च सेनापती होता.

१९४२मध्ये सोवियेत संघावरील आक्रमणात भाग घेतला होता व त्याअंतर्गत स्टालिनग्राडला वेढा घातला होता. स्टालिनग्राडच्या वेशीवर झालेल्या घनघोर लढाईत पॉलस जर्मन सैन्याचा सेनापती होता. या लढाईत दोन्ही पक्षांचे अतोनात नुकसान झाले. शेवटी सोवियेत संघाच्या सैन्याने प्रतिहल्ला चढवीत जर्मन सैन्यालाच वेढले आणि पॉलसला शरण येण्यास भाग पाडले.

पॉलस शरणागती पत्करणार असे कळल्यावर ॲडॉल्फ हिटलरने त्याला फील्ड मार्शल पदावर बढती दिली. तोपर्यंत जर्मनीच्या एकही फील्ड मार्शल शत्रूच्या हाती जिवंत लागलेला नव्हता. पॉलसला बढती देण्यामागे त्याने लढून मरावे किंवा आत्महत्या करावी असा हिटलरचा गूढ संदेश होता. बढती मिळाल्यावर दोनच तासांत पॉलस आपल्या सगळ्या सैन्यासह सोवियेत संघाला शरण गेला.

वर्ग:नाझी जर्मनीचे सैन्याधिकारी
वर्ग:स्टालिनग्राडची लढाई
वर्ग:इ.स. १८९० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पॉल न्यूमन

**पॉल लेनर्ड न्यूमन** (२६ जानेवारी, १९२५:शेकर हाइट्स, ओहायो, अमेरिका - २६ सप्टेंबर, २००८:वेस्टपोर्ट, कनेटिकट, अमेरिका) हा अमेरिकन चित्रपट अभिनेता, दिग्दर्शक, शर्यतीतील कारचालक आणि दानशूर होता.

याला कलर ऑफ मनी या चित्रपटातील भूमिकेसाठी ऑस्कर पुरस्कार मिळाला होता. याशिवाय एमी पुरस्कार, स्क्रीन ॲक्टर्स गिल्ड पुरस्कार व इतर अनेक पुरस्कार याला मिळाले.

अभिनयातून निवृत्त झाल्यावर न्यूमनने न्यूमन्स ओन ही खाद्यपदार्थ बनविणारी कंपनी सुरू केली व त्यात होणारा सगळा फायदा दरवर्षी दान केला. त्याचा मृत्यूनंतरही ही प्रथा कायम आहे. २०१७पर्यंत न्यूमन्स ओन कंपनी ने अंदाजे ४८ कोटी ५० लाख अमेरिकन डॉलर दान केले आहेत.

वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेते
वर्ग:ऑस्कर पुरस्कार विजेते अभिनेते
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००८ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बेसारेबिया

[180px|इवलेसे|उजवे|[मोल्दोव्हा आणि युक्रेनमधील बेसारेबिया (गडद हिरवा) भाग]]
**बेसारेबिया** हा पूर्व युरोपातील एक भाग आहे. हा प्रदेश द्नीस्टर नदी आणि प्रुट नदी यांच्या मध्ये आहे. राजकीयदृष्ट्या हा प्रदेश मोल्दोव्हा आणि युक्रेन देशांमध्ये मोडतो.

वर्ग:युरोपचा भूगोल
वर्ग:मोल्दोव्हाचा भूगोल
वर्ग:युक्रेनचा भूगोल
आमचा बाप आन् आम्ही

**आमचा बाप आन् आम्ही** हे डॉ. नरेंद्र जाधव यांनी इ.स. १९९३ लिहिलेले आत्मचरित्रात्मक पुस्तक आहे. यात आंबेडकरी चळवळीतून प्रेरणा घेऊन समाजाच्या मुख्य प्रवाहात मिसळून गेलेल्या जाधव कुटुंबीयांच्या संघर्षाची कहाणी आहे. या पुस्तकात चार पिढीची कथा आहे. जानेवारी २०२१ मध्ये, या पुस्तकाची २०१वी मराठी आवृत्त्या निघालेली असून हे मराठी साहित्याच्या इतिहासातील आजवरचे सर्वात मोठ्या विक्रीचे पुस्तक आहे.

## अर्पण पत्रिका
डॉ. जाधव पुस्तकाच्या अर्पण पत्रिकेत लिहितात की, 

भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्यामुळे अस्मिता जागृत झालेल्या एका कुटुंबाची ही कहाणी. 

आमच्या आई-वडिलांनी आम्हाला जन्म दिला असला तरी माणूस म्हणून, त्यांना व आम्हाला जगण्याचा हक्क मिळवून दिला तो सर्वस्वी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी आणि म्हणूनच तर या यशोगाथेचे मूकनायक आहेत ते, व्यापक अर्थाने आम्हा सर्वांचे ‘बाप’ असलेले परमपूज्य डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर!

## पुस्तकाची ठळक वैशिष्ट्ये
डॉ. नीलिमा गुंडी यांच्या मतानुसार नाशिकजवळील बोलीभाषा, प्रसन्न शैली, आशावादी जीवनदृष्टी ही या पुस्तकाची ठळक वैशिष्ट्ये आहेत.

## आवृत्त्या
जानेवारी २०२१ पर्यंत, या पुस्तकाच्या २०१ मराठी आवृत्त्या निघालेल्या आहेत व मराठी साहित्याच्या इतिहासात सर्वात मोठ्या विक्रीचे पुस्तक म्हणून याची नोंद झालेली आहे. हे पुस्तक मराठी, इंग्लिश, हिंदी, गुजराती, कन्नड, तामिळ, उर्दू, कोंकणी आणि पंजाबी ('साहित्य अकादमी पुरस्कार' प्राप्त), फ्रेंच, स्पॅनिश अशा एकूण २० देशी-विदेशी भाषांमध्ये अनुवादित झालेले आहे. कोरियन, फ्रेंच आणि थाई भाषांमध्ये हे पुस्तक *बेस्टसेलर* आहे. कोरीयन भाषेत निघालेल्या या पुस्तकाच्या आवृत्या ३०० पेक्षाही अधिक आहेत.

