open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
शेततळी उपाय कि नवी समस्या

गावतळी आणि विहिरी यांचा मुख्य आधार भूजल आहे. स्वातंत्र्योत्तर काळात मुख्यता हरित क्रांती पूर्वी विहिरी आणि गावतळी हेच बागायती शेतीसाठी आणि पिण्याच्या पाण्याचे मुख्य स्रोत आहे.परंतु हरितक्रांती आणि विजेचे सर्वत्रीकरण यामुळे भूजलाचा उपसा मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे. आणि लवकरच भूजल पातळीत मोठ्या प्रमाणावर घट झाली. दुष्काळ पडला आणि पाण्याचा तुटवडा जाणवू लागला. त्याच काळात बोअरवेलचे तंत्रज्ञान पाण्याच्या तुटवड्यावर मात करण्यासाठी अस्तित्वात आले. बोअरवेल्सच्या पाण्याचा भरमसाठ उपसा केला आणि परिणामी भूजलाची पातळी खूप खोल गेली.त्यामुळे जेव्हा अगदी खोलवर उभे व आडवे बोअरवेल घेऊनही पाणी मिळणे दुर्लभ झाले. पावसाळ्यात शेतातून वाहून जाणारे पाणी शेततळ्यातच अडवायचे व हेच पाणी टंचाईच्या काळात पिकांसाठी वापरायचे हे यामागील मुख्य हेतू होता, तर शेततळ्याचे पाणी भूजलाची पातळी उंचवण्यास साह्यभूत ठरेल. परंतु शेततळ्यांची संख्या आणि त्यात पाणी साठवण्यासाठी होणारा भूजलाचा अनिर्बंध वापर व उपसा यामुळे शेततळी भूजलाच्या पातळीत आणखी घट होण्यास कारणीभूत ठरत आहे.

## शेततळ्यांची सद्यस्थिती
शेततळ्याच्या पाण्याचा योग्य वापर आणि त्यामुळे शेतीला मिळणारे भरघोस उत्पन्न मिळते.त्यामुळे शेततळ्याची परिणामकारकता बघून शेततळ्याचे धोरण राबवाण्यासाठी व शेतकऱ्यांना अनुदान आणि प्रोत्साहान देण्यासाठी केंद्र व राज्य सरकारने  अनेक सरकारी योजना आणल्या. प्रत्यक्षात पावसाचे वाहून जाणारे पाणी साठवणारे शेततळे दिसत नाही. जवळ जवळ सर्वच शेतकरी विहिरी आणि बोअरवेलच्या माध्यमातून जमिनीतील भूजलाचा उपसा करून शेततळ्यात पाणी साठवतात. परिणामी भूजलाची पटली आणखी खोल जाण्यास ते कारणीभूत ठरतात. अस्तित्वात असलेल्या शेततळ्यात परतावीत रचनेनुसार पावसाचे पाणी आत येण्यासाठी गरजेचे असलेले ‘इनलेट’ आणि ओव्हरफ्लो वाहून जाण्यासाठी ‘आऊटलेट’ दिसून येत नाही. तसेच शेततळ्याच्या नियमनाचा आणि नियोजनाचा अभाव दिसतो.  तसेच शेततळ्याची संख्या किती असावी आणि त्यांचे आकारमान किती असावे यावर सरकारी विभागाचे आणि अधिकाऱ्यांचे  कोणतेही नियमन दिसून येत नाही.        

## शेततळ्याच्या पाण्याचे बाष्पीभवन : काळजीचा मुदा
उन्हाळ्यात सरासरी तापमान ४० अंशापर्यंत जाते त्यामुळे बश्बिभावानाचा वेग त्या भागात वाढतो. महाराष्ट्रात वर्षाला एकूण जलसाठ्याच्या ४० ते ४२ %इतक्या पाण्याचे बाष्पीभवन होते. शेततळ्यात साठविल्या जाणाऱ्या पाण्याचे बाष्पीभवन शेततळ्याच्या संख्या, आकारमान, आणि पाणी साठवण्यासाठी  होणारा भुजलाचा उपसा यामुळे होते कि नाही हा महत्त्वाचा मुदा आहे. 

## शेततळ्याच्या वापराचे दुष्परिणाम
अनेक गावात अशी परिस्थितीत निर्माण झाली आहे कि शेतकऱ्यांच्या शेततळ्यात अगदी उन्हाळ्यात बागायतीसाठी भरपूर पाणी उपलब्ध आहे. पण त्याच वेळी गावात पिण्याच्या  पाण्यासाठी सरकारी टँकर बोलवावा लागत आहे. गावाला पुरवठा करणाऱ्या विहिरी आणि बोअरवेल्स लवकरच कोरड्या पडत आहे. परिणामी त्यावर  अवलंबून असणारी स्थानिक जैवविविधता व भूजल साठे धोक्यात येत आहे.

शेततळी एक उपयुक्त आणि परिणामकारक साधन आहे. पण ते एक नवी समस्या न बनण्यासाठी शेततळ्यांच्या विविध योजनां मध्ये समन्वय आणि नियमनाची गरज आहे. 

## संदर्भ 
# पुस्तकाचे नाव – जल नियोजन आणि व्यवस्थापन
पर्वतीय प्रदेश

भारतातील अनेक नद्यांचे स्रोत हे झऱ्यांचे स्वरूपात असून,त्यांच्या सभोवताली बहुतेक ठिकाणी शंकराची मंदिरे बांधलेली आहेत. मोठ्या प्रमाणात भूजल आढळणाऱ्या या भूजल पर्वताशिखारांना पूर्वापार सांस्कृतिक मूल्य प्राप्त झाले आहे,हे झरे त्या वास्तवाचे प्रतीकही आहेत;परंतु भूजलाच्या मुल्यामापनामध्ये मात्र या झाऱ्यांचा विचार अगदी अलीकडेपर्यंत तेवढा गांभीर्याने केला गेलेला नाही,ही वास्तवाची दुसरी बाजूही नाकारून चालणार नाही आणि म्हणूनच या स्रोतांविषयी जाणून घेणे आणि त्यांचे मापन करणे आवश्यक आहे.

भारतामध्ये अनेक पर्वतीय प्रदेशांमध्ये झरे आटण्याच्या घटकांमध्ये वाढ झाल्याची माहिती मिळत हवामानातील बदल,विशेषतः अनियमित पर्जन्यमान झऱ्यांच्या उपसार्गावर परिणाम करत आहे.झऱ्यांच्या प्रमाणात सद्यस्थिती याकरिता हवामानआधारित घटक निश्चितच कारणीभूत आहेत;परंतु त्याचबरोबर इतरही काही करणे आहेत,जी तितकीशी स्पष्ट नाहीत.

झरे हे जमिनीवरून उपसर्ग होणाऱ्या भूजलाचे मुख्य स्रोत आहेत. झऱ्यांचे पाण्याच्या अनुषंगाने रचना करण्यात आलेल्या सार्वजनिक स्वच्छता आही पिण्याचे पाणी उपलब्ध करून देणाऱ्या योजनांची आखणी आशा प्रकारे करणे आवश्यक आहे की,ज्यामध्ये भूगर्भीय संरचनेची गुंतागुंत आणि सामान्यपणे आढळून येणारी भूजालाधाराकांची रचना यांचा मेल घातला जातो.ज्यायोगे योजनांची परिणामकारकता वाढेल व चांगल्या उद्देशाने सुरू करण्यात आलेले कार्यक्रम दूरगामी दुष्परिणामामुळे बंद करण्यासाठी वेळ येणार नाही.

पाण्याच्या उपलब्धेसाठी ज्याप्रमाणे भारताच्या उर्वरित भागामध्ये विहिरीसारख्या जलस्रोतांसाठी खोदकाम केले जात असल्याचे दिसून येते,त्याचप्रमाणे पर्वतीय भागांमध्ये देखील शेतीच्या उत्पादकतेमध्ये सुधारणा घडवून आणणे,पिण्याच्या पाण्याची उपलब्धता करणे आणि औद्योगिक प्रगती घडवून आणणे यासाठी मोठ्या प्रमाणात खोदकामाची सुरुवात झालेली दिसून येत आहे.याचा परिणाम भूजलधारकांच्या समातोलावर होत असल्याचे दिसून येत आहे.झरे विहिरी हे दोन भिन्न जलस्रोत असले तरीही या दोन्ही स्रोतांचे उगमस्थान हे एकच आहे आणि ते म्हणजे भूजलधारक (Aquifer).नियम आणि मार्गदर्शक तत्त्वे यांच्या अभावापायी पर्वतांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर केल्या जाणाऱ्या खोदाकामांमुळे भूजलाचा वापर आणि वापरकर्ते यांच्यामध्ये स्पर्धा निर्माण होईल.याचा परिणाम नदीचा प्रवाह कायम टिकून राहण्यावर होईलच;पण त्याचबरोबर एकाच भूजलधारकाचा शोध घेणाऱ्या दोन प्रकारच्या स्रोतांमुळे संघर्ष निर्माण होईल.
योगा फॉर यू

योगा फॉर यू ही एक लोकप्रिय भारतीय झी चॅनेल यूएसएची साखळी आहे. या साखळीला २००८ मध्ये अमेरिकेत दाखवले गेले. ही काही प्राचीन भारतीय योग प्रकारांची आपल्या कार्यक्रमांमध्ये ओळख करून देते.

### आयोजक 
या कार्यक्रमाचे आयोजक :    
# दीपा बसाखी    
# दिलीप तिवारी     
# डॉ.पंकज नरम  

### **कथानक** 
या दैनिक भागात दाखवल्या जाणाऱ्या कार्यक्रमाचे दोन हिस्से असतात  योगाचे मास्टर्स दीपा बक्षी आणि दिलीप तिवारी एका विभागात विविध योगासने करतात   .नॅशनल जिऑग्राफिक चॅनेल यांनी "वर्ल्ड ऑथॉरिटी ऑन एन्शंट हीलिंग" म्हणून डॉ.पंकज नराम यांचे वर्णन केले आहेत.या मध्ये घरगुती उपचार रहस्य,योग्य स्वरूपाचा आहार योग आणि प्राचीन उपचार पद्धतिचे रहस्य यांचा समावेश करण्यात आला. ३०००पेक्षा जास्त भाग १६९ देशांमध्ये प्रसारित करण्यात आले आहेत.

