open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
रा.ना. चव्हाण

**रामचंद्र नारायण चव्हाण** ( वाई इ.स. १९१३ - मृत्यू: १० एप्रिल, इ.स. १९९३, पुणे) हे मराठी लेखक आणि दलित चळवळीतील व सत्यशोधक चळवळीतील विचारवंत होते. त्यांनी अनेक ग्रंथ लिहिले आणि त्यांचे ८०० च्या वर वैचारिक लेख प्रसिद्ध झाले आहेत. त्यांचे चिरंजीव रमेश चव्हाण यांनी रानांवर 'रा.ना.चव्हाण यांचे विचारधन’ नावाचे पुस्तक लिहिले आहे. मो.नि. ठोके यांनी रा.ना. चव्हाण यांचे निवडक वाङ्मय संपादित करून प्रकाशित केले आहे.

त्यांनी सर परशुराम महाविद्यालय, पुणे सन १९३६ - ३७ साली एफ.वाय. परीक्षा पास केली.

रा.ना. चव्हाण यांना रवींद्र, शरच्चंद्र आणि रमेश या नावाचे तीन पुत्र आहेत.

;रा.ना. चव्हाण यांच्या १० एप्रिल या स्मृतिदिनी त्यांचा किंवा त्यांच्याविषयी दरवर्षी एक ग्रंथ प्रकाशित झाला आहे. असे प्रसिद्ध झालेले ग्रंथ:
* स्मृतिग्रंथ (रानांच्या आठवणी). (१९९४)
* जनजागरण (रानांचे निवडक लेख). (१९९५)
* सेवितो हा रस वांटितो अनेकां, भाग १ला (रानांचे धर्मचिंतनपर लेख) (१९९६)
* सेवितो हा रस वांटितो अनेकां, भाग २रा (रानांचे धर्मचिंतनपर लेख)(१९९७)
* सेवितो हा रस वांटितो अनेकां, भाग ३रा (रानांचे धर्मचिंतनपर लेख)(१९९८)
* प्रबोधन (रानांचे ऐतिहासिक चिंतनपर लेख)(१९९९)
* परिवर्तनाची क्षितिजे (रानांचे निवडक लेख) (२०००)
* महर्षी शिंदे : शोध व बोध (२००१)
* राजर्षी शाहू कार्य व काळ (२००२)
* रा.ना. चव्हाण विचारबोध (संकलन-२००३)

## रा.ना. चव्हाण यांचे साहित्य 
* चव्हाणांचा *ब्राह्मधर्म व बहुजन समाज* या नावाचा पहिला लेख वयाच्या २३व्या वर्षी प्रार्थना समाजाचे मुखपत्र असलेल्या *सुबोधपत्रिके*त इ.स. १९३६ मध्ये प्रकाशित झाला.
* अक्षरवेध (साहित्यसमीक्षा)
* गौतम बुद्ध व त्याचे बौद्धदर्शन  	
* ग्रामीण महाराष्ट्राची शिक्षण परंपरा - कर्मवीर भाऊराव पाटील आणि शिक्षणानंद बापूजी साळुंखे 
* जनजागरण
* तर्कतीर्थ लक्ष्मणशास्त्री जोशी 
* परिवर्तनाची क्षितिजे
* प्रबोधन
* भारतीय संस्कृती व तिची वाटचाल (वैचारिक)
* महर्षी शिंदे यांच्या आठवणी
* महर्षी शिंदे : शोध व बोध
* महात्मा फुले यांचा शोध व बोध
* महात्मा फुले , सत्यशोधक समाज व सामाजिक प्रबोधन
* महाराष्ट्र आणि मराठे  	
* महाराष्ट्राचे उपेक्षित मानकरी राजारामशास्त्री भागवत 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर व दलित चळवळ, एक मागोवा 
* यशवंतराव चव्हाण यांचे समाजकारण
* राजर्षी शाहू महाराज यांची सामाजिक विचारधारा व कार्य
* लोकनेते राजर्षी शाहू महाराज, काळ आणि कार्य
* शककर्ते श्रीराजा शिवछत्रपती, एक समाज प्रबोधक व परिवर्तनकार
* सत्यशोधक जोतिबा फुले
* सार्वजनिक सत्यधर्मसार
* सेवितो हा रस वांटितो अनेकां (भाग १, २, ३)

## पुरस्कार 
* महाराष्ट्र शासनातर्फे 'दलितमित्र' पुरस्कार - १८८३
* महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळाच्यावतीने गौरववृत्ती (मानपत्र) - १९८९
*  मराठी साहित्य संमेलन सातारा येथे जाहीर सत्कार- १९९३

## बाह्य दुवे 
* 

दलितमित्र
वर्ग:दलित चळवळ
वर्ग:इ.स. १९१३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील मृत्यू
वर्ग:दलित लेखक
वर्ग:आंबेडकरवादी
वर्ग:भारतीय बौद्ध
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अमेंडिंग अ‍ॅक्ट १७८१

रेग्युलेटिंग अ‍ॅक्टमधील त्रुटी दूर करण्यासाठी ५ जुलै १७८१ मध्ये हा कायदा करण्यात आला. "गव्हर्नर जनरल, समिती सदस्य तसेच कंपनीचे अधिकारी आणि न्यायालयीन अधिकारी यांनी कामाच्या संदर्भात घेतलेल्या निर्णयाबद्दल न्यायालयीन कारवाई करता येणार नाही." असा नियम करण्यात आला. या कायद्यामुळे कलकत्यातील सर्व नागरिक सुप्रीम कोर्टाच्या अखत्यारीखाली आले. न्यायालयीन अधिसूचना जारी करताना जनतेच्या सामाजिक, धार्मिक रीतिरिवाज आणि रूढींकडे लक्ष द्यावे असा नियम करण्यात आला. न्यायालयातील निर्णयाविरुद्ध केलेल्या अपिलाची सुनावणी सुप्रीम कोर्टापुढे न होता ती गव्हर्नर जनरलपुढे व्हावी, तसेच न्यायालये आणि कौन्सिलसाठीचे नियम व कायदेकानून बनवण्याचे अधिकार गव्हर्नर जनरलकडेच असावेत अशी सुधारणा या कायद्यात करण्यात आली.

वर्ग:भारताचा घटनात्मक इतिहास
वर्ग:इ.स. १७८१
पद्मजा फेणाणी

पद्मश्री **पद्मजा फेणाणी** जोगळेकर या मराठी गायिका आणि संगीतकार आहेत.

## पद्मजा फेणाणी यांना मिळालेले पुरस्कार
* २०००सालचा स्वरानंद प्रतिष्ठानचा माणिक वर्मा पुरस्कार

वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:मराठी पार्श्वगायक
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अघोरनाथ चट्टोपाध्याय

'''''' हे हैद्राबाद मुक्तिसंग्रामात सहभागी होते.

## वैयक्तिक
इ.स.१८७८ मध्ये हैदराबादेत आले. डॉ. अघोरनाथ चटोपाध्याय यांचा हैदराबाद राज्या च्या सामाजिक ,राजकीय व वैचारिक वर्तुळात राबता होता.त्यांचे योगदान अद्वितीय होते. डॉ. अघोरनाथ चटोपाध्याय यांनी हैदराबाद राज्यातील राजकिय नेते,लेखक,समाज सुधारक,विविध क्षेत्रातील तज्ञ व्यक्‍तिंना एकत्र आणले ,प्रोत्साहन दिले.इ.स.१९०७ निजाम कॉलेज येथुन निवृत्त झाले. त्यांचा देहांत इ.स.१९१५ मध्ये झाला.

## हैद्राबाद मुक्तिसंग्राम
हैद्राबाद मुक्तिसंग्रामात त्यांचे तसेच सर्व कुटुंबाचे योगदान व उचललेले कष्ट विशेष उल्लेखनीय होय.

## राजकारण व समाजकारण
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यलढा
राष्ट्रीय महामार्ग ३१ अ (जुने क्रमांकन)

**राष्ट्रीय महामार्ग ३१ अ** (National Highway 31A) हा भारतामधील एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे.

वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग (जुने क्रमांकन)
वर्ग:चित्र हवे
मिलिंद इंगळे

**मिलिंद इंगळे**  हे  एक मराठी गायक आणि संगीतकार आहेत. 

## मिलिंद इंगळे यांना संगीतकार म्हणून मिळालेले पुरस्कार
* स्वरानंद प्रतिष्ठान या संस्थेचा २००६ सालचा केशवराव भोळे पुरस्कार

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:मराठी पार्श्वगायक
राहुल वैद्य

**राहुल वैद्य** (२३ सप्टेंबर, इ.स. १९८७, नागपूर, महाराष्ट्र - हयात) हा मराठी गायक आहे. राहुलने बिग बॉस १४ मध्ये स्पर्धक म्हणून प्रवेश घेतला.

## वैयक्तिक जीवन 
राहुल मॉडेल आणि अभिनेत्री दिशा परमार हिच्याशी रिलेशनशिपमध्ये होते. बिग बॉस (हंगाम १४) मध्ये हजर असताना त्याने तिला प्रपोज केले. त्यांचे लग्न १६ जुलै २०२१ रोजी झाले.

## प्रसिद्धीपूर्व आयुष्य
एम.एस.ई.बी मध्ये अभियंता असलेल्या वडिलांच्या पोटी जन्मलेल्या राहुलचे बालपण मुंबईमध्ये गेले. येथेच त्याने सुरेश वाडकर यांच्याकडे संगीताचे शिक्षण घेतले. लहान असतानाच त्याने विविध संगीतस्पर्धांमध्ये भाग घेतला. मिठीबाई महाविद्यालयात बारावीत शिकत असताना त्याने इंडियन आयडॉल या स्पर्धेत भाग घेतला होता.

## कारकीर्द
राहुल *इंडियन आयडॉल*च्या पहिल्या सत्रात तिसरे स्थान मिळवले. जरी, त्याला जिंकण्याची जोरदार सूचना दिली गेली होती, तरीही १८ फेब्रुवारी २००५ रोजी वैद्य अंतिम फेरीत पराभूत झाला. आठ महिन्यांनंतर, त्याने त्याचा पहिला अल्बम *तेरा इंतजार* रिलीज केला. साजिद-वाजिद यांनी त्यांच्या अल्बमसाठी संगीत दिले. त्याने बॉलीवूड चित्रपटासाठी इंडियन आयडॉलची उपविजेती प्राजक्ता शुक्रे सोबत "हॅलो मॅडम", आणि श्रेया घोषाल सोबत "गॉड प्रॉमिस दिल डोला" हे युगल गीत देखील गायले. *शादी नं. १* त्यांनी *एक लडकी अंजानी सी* नाटकाचे शीर्षक गीत देखील गायले.

राहुल हा *झूम इंडिया* शोचे होस्ट होता आणि *शादी नं. १*, *जिग्यासा*, *हॉट मनी* यांसारख्या अनेक चित्रपटांसाठी पार्श्वगायक होते आणि *क्रेझी ४*. २००८ मध्ये, त्याने *जो जीता वही सुपरस्टार* हा रिअ‍ॅलिटी सिंगिंग शोचा किताब जिंकला.