## अभिप्राय
* कुसुमाग्रज: “हि कथा आहे सामान्यातील एका असामान्याची... प्रगतीसाठी मुलांना सतत प्रेरणा देणाऱ्या, त्यांची मने घडवणाऱ्या, मीपणाच्या बाह्यांगापासून दूर असलेल्या आणि तरीही खूप मोठ्या असलेलेल्या बापाची.”

* निळू फुले: “साने गुरुजींनी महाराष्ट्राला आदर्श आई दिली आणि नरेंद्र जाधवांनी महाराष्ट्राला दिला आदर्श बाप!”

* पु.ल. देशपांडे: “ज्ञान, निर्भयता आणि संघर्ष या, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या मंत्राचा उच्चार सतत होत असतो, पण हा विचार पचवून कृतीत आणणारा जो माणूस या पुस्तकात ‘बाप’ म्हणून भेटला त्याला कडकडून मिठी मारावी असे वाटते. आम्हा सर्व साहित्यिकांचा तो बापच आहे!” 

* वसंत बापट: “मराठी भाषेच्या सात-आठशे वर्षांच्या इतिहासातील सर्वोत्तम (All time best) अशा पहिल्या पाच ग्रंथांमध्ये मी या पुस्तकाचा समावेश करीन. हे पुस्तक म्हणजे मराठी भाषेचे अक्षरलेणे आहे.”

* वसंत बापट: “घराघराच्या छतावर उभे राहून, साऱ्या जगाला ओरडून सांगावेसे वाटते; हे पुस्तक वाचा.”

## हे सुद्धा पहा
* बोल महामानवाचे

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी साहित्य यादी
वर्ग:दलित साहित्य
वर्ग:आत्मचरित्रे
वर्ग:आंबेडकरवादी साहित्य
यु.एस.एस. कॅलिफोर्निया (बीबी-४४)

**यु.एस.एस. कॅलिफोर्निया** ही अमेरिकेची युद्धनौका होती. टेनेसी वर्गातील दोन युद्धनौकांमधील एक असलेले हे लढाऊ जहाज पहिल्या महायुद्धानंतर अमेरिकेच्या आरमाराच्या हाती आले होते. या युद्धनौकेने आपली सगळी कारकीर्द प्रशांत महासागरात केली. अमेरिकेच्या प्रशांत तांड्याची ही मुख्य नौका होती. ही नौका पर्ल हार्बरवरील हल्ल्यात बुडाली होती परंतु तिला पुन्हा तरंगते करून तिला युद्धात धाडण्यात आले. दुसरे महायुद्ध संपल्यावर १९४७मध्ये हिला भंगारात विकण्यात आले.

वर्ग:टेनेसी वर्गाच्या बॅटलशिप
वर्ग:अमेरिकेच्या बॅटलशिप
बुकोव्हिना

right|200px
**बुकोव्हिना** हा मध्य युरोपातील एक भाग आहे. कार्पेथियन पर्वतरांगेच्या पूर्वेस असलेला हा प्रदेश सध्याच्या रोमेनिया आणि युक्रेन देशांत मोडतो. १९४०मध्ये या प्रदेशाचा उत्तर भाग सोवियेत संघाने बळकावला होता. याआधी तो रोमेनिया, ऑस्ट्रियाचे साम्राज्य आणि हाब्सबर्ग साम्राज्याचा भाग होता.

वर्ग:युरोपचा भूगोल
वर्ग:रोमेनियाचा भूगोल
वर्ग:युक्रेनचा भूगोल
अक्षरजुळणी

**अक्षरजुळणी** म्हणजे मजकूर छापण्यासाठी केलेली टंकांची मांडणी. ह्या अक्षरजुळणीला इंग्रजीत टाइपसेटिंग म्हणतात.

## खिळेछाप मुद्रणातील अक्षरजुळणी 
अक्षरजुळणीचा प्रारंभ हा मुद्रणकलेच्या विकासासह झाला. पूर्वी मुद्रणासाठी शिशाच्या मुद्रा वा खिळे वापरण्यात येत. ह्या प्रकारच्या मुद्रणात शिशाच्या तुकड्यांवर अक्षरांचे आकार कोरून त्यांच्याद्वारे मुद्रण करण्यात येत असे. ह्या कोरीव तुकड्यांना खिळे, टंक किंवा टाईप असे म्हणत. असे मुद्रण करण्यासाठी विविध अक्षरचिन्हांचे खिळे एकत्र लावून त्यांच्या ओळींचे समूह मुद्रणासाठी तयार करण्यात येत. ह्या प्रक्रियेला खिळेजुळणी किंवा जुळणी असे म्हणत आणि अशी जुळणी करणाऱ्या कारागिरांना जुळारी असे म्हणत.

संगणकाच्या उदयानंतर मुद्रणाचे तंत्र बदलले आणि संगणकावरच अक्षरजुळणी करण्याच्या आज्ञावल्या उपलब्ध झाल्या. मुद्रणाच्या इतिहासात खिळेछाप मुद्रण हा एक महत्त्वाचा टप्पा आहे. 

## संगणकीय अक्षरजुळणी 
वर्ग:मुद्रणप्रकार
कोरीव लेख

कठीण पदार्थावर अणकुचीदार वस्तूने कोरून लिहिलेल्या मजकुराला कोरीव लेख असे म्हणतात. इतिहासाचे एक साधन म्हणून कोरीव लेख महत्त्वाचे ठरतात. कोरीव लेखांसाठी वापरण्यात येणारे माध्यम हे कागद वा कापड ह्यांपेक्षा अधिक टिकाऊ (उदा. दगड, धातू) असल्याने ही साधने दीर्घकाळ टिकून राहतात. शिलालेख, ताम्रपत्रे इ. कोरीव लेखांची उदाहरणे म्हणून सांगता येतील.

## आणखी पहा 
* शिलालेख
* ताम्रपट
* इतिहासाच्या अभ्यासाची साधने
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचा जीवनक्रम

[thumb|[राजगृह येथे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, १९४६]]
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (१८९१–१९५६) यांचा जीवनक्रम खालीलप्रमाणे आहे.

