open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
जाधव

**जाधव** हे आडनाव मुख्यतः दक्षिण भारत आणि महाराष्ट्रात आढळतात.  भारतीय हिंदू नाव, संस्कृत यादवाचे ‘यदुचे’, ‘यदुचे वंशज’. यदु हे एक प्रख्यात हिंदू राजा होते, ज्याला कृष्णदेवतेचे पूर्वज मानले जात असे, याला कधीकधी यादव म्हणून ओळखले जाते. महाराष्ट्रात हे नाव मराठ्यांमध्येे आणि राजपुत बंजारा मध्ये मोठ्या प्रमाणात आढळते.

## जाधव आडनावाचा इतिहास 
महाराष्ट्रात आठव्या शतकापासून यादवांचे राज्य होते. हे यादव श्रीकृष्णाचा भाऊ बलराम यांचे वंशज होते. बलरामाच्या वंशातील दृढप्रहार हा या वंशाचा मूळ पुरुष होता. या वंशातील सेऊणचंद्र यादवाने महाराष्ट्रात साम्राज्य स्थापन केले.त्यामुळे उत्तर महाराष्ट्रामध्ये बलराम या व्यक्तिमत्त्वाला खूप मोठे आदरस्थान होते. बलरामाची प्रतिमा ही नेहमी खांद्यावर नांगर घेतलेली दाखवली जाते यावरूनच समजून येते की भारतातील शेतकऱ्यांमध्ये बलरामाला दैवताचे स्थान होते. उत्तर भारतामध्ये शेतकऱ्यांमध्ये बलराम हे नाव प्रचलित आहे. जाधव घराणे हे देवगिरीच्या यादवांच्या घरण्यातूनच निर्माण झाल्याच्या काही नोंदी आढळतात. साधारणतः १३ व्या शतकात कृष्णदेव महादेव रामदेवराय यांना खिलजीने पराभूत केलं. त्यानंतर कृष्णदेव गोविंददेव यांच्यापासून जाधव आडनाव लावण्यास सुरुवात झाली. छत्रपती शिवाजी महाराज यांचे आजोबा, जिजाऊंचे पिता, निजामशाहीतील मराठा वतनदार असणारे राजे लखुजीराव जाधव यांनी 12 वर्ष अजिंक्य राहिलेला देवगिरी किल्ला जिंकून जाधव घराण्याचे नाव खऱ्या अर्थाने उंचावले. जाधव हे आडनाव क्षत्रीय मराठ्यांचा वारसा सांगणारे असले तरी सद्य परिस्थितीत महाराष्ट्रातील इतर समाजात देखील जाधव आडनाव लावल्याचे पाहायला मिळते.

जाधव आडनावचे उल्लेखनीय लोकः

* भरत जाधव (जन्म १९७३), भारतीय नाट्य व चित्रपट निर्माते
* भास्कर जाधव, भारतीय राजकारणी
* दिनकरराव भाऊ जाधव (सरकार) ( १९३०) महाराष्ट्रातील विधानसभेचे सदस्य, महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य, भारतीय राजकारणी, कोल्हापूर, भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस
* चारुदत्त जाधव, अध्यक्ष, आंतरराष्ट्रीय ब्रेल बुद्धिबळ संघटना
* धनाजी जाधव (१६५०–१७०८), मराठा साम्राज्याचा योद्धा
* केदार जाधव (जन्म १९८५), भारतीय क्रिकेट खेळाडू
* खाशाबा दादासाहेब जाधव (१९२६ – १९८४), भारतीय ऑलिम्पिक कुस्तीगीर
* कुलभूषण जाधव (जन्म १९७०), भारतीय नौदला अधिकारी आणि कथित गुप्तचर एजंट सध्या पाकिस्तानात कोठडीत आहेत.
* १६ व्या शतकातील सिंदखेड राजाचे प्रमुख लखुजीराजे जाधव
* लौकिक जाधव (जन्म १९८९), भारतीय संघ फुटबॉलर
* अंबादास जाधव, (जन्म १९९०), महाराष्ट्रातील व्यावसायिक 
* मेरी क्लबवाला जाधव (१९०९ – -१९७५), भारतीय परोपकारी
* नामदेव जाधव (जन्म १९२१), व्हिक्टोरिया क्रॉसचा भारतीय प्राप्तकर्ता
* नरेंद्र जाधव (जन्म १९५३), भारतीय अर्थशास्त्रज्ञ, नोकरशाही, लेखक आणि शिक्षणतज्ज्ञ
* प्रतापराव गणपतराव जाधव (जन्म १९६०) भारतीय संसदेतील लोकसभेचे सदस्य
* प्रियदर्शन जाधव (जन्म १९८०), मराठी अभिनेता, चित्रपट दिग्दर्शक, चित्रपट निर्माता आणि पटकथा लेखक
* रवी जाधव, भारतीय चित्रपट निर्माते आणि चित्रपट दिग्दर्शक
* संजय जाधव, भारतीय चित्रपट निर्माते आणि चित्रपट दिग्दर्शक
* संजय हरिभाऊ जाधव (जन्म १९६७), भारतीय राजकारणी
* सिद्धार्थ जाधव (जन्म १९८१ ), भारतीय अभिनेता आणि विनोदी कलाकार
* स्नेहल जाधव (जन्म १९९०), महाराष्ट्रीयन क्रिकेट खेळाडू
* उमेश. जी. जाधव (जन्म १९५९), खासदार
* यामिनी जाधव, भारतीय राजकारणी

## संदर्भ 
वर्ग:आडनावे
वर्ग:मराठा समाज
वर्ग:क्षत्रिय
वर्ग:९६ कुळी
एप्रिल (निःसंदिग्धीकरण)

* एप्रिल महिना - हा ग्रेगोरियन दिनदर्शिकेनुसार वर्षातील चौथा महिना आहे.
* एप्रिल हे इंग्लिश भाषीय देशांत मुलीचे नाव असते.
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
रोझा पार्क्स

**रोझा पार्क्स** (फेब्रुवारी ४,१९१३ - ऑक्टोबर २४,२००५) या आफ्रिकन अमेरिकन नागरी अधिकार सुधारक कार्यकर्त्या होत्या. अमेरिकन काँग्रसने नंतर त्यांचा उल्लेख "आधुनिक काळातील नागरी अधिकार चळवळीची जनक" असा केला आहे.

## घटना व घडामोडी
इ.स. १९५५ सालातील १ डिसेंबर या दिवशी कृष्णवर्णीय असलेली रोझा पार्क्स ही त्याकाळात कृष्णवर्णीयांसाठी आरक्षित असलेल्या बसच्या मागील भागातील बाकड्यावर बसलेली होती. मधल्या एका थांब्यावर एक गोरा पुरुष बसमध्ये चढला आणि बसच्या ड्रायव्हरने रोझाला त्याच्यासाठी जागेवरून उठण्यास सांगितले. रोझाने बसमधील आपली जागा एका गोऱ्या व्यक्तीसाठी रिकामी करण्याचे नाकारले. रोझाच्या या कृत्याबद्दल तिला तुरुंगात डांबण्यात आले. रोझाच्या अटकेच्या निषेधार्थ सारा कृष्णवर्णीय समाज रस्त्यावर उतरला आणि मार्टिन ल्युथर किंग यांच्या नेतृत्वाखाली कृष्णवणीर्यांनी वंशभेदाचे धोरण राबविणाऱ्या शासकीय वाहतूक यंत्रणेच्या बसेसवर वर्षभर बहिष्कार टाकला. रोझा पार्क्सच्या या एका प्रतिकाराच्या घटनेमुळे अमेरिकेतील नागरी हक्कांच्या चळवळीला सुरुवात झाली. 
## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:इ.स. १९१३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००५ मधील मृत्यू
वर्ग:आफ्रिकन अमेरिकन व्यक्ती
वर्ग:अमेरिकन नागरी अधिकार चळवळ
वर्ग:प्रेसिडेन्शियल मेडल ऑफ फ्रीडम विजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
चे गेव्हारा

डॉक्टर **अर्नेस्टो "चे" गेव्हारा** (स्पॅनिश: *Ernesto Che Guevara*), ऊर्फ **चे गेव्हारा** किंवा **एल चे** किंवा **चे**, (जून १४, इ.स. १९२८ - ऑक्टोबर ९, इ.स. १९६७) हा आर्जेंटिनाचा मार्क्सवादी क्रांतिकारक, लेखक, गनिमी लढवय्यांचा म्होरक्या, राजकीय नेता आणि लष्करतज्ज्ञ होता. तो क्यूबाच्या क्रांतिकाळातला एक प्रमुख नेता होता.

