open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
एम. करुणानिधी

इवलेसे|एम. करुणानिधी
**एम.करुणानिधी**/**मुतुवेल करुणानिधी** जून ३, इ.स. १९२४ - ७ ऑगस्ट, २०१८) तथा **कलैञर** हे तमिळनाडूचे मुख्यमंत्री आणि द्रविड मुन्नेत्र कळघम पक्षाचे अध्यक्ष होते. 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:तमिळ राजकारणी
वर्ग:द्रविड मुन्नेत्र कळघम पक्षातील राजकारणी
वर्ग:तमिळनाडूचे मुख्यमंत्री
वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय नास्तिक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
राजकीय सिद्धान्त

### राजकीय सिद्धांत
एखादा विशिष्ट समूह किंवा संपूर्ण समाजाच्या नियमनासाठी बनविली जाणारे नियम किंवा संकेत हे स्वभावतःच ’राजकीय’ स्वरूप धारण करतात. ’सिद्धांत’ म्हणजे पद्धतशीर ज्ञान. राज्यशास्त्राचा संबंध समूहाच्या दैनंदिन व्यवहारांशी असल्याने राजकीय सिद्धांत केवळ शास्त्राच्या चौकटीत राहू शकत नाही. योग्य-अयोग्य, चांगले-वाईट अशा मूल्यांसंबंधी अधिकारयुक्त निर्धारण ही जबाबदारी राजकीय सिद्धांत टाळू शकत नाहीत, म्हणून राजकीय सिद्धांतामध्ये राज्यशास्त्र आणि राजकीय तत्त्वज्ञान या दोहोंचा समावेश होतो. ॲन्ड्र्यू हॅकरच्या म्हणण्यानुसार "प्रत्येक सिद्धांतकर्ता हा अंशतः शास्त्रज्ञ आणि अंशतः तत्त्वज्ञ असतो." राज्यशास्त्र हे केवळ वास्तवतेशी संबंधित असते तर तत्त्वज्ञान वास्तवाबरोबरच आदर्श आणि मूल्यांचा विचार करीत असते. तत्त्वज्ञानच विविध संज्ञा आणि संकल्पनांचे स्पष्टीकरण देत असते. विज्ञानाचे कार्यक्षेत्र प्रयोगशीलतेशी निगडित आहे, तत्त्वज्ञान मात्र अमूर्त बाबींचाही विचार करते. 
तत्त्वज्ञानाच्या जुन्या परंपरेत राज्यव्यवस्थेसाठी राजकीय तत्त्वज्ञान ही संज्ञा वापरली जाई. प्लेटो आणि अ‍ॅरिस्टॉटल यांनी आपापले विचार मांडताना मात्र प्रत्यक्ष अनुभवांचाही वापर केला होता. राज्यशास्त्राच्या अभ्यासासाठी वैज्ञानिक पद्धतीचा अवलंब ही मात्र अलीकडची गोष्ट आहे. 
राजकीय सिद्धांताचे महत्त्व सांगण्यास कार्ल मार्क्स यांचे एक विधान पुरेसे आहे. ते म्हणत : "तत्त्वज्ञांनी आजवर जगाचे निर्वचन केलेले आहे, मुद्दा आहे तो जगात बदल घडवून आणण्याचा."
दान्ते जर्मिनोचे एक अत्यंत मार्मिक विधान आहे : "राजकीय सिद्धांत खऱ्या अर्थाने राजकारणाची समीक्षा करणारे शास्त्र आहे आणि बाकी काही नाही."
## राजकीय सिद्धांताच्या ऱ्हासाची हाकाटी आणि त्यानंतर
दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान तात्त्विक आणि बौद्धिक वर्तुळात इतर सामाजिक शास्त्रांमधील तज्ज्ञांची घेतली गेली तितकी दखल राज्यशास्त्रज्ञांची कुणी घेतली नाही. अमेरिकी राज्यशास्त्रज्ञ डेव्हिड इस्टन याने १९५३ साली प्रकाशित झालेल्या आपल्या एका पुस्तकात राजकीय सिद्धांत मृत्यू पावल्याची घोषणा केली. इतर अनेकांनी त्याची री ओढली आणि वर्तनवाद नावाची अभ्यासपद्धती राज्यशास्त्रात दृढ झाली. तिला मूल्यनिरपेक्ष विचार अभिप्रेत होता. सोळा वर्षांनंतर इस्टननेच मूल्यांचे महत्त्व मान्य करीत एका भाषणात उत्तर-वर्तनवादाची घोषणा केली.
जंटलमन (१९९३ तमिळ चित्रपट)

**जंटलमन** हा १९९३ मध्ये प्रदर्शित झालेला तमिळ चित्रपट आहे.

वर्ग:इ.स. १९९३ मधील तमिळ चित्रपट
वर्ग:रिकामी पाने
महाराष्ट्रातल्या वृत्तपत्रांचा इतिहास

**मुंबापूर वर्तमान** हे मराठी वृत्तपत्र २० जुलै इ.स. १८२८ रोजी सुरू झाले. त्यावेळची 'बॉम्बे गॅझेट', 'बॉम्बे कुरियर' ही इंग्रजी व 'मुंबईना समाचार' हे गुजराती पत्र होते. तरीही मराठी वृत्तपत्राचा पाया घालून त्याची थोर परंपरा सुरू करण्याचा मान 'दर्पण'या साप्ताहिक वृत्तपत्रासच जातो.

## एकोणिसावे शतक 
* **नियतकालिके** - मुंबापूर् वर्तमान (१८२८), दर्पण (१८३२ बाळशास्त्री जांभेकर), मुंबई अखबार (१८४०), प्रभाकर (१८४१), ज्ञानसिंधू (१८४१), मित्रोदय (१८४४ पुणे), ज्ञानप्रकाश (१८४९), ज्ञानोदय (१८४२), विचारलहरी (१८५२), वर्तमानदिपिका (१८५३)

* **मासिके** - दिग्दर्शन (१८४०),ज्ञानचंद्रोदय (१८४०), उपदेशचंद्रिका (१८४४), मराठी ज्ञानप्रसारक (१८५०), ज्ञानदर्शन (१८५४), पुणे पाठशाळापत्रक (१८६१), विविधज्ञानविस्तार (१८६७), दंभहारक (१८७१)

## संदर्भ 
* दाते सूची ( कालखंड १८३०-१९००)
* मराठी वृत्तपत्रांचा इतिहास -  रा.के.लेले

वृत्तपत्रे
इतिहास
ओट्ट्गतै कट्टिको (गाणे)

**ओट्ट्गतै कट्टिको ** हे तमिळ चित्रपट जेंटलमॅन मधील एक गाणे आहे. हा चित्रपट  सन १९९३ मध्ये विमोचित झाला. हे तमिळ भाषेत  विरामुथ्थु यांनी लिहिले आहे.याचे संगीत ए. आर. रहमान यांचे आहे. 

वर्ग:तमिळ गाणी
बेंजामिन फ्रँकलिन

150px|thumb|
**बेंजामिन फ्रॅंकलिन** (जानेवारी १७, १७०६ - एप्रिल १७, १७९०) हे एक अमेरिकन वैज्ञानिक, संशोधक, पत्रकार, लेखक, राजकारणी - असे बहुआयामी व्यक्ती होते.

वर्ग:इ.स. १७०६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७९० मधील मृत्यू
वर्ग:अमेरिकन राजकारणी
वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डाउसन (निःसंदिग्धीकरण)

**डाउसन**(इंग्रजीत : Dowson) हे एक आडनाव आहे आणि त्याचा संबंध खालील लेखांशी असू शकतो:

* अर्नेस्ट डाउसन (१८६७-१९००), ब्रिटिश कवी
* जॉन डाउसन, भारताचा इतिहासकार.
* मरे डाउसन (१९१५-?), कॅनेडियन Trotskyist
* फिलिप डाउसन (जन्मः१९२४), ब्रिटिश स्थापत्यकलाकार
* रॉस डाउसन (१९१८-२००२), कॅनेडियन Trotskyist
* डेव्हिड डाउसन (कलाकार) (१९५९), ब्रिटिश कलाकार
* डेव्हिड डाउसन, फुटबॉल खेळाडू Darlington F.C.
* ॲन लेगाचे डाउसन, कॅनेडियन राजकारणी आणि दळणवळण अधिकारी.

## हे सुद्धा पहा
*डाउ(Dow)
*डॉसन(Dawson)
*डॉबसन (आडनाव)(Dobson)

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
ओव्हियेदो

**ओव्हियेदो** ही स्पेनच्या आस्तुरियास संघाची राजधानी आहे.

वर्ग:स्पेनमधील शहरे
कादलन (तमिळ चित्रपट)

**कादलन** (तमिळ: *प्रेमी*) हा १९९४ मध्ये प्रदर्शित झालेला एक तमिळ रोमँटिक थ्रिलर चित्रपट आहे. या चित्रपटाचे लेखन आणि दिग्दर्शन एस. शंकर यांनी केले असून निर्मिती के.टी. कुंजुमोन यांनी केली आहे. या चित्रपटात प्रभू देवा आणि नगमा मुख्य भूमिकेत तर वडिवेलु, रघुवरन, गिरीश कर्नाड आणि एस.पी. बालसुब्रमण्यम हे सहाय्यक भूमिकेत आहेत.

चित्रपटाची कथा एका महाविद्यालयीन तरुणाभोवती फिरते, जो राज्याच्या राज्यपालांच्या मुलीच्या प्रेमात पडतो आणि नकळत एका राजकीय षड्यंत्रात अडकला जातो. हा चित्रपट प्रभू देवाच्या अनोख्या नृत्यशैलीमुळे भारतभर गाजला.

या चित्रपटाला व्यावसायिकदृष्ट्या प्रचंड यश मिळाले आणि तो त्या वर्षातील सर्वाधिक कमाई करणाऱ्या तमिळ चित्रपटांपैकी एक ठरला. ए.आर. रहमान यांनी संगीतबद्ध केलेली या चित्रपटातील गाणी, विशेषतः "मुक्काला मुकाबला" आणि "उर्वशी उर्वशी", आजही लोकप्रिय आहेत. या चित्रपटाने राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांमध्ये चार महत्त्वाचे पुरस्कार जिंकले, ज्यात पी. उन्नीकृष्णन यांना त्यांच्या "एन्नवले अडी एन्नवले" या पहिल्याच चित्रपट गीतासाठी मिळालेल्या सर्वोत्कृष्ट पार्श्वगायकाच्या पुरस्काराचा समावेश होता. तांत्रिकदृष्ट्या प्रगत असलेल्या या चित्रपटाचे हिंदीत हमसे है मुकाबला आणि तेलगूमध्ये प्रेमिकुडू या नावाने डबिंग करण्यात आले.

