open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
२०१३ फ्रेंच ओपन

'*** ही फ्रेंच ओपन टेनिस स्पर्धेची ११२ वी आवृत्ती होती. ही स्पर्धा २६ मे ते ९ जून, इ.स. २०१३ दरम्यान पॅरिस येथे भरवण्यात आली.

## विजेते
### पुरूष एकेरी
 **रफायेल नदाल** ने  दाविद फेरर ला 6–3, 6–2, 6–3 असे हरवले.
ही स्पर्धा जिंकून रफायेल नदालने फ्रेंच ओपन विक्रमी ८वेळा जिंकण्याचा विक्रम केला. टेनिसच्या इतिहासामधील एकच ग्रँड स्लॅम स्पर्धा आठ वेळा जिंकणारा तो एकमेव खेळाडू आहे.

### महिला एकेरी
 **सेरेना विल्यम्स** ने  मारिया शारापोव्हा ला  6–4, 6–4 असे हरवले.
सेरेना विल्यम्सचे हे दुसरे फ्रेंच ओपन व १६वे ग्रँड स्लॅम अजिंक्यपद आहे.

### पुरूष दुहेरी
 **बॉब ब्रायन /  माइक ब्रायन** नी  मायकेल लोद्रा /  निकोलास महुत ना 6–4, 4–6, 7–6(4) असे हरवले.

### महिला दुहेरी
 **येकातेरिना माकारोव्हा /  एलेना व्हेस्निना** नी  सारा एरानी /  रॉबेर्ता व्हिंची ना 7-5, 6-2 असे हरवले.

### मिश्र दुहेरी
 **ल्युसी ह्रादेका /  फ्रांतिसेक चेर्माक*' नी  क्रिस्टिना म्लादेनोविच /  डॅनियेल नेस्टर ना 1–6, 6–4, [10–6] असे हरवले.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
अतुल गावंडे

**अतुल गावंडे** (५ नोव्हेंबर, १९६५:न्यू यॉर्क, न्यू यॉर्क, अमेरिका - ) हे अमेरिकेतील एक मराठी डॉक्टर आहेत. ते बॉस्टनच्या ब्रिगहॅम अँड विमेन्स हॉस्पिटलमध्ये तसेच द डेना फार्बर कॅन्सर इन्स्टिस्ट्यूट येथे शल्यविशारद, हार्वर्ड मेडिकल स्कूलचे प्राध्यापक व न्यू यॉर्कर या नियतकालिकात विज्ञानविषयक स्तंभ लिहिणारे लेखक आहेत. ते संशोधन व स्तंभ लेखनासाठी दिल्या जाणाऱ्या मॅकऑर्थर पारितोषिकाचे विजेते आहेत.  लोकहिताचे लेखन केल्याबद्दल २०१०चा नॅशनल मॅगेझिन पुरस्कार गावंडे यांना मिळाला आहे.

फॉरेन पॉलिसी या अमेरिकन नियतकालिकाने २०१० साली प्रसिद्ध केलेल्या १०० जागतिक विचारवंतांच्या यादीतील ८ भारतीयांमध्ये गावंडे हे एक होते. अमेरिकन आरोग्यसेवेत बदल घडविणारा गावंडे यांचा *ग्लोबल पेशंट सेफ्टी चॅलेंज* नावाचा कृतिआराखडा आज जगभरातील ३ हजारांहून अधिक हॉस्पिटलांमध्ये राबविला जात आहे.

## शिक्षण
गावंडे यांचे शालेय शिक्षण ग्रीसमध्ये आणि पुढील वैद्यकीय शिक्षण स्टॅनफर्ड आणि हार्वर्ड विद्यापीठांतून झाले. शिवाय त्यांनी तत्त्वज्ञान, राजकारण आणि अर्थशास्त्र हे विषय घेऊन अाॅक्सफर्ड विद्यापीठातून एम.ए. केले आहे.

## पुस्तके
* कॉम्प्लिकेशन्स: अ सर्जन्स नोट्स ऑन ॲन इम्परफेक्ट सायन्स (या पुस्तकाची राष्ट्रीय पुरस्कारासाठी निवड झालेली आहे.)
* Better : A Surgeon's Notes on Performance
* The Checklist Manifesto : How to Get Things Right
* Being Mortal : Medicine and What Matters in the End

## सन्मान
* ॲमेझाॅन, जे.पी. माॅर्गन चेस आणि बर्कशायर हॅथवे या कंपन्यांनी नव्यानेच एकत्रितपणे सुरू केलेल्या एका आरोग्यसंस्थेच्या मुख्याधिकारपदी गावंडे यांची २० जून २०१८ रोजी नेमणूक झाली.

## पुरस्कार
२००९ साली न्यूयाॅर्करमध्ये प्रसिद्ध झालेल्या गावंडे यांच्या *दोन विशिष्ट शहरांतील आरोग्यसेवांची तुलना* करणाऱ्या एका लेखामुळे अमेरिकत एकच खळबळ उडाली. त्या लेखाला एका अमेरिकन उद्योगपतीने २०,००० डाॅलर्सचा पुरस्कार दिला. गावंडे यांनी तत्काळ ती रक्कमब्रिगहॅम अँड विमेन्स हॉस्पिटलला देणगीदाखल दिली. अमेरिकन अध्यक्ष बराक ओबामा यांनी अमेरिकन आरोग्यविषयक विधेयक पारीत करताना त्या लेखाचा उपयोग झाल्याचे आवर्जून सांगितले.

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी शास्त्रज्ञ
वर्ग:मराठी डॉक्टर
वर्ग:इ.स. १९६५ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
य.ल. नेने

डॉ. **यशवंत लक्ष्मण नेने** (जन्म : ग्वाल्हेर, मध्य प्रदेश, भारत, २४ नोव्हेंबर १९३६) हे भारतीय कृषी शास्त्रज्ञ आहेत.

## शिक्षण 
नेने यांचे शिक्षण ग्वाल्हेर, कानपूर व अमेरिकेतील इलिनॉय विद्यापीठात झाले. वनस्पतींतील विकृती  व विषाणू विज्ञान हे त्यांचे विषय होते. ते उत्तर प्रदेशातील पंतनगर येथील कृषी विद्यापीठात १४ वर्षे प्राध्यापक होते. त्यानंतर ते आंध्र प्रदेशात गेले.

भारतातील बरीचशी शेती पावसाच्या पाण्यावर अवलंबून असल्याने कोरडवाहू जमिनीत कोणती पिके काढता येतील यावरील संशोधनाला अधिक महत्त्व प्राप्त झाले. आंध्र प्रदेशच्या पतनचेरू भागात इक्रिसॅट (इंटरनॅशनल क्रॉप रिसर्च इन्स्टिटय़ूट फॉर द सेमी ॲरिड ट्रॉपिक्स) नावाची संस्था संशोधन करत असून तिथे उपमहासंचालक या पदावर नेने काम करीत होते. डाळीच्या पिकांमध्ये सुधारणा घडवून आणण्याची जबाबदारी तेथे त्यांच्याकडे होती. अन्नद्रव्यांवरील संशोधनाची सुरुवात प्रथमच करून तांदळावरील खैरा रोग जस्ताच्या कमतरतेमुळे होतो हे त्यांनी सिद्ध केले. गव्हावरील रोगांवरही त्यांनी विशेष काम केले. त्या काळात डॉ. नेने व त्यांच्या सहकाऱ्यांनी म्लान या रोगाला तोंड देणाऱ्या हरभऱ्याच्या जातीचा विकास केला. याकरिता डाळीचे सुधारित बियाणे त्यांनी शेतकऱ्यांना उपलब्ध करून दिले. यामुळे हेक्टरी तिप्पट उत्पादन मिळू लागले. याकरिता कमी उंचीच्या जाती विकसित करून दिल्यामुळे कीटकनाशकांचा सहज वापर करता येऊ लागला. पीक तीन-चार महिन्यांत तयार होत असल्यामुळे तुरीच्या शेंगा खुडून ते पीक तसेच ठेवून एकाच झाडापासून वर्षांत दोन ते तीन वेळा शेंगा तोडायची सोय झाली. परिणामी, हेक्टरी ६०० ऐवजी २००० किलोग्रॅम पीक घेता आले. यासाठी डॉ. नेने यांना आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला.

नेने यांनी अनेक देशी-विदेशी कृषि परिषदा आयोजित केल्या. निवृत्तीनंतर त्यांनी सिकंदराबाद येथे एशियन ॲग्रि-हिस्टरी फाउंडेशन ही संस्था स्थापून त्याचे काम पाहिले. आग्नेय आशियात कृषिउत्पन्नाची समृद्धी असल्यामुळे येथील शेतीविषयक जुने वाङ्मय मिळवून त्यांनी ते इंग्लिश, हिंदी व मराठीत छापले. त्याप्रमाणे आतापर्यंत वृक्षायुर्वेद, कृषिशासनम्, कृषिपराशर, लोकोपकार वगैरे पुस्तके तयार झाली आहेत. संस्थेद्वारे एक त्रैमासिकही त्यांनी सुरू केले.

## एशियन ॲग्रि-हिस्टरी फाउंडेशन या संस्थेने प्रकाशित केलेली पुस्तके
* उपवन विनोद (मूळ लेखक शारंगधर)
* काश्यपीय कृषिसूक्ती (मूळ लेखक कश्यप)
* कृषि गीता (मूळ मल्याळम भाषेत, लेखक परशुराम)
* कृषिपराशर (मूळ लेखक पराशर)
* मृग-पक्षी शास्त्र (मूळ लेखक १३व्या शतकातील हंसदेव; मराठी भाषांतर मारुती चितमपल्ली आणि भातखंडे)
* लोकोपकार (मूळ कानडी, लेखम चावुंडराय)
* विश्ववल्लभ (संस्कृतमधील या मूळ पुस्तकाचे लेखक महाराणा प्रताप यांच्या दरबारातील चक्रपाणि मिश्र)
* वृक्षायुर्वेद (मूळ लेखक सूरपाल)
* Ancient History of Indian Agriculture
* Glimpses of the Agricultural Heritage of India
* Revitalizing Higher Agricultural Education in India 

## कौटुंबिक माहिती 
त्यांच्या आईचे नाव लक्ष्मी आहे.

## हे सुद्धा पहा
* भारतातील कृषी शास्त्रज्ञ
* कृषिसंशोधन

## संदर्भ
* http://hi.wikipedia.org/s/5vl वृक्षायुर्वेद

वर्ग:मराठी शास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १९३६ मधील जन्म
वर्ग:शेतीतज्‍ज्ञ
वसंत लाड

**वसंत लाड** हे अमेरिकेतील न्यू मेक्सिको राज्यातील आल्बुकर्की इथे एक पूर्ण विकसित व स्वायत्त अशी आयुर्वेदिक संस्था चालवणारे आयुर्वेदाचार्य आहेत.

वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:आल्बुकर्की (न्यू मेक्सिको)
लाठी

**लाठी** म्हणजे भरीव बांबूपासून बनविलेली एक काठी असते.त्याची उंची साधारणतः बापरणाऱ्याच्या उंचीपेक्षा सव्वा ते दीडपट असते. भरीव बांबूस आगीवर किंचीत भाजून व मग त्यास तेल चोपडून ही लाठी तयार करतात.आत्मरक्षणासाठी याचा पूर्वी उपयोग होत असे.बहुदा, याचे टोकास धातूने मढविलेले असे.

## बाह्य दुवे
१. लाठी चालविण्याचे प्रात्यक्षिक दाखविणारा व्हीडीओ

वर्ग:शस्त्रे
शिव-हरी

इवलेसे|पंडित शिवकुमार शर्मा
इवलेसे|पंडित हरिप्रसाद चौरसिया
**शिव-हरी** ही एक भारतीय  चित्रपट संगीत दिग्दर्शक जोडगोळी आहे. प्रसिद्ध भारतीय संतूरवादक पंडित शिवकुमार शर्मा व बासरीवादक पंडित हरिप्रसाद चौरसिया ह्या दोघांनी बॉलिवूडमधील काही चित्रपटांना (मुख्यत: यश चोप्रा दिग्दर्शित) *शिव-हरी* ह्या नावाने पार्श्वसंगीत दिले आहे.

## चित्रपटयादी
*सिलसिला (१९८१)
*फासले (१९८५)
*विजय (१९८८)
*चांदनी (१९८९)
*लम्हे (१९९१)
*परंपरा (१९९३)
*साहिबान (१९९३)
*डर (१९९३)

वर्ग:भारतीय संगीतकार
वसंत अवसरीकर

**वसंत अवसरीकर** (१९४०:अवसरी, अहमदनगर जिल्हा, महाराष्ट्र - ) हे महाराष्ट्रातील तमाशात काम करणारे एक सोंगाडे आहेत. त्यांचे मूळ नाव वसंत कुशाबा रोकडे असून आईचे नाव हिराबाई तर आजोबांचे नाव शंकरराव अवसरीकर आहे. वसंत अवसरीकरांचे आजोबा शंकरराव आणि वडील कुशाबा हे दोघेही उत्तम ढोलकीपटू होते. काका ग्यानबा अवसरीकर हे मात्र सोंगाड्या होते.  त्यांच्याबरोबर काम करून करून वसंत अवसरीकर सोंगाड्या झाले.

वसंत अवसरीकरांची आई हिराबाई घरच्या तमाशात नाचायची. शंकररावांचा तमाशा त्याकाळी महाराष्ट्रात खूप लोकप्रिय होता; परंतु एकट्या तमाशावर भल्यामोठ्या कुटुंबाचे भागत नसल्यामुळे ते लग्नातील वाजंत्र्यांची सुपारी घेत. त्याकाळी वाजंत्र्यांनी वाद्य वाजविण्याबरोबर जमलेल्या मंडळीचे लोकरंजन 
करण्याचेही काम करावे लागे. वरातीच्या रात्री तर वगनाट्यासकट पूर्ण तमाशा  दिवस उजाडेपर्यंत चालत असे. 

या अवसरीकर (रोकडे) कुटुंबीयांची लोकनाट्यसेवा महाराष्ट्रात विशेषतः खेड, मंचर, नारायणगाव या परिसरांत खूप लोकप्रिय होती. शंकर अवसरीकर यांच्या संपूर्ण कुटुंबाने तमाशाला वाहून घेतले होते. त्यांची तिन्ही मुले संभाजी (प्रमुख भूमिका), वसंताचे वडील कुशाबा (ढोलकी) आणि गेनभाऊ (सोंगाड्या) व गुणाजी मास्तर (खलनायक) असत. तर वसंतची आई हिराबाई मुख्य नर्तकी व मुख्य स्त्रीभूमिका करीत असे. 

वयाच्या सातव्या वर्षापासून वसंता घरच्या तमाशा फडात काम करू लागला. लहानपणी राजा हरिश्चंद्राचा मुलगा रोहिदास, रजवाडी वगात युवराज अशी कामे त्यांनी केली. अवसरी गावातील त्यांच्या घरात तमाशाचे सर्व साहित्य ठेवले जात होते. पण दुर्दैवाने घराला लागलेल्या आगीत हे सर्व साहित्य जळून खाक झाले. तरीही न खचता नव्या उमेदीने वसंतराव यांनी मुंबईचा रस्ता धरला.

वसंत अवसरीकरांना पेटीवादनाची खूप आवड होती. घरच्या तमाशात ते इतरांचे पाहून पाहून सरावाने पेटी वाजवायला शिकले. मुंबईत पावसाळ्याचे चार महिने त्यांचा मुक्काम लालबागच्या न्यू हनुमान थिएटरमध्ये असायचा. तिथे येऊन, तत्कालीन प्रसिद्ध संगीत दिग्दर्शक विश्वनाथ मोरे  वसंतरावांना पेटीचे धडे द्यायचे. तमाशाचा मुक्काम हलला की पेटीशिक्षण बंद होई.

वर्ग:तमासगीर
वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
उदय चोप्रा

**उदय चोप्रा** ( ५ जानेवारी १९७३) हा एक  भारतीय अभिनेता व दिग्दर्शक आहे. यश चोप्राचा मुलगा व आदित्य चोप्राचा भाऊ असलेल्या उदयने यश राज फिल्म्स बॅनरखालील अनेक चित्रपटांसाठी सहाय्यक दिग्दर्शकाचे काम केले आहे. त्याने २००० सालच्या मोहब्बतें ह्या चित्रपटामधून बॉलिवूडमध्ये अभिनेत्याच्या रूपाने पदार्पण केले. तेव्हापासून त्याने आजवर अनेक चित्रपटांमध्ये भूमिका केल्या आहेत.

## चित्रपटयादी
## बाह्य दुवे
* 
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
जॉन अब्राहम

**जॉन अब्राहम** ( १७ डिसेंबर १९७०) हा एक भारतीय मॉडेल, सिने-अभिनेता व निर्माता आहे.

## चित्रदालन 
## चित्रपटयादी
### अभिनेता
### निर्माता
## बाह्य दुवे
* [http://www.johnabraham.com ]
* 

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:भारतीय नास्तिक
महिमा चौधरी

**महिमा चौधरी** ( १३ सप्टेंबर १९७३) ही एक भारतीय मॉडेल व सिने-अभिनेत्री आहे. *रितू चौधरी* हे खरे नाव असलेल्या महिमाने १९९७ मधील सुभाष घईच्या परदेस ह्या चित्रपटामध्ये नायिकेची भूमिका करून बॉलिवूडमध्ये पदार्पण केले. ह्या भूमिकेसाठी तिला सर्वोत्तम पदार्पणासाठीचा फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाला. त्यानंतर तिने अनेक हिंदी चित्रपटांमध्ये कामे केली आहेत.

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते
भाग्यश्री पटवर्धन

250 px|इवलेसे|भाग्यश्री
**भाग्यश्री** (संपूर्ण नाव: श्रीमंत राजकुमारी भाग्यश्री राजे पटवर्धन;  २३ फेब्रुवारी १९६९) ही एक भारतीय सिने-अभिनेत्री आहे. ती सांगलीच्या पतवर्धन राजघराण्याची वंशज असून तिचा जन्म मुंबईमध्ये झाला. १९८९ सालच्या मैने प्यार किया ह्या बॉलिवूड चित्रपटामध्ये तिने सलमान खानसोबत नायिकेची भूमिका केली होती. ह्यासाठी तिला फिल्मफेअरचा सर्वोत्तम महिला पदार्पण पुरस्कार मिळाला.

मैने प्यार किया नंतर भाग्यश्रीने लग्न करून सिनेमामधून काहीशी निवृत्ती पत्कारली व फारसे सिनेमे केले नाहीत. २००९ साली तिने झक मारली बायको केली ह्या मराठी चित्रपटात काम केले.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:इ.स. १९६९ मधील जन्म
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
कयामत से कयामत तक

**कयामत से कयामत तक** हा १९८८ साली प्रदर्शित झालेला एक हिंदी चित्रपट आहे. फेमिना मिस इंडिया विजेती जुही चावला व आमिर खान ह्यांचा हा पहिलाच प्रमुख चित्रपट होता.

## भूमिका
*आमिर खान
*जुही चावला
*दलिप ताहिल
*गोगा कपूर
*राज झुत्शी
*आलोक नाथ
*इम्रान खान (बाल कलाकार)

## पुरस्कार
### फिल्मफेर पुरस्कार
*सर्वोत्तम चित्रपट
*सर्वोत्तम दिग्दर्शक - मन्सूर खान
*सर्वोत्तम पुरुष पदार्पण - आमिर खान
*सर्वोत्तम महिला पदार्पण - जुही चावला
*सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक - आनंद-मिलिंद
*सर्वोत्तम पुरुष पार्श्वगायक - उदित नारायण
### राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार
*सर्वोत्कृष्ट सर्वांगीण मनोरंजक चित्रपट

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:इ.स. १९८८ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:मन्सूर खान दिग्दर्शित चित्रपट
मायबोली साहित्य संमेलन

## १ले मायबोली साहित्य संमेलन
मुखेड येथे एक मायबोली साहित्य संमेलन भरले होते.  संमेलनाध्यक्ष डॉ.विठ्ठल वाघ होते. हे संमेलन बहुधा २०१० साली झाले असावे.

## २रे मायबोली साहित्य संमेलन
२रे अखिल भारतीय **मायबोली साहित्य संमेलन** अकोला येथील कृषी विद्यापीठ परिसरात, १५-१६ जून २०१३ या काळात झाले. संमेलनात कथाकथन, भीमराव पांचाळे यांची मुलाखत, कविसंमेलन आदी कार्यक्रम होते. संमेलनाचे उद्‌घाटन नागनाथ कोतापल्ले यांनी केले.  मराठी सिनेसृष्टीचा सुपरस्टार मकरंद अनासपुरे, बारोमासकार सदानंद देशमुख आणि ज्येष्ठ चित्रकार श्रीधर अंभोरे यांच्या उपस्थितीतल्या या सोहळ्याला विविध राजकीय पक्षांच्या नेत्यांच्या मांदियाळीमुळे आगळा दिमाख प्राप्त झाला होता.