वैद्यकीय शिक्षण घेत असताना चेने लॅटिन अमेरिकेचे भ्रमण केले. त्यादरम्यान त्याला गरिबी व एलियनेशनचे विदारक दृश्य आढळले. त्यामुळे त्याचे मतपरिवर्तन झाले. त्याचे अनुभव व त्याच्या निरीक्षणांद्वारे तो ह्या निष्कर्षापर्यंत पोहोचला की "लॅटिन अमेरिकन प्रदेशात रुजलेली आर्थिक विषमता ही भांडवलशाही, एकाधिकारशाही, नव-वसाहतवाद व साम्राज्यवाद ह्या आंतरिक घटकांचा परिणाम आहे. ह्यावर एकमात्र उपाय म्हणजे जागतिक क्रांती आहे." ह्या विचारांनी त्याला ग्वाटेमालाच्या सामाजिक पुनर्रचनेमध्ये सहभागी होण्यास प्रवृत्त केले. हे पुनर्रचनेचे कार्य ग्वाटेमालाच्या तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष जॅकोबो आर्बेंझ ह्यांच्या नेतृत्वाखाली झाले होते.

## सुरुवातीचे जीवन 
चे गेव्हारा याचा जन्म १४ जून १९२८ रोजी दक्षिण अमेरिकेतील अर्जेन्टिनामध्ये देशात झाला.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील मृत्यू
वर्ग:आर्जेन्टाइन व्यक्ती
वर्ग:क्युबाचा इतिहास
वर्ग:मार्क्सवाद
इंगमार बर्गमन

[right|thumb| अर्न्स्ट इंगमार बर्गमन, [वाइल्ड स्टॉबेरीज (चित्रपट)|वाइल्ड स्टॉबेरीज चित्रपटाच्या निर्मितीदरम्यान]]
**अर्न्स्ट इंगमार बर्गमन**;  (जुलै १४,इ.स. १९१८ - जुलै ३०,इ.स. २००७) हे नऊ वेळा ऑस्कर पुरस्कार जिंकणारे स्विडिश चित्रपट, नाटक व ऑपेरा दिग्दर्शक होते. आधुनिक चित्रपटातील सर्वोत्कृष्ठ व सर्वाधिक प्रभावकारक चित्रपट दिग्दर्शकापैकी एक म्हणून ते ओळखले जातात.

बर्गमन, अर्न्स्ट इंगमार
बर्गमन, अर्न्स्ट इंगमार
बर्गमन, अर्न्स्ट इंगमार
बर्गमन, अर्न्स्ट इंगमार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फेदेरिको फेलिनी

**फेदेरिको फेलिनी** (जानेवारी २०,१९२० - ऑक्टोबर ३१,१९९३) हे इटालियन चित्रपट दिग्दर्शक होते. 

फेलिनी, फेदेरिको
फेलिनी, फेदेरिको
फेलिनी, फेदेरिको
स्टॅन्ली कुब्रिक

**स्टॅन्ली कुब्रिक** (जुलै २६,१९२८ - मार्च ७,१९९९) हे प्रभावशाली अमेरिकन चित्रपट दिग्दर्शक, निर्माते व पटकथालेखक होते. त्यांनी अनेक नावाजलेल्या तसेच वादग्रस्त चित्रपटांचे दिग्दर्शन केले आहे.

## कारकीर्द
## संदर्भ आणि नोंदी 
कुब्रिक, स्टॅन्ली
कुब्रिक, स्टॅन्ली
कुब्रिक, स्टॅन्ली
कुब्रिक, स्टॅन्ली
कुब्रिक, स्टॅन्ली
आल्फ्रेड हिचकॉक

इवलेसे|उजवे|255x255px|सर आल्फ्रेड जोसेफ हिचकॉक
*सर* **आल्फ्रेड जोसेफ हिचकॉक** (ऑगस्ट १३, इ.स. १८९९ - एप्रिल २९, इ.स. १९८०) हा इंग्लिश भाषक चित्रपटांचा ब्रिटिश दिग्दर्शक व निर्माता होता. रहस्यपटांतील व मानसशास्त्रीय भयपटांतील नावीन्यपूर्ण प्रयोगांसाठी तो ओळखला जातो. युनायटेड किंग्डम या त्याच्या मायदेशात मूकपटांमधील व बोलपटांमधील यशस्वी कारकिर्दीनंतर हिचकॉक अमेरिकेतील हॉलिवुड चित्रपटसृष्टीत गेला. ब्रिटिश नागरिकत्व अबाधित राखून इ.स. १९५६ साली तो अमेरिकेचा नागरिक बनला.

आपल्या ५० वर्षाहून दीर्घ कार्यकालावधीत हिचकॉकने स्वतःची एक वेगळ्या व लक्षणीय दिग्दर्शन शैलीसाठी म्हणून ओळख करून घेतली. त्याने कॅमेरा कलाकाराच्या नजरेचा वेध घेईल अशा प्रकारे कॅमेरा वापरण्याची एक नवीन पद्धत अस्तित्वात आणली ज्यामुळे प्रेक्षकांना खाजगीतील दृश्य बघितल्यासारखे वाटेल. प्रेक्षकांची उत्कंठा, भीती किंवा जवळीक ताणावी अशी दृश्ये तो निवडी आणि त्यांचे नवनवीन तऱ्हेने संकलन करी.

## बालपण 
आल्फ्रेड हिचकॉक ह्यांचा जन्म इंग्लड देशातील इक्सेस परागण्यात लेस्टॉनस्टोन येथे झाला होता. त्यांच्या वडिलांचे नाव विल्यम हिचकॉक (१८६२ - १९१४) तर आईचे नाव इमा जेन हिचकॉक (१८६३-१९४२). या दाम्पत्याला तीन मुले होती. अल्फ्रेड हे त्यांचे दुसरे अपत्य. ह्या रोमन कॅथलिक परंपरेतल्या कुटुंबात अल्फ्रेड लहानाचे मोठे झाले. वडिलांचे म्हणजे विल्यम हिचकॉक ह्यांचे फळे आणि कुक्कुटविक्रीचे दुकान होते.

## शालेय शिक्षण 
अल्फ्रेड ह्यांनी 'सेल्सेशन विद्यालय, बेटरसी' आणि 'जेस्यूईट ग्रामर स्कूल, सेन्ट लिंग्नॅटीस विद्यालय' येथून आपले शालेय शिक्षण घेतले होते. अल्फ्रेड यांच्या वयाच्या १५ व्या वर्षी त्यांच्या वडिलांचे निधन झाले. त्याच वर्षी अल्फ्रेड ह्यांनी लिंग्नॅटीस विद्यालय सोडून लंडन येथील 'कंर्ट्री काऊन्सि स्कूल ऑफ इंजिनिअरींग ऐण्ड नेव्हिगेशन इन पोलार' येथल्या अभियांत्रिकी शिक्षण संस्थेत प्रवेश घेतला व तेथून आरेखनाचा अभ्यासक्रम पूर्ण केला.

