open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
भंडारी

**भंडारी** ही हिंदू धर्मातील एक जात आहे. भंडारी समाजाचे लोक मुख्यतः महाराष्ट्र, गोवा आणि कर्नाटक येथे वसलेले आहेत. महाराष्ट्रात भंडारी समाजाचे लोक मुख्यतः कोकण किनारपट्टी - मुंबई,पालघर ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सिंधुदुर्ग, गोवा आणि कर्नाटकात कारवार येथे मोठ्या प्रमाणात वसलेले आहेत. भंडारी समाज हा हिंदू धर्माच्या क्षत्रिय वर्णामध्ये येतो. महाराष्ट्रामध्ये मराठी आणि गोव्यात कोकणी ही त्यांची बोलीभाषा आहे. भंडारी समाजात मोरे, कित्ते, हेटकरी, चौधरी, शेषवंशी, इत्यादी पोटजाती आहेत. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या आरमारात मायनाक भंडारी हे भंडारी समाजाचे एक सुभेदार होते. महाराष्ट्र शासनाने भंडारी जातीचा समावेश इतर मागासवर्गीय (OBC) प्रवर्गात केला आहे.

## प्रतिष्ठितांची मांदियाळी
**दानशूर भागोजी कीर** याच समाजातले. भंडारी समाजात कलांचा वारसा आहे. मूर्तीकार बाबुराव सारंग यांनी घडवलेली तुकारामांचं वैकुंठगमन ही मूर्ती एकेकाळी खूप गाजली होती. त्यांचा मुलगा श्याम सारंग, राम सारंग हा वारसा पुढे चालवत आहेत. मूर्तीकार व्यंकटेश कांबळी यांचे वडील एम. डी. कांबळी यांनी लालबागला तांडवनृत्य चलतचित्र प्रदर्शन भरवलं. त्यावेळी लोकांनी पैसे देऊन हे प्रदर्शन पाहिलं. मच्छिंद्र कांबळी, अजय फणसेकर, पद्माकर शिवलकर, एस. के. बोले, प्र. ल. मयेकर, नाना पाटेकर, महेश मांजरेकर, विजय मांजरेकर, संजय मांजरेकर, प्रवीण आमरे, रमाकांत आचरेकर, डॉ. केरकर, अण्णा वैद्य, रामनाथ पारकर, पहिला भंडारी कसोटीपटू दत्तू हिंदळेकर, संगीतकार स्नेहल भाटकर, डॉ. वि. एच. साळसकर, एम. आर. आचरेकर, रमेश भाटकर, न्यायमूर्ती एम. डी. कांबळी, प्रवीण अमरे, डॉ. संदेश मयेकर, सीए उपेंद्र चमनकर, डॉ. शुभांगी पारकर, चरित्रकार धनंजय कीर, गिरीजा कीर, अर्जुनपुरस्कार विजेता भारताचा पहिला जलतरणपटू अविनाश सारंग अशी विविध क्षेत्रांत या समाजातील प्रतिष्ठित व्यक्तींची मांदियाळी पाहायला मिळते.  मुंबईच्या विकासात, कलेपासून समाज घडवण्यापर्यंत सर्वच स्तरांत भंडारी समाज आपलं योगदान देत आहे.

या समाजात सध्या गाव, तालुका, जिल्हा पातळीवर अनेक भंडारी समाज मंडळे कार्यरत आहेत.  त्या मंडळांच्या माध्यमातून समाजिक बांधिलकी आणि विवाह जमावणे असे कार्य चालू असते.  यात जवळपासची भंडारी कुटुंबे आपले सभासदत्व नोंदवत असतात.   

अश्या मंडळाच्या वर एक महासंघ आहे, असे जिल्हा पातळीवर व राज्य पातळीवर व देश पातळीवर काही महासंघ कार्यरत आहेत.  25 वर्षांपूर्वी अविनाश चमणकर, नाना उर्फ शंकर हळदणकर, आशिष पेडणेकर, पुष्कराज कोले,  नवीन बंदिवडेकर यांज सारखी काही युवा भंडारी समाजात सक्रिय झाली. आता ते वयोवृद्ध झाल्यामुळे कमी सक्रिय झाले आहेत.   आज पर्यंत विविध संघटनाच्या माध्यमातून ही मंडळी कार्यरत आहेत. परंतु गेल्या 25 वर्षात हा समाज सक्षम नेतृत्वा अभावी मागे पडलेला दिसत आहे.  2007 साली दादार शिवाजी पार्क मैदांवर झालेल्या भव्य भंडारी मेळाव्यानंतर  2017 साली भंडारी जोडो अभियान श्री. जयंतराव पाटकर यांच्या नियोजनाखाली श्री. नवीन बंदिवडेकर याच्या नेतृत्वात पालघर ते सिंधुदुर्ग असे राबवण्यात आले होते.  सध्या भंडारी समाजात, अखिल भारतीय भंडारी समाज महासंघ, भंडारी समाज महासंघ, विश्वभंडारी प्रतिष्ठान सारख्या संस्था समाजाला दिशादर्शक कार्य करत आहेत.

## संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रामधील जाती
वर्ग:भारतामधील जाती
वर्ग:हिंदू धर्मामधील जाती
जेम्स मीड

**जेम्स एडवर्ड मीड** (२३ जून, इ.स. १९०७ - २२ डिसेंबर, इ.स. १९९५) हा नोबेल पारितोषिकविजेता अर्थशास्त्रज्ञ होता. तो लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स व केंब्रिज विद्यापीठात अर्थशास्त्राचा प्राध्यापक होता. इ.स. १९७७ साली स्वीडनचा अर्थशास्त्रज्ञ बर्टिन ओव्हलीन याच्याबरोबर विभागून मीडला नोबेल पुरस्कार देण्यात आला. जनरल ॲग्रिमेंट ऑन ट्रेड अँड टेरिफच्या (गॅट) स्थापनेत त्याचा सहभाग होता.

## प्रकाशित पुस्तके 
* इकॉनॉमिक ॲनालिसीस अँड पॉलिसी
* प्लॅनिंग अँड प्राईस मेकॅनिझम
* थिअरी ऑफ इंटरनॅशनल इकॉनॉमिक पॉलिसी

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्यदुवे 
* नोबेल प्रतिष्ठानाच्या संकेतस्थळावरील  याचे संक्षिप्त चरित्र (इंग्रजी मजकूर)

वर्ग:इ.स. १९०७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९५ मधील मृत्यू
वर्ग:अर्थशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेते
दामिनी (चित्रपट)

***दामिनी*** हा १९९३ या वर्षी प्रदर्शित झालेला हिंदी चित्रपट आहे. यामध्ये ऋषी कपूर, मीनाक्षी शेषाद्री, सनी देओल, अमरीश पूरी यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. या चित्रपटाचे दिग्दर्शन राजकुमार संतोषी यांनी केले आहे.

वर्ग:इ.स. १९९३ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:राजकुमार संतोषी दिग्दर्शित चित्रपट
एल साल्वादोरचा ध्वज

**एल साल्व्हाडोर** देशाचा ध्वज २ निळ्या व १ पांढऱ्या आडव्या पट्ट्यांनी बनला आहे. मधल्या पांढऱ्या पट्ट्याच्या मध्यभागी एल साल्व्हाडोरचे राष्ट्रीय चिन्ह दर्शवले आहे.

## जुने ध्वज

File:Flag_of_El_Salvador_(April_1865).svg|एल साल्व्हाडोरचा ध्वज (1839–1875)
File:Flag of El Salvador (1875–1912).svg|एल साल्व्हाडोरचा ध्वज (1875–1912)

## हे सुद्धा पहा
*जगातील देशांचे ध्वज

वर्ग:देशानुसार ध्वज
ध्वज
साल्वादोर सांचेझ सेरेन

**साल्व्हादोर सांचेझ सेरेन** (;  १८ जून १९४४) हा मध्य अमेरिकेतील एल साल्वाडोर विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष आहे. ह्या पूर्वी तो २००९ ते २०१४ दरम्यान देशाचा उपराष्ट्राध्यक्ष होता. २०१४ सालच्या अध्यक्षीय निवडणुकीमध्ये विजय मिळवून १ जून २०१४ रोजी सेरेन साल्व्हाडोरचा राष्ट्राध्यक्ष बनला.

## हे सुद्धा पहा 
*जगातील देशांच्या राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुखांची यादी

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ 
*व्यक्तिचित्र 

वर्ग:एल साल्वादोरचे राष्ट्राध्यक्ष
हुआन ओर्लांदो हर्नांदेझ

**हुआन ओर्लांदो हर्नांदेझ अल्व्हारादो** (;  २८ ऑक्टोबर १९६८) हा मध्य अमेरिकेतील होन्डुरास विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष व उद्योगपती आहे. २०१३ सालच्या अध्यक्षीय निवडणुकीमध्ये विजय मिळवून २७ जानेवारी २०१४ रोजी हर्नांदेझ होन्डुरासचा राष्ट्राध्यक्ष बनला.

## हे सुद्धा पहा 
*जगातील देशांच्या राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुखांची यादी

## बाह्य दुवे 
*व्यक्तिचित्र 

वर्ग:होन्डुरासचे राष्ट्राध्यक्ष
जॉन अँथनी ब्रूक्स

250 px|इवलेसे|
**जॉन ॲंथोनी ब्रूक्स, जुनियर** ( जानेवारी २८, इ.स. १९९३:बर्लिन, जर्मनी) हा  राष्ट्रीय संघाकडून आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळणारा खेळाडू असून तो २०१४ फिफा विश्वचषकासाठीच्या अमेरिकन संघाचा भाग आहे. क्लब पातळीवर ब्रूक्स हेर्था बे.एस.से. ह्या जर्मन फुसबॉल-बुंडेसलीगामधील संघासाठी खेळतो.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:अमेरिकेचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
यांगशान बंदर

**यांगशान बंदर** हे चीनमधील शांघाय शहराच्या दक्षिणेला कंटेनर जहाजांमधील मालाची चढउतार करण्यासाठी खोल समुद्रात बांधण्यात आलेल बंदर आहे. हे बंदर चीनच्या मुख्य भूमीशी ३२.५ कि. मी. लांबीच्या डोंघाय पुलाने जोडण्यात आले आहे. १ डिसेंबर २००५ला डोंघाय पुल वाहतुकीसाठी खुला करण्यात आला व हा पूल समुद्रावर बांधण्यात आलेला जगातला सर्वात लांब पूल आहे. हा सहापदरी पूल बांधण्यासाठी ६००० कामगार आणि २.५ वर्ष लागली.

## बांधकामाचे टप्पे
२००१ साली ४ पैकी पहिल्या टप्प्याच्या कामाला सुरुवात करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. 