२०१३ मध्ये, राहुल ने रेस २ मधील "बे इंतेहान" (अनप्लग्ड) गायले. स्वातंत्र्य दिनानिमित्त त्यांनी 'वंदे मातरम' हे नवीन गाणे रिलीज केले. तो विनित सिंगसोबत "आजा माही वे" या डान्स रिॲलिटी शोचा सह-होस्ट होता. राहुल हा शंकरच्या रॉकस्टार्स संघातील *संगीत का महा मुक्काबला* या गायन कार्यक्रमाचा यशस्वी स्पर्धक झाला आणि त्याच्या संघाने अंतिम फेरीत शानच्या स्ट्रायकर्सला हरवून विजय मिळवला.

२०२० मध्ये, राहुलने वादग्रस्त रिॲलिटी शो *बिग बॉस १४* मध्ये भाग घेतला, जिथे तो दुसऱ्या स्थानावर राहिला. २०२१ मध्ये, राहुल ने स्टंट-आधारित रिॲलिटी शो *फियर फॅक्टर: खतरों के खिलाडी ११* मध्ये भाग घेतला आणि तो फायनलिस्ट झाला.

## चित्रदालन 
## बाह्य दुवे 
* 

## संदर्भ
वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:इ.स. १९८७ मधील जन्म
सय्यद बंडा

हा अफजलखानाच्या सैन्यातील एक सरदार होता. सय्यद बंडा ने अफजलाखानास् प्रतापगडाच्या लढाईत सोबत कलेली होती.
प्रतापगडाच्या पायथ्याशी झालेल्या भेटीदरम्यान अफजलखानाने दगा केला व शिवाजी महाराजांवर बिचव्याचा वार केला. परंतु चिलखत असल्याने शिवाजी महाराज बचावले. खानाने दगा केलेला पाहून शिवाजींनी लपवलेली वाघनखे काढली व खानाच्या पोटात घुसवून त्याची आतडी बाहेर काढली. अनपेक्षित प्रतिवाराने भेदरलेल्या खानाने दगा दगा असा आक्रोश केला व इतर अंगरक्षकांना सावध केले.
सय्यद बंडाने शिवाजींवर वार केला परंतु तो जिवा महालाने आपल्यावर घेतला व शिवाजींचा रस्ता मोकळा केला.

*पहा प्रतापगडाची लढाई*

वर्ग: मराठा साम्राज्य
रेग्युलेटिंग अ‍ॅक्ट १७७३

**नियमन कायदा, १७७३** किंवा **रेग्युलेटिंग अ‍ॅक्ट, १७७३** हा ब्रिटिश भारतातील एक कायदा असून तो इ.स. १७७४ ते इ.स. १७८४ अशी दहा वर्षे कार्यान्वित होता. 

ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीने ब्रिटिश पार्लमेंटकडे कर्ज मिळण्यासाठी विनंती केली. लॉर्ड नॉर्थ हा त्यावेळी इंग्लंडचा मुख्य प्रधान होता. त्याने पार्लमेंटमध्ये एक ठराव करून कंपनीने हिंदुस्थानातील व्यापारामुळे जो फायदा झाला असेल त्यावर पार्लमेंटची सत्ता आहे असे ठरवले व कंपनीला कर्जबाजारीपणातून मुक्त करण्यासाठी पार्लमेंटमध्ये एक कायदा पास करून घेतला. इ.स. १७७३ सालीं नॉर्थने कंपनीच्या राज्यकारभारासंबंधी जो कायदा केला त्याला **रेग्युलेटिंग अ‍ॅक्ट १७७३** असे म्हणतात. ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या व्यवहारांवर अंकुश ठेवण्यासाठी हा कायदा करण्यात आला. बंगालच्या राज्यपालांना गव्हर्नर जनरल ऑफ कलकत्ता हा दर्जा देण्यात आला. मद्रास व मुंबईचे राज्यपाल त्यांच्या अमलाखाली आले. कंपनीवर देखरेख ठेवण्याच्या कामात मदत करण्यासाठी गव्हर्नर जनरलच्या हाताखाली चार सभासदांची एक समिती नेमण्यात आली. कलकत्याला सुप्रीम कोर्टाची स्थापना करण्यात आली. तिथे मुख्य न्यायाधीश आणि अन्य तीन न्यायाधीशांची नेमणूक झाली. हे न्यायाधीश गव्हर्नर जनरलच्या अधिकाराखाली येत नसत. हा कायदा कंपनीच्या अधिकाऱ्यांवर अंकुश ठेवण्यासाठीच बनवलेला होता. परंतु ह्या कायद्यामध्ये अनेक त्रुटी होत्या. या कायद्यामुळे गव्हर्नर जनरलला संपूर्णतः समितीच्या सदस्यांवर अवलंबून रहावे लागे. त्याला प्रत्यक्षात निर्णय घ्यायचे काहीही अधिकार नव्हते.

अमेंडिंग अ‍ॅक्ट १७८१द्वारे यात काही सुधारणा करण्यात आल्या.

## संदर्भ 
वर्ग:भारताचा घटनात्मक इतिहास
वर्ग:इ.स. १७७३
मार्गिका

महामार्गाच्या किंवा द्रुतगती मार्गाच्या वाहतूकीच्या सोयीसाठी केलेल्या विभाजनास '*मार्गिका* म्हणतात. यावरून बहुदा, तीव्र गतीने जाणाऱ्या  वाहनांसाठी वेगळी मार्गिका व मंद गतीने जाणाऱ्या वाहनांसाठी वेगळी मार्गिका असते.या मार्गिकांची विभागणी पांढऱ्या तुटक पट्टयांनी केली जाते.रस्त्यावरील वाहतूक बघुन त्यावर तीन/चार/सहा मार्गिकाही असु शकतात.जाणाऱ्या व येणाऱ्या रस्त्यांसाठी वेगवेगळ्या मार्गिका असतात.
 असलेल्या मार्गिका. या मार्गास रा. म. ४ ही म्हणतात.]]

वर्ग :रस्ते
चार्टर अ‍ॅक्ट १८१३

ह्या कायद्याने ईस्ट इंडिया कंपनीला दिलेली २० वर्षांची मुदतवाढ १८१३ मध्ये संपुष्टात आली. हिंदुस्थानात व्यापार करण्याचे कंपनीचे एकाधिकार काढून घेण्यात आले. फक्त चीनबरोबर चहा आणि अफूचा व्यापार करण्याचे सर्वाधिकार कंपनीस देण्यात आले. ख्रिश्चन मिशनऱ्यांना हिंदुस्थानात धर्मप्रचार करण्याची परवानगी देण्यात आली. हिंदुस्थानी नागरिकांच्या शिक्षणावर दरवर्षी एक लाख रुपये खर्च करण्याची सूचना कंपनीला देण्यात आली. कंपनीच्या सर्व व्यवहारांवर ब्रिटिश सरकारचा अंमल प्रस्थापित झाला.

वर्ग:भारताचा घटनात्मक इतिहास
चार्टर अ‍ॅक्ट १७९३

**चार्टर अ‍ॅक्ट १७९३** हा ब्रिटिश संसदेने १७९३मध्ये पारित केलेला कायदा होता. या कायद्यानुसार ईस्ट इंडिया कंपनीला भारतात राज्यकारभारासाठी २० वर्षांची मुदतवाढ देण्यात आली. समिती सदस्यांनी दिलेल्या सूचना नाकारण्याचा अधिकार गव्हर्नरला मिळाला.
- ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी च्या नोकर वर्गाचा पगार भारताच्या तिजोरीतून दिला जाऊ लागला 

वर्ग:भारताचा घटनात्मक इतिहास
वर्ग:इ.स. १७९३
भारत सरकार कायदा १८३३

ह्या कायद्यान्वये कंपनीचा कारभार हळूहळू आटोपता घेण्याच्या दृष्टीने पाऊल टाकले गेले. कंपनीचे चीनबरोबर व्यापाराचे सर्वाधिकार काढून घेण्यात आले. कंपनीच्या प्रमुखाला गव्हर्नर जनरल ऑफ बंगाल ऐवजी गव्हर्नर जनरल ऑफ इंडिया हा हुद्दा देण्यात आला. कायद्याची अंमलबजावणी संपूर्ण हिंदुस्थानभर करण्याचा अधिकार सरकारला देण्यात आला. गव्हर्नर जनरलच्या समितीमध्ये चौथ्या सभासदाची भर घालण्यात आली. त्यासाठी पहिली नेमणूक लॉर्ड मेकॉले या अधिकाऱ्याची करण्यात आली. मद्रास आणि मुंबई राज्य गव्हर्नर जनरलच्या अखत्यारीखाली आले. याच कायद्याने आग्रा हा नवीन विभाग अस्तित्वात आला. कोणाही भारतीयाला त्याच्या धर्म, जन्मस्थान, वर्ण वा वंश ह्या कारणावरून नोकरीची संधी नाकारण्यात येऊ नये असा नियम जाहीर झाला. ब्रिटिश नागरिकांना भारतात मालमत्ता खरेदी करण्याचे व कायम नागरिकत्वाचे अधिकार मिळाले.

वर्ग:भारताचा घटनात्मक इतिहास
चार्टर अ‍ॅक्ट १८५३

ह्या कायद्याने कंपनीकडून भारताचा राज्यकारभार त्यांच्या इच्छेनुसार काढून घेण्याचे अधिकार ब्रिटिश सरकारला देण्यात आले. कंपनी डायरेक्टर्सची संख्या २४ वरून १८ करण्यात आली. त्यांचे अधिकार कमी करण्यात आले. बंगालची पुनर्रचना करून त्याचा कारभार स्वतंत्र लेफ्टनंट गव्हर्नरकडे सोपवण्यात आला. कायदे बनवण्यासाठी जबाबदार असलेल्या सभासदाला कौन्सिलरचा दर्जा देण्यात आला. या सर्व बदलांमुळे कंपनीचे उरलेसुरले अधिकार संपुष्टात आले.

वर्ग:भारताचा घटनात्मक इतिहास
इंडियन कौन्सिल्स अ‍ॅक्ट १८६१

**इंडियन कौन्सिल्स अ‍ॅक्ट १८६१** हा ब्रिटिश भारतातील एक कायदा होता. या कायद्यान्वये ब्रिटिश सरकारने कायदेकानून बनवण्यासाठी ६ ते १२ सभासदांची समिती नेमण्याचा अधिकार गव्हर्नर जनरलला देण्यात आला. अन्य गव्हर्नरांनाही त्याच कामासाठी ४ ते ८ सदस्यांची समिती नेमण्याचे अधिकार दिले गेले. हे सर्व सदस्य भारतीय असत. ब्रिटिश सरकारने राज्यकारभारातील भारतीयांचा सहभाग वाढवला. भारतीय मंत्र्यांच्या हाती राज्यकारभार बऱ्याच मोठ्या प्रमाणात सोपवण्यात आला. गव्हर्नर जनरल आणि अन्य गव्हर्नरांच्या हाती बरेच अधिकार आणि नकाराधिकार कायम ठेवले. हायकोर्ट अ‍ॅक्टद्वारे न्यायालयाची फेररचना करण्यात येउन मद्रास, कलकत्ता आणि मुंबईत न्यायालये स्थापन झाली.