## संदर्भ 
वर्ग:१९९४ मधील तमिळ चित्रपट
वर्ग:एस. शंकर यांनी दिग्दर्शित केलेले चित्रपट
वर्ग:ए. आर. रहमान यांनी संगीतबद्ध केलेले चित्रपट
अनिरुद्ध

**अनिरुद्ध** (संस्कृत: अनिरुद्ध अर्थ:*नियंत्रणरहित*,*गतीमान*,*क्रियाशील*,न थांबविता येण्याजोगा) हा एक संस्कृत शब्द असून तो इतर सर्व भारतीय भाषांमध्ये **नाम**(नाव)म्हणून वापरण्यात येतो.हिंदू पुरुष व्यक्तीचे नाव म्हणून अनिरुद्ध हा शब्द प्रचलीत आहे.तसेच पुराणात अनिरुद्ध हा प्रद्युम्न(भगवान विष्णुंचे एक रूप ,एक नाव ) चा मुलगा होता व भगवान श्रीकृष्णाचा नातू होता असा उल्लेख आहे.
तो आपल्या आजोबांप्रमाणे पुरुषोत्तम होता.तसेच तो जन अवतार होता अशी देखील पुराणात मान्यता आहे.
विष्णुच्या चार प्रमुख रुपे **वासुदेव,संकर्षण,प्रद्युम्न,अनिरुद्ध** ह्यापैकी एक अवतार **अनिरुद्ध**देखील आहे.
ह्या चारही रूपांना **विष्णु-तत्त्व** असे देखील संबोधले जाते.अनिरुद्ध म्हणजे असे तत्त्व जे प्रत्येक जीवातील आत्म्यात परमात्म्याच्या स्वरूपात विराजमान आहे.

वर्ग:हिंदू दैवते
वर्ग:विष्णु
वर्ग:वैष्णव पंथ
होरा (ज्योतिष)

**होरा** म्हणजे फलज्योतिष. ही भारतीय ज्योतिषशास्त्राची एक शाखा आहे.

होरा म्हणजे एका आकाशस्थ राशीचा अर्धा भाग. त्यामुळे बारा राशींचे २४ होरे असतात.

संस्कृत भाषेत होरा म्हणजे एक तास म्हणजेच अडीच घटका. दिवसाचे २४ होरा असतात. आठवड्यातील प्रत्येक दिवसाची सुरुवात एका नवीन होऱ्याने होते. तो होरा ज्या ग्रहाचा असतो त्याचे नाव त्या वाराला मिळते. आकाशात डोळ्याने दिसणारे ग्रह आणि सूर्य-चंद्र यांचा मंद ग्रहापासून शीघ्र ग्रहापर्यंत (आ मंदात्‌‌ शीघ्रपर्यंतम् होरेशा:) असा क्रम लावला तर शनि, गुरू, मंगळ, रवि, शुक्र, बुध, चंद्र. हा क्रम येतो. शनीनंतर मंगळापासून मोजायला सुरुवात केली की २४वा ग्रह रवी येतो, म्हणून शनिवारनंतर रविवार येतो. रविवारनंतर शुक्रवारपासून मोजायला सुरुवात केली की २४वा क्रमांक चंद्राचा येतो. म्हणून रविवारनंतर चंद्राचा वार म्हणजे सोमवार. अशा रीतीने सर्व वारांचा क्रम मिळतो. 

लॅटिन भाषेतही होरा म्हणजे एक तास.

मराठीत होरा म्हणजे अंदाज, कयास, तर्क.

वर्ग:हिंदू कालमापन
वर्ग:खगोलशास्त्र
वर्ग:ज्योतिषशास्त्र
गुरुकुल शिक्षण

**गुरुकुल शिक्षण** हे  भारतातील अतिप्राचिन शिक्षण प्रकारातील एक आहे. 

## शिक्षणाची पद्धत
गुरुकुल शिक्षणाचा कालावधी अदमासे कौटिल्या आधीचा आहे. या शिक्षण पद्धतित विद्यार्थ्यास शिक्षकाच्या घरी , त्या कुटुंबाचा एक भाग बनून शिक्षण घ्यावे लागे. शिक्षकास 'गुरु' तर  विद्यार्थ्यास 'शिष्य' हे संबोधन वापरले जात असे. वयाच्या ७ व्या किंवा ८व्या वर्षी गुरुं कडे पाठविण्याचा प्रघात होता. हे शिक्षण १२ वर्ष चाले. या शिक्षण पद्धतीत अनेक विद्यांचा समावेश होता. विद्याभ्यास, शस्राभ्यास, योगाभ्यास अशा अनेक प्रकारच्या शिक्षणाचा समावेश असे.

गुरुंच्या घरी शिकत असताना शिष्यास घरातील अनेक कामात मदत करावी लागे. कपडे धुणे, भांडी धुणे, स्वयंपाक करणे  अशा सर्व प्रकारच्या कामांचा समावेश असे. ही पद्धत पूर्ण भारतात प्रचलीत होती. नंतर ही पद्धत धार्मिक अभ्यासापुरती मर्यादित राहिली.

या परंपरेत गुरू शिष्याकडून कोणतेहि मूल्य घेत नसे. शिक्षण पूर्ण झाल्यावर शिष्य गुरुंना विनम्रतेने गुरुदक्षिणा अर्पण करीत असत. गुरुदक्षिणेत  कृतज्ञतेचा भाव जास्त असे.

### विद्याभ्यास
अनेक विविध विद्यांचा अभ्यास येथे होत असे. उदा. वैदिक विद्या, विधिविद्या, इ.

### शस्राभ्यास
अनेक विविध शस्रांचा अभ्यास येथे होत असे.उदा.भाला, धनुष्य, गदायुद्ध, तलवार इ.

### शास्राभ्यास
अनेक विविध शास्रांचा अभ्यास येथे होत असे.  उदा. राज्यशास्त्र, धर्मशास्त्र, भाषाशास्त्र, वेदशास्त्र, इ. 

### योगाभ्यास
अनेक विविध योग विद्यांचा अभ्यास येथे होत असे. उदा.हटयोग, राजयोग, इ.

## संज्ञा
* गुरु, गुरुवर्य,आचार्य -  ज्या व्यक्ति शिक्षण देतात किंवा शिक्षक म्हणून कार्यभार बघतात त्यांना ही संज्ञा वापरली जात असे.
* गुरुमाता, गुरुपत्नी -  शिक्षकांच्या पत्नीस ही संज्ञा वापरली जात असे.
* गुरुकन्या, गुरुभगिनी -  शिक्षकांच्या मुलीस ही संज्ञा वापरली जात असे.
* गुरुबंधू - सहविद्यार्थ्यास.
* आश्रम -  शिक्षकांच्या घरास किंवा जिथे शिक्षण घेतले त्या जागेस ही संज्ञा वापरली जात असे.

## प्रकार
प्राचीन भारतात तीन प्रकारच्या शिक्षण संस्था पद्धति अस्तित्वात होत्या :

(१) गुरुकुल- जिथे  विद्यार्थी आश्रमात राहून   विद्याध्ययन करीत.
(२) परिषद- जिथे तज्ज्ञ शिक्षकांद्वारे शिकविले जात.
(३) तपस्थली-जिथे मोठी सम्मेलन होत.

गुरुकुल आश्रमामध्ये  कालांतराने  हजारों विद्यार्थी शिकावयास येत. अशा आश्रमांच्या प्रमुखांना 'कुलपति' म्हणत असत.

वर्ग: शैक्षणिक संस्था
भृगुसंहिता

सदर ग्रंथ हा ज्योतिषशास्त्र विषयावरील प्रसिद्ध ग्रंथ आहे. महर्षी भृगू हे याचे कर्ते आहेत.
## आख्यायिका
भृगू हे एक वैदिक ऋषी असून त्यांचे आयुर्मान १०,००० वर्षे होते अशी आख्यायिका प्रचलित आहे.महाभारत ग्रंथात ही त्यांचा उल्लेख सापडतो. परंतु हे एक वांशिक नावही असल्याने नेमक्या भृगू नावाच्या कोणत्या व्यक्तीने या विशिष्ट ग्रंथाची रचना केली हे समजू शकत नाही. याचा कोणताही सबळ पुरावा उपलब्ध नाही.

## विषय
नवग्रहांचा प्रभाव तसेच फलित ज्योतिष हे या ग्रंथात मांडले गेलेले विषय आहेत. 

## वैशिष्ट्य
भारतीय किंवा हिंदू ज्योतिषशास्त्र विषयातील ग्रंथांपेक्षा या ग्रंथाचे वेगळेपण असे मानले जाते की या ग्रंथात महर्षी भृगू यांनी प्रत्येक व्यक्तीचे भूतकालीन,वर्तमानकालीन आणि भविष्यकालीन असे तिन्ही काळातील जीवन चित्रण केलेले आहे. 

वर्ग:ज्योतिषशास्त्र
वर्ग:ज्योतिषशास्त्रावरील ग्रंथ
वर्ग:संस्कृत_ग्रंथ
भारतीय खगोलशास्त्र

वर्ग:खगोलशास्त्र
वर्ग:हिंदू संस्कृती
वर्ग:ज्योतिषशास्त्र
नाडी ज्योतिष

**नाडी ग्रंथ भविष्य** (इंग्रजी: Naadi Astrology तमिळ: 'நாடி ஜோதிடம்'/नाडि जोतिडम् )हा एक हिंदू ज्योतिष्यशास्त्राचा भाग आहे जो प्रामुख्याने भारतातील तमिळनाडू राज्यात पूर्वापार वापरात आहे. त्या शास्त्रानुसार अशी मान्यता आहे की व्यक्तीचा भूतकाळ आणि भविष्यकाळ ताडपत्रावरील/भूर्जपत्रावरील ग्रंथांत (**हस्तलिखित नाडीग्रंथांत**) प्राचीन ऋषीमुनींनी लिहून ठेवला आहे. या ग्रंथांत ताडपट्टीवर हाताने लिहिलेल्या तमिळ भाषेच्या, कूट लिपीत व्यक्तीचे, त्याच्या आई-वडिलांचे व जोडीदाराचे नाव, जन्मदिनांक, जन्मकालीन ग्रहस्थिती यांची अचूक नोंद कोरून लिहिलेली असते. या शिवाय त्यांच्या जीवनात येणाऱ्या चढउतारांची व त्यावर करता येण्यासारख्या उपायांची नोंदही आढळते.

