open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
झारखंड संपर्क क्रांती एक्सप्रेस

250 px|इवलेसे|चा मार्ग
१२८२५/१२८२६ **झारखंड संपर्क क्रांती एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची एक जलद प्रवासी सेवा आहे. संपर्क क्रांती ह्या विशेष गाड्यांपैकी एक असलेली ही रेल्वे झारखंडमधील रांचीच्या रांची रेल्वे स्थानक ते दिल्लीमधील हजरत निजामुद्दीन स्थानकांदरम्यान आठवड्यातून दोनदा धावते. दक्षिण पूर्व रेल्वेद्वारे चालवल्या जाणाऱ्या झारखंड संपर्क क्रांती एक्सप्रेसला रांची ते दिल्ली दरम्यानचे १३०७ किमी अंतर पार करायला २१ तास १५ मिनिटे लागतात.

## तपशील
### वेळापत्रक
### मार्ग
*रांची
*मुरी
*बोकारो स्टील सिटी
*गोमोह
*हजारीबाग रोड
*कोडर्मा
*मुघलसराई
*कानपूर
*हजरत निजामुद्दीन

## बाह्य दुवे
*मार्ग व वेळापत्रक

वर्ग:संपर्क क्रांती एक्सप्रेस
वर्ग:झारखंडमधील रेल्वे वाहतूक
रायपूर जंक्शन रेल्वे स्थानक

**रायपूर रेल्वे स्थानक** हे छत्तीसगढ राज्याची राजधानी रायपूर शहरामधील प्रमुख रेल्वे स्थानक आहे. भारतीय रेल्वेच्या दक्षिण पूर्व मध्य रेल्वे क्षेत्राच्या रायपूर विभागाचे मुख्यालय येथेच असून येथून दररोज अनेक गाड्या सुटतात.

## येथे थांबा असलेल्या गाड्या
*राजधानी एक्सप्रेस
* आझाद हिंद एक्सप्रेस
* छत्तीसगढ एक्सप्रेस
* गीतांजली एक्सप्रेस
* छत्तीसगढ संपर्क क्रांती एक्सप्रेस

वर्ग:छत्तीसगढमधील रेल्वे स्थानके
रे
फ्रान्सचा आठवा लुई

**आठवा लुई** (५ सप्टेंबर, ११८७ - ८ नोव्हेंबर, १२२६) हा तेराव्या शतकातील फ्रान्सचा राजा होता. फिलिप पाचव्याचा मुलगा असलेल्या लुईने १२१४पासून लष्करी हालचालींमध्ये भाग घेउन अनेक लढाया जिंकल्या.

लुई ०८
वर्ग:इ.स. ११८७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १२२६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मधुलिका अग्रवाल

डॉ. **मधुलिका शशिभूषण अग्रवाल** या *वायू प्रदूषणाचा वनस्पतींवर परिणाम* या विषयावर संशोधन करणाऱ्या भारतीय शास्त्रज्ञ आहेत.

## पिकांवर होणारा प्रदूषणाचा परिणाम
अग्रवाल यांचे एम.एस्‌सी. पीएच्‌.डीचे शिक्षण बनारस हिंदू विद्यापीठातून झाले.जड धातूंमुळे शेतीवर आणि अन्नमालिकेवर होणारा परिणाम हाही त्यांच्या संशोधनाचा विषय आहे. ओझोन प्रदूषणामुळे गव्हासारख्या धान्यपदार्थाच्या निरनिराळ्या जातींच्या उत्पादनात होणारी घट मापून औद्योगिक क्षेत्राजवळ धान्याच्या कोणत्या जाती लावल्यास नुकसान कमी होईल याचा अंदाज त्यांनी बांधला.

## आंतरराष्ट्रीय मान्यता
पृथ्वीच्या तापमानात होणारी वाढ विचारात घेऊन डॉ. अग्रवाल यांचे *अति-नील ‘ब’ किरण आणि वाढीव कार्बन डायॉक्साइड यांचा महत्त्वाच्या धान्यांच्या निरनिराळ्या जातींवर होणारा परिणाम* या विषयातील संशोधन महत्त्वाचे ठरले असून त्याची आंतरराष्ट्रीय पातळीवर दाखल घेतली गेली आहे.

## अमेरिका-इंग्लंडमधील संशोधन
इ.स. १९८८मध्ये फुलब्राइट फेलोशिप मिळाल्यावर अग्रवाल यांनी अमेरिकेतील मेरीलॅंडमधील बेलॅटिव्हल अ‍ॅग्रिकल्चरल रिसर्च सेंटरमध्ये संशोधन केले. इंग्लंडमध्ये लॅंकेस्टर येथे रॉयल सोसायटी – इंडियन नॅशनल सायन्स अकादमी यांच्या संयुक्त विद्यमाने त्यांना फेलोशिप मिळाली (१९९४).

डॉ. अग्रवाल यांनी दिल्लीतील पर्यावरण मंत्रालय, विद्यापीठ अनुदान आयोग, विज्ञान आणि तंत्रज्ञान खाते, काउन्सिल ऑफ सायंटिफिक अँड इंडस्ट्रियल रिसर्च, आणि यू.के.- स्टॉकहोम एन्व्हायर्नमेंट इन्स्टिट्यूट (यॉर्क)चा इंटरनॅशनल डेव्हलपमेंट विभाग, यू.के. रिसर्च कौन्सिल (नॉर्वे) आदींनी पुरस्कृत केलेल्या प्रकल्पांवर संशोधन केले आहे.

२२० शोधनिबंध, २ पुस्तके (त्यातील एक मेरिकेतील लेव्हिस पब्लिकेशनकडून प्रसिद्ध) अग्रवालांच्या नावावर असून, संयुक्त राष्ट्र संघटनेच्या पर्यावरण कार्यक्रमाच्या एशियन ब्राऊन क्लाऊड या प्रकल्पात त्यांनी भाग घेतला होता.

मधुलिका शशिभूषण अग्रवाल यांनी ३६हून अधिक विद्यार्थ्यांना पीएच.डी.साठी मार्गदर्शन केले आहे.

## पुरस्कार
त्यांनी केलेल्या संशोधनामुळे मधुलिका अग्रवाल यांना अनेक राष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीय सन्मान/पुरस्कार प्राप्त झाले आहेत. त्यांपैकी काही हे :- 
* बी.एस्‌सी.मध्ये गुणवत्ता प्राप्त केल्याबद्दल राष्ट्रीय शिष्यवृत्ती
* एम.एस्‌सी. परीक्षेत पहिला क्रमांक आल्याबद्दल बनारस विद्यापीठाकडून सुवर्ण पदक
* UNESCO/ROSTASCA तरुण शास्त्रज्ञ पुरस्कार (१९८८)
* प्रोफेसर हिरालाल चक्रवर्ती यांच्या नावाचा Indian Science Congress Association पुरस्कार (१९९४)
* National Institute of Ecology (India)ची फेलोशिप (१९९६३). 
* विद्यापीठ अनुदान मंडळाकडून स्वामी प्रणवानंद सरस्वती यांच्या नावाचा पर्यावरण संशोधन पुरस्कार (१९९३)
* भारतीय वनस्पतीशास्त्र सोसायटीकडून डॉ.शील स्मृती व्याख्यानमालेमध्ये राष्ट्रीय विज्ञान अकादमी पुरस्कार (२०००)
* बंगलोरच्या राष्ट्रीय कृषीविज्ञान अकादमीची फेलोशिप (२००३)
* अलाहाबादच्या राष्ट्रीय विज्ञान अकादमीची फेलोशिप

## अधिक माहिती
* http://www.bhu.ac.in/science/botany/magrawal.php

वर्ग:भारतीय शास्त्रज्ञ
वर्ग:महिला शास्त्रज्ञ
वर्ग:भारतीय वनस्पतीशास्त्रज्ञ
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
फ्रांसचा तिसरा फिलिप

**फिलिप तिसरा** (३० एप्रिल, १२४५ - ५ ऑक्टोबर, १२८५) हा तेराव्या शतकातील फ्रांसचा राजा होता. हा लुई नवव्याचा मुलगा असून त्याच्या मृत्यूनंतर हा सत्तेवर आला. आपल्या कर्तबगार वडिलांच्या समोर याचा राज्यकाल फिका पडला.

फिलिप ०३
वर्ग:इ.स. १२४५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १२८५ मधील मृत्यू
फ्रान्सचा चौथा फिलिप

**फिलिप चौथा** (१२६८ - २९ नोव्हेंबर, १३१४) हा तेराव्या आणि चौदाव्या शतकातील फ्रांसचा राजा होता. हा तिसऱ्या फिलिप मुलगा असून त्याच्या मृत्यूनंतर हा सत्तेवर आला. याच्या राज्यकाला दरम्यान तूर दे नेस्लेचे लफडे बाहेर आले. यात फिलिपच्या तीन सुनांवर व्यभिचाराचा आरोप केला गेला. याचे पर्यवसान मृत्युदंड, तहहयात कैद आणि इतर शिक्षांमध्ये होउन याचा दूरगामी परिणाम फ्रांसच्या राजघराण्यातील स्त्रीयांवर झाला.

याच्यानंतर त्याची तीन मुले एकामागोमाग फ्रांसच्या राजेपदी आले.

फिलिप ०४
वर्ग:इ.स. १२६८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १३१४ मधील मृत्यू
अवध

250 px|इवलेसे|अवधचे भारतामधील स्थान
250 px|इवलेसे|अवधचा पहिला नवाब सादत अली खान पहिला
[250 px|इवलेसे|[लखनौमधील बडा इमामबाडा]]
**अवध** हा भारत देशाच्याउत्तर प्रदेश भागातील एक ऐतिहासिक प्रदेश व भूतपूर्व संस्थान आहे. १७२२ साली मुघल साम्राज्याच्या अस्त काळामध्ये स्थापन झालेल्या अवधची राजधानी फैजाबाद येथे होती व ती नंतर लखनौमध्ये हलवण्यात आली. सादत अली खान पहिला हा अवध प्रांताचा पहिला नवाब होता.

आजही उत्तर प्रदेशाच्या मोठ्या भागात अवधी संस्कृतीचे नमुने आढळतात. अवधी ही येथील एक प्रमुख भाषा आहे तसेच अवधी खाद्यपदार्थ भारतभर लोकप्रिय आहेत. उमराव जान हा हिंदी चित्रपट अवधी काळातील कथानकावर आधारित आहे.