वर्ग:चीनमधील बंदरे
वर्ग:शांघाय
वर्ग:प्रचंड अभियांत्रिकी प्रकल्प
हल्क (फुटबॉल खेळाडू)

250 px|इवलेसे|
**जिव्हानिल्दो व्हियेरा दे सूझा** उर्फ **हल्क** (;  ) हा एक ब्राझीलीयन फुटबॉलपटू आहे. २००९ पासून  राष्ट्रीय संघाचा भाग असलेला हल्क २०१३ फिफा कॉन्फेडरेशन्स चषक व २०१४ फिफा विश्वचषक स्पर्धांमध्ये ब्राझीलकडून खेळला आहे. क्लब पातळीवर हल्क २००८-१२ दरम्यान पोर्तुगालच्या प्रिमेइरा लीगामधील एफ.सी. पोर्तू तर २०१२ पासून रशियन प्रीमियर लीगमधील एफ.सी. झेनित सेंट पीटर्सबर्ग ह्या क्लबांसाठी खेळत आहे.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:ब्राझिलचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इ.स. २०१४ मधील चित्रपट

## जानेवारी-मार्च
## संदर्भ
वर्ग:इ.स. २०१४ मधील चित्रपट
वर्ग:प्रदर्शन वर्षानुसार चित्रपट
उदारमतवाद

**उदारमतवाद** हे स्वातंत्र्य आणि समता ह्यांवर आधारित एक राजकीय तत्त्वज्ञान किंवा जगाकडे पाहण्याचा दृष्टीकोन आहे. उदारमतवादी लोक ह्या तत्त्वाचा आपापल्या आकलनशक्तीनुसार अनेकविध दृष्टीकोन बाळगतात, पण सर्वसामान्यपणे ते लोकशाही, मुक्त आणि प्रामाणिक निवडणूका, नागरी अधिकार, प्रसारमाध्यमांचे स्वातंत्र्य, धर्मस्वातंत्र्य, मुक्त व्यापार, आणि खाजगी मालमत्ता ह्यांसारख्या विचारांचे समर्थन करतात.

वर्ग:राजकीय तत्त्वज्ञान
वर्ग:महिला संपादनेथॉन २०२० लेख
संजीव

**संजीव** हे भारतीय पुरुषांना देण्यात येणारे एक नाव आहे.

## संजीव नावाच्या काही प्रसिद्ध व्यक्ती 
* संजीव अभ्यंकर
* संजीव शर्मा
* संजीव जैस्वाल
* संजीव कुमार (राजकारणी)
* संजीव कुमार
* संजीव झा
* संजीव नंदा
* संजीव चतुर्वेदी
* संजीव कुमार बल्यान
* संजीव गलांडे
* संजीव कपूर

वर्ग:भारतीय व्यक्तिनावे

__DISAMBIG__
योसा बुसान

150px|इवलेसे|योसा बुसान
**योसा बुसान** अथवा **तानिगुची बुसान** (१७१६–१७ जानेवारी १७८४) जपानी कवी आणि चित्रकार होते. केवळ बुसान ह्या नावानेही ओळखला जातो. मूळ नाव तानिगुची बुसान. 

100px|इवलेसे|योसा बुसानचा थडगे
सेत्सू प्रांतातील केमा येथे एका संपन्न कुटुंबात त्याचा जन्म झाला. कलेच्या अभ्यासासाठी घराबाहेर पडून त्याने बराच प्रवास केला. हाइकू ह्या काव्यप्रकारावर प्रभुत्व मिळविण्यासाठी त्याने अनेक गुरू केले. १७५१ मध्ये क्योतो येथे व्यावसायिक चित्रकार म्हणून तो काम करू लागला. १७५४ ते १७५७ ही तीन वर्षे त्याने तांगो प्रांतातील योसा येथे काढली. तेथे असतानाच योसा बुसान हे नाव त्याने घेतले. हाइकू ह्या काव्यप्रकाराची जपानी साहित्यातील परंपरा विशेष संपन्न करणाऱ्या मात्सुओ बाशो (१६४४–९४) ह्या श्रेष्ठ जपानी कवीबद्दल त्याला नितांत आदर होता. बुसानच्या कवितेवर त्याच्यातल्या चित्रकाराचा ठसा उमटल्याचे दिसून येते. संपन्न दृश्यात्मकतेचा प्रत्यय हा त्याच्या कवितेचा एक विशेष होय.

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:जपानी कवी
वर्ग:इ.स. १७८४ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १७१६ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रवींद्र खानंदे

**रवींद्र खानंदे** (२८ जुलै, इ.स. १९६८ - ) हे मराठीतील एक साहित्यिक, कवी, चित्रकार व्यंगचित्रकार आणि कलाशिक्षक आहेत. यांनी *नव्या वाटा* हा प्रातिनिधीक काव्यसंग्रह, तू अन् मी हा चारोळी संग्रह संपादित केलेले आहेत. यांनी अनेक पुस्तकांसाठी मुखपृष्ठे काढलेली असून ते चिखली लाईव्हचे संपादकही आहेत.

वर्ग:मराठी व्यंगचित्रकार
वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म
खाजगी मालमत्ता

**खाजगी मालमत्ता** हा गैरसरकारी वैधानिक घटकांद्वारे (व्यक्ती अगर संस्था) संपत्तीची मालकी बाळगण्याचा वैधानिक अधिकार आहे. खाजगी मालमत्ता ही सरकारी घटकांची मालकी असलेल्या सार्वजनिक मालमत्ता व गैरसरकारी घटकांची मालकी असलेल्या सामायिक मालमत्ता ह्यांपासून वेगळी आहे. तसेच, ती वैयक्तिक वापर व विनियोगासाठी असलेल्या वैयक्तिक मालमत्ता ह्यापासूनसुद्धा वेगळी आहे.

वर्ग:अर्थव्यवस्था
स्पेनचा सहावा फेलिपे

250 px|इवलेसे|सहाव्या फेलिपेचे शाही चिन्ह
**फेलिपे सहावा** (,  ३० जानेवारी १९६८) हा स्पेन देशाचा विद्यमान राजा व राष्ट्रप्रमुख आहे. वडील हुआन कार्लोस पहिला ह्याने स्पॅनिश राज्यपदाचा त्याग केल्यानंतर १९ जून २०१४ रोजी फेलिपे सहावा राज्यसिंहासनावर बसला.

## हे सुद्धा पहा
*जगातील देशांच्या राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुखांची यादी

## बाह्य दुवे
*स्पेनच्या शाही घराण्याचे संकेतस्थळ

वर्ग:स्पेनचे राजे
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
येवती (वाशिम)

येवती हे गाव महाराष्ट्र राज्याच्या वाशिम जिल्ह्यातील रिसोड तालुक्यात. पैनगंगा नदीच्‍या तीरावर वसलेले आहे. या गावामध्‍ये पुरातन काळातील नरशेश्‍वराचे (महादेवाचे) मंदिर आहे. शेतीच्‍या अत्‍पन्‍नामध्‍ये हे गाव तालुक्‍यात पहिल्‍या क्रमांकावर आहे व गावामध्‍ये जिल्‍ह्यात सर्वात जास्‍त ट्रॅक्‍टर आहेत. हे गाव मराठवाडा व विदर्भच्‍या सीमारेषेवर आहे.

वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
उदिने

**उदिने** (, , , ) हे इटली देशाच्या फ्रुली-व्हेनेझिया जुलिया ह्या स्वायत्त प्रदेशामधील एक शहर आहे. इटलीच्या ईशान्य कोपऱ्यात एड्रियाटिक समुद्र व आल्प्स पर्वतरांगेच्या मधोमध वसलेल्या उदिनेची लोकसंख्या २०१२ साली सुमारे १ लाख होती.

## खेळ 
फुटबॉल हा येथील एक प्रसिद्ध खेळ असून उदिनेस काल्सियो हा सेरी आमध्ये खेळणारा संघ येथेच स्थित आहे. १९९० फिफा विश्वचषकाधील यजमान शहरांपैकी उदिने हे एक होते.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
*

वर्ग:इटलीमधील शहरे
*
फर्नांदो लुईझ रोझा

250 px|इवलेसे|फर्नांदिन्हो
**फर्नांदो लुईझ रोझा** उर्फ **फर्नांदिन्हो** (;  ) हा एक ब्राझीलीयन फुटबॉलपटू आहे. २०११ पासून  राष्ट्रीय संघाचा भाग असलेला फर्नांदिन्हो २०१४ फिफा विश्वचषक स्पर्धेमध्ये ब्राझीलकडून खेळला आहे. क्लब पातळीवर फर्नांदिन्हो २००५-१३ दरम्यान युक्रेनमधील एफ.सी. शख्तार दोनेत्स्क तर २०१३ पासून प्रीमियर लीगमधील मॅंचेस्टर सिटी ह्या क्लबांसाठी खेळत आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:ब्राझिलचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ऑस्कार दोस सान्तोस एम्बोआबा हुनियोर

250 px|इवलेसे|ऑस्कार
**ऑस्कार दोस सान्तोस एम्बोआबा हुनियोर** उर्फ **ऑस्कार** (;  ) हा एक ब्राझीलीयन फुटबॉलपटू आहे. २०११ पासून  राष्ट्रीय संघाचा भाग असलेला ऑस्कार २०१३ फिफा कॉन्फेडरेशन्स चषक व २०१४ फिफा विश्वचषक स्पर्धांमध्ये ब्राझीलकडून खेळला आहे. क्लब पातळीवर ऑस्कार २००८-१० दरम्यान ब्राझीलमधील साओ पाउलो एफ.सी., २०१०-१२ दरम्यान स्पोर्ट क्लब इंटरनासियोनाल तर २०१२ पासून प्रीमियर लीगमधील चेल्सी एफ.सी. ह्या क्लबांसाठी खेळत आहे.

## बाह्य दुवे
*माहिती 

वर्ग:ब्राझिलचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
स्टेफान दे फ्रिय

250 px|इवलेसे|
**स्टेफान दे फ्रिय** (;  ) हा एक डच फुटबॉलपटू आहे. २०१२ सालापासून  संघाचा भाग असलेला दे फ्रिय २०१४ फिफा विश्वचषक स्पर्धेमध्ये नेदरलँड्ससाठी खेळला आहे.

क्लब पातळीवर दे फ्रिय २००९ पासून एरेडिव्हिझीमधील फेयेनूर्द ह्या क्लबासाठी खेळत आहे.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:नेदरलँड्सचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
एदुआर्दो व्हर्गास

**एदुआर्दो हेसुस व्हर्गास रोहास** (;  , सान्तियागो, चिले) हा एक चिलेयन फुटबॉलपटू आहे. २०१० सालापासून  संघाचा भाग असलेला व्हर्गास २०१४ फिफा विश्वचषक स्पर्धेमध्ये चिलेसाठी खेळला आहे.