भारताच्या विविध भागात सध्या या भविष्य कथनाची ३००पेक्षा जास्त केंद्रे आहेत.

नाडी ग्रंथांमधील मजकूर, तमिळ भाषा, काव्य, ऐतिहासिकता आणि ज्योतिषशास्त्रीय दृष्टिकोनातून तमिळनाडू राज्यातल्या विद्यापीठांतून आणि भारतातील व भारताबाहेरील विद्यापीठांतून नाडीग्रंथांचा सखोल अभ्यास व्हायला हवा.

[इवलेसे|उजवे|नाडी ग्रंथ भविष्य
[चित्र:Uday Mehta 1.jpg|इवलेसे|एका नाडीपट्टीतील उदय नामक व्यक्तीचे कोरून लिहिलेले नाव
-तमिळ हस्तलिखीत]]

## बाह्य दुवे 
http://www.Shashioak.com 
http://www.naadiguruonweb.org/ 
नाडी ग्रंथ भविष्य
http://naadigranthbhavishyamarathi.blogspot.com/
नाडीग्रंथ भविष्याविषयी मराठीतील लेखन व पत्रव्यवहार

वर्ग:तमिळ पुराणशास्त्र
वर्ग:तमिळ संगम साहित्य
वर्ग:ज्योतिषशास्त्र
ज्योतिष माहितीस्रोत

वर्ग:हिंदू कालमापन
वर्ग:खगोलशास्त्र
वर्ग:ज्योतिषशास्त्र
वर्ग:रिकामी पाने
अगत्तियम

**अगत्तियम**किंवा **अकत्तियम** (तमिळ: அகத்தியம்) ही तमिळ साहित्यातील एक सर्वात आणि पहिल्या अभिजात साहित्यकृतींपैकी एक आहे,तमिळ व्याकरणाचा हा पहिला ग्रंथ आहे.

हिंदू पौराणिक कथेनुसार ऋषी अगाट्टियार यांनी भगवान शिव यांचेकडून, तमिळ भाषा आणि तिची वाक्यरचना तमिळ लोकांकडे आणली. 

टोळकप्पीयार, टोलकप्पीयम चा लेखक, जे तामिळ व्याकरणातील सर्वात जुने तामिळ व्याकरण आहे,हा अगाथीयारच्या बारा शिष्यांपैकी एक होता. ते दुसऱ्या संगमादरम्यान अस्तित्वात होते.

वर्ग:तमिळ पुराणशास्त्र
वर्ग:तमिळ संगम साहित्य
ग्राउब्युंडन

**ग्राउब्युंडन** हे स्वित्झर्लंड देशाचे सर्वात मोठे व सर्वात पूर्वेकडील राज्य (कॅंटन) आहे. ग्राउब्युंडन राज्याची सीमा ऑस्ट्रिया, इटली व लिश्टनस्टाइन ह्या तीन देशांना लागून आहे.

वर्ग:स्वित्झर्लंडची राज्ये
बर्न (राज्य)

**बर्न** हे स्वित्झर्लंड देशाचे एक राज्य (कॅंटन) आहे. लोकसंख्या व क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने बर्न हे स्वित्झर्लंडमधील दुसऱ्या क्रमांकाचे राज्य आहे. स्वित्झर्लंडची राजधानी बर्न ही ह्याच प्रांतात वसलेली आहे.

वर्ग:स्वित्झर्लंडची राज्ये
ब्रॉनिस्वाफ कोमोरॉफ्स्की

**ब्रॉनिस्वाफ कोमोरॉफ्स्की** (पोलिश: Bronisław Maria Komorowski, ) (जून ४ १९५२ - हयात) हे पोलंड देशाचे राष्ट्राध्यक्ष आहेत. लेख काटिन्स्की हे पोलंडचे राष्ट्राध्यक्ष एप्रिल १० २०१० रोजी विमान अपघातात मरण पावल्यानंतर राष्ट्राध्यक्षपदाची सूत्रे कोमोरॉफ्स्की यांच्या हातात आली. तसेच जून २०१० मध्ये घेण्यात आलेल्या निवडणुकीमध्ये त्यांनी विजय मिळवला.

मे २०१५ मधील अध्यक्षीय निवडणुकीमध्ये कोमोरॉफ्स्कीना आंद्रेय दुदाकडून पराभवाचा धक्का बसला. 

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* .पीएल (पोलिश मजकूर) 

वर्ग:पोलंडचे राष्ट्राध्यक्ष
तोलकाप्पियम

**तोलकाप्पियम** (तमिळ: தொல்காப்பியம்) ही तमिळ साहित्यातील एक प्राचीन साहित्यकृती असून त्यात मुख्यत्वेकरून तमिळ भाषेच्या व्याकरणाचे विवरण दिले आहे.

वर्ग:तमिळ पुराणशास्त्र
वर्ग:तमिळ संगम साहित्य
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
पॉइती

**पॉइती** ही फ्रान्स देशातील पॉइतू-शारांत ह्या प्रांताची राजधानी आहे. 

## इतिहास 
## अर्थव्यवस्था
## प्रशासन 
## वाहतूक व्यवस्था
## लोकजीवन आणि संस्कृती 
## शिक्षण 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:फ्रान्समधील शहरे
व्हाले

**व्हाले** (किंवा *वालिस*) हे स्वित्झर्लंड देशाचे एक राज्य (कँटन) आहे. 

वर्ग:स्वित्झर्लंडची राज्ये
व्ही.के.आर.व्ही. राव

**विजेंद्र कस्तुरीरंग वरदराज राव** (इ.स. १९०८ - इ.स. १९९१) हे कन्नड, भारतीय अर्थशास्त्रज्ञ, राजकारणी होते.

वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:भारतीय अर्थशास्त्रज्ञ
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९१ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
तुकारामाची गाथा

**तुकारामाची गाथा** महाराष्ट्रातील  संत तुकाराम महाराजांची एक काव्यरचना.

पहा: विकिस्रोत वर "तुकाराम गाथा"

वर्ग:संत साहित्य
फेसबुक

**फेसबुक** (इंग्लिश: Facebook) हे अमेरिकेतील एक लोकप्रिय 'सोशल नेटवर्किंग' संकेतस्थळ आहे. सर्वसामान्यतः १३ वर्षांहून मोठ्या वयाच्या कोणालाही फेसबुकवर सदस्य म्हणून नोंदणी करता येते. सदस्यांना आपल्या ओळखीच्या (व फेसबुक सदस्य असलेल्या) इतर व्यक्तींच्या खात्याशी 'मित्र/''मैत्रीण' म्हणून जोडणी करता येते. आपल्या मित्रमंडळींना संदेश अथवा फोटो (छायाचित्रे) पाठवणे, सर्व मित्रमंडळींना दिसेल / कळेल अश्या रितीने एखादी घोषणा करणे, ह्या व इतर अनेक सोयी फसबुकवर उपलब्ध आहेत. *

फेसबुक वर प्रवेश करताच पहिले पान उघडते ते म्हणजे होम पेज (मुखपृष्ठ). ह्या पानावर सदस्याच्या मित्रमंडळींनी प्रकाशित केलेल्या घोषणा व फोटो दिसतात. ह्या घोषणा व फोटोंवर सदस्य आपली मते लिहू शकतो. सदस्याने जर आपल्या घोषणा तसेच फोटो सर्वांकरिता प्रकाशित केला तर त्या सदस्याच्या सर्व मित्रमंडळींना त्यांच्या मुखपृष्ठावर त्या घोषणा दिसतात.

फेसबुक वरील दुसरे पान आहे "प्रोफाईल पेज". हे पान चार भागात विभागले आहे. ह्यातील माहिती पानावर सदस्याची महिती आढळते. उदा० सदस्याचे नाव, जन्म तारीख, निवास स्थान, राजकीय कल, आवडी/निवडी इत्यादी. सदस्याचे फोटो "अल्बम" ह्या पानावर दिसतात. सदस्याच्या फेसबुकवरील मित्रमंडळींची सूची "फ्रेन्ड्‌स" ह्या पानावर दिसते. तर सदस्याच्या मित्रांनी सदस्याकरिता लिहिलेल्या घोषणा "वॉल" ह्या पानावर दिसतात.

२०१२ साली फेसबुक ने इंस्टाग्राम ही प्रणाली विकत  घेतली, या प्रणालीमद्धे असंख्य छायाचित्रे, आणि व्हीडिओ (१ मिनिटांपर्यंतचे) टाकता येतात, युवकांमध्ये ही प्रणाली अतिशय लोकप्रिय आहे. 

२०१४ साली फेसबुकने व्हॉट्सॲप ही लोकप्रिय त्वरित संदेशन प्रणाली विकत घेतली. तीही युवावर्गात फारच लोकप्रिय आहे. बहुतेक युवक-युवती तसेच कोणतीही व्यक्ती यावरच दिवसभर चॅटिंग करतांना दिसून येतात. फेसबुकने चॅटिंगसाठी स्वतंत्र ॲंप बनवले आहे. त्यास मॅसेजर म्हणून ओळखले जाते. ह्या ॲंपने कमी वेळात जास्त प्रसिद्धी मिळवली आहे.

## पुस्तक
मार्क झकरबर्गची यशोगाथा सांगणारे *The facebook effect* नावाचे पुस्तक डेव्हिड कर्कपॅट्रिक याने लिहिले आहे, त्याचा  *द facebook इफेक्ट'' मराठी नावाचा मराठी अनुवाद वर्षा वेलणकर यांनी केला आहे.

## फेसबुकचा खरा चेहरा
* हा चेहरा दाखवणारे 'फेसबुकचा भारतातील खरा चेहरा (प्रचारयंत्रणेचे शास्त्र आणि अपप्रचाराच्या तंत्राकडे झालेल्या सामाजमाध्यमांच्या वाटचालीची कहाणी)' नावाचे पुस्तक परंजय गुहा ठाकुरता आणि सिरि सॅम यांनी लिहिले आहे. पुस्तकाचा मराठी अनुवाद प्रियांका तुपे यांनी केला आहे.  पुस्तकात फेसबुक कसा अपप्रचार करते त्याचा सांगोपांग आढावा घेतला आहे. 