### बाह्य दुवे 
"योगा फॉर यू"ची अधिकृत साईट झी टीव्ही यूएसए 

डॉ पंकज नरम - प्राचीन गुपिते उपचार आणि रेमेडीज 

आयुशक्ती आयुर्वेद

प्राचीन उपचाराचे मार्गदर्शन - डॉ पंकज नरम

डॉ पंकज नरमची "***एन्शन्ट हीलिंग"*** कलर्स टीव्हीवरील नवीन साखळी कार्यक्रम

### संदर्भ 
वर्ग:झी इंग्रजी नेटवर्क
इंटरस्टेट ९४

**इंटरस्टेट ९४** तथा **आय-९४** हा अमेरिकेतील महामार्ग आहे. देशाच्या उत्तर भागात पूर्व-पश्चिम धावणारा हा रस्ता मॉंटाना राज्यातील बिलिंग्स शहराजवळ सुरू होऊन मिशिगन राज्यातील पोर्ट ह्युरॉन शहरापर्यंत जातो. तेथे ब्लू वॉटर ब्रिज या पूलावर हा महामार्ग कॅनडाच्या महामार्ग क्र. ४०२ला मिळतो. अमेरिकेतील पूर्व-पश्चिम इंटरस्टेट महामार्गांपैकी हा एकच रस्ता कॅनडाशी थेट संधान बांधतो.

हा महामार्ग १,५८५.२० मैल (२,५५१.१३ किमी) लांबीचा असून तो मॉंटाना, नॉर्थ डकोटा, मिनेसोटा, विस्कॉन्सिन, इलिनॉय, इंडियाना आणि मिशिगन राज्यांतून जातो.

९४
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील निर्मिती
बौद्ध मंदिर

**बौद्ध मंदिर** हे बौद्ध धर्माचे अनुयायी असलेल्या बौद्धांचे एक उपासना स्थळ आहे. यामध्ये विहार, स्तूप, चैत्य, वॅट आणि पॅगोडा हे वेगवेगळ्या क्षेत्रांमध्ये व भाषांमध्ये समाविष्ट होतात. बौद्ध धर्मातील मंदिर म्हणजे बुद्धांचे शुद्ध क्षेत्र किंवा शुद्ध वातावरण होय. पारंपारिक बौद्ध मंदिरे आंतरिक आणि बाह्य शांततेला प्रोत्साहन देण्यासाठी तयार केलेली आहेत. त्याची रचना आणि वास्तुविशेषता वेगवेगळ्या क्षेत्रांमध्ये बदललेली आढळते. सहसा, मंदिरामध्ये केवळ इमारतींचाच नव्हे तर सभोवतालचे पर्यावरणही असते. बौद्ध मंदिरे ५ घटक चिन्हांकित करण्यासाठी डिझाइन केले आहेत: अग्नी, वायु, पृथ्वी, पाणी आणि शहाणपण.

## भारतीय बौद्ध धर्म
भारतातील बौद्ध मंदिरे 'विहार', चैत्य, स्तूप व लेणी या नावाने ओळखली जातात.

## चिनी बौद्ध धर्म
वॅट चिनी मंदिराच्या मुख्य भागामध्ये मुख्य खोली आणि स्वर्गीय राजांची खोली आहे.

## जपानी बौद्ध धर्म
 बौद्ध मंदिर, युनेस्कोने जागतिक वारसा स्थान घोषित केले.]]

वॅट जपानी मंदिरात मुख्यतः मुख्य खोली समाविष्ट होते.

एक विशिष्ट वैशिष्ट्य म्हणजे चिनजुशा, शिंटो मंदिर जे मंदिराच्या कामीला समर्पित आहे.

## संदर्भ

वर्ग:मंदिरे
वर्ग:बौद्ध मठ
वर्ग:बौद्ध वास्तू
वर्ग:बौद्ध स्थापत्य
वर्ग:बौद्ध प्रार्थनास्थळे
मार्शल (मिशिगन)

**मार्शल** अमेरिकेच्या मिशिगन राज्यातील छोटे शहर आहे. बॅटल क्रीक या शहराचे उपनगर असलेल्या या शहराची लोकसंख्या २०१० च्या जनगणनेनुसार ७,०८८ होती. हे शहर कॅल्हून काउंटीचे प्रशाकीय केन्द्र आहे.

या भागात १८३० च्या सुमारास युरोपीय लोकांनी पहिल्यांदा वस्ती केली होती. या शहराला त्यांनी अमेरिकेचे सरन्यायाधीश जॉन मार्शल यांचे नाव देण्यात आले होते.

## गुलामगिरीविरुद्ध लढा
१८४३साली केंटकीमधील कॅरल्टन शहराजवळच्या फ्रांसिस गिल्टनरने आपल्या गुलाम ॲडम क्रॉसव्हाइटची चार मुले तिऱ्हाइत व्यक्तीस विकण्यास काढली. याचा सुगावा लागताच क्रॉसव्हाइट आपल्या कुटुंबासह गिल्टनरच्या वाडीतून पळून गेला. लपतछपत उत्तरेकडी प्रवास करीत क्रॉसव्हाइट कुटुंब मार्शलमध्ये पोचले. फ्रांसिस गिल्टनरने आपली *मालमत्ता* परत मिळविण्यासाठी स्वतःचा मुलगा डेव्हिड व इतर काही लोकांना क्रॉसव्हाइटच्या मागावर पाठविले.

२६ जानेवारी, १८४७ च्या सकाळी या टोळक्याने क्रॉसव्हाइटच्या घराचे दार ठोठाविले. क्रॉसव्हाइट कुटुंबाने आरडाओरडा करताच गावातील सुमारे शंभर व्यक्ती त्यांच्या मदतीस धावून आले. गिल्टनर आणि त्याच्या सशस्त्र टोळक्याने या लोकांना धमकाविले व त्यांची नावे लिहून घेतली. त्यांना न घाबरता मार्शलमधील लोकांनी आपली नावे शुद्धलेखनासहित दिली व गिल्टनरला हुसकावून लावले.

वर्ग:मिशिगनमधील शहरे
वर्ग:कॅलहून काउंटी (मिशिगन)
साउथ हॉलंड (इलिनॉय)

**साउथ हॉलंड** हे अमेरिकेच्या इलिनॉय राज्यातील शहर आहे. शिकागोचे उपनगर असलेल्या या शहराची लोकसंख्या २०१० च्या जनगणनेनुसार २२,०३० होती.

१८४६ च्या सुमारास नेदरलँड्सच्या झुइडहॉलंड भागातून आलेल्या लोकांनी येथे वसाहत केली व त्यास आपल्या मूळ प्रदेशाचे नाव दिले. १८९४ साली १,००० लोकवस्तीसह येथील नगरपालिकेची स्थापना झाली.

अमेरिकेतील आय-९४, आय-९० आणि आय-८० या महामार्गांचा तिठा या शहरात आहे.

## धार्मिक प्रभाव
साउथ हॉलंडने आपल्या स्थापनेच्यावेळी असलेले धार्मिक कायदे आजतगायत बाळगलेले आहेत. या शहराचे घोषवाक्य *चर्चांचे शहर* असे आहे. येथील सगळी दुकाने व उद्योगधंदे रविवारी बंद ठेवण्यात येतात. फक्त उपाहारगृहे, पेट्रोलपंप, हॉटेल, इ.ना रविवारी धंदा करण्यास मुभा आहे. साउथ हॉलंड *कोरडे शहर* असून संपूर्ण शहरात मद्यविक्रीस मनाई आहे. शहरात रतिचित्रण असलेले चित्रपट व इतर साहित्य विकण्यास किंवा भाड्याने देण्यास मनाई आहे. दूरचित्रवाणीसेवा पुरविणाऱ्या कंपन्यांना या अटीवरच शहरात प्रसारण करण्यास परवानगी दिली जाते. शहरात कोठेही बहुमजली इमारती बांधण्यास मनाई असून सगळी नवीन घरटी एककुटुंबीयच असली पाहिजेत असा नियम आहे.

## वस्तीविभागणी
सुरुवातीस जरी डच लोकांनी हे शहर वसवले असले तरी २०१० च्या सुमारास येथील बहुसंख्य वस्ती कृष्णवर्णीय अमेरिकनांची (७३.८%) होती. १८.३% श्वेतवर्णीय लोक असून उरलेले इतरवंशीय होते.

वर्ग:इलिनॉयमधील शहरे
वर्ग:शिकागो
वर्ग:कूक काउंटी (इलिनॉय)
भारती विष्णुवर्धन

**भारती विष्णूवर्धन** तथा **भारती राव** (१५ ऑगस्ट, १९५०:मैसूर संस्थान, भारत - ) ही मुख्यत्वे कन्नड चित्रपटांतून अभिनय करणारी अभिनेत्री आहे. आपल्या ५० वर्षांच्या कारकिर्दीत तिने शंभरपेक्षा अधिक कन्नड तसेच इतर अनेक हिंदी, तमिळ, तेलुगू आणि मलयालम चित्रपटांतून कामे केली. हिला २०१७मध्ये पद्मश्री पुरस्कार देण्यात आला.

वर्ग:कन्नड चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
राजश्री पाथी

**राजश्री पाथी** (१५ एप्रिल, १९५७:कोईम्बतूर, तमिळ नाडू - ) या भारतीय उद्योजिका आहेत. या राजश्री ग्रुप ऑफ कंपनीझच्या मुख्याधिकारी असून इंडिया डिझाइन फोरमच्या संस्थापिका आहेत. त्यांचा उद्योगांमध्ये साघर, मद्य, विद्युत निर्मिती आणि जैवतंत्रज्ञानाचा समावेश आहे.

## कौटुंबिक माहिती
पाथी या पीएसजी ग्रुपचे मालक जी. वरदराज यांची मुलगी होत. त्यांनी लक्ष्मी मिल्सचे मुख्याधिकारी एस. पाथी यांच्याशी लग्न केले.

वर्ग:भारतीय उद्योगिनी
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अरुणा मोहंती

**अरुणा मोहंती** (१९६०:भुबनेश्वर, ओडिशा, भारत - ) या भारतीय ओडिसी नर्तिका आहेत. या गंगाधर प्रधान आणि केलुचरण मोहपात्र यांच्या शिष्या आहेत.