## जीवनक्रम 
## हे सुद्धा पहा 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची

## संदर्भ
आंबेडकर
*जीवनक्रम
दोलामुद्रित

**दोलामुद्रित** ही संज्ञा मराठी भाषेत Incunable ह्या संज्ञेचा पर्याय म्हणून वापरण्यात येते. दोलामुद्रित म्हणजे मुद्रणाच्या प्रारंभीच्या काळात प्रकाशित झालेला ग्रंथ. ग्रंथमुद्रणाचा प्रारंभ जगात वेगवेगळ्या ठिकाणी वेगवेगळ्या काळात झालेला असल्याने दोलामुद्रिताची कालमर्यादाही वेगवेगळ्या ठिकाणी वेगवेगळी असते. मराठी मुद्रित पुस्तकांच्या संदर्भात ही मर्यादा १८६७अखेरपर्यंत अशी निश्चित करण्यात आली आहे. दोलामुद्रित ह्याप्रमाणे **आद्यमुद्रित** अशी संज्ञाही वापरण्यात आली आहे. 

## व्युत्पत्ती 
दोलामुद्रित ही संज्ञा ज्या incunable ह्या इंग्लिश संज्ञेवरून घेण्यात आली आहे तिचे लॅटिन मूळ cunae असे असून त्याचा अर्थ पाळणा असा आहे. संस्कृत भाषेत पाळण्याला दोला असे म्हणतात त्यावरून पाळण्यातले मुद्रित ह्या अर्थी मराठीत दोलामुद्रित ही संज्ञा वापरण्यात आली आहे.   

## कालमर्यादा 
युरोपात मुद्रणकलेचा आरंभ भारताच्या तुलनेत आधी झाला असल्याने युरोपातील दोलामुद्राची कालमर्यादा १५व्या शतकापर्यंत मानण्यात येते. मराठीत दोलामुद्रिताची कालमर्यादा प्रारंभी प्रा. अ. का. प्रियोळकर ह्यांनी १८५० ही ठरवली होती. मात्र विचारांती १८६७ च्या अखेरपर्यंत अशी मर्यादा नंतर प्रियोळकरांनीच निश्चित केली आहे.

### १८६७ ही मराठी दोलामुद्रितांची कालमर्यादा मानण्याचे कारण 
दोलामुद्रितांची कालमर्यादा १८६७पर्यंत ठरवण्याचे कारण असे की १८६७साली देशी प्रकाशनांच्या नोंदणीचा २५वा अधिनियम (ॲक्ट) संमत करण्यात आला. ह्या अधिनियमाप्रमाणे प्रत्येक प्रकाशनाच्या ३ प्रती मुद्रित झाल्याबरोबर एका महिन्याच्या आत सरकारकडे पाठवाव्या असे ठरवण्यात आले होते. १८६३मध्ये **दि रॉयल एशियाटिक सोसायटी ऑफ ग्रेट ब्रिटन ॲण्ड आयर्लंड** ह्या संस्थेंच्या अधिकाऱ्याने सेक्रेटरी ऑफ द स्टेट फॉर इंडिया ह्यांना पत्र लिहून भारतातील संस्कृत किंवा इतर देशी भाषांत प्रकाशित होणाऱ्या ग्रंथांची माहिती युरोपीय अभ्यासकांना व्हावी ह्यासाठी आजवर प्रकाशित झालेल्या ग्रंथांची एक शक्य तितकी परिपूर्ण सूची करावी असे सुचवले होते. त्याचा परिणाम म्हणून १८६७चा अधिनियम करण्यात आला असावा. 
  

## संदर्भ
## संदर्भसूची 
* 

वर्ग:मुद्रणप्रकार
निर्मलजीत सिंह सेखों

**निर्मल जित सिंग सेखों** (१७ जुलै, १९४३:लुधियाना, पंजाब, भारत - १४ डिसेंबर, १९७१:श्रीनगर, जम्मू आणि काश्मीर, भारत) हे भारतीय वायुसेनेचे अधिकारी होते.

दिनांक १४ डिसेंबर १९७१ रोजी शत्रूची सहा सेबर जेट विमाने श्रीनगर हवाई क्षेत्राकडे हल्ला करण्यासाठी झेपावली. तेथे नियुक्तीवर असणारे फ्लाइंग ऑफिसर निर्मलजित सेखो सावध होतेच पण धावपट्टीवर अचानक उडालेल्या धुराळयामुळे त्यांना उड्डाण करता येईना. धावपट्टी थोडी दिसू लागेपर्यंत शत्रूची विमाने माथ्यावर अगदी खालून घोंगावू लागली होती, गोळ्याच्या फैरी झाडत होती. तरीही प्राणाची पर्वा न करता फ्लाइंग ऑफिसर सेखोचे नॅंॅंट विमान  क्षणार्थात वर झेपावले. त्यांनी हल्लेखोर सेबर जेट विमानाचा प्रतिकार जोमाने सुरू केला. पाहता पाहता दोन विमानांंचा त्यांनी अचूक वेध घेतला. जमिनीपासून फार थोड्या उंचीवर शत्रूच्या अधिक शक्तिशाली विमानांनी वेढले असताना निकराची लढाई त्यांनी चालूच ठेवली. शत्रू संख्येने जास्त होते पण त्यांच्या या धाडसी हल्ल्याला पाठ दाखवून पळून गेले. श्रीनगर शहर आणि हवाईक्षेत्र बचावले.

परंतु दुर्दैवाने या भिषण युद्धात फ्लाइंग ऑफिसर सेखोचे विमानही कोसळले आणि त्यांनी आपले प्राण गमावले. फ्लाइंग ऑफिसर सेखोंना मृत्यू प्रत्यक्ष समोर दिसत होता. मात्र त्याही परीस्थितीत कमालीचे उड्डाण कौशल्य वापरून प्रचंड निर्धाराने ते शत्रूला सामोरे गेले. कर्तव्य म्हणून नव्हे तर असामान्य धैर्याने ते लढले. परमवीर फ्लाइंग ऑफिसर सेखो यांना सलाम.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:चित्र हवे
वर्ग:परमवीर चक्र विजेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हार्डीझ

**हार्डीझ** ही अमेरिकेतील खाद्यपदार्थ विकणाऱ्या होटेलची साखळी आहे.

वर्ग:रिकामी पाने
चिखलपान

**चिखलपान** (इंग्लिश:Mud puddling) ही कीटकांची, विशेषतः फुलपाखरांची चिखल,कुजलेले पदार्थ,प्राण्यांचा घाम यातून ते आवश्यक क्षार, खनिजे, सोडीयम,अमिनो आम्ले इ.शोषून घेण्याची क्रिया होय. या कीटकांना आवश्यक असलेली सर्व पोषणमूल्ये परागकण व मधातून मिळत नाहीत म्हणून ते याप्रकारे पोषणमूल्ये मिळवतात.