मान्सूनच्या पदार्पणातच पूरपरिस्थिती उद्भवली असतानाही या संमेलनाला चांगला प्रतिसाद लाभला होता. घोड्यंसह असलेली ग्रंथदिंडी आणि अध्यक्षांची हत्तीवरून मिरवणूक हे या संमेलनाचे वैशिष्ट्य म्हणावे लागेल. कोत्तापल्ले सर हत्तीवर बसले आणि त्याचवेळी पाऊस सुरू झाला. त्यावर सिनेअभिनेते मकरंद अनासपुरे यांनी दिलदारपणे स्वतः भिजत सरांच्या डोक्यावर छत्री धरली. भर पावसातही संमेलनातल्या विविध परिसंवादांना, मुलाखतीच्या कार्यक्रमांना आणि काव्यवाचनाला रसिक श्रोत्यांनी तुडुंब गर्दीत हजेरी लावली. मायबोली प्रतिष्ठानचे गजानन डामरे, अ‍ॅड. अनंत खेळकर आणि डेबू सिनेमामुळे नावाजलेले प्रा. नीलेश जळमकर यांनी या संमेलनाच्या आयोजनासाठी विशेष मेहनत घेतली होती.

या संमेलानाला अध्यक्ष नव्हते.

## पहा
मराठी साहित्य संमेलने

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
जो जीता वही सिकंदर

**जो जीता वही सिकंदर** हा १९९२ साली प्रदर्शित झालेला एक हिंदी चित्रपट आहे. याचे दिग्दर्शन आणि सह-लेखन मन्सूर खान यांनी केले आणि नासिर यांनी निर्मिती तसेच सह-लेखन केले होते. आमिर खानची प्रमुख भूमिका असलेल्या ह्या चित्रपटात आयेशा झुल्का, दीपक तिजोरी, पूजा बेदी, मामिक सिंग आणि कुलभूषण खरबंदा यांच्या भूमिका आहेत. चित्रपटात संगीत जतिन-ललित यांचे आहे.

चित्रपटाची कथा देहरादून येथील काही कॉलेजच्या मुलांमधील चढाओढीवर आधारित आहे. जो जीता वही सिकंदरला तिकिट खिडकीवर चांगले यश मिळाले. ह्या चित्रपटामधील उदित नारायण व साधना सरगमने गायलेले पहला नशा हे गाणे प्रचंड लोकप्रिय झाले.

या चित्रपटाला सर्वोत्कृष्ट चित्रपट पुरस्कारासह दोन फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाले. हा चित्रपट १९७९ च्या अमेरिकन चित्रपट ब्रेकिंग अवेवर आधारित आहे.

## भूमिका
*आमिर खान
*आयेशा झुल्का
*मामिक
*कुलभुषण खरबंदा
*पूजा बेदी
*अजित वाच्छानी

## पुरस्कार
### फिल्मफेर पुरस्कार
*सर्वोत्तम चित्रपट

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:इ.स. १९९२ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:मन्सूर खान दिग्दर्शित चित्रपट
अनंत फडके

डॉ. **अनंत फडके** हे प्रसिद्ध भूशास्त्रज्ञ होते. त्यांनी निळय़ा रंगाचे आकर्षक ‘कॅव्हेन्झाईट’ हे खनिज भारतात आढळत असल्याची पहिली नोंद केली. त्यांनी आंतरराष्ट्रीय पातळीवर भूशास्त्राच्या परिषदांमध्ये भाग घेतला आणि तिथे अनेक संशोधन प्रबंध वाचले. ते ‘डेक्कन व्होल्कॅनोलॉजिकल सोसायटी’ चे संस्थापक होते.

## संदर्भ
वर्ग:मराठी शास्त्रज्ञ
तेहरान प्रांत

**तेहरान** ()  हा इराण देशाच्या ३१ प्रांतांपैकी एक आहे. इराणच्या उत्तर भागात वसलेला व १.२१ कोटी लोकसंख्या असलेला हा इराणमधील सर्वाधिक लोकसंख्येचा प्रांत आहे. राष्ट्रीय राजधानी तेहरान ह्याच प्रांतात स्थित आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:इराणचे प्रांत
रझावी खोरासान प्रांत

[इवलेसे|[निशापूर हे रझावी खोरासान प्रांतातील एक ऐतिहासिक शहर आहे.]]
**रझावी खोरासान** ()  हा इराण देशाच्या ३१ प्रांतांपैकी एक आहे. हा प्रांत इराणच्या पूर्व भागात स्थित असून त्याच्या उत्तरेला तुर्कमेनिस्तान व पूर्वेला अफगाणिस्तान हे देश आहेत. मशहद हे इराणमधील एक मोठे शहर ह्या प्रांतची राजधानी आहे.

## बाह्य दुवे
वर्ग:इराणचे प्रांत
*
इस्फहान प्रांत

**इस्फहान** (, *ओस्तान-ए-इस्फहान*)  हा इराण देशाच्या ३१ प्रांतांपैकी एक आहे. हा प्रांत इराणच्या मध्य भागात स्थित आहे. याच्या उत्तरेस मर्काझी, कोम व सेमनान हे प्रांत वसले असून दक्षिणेस फार्स आणि कोगिलुये व बोयेर-अहमद हे प्रांत वसले आहेत. इस्फहानाच्या सीमा पूर्वेस याझ्द, पश्चिमेस लोरेस्तान, नैऋत्येस चहार्महाल व बख्तियारी प्रांतांशी भिडल्या आहेत. इराणमधील तिसरे मोठे शहर इस्फहान हे या प्रांताचे राजधानीचे शहर आहे.

इस्फहान प्रांताचे क्षेत्रफळ १,०७,०२७ वर्ग कि.मी. असून लोकसंख्या ४८,७९,३१२ (इ.स. २०१२ च्या अंदाजानुसार) आहे. 

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:इराणचे प्रांत
चंद्रशेखर खरे

thumb|चंद्रशेखर खरे
**चंद्रशेखर खरे** हे कॅलिफोर्निया विद्यापीठातील गणिताचे प्राध्यापक व  नंबर थिअरी, कॅल्क्युलस आणि प्रोबॅबिलिटी या क्षेत्रांतील गणितातील उल्लेखनीय संशोधनासाठी  पुरस्कार मीळालेले भारतीय सशोधक आहेत. त्याचे शालेय तसेच कनिष्ठ महाविद्यालयीन शिक्षण मुंबईत झाले. त्या नंतर त्यांनी ऑक्सफर्ड विद्यापिठातून डॉक्टरेट मिळवली व टाटा मूलभूत संशोधन केंद्रात काही वर्षे काम केल्यानंतर अमेरिकेत प्राध्यापकी चालू केली.

वर्ग:गणितज्ञ
वर्ग:फेलो ऑफ रॉयल सोसायटी
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म
प्रांत

**प्रांत** (Province) हा देशाचा एक प्रशासकीय विभाग आहे.

## प्रांत असलेले देश
## हे सुद्धा पहा
*ओब्लास्त

वर्ग:प्रशासकीय विभाग
इराणचे प्रांत

**इराण** देश एकूण ३१ प्रांतांमध्ये विभागला गेला आहे.

## प्रांत 
{{Image label begin|image=Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG|width={}|float={}}}

{{Image label small|x=0.300|y=0.260|scale={}|text=आल्बोर्ज}}
{{Image label small|x=0.176|y=0.102|scale={}|text=अर्दाबिल}}
{{Image label small|x=0.327|y=0.704|scale={}|text=बुशेर}}
{{Image label small|x=0.251|y=0.487|scale={}|text=चहार्महालव बख्तियारी}}
{{Image label small|x=0.364|y=0.418|scale={}|text=इस्फहान}}
{{Image label small|x=0.422|y=0.658|scale={}|text=फार्स}}
{{Image label small|x=0.242|y=0.180|scale={}|text=गिलान}}
{{Image label small|x=0.484|y=0.200|scale={}|text=गोलेस्तान}}
{{Image label small|x=0.176|y=0.311|scale={}|text=हमादान}}
{{Image label small|x=0.556|y=0.780|scale={}|text=होर्मोज्गान}}
{{Image label small|x=0.107|y=0.427|scale={}|text=इलाम}}
{{Image label small|x=0.620|y=0.620|scale={}|text=कर्मान}}
{{Image label small|x=0.025|y=0.342|scale={}|text=कर्मानशाह}}
{{Image label small|x=0.173|y=0.538|scale={}|text=खुजस्तान}}
{{Image label small|x=0.242|y=0.569|scale={}|text=कोगिलुये वबोयेर-अहमद}}
{{Image label small|x=0.100|y=0.271|scale={}|text=कुर्दिस्तान}}
{{Image label small|x=0.169|y=0.413|scale={}|text=लोरिस्तान}}
{{Image label small|x=0.244|y=0.382|scale={}|text=मर्काझी}}
{{Image label small|x=0.360|y=0.238|scale={}|text=माझांदारान}}
{{Image label small|x=0.241|y=0.240|scale={}|text=काजविन}}
{{Image label small|x=0.324|y=0.338|scale={}|text=कोम}}
{{Image label small|x=0.689|y=0.260|scale={}|text=रझावीखोरासान}}
{{Image label small|x=0.480|y=0.296|scale={}|text=सेमनान}}
{{Image label small|x=0.802|y=0.740|scale={}|text=सिस्तान वबलुचिस्तान}}
{{Image label small|x=0.349|y=0.284|scale={}|text=तेहरान}}
{{Image label small|x=0.513|y=0.489|scale={}|text=याज}}
{{Image label small|x=0.180|y=0.210|scale={}|text=जंजान}}
{{Image label small|x=0.600|y=0.164|scale={}|text=उत्तरखोरासान}}
{{Image label small|x=0.711|y=0.451|scale={}|text=दक्षिणखोरासान}}
{{Image label small|x=0.038|y=0.184|scale={}|text=पश्चिमअझरबैजान}}
{{Image label small|x=0.087|y=0.122|scale={}|text=पूर्वअझरबैजान}}

{{Image label small|x=0.300|y=0.100|scale={}|text=कॅस्पियन समुद्र}}
{{Image label small|x=0.325|y=0.850|scale={}|text=इराणचे आखात}}
{{Image label small|x=0.8|y=0.1|scale={}|text=तुर्कमेनिस्तान}}
{{Image label small|x=0.87|y=0.4|scale={}|text=अफगाणिस्तान}}
{{Image label small|x=0.90|y=0.66|scale={}|text=पाकिस्तान}}
{{Image label small|x=0.15|y=0.02|scale={}|text=अझरबैजान}}
{{Image label small|x=0.04|y=0.02|scale={}|text=आर्मेनिया}}
{{Image label small|x=0.01|y=0.05|scale={}|text=Turkey}}
{{Image label small|x=0.05|y=0.5|scale={}|text=इराक}}
{{Image label small|x=0.1|y=0.66|scale={}|text=कुवेत}}
{{Image label small|x=0.05|y=0.8|scale={}|text=सौदी अरेबिया}}


वर्ग:प्रांत
युइचिरो मिउरा

**युइचिरो मिउरा** हे एव्हरेस्ट शिखर सर करणारे जगातील सर्वांत वयोवृद्ध व्यक्ती आहेत. २०१३ साली वयाच्या ८०व्या वर्षी त्यांनी हा विक्रम केला.