या कायद्यानुसार प्रांतिय पातळीवर विधानमंडळे स्थापन करण्यात आली...

वर्ग:भारताचा घटनात्मक इतिहास
भारत सरकार कायदा १८५८

**गव्हर्नमेंट ऑफ इंडिया अ‍ॅक्ट १८५८ हा** युनायटेड किंग्डमच्या संसदेत इ.स. १८५८मध्ये पारित करण्यात आलेला कायदा होता. याद्वारे भारताचा राज्यकारभार ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीकडून काढून घेण्यात आला. बोर्ड ऑफ कंट्रोल व कोर्ट ऑफ डायरेक्टर बरखास्त करून भारत मंडळ व भारतमंत्री पद निर्माण झाले. ईस्ट इंडिया कंपनीची राजवट संपुष्टात येउन ब्रिटनच्या राणीची सत्ता सुरू झाली. दुसरी कायदा समिती नेमण्यात आली.संस्थानिकांच्या अंतर्गत हस्तक्षेप ढवळाढवळ न करण्याचे आश्वासन देण्यात आले. १ नोव्हेंबर १९५८ रोजी लॉर्ड कॅनिंगने हा जाहीरनामा दिल्ली येथे वाचून दाखविला.

Pits India act 1784, ने केलेली विभागणी रद्द करण्यात आली.भारताच्या 'गव्हर्नर जनरल' ऐवजी व्हाईसरॉय नाव देण्यात आले.

वर्ग:भारताचा घटनात्मक इतिहास
वर्ग:इ.स. १८५८
पर्ल हार्बरवरील हल्ला

thumb|right|300px|पर्ल हार्बरवरील हल्ल्यास सुरुवात झाल्यानंतर काही काळातच जपानी पाणतीरांनी बंदरात उभ्या असलेल्या अमेरिकन नौकांना लक्ष्य केल्याचे, त्या वेळी आकाशात असलेल्या जपानी लढाऊ विमानातून घेतलेले दॄश्य
७ डिसेंबर, इ.स. १९४१ रोजी जपानाने अमेरिकेच्या पर्ल हार्बर, हवाई येथील नाविक तळावर आकस्मिक हल्ला चढवला. अमेरिकेच्या पॅसिफिक नौदलाने जपानाच्या आग्नेय आशियातील साम्राज्यविस्तारासाठी ब्रिटन, नेदरलॅंड्स् आणि अमेरिकेच्या ताब्यातील प्रांतांविरुद्ध आखण्यात आलेल्या लष्करी कारवायांत अडथळा आणू नये, म्हणून शाही जपानी नौदलाने ७ डिसेंबर, इ.स. १९४१ च्या सकाळी (जपानी प्रमाणवेळेनुसार ८ डिसेंबर, इ.स. १९४१) हा हल्ला केला.

३५३ जपानी लढाऊ विमाने, बॉंब आणि टॉर्पेडो विमाने यांचा वापर करून तळावर हल्ला केला. अमेरिकन नौदलाच्या आठही लढाऊ जहाजांचे प्रचंड नुकसान झाले. त्यांपैकी चार जहाजे बुडाली. या आठपैकी सहा जहाजे पुन्हा मिळवून्, दुरुस्त करून त्यांचा वापर पुढे युद्धात करण्यात आला. जपानी नौदलाने तीन क्रूझर, तीन विनाशिका, एक विमानविरोधी प्रशिक्षण नौका आणि एक सुरूंगनौका यांचेही नुकसान केले. अमेरिकेची १८८ विमाने नष्ट झाली, २,४०२ अमेरिकन लोक मृत्युमुखी पडले, १,२८२ अमेरिकन लोक जखमी झाले. वीजकेंद्र, गोदी, इंधन व टॉर्पेडो साठवण्याची गोदामे तसेच, पाणबुडीचे धक्के आणि मुख्यालय (जे हेरखात्याचे केंद्र होते) यांवर हल्ला केला गेला नाही. अमेरिकेच्या तुलनेत जपानाचे कमी नुकसान झाले: २९ विमाने आणि ५ लहान पाणबुड्या नष्ट झाल्या, ६५ सैनिक कामी आले वा जखमी झाले व केवळ् एक जपानी सैनिक पकडला गेला.

ह्या अनपेक्षित हल्ल्याने अमेरिकन जनतेला प्रचंड धक्का बसला व त्याने अमेरिकेला दुसऱ्या महायुद्धात उतरण्यास भाग पाडले. ८ डिसेंबर, इ.स. १९४१ रोजी अमेरिकेने अधिकृतरीत्या जपानाविरुद्ध युद्ध पुकारले व ती ब्रिटनाच्या बाजूने युद्धात उतरली. यापुढील अमेरिकन कारवायांमुळे जर्मनी व इटली यांनी ११ डिसेंबर, इ.स. १९४१ रोजी अमेरिकेविरुद्ध युद्ध पुकारले ज्याला अमेरिकेने तसेच प्रत्युत्तर दिले. 

या आकस्मिक जपानी हल्ल्यामागे बराच पूर्वेतिहास होता, परंतु, सामोपचाराने बोलणी चालू असताना, कुठलीली पूर्वसूचना न देता झालेल्या ह्या हल्ल्यामुळे तत्कालीन अमेरिकन साष्ट्रपती फ्रॅंकलिन डी. रूझवेल्ट यांनी ७ डिसेंबर, १९४१ या दिवसाबद्दल 'अ डेट विच विल लिव्ह इन इन्फेमी' (बदनाम, असंतोषजनक दिवस)  असे उद्गार काढले आहेत.

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:अमेरिकेचा इतिहास
वर्ग:जपानचा इतिहास
वर्ग:दुसरे महायुद्ध
वर्ग:हवाई
वर्ग:होनोलुलु
इंडियन कौन्सिल्स अ‍ॅक्ट १८९२

हिंदुस्थानचे व्हॉईसरॉय लॉर्ड डफरिन यांनी केलेल्या सूचना १८९२ च्या कायद्यात समाविष्ट करण्यात आल्या. कायदेमंडळाच्या संख्येत तसेच त्यांच्या अधिकारांमध्ये वाढ झाली. आर्थिक धोरणांसंबंधी स्पष्टीकरणे आणि कारणे देण्याची सरकारला आणि बजेटसंबंधी सूचना देण्याची समिती सदस्यांना संधी उपलब्ध झाली.
वार्षिक अंदाजपत्रकावर चर्चा करण्याचा अधिकार कायदेमंडळाला देण्यात आला.परंतु मतदानाचा हक्क दिला नाही.कौन्सिल ॲट 1892

वर्ग:भारताचा घटनात्मक इतिहास
वर्ग:इ.स. १८९२
मॉर्ले मिंटो सुधारणा १९०९

सन १८९२ च्या इंडियन कौन्सिल ॲक्ट मध्ये लेजिस्लेटिव्ह कौन्सिलला पुरेसे अधिकार दिले गेले नव्हते. ह्या कायद्यान्वये विशिष्ट धर्मियांसाठी व विशिष्ट व्यावसायिकांसाठी विशेषाधिकार आणि राखीव जागांची तरतूद केली. भारतीय मंत्र्यांवर काही खात्यांचा कारभार सांभाळण्याची जबाबदारी सोपवण्यात आली.

१९०९ च्या कायद्यातील तरतुदी :-
(१)भारत मंत्र्याच्या कौन्सिलमध्ये व ग. ज.च्या कौन्सिल मंडळात हिंदी सभासदांची नियुक्ती केली.
(२) केंदि्रय विधीमंडळाची सभासद संख्या १६ वरून ६८ एवढी करण्यात आली. त्यामध्ये सरकारी ३६ व बिनसरकारी ३२ सभासद होते.
(३) प्रांतीय विधिमंडळाचा विस्तार केला.
(४) जातीय तत्त्वावर मतदारसंघाची निर्मिती करण्यात आली
(५) अप्रत्यक्ष निवडणूक पद्धतीचा उपयोग. भारतमंत्री मोर्ले म्हणतात. वसाहतीच्या स्वराज्याची मागणी म्हणजे आकाशातील चंद्रांची मागणी करण्यासाखे आहे.(६) मुस्लिमांसाठी स्वतंत्र मतदारसंघ देण्यात आले.

## संदर्भ 
वर्ग:भारताचा घटनात्मक इतिहास
वर्ग:इ.स. १९०९
भारत सरकार कायदा १९१९

माँटेग्यू चेम्सफोर्ड सुधारणा (Montague Chelmsford Reform)
भारत सरकार कायदा 1919 हा भारतमंत्री एडविन सॅम्युअल मॉन्टॅगू आणि भारताचे व्हाईसरॉय चेम्सफोर्ड यांनी लागू केला होता. ब्रिटिश सरकारने प्रथमच जाहीर केले की त्यांना भारतात जबाबदार सरकार आणायचे आहे. केंद्र आणि प्रांतीय सरकारांच्या अधिकारांचे वर्गीकरण करणारी ही तरतूद होती. या कायद्याने भारतमंत्र्याचा पगार ब्रिटनच्या तिजोरीतून द्यावा असे ठरले. भारतमंत्र्याला मदतनीस म्हणून दोन उपमंत्री नेमले गेले. ब्रिटिश आयात मालावर संरक्षक जकात बसविण्यात आली. केंद्रातील विधिमंडळ द्विगृही बनले. केंद्रीय कायदे मंडळाच्या कनिष्ठ व वरिष्ठ सभागृहाची सभासद संख्या अनुक्रमे 145 व 60 करण्यात आली. प्रांतामध्ये द्विदल राज्यपद्धती आस्तित्वात आली. लोकसेवा आयोगाची स्थापना करण्यात आली. स्वतंत्र ऑडिटर जनरलची नेमणूक करण्यात आली. १ एप्रिल १९२१ पासून या कायद्यातील तरतूदीनुसार बंगाल, मुंबई, पंजाब, आसाम, बिहार व मध्यप्रांतात द्विदल राज्यपद्धतीला सुरुवात झाली. प्रांतीय कायदेमंडळात 70% भारतीयांना प्रवेश देण्यात आला तसेच राखीव व सोपिव अशा दोन खात्यांची निर्मिती करण्यात आली. या कायद्याने व्हाईसरॉयच्या कार्यकारी मंडळात तीन भारतीयांचा समावेश करण्यात आला. शीख, ख्रिश्चन, अ‌ॅंग्लो इंडियन, पारशी यांना स्वतंत्र मतदार संघ देण्यात आले. 1919च्या कायद्यावर -हे स्वराज्य नव्हे आणि त्याचा पायही नव्हे अशी टीका लोकमान्य टिळकांनी केली 

वर्ग:भारताचा घटनात्मक इतिहास
भारतातील विधानमंडळ अधिक प्रातिनिधिक बनवले. 1919चा भारतीय प्रशासकीय कायदा तयार करण्यात लॉर्ड चेम्सफर्ड यांना भुपेंद्रानाथ यांनी मदत केली.
श्रीरामपूर उपविभाग

हा अहिल्यानगर जिल्ह्यातील उपविभाग आहे.