वर्ग:उत्तर प्रदेशचा इतिहास
वर्ग:भारतातील संस्थाने
*
दामोदर नदी

**दामोदर** ही भारताच्या झारखंड व पश्चिम बंगाल राज्यांमधील एक प्रमुख नदी आहे. प्रामुख्याने छोटा नागपूर पठारामधून वाहणारी दामोदर ५९२ किमी लांबीची असून ती हुगळी नदीला मिळते. दामोदर नदीला बहुतेक दरवर्षी पूर येतो. पश्चिम बंगालच्या मैदानी भागात आलेल्या भीषण पूरांमुळे याला बंगालचे दुःख म्हणूनही ओळखले जाते.

  

वर्ग:पश्चिम बंगालमधील नद्या
वर्ग:झारखंडमधील नद्या
डॉ. राम मनोहर लोहिया अवध विद्यापीठ

250 px|इवलेसे|
**डॉ. राम मनोहर लोहिया अवध विद्यापीठ** हे उत्तर प्रदेशच्या फैजाबाद शहरातील एक विद्यापीठ आहे. १९७५ साली उत्तर प्रदेश सरकारने स्थापन केलेल्या ह्या विद्यापीठाला १९९३ मध्ये प्रसिद्ध भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक राममनोहर लोहिया ह्यांचे नाव देण्यात आले. अवध विद्यापीठ भारतामधील एक आघाडीचे शैक्षणिक केंद्र मानले जाते.

आजच्या घडीला ह्या विद्यापीठात अभियांत्रिकी, वाणिज्य, कला इत्यादी अनेक शाखांचे शिक्षण दिले जाते.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:उत्तर प्रदेशामधील विद्यापीठे
वर्ग:फैजाबाद
पोप जॉन बाविसावा

**पोप जॉन बाविसावा** (इ.स. १२४४:काहोर्स, फ्रांस - ४ डिसेंबर, इ.स. १३३४:अव्हिन्यॉं, प्रोव्हान्स, फ्रांस) हा चौदाव्या शतकातील पोप होता.

याचे मूळ नाव *जाक दुएझे* असे होते.

जॉन २२
जॉन ०५
वर्ग:इ.स. १२६४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १३३४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बडा इमामबाडा

250 px|इवलेसे|बडा इमामबाडा
**बडा इमामबाडा** (, हिंदी: बड़ा इमामबाड़ा) ही उत्तर प्रदेशच्या लखनौ शहरामधील एक ऐतिहासिक इमारत आहे. इ.स. १७८४ साली अवध संस्थानाचा नवाब असफ उद दौला ह्याने बडा इमामबाडाची निर्मिती केली. *इमामबाडा* हा शब्द शिया पंथामधे थडग्याचा उल्लेख करण्याकरिता वापरला जातो.

बडा इमामबाडा प्रासादामध्ये असफी मशीद, भुलभुलैया तसेच बावली इत्यादी वास्तूंचा समावेश होतो. बडा इमामबाडा हे लखनौमधील एक लोकप्रिय पर्यटनस्थळ आहे.

## बाह्य दुवे
* अधिक माहिती

वर्ग:लखनौ
वर्ग:अवध संस्थान
के.रं. शिरवाडकर

प्रा. **केशव रंगनाथ शिरवाडकर** (जन्म : इ.स. १९२६;  - २५ मार्च २०१८) हे साहित्यसमीक्षक होते. ते मराठीत वैचारिक लेखन करत. मराठी साहित्यिक वि.वा. शिरवाडकरांचे हे धाकटे बंधू होत. प्रा.के.रं. शिरवाडकर हे तत्त्वज्ञान विषयातले भारतीय शिक्षण क्षेत्रातील एक प्रख्यात नाव होते. त्यांनी आयुष्यभर प्राध्यापकी आणि संशोधन-लेखन केले. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठ आणि पुढे सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठात भाषा या विषयात त्यांनी अध्यापनाचे काम केले. त्यांच्या वाचन-लेखन-चिंतनाचे सार असलेले 'आपले विचारविश्व' हे पुस्तक वयाच्या ८४व्या वर्षी लिहिले. भारतीय विचारांच्या संदर्भात जगातील महत्त्वाच्या तत्त्वज्ञानाचे परिशीलन त्यांनी या ग्रंथात केले आहे.
प्रा.शिरवाडकर यांचे शिक्षण पुणे येथे झाले. ग.प्र. प्रधान आणि स्वामी रामानंद तीर्थ यांच्या सल्ल्यानुसार त्यांनी ग्रामीण भागात शिक्षणाचा प्रसार करण्याचे ठरवले.त्यानुसार त्यांनी नांदेड येथील पीपल्स कॉलेजच्या उभारणीत योगदान दिले.या महाविद्यालयात ते इंग्रजी विषयाचे प्राध्यापक म्हणून १९५० सालापासून अध्यापन करू लागले. नंतर ते तेथे १९५५ ते १९७३ या काळात प्राचार्य होते.  

## पुस्तके
* आपले विचारविश्व (तत्त्वज्ञानविषयक ग्रंथ)
* तो प्रवास सुंदर होता : कुसुमाग्रज वि.वा. शिरवाडकर - जीवन आणि साहित्य) (चरित्रग्रंथ)
* मर्ढेकरांची कविता : सांस्कृतिक समीक्षा 
* रंगविश्वातील रसयात्रा 
* विल्यम शेक्सपिअर - जीवन आणि साहित्य
* संस्कृती, समाज आणि साहित्य 
* सार गीतारहस्याचे 
* साहित्यातील विचारधारा

## सन्मान आणि पुरस्कार
* महाराष्ट्र साहित्य परिषदेने भरवलेल्या पहिल्या साहित्य समीक्षकांच्या संमेलनाचे अध्यक्षपद (२९-३० नोव्हेंबर, २०१२)
* महाराष्ट्र सरकारकडून तत्त्वज्ञान व मानसशास्त्रविषयावरील पुस्तकासाठीचा ना. गो. नांदापूरकर पुरस्कार (‘संस्कृती, समाज आणि साहित्य’ या पुस्तकाला)

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म
मराठी साहित्य रसिक मंडळ (चेंबूर)चे साहित्य संमेलन

मुंबईच्या **चेंबूर** या उपनगरात बहुधा दरवर्षी एकदिवसीय **मराठी साहित्य संमेलन** भरते. 

## तारखा आणि अध्यक्ष
* १०वे, २२-१-२०११ : दा.कृ. सोमण
* ११वे, ११-१-२०१३ : अशोक नायगावकर
* १२वे, १२-१-२०१४ : सुमेध वडावाला रिसबूड

चेंबूर
चंद्रशेखर आगाशे

**चंद्रशेखर गोविंद आगाशे** (जन्म: १४ फेब्रुवारी, १८८८ - ९ जून, १९५६) हे एक मराठी उद्योगपती होते. त्यांनी बृहन्महाराष्ट्र शुगर सिंडिकेट लिमिटेड या कंपनीची स्थापना केली. पुणे शहरात त्याच्या नावाचे चंद्रशेखर आगाशे कॉलेज ऑफ फिजिकल एज्युकेशन आणि त्यांच्या नावाचा चंद्रशेखर आगाशे रस्ता आहे.

चंद्रशेखरांच्या पश्चात त्यांची दोन मुले पंडितराव आगाशे आणि ज्ञानेश्वर आगाशे यांनी बृहन्महाराष्ट्र साखर सिंडिकेट कंपनी चालवली. तर शकुंतला करंदीकर या त्यांच्या कन्या असून त्या एक मराठी लेखिका आणि समाजसेविका होत्या. त्यांनी आगाशे यांचे चरित्र"*विश्वस्त*" या नावाने प्रसिद्ध केले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी उद्योगपती
वर्ग:इ.स. १८८८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इंदर मल्होत्रा

**इंदर मलहोत्रा** (इ.स. १९३०:चंदीगड, पंजाब, ब्रिटिश भारत - ११ जून, इ.स. २०१६:दिल्ली, भारत) हे एक इंग्लिश पत्रकार होते. त्यांना नेहरू फेलो व व्रुडो विल्सन फेलो या विद्यावृत्ती मिळाल्या होत्या.

मलहोत्रांच्या ५० वर्षांच्या कारकिर्दीत त्यांनी सुरुवातीला यूपीआयचे वार्ताहर म्हणून काम केले. द स्टेट्समन, टाइम्स ऑफ इंडिया या वृत्तपत्रांत त्यांनी बराच काळ पत्रकारिता केली. द गार्डियनचे भारतातील प्रतिनिधी म्हणूनही त्यांनी काम केले. तटस्थ निरीक्षक म्हणून काम करताना त्यांनी बातमीचा स्रोत कधीही उघड केला नाही. त्यांना आपल्या आयुष्यातील घटनांच्या नोंदी ठेवण्याची सवय होती.

इंदर मलहोत्रा यांनी इंडियन एक्स्प्रेसमध्ये *रियर व्ह्यू* हा स्तंभ बराच काळ लिहिला. त्यात त्यांनी समकालीन भारताच्या इतिहासातील अनेक घटनांबद्दल लेखन केले. आणीबाणी, बांगला देश युद्ध अशा अनेक विषयांवर त्यांनी मते मांडली. नेहरूवादी असूनही त्यांनी चीन युद्धाच्या वेळी त्यांच्या धोरणावर परखड टीका केली होती.

## पुस्तके
* इंदिरा गांधी : अ पर्सनल अँड पॉलिटिकल बायॉग्राफी
* डायनॅस्टीज ऑफ इंडिया अँड बियॉंड (२००३)

## पुरस्कार
* रामनाथ गोएंका जीवनगौरव पुरस्कार (२०१३)

वर्ग:पत्रकार
वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
मंदार लवाटे

**मंदार लवाटे** हे पुण्यात राहणारे इतिहास अभ्यासक आहेत. लवाटे १९९९पासून भारत इतिहास संशोधक मंडळ येथे मोडी कागदपत्रांवर संशोधन करीत आहेत. त्यांनी २००३ साली महाराष्ट्र शासनाच्या वर्गात मोडीचे शिक्षण घेतले. पुढे ज्येष्ठ इतिहासकार गजानन भास्कर मेहेंदळे यांनी त्यांना मोडीतील खाचाखोचा व उर्दू  शिकविले.मे २००८पासून भारत इतिहास संशोधक मंडळ येथे त्यांनी मोडीचे अध्यापन वर्ग सुरू केले. त्यांनी आता पर्यंत मोडी लिपीचे ३७ वर्ग (batches) घेतले आहेत. पुण्यातील महाराष्ट्र पुराभिलेखागार,  पेशवे दफ्तर व भारत इतिहास संशोधक मंडळ येथील अनेक अप्रकाशित कागद त्यांनी उजेडात आणले.  दैनिक सकाळ, महाराष्ट्र टाइम्स आदी वृत्तपत्रांत २००० सालापासून आजपर्यंत त्यांचे इतिहास, संस्कृती या विषयावरचे ४००हून अधिक लेख प्रसिद्ध झाले आहेत. लवाटे यांचा स्वतःचा व्यवसाय आहे. हा व्यवसाय सांभाळून उर्वरित वेळ ते इतिहासाचे संशोधन आणि मोडी लिपीच्या प्रसाराचे कार्य करतात. लवाटे यांचा पुण्याचा इतिहास,  पुण्याच्या गणेशोत्सवाचा इतिहास वगैरेंचा अभ्यास आहे.

