खवणे (वेंगुर्ला)

**खवणे** हे महाराष्ट्र राज्यातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील वेंगुर्ला तालुक्यातील एक गाव आहे. हे गाव हिरवीगार निसर्गरम्यता आणि शांत खवणे बीचसाठी प्रसिद्ध आहे, जो कोकणातील एक 'अन-एक्सप्लोर्ड' पर्यटन स्थळ मानला जातो.

## भौगोलिक स्थान 
खवणे गाव वेंगुर्ला तालुक्याच्या अरबी समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसलेले आहे.
* जिल्हा आणि तालुका: हे गाव वेंगुर्ला तालुक्यापासून अंदाजे २७ किमी अंतरावर आहे.
* समुद्रकिनारा: खवणे बीच या गावाजवळ आहे.
* निसर्ग: गावाच्या आसपास नारळ, आंबा, काजू आणि खारफुटीची झाडे मोठ्या प्रमाणात आढळतात.

## लोकसंख्या आणि प्रशासन 
२०११ च्या जनगणनेनुसार, खवणे गावाची लोकसंख्या पुढीलप्रमाणे आहे:

* **लोकसंख्या** - १०२५ (२०११ च्या जनगणनेनुसार)
* **साक्षरता** - ८३.७६%
* **लिंग गुणोत्तर** - १०१८ 

## हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती केली जाते.

## लोकजीवन 
खवणे हे प्रामुख्याने मासेमारी (Fisheries) आणि शेती (Agriculture) यावर आधारित लोकजीवन असलेले गाव आहे. 
इवलेसे|Traditional Fishing - Rapan
* **व्यवसाय**: येथील बहुसंख्य लोक मासेमारी, आंबा- आणि काजू-उत्पादन तसेच पर्यटन व्यवसायाशी संबंधित आहेत. मासेमारीची पारंपारिक रापण ही इथे विशेष प्रसिद्ध आहे.
* **सामाजिक रचना**: (येथे गावातील प्रमुख ज्ञाती/समाजाचा उल्लेख, जर ते लोकजीवनाचा अविभाज्य भाग असतील तर, विश्वसनीय संदर्भासह करा.)
* **शिक्षण**: गावात प्राथमिक शाळेची सुविधा उपलब्ध आहे. पुढील शिक्षणासाठी विद्यार्थी पाट वेंगुर्ला किंवा कुडाळ येथे जातात.
* **परंपरा**: येथील लोकांमध्ये कोकणातील शिमगा (होळी) आणि गणेशोत्सव हे सण मोठ्या उत्साहाने साजरे केले जातात. येथे श्री देव खवणेश्वर यात्रा, माघी गणेश जयंती यांसारखे कार्यक्रम मोठ्या भक्तिभावाने साजरे केले जातात.
* **जीवनशैली**: शांत समुद्रकिनारा आणि नैसर्गिक बागायत यामुळे येथील जीवनशैली ग्रामीण आणि निसर्गाशी जोडलेली आहे.

## प्रेक्षणीय स्थळे (पर्यटन) 
खवणे हे एक निसर्गरम्य गाव असून, येथील शांतता आणि नैसर्गिक सौंदर्य पर्यटकांना आकर्षित करते.

* **खवणे समुद्रकिनारा (Khavane Beach):**
  
इवलेसे|khavanebeach
 खवणे गाव अरबी समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसलेले आहे. येथील समुद्रकिनारा हा स्वच्छ, शांत आणि नैसर्गिकरित्या सुंदर आहे. हा बीच अजूनही व्यावसायिक गर्दीपासून दूर असल्यामुळे 'अन-एक्सप्लोर्ड बीच' म्हणून ओळखला जातो.
* **बॅकवॉटर आणि जलक्रीडा:**
  
इवलेसे|Kayaking Khavane
 खवणे बीच (Khavane Beach) आणि त्याला लागून असलेला खाडीचा प्रदेश(बॅकवॉटर) जलक्रीडांसाठी,विशेषतः कायाकिंगसाठी खूप प्रसिद्ध आहे.

* **वैशिष्ट्ये** **बॅकवॉटर आणि खाडी प्रदेश:** खवणे गावाजवळ समुद्राला मिळणारी खाडी आहे, ज्यामुळे येथे शांत आणि सुरक्षित असा बॅकवॉटरचा (Backwater) विस्तीर्ण प्रदेश तयार झाला आहे. समुद्राच्या लाटांपासून दूर असल्यामुळे कायाकिंगसाठी ही जागा अतिशय योग्य आणि सुरक्षित मानली जाते.
इवलेसे|कांदळवन- खवणे