क्लब पातळीवर व्हर्गास २०१२ पासून इटलीच्या सेरी आमधील एस.एस.सी. नापोली ह्या क्लबासाठी खेळत आहे.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:चिलेचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लेरॉय फेर

250 px|इवलेसे|
**लेरॉय योहान फेर** (;  ) हा एक डच फुटबॉलपटू आहे. २०१० सालापासून  संघाचा भाग असलेला फेर २०१४ फिफा विश्वचषक स्पर्धेमध्ये नेदरलँड्ससाठी खेळला आहे.

क्लब पातळीवर फेर २००७-११ दरम्यान एरेडिव्हिझीमधील फेयेनूर्द, २०११-१३ दरम्यान एफ.सी. ट्वेंटे तर २०१३ पासून प्रीमियर लीगमधील नॉरिच सिटी एफ.सी. ह्या क्लबांसाठी खेळत आहे.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:नेदरलँड्सचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फ्रेड (फुटबॉल खेळाडू)

250 px|इवलेसे|
**फ्रेदेरिको चावेझ ग्वेदेझ** उर्फ **फ्रेड** (;  ) हा एक ब्राझीलीयन फुटबॉलपटू आहे. २००५ पासून  राष्ट्रीय संघाचा भाग असलेला फ्रेड २०१० व २०१४ फिफा विश्वचषक, २००७ व २०११ कोपा आमेरिका तसेच २०१३ फिफा कॉन्फेडरेशन्स चषक स्पर्धांमध्ये ब्राझीलकडून खेळला आहे. क्लब पातळीवर फ्रेड २००५-०९ दरम्यान फ्रान्सच्या लीग १मधील ऑलिंपिक ल्यों तर २००९ पासून ब्राझीलमधील फ्लुमिनेन्स ह्या क्लबांसाठी खेळत आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:ब्राझिलचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सामवेदी बोली

सामवेदी बोली ही महाराष्ट्राच्या वसई उत्तर भागात, साधारण सहाव्या   शतकापासून बोलली जाते. सामवेदी ब्राह्मण, पाचकळशे व सामवेदी ख्रिस्ती लोकांमध्ये ही भाषा बोलली जाते. ही भाषा मुख्यत्वे मराठी कोकणी आणि गुजराती भाषेशी मेळ खाते. या बोलीस **कादोडी बोली** असेही म्हणतात. आजमितीला साधारण ५०,००० लोक ही बोलीभाषा बोलतात.

## क्षेत्र
वसई जिल्ह्यातील मुख्यत्वे १)भुईगाव, २)वाघोली, ३)कोफराड, ४ गास, ५) उमराळे, ६) बोळींज, ७)गावधनी, ८)वटार, ९)वाळून्जे, १०)वंडा( मर्देस ) ११)पढाई १२)करमाळे, १३) नावळे, १४) सोमाडी, १५) बानकर, १६) मांडपे, या गावांमध्ये सामवेदी बोली बोलली जाते. 

## साहित्य
नंदाखाल गावातील एक शिक्षक पॉल रुमाव यांनी "सामवेदी लोकगीते', "मधाच्या घागरी', "सामवेदी ख्रिस्ती समाज', 'वसई परिसरातील म्हणी' इत्यादी सामवेदी बोली संदर्भातील ग्रंथांचे संपादन केले आहे.    

## नाटके/पुस्तके
*कादोडी बोलीतील नाटकाबद्दल आयबीएन लोकमत दूचित्रवाहिनीवरील वृत्तांकन यूट्यूबवर
* 'सामवेदी बोली-संरचना आणि स्वरूप' या ग्रंथासाठी विरारचे डॉ. नरेश नाईक यांना कृष्ण मुकुंद उजळंबकर स्मृती पुरस्कार मिळाला आहे.
* याच पुस्तकासाठी नाईक यांना प्रा० ना.गो. कालेलकर यांच्या नावाचा पुरस्कार (२०१८)

## शब्द आणि वाक्ये
आलो, जेवलो ही क्रियापदे सामवेदीत 'आलॉ','जिवलॉ' अशी होतात. 'च'चा 'स' होतो. जेवणं उरकायची असतील तर जेवलात का या प्रश्नाचं उत्तर सामवेदीत 'जिव्यासा हाय' असं येतं.'स' ने सुरू होणारे शब्द काही ठिकाणी 'ह' ने सुरू होतात. उदा. सुकेळी(हुकेळी), शेणी(हेनी).

* तू कडे साल्लो ?
* तू कोहो हा ?
* तूआ बापा का जाते ?

## बाह्यदुवे
*कादोडी बोलीतील अनियतकालिकाबद्दल  आयबीएन लोकमत दूरचित्रवाहिनीवरील वृत्तांकन
*कादोडी बोलीतील ऑनलाईन अनियतकालिकाचा अंक (पीडीएफ) 
*कादोडी बोलीतील ऑनलाईन अनियतकालिकाचा अंक 

## संदर्भ
वर्ग:मराठी बोलीभाषा
जळगाव विधानसभा मतदारसंघ

__DISAMBIG__

**जळगाव विधानसभा मतदारसंघ** हे नाव महाराष्ट्रातील तीन विधानसभा मतदारसंघांना लागू पडू शकते --

* जळगाव ग्रामीण विधानसभा मतदारसंघ
* जळगाव शहर विधानसभा मतदारसंघ
* जळगाव जामोद विधानसभा मतदारसंघ

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
गणेर

**गणेर** किंवा **सोनसावर** हा भारतात सर्वत्र आढळणारा वृक्ष आहे.

 

वर्ग:वनस्पती
२०१४ फिफा विश्वचषक गट ड

**२०१४ फिफा विश्वचषक स्पर्धेच्या ड गटात** , ,  आणि  या देशांचे संघ होते. यातील साखळी सामने १४-२४ जून, २०१४ दरम्यान खेळले गेले.

## संघ
## सामने आणि निकाल
## बाह्य दुवे
* 2014 फिफा विश्वचषक गट क, फिफा.कॉम 

D
त्रिंबक नारायण आत्रे

**त्रिंबक नारायण आत्रे** (जन्म : ५ सप्टेंबर १८७२;  - फेब्रुवारी १९३३) हे महाराष्ट्रातील ग्रामीण समाजाचे व मागासलेल्या जातिसंस्थांचे अभ्यासक तसेच ग्रामव्यवस्था व गुन्हेगारी जगत या विषयांचे तज्ज्ञ लेखक होते. मुंबई विद्यापीठातून आत्र्यांनी पदवी घेतली व नंतर त्यांनी मुंबई सरकारच्या महसूल खात्यात अव्वल कारकून म्हणून नोकरीस प्रारंभ केला. पुढे अहमदनगर जिल्ह्यात दुष्काळी कामांवर खास अंमलदार म्हणून त्यांची नेमणूक झाली, आणि शेवटी सबसज्ज म्हणून ते निवृत्त झाले.. 

आपल्या कामाचा व्याप सांभाळून आत्र्यांनी लिखाण केले. त्यांचे 'गुन्हेगारी जाती' हे गाजलेले पुस्तक एम केनेडी यांच्या 'क्रिमिनल क्लासेस इन द प्रेसिडेन्सी ' यावर आधारित असून त्यात वंजारे, भामटे, कैकाडी, मांग - गारुडी, रामोशी या तत्कालीन गुन्हेगार जमाती, त्यांच्या भाषा, त्यांच्या चालीरिती, त्यांची गुन्हे करण्याची पद्धत, वेशभूषा, सांकेतिक चिन्हे या बद्दलची अभ्यासपूर्ण माहिती देण्यात आली आहे.

मुलकी खात्यात नोकरीला असल्याने आत्र्यांनी महाराष्ट्रातील खेड्यापाड्यांचे जवळून व बारकाईने निरीक्षण केले, त्यांनी ग्रामीण भागातील सामाजिक, धार्मिक, आर्थिक व्यवस्थेचा अभ्यास करून *गावगाडा*  नावाचा ग्रंथ लिहिला. हा ग्रंथ १९१५ साली प्रसिद्ध झाला.
प्रामुख्याने शेतकरी आणि शेतीचे अर्थशास्त्र हा या पुस्तकाचा विषय आहे. 'गावगाडा'मध्ये त्या काळची विशिष्ट लहेजा असलेली भाषा आहे. त्या काळाच्या अनेक म्हणी आणि वाक्प्रचारांचा समावेश या पुस्तकात आहे. त्यांतून मराठी ग्रामसंस्कृतीचा विविधांगी परिचय करून दिला आहे. ह्या पुस्तकाने मराठी सामाजिक शास्त्रीय वाड्मयात मोलाची भर घातली आहे.

काळी, पांढरी, खेडे, मौजे, कसबा पेठ. कुणबी इ. विषयांबद्दलची माहिती या पुस्तकात आली आहे.

सन १९३३मध्ये मधुमेहाच्या विकाराने त्रिंबक नारायण आत्रे यांचे निधन झाले.

वर्ग:इ.स. १८७२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३३ मधील मृत्यू
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
उषा उत्थुप

इवलेसे|उषा उत्थुप
**उषा उथुप** (तमिळ: உஷா உதுப்,बंगाली: ঊষা উথুপ) (नोव्हेंबर ७, इ.स. १९४७:मुंबई, भारत - ) ही भारतीय गायिका आहे. नेहमीपेक्षा वेगळ्या ढंगाने गाणाऱ्या उथुपची गाणी १९६०, १९७० आणि १९८० च्या दशकात प्रसिद्ध झाली होती.

वर्ग:भारतीय गायक
वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
हामेस रॉद्रिग्वेझ

250 px|इवलेसे|
**हामेस दाव्हिद रॉद्रिग्वेझ रुबियो** (;  , कुकुता) हा एक कोलंबियन फुटबॉलपटू आहे. २०११ सालापासून  संघाचा भाग असलेला रॉद्रिग्वेझ आजवर २०१४ फिफा विश्वचषक स्पर्धेमध्ये कोलंबियासाठी खेळला आहे.

क्लब पातळीवर रॉद्रिग्वेझ २०१०-१३ दरम्यान पोर्तुगालच्या प्रिमेइरा लीगामधील एफ.सी. पोर्तू तर २०१३ पासून ए.एस. मोनॅको एफ.सी. ह्या क्लबांसाठी खेळत आहे.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:कोलंबियाचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
विशाखा मार्गदर्शक तत्त्वे

**विशाखा मार्गदर्शक तत्त्वे** ही भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाने स्त्रियांचा कामाच्या ठिकाणी होणाऱ्या लैंगिक छळाच्या अनुषंगाने घालून दिलेली काही मार्गदर्शक तत्त्वे आहेत. ही तत्त्वे भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाने राजस्थानमधील भँवरीदेवी या महिलेवर कामाच्या ठिकाणी झालेल्या लैंगिक अत्याचारानंतर घालून दिली.