## मंदार लवाटे यांनी लिहिलेली/संपादित केलेली पुस्तके
* पुणे कृष्णधवल
* पुण्याची स्मरणचित्रे (छायाचित्रांचा संग्रह, संपादित, सहसंपादक - अजित फाटक)
* पुण्यातील गणपती मंदिरे
* पुण्यातील गणेश विसर्जन उत्सव १२१ वर्षाचा 
* सोपी मोडी पत्रे (सहसंपादिका - भास्वती सोमण)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी इतिहास संशोधक
सॅन इसिद्रो (कॅलिफोर्निया)

इवलेसे
**सान इसिद्रो** अमेरिकेच्या कॅलिफोर्निया राज्यातील सान डियेगो शहराचे एक उपनगर आहे. मेक्सिकोबरोबरील सीमेच्या लगेच उत्तरेस असलेल्या या शहरातून दर वर्षी १० कोटी लोक अमेरिकेत कायदेशीर प्रवेश करतात. यातील बहुसंख्य लोक रोज मेक्सिकोतून अमेरिकेत काम करण्यासाठी तसेच मेक्सिकोच्या तिहुआना, माकिलादोरास आणि इतर शहरांत पर्यटनासाठी ये-जा करतात.

१८ जुलै, इ.स. १९८४ रोजी येथे असलेल्या मॅकडोनाल्ड रेस्टॉरंटमध्ये अंदाधुंद गोळ्या चालवून २१ लोकांना ठार केले होते.

वर्ग:सॅन डियेगो
इंग्लंडची पहिली मेरी

**मेरी** (१८ फेब्रुवारी, इ.स. १५१६ - १७ नोव्हेंबर, इ.स. १५५८) ही १९ जुलै, इ.स. १५५३ पासून मृत्यूपर्यंत इंग्लंडची राणी होती. हिच्या राज्यकालादरम्यान झालेल्या प्रोटेस्टंटांच्या कत्तलींमुळे हिला *ब्लडी मेरी* असे म्हणले गेले.

मेरी ०१
वर्ग:इ.स. १५१६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १५५८ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
हॉलब्रूक (ॲरिझोना)

इवलेसे

**हॉलब्रूक** अमेरिकेच्या ॲरिझोना शहरातील छोटे शहर आहे. नवाहो काउंटीचे प्रशासकीय केंद्र असलेल्या या शहराची लोकसंख्या २०१० च्या जनगणनेनुसार ५,०५३ होती. याची रचना इ.स. १८८१मध्ये झाली. १९ जुलै, इ.स. १९१२मध्ये येथे मोठा उल्कापात होउन एका मोठ्या उल्केचे अंदाजे १६,००० तुकडे आकाशातून जमिनीपर्यंत पोचले.

वर्ग:ॲरिझोनामधील शहरे
वर्ग:इ.स. १८८१ मधील निर्मिती
वर्ग:नवाहो काउंटी (ॲरिझोना)
दाभोळकरचे भूत

**दाभोलकरांचे भूत** हे श्याम पेठकर यांनी लिहिलेले एक मराठी नाटक आहे. वैदर्भीय कलावंतांनी बसवलेले हे नाटक हरीष इथापे यांनी दिग्दर्शित केले होते. या नाटकाची निर्मिती समीर पंडित यांची होती.

## सेन्सॉरने अडवले
नाटक परिनिरीक्षण मंडळाने 'दाभोळकरचे भूत' या नावालाच आक्षेप घेत असंख्य कट सुचवून नाटकाला परवानगी नाकारण्यात आली होती. 

## एका सदस्याचा विरोध
सहापैकी एका सदस्याच्या आक्षेपावरून हे नाटक रोखून ठेवण्याचा निर्णय महाराष्ट्र रंगभूमी परिनिरीक्षण मंडळाचे अध्यक्ष राम जाधव यांनी २५ जुलै २०१४ रोजी पत्रकार परिषदेत सांगितला. या नाटकातून अंधश्रद्धा पसरण्याची शंका व्यक्त करणाऱ्या सेन्सॉर बोर्डातील एका सदस्याचा मान ठेवण्यासाठी आम्हाला पुन्हा एकदा नाटक विचारार्थ ठेवण्याचा निर्णय घ्यावा लागला, असेही ते म्हणाले.

## पुनर्निर्णयासाठी समिती
‘या नाटकाच्या संदर्भातील निर्णय घेण्यासाठी सांस्कृतिक मंत्र्यांच्या आदेशावरून एक समिती नेमण्यात आली असून ही समिती पुन्हा एकदा विचार करून निष्कर्ष काढेल. त्यानंतर सांस्कृतिक मंत्री संजय देवतळे यांच्यासोबतच्या बैठकीत चर्चा होईल आणि मग सचिवांच्या उपस्थितीत सेन्सॉर बोर्डाची बैठक घेण्यात येईल. ही संपूर्ण प्रक्रिया झाल्यानंतरच नाटकाला परवानगी देण्यात येईल,‘ असे राम जाधव यांनी स्पष्ट केले. समिती निर्णयासाठी किती कालावधी घेईल हे सांगता येणार नाही असेही ते म्हणाले.

## नव्या समितीचा निर्णय
नव्या त्रि-सदस्य समितीने ‘दाभोळकरचे भूत’ नाटकाला हिरवा कंदील दाखवला, पण तरीही राम जाधव यांनी नाटकाला परवानगी नाकारली.

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:मराठी नाटकांची यादी
भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २००८-०९

भारतीय क्रिकेट संघ २५ फेब्रुवारी ते ७ एप्रिल २००९ दरम्यान पाच वर्षांनी पहिल्यांदाच कसोटी मालिका खेळण्यासाठी न्यू झीलँडच्या दौऱ्यावर गेला होता. दौऱ्यावर ३-कसोटी, ५-एकदिवसीय आणि २-टी२० सामने खेळवले गेले.

न्यू झीलंडने दोन्ही टी२० सामने जिंकले तर भारताने एकदिवसीय मालिका ३-० अशी आणि कसोटी मालिका १-० अशी जिंकली.

=आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका=
### १ला सामना
### २रा सामना
=एकदिवसीय मालिका=
### १ला सामना
### २रा सामना
### ३रा सामना
### ४था सामना
### ५वा सामना
=कसोटी मालिका=
### १ली कसोटी
### २री कसोटी
### ३री कसोटी
## संदर्भयादी
२००९
न्यू झीलँड
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे
अमोल कोल्हे

**डॉ.अमोल रामसिंग कोल्हे** हे मराठीतील एक अभिनेते व राजकारणी आहेत. स्टार प्रवाह वाहिनीवरील 'राजा शिवछत्रपती' या मालिकेपासून ते प्रसिद्ध झाले. तसेच 'स्वराज्यरक्षक संभाजी' या झी मराठी वाहिनीवरील मालिकेमध्ये त्यांनी संभाजी महाराजांची भूमिका केली होती. २०१९ मध्ये ते शिरुर मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून आलेत.

## सुरुवातीचे जीवन 
डॉ. अमोल कोल्हे यांचा जन्म पुण्याजवळील नारायणगाव येथे झाला. आठवीपर्यंतचे शिक्षण त्यांनी तेथेच घेतले आणि मग पुढील शिक्षणासाठी ते पुण्यात आले. आपटे प्रशालेतून विज्ञान शाखेमधून त्यांनी १२वीपर्यंतचे शिक्षण घेतले. १०वी आणि १२वीच्या निकालांत त्यांचा गुणवत्ता यादीत समावेश होता. पुढे ते एम.बी.बी.एस.ची पदवी घेण्यासाठी मुंबईला गेले आणि त्यांनी सेठ गोवर्धनदास सुंदरदास (जी.एस.) महाविद्यालयातून त्यांनी आपले वैद्यकीय शिक्षण पूर्ण केले.

डॉ. अमोल कोल्हे यांच्या पत्‍नी डॉक्टर अाश्विनी या वैद्यकीय महाविद्यालयात साहाय्यक प्राध्यापक आहेत. io अमोल कोल्हे आधीपासूनच छत्रपती संभाजी महाराजांना आदर्श मानतात. स्वराज्याचे दूसरे अभिषिक्त छत्रपती संभाजी महाराजांचा इतिहास हा सर्वसामान्य माणसापर्यंत पोहचावा या साठी त्यांनी स्वतःचे घर विकुन स्वराज्य रक्षक संभाजी या मालिकेची निर्मिति केली. आणि संभाजी राजांचा खरा इतिहास लोकांपर्यंत आणला

## चित्रपट
## दूरचित्रवाणी कार्यक्रम 
## राजकीय कारकीर्द 
डॉ. अमोल कोल्हे हे पुणे जिल्ह्यातील शिवसेनेचे नेते होते ते  (२०१६ साली) पुण्याचे संपर्क प्रमुख होते. ते त्यांच्या आक्रमक भाषणशैलीसाठी प्रसिद्ध आहेत. २०१४ च्या लोकसभेच्या निवडणुकीत ते शिवसेनेचे स्टार प्रचारक होते. त्यांनी फेब्रुवारी २०१९ मध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षात प्रवेश केला आणि खासदार पदी निवड झाली.
* २०१५ : पुणे जिल्ह्याचे शिवसेना संपर्क प्रमुख
* २०१९ : १.मार्च२०१९ रोजी राष्ट्रवादी काँग्रेस   पक्षात अजित पवार  आणि  धनंजय मुंडे यांच्या उपस्थितीत प्रवेश केला.
*२०१९ : २३ मे२०१९ रोजी राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाच्या तिकिटावर शिरूर लोकसभा मतदारसंघातून खासदार म्हणून निवडून आले. त्यांनी शिवसेनेचे  शिवाजीराव आढळराव पाटील यांना पराभूत केेले.

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी अभिनेते
वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:मराठी राजकारणी
वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य
भारतीय क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे

*ह्या विभागाचा प्रमुख लेख पाहण्यास येथे जा ..भारतीय क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे*
=न्यू झीलंड दौरे=

=बाह्य दुवे=
*भारतीय क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे - क्रिकइन्फो पान

=हे सुद्धा पहा=
*भारतीय क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे

न्यू झीलँड
वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे
भिलाड

**भिलाड** गुजरात राज्याच्या वलसाड जिल्ह्यात असलेले एक छोटे शहर आहे. येथे अनेक छोटे कारखाने आहेत.

भिलाड मुंबई-वडोदरा रेल्वेमार्गावरचे स्थानक आहे. येथे मंदगतीच्या सगळ्या गाड्या तसेच निवडक एक्सप्रेस गाड्या थांबतात.