सहसा हे कीटक थोडा चिखल असलेल्या ठिकाणी मोठ्या प्रमाणावर एकत्र बसलेली दिसतात.

उन्हाळ्यात तापमान वाढलेले असताना जंगलात थोडे पाणी शिल्लक असलेल्या ओढ्यातील चिखलात चिखलपान करताना आढळतात.
एका ठिकाणी जमलेली अशी रंगीबेरंगी फुलपाखरे अतिशय विलोभनीय दिसतात. अनेकविध जातींची फुलपाखरे अशा ठिकाणी मोठ्या संख्येने एकत्र आलेली असतात.
फुलपाखरे सतत उडत असल्यामुळे त्यांची एरव्ही छायाचित्रे घेणे कठीण असते पण चिखलपान करणारी फुलपाखरे छायाचित्रकारांसाठी सुद्धा एका पर्वणीच असते.

## चित्रदालन

File:Butterflies mud puddling at Aralam Wildlife Sanctuary, Kerala, India (13).jpg| फुलपाखरे एकत्र येऊन चिखलपान करताना
File:Mud-puddling-Aralam-2016-10-29-001.jpg| फुलपाखरांच्या अनेक प्रजाती ओढ्यातील चिखलात चिखलपान करताना
File:Spot Swordtails mud puddling Drop.jpg| स्वोर्ड टेल जातीचे फुलपाखरू चिखलपान केल्यावर अतिरिक्त पाणी बाहेर टाकताना

वर्ग:कीटक
अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०१७

संघाने जून २०१७ मध्ये तील एकदिवसीय आणि तीन टी२० सामन्यांसाठी वेस्ट इंडीजचा दौरा केला. झिम्बाब्वे शिवाय इतर कोणत्याही आयसीसीच्या पूर्ण सभासद देशाशी अफगाणिस्तानचा हा पहिलाच दौरा. वेस्ट इंडीजने आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका ३–० अशी जिंकली. अंतिम सामना पावसामुळे अनिर्णित राहिल्याने एकदिवसीय मालिका १-१ अशी बरोबरीत सुटली.
## संघ
## सराव सामने
### २० षटके: वेस्ट इंडीज क्रिकेट बोर्ड अध्यक्षीय XI वि अफगाणिस्तान 
## आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका
### १ला टी२० सामना
### २रा टी२० सामना
### ३रा टी२० सामना
## एकदिवसीय मालिका
### १ला एकदिवसीय सामना
### २रा एकदिवसीय सामना
### ३रा एकदिवसीय सामना
## संदर्भ आणि नोंदी
## बाह्यदुवे
* मालिका मुख्यपान - इएसपीएन क्रिकइन्फो

वर्ग:इ.स. २०१७ मधील खेळ
वर्ग:इ.स. २०१७ मधील क्रिकेट
२०१७
वेस्ट इंडीज
अफगाणिस्तान
व्हर्च्युअल इंटरनॅशनल अथॉरिटी फाइल

**व्हर्च्युअल इंटरनॅशनल ऑथोरिटी फाइल** तथा **व्हीआयएफ** ही एखाद्या व्यक्तीची ओळख पटविण्यासाठीचे एक तंत्र आहे.

वर्ग:ग्रंथालयशास्त्र
प्रकृती (चित्रपट)

**प्रकृती** हा इ.स. २०१० मधील ॲनिमेशन मराठी चित्रपट आहे. प्रकृती नावाची युवती चित्रपटाची मुख्य व्यक्तिरेखा आहे, जी बुद्धांचा शिष्य आनंदच्या प्रेमात पडते. आणि ब्रह्मचर्यव्रत घेतलेल्या आनंद सोबत लग्न करण्यासाठी विविध प्रकारे प्रयत्न करते. जेव्हा गौतम बुद्धांच्या ही बाब लक्षात येते तेव्हा प्रकृतीला ते तिच्या प्रेमातील अशाश्वत गोष्टी तिला समजावून सांगतात. आपण भौतिक सुखांकडे आकर्षित झाल्याचे कळल्यावर प्रकृती बुद्धांशी क्षमा मागून आनंदशी मंगल मैत्रीचे नाते जपत भिक्खूणी बनून संघात सामील होते.

## कथा 
एक युवती नदीतून आपल्या घागरीत पाणी भरून रत्याने आपल्या घराकडे निघते. तेथून थोडे दूर भिक्खू आनंद त्यांच्या एका भिक्खू सहकाऱ्यासोबत भ्रमण करित असतात व वाटेत त्यांना तहान लागते. तेव्हा भिक्खू आनंद पाण्याचा शोध घेऊ लागतात व तेव्हा त्यांना ती घागरीत पाणी घेऊन येणारी युवती दिसते. आनंद त्या युवतीला पिण्याचे पाणी देण्याची विनंती करतात. तेव्हा ती युवती म्हणते की, "माझे नाव प्रकृती आहे व मी एक चांडालिका (अस्पृश्य) आहे, म्हणून मी पिण्याचे पाणी तुम्हाला देऊन तुम्हाला भ्रष्ट करू इच्छित नाही.” यावर आनंद म्हणतात की, " माझा संबंध पाण्याशी आहे, तुमच्या जातीशी नाही, म्हणून कृपया मला पाणी पाजा.” प्रकृती आनंदाला घागरीतले पाणी पिण्यास देते.