## बाह्यदुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:सोशल नेटवर्किंग संकेतस्थळे
वर्ग:अमेरिकेमधील कंपन्या
*
वर्ग:मेटा प्लॅटफॉर्म्स
झ्युरिक (राज्य)

**झ्युरिक** हे स्वित्झर्लंड देशाचे सर्वाधिक लोकसंख्येचे राज्य (कॅंटन) आहे. देशातील सर्वात मोठे शहर झ्युरिक ह्याच राज्यात वसले आहे.

वर्ग:स्वित्झर्लंडची राज्ये
मुखमैथुन

[thumb|right|200px|जोडीदाराच्या [शिश्न|शिश्नाशी केले जाणारे मुखमैथुन (काल्पनिक चित्र)]]
**मुखमैथुन** म्हणजे तोंड, जीभ, दात किंवा घसा इत्यादींद्वारे मैथुनातील जोडीदाराचे जननेंद्रिय चाळवण्याची मैथुनक्रिया होय.

मानवी लैंगिक वर्तणुकीमध्ये या क्रियेला अत्यंत महत्त्व असून, ती प्रामुख्याने 'फोरप्ले' (प्रणयक्रीडा) किंवा मुख्य संभोगाचा एक भाग म्हणून केली जाते. या क्रियेचे मुख्यत्वे दोन प्रकार मानले जातात: स्त्रियांच्या जननेंद्रियाशी केल्या जाणाऱ्या क्रियेला *कनिलिंगस* आणि पुरुषांच्या जननेंद्रियाशी केल्या जाणाऱ्या क्रियेला *फेलॅशिओ* असे म्हटले जाते. जोडीदारांमधील भावनिक जवळीक आणि लैंगिक समाधान वाढवण्यासाठी ही क्रिया उपयुक्त ठरते. आरोग्य आणि सुरक्षिततेच्या दृष्टीने, मुखमैथुनाद्वारे लैंगिक संक्रमित आजार पसरण्याचा धोका असतो, त्यामुळे कंडोम किंवा डेंटल डॅम सारख्या साधनांचा वापर करणे आणि वैयक्तिक स्वच्छता राखणे आवश्यक मानले जाते.

वर्ग:मैथुन क्रिया
वर्ग:लैंगिकता
आर्गाउ

**आर्गाउ** हे स्वित्झर्लंड देशाच्या उत्तर भागातील एक राज्य (कॅंटन) आहे. 

वर्ग:स्वित्झर्लंडची राज्ये
राज्य पुनर्रचना कायदा, १९५६

इवलेसे|राज्य-पुनर्रचनेनंतरचा भारत, १९५६
राज्य पुनर्रचना आयोगाने १९५५ च्या सप्टेंबरमध्ये आपला अहवाल सादर केला. 
* या आयोगाने भाषिक आधारावर राज्यांची पुनर्रचना करण्याच्या तत्त्वास अनुकूलता दर्शवली. 
* मात्र, 'एक राज्य-एक भाषा' या तत्त्वाचा अस्वीकार केला. 
हा १९५६ साली लागू झालेला **राज्य पुनर्रचना कायदा** स्वतंत्र भारताच्या तत्कालीन प्रांतसीमा आणि प्रशासनासंबंधातील पुनर्रचनेचे एक मोठे पाऊल होते. ह्या कायद्याद्वारे भारताच्या विविध प्रांतांच्या सीमा ह्या भाषेच्या आधारावर निश्चित करण्यात आल्या आणि तसा बदल भारतीय संविधानात देखील करून घेण्यात आला. या बदलामुळे राज्यांचे मुख्य ३ प्रकार करण्यात आले. 
ए, बी & सी. तसेच एक स्वतंत्र प्रकारचे राज्य.

## स्वातंत्र्योत्तर काळातील प्रांत (१९५३) 
[235px|thumb|"राज्य पुनर्रचना कायद्यापूर्वीच्या [दक्षिण भारत|दक्षिण भारतात" मद्रास, हैदराबाद, कूर्ग, पाँडेचरी, त्रावणकोर-कोचीन, मुंबई (बॉम्बे), व म्हैसूर**ह्या प्रांतांचा समावेश होता]]

भाषावार प्रांत निर्मितीची प्रक्रिया अवघड होती, कारण पूर्वीचे ब्रिटिश प्रांत आणि विलीन झालेली संस्थाने यांचे एकात्मीकरण करणेही अवघड बनत गेले. 
त्याचे कारण असे की, आधीच्या ४,००० वर्षापासून भारताच्या विविध भागात अनेक स्पष्ट असे भाषिक व सांस्कृतिक प्रदेश निर्माण झालेले होते. 
त्यामुळे, त्यांच्या एकात्मीकरणाच्या प्रक्रियेअंतर्गत काही संस्थाने शेजारील प्रांतांना जोडण्यात आली,
* काही मोठ्या संस्थांनाना स्वतंत्र राज्ये बनवण्यात आली, 
**तर काहींना केंद्रशासित क्षेत्र बनविण्यात आले.

१९५५ च्या राज्य पुनर्रचना कायद्यानुसार काही राज्यांचे आणि केंद्रशासित प्रदेशामध्ये रुपांतरण झाले. या कायद्याची अंमलबजावणी १ नोव्हेंबर १९५६पासून झाली. 
त्याद्वारे भाग-अ आणि भाग-ब राज्यांमधील फरक संपुष्टात आला. 
 भाग-क राज्ये रद्दबातल करण्यात आली. 
या कायद्यानुसार काहींचे विलीनीकरण शेजारच्या राज्यात करण्यात आले, तर काहींना केंद्रशासित प्रदेश बनवण्यात आले. 
अशा रीतीने, या कायद्याने भारतात १४ राज्ये व ६ केंद्रशासित प्रदेश निर्माण झाले. 
याद्वारे राज्यघटनेमध्ये ७व्या घटना दुरुस्ती (१९५६) द्वारे जुन्या पहिल्या अनुसूचीच्या जागी नवीन पहिली अनुसूची-1 समाविष्ट करण्यात आली. राज्य पुनर्रचना कायदासाठी सर्वोच्च न्यायालयाचे माजी न्यायमूर्ती फाजल अली यांच्या नेतृत्वाखाली तीन सदस्यीय समिती स्थापन करण्यात आली होती. त्या समितीस तिच्या सदस्यांच्या नावांनुसार (K. M. **P**anikkar, Fazal **A**li and H. N. **K'''unzru) पाक(PAK) आयोग असेही म्हणत. 
*या समितीने मुंबई हे स्वतंत्र ठेवावे, किंवा गुजरात राज्याला जोडावे, 
** मराठवाडा व विदर्भ ही अलग अलग राज्ये निर्माण करावी,
असे शासनास सुचविले.

## हे सुद्धा पहा 
* राज्य पुनर्रचना आयोग
* संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ
* स्वतंत्र त्रिपुरा समिती
* कर्नाटकचे एकीकरण
* मंगळूरचा प्रांतवाद
* बॉम्बे राज्य

## बाह्य दुवे 
*Text of the Act 

वर्ग:गुजरातचा इतिहास
वर्ग:भारतीय राज्यांची पुनर्रचना
वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास
वर्ग:भारतातील कायदे
वर्ग:नेहरुकाळातील प्रशासन
रोमान्श भाषा

**रोमान्श** ही स्वित्झर्लंड देशाच्या ४ अधिकृत भाषांपैकी एक आहे. स्वित्झर्लंडच्या ग्राउब्युंडन राज्यात मुख्यतः ही भाषा वापरली जाते.

## हे सुद्धा पहा
*जगातील भाषांची यादी

वर्ग:स्वित्झर्लंड
वर्ग:रोमान्स भाषासमूह
फ्रिबोर्ग (राज्य)

**फ्रिबोर्ग** हे स्वित्झर्लंड देशाच्या पश्चिम भागातील एक राज्य (कॅंटन) आहे. 

वर्ग:स्वित्झर्लंडची राज्ये
जिनिव्हा (राज्य)

**जिनिव्हा** हे स्वित्झर्लंड देशाच्या नैऋत्य कोपऱ्यातील एक राज्य (कॅंटन) आहे. जिनिव्हा राज्य जवळजवळ सर्व बाजूंनी फ्रान्सने घेरले आहे.

जिनिव्हा राज्याचा बहुतांशी भाग देशातील दुसऱ्या क्रमांकाचे शहर जिनिव्हा व उपनगरांनी व्यापला आहे.

वर्ग:स्वित्झर्लंडची राज्ये
वर्ग:जिनिव्हा
भूदान चळवळ

**भूदान चळवळ** भारतातील एक सामाजिक चळवळ होती. विनोबा भावे प्रणित या चळवळीने मोठ्या जमीनदारांना त्यांची जमीन दान करण्यास उद्युक्त केले.