## पार्श्वभूमी 
इ.स. १९९० साली राजस्थानमध्ये काही उच्चजातीय जमीनदारांनी भँवरीदेवी या दलित महिलेवर सामुदायिक बलात्कार केला. राजस्थान सरकारच्या योजनेअंतर्गत अल्पवयीन मुलींचा विवाह करु नये म्हणून भँवरीदेवी गावकऱ्यांचे प्रबोधन करण्याचे काम करत होती. मात्र गावच्या जमीनदारांना ते रुचले नाही व त्यांनी भँवरीवर बलात्कार केला. न्याय मिळविण्यासाठी तिने न्यायालयाचे दरवाजे ठोठावले परंतु न्यायालयाने तिच्या विरोधात निकाल दिला. दलितांना उच्चजातीय शिवत नाहीत त्यामुळे उच्चजातीय जमीनदारांनी दलित भँवरीवर बलात्कार करणे शक्य नाही असे न्यायालयाने आपल्या निकालात म्हणले. या निकालाच्या पार्श्वभूमीवर स्त्रियांसाठी काम करणाऱ्या *विशाखा* नावाच्या महिला स्वयंसेवी संघटनेने *विशाखा* नावाने सर्वोच्च न्यायालयात जनहितार्थ याचिका दाखल केली.

## मार्गदर्शक तत्त्वे 
* नोकरी वा व्यवसायाच्या ठिकाणी महिलांची लैंगिक छळवणूक होऊ न देण्याची जबाबदारी ही मालकाची अथवा संबंधित अधिकारी वा व्यक्तीची असेल.
* सर्व सरकारी व निमसरकारी अथवा खासगी कामाच्या ठिकाणी "लैंगिक छळवणूक" म्हणजे काय, याची माहिती कामकाजाच्या ठिकाणी लावण्यात यावी व सर्व कर्मचाऱ्यांपर्यंत ती पोचेल, अशी व्यवस्था करावी.
* जर लैंगिक छळवणुकीची घटना ही फौजदारी गुन्हा होत असेल, तर संबंधित अधिकाऱ्यांनी योग्य त्या ठिकाणी याची तक्रार तर नोंदवावीच; पण त्याचबरोबर पीडित महिलेस सर्व सुरक्षा पुरवावी.
* पीडित महिलेस तिच्या इच्छित ठिकाणी बदली करून द्यावी व संबंधित आरोपी कर्मचाऱ्याविरुद्ध नियमाप्रमाणे शिस्तभंगाची कारवाई सुरू करावी. 
* सर्व सरकारी, निमसरकारी, खाजगी तसेच सार्वजनिक क्षेत्रातील कार्यालयात महिलांच्या होणाऱ्या लैंगिक शोषणाची तक्रार ऐकून निवाडा देण्यासाठी एक तक्रार निवारण मंच वा समिती असावी व त्यात ५० टक्के सदस्य महिला असाव्यात, स्वयंसेवी महिला संघटना, महिला आयोग यांचे प्रतिनिधी असावेत, तसेच कायदेतज्ज्ञ, तक्रार करणारी स्त्री व ज्याच्याविरुद्ध तक्रार आहे तो पुरुष या दोघांच्याही खात्याचे प्रमुख त्या कमिटीत असावेत व स्त्रियांनी या कमिटीकडे आपली तक्रार मांडावी. या मंचापुढे जेव्हा एखादी महिला आपल्या शोषणाबद्दल लेखी तक्रार करेल, तेव्हा समितीचे सदस्य तिची तक्रार व दोन्ही बाजूंचे म्हणणे ऐकून घेतील. सर्व रेकॉर्डस्‌ तपासतील. याद्वारे सत्यशोधनाचा प्रयत्न करतील व दोषी ठरलेल्या कर्मचाऱ्याची पगारवाढ थांबवणे किंवा त्याची शिक्षा तत्त्वावर बदली करणे, अशा प्रकारच्या शिक्षा देऊन प्रश्न सोडविण्याचा प्रयत्न करतील. येथेही महिलेला न्याय न मिळाल्यास ती राज्य महिला आयोग किंवा न्यायालयात दाद मागू शकेल.
* जर एखाद्या नोकरदार महिलेने बाहेरील व्यक्तीविरुद्ध कामकाजाच्या ठिकाणी लैंगिक छळवणुकीची तक्रार केली, तर अशा व्यक्तीविरुद्ध जरूर ती सर्व कायदेशीर कारवाई करण्याची व पीडित महिलेस सर्व मदत करण्याची जबाबदारी ही मालकांवर वा अधिकाऱ्यांवर राहील.
* केंद्र व राज्य सरकारने याबाबतीत योग्य ते कायदे व उपाययोजना कराव्यात.

## संदर्भ आणि नोंदी 
## हेही पहा
* कामाच्या ठिकाणी स्त्रियांचा लैंगिक छळ विधेयक (२०१२)

## बाह्यदुवे 
* 

वर्ग:भारतातील कायदे
मिलोश झेमान

**मिलोश झेमान** (चेक: Miloš Zeman,  २८ सप्टेंबर १९४४) हा चेक प्रजासत्ताक देशाचा तिसरा व विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष आहे. ह्यापूर्वी १९९८ ते २००२ दरम्यान तो देशाच्या पंतप्रधानपदावर होता.

## हे सुद्धा पहा
*जगातील देशांच्या राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुखांची यादी

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:चेक प्रजासत्ताकाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:चेक प्रजासत्ताकाचे पंतप्रधान
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
घोरपडी

**घोरपडी** हे पुण्याचे उपनगर आहे. शहराच्या पूर्व भागात असलेल्या या शहरात दर वर्षी श्री नाथ म्ह्स्कोबाची यात्रा मोठ्या उत्सहाने साजरी केली जाते.

येथे ब्रिटिशांची जुनी छावणी होते. येथील सेंट मेरीज चर्च १८२५मध्ये बांधलेले असून ते दक्षिण भारतातील सर्वाधिक जुन्या चर्चपैकी एक आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* घोरपडी रेल्वे स्थानक

वर्ग:पुण्याची उपनगरे
पॉल पोग्बा

250 px|इवलेसे|
**पॉल लाबिल पोग्बा** (;  , सीन-एत-मार्न, पॅरिस महानगर) हा एक फ्रेंच फुटबॉल खेळाडू आहे. २०१३ सालापासून  राष्ट्रीय संघाचा भाग असलेला पोग्बा २०१४ फिफा विश्वचषक स्पर्धेमध्ये फ्रान्ससाठी खेळला आहे.

क्लब पातळीवर पोग्बा २०११-१२ दरम्यान प्रीमियर लीगमधील मॅंचेस्टर युनायटेड तर २०१२ पासून इटलीच्या सेरी आमधील युव्हेन्तुस एफ.सी. ह्या क्लबासाठी खेळत आहे.

## बाह्य दुवे
*माहिती 

वर्ग:फ्रान्सचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मार्वान फेलायनी

250 px|इवलेसे|
**मार्वान फेलायनी** (;  , ब्रसेल्स) हा एक बेल्जियन फुटबॉल खेळाडू आहे. २००७ सालापासून  राष्ट्रीय संघाचा भाग असलेला फेलायनी २०१४ फिफा विश्वचषक स्पर्धेमध्ये बेल्जियमसाठी खेळला आहे.

क्लब पातळीवर फेलायनी २००८-१३ दरम्यान प्रीमियर लीगमधील एव्हर्टन एफ.सी. तर २०१३ पासून मॅंचेस्टर युनायटेड ह्या क्लबांसाठी खेळत आहे.

## बाह्य दुवे 
* माहिती 

वर्ग:बेल्जियमचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
दिव्होक ओरिगी

250 px|इवलेसे|
**दिव्होक ओरिगी** (;  ) हा एक बेल्जियन फुटबॉल खेळाडू आहे. २०१४ सालापासून  राष्ट्रीय संघाचा भाग असलेला ओरिगी २०१४ फिफा विश्वचषक स्पर्धेमध्ये बेल्जियमसाठी खेळला आहे.

क्लब पातळीवर ओरिगी २०१२ पासून फ्रान्सच्या लीग १मधील लील ओ.एस.सी. ह्या क्लबासाठी खेळत आहे.

## बाह्य दुवे 
* माहिती

वर्ग:बेल्जियमचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
२०१४ फिफा विश्वचषक गट इ

**२०१४ फिफा विश्वचषक स्पर्धेच्या इ गटात** , ,  आणि  या देशांचे संघ होते. यातील साखळी सामने १५-२५ जून, २०१४ दरम्यान खेळले गेले.

## संघ
## सामने आणि निकाल
## बाह्य दुवे
* 2014 फिफा विश्वचषक गट इ, फिफा.कॉम 

E
यान व्हेर्तोंघें

250 px|इवलेसे|
**यान व्हेर्तोंघें** (;  ) हा एक बेल्जियन फुटबॉल खेळाडू आहे. २००७ सालापासून  राष्ट्रीय संघाचा भाग असलेला व्हेर्तोंघें २०१४ फिफा विश्वचषक स्पर्धेमध्ये बेल्जियमसाठी खेळला आहे.

क्लब पातळीवर व्हेर्तोंघें २००६-१२ दरम्यान नेदरलॅंड्सच्या एरेडिव्हिझीमधील ए.एफ.सी. एयाक्स तर २०१२ पासून प्रीमियर लीगमधील टॉटेनहॅम हॉटस्पर एफ.सी. ह्या क्लबांसाठी खेळत आहे.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:बेल्जियमचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ग्रिगोर दिमित्रोव्ह

**ग्रिगोर दिमित्रोव्ह** (बल्गेरियन: Григор Димитров;  १६ मे १९९१) हा एक व्यावसायिक बल्गेरियन टेनिसपटू आहे. २००८ सालापासून व्यावसायिक टेनिस खेळत असलेला दिमित्रोव्ह सध्या बल्गेरियाचा सर्वोत्तम टेनिस खेळाडू मानला जातो.

दिमित्रोव्हने २००८ विंबल्डन व २००८ यू.एस. ओपन स्पर्धांमधील जुनियर अजिंक्यपदे जिंकली होती.

## बाह्य दुवे
* 
* 

वर्ग:बल्गेरियाचे टेनिस खेळाडू
ड्रिस मेर्टन्स

250 px|इवलेसे|
**ड्रिस मेर्टन्स** (;  , ब्रसेल्स) हा एक बेल्जियन फुटबॉल खेळाडू आहे. २०११ सालापासून  राष्ट्रीय संघाचा भाग असलेला मेर्टन्स २०१४ फिफा विश्वचषक स्पर्धेमध्ये बेल्जियमसाठी खेळला आहे.