त्यानंतर प्रकृती अनेक दिवस आनंदाचा विचार करू लागते. दुसऱ्या कोणत्याही कामात तिचे लक्ष लागत नाही. ही प्रकृतीची अवस्था पाहून तिची आजी तिला याबद्दल विचारते, तेव्हा ती आपण बुद्ध शिष्य आनंदाच्या प्रेमाड पडलो असल्याचे सांगते. आनंदाशी लग्न करण्याची इच्छाही ती आजीला सांगते. हे ऐकूण आजी आपल्या नातीची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी प्रयत्न करते. आजीला चेटकणीची कला अवगत असते व आनंदाला त्याद्वारे ती अडकण्याच्या प्रयत्न करते पण ती बुद्धापुढे तीची ही विद्या काम करत नाही. तेव्हा दुसरे प्रयत्न म्हणून आजी आनंदाला आपल्या घरी भोजनासाठी आमंत्रित करते. भोजन करून आनंद जेव्हा घरातून बाहेर पडू लागतात तेव्हा आजी आनंदाला थांबवून प्रकृतीची त्यांच्याविषयी मनात असलेल्या प्रेमाची भावना व लग्नाची इच्छा सांगते. आनंद आपण ब्रह्मचर्याचे व्रत घारण केल्याचे सांगून आपण कुठल्याही स्त्रीशी विवाह करू शकत नसल्याचे सांगून प्रकृतीशी लग्नास नम्रपणे नकार देतात. व घराबाहेर जाण्यास निघतात तेव्हा आजी घराची कडी लावून घेते व प्रकृती दुसऱ्या खोलित नेऊन आपल्याकडे आकर्षित करण्याचे प्रयत्न करते. परंतु आनंद तिच्याकडे आकर्षितला जात नाही व तो तिचा हात झटकून घरातून निघून जातात.

## शिकवण
चित्रपटात शेवटी एक शिकवण दिलेली आहे :-

ज्या व्यक्तिवर आपण प्रेम करतो,
त्या व्यक्तीने प्रतिसाद दिला नाही तर...

त्या व्यक्तिला नष्ट करणे म्हणजे विकृती!
त्या व्यक्तिशी मंगल मैत्री करणे म्हणजे प्रकृती!!

## संदर्भ 
* व्हिडीओ

वर्ग:ॲनिमेशन चित्रपट
वर्ग:गौतम बुद्ध
वर्ग:बौद्ध धर्म
झिम्बाब्वे क्रिकेट संघाचा स्कॉटलंड दौरा, २०१७

क्रिकेट संघाने जून २०१७ मध्ये दोन एकदिवसीय सामन्यांच्या मालिकेसाठी स्कॉटलंडचा दौरा केला. दोन्ही सामने द ग्रेंज क्लब, एडिनबरा येथे खेळवले गेले. ह्या दोन देशांमधील ही पहिलीच द्विदेशीय मालिका. पहिल्या सामन्यात स्कॉटलंडने झिम्बाब्वेला हरवून त्यांचा कसोटी खेळणाऱ्या संघाविरुद्धचा पहिला एकदिवसीय विजय नोंदवला. दुसऱ्या सामन्यात झिम्बाब्वेने ६ गडी राखून विजय मिळवला आणि मालिका १-१ अशी बरोबरीत सुटली.
## संघ 
## एकदिवसीय मालिका 
### १ला एकदिवसीय सामना 
### २रा एकदिवसीय सामना 
## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्यदुवे 
* मालिका मुख्यपान - इएसपीएन क्रिकइन्फो

वर्ग:इ.स. २०१७ मधील खेळ
वर्ग:इ.स. २०१७ मधील क्रिकेट
२०१७
स्कॉटलंड
झिम्बाब्वे
भारतीय क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०१७

क्रिकेट संघाने जून आणि जुलै २०१७ मध्ये ५-एकदिवसीय आणि एका टी२० सामन्यासाठी वेस्ट इंडीज दौरा केला. भारतीय संघाने एकदिवसीय मालिका ३–१ अशी जिंकली. एकमेव टी२० सामना वेस्ट इंडीजने ९ गडी राखून जिंकला.

## संघ
*वेस्ट इंडीजच्या संघात सुनिल अ‍ॅम्ब्रिस आणि काईल होप यांची किरॉन पॉवेल आणि जोनाथन कार्टर ह्यांच्या जागी शेवटच्या तीन एकदिवसीय सामन्यांसाठी निवड केली गेली.

## एकदिवसीय मालिका
### १ला एकदिवसीय सामना
### २रा एकदिवसीय सामना
### ३रा एकदिवसीय सामना
### ४था एकदिवसीय सामना
### ५वा एकदिवसीय सामना
## आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका
### एकमेव टी२०
## संदर्भ आणि नोंदी
## बाह्यदुवे
* मालिका मुख्यपान - इएसपीएन क्रिकइन्फो

वर्ग:इ.स. २०१७ मधील खेळ
वर्ग:इ.स. २०१७ मधील क्रिकेट
२०१७
वेस्ट इंडीज
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे वेस्ट इंडीज दौरे
हिंदुस्तानी राग

## प्रस्तावना
भारतीय किंवा हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीतातील 'राग' ही एक मौलिक संकल्पना आहे.राग ही एक विवक्षित स्वररचना असते. राग शब्द रञ्ज या संस्कृत धातूपासून तयार झाला आहे.रञ्ज म्हणजे रिझविणे ,मनाला आनंद देणे,सुखकर वाटणे असा अर्थ आहे.राग हा एक योगरूढ शब्द आहे. रागाची व्याख्या बृह्द्देशी ग्रंथात केली आहे- 
स्वरवर्णविशिष्टेन ध्वनिभेदेन वा जन:|रज्यते येन कथित:स राग: संमत: सताम् || स्वर आणि वर्ण यांनी युक्त  असा ध्वनीविशेष रंजक म्हणजे मनाला रिझविणारा असतो त्याला पंडित 'राग' असे म्हणतात.

## स्वरूप
राग म्हणजे केवळ स्वरावली नव्हे तर तो असा एक स्वरगुच्छ असतो की ज्यामध्ये नादसौदर्य निर्माण करण्याची व स्वरांचे अनेक आकृतीबंध निर्माण करण्याची क्षमता असते.आरोह,अवरोह ,वाडी व संवादी यांनी युक्त असा स्वरसमूह म्हणजे राग.पाचही चल स्वराचे वर्ग केले आहेत ज्यांना मेल असे म्हणतात.मेल शब्दाला हिंदुस्थानी संगीतात थाट हे नाव आहे.दक्षिणेकडचे किंवा उत्तरेकडचे सर्वच राग कोणत्याना कोणत्या तरी मेलातून उत्पन्न झाले आहेत.की.भातखंडे यांनी १० मेलांची पद्धत किंवा थाटपद्धती पुरस्कारली व ती प्रचारात आणली.प्रचारातील सर्व राग स्वर सादृश्याचा निकष लावून १० थाटात वर्गीकृत करून टाकले.

