शब्दकोशांची यादी

अभ्यासकांना महत्त्वाच्या संदर्भकोशांची शब्दकोशांची यादी एकत्रित एके ठिकाणी मिळण्यासाठी ही सूची उपयुक्त आहे. यांत मराठी, हिंदी मराठी उच्चार तसेच इतर भाषांतील महत्त्वाच्या शब्दकोशांची नोंद असावी.
* मराठी शब्दांचे अर्थ शोधण्यासाठी निराळी सूची मराठी-मराठी शब्दकोशांची सूची या पानावर पहा.

## जुन्या-नव्या मराठी शब्दकोशांची सूची
* महानुभाव ग्रंथकारांनी रचलेला मध्यकालीन शब्दांचा कोश 
* राज्यव्यवहार कोश, इ.स. १६७५-७६ लेखनकाळ, प्रकाशन - इ.स. १८६०  
* संस्कृत-मराठी कोश- वामन शिवराम आपटे
* संस्कृत-इंग्रजी कोश- मोलियर-मोलियर-विल्यम्स
* Tha Practical Sanskrit-English Dictionary (संस्कृत-इंग्रजी कोश ३ खंड)- आद्य संपादक-वामन शिवराम आपटे
* गीर्वाणलघुकोश (संस्कृत-मराठी कोश)- जनार्दन विनायक ओक
* फारशी मराठी कोश - माधव त्रिंबक पटवर्धन 
* मोनिअर-विल्यम्स आणि आपटे ह्यांचे संस्कृत-इंग्रजी कोश,
* चतुर्वेदीसंपादित हिंदी-इंग्रजी कोष
* वामन शिवराम आपटे - संस्कृत इंग्रजी कोश
* जनार्दन विनायक ओक - गीर्वाण लघुकोश
* नारायण तम्माजी कातगडे ऊर्फ श्री.पुंडलिक - हिंदी मराठी कोश
*  -  Dr. Raghu Vira - इंटरनेटवर उपलब्ध
*  - खंड पंचविसावा, डॉ.रघु वीर (इंटरनेटवर उपलब्ध), प्रकाशन १९५१
* हिंदी-मराठी शब्दकोश - अधिक माहितीसाठी पहा  
* मराठी - बांगला शब्दकोश, डॉ. अपर्णा झा, (फेब्रुवारी २०२५) या शब्दकोशाला प्रा. ना. गो. कालेलकर पुरस्कार प्राप्त झाला आहे. 

## त्रि-भाषा कोश 
* (इंग्लिश-संस्कृत-हिंदी) 
* Marathi-Hindi-English dictionary: अधिक माहितीसाठी पहा. 
* Hindi-Marathi-English dictionary - अधिक माहितीसाठी पहा. 

## चौदा भाषा कोश 
भारतीय भाषा कोश - अधिक माहितीसाठी पहा. 

## पंधरा भाषा कोश 
* तत्सम शब्द कोश - अधिक माहितीसाठी पहा. 

## इंग्रजी भाषेतील शब्दांचे मराठीत अर्थ/इतर माहिती
* मराठी-इंग्रजी शब्दकोश- मोल्सवर्थ-कॅन्डी
* इंग्रजी-मराठी शब्दकोश- थॉमस कॅन्डी
* मराठी इंग्रजी शब्दकोश, १८१०, -विल्यम एडमण्ड कॅरे - श्रीरामपूर मिशनरी प्रेस
* कॅन्डी-मोल्सवर्थ यांचा इंग्रजी-मराठी शब्दकोश, १८३१
* सुबोध मराठी-इंग्रजी शब्दकोश- कृ. भा. वीरकर- अनमोल प्रकाशन
* मराठी- इंग्रजी शब्दकोश- ह. अ. भावे- वरदा बुक्स
* इंग्रजी-मराठी शब्दकोश- र. वा. धोंगडे- ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस
* नवनीत वर्ग:मराठी लेखक ॲडव्हान्स्ड डिक्शनरी- सुधाकर प्रभुदेसाई- नवनीत प्रकाशन
* ए कॉम्प्रिहेन्सिव्ह डिक्शनरी, इंग्लिश अँड मराठी- बाबा पद्मनजी- एज्युकेशन सोसायटी प्रेस
* Ranade N.B. 1916, The 20th Century English Marathi Dictionary Bombay, Western India Publishing Co.
* New Approach Dictonary Of Living English- (इंग्रजी- इंग्रजी- मराठी शब्दकोश) संपादक - एस.व्ही. सोहोनी
* मॅक्सीन बर्न्स्टसन कृत A Basic Marathi-English Dictionary
* श्रीधर गणेश वझे कृत The Aryabhushan School Dictionary, Marathi-English
* Collins Cobuild Pocket English-English-Marathi Dictionary
* नीलकंठ बाबाजी रानडे कृत रानडे English-Marathi Dictionary
* मराठी-इंग्रजी शब्दकोश- मा.का. देशपांडे - परचुरे प्रकाशन
* इंग्रजी शब्दोच्चार-कोश- मा.का. देशपांडे
*  - (इंटरनेटवर उपलब्ध) डॉ.रघु वीर (इंग्रजी विकिपीडिया)
*  - डॉ.रघु वीर (इंटरनेटवर उपलब्ध)