## प्रारंभिक कार्यक्षेत्र 
आरेखनाचा अभ्याक्रम पूर्ण केल्यावर अल्फ्रेड यांनी 'हेन्ले' नावाच्या कंपनीत 'जाहिरात संकल्पका'ची नोकरी धरली. पहिल्या महायुद्धाच्या काळात त्यांना इंग्रजी सैन्यातही बोलावणे आले होते. मात्र त्यांची उंची, आकारमान आणि अनामिक शारीरिक स्थितीमुळे सवलत मिळाली होती. १९१७ साली ते 'रॉयल इंजिनिअरींग कॅडेट' मध्ये रुजू झाले, पण त्यांची लष्करी कारकीर्द अगदीच अल्प होती.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ (इंग्लिश मजकूर) 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १८९९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८० मधील मृत्यू
वर्ग:इंग्लिश भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:ब्रिटिश चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:ब्रिटिश चित्रपट निर्माते
जॉर्ज लुकास

**जॉर्ज वॉल्टन लुकास, जुनियर** ( मे १४,१९४४) हे अमेरिकन चित्रपट दिग्दर्शक, निर्माते, पटकथालेखक आणि लुकासफिल्म लिमिटेडचे अध्यक्ष आहेत. ते प्रमुख्याने स्टार वॉर्स या मालिकेतील चित्रपटांसाठी तसेच इंडियाना जोन्स या कथा-नायकाच्या चित्रपटांसाठी प्रसिद्ध आहेत.

लुकास, जॉर्ज
जॉर्ज लुकास
जॉर्ज लुकास
जॉर्ज लुकास
होगी कारमायकेल

वर्ग:अमेरिकन संगीतकार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:इ.स. १८९९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील मृत्यू
किशोरचंद्र सूर्यनारायण देव वेरीचेरला

## संदर्भ
*लोकसभेच्या अधिकृत संकेतस्थळावरील व्यक्तिचित्रविदागारातील आवृत्ती

वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:पार्वतीपुरमचे खासदार
वर्ग:अरुकूचे खासदार
उपनाभी बिंदू

right|thumb|अपनाभी(H) व उपनाभी(F) बिंदू

'''''' म्हणजे एखाद्या खगोलिय वस्तूच्या लंबवर्तुळाकृती कक्षेच्या मध्यबिंदूपासूनचे कमीत कमी अंतर. हे अंतर मोजताना मध्य बिंदू हा त्या वस्तूचा आकर्षण मध्य बिंदू पकडला जातो.

वर्ग:खगोलशास्त्र
मध्यवर्ती बस स्थानक (नाशिक)

200px|इवलेसे|मध्यवर्ती बस स्थानकाचे विहंगम चित्र
**मध्यवर्ती बस स्थानक** हे नाशिक शहरातील मुख्य बसस्थानक आहे.

वर्ग:नाशिक
सावरकर

'''''' हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* गणेश दामोदर सावरकर - भारतीय क्रांतिकारक, हिंदू समाजसुधारक.
* जयंत सावरकर- मराठी नाट्य‍अभिनेते
* विनायक दामोदर सावरकर - भारतीय क्रांतिकारक, हिंदू समाजसुधारक.
* शांताराम शिवराम सावरकर ऊर्फ बाळाराव सावरकर - अखिल भारतीय हिंदू महासभेचे माजी अध्यक्ष.

वर्ग:मराठी आडनावे
रवींद्र सदाशिव भट

'''''' (सप्टेंबर १७, १९३९ - नोव्हेंबर २२, २००८) हे मराठी संतांचे चरित्र कादंबऱ्यांतून रेखाटणारे लेखक, प्रसिद्ध कवी, नाटककार, पटकथाकार होते.

त्यांनी महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचे प्रमुख कार्यवाह म्हणून काम केले होते. 'ते माझे घर' या चित्रपटाचे रवींद्र भट निर्माता होते. 'ते माझे घर' या चित्रपटास 1963 सालचा राष्ट्रपती पुरस्कार मिळाला आहे.

## कारकीर्द 
### प्रकाशित साहित्य 
### चित्रपट 
### अनुबोधपट 
### पुरस्कार 
## बाह्य दुवे
* लोकसत्ता लेख 

वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:मराठी नाटककार
वर्ग:मराठी पटकथाकार
वर्ग:मराठी बालसाहित्यिक
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९३९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००८ मधील मृत्यू
रवींद्र पिंगे

'''''' (मार्च २३, इ.स. १९२६ - ऑक्टोबर १७, इ.स. २००८) हे मराठी लेखक होते.

## जीवन 
रवींद्र पिंग्यांचा जन्म मार्च २३, इ.स. १९२६ रोजी मुंबईत झाला.  [कोकणातील]  राजापूर तालुक्यातील उपळे हे पिंगे घराण्याचे मूळ गाव. त्यांचे बालपण मुंबईत गिरगावात गेले.अर्थशास्त्र विषय घेऊन बी ए झाल्यावर त्यांनी मंत्रालयात पंधरा वर्षे नोकरी केली. ते आकाशवाणीच्या मुंबई केंद्रात मराठी विभागात निर्माता पदावर होते. त्यांची सुमारे 40 पुस्तके प्रसिद्ध आहेत. घाटदार, अल्पाक्षरी, संदर्भसंपन्न लेखन हे त्यांच्या लेखणीचे वैशिष्ट्य होते. ‘माणूस’ साप्ताहिकातून प्रसिद्ध झालेले सुमारे अडीचशे ललितलेख वाचकांच्या विशेष पसंतीस उतरले. तीनशे भारतीयांची व्यक्तिचित्रे, पाश्चात्य साहित्यसेवकांचे दोनशे परिचय, शंभर प्रवासवर्णने, हजारो पुस्तक परीक्षणे, साठ मानपत्रे, पाच-सहाशे ललित लेख, पन्नास कथा आणि तितकेच अनुवाद ही पिंगे यांची लेखनसंपत्ती आहे.‘सर्वोत्तम रवींद्र पिंगे’व 'निवडक रवींद्र पिंगे' हे  त्यांच्या निवडक लेखांचे संग्रह वाचकांच्या विशेष पसंतीस उतरले आहेत.

## प्रकाशित साहित्य 
{| class="wikitable sortable"  
|- 
! width="30%"| नाव
! width="20%"| साहित्यप्रकार
! width="30%"| प्रकाशन
! width="20%"| प्रकाशन वर्ष (इ.स.)
|- 
| परशुरामाची सावली || कादंबरी ||  || १९६७
|- 
| प्राजक्ताची फांदी || कथा ||  || 
|- 
| सुखाचं फूल || कथा || उत्कर्ष प्रकाशन  || १९८१
|- 
| बकुळफुले -फुले मोहाची || ललित लेखसंग्रह ||उत्कर्ष प्रकाशन || १९८४
|-
| मुंबईचं फुलपाखरू || ललित लेखसंग्रह ||विश्वसखा प्रकाशन ||१९८१ 
|- 
| आनंदाच्या दाही दिशा || प्रवासवर्णन ||  || 
|- 
| पश्चिमेचे पुत्र ।। पाश्चात्य साहित्य परिचय ||  || 
|- 
| आनंदव्रत || प्रवासवर्णन ||  || 
|- 
| दुसरी पौर्णिमा || प्रवासवर्णन ||  || 
|- 
| शतपावली || व्यक्तिचित्रण || राजहंस प्रकाशन || १९७४
|- 
| देवाघरचा पाऊस ||  व्यक्तिचित्रण  ||उत्कर्ष प्रकाशन  ||१९७५ 
|- 
| मोकळं आकाश ||  ललित लेखसंग्रह || || १९७८
|- 
| दिवे-लामणदिवे ||  व्यक्तिचित्रण  || 
|- 
| अत्तर आणि गुलाबपाणी || व्यक्तिचित्रण || मॅजेस्टिक प्रकाशन ||१९९७ 
|- 
| पिंपळपान || पाश्चात्य साहित्य परिचय ||  || 
|-
| आनंद पर्व || ललित लेखसंग्रह || उत्कर्ष प्रकाशन  || १९९४
|-
| प्रकाशाची खिडकी || पाश्चात्य साहित्य परिचय ||  ||
|-  
| तुषार आणि तारे ||  व्यक्तिचित्रण ||  ||
|- 
| सोनेरी सूर्यफुलं || व्यक्तिचित्रण || नवचैतन्य प्रकाशन  || २००५
|-
|शकुनाचं पान || ललित लेखसंग्रह || चंद्रकला प्रकाशन  || २००५
|-
| समाधानाचं सरोवर || ललित लेखसंग्रह || निहारा प्रकाशन ||२००७
|- 
|मानवंदना || मानपत्रे ||  ||
|- 
| काही चंदेरी काही सोनेरी || पाश्चात्य साहित्य परिचय ||ज्ञानदा पब्लिकेशन  ||१९९७
|-  
|चिरेबंदी || ललित लेखसंग्रह ||अनुभव प्रकाशन  || २००१
|- 
|सुखाचे पदर || ललित लेखसंग्रह ||  ||
|- 
|सर्वोत्तम रवींद्र पिंगे || निवडक लेख ||  राजहंस प्रकाशन  ||२००७
|- 
| निवडक रवींद्र पिंगे || निवडक लेख ||  ||
|- 