## मुख्यालय
या उपविभागाचे मुख्य कार्यालय  हे आहे. सध्याचे चे उपजिल्हाधिकारी श्री.सुहास मापारी आहेत.

## तालुके
या उपविभागीय कार्यालय अंतर्गत खालील तालुके येतात.
* राहुरी तालुका
* श्रीरामपूर तालुका
* नेवासा तालुका

वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील उपविभाग
भारत सरकार कायदा १९३५

भारताच्या प्रांतांतील सर्व खात्यांचा कारभार भारतीय प्रतिनिधींच्या हाती सोपविण्यात आला. तीन गोलमेज परिषदांनंतर हा कायदा पास झाला. प्रांतांना स्वायत्तता देण्यात आली. सिंध आणि ओरिसा हे दोन नवीन प्रांत निर्माण झाले. १९३५ सालच्या या कायद्यान्वये भारतात अंतर्गत स्वशासनाचा पाया घातला गेला.या कायद्याने केंद्रात दुहेरी शासन व्यवस्था सुरू केली.मात्र आधी सुरू असलेली दुहेरी पद्धत बंद करण्यात आली.याच कायद्यान्वये संघराज्याची निर्मिती केली गेली.या कायद्यात प्रामुख्याने 321कलमे व 10परिशिष्ट होती. तसेच दलित वर्ग महिला आणि कामगार यांच्यासाठी स्वतंत्र मतदारसंघाची तरतूद या कायद्यान्वये करण्यात आली.
या कायद्याने भारत मंत्र्याचा पगार ब्रिटनच्या तिजोरीतून देण्याचे ठरले. 
ब्रिटिश आयात मालावर जकात बसविण्यात आले.

@ प्रमुख स्रोत@
1 सायमन कमिशनचा अहवाल
2 नेहरू अहवाल
3 तिन्ही गोलमेज परिषदांची श्वेतपत्रिक
4 ब्रिटिश सरकाची श्वेतपत्रिका
5 मूडिनन अहवाल

* 14 भाग,321 कलम,10 परिशिष्टे होती .
*All India federation तरतुद होती .
* सुची:- संघ सुची (५९) , प्रांतिक (५४) समवर्ती (३६)
* राज्यपालाकडे (गव्हनर जनरलकडे)
*1919 च्‍या कायदनुषर जी प्रान्‍तिक स्वरावर द्विशासन व्यवस्था निर्माण केली होती ती आता केंद्रपातळीवर निर्माण करण्यात आली .
* स्वायत्तता लागु
* फेडरल कोर्टची स्थापना 1 oct 1937
* विषयक तरतुदी
*RBI =1935
* कश्यप ," या कायदयातुन घटनेचा 75% भाग घेतला आहे ." 
* लोकसेवा आयोग
*10% लोकांना मतदानाचा अधिकार
* कापदे मडळांत १/३ मुस्लिम प्रतिनिमित्व .
* या काय्याअंतर्गत मुस्लिमच नव्हे तर शीख, भारतीय Christian आणि anglo indian यांच्यासाठीही स्वतंत्रप्रतिनिधित्व प्रदान केले.
* केंद्राकडून राज्यांना निर्देश देण्याची कल्पना आपल्या घटनाकारांनी 1935 कडून घेतली.
* भारत सरकार कायदा 1935 प्रमाणे केलेल्या मुंबई प्रांताच्या विधान परिषदेची पहिली सभा 20जुलै 1937 रोजी पुणे येथे झाली.

वर्ग:भारताचा घटनात्मक इतिहास

*विशेषाधिकार व्हाईसरॉयला देण्यात आले.
* मताधिकरा अधिकार कर, शिक्षण,मालमत्ता, यावर आधारित केला.
* या कायद्याने सहा प्रांतामध्ये दुगृही कायदेमंडळालाची तरतूद करण्यात आली.(संयुक्त- प्रांत, बिहार,बंगाल,आसाम,मुंबई,मद्रास,)
आढळा प्रकल्प

**आढळा प्रकल्प**  हे आढळा नदीवर बांधलेले धरण आहे. ते अहिल्यानगर जिल्ह्याच्या अकोले तालुक्यातील देवठाण या गावाजवळ आहे.

## हे सुद्धा पहा
*महाराष्ट्रातील जिल्हावार नद्या
*महाराष्ट्रातील जिल्हावार धरणे

वर्ग:अकोले तालुका

वर्ग:अहिल्यानगर जिल्हा
वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील धरणे
तिठा

जेथे तीन रस्ते एकमेकास मिळतात त्यास **तिठा** असे म्हणतात.

वर्ग :रस्ते
हरिश्चंद्र माधव बिराजदार

**हरिश्चंद्र माधव बिराजदार** (५ जून, इ.स. १९५०; रामलिंग मुदगड, लातूर जिल्हा, महाराष्ट्र - १४ सप्टेंबर, इ.स. २०११; पुणे, महाराष्ट्र) हे पहिलवानी कुस्ती खेळणारे मराठी कुस्तीगीर व कुस्ती-प्रशिक्षक होते. स्कॉटलंड येथे झालेल्या इ.स. १९७० सालातल्या राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धांमध्ये त्यांनी सुवर्णपदक पटकावले होते, तर इ.स. १९७२ साली त्यांनी भारतातील राष्ट्रीय कुस्ती स्पर्धेत अजिंक्यपद जिंकून *रुस्तम-ए-हिंद* किताब मिळवला होता. खेळाडू म्हणून कारकीर्द संपल्यावर ते कुस्ती-प्रशिक्षक म्हणून काम करत होते. पुण्यातील *गोकुळ वस्ताद तालमीत* ते कुस्ती शिकवत असत.

## जीवन 
५ जून, इ.स. १९५० रोजी महाराष्ट्राच्या वर्तमान लातूर जिल्ह्यातल्या निलंगा तालुक्यातील *रामलिंग मुदगड* या गावी ह‍रिश्चंद्र बिराजदारांचा जन्म झाला. त्यांचे वडील पहिलवान होते. हरिश्चंद्रांच्या वयाच्या पाचव्या वर्षी त्यांची आई निवर्तली. वडिलांनी कुस्ती खेळण्यातले हरिश्चंद्रांच्या अंगचे गुण हेरून त्यांना इ.स. १९६५ च्या सुमारास तालीम करण्यासाठी कोल्हापुरास गंगावेस तालमीत धाडले. इ.स. १९६९मध्ये दादू चौगुले याला हरवत त्यांनी *महाराष्ट्रकेसरी* किताब पटकावला. त्याच वर्षी कानपूर येथे झालेल्या हिंदकेसरी कुस्ती स्पर्धेत त्यांनी *हिंदकेसरी* किताबही जिंकला. स्कॉटलंडमधील एडिंबरा येथे झालेल्या इ.स. १९७० सालच्या राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धांमध्ये त्यांनी कुस्तीतले सुवर्णपदक जिंकले. इ.स. १९७२ साली वाराणसी येथे झालेल्या भारतातल्या राष्ट्रीय कुस्ती स्पर्धेत त्यांनी *नेत्रपाल* नावाच्या दिल्लीच्या कुस्तीगिराला हरवत *रुस्तम-ए-हिंद* किताब पटकावला. इ.स. १९७७ साली बेळगाव येथे झालेल्या मैदानी कुस्तीच्या मुकाबल्यात त्यांनी दिल्लीच्या बिर्ला आखाड्याच्या सतपाल मल्लास हरवण्याचे आव्हान जिंकले.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:मराठी कुस्तीगीर
वर्ग:श्री शिवछत्रपती जीवनगौरव पुरस्कार विजेते
वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू
वर्ग:ध्यानचंद पुरस्कार विजेते
मिलॉर्ड

याचा अर्थ महोदय किंवा महाशय असा होतो. हा शब्द न्यायालयात कामकाज चालू असताना न्यायाधीशांना उद्देशून आदरार्थी वापरला जातो. इतर ठिकाणी हा शब्द वापरला जात नाही.
शृंगाररस

**शृंगार** हा शब्दाच्या रसाचा एक प्रकार आहे.
ह्या रसात प्रामुख्याने स्त्री व पुरुष यांच्या एकमेकांबद्दल वाटणा-या प्रेमाचा व आकर्षणाचा उल्लेख केलेला असतो. ह्या रसातून वैयक्तिक भावना जागृत होउन शृंगाररस निर्माण होतो.
कोळी (निःसंदिग्धीकरण)

**कोळी** या शब्दाशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत.
*कोळी किटकवर्गीय प्राणी.
*कोळी (बलुतेदार) बारा बलुतेदारांपैकी एक जमात.
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
सुतार (निःसंदिग्धीकरण)

* सुतार (बलुतेदार)
* सुतार (पक्षी)
* सुतारकाम 

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
कोळी (बलुतेदार)

कोळयाचे मुख्य काम म्हणजे कुणब्याच्या घरी पखालीने पाणी भरणे व त्याच्या घरी भांडी घासणे ही होती.
वर्ग:बलुतेदार
धोबी

परीट (किंवा धोबी) हा बारा बलुतेदारांपैकी एक आहे. एकूण बलुतेदारांमध्ये हा दुसऱ्या क्रमांकाच्या बलुतेदारांत गणला जातो. ह्यांचा धर्म हिंदू असून ह्या समाजात खंडोबा, मरीआई, येडाबाई, भवानी देवी, भैरोबा, म्हसोबा या दैवतांची पूजा मोठ्या प्रमाणात होते. परीट हा एक मेहनती बलुतेदार आहे. त्याला वर्षभर काम असायचे. परीट समाज हा आक्रमक क्षत्रिय लढवय्या व रांगडा समाज आहे. हिंदू वर्णव्यवस्थेत यांना खालच मानले जात असे . कुस्ती खेळण्यात हा समाज पटाईत होता.  धोबीपछाड हा डाव परिटानीच शोधला आहे. घरोघरीचे कपडे गोळा करून त्यांवर बिब्याच्या तेलाने खुणा करून आणि ते धुऊन, इस्त्री करून घरोघर पोचवणे हे परटाचे काम. विशेषतः कुणब्यांच्या व गावातील इतर लोकांचे घरी, लग्नाच्या वा सोयरसुतकाच्या वेळी कपडे धुण्याचे व कपड्यांना इस्तरी करण्याचे काम परीट करीत असे. यासोबतच लग्नात नवरा-नवरीच्या डोक्यावर चांदवा(चादरी) धरणे, विहिणींसमोर पायघड्या टाकणे ही कामेसुद्धा परटाकडे होती .
परीट (निःसंदिग्धीकरण)

**परीट** या शब्दाशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत.
*परीट (पक्षी) पक्षी.
*परीट बलुतेदार.

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
बुरहानुद्दीन रब्बानी

इवलेसे
**बुरहानुद्दीन रब्बानी** (; १९४० - २० सप्टेंबर २०११) हे अफगाणिस्तान देशाचे माजी राष्ट्राध्यक्ष होते. रब्बानींनी २८ जून १९९२ ते २७ सप्तेंबर १९९६ दरम्यान देशाचे राष्ट्राध्यक्षपद सांभाळले. १९९६ मधील तालिबानच्या अफगाणिस्तान अतिक्रमणानंतर रब्बानी पुढील ५ वर्षे ते अफगाणिस्तानच्या बंडखोर गट उत्तरी आघाडीचे अध्यक्ष होते. २००१ साली अमेरिकेने तालिबानला अफङाणिस्तानातून हुसकावून लावले व पुन्हा लोकशाहीवादी सरकार स्थापन केले. ह्या दरम्यान रब्बानी १ महिन्याकरिता पुन्हा अफङाणिस्तानचे राष्ट्राध्यक्ष होते ज्यानंतर त्यांनी कार्यभाग हमीद करझाईंकडे सोपावला.