वर्ग:वलसाड जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:गुजरातमधील शहरे
मुबारक बेगम

**मुबारक बेगम** (इ.स. १९४०:सुजनगड - १९ जुलै, इ.स. २०१६:मुंबई, महाराष्ट्र) या एक गायिका होत्या. त्यांनी १९५० च्या आणि १९६० च्या दशकांत ११५ चित्रपटांतली सुमारे १७८ हिंदी आणि उर्दू गीते गायली. 

## काही गीते (चित्रपट)
* ऐ जी अजी याद रखना सनम (डाकू मन्सूर)
* ऐ दिल बता हम कहॉं आ गये (खूनी खज़ाना, १९६५)
*** कभी तनहाइयों में यूॅं, हमारी याद आयेगी** (हमारा याद आयेगी, १९६१)
* कुछ अजनबी से आप हैं (शगुन, १९६४)
* नींद उड जायें तेरी, चैन से सोनेवाले (जुआरी, १९६८) 
*** बे मुरव्वत बेवफ़ा बेगाना-ए-दिल आप हैं (सुशीला, १९६६)**
*** मुझको अपने गले लगा दो ऐ मेरे हमराही (हमराही, १९६३)**
* येह मुॅंह और मसूर की दाल (सहगायिका - शारदा, अराउंड द वर्ल्ड, १९६७)
* वादा हम से किया, दिल किसीको दिया (सरस्वतीचंद्र, १९६८)
* वोहना आयेगी पलट के (देवदास, १९५५)
* शमा गुल कर केना जाओ यूॅं (अरब का सितारा, १९६१)
* सॉंवरियॉं तेरी याद में रो (रामू तो दीवाना है, १९८०) 
*** हम हाल-ए-दिल सुनायेंगे, सुनियें न सुनियें (मधुमती, १९५८)**
* हमें दम देइके (सहगायिका- आशा भोसले, येह दिल किसको दूॅं, १९६३)

वर्ग:पार्श्वगायक
वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
केप स्पादाची लढाई

**केप स्पादाची** लढाई दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान लढली गेलेली आरमारी लढाई होती. ही लढाई क्रीटच्या वायव्य टोकावरील केप स्पादाजवळ १९ जुलै, इ.स. १९४० रोजी ऑस्ट्रेलियाचे आरमार, रॉयल नेव्ही विरुद्ध इटलीचे आरमार यांच्यात झाली. दोस्त राष्ट्रांच्या एक हलकी क्रुझर आणि ५ विनाशिकांनी इटलीच्या दोन हलक्या क्रुझरांना क्रीटजवळ गाठून एकीस जलसमाधी दिली. यात इटलीचे १२१ खलाशी व अधिकारी मृत्यू पावले तर दोस्तांचा एक खलाशी जखमी झाला.

वर्ग:दुसरे महायुद्ध
वर्ग:रॉयल नेव्ही
रॉयल ऑस्ट्रेलियन नेव्ही

**रॉयल ऑस्ट्रेलियन नेव्ही** हे ऑस्ट्रेलियाचे आरमारी दल आहे. ऑस्ट्रेलिया व मित्र देशांचे समुद्री आक्रमणांपासून बचाव करणे आणि इतर समुद्री कारवायांमध्ये भाग घेणारे हे नौदल दक्षिण प्रशांत महासागर आणि हिंदी महासागरातील बलाढ्य आरमारांपैकी एक गणले जाते. २०१६मध्ये या नौदलात वेगवेगळ्या प्रकारच्या ४७ युद्धनौका आणि १६,००० खलाशी आणि अधिकारी आहेत.

आरमार
वर्ग:देशानुसार आरमारे
सोफी मार्सू

इवलेसे|180px|right|२०१४मध्ये मार्सू
**सोफी मार्सू** तथा **सोफी डॅनियेल सिल्व्ही मोपू** (१७ नोव्हेंबर, इ.स. १९६६:पॅरिस, फ्रांस - ) या एक फ्रेंच चित्रपट अभिनेत्री, दिग्दर्शक, कथा/पटकथा लेखिका आहेत. यांनी फ्रेंचशिवाय ब्रेव्हहार्टसह अनेक इंग्लिश चित्रपटांतूनही भूमिका केल्या आहेत.

वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:फ्रेंच चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९६६ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
आशिष उबाळे

**आशिष उबाळे** (अज्ञात - १७ मे, २०२५) हे एक मराठी चित्रपट दिग्दर्शक व निर्माते होते. एक तरुणी आणि तिचा भाडोत्री नृत्य-जोडीदार यांची कहाणी असलेला गार्गी नावाचा त्यांचा चित्रपट २००९ साली नागपूर येथे भरलेल्या कार्लस्बर्ग आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवात दाखवला गेला होता. तिथे तो वाखाणला गेला. या चित्रपटाचे संवाद लेखन श्याम पेठकर यांचे होते.

## आशिष उबाळे यांची निर्मिती असलेले चित्रपट/दूरचित्रवाणी मालिका
* अग्नी (दूरचित्रवाणी मालिका)
* एका श्वासावे अंतर (दूरचित्रवाणी मालिका)
* किमयागार (दूरचित्रवाणी मालिका)
* गजरा (दूरचित्रवाणी मालिका)
* गार्गी (चित्रपट)
* चक्रव्यूह (दूरचित्रवाणी मालिका)
* प्रेमासाठी वाट्टेल ते (चित्रपट)
* बाबुरावला पकडा (चित्रपट) (दिग्दर्शन)

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी चित्रपट निर्माते
वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ब्लॅक अँड व्हाइट

**ब्लॅक अँड व्हाइट** हा २००८मध्ये प्रदर्शित झालेला एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये अनिल कपूर यांनी काम केले होते.

## पार्श्वभूमी
## कथानक
## उल्लेखनीय
## बाह्य दुवे
वर्ग:सुभाष घई दिग्दर्शित चित्रपट
समर्थ पंचायतन

समर्थ पंचायतनात समर्थ रामदासस्वामी, जयरामस्वामी वडगावकर, रंगनाथ स्वामी निगडीकर, आनंदमूर्ती, आणि केशवस्वामी यांचा समावेश होतो. याबद्दलचा एक श्लोक असा आहे :- 
;;;;;;श्रीरामदास जयराम रंगनाथ।
;;;;;;आनंदमूर्ति केशव सनाथ।।
;;;;;;ऐसे हे पंचायतन समर्थ।
;;;;;;रामदासस्वामींचे॥१॥
;;;;;;हे दिसताती वेगळाले।
;;;;;;परी ते स्वरूपी मिळाले॥।
;;;;;;अवघे मिळोनि येकच जाले।
;;;;;;निर्विकारवस्तु॥२॥

समर्थ रामदास सोडल्यास या बाकी चौघांचे आडनाव कुलकर्णी होते.

वर्ग:समर्थ संप्रदाय
इरिना ग्लुश्कोव्हा

प्रा. **इरिना पेट्रोव्हना ग्लुश्कोव्हा** (९ ऑगस्ट, इ.स. १९५२ - ) या महाराष्ट्राच्या रशियातील सांस्कृतिक दूत (ब्रँड अ‍ॅम्बेसिडर) आहेत. ही नियुक्ती १५ जुलै २०१६ रोजी करण्यात आली.

प्रा. ग्लुश्कोव्हा या मॉस्को येथील ओरिएन्टल रिसर्च इन्स्टिट्यूटमध्ये मराठी भाषेच्या संशोधिका म्हणून काम करीत असून त्यांचा संत ज्ञानेश्वर आणि संत तुकाराम यांच्या रचनांचा अभ्यास आहे. १९७० पासून त्या पुण्यातील भांडारकर प्राच्यविद्या संशोधन संस्थेशी संबंधित आहेत.

महाराष्ट्राचे दैवत असणाऱ्या विठ्ठलावर त्यांचे विशेष संशोधन आहे. प्रा. ग्लुश्कोव्हा यांनी महाराष्ट्राच्या भक्ती परंपरेविषयी वाटणाऱ्या आस्थेमुळे आळंदी आणि देहू येथून निघणाऱ्या पालखी परंपरेचा सखोल अभ्यास केला आहे. मराठ्यांचा इतिहास हाही त्यांच्या अभ्यासाचा विषय आहे. हा अभ्यास करण्याकरिता त्यांनी भारत इतिहास संशोधक मंडळामध्ये मोडी लिपीचा अभ्यासक्रम पूर्ण केला आहे.

भारतविद्येच्या अभ्यासक ग्लुश्कोव्हा या काही काळ मॉस्को विद्यापीठामध्ये हिंदीच्या प्राध्यापिका होत्या. संत तुकारामांच्या अभंगांचा अनुवाद करण्यासाठी १९८५ मध्ये त्या काही दिवस पुण्यात राहिल्या. या काळामध्ये त्या मराठी बोलायला शिकल्या. मॉरिशस येथील मराठी मंडळामध्ये १९८९ मध्ये झालेल्या आंतरराष्ट्रीय रामायण परिषदेत त्यांनी मराठी भाषा आणि संस्कृतीचा गौरव केला होता.

स्कंद पुराणाच्या सह्याद्री खंडाच्या ६१ व्या अध्यायात अलकापुरी असा आळंदीचा संस्कृतमध्ये उल्लेख आहे. १२३ श्लोकांमध्ये अप्पा वैद्य यांनी १८५६ मध्ये संक्षिप्त स्वरूपामध्ये लिहिलेले ११ पृष्ठांचे हे हस्तलिखित भारत इतिहास संशोधक मंडळामध्ये पोथीरूपामध्ये आहे. या हस्तलिखिताचा अभ्यास करून रशिया येथील संशोधिका डॉ. इरिना ग्लुश्कोव्हा यांनी मॉस्को ओरिएंटल संस्थेमध्ये प्रबंध सादर केला होता. भांडारकर प्राच्यविद्या संशोधन संस्थेच्या वार्षिकांकामध्येही त्यांनी या विषयावर लेखन केले होते.

एकोणीसाव्या शतकाच्या दुसऱ्या दशकात कीर्तनकार सदानंदबुवा कुलकर्णी यांनी ‘आमची आळंदी’ हा ओवीबद्ध ग्रंथ लिहिला होता. यामध्ये १८ अध्याय असून सुमारे दोनशे ओव्यांचा समावेश आहे. हे हस्तलिखित इरिना ग्लुश्कोव्हा यांनी पाहिले होते. 