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००८ मधील मृत्यू
पांडुरंग महादेव बापट

**पांडुरंग महादेव बापट** ऊर्फ **सेनापती बापट** (नोव्हेंबर १२, इ. स. १८८० - नोव्हेंबर २८, इ. स. १९६७) हे भारतीय क्रांतिकारक स्वातंत्र्यसैनिक होते. मुळशी सत्याग्रहाचे त्यांनी नेतृत्व केले म्हणून जनतेने त्यांना सेनापती ही पदवी बहाल केली. 

## जन्म व शिक्षण  
महादेव तसेच गंगाबाई बापट यांचे हे पुत्र होत. त्यांचा जन्म पारनेर (जिल्हा अहिल्यानगर) येथे झाला.  त्यांचे प्राथमिक शिक्षण व माध्यमिक आणि बी. ए. पर्यंतचे उच्च शिक्षण मुख्यत्वे करून पुणे येथे झाले. त्यांनी अहिल्यानगरला मॅट्रिकची परीक्षा दिली, तेव्हा त्यांना संस्कृतची 'जगन्नाथ शंकरशेठ शिष्यवृत्ती' मिळाली. त्यांना बी. ए. परीक्षेत इ. स. १९०३ साली उत्तीर्ण झाल्यावर मुंंबई विद्यापीठाची शिष्यवृत्ती मिळवून ते इंग्लंडला गेले. एडिंबरो येथे त्यांनी इंजिनिअरिंग कॉलेजमध्ये प्रवेश घेतला.
पारनेर तालुक्यातील गणेशखिंड येथील गणपती मंदिरात ते राहत असत. या मंदिरापासून सेनापती बापटांचे पारनेर शहरातील मूळ घर यांदरम्यान मोठा भुयारी मार्ग आहे. या मार्गाची सध्या पडझड झाली आहे.  त्यांचे पारनेर मधील घर सेनापती बापट स्मारक म्हणून ओळखले जाते.

## कार्य 
स्वातंत्र्यवीर सावरकर यांनी गुप्तपणे बॉम्ब तयार करण्याची कला शिकून घेतली आणि त्यानंतर  सेनापती बापट आणि हेमचंद्र दास या आपल्या सहकारी मित्रांना हे तंत्र शिकण्यासाठी पॅरिसला पाठविले. असे असले तरी  "माझ्या बॉंबमुळे एकही बळी गेला नाही. ते फक्त आमच्या कार्याकडे ल़क्ष वेधण्यास केले गेले होते" असे त्यांचे म्हणणे होते. मात्र तरीही अलीपूर बॉंब खटल्यात सहभागी असल्याचा त्यांच्यावर आरोप होता. इ. स. १९२१ पर्यंत ते स्वतःच्या जन्मगावी शिक्षक म्हणून राहिले आणि त्यांनी समाजसेवा हेच व्रत घेतले. पहाटे उठल्याबरोबर गावचे रस्ते झाडणे व शौचकूप साफ करणे हे व्रत त्यांनी जन्मभर निभावले.

इ. स. १९२१ ते इ. स. १९२४ या कालखंडात पुणे जिल्हयातील मुळशी पेटा येथील धरणग्रस्त शेतकऱ्यांना जमीन मिळविण्याकरिता सत्याग्रहाचे आंदोलन चालवले. या आंदोलनादरम्यान बापट यांना सेनापती म्हणून ओळखले जाऊ लागले.  या आंदोलनात त्यांना तीनदा कारागृहावासाची शिक्षा झाली. शेवटची सात वर्षे सक्तमजुरीची होती. संस्थानांतल्या प्रजाजनांच्या हक्कांकरिता चालू असलेल्या आंदोलनांत भाग घेऊन त्यांनी संस्थानाच्या प्रवेशबंद्या मोडल्या व त्याबदल कारागृहवासही सोसला. स्वातंत्र्योत्तरकाळातही भाववाढ विरोधी आंदोलन, गोवामुक्ती आंदोलन, संयुक्त महाराष्ट्र आंदोलन ,हैद्राबाद मुक्ती संग्राम , महाराष्ट्र - म्हैसुर सीमा आंदोलन इत्यादी  आंदोलनांमध्ये त्यांनी पुढाकार घेतला. पुण्यातील एका सार्वजनिक रस्त्याला त्यांचे नाव देण्यात आले आहे.

## अधिक माहितीसाठी
* सेनापती बापट यांच्या कार्यावर राष्ट्रीय शैक्षणिक अनुसंधान (NCERT) यांनी एका लघु माहितीपटाची निर्मिती केलेली आहे.
* अल्पपरिचय (इंग्रजीत)
* श्रीअरविंद आणि सेनापती बापट यांच्यातील अनुबंध (इंग्रजीत)

## चरित्रे 
* सेनापती बापट, य.दि.फडके, नॅशनल बुक ट्रस्ट ऑफ इंडिया,  ISBN 978-81-237-0177-6 
* संत सेनापती,  पुरुषोत्तम पांडुरंग गोखले, प्रकाशक - ग. प्र. प्रधान, उपाध्यक्ष, सेनापती बापट जन्म-शताब्दी महोत्सव समिती, १९८१ 

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय क्रांतिकारक
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी
वर्ग:इ.स. १८८० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील मृत्यू
वर्ग:इयत्ता १० वी मराठी कुमारभारती अभ्यासक्रमाचे संदर्भलेख

* 

वर्ग:भारतीय क्रांतिकारक
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी
वर्ग:इ.स. १८८० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील मृत्यू
वर्ग:इयत्ता १० वी मराठी कुमारभारती अभ्यासक्रमाचे संदर्भलेख
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:अरविंद घोष यांचे साहित्य
भट

'''''' हे भारताच्या अनेक प्रदेशांतील समाजांमध्ये आढळणारे आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* सुरेश भट - मराठी कवी.
* रवींद्र भट - मराठी लेखक, नाटककार, कवी.
* रघुराम भट - भारतीय क्रिकेटखेळाडू.
* विश्वनाथ बाळाजी भट तथा थोरले बाजीराव - पेशवे.

वर्ग:मराठी आडनावे
वर्ग:भारतीय आडनावे
द्रविड (आडनाव)

**द्रविड** हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* राहुल द्रविड - भारतीय क्रिकेटखेळाडू.
* मोहन सीताराम द्रविड - मराठी लेखक.