## थाट संकल्पना
१.बिलावल
२.खमाज
३.कल्याण
४.काफी
५.मारवा 
६.पूर्वी
७.आसावरी 
८.तोडी
९.भैरव 
१०.भैरवी

वर दिलेल्या थाटातून राग उत्पन्न होतात.

## रागाचे स्वरूप
राग सिद्ध होण्यासाठी स्वरांचे विशिष्ट  प्रकारचे  आरोह व अवरोह निश्चित केले गेले आहेत.वेगवेगळे राग ओळखण्यासाठी त्यांना वेगवेगळी नावे दिली गेली आहेत.

शुद्ध राग-ज्या रागांचा स्वरविलास करताना अन्य कोणत्याही रागांचा भास होत नाही किंवा आत्याची छाया दिसत नाही अशा रागांना शुद्ध राग म्हणतात.

छायालग-ज्यात थोडीबहुत अन्य रागाचे छाया दिसते त्यांना छायालगराह म्हणतात.

संकीर्ण-ज्यांच्या स्वरविलासात दोहोंपेक्षा अधिक रागांची छाया दिसून येते त्यांना संकीर्ण राग म्हणतात

रागातील मुख्य स्वराला वादी असे म्हणतात.वादी स्वराच्या खालोखाल महत्त्व असलेल्या स्वराला संवादी असे म्हणतात.वादी स्वराला रागाचा राजा असे म्हणतात.

## पद्धती
आपल्या प्राचीन ग्रंथात रागगायनाचे दोन प्रकार सांगितले आहेत.
१.अनिबद्ध गायन म्हणजे ज्या गायनात बंदिश नाही अर्थात तालबद्ध शब्दरचना नाही,ज्यात तालही नसतो व सार्थ शब्दही नसतात -अर्थात आलापगायन
२.निबद्ध गायन म्हणजे बंदिशींच्या चिजा-तालबद्ध गीतरचना  

वर्ग:भारतीय संगीत
पाली (निःसंदिग्धीकरण)

**पाली** ही बुद्ध काळातील प्रमुख भाषा आहे. 

* पाली भाषा
* पाली, रायगड, महाराष्ट्र (गांव)
* पाली जिल्हा
* पाली, राजस्थान
* पाली (लोकसभा मतदारसंघ)

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
त्रिशरण

**नमो तस्स भगवतो अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स..!**

**नमो तस्स भगवतो अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स..!**

**नमो तस्स भगवतो अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स..!**

बुद्ध वंदणेतील पाली शब्दांचे मराठी अर्थ 
* नमो — वंदन, नमस्कार, हात जोडणे
* तस्स — तुझ्या सारखा, गौतमा (बुद्ध) सारखा.
* भगवतो — पवित्र (Blassedone)
* भगवा — तेजस्वी (Bright)
* भगवतो — उदात (Sublime)
* अर्हतो — निष्पाप (Worthyone)
* सम्मा — योग्य (Righty)
* सम्मासबुद्ध — संबोधी प्राप्त, प्रज्ञा प्राप्त (Enlightened one)

वर्ग:बौद्ध धर्म
वर्ग:बौद्ध तत्त्वज्ञानविषयक संकल्पना 
वर्ग:बौद्ध उपासना पद्धती 
वर्ग:गौतम बुद्ध
शरद केशव साठे

**शरद केशव साठे** (जन्म १३ डिसेंबर १९४० - मृत्यू ०१ ऑक्टोबर २०१५) हे मराठी ग्रंथसूचिकार म्हणून प्रसिद्ध आहेत. शंकर गणेश दाते ह्यांनी इ. स. १८०० ते १९५० ह्या काळात प्रकाशित झालेल्या मराठी ग्रंथांची विषयवार सूची तयार करून प्रकाशित केली होती. त्यापुढील कालखंडातील मराठी ग्रंथांची सूची करण्याचे काम राज्य मराठी विकास संस्थेने साठे ह्यांच्याकडे सोपवले आणि श्री. साठे ह्यांनी इ. स. १९५१ ते १९८५ ह्या कालखंडातील मराठी ग्रंथांची विषयवार सूची ४ खंडांत (मराठी ग्रंथसूची खंड २ ते ६) तयार केली.

## शरद साठे ह्यांचे शब्दसूचिकार्य 
शरद साठे ह्यांनी १९९५पर्यंत विविध तऱ्हेच्या शब्दसूची रचण्याचे काम केलेले होते . अमृतानुभवाचा पदसंदर्भकोश (१९८९) हा कोश मराठी संशोधन-मंडळ व मुंबई विद्यापीठ ह्यांनी संयुक्तपणे प्रकाशित केला. पदसंदर्भकोशात ग्रंथात आलेल्या प्रत्येक शब्दाची नोंद असते तो ग्रंथात कुठे आला आहे ह्याचा पत्ता दिलेला असतो आणि तो शब्द ज्या ओळीत वापरलेला आहे त्या ओळीचा मजकूरही दिलेला असतो. त्यामुळे शब्दाच्या वापराचा संदर्भ त्वरित कळून येतो. इतकेच नव्हे तर ग्रंथातील पुनरुक्त शब्द, त्यांची वारंवारता, ग्रंथातील अनन्य शब्द ह्यांचीही माहिती मिळते. 

श्री. साठे ह्यानी केलेली इतर कामे म्हणजे ज्ञानेश्वरीची ओवीसूची (१९९४, ज्ञानदेवी ह्या त्रिखंडात्मक प्रकाशनाच्या तिसऱ्या भागात समाविष्ट), मर्ढेकरांच्या कवितांची चरणसूची आणि शब्दसूची (अप्रकाशित), ज्ञानेश्वरपंचकाच्या अभंगांची चरणसूची आणि शब्दसूची (अप्रकाशित1) तसेच ज्ञानेश्वरांच्या चांगदेवपासष्टीची चरणसूची आणि शब्दसूची (अप्रकाशित). हे काम करायला त्यांनी ११ वर्षांतील जवळजवळ ७००० तास वेचल्याचे नोंदवले आहे .