## संदर्भ 
वर्ग:संत साहित्य
वर्ग:इ.स. १९५२ मधील जन्म
डेढ इश्किया

**डेढ इश्किया** हा २०१४ साली प्रदर्शित होणारा एक बॉलिवूड चित्रपट आहे. अभिषेक चौबेने दिग्दर्शन केलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये माधुरी दीक्षित, अर्शद वारसी, नसीरुद्दीन शाह व हुमा कुरेशी ह्यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. हा चित्रपट १० जानेवारी, २०१४ रोजी प्रदर्शित झाला.

## कथानक
खलालजान "काका प्रिय" (नसीरुद्दीन शाह) आणि त्यांचा भाचा बब्बन (अर्शद वारसी), हे दोघे चोर असतात. एकदा हे दोघे, एका दागीण्याच्या दुकानात नवाब आणि त्यांच्या परिचारकाचे सोंग करून एक मोलवान हार घेऊन पळ काढण्याचा प्रयत्न करतात. पोलीस पाठलागा दरम्यान, ते वेगळे होतात; बलबन पळून जातो, तर खलालजान जखमी होतो.

काही महिन्यांनंतर, बब्बन खलुजनला शोधुन काढतो. बब्बनने पुन्हा एकदा नवाबाचे सोंग घेतले असते, कारण त्याला एका कवितेच्या स्पर्धेत भाग घ्यायचा असतो. ही स्पर्धा एक मुशायरा असते जि बेगम पारा (माधुरी दीक्षित), जी मजीदाबादच्या विधवा बेगम असते, आपल्या मृताच्या पतीच्या इच्छेच्यानुसार आयोजित केली असते. कविता स्पर्धेच्या विजेत्याला, बेगम म्हणून, बेगम पारा व मजीदाबादचा नवा नवाबची आहुदी मिळणार आहे!

वर्ग:इ.स. २०१४ मधील हिंदी चित्रपट
१९८० उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारत

**१९८० उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारताने** पुरुष हॉकी स्पर्धेत सुवर्णपद मिळविले.

वर्ग:उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारत
१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारत

१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारताच्या ५३ (५२ पुरुष, १ महिला) खेळाडूंनी भाग घेतला. ८ खेळांमधील ४२ स्पर्धांमधून भारताच्या हॉकी संघाने सुवर्णपदक मिळविले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारत
भारत
१९५६ उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारत

**१९५६ उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारताच्या** ५९ खेळाडूंनी (५८ पुरुष, १ महिला) ८ खेळांमध्ये भाग घेतला होता.

भारताने हॉकीमध्ये एकमेव सुवर्णपदक मिळवले.

वर्ग:उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारत
वर्ग:१९५६ उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात सहभागी देश
१९५२ उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारत

**१९५२ उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारताने** पहिल्यांदाच सार्वभौम राष्ट्र म्हणून भाग घेतला. हेलसिंकी शहरातील या स्पर्धेत भारताच्या ६४ खेळाडूंनी ११ खेळांतील ४२ प्रकारात भाग घेतला.

यात हॉकी संघाने सुवर्णपदक मिळवले आणि खाशाबा जाधव यांनी फ्रीस्टाइल बॅन्टमवेट कुस्तीमध्ये कांस्यपदक मिळवले. जाधवांचे हे पदक पुढील अनेक दशके भारतासाठी मिळवलेले एकमेव व्यक्तिगत पदक होते.

वर्ग: उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारत
१९७६ उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारत

**१९७६ उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारताच्या** २६ खेळाडूंनी ५ खेळांमध्ये भाग घेतला. यांत एकही महिला खेळाडू नव्हती.

१९२८ नंतर पहिल्यांदाच भारतीय हॉकी संघ ऑलिंपिक स्पर्धांमधून एकही पदक न घेता परतला.

वर्ग:उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारत
मोहम्मद शाहीद

**मोहम्मद शाहीद** (१४ एप्रिल, इ.स. १९६०:वाराणसी, उत्तर प्रदेश, भारत - २० जुलै, इ.स. २०१६:गुरगांव, हरयाणा, भारत) हा भारताचा हॉकी खेळाडू होता. याला भारतातील सर्वोत्कृष्ट हॉकी खेळाडूंपैकी एक मानले जाते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९६० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
फिदाउल्ला सेहराई

**फिदाउल्ला सेहराई** (इ.स. १९२८:बगीचा धेरी, पेशावर, ब्रिटिश भारत - १९ जून २०१६:पेशावर, पाकिस्तान) हे एक पुरातत्त्व-अभ्यासक होते. 

माध्यमिक शिक्षण पूर्ण झाल्यावर फिदाउल्ला पेशावरच्या इस्लामिया कॉलेज (आता इस्लामिया विद्यापीठ) येथे, आणि तेथून संग्रहालयशास्त्राचा पदव्युत्तर अभ्यास करण्यासाठी ब्रिटनमधील लीस्टरच्या महाविद्यालयात गेले.

## पेशावरचा इतिहास
पेशावर आणि या शहराचा इतिहास यांचा फिदाउल्लांनी अभ्यास केला. या हे शहर गांधारकालीन असून तत्कालीन बौद्ध धर्माची छाप हे त्यांच्या अभ्यासाचे विषय होते. युआन श्वांग हा चिनी प्रवासी पेशावरला इ.स. ६३०मध्ये आला, तेव्हा या शहरात आता जेथे *गूंज गेट* आहे, तेथे ४०० फुटी उंच स्तूप होता. हा स्तूप मुळात त्याही आधी दोनशे वर्षांपूर्वीचा, म्हणजे कनिष्क राजाच्या काळातला होता असे सहराई यांचे प्रतिपादन आहे.

## पेशावरचा बौद्ध इतिहास
पेशावरच्या भागाच्या बौद्ध इतिहासाकडे आणि सहाव्या शतकापासूनच गांधार राजांचा पाडाव होऊ लागल्यानंतरच्या इतिहासाचाही फिदाउल्ला यांनी अभ्यास केला. 

## हुंड शहर
हुंड शहर म्हणजे पूर्वीचे उदभांडपुरा असून हे गांधार राजांची राजधानी होते. ते व्यापारउदीमाचे केंद्रही होते. कनिष्काने बोधगयेचा प्रवास करून तेथून आपल्या राज्यात आणलेला बोधीवृक्ष पुष्पपुरात (पेशावरात) लावला होता. हे पिंपळाचे झाड पेशावरच्या *पीपल मंडी*त आहे.

## पुस्तके (इंग्लिश)
* पेशावर संग्रहालयाची ‘मार्गदर्शिका
* पेशावरचा बौद्ध इतिहास
* हुंड शहर आणि त्याचा बौद्धकाळ

## संदर्भ
वर्ग:पुरातत्त्वज्ञ
वर्ग:पुरातत्त्ववेत्ते
वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
संदीप तोमर

**संदीप तोमर** (इ.स. १९९२ - )हा भारताचा कुस्तीपटू आहे. त्याने २०१३ मध्ये राष्ट्रकुल स्पर्धेत सुवर्णपदक मिळवले तसेच २०१६ आशियाई कुस्ती अजिंक्यपद स्पर्धेतही सुवर्णपदक मिळवले. २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिक साठी त्याची फ्रीस्टाईल कुस्तीच्या ५७ किलो  वजनी गटामध्ये भारताकडून निवड झाली.

वर्ग:भारतीय कुस्तीगीर
वर्ग:इ.स. १९९२ मधील जन्म
पी.आर. श्रीजेश

**परट्टू रविंद्रन श्रीजेश** (८ मे, इ.स. १९८६:कोच्ची, केरळ, भारत - ) हा भारतीय हॉकी खेळाडू आहे. २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये याने भारतीय संघाचे नेतृत्व केले.

वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू
वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील रौप्य पदक विजेते भारतीय
मनप्रीत सिंग

**मनप्रीत सिंग** २६ जून, इ.स. १९९२:जलंधर, पंजाब, भारत - ) हा भारतीय हॉकी खेळाडू आहे. हा भारताकडून २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये खेळला.

वर्ग:इ.स. १९९२ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू
वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील रौप्य पदक विजेते भारतीय
गुड लक! (चित्रपट)

**गुड लक** हा २००८ मध्ये प्रदर्शित झालेला हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे.

## पार्श्वभूमी
## कथानक
## उल्लेखनीय
## बाह्य दुवे
वर्ग:चित्र हवे
परशुराम देशपांडे

**परशुराम देशपांडे** हे एक मराठी लेखक आहेत. प्रभाकर देशपांडे यांच्याप्रमाणे परशुराम देशपांडे यांनीही शेक्सपिअरच्या वाङ्‌मयावर आधारित मराठीत लेखन केले आहे.

परशुराम देशपांडे यांनी मराठीत रूपांतरित केलेल्या शेक्सपियरच्या हॅम्लेट या नाटकाचे दिग्दर्शन माधव वझे यांनी केले होते.  नाटकात कनक दात्ये आणि नेहा महाजन यांनी प्रमुख भूमिका केल्या होत्या. हे नाटक २०१३ साली रंगमंचावर आले होते.

## पुस्तके
* बेतवेतील प्रतिबिंबे (कादंबरी)
* राजहंस एव्हनचा शेक्सपिअर भाग १आणि २
* विल्यम शेक्सपिअरकृत हॅम्लेट (अनुवादित नाटक)
* शेक्सपिअरचे विचारधन (संकलन आणि संपादन)
* शेक्सपियरचे द टेम्पेस्ट (अनुवादित नाटक) 
* शेक्सपीअरची शोकनाट्ये : शेक्सपिअरच्या ९ नाटकांची कथानके आणि इतर माहिती)
* शेक्सपीयरची सुनीते
* शेक्सपीयरचे हॅम्लेट (शेक्सपिअरच्या नाटकाची दोन अंंकी मराठी संक्षिप्त रंगावृत्ती)

वर्ग:मराठी लेखक
अँतोनोव्ह एन-३२

**ॲंतोनोव्ह ए.एन.-३२** (रशियन:Антонов Ан-32) हे रशियन बनावटीचे छोट्या क्षमतेचे मध्यम पल्ल्याचे टर्बोप्रॉप प्रवासी विमान आहे.

ॲंतोनोव्ह या कंपनीद्वारा रचले गेलेले हे विमान १९७६पासून सेवारत आहे. सध्या या प्रकारची २४० पेक्षा जास्त विमाने जगभरातील विविध देशांमध्ये कार्यरत आहेत. भारतीय वायुसेना या विमानांची सर्वात मोठी वापरकर्ता असून तिच्यामध्ये १०४ ए.एन. ३२ विमाने कार्यरत आहेत.