वर्ग:मराठी आडनावे
पाडगावकर

**पाडगावकर** तथा **पाडगांवकर** हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* मंगेश पाडगावकर - मराठी कवी.

वर्ग:मराठी आडनावे
प्रभुणे

**प्रभुणे ** हे मराठी आडनाव आहे. हे सहसा देशस्थ ऋग्वेदी ब्राह्मणांमध्ये आढळते.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* रामशास्त्री प्रभुणे - मराठा साम्राज्यातील मुख्य न्यायाधीश.
* सविता प्रभुणे - मराठी चित्रपटअभिनेत्री.

वर्ग:मराठी आडनावे
वर्ग:देशस्थ ब्राह्मण आडनावे
अकिरा कुरोसावा

**अकिरा कुरोसावा** (मराठी लेखनभेद: **आकिरा कुरोसावा** ; जपानी: 黒澤 明 किंवा 黒沢 明 ; रोमन लिपी: *Kurosawa Akira*, *कुरोसावा अकिरा*;) (मार्च २३, इ.स. १९१०; टोक्यो, जपान - सप्टेंबर ६, इ.स. १९९८; तोक्यो, जपान) हा जपानी चित्रपट दिग्दर्शक, निर्माता व पटकथालेखक होता. सुमारे ५७ वर्षांची प्रदीर्घ चित्रपट-कारकीर्द पाहिलेल्या कुरोसावा यांनी ३० चित्रपट दिग्दर्शिले.

कुरोसावा यांनी चित्रकार म्हणून काही काळ व्यावसायिक कामे केल्यानंतर इ.स. १९३६ साली जपानी चित्रपटसृष्टीत प्रवेश केला. आरंभी पटकथालेखक व सहायक दिग्दर्शकाची कामे केल्यानंतर त्याने 
दुसऱ्या महायुद्धकाळात इ.स. १९४३ साली *सुगाता सान्शिरो* चित्रपटाद्वारे दिग्दर्शकीय पदार्पण केले.

## चित्रपट दिग्दर्शन  
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:इ.स. १९१० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९८ मधील मृत्यू
वर्ग:ऑस्कर पुरस्कार विजेते दिग्दर्शक
वर्ग:जपानी चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:जपानी चित्रपट निर्माते
वर्ग:जपानी चित्रपट पटकथालेखक
वर्ग:मॅग्सेसे पुरस्कारविजेते
करंदीकर

'''''' हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* अ.ज. करंदीकर -मराठी पत्रकार आणिेखक
* ज.स. करंदीकर - मराठी पत्रकार आणि लेखक
* दत्तात्रय रघुनाथ करंदीकर - ग्रंथप्रकाशक
* रघुनाथ पांडुरंग करंदीकर -मराठी लेखक
* विंदा करंदीकर - मराठी कवी.
* विनायक जनार्दन करंदीकर - मराठी कवी (टोपण नाव विनायक)
* वि.रा. करंदीकर - माजी प्राध्यापक व मराठी लेखक

वर्ग:मराठी आडनावे
अत्रे

'''''' हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* प्रल्हाद केशव अत्रे - मराठी लेखक, पत्रकार, राजकारणी, चित्रपटदिग्दर्शक.
* प्रभा अत्रे - हिंदुस्तानी शास्त्रीय गायिका.

वर्ग:मराठी आडनावे
खाडिलकर

'''''' हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* कृष्णाजी प्रभाकर खाडिलकर - मराठी पत्रकार, नाटककार, लेखक.
* नीलकंठ खाडिलकर - मराठी पत्रकार.
* त्यागराज खाडिलकर - मराठी गायक.

वर्ग:मराठी आडनावे
फ्लॉरेन्स नाइटिंगेल

**फ्लॉरेन्स नाइटिंगेल** (मे १२,१८२० - ऑगस्ट १३,१९१०) या अग्रगण्य परिचारिका, लेखक व संख्याशास्त्रज्ञ होत्या.  इ.स. १८५३ साली झालेल्या क्राइमियन युद्धदरम्यान जखमी सैनिकांची सुश्रुषा केल्याबद्दल त्यांना प्रसिद्धी मिळाली. त्यांना "लेडी विथ द लॅम्प" (The Lady with the Lamp) असे म्हणत. अतिशय सुखवस्तू घराण्यात जन्म होऊनही परमेश्वराने आपल्याला भूतदयेसाठी व मानवतेची सेवा करण्यासाठीच जन्माला घातले अशा भावनेने त्या प्रेरित झाल्या होत्या. रेडक्रॉसचे संस्थापक हेन्री ड्युनंट यांनी त्यांना 'लेडी विथ द लॅम्प' ही उपाधी दिली. त्यांच्या हातातील कौशल्य व वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून रूग्णसेवा केल्यामुळेच परिचर्याशास्त्राला नवीन दिशा प्राप्त झाली. त्यांच्या सन्मानाप्रित्यर्थ १२ मे हा त्यांचा जन्मदिवस जगभरामध्ये "जागतिक परिचर्यादिन" म्हणून साजरा केला जातो.

## संख्याशास्त्र आणि स्वच्छताविषयक काम 
इवलेसे|नाइटिंगेल रोझ प्लॉट |डावेफ्लॉरेन्स नाइटिंगेल यांना लहानपणापपासूनच गणितात गती होती. आकडेवारीचे आलेखांच्या माध्यमातून दृश्य सादरीकरण करणे, हे त्याकाळात फारसे प्रचलित नव्हते. विल्यम प्लेफेअर यांनी विकसित केलेल्या पाय आकृतीसारख्या आलेखांचा त्यांनी परिणामकारकपणे वापर केला.

नाइटिंगेल यांचे संख्याशास्त्रातील सर्वात महत्त्वपूर्ण योगदान म्हणजे त्यांनी विकसित केलेली ध्रुवीय क्षेत्र आकृती होय. या प्रकारच्या आलेखास नाइटिंगेल रोझ प्लॉट असेही म्हणले जाते. स्वतः काम करीत असलेल्या लष्करी रुग्णालयातील दर महिन्यातील मृत्यूंची संख्या व कारणे यांचे सादरीकरण करण्यासाठी त्यांनी या आकृतीचा वापर केला. एरवी आकडेवारीच्या जंजाळामुळे संसद सदस्य आणि सरकारी अधिकारी यांच्याकडून असे अहवाल दुर्लक्षित राहात असत. परंतु, नाइटिंगेल यांनी केलेल्या प्रभावशाली दृश्य सादरीकरणामुळे सैनिकांसाठीच्या वैद्यकीय सुविधा किती अपुऱ्या आहेत याची जाणीव होऊन या वैद्यकीय सुविधांचा दर्जा सुधारण्याचे प्रयत्न सुरू झाले. या सर्व कामामुळे रॉयल स्टॅटिस्टिकल सोसायटी
रॉयल स्टॅटिस्टिकल सोसायटीच्या पहिल्या महिला सभासद होण्याचा सन्मान १८५९ साली नाइटिंगेल यांना प्राप्त झाला. पुढे अमेरिकन स्टॅटिस्टिकल असोसिएशनने देखील त्यांना सन्माननीय सदस्यत्व बहाल केले.

## बाह्य दुवे
*वरील साहित्य

नाइटिंगेल, फ्लॉरेन्स
नाइटिंगेल, फ्लॉरेम्स
नाइटिंगेल, फ्लॉरेन्स
नाइटिंगेल, फ्लॉरेन्स
खरे (आडनाव)

'''''' हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* संदीप खरे - मराठी कवी, गायक.
* जयंत खरे - मराठी चित्रकार.