## संदर्भ 
वर्ग:गिर्यारोहक
वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बेल्जियमचे प्रांत

**बेल्जियम** देश २ प्रशासकीय प्रदेशांमध्ये व १० प्रांतांमध्ये विभागला गेला आहे. उत्तरेकडील डच भाषिक फ्लांडर्स प्रदेशामध्ये ५ प्रांत तर दक्षिणेकडील फ्रेंच भाषिक वालोनी प्रदेशामध्ये ५ प्रांत स्थित आहेत. राजधानी ब्रसेल्स कोणत्याही प्रांताचा भाग नसून त्याला स्वायत्त दर्जा आहे.

## यादी
## संद्र्भ

वर्ग:प्रांत
२०१३ उत्तर भारत पूर

जून इ.स. २०१३ मध्ये उत्तर भारतातील उत्तराखंड आणि हिमाचल प्रदेश तसेच नेपाळमधील काही भागात मोठ्या प्रमाणात पाऊस पडला. त्यामुळे या भागात प्रलयंकारी पूर व भूमीपात घडले. हरियाणा, दिल्ली व उत्तर प्रदेश राज्यांतील काही भागातही मोठ्या प्रमाणात पाऊस पडला. जून २२, इ.स. २०१३ पर्यंतच्या आकडेवारीनुसार त्यात एक हजाराहून अधिक व्यक्ती यात मरण पावले आहेत व हजारो व्यक्ती बेपत्ता आहेत. रस्ते व पूलांना झालेल्या हानीमुळे सुमारे ७०,००० पर्यटक व यात्रेकरू वेगवेगळ्या ठिकाणी अडकले आहेत, त्यापैकी अनेकांना वाचविण्यात यश आले आहे. जून २३, इ.स. २०१३ च्या आकडेवारीनुसार सुमारे २२,००० लोक अजूनही अडकले आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:पूर वर्ग:भविष्यात विकिन्यूज मध्ये स्थानांतरित करावयाचे लेख
वर्ग:इ.स. २०१३
अनंत फडके (लेखक)

डॉ. अनंत फडके हे एक वैद्यकीय व्यवसाय करणारे मराठी लेखक आहेत.  

डॉ. अनंत फडके हे, १९८५साली सर रतन टाटा यांच्या साहाय्याने स्थापन झालेल्या भारतवैद्यक संस्थेचे सदस्य आहेत. ही संस्था सार्वजनिक आणि प्राथमिक आरोग्याबाबत संशोधन, प्रशिक्षण आणि प्रचार करते. डॉ. अनंत फडके हे संकेतस्थळांवर आणि वृत्तपत्रांत आरोग्यविषक लिखाण करतात.

## डॉ.अनंत फडके यांची पुस्तके
* आरोग्याचे लोकविज्ञान

## संदर्भ
* http://www.arogyavidya.net/arogyavi/index.php?option=com_content&view=article&id=827&Itemid=867  भारतवैद्यक संस्थेच्या संकेतस्थळावर 'आरोग्याचे लोकविज्ञान' या पुस्तकाची माहिती.
* http://www.bharatswasthya.net/aboutus भारतस्वास्थ्य

पहा : मराठीतील साहित्यिक डॉक्टर

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:वैद्यकीय पेशामधील व्यक्ती
वर्ग:महाराष्ट्रातील डॉक्टर
दक्षिण खोरासान प्रांत

**दक्षिण खोरासान** ()  हा इराण देशाच्या ३१ प्रांतांपैकी एक आहे. हा प्रांत इराणच्या पूर्व भागात स्थित असून त्याच्या पूर्वेला अफगाणिस्तान हा देश आहे. 

## बाह्य दुवे
वर्ग:इराणचे प्रांत
सिस्तान व बलुचिस्तान प्रांत

**सिस्तान व बलुचिस्तान** ()  हा इराण देशाच्या ३१ प्रांतांपैकी एक आहे. हा प्रांत इराणच्या आग्नेय भागात स्थित असून त्याच्या पूर्वेला पाकिस्तान व अफगाणिस्तान हे देश आहेत. हा प्रांत ऐतिहासिक बलुचिस्तान प्रदेशाचा भाग असून पाकिस्तानच्या बलुचिस्तान प्रांतासोबत सांस्कृतिक दृष्ट्या मिळताजुळता आहे. सध्या हा एक अविकसित व दरिद्री प्रांत असून येथे बलुच लोकांचे वास्तव्य मोठ्या प्रमाणावर आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:बलुचिस्तान
वर्ग:इराणचे प्रांत
सरफरोश (हिंदी चित्रपट)

**सरफरोश** हा १९९९ साली प्रदर्शित झालेला एक हिंदी चित्रपट आहे. जॉन मॅथ्यू मॅटनने दिग्दर्शन केलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये आमिर खान व सोनाली बेंद्रे ह्यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. सरफरोशमध्ये मुंबईमधील एक तडफदार पोलीस अधिकाऱ्याची पाकिस्तानद्वारे भारतामध्ये चालवल्या जात असलेल्या दहशतवादी कारवाया थांबवण्याची धडपड दाखवली आहे.

## कलाकार
*आमिर खान
*सोनाली बेंद्रे
*मुकेश ऋषी
*नसिरुद्दीन शाह
*प्रदीप रावत
*गोविंद नामदेव
*राजेश जोशी
*मकरंद देशपांडे
*स्मिता जयकर

## पुरस्कार
### राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार
*सर्वोत्कृष्ट सर्वांगीण मनोरंजक चित्रपट
### फिल्मफेअर पुरस्कार
*सर्वोत्तम चित्रपट (समीक्षक)

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:इ.स. १९९९ मधील हिंदी भाषेमधील चित्रपट
इंतर्नास्योनाल

**इंतर्नास्योनाल** (फ्रेंच: L'Internationale) हे जगभरातल्या डाव्या विचारधारेशी जोडलेल्या लोकांसाठी १९व्या शतकाच्या शेवटच्या काळापासूनचे एक प्रेरक गीत आहे. फ्रेंच भाषेत 'इंतर्नास्योनाल' ह्या शब्दाचा अर्थ 'आंतरराष्ट्रीय' असा होतो. (ह्याचा इंग्रजीमध्ये 'इंटरनॅश्नाले' असा अपभ्रंश झाला आहे.) ह्या गाण्याचा केंद्रीय संदेश असा आहे की जगभरातले लोक एक सारखेच आहेत आणि म्हणून त्यांनी एकत्र येऊन अत्याचाराविरोधात संघर्ष केला पाहिजे.

हे गीत मूळ रूपात इ.स. १८७१ मध्ये युझैन पोतिये (Eugène Pottier) द्वारा फ्रेंच भाषेत लिहिले गेले होते. पण त्यानंर ह्याचा अनेक भाषांमध्ये अनुवाद करण्यात आला आहे. हे गाणे बरेचदा उजव्या किंवा डाव्या हाताची वळलेली मूठ सलामीच्या रूपात उंचावून गायले जाते.

## मूळ गाण्याचे ध्रुवपद 
मूळ गाण्याच्या प्रत्येक कडव्याच्या शेवटी येणारे ध्रुवपद खालील प्रमाणे आहे:

ह्याचा भावार्थ असा आहे की अंतिम लढ्यामध्ये सर्व मानवांना राष्ट्रीय सीमा तोडून व सर्व भेद-भाव विसरून एकसंध मानव जाती घडवायला पाहिजे.

## मराठी अनुवाद 
महाराष्ट्रातील चळवळीच्या काही कार्यकर्त्यांनी ह्या गाण्याचा मराठी अनुवाद खालील प्रमाणे केला आहे.

::*जागे व्हा गरीब शोषितांनो*
::*खितपत पडलेल्यांनो उठा*
::*कितपत सहन करणार आता*
::*शोषकांचा अत्याचार*

::*चला आपण गुलामी आपली तोडूया*
::*संघटित आणि मुक्त होऊया*
::*बदलू हे सारे जग बदलूया*
::*नको छळ आणि नको विषमता*

::*अंतिम लढा आहे आपला*
::*नवे जग घडविण्याचा*
::*साऱ्या जगाच्या कष्टकऱ्यांनो*
::*उठा, आता काळ आला*

## संदर्भ 

वर्ग:विशेष गाणी
महाराष्ट्रातील खाद्यपदार्थ

मराठी खाद्यप्रकार म्हणजे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील खाद्यप्रकार. स्वयंपाक शैली, परंपरा आणि पाककृती यांचा समावेश त्यात होतो. 

## पुरणपोळी
महाराष्ट्राची एक खासियत म्हणजे पुरणपोळी. कोणत्याही मराठी सणावाराच्या वेळी महाराष्ट्रीय घरात गोडाधोडाचा बनणारा पदार्थ म्हणजे पुरणपोळी. हा पदार्थ जितका दिसायला व खायला चांगला असतो, तितका तो करायला कठीण असतो. पुरणपोळीत आणखी एक प्रकार आहे. तो म्हणजे मांडा. हा खापरावर बनवला जातो.

पुरणपोळीबरोबर तूप घातलेली गुळवणी म्हणजे खवय्यांसाठी एक मेजवानीच असते.

## मिसळ पाव
महाराष्ट्रात विविध प्रकारचे लोक रहातात. त्यांच्या एकत्रिक जीवनाप्रमाणेच विविध पदार्थ एकत्र करून जो पदार्थ तयार केला जातो तो म्हणजे मिसळ. महाराष्ट्रात चुलीवरची मिसळ हा एक विशेष पारंपारिक चव असणारा पदार्थ आहे. 

## वडा पाव
उकडलेल्या बटाट्याचे सारण व बेसनाचे कवच एकत्र तळून बटाटावडा तयार केला जातो. हा अतिशय साधा व लवकर तयार होणारा पदार्थ आहे. यातील सर्व पदार्थ लगेच मिळणारे असल्याने बटाटावडा महाराष्ट्रात कोठेही मिळतो. शेंगदाण्याची चटणी किंवा तळलेल्या हिरव्या मिरच्या वडापावला एक वेगळीच चव आणतात.

## मोदक
काही पदार्थ ऋतुनुसार सुद्धा बनतात. आमरस उन्हाळ्यात, पावसाळ्यात उसाच्या रसाची पोळी. काही पदार्थ विशिष्ट सणांसाठी राखीव आहेत. सण व महोत्सव पारंपारिक असतात. त्यावेळचे पदार्थ वेगळे असतात. उदा. मोदक. गणेश चतुर्थीच्या वेळी हे बनवले जातात. नारळ आणि गूळ यांचे मिश्रण तांदुळाच्या पिठीचे कवच करून आत भरले जातात. आत भरले जाणाऱ्या पदार्थांना सारण म्हणतात.