## अपघात 
* २२ जुलै २०१६ रोजी २९ प्रवाशांना घेऊन जाणारे भारतीय वायुसेनेचे ए.एन. ३२ विमान बंगालच्या उपसागरात बेपत्ता झाले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:अँतोनोव्ह प्रवासी विमाने
नागेश भोंसले

**नागेश भोंसले** हे एक मराठी नाट्य-चित्रपट अभिनेते आहेत. हे मुख्यत्वे खलनायकांच्या भूमिका करतात. भोंसले यांनी सुरुवातीस सत्यदेव दुबे आणि विजया मेहता यांच्याबरोबर मराठी रंगभूमी वर काम केले. *चंद्रलेखा*, *कलावैभव* अशा काही संस्थांच्या नाटकांमध्ये त्यांनी काम केले. कलावैभवच्या वन रूम किचन नाटकात त्यांना हणम्याची भूमिका वठवली. मराठी रंगभूमीबरोबरच हिंदी व इंग्लिश रंगभूमीवर आणि प्रायोगिक रंगभूमीवरही त्यांनी काम केले.  

कॉटन ५६ पॉलिस्टर ४४ या मुंबईतील बंद गिरणीतल्या गिरणी कामगाराच्या जीवनावर बेतलेल्या इंग्लिश नाटकात भोसले यांनी एका गिरणी कामगाराची भूमिका केली होती. रामू रामनाथन यांनी हे नाटक लिहिले होते आणि सुनील शानभाग यांनी ते दिग्दर्शित केले होते. याच्या चेतन दातारद्वारा हिंदीमध्ये भाषांतरित नाटकातही भोसले यांनी हीच भूमिका केली. त्यानंतर भोसले यांनी चित्रपटांमध्ये आणि दूरचित्रवाणी मालिकांमध्ये कामे करायला सुरुवात केली.

अजय सिन्हा यांच्या *चूल आणि मूल* या एका माहितीपटात नागेश भोसले यांनी मुलीच्या वडिलांची भूमिका केली. लहान वयात मुलींचे लग्न लावू नका. वयात आल्यानंतरच लावा. अशा प्रकारचा संदेश त्या माहितीपटाद्वारे देण्यात आला होता. त्यानंतर अजय सिन्हा यांनी भोसलेंना त्यांच्या हसरतें या हिंदी दूरचित्रवाहिनींवरील मालिकेत काम दिले.

## नाटके, चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी मालिका (पात्राचे नाव)
* Cotton 56 Polyester 44 (इंग्रजी/हिंदी नाटक; गिरणी कामगार)
* गोष्ट छोटी डोंगराएवढी (मराठी चित्रपट;)
* चल धरपकड (म‍राठी चित्रपट); 
* चिमणी पाखरं (मराठी दूरचित्रवाणी मालिका; पतंगराव कुराडे)
* चूल आणि मूल (माहितीपट; मुलीचे वडील)
* दामिनी (मराठी दूरचित्रवाणी मालिका; पक्या)
* देवयानी (मराठी दूरचित्रवाणी मालिका; सर्जेराव पाटील अर्थात आबासाहेब)
* नातीखेळ (मराठी चित्रपट; खाशाबा)
* धग (मराठी चित्रपट;)
* बनगरवाडी (मराठी चित्रपट;)
* मनातलं ऊन (मराठी चित्रपट;)
* हिच्यासाठी काय पण 
* वन रूम किचन (मराठी नाटक; हणम्या)
* Sex Morality and Censorship (इंग्रजी नाटक)
* हसरतें (हिंदी दूरचित्रवाणी मालिका; किशन मुरारी)
* तु.का. पाटील (मराठी चित्रपट) 

## नागेश भोसले यांना मिळालेले पुरस्कार
* ‘कॉटन ५६ पॉलिस्टर ४४’ या नाटकातील भूमिकेसाठी दिल्लीतील महेंद्र ॲकॅडमीचा पुरस्कार लाभला. (हा पुरस्कार राष्ट्रीय पुरस्काराइतकाच मानाचा आहे.)
* शांता गोखले यांनी लिहिलेल्या ‘सेक्‍स मोरॅलिटी अँड सेन्सॉरशिप’ या नाटकातील भूमिकेसाठीही महेंद्र ॲकॅडमी पुरस्कार.

## बाह्य दुवे
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मिग-२९

मिकोयान मिग-२९ (रशियन: Микоян МиГ-29; नाटो रिपोर्टिंग नाव: फुलक्रम) हे सोव्हिएत युनियनमध्ये डिझाइन केलेले एक जुळे इंजिन असलेले लढाऊ विमान आहे. १९७० च्या दशकात मिकोयान डिझाइन ब्युरोने एअर सुपीरियरीटी फायटर म्हणून विकसित केलेले, मिग-२९, मोठ्या सुखोई एसयू-२७ सोबत, मॅकडोनेल डग्लस एफ-१५ ईगल आणि जनरल डायनॅमिक्स एफ-१६ फायटिंग फाल्कन सारख्या अमेरिकन लढाऊ विमानांना तोंड देण्यासाठी विकसित केले गेले. मिग-२९ १९८३ मध्ये सोव्हिएत हवाई दलात सेवेत दाखल झाले.
## संदर्भयादी
वर्ग:लढाऊ विमाने
वर्ग:रशियन लढाऊ विमाने
वर्ग:विमाने
लक्ष्मीराणी माझी

**लक्ष्मीराणी माझी** (२६ जानेवारी, इ.स. १९८९:बगुला, घाटशिला, झारखंड, भारत - ) ही एक भारतीय तिरंदाज आहे. हिने २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले.

माझी संथाल जमातीची आहे.

वर्ग:भारतीय तिरंदाज
वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
रोहन बोपण्णा

**रोहन बोपण्णा** (४ मार्च, इ.स. १९८०:बंगळूर, कर्नाटक, भारत - ) हा भारतीय टेनिस खेळाडू आहे. हा मुख्यत्वे दुहेरी सामने खेळतो. जुलै २०१३मध्ये हा जागतिक क्रमवारीत तिसऱ्या स्थानावर होता. हा ११व्या वर्षापासून टेनिस खेळत असून २३व्या वर्षी व्यावसायिक खेळाडू झाला.

वर्ग:भारतीय टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म
वर्ग:२०१८ आशियाई खेळातील पदक विजेते
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
काका विधाते

**काका विधाते** हे ऐतिहासिक विषयांवर कादंबऱ्या लिहिणारे एक मराठी लेखक आहेत.

विधाते यांनी दुर्योधन ही कादंबरी १९९४ मध्ये लिहिली. २०१३ सालच्या तिसऱ्या आवृत्तीमध्ये नंतर मिळालेले संदर्भ, काही नवे दुवे यांसह पुनर्लेखन आहे. या आवृत्तीत त्यांनी दोन परिशिष्टे असून यांत महाभारताचा वेगळ्या पद्धतीने विचार केलेला आहे. ही आवृत्ती ४०० पानांनी वाढून १,०४६ पानांची झाली. कादंबरीच्या शेवटी स्थूलमानाने तत्कालीन भारतवर्षाचा नकाशा दिला आहे.  पुस्तकाची ४थी आवृत्ती २०१६त निघाली.

## कादंबऱ्या
* दर्यादिल : मोगल शाहजादा दारा शिकोह याच्यावरील ऐतिहासिक कादंबरी
* दुर्योधन (१९९४); ४थी आवृत्ती - २०१६
* भार्गव : अखेरचा हिंदू सम्राट हेतू उर्फ हेमचंद्र विक्रमादित्य याच्या वास्तव जीवनाचा वेध घेणारी ऐतिहासिक कादंबरी. 
* संताजी: ३री आवृत्ती, १९१६

वर्ग:मराठी लेखक
क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब

**क्वीन्स स्पोर्ट्‌स** क्लब हे बुलावायो, झिम्बाब्वे येथील एक मैदान आहे. मुख्यतः ते क्रिकेट स्पर्धांसाठी वापरले जाते. मैदानाची कमाल प्रेक्षकक्षमता १३,००० इतकी आहे. वर्तमान लोगान स्पर्धेचे विजेते माताबेलेलॅंड टस्कर्स या टीमचे ते घरचे मैदान आहे. बुलावायोमध्ये बुलावायो ॲथलेटिक क्लब हे आणखी एक क्रिकेटचे मैदान आहे.

हरारे स्पोर्ट्‌स क्लबनंतर क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब हे झिम्बाब्वेमधले दुसरे मैदान आहे. हे मैदान शहराच्या मध्यवर्ती भागात असून आहे आणि आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट्साठीच्या अतिशय सुंदर अशा मैदानांपैकी एक समजले जाते. ह्याचे जुने पॅव्हेलियन वृक्षांनी वेढलेले आहे, त्यामुळे मैदानातील प्रेक्षकांना सावली मिळते. ऑक्टोबर १९९४ मध्ये क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब हे झिम्बाब्वेचे तिसरे कसोटी ठिकाण बनले.

वर्ग: क्रिकेट मैदाने
वर्ग:झिम्बाब्वेमधील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:बुलावायो
मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान

**द व्हिलेज** किंवा **मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान** हे मालाहाईड, आयर्लंड येथील एक क्रिकेट मैदान आहे. सदर मैदान हे मालाहाईड क्रिकेट क्लबच्या मालकीचे आहे.

सप्टेंबर २०१३ मध्ये, आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने सदर मैदानास आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटचे आयोजन करण्यासाठी मान्यता दिली. ह्या मैदानावर यजमान आयर्लंड विरुद्ध इंग्लंड असा पहिला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट सामना खेळवला गेला, ज्यामध्ये आयॉन मॉर्गनच्या १२४ धावांच्या जोरावर इंग्लंडने १२४ धावांनी विजय मिळवला.

११,५०० प्रेक्षकक्षमतेसहित सदर मैदान हे सध्या आयर्लंडमधील सर्वात मोठे मैदान आहे.

डब्लिन मधील कॅसल अव्हेन्यू आणि स्टॉरमॉंट येथील सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदानानंतर हे मैदान आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटसाठीचे आयर्लंडचे तिसरे मैदान आहे.
 
२०१५, आयसीसी ट्वेन्टी-२० पात्रता स्पर्धेत सदर मैदानावर काही सामने खेळवले गेले होते.