वर्ग:मराठी आडनावे
खरे (निःसंदिग्धीकरण)

'''''' या शब्दाशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत:
* खरे (आडनाव) - खरे, एक मराठी आडनाव

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
बापट

'''''' हे मराठी आडनाव आहे. बापट या आडनावाच्या व्यक्ती प्रामुख्याने भारतातील महाराष्ट्र या राज्यात आढळून येतात.

## बापट परिवार चॅरिटेबल ट्रस्ट 
बापट परिवार चॅरिटेबल ट्रस्टच्या माहिती साठी येथे टिचकी द्या.

## बापट आडनावाच्या प्रसिद्ध व्यक्ती 
* अरुण बापट -भूकंप वैज्ञानिक
* पंडित उल्हास बापट -संतूरवादक
* प्राध्यापक उल्हास बापट
* जयंत भालचंद्र बापट‎ - ऑस्ट्रेलियात स्थयिक झालेले एक मराठी विद्वान
* दामोदर गणेश बापट - कुष्टरोग्यांसाठी आयुष्य व्यतीत करणारे समाजसेवक
* धुंडिराज गणेश बापट -वैदिक वाङ्मयाचे भाषांतरकार
* नारायण विष्णूशास्त्री बापट -एक भाषांतरकार, निबंधकार व इतिहास लेखन करणारे विद्वान व्यासंगी.
* पुरुषोत्तम विश्वनाथ बापट -बौद्ध धर्माचे अभ्यासक
* प्रिया बापट - प्रथितयश मराठी अभिनेत्री
* बाळ बापट ऊर्फ श्रीकृष्ण बापट - मराठी चित्रपटसृष्टीतील एक गाजलेले छायाचित्रकार.
* रवींद्र दिनकर बापट -मराठी लेखक रवी बापट
* राजा बापट
* राम बापट - एक मराठी विचारवंत, व्याख्याते आणि सामाजिक चळवळीतील नेते
* वसंत बापट - प्रसिद्ध मराठी कवी.
* वासुदेव वामन बापट गुरुजी - प्राचीन यज्ञसाधनेचा मार्ग सामान्यांसाठी सहजसोपा आणि प्रशस्त करून देणारे थोर व्यक्तिमत्त्व.  '(अ)घोरकष्टोद्धरण स्तोत्र', 'दत्तात्रेयस्तोत्र', 'गुरूस्तुति', 'करुणात्रिपदी', 'मंत्रात्मक श्लोक' अशा सिद्ध स्तोत्रांवरील अर्थगर्भ पुस्तकांचे प्रथितयश लेखक. 
* विष्णूशास्त्री बापूशास्त्री बापट - एकोणिसाव्या शतकातील एक बालसाहित्यिक 
* वि.वा. बापट ऊर्फ बापटशास्त्री. पंचदशी सारख्या अनेक संस्कृत ग्रंथांचे मराठी भाषांतर करणारे एक विद्वान.
* सेनापती बापट - थोर भारतीय क्रांतिकारक, स्वातंत्र्यसैनिक.

वर्ग:मराठी आडनावे
खोटे

* खोटे (आडनाव) - खोटे, एक मराठी आडनाव

वर्ग:मराठी आडनावे
खोटे (आडनाव)

**खोटे** हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* दुर्गा खोटे - मराठी चित्रपटअभिनेत्री.
* विजू खोटे - मराठी चित्रपटअभिनेता.
* शुभा खोटे - मराठी चित्रपटअभिनेत्री.

वर्ग:मराठी आडनावे
गरवारे

'''''' हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* भालचंद्र दिगंबर गरवारे - मराठी उद्योगपती.

वर्ग:मराठी आडनावे
द्रविड (निःसंदिग्धीकरण)

**द्रविड** या शब्दाशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत :
* द्रविड (आडनाव) - द्रविड, एक मराठी आडनाव
* राहुल शरद द्रविड - भारतीय क्रिकेट खेळाडू 
* द्रविड मुन्नेट्र कळगम - द्रविड विकास संघटना या अर्थाची एक संघटना.
* द्रविड महाराष्ट्र - विश्वनाथ खैरे ह्यांचे मराठीतील समीक्षात्मक पुस्तक. 
* पंच द्रविड - एक ब्राह्मण समाजातील गट. 
* एर द्रविड - भावी विमानसेवा 'एर द्रविड' बद्दल लेख. 
* मोहन सीताराम द्रविड - मराठी लेखक.
* मारूमालारची द्रविड मुन्नेत्र कळघम - भारतातील एक राजकीय पक्ष. 
* अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम - भारतातील एक राजकीय पक्ष.

## अन्य संबंधित शब्दांविषयीचे लेख 
* द्राविड भाषा - प्रामुख्याने दक्षिण आशियात बोलल्या जाणाऱ्या भाषांचे कुळ

 वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
गायकवाड

'''''' हे चंद्र-सोम-यदू-हैहय-वृष्णी-कृष्णवंशोत्पन्न मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* सयाजीराव गायकवाड - मराठा सरदार, बडोद्याचे संस्थानिक.
* अंशुमन गायकवाड - भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* दत्ताजीराव गायकवाड - भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* डॉ.सुनील बलिराम गायकवाड - भारतीय जनता पक्षाचे खासदार. १६ वी लोकसभा
* शिवाजीराव रामोजीराव गायकवाड (रजनीकांत) -यांचा जन्म हेन्द्रे पाटील मराठा समाजात झाला हिंदी तेलुगू कन्नड तमिळ चित्रपट अभिनेता.
* अनिलकुमार बलिराम गायकवाड- सचिव, सार्वजनिक बांधकाम विभाग महाराष्ट्र शासन, तथा जॉईंट एम डी, एम.एस.आर.डी.सी. हिंदू हृदयसम्राट बाळासाहेब ठाकरे समृद्धी महामार्ग.

## हे सुद्धा पहा
* गायकवाड घराणे

वर्ग:मराठी आडनावे
गाडगीळ

'''''' हे मराठी आडनाव आहे.

गाडगीळ हे एक मराठी आडनाव आहे.

## गाडगीळ आडनाव असलेल्या प्रसिद्ध व्यक्ती 
* गंगाधर गाडगीळ - मराठी लेखक.
* चंद्रशेखर गाडगीळ - मराठी गायक, पार्श्वगायक
* दाजीकाका गाडगीळ - मराठी सराफी उद्योजक.
* धनंजयराव गाडगीळ - मराठी अर्थशास्त्रज्ञ.
* माधव गाडगीळ - भारतीय पर्यावरणवादी.
* काकासाहेब गाडगीळ - मराठी राजकारणी.
* बाळ गाडगीळ- मराठी विनोदी लेखक
* मकरंद गाडगीळ -मराठी लेखक
* विठ्ठलराव गाडगीळ - मराठी राजकारणी.
* सुधीर गाडगीळ - मराठी सूत्रसंचालक.

वर्ग:मराठी आडनावे
घोरपडे

'''''' हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* बाजी घोरपडे - आदिलशाहा चा सरदार शहाजी महाराजांचा घात करणे,बंदी बनवणे साठी ओळखले जातात.
* संताजी घोरपडे - मराठा सेनापती.
* जयसिंगराव घोरपडे - भारतीय क्रिकेटखेळाडू.
* घोरपडे घराणे - मुधोळ संस्थानचे राज्यकर्ते.

## हे सुद्धा पहा 
* घोरपडे उद्यान

वर्ग:मराठी आडनावे
पिंगे

'''''' हे मराठी आडनाव आहे. हे सहसा गौड सारस्वत ब्राह्मणांमध्ये आढळते.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* रवींद्र पिंगे - मराठी लेखक.

वर्ग:मराठी आडनावे
आगरकर

'''''' हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* गोपाळ गणेश आगरकर - मराठी समाजसुधारक, लेखक.
* अजित आगरकर - भारतीय क्रिकेटखेळाडू.