२० सप्टेंबर २०११ रोजी तालिबानच्या एका आत्मघातकी पथकाने रब्बानी ह्यांच्या घरात बॉंब उडवून रबान्नींची हत्या केली.

वर्ग:अफगाणिस्तानचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सुतार (बलुतेदार)

शेतक-याला आवश्यक असणारी अवजारे बनविणे व दुरुस्ती करण्याचे काम **सुतार** या बलुतेदाराकडे असे. शेतीसाठी आवश्यक असणारे नांगर,पाभर, तिफण, वखर, बैलगाडी इत्यादी अवजारे सुतार बनवित असे.महाराष्ट्राच्या अनेक ग्रामीण भागात याला 'वाढई' असेही संबोधण्यात येते.

दारे, चौकटी, खिडक्या, तक्तपोस, लाकडी पलंग, दिवाण, लाकडी बांधणी असलेल्या घरांचे लाकडी स्तंभ, तुळया, छताची आखणी व लाकडाचे कोरीव कामांनी त्याचे सुशोभनही सुतारच करीत असे.

## सुतारकामासाठी लागणारी पारंपारिक हत्यारे/अवजारे
* पटाशी - वेगवेगळ्या आकाराच्या पटाश्या, ज्याचा उपयोग लाकडास खाच पाडण्यास होतो. 
* रंधा - लाकूड गुळगुळीत करण्यासाठी व त्याचा पृष्ठभाग समतल करण्यासाठी
* वासला - एक कुऱ्हाडीसारखे अवजार, अनावश्यक जास्तीचा भाग त्वरेने काढण्यासाठी.ढोबळकामासाठी.
* आरी - लाकडाची कापणी करण्यासाठी
* गिरमीट - लाकडास छिद्र पाडण्यासाठी
* पेचकस - पिळाचे खिळे अथवा पेचाचे खिळे कसण्यासाठी
* गुण्या - काटकोन मोजण्यासाठी
* मोजपट्टी - लांबी रुंदी, इत्यादी मोजमाप करण्यासाठी
* [[]]
* [[]]

वर्ग:बलुतेदार
भगत

महाराष्ट्रात परंपरेने लोककथागीते गाणा-यांना भगत असे म्हणले जाते. निरनिराळ्या भगतांचे निरनिराळे वर्ग आहेत.
***पोतराज** - लक्ष्मीबाई किंवा मरी आाईचे भगत.
***वासुदेव** - कृष्णाचे भगत.
***गोंधळी** - अंबाबाई भगत.
***भराडी** - भैरवाचे भगत.
***जोगती** - देवीचे भगत.
***वाघे** - खंडोबाचे भगत.

वर्ग:मराठी लोकसंस्कृतीचे उपासक
M

**M** (मराठी उच्चार-'एम') हे लॅटिन वर्णमालेमधील अक्षर आहे.

वर्ग:लॅटिन वर्णमाला
N

**N** (उच्चार: **एन**) हे लॅटिन वर्णमालेमधील अक्षर आहे.

वर्ग:लॅटिन वर्णमाला
संकेतस्थळ रंग

"'संकेतस्थळ रंग"' हे आंतरजाळामधील पाने तयार करताना वापरले जाणारे काही रंग आहेत. यांचे वैशिष्ट्य म्हणजे हे रंग "हेक्साडेसिमल"पद्धतीमधे कसे दर्शवायचे, हे ठरवलेले आहे, जेणेकरून विविध "प्लॅटफॉर्मस्"वर एकच संकेत वापरून रंग वापरता येतील. हेक्साडेसिमल रंगसंकेत "'हॅश'"ने (#) सुरू होतो.

आंतरजाळामधील पानांवर रंग दर्शवण्यासाठी खालील पद्धती उपलब्ध आहेत - 
# हेक्साडेसिमल - या पद्धतीत "#"ने रंगसंकेताची सुरुवात होते, आणि त्यानंतरचे प्रत्येक २ आकडे अनुक्रमे लाल, हिरवा, आणि निळा या रंगांचे प्रमाण दाखवतात. उदा. #FF0000. हे उदाहरण "'लाल"' रंग दर्शवते. अधिक माहितीसाठी हेक्साडेसिमल अंकपद्धती पहा.
# नावाद्वारे - नेहेमी वापरण्यात असणारे काही रंग त्यांच्या इंग्रजी नावानेदेखील संबोधता येतात. उदा. लाल रंगासाठी **RED** हे नाव वापरता येते.

Web colors have an unambiguous colorimetric definition, sRGB, which relates the chromaticities of a particular phosphor set, a given transfer curve, adaptive whitepoint, and viewing conditions. These have been chosen to be similar to many real-world monitors and viewing conditions, so that even without color management rendering is fairly close to the specified values. However, user agents vary in the fidelity with which they represent the specified colors. More advanced user agents use color management to provide better color fidelity; this is particularly important for Web-to-print applications.

## हेक्स त्रिकुट
:बाईट १: लाल (color type red)
:बाईट २: हिरवा (color type green)
:बाईट ३: निळा value (color type blue)

या पद्धतीद्वारे एकूण २५६ × २५६ × २५६ = १,६७,७७,२१६ रंग दर्शवता येतात.

## एच.टी.एम.एल. (HTML) रंग नावे
HTML 4.01 नुसार खालील १६ रंगांसाठी नावे देण्यात आलेली आहेत.

## X11  रंग नावे
|

|

|}

## Web-safe colors
### रंगतक्ता
खाली दिलेला तक्ता हेक्साडेसिमल पद्धतीने दर्शवता येणाऱ्या रंगांपैकी काही रंगांची झलक दाखवतो. खालील तक्त्यामधे #609 म्हणजे प्रत्यक्षातील #660099 होत.

## संदर्भ
## बाह्यदुवे
* 4,096 Web-Safe Colors 
* CSS2.1 Color Specification
* Sortable Table of X11 Colors 
* X11/browser colors, with closest web-safe equivalents 
* Color hex codes with rgb chart graph

वर्ग:रंग
सैरंध्री (केरळ)

**सैरंध्री** भारताच्या केरळ राज्यातील छोटे गाव आहे. सायलेंट व्हॅली राष्ट्रीय उद्यानाच्या कडेस असलेल्या या गावाजवळ १९५८मध्ये जलविद्युतनिर्मितीकरता धरण बांधण्याचा प्रस्ताव होता. १९८४मध्ये हा प्रस्ताव बारगळला.

वर्ग:केरळमधील शहरे
जीसॅट-१२

**जीसॅट-१२** हा भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था इस्रोने अवकाशात सोडलेला एक कृत्रिम उपग्रह आहे.

## विवरण 
* उपग्रह-जीसॅट-१२
* अवकाशात प्रक्षेपण- १ मार्च २००७
* प्रक्षेपक यान - पीएसएलव्ही सी१७
* प्रक्षेपक स्थान - सतीश धवन अंतराळ केंद्र
* काम बंद दिनांक -
* वजन - ३०२५किलो
* आकार - १..४८५× १.४८० × १.४४६ मीटर
* ऊर्जा - ५८५९ वॅट्
* उपग्रहावरील यंत्रे - १२ सी बँड ट्रांसपॉंडर,
* उपग्रह कक्षा - भूस्थिर ८३रेखांश पूर्व
* कार्यकाळ - ८ वर्षे
* उद्देश - दळणवळण, उपग्रह प्रसारण, हवामानशास्त्र

भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था, इस्रो

वर्ग:भारतीय अंतराळ संशोधन
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय उपग्रह
S

'**S** (उच्चार: **एस**) हे लॅटीन वर्णमालेमधील अक्षर आहे.

वर्ग:लॅटिन वर्णमाला
R

**R** (उच्चार: **आर**) हे लॅटिन वर्णमालेमधील अक्षर आहे. या अक्षराचा उच्चार अनेक भाषांमध्ये *र* या वर्णासाठी केला जातो.

वर्ग:लॅटिन वर्णमाला
डफ

* डफ हे एक तालवाद्य आहे.
लोकसंगीतात साथीसाठी याचा वापर करतात. या वाद्यात लाकडी किंवा धातूपासून बनवलेल्या वर्तुळाकार पट्टीवर चामडे ताणून बसवलेले असते. एका हातात धरून दुसऱ्या हाताच्या बोटांनी आणि पंजाने चामड्यावर हळूवार आघात करून हे वाद्य वाजविले जाते. हे मुख्यत्वे, पोवाडे गाणाऱ्या शाहिरांचे वाद्य आहे. पथनाट्यातही डफचा वापर आवडीने करतात. 

वर्ग:वाद्ये
कातारिना स्रेबोत्निक

right|250 px|thumb|
**कातारिना स्रेबोत्निक** (;  मार्च १२, १९८१, स्लोव्हेन्य ग्रादेक) ही एक स्लोव्हेनियन टेनिसपटू आहे. स्रेबोत्निकने आजवर एक (२०११) महिला दुहेरी तसेच पाच मिश्र दुहेरी ग्रँड स्लॅम स्पर्धा जिंकल्या आहेत. महिला एकेरीच्या ४ स्पर्धा जिंकणारी स्रेबोत्निक अनेक वर्षे जागतिक क्रमवारीमध्ये पहिल्या ३० महिलांमध्ये होती.

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:स्लोव्हेनियाच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
विमेन्स टेनिस असोसिएशन

**विमेन्स टेनिस असोसिएशन** अथवा *डब्ल्यूटीए* () ही व्यावसायिक महिला टेनिसपटूंची एक संघटना आहे. डब्ल्यूटीएची स्थापना बिली जीन किंगने १९७३ साली केली. एटीपी (व्यावसायिक पुरुष टेनिसपटूंची संघटना) प्रमाणे डब्ल्यूटीए सर्व महिला टेनिस स्पर्धांचे आयोजन करते. डब्ल्यूटीएचे मुख्यालय अमेरिकेच्या सेंट पीटर्सबर्ग शहरात असून युरोपातील  लंडन तर आशियातील बीजिंग येथे मुख्य कार्यालये आहेत.