वर्ग:आयर्लंडमधील क्रिकेट मैदाने
प्रदीप मुळ्ये

**प्रदीप मुळ्ये** हे मराठी नाट्यसृष्टीतले एक नेपथ्यकार आहेत. त्यांनी दीडशेहून अधिक नाटकांचे नेपथ्य केले आहे.

मुळ्ये यांनी जे.जे. स्कूल ऑफ आर्ट मधून पदवी घेतली आणि द.ग. गोडसे, दामू केंकरे यांबरोबर कलेच्या मूलतत्त्वांचा अभ्यास केला. प्रारंभीच्या काळातच त्यांनी पं. सत्यदेव दुबें यांच्याबरोबर काम केले. दुबेंनी दिग्दर्शित केलेल्या *सावल्या*, *इसापचा गॉगल* या नाटकांचे अत्यंत वेगळे, नाविन्यपूर्ण नेपथ्य मुळ्येंनी केले. महाराष्ट्र राज्य व्यावसायिक नाट्य स्पर्धेतील नेपथ्यासाठीचे एका वर्षातील  पहिले, दुसरे व तिसरे पुरस्कार त्यांना मिळालेले आहेत. राजा सिंह, इंदू काळे व सरला भोळे, सारे प्रवासी घडीचे, चार मोजायचा नाही, ड्राय डे या नाटकांचे दिग्दर्शनदेखील त्यांनी केले आहे. आविष्कार या प्रायोगिक नाट्यसंस्थेने प्रकाशित केलेल्या 'रंगनायक' या अरविंद देशपांडे स्मृतिग्रंथाचे ते एक संपादक आहेत. 

## प्रकाशयोजना असलेली नाटके
* इंदू काळे व सरला भोळे
* इसापचा गॉगल
* दोन स्पेशल
* प्रपोजल
* राजा सिंह
* वाडा चिरेबंदी
* सारे प्रवासी घडीचे
* सावल्या

## पुरस्कार
* कलागौरव पुरस्कार
* कलादर्पण पुरस्कार
* डॉ. श्रीराम लागू यांच्या रूपवेध संस्थेचा तन्‍वीर नाट्यधर्मी पुरस्कार
* भारतीय टेलिव्हिजन अकादमी पुरस्कार
* महाराष्ट्र सरकारचे अनेक पुरस्कार
* मराठी ॲचीव्हमेन्ट अँड इनोव्हेशन अवॉर्ड (MAAI)
* मराठी इंटरनॅशनल फ़िल्म अँड थिएटर ॲवॉर्ड (MIFTA)
* संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार (SNA Award)

वर्ग:नाटक
वर्ग:मराठी रंगभूमी
प्रार्थना ठोंबरे

thumb|प्रार्थना ठोंबरे
**प्रार्थना ठोंबरे** (१८ जून, इ.स. १९९४:बार्शी, सोलापूर जिल्हा, महाराष्ट्र, भारत - ) ही भारतीय टेनिस खेळाडू आहे. २०१२ मध्ये व्यावसायिक खेळाडू झालेली ठोंबरे ऑगस्ट २०१४मध्ये जागतिक क्रमवारीत ३३५व्या क्रमांकावर होती.

वर्ग:भारतीय महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९४ मधील जन्म
निक्किन थिमय्या

**निक्किन थिमय्या** (१८ जानेवारी, इ.स. १९९१:विराजपेट, कर्नाटक, भारत- ) हा भारतीय हॉकी खेळाडू आहे. हा भारताकडून २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये खेळला.

वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू
वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मन्मथ स्वामी

संत शिरोमणी  मन्मथ स्वामी महाराज (१५६१-१६३१) हे लिंगायत धर्माचे संत तसेच वीरशैव लिंगायत परंपरेतील शिवयोगी होते. त्यांचा जन्म मराठवाड्यातील निनगुर म्हणजेच आजचे नेकनुर जि. बीड या गावी झाला. लिंगायत संतकवी नागनाथ मरळसिद्ध यांचे हे शिष्य. कपिलधार  येथे मन्मथ स्वामींची समाधी आहे.

श्री मन्मथ स्वामी यांच्या वडिलांचे नाव शिवलिंग स्वामी आणि आईचे नाव पार्वतीबाई होते. उभयपती - पत्नी अत्यन्त श्रद्धावान शिवभक्त होते.

### **काव्यभिरुची :-** 
बालपणापासून त्यांची ओढ मराठी काव्याकडे असल्यामुळे आपल्या युवा अवस्थेच्या आरंभापासूनच लोककाव्य निर्माण करण्याचा प्रयास आरंभला.त्यांच्या समकालीन व उत्तर कालीन अनेक कवींनी ***बालपणी दंडुडफाचा धुंधकार।*** 

***जिंकिले शाहीर नेणी किती॥***असा आदरपूर्वक त्यांच्या काव्य शैलीचा व बालपणातल्या काव्याभिरुचिचा उल्लेख केला आहे.

### **धार्मिक श्रद्धा :-** 
ज्या वारकरी संप्रदायाने आपल्या प्रचाराच्या बळावर वीरशैव लोकांना आपल्या संप्रदायात ओढून घेतले होते, अशांची मुक्ती त्यांच्याच पंढरपूर क्षेत्रात जाऊन केली.

अनेक उलट प्रश्नांना समर्पक उत्तर देत शेवटी, 

         ***शिवावाचून आहे कोण ।***

***        विठ्ठल मस्तकी शिव जाण॥***

असे सांगून प्रत्यक्ष विठ्ठल मूर्तीच्या मस्तकावर असलेल्या शिवलिंगाचे दर्शन अनेक सदभक्तांना करून दिले व शिवाविषयी असलेला त्यांचा गैरसमज दूर केला.

मात्र तसे करताना कोणाही शिवभक्तांकडून विष्णू अथवा विठ्ठल  निंदा अथवा अवहेलना होवु नये याची त्यांनी दक्षता घेतली. 

म्हणूनच पंढरपूर क्षेत्री निवास करून राहिलेल्या महनीय संतांनी  **"सबसंतोका राजा"** अर्थात **"संत शिरोमणी"**  ही उपाधी बहाल केली.

आणि तेव्हापासून लोक मन्मथ  स्वामींना संत शिरोमणी मन्मथ स्वामी म्हणून संबोधू लागले.

### **ग्रंथरचना :-** 
स्वयंप्रकाश, ज्ञानबोध, गुरुगीता , शिवगीता , श्रीपरमरहस्य आदि त्यांची ग्रंथरचना होय.

### "श्रीपरमरहस्य" :- 
संत शिरोमणी  मन्मथ स्वामी महाराज यांनी हा ग्रंथ लिहिला आहे. वीरशैव लिंगायत मत परंपरेतील हा एक पवित्र तसेच महत्त्वाचा ग्रंथ आहे. यात मन्मथ माऊलीनी  वीरशैव - लिंगायत मत परंपरेत शिवाचार, शिवसंस्कृती,शिवधर्म याबद्द्ल विस्तृत विवेचन केलेले आहे. वीरशैव - लिंगायत समाजातील अनुयायी या ग्रंथाचे नियमित पारायण करतात.

**परमरहस्य ग्रंथ  ग्रंथराज थोर |**

## मन्मथ स्वामींच्या काव्य रचना : - 
* अनुभवानंद (२४६ ओव्यांचे अपूर्ण काव्य)
* स्वयंप्रकाश(७३९ ओव्यांचा ग्रंथ)

वर्ग:लिंगायत संप्रदाय
वर्ग:इ.स. १५६१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १६३१ मधील मृत्यू
हुबळी−लोकमान्य टिळक टर्मिनस एक्सप्रेस

17317 / 17318 **हुबळी − लोकमान्य टिळक टर्मिनस एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची मुंबई ते हुबळीदरम्यान चालणारी एक प्रवासी सेवा आहे. दक्षिण पश्चिम रेल्वेद्वारे चालवण्यात येणारी ही गाडी लोकमान्य टिळक टर्मिनस व हुबळी रेल्वे स्थानकांदरम्यान रोज धावते. हुबळी − लोकमान्य टिळक टर्मिनस एक्सप्रेस मुंबई→पनवेल→कर्जत→पुणे→मिरज→बेळगाव→लोंढा→हुबळी ह्या मार्गावरून जाते व ७२८ किमी अंतर सुमारे १५ तास ३० मिनिटांमध्ये पूर्ण करते.

## थांबे
ही गाडी खालील स्थानकांवर थांबते
*
*
*
*
*
*घटप्रभा
*रायबाग
*कुडची
*
*
*
*
*
*
*
*
*लोकमान्य टिळक टर्मिनस

## बाह्य दुवे
* वेळापत्रक

वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:कर्नाटकमधील रेल्वे वाहतूक
सुरेंद्र कुमार

**सुरेन्दर कुमार** हा भारतीय हॉकी खेळाडू आहे. हा भारताकडून २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये खेळला.

वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू
वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील रौप्य पदक विजेते भारतीय
निक्की प्रधान

**निक्की प्रधान** ही भारतीय हॉकी खेळाडू आहे. ही भारताकडून २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये खेळली.

वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू
वर्ग:भारतीय महिला हॉकी खेळाडू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म
वर्ग:२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील कांस्य पदक विजेते भारतीय
अनुराधा देवी

**अनुराधा देवी थॉकचोम** (२ फेब्रुवारी, इ.स. १९८९:मणिपूर, भारत - )  ही भारतीय हॉकी खेळाडू आहे. ही भारताकडून २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये खेळली.

वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू
वर्ग:भारतीय महिला हॉकी खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वंदना कटारिया

**वंदना कटारिया** (१५ एप्रिल, इ.स. १९९२:उत्तर प्रदेश, भारत - )  ही भारतीय हॉकी खेळाडू आहे. ती भारताकडून २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये तसेच २०२० च्या उन्हाळी ऑलिम्पिकमध्ये खेळली. २०२२ मध्ये तिला पद्मश्री पुरस्कार देण्यात आला.
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू
वर्ग:भारतीय महिला हॉकी खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९२ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील कांस्य पदक विजेते भारतीय
सौम्यजित घोष

**सौम्यजित घोष** (१० मे, इ.स. १९९३:सिलिगुडी, पश्चिम बंगाल, भारत - ) हा भारताचा टेबल टेनिस खेळाडू आहे. हा भारताकडून २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये खेळला.

वर्ग:भारतीय टेबल टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म
हमाल

पैशाच्या मोबदल्यात डोक्यावरून किंवा पाठीवरून ओझे इकडून तिकडे नेण्याऱ्या व्यक्तीला **हमाल**, **कूली**, **भारवाही** किंवा **भारवाहक** म्हणतात. त्यांना त्याकामासाठी जे पैसे मिळतात त्यांना *हमाली* म्हणतात. असे हमाल रेल्वे स्थानक, बस स्थानक, धान्य बाजारात, हमाल अड्ड्यांवर किंवा विमानतळावर असतात. विमानतळावरील हमालांना लोडर म्हणतात.