वर्ग:मराठी आडनावे
घाटे

'''''' हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* विठ्ठल दत्तात्रय घाटे - मराठी लेखक.
* निरंजन घाटे - मराठी विज्ञानकथालेखक.
* विजय घाटे (तबलावादक) - मराठी तबलावादक
* स्वाती घाटे - भारतीय बुद्धिबळपटू
* नेहा घाटे - मराठी अभिनेत्री
* दत्तात्रय कोंडो घाटे
* विठ्ठल दत्तात्रय घाटे - मराठी लेखक , शिक्षणतज्ञ
* धीरज रामचंद्र घाटे - राजकारणी , पुणे शहर भाजप अध्यक्ष 
वर्ग:मराठी आडनावे
ऑट्टो पहिला (पवित्र रोमन सम्राट)

thumb|right|ऑट्टो पहिला, पवित्र रोमन सम्राट
**ऑट्टो पहिला** (२३ नोव्हेंबर ९१२ - मृत्यु: ७ मे ९७३ ) पारंपारिकरित्या ज्यास 'महान ऑट्टो पहिला' म्हणून ओळखल्या जात असे,हा सन ९३६ पासून असलेला एक जर्मन सम्राट होता. २ फेब्रुवारी, इ.स. ९६२ ते मृत्युपर्यंत, तो पवित्र रोमन राज्याचा सम्राट होता.तो हेन्री पहिला याचा ज्येष्ठ पुत्र होता.त्याचे वडिलांचा सन ९३६ मध्ये मृत्यु झाल्यावर, सॅक्सनीची डची व जर्मनीचे राज्य त्याला वारश्याने मिळाले.त्याने त्याच्या वडिलांचे, सर्व जर्मन जमातींना एकत्र करून एक राज्य बनविण्याचे काम पुढे सुरू ठेवले. त्याने मोठ्या घराण्यातील लोकांचे खर्चाने,राजाचे अधिकार फारच वाढविलेत.

ऑट्टो ०१
वर्ग:इ.स. ९१२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. ९७३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
छत्रे

'''''' हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* विष्णूपंत मोरेश्वर छत्रे - आशियातील पहिले सर्कसचालक.

वर्ग:मराठी आडनावे
राशीचक्र

**राशीचक्र** हे शरद उपाध्ये लिखित एकपात्री विनोदी नाटक आहे.

वर्ग:मराठी नाटकांची यादी
पुरंदरे

'''''' हे मराठी आडनाव आहे. पुरंदार किल्लयाच्या पायथ्याशी असलेले सासवड हे पुरंदरे ह्यांचे मूळ गाव असते. अनेक पुरंदरे लेखक आहेत, ते असे :

## लेखक असलेले प्रसिद्ध पुरंदरे 
*अतुल पुरंदरे : गणपती उवाच या पुस्तकाचे एक लेखक
* आशुतोष पुरंदरे (The Suttee या इंग्रजी पुस्तकाचे लेखक)
* किरण पुरंदरे : पक्षीनिरीक्षक आणि लेखक
* प्रदीप पुरंदरे : 'पाण्याशप्पथ' या प्रसिद्ध पुस्तकाचे लेखक
* प्रफुल्ल पुरंदरे : मुंबईतील ‘आनंदवन मित्र मंडळ'चे एक संस्थापक
* बळवंत मोरेश्वर पुरंदरे - मराठी इतिहाससंशोधक, लेखक. 'पुरंदरे प्रकाशन'चे प्रकाशक.
* माधुरी पुरंदरे - मराठी चित्रकर्ती, लेखिका.
* वैभव पुरंदरे (सचिन तेंडुलकर, बाळ ठाकरे आदींचे चरित्र लेखक)
* सुधाकर पुरंदरे (नामसुधा या कवितासंग्रहाचे कवी)
* हेमा पुरंदरे : मुंबईतील स्त्रीरोगतज्ज्ञ

## पुरंदरे या वि़षयावरची पुस्तके 
* पुरंदर
* पुरंदरच्या बुरुजावरून
* पुरंदरे (लेखक - कौस्तुभ कस्तुरे)
* पुरंदरे यांच्या पर्वतीहून पु. लं.च्या पार्ल्यात
* पुरंदऱ्यांचा सरकारवाडा
* पुरंदऱ्यांची दौलत
* पुरंदऱ्यांची नौबत
*

वर्ग:मराठी आडनावे
धोंड (निःसंदिग्धीकरण)

**धोंड** या शब्दाशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत:

* धोंड (आडनाव) - धोंड, एक मराठी आडनाव.

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
म.वा. धोंड

**मधुकर वासुदेव धोंड** (जन्म : ४ ऑक्टोबर १९१४;  - वांद्रे, मुंबई, ५ डिसेंबर २००७) हे मराठी समीक्षक होते. त्यांनी लिहिलेल्या 'ज्ञानेश्वरीतील लौकिक सृष्टी' या ग्रंथाला इ.स. १९९७ सालचा साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला.

## प्रकाशित साहित्य 
* ऐसा विटेवर देव कोठे
* तरीही येतो वास फुलांना
* काव्याची भूषणे
* चंद्र चवथिचा
* जाळ्यातील चंद्र
* मऱ्हाटी लावणी (समीक्षा)
* ज्ञानेश्वरीतील लौकिक सृष्टी (साहित्य अकादमी पारितोषिक इ.स. १९९७)
* ज्ञानेश्वरी: स्वरूप, तत्त्वज्ञान आणि काव्य (साहित्य आणि समीक्षा)

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी समीक्षक
वर्ग:इ.स. १९१४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००७ मधील मृत्यू
वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते
वर्ग:भारतीय नास्तिक
धोंड (आडनाव)

**धोंड** हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* प्रल्हाद अनंत धोंड - मराठी चित्रकार.
* मधुकर वासुदेव धोंड - मराठी समीक्षक.
* मुक्ता धोंड - दूरचित्रवाणीमालिका निर्माती.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी आडनावे
बेंद्रे

'''''' हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* वासुदेव सीताराम बेंद्रे इतिहासकार.
* द.रा. बेंद्रे - कन्नड साहित्यिक.
* नारायण श्रीधर बेंद्रे - मराठी चित्रकार.
* सोनाली बेंद्रे - हिंदी भाषिक चित्रपटांमधील अभिनेत्री.

वर्ग:मराठी आडनावे
टिळक

**टिळक** हे मराठी आडनाव असून ते कोकणस्थ ब्राह्मणांत आढळते.

## व्यक्ती 
### बाळ गंगाधर टिळक घराणे
* गंगाधर रामचंद्र टिळक - बाळ गंगाधर टिळक यांचे वडील
* बाळ गंगाधर टिळक ऊर्फ लोकमान्य टिळक - भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील राजकारणी, पत्रकार, लेखक, तत्त्वज्ञ.
* श्रीधर बळवंत टिळक 
* रामचंद्र बळवंत टिळक
* जयंत श्रीधर टिळक
* दीपक जयंत टिळक
* गौरी दीपक टिळक
* रोहित दीपक टिळक
* मुक्ता शैलेश टिळक
* तापीबाई टिळक (लोकमान्य टिळकांच्या पत्‍नी)

### नारायण वामन टिळक घराणे
* रेव्हरंड नारायण वामन टिळक - मराठी कवी
* लक्ष्मीबाई नारायण टिळक
* देवदत्त नारायण टिळक 
* अशोक देवदत्त टिळक 
* मुक्ता टिळक-लॉरेन्स - अशोक देवदत्त टिळक यांची मुलगी
* विद्यागौरी टिळक

### इतर 
* बाळ दत्तात्रेय टिळक - मराठी शास्त्रज्ञ
* कमलाबाई टिळक
* इंदुताई टिळक 
* सुयश टिळक
* चंद्रशेखर टिळक
* अदिती टिळक

## प्रकाशने
* टिळक पंचांग
## संस्था
* पार्ले टिळक विद्यालय
* टिळक महाराष्ट्र विद्यापीठ
* टिळक आयुर्वेद महाविद्यालय पुणे
* टिळक हायस्कूल, कऱ्हाड
* लोकमान्य टिळक जनकल्याण शिक्षण. संस्था
* लोकमान्य टिळक विद्यामंदिर
* टिळक स्मारक मंदिर (आणि सभागृह), टिळक रोड, पुणे

### उज्जैनमधील संस्था
* लोकमान्य टिळक विद्यालय
* लोकमान्य टिळक विज्ञान तथा वाणिज्य महाविद्यालय
* लोकमान्य टिळक शिक्षा परिसर
* लोकमान्य टिळक सांस्कृतिक न्यास

या सर्व संस्था ’लोटि’ संस्था या नावाने ओळखल्या जातात. हिंदी मुलखात असून संस्थांच्या नावात टिळक हा शब्द आहे, तिलक नाही !