यांना २०१७मध्ये भारत सरकारतर्फे पद्मश्री पुरस्कार देण्यात आला. याशिवाय त्यांना संगीत नाटक अकादमीचा पुरस्कारही मिळाला आहे.

वर्ग:ओडिसी नर्तक
वर्ग:इ.स. १९६० मधील जन्म
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
गीता धर्मराजन

**गीता धर्मराजन** (१९ सप्टेंबर, १९४८:चेन्नई, तमिळ नाडू, भारत - ) या भारतीय लेखिका आणि शिक्षणप्रसारक आहेत. या कथा संस्थेच्या संस्थापिका आहेत.

या टारगेट या भारतातील इंग्लिश नियतकालिकाच्या संपादक होत्या. त्यांनी ३०पेक्षा अधिक मुलांसाठीची पुस्तके लिहिली आहेत.

वर्ग:इंग्लिश लेखिका
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९४८ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
बी. जयश्री

**बी. जयश्री** (९ जून, १९५०:बंगळूर, कर्नाटक, भारत - ) या भारतीय चित्रपट तसेच नाट्यअभिनेत्री, दिग्दर्शिका आणि गायिका आहेत. त्यांनी नागमंडल, देवीरी आणि केर ऑफ फूटपाथ सह अनेक चित्रपटांतून अभिनय केला.

जयश्री या नॅशनल स्कूल ऑफ ड्रामाच्या १९७३ च्या स्नातिका आहेत. यांना संगीत नाटक अकादमीचा पुरस्कार मिळाला आहे तसेच २०१६मध्ये भारत सरकारने त्यांना पद्मश्री पुरस्कार दिला. या कन्नड नाट्यदिग्दर्शक गुब्बी वीरण्णा यांची नात होय.

वर्ग:कन्नड नाट्य अभिनेत्री
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:कन्नड चित्रपट अभिनेत्री
स्वाती पिरामल

**स्वाती अजय पिरामल** (२८ मार्च, १९५६:मुंबई, महाराष्ट्र, भारत - ) या भारतीय उद्योजिका आहेत. या पिरामल ग्रुपच्या उपाध्यक्षा असून त्यातील कंपन्यांद्वारे औषध आणि सार्वजनिक आरोग्य कार्यक्षेत्रात त्या काम करतात.

त्यांचे शिक्षण मुंबई विद्यापीठ आणि हार्वर्ड स्कूल ऑफ पब्लिक हेल्थ येथे झाले. भारत सरकारने त्यांना पद्मश्री पुरस्कार दिला आहे.

वर्ग:भारतीय उद्योगिनी
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कार प्राप्त महिला
पेपिता शेठ

**पेपिता शेठ** (??:सफोक, इंग्लंड - ) या भारतीय लेखिका आणि छायाचित्रकार आहेत. त्यांनी केरळच्या देवळांतील कला आणि व्रतवैकल्यांबद्दल पुस्तके लिहिली आहेत. त्यांनी काढलेली गुरुवायूर केशवन या हत्तीची चित्रे प्रसिद्ध आहेत.

## कौटुंबिक माहिती
शेठ यांचा जन्म इंग्लंडच्या सफोक शहरात झाला. तत्कालीन रिवाजानुसार शेठ यांना शालेय शिक्षण मिळाले नाही. त्यांनी चित्रपट संकलनाचे प्रशिक्षण घेतले व टेड कॉट्चेफ व स्टॅन्ली डॉनेन सारख्या दिग्दर्शकांसाठी काम केले. त्यांचे एक पणजोबा ब्रिटिश भारतातील सैनिक होते. १९७० च्या सुमारास त्यांची रोजनिशी शेठ यांच्या हाती लागली. आपल्या पणजोबांचा भारतातील प्रवास अनुभवून त्याबद्दल लिहिण्यासाठी शेठ १९७०मध्ये कोलकात्यास आल्या. त्यांनी मूळ भारतीय असलेल्या ब्रिटिश अभिनेता रोशन शेठ यांच्याशी लग्न केले परंतु १९८० च्या दशकात ते वेगळे झाले.

## गुरुवायूर
आपल्या भारताच्या प्रवासात त्या गुरुवायूर येथे आल्या व तेथील मंदिरांतील कलेने प्रभावित झाल्या. पुढील नऊ वर्षे तेथे भेटी दिल्यावर त्या गुरुवायूरला स्थायिक झाल्या. त्या परदेशी असल्याने त्यांना तेथील देवळांत प्रवेश नाकारण्यात आला परंतु त्यांनी पिच्छा पुरविल्यावर शेवटी देवळाच्या पुजाऱ्यांनी त्यांना प्रवेश दिला. आजतगायत तेथे प्रवेश करणाऱ्या त्या एकमेव परदेशी महिला आहेत. त्या गुरुवायूर येथेच राहतात.

वर्ग:भारतीय छायाचित्रकार
वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
बोईसर विधानसभा मतदारसंघ

**बोईसर विधानसभा मतदारसंघ - १३१** हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार बोईसर मतदारसंघात पालघर जिल्ह्याच्या १. पालघर तालुक्यातील महसूल मंडळ सफाळा, बोईसर आणि मनोर ही महसूल मंडळे आणि २. वसई तालुक्यातील मांडवी महसूल मंडळ, वाळीव सीटी आणि गोखीवरे सीटी यांचा समावेश होतो. बोईसर हा विधानसभा मतदारसंघ पालघर लोकसभा मतदारसंघात मोडतो आणि हा मतदारसंघ अनुसूचित जमाती - ST च्या उमेदवारांसाठी राखीव आहे.

बहुजन विकास आघाडीचे राजेश रघुनाथ पाटील हे बोईसर विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.

## बोईसर मतदारसंघातून निवडून आलेले आमदार 
## निवडणूक निकाल 
## २०१४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुका
### विजयी
*विलास तरे - बहुजन विकास आघाडी

## संदर्भ 
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:पालघर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:पालघर लोकसभा मतदारसंघ
रोहिणी विधानसभा मतदारसंघ (दिल्ली)

**रोहिणी विधानसभा मतदारसंघ** हा दिल्लीमधील एक विधानसभा मतदारसंघ आहे. याची रचना २००८मध्ये झाली.

हा विधानसभा मतदारसंघ उत्तरपश्चिम दिल्ली लोकसभा मतदारसंघाच्या क्षेत्रांतर्गत येतो.

## विधानसभा सदस्य 
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:दिल्लीमधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:वायव्य दिल्ली लोकसभा मतदारसंघ
प्रिया पॉल

**प्रिया पॉल** (१९६७ - ) या भारतीय उद्योगपती आहेत. या एपीजे सुरेन्द्र पार्क होटेल्स या कंपनीच्या चेरपर्सन आहेत.

यांनी अमेरिकेतील वेलेस्ली कॉलेजमधील शिक्षण संपवून वयाच्या २१व्या वर्षी आपले वडील सुरेन्द्र पॉल यांच्या हाताखाली द पार्क, नवी दिल्ली या हॉटेलमध्ये काम सुरू केले. सुरेन्द्र पॉल यांच्या मृत्यूनंतर प्रिया पॉल यांनी कंपनीचा कारभार सांभाळला.

वर्ग:भारतीय उद्योगिनी
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
इंटरस्टेट ३५

**इंटरस्टेट ३५** तथा **आय-३५** हा अमेरिकेतील महामार्ग आहे. देशाच्या साधारण मध्यभागातून भागात उत्तर-दक्षिण धावणारा हा रस्ता मिनेसोटा राज्यातील डुलुथ शहराला टेक्सास राज्यातील लारेडो शहराला जोडतो. मिनियापोलिस-सेंट पॉल आणि डॅलस-फोर्ट वर्थ ही महानगरे तसेच कॅन्सस सिटी, ओक्लाहोमा सिटी ही मोठी शहरे या महामार्गावर आहेत.

हा महामार्ग १,५६९.०६ मैल (२,५२५.१६ किमी) लांबीचा असून तो मिनेसोटा, आयोवा, मिसूरी, ओक्लाहोमा आणि टेक्सास राज्यांतून जातो.

आय-३५ मिनियापोलिस-सेंट पॉल आणि डॅलस-फोर्ट वर्थ या जुळ्या शहरांत प्रवेशताना त्याचे आय-३५ई आणि आय-३५डब्ल्यू असे दोन भाग होतात व शहराबाहेर पडल्यावर दोन्ही भाग एकत्र येऊन पुन्हा आय-३५ नावाने ओळखले जातात. आय-६९ खेरीज आय-३५ हा असे एकाक्षरी विसर्ग असलेला अमेरिकेतील दुसरा महामार्ग आहे. इतर सगळ्या महामार्गांतून फाटे फुटल्यावर त्यांना तीन आकडी क्रमांक दिले जातात.

३५
फूलबसन बाई यादव

**फूलबसन बाई यादव** (जन्म : धनगांव, राजनांदगाव, छत्तीसगड-भारत, ५ डिसेंबर, १९६९; - ) या एक भारतीय समाजसेविका आहेत. यादव यांचे लग्न दहाव्या वर्षीच लावून देण्यात आले व त्यांनी सातव्या इयत्तेनंतर शाळा सोडली होती.

या मां बमलेश्वरी जनहित करे समिती या संस्थेच्या संस्थापिका असून त्याद्वारे त्या छत्तीसगढमधील गरीब व दलित महिलांची मदत करतात. या संस्थेचे अंदाजे २,००,००० सदस्य असून दरमहिना दोन रुपये वर्गणी घेऊन त्यांनी १५ कोटी रुपये उभे केले आहेत. ही संस्था हे पैसे लसीकरण, बालसंगोपन केंद्र आणि इतर अनेक समाजसेवी उपयोगांसाठी वापरते.

वर्ग:भारतीय समाजसेवक
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
नमैराकपम इबेम्नी देवी

**खुमान्थेम निंगोल नमैराकपम इबेम्नी देवी** (जुलै, १९२६:मणिपूर, भारत - ) या भारतीय गायिका आहेत. या मणिपुरी संगीताच्या खोंग्जोम प्रबा उपप्रकारात निष्णात आहेत.