भारतातील रेल्वे स्थानकांवरील हमालांच्या अंगावर लाल डगला व छातीवर बिल्ला असतो. हे हमाल रेल्वेने नेमलेले असतात. प्रवासाला जाणाऱ्या उतारूचे सामान स्थानकामध्ये आत आणून ते रेल्वे डब्यात चढवणे आणि प्रवासाहून आलेलेल्या उतारूचे सामान डब्यातून खाली उतरवून ते स्थानकाबाहेर आणणे याव्यतिरिक्त या हमालांना रेल्वे पार्सलांची वाहतूकही करावी लागते. सामान जर जास्त असेल तर ते वाहून नेण्यासाठी रेल्वे स्थानकावर दोन चाकी हातगाडी असते.

वर्ग:व्यवसाय
भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २००२-०३

भारतीय क्रिकेट संघाने ४ डिसेंबर २००२ ते १४ जानेवारी २००३ दरम्यान न्यू झीलंडचा दौरा केला. दौऱ्यावर २-कसोटी आणि ७-एकदिवसीय सामन्यांची मालिका आणि त्याशिवाय २ सराव सामने खेळवले गेले.

=कसोटी मालिका=
### १ली कसोटी
### २री कसोटी
=एकदिवसीय मालिका=
### १ला सामना
### २रा सामना
### ३रा सामना
### ४था सामना
### ५वा सामना
### ६वा सामना
### ७वा सामना
=संदर्भ आणि नोंदी=

=बाह्य दुवे=
* मालिका मुख्यपान - इएसपीएन क्रिकइन्फो

२००२
न्यू झीलँड
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे
वर्ग:इ.स. २००२ मधील क्रिकेट
वर्ग:इ.स. २००३ मधील क्रिकेट
मनिका बत्रा

thumb|मनिका बत्रा
**मनिका बत्रा** (१५ जून, इ.स. १९९५:दिल्ली, भारत - ) ही भारताची टेबल टेनिस खेळाडू आहे. ही भारताकडून २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये खेळली.

वर्ग:भारतीय टेबल टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९५ मधील जन्म
वर्ग:राजीव गांधी खेलरत्न पुरस्कार विजेते
जितू राय

**जितू राय** (२६ ऑगस्ट, इ.स. १९९०:संखुवसभा, नेपाळ - ) हा नेपाळमध्ये जन्मलेला भारतीय नेमबाज आहे. याने २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले.

वर्ग:भारतीय नेमबाज
अतनू दास

**अतनू दास** (५ एप्रिल, इ.स. १९९२:पश्चिम बंगाल, भारत - ) हा भारतीय तिरंदाज आहे. याने २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले.

वर्ग:भारतीय तिरंदाज
फ्लायदुबई

[250 px|[ढाका|ढाक्यच्या शाहजलाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळाहून निघालेले फ्लायदुबईचे बोईंग ७३७ विमान|इवलेसे]]
**फ्लायदुबई** () ही संयुक्त अरब अमिराती देशातील कमी दरात विमानसेवा पुरवणारी एक विमान वाहतूक कंपनी आहे. दुबई शहरामध्ये मुख्यालय व दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर वाहतूकतळ असलेली फ्लायदुबई दुबई सरकारच्या मालकीची आहे. २००८ साली स्थापन झालेल्या फ्लायदुबईद्वारे एकूण ९५ शहरांना विमान सेवा पुरवली जाते. फ्लायदुबईच्या ताफ्यात बोइंग ७३७ बनावटीची ५१ विमाने आहेत. दुबईतील एमिरेट्स ह्या प्रमुख कंपनीसोबत स्पर्धा न करता फ्लायदुबई नवनव्या मार्गांवर वाहतूक करण्याचा प्रयत्न करते.

जुलै २०१६ मध्ये भारतामधील अहमदाबाद, दिल्ली, हैदराबाद, कोची, लखनौ, मुंबई व त्रिवेंद्रम ह्या शहरांमधून फ्लायदुबईची सेवा उपलब्ध आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीमधील विमानवाहतूक कंपन्या
वर्ग:दुबई
भारतीय क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २००६

भारतीय संघ १६ मे ते २ जुलै दरम्यान वेस्ट इंडीजच्या दौऱ्यावर होता. ज्यामध्ये ५-एकदिवसीय आणि ४-कसोटी सामन्यांच्या मालिकेशिवाय २-सराव सामन्यांचा समावेश होता.

=संघ=
खाली नमूद केले नसल्यास खेळाडू एकदिवसीय आणि कसोटी दोन्ही साठी निवडले गेले. 

=एकदिवसीय सामने=
### १ला सामना
### २रा सामना
### ३रा सामना
### ४था सामना
### ५वा सामना
=कसोटी मालिका=
### १ली कसोटी
### २री कसोटी
### ३री कसोटी
### ४थी कसोटी
=संदर्भ आणि नोंदी=

=बाह्य दुवे=
*मालिका मुख्यपान - इएस्‌‍पीएन क्रिकइन्फो

वर्ग:इ.स. २००६ मधील खेळ
वर्ग:भारतीय क्रिकेट
वर्ग:वेस्ट इंडीजमधील क्रिकेट
२००६
वेस्ट इंडीज
वर्ग:इ.स. २००६ मधील क्रिकेट
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे वेस्ट इंडीज दौरे
मैराज अहमद खान

**मैराज अहमद खान** (२ नोव्हेंबर, इ.स. १९७५:खुर्जा, बुलंदशहर जिल्हा, उत्तर प्रदेश, भारत - ) हा भारतीय नेमबाज आहे. याने २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले.

वर्ग:भारतीय नेमबाज
केप्लर दुर्बीण

**केप्लर दुर्बीण** (इंग्रजी: Kepler spacecraft) ही अमेरिकेच्या नॅशनल एरोनॉटिक्स अँड स्पेस ॲडमिनिस्ट्रेशन, नासाची अवकाशातील वेधशाळा आहे. सूर्यमालेच्या बाहेर सूर्यासारख्या इतर ताऱ्यांभोवती फिरणारे पृथ्वीशी मिळतेजुळते परग्रह शोधणे हा या दुर्बिणीचा मुख्य हेतू आहे. जुलै २०१६ पर्यंत केल्पर दुर्बिणीने २४५३ परग्रहांचा शोध लावला आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:अंतराळ वेधशाळा
वर्ग:कृत्रिम उपग्रह
अपूर्वी चंदेला

**अपूर्वी सिंह चंदेला** ( ४ जानेवारी १९९३) ही एक भारतीय नेमबाज आहे.
## कुटुंब 
अपूर्वीचा जन्म जयपूरमधील चंदेल राजपूत कुटुंबात झाला.तिच्या वडिलांचे नाव कुलदीप सिंग चंदेला व आईचे नाव बिंदू राठोड. त्यांचे एक हॉटेल आहे.

## सुरुवातीचे जीवन 
अपूर्वी चंदेलाने अजमेरच्या मेयो कॉलेज गर्ल्स स्कूल व जयराम गायत्री देवी गर्ल्स स्कूल येथून शालेय शिक्षण व दिल्ली विद्यापीठातील येशू आणि मरीया काॅलेजात समाजशास्त्राचा अभ्यास केला.

## कारकीर्द 
२०१२ मध्ये चंदेलाने नवी दिल्लीतील राष्ट्रीय नेमबाजी स्पर्धेत १० मीटर रायफल स्पर्धेमध्ये सुवर्णपदक पटकावले. वरिष्ठ गटात तिने मिळवलेले हे पहिलेच  पदक होते.  २०१४ मध्ये हेग येथे इनशूट चॅम्पियनशिपमध्ये तिने चार पदके जिंकली होती. त्यात दोन वैयक्तिक आणि दोन सांघिक पदकांचा समावेश होता.

### २०१४ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धा 
तिने दहा मीटर एर रायफल स्पर्धेत भाग घेऊन ग्लासगो येथे २०१४ च्या राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत सुवर्णपदक पटकावले. अंतिम सामन्यात तिने २०६.७ गुणांची कमाई करून स्पर्धेत नवीन विक्रम केला.

महिला १०  मीटर रायफल स्पर्धेत २००९ च्या रियो ऑलिंपिकसाठी पात्र ठरलेल्या चंदेलाने ५१  स्पर्धांमध्ये पात्रता फेरीत ३४  व्या स्थानावर झेप घेतली.

### २०१८ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धा 
गोल्ड कोस्ट येथे झालेल्या राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत अपूर्वीने १० मीटर एर रायफल प्रकारात कांस्य पदक मिळवले.

### २०१८ आशियाई खेळ 
इंडोनेशियात २०१८ साली झालेल्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेत १० मीटर एर रायफलच्या मिश्र दुहेरीत अपूर्वीने रवी कुमारच्या साथीत कांस्य पदक मिळवले.

### २०१८ आयएसएसएफ  स्पर्धा 
सप्टेंबर २०१८ मध्ये दक्षिण कोरियातील चांग्वोन येथे झालेल्या स्पर्धेत १० मीटर एर रायफलच्या स्पर्धेत चौथे स्थान मिळवून अपूर्वीने २०२० साली टोकियोमध्ये भरणाऱ्या  ऑलिम्पिक  स्पर्धेसाठी कोटा मिळवला.

### २०१९ आयएसएसएफ  स्पर्धा 
फेब्रुवारी २०१९ मध्ये नवी दिल्ली यथील डॉ.कर्णी सिंग शूटींग रेंजमध्ये झालेल्या स्पर्धेत १० मीटर एर रायफलच्या स्पर्धेत अपूर्वीने विश्व विक्रमासह सुवर्णपदक मिळवले. तिने २५२.९ गुण मिळवले.

## संदर्भ
वर्ग:२३ व २४ जुलै २०१८ - पाबळ कार्यशाळेतील लेख
वर्ग:भारतीय नेमबाज
वर्ग:२०१४ आशियाई खेळातील पदक विजेते
वर्ग:२०१८ आशियाई खेळातील पदक विजेते
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म
किनन चेनाई

वर्ग:भारतीय नेमबाज
वर्ग:पारशी व्यक्ती
आयोनिका पॉल

**आयोनिका पॉल** (२३ सप्टेंबर, इ.स. १९९२:मुंबई, महाराष्ट्र, भारत - ) ही भारतीय नेमबाज आहे. हिने २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले.

वर्ग:भारतीय नेमबाज
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
शिव थापा

**शिव थापा** (८ डिसेंबर, इ.स. १९९३:गुवाहाटी, असम, भारत - ) हा भारतीय मुष्टियोद्धा आहे. याने २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये भारताचे बॅन्टमवेट उपप्रकारात प्रतिनिधित्व केले.

वर्ग:भारतीय मुष्टियोद्धे