वर्ग:महाराष्ट्रातील चळवळी
स्वित्झर्लंडची राज्ये

**स्वित्झर्लंड** देश एकूण २६ राज्यांमध्ये (कँटनांमध्ये) विभागला गेला आहे.
{{Image label begin|image=Suisse cantons.svg|width={}|float={}}} 
{{Image label small|x=0.35|y=0.51|scale={}|text=**व्हाले**}}
{{Image label small|x=0.60|y=0.47|scale={}|text=**तिचिनो**}}
{{Image label small|x=0.76|y=0.35|scale={}|text=**ग्राउब्युंडन**}}
{{Image label small|x=0.05|y=0.52|scale={}|text=**जिनिव्हा**}}
{{Image label small|x=0.15|y=0.38|scale={}|text=**व्हो**}}
{{Image label small|x=0.17|y=0.27|scale={}|text=**नूशातेल**}}
{{Image label small|x=0.28|y=0.16|scale={}|text=**जुरा**}}
{{Image label small|x=0.36|y=0.33|scale={}|text=**बर्न**}}
{{Image label small|x=0.66|y=0.09|scale={}|text=**थुर्गाउ**}}
{{Image label small|x=0.58|y=0.14|scale={}|text=**झ्युरिक**}}
{{Image label small|x=0.49|y=0.16|scale={}|text=**आर्गाउ**}}
{{Image label small|x=0.47|y=0.25|scale={}|text=**लुत्सर्न**}}
{{Image label small|x=0.37|y=0.18|scale={}|text=**सोलोथुर्न**}}
{{Image label small|x=0.36|y=0.13|scale={}|text=**बासल-लांडशाफ्ट**}}
{{Image label small|x=0.51|y=0.05|scale={}|text=**शाफहाउजन**}}
{{Image label small|x=0.58|y=0.37|scale={}|text=**उरी**}}
{{Image label small|x=0.59|y=0.26|scale={}|text=**श्वित्स**}}
{{Image label small|x=0.68|y=0.28|scale={}|text=**ग्लारुस**}}
{{Image label small|x=0.71|y=0.21|scale={}|text=**सांक्ट गालेन**}}
{{Image label small|x=0.76|y=0.18|scale={}|text=**आइ**}}
{{Image label small|x=0.74|y=0.15|scale={}|text=**आआ**}}
{{Image label small|x=0.48|y=0.33|scale={}|text=**ओबवाल्डन**}}
{{Image label small|x=0.50|y=0.30|scale={}|text=**निडवाल्डन**}}
{{Image label small|x=0.57|y=0.23|scale={}|text=**त्सुग**}}
{{Image label small|x=0.24|y=0.35|scale={}|text=**फ्रिबोर्ग**}}
{{Image label small|x=0.34|y=0.08|scale={}|text=**बासल-श्टाट**}}
{{Image label small|x=0.02|y=0.19|scale={}|text=*फ्रान्स*}}
{{Image label small|x=0.56|y=0.63|scale={}|text=*इटली*}}
{{Image label small|x=0.82|y=0.24|scale={}|text=*लिश्टनस्टाईन*}}
{{Image label small|x=0.92|y=0.20|scale={}|text=*ऑस्ट्रिया*}}
{{Image label small|x=0.77|y=0.02|scale={}|text=*जर्मनी*}}

## यादी 
संघीय राज्यघटनेत नोंदवलेल्या सूचीतील क्रमानुसार पुढील सूचीत कँटन लिहिले आहेत :

## टीपा 
* Swissworld.org  – माहिती

वर्ग:राज्ये

राज्ये
वर्ग:युरोपातील देशांचे प्रशासकीय विभाग
नूशातेल (राज्य)

**नूशातेल** हे स्वित्झर्लंड देशाचे एक राज्य (कॅंटन) आहे. देशाच्या पश्चिम भागात असलेल्या या राज्यात मुख्यत्वे फ्रेंच भाषा बोलली जाते.

वर्ग:स्वित्झर्लंडची राज्ये
बासल

**बासल** () ही स्वित्झर्लंड देशाच्या बासल-श्टाट राज्याची राजधानी व स्वित्झर्लंडमधील तिसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर (झ्युरिक व जिनिव्हा खालोखाल) आहे. बासल शहर स्वित्झर्लंडच्या उत्तर भागात फ्रान्स व जर्मनी देशांच्या सीमेजवळ ऱ्हाईन नदीच्या काठावर वसले आहे.

## प्रसिद्ध निवासी
*शास्त्रज्ञ लिओनार्ड ऑइलर
*टेनिस खेळाडू रॉजर फेडरर
*टेनिस खेळाडू आना इवानोविच

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

*
*पर्यटन

वर्ग:स्वित्झर्लंडमधील शहरे
न्यूशातेल

**नूशातेल** ही स्वित्झर्लंड देशाच्या नूशातेल ह्याच नावाच्या राज्याची राजधानी आहे. नूशातेल सरोवराच्या काठी वसलेल्या या शहराची लोकसंख्या ३२,५०५ इतकी आहे.

नूशातेलचा जर्मनमध्ये *नवीन गढी* असा होतो.

वर्ग:स्वित्झर्लंडमधील शहरे
अंत्री बुद्रुक

**अंत्री बुद्रुक** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील शिराळा तालुक्यातील एक गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
**अंत्री** हे शिराळा तालुक्याच्या उत्तर-मध्य भागात वसलेले एक गाव आहे. गावामध्ये १०० टक्के साक्षरता आहे.

## हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.

## लोकजीवन
## प्रेक्षणीय स्थळे
## नागरी सुविधा
## जवळपासची गावे
## संदर्भ
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 

वर्ग:शिराळा तालुक्यातील गावे
वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
तंजावूर जिल्हा

*हा लेख तंजावर जिल्ह्याविषयी आहे. तंजावूर शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.*

**तंजावूर** हा भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र तंजावूर येथे आहे.

हा जिल्हा कावेरी नदीच्या त्रिभूज प्रदेशात असून शेतीप्रधान आहे.

वर्ग:तंजावूर जिल्हा
वर्ग:तमिळनाडूमधील जिल्हे
पेटी (निःसंदिग्धीकरण)

* संवादिनी - (हारमोनियम)
* मतपेटी - मतदानासाठी वापरली जाणारी पेटी
* संदुक - लाकुड अथवा  धातूच्या पत्र्याची, सामान ठेवण्यासाठी  बनविलेली एक वस्तु.
* विल्यम पेटी - एक ब्रिटिश राजकारणी व १७८२-१७८३ दरम्यान संक्षिप्त काळाकरिता युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान होता.
*

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनांच्या अध्यक्षांची यादी

न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे हे इ.स. १८७८ साली पुणे येथे झालेल्या पहिल्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनांचे १ले अध्यक्ष होते.
* अनेक साहित्य संमेलन राज्याबाहेर होवून या मराठी साहित्यिकांच्या सोहळ्यास खरोखरच अ.भा. स्वरूप प्राप्त झाले.
** बडोदे (३), इंदूर(२) & ग्वाल्हेर, मडगाव, हैद्राबाद, दिल्ली व घुमान (पंजाब). 
अ. भा. मराठी साहित्य महामंडळाच्या स्थापनेपासून आजपर्यंत महामंडळाने ९९ साहित्य संमेलने घेतली असून, पंजाब राज्यातील घुमान येथे झालेले साहित्य संमेलन हे ८८वे साहित्य संमेलन होते.
* महामंडळ अस्तित्वात येण्यापूर्वी कुसुमावती देशपांडे या एकच स्त्री अध्यक्ष झालेल्या होत्या. महामंडळाच्या स्थापनेनंतर दुर्गा भागवत, शांता शेळके, विजया राजाध्यक्ष, अरुणा ढेरे या चार स्त्रिया संमेलनाध्यक्ष झाल्या आहेत. 

मराठी साहित्य संमेलनांच्या १० गाजलेल्या संमेलनाध्यक्षांवर आधारित ’साहित्य दरबारातील दशरत्‍ने’ नावाचे पुस्तक प्राचार्य श्याम भुर्के यांनी लिहिले आहे.

माजी संमेलनाध्यक्षांचा परिचय करून देणारी किमान ४ पुस्तके आहेत, त्यांपैकी ही काही:

# अरुणा ढेरे व्यक्ती आणि कथनात्मक लेखन (नानासाहेब यादव)  
# दभि सहवास आणि सन्मान (डॉ. श्यामला मुजुमदार)  
# संमेलनाध्यक्ष प्रा. रा. ग. जाधव (संपादक - अरुण पारगावकर)
# **साहित्य दरबारातील दशरत्‍ने** (प्राचार्य श्याम भुर्के)

## साहित्य संमेलनाच्या माजी अध्यक्षांची यादी  
## संदर्भ
वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
वर्ग:याद्या
तंजावूर

**तंजावर** तथा **तंजावूर** भारताच्या तामिळनाडू राज्यातील एक शहर आहे. हे याच नावाच्या जिल्ह्याचे प्रशासकीय केन्द्र आहे. सतराव्या शतकाच्या प्रारंभी येथे नायिकांची सत्ता होती. नंतर शहाजीराजांना हा भाग जहागीर मिळाल्याने कालांतराने येथे मराठा सत्ता दृढ झाली. ती 1855 पर्यंत टिकली पुढे इंग्रज सत्ता सुरू झाली. भोसले वंशातील सरफोजी राजे 1878 ते 1932 हे थोर राजे होऊन गेले. सरस्वती महाल हे प्रख्यात ग्रंथालय निर्मिती केली. जगातील सर्वात मोठा शिलालेख त्यांनीच येथील प्रख्यात अशा बृहदेश्वर मंदिरात कोरविला आहे. त्यात भोसले वंशाचा इतिहास मराठीत दिलेला आहे. येथील सुबह्याण्य मंदिर प्रसिद्ध आहे. पण भारतातील सर्वात भव्‍यतम असे बृहदीश्वर मंदिर सुबद्ध, प्रेक्षणीय असे महत्त्वपूर्ण आहे (तमिळ:तंजावूर ; तमिळ: தஞ்சாவூர் रोमनलिपी:Thanjavur/Tanjore)हे भारतातील तमिळनाडू राज्यातील तंजावर जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे. हे शहर कावेरी नदीच्या दक्षिण तीरावर आहे.

## इतिहास 
### चोळ साम्राज्य 
thumb|left|पहिल्या चोळ राजाने बांधलेले बृहदेश्वराचे देऊळ

### चोळ राजांनंतर 
चोळांनी स्थापन केलेले तंजावर राज्य पुढे पांड्य, दिल्ली सुलतान, विजयनगर, मदुराई नायक आणि तंजावर नायक यांच्या अंमलाखाली आले. तंजावर नायक राजा विजयराघव याचा खून झाल्यावर त्याच्या मुलाने आपले राज्य परत मिळविण्यासाठी विजापूरच्या आदिलशाहकडे मदत मागितली. त्या काळात शहाजी राजे भोसले यांचा मुलगा व्यंकोजी उर्फ एकोजी आदिलशाहकडे नोकरीस होता. आदिलशाहने व्यंकोजीला सैन्य देऊन तंजावर नायकाला राज्य परत घेण्यास मदत करण्यासाठी पाठविले. परंतु व्यंकोजीने तंजावर येथे जाऊन तंजावर आपल्याच ताब्यात घेऊन स्वतंत्र सत्ता स्थापन केली.

### भोसल्यांचे राज्य
व्यंकोजी उर्फ एकोजी भोसलेची राजकीय कारकीर्द इ.स. १६७४ ते १६८४ अशी झाली. व्यंकोजी हे शिवाजी महाराजांचे सावत्र भाऊ. व्यंकोजीनंतर तंजावर गादीवर अनुक्रमे पहिले शाहूजी, पहिले सरफोजी, तुकोजी, प्रतापसिंह आणि तुळाजी यांची कारकीर्द झाली.