इबेम्नी देवींचे वडीलही खोंग्जोम प्रबा गायक होते. इबेम्नी देवींनी वयाच्या सहाव्या वर्षापासून संगीताचे शिक्षण घेतले. या मणिपुरी लोकसंगीतात खोल, मृदंग आणि ढोलक वाजविणाऱ्या पहिल्या महिला आहेत.

वर्ग:मणिपुरी गायक
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मार्था चेन

**मार्था आल्टर चेन** (९ फेब्रुवारी, १९४४ - ) या अमेरिकन समाजसेविका आहेत. यांनी भारत व दक्षिण आशियातील गरीब लोकांसाठी काम केले आहे.

अमेरिकेत जन्मलेल्या चेन यांचे पालक ख्रिश्चन मिशनरी होते व त्यासाठी ते भारतात येऊन राहिले. चेन यांचे शिक्षण मसूरी, देहरादून, लखनौ, कनेटिकट आणि युनिव्हर्सिटी ऑफ पेनसिल्व्हेनिया येथे झाले. त्या सध्या हार्वर्ड विद्यापीठात शिकवितात.

चेन यांचा भाऊ टॉम आल्टर भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी अभिनेता आहे तर भाचा जेमी आल्टर क्रिकेट समालोचक आहे.

वर्ग:अमेरिकन समाजसेवक
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९४४ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
शांती तेरेसा लाक्रा

**शांती तेरेसा लाक्रा** (१ मे, १९७२:रंगाट, मध्य अंदमान, भारत - ) य भारतीय रुग्णसेविका आहेत. त्यांनी २००४ च्या त्सुनामीनंतर अंदमान द्वीपांमधील ओंगे जमातीची सेवा केली होती.

भारत सरकारने २०११मध्ये त्यांना पद्मश्री पुरस्कार तसेच फ्लोरेन्स नाइटिंगेल पुरस्कार दिले आहेत.

वर्ग:भारतीय समाजसेवक
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
पंवार परमार कुळ

*पंवार परमार कुळ 

पंवार-पवार-पोवार  कूळ हे राजपूत कुळातील एक कूळ आहे. ज्यांचा उगम अग्निकुंडातून प्रकटलेले चार कूळ प्रतिहार(परिहार), परमार ,चोव्हान आणि चालुक्य यापैकी अतिशय ऐतिहासिक प्राबल्य टिकवलेला गट परमार-पोंवार कूळ होता.

आज ही मध्यप्रदेश व छत्रपुर या राज्यात धार संस्थान व देवास संस्थान येथे पंवार वारसदार आहेत.यात चार अग्निकुळाचे साम्राज्य हे गुजरात,राजस्थान,महाराष्ट्र,केरळ,कर्नाटक,आंध्रप्रदेश पर्यंत होते.

यात चार कुळातील आपसी वैमनस्यातून युद्ध होत गेले. नंतर शिवकालीनपूर्व इतिहासात मराठा वंशाचा उगम होताना महाराष्ट्रात इतरत्र क्षत्रिय कुळांचा वर्गात प्रथमतः संख्येने अधिक असलेले व राजपुतशासनाच्या जहांगीरीचा व शेतीबद्दल अभ्यास असा अनुभवाने यांना मराठा कुळात स्थान मिळाले 

गडी उभारणे,घर बांधून राहणे ,चलन ई. गोष्टीचे जाणकार असल्यामुळे निजामकालीन मराठा कुळात महत्त्वाचे स्थान होते. नंतर शिवकाळात यांना सैन्यदली,शासन कारभारी, न्याय व्यवस्था ई. मध्ये समावेश केला गेला .

*((पंवार - पवार))
कुळ गूण -  नदी,गंगा,सरोवर,जलाशय इ. ठिकाणी राहणे
कुळ वंश -  सोमवंशी-अग्निवंशी 
कुळ देवक -  धारेची तलवार 
कुळ गोत्र -  वशिष्ठ

कोल्हापूर संस्थानवर दत्तक छत्रपती विक्रमसिंहराव पवार (पहिले) यांनी शासन चालवले (शहाजी राजे काळ)

वर्ग:भारतामधील जाती
उर्वशी बुटालिया

**उर्वशी बुटालिया** (१९५२:अंबाला, पंजाब, भारत - ) या भारतीय स्त्रीवादी कार्यकर्त्या आणि प्रकाशिका आहेत. त्यांनी १९८४मध्ये रितू मेनन यांसह काली फॉर विमेन ही स्त्रीवादी प्रकाशन संस्था काढली. २००३मध्ये ही संस्था बंद पडल्यावर त्यांनी झुबान बूक्स ही प्रकाशन संस्था काढली. याआधी त्यांनी ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेसमध्ये काम केले होते.

वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९५२ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:स्त्रीवादी अभ्यासक आणि साहित्यिक
वर्ग:भारतीय स्त्रीवादी लेखिका
लैला तैयबजी

**लैला तैयबजी** (२ मे, १९४७:दिल्ली, भारत - ) या भारतीय हस्तकलाकार आहेत. या दस्तकार या संस्थेच्या संस्थापिका आहेत.

तैयबजी यांनी देहरादून येथील वेलहॅम गर्ल्स स्कूल येथे प्राथमिक शिक्षण घेतले व नंतर वडोदरामधील महाराजा सयाजीराव विद्यापीठाच्या फाइन आर्ट्स फॅकल्टीमध्ये कलाशिक्षण घेतले.

गुजरात हँडलूम अँड हँडीक्राफ्ट्स कॉर्पोरेशनने तैयबजी यांना कच्छमधील हस्तकलांचा अभ्यास करून त्यांचे पुनरुत्थान करण्यास सांगितले. त्यानंतर त्यांनी या क्षेत्रात काम करणे सुरू केले.

वर्ग:भारतीय हस्तकलाकार
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
इंदिरा हिंदुजा

**इंदिरा हिंदुजा** (जन्म-शिकारपूर, सिंध, पाकिस्तान - ) या भारतीय डॉक्टर व प्रसूतीशास्त्रज्ञ आहेत. त्यांच्या देखरेखीखाली ६ ऑगस्ट, १९८६ रोजी पहिल्या टेस्ट ट्यूब बेबीचा जन्म झाला. त्यांनी गॅमीट इंट्राफॅलोपियन ट्रान्सफर या तंत्राचे विकसन करून त्याद्वारे ४ जानेवारी, १९८८ रोजी पहिल्या बाळाचा जन्म होण्यास मदत केली.

हिंदुजा यांनी मुंबई विद्यापीठात वैद्यकीय शिक्षण घेतले आहे.

वर्ग:भारतीय डॉक्टर
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म
उमा तुली

**उमा तुली** (३ मार्च, १९४३:नवी दिल्ली, भारत - ) या भारतीय समाजसेविका आहेत. या अमर ज्योती चॅरिटेबल ट्रस्ट या सामजसेवी संस्थेच्या संस्थापिका आणि शिक्षिका आहेत. या संस्थेद्वारे तुली शारीरिक व्यंग असलेल्या व्यक्तींना मदत करतात.

तुली यांनी ग्वाल्हेरमधील जीवाजी विद्यापीठातून अनुस्नातक पदवी घेतली व मॅंचेस्टर विद्यापीठातून अजून एक पदवी घेतली. त्यानंतर त्यांनी दिल्ली विद्यापीठातून इंग्लिश साहित्यात विद्यावाचस्पतीची पदवी घेतली. त्यांनी ग्वाल्हेर व दिल्ली येथे ३० वर्षे शिक्षिका म्हणून काम केले.

वर्ग:भारतीय समाजसेवक
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९४३ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अनिता रेड्डी

**अनिता रेड्डी** या कर्नाटकातील एक भारतीय सामाजिक कार्यकर्त्या आहेत आणि असोसिएशन फॉर व्हॉलेंटरी ॲक्शन अँड सर्व्हिसेस (एव्हीएएस) च्या संस्थापिका आहेत. कर्नाटक आणि आंध्र प्रदेशातील झोपडपट्टीवासीयांच्या पुनर्वसन आणि उत्थानासाठी केलेल्या त्यांच्या सेवांसाठी ओळखल्या जातात. त्या द्वारका आणि ड्रिक फाउंडेशनच्या व्यवस्थापकीय विश्वस्त आहेत. मुलांच्या शिक्षणासाठी आणि महिलांच्या उपजीविकेसाठी काम करतात. भारत सरकारने २०११ मध्ये पद्मश्री या चौथ्या सर्वोच्च नागरी पुरस्काराने अनिता रेड्डी यांना सन्मानित केले.

## चरित्र 
बेंगळुरूच्या झोपडपट्ट्यांमधील त्यांच्या सुरुवातीच्या अनुभवांबद्दल म्हणतात "मला भूमाफिया आणि निहित स्वार्थ असलेल्या व्यक्तींचा सामना करावा लागला. एकदा, सुमारे ३०० लोकांच्या जमावाने माझा पाठलाग केला. मला स्मशानभूमीतील झोपडपट्टीवासीयांसोबत बैठका घ्यायला शिकावे लागले."

अनिता रेड्डी यांचा जन्म तामिळनाडूच्या चेन्नई येथे रंजिनी रेड्डी आणि उद्योगपती आणि परोपकारी व्यक्ती द्वारकनाथ रेड्डी यांच्या श्रीमंत कुटुंबात झाला. त्यांचे शालेय शिक्षण आंध्र प्रदेशातील ऋषी व्हॅली स्कूल आणि डब्ल्यूसीसी मधील महाविद्यालयात झाले. त्यानंतर त्या अमेरिकेतील कॅलिफोर्निया येथे गेल्या. नंतर त्यांनी त्यांचा बालपणीचा मित्र, प्रताप रेड्डी, कर्नाटकचे पहिले मुख्यमंत्री के. चेंगलराया रेड्डी यांचा मुलगा, यांच्याशी लग्न केले. सर्वोदय संस्थेच्या कर्नाटक भागातून विश्वस्त  आहेत.

अनिता रेड्डी या जीवनोत्सव संस्थेला प्रोत्साहन देतात. हे एक संस्कृतिक व्यासपीठ आहे. तसेच के.सी रेड्डी जलतरण केंद्रालाही त्या प्रोत्साहन देतात, या केंद्राने राष्ट्रीय स्तरावर जलतरणपटू तयार केले आहेत, त्यातील काही महत्वाची नावे  निशा बाजरी आणि मेघना नारायणन ही आहेत. त्या महिला आवाज संयोजन सचिव म्हणून आणि राज्य पातळीवरील सचिव म्हणून झोपडपट्टी निवासी फेडरेशन (केकेएनएसएस) येथे काम करतात. ही संस्था शाळेवर आधारित मोहिमा आणि संवाद सभा आयोजित करते.