## मराठी ग्रंथसूची भाग ३ ते ६ (१९५१ ते १९८५) 
जून १९९५मध्ये गरवारे महाविद्यालय, पुणे येथे राज्य मराठी विकास संस्थेद्वारे आयोजलेल्या कोश व सूची ह्या विषयांवरील चर्चासत्रात डॉ. सरोजिनी वैद्य ह्यांनी ग्रंथसूचीच्या कामाची निकड आपल्या भाषणात मांडली होती. साठे ह्यांनी १९९६ च्या जानेवारीपासून मराठी ग्रंथसूचीच्या पुढील कालखंडाचे काम करण्याची जुळवाजुळव सुरू केली.

## साठे ह्यांच्या ग्रंथसूचीची वैशिष्ट्ये 
साठे ह्यांच्या ग्रंथसूचीचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांनी सूचीला जोडलेल्या विविध निर्देशसूची. ग्रंथसूचीतील ग्रंथवर्णनाच्या भागात ग्रंथांची माहिती विषयवार दिलेली असते. पण इतर तऱ्हेने माहिती शोधता येण्यासाठी निर्देशसूची आवश्यक असतात. साठे ह्यांनी ग्रंथकार-निर्देश-सूची, ग्रंथनाम-निर्देश-सूची, विषय-निर्देश-सूची ह्यांबरोबरच प्रकाशक-निर्देश-सूची, प्रकाशन-स्थळ-निर्देश-सूची, अनुवादित-ग्रंथ-निर्देश-सूची, ग्रंथमाला-निर्देश-सूची, टोपण-नाव-निर्देश-सूची अशा विविध निर्देशसूची आपल्या ग्रंथसूचींना जोडल्या आहेत.

ह्याच बरोबर विविध तक्तेही परिशिष्ट म्हणून दिले आहेत. उदा. संबंधित कालखंडात कोणत्या विषयावर किती ग्रंथ झाले हे दर्शवणारा विषयवार ग्रंथनिर्मितीचा तक्ता, कोणत्या भाषांतील किती ग्रंथ मराठीत अनुवादित झाले दे दर्शवणारा भाषावार अनुवादित ग्रंथांचा तक्ता (संस्कृत, हिंदी, गुजराती, इंग्लिश अशा भाषांचा अपवाद वगळता अन्य भाषांमधील ग्रंथ मराठीत थेट अनुवादित न होता त्यांच्या इंग्लिश भाषांतरांवरून अनुवादित होतात. त्यामुळे तक्त्यात रशियाई भाषेतून अनुवादित ग्रंथांची संख्या ४३ असली. तर ते ग्रंथ थेट रशियाई भाषेतून अनुवाद झालेले असतील असे नाही.), कोणत्या प्रकाशकाने किती ग्रंथ प्रकाशित केले हे दर्शवणारा प्रकाशकवार ग्रंथनिर्मितीचा तक्ता, कुठेल्या ठिकाणी किती ग्रंथ प्रकाशित झाले हे दर्शवणारा प्रकाशनस्थळानुसार ग्रंथनिर्मितीचा तक्ता इ. 
## संदर्भ
## संदर्भसूची 
* 

वर्ग:मराठी लेखक
काशीबा गुरव

अल्ट=संत काशीबा गुरव|इवलेसे|संत काशीबा गुरव

**संत काशीबा गुरव** महाराज हे गुरव समाजातील एक महान संत होते. संत सावता माळी व संत काशीबा गुरव हे अतिशय चांगले मित्र होते. शेतात काम करीत असताना संत सावता माळी भक्तिभावाने जे अभंग गात ते संत काशीबा गुरव लिहून ठेवत.
त्यांचे मंदिर पंढरपूर येथे श्री विठ्ठलाचे मंदीरजवळ महाद्वार येथे आहे. 

संत सावता माळी यांनी गायलेले अभंग त्यांचे समवयस्क अरणभेंडी गावातील गुरव समाजाचे संत काशीबा गुरव यांनी लिपीबद्ध केले आहेत त्या वेळी काशीबा महाराज यांनी समाजातील अनिष्ट रूढी परंपरा दूर करण्याचे काम आपल्या अभंगाच्या माध्यमातून केले आहे व समाज जागृती करून एक चांगला समतामय समाज निर्माण करण्याचे कार्य केले आहे श्री संत सावता माळी यांच्या गायलेल्या अभंगाचे लिखाण त्यांनी आपल्या लेखणीतून लिपीबद्ध केले यावरून त्यांनी लिहिण्या वाचण्याचे ज्ञान घेतले आहे हे सिद्ध होते.

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी संत
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लिपिशास्त्र

विविध लिपींची अभ्यास करणारे शास्त्र म्हणजे **लिपिशास्त्र** (Paleography) होय. ऐतिहासिक काळामध्ये अनेक संस्कृती उदयास आल्या आणि विकसित झाल्या. या सर्व संस्कृतींमध्ये विविध लिपी अस्तित्वात होत्या. त्यांचा अभ्यास लिपिशास्त्रात केला जातो.

वर्ग: शास्त्रे
वर्ग:लेखन
डॉ. आंबेडकर हायस्कूल (हंगेरी)

**डॉ. आंबेडकर हायस्कूल** ही हंगेरी देशातील साजोकाझा शहरातील एक शाळा आहे. जिप्सी समाजाच्या नेत्यांनी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्यापासून प्रभावित होऊन या शाळेची स्थापना इ.स. २००७ मध्ये केली.

विद्यालयात बाबासाहेबांची पुस्तके असून त्यांचे विविध चित्रे व विचारही लावण्यात आलेले आहेत. येथे विद्यार्थ्यांना बाबासाहेबांचे पाठही शिकवले जातात. त्यामध्ये बाबासाहेबांचा शिक्षणासाठीचा संघर्ष, जातिविरोधी चळवळी व भारतीय संविधान निर्मिती अमूल्य योगदान या बाबी शिकवल्या जातात. हंगेरी देशाचे शिक्षणमंत्री पालकोवीक्स यांनीही या शाळेला भेट दिलेली आहे.

हंगेरीतील जय भीम नेटवर्कने या शाळेला आंबेडकर जयंती १४ एप्रिल २०१६ रोजी डॉ. आंबेडकरांचा अर्धपुतळा दिलेला आहे.