तुळाजीच्या कारकिर्दीत कर्नाटकच्या नवाबाने तंजावरवर आक्रमण करून कबजा केला. त्यावर तुळाजीने ईस्ट इंडिया कंपनीची मदत घेऊन नवाबाकडून आपले राज्य परत मिळवले. पुढे गादीवर आलेल्या दुसऱ्या सरफोजीने ब्रिटिशांची मदत घेऊन आपल्या चुलत्यापासून संरक्षण मिळविले.

### संस्थान खालसा
ब्रिटिशांनी १७९९ साली तंजावर संस्थान खालसा करून मद्रास प्रेसिडेन्सीत सामील करून घेतले. १७९९ ते १८३२ या काळात हे दुसरे सरफोजी राजे नामधारी राजा बनून राहिले.
परंतु सरफोजींच्या साहित्यिक अभिरुचीबद्दल आणि त्यांनी स्थापन केलेल्या ‘सरस्वती महाल’ ग्रंथ संग्रहालयामुळे ते आजही सन्‍मानपात्र आहेत.  ही ‘पब्लिक लायब्ररी’ असून आजही तेथे ६० हजारांहून अधिक मराठी, संस्कृत आणि अन्यभाषांतली दुर्मीळ पुस्तके आणि हस्तलिखिते आहेत.

## प्रेक्षणीय ठिकाणे
thumb|right|200px|तंजावर येथील बृहदेश्वराच्या देवळाचे प्रवेशद्वार
thumb|right|180px|घंटा मिनार/बेल टॉवर

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
पहा : मराठी संस्थाने

## बाह्य दुवे
* तंजावर जिल्हा संकेतस्थळ 
* विज्ञान विद्यापीठ 
* ए.व्ही.व्ही.एम. श्री पुष्पम स्वायत्त महाविद्यालय

वर्ग:तमिळनाडूमधील शहरे
वर्ग:तंजावूर
वर्ग:तंजावूर जिल्हा
जादूगर (१९८९ चित्रपट)

**जादूगर** हा १९८९ चा प्रकाश मेहरा दिग्दर्शित आणि निर्मित भारतीय हिंदी भाषेतील काल्पनिक कॉमेडी चित्रपट आहे. या चित्रपटात अमिताभ बच्चन, जयाप्रदा, आदित्य पंचोली, अमृता सिंग, अमरीश पुरी आणि प्राण यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. मेहरा आणि बच्चन यांनी या चित्रपटासाठी आठव्या आणि शेवटच्या वेळी एकत्र काम केले.

वर्ग:इ.स. १९८९ मधील हिंदी चित्रपट
पुल्लेला गोपीचंद

इवलेसे
**पुल्लेला गोपीचंद** (तेलुगू: పుల్లెల గోపీచంద్) यांचा जन्म (नोव्हेंबर १६ १९७३ - हयात) नालगोंडा, आंध्र प्रदेश येथे झाला.  हे एक भारतीय **बॅडमिंटनपटू** आहेत तसेच ते प्रसिद्ध बॅडमिंटनपटू सायना नेहवालचे शिक्षक देखील आहेत.

वर्ग:इ.स. १९७३ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय बॅडमिंटन खेळाडू
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:राजीव गांधी खेलरत्न पुरस्कार विजेते
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
वर्ग:द्रोणाचार्य पुरस्कार विजेते
वर्ग:हयात भारतीय व्यक्ती
फ्रँक अल्बर्ट कॉटन

इवलेसे|एफ. आल्बर्ट कॉटन
**फ्रँक आल्बर्ट कॉटन** (एप्रिल ९, इ.स. १९३० - फेब्रुवारी २०, इ.स. २००७) हा टेक्सास ए. अँड एम. युनिव्हर्सिटीतील रसायनशास्त्राचा प्राध्यापक होता. याने संक्रामक धातूंबद्दल संशोधन केले व १,७०० पेक्षा अधिक शास्त्रीय लेख लिहिले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:अमेरिकन रसायनशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००७ मधील मृत्यू
पाकिस्तानाचे गव्हर्नर जनरल

**पाकिस्तानाचे गव्हर्नर जनरल** हे १९४७ ते १९५६ सालांदरम्यान पाकिस्तानात ब्रिटिश राजसत्तेचे प्रतिनिधी व शासनप्रमुख होते. १९५६ साली पाकिस्तान प्रजासत्ताक बनल्यावर 'गव्हर्नर जनरल' पद बरखास्त करून त्याऐवजी राष्ट्राध्यक्ष हे पद निर्मिण्यात आले.

## पदारूढ अधिकाऱ्यांची यादी
अभिजीत सावंत

**अभिजीत सावंत** (ऑक्टोबर ७, १९८१; मुंबई, महाराष्ट्र - हयात) हा एक मराठी, भारतीय पार्श्वगायक आहे. तो इंडियन आयडॉल ह्या गायन स्पर्धेचा (पहिला मोसम) विजेता आहे. ही मालिका सर्वप्रथम युनायटेड किंग्डम मध्ये पॉप आयडॉल ह्या नावाने सुरू झाली. अभिजीत त्याआधी ''क्लिनिक ऑल क्लिअर जो जीता वही सुपरस्टार' ह्या स्पर्धेचा उपविजेता देखील होता. तसेच तो एशियन आयडॉल ह्या आंतरराष्ट्रीय स्पर्धेत तिसऱ्या क्रमांकाचा विजेता ठरला.

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:मराठी संगीतकार
वर्ग:मराठी पार्श्वगायक
वर्ग:भारतीय बौद्ध
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
वर्ग:दलित कलाकार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
भिकोबा आप्पाजी साळुंखे-किवळकर

**भिकोबा आप्पाजी साळुंखे** हे भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील एक स्वातंत्र्यसैनिक होते. ऑगस्ट २२, इ.स. १९४२ रोजी किवळ येथे भरलेल्या एका सभेत साळुंखे व काशिनाथ तांबवेकर यांनी रेल्वेगाड्या व दूरध्वनियंत्रणा साबोटाज करण्याचे आवाहन केले .

## संदर्भ
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
वर्ग:मराठी व्यक्ती
ब्राझिलची राज्ये

**ब्राझिल** देशामध्ये एकूण २६ राज्ये व एक शासकीय जिल्हा आहे.

{{Image label begin|image=Brazil Labelled Map.svgborder|width={}|float={}}} 
{{Image label small|x=0.840|y=0.09|scale={}|text=*अटलांटिक महासागर*}}
{{Image label small|x=0.04|y=0.70|scale={}|text=*प्रशांत महासागर*}}
{{Image label small|x=0.75|y=0.701|scale={}|text=उत्तर विभाग}}
{{Image label small|x=0.75|y=0.737|scale={}|text=ईशान्य विभाग}}
{{Image label small|x=0.75|y=0.773|scale={}|text=मध्य-पश्चिम विभाग}}
{{Image label small|x=0.75|y=0.809|scale={}|text=आग्नेय विभाग}}
{{Image label small|x=0.75|y=0.845|scale={}|text=दक्षिण विभाग}}
{{Image label small|x=0.10|y=0.33|scale={}|text=आक्रे}}
{{Image label small|x=0.20|y=0.22|scale={}|text=अमेझोनास}}
{{Image label small|x=0.48|y=0.22|scale={}|text=पारा}}
{{Image label small|x=0.27|y=0.08|scale={}|text=रोराईमा}}
{{Image label small|x=0.48|y=0.095|scale={}|text=अमापा}}
{{Image label small|x=0.24|y=0.39|scale={}|text=रोन्द्योनिया}}
{{Image label small|x=0.545|y=0.36|scale={}|text=तोकांतिन्स}}
{{Image label small|x=0.61|y=0.25|scale={}|text=मरान्याव}}
{{Image label small|x=0.70|y=0.40|scale={}|text=बाईया}}
{{Image label small|x=0.70|y=0.30|scale={}|text=पिआवी}}
{{Image label small|x=0.75|y=0.23|scale={}|text=सियारा}}
{{Image label small|x=0.84|y=0.23|scale={}|text=रियो ग्रांदे दो नॉर्ते}}
{{Image label small|x=0.85|y=0.29|scale={}|text=परैबा}}
{{Image label small|x=0.77|y=0.32|scale={}|text=पर्नांबुको}}
{{Image label small|x=0.85|y=0.35|scale={}|text=आलागोआस}}
{{Image label small|x=0.82|y=0.38|scale={}|text=सर्जिपे}}
{{Image label small|x=0.38|y=0.43|scale={}|text=मातो ग्रोसो}}
{{Image label small|x=0.39|y=0.58|scale={}|text=मातो ग्रोसो दो सुल}}
{{Image label small|x=0.565|y=0.45|scale={}|text=शासकीय जिल्हा}}
{{Image label small|x=0.52|y=0.51|scale={}|text=गोयाएस}}
{{Image label small|x=0.60|y=0.56|scale={}|text=मिनास जेराईस}}
{{Image label small|x=0.52|y=0.62|scale={}|text=साओ पाउलो}}
{{Image label small|x=0.70|y=0.63|scale={}|text=रियो दि जानेरो}}
{{Image label small|x=0.75|y=0.58|scale={}|text=एस्पिरितो सांतो}}
{{Image label small|x=0.48|y=0.68|scale={}|text=पाराना}}
{{Image label small|x=0.51|y=0.73|scale={}|text=सांता कातारिना}}
{{Image label small|x=0.43|y=0.78|scale={}|text=रियो ग्रांदे दो सुल}}
{{Image label small|x=0.22|y=0.80|scale={}|text=*आर्जेन्टिना*}}
{{Image label small|x=0.22|y=0.51|scale={}|text=*बोलिव्हिया*}}
{{Image label small|x=0.14|y=0.65|scale={}|text=*चिले*}}
{{Image label small|x=0.05|y=0.07|scale={}|text=*कोलंबिया*}}
{{Image label small|x=0.48|y=0.03|scale={}|text=*फ्रेंच गयाना*}}
{{Image label small|x=0.35|y=0.07|scale={}|text=*गयाना*}}
{{Image label small|x=0.33|y=0.64|scale={}|text=*पेराग्वे*}}
{{Image label small|x=0.05|y=0.43|scale={}|text=*पेरू*}}
{{Image label small|x=0.40|y=0.05|scale={}|text=*सुरिनाम*}}
{{Image label small|x=0.395|y=0.86|scale={}|text=*उरुग्वे*}}
{{Image label small|x=0.20|y=0.03|scale={}|text=*व्हेनेझुएला*}}
ब्राझिलचे राजकीय विभाग व राज्ये