त्यांच्या सध्याच्या भूमिकेत त्या एआरसी - कला, अधिकार आणि समुदायाची स्थापना करण्याच्या कल्पनेला चालना देत आहेत. जे सरकारी शाळांसह अनेक समाजातील गरीब मुलांमध्ये स्वदेशी परंपरा आणि स्वदेशी वारसा यांबद्दल ज्ञान वाढविणारे पहिले शिक्षण केंद्र आहे. हे युवकांना तेथे राहत असलेल्या क्षेत्रातील अंतर्निहित सामर्थ्य आणि प्रदेशांच्या विकासासाठी संबंधित इतिहासाची संपत्ती शोधण्यास सक्षम करते.

## पुरस्कार आणि मान्यता 
अनिता रेड्डी यांना १९९७ मध्ये गिल्ड ऑफ वुमन अचीवर्सचा महिला साधकी पुरस्कार मिळाला आहे. तसेच जीन हॅरिस पुरस्कार आणि लेडीज सर्कल इंडिया कडून वुमन अचीव्हर पुरस्कार त्यांना २०१० - २०११ मध्ये मिळाला. नम्मा बेंगळुरू फाउंडेशनने वर्षातील सर्वोत्तम व्यक्ती म्हणून घोषित केले. त्याच वर्षी, २०११ मध्ये, अनिता रेड्डी यांना चौथा सर्वोच्च भारतीय नागरी पुरस्कार पद्मश्री मिळाला.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:२०व्या शतकातील महिला शिक्षिका
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय शिक्षक
वर्ग:भारतीय परोपकारी
वर्ग:भारतीय महिला परोपकारी
वर्ग:हयात व्यक्ती
वर्ग:सामाजिक कार्यातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:सामाजिक कार्यकर्ते
वर्ग:चेन्नईमधील विद्वान
वर्ग:तमिळनाडूतील महिला शिक्षिका
वर्ग:तमिळनाडूतील शिक्षक
वर्ग:तमिळनाडूतील सामाजिक कार्यकर्ते
मिनती मिश्रा

**मिनती मिश्रा** तथा **मिनती दास** (१९३७:कटक, ओडिशा, भारत - ) या भारतीय ओडिसी नर्तिका आहेत.

यांनी लहानपणीच ओडिसी नृत्य शिकण्यास सुरू केले व नंतर गुरू केलुचरण महापात्र यांच्याकडून त्या नृत्य शिकल्या. नृत्याबरोबरच त्या शास्त्रीय संगीतही शिकल्या आहेत.

मिश्रांनी पाच ओडिया व एक बंगाली चित्रपटांतून अभिनय केला आहे.

वर्ग:ओडिसी नर्तक
वर्ग:उडिया चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९३७ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
नोमिता चांदी

**नोमिता चांदी** (?? - २०१५:बंगळूर, कर्नाटक, भारत) या एक भारतीय समाजसेविका होत्या. या आश्रय नावाच्या समाजसेवी संस्थेच्या चिटणीस होत्या. ही संस्था अनाथ मुलांना दत्तक पालक मिळवून देण्याचे काम करते. चांदी हे काम करीत असताना या संस्थेने सुमारे २,००० मुलांना भारतात तर १,००० मुलांना परदेशात असे दत्तक पालक मिळवून दिले होते.

भारत सरकारने चांदी यांना २०११मध्ये पद्मश्री पुरस्कार दिला होता.

वर्ग:भारतीय समाजसेवक
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
महासुंदरी देवी

**महासुंदरी देवी** (१५ एप्रिल १९२२ - ४ जुलै २०१३; रांती, मधुबनी जिल्हा, बिहार) या भारतीय लोककलाकार होत्या. या मधुबनी शैलीमध्ये चित्रे काढायच्या. त्यांना २०११ मध्ये पद्मश्री पुरस्कार मिळाला होता.

महासुंदरी देवींना शालेय शिक्षण मिळाले नव्हते. त्या लहानपणीच आपल्या मावशीकडून मधुबनी चित्रकला शिकल्या. वयाच्या सुमारे पन्नासाव्या वर्षी त्यांनी *परदा पद्धत* झुगारून दिली व आपली चित्रकला पसरविण्यासाठी त्या देशभर फिरल्या. महासुंदरी देवींनी महिला हस्तशिल्प कलाकार औद्योगिकी सहकार समिती या सहकारी संस्थेची स्थापना केली व त्याद्वारे हस्तकला कारीगरांना रोजगार आणि संधी उपलब्ध करून दिल्या.

यांची मोठी मुलगी मोती कर्ना ही सुद्धा मधुबनी चित्रकार आहे.

वर्ग:मधुबनी चित्रकार
वर्ग:कलेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला कलाकार
आर. नागरत्‍नम्मा

**आर. नागरत्‍नम्मा** (१९२६ - २०१२) या कन्नड नाट्य आणि चित्रपट अभिनेत्री आणि दिग्दर्शिका होत्या. त्यांनी बंगलोरमध्ये स्त्री नाटक मंडळी या महिलांच्या नाट्यसंस्थेची स्थापना केली. त्यांनी पौराणिक नाटकांतून पुरुष भूमिकाही केल्या होत्या.

त्यांना १९९२मध्ये संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार आणि २०१२मध्ये पद्मश्री पुरस्कार मिळाला.. याशिवाय त्यांना टागोर रत्‍न पुरस्कार आणि गुब्बी वीरण्णा पुरस्कार मिळाले होते.

वर्ग:कन्नड चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:कन्नड नाट्य अभिनेत्री
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१२ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
रितू मेनन

**रितू मेनन** या भारतीय स्त्रीवादी कार्यकर्त्या आणि प्रकाशिका आहेत. त्यांनी १९८४मध्ये उर्वशी बुटालिया यांसह काली फॉर विमेन ही स्त्रीवादी प्रकाशन संस्था काढली. २००३मध्ये ही संस्था बंद पडल्यावर त्यांनी विमेन अनलिमिटेड ही प्रकाशन संस्था काढली.

वर्ग:स्त्रीवाद
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:स्त्रीवादी अभ्यासक आणि साहित्यिक
वर्ग:भारतीय स्त्रीवादी लेखिका
संस्कृत कवयित्री

संस्कृतमध्ये काव्यरचना करणाऱ्या अनेक कवयित्रींचा उल्लेख बनारसमध्ये राहणाऱ्या राजशेखर नावाच्या कवीने आपल्या काव्यमीमांसा नावाच्या ग्रंथात केला आहे. राजशेखरच्या समकालीन संस्कृत कवयित्री : अवंती (राजशेखराची पत्‍नी), कर्णाट देशाची विजयांका, लाट देशाची प्रभुदेवी, विकटनितंबा, शांकरी, पांचाली, शीलाभट्टारिका, सुभद्रा, वगैरे.

वर्ग:संस्कृत काव्ये
युगपुरुष डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (चित्रपट)

**युगपुरुष डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर** हा इ.स. १९९३ मधील शशिकांत नलावडे दिग्दर्शित मराठी चित्रपट आहे. हा जीवनचरित्रपर चित्रपट असून डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या जीवनावर तो बनवलेला आहे.

## कलाकार
अनंत वर्तक, अशोक घरत, अस्मिता घरत, उपेंद्र दाते, चित्रा कोप्पीकर, जगन्नाथ कांदळगांवकर, दशरथ पाटोळे, दाजी भाटवडेकर, दिव्यकांत मस्तकार, देवेन पराडकर, धनसिंग यादव, नारायण दुलाके, प्रकाश घांग्रेकर, प्रेमलता मस्कर, यशवंत सात्विक, रत्नाकर जांबुर्गेकर, वसंत इंगळे, विलास भणगे, श्याम पोंक्षे, सदाशिव चव्हाण, सप्तक यरवळ, सीमा पोंक्षे., सुनीता कबरे, सुरेश भिवंडकर

## गीते 
# खरा तो एकची धर्म जगाला प्रेम अर्पावे
# एकलेच गाणे तुला एकलेच गाणे
# जय भीमा, शुभंकरा तुज कोटी कोटी प्रणाम
# दुःखांत जीवनी या आनंद शुद्ध त्याला
## हे सुद्धा पहा 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांवर बनवले गेलेले चित्रपट व दूरचित्रवाणी मालिका यांची सूची (मूळ सूची)
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची

## संदर्भ
## बाह्य दुवे 
युगपुरूष डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (व्हिडिओ)

वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील मराठी चित्रपट‎
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधी चित्रपट
‎
एम.के. सरोजा

**मद्रास कदिरावेलू सरोजा** (७ एप्रिल, १९३१:चेन्नई, तमिळ नाडू, भारत - ) या भारतीय भरतनाट्यम आणि कथक नर्तिका आहेत.

सरोजा वयाच्या पाचव्या वर्षी भरतनाट्यम शिकायला लागल्या व त्यांनी नवव्या वर्षी आरंगेट्रम केले. १९४६मध्ये त्यांना जेमिनी स्टुडियोने चित्रपटांत काम करण्याचे कंत्राट देऊ केले परंतु सरोजा यांनी ते नाकारले. १९४९मध्ये त्यांचे लग्न कला इतिहासकार, नर्तक आणि नृत्यसमीक्षक मोहन खोकर यांच्याशी झाले. खोकर वडोदरा येथे महाराजा सयाजीराव विद्यापीठात नृत्यविभागाचे अधीक्षक असताना सरोजा या सुंदरलाल आणि कुंदनलाल गंगाणी या दोन गुरूंकडून कथक नृत्य शिकल्या. सुमारे ६५ वर्षाच्या नृत्यकारकिर्दीनंतर सरोजा २००० साली निवृत्त झाल्या.

त्यांना टागोर रत्न पुरस्कार, संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार आणि पद्मश्री पुरस्कारांसह अनेक सन्मान मिळालेले आहेत.