## पारिभाषिक शब्दकोश
* महाराष्ट्र  शासनाच्या भाषा संचालनालयाने निर्माण केलेल्या ३५ पारिभाषिक शब्दकोशांतील २,६७,००० शब्द असलेला संजय भगत यांचा www.marathibhasha.org  संगणकीय (online)  कोश : http://marathibhasha.org .
### महाराष्ट्र सरकारच्या भाषा संचलनालयाचे परिभाषा कोश
* औषधशास्त्र परिभाषा कोश
* कृषिशास्त्र परिभाषा कोश
* गणितशास्त्र परिभाषा कोश
* ग्रंथालयशास्त्र परिभाषा कोश
* धातुशास्त्र परिभाषा कोश
* न्यायवैद्यक व विषशास्त्र परिभाषा कोश
* न्याय व्यवहार कोश
* पदनाम कोश
* प्रशासन वाक्प्रयोग
* भाषाविज्ञान व वाङ्मयविद्या परिभाषा कोश
* भूगोलशास्त्र परिभाषा कोश
* भौतिकशास्त्र परिभाषा कोश
* मानसशास्त्र परिभाषा कोश
* यंत्र अभियांत्रिकी परिभाषा कोश
* रसायनशास्त्र परिभाषा कोश
* वाणिज्यशास्त्र परिभाषा कोश
* विकृतिशास्त्र पारिभाषिक शब्दावली
* विद्युत अभियांत्रिकी परिभाषा कोश
* वृत्तपत्र विद्या परिभाषा कोश
* वैज्ञानिक पारिभाषिक संज्ञा (गणितशास्त्र, वास्तवशास्त्र, रसायनशास्त्र)
* वैज्ञानिक पारिभाषिक संज्ञा (वनस्पतिशास्त्र)
* व्यवसाय व्यवस्थापन परिभाषा कोश
* शारीर परिभाषा कोश
* शिक्षणशास्त्र परिभाषा कोश
* संख्याशास्त्र परिभाषा कोश
* साहित्य समीक्षा परिभाषा कोश
*पारमार्थिक शब्दकोश

## मराठी-इंग्रजी पारिभाषिक शब्दकोश
* भौतिकशास्त्र पारिभाषिक शब्दावली- भाषा संचालनालय

## खासगी प्रकाशन संस्थांनी प्रकाशित केलेले कोश. कोशाचे नाव, संपादक, प्रकाशक या क्रमाने
*  अर्थशास्त्र शब्दकोश- वि. ज. गोडबोले, डायमंड पब्लिकेशन्स
*  इकॉनॉमिक्स डिक्शनरी (संपादकाचे नाव उपलब्ध नाही), प्रगती बुक्स
*  कम्प्युटर डिक्शनरी (संपादकाचे नाव उपलब्ध नाही), प्रगती बुक्स
*  कॉमर्स डिक्शनरी- जोशी, परदेशी प्रगती बुक्स
*  ग्रंथालयशास्त्र शब्दकोश- सुजाता कोण्णूर, डायमंड पब्लिकेशन्स
*  टेक्निकल डिक्शनरी (संपादकाचे नाव उपलब्ध नाही), प्रगती बुक्स
* भौगोलिक शब्दकोश- र. भा. नाईक, वरदा प्रकाशन
*  मानसशास्त्र शब्दकोश- मुकुंद इनामदार, डायमंड पब्लिकेशन्स
*  मेडिकल डिक्शनरी (संपादकाचे नाव उपलब्ध नाही), प्रगती बुक्स
*  लॉ डिक्शनरी (संपादकाचे नाव उपलब्ध नाही), प्रगती बुक्स
*  शिक्षणशास्त्र शब्दकोश- बेनझीर तांबोळी, डायमंड पब्लिकेशन्स
*  सायन्स डिक्शनरी- विकास जोशी, प्रगती बुक्स
*  शास्त्रीय परिभाषा कोश - दाते कर्वे वरदा प्रकाशन (पुनर्मुद्रण )
*पारमार्थिक शब्दकोश - डॉ. अनुराधा कुलकर्णी, मल्टिव्हरसिटी प्रकाशन
*संख्या-संकेत कोश - संपादक श्रीधर शामराव हणमंते (प्रसाद प्रकाशन पुणे

## शेती परिभाषा कोश
महादेवशास्त्री जोशी - शेतीविषक शब्दांचा कोश
गावशेजारील जमीन

## ग्रंथांत वापरलेल्या कठीण शब्दांचा कोश
* ज्ञानेश्वरी - ज्ञानेश्वरीतील शब्दांचा कोश - वेलिंगकर
* ज्ञानेश्वरी विषयक कोश - संपादक डॉ.अशोक कामत, गुरुकुल प्रतिष्ठान, २००५: यामध्ये ज्ञानेश्वरीतील शब्दार्थ-सूची, विषय-सूची, ओव्यांची वर्णानुक्रमणिका आणि गीतेच्या श्लोकांची पादसूची आहे.
* दासबोध - दासबोधातील शब्दांचा कोश - महादेवशास्त्री जोशी 
* गाथा - तुकारामाच्या गाथेतील शब्दांचा कोश - महादेवशास्त्री जोशी 
* श्रीसमर्थ रामदास वाङ्मय शब्दार्थ संदर्भ कोश (मु.श्री. कानडे)
 