## क्रमवारी
एटीपीप्रमाणे डब्ल्यूटीए देखील महिलांची जागतिक क्रमवारी निर्माण करते.

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
* अधिकृत संकेतस्थळ
* डब्ल्यूटीए स्पर्धा कार्यक्रम

वर्ग:टेनिस
एरियन-४

right|250px|thumb|एरियन४ चे ४२वे उड़्डाणाच्यावेळी हलवताना
एरियन-४ हा एक उपग्रह प्रक्षेपण प्रणाली आहे. ह्या उपग्रह प्रक्षेपण प्रणाली द्वारे ११३ सफल उडडाणे केलेली आहेत. याचे पहिले उड्डाण १५ जून १९८८ला झाले. याचे उड़्डाण फ्रेंच गयाना मधुन केले गेले होते. हे १५ फेब्रुवारी २००३ पर्यंत उड़्डाणा मदत केले होते. याची मालकी "एरियनस्पेस" या कंपनी कडे होती.

वर्ग:अंतराळयाने
हंग्रियलिझम

**हंग्रियलिझम** (रोमन लिपी: *Hungryalism*) ही बांग्ला भाषेतील एक साहित्यिक चळवळ आहे. मलय रायचौधुरी याने इ.स. १९६१ च्या सुमारास ही चळवळ आरंभली.

## हंग्रियलिझम चळवळीतील प्रमुख साहित्यिक 
* मलय रायचौधुरी
* शक्ति चट्टोपाध्याय
* समीर रायचौधुरी
* देबी राय
* सुबिमल बसाक
* उतपलकुमार बसु
* विनय मजुमदार
* त्रिदिब मित्रा
* अनिल करनजई
* बासुदेब दाशगुप्त
* फालगुनि राय
* प्रदीप चौधुरी
* सन्दीपन चट्टोपाध्याय
* सुभाष घोष
* शैलेश्वर घोष
* रबीन्द्र गुहा

## अधिक वाचन 
* 
* 
* 
* 

## बाह्य दुवे 
* 
* 
* 
* 

वर्ग:बंगाली साहित्य
ओरछा

**ओरछा** हे ऐतिहासिक शहर भारताच्या मध्य प्रदेश राज्यातील बेतवा या नदीच्या किनारी आहे. ते झाशीपासून सुमारे १५ किलोमीटर दूर आहे. येथे १६ च्या शतकाचे दरम्यान एक किल्ला बांधण्यात आला आहे. त्याची बांधणी मुघल शैलीतील आहे. या किल्ल्यास अनेक मनोरे असून त्यात राजमहाल, जहॉंगीर महाल व राय प्रवीण महाल अशा नावाचे तीन महालही आहेत. त्यातील राय प्रवीण महालात दगडावर केलेले नक्षीकामही आहे.

वर्ग:मध्य प्रदेशमधील शहरे
गोल खो-खो

**गोल खो-खो** हा एक महाराष्ट्र व भारतातील अन्य राज्यांमध्ये प्रचलित असलेला एक मैदानी खेळ आहे.

## क्रीडांगण 
३.२५ – ३.६५ – ६.७० मीटर (वर्तुळ)

## खेळाचे स्वरूप व नियम 
दोन्ही संघाचे प्रत्येकी १२ खेळाडू असतात - यांपैकी ९ खेळाडू प्रत्यक्ष सामन्यात उतरवले जातात, तर ३ खेळाडू राखीव असतात. 

याच्या सामन्यात प्रत्येकी ५ मिनिटांचे २ डाव असतात. प्रत्येक संघावर दोन वेळा पाठलाग दोन वेळा पळती करायची पाळी येते. नाणेफेक जिंकणारा संघ पळती किंवा पाठलाग घेतो.  पळती आलेल्या संघातील पळणारा खेळाडू आपल्याच संघातल्या अन्य खेळाडूच्या पाठीला पाठीकडून हात लावून खो देतो. खो मिळालेल्या खेळाडूस आपले तोंड ज्या दिशेने (आत/बाहेर) आहे, त्याच दिशेने पळावे लागते. पाठलाग करणाऱ्या संघाच्या खेळाडूने बाहेरच्या वर्तुळात धावणाऱ्या पळतीवरच्या संघाच्या खेळाडूस स्पर्श केल्यास पळतीवरचा तो विवक्षित खेळाडू बाद धरला जातो व त्यास मैदान सोडावे लागते. पळतीवरच्या संघाचा प्रत्येक बाद होणाऱ्या खेळाडूगणिक पाठलागावरच्या संघास १ गुण दिला जातो. निर्धारित वेळेत सर्वाधिक गुण मिळविणारा संघ सामन्यात विजयी ठरतो.

वर्ग:खेळ
वर्ग:भारतीय मैदानी खेळ
फियाट

**फियाट** (इटालियन:Fabbrica Italiana Automobili Torino) ही इटलीमधील कारउत्पादक कंपनी आहे. कारांशिवाय ही कंपनी वित्तीय आणि औद्योगिक धंद्यातही सक्रिय आहे. पूर्वी या कंपनीने लष्करी वाहने, घोडागाड्या, विमाने आणि रेल्वे इंजिनांचे उत्पादनही केले होते.

याचे मुख्यालय इटलीतील प्यिमॉंत भागात असलेल्या तोरिनो शहरात आहे. या कंपनीची स्थापना इ.स. १८९९मध्ये जियोव्हानी ॲग्नेलीसहित इतर काही गुंतवणूकदारांनी केली. २००९मध्ये फियाट जगातील नवव्या क्रमांकाची कारउत्पादक कंपनी होती.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इटलीमधील कंपन्या
*
वर्ग:वाहन उत्पादक कंपन्या
नवाब

**नवाब** ही स्वातंत्र्यपूर्व भारतातील स्थानिक शासकांना सार्वभौम शासकाने दिलेली पदवी होती. ही पदवी सहसा मुसलमान शासकांना दिली जायची तर हिंदू शासकांना *राजा* किंवा *महाराजा* ही पदवी दिली जायची.

वर्ग:भारताचा इतिहास
लंगडी

लंगडी हा एक भारतीय मैदानी खेळ आहे.<
*क्रिडांगण
:लांबी- १२.१९ मीटर, रूंदी- १२.१९ मीटर, कर्ण- १७.२४ मीटर
*खेळाडू
:दोन संघाचे प्रत्येकी १२ खेळाडू असतात.
:खेळणारे ९ राखीव ३ खेळाडू असतात.
*वेळ
:प्रत्येकी ५ ते ७ मिनीटांचे ४ डाव.
:दोन वेळा लंगडी व पळती.
*नियम
:*लंगडी घालणाराने खेळणारास(पळणारा) बाद केल्यास लंगडी घालणारा संघास १ गुण दिला जातो.
:*फक्त हातानेच गडी बाद करावा लागतो.
:*लंगडी घालणाराचा हात अथवा वर धरलेला पाय जमिनीस टेकल्यास लंगडी घालणारा बाद.
:*बाद झालेला लंगडी घालणारा खेळाडू मैदानाबाहेर गेल्याशिवाय पुढच्या खेळाडूने प्रवेश करु नये.
:*पळतीचे सर्व गडी बाद झाले तरी वेळ शिल्लक असेल तर पुन्हा बाद झाल्याच्या क्रमाने पळतीचे खेळाडू पळतील.
:*धावणाराला लंगडी घालणाराने स्पर्श केला तसेच धावणारा मैदानाबाहेर गेला तर तो बाद होतो.
:*जास्त गुण मिळविणारा संघ विजयी.
वर्ग:खेळ
वर्ग:भारतीय मैदानी खेळ
लगोऱ्या

**लगोरी** हा एक महाराष्ट्र व  अन्य राज्यांमध्ये प्रचलित असलेला एक पारंपारिक  खेळ  आहे. लगोऱ्या, चेंडू एवढेच साहित्य, साधे सोपे नियम व छोटेसे मैदान हे या खेळाचे वैशिष्ट्य आहे .

## खेळाचे स्वरूप व नियम 
७ वा ११ खेळाडूंचे असे दोन संघ असतात.   

या खेळात वापरल्या जाणाऱ्या चपट्या लाकडी गोल ठोकळ्यांना लगोरी म्हणतात. पूर्वी ही लगोरी फरशीच्या व विटांच्या तुकड्याची असे. प्रत्येक संघातील एक एक खेळाडू लगोरी फोडण्यासाठी येतो. त्यास नेमक्षेत्रातून म्हणजेच क्रीडांगणाच्या मध्यरेषेपासून ४.५७ मीटर(१५ फूट) ते ९.१४ मीटर(३० फूट) अंतरावर १.८२ मीटर(६ फूट) लांबीची समांतर नेमरेषा आखतात. या रेषेभोवतीचा काटकोन चौकोन म्हणजे नेमक्षेत्र होय. लगोरी फोडण्यासाठी तीन वेळा चेंडू मारण्याची संधी मिळते. लगोरी फोडण्यासाठी फेकलेला चेंडू अडविण्यासाठी वा झेलण्यासाठी रचलेल्या लगोरीच्या मागे विरुद्ध संघाचा एक प्रमुख क्षेत्ररक्षक व इतर दहा क्षेत्ररक्षक आखलेल्या मोठ्या वर्तुळात लगोरी रचणाऱ्या खेळाडूंचा विचार करून उभे केलेले असतात. लगोरी फोडणारा लगोरी फोडतानाही बाद हाऊ शकतो. तो लगोरी फोडण्याचा प्रयत्न करीत असता त्याचा जमिनीवर टप्पा पडून उडालेला चेंडू जर लगोरीमागील किंवा शेजारील क्षेत्ररक्षकाने वरचेवर झेलला तर तो बाद होतो. लगोरी मारणाराने लगोरी फोडली की उडालेला वा पडलेला चेंडू लगोरी रचणाऱ्या खेळाडूंपैकी एकानेच एकदाच पायाने लाथाडायला परवानगी असते. ज्यांनी लगोरी फोडली हे त्याच संघातील खेळाडूंनी लगोऱ्या एकावर एक रचणे महत्त्वाचे असते. क्षेत्ररक्षकांचे अशा वेळी काम असते, लगोरी लावणाकाला चेंडूरणे. असा चेंडू एकाला जरी लागला तरी सर्व संघ बाद होतो. मात्र क्षेत्ररक्षकांकडून चेंडू न लागता जर लगोरी रचली तर त्या संघास एक गुण मिळतो. एखाद्या खेळाडूस चेंडू लागून तो संघ जर बाद झाला तर दुसरा संघ खेळण्यास येतो. प्रत्येक संघाच्या सर्व खेळाडू

लगोऱ्याच्या सामन्यात प्रत्येक डावास ८ मिनिटे वेळ असतो. प्रक बाजूचे दोन डाव खेळवले जातात. खेणा पक्षास लगोरी पाडण्याबद्दल प्रत्येक वेळी २५ गुण मिळतात. लगोरी रचण्याबद्दल प्रत्येक लगोरीस ५ गुण असतात. मारणाऱ्या पक्षास गड मारण्याबद्दल प्रत्येक गडयास  गुण मिळतात. ८ मिनिटांच्या आंत विरुद्ध बाजूचे सर्व गडी मारून डाव पुरा केल्यास राहिलेल्या प्रत्येक मिनिटास ५ गुण मिळतात. यमांचे उघन केल्यास प्रत्येक नियघनाबद्दल ५ गुण कमी करतात. सामान्यासाठी क पंच व क हिशेबनीस असतो. पंच डाव चालू असताना गडी मेद्दल किंवा निमांचे उघन झालचा व इतर तक्रारींचा निकाल देतात.