वर्ग:भरतनाट्यम नर्तक
वर्ग:कथक नर्तक
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
आंबेडकर स्मारक उद्यान (लखनौ)

**आंबेडकर मेमोरिअल पार्क** (मराठी: **आंबेडकर स्मारक उद्यान**) हे उत्तर प्रदेश, लखनौ, गोमतीनगर येथील एक सार्वजनिक उद्यान आहे. हे अधिक औपचारिकपणे **डॉ भीमराव आंबेडकर सामाजिक प्रतिक स्थळ** म्हणून ओळखले जाते. तसेच "आंबेडकर पार्क" म्हणूनही ओळखले जाते. ज्योतिराव फुले, नारायण गुरू, बिरसा मुंडा, शाहू महाराज, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, कांशीराम आणि त्यांच्या कार्याचा गौरव करणाऱ्या या उद्यानाची स्थापना उत्तर प्रदेशच्या तत्कालीन मुख्यमंत्री मायावती यांनी केली.

## चित्रदालन

A far view of Ambedkar's park.jpg|A far view of Ambedkar's park
 
Ambedkar Memorial Museum.jpg|Ambedkar Memorial Museum
 
Ambedkar Memorial park.jpg

Ambedkar Park lko 15 jan.jpg

Ambedkar Park, Lucknow.jpg
 
Ambedkar Park Lucknow.JPG
 
Ambedkar Park, A view from above.jpg
 
Ambedkar park, Lucknow 1.jpg

Ambedkar Park, Lucknow, India.jpg
 
Ambedkar park, Lucknow.jpg
 
Ambedkar park.JPG

Ambedkar Park.jpg

Ambedkar Stupa Night view.JPG
 
Ambedkar Udyaan Lucknow Left Dome.JPG
 
AmbedkarPark.jpg

Awesome lucknow.JPG

B.R. Ambedkar statue at Ambedkar Park.JPG

Bhimrao Ambedkar Park.jpg
 
BR Ambedakar Museum.jpg
 
Night View of the Ambedkar Memorial at Lucknow.jpg

Pillars at Ambedkar Park.jpg
 
Pratibimb Sthal.JPG

Right Side Pillers at the entrance.jpg
 
Statues of Elephants, Ambedkar Park.jpg

The bronze statue of BR Ambedkar in Ambedkar Memorial Park, Lucknow, identical to Lincoln's.jpg

The Middle Portion with the right Dome in the Backdrop.JPG

Way to the Elephant Gallery.JPG

## हे सुद्धा पहा 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
## बाह्य दुवे 
वर्ग:लखनौ
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांना समर्पित स्मारके व संग्रहालये
कॅटलेगो एबेल म्फेला

**कॅटलेगो एबेल म्फेला** (२९ नोव्हेंबर, १९८४:ब्रिट्स, ट्रान्सवाल, दक्षिण आफ्रिका ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळलेला खेळाडू आहे. हा सहसा आक्रमकफळीत खेळत असे.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अकोला (वासुद)

**अकोला वासुद ** हे सोलापूर जिल्ह्यातील सांगोला तालुक्यातील एक गाव आहे.

अकोला वासुद मघ्ये सिद्धनाथ मंदिर आहे. चैत्र पौर्णिमेच्या दरम्यान  तेथे यात्रा असते.

## शिक्षणाच्या सुविधा 
अकोला वासुद गावामध्ये नऊ प्राथमिक शाळा आहेत तसेच एक माध्यमिक शाळा आहे.

## कसे पोहचाल 
• रेल्वेने

वासुद रेल्वे स्थानक हे जवळचे रेल्वे स्थानक आहे.

• रस्त्याद्वारे

सांगोला, निजामपूर ,वाटंबरे, वासुद  ही जवळील गावे या

## संदर्भ 
वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
नीलम मानसिंग चौधरी

**नीलम मानसिंग चौधरी** (१४ एप्रिल, १९५१:अमृतसर, पंजाब, भारत - ) या पंजाबी नाट्यअभिनेत्री आहेत. यांना २००३मध्ये संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार तर २०११मध्ये पद्मश्री पुरस्कार देण्यात आला होता.

वर्ग:पंजाबी नाट्य अभिनेत्री
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९५१ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सुधा कौल

**सुधा कौल** या भारतीय समाजसेविका आहेत. या इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ सेरिब्रल पॅल्सीच्या उपचेरमन आहेत. त्याद्वारे त्या सेरिब्रल पॅल्स असलेल्या रुग्णांची सेवा करतात.

कौल यांनी मँचेस्टर मेट्रोपॉलिटन विद्यापीठातून पीएच.डी.ची पदवी मिळविली आहे. त्या भारतीय सरकारच्या विकलांग व्यक्तींसाठीच्या अनेक समित्यांवर काम करतात.

वर्ग:भारतीय समाजसेवक
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
शीला पटेल

**शीला पटेल** (१९५२ - ) या एक भारतीय समाजसेविका आहेत. या मुंबईतील फूटपाथवर राहणाऱ्या लोकांसाठी कामे करतात. त्यांची संस्था भारत आणि इतर अविकसित देशांतून यासाठी राजकारणातही भाग घेते.

भारत सरकारने पटेल यांना २०११मध्ये पद्मश्री पुरस्कार दिला होता.

वर्ग:भारतीय समाजसेवक
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९५२ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कार प्राप्त महिला
विजयालक्ष्मी रविंद्रनाथ

**विजयालक्ष्मी रविंद्रनाथ** (१८ ऑक्टोबर, १९५३:चेन्नई, तमिळ नाडू, भारत - ) या भारतीय न्यूरोवैज्ञानिक आहेत. त्यांनी अल्झायमर्स डिसीझ आणि पार्किन्सन्स डिसीझ या रोगांवर संशोधन केले आहे. या बंगळूरच्या भारतीय विज्ञान संस्थेमध्ये प्राध्यापिका असून नॅशनल ब्रेन रीसर्च सेंटर या संस्थेच्या संस्थापिका आहेत.

विजयालक्ष्मी यांनी आंध्र विद्यापीठातून बी.एससी. आणि एम.एससी. तर मैसूर विद्यापीठातून पीएच.डी. पदव्या मिळवल्या. त्यानंतर त्यांनी अमेरिकेतील नॅशनल कॅन्सर इन्स्टिट्यूटमध्ये संशोधन केले.

त्यांना शांतिस्वरूप भटनागर पुरस्कार आणि पद्मश्री पुरस्कारांसह अनेक सन्मान मिळालेले आहेत.

वर्ग:भारतीय शास्त्रज्ञ
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९५३ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:शांतिस्वरूप भटनागर पुरस्कार विजेते
राजलक्ष्मी पार्थसारथी

**राजलक्ष्मी पार्थसारथी** (८ नोव्हेंबर, १९२५:चेन्नई, तमिळनाडू, भारत - ) या भारतीय शिक्षणतज्ज्ञ आणि समाजसेविका आहेत. त्यांनी १९४७मध्ये मद्रास विद्यापीठातून पत्रकारितेतील उच्चपदवी मिळवली. त्यानंतर त्यांनी तेथूनच एम.एड. आणि इतिहासातील एम.ए. पदव्याही घेतल्या.

राजलक्ष्मी यांनी द हिंदू या इंग्लिश वृत्तपत्रासाठी आणि कुमुदम या तमिळ साप्ताहिकासाठी काम केले. लग्नानंतर त्यांनी नोकरी सोडून पद्मा शेषाद्री बाल भवन ही शिक्षणसंस्था सुरू केली. त्यांनी सीबीएसई बोर्डासाठीही काम केले आहे.

वर्ग:भारतीय शिक्षणतज्ज्ञ
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अनू आगा

इवलेसे|अनू आगा
**अर्नवाझ** *अनू* **आगा** (जन्म : मुंबई, इ.स. १९४२) या भारतीय उद्योगपती आणि समाजसेविका आहेत. या थरमॅक्स लिमिटेड कंपनीच्या चेरमन होत्या. २००७मध्ये या भारतातील सर्वात धनाढ्य आठ महिलांपैकी एक आणि ४० धनाढ्य भारतीयांपैकी एक होत्या.

## कारकीर्द
आगा या सन १९८५मध्ये थरमॅक्स कंपनीत दाखल झाल्या. १९९१-९६ दरम्यान त्या तेथील मनुष्यबळ विभागाच्या मुख्याधिकारी होत्या. त्यांचे पती रोहिंटन आगा यांच्या १९९६ मधील मृत्यूनंतर अनू आगा यांनी थरमॅक्सचे चेरमनपद घेतले. अनू आगा यांच्या निवृतीनंतर त्यांची मुलगी मेहेर पदमजी या चेरमन झाल्या.

निवृत्तीनंतर अनू आगा यांनी सामाजिक कार्यात रस घेण्यास सुरुवात केली. त्या टीच फॉर इंडिया या संस्थेच्या चेरमन आहेत. त्या भारतीय राज्यसभेच्या नियुक्त सभासद असून समाजसेवेशी निगडित अश्या राज्यसभेतील अनेक समित्यांवर त्या काम करतात.

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:भारतीय उद्योगिनी
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:इ.स. १९४२ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय समाजसेविका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मरिया ऑरोरा कूतो

**मरिया ऑरोरा कूतो** या भारतीय लेखिका, इतिहासकार आणि शिक्षणतज्ज्ञ आहेत. त्या मूळच्या गोव्यातील आल्दोना गावाच्या असून त्यांनी नवी दिल्लीच्या महाविद्यालयांतून इंग्लिश साहित्य शिकविले आहे. त्यांनी लिहिलेली *गोवा: अ डॉटर्स स्टोरी* या कादंबरीस विशेष प्रसिद्धी मिळाली. २०१०मध्ये भारत सरकारने त्यांना पद्मश्री पुरस्कार दिला.

वर्ग:इंग्लिश लेखिका
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
गोंडी लिपी

**गोंडी** ही द्राविडी भाषांच्या आदिवासी बोलींपैकी सर्वांत मोठी बोली आहे. ती मुख्यतः मध्य प्रदेश, महाराष्ट्र, आंध्र प्रदेश, ओरिसा, उत्तर प्रदेश या राज्यांत बोलली जाते. गोंडीची अनेक स्थानिक रूपे आहेत. गोंडीचा पाया द्राविडी आहे.