## इतर भाषा 
## मराठी-जर्मन शब्दकोश
* अविनाश बिनीवाले यांचा व्यवहारोपयोगी मराठी-जर्मन शब्दकोश

## इतर
* अर्वाचीन चरित्र कोश (सिद्धेश्वरशास्त्री चित्राव)
* पाच हजार आदर्श सुविचार कोश (डॉ. व.दि. कुलकर्णी)
* ज्योतिष महाशब्दकोश (प्र.द. मराठे)
* पुस्तक : कोश आणि सूची वाड्मय : स्वरूप आणि साध्य
* प्राचीन चरित्र कोश (सिद्धेश्वरशास्त्री चित्राव)
* भारतीय व्यवहार कोश (विश्वनाथ दिनकर नरवणे)- प्रकाशक - मेहता पब्लिकेशन हाऊस १२१६ सदाशिव पेठ पुणे ३०, प्रथम आवृत्ती १९६१, द्वितीय आवृत्ती १९८५, विशेष - सोळा भारतीय भाषांचा एकत्रित कोश , पं. जवाहरलाल नेहरू आणि राजेंद्र प्रसाद यांचे अभिप्राय.
* भारतीय संस्कृती कोश (महादेवशास्त्री जोशी)
* भारतीय प्राचीन ऐतिहासिक कोश
# लेखक- रघुनाथ भास्कर गोडबोले  आवृत्त्ती- १८७६
# वैशिष्ट्ये - जुळणी करताना अरबी व फारशी भाषेचे शब्द  यात अगदी न येऊ देऊन लिहिण्याविषयी अतिशय सावधपणा ठेवला आहे . ७ वर्षे मेहनत घेऊन हा कोश तयार केला आहे . 
* प्राचीन भारतीय स्थल कोश, प्रथम खंड -लेखक- सिद्धेश्वरशास्त्री चित्राव, प्रकाशक - भारतीय चरित्र कोश मंडळ आवृत्त्ती -१९६९  वैशिष्ट्ये- पानशेतच्या पुरात हस्तलिखित वाहून गेले परंतु लेखकाने पुनर्लेखन केले . (पुरस्कार - भारत सरकारकडून , गृहमंत्री-यशवंतराव चव्हाण यांचेकडून) 
* मध्ययुगीन चरित्र कोश (सिद्धेश्वरशास्त्री चित्राव)
* मराठी वाङ्मय कोश भाग १ ते ५.
* म्हणींचा कोश (विश्वनाथ दिनकर नरवणे)
* संक्षिप्त मराठी वाङ्मय कोश, वाङ्मयीन संज्ञा आणि संकल्पना कोश (वसंत आबाजी डहाके)
* मराठी विश्वकोश (आद्य संपादक - लक्ष्मणराव जोशी)
* व्युत्पत्ति प्रदीप (गो.शं. बापट)
* संख्या संकेत कोश (श्रीधर श्यामराव हणमंते)
* केतकरांचा मराठी ज्ञानकोश (श्रीधर व्यंकटेश केतकर)
* इंग्रजी-मराठी स्थापत्य-शिल्प-कोश सचित्र- रा.वि.मराठे , महाराष्ट्र राज्य साहित्य व‌ संस्कृती मंडळ, १९६५
* इंग्रजी-मराठी पुरातत्त्व कोश सचित्र - रा.वि.मराठे , मंजिरी श्री मराठे, १९८३
* कला व वास्तुशिल्प शब्दकोश (इंग्रजी-मराठी) - चेतन शंकर साळी, इंटेलेक्चुअल बुक ब्युरो, भोपाळ
* पुरातत्त्व शब्दकोश (इंग्रजी-मराठी) - चेतन शंकर साळी, इंटेलेक्चुअल बुक ब्युरो, भोपाळ
* मानववंशशास्त्र शब्दकोश (इंग्रजी-मराठी) - चेतन शंकर साळी, इंटेलेक्चुअल बुक ब्युरो, भोपाळ
* पारमार्थिक शब्दकोश - डॉ.अनुराधा कुलकर्णी, संपादक - डॉ.विजय भटकर, मल्टिव्हरसिटी प्रकाशन

## बाह्य दुवे 
परिभाषा आणि इतर शब्दकोश

वर्ग: मराठी शब्दकोश
वर्ग: भाषा
वर्ग:मराठी भाषेतील ज्ञानकोश
वर्ग:भाषाभ्यास
वर्ग:शब्दकोश
वर्ग:भाषाशास्त्र
वर्ग:भाषा संकेत
वर्ग:भाषांतर
वर्ग:विज्ञान
वर्ग:याद्या

https://rmvs.marathi.gov.in/books 

## संदर्भ