वर्ग:भारतीय मैदानी खेळ
जीएसएलव्ही

right|150px|thumb|जीएसएलव्ही
भूस्थिर उपग्रह प्रक्षेपण यान (Geosynchronous Satellite Launch Vehicle) हे भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थचे भूस्थिर उपग्रह प्रक्षेपण यान आहे.
## भारताच्या प्रक्षेपण यानांचा आलेख
खालील सारणीत भारताच्या प्रक्षेपण यानांचा आलेख आहे:

## संदर्भ
वर्ग:खगोलशास्त्र
धुमाळवाडी

धुमाळवाडी हे गाव भारताच्या अहमदनगर जिल्ह्यामधील अकोले तालुक्यातील ऐतिहासिक वारसा असलेले एक गाव आहे. स्वातंत्र्यसंग्रामात येथील ग्रामस्थांचे मोठे योगदान होते. धुमाळवाडी हे गाव ग्राम-स्वच्छता-अभियानासाठी वाखाणले गेले आहे.

वर्ग:अकोले तालुक्यातील गावे
वर्ग:अहिल्यानगर जिल्हा
श्रीनिवास जोशी

**श्रीनिवास जोशी** हिंदुस्तानी शास्त्रीय गायक आहेत. दिवंगत शास्त्रीय गायक पं भीमसेन जोशी यांचे हे पुत्र आहेत.

आर्य संगीत प्रसारक मंडळाचे कार्याध्यक्ष श्रीनिवास जोशी आहेत. 

वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:मराठी संगीतकार
वर्ग:हिंदुस्तानी गायक
पितृपक्ष

## प्रस्तावना
**पितृपक्ष** म्हणजे भाद्रपद महिन्याचा कृष्ण पक्ष होय.  (मध्य प्रदेश आदी पौर्णिमान्त महिने पाळणाऱ्या प्रदेशांत हा आश्विन महिन्यातील पहिला पंधरवडा असतो.)  हा  भाद्रपद महिन्यातला  कृष्ण पक्ष असतो.  यास 'महालय' असेही नाव आहे. आपल्या नातेवाइकाचा मृत्यू ज्या तिथीस झाला असेल, त्या नातेवाइकाचे श्राद्ध, पितृपक्षातील त्याच तिथीस करण्याची हिंदू परंपरा आहे. या निमित्ताने आपल्या दिवंगत पूर्वजांचे स्मरण केले जाते. या श्राद्धविधीत आपल्या गोत्रातील ज्ञात-अज्ञात अशा सर्वांचे पिंडरूपाने पूजन केले जाते. भाद्रपद पौर्णिमेपासून  अमावास्येपर्यंत रोज महालय श्राद्ध करावे असे शास्त्रवचन आहे. पण ते शक्य नसल्यास ज्या तिथीला आपला पिता मृत झाला असेल, त्या दिवशी या पक्षात  सर्व पितरांच्या उद्देशाने महालय श्राद्ध करण्याचा परिपाठ आहे. 

पितृपक्षात आपल्या दिवंगत पूर्वजांचे स्मरण करणे विहित असल्याने अन्य शुभ कार्ये वा उत्सव या काळात न करणयाचा संकेत हिंदू धर्मशास्त्रात रूढ आहे.

## महत्त्व
पितरांविषयी आदर बाळगणे,त्यांच्या नावे दानधर्म करणे व त्यांना संतोष होईल अशी कृत्ये करणे हे वंशजांचे कर्तव्य आहे असे धर्मशास्त्र सांगते.देवपितृकार्याभ्यां न प्रमदितव्यम् । देव आणि पितर यांच्या कार्यात हेळसांड करू नये असा उपनिषदांचा आदेश आहे.

## विधीचे स्वरूप
महालय श्राद्धात कुटुंबातील दिवंगत व्यक्तींचे पिंडरूपाने स्मरण –पूजन करण्याची परंपरा आहे.  यामध्ये दिवंगत आई, वडील, आजी, आजोबा, पणजी, पणजोबा, सावत्र नातेवाईक, भाऊ-बहीण, काका-काकू, मामा-मामी, मावशी, आत्या, सासू-सासरे, व्याही, विहीण व अन्य नातेवाईक या सर्वाना उद्देशून पिंडदान करतात.  आपण विविध गुरूंकडून आयुष्यभर काहीना काही शिकत असतो, आणि काही लोकांना आपण शिकवत असतो. त्यामुळे या निमित्ताने निधन पावलेले आपले  गुरू आणि शिष्य त्यांचेही आपण स्मरण करतो. आपले हितचिंतक, स्नेही, अन्य आप्त, आपल्या घरी मदतनीस म्हणून राहिलेल्या व्यक्ती, आपल्या घरातील पाळीव प्राणी हे दिवंगत असतील तर त्यांचेही यात स्मरण होते. याखेरीज जगाच्या पाठीवर दिवंगत असलेल्या आपल्या ओळखीच्या एवढेच नव्हे तर, अनोळखी असलेल्या दिवंगत व्यक्तीना उद्देशूनही हे श्राद्ध करतात. जे कोणी जिवंत असतील ते वगळून इतरांच्या नावाचा उल्लेख करतात.

पूर्व, पश्चिम, दक्षिण,  उत्तर या चार दिशांना चार धर्मपिंडे देण्याची पद्धत या [श्राद्धात}} विशेषकरून आहे. चार दिशांना मृत झालेल्या ज्ञात-अज्ञात जीवांसाठी यजमान हे पिंडदान करतात.

## अविधवा नवमी
भाद्रपद वद्य नवमीला अविधवा नवमी म्हणतात. या दिवशी अहेवपणी (नवरा जिवंत असताना) मृत झालेल्या स्त्रीचे [श्राद्ध करण्याचा किंवा सवाष्णीला भोजन घालण्याचा प्रघात आहे. गुजरातेत या नवमीला डोशी नवमी म्हणात.

## सर्वपित्री अमावास्या
भाद्रपद अमावास्येला मातामह श्राद्ध (आईच्या वडिलांचे श्राद्ध) असतेच, पण या शिवाय, या दिवशी ज्यांचा मृत्युदिन नक्की माहित नाही त्या सर्वच पितरांचे श्राद्ध करण्याचाही प्रघात आहे.तसेच महालयातील विशिष्ट तिथींना करण्यात येणारे श्राद्ध कोणत्याही कारणाने किंवा अडचणीमुळे राहिले असेल तर ते या दिवशी करता येते. 
## हे ही पहा
भाद्रपद

पितर

## संदर्भ व नोंदी
वर्ग:हिंदू धर्म उपासना पद्धती‎
वर्ग:धार्मिक आचार
वर्ग:संस्कृती
वर्ग:हिंदू धर्म
एस. गोपालकृष्णन

**एस. गोपालकृष्णन** (क्रिस) यांचा जन्म इ.स. १९५६ मध्ये त्रिवेंद्रम येथे झाला. त्यांचे आजोबा शिक्षक होते.  त्यांचे हलाखीचे आयुष्य पाहून गोपालकृष्णन यांच्या वडिलांनी स्वतःची कारकुनाची नोकरी सोडून देऊन प्लंबरचा व्यवसाय पत्करला, आणि तो ते आयुष्यभर करत राहिले.  जरी हा व्यवसाय अत्यंत सामान्य समजला जात असला तरी त्यामुळे गोपालकृष्णन यांव्या मनात आपण उद्योजक व्हावे अशी मनीषा निर्माण झाली. मात्र,  त्यांच्या आईवडिलांची इच्छा गोपालकृष्णन यांनी डॉक्टर व्हावे अशी होती. परंतु त्यासाठीच्या प्रवेशपरीक्षेत आवश्यकतेपेक्षा केवळ दोन गुण कमी पडल्यामुळे गोपालकृष्णन यांची ही संधी हुकली. नंतर त्यांनी चेन्नईच्या इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेन्टमध्ये प्रवेश घेतला.  तिथून ते १९७७ मध्ये एम.एस्‌सी. झाले व नंतर त्यांनी १९७९ मध्ये संगणकशास्त्रात पदवी घेतली. एन्‌आर नारयणमूर्ती आणि गोपालकृष्णन यांच्यासह इतर पाच लोकांच्या गटाने इन्फॉसिस टेक्नॉलॉजी लिमिटेडची स्थापना केली. संस्थेत सुरुवातीला गोपालकृष्णन यांच्याकडे तंत्रज्ञानाचे आराखडे बनवणे, त्यांत सुधारणा करणे आणि त्यांची अंमलबजावणी करणे हे काम होते. त्याचबरोबर ग्राहकोपयोगी वस्तू निर्माण करणाऱ्या कारखानदारांना आपण संशोधन करून निर्माण केलेल्या नवीन तंत्रांचा परिचय करून देणे हेही काम होते.

१९८७ ते १९९४ या काळात गोपालकृष्णन अमेरिकेतल्या अटलांटा येथे इन्फॉसिस आणि  के‍एस्‌‍एस्‌ या दोघांच्या भागीदारीत चालणाया संस्थेचे व्हाइस प्रेसिडेन्ट होते. १९९४ मध्ये ते परत भारतात आले आणि इन्फोसिसचे उपमहाव्यवस्थापक झाले.२००७ मध्ये श्री. नारायणमूर्ती सेवानिवृत्त झाल्यावर, गोपालकृष्णन त्यांच्या जागेवर मुख्य कार्यकारी अधिकारी आणि सरव्यवस्थापक झाले.

फोर्ब्जने २०१० साली तयार केलेल्या सर्वात श्रीमंत लोकांच्या यादीत गोपालकृष्णन यांचा क्रमांक भारतात ४३ वा आणि जगात ७७३ वा होता. त्यांचा समावेश जगातल्या पहिल्या ५० कार्यक्षम अधिकाऱ्यांमध्ये झाला आहे. २१ ऑगस्ट २०११ रोजी गोपालकृष्णन इन्फॉसिसच्या सक्रिय पदावरून निवृत्त झाले.   हल्ली(२५-९-२०११) ते इन्फॉसिसच्या संचालकमंडळाचे कार्यकारी सह-अध्यक्ष आहेत.  याशिवाय ते जगभरातल्या आणि देशातल्या अनेक संस्थांमध्ये महत्त्वाच्या भूमिका निभावत असतात. अनेक जागतिक व्यावसायिक संस्थांमध्ये ते सल्लागर समित्यांचे सदस्य आहेत.