* **कांदळवन सफारी (Mangrove Safari):** खवणे येथील कायाकिंगचा सर्वात खास अनुभव म्हणजे कांदळवनाच्या (खारफुटीच्या) जंगलातून केलेली सफारी.चिंचोळ्या जलमार्गातून कायाक चालवत हिरव्यागार कांदळवनाच्या सान्निध्यात फिरणे हा एक अविस्मरणीय अनुभव असतो. या सफारीमुळे पर्यटकांना या विशिष्ट परिसंस्थेचे (Ecosystem) सौंदर्य जवळून पाहता येते.
* **नैसर्गिक सौंदर्य:** येथील जलमार्ग शांत, स्वच्छ आणि नैसर्गिकरित्या सुंदर आहेत. आजूबाजूला नारळ आणि सुपारीच्या बागा, तसेच विविध प्रकारचे पक्षी (जसे की, किंगफिशर, बगळे) दिसू शकतात, ज्यामुळे निसर्गप्रेमींसाठी हे ठिकाण एक पर्वणी ठरते.
* **पर्यटनाचे स्वरूप:** खवणे बीच अद्याप व्यावसायिक गर्दीपासून दूर असल्यामुळे हे ठिकाण 'अन-एक्सप्लोर्ड बीच' (Un-explored Beach) म्हणून ओळखले जाते. त्यामुळे, शांतता आणि निसर्गाचा अनुभव घेण्यासाठी येणाऱ्या पर्यटकांमध्ये कायाकिंग विशेष लोकप्रिय आहे.
* **सुलभता:** कायाकिंगसाठी आवश्यक असलेले सुरक्षा जॅकेट्स (Life Jackets) आणि प्रशिक्षित मार्गदर्शक (Guides) येथे उपलब्ध असतात. त्यामुळे, कायाकिंगचा कोणताही पूर्व-अनुभव नसलेल्या नवशिक्यांसाठी (Beginners) देखील हा एक सुरक्षित आणि आनंददायक अनुभव असतो. 
इवलेसे|कायाकिंग पर्यटन
  मॅन्ग्रोव्ह्जच्या (खारफुटीच्या) जंगलातून होणारी ही सफर विशेष अनुभव देते.
* **श्री खवणेश्वर मंदिर:**
  
इवलेसे|khavaneshwar Temple
 हे गावातील प्रमुख आणि प्राचीन धार्मिक स्थळ आहे. येथील ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व पर्यटकांसाठी महत्त्वाचे आहे. (येथे मंदिराच्या स्थापत्य किंवा वैशिष्ट्याबद्दल एक ओळ जोडा.)
* **निवती किल्ला:**
  खवणे गावापासून जवळच ऐतिहासिक निवती किल्ला आणि निवती बीच आहे. पर्यटक खवणे भेटीदरम्यान या स्थळांना भेट देतात.
## नागरी सुविधा 
खवणे गावात स्थानिक प्रशासनामार्फत पुरवलेल्या जाणाऱ्या मूलभूत सोयीसुविधा आणि सुविधांची माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

* **शिक्षण व्यवस्था:**
  गावात जिल्हा परिषद (Zilla Parishad) प्राथमिक शाळा उपलब्ध आहेत. पुढील माध्यमिक आणि उच्च शिक्षणासाठी विद्यार्थ्यांना ( पाट किंवा कुडाळ) येथे जावे लागते.खवणे गावात खालीलप्रमाणे जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा कार्यरत आहेत:

* **आरोग्य सेवा:**
  गावासाठी प्राथमिक आरोग्य केंद्र (PHC) (म्हापण) येथे उपलब्ध आहे. तातडीच्या आरोग्य सुविधांसाठी (परुळे, कुडाळ) येथे संपर्क साधला जातो.
* **पाणी पुरवठा:**
  गावात (नळ पाणी पुरवठा योजना / विहिरी) द्वारे पाण्याची सोय उपलब्ध आहे.
* **वीज पुरवठा:**
  गावात महावितरण (MSEDCL) द्वारे वीज पुरवठा केला जातो.
* **दळणवळण:**
  गावात बीएसएनएल (BSNL) सह अन्य खासगी कंपन्यांच्या मोबाइल नेटवर्क सुविधा उपलब्ध आहेत. इंटरनेट (Internet) सुविधा देखील उपलब्ध आहे.
* **वाहतूक आणि रस्ते:**
  गाव तालुका मुख्यालय आणि जवळच्या शहरांशी ग्रामीण/राज्य मार्गांनी जोडलेले आहे. स्थानिक वाहतुकीसाठी (येथे स्थानिक वाहतूक साधनांचा उल्लेख करा, उदा. एस.टी. बसेस / खासगी जीप) उपलब्ध आहेत.
* **बँकिंग सुविधा:**
  (येथे गावातील किंवा नजीकच्या ठिकाणच्या बँक/पतसंस्थेचा उल्लेख करा.)

## जवळपासची गावे 
खवणे गावाला लागून (bordering) असलेली आणि जवळच्या परिसरातील महत्त्वाची गावे खालीलप्रमाणे आहेत:

* केळूस (Kelus)
* निवती (Nivati)
* पाट (Pat)
* आरवली (Arawali)
* दाभोली (Dabholi)
* मोचेमाड (Mochemad)
* म्हापण (Mhapan)

### जवळचे शहर 
* वेंगुर्ला (Vengurla) - (तालुका मुख्यालय)
* कुडाळ (Kudal)
* सावंतवाडी (Sawantwadi)

## संदर्भ
१.https://villageinfo.in/
२.https://www.census2011.co.in/
३.http://tourism.gov.in/
४.https://www.incredibleindia.org/
५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
६.https://www.mapsofindia.com/

वर्ग:वेंगुर्ला तालुक्यातील गावे
वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे
__क्रमीत__
__नवविभागदुवा__