क्लब पातळीवर मेर्टन्स २००९-११ दरम्यान नेदरलॅंड्सच्या एरेडिव्हिझीमधील एफ.सी. उट्रेख्त, २०११-१३ पी.एस.व्ही. आइंडहोवन तर २०१३ पासून सेरी आमधील एस.एस.सी. नापोली ह्या क्लबांसाठी खेळत आहे.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:बेल्जियमचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मिलोस राओनिच

**मिलोस राओनिच** (मॉंटेनिग्रिन: Милош Раонић;  २७ डिसेंबर १९९०) हा मॉंटेनिग्रोमध्ये जन्मलेला एक व्यावसायिक कॅनेडियन टेनिसपटू आहे. २००८ सालापासून व्यावसायिक टेनिस खेळत असलेला राओनिच सध्या कॅनडाचा सर्वोत्तम टेनिस खेळाडू मानला जातो.

राओनिच त्याच्या वेगवान व अचूक सर्व्हिससाठी प्रसिद्ध आहे. राओनिचने २०१६ विंबल्डन स्पर्धेच्या अंतिम फेरीत धडक मारली होती परंतु त्याला अँडी मरेकडून पराभव पत्कारावा लागला. ग्रँड स्लॅम स्पर्धेची अंतिम फेरी गाठणारा तो आजवरचा एकमेव कॅनेडियन टेनिस खेळाडू आहे.

## बाह्य दुवे
* 
* 

वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:कॅनडाचे टेनिस खेळाडू
मेम्फिस डेपे

250 px|इवलेसे|
**मेम्फिस डेपे** (;  ) हा एक डच फुटबॉलपटू आहे. २०१३ सालापासून  संघाचा भाग असलेला मेम्फिस २०१४ फिफा विश्वचषक स्पर्धेमध्ये नेदरलॅंड्ससाठी खेळला आहे.

क्लब पातळीवर मेम्फिस २०१२ पासून एरेडिव्हिझीमधील पी.एस.व्ही. आइंडहोवन ह्या क्लबासाठी खेळत आहे.

## बाह्य दुवे
*माहिती 

वर्ग:नेदरलँड्सचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बाणकोटी बोलीभाषा

आगरी बाणकोटी बोली ही महाराष्ट्राच्या मुंबई, ठाणे, रायगड व रत्‍नागिरी जिल्ह्यातल्या पेण, रोहा, खालापूर, सुधागड, तळा, श्रीवर्धन, म्हसळा, अलिबाग,  मुरूड, माणगाव, पोलादपूर, महाड, मंडणगड, दापोली, खेड  भागापासून साधारण चिपळूणपर्यंतच्या पट्ट्यातील ब्राह्मणेतर वर्गात अजूनही बोलली जाते. 

बाणकोटी बोली ही भाषा आगरी बोली व मराठी भाषा यांच्या संगमातून तयार झाली आहे आगरी व बाणकोटीबोलींतील अनेक शब्दप्रयोग व बोलण्याचा सूर तसेच म्हणी सारख्याच स्वरूपाच्या आहेत.  दोन्ही बोलींत 'ळ' अक्षरासाठी 'ल', 'मला' शब्दासाठी 'मना', करतो, देतो या शब्दांसाठी करतांव, देतांव हे शब्द वापरले जातात. साधारणपणे अलिबाग, पेण, रोहा, खालापूर, मुरुड या भागांत 'आगरी' व 'बाणकोटी' या दोन्ही बोली सारख्याच प्रमाणात बोलल्या जातात.  आगरी-बाणकोटी या बोली बोलणारे लोक हे आगरी, कोळी, गवळी, क्षत्रिय मराठा, कुणबी या समाजांतले असतात  त्याप्रमाणे इतर जातिप्रवर्गातील तसेच जमातीतील काही लोक ह्या बोली बोलतात.

हिंदू, बौद्ध, मुसलमान या धर्माची लोकही बाणकोटी बोलीत बोलतात. थोडा राकट पोत असलेली ही भाषा ऐकायलाही थोडी वेगळी वाटते. ही भाषा बोलणाऱ्या व्यक्तीच्या बोलण्यात म्हणींचाही वापर सर्रास आढळतो.

## बाणकोटी बोलीतले काही शब्द आणि वाक्ये
आदरार्थी संबोधनांच्या क्रियापदांना काहीसे वेगळे रूप देऊन किंचित सानुनासिक उच्चारात लोक ही बोली बोलताना आढळतात. उदाहरणादाखल काही वाक्ये खालील प्रमाणे.

   
1 तुमच नाव काय?= 	तुमचां नांव काय

2 मला काय माहित?=	 मना काय/कय म्हाईत?

3 ती मला जेवायला देते	= ती मना ज्यावायला देते

4 ह्या झाडाखाली बस= 	हे झाडाखाली बस

5 माझी आजी आजारी आहे	= मांजी बय आजारी हाय

6 ह्याचे किती पैसे घेतले त्याने?=	 ह्याचं किती पयशे घेतलान त्यानी?

7 तुम्ही आलात काय?=	 तुमी आलंव काय?

8 काय करताय?	=काय करताव?

9 तुम्ही घरी केव्हा जाल == तुमी घरी कदी जाल

वर्ग:महाराष्ट्रातील बोलीभाषा
चार्ल्सटन (साउथ कॅरोलिना)

**चार्ल्सटन** अमेरिकेच्या साउथ कॅरोलिना राज्यातील मोठे शहर आहे. राज्यातील सगळ्यात जुनी युरोपियन वसाहत असलेले हे शहर चार्लस्टन काउंटीचे प्रशासकीय केंद्र असून २०१० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १,२०,०८३ होती. तर महानगराची लोकसंख्या अंदाजे ७.१२,२२० होती.

हे शहर इ.स. १६७०मध्ये पहिल्यांदा *चार्ल्स टाउन* या नावाने वसवले गेले. इंग्लंडचा त्यावेळचा राजा चार्ल्स दुसऱ्याचे हे नाव त्यावेळी दिले गेले होते. १७८३मध्ये हे नाव बदलून चार्ल्सटन केले गेले. इ.स. १६९०मध्ये हे शहर अमेरिकेतील पाचव्या क्रमांकाचे मोठे शहर होते. १८४० च्या जनगणनेपर्यंत हे शहर अमेरिकेतील मोठ्या दहा शहरांपैकी एक होते.

चार्ल्सटन ॲशली नदी आणि कूपर नदीच्या संगमातून तयार झालेल्या खाडीजवळ वसलेले आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:साउथ कॅरोलिनामधील शहरे
वर्ग:चार्ल्सटन काउंटी (साउथ कॅरोलिना)
वर्ग:बर्कली काउंटी (साउथ कॅरोलिना)
कापालिक

**कापालिक** हा पंथ शैव (पाशुपत) संप्रदायापैकी आहे. माणसाची कवटी ते जवळ बाळगतात व तीतूनच अन्न, मद्य-मांस इत्यादींचे सेवन करतात म्हणून ते कापालिक. शिवाच्या पौराणिक वर्णनाप्रमाणे ते स्मशानवास, चिताभस्माचे लेपन, खट्‌वांगधारण इ. गोष्टी करत असल्याचे कूर्मादी  पुराणांत सांगितले आहे. कापालिकांत पंचमकारात्मक तंत्रसाधना, नरबळी इत्यादींचे प्रस्थ  खूप माजल्यामुळे तो पंथ घृणास्पद ठरला. ह्या पंथाचे आकारग्रंथ किंवा प्रकरणग्रंथ फारसे उपलब्ध नाहीत; तथापि बृहत्संहिता, कथासरित्सागर, गाथासप्तशती, शांकरदिग्विजय व  पुराणग्रंथ  तसेच मालतीमाधव, प्रबोधचंद्रोदय इ. नाटके यांतून त्यांच्याबद्दल विस्तृत माहिती मिळते.

महाभैरव, चामुंडा इ. उग्र देवतांचे ते उपासाक असल्यामुळे त्यांच्या देवतांना मद्य-मांसाचाच नैवेद्य लागतो. 

## हे सुद्धा पहा 
अघोरी

काश्मीर शैवपंथ

कौलाचार

महासिद्धा

मत्तविलास प्रहसन

पाशुपत शैवपंथ

वज्रयान

## संदर्भ यादी 
वर्ग:शैव पंथ
कालामुख

**कालामुख** ही पाशुपत संप्रदायाची आज लुप्तप्राय झालेली शाखा आहे. हे कपाळावर काळ्या रंगाचा आडवा पट्टा लावतात, म्हणून त्यांना ‘ कालामुख’ म्हणत. अकराव्या-तेराव्या शतकांत मुख्यतः कर्नाटकात  व आंध प्रदेशात हा संप्रदाय होता, असे दिसते. शक्तिपरिषद व सिंहपरिषद  असे ह्या संप्रदायाचे दोन उपपंथ होते. ह्या संप्रदायाचे संस्थापक-प्रचारक काश्मीरी बाह्मण असावेत, असे काही शिलालेखांवरून दिसते. हे वर्णभेद न करता सर्वांना ज्ञानदान करीत. ह्या पंथांच्या आचार्यांची विद्वत्ता, आचरण ह्यांमुळे त्यांच्याबद्दल लोकांत आदराची भावना होती. काहींच्या मते हा संप्रदाय म्हणजे वीरशैव पंथाचे पूर्वरूप होय. कालामुख आणि  वीरशैव पंथ ह्यांच्यांत काही लक्षणीय समान वैशिष्टये आढळतातही. कालामुखांची मुख्य देवालये, मठ वीरशैवांच्या ताब्यात आहेत. वीरशैव त्यांना पुण्यक्षेत्रे मानतात. ह्या दोन्ही पंथांत लिंगपूजेवर भर आहे. वीरशैव धर्मगुरू आणि कालामुख धर्मगुरू ह्यांना ‘जंगम’ असे समान नाव आहे. कालामुख संप्रदायाची तात्त्विक भूमिका स्पष्ट होण्यासारखी साधने फारशी उपलब्ध नाहीत.