याचे गोड आणि तिखट असे दोन प्रकार असतात. नेहमीचे उकडीचे,तळणीचे, सारणाचे गोड मोदक आणि दुसरे रश्श्यातील मोदक/ मोदकाची आमटी.

## हे सुद्धा पहा
*वर्ग:महाराष्ट्रातील खाद्यपदार्थ वर्गीकरणातील लेखांसाठी समन्वय प्रकल्प आणि पदार्थ यादी विकिपीडिया:महाराष्ट्रातील खाद्यपदार्थ पानावर उपलब्ध आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
*
*
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
खासबाग

**राजर्षी शाहू खासबाग कुस्त्यांचे मैदान** हा कोल्हापुरातील कुस्तीचा आखाडा आहे. 

राजर्षी शाहू महाराज यांना रोममधील ऑलिम्पिकचे स्टेडियम व ओपन थिएटर पाहिल्यानंतर कोल्हापुरात कुस्ती मैदान साकारण्याची कल्पना सुचली. महाराज कोल्हापुरात परत आल्यानंतर त्यांनी मिरजकर तिकटी येथील राजघराण्यातील माणसांसाठी खास राखून ठेवलेल्या बागेत अर्थात खासबागेत या मैदानाची संकल्पना व आराखडा ठरविला. त्याप्रमाणे रोम येथील मैदानाची प्रतिकृती खासबागेत उभारण्याचे काम सुरू झाले. इ.स. १९०७ साली हा कुस्तीचा आखाडा बांधण्यास सुरुवात झाली आणि इ.स. १९१२ मध्ये  आखाडा बांधून पूर्ण झाला. या संपूर्ण मैदानात सुमारे २५ ते ३० हजार लोक भारतीय बैठकांवर बसू शकतात. मैदानाच्या कोणत्याही कोपऱ्यात बसले तरी प्रत्येकाला कुस्ती दिसते, हेच या मैदानाचे वैशिष्ट्य आहे. 

याच मैदान मध्ये ओपन थिएटर देखील आहे. या खुल्या रंगमंचावर आत्ता पर्यंत अनेक कार्यक्रम पार पडले आहेत. या रंगमंचाच्या मागेच संगीत सूर्य केशवराव भोसले नाट्यगृह आहे. 

या मैदानाच्या उद्‌घाटनाच्या वेळी जगज्जेता पहिलवान गामा याचा भाऊ इमामबक्ष ऊर्फ धाकटा गामा व गुलाम मोहिद्दीन यांच्यात लढत झाली होती. हे दोन्ही मल्ल अफाट ताकदीचे असल्याने यावेळी जोरदार लढत  पाहायला मिळाली होती. यात इमामबक्षने मोहिद्दीनला अस्मान दाखवले. ﻿शाहू महाराजांनी इमामला चांदीची गदा बक्षीस दिली तसेच पराभूत मल्लालादेखील बक्षीस दिले. तेव्हापासून चांदीची गदा देणे आणि पराभूत मल्लांचा सन्मान करणे या परंपरेलाही सुरुवात झाली. 

या खासबाग मैदानावर मारुती माने, सादिक पंजाबी, गोगा, दादू चौगुले, बाळू पाटील, लक्ष्मण वडार, शंकर तोडकर ,
विष्णू जोशीलकर, हरिश्चंद्र बिराजदार, नामदेव मोळे, विजय कुमार, झारखंडेराय यांनी आणि शिवाय अनेक पाकिस्तानी मल्लांनी मैदान मारले आहे.

## खासबाग मैदानात गाजलेल्या कुस्त्या
* १९१३ -  गुलाम मोहिद्दीन विरुद्ध इमामबक्ष
* ७ एप्रिल १९२४ - ज्ञानू माने विरुद्ध गुलमहमद कलावाला
* २१ ऑक्टोबर १९३६ - जगद्&zwnj;विख्यात जर्मन पैलवान व्हॉन केमर विरुद्ध मल्लापा तडाखे
* १७ मार्च १९४० - गामा पंजाबी विरुद्ध शिवगौडा मुत्नाळे
* १३ मार्च १९७६ - युवराज पाटील विरुद्ध विजयकुमार
* १ एप्रिल १९७८ - युवराज पाटील विरुद्ध सतपाल
* १५ एप्रिल १९७८ - दादू चौगुले विरुद्ध सादिक पंजाबी
* १३ एप्रिल १९७९ - विष्णू फडतारे विरुद्ध रामा माने
*१९७९ - कोल्हापूर केसरी कुस्ती स्पर्धा शंकर , विष्णू , रामा , कृष्णा कळंत्रे या नामवंत मल्लांच्या प्रेक्षणीय कुस्त्या
* दादू चौगुले विरुद्ध सतपाल
* १६ एप्रिल १९८३ - तारिक लाहोरवाला विरुद्ध बाळू पाटील
* ११ फेब्रुवारी १९८४ - युवराज पाटील विरुद्ध सतपाल
* १५ फेब्रुवारी १९८६ लक्ष्मण वडार विरुद्ध बाळू पाटील पै.शंकर तोडकर विरुद्ध पै रामा माने
* ७ फेब्रुवारी १९८७ - विष्णू जोशीलकर विरुद्ध नामदेव मोळे
* ११ फेब्रुवारी १९८९ - गुलाब बर्डे विरुद्ध नामदेव मोळे 

वर्ग:कुस्ती
नरहर व्यंकटेश पडसलगीकर

**नरहर व्यंकटेश** ऊर्फ **भाऊसाहेब पडसलगीकर** (  ४ जुलै १९१९ - ७ सप्टेंबर २००९) हे बुद्धिबळाचे ख्यातनाम मार्गदर्शक होते. 

भाऊसाहेबांना वयाच्या सहाव्या वर्षीच बुद्धिबळाची गोडी लागली. गल्लीतील मुले एकत्र यायची आणि त्यांचा बुद्धिबळाचा डाव रंगायचा. तमण्णाचार्य पडसलगीकर, बाळशास्त्री फाटक, आंतरराष्ट्रीय बुद्धिबळपटू विनायकराव खाडिलकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली भाऊसाहेबांनी बुद्धिबळाचे प्राथमिक धडे गिरविले.  शालेय स्पर्धांतून त्यानी तब्बल ५० पारितोषिके पटकाविली. स्वातंत्र्यपूर्व काळात १९४१ साली अशाच पद्धतीने सराव व स्पर्धा करणाऱ्या तरुण खेळाडूंनी नूतन बुद्धिबळ मंडळाची स्थापना केली. भाऊसाहेबांसह नारायण कुलकर्णी, गोपाळराव केळकर, विष्णू पोंक्षे, शेषाचार्य सांगलीकर, दाजीसाहेब दीक्षित, डॉ. शंकरराव आठवले, एच. बी. करमरकर, शिवराम नातू, गजानन पेंडुरकर, सोपानराव शिंगारे, भाऊ राजवाडे या संस्थापक सदस्यांनी मंडळ वाढविण्यासाठी  प्रयत्न केले. कालांतराने भाऊसाहेबांच्या खांद्यावर सारी जबाबदारी आली, आणि त्यांनी ती समर्थपणे पेलली. मंडळाचा विस्तार केला. ’बुद्धिबळ टिकविण्यासाठी, वाढविण्यासाठी गळ्यात झोळी बांधून भीक मागायला मला लाज वाटत नाही' असे ते नेहमी सांगायचे. अशा पद्धतीने त्यांनी मंडळाला आवश्‍यक ते सर्व साहित्य मदत स्वरूपात मिळविले. आज हे मंडळ आर्थिकदृष्ट्या सक्षम आहे. ’माझ्या पश्‍चात्‌ हे मंडळ व्यवस्थित चालू शकेल अशी व्यवस्था मी केली आहे', हे भाऊसाहेब विश्‍वासाने सांगत. अखेरच्या क्षणापर्यंत ते बुद्धिबळासाठी जगले. २००९ सालची ए. डी. चराटे स्मृती बुद्धिबळ स्पर्धा त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली पार पडली. ती त्यांच्या आयुष्यातील शेवटची स्पर्धा ठरली.

भाऊसाहेबांना सांगलीच्या बुद्धिबळाचा भीष्माचार्य असे म्हणले जायचे.  तेयांनी आठ राष्ट्रीय स्पर्धांत खेळले.  येल्लूर, पुणे, दिल्ली, मुंबई, मद्रास, पुणे, बेंगलोर, भुवनेश्‍वर येथील स्पर्धा त्यांनी गाजविल्या.

७ सप्टेबर, २००९ या दिवशी नरहर व्यंकटेश ऊर्फ भाऊसाहेब पडसलगीकर यांचे वयाच्या नव्वदीत निधन झाले.

## भाऊसाहेब पडसलगीकरांना मिळालेले पुरस्कार
* दादोजी कोंडदेव पुरस्कार
* शिवछत्रपती क्रीडा पुरस्कार
* शिवछत्रपती जीवनगौरव पुरस्कार

## संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९१९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००९ मधील मृत्यू
वर्ग:श्री शिवछत्रपती जीवनगौरव पुरस्कार विजेते
दबंग

**दबंग** हा २०१० साली प्रदर्शित झालेला एक हिंदी चित्रपट आहे. सलमान खानची प्रमुख भूमिका असलेल्या ह्या चित्रपटाचे कथानक उत्तर प्रदेशमधील *चुलबुल पांडे* नावाच्या एका काल्पनिक पोलीस अधिकाऱ्यावर आधारित आहे. दबंगचे चित्रीकरण महाराष्ट्रातील वाई व संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये झाले.

१० सप्टेंबर २०१० रोजी ईद-उल-फित्रच्या दिवशी प्रदर्शित झालेल्या ह्या चित्रपटाला प्रेक्षकांचा उत्स्फुर्त प्रतिसाद लाभला. दबंगने पहिल्याच आठवड्यात  ८०.८७ कोटींची मिळकत केली. एकूण  २२५ कोटी कमावणारा दबंग हा बॉलिवूडमधील आजवरचा पाचवा सर्वात यशस्वी चित्रपट आहे. २०१२ मध्ये दबंगचा दुसरा भाग दबंग २ काढण्यात आला ज्याला देखील प्रचंड यश मिळाले.