## यादी
राज्ये

वर्ग:राज्ये
झावी मार्टीनेझ

वर्ग:स्पेनचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
राजकारणी

**राजकारणी** किंवा **राजकीय पुढारी**, **राजकीय नेता** ही राजकारणामध्ये सहभागी असलेली व्यक्ती आहे.

उदा.: शरद पवार

वर्ग:राजकारण
आय लव्ह यू, बेथ कूपर

**आय लव्ह यू, बेथ कूपर** ही एक विनोदी कादंबरी आहे जो माजी सिम्पसन्स लेखक लॅरी डोयले यांनी लिहिली आहे.आय लव्ह यू, बेथ कूपर हा उच्च माध्यमिक विद्यापिठाचा अनुयायी आहे जो त्याच्या वैलेडिक्टोरियन भाषणादरम्यान एक चीअरलीडरवरचे त्याचे प्रेम कबूल करतो. हेव्हेन पॅनेटीर आणि पॉल रस्ट यांचा अभिनय असलेल्या २००९ मधील याच नावाच्या एका चित्रपटावर ही कादंबरी तयार करण्यात आलेली आहे.
वर्ग:इ.स. २००९ मधील इंग्लिश चित्रपट
२०१० फिफा विश्वचषक पात्रताफेरी – युएफा गट ९

## गुण तक्ता 
वर्ग:२०१० फिफा विश्वचषक पात्रताफेरी युएफा
अग्नी (देवता)

**अग्नी** हे एक ऋग्वेदिक कालापासूनचे हिंदू दैवत आहे.ते 'अग्नी'चे दैवत आहेही देवता आहूतीचा स्वीकार करते.त्यास दिलेल्या आहूती ह्या थेट देवांपर्यंत पोचतात कारण अग्नी हा दूत आहे. तो तरुण आहे व सदैव तरुणच राहतो कारण अग्नी हा दर दिवशी नवीन प्रज्वलीत केल्या जातो.तो अमरही आहे.

या वैदिक देवतेस दोन मुखे आहेत.त्यापैकी एक अमरत्वाचे प्रतिनिधित्व करते तर दुसरे जीवनाचे.वरुण व इंद्राप्रमाणे ते ऋग्वेदातील एक परमोच्च दैवत आहे.तो पृथ्वी व स्वर्ग यामधील तसेच देव व मानवामधील एक दुवा आहे.

जातो यदग्रे भूतानां अग्रणी अध्वरे च यत् |
नाम्ना संनयते वाङ्गं स्तुतो अग्निः इति सूरिभिः || बृहद्देवता २.२.४

सर्व भूतांच्या आधी जन्मलेला , यज्ञामध्ये अग्रणी आणि नावाने अंगाचे संनयन करणारा, म्हणून अग्नी अशी त्याची विद्वानांनी स्तुती केली आहे. द्यु, अंतरिक्ष, पृथ्वी ही तीन अग्नीची जन्मस्थाने आहेत.विस्तव हे अग्नीचे पार्थिव रूप होय.

संदर्भ- संस्क्रुति कोष

## संदर्भ
संस्क्रुति कोष

वर्ग:हिंदू दैवते
वर्ग:वैदिक साहित्य
वर्ग:हिंदू देव
वर्ग:ऋग्वेदिक देवता
२०१० फिफा विश्वचषक पात्रताफेरी – युएफा गट ५

**२०१० फिफा विश्वचषक पात्रताफेरी – युएफा गट ५** ही **२०१० फिफा विश्वचषक** **फुटबॉल** स्पर्धेची एक पात्रता फेरी होती. यात , , , , ,  या देशांनी भाग घेतला होता.

स्पेनचा संघ ही स्पर्धा जिंकून विश्वचषक स्पर्धेसाठी पात्र झाला तर दुसऱ्या क्रमांकावरील बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना बाद फेरीत पोचला.

## गुण तक्ता
वर्ग:२०१० फिफा विश्वचषक पात्रताफेरी युएफा
दिग्दर्शकाचे दृश्यशोधक

**दिग्दर्शकाचे दृश्यशोधक यंत्र** (इंग्लिश: Directors viewfinder) हे दिग्दर्शकाद्वारे वापरण्यात येणारे यंत्र आहे,जे साधारणपणे  फिल्मकॅमेराचे काम करते.दिग्दर्शक चित्रपट प्रत्येक **सीन बाय सीन**(प्रत्येक दृश्यागणिक) कसा दिसेल हे पाहण्यासाठी हे यंत्र वापरतो. ते दूर्बिणीप्रमाणे दिसते.इंग्रजीत **मोनोक्युलर टेलीस्कोप** असे देखील म्हणतात.हे यंत्र लहान आकारात असल्यास गळ्यात अडकवून फिरता येते.

## बाह्य दुवे 
* डायरेक्टर्सव्ह्यूफाइंडर्स.कॉम (इंग्लिश मजकूर)
* http://www.artistsviewfinder.com/

वर्ग:चित्रपटनिर्मितीची साधने
वर्ग:प्रकाशचित्रणाची साधने
सर्बियन दिनार

**सर्बियन दिनार** हे सर्बिया देशाचे अधिकृत चलन आहे.

## टिपा 
वर्ग:चलने
वर्ग:सर्बिया
असेन्शन द्वीप

**असेन्शन द्वीप** हे दक्षिण अटलांटिक महासागरामधील युनायटेड किंग्डमचा एक परकीय प्रांत आहे. सेंट हेलेना व त्रिस्तान दा कूना हे ह्या भागातील इतर दोन परकीय प्रांत आहेत.

वर्ग:युनायटेड किंग्डमचे परकीय प्रांत
रावशान इर्मातोव्ह

**रावशान इर्मातोव्ह** (, ;  ,  ताश्केंत, उझबेक सोसाग, सोव्हिएत संघ) हा एक उझबेक फुटबॉल पंच आहे. त्याने आजवर २०१० फिफा विश्वचषक, २०१४ फिफा विश्वचषक तसेच २०१३ फिफा कॉन्फेडरेशन्स चषक स्पर्धांमध्ये सामना अधिकाऱ्याचे काम पाहिले आहे.

वर्ग:२०१० फिफा विश्वचषक सामना अधिकारी
वर्ग:उझबेकिस्तानी व्यक्ती
सुबखिद्दीन मोहम्मद सल्लेह

वर्ग:२०१० फिफा विश्वचषक सामना अधिकारी
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:इ.स. १९६६ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
युइची निशिमुरा

**युइची निशिमुरा** (जपानी:西村 雄; १७ एप्रिल, १९७२ - ) हा जपानी फुटबॉल पंच आणि सामना अधिकारी आहे.

वर्ग:२०१० फिफा विश्वचषक सामना अधिकारी
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जोएल अग्विलार

**होएल आंतोनियो अग्विलार चिकास** ; ) हा एल साल्व्हाडोर देशाचा एक फुटबॉल पंच आहे. तो २००१ सालापासून फिफा नियुक्त आंतरराष्ट्रीय पंच म्हणून काम पाहत आहे. त्याने आजवर २०१० व २०१४ फिफा विश्वचषक स्पर्धा, २०१३ कॉन्फेडरेशन्स चषक व इतर अनेक आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमधील सामन्यांमध्ये प्रमुख पंचाचे काम केले आहे.

## बाह्य दुवे
*फिफावरील माहिती 

वर्ग:२०१० फिफा विश्वचषक सामना अधिकारी
वर्ग:२०१४ फिफा विश्वचषक सामना अधिकारी
वर्ग:साल्व्हाडोरन व्यक्ती
२०१० फिफा विश्वचषक विक्रम

## गोल करणारे खेळाडू
;५ गोल

* 
* 

* 

* 

;४ गोल

* 

* 

* 

;३ गोल

* 
* 

* 

* 

;२ गोल

*
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 

;१ गोल

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

;स्व गोल
*  (नेदरलँडस् विरुद्ध)
*  (आर्जेन्टिना विरुद्ध)

## असिस्ट
## सामनावीर
## मैदान
## विजय आणि पराभव
*सर्वात जास्त विजय: **६** &mdash; , 
*सर्वात कमी विजय: **०** &mdash; , , , , , , , 
*सर्वात जास्त पराभव: **३** &mdash; , 
*सर्वात कमी पराभव: **०** &mdash; 
*सर्वात जास्त अनिर्णीत सामने: **३** &mdash; , 
*सर्वात कमी अनिर्णीत सामने: **०** &mdash; , , , , , , , , , 
*साखळी सामन्यात सर्वात जास्त गुण: **९** &mdash; , 
*साखळी सामन्यात सर्वात कमी गुण: **०** &mdash; , 

## संघ मानांकन
सर्व ३२ संघाचे मानांकन फिफाने पूर्वीच्या स्पर्धेत वापरलेल्या नियमाप्रमाणे करण्यात आले..

## Overall statistics 
खालील तक्त्यात:
* **सा** = एकूण सामने खेळले
* **वि** = एकूण सामने विजयी
* **सम** = एकूण सामने समसमान (tied)
* **हा** = एकूण सामने हार
* **गुण** = एकूण गुण
* **सगु** = सामन्यागणिक गुण
* **गोके** = गोल केले
* **सगोके** =सरासरी सामन्यागणिक गोल केले
* **गोझा** = गोल झाले
* **सगोझा** =सरासरी सामन्यागणिक गोल झाले
* **गोफ** = गोल फरक
* **सगोफ** = सरासरी गोल फरक (गोफ/सा)
* **CS** = क्लिन शीट
* **ACS** = सरासरी क्लीन शीट
* **पि** = पिवळे कार्ड
* **सपि** = सरासरी पिवळे कार्ड
* **ला** = लाल कार्ड
* **सला** = सरासरी लाल कार्ड

**BOLD** indicates that this nation has the highest

(**१**): सामन्यागणिक.

## संदर्भ व नोंदी 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:२०१० फिफा विश्वचषक
होर्हे लारिओंदा

वर्ग : २०१० फिफा विश्वचषक सामना अधिकारी
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म
पीटर ओ'लियरी

'''पीटर ओ'लियरी''' (Peter O'Leary; , वेलिंग्टन) हा न्यू झीलंड देशाचा एक फुटबॉल पंच आहे. त्याने २०१० फिफा विश्वचषक व २०१४ फिफा विश्वचषक स्पर्धांमध्ये सामना अधिकाऱ्याचे काम केले आहे.
 