## बाह्य दुवे
* मराठी विश्वकोष

वर्ग:हिंदू धर्माचे संप्रदाय
उदय सिंह देशमुख

जन-मानसात " भैय्यू  महाराज व गुरुदेव"  म्हणून ओळखले जाणारे  उदय सिंह देशमुख (२९ एप्रिल १९६८ जन्म), 
विविध मार्गांनी माणुसकीच्या सेवा देण्याचा उद्धेशाने  स्थापित  "श्री सद्गुरू दत्त धार्मिक एवं  पारमार्थिक  ट्रस्ट" इंदोर, 
चे संस्थापक आणि एक आध्यात्मिक गुरू आहेत . 
अध्यात्म :-
भैय्यू  महाराजचे ज्यांचे मूल्ये, तत्त्वे आणि काम सामाजिक विकास करणे आहे त्यांनी  अनेक लोक प्रोत्साहित केले  आहेत.
ते एक आधुनिक  आध्यात्मिक नेते आणि समाजसुधारक आहेत. 
त्यांचे विविध उपक्रम  इतरांनी  अनुसरण करण्यासाठी आदर्श आहेत जसे कि  शिक्षण, आरोग्य, कृषी आणि समूह विकास 
या बाबत सुरू असलेले  प्रकल्प.  
अनाथ आणि एचआयव्ही संक्रमित मुलांसाठी समुदाय काळजी केंद्र. 
पारधी  समुदाय मुले आणि हतबल शेतकरी मुलांसाठी निवासी शाळा.
" सूर्योदय  हरित  ग्राम योजना "ज्या अंतर्गत व्रुक्षारोपन  आणि रोपे , भक्त आणि लोकांना वितरित केल्या जातत. 
लोकांच्या सहभागाची माध्यमातून महाराष्ट्र राज्य दुष्काळी तसंच भागात शेत तलाव बांधकाम "सूर्योदय " मार्फ़त सुरू आहेत .

वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म
एक व्हिलन

**एक व्हिलन** हा एक २०१४ साली प्रदर्शित झालेला एक बॉलिवूड चित्रपट आहे. सिद्धार्थ मल्होत्रा, श्रद्धा कपूर व रितेश देशमुख ह्यांच्या प्रमुख भूमिका असलेल्या ह्या चित्रपटाचे संगीत लोकप्रिय झाले. तिकिट खिडकीवर देखील हा चित्रपट यशस्वी ठरला.

## पुरस्कार
### फिल्मफेर पुरस्कार
*सर्वोत्तम पुरुष पार्श्वगायक: अंकित तिवारी, *तेरी गलियां*साठी

### स्क्रीन पुरस्कार
*सर्वोत्तम संगीत: मिथून व अंकित तिवारी

### स्टारडस्ट पुरस्कार
*सर्वोत्तम पुरुष पार्श्वगायकः अंकित तिवारी, *तेरी गलियां*साठी

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:मोहित सूरी दिग्दर्शित चित्रपट
गोविंद स्वरूप

**डॉ. गोविंद स्वरूप** (२३ मार्च १९२९, ठाकूरद्वार, उत्तर प्रदेश,) यांना भारतीय रेडिओ खगोलशास्त्राचे  जनक मानले जाते. 
## शिक्षण
डॉ. गोविंद स्वरूप यांनी अलाहाबाद येथून १९४८ मध्ये बी.एससी.ची पदवी मिळवली. त्यानंतर १९५० मध्ये विज्ञानाची मास्टर्स (MSc) पदवी संपादन करून त्यांनी १९५२ मध्ये ऑस्ट्रेलियामधील सी.एस.आय.आर.ओ. येथे खगोलशास्त्र विषयक कार्य सुरू केले. पुढे १९६१ मध्ये त्यांनी स्टॅनफोर्ड विद्यापीठातून पी.एचडी. संपादन केली.

## कारकीर्द
डॉ. गोविंद स्वरूप यांनी नवी दिल्ली येथील राष्ट्रीय भौतिकशास्त्र प्रयोगशाळेत १९५०-५३ आणि १९५५-५६ या काळात काम केले तसेच CSIRO ऑस्ट्रेलिया येथे १९५३-५५ या काळात काम केले. त्यांनी १९५६-५७ मध्ये हार्वर्ड विद्यापीठात संशोधन सहाय्यक म्हणून काम केले तर १९५७-६० या काळात स्टॅनफर्ड विद्यापीठात संशोधन सहाय्यक म्हणून काम केले. त्यानंतर त्यांनी १९६१-६३ या काळात स्टॅनफोर्ड विद्यापीठात सहाय्यक प्राध्यापक म्हणून काम केले.

सिडनी जवळील पॉट्स हिल  येथे ६ फूट व्यासाच्या ३२ अन्वस्त (parabolic) ॲंटेना उभारण्यात त्यांचा महत्त्वाचा वाटा होता. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली भारतातील पहिली आधुनिक रेडिओ दुर्बीण मुंबई जवळील कल्याणच्या परिसरात उभारण्यात आली. या दुर्बिणीच्या सहाय्याने सूर्याची निरीक्षणे घेण्यात आली. त्यानंतर डॉ. गोविंद स्वरूप यांनी दक्षिण भारतात उटी येथेही रेडिओ दुर्बीण उभारली. उटी येथील दुर्बिणीच्या यशानंतर महाराष्ट्रातील पुण्यापासून ८० किलोमीटर अंतरावर असलेल्या खोडद - नारायणगाव येथे जगातील दुसऱ्या क्रमांकाची महाकाय रेडिओ दुर्बीण उभारण्याचे काम त्यांनी केले.

## पुरस्कार
* शांतीस्वरूप भटनागर पुरस्कार (१९७२)
* पद्मश्री (१९७३)
* पी.सी. महालनोबीस पदक (१९८४)
* मेघनाद साहा पदक (१९८७)
* होमी भाभा जीवनगौरव पुरस्कार (२००९)
## संदर्भ
## बाह्य दुवे 
*gmrt.ncra.tifr.res.in
*http://www.maayboli.com/node/2337
*http://www.mymarathi.com/radiotelescope/radio.swf

वर्ग:भारतीय खगोलशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:शांतिस्वरूप भटनागर पुरस्कार विजेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
भालचंद्र गोपाळ देशमुख

भारतात स्वातंत्र्यानंतर नेक, बुद्धिमान आणि लोकहित सर्वोच्च मानणाऱ्या सनदी अधिकाऱ्यांची जी पिढी उदयाला आली, त्यात बी. जी. म्हणजे भालचंद्र गोपाळ देशमुख अग्रगण्य होते. निवृत्त झाल्यावरही दोन दशके ते सामाजिक कामांमध्ये सहभागी होते.

बॉंबे नॅचरल हिस्ट्री सोसायटी असो की 'कास्प', आपल्या अनुभवाचा, विचक्षण दृष्टीचा फायदा ते संस्थांना करून देत. अवघ्या बाविसाव्या वर्षी आयएएस झालेला पुण्याचा हा तरुण पुढच्या चाळीस वर्षांच्या कारकिर्दीत नोकरशाहीतील सर्वोच्च स्थानी गेला.

राजीव गांंधी पंतप्रधान असताना ते त्यांचे प्रधान सचिव झाले. त्यानंतर राजीव गांधींचा पराभव झाल्यावर विश्वनाथप्रताप सिंग पंतप्रधान झाले. देशमुखांवर त्यांचा इतका विश्वास की त्यांनी देशमुखांनाच काम करण्याचा आग्रह केला. वेगळ्या पक्षांच्या दोन पंतप्रधानांनी एकाच सचिवाची सेवा घेण्याचा स्वातंत्र्यानंतरचा हा एकमेव प्रसंग होता.

सिंग यांच्यानंतर चंदशेखर पंतप्रधान झाले तेव्हा देशमुखांनी राजीनामा देऊ केला. तो चंदशेखरांनी स्वीकारता नाही. १५ दिवसांनी मात्र त्यांना हलवले. ही गोष्ट देशमुख यांच्या मनाला लागली. मग जेआरडी टाटा यांनी त्यांना बोलावले. पण निवृत्तीनंतर दोन वर्षे खासगी सेवेत जायचे नाही, असे बंधन सनदी अधिकाऱ्यांवर असते. आश्वासन देऊनही चंदशेखर यांनी ते शिथील केले नाही. या सगळ्याचा देशमुखांनी पुस्तकात कोणावरही दोषारोप न करता तटस्थ उल्लेख केला आहे.

राजीवनी पंजाब, आसाम करार केले. त्यातल्या आश्वासनांची पूर्तता होते की नाही, याकडे देशमुख यांनी जातीने लक्ष दिले. ते स्वतः अनेकदा पंजाबात गेले. आज पंजाब विकास व शांततेच्या मार्गावर आहे, यात देशमुखांचेही मोठे योगदान आहे.

निवृत्तीनंतर तर त्यांची जणू दुसरी इनिंग्ज सुरू झाली. ती होती, लोकहिताच्या संस्थांच्या पाठीशी उभे राहण्याची. मुंबईत 'बंद'ला बंदी घालण्याची मागणी करणाऱ्या जनहित याचिकेपासून एशियाटिक सोसायटीचे अध्यक्षपद सांभाळण्यापर्यंत सर्वत्र ते क्रियाशील होते.

'फ्रॉम पुणे टू प्राइम मिनिस्टर' हे पुस्तक त्यांनी लिहिले. ज्या पुण्यातून त्यांचा प्रवास सुरू झाला, त्याच पुण्यात ते परतले होते. तरी त्यांची आठवड्याला मुंबईची फेरी कधी चुकली नाही.
देशमुखांना मोठे कौटुंबिक आघात सोसावे लागले. त्यांची पहिली पत्नी अचानक लवकर निधन पावली. त्यांची एकुलती एक मुलगीही अवघ्या विसाव्या वषीर् मरण पावली. नंतर दुसरी पत्नी विजया याही काही वर्षांपूर्वी मरण पावल्या. देशमुख एकाकी झाले. पण सार्वजनिक कामांमध्ये त्यांनी हे एकाकीपण बुडवून टाकले. सनदी सेवेतून, गाजावाजा न करताही किती देशसेवा कशी करता येते, याचा भालचंद देशमुख हा जागता वस्तुपाठच होता.

वर्ग:सनदी अधिकारी
शिवाजीराव बापूसाहेब देशमुख

**शिवाजीराव बापूसाहेब देशमुख** (१ सप्टेंबर, १९३५ - ) भारतातील महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे अध्यक्ष आहेत.

ते १९९६ आणि २००२ मध्ये महाराष्ट्र विधान परिषदेवर निवडून आले.
* तत्पुर्वी १९७८, १९८०, १९८५ आणि १९९० मध्ये महाराष्ट्र विधानसभा सदस्य म्हणून निवडून आले होते.

वर्ग:मराठी राजकारणी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९३५ मधील जन्म
काशीराव गोविंदराव देशमुख

डॉ. **काशीराव गोविंदराव देशमुख** (१५ फेब्रुवारी, १९३२ - ) हे अमरावती विद्यापीठाचे पहिले कुलगुरू होते. हे १ मे, १९८३ ते १९९२ पर्यंत या पदावर होते.

नागपूर विद्यापीठाचे विभाजन होऊन वेगळे झालेल्या अमरावती विद्यापीठाची स्थापना १ मे, १९८३ या दिवशी झाली.