## इतिहास 
हंगेरीतील जिप्सी समूहाय हा दलितांप्रमाणे कनिष्ठ मानला गेलेला असून त्यांना शिक्षणापासून व इतर सुविधांपासून वंचित ठेवण्यात आले आहे. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी आपल्या दलित-अस्पृश्य समूदायाच्या उत्थानासाठी केलेला संघर्ष हा जिप्सी लोकांना प्रेरक ठरला व त्यांनी जिप्सी लोकांत बाबासाहेबांचे संघर्ष सांगण्याचे व विचार रूजविण्याचे काम केले तसेच बाबासाहेबांचा नवयान बौद्ध धम्माचाही स्वीकार केला. बाबासाहेबांसारखेच जिप्सी लोकांना गुलामगिरीतून बाहेर काढण्यासाठी येथे प्रयत्न केले जात आहेत. यातूनच जिप्सी मुलांसाठी येथे 'डॉ. आंबेडकर हायस्कूल' हे उत्कृष्ठ विद्यालय सुरू करण्यात आले.

## हे सुद्धा पहा 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची

## संदर्भ 
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
वर्ग:हंगेरी
वर्ग:शाळा
वर्ग:चित्र हवे
वर्ग:इ.स. २००७ मधील निर्मिती
मुद्राशास्त्र

मुद्रांचा अभ्यास करणाऱ्या शास्त्राला **मुद्राशास्त्र** (Sigillography) असे म्हणतात. ऐतिहासिक कागदपत्रांवरील राजे व अधिकाऱ्यांच्या मुद्रांचा अभ्यास या शास्त्रात केला जातो व ऐतिहासिक निष्कर्ष काढले जातात. 

वर्ग:शास्त्रे
जनगणनाशास्त्र

लोकसंख्येचा विस्तृत अभ्यास करणारे शास्त्र म्हणजे **जनगणनाशास्त्र** (Demography) होय. लोकसंख्येचे ग्रामीण भागातून शहरी भागात होणारे स्थलांतर व त्यांचा ऐतिहासिक घटनांवर होणारा परिणाम यांचा अभ्यास जनगणनाशास्त्रात केला जातो. या शास्त्रात लोकसंख्या व लोकजीवनाचा तौलनिक अभ्यास केला जातो.

वर्ग: शास्त्रे
वर्ग:महिला संपादनेथॉन २०२० लेख
तीवशेमाळ

तीवशेमाळ हे वाळूटझिरा गावाचा एक छोटासा पाडा आहे ह्या पाड्यावर गावित व थविल परिवार राहतात. ह्या पाडयावर जाण्यासाठी 2017 साल आले तरी साधा मातीचा रस्ता नाही.ही सर्वांत मोठी समस्या आहे. तालुक्याच्या ठीकाणी जावयाचे झाले तर दिड ते दोन कि.मी.चालत जाउन गाडी पकडावी लागते.असे असले तरी हा पाडा सुसक्षित आहे.पाडयावर एकूण 10 ते 12 घरे आहेत. 
संपूर्ण पाडा हा जंगलाच्या कुशीत वसलेला आहे.जवळूनच तान नदी वाहते.नदीच्या पाण्याचा खळखळाट पावसाळयात व हिवाळ्यात ऐकू येता.तसेच पक्ष्यांचा किलबिलाट ऐकू येतो.पाडयाच्या दक्षिण दिशेला डोंगर तर उत्तर दिशेला नदी.व नदीच्या पुढे हेदिपाडा हा पाडा आढळून येतो.
आलेखशास्त्र

ऐतिहासिक साधने म्हणून शिलालेख, द्वारलेख, ताम्रलेख, कोरीव लेख, यांचा अभ्यास करणाऱ्या शास्त्राला **आलेखशास्त्र** (Graphology) असे म्हणतात. आलेखशास्त्रात ऐतिहासिक माहिती मिळविता येते.

**आलेखशास्त्र** या शास्त्रामध्ये व्यक्तीच्या हस्ताक्षरावरून तिचा स्वभावधर्म समजू शकतो. एखाद्या व्यक्तीच्या अनेक पत्रांचा संग्रह तपासला असता त्या व्यक्तीचा स्वभाव निश्चित समजू शकतो. उदा. एखाद्या व्यक्तीचे हस्ताक्षर शब्दाच्या शेवटी जर वर वर जाणारे असेल तर ती व्यक्ती महत्त्वाकांक्षी असते असा निष्कर्ष निघतो. अर्थात् निष्कर्ष ढोबळ मानाने काढलेले असतात. म्हणून वापरलेला कागद, त्या व्यक्तीचे वय, त्याचे लिंग व मनोवृत्ती यांचा अभ्यास केला पाहिजे. काही वेळा हेतुपूर्वक दिशाभूल करण्याच्या दृष्टीने वेगवेगळ्या प्रकारची अक्षरे काढली जातात. बऱ्याच वेळां अतिशय कामात व्यग्र असणाऱ्या माणसाचे हस्ताक्षर अतिशय खराब असते. उदा. पत्रकार व डॉक्टर. एकंदरीत या शास्त्राच्या अभ्यासावरून एवढे निश्चित समजू शकेल की तो मनुष्य सावधान चित्ताने लिहीत होता की घाईने लिहीत होता.

## हे सुद्धा पहा
* शिलालेखशास्त्र

## संदर्भ
वर्ग:शास्त्रे
महाराणी ताराबाईंच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी

ताराबाई भोसले यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी : 

* ताराराणी आघाडी : कोल्हापूर महापलिकेच्या निवडणुकीतील एक पक्ष
* ताराराणी चौक (जुने नाव - कावळा नाका), कोल्हापूर
* ताराबाई पार्क (एक उच्चभ्रू लोकांची वस्ती), कोल्हापूर.
* ताराराणी पुतळा, कोल्हापूर
* ताराराणीचा अश्वारूढ पुतळा. ताराराणी चौक, कोल्हापूर
* शिवस्फूर्ती प्रतिष्ठानचा खेळाडूंसाठी महाराणी ताराराणी पुरस्कार
* ताराराणी मार्केट, कोल्हापूर
* ताराराणी मुख्य बंबखाना, ताराराणी चौक, कोल्हापूर
* ताराबाई रोड, कोल्हापूर
* ताराराणी विद्यापीठ, कोल्हापूर

वर्ग:व्यक्तींच्या नावावर असलेल्या गोष्टींच्या याद्या