वर्ग : २०१० फिफा विश्वचषक सामना अधिकारी
मार्को अँतोनियो रोद्रिगेझ

**मार्को ॲंतोनियो रोद्रिगेझ** (;  ; मेक्सिको सिटी) हा एक मेक्सिकन फुटबॉल पंच व सामना अधिकारी आहे. त्याने २००६, २०१० व २०१४ फिफा विश्वचषक स्पर्धांमधील काही सामन्यांदरम्यान पंचाचे काम पाहिले आहे.

## बाह्य दुवे
*फिफावरील माहिती 

वर्ग:२०१० फिफा विश्वचषक सामना अधिकारी
वर्ग:मेक्सिकन व्यक्ती
खलील अल घमदी

**खलील इब्राहीम अल घमदी** (अरबी: خليل الغامدي‎; २ सप्टेंबर, इ.स. १९७० - ) हा सौदी अरेबियाचा फुटबॉल पंच आहे.

वर्ग:२०१० फिफा विश्वचषक सामना अधिकारी
वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
त्रिस्तान दा कून्या

**त्रिस्तान दा कून्या** (इंग्लिश: *Tristan da Cunha* ) हा दक्षिण अटलांटिक महासागरामधील युनायटेड किंग्डमचा एक परकीय प्रांत आहे. सेंट हेलेना व असेन्शन द्वीप हे ह्या भागातील इतर दोन परकीय प्रांत आहेत.

वर्ग:युनायटेड किंग्डमचे परकीय प्रांत
रॉबेर्तो रॉसेटी

250 px|इवलेसे|रोबेर्तो रोसेती
**रॉबेर्तो रॉसेती** (;  १८ सप्टेंबर १९६७, तुरिन) हा एक निवृत्त इटालियन फुटबॉल पंच आहे.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:२०१० फिफा विश्वचषक सामना अधिकारी
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म
वर्ग:इटलीचे खेळाडू
आल्बेर्तो उंदियानो मॅयेंको

**आल्बेर्तो उंदियानो मॅयेंको** (ऑक्टोबर ८, इ.स. १९७३:पाम्पलोना, स्पेन - ) हा स्पेनचा फुटबॉल पंच आहे.

वर्ग:२०१० फिफा विश्वचषक सामना अधिकारी
वर्ग:इ.स. १९७३ मधील जन्म
ओलेगारियो बेन्क्वेरेंका

इवलेसे|ओलेगारियो बेन्क्वेरेंका

**ओलेगारियो बेन्क्वेरेंका** (पूर्ण नाव:ओलेगारियो मॅन्युएल बार्टोलो फॉस्टिनो बेन्क्वेरेंका) (जन्म १८ ऑक्टोबर १९६९ ) एक निवृत्त पोर्तुगीज फुटबॉल पंच आहे. ११ मार्च २००९ पर्यंत त्याने चॅम्पियन्स लीगमध्ये ११ सामने आणि यूईएफए कपमध्ये ११ सामन्यात पंचगिरी केली आहे. (पात्रता फेरींची मोजणी केली नाही). २००६ फीफा विश्वचषक, यूईएफए यूरो २००८ आणि २०१० फिफा वर्ल्ड कपसाठी क्वालीफायर्समध्ये त्यांनी पंचगिरी केली. २५ जानेवारी २००४ रोजी तो तोच रेफरी होता ज्याने काही वेळ आधी मिक्लोस फेहरला पिवळ्या रंगाचे कार्ड दाखविले आणि थोड्याच वेळात मिक्लोस मैदानात पडला व त्याचा दुःखदायक मृत्यू झाला.

वर्ग:२०१० फिफा विश्वचषक सामना अधिकारी
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वोल्फगांग श्टार्क

वर्ग:फुटबॉल पंच
वर्ग:२०१० फिफा विश्वचषक सामना अधिकारी
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कॉन्ककॅफ

**कॉन्ककॅफ** (CONCACAF, उत्तर, मध्य अमेरिका व कॅरिबियन फुटबॉल मंडळ) हे उत्तर, मध्य अमेरिका व कॅरिबियन खंडांमधील ४० देशांमधील राष्ट्रीय फुटबॉल संस्थांचे मंडळ फिफाच्या जगभरातील सहा खंडीय मंडळांपैकी एक आहे. ह्या भागातील पुरूष व महिला फुटबॉल स्पर्धा पार पाडण्याची जबाबदारी कॉन्ककॅफवर आहे.

## सदस्य
## बाह्य दुवे
* अधिकृत संकेतस्थळ


वर्ग:उत्तर अमेरिका
वर्ग:मध्य अमेरिका
वर्ग:कॅरिबियन
आफ्रिकन फुटबॉल मंडळ

**आफ्रिकन फुटबॉल मंडळ** (संक्षिप्त: **सी.ए.एफ.**) ही आफ्रिका खंडामधील देशांच्या राष्ट्रीय फुटबॉल संघांची एक नियंत्रण संस्था आहे. सध्या आफ्रिकेतील ५६ देशांचे फुटबॉल संघ सी.ए.एफ.चे सदस्य आहेत. 

## सदस्य संघ 
### ५४ स्थायी सदस्य
* - 1964
* - 1976
* - 1963
* - 1964
* - 1964
* - 1957
* - 1957
* - 1958
* - 1968
* - 1965
* - 1963
* - 1959
* - 1964
* - 1986
* - 1967
* - 2012
* - 1964
* - 1960

* - 1980
* - 1964
* - 2000
* - 2005
* - 1960
* - 1986
* - 1967
* - 1963
* - 1964
* - 1963
* - 1968
* - 1980
* - 1960
* - 1964
* - 1963
* - 1957
* - 1964
* - 1964

* - 1969
* - 1972
* - 1965
* - 1966
* - 1994
* - 1998
* - 1966
* - 1986
* - 1962
* - 1968
* - 1963
* - 1992
* - 1978
* - 1986
* - 1957  & 1992
* - 1978
* - 1960
* - 1980

### २ अतिरिक्त सदस्य
* - 1993

* - 2004

## आयोजित केल्या जाणा़ऱ्या स्पर्धा 
*आफ्रिकन देशांचा चषक

## बाह्य दुवे 
* संकेतस्थळ
## संदर्भ
वर्ग:फिफा
खे
बान्या लुका

**बान्या लुका** हे बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना ह्या देशाच्या स्राप्स्काचे प्रजासत्ताक ह्या भागातील सर्वात मोठे तर देशातील दुसऱ्या क्रमांकाचे शहर आहे.

वर्ग:बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिनामधील शहरे
वर्ग:स्राप्स्काचे प्रजासत्ताक
ओशनिया फुटबॉल मंडळ

**ओशनिया फुटबॉल मंडळ** (संक्षिप्त: **सी.ए.एफ.**) ही ओशनिया खंडामधील देशांच्या राष्ट्रीय फुटबॉल संघांची एक नियंत्रण संस्था आहे. फिफाच्या सहा खंडीय शाखांमधील ओ.एफ.सी. ही सर्वात लहान असून सध्या ओशनियामधील १४ देशांचे फुटबॉल संघ सी.ए.एफ.चे सदस्य आहेत. ह्यांमधील बव्हंशी देश लहान असून येथे फुटबॉल लोकप्रिय नाही. ह्यामुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओ.एफ.सी.चा प्रभाव फारसा प्रभाव नाही. ओशनियामधील सर्वात मोठा देश ऑस्ट्रेलियाने २००६ साली ओ.एफ.सी.मधून बाहेर पडून आशिया फुटबॉल मंडळामध्ये सामील होण्याचा निर्णय घेतला. ह्यामुळे ओ.एफ.सी.चे महत्त्व अजूनच कमी झाले.

## सदस्य संघ 
* 
* 
* 
*  1
* 
* 
*  1

* 
* 
* 
* 
* 
*  1
* 

1. सह-सदस्य, फिफाचे सदस्य नाहीत.

## आयोजित केल्या जाणा़ऱ्या स्पर्धा 
* ओ.एफ.सी. देशांचा चषक

## बाह्य दुवे 
* संकेतस्थळ
## संदर्भ 
वर्ग:फिफा
खे
जॅकलीन फर्नांडिस

**जॅकलीन फर्नांडिस** (रोमन लिपी:Jacqueline Fernandez; सिंहली:ජැකලීන් ෆර්නැන්ඩස්; जन्म ऑगस्ट ११, इ.स. १९८५) ही एक श्रीलंकी अभिनेत्री आहे, तसेच ती २००६ सालची मिस श्रीलंका ह्या सौंदर्यस्पर्धेची विजेती आहे.

## चित्रपट कारकीर्द
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:हयात व्यक्ती
आशिया फुटबॉल मंडळ

**आशिया फुटबॉल मंडळ** (Asian Football Confederation) हे आशिया खंडामधील ४६ देशांच्या राष्ट्रीय फुटबॉल संस्थांचे मंडळ फिफाच्या जगभरातील सहा खंडीय मंडळांपैकी एक आहे. ह्या भागातील पुरूष व महिला फुटबॉल स्पर्धा पार पाडण्याची जबाबदारी ए.एफ.सी.वर आहे. दर चार वर्षांनी ए.एफ.सी. आशिया चषक ही ए.एफ.सी.द्वारे आयोजित केली जाणारी प्रमुख स्पर्धा आहे.

इस्रायल हा देश भौगोलिक दृष्ट्या आशियामध्ये असला तरीही तो युएफाचा सदस्य आहे तसेच ऑस्ट्रेलिया देश ओशनियामधील ओशनिया फुटबॉल मंडळाचा सदस्य नसून २००६ सालापासून ए.एफ.सी.मध्ये सहभाग घेतो आहे.

## सदस्य 
ए..एफ.सी.मधील ४७ देश पाच क्षेत्रीय मंडळांमध्ये विभागले गेले आहेत.

### आसियान फुटबॉल मंडळ 
*
* 
* 
*
*
*
*
* 
*
*
*
*

### पूर्व आशिया फुटबॉल मंडळ 
*
*
*
*
*
*
*
*
* (अर्ध-सदस्य)
*  (सदस्यत्व विचाराधीन)
*

### दक्षिण आशिया फुटबॉल मंडळ 
*
* 
*
*
* 
*
*

### मध्य आशिया फुटबॉल मंडळ 
* 
* 
*
* 
*
*

### पश्चिम आशिया फुटबॉल मंडळ 
* 
*
*
*
*
*
* 
* 
* 
*
*
* 

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:फुटबॉल
वर्ग:आशियामधील खेळ