## कलाकार
* सलमान खान - चुलबुल पांडे
* सोनाक्षी सिन्हा - रजो
* अरबाझ खान - मखचंद "मक्खी" पांडे
* विनोद खन्ना - प्रजापती पांडे
* डिंपल कापडिया - नैनी देवी
* सोनू सूद - छेदी सिंग
* महेश मांजरेकर - हरिया
* ओम पुरी - कस्तुरीलाल विश्कर्मा
* अनुपम खेर - दयाल बाबु
* माही गिल - निर्मला
* टिनू आनंद - मास्टरजी
* मुरली शर्मा - एसीपी मलिक

## पुरस्कार
### राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार
*सर्वोत्कृष्ट सर्वांगीण मनोरंजक चित्रपट
### फिल्मफेर पुरस्कार
*सर्वोत्तम चित्रपट
*सर्वोत्तम महिला पदार्पण - सोनाक्षी सिन्हा
*सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक - साजिद-वाजिद
*सर्वोत्तम गीतकार - ललित पंडित
*सर्वोत्तम महिला पार्श्वगायक - ममता शर्मा (*मुन्नी बदनाम*)

## बाह्य दुवे
* 
* 

वर्ग:इ.स. २०१० मधील हिंदी चित्रपट
मधुकर दरेकर

**मधुकर दरेकर** हे पॉवरलिफ्टिंग खेळातील नऊ वेळा राष्ट्रीय विजेतेपद मिळविणारे व ऑस्ट्रेलियात १९८९ साली झालेल्या आंतरराष्ट्रीय पॉवर लिफ्टिंग स्पर्धेत सुवर्णपदक मिळालेले खेळाडू आहेत.
त्यांना २००२-०३चा दादोजी कोंडदेव पुरस्कार मिळाला होता. 

## संदर्भ
वर्ग:श्री शिवछत्रपती जीवनगौरव पुरस्कार विजेते
वर्ग:मराठी खेळाडू
शांताराम जाधव

**शांताराम जाधव** हे  अर्जुन पुरस्कार विजेते कबड्डीपटू व भारतीय कबड्डी संघास आशियाई सुवर्णपदक मिळवून देणारे प्रशिक्षक आहेत.

वर्ग:मराठी खेळाडू
वर्ग:क्रीडा
गिरिमित्र जीवनगौरव सन्मान

**गिरिमित्र जीवनगौरव सन्मान** हा  २००५ सालापासून गिरीमित्र संमेलनातर्फे संपूर्ण जीवन काळात गिर्यारोहण क्षेत्रासाठी मोलाचे योगदान करणाऱ्या गिर्यारोहकांना दिला जातो. 

## संदर्भ
वर्ग:पुरस्कार
लोंझा

**लोंझा** हा महाराष्ट्रातील किल्ला आहे. या किल्ल्याचा शोध २०१२ साली गूगल अर्थ ह्या उपयोजन सॉफ्टवेअरमुळे लागला व याचे श्रेय ठाण्याचे राजन महाजन व नाशिकचे हेमंत पोखरणकर या गिर्यारोहकांना जाते 

चाळीसगाव-सिल्लोड रस्त्यावरील नागद गावाजवळ हा किल्ला आहे. महादेव टाका डोंगर म्हणून हा भाग ओळखला जातो. या डोंगरावर पाण्याच्या १० टाक्या असून सर्वात मोठ्या टाकीची रुंदी ५८ फूट, तर लहान टाक्यांची रुंदी २० फुटांच्या आसपास आहे. पश्चिमेला ४० फूट रुंद, ३८ फूट लांब आणि सहा फूट उंच अशी गुहा आहे. गुहेचा मार्ग कातळ खोदून कल्पकतेने तयार केलेला असून डाव्या बाजूला पाच खांब असलेले गुहाटाके आहेत. या गुहेत अलीकडच्या काळातील एक शिवलिंग आहे. या डोंगराच्या माथ्यावर जोत्याचे अवशेष आहेत. वाड्याच्या कोपऱ्याकडील भिंती आजही तग धरून आहेत. पाण्याच्या टाक्यांच्या पूर्वेस सलग तटबंदीचे अवशेष आढळले. त्यातला बराच भाग मातीमुळे झाकलेला आहे. तटबंदीचा दगड घडीव आहे.

## संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले
कमल देसाई

**कमल देसाई** (१० नोव्हेंबर १९२८ - १७ जून २०११) या  मराठीतील एक प्रयोगशील लेखिका आणि मराठीच्या अध्यापिका होत्या.

त्यांचा जन्म बेळगाव जिल्ह्यातील यमकनमर्डी येथे झाला. मिरजेत त्यांचे वडिलोपार्जित घर होते. त्यांचे बालपण व सुरुवातीचे शिक्षणही तिथेच झाले.  पुढे एम.ए.च्या शिक्षणासाठी त्या मुंबईत आल्या. एम.ए.ला असतानाच त्यांनी कथालेखनाला सुरुवात केली, आणि त्यांच्या कथा सत्यकथेत छापून यायला लागल्या. शिक्षण पूर्ण केल्यावर अहमदाबाद, धुळे, निपाणी, भिवंडी, कागल अशा अनेक ठिकाणी त्यांनी मराठीचे अध्यापन केले, पण त्या कुठेच स्थिर झाल्या नाहीत.  जया दडकर, समीक्षक रा. भा. पाटणकर, विश्वास पाटील, दुर्गा भागवत, अशोक शहाणे अशांशी त्यांची मैत्री जमली होती, आणि या सगळ्यांशी त्यांच्या साहित्यशास्त्र, भाषाशास्त्र, अनुवाद, मिथक या विषयांसंदर्भात गप्पा होत असत.

देव, धर्म, आणि एकूण विश्व या विषयावर प्रामुख्याने त्यांनी लेखन केले आहे. लैंगिकता या विषयावर पुरुषी दृष्टिकोनाचे वर्चस्व हाही त्यांच्या लेखनाचा एक विषय असे. १९७५ च्या कादंबरीतील हॅट गुलामानी बाई (वूमन वेअरिंग एट हॅट) या चित्रपटासाठी प्रसिद्ध आहे.

कमल देसाई यांच्या कथालेखनाची समीक्षा करणारा ’कमल देसाई यांचे कथाविश्व’ हा ग्रंथ रा.भा. पाटणकर यांनी लिहिला आहे.

कमल देसाई यांचे प्रकाशित साहित्य 
* काळा सूर्य आणि हॅट घालणारी बाई (जोड कादंबरी)
* 'रंग-एक'(१९६२), 'रंग- २' (१९९८)हे कथासंग्रह
* रात्रंदिन आम्हा युद्धाचा प्रसंग (कादंबरी) (प्रकाशन वर्ष १९५९)

## त्यांचे इतर साहित्य
* बर्नर्ड बोझांकिटच्या 'थ्री लेक्चर्स ऑन एस्थेटिक' या ग्रंथाचा मराठी अनुवाद
* किरण नगरकर यांच्या 'द ककल्ड' (मराठी अनुवाद-प्रतिस्पर्धी) या कादंबरीला त्यांनी लिहिलेली प्रस्तावना
* प्रसिद्ध चित्रकार पॉल गोगॅच्या 'ओल्ड गोल्ड ऑन देअर बॉडी' या पुस्तकाच्या प्रभाकर कोलते यांनी केलेल्या अनुवादाला लिहिलेली प्रस्तावना

## संदर्भ
वर्ग:लेखिका
वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू
उत्तर खोरासान प्रांत

**उत्तर खोरासान** ()  हा इराण देशाच्या ३१ प्रांतांपैकी एक आहे. हा प्रांत इराणच्या ईशान्य भागात स्थित असून त्याच्या उत्तर दिशेला तुर्कमेनिस्तान देश आहे.. 

## बाह्य दुवे
वर्ग:इराणचे प्रांत
भाषाप्रकाश

तंजावर येथील सरस्वती महाल ग्रंथालयात हस्तलिखित स्वरूपात उपलब्ध झालेला 'भाषाप्रकाश' हा मराठी शब्दकोश पुणे विद्यापीठ प्रकाशनाने १९६२ साली प्रकाशित केला. या कोशाचा कर्ता 'रामकवी' हा आहे. हा कोश तयार करण्यासाठी ग्रंथलेखकाने ज्ञानेश्वरीचा आधार घेतला आहे. हा कोश पद्यबद्ध असून तो अनुष्टुप छंदात रचलेला आहे. या ग्रंथाची रचना १८ व्या शतकाच्या अखेरीस किंवा १९ व्या शतकाच्या आरंभी झाली असावी असे अनुमान आहे. डॉ शं.गो.तुळपुळे यांनी या कोशाच्या संपादनाचे काम केले आहे. या कोशाची विभागणी एकूण २३ वर्गामध्ये करण्यात आली आहे. बहुतेक वर्गांच्या सुरुवातीला त्या त्या वर्गातील विषयाचे सूचन केले आहे. उदा. दान वर्ग, काल वर्ग इ. मराठीतील अमरकोश म्हणता येईल असे या कोशाचे स्वरूप आहे. या कोशात सुमारे साडे चार हजार मराठी शब्दांचा विषयवारीने संग्रह केला आहे.

डॉ. नीलिमा गुंडी यांनी भाषाप्रकाश याच नावाचे मराठी भाषेत होणाऱ्या बदलांसंबंधीचे पुस्तक लिहिले आहे.

## संदर्भ
* 

रामकवीकृत भाषाप्रकाश, संपादक - शं.गो. तुळपुळे, प्रकाशन वर्ष १९६२

## हे सुद्धा पहा
* मराठी-मराठी शब्दकोशांची सूची

वर्ग:मराठी शब्दकोश
गोलेस्तान प्रांत

**गोलेस्तान** ()  हा इराण देशाच्या ३१ प्रांतांपैकी एक आहे. हा प्रांत इराणच्या उत्तर भागात स्थित कॅस्पियन समुद्राच्या किनाऱ्यावर स्थित आहे. गोलेस्तानच्या उत्तरेस तुर्कमेनिस्तान देशाची सीमा आहे. 

## बाह्य दुवे
वर्ग:इराणचे प्रांत
धांदरफळ खुर्द

धांदरफळ खुर्द हे संगमनेर तालुक्यातील संगमनेर शहराच्या पश्चिमेला ११ किलोमीटर अंतरावरील गाव आहे. हे गाव प्रवरा नदीतीरी वसलेले आहे.  येथे श्री क्षेत्र बिरोबा मंदिर हे जागृत देवस्थान आहे. गावाची लोकसंख्या अंदाजे ३००० ते ४००० असावी. हे गाव ऊस, कांदे, टोमॅटो, भुईमूग, गहू, हरबरा, कलिंगड, चिकू, डाळिंब, दूध इत्यादींसाठी प्रसिद्ध आहे.
ह्या गावाचे रहिवासी.बी.जे.खताळ हे महाराष्ट्र राज्याचे (पाटबंधारे मंत्री) कॅबिनेट मंत्री होते.
ते त्या काळी गाजलेले नामवंत वकील होते. त्यांनी या गावात बी.जे.खताळ या नावाचे विद्यालय सुरू केले.