वर्ग:अमरावती विद्यापीठाचे कुलगुरु
वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गणपतराव देशमुख

**गणपतराव अण्णासाहेब देशमुख** (१० ऑगस्ट १९२६ - ३० जुलै २०२१) हे एक भारतीय राजकारणी आणि डाव्या विचारसरणीचे नेते होते होते.  महाराष्ट्र विधानसभेवर ५४ वर्षे ते  सांगोला विधानसभा मतदारसंघातून आमदार म्हणून निवडून गेले. त्यांना लोक प्रेमाने आणि आपुलकीने "**आबासाहेब**" म्हणत. समानतेच्या तत्त्वांसह ते आदर्श व्यक्ती मानले जायचे. शेतकरी आणि कामगारांकडून त्यांना *भाई* म्हणले जात असे. गरीब, महिला, मागासलेले, शेतकरी, कामगार यांच्यासाठी त्यांनी अनेक लढाया लढल्या. ते  नेहमी राज्य वाहतूक वापरत आले, त्यामुळे त्यांना लालपरीचा आमदार म्हटले गेले.
* सर्वाधिक वेळा (11) आमदार होण्याचा गिनीज वर्ल्ड रेकॉर्ड त्यांच्या नावावर आहे. 

शेतकरी कामगार पक्ष या महाराष्ट्रातील राजकीय पक्षातील राजकारणी होते.  सांगोला विधानसभा मतदारसंघातून १९६२पासून अनेक दशके ते महाराष्ट्र विधानसभेत निवडून गेले. महाराष्ट्रातील सर्वात ज्येष्ठ आमदार असण्याचा मान मिळालेल्या  गणपतराव देशमुख यांनी अकरा वेळेस विधानसभा निवडणूक जिंकली होती. सोलापूर जिल्ह्यातील सांगोला मतदारसंघातून गणपतराव देशमुख शेतकरी कामगार पक्षाकडून अकरा (११) वेळेस निवडून आले.
* तामिळनाडूचे माजी मुख्यमंत्री एम करुणानिधी हे  १० वेळेस विजयी झाले होते.

## कारकीर्द 
महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत सोलापूर जिल्ह्यातील सांगोला मतदारसंघातून ११व्यांदा त्यांनी विक्रमी विजय मिळविला.

## राजकीय वारसा 
गणपतराव देशमुख यांच्यानंतर घरातील सदस्य राजकारणात सक्रिय झाले आहेत. २०१९ साली गणपतराव देशमुख यांचे नातू अनिकेत देशमुख यांनी विधानसभा निवडणूक लढवली, पण त्यांना पराभव स्वीकारावा लागला.

## संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:शेतकरी कामगार पक्षातील राजकारणी
वर्ग:आमदार
वर्ग:सांगोला तालुका
कडधान्य

कडधान्यामध्ये हरभरा, तूर, मूग, उडीद, वाटाणा, मसूर, कुळीथ, मटकी, चवळी, सोयाबीन, इत्यादी पिकांचा समावेश होतो.

भारतातील एकूण कडधान्य उत्पादनामध्ये सर्वाधिक उत्पादन हरभऱ्याचे होते, त्या खालोखाल तूर, उडीद व मूगाचे होते. हरभऱ्याचे सर्वाधिक उत्पादन मध्यप्रदेशात, तुरीचे महाराष्ट्रात तर उडीदाचे आंध्रप्रदेशात होते.

वर्ग:कडधान्ये
खगोलभौतिकी

खगोलभौतिकी ही खगोलशास्त्राची एक महत्त्वाची शाखा आहे ज्यामध्ये संपूर्ण विश्वाच्या भौतिकशास्त्राचा आणि विशेषतः अंतराळातील वस्तूंच्या (तारे, ग्रह, दीर्घिका इत्यादी) भौतिक गुणधर्मांचा अभ्यास होतो. खगोलभौतिकीमध्ये  बऱ्याचदा हा अभ्यास या वस्तूंच्या अंतराळातील स्थान आणि त्यांच्या हालचालींच्या अभ्यासापेक्षा त्या वस्तूंच्या अंतर्गत भौतिक गुणधर्मांचा असतो. विविध वस्तूंबरोबरच खगोलभौतिकीमध्ये "आंतरतारकीय माध्यम" आणि "वैश्विक मायक्रोवेव्ह पार्श्वभूमी" अशा गोष्टींचा देखील अभ्यास केला जातो. त्याचबरोबर खगोलभौतिकीच्या "विश्वनिर्माणशास्त्र" या शाखेमध्ये विश्वाचा उदय, विकास आणि अस्त या गोष्टींचा अभ्यास केला जातो.

खगोलभौतिकी सामान्य लोकांमध्ये अतिशय उत्सुकतेचा असणारा विषय आहे. याचे कारण सापेक्षता, पैसकालाची वक्रता, कृष्णद्रव्य, कृष्णऊर्जा, कृष्णविवर, कालप्रवासाची शक्यता, विश्वात आपल्याशिवाय इतर ग्रहांवर जीवसृष्टी अस्तित्वात असण्याची शक्यता, आपल्या विश्वाखेरीज इतर विश्वांच्या अस्तित्वाची शक्यता, विश्वाचा आरंभ (महास्फोट)  आणि विश्वाचा अंत या संकल्पना आहेत. 

## इतिहास
खगोलशास्त्र जरी खूप प्राचीन विद्याशाखा असली तरी खगोलभौतिकीचा उदय तुलनेने अलीकडचा, १७व्या शतकातील आहे. सतराव्या शतकात  गॅलेलियो, न्यूटन आणि इतरांच्या संशोधनातून या शाखेचा उदय झाला. त्याअगोदर अवकाशातील वस्तूंचे वर्तन हे अतिशय नियमित आणि नियमबद्ध असुन पृथ्वीवरील वस्तूंचे वर्तन अतिशय अनियमित आणि कोणत्याही नियमांमध्ये न बसणारे आहे असे मानले जात असे. विशेषतः न्यूटनच्या संशोधनानंतर असे लक्षात आले की पृथ्वीवरील आणि अंतराळातील वस्तूंना लागू पडणारे नियम एकच आहेत.

## निरीक्षणात्मक खगोलभौतिकी
यामध्ये वेगवेगळ्या तांत्रिक पद्धती वापरून अंतराळातील वस्तूंविषयीचा महत्त्वाचा डेटा गोळा केला जातो आणि अशा तांत्रिक पद्धती विकसित केल्या जातात. विद्युतचुम्बकीय वर्णपटाच्या सर्व भागांमधील प्रारणाचे निरीक्षण यात केले जाते. त्याबरोबरच न्युट्रिनोसारख्या कणांच्या आणि गुरुत्वतरंगाच्या अस्तित्वाचा पडताळा घेण्याचा प्रयत्न निरीक्षणात्मक खगोलभौतिकीमध्ये केला जातो. 

## सैद्धांतिक खगोलभौतिकी
यामध्ये निरीक्षणात्मक खगोलभौतिकीमधून मिळालेल्या डेटाचे स्पष्टीकरण करण्यासाठी गणितीय आणि संगणकीय प्रतिमाणे (Models) बनवली जातात आणि त्यांमधून निरीक्षणाने मिळालेल्या डेटाचे स्पष्टीकरण मिळत असेल तर या प्रतिमाणांच्या साहाय्याने निरीक्षण आणि प्रयोगाच्या साहाय्याने पडताळून पाहता येतील अशी खगोलशास्त्रीय भाकीते करण्याचा प्रयत्न केला जातो. त्याचप्रमाणे नव्याने मिळालेल्या निरीक्षणावरून जुन्या प्रतिमाणांमध्ये सुधारणा करण्याचे किंवा त्यांच्याजागी नवीन प्रतिमाणे आणण्याचे काम देखील केले जाते. सैद्धांतिक खगोलभौतिकीमधील काही महत्त्वाच्या ठरलेल्या प्रतिमा म्हणजे महास्फोट आणि कृष्णविवर यांची भाकीते. निरीक्षणांमधून ही भाकीते खरी असल्याचे सिद्ध झाले आहे.

वर्ग:खगोलशास्त्र
सरासरी यामिकी

सरासरी यामिकी ही भौतिकशास्त्राची एक शाखा आहे ज्यामध्ये संभाव्यता सिद्धान्ताचा उपयोग करून ज्यांची स्थिती पूर्णपणे निश्चित नाही, किंवा ज्या संहति इतक्या किचकट आहेत की संपूर्णपणे ज्यांच्या वागणुकीचे गणितीय वर्णन शक्य नाही (किंवा दोन्ही),.अशा यामिकीय संहतींच्या वर्णनाचा अभ्यास केला जातो. अशा संहतीचे साधे उदाहरण म्हणजे एखाद्या बंद खोक्यामधे असलेला वायू. हा वायू प्रचंड संख्येच्या रेणूंचा समूह आहे. परंतु या सर्व रेणूंची स्थिती आणि गती कोणत्याही एका क्षणी जाणून घेणे अशक्य आहे. मात्र या वायूचा अभ्यास करण्यासाठी ते जाणणे आवश्यकदेखील नाही. यातील प्रत्येक रेणू हे यामिकीचे साधे नियम पाळतो आणि तो खोक्याच्या भिंतीबरोबर आणि इतर रेणूंबरोबर अन्योन्यक्रिया करतो. परंतु रेणूंची संख्या प्रचंड असल्याने यामिकीचे नियम जसेच्या तसे लावून या खोक्यातील वायूचे वर्णन करणे केवळ अशक्य आहे. सरासरी यामिकी आपल्याला अशा संहतींचे सरासरी वर्णन करण्याची सोय करून देते.

वर्ग: भौतिकशास्त्र
२०१४ फिफा विश्वचषक अंतिम सामना

**२०१४ फिफा विश्वचषक अंतिम सामना** हा १३ जुलै २०१४ रोजी खेळला गेलेला सामना २०१४ फिफा विश्वचषक स्पर्धेचा शेवटचा सामना होता. यात  ने ची १-० अशी मात करीत विजेतेपद मिळवले.

अं
ओव्हिड

[250 px|इवलेसे|[कोन्स्तांत्सा येथील ओव्हिडचा एक पुतळा]]
**पाब्लियुस ओव्हिदियस नासो** (; २० मार्च, इ.स. पूर्व ४३ - इ.स. १७/१८) हा एक रोमन कवी होता. त्याची *मेटामॉर्फोसिस* ही लॅटिन कविता जगातील सर्वोत्कृष्ट साहित्यापैकी मानली जाते. 

व्हर्जिल व होरेस ह्या समकालीन कवींसह ओव्हिड लॅटिन साहित्याच्या तीन मार्गदर्शक स्तंभांपैकी एक मानला जातो.