एस. गोपालकृष्णन (क्रिस) यांना जानेवारी २०११ मध्ये भारत सरकारने पद्मभूषण या नागरी सन्मानाने पुस्कृत केले.
बुद्ध एर फ्लाइट १०३

सप्टेंबर २५, इ.स. २०११ रोजी सकाळी बुद्ध एरवेझच्या  बीचक्राफ्ट १९००-डी प्रकारच्या विमानाला फ्लाइट क्रमांक बीएचए १०३ च्या दरम्यान अपघात झाला. विमान काठमांडूच्या त्रिभुवन आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरण्याच्या प्रयत्नात असताना कोटदंडा येथे **कोसळले**. त्यात १० भारतीयांसह एकूण १९ प्रवासी मृत्युमुखी पडले.  इतर ९ प्रवाशांपैकी २ अमेरिकन, एक जपानी व ६ नेपाळी प्रवासी होते.  यात चालकदलातील सर्व म्हणजे ३ही जणांचा मृत्यू झाला.

नेपाळच्या त्रिभुवन आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून उड्डाण घेतल्यानंतर, त्यातील पर्यटकांना माउंट एव्हरेस्ट दाखविल्यावर ते विमान काठमांडू येथे परतत असतांना हा अपघात झाला.  विमान कोटदंडाच्या पर्वतशिखरास धडकले असा प्राथमिक अंदाज आहे.

## विमान
बीचक्राफ्ट १९००-डी प्रकारच्या विमानास दोन इंजिने व पंखे असतात व त्याची क्षमता १९ असते. अपघातग्रस्त विमान १३ वर्षे जुने आणि ९एन-एईके या क्रमांकाचे होते.
## मृतांची नावे 
वर्ग:२०११ मधील विमान अपघात व दुर्घटना
वर्ग:नेपाळ
स्कॉटलंडचा पाचवा जेम्स

**जेम्स पाचवा** (एप्रिल १०, इ.स. १५१२ - डिसेंबर १४, इ.स. १५४२) हा सप्टेंबर ९, इ.स. १५१३ पासून मृत्युपर्यंत स्कॉटलंडचा राजा होता. याच्यानंतर त्याची सहा दिवसांची मुलगी मेरी क्वीन ऑफ स्कॉट्स स्कॉटलंडची राणी झाली.

जेम्स ०५
वर्ग:इ.स. १५१२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १५४२ मधील मृत्यू
नाशिक उपविभाग

हा नाशिक जिल्ह्यातील आठ उपविभागापैकी एक उपविभाग आहे.

## मुख्यालय 
चे मुख्यालय नाशिक येथे आहे. सध्याचे प्रांत अधिकारी डॉ. नीलेश सागर  आहेत

## तालुके 
या उपविभागात खालील तालुके आहेत.
* नाशिक 

वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील उपविभाग
कळवण उपविभाग

हा नाशिक जिल्ह्यातील चार उपविभागापैकी एक उपविभाग आहे.

## मुख्यालय 
चे मुख्यालय कळवण येथे आहे. सध्याचे कळवण प्रांत अधिकारी श्रीमती. प्रज्ञा बडे आहेत.

## तालुके 
या उपविभागात खालील तालुके आहेत.
* सुरगाणा 
* कळवण 

वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील उपविभाग
मालेगाव उपविभाग

हा नाशिक जिल्ह्यातील आठ उपविभागापैकी एक उपविभाग आहे.

## मुख्यालय 
चे मुख्यालय मालेगाव येथे आहे. सध्याचे मालेगाव प्रांत अधिकारी विजयानंद शर्मा आहेत.

## तालुके 
या उपविभागात खालील तालुके आहेत.
* मालेगाव 
* चांदवड 

वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील उपविभाग
प्रचिती म्हात्रे

**प्रचीती म्हात्रे ** (जन्मदिनांक अज्ञात - हयात) ही मराठी अभिनेत्री आहे.

## जीवन 
प्रचीती म्हात्रे हिचा जन्म महाराष्ट्रात ठाणे येथे झाला.  ई टीव्ही मराठी वाहिनीच्या 'श्रीमंत पेशवा बाजीराव मस्तानी' या मालिकेद्वारे प्रचीतीने आपल्या अभिनय कारकिर्दीची सुरुवात केली. गायक-अभिनेते नारायण श्रीपाद राजहंस, अर्थात *बालगंधर्व* यांच्या जीवनावर आधारलेल्या बालगंधर्व या चित्रपटाद्वारे तिने चित्रपटक्षेत्रात पदार्पण केले.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मराठी अभिनेत्री
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
लोंगडिंग जिल्हा

**लोंगडिंग जिल्हा** नुकतीच या नव्या जिल्ह्याची निर्मिती तिरप जिल्ह्यातून झाली आहे.या जिल्ह्यास म्यानमार व नागालँडच्या सीमा लागुनच आहेत. हा अरुणाचल प्रदेशातील सतरावा जिल्हा झाला आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र लोंगडिंग येथे आहे.

वर्ग:अरुणाचल प्रदेशमधील जिल्हे
वर्ग:लोंगडिंग जिल्हा
डॉज बॉल

400px|right|thumb|डॉजबॉल खेळताना खेळाडू
**डॉज बॉल** हा एक मैदानी खेळ आहे. या खेळात फूटबॉलचा चेंडू वापरला जातो.

## क्रीडांगण 
*३६० मीटर त्रिज्येचे वर्तुळ.

## खेळाचे स्वरूप व नियम 
दोन्ही संघाचे प्रत्येकी ११ खेळाडू असतात - यांपैकी ९ खेळाडू प्रत्यक्ष सामन्यात उतरवले जातात,  तर २ खेळाडू राखीव असतात.

डॉज बॉल सामन्यात प्रत्येकी ५ मिनिटांचे ४ डाव असतात. दोन डावांच्या मध्ये ५ मिनीटांची विश्रांती असते. नाणेफेक जिंकणारा संघ आक्रमण किंवा संरक्षण याची निवड करतो. आक्रमण करणारे खेळाडू वर्तुळाच्या कडेवर समान अंतरावर उभे असतात. संरक्षक संघातील ३ खेळाडू मैदानात येतात. खेळ सुरू झाल्याबरोबर आक्रमण करणारे खेळाडू संरक्षक खेळाडूस चेंडूने मारण्याचा प्रयत्न करतात. अशा प्रयत्नात चेंडू जमिनीस न लागता सरळ संरक्षक खेळाडूच्या गुडघ्याच्या वर लागल्यास संरक्षक खेळाडू बाद होतो.   ३-३ च्या गटाने संरक्षक खेळाडू खेळतात. प्रत्येक बाद खेळाडूमागे आक्रमक संघास १ गुण मिळतो. प्रत्येक संघ दोन वेळा आक्रमण व दोन वेळा संरक्षण करतो. सर्वाधिक गुण मिळविणारा संघ सामन्यात विजयी ठरतो.

वर्ग:खेळ
गोळाफेक

250px|right|thumb|गोळाफेक करताना खेळाडू
**गोळाफेक** हा एक वैयक्तिक खेळ आहे. 

## क्रीडांगण 
७ फूट व्यासाचे वर्तुळ असते. वर्तुळमध्याजवळ फेकीच्या दिशेने ४० अंशाll जाडीच्या व व्यासाची रेषा ५.५ सेंटीमीटर वर्तुळाच्या बाहेरून असते.

## साहित्य 
गोळा- लोखंडी किंवा पितळी असतो. 
:* पुरूषांसाठी- वजन- ७.२६ किलोग्रॅम, परिघ- ११० ते १३० मिलीमीटर.
:* स्त्रियांसाठी- वजन- ४ किलोग्रॅम, परिघ- ९५ ते ११० मिलीमीटर.

## खेळाचे स्वरूप व नियम 
या खेळात एकावेळी एकच खेळाडू असतो. स्पर्धेत ८ किंवा ८ पेक्षा कमी खेळाडू असतील तर प्रत्येकाला सहा प्रयत्न दिले जातात. मात्र स्पर्धक ८ पेक्षा जास्त असल्यास प्रत्येकाला तीन प्रयत्न दिले जाऊन ८ अंतिम स्पर्धक काढतात व त्यांना परत तीन प्रयत्न दिले जातात. जास्तीत जास्त अंतर गोळा ज्याने टाकला त्याप्रमाणे क्रमांक दिले जातात. प्रत्येक फेकीचे लगेच मोजमाप घेतले जाते. गोळा पडेल त्या वर्तुळाची कड ते फेकीच्या वर्तुळाची आतील कड असे अंतर मोजतात. स्पर्धकाने गोळा आपल्या गळपट्टीच्या हाडाजवळून फेकावा असा नियम आहे. तसा जर गोळा फेकला नाही तर स्पर्धक बाद ठरतो. गोळा फेकल्यावर तोल गेल्यास ती अयोग्य फेक मानली जाते. फेकीच्या अंतरावरून विजेते क्रमांक काढले जातात.

वर्ग:मैदानी खेळ
रिनो हवाई शर्यत अपघात

'''''' हा सप्टेंबर १६ इ.स. २०११ रोजी झालेला विमान अपघात आहे.

वर्ग:२०११ मधील विमान अपघात व दुर्घटना
वर्ग:रिनो (नेव्हाडा)
देबी राय

**देबी राय** (बंगाली: দেবী রায়) (ऑगस्ट ४, इ.स. १९४०; हावरा, बंगाल प्रांत, ब्रिटिश भारत - हयात) हे बंगाली भाषेतील एक कवी व समीक्षक होते. हंग्रियलिझम साहित्य-चळवळीतील साहित्यिकांपैकी ते एक होते. हे बंगाली भाषेतील आद्य दलित कवींपैकी एक आहेत.

## साहित्य
* उन्माद शहर
* कोलकाता ओ आमि
* साम्प्रतिक तिनजन
* देबी रायेर कवीता
* एइ सेइ तोमार देश
* पुतुल नाचेर गान
* भ्रुकुटिर विरुध्ये एका
* सर्वहारा तबु अहंकार
* भारतवर्षो तोमाय खुंजचे
* आगुनेर गान 
* २१शे फेब्रुयारि
* निर्वाचित कवीता

## बाह्य दुवे
* 
* 

वर्ग:बंगाली साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
फाल्गुनी राय

'''** (जून ७, इ.स. १९४५ - मे ३१, इ.स. १९८१) हे बंगाली भाषेतील एक कवी व लेखक होते. हंग्रियलिझम साहित्य-चळवळीतील साहित्यिकांपैकी ते एक होते.
## साहित्य 
* नष्टो आत्मार टेलिभिशन (इ.स. १९७३)

## बाह्य दुवे
*च्या कविता
*चे जीवन
*चे फेसबुक पेज
*ची पत्रे
*चे चित्र
*सम्पूर्ण **नष्टो आत्मार टेलिभिशन
*फाल्गुनि रायचा समीक्षा
*च्या कविता 
*चा लेख 

वर्ग:बंगाली साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील मृत्यू