वर्ग:संगमनेर तालुका
वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील गावे
भारतवैद्यक संस्था

ही संस्था सार्वजनिक आणि प्राथमिक आरोग्याबाबत संशोधन, प्रशिक्षण आणि प्रचार करते
शंकरराव साळवी

**शंकरराव** उर्फ **बुवा साळवी** ( १५ जुलै, इ.स. १९३२ - १५ फेब्रुवारी २००७) हे शिवछत्रपती जीवनगौरव पुरस्कार विजेते कबड्डी संघटक होते. १५ जुलै हा दिवस बुवा साळवी यांचा जन्मदिवस ‘महाराष्ट्र कबड्डी दिन’ या नावाने साजरा करण्यात येतो. 

बुवा साळवी महाराष्ट्राच्या कबड्डी खेळाचे आधारस्तंभ होते आणि अमेच्युअर कबड्डी फेडरेशन ऑफ इंडियाचे तहहयात अध्यक्ष होते. ते विधुर होते आणि त्यांना मुले नव्हती. 

अनेकांचा विरोध डावलून, नऊ खेळाडूंचा ’हुतुतू’  आणि सात खेळाडूंचा ’आंतराराष्ट्रीय कबड्डी’ यांचे संमीलन घडवून बुवा साळवी यांनी कबड्डीला आंतरराष्ट्रीय खेळ म्हणून मान्यता मिळवून दिली.  ’हुतुतू’चे पुरस्कर्ते ’कबड्डी’शी एकरूप होण्यास अजिबात तयार नव्हते. दक्षिणेकडील राज्यांना उत्तर हिंदुस्थानात वापरला जाणारा कबड्डी हा शब्दतर अजिबात मान्य नव्हता; त्यांना हुतुतू हेच नाव आणि नऊ खेळाडूंचा संघ हेच हवे होते. बुवा साळवी महाराष्ट्रात आणि इतर राज्यांत गावोगाव फिरले आणि त्यांनी आपल्या वक्तृत्वकौशल्याने नाराज खेळाडूंची समजूत काढली. 

बुवा साळवींच्या प्रयत्नांमुळे कबड्डीचा आंतरराष्ट्रीय एशियन गेम्स १९९०मध्ये प्रवेश झाला, आणि पुढील पाच चतुर्वार्षिक स्पर्धांमध्ये भारताला सुवर्ण पदक मिळवता आले.  भारताच्या बाहेर जपान, पाकिस्तान, आणि बंगला देश यांचे संघही कबड्डी खेळू लागले. 

बुवा साळवी यांचा भारतीय ऑलिंपिक असोसिएशनशी बऱ्याच काळासाठी संबध होता.

साळवी यांचे दीर्घ आजारानंतर वयाच्या ७५व्या वर्षी देहावसन झाले. 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:श्री शिवछत्रपती जीवनगौरव पुरस्कार विजेते
वर्ग:इ.स. २००७ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म
वर्ग:कबड्डी
शंकर गोपाळ तुळपुळे

शंकर गोपाळ तुळपुळे तथा डॉ. शं.गो.तुळपुळे  ( इ.स.५ फेब्रुवारी १९१४ -  ३० ऑगस्ट १९९४)  हे मराठी भाषा आणि संत वाङमयाचे अभ्यासक, संशोधक आणि पुणे विद्यापीठाच्या मराठी विभागाचे माजी विभाग प्रमुख होते.
## कारकीर्द
सोलापूरच्या दयानंद कॉलेजमध्ये ते मराठी विषयाचे विभागप्रमुख होते.

## साहित्य
*लेखन:
**मराठी ग्रंथनिर्मितीची वाटचाल 
**गुरुदेव रा.द.रानडे चरित्र आणि तत्त्वज्ञान 

*सहलेखन
** रमण महर्षी  (सहलेखक - कृ. रामस्वामी)

*संपादन:
**प्राचीन मराठी कोरीव लेख 
**मराठी वाङ्मयाचा इतिहास -खंड १ आरंभापासून इ.स.१३५० पर्यंत  
**लीळाचरित्र
**भाषाप्रकाश

* लेखन/संपादन ?:
** संतवाणीतील पंथराज (मेहता प्रकाशन)
** श्रीकृष्ण-चरित्र (चक्रधर) (व्हीनस प्रकाशन)
** पाच संतकवी
** महानुभाव गद्य (व्हीनस प्रकाशन)
** दृष्टान्त पाठ (व्हीनस प्रकाशन) 			
** प्राचीन मराठी गद्य (व्हीनस प्रकाशन)		
** यादवकलीन मराठी भाषा (व्हीनस प्रकाशन) 			
** मराठी निबंधाची वाटचाल (विदर्भ मराठवाडा बुक कंपनी)			
** स्मृतिस्थळ (अनमोल प्रकाशन)			
** मराठी भाषेचा तंजावरी कोश (व्हीनस प्रकाशन)			

वर्ग:मराठी लेखक

## संदर्भ
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९१४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू
संजय लीला भन्साळी

**संजय लीला भन्साळी** ( २४ फेब्रुवारी १९६३) हे एक भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक, निर्माता व लेखक आहेत. लीला हे त्यांच्या आईचे नाव आहे. भारतीय चित्रपट आणि दूरदर्शन संस्थेचा माजी विद्यार्थी असलेल्या संजय भन्साळी यांनी विधू विनोद चोप्राचा साहाय्यक दिग्दर्शक म्हणून काही चित्रपटांमध्ये भाग घेतला. १९९६ साली त्यांनी स्वतः प्रमुख दिग्दर्शक बनून *खामोशी: द म्युझिकल* ह्या चित्रपटाची निर्मिती केली. तेव्हापासून त्यांनी अनेक यशस्वी हिंदी चित्रपटांचे दिग्दर्शन केले आहे. त्यांना आजवर फिल्मफेअर पुरस्कारासह अनेक सिने-पुरस्कार मिळाले आहेत.

संजय लीला भन्साळी याने ओटीटीमध्ये पदार्पणाची तयारी केली असून रिचा चड्ढा मुख्य भूमिकेत आहे.

## चित्रपट यादी
## वैयक्तिक जीवन 
संजय लीला भन्साळी यांचा जन्म दक्षिण मुंबईतील भुलेश्वर येथे एका गुजराती बनिया कुटुंबात झाला होता. त्याची आई, लीला टोकाला भेट देण्यासाठी कपडे शिवून वापरत असती. घरी घरी गुजराती बोलते आणि गुजराती अन्न, संगीत, साहित्य आणि वास्तुकला त्यांना आवडते.

## बाह्य दुवे 
* 
*अधिकृत संकेतस्थळ
*गुजारिश आणि जागतिक चित्रपट

## संदर्भ
वर्ग:भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:भारतीय चित्रपट निर्माते
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
स्मिता जयकर

250 px|इवलेसे|स्मिता जयकर
**स्मिता जयकर** ही एक भारतीय अभिनेत्री आहे. जन्माने मुंबईकर असलेल्या स्मिताने आजवर अनेक बॉलिवूड चित्रपटांमध्ये व मराठी आणि हिंदी चित्रवाणी मालिकांमध्ये सहाय्यक अभिनेत्रीच्या भूमिका केल्या आहेत. परदेस, सरफरोश, हम दिल दे चुके सनम, देवदास, मुझसे दोस्ती करोगे!, अजब प्रेम की गजब कहानी इत्यादी यशस्वी चित्रपटांमध्ये तिने कामे केली आहेत.

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:मराठी अभिनेत्री
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
गुस्ताव व्हाईटहेड

thumb|right|गुस्ताव व्हाईटहेड

**गुस्ताव व्हाईटहेड** याचे मुळचे नाव गुस्ताव वेसकॉफ होते. त्याने जर्मनीतुन अमेरिकेत स्थलांतर केल्यावर व्हाईटहेड हे नाव धारण केले.त्याने एक विमाननिर्मिती केली व १४ ऑगस्ट १९०१ या दिवशी त्याने त्या विमानात बसुन उड्डाण केले.या विमानाचे नाव त्याने *द कॉंडार* असे ठेवले होते.तेथल्या फेअरफिल्ड या जागेत, त्याने, हे विमान त्याने ५० फुट उंचीवर नेउन त्याद्वारे त्याने सुमारे दोन किमी प्रवासही केला,असा दावा करण्यात आलेला आहे.अमेरिकेच्या पूर्व किनाऱ्यावरील कनेक्टिक नावाच्या राज्याने  विधानसभेत अश्या आशयाचा ठराव पारित केला आहे.  

## संदर्भ
वर्ग:विमाने

en :Gustave Whitehead
जार्मो

**जार्मो** हे उत्तर इराकमधील झाग्रोस पर्वतानजीक असलेले एक पुरातत्त्वीय ठिकाण आहे. समुद्रसपाटीपासून ८०० मीटर उंचीवर असलेल्या या ठिकाणी केल्या गेलेल्या उत्खननात नवाश्मयुगीन आद्य शेतकरी वसाहतीचे अवशेष उजेडात आले.

## उत्खनन 
इराकी पुरातत्त्वशास्त्रज्ञ प्रा. रॉबर्ट ब्रेडवुड यांनी जार्मो येथे इ.स. १९४८ ते इ.स. १९५५ या कालावधीत एकूण तीन सत्रांत शास्त्रीय पद्धतीने उत्खनन केले. प्रा. ब्रेडवुड यांनी साधारणपणे ३ ते ४ एकराचा परिसर उत्खनित केला. या उत्खननातून मिळालेल्या वस्तूंचा कालखंड कार्बन १४ किरणोत्सर्ग कालमापन पद्धतीने इ.स.पूर्व ७०९० ते इ.स.पूर्व ४९५० असा निश्चित करण्यात आला. याठिकाणी २५ चौरसाकृती बांधलेल्या मातीच्या घराचे अवशेष सापडले. जार्मो येथे गाय, बैल, डुक्कर, कुत्रा, गाढव यांची हाडेही सापडली. या वसाहतीत १५० लोक राहत असावेत असा निष्कर्ष प्रा. ब्रेडवुड यांनी लावला. जार्मो येथे गहू व बार्ली मोठ्या प्रमाणात जळालेल्या स्वरूपात सापडल्याने येथूनच शेतीची प्रथा इतरत्र पसरली असावी असे मत मांडले जाते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इराकमधील पुरातत्त्वीय स्थळे
वर्ग:इराकचा इतिहास
ललिता सुधीर फडके

ललिता फडके  (जन्म इ.स. १९२५; मृत्यू २५ मे २०१०) या मराठी भावगीते आणि हिंदी चित्रपटगीते गाणाऱ्या गायिका होत्या. त्यांचे माहेरचे नाव ललिता देऊळकर. एका सारस्वत मध्यमवर्गीय कुटुंबात १९२५ सालच्या ललितापंचमीला त्यांचा जन्म झाला. वडील देऊळकर हे कापडाचे व्यापारी. ललिताबाईंचे दोन काका उत्तम गाणारे आणि आजीचाही आवाज गोड. त्यांच्याच प्रेरणेने छोटी ललिता गाणे शिकली. ललिताबाईंनी गायनाचे धडे दत्तोबा तायडे आणि पुरुषोत्तम वालावलकर यांच्याकडे गिरवले. शास्त्रीय संगीतही त्या उत्तम गायच्या. पण गाणे हे घरापुरते ठेवायचे, हा त्या काळातल्या सर्वसाधारण सारस्वत मंडळींचा दृष्टिकोन असे. त्यामुळेच शेजारच्या बंगाली कुटुंबाकडे आलेले कवी आणि अभिनेते हरींद्रनाथ चट्टोपाध्याय यांनी या मुलीचा आवाज ऐकला तेव्हा ‘हिला तुम्ही सिनेमात का पाठवत नाही’, असा प्रश्न केला. देऊळकर खरे तर या गोष्टीला राजी नव्हते. कर्जबाजारीपणामुळे त्यांनी अखेर ती तयारी दर्शविली. चट्टोपाध्याय यांच्याच ओळखीने ललिताबाईंना ‘बॉम्बे टॉकीज’ या मातब्बर संस्थेत प्रवेश मिळाला. ‘बॉम्बे टॉकीज’ची आघाडीची नायिका देविकाराणीसोबत ‘दुर्गा’मध्ये एक फुटकळ भूमिका त्यांनी केली. याच संस्थेच्या ‘अंगूठी’मध्ये त्या दोन गाणीही गायल्या. ‘बंधन’, ‘कंगन’ या चित्रपटांपर्यंत त्या ‘बॉम्बे टॉकीज’मध्ये होत्या.