सन १९८१ च्या जनगणनेनुसार आंध्र प्रदेश, महाराष्ट्र, उत्तर प्रदेश, ओरिसा या राज्यांत मिळून गोंडी बोलणाऱ्यांची संख्या २ कोटी ४५ लाख १९ हजार ४६९ एवढी आहे. एकट्या महाराष्ट्रात ती ३५ लाख १९ हजार ३३१ इतकी आहे.

अतिप्राचीन गोंडवनात गोंडी लिपीने आणि गोंडी भाषेने एक समृद्ध राजभाषा म्हणून सन्मान प्राप्त केला होता.

समाजाशी सुसंवाद साधणारी गोंडी भाषा तिचे अतिप्राचीनत्व सिद्ध करते. हे सिद्ध करण्यासाठी गोंड समाजातले साहित्यिक मुन्शी मंगलसिंह मसराम यांनी गोंडी मुळाक्षरे हस्तलिखिताच्या स्वरूपात लिहिली. हे काम त्यांनी सन १९१८मध्ये केले, ते त्यांच्या मुलाने, म्हणजे एडी भावसिंग मसराम यांनी ’गोंडी लिपी‘ या नावाने २ जुलै १९५१ रोजी प्रसिद्ध केले.

१ जून १९५७ रोजी ‘आदर्श आदिवासी गोंडी लिपी बोध’ हे पुस्तक देवनागरी लिपीत प्रकाशित झाले. विठ्ठलसिंग धुर्वे यांनीही "गोंडी लिपी सुबोध‘ नावाचे पुस्तक गोंडी वाचकांसमोर १९८९मध्ये  आणले. 

वर्ग:आदिवासी
जयश्री बापट

**जयश्री बापट** या एक मराठी लेखिका व कवयित्री आहेत. 

## पुस्तके
* आजीची गाणी गाऊ रंगवायची मजा घेऊ (बालसाहित्य)
* आनंदयात्री (आत्मकथन)
* इल्तिजा (मराठी/हिंदी कवितासंग्रह)
* Grandmas Nursery Rhymes (इंग्रजी)
* जीवनसंगीत (कथासंग्रह)
* तरंग (कवितासंग्रह)
* दीपशिखा : अजरामर स्त्रियांचे गौरवगान (व्यक्तिचित्रण)
* रेशीमलडी (कवितासंग्रह)
* शब्दांच्या पाकोळ्या (कवितासंग्रह)

## पुरस्कार
* साहित्य गौरव संस्थेतर्फे कॅन्सरशी झगडणाऱ्या जयश्री बापट यांना जीवनगौरव पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. (१-९-२०१७ची बातमी)
* ‘दीपशिखा’ पुस्तकाला अखिल भारतीय मराठी बालकुमार साहित्य संस्थेतर्फे ग.ह. पाटील पुरस्कार
* पळसे ग्रामविकास मंडळ संचलित सार्वजनिक वाचनालय आणि नाशिक ग्रामीण साहित्य चळवळ यांच्या वतीने ‘जीवनसंगीत’ पुस्तकासाठी यशवंत पोरजे कथासंग्रह पुरस्कार.

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
व्हेरीकोज व्हेन्स

**व्हेरिकोझ व्हेन्स किंवा डीव्हीटी** हा पायांना होणारा आजार आहे. शिरांमधील व्हॉल्व्ह बाजूने काम करणे कमी करतात , त्यामुळे तिथला रक्तप्रवाह कमी होतो . व्हेन्स कालांतराने वेड्यावाकड्या दिसू लागतात. त्यानां व्हेरिकोज व्हेन्स म्हणतात. हे दोन्ही आजार पायांच्या अशुद्ध रक्तवाहिन्यांचे म्हणजेच निलांचे आजार असून अत्यंत वेदनादायी आणि गुंतागुंतीच्या गंभीर आजार आहे. पायात रक्ताची गुठळी ज्या रक्तवाहिन्यांमध्ये होते,त्या निलांचा फुफ्फुसांशी अत्यंत जवळचा संबंध असतो. फुफ्फुसाकडे रक्त शुद्धीकरणासाठी घेऊन जाण्याची भूमिका या निला पार पाडत असल्याने या पायांतील रक्तवाहिन्यांमधील गुठळी जर वरच्या बाजूला सरकली, तर त्यामुळे एखाद्या फुफ्फुसातील रक्तवाहिनीत ब्लॉक होऊन व्यक्तीच्या फुफ्फुसातली रक्तशुद्धीकरणाची क्रियाच बंद होते.(पल्मोनरी एम्बोलिसम).

###### **व्हेरीकोज व्हेन्सची कारणे** 
रक्तात रक्त पातळ ठेवणा-या घटकाची अनियमित पातळी असणे.

शारीरिक हालचालींचा अभाव असलेल्या व्यक्तीं

बराच काळ आजाराने हालचाली कमी झालेली व्येक्ती 

कोणत्याही ऑपरेशननंतर किंवा उपचारांनंतर

ओरल कॉण्ट्रासेप्टिव्ह्स घेणाऱ्या महिला 

वाढत्या वयाची व्येक्ती 

लठ्ठ व्यक्तींमध्ये किंवा 

एखादी जखम झाल्यानंतर 

हॉर्मोनल इम्बॅलन्स 

सतत लांब पल्ल्याचा प्रवास करने.

## डीव्हीटी लक्षणे 
-पायांच्या खोलवरच्या निलांमध्ये रक्ताच्या गुठळ्या होणे. 

-पायांना वेदना होऊ लागणे.

-पायात गोळे येणे. 

-पायाला सूज येणे.

-सतत पायाला खाज येणे. 

-अस्वस्थ वाटणे 

-खूप वेळ उभे किंवा बसल्यास पाय दुखणे. 

## **व्हेरिकोसी व्हेन टाळण्यासाठी** 
-वजनावर नियंत्रण ठेवणे, 

-प्रवास करताना पायांची जास्तीत जास्त हालचाल करीत राहणे, 

-पोटरीचे व्यायाम, घोट्याचे व्यायाम, व इतर व्यायाम करणे. 

-आराम करत असताना पाय उंचावर ठेवणे. 

-प्रत्येक एक दोन तासांनी कामात ब्रेक घेणे. 

-एका जागी जास्त वेळ उभे किंवा बसून राहू नये. 

-सोडियम कमी असलेले जेवण जेवावे. 

-उंच टाचांची पादत्राणे टाळणे. 

-वजनावर नियंत्रण ठेवणे. 

-दारु पिऊ नये,

-उन्हाळ्याच्या दिवसांत खूप पाणी पिणे,

-एका जागी बसल्या-बसल्यादेखील पायाचे व्यायाम करणे,

-खूप काळ पायाकपायचा तिढा करून बसू नये. 

## **व्हेरिकोस व्हेन टाळण्यासाठी काही व्यायाम प्रकार**
बर्था गिंडिकेस दखार

**बर्था गिंडिकेस दखार** (??:शिलाँग, मेघालय, भारत - ) या भारतीय शिक्षिका आहेत. त्यांनी खासी भाषेसाठी ब्रेल लिपी तयार केली.

दखार यांना रेटिनायटिस पिगमेंटोसा हा व्याधी झाल व त्यामुळे महाविद्यालयात शिकत असताना त्यांची दृष्टी कायमची गेली. शिक्षण सोडल्यावर रोजगारीचे काही साधन नसल्याने त्यांनी रस्त्यावर फळे विकली परंतु त्याच बरोबर अंधत्वातून मार्ग काढण्यासाठी त्यांनी ब्रेल लिपी शिकून घेतली व नंतर आपल्या खासी भाषेसाठी ती विकसित केली. त्या शिलाँगमधील ज्योती स्रोत स्कूलच्या आचार्या आहेत.

२०१०मध्ये भारत सरकारने त्यांना पद्मश्री पुरस्कार दिला.

वर्ग:भारतीय ब्रेल लिपी तज्ज्ञ
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
राकेल वेल्च

**राकेल वेल्च** तथा **जो राकेल तेहादा** (५ सप्टेंबर, १९४०:शिकागो, इलिनॉय, अमेरिका - ) ही अमेरिकन अभिनेत्री आणि गायिका आहे. हिने इंग्लिश चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी मालिकांमधून अभिनय केला.

## कौटुंबिक माहिती
वेल्चचे वडील आर्मांदो कार्लोस तेहादा उर्किझो हे बोलिव्हियामध्ये जन्मलेले विमानअभियंता होते तर आई जोसेफिन सॅराह हॉल ही स्थापत्यशास्त्रज्ञ एमेरी स्टॅनफर्ड हॉलची मुलगी होती. वेल्च आपल्या आईकडून मेफ्लॉवर जहाजातून आलेल्या लोकांपर्यंत आपले कूळ सांगू शकते.

## कारकीर्द
वेल्चने नाट्यशास्त्रात शिष्यवृत्ती मिळवून सान डियेगो स्टेट कॉलेजमध्ये प्रवेश घेतला. तेथे असतानाच वयाच्या १९व्या वर्षी *द रमोना पॅजंट* या उघड्यावर होणाऱ्या नाटकात प्रमुख भूमिका केली. त्यानंतर तिला सान डियेगोमधील दूरचित्रवाणी केन्द्रावर हवामान सांगण्याचे काम मिळाले. त्यानंतर काही काळाने वेल्चने शिक्षण सोडले. आपला नवरा जेम्स वेल्चपासून घटस्फोट घेतल्यावर राकेल आपल्या मुलांसह डॅलस येथे स्थलांतरित झाली व तेथे तिने लहानमोठी कामे केली. १९६३मध्ये आधी न्यू यॉर्क व नंतर लॉस एंजेल्सला राहण्यास गेल्यावर राकेल वेल्चने चित्रपटांतून भूमिका करण्यास सुरू केले. आपण लॅतिना असल्याचे उघड न करण्यासाठी तिच्या एजंट (आणि नंतरचा पती) पॅट्रिक कर्टिस व तिने राकेलच्या भूतपूर्व पती जेम्स वेल्चचे आडनाव लावणे सुरू केले. १९६४ पासून तिला अनेक चित्रपटांतून प्रमुख भूमिका मिळाल्या व तिची कारकीर्द सुरू झाली.

वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
कार्ली फियोरिना

**कारा कार्ल्टन** *कार्ली* **फियोरिना** तथा **कारा स्नीड** (६ सप्टेंबर, १९५४:ऑस्टिन, टेक्सास, अमेरिका - ) या अमेरिकन उद्योजक आहेत. या ह्युलेट-पॅकार्ड कंपनीच्या मुख्याधिकारी होत्या.

फियोरिनाच्या एचपीमधील कारकिर्दीत एचपीने प्रतिस्पर्धी कॉम्पॅकला विकत घेतले व त्याद्वारे एचपी जगातील सगळ्यात मोठी संगणक उत्पादक कंपनी झाली. त्यानंतर एचपीने ८०,००० लोकांची नोकरी सांभाळण्यासाठी ३०,००० कर्मचाऱ्यांना बरखास्त केले. फेब्रुवारी २००५मध्ये संचालकमंडळाशी मतभेद झाल्याने त्यांना राजीनामा देणे भाग पडले.

२०१०मध्ये त्यांनी रिपब्लिकन पक्षातर्फे कॅलिफोर्नियाच्या सेनेटरपदासाठी निवडणूक लढवली परंतु त्यात त्या बार्बरा बॉक्सरकडून पराभूत झाल्या. २०१५-१६मध्ये त्यांनी रिपब्लिकन पक्षाच्या राष्ट्राध्यक्षीय प्राथमिक निवडणूकीत भाग घेतला आणि माघार घेतली.

वर्ग:अमेरिकेचे उद्योजक
वर्ग:ह्युलेट-पॅकार्ड
वर्ग:इ.स. १९५४ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
बिआत्रिझ हद्दाद मैया

**बिआत्रिझ हद्दाद मैया** (३० मे, १९९६:साओ पाउलो, ब्राझिल - ) ही ब्राझिलची व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहे. ही डाव्या हाताने फोरहँड आणि दोन्ही हाताने बॅकहँड फटका मारते.

वर्ग:ब्राझिलच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९६ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
किकी बेर्टेन्स

**किकी बेर्टेन्स** (१० डिसेंबर, १९९१:वॉटरिंजेन, नेदरलँड्स - ) ही नेदरलँड्सची व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फोरहँड आणि दोन्ही हाताने बॅकहँड फटका मारते.

वर्ग:नेदरलँड्सच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मिर्याना लुचिक-बरोनी

**मिर्याना लुचिक-बरोनी** (९ मार्च, १९८२:डॉर्टमुंड, जर्मनी - ) ही क्रोएशियाची व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फोरहँड आणि दोन्ही हाताने बॅकहँड फटका मारते.

हिने वयाच्या पंधराव्या वर्षी मार्टिना हिंगिसबरोबर १९९८ च्या ऑस्ट्रेलियन ओपन स्पर्धेतील महिला दुहेरी प्रकार जिंकला होता.

वर्ग:क्रोएशियाच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
आना बोगदान

**आना बोगदान** (२५ नोव्हेंबर, १९९२:सिनैया, रोमेनिया - ) ही रोमेनियाची व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फोरहँड आणि दोन्ही हाताने बॅकहँड फटका मारते.

वर्ग:रोमेनियाच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९२ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
२०१७ यू.एस. ओपन

**२०१६ यू.एस. ओपन** ही यू.एस. ओपन टेनिस स्पर्धेची १3७ वी आवृत्ती होती. ही स्पर्धा ऑगस्ट-सप्टेंबर, इ.स. २०१७ दरम्यान अमेरिकेच्या न्यू यॉर्क शहरात भरवण्यात आली.

## विजेते
### पुरूष एकेरी
* 
### महिला एकेरी
* 
### पुरूष दुहेरी
* 
### महिला दुहेरी
* 
### मिश्र दुहेरी
*  

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ

*
पालो आल्टो (कॅलिफोर्निया)

**पालो आल्टो** अमेरिकेच्या कॅलिफोर्निया राज्यातील शहर आहे. सांता क्लारा काउंटीच्या वायव्य कोपऱ्यात असेलेल्या या शहराची स्थापना लेलॅंड स्टॅनफर्डने स्टॅनफर्ड विद्यापीठाबरोबरच केली. येथे ह्युलेट-पॅकार्ड, स्पेस सिस्टम्स, व्हीएमवेर, टेसला मोटर्स, फोर्ड संशोधन केन्द्र, झेरॉक्स पार्क, स्काइप आणि इतर अनेक उच्चतंत्रज्ञानाशी निगडीत कंपन्यांची मुख्यालये आहेत.

२०१० च्या जनगणनेनुसार पालो आल्टोची लोकसंख्या ६४,४०३ असून येथे राहणारे अमेरिकेतील सगळ्यात उच्चशिक्षित असून हे शहर देशातील सगळ्यात महागड्या शहरांपैकी एक आहे. हे शहर बे एरियाचा एक भाग आहे.

वर्ग:कॅलिफोर्नियामधील शहरे
वर्ग:बे एरियामधील शहरे
वर्ग:सांता क्लारा काउंटी (कॅलिफोर्निया)
दारिया कसात्किना

**दारिया सर्गेयेव्ना कसात्किना** (रशियन: Дарья Сергеевна Касаткина;७ मे, १९९७:तोल्याटी, रशिया - ) ही रशियन व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फोरहँड आणि दोन्ही हाताने बॅकहँड फटका मारते.

हिने २०१४ फ्रेंच ओपनमधील मुलींची स्पर्धा जिंकली होती.

वर्ग:रशियाच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९७ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
गिरीपुष्प

**गिरीपुष्प** (उंदीरमारी, गिरिपुष्प, सारया झाड) हा जलद वाढणारा ठिसूळ खोड असलेला वृक्ष असून शेतात, कुंपणाला लागून, रस्त्याच्या दुतर्फा, भात-खाचरांच्या बांधांवर, मोकळ्या जागेत लावण्यासाठी योग्य असतो. त्याच्या बिया खाल्ल्यावर उंदीर मरतात, त्यामुळे त्यास उंदीरमारी म्हणतातत. गिरीपुष्पपासून सरपण मिळते.  गिरीपुष्प असलेल्या जमिनीत मोठ्या प्रमाणात नायट्रोजन स्थिर होऊन नापीक जमिनी सुधारतात.

गिरीपुष्प झुडपापासून वाढतो. योग्यरीतीने वाढ नियंत्रित केल्यास हा वृक्ष ३० ते ३५ फूट उंच होतो. खोडाचा घेर एक फुटापर्यंत होऊ शकतो. भारतात सर्वत्र या वृक्षाची वाढ होऊ शकते. हलक्या तेमध्यम स्वरूपाच्या जमिनीत तसेच चुनखडीयुक्त जमिनीत याची वाढ होते. महाराष्ट्रात त्याची सर्वत्र लागवड होऊ शकते.

गिरीपुष्प लागवड बियांपासून रोपे तयार करून केली जाते. छाट कलमे लावून देखील लागवड होऊ शकते. साधारणत: गरम पाण्यात बी टाकून रात्रभर तसेच ठेवून तसेच रोपण करतात. बियाणाची उगवण भरपूर प्रमाणात होते. चार-सहा महिन्यांची रोपे लागवडीसाठी योग्य असतात.

## हे सुद्धा पहा
ग्लिरिसीडिया
## संदर्भ
वर्ग:वृक्ष
लॉरेन डेव्हिस

**लॉरेन डेव्हिस** (९ ऑक्टोबर, १९९३:गेट्स मिल्स, ओहायो, अमेरिका - ) ही अमेरिकन व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फोरहँड आणि दोन्ही हाताने बॅकहँड फटका मारते.

वर्ग:अमेरिकेच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
श्वाई झ्हांग

**झ्हांग श्वाई** (चिनी:张帅; २१ जानेवारी, १९८९:त्यान्जिन, चीन - ) ही चिनी व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फोरहँड आणि दोन्ही हाताने बॅकहँड फटका मारते.

वर्ग:चीनच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मालुस सिल्व्हस्ट्रिस

## मालुस सिल्व्हस्ट्रिस  (हिरवे सफरचंदाचे झाड) 
जंगली सफरचंदाचा विस्तारित मुकुट आहे आणि अनेकदा एक झाड पेक्षा एक बुश सारखे दिसतात. हे 80 ते 100 वर्षे जगू शकते आणि 23-45 सेंटीमीटरच्या ट्रंक व्यासांसह 10 मीटर उंच वाढू शकते. त्याच्या कमजोर स्पर्धात्मकता आणि उच्च प्रकाश गरजांमुळे, जंगली सफरचंद जंगलातील ओले काठावर, शेतातील हेजेज मध्ये किंवा अतिशय टोकाच्या वर, सीमांत साईट्सवर आढळतात. 
वृक्ष हे फारच दुर्मिळ आहे परंतु बहुतेक युरोपियन देशांमध्ये त्यांचे मूळ आहे. हे एका विखुरलेल्या वाटप पद्धतीत एकल व्यक्ती किंवा लहान गटांमधे उद्भवते. 

पूर्वी एम. सिल्व्हस्टेरिझला लागवडीखालील सफरचंद एम. पुमलाचे सर्वात महत्त्वाचे पूर्वज मानले गेले होते, ज्याचे मूळ मुळ केंद्रीय आशियाई प्रजाती एम. सिएव्हरसी असे करण्यात आले आहे. 
तथापि आणखी एक अलीकडील डीएनए विश्लेषण पुष्टी करते की एम. सिल्वेस्टर्र्सनी जीनोमला लक्षणीय योगदान दिले आहे.

यातून असे आढळून आले की माल्स वंशाच्या इतर प्रजातींमधील दुय्यम प्रगतीमुळे एम. पुमलाचा आकार मोठा झाला आहे, एम. सिल्वेस्टर्रस हे सर्वात मोठे माध्यमिक योगदानकर्ते आहेत. असे आढळून आले की एम. पुमलाचा सध्याचा लोकसत्ता एम. सिएव्हरसीपेक्षा एम. सिल्वेस्टरिस यांच्याशी अधिक जवळचा संबंध आहे. तथापि एम. पूमला अधिक शुद्ध जातींमध्ये M. sieversi वंश अजूनही प्रारब्ध होते.

फुलं hermaphrodite आहेत आणि किडे द्वारे pollinated आहेत.

## संदर्भ
वर्ग:इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
वर्ग:फळे