## बाह्य दुवे
*प्रोजेक्ट गुटेनबर्गवरील ओव्हिडचे साहित्य

वर्ग:रोमन कवी
वर्ग:इ.स.पू. ४३ मधील जन्म
निमिष

जेवढ्या वेळेत हृस्व अकाराचे उच्चारण होते अथवा डोळ्यांची पापणी लावते, त्यावेळाला निमेष असे म्हणतात
डॅनियेल रिकार्डो

250 px|इवलेसे|
**डॅनियेल रिकार्डो** (इंग्लिश: Daniel Ricciardo;  , पर्थ) हा एक ऑस्ट्रेलियन रेसिंग ड्रायव्हर आहे. सध्याच्या घडीला रिकार्डो फॉर्म्युला वन रेसिंगमध्ये रेड बुल रेसिंग ह्या संघाकडून खेळत आहे. त्याने आजवर ५९ फॉर्म्युला वन शर्यतींमध्ये सहभाग घेतला असून २०१४ सालच्या कॅनेडियन ग्रांप्रीमध्ये विजय मिळवला.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ
*ड्रायव्हर डेटाबेसवरील माहिती

वर्ग:ऑस्ट्रेलियन फॉर्म्युला वन चालक
वर्ग:फॉर्म्युला वन चालक‎
पाइक्स पीक

**पाइक्स पीक** अमेरिकेतील रॉकी माउंटन्स पर्वतरांगेतील एक शिखर आहे. रॉकी माउंटन्सच्या इतर रांगांपेक्षा किंचित दूर असलेले हे शिखर पाइक्स पीक मासिफ या डोंगरावर आहे. कॉलोराडो स्प्रिंग्ज शहराजवळ असलेल्या या शिखराची उंची १४,२७६ फूट आहे. या शिखरापर्यंत चालत, रेल्वेगाडीने किंवा मोटारकारने जाता येते.

स्पॅनिश शोधकांनी याला सुरुवातीस *एल कॅपितान* असे नाव दिले होते. त्यानंतर झेब्युलॉन पाइकचे नाव या डोंगरास दिले गेले. या डोंगराला स्थानिक अरापाहो भाषेत *हीय ओतोयू* असे नाव आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:कॉलोराडोमधील फॉर्टीनर्स
वर्ग:अमेरिकेमधील पर्वतशिखरे
वर्ग:एल पासो काउंटी, कॉलोराडो
भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०१४

भारतीय क्रिकेट संघाच्या २२ जून ते ७ सप्टेंबर इ.स. २०१४ दरम्यान पार पडलेल्या इंग्लंड दौऱ्यामध्ये ५ कसोटी सामने, ५ एकदिवसीय सामने तर एक ट्वेंटी२० सामना खेळवला गेला.

१९५९ नंतर प्रथमच भारत इंग्लंडमध्ये ५ सामन्यांची कसोटी मालिका खेळला. ह्यापूर्वी २०११ मधील दौऱ्यादरम्यान इंग्लंडने ४ सामन्यांच्या कसोटी मालिकेमध्ये भारताचा ४-०, ५ सामन्यांच्या एकदिवसीय मालिकेमध्ये ३-० असा दारुण पराभव केला होता.

ही कसोटी मालिकेत इंग्लंडने ३-१ असी जिंकून पतौडी ट्रॉफी जिंकली.

## संघ
## कसोटी मालिका
### पहिली कसोटी
### दुसरी कसोटी
### तिसरी कसोटी
### चौथी कसोटी
### पाचवी कसोटी
## एकदिवसीय मालिका
### एकदिवसीय सामना १ 
### एकदिवसीय सामना २ 
### एकदिवसीय सामना ३ 
### एकदिवसीय सामना ४ 
### एकदिवसीय सामना ५ 
## २०-२० मालिका
### एकमेव २०-२० सामना
## संदर्भ
## बाह्यदुवे
*मालिका मुख्यपान - इएसपीएन क्रिकइन्फो

२०१४
इंग्लंड
वर्ग:इंग्लंडमधील क्रिकेट
वर्ग:इ.स. २०१४ मधील खेळ
२०१४ विंबल्डन स्पर्धा

'*** ही विंबल्डन टेनिस स्पर्धेची १२८ वी आवृत्ती होती. ही स्पर्धा २३ जून ते ६ जुलै, इ.स. २०१४ दरम्यान लंडनच्या विंबल्डन ह्या उपनगरात भरवण्यात आली.

## विजेते 
### पुरूष एकेरी 
*  **नोव्हाक जोकोविच** ने  रॉजर फेडररला, 6–7(7–9), 6–4, 7–6(7–4), 5–7, 6–4 असे हरवले.
### महिला एकेरी 
*  **पेत्रा क्वितोव्हा** ने  युजिनी बुशारला 6–3, 6–0 असे हरवले.
### पुरूष दुहेरी 
*  **व्हासेक पोस्पिसिल** /  **जॅक सॉक**नी  बॉब ब्रायन /  माइक ब्रायन ह्यांना 7–6(7–5), 6–7(3–7), 6–4, 3–6, 7–5 असे हरवले.
### महिला दुहेरी 
*  **सारा एरानी** /  **रॉबेर्ता व्हिंची**नी  तिमेआ बाबोस /  क्रिस्टिना म्लादेनोविच ह्यांना 6–1, 6–3 असे हरवले.
### मिश्र दुहेरी 
*  **नेनाद झिमोंजिक** /  **समांथा स्टोसर*' ह्यांनी  मॅक्स मिर्न्यी /  चॅन हाओ-चिंग, 6–4,  6–2 असे हरवले.

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ
रघुराज प्रताप सिंह

**रघुराज प्रताप सिंह** ऊर्फ **राजा भैया** ( ३१ ऑक्टोबर, इ.स. १९६८) हे एक भारतीय राजकारणी, उत्तर प्रदेश विधानसभेचे सदस्य व मुख्यमंत्री अखिलेश यादव यांचे मंत्रिमंडळातील विद्यमान कॅबिनेट मंत्री आहेत. ते  इ.स. १९९३ पासून उत्तर प्रदेश राज्यात प्रतापगढ जिल्हा मध्ये कुंडा विधान सभेचे आमदार आहेत.

## बाह्य दुवे
*The secret of Raja Bhaiya's success(इंग्रेजी)

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:आमदार
फ्रेड ट्रुमन

**फ्रेडरिक सीवार्ड्स** *फ्रेड* **ट्रुमन** (फेब्रुवारी ६, इ.स. १९३१ - जुलै १, इ.स. २००६) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू होता. हा उजव्या हाताने जलदगती गोलंदाजी आणि फलंदाजी करीत असे.

या यॉर्कशायरकडून काउंटी क्रिकेट खेळला.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
श्रीलंका क्रिकेट

**श्रीलंका क्रिकेट** (**एसएलसी**) ही श्रीलंकेतील क्रिकेटची प्रशासकीय संस्था आहे. ३० जून १९७५ रोजी **श्रीलंकेतील क्रिकेट नियामक मंडळ** म्हणून श्रीलंकेच्या क्रीडा मंत्रालयात प्रथम राष्ट्रीय क्रीडा संस्था म्हणून नोंदणी करण्यात आली. २००३ मध्ये मंडळाचे नामकरण करण्यात आले.

## संदर्भ
वर्ग:देशानुसार क्रिकेट
वर्ग: क्रिकेट संघटना
बजरंग बहादुर सिंह

[200px|इवलेसे|राजा बजरंग बहादुर सिंह आणि [पंडित जवाहरलाल नेहरु ]]

**राजा बजरंग बहादुर सिंह** (,  १९०५; मृत्यु: १९७०) हे स्वातंत्र्यसैनिक आणि राजकारणी होते. ते जानेवारी १, १९५५ ते ऑगस्ट १६, १९६३ या काळात हिमाचल प्रदेश राज्याचे लेफ्टनंट गव्हर्नर होते..

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती
वर्ग:राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९०५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७० मधील मृत्यू
झिम्बाब्वे क्रिकेट

**झिम्बाब्वे क्रिकेट** (**झेडसी**), पूर्वी २००४ पर्यंत **झिम्बाब्वे क्रिकेट युनियन** (**झेडसीयू**) म्हणून ओळखले जात असे, ही झिम्बाब्वेमधील क्रिकेट खेळाची प्रशासकीय संस्था आहे.

## संदर्भ
वर्ग:देशानुसार क्रिकेट
वर्ग: क्रिकेट संघटना
क्रिकेट
कटरा गुलाब सिंह

**कटरा गुलाब सिंह** हे भारताच्या उत्तर प्रदेश राज्यातील प्रतापगढ जिल्ह्यातील एक गाव आहे.

## छायाचित्रे

File:Katra Gulab Singh Milestone.jpg|कटरा गुलाब सिंह 
File:Amar_Janta_Intermediate_College,_Katra_Gulab_Singh.jpg|अमर जनता कॉलेज
File:Amar_Janta_Inter_College.jpg|अमर जनता कॉलेज
File:Bakulahi.jpg|बकुलाही नदी 
File:Bakulahi_Nadi.jpg|बकुलाही नदी
File:Bakulahi Bridge, Katra Gulab Singh.jpg|बकुलाही पुल 

वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील गावे
वर्ग:प्रतापगढ जिल्हा
बाबू गुलाब सिंह

**बाबू गुलाब सिंह** ई.सा. १८५७ या काळात एक भारतीय स्वातंत्र्यसंग्रामातील क्रांतिकारक आणि प्रतापगढचे जागीरदार होते. ह्यानी कटरा गुलाब सिंह गावाचे स्थापना केलेली होती.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* भारतकोशवर बाबू गुलाब सिंह

 

वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
वर्ग:भारतीय क्रांतिकारक
वर्ग:इ.स. १८५७ मधील मृत्यू
बकुलाही नदी

इवलेसे|बकुलाही नदी
**बकुलाही नदी** गंगा नदीची एक उपनदी आहे. अंदाजे ८४१ किमी२ क्षेत्रफळाचे पाणलोट क्षेत्र असलेली ही नदी १७७ किमी लांबीची आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतातील नद्या
सई नदी

**सई नदी** भारताच्या गुजरात राज्यातील छोटी नदी आहे. अंदाजे २५ किमी लांबी असलेल्या या नदीचे खोरे ४४ किमी२ विस्ताराचे आहे.

वर्ग:गुजरातमधील नद्या
कबूतर खाना (दादर)

इवलेसे|कबूतर खाना, दादर
**कबूतर खाना** हा मुंबई शहराच्या दादर भागातील उपविभाग आहे. . 

परिंदा या हिंदी चित्रपटाची काही महत्त्वाची दृश्ये येथे चित्रित केली गेली होती.

## संदर्भ 
वर्ग:दादर