२९ मे १९४९ रोजी  त्यांचा सुधीर फडके यांच्याशी विवाह झाला. त्या विवाहात हिंदी चित्रपटसृष्टीतील प्रख्यात पार्श्वगायक महंमद रफी यांनी मंगलाष्टके म्हटली होती.

ललिता फडके यांनी आकाशवाणीवर सादर झालेल्या गीतरामायणातली कौसल्येची सर्व गाणी गायली होती. शहीद (१९४८), नदिया के पार (१९४८), विद्या (१९४८),  सिपहिया (१९४९) यांसारख्या अनेक हिंदी चित्रपटांसाठी, आणि उमज पडेल तर, चिमण्यांची शाळा, जन्माची गाठ, जशास तसे, प्रतापगड, माझं घर माझी माणसं, मायबहिणी, रानपाखरं, वंशाचा दिवा,  इत्यादी मराठी चित्रपटांसाठी त्यांनी पार्श्वगायन केले.

आशा भोसले यांना सर्वप्रथम ललिताबाईंना पारखले होते. त्यांनीच सुधीर फडके यांच्याकडे आशाबाईंचे नाव सुचवले होते.

## ललिता देऊळकर-फडके यांनी गायलेली गीते
* अळीमिळी गोम चिळी (चित्रपट माय बहिणी)
* उगा का काळीज माझे उले पाहूनि वेलीवरची फुले (गीत रामायण)
* कदम उठाकर रुक नही सकता (चित्रपट शहीद)
* तिन्ही सांज होता तुझी याद येते (चित्रपट चिमण्यांची शाळा)
* नको रे जाऊ रामराया (गीत रामायण) 
* नखानखांवर रंग भरा (चित्रपट मायाबाजार)
* पाव्हणं एवढं ऐका (चित्रपट वंशाचा दिवा)
* बचपन की याद धीरे धीरे (चित्रपट शहीद)
* मिटून घेतले नेत्र तरी (चित्रपट उमज पडेल तर)
* मी आज पाहिला बाई (चित्रपट चिमण्यांची शाळा)
* मी तर प्रेम दिवाणी (चित्रपट सुवासिनी)
* मेरे राजा हो, ले चल नदिया के पार (चित्रपट नदिया के पार)
* मोठं मोठं डोळं माझं कोळ्याचं जाळं (चित्रपट जशास तसे)
* रंगूबाई, गंगूबाई हात जरा चालू द्या (चित्रपट चिमण्यांची शाळा)
* रंगू बाजारला जाते (चित्रपट वंशाचा दिवा)
* लंगडा गं बाई लंगडा नंदाचा कान्हा लंगडा (चित्रपट सौभाग्य)
* सावळा गं रामचंद (गीत रामायण)
* हमको तुम्हारा ही आसरा (चित्रपट साजन)

## ललिता फडके यांना मिळालेले पुरस्कार
* गदिमा प्रतिष्ठानचा ‘गृहिणी-सखी-सचिव पुरस्कार’

## हे सुद्धा पहा
* 
* ललिता फडके यांनी लिहिलेल्या आठवणी

फडके,ललिता
वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:मराठी पार्श्वगायक
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
देवदास (२००२ चित्रपट)

**देवदास ** हा २००२ साली प्रदर्शित झालेला एक हिंदी चित्रपट आहे. शरच्चंद्र चट्टोपाध्याय ह्यांच्या *देवदास* कादंबरीवर आधारित संजय लीला भन्साळी ह्याचे दिग्दर्शन असलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये शाहरुख खान, ऐश्वर्या राय व माधुरी दीक्षित ह्यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. हा चित्रपट तसेच त्याचे संगीत प्रचंड लोकप्रिय झाले. ५० कोटी रुपये निर्मिती खर्च आलेला देवदास हा प्रदर्शनाच्या वेळी बॉलिवूडमधील सर्वात महागडा सिनेमा होता.

## भूमिका
*शाहरुख खान  - देवदास 
*ऐश्वर्या राय  - पार्वती 
*माधुरी दीक्षित - चंद्रमुखी 
*जॅकी श्रॉफ  - चुनीलाल बाबु 
*विजयेंद्र घाटगे - भुवन चौधरी 
*किरण खेर - सुमित्रा 
*स्मिता जयकर - कौशल्या 
*मिलिंद गुणाजी - कालीबाबु 
*दीना पाठक - बडी मां 
*मनोज जोशी
*टिकु तलसानिया 
*जया भट्टाचार्य 
*कपिल सोनी - महेंद्र
*अनन्या खरे - कुमूद 
*दिशा वकानी

## पुरस्कार
### फिल्मफेर पुरस्कार
*सर्वोत्तम चित्रपट
*सर्वोत्तम दिग्दर्शक - संजय लीला भन्साळी
*सर्वोत्तम अभिनेता - शाहरूख खान
*सर्वोत्तम अभिनेत्री - ऐश्वर्या राय
*सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री - माधुरी दीक्षित
*सर्वोत्तम  महिला पार्श्वगायक - श्रेया घोषाल
*सर्वोत्तम नृत्यदिग्दर्शन - सरोज खान
*सर्वोत्तम सिनेमॅटोग्राफर - बिनोद प्रधान
### राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार
*सर्वोत्कृष्ट सर्वांगीण मनोरंजक चित्रपट

## बाह्य दुवे
* 
* देवदास 10 फिल्मफेअर पुरस्कार विजेता (इंग्लिश मजकूर)

वर्ग:इ.स. २००२ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:संजय लीला भन्साळी दिग्दर्शित चित्रपट
मराठी भाषेतील धातू

## मराठी भाषेतील ’अ’ने सुरू होणारे काही धातू (यादी अपूर्ण)
## अ
* अकडणें
* अंकणे
* अकरसणें
* अकसारणें
* अकांतणे
* अंकुरणे
* अक्रसणें
* अक्रुसणें
* अखडणें
* अखुडणें
* अगाजणें
* अंगाविणे
* अंगीकारणें
* अंगेजणें
* अघळणें
* अघाळणें
* अंचवणें
* अंचविणे
* अजमावणें
* अजमाविणें
* अजमासणें
* अंजारणे
* अंजारणें गोंजारणें
* अटकणें
* अटकविणें
* अटकळणें
* अटकाविणें
* अटणें
* अटपणें
* अटपिणें
* अटपविणें
* अटरणे
* अंटरणे 
* अटारणें
* अंटारणें
* अठरणें
* अठवणें
* अठारणें
* अठिवणें
* अडकणें
* अडकवणें
* अडकविणें
* अडकळणें
* अडखळणें
* अडखुळणें
* अडखळविणें
* अडखाणें
* अडगविणें
* अडचणणें
* अडचणें
* अडणें
* अडथळणें
* अडमडणें
* अडमुसणें
* अडवणें
* अडविणें
* अडसटणें
* अडसणें
* अढळणें
* अडखुरणें
* अंतरणें
* अतिक्रमणें
* अतिदेणें
* अंथरणें
* अदबणें
* अदमासणें
* अदळणें
* अधणनिवविणें
* अंधारणें
* अधिकारणें
* अधिष्ठणें
* अनमानणें
* अनादरणें
* अनारणें
* अनुक्रमणें
* अनुक्रमिणें
* अनुतापणें
* अनुभवणे
* अनुभविणें
* अनुमानणें
* अनुमोदणें
* अनुवर्तणें
* अनुवादणें
* अनुशासणें
* अनुष्ठणें
* अनुसरणें
* अन्नावणें
* अन्वेषणें
* अपकर्षणें
* अपंगणें
* अपटणें
* अपटणें धोपटणें
* अपधाकणें
* अपमानणें
* अपरोधणें
* अपांगणें
* अपारणें
* अफरणें
* अफळणें
* अंबटावणें
* अंबटाविणें
* अंबणें
* अंबविणें
* अंबाशिंपणें
* अंबाळणें
* अंबुसणें 
* अभिभवणें
* अभिमंत्रणें
* अभिमानणें
* अभिलाषणें
*
*
*
*
*
* असुजणें
* 
* 
* 
* 
* अहारणें
* अहाळणें
* अळगावणें
* अळणें
* अळपणें
* अळवणें
* अळविणें

(यादी अपूर्ण)

वर्ग:मराठी व्याकरण
निमरूद

**निमरूद** हे सध्या इराकमध्ये असलेले असीरियन संस्कृतीचे एक पुरातत्त्वीय स्थळ आहे. मोसुल शहरापासून हे ठिकाण ३० किलोमीटरवर तिग्रीस नदीच्या तीरावर आहे. बायबलमध्ये निमरूदचा उल्लेख कलाह असा केलेला आहे.

## इतिहास 
८९० एकराचा परिसर व्यापलेल्या या नगरीची स्थापना शलमानेसेर या असिरियन राजाने इ.स.पूर्व तेराव्या शतकात केली. अशुरबानीपाल दुसरा याने इ.स.पूर्व नवव्या शतकात या नगरीचे पुनरुज्जीवन केले. या नगरीत अनेक प्रासाद व मंदिरे होती. नगरीभोवती तटबंदी बांधलेली होती. प्रासादांच्या अवशेषात प्रचंड आकाराची पंखयुक्त दगडी बैलांची शिल्पे आहेत.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इराकमधील पुरातत्त्वीय स्थळे