## वास्तू
* टिळक स्मारक मंदिर, टिळक रोड, पुणे
* लोकमान्य टिळक टर्मिनस, मुंबई
* टिळक नगर रेल्वे स्थानक, मुंबई
* टिळक भवन, दादर पश्चिम (मुंबई) : काकासाहेब गाडगीळ मार्गावरील या इमारतीत काँग्रेसचे कार्यालय आहे.
 
### पथ
* टिळक रोड अनंतपूर; अहमदनगर; ऋषीकेश; घाटकोपर (मुंबई); देहरादून; दिल्ली; निगडी (पुणे); पुणे; अबिड्स (हैदराबाद)  
* नवीन टिळक रोड, अहमदनगर (अहमदनगरमध्ये या रस्त्याला लोटि रोड म्हणतात.)

## हे सुद्धा पहा
* बाळ (निःसंदिग्धीकरण)

वर्ग:मराठी आडनावे
वाड

**वाड** हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* गंगाधर बाळकृष्ण वाड - मराठी चित्रकार.
* निशिगंधा वाड - मराठी अभिनेत्री.

वर्ग:मराठी आडनावे
परांजपे

'''''' हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* रघुनाथ पुरुषोत्तम परांजपे हे रॅंग्लर झालेले मराठी गणिती.
* रवी परांजपे - मराठी चित्रकार.
* शिवराम महादेव परांजपे - मराठी लेखक, पत्रकार, संपादक.
* सई परांजपे - मराठी व हिंदी भाषिक चित्रपटांची दिग्दर्शिका.
* आनंद प्रकाश परांजपे - ठाणे आणि कल्याणचे खासदार.

वर्ग:मराठी आडनावे
वर्ग:आडनावे
म्हात्रे

'''''' हे मराठी आडनाव आहे. हे आडनाव सहसा आगरी, भंडारी आणि पाचकळशी समाजातील कुटुंबांत आढळते. म्हात्रे यांना मच्छी मटण खूप आवडतात.भातशेती प्रमुख व्यवसाय ,प्रमुख शस्त्र कोयता.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* गणपतराव म्हात्रे - मराठी शिल्पकार
* सावळाराम महाराज म्हात्रे - थोर कीर्तनकार
* अमेय म्हात्रे -  उत्तम विनोदी कलाकार

वर्ग:मराठी आडनावे
करमरकर

'''''' हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* किरण करमरकर - मराठी अभिनेता.
* नरेंद्र करमरकर - मराठी गणितज्ञ.
* विनायक पांडुरंग करमरकर - मराठी शिल्पकार.

वर्ग:मराठी आडनावे
गुप्ते

'''''' हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* रंगो बापूजी गुप्ते - मराठा मुत्सद्दी, सातारकर छत्रपती छत्रपती प्रतापसिंह भोसल्यांचे वकील.
* सुभाष  पंढरीनाथ गुप्ते - भारतीय क्रिकेटखेळाडू.
* अवधूत गुप्ते - मराठी संगीतकार.

* अमेय गुप्ते - लेखक , कवी , साहित्यिक .
* कुमारसेन गुप्ते - संगीतकार 
* कै .प्रभाकर गुप्ते  - गीतकार -संगीतकार
* सौ .वंदना शिरीष  गुप्ते - अभिनेत्री
* सौ .मेधा गुप्ते -प्रधान - देवबाप्पा चित्रपटातील  बाल अभिनेत्री
* कै .डॉ .हेमचंद्र शंकर गुप्ते - माजी महापौर , वैद्यकीय अधिकारी .
* कै .डॉ .श्रीमती .कुमुदिनी हेमचंद्र गुप्ते - वैद्यकीय अधिकारी , सामाजिक कार्य 
* लेफ्टनंट कै .दिलीपकुमार हेमचंद्र गुप्ते  -१९६५ च्या भारत -पाकीस्थान युद्धात विरमरण 
* लोकेश गुप्ते - अभिनेता 
* सौ .चैत्राली गुप्ते - अभिनेत्री .
* डॉ .राजन हेमचंद्र गुप्ते - स्त्री रोग तज्ञ 
*कै .नारायण मुरलीधर गुप्ते  (कवी बी ) - मराठी कवी 
*अशोक दत्तात्रय गुप्ते  - लेखक - कवी.  

वर्ग:मराठी आडनावे
रजनीकांत बर्दोलोई

**रजनीकांत बर्दोलोई** (नोव्हेंबर २४, १८६७:गौहत्ती, असम, भारत - २५ मार्च, १९४०:गौहत्ती, असम, भारत) हे आसामी लेखक होते.

वर्ग:आसामी साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १८६७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मारुती ज्ञानू माने

**मारुती ज्ञानू माने** (डिसेंबर २७, १९३७ - जुलै २७, २०१०) हे मराठी कुस्तीगीर होते.

## जीवन 
महाराष्ट्रातील सांगली जिल्ह्यातल्या मिरज तालुकातील कवठेपिरान गावी मारुतीराव माने यांचा जन्म झाला. त्यांनी वयाच्या आठव्या वर्षी कुस्तीच्या तालमीस आरंभ केला.
राजस्थानच्या कुस्तीगीर महिरुद्दीनचा पराभव करून माने यांना 1964 मध्ये हिंद केसरीचा मुकुट देण्यात आला. तो एकेकाळी जगातील सर्वोत्तम कुस्तीगीरंमध्ये समावेश होता. त्यांना केंद्र शासनाने प्रतिष्ठित ध्यानचंद पुरस्कारही प्रदान केला.

## कुस्तीतील कारकीर्द 
### स्पर्धात्मक कारकीर्द 
* ऑलिंपिक स्पर्धेत सहभाग
* आशियाई सुवर्ण व रौप्यपदक
* राष्ट्रकुल रौप्यपदक विजेता
* हिंदकेसरी

### संघटक म्हणून कारकीर्द 
* महाराष्ट्र कुस्तीगीर परिषदेचे अध्यक्ष - १९८५ - १९८६
* अखिल भारतीय कुस्तीगीर परिषद सदस्य - १९८१ - २०१०
* अखिल भारतीय माजी मल्ल संघटना - उपाध्यक्ष - १९९२ - २०१०

## राजकीय कारकीर्द 
* कवठेपिरान ग्रामपंचायतीचे सरपंच
* सांगली जि. प.चे सदस्य - १९६० - १९७२
* राज्यसभा खासदार - १९८५ - १९८६

## पुरस्कार 
* ध्यानचंद पुरस्कार

## संकीर्ण 
दिल्लीतील एका रस्त्याला हिंदकसेरी मारूती माने असे नाव देण्यात आले आहे.

वर्ग:मराठी कुस्तीगीर
वर्ग:श्री शिवछत्रपती जीवनगौरव पुरस्कार विजेते
वर्ग:इ.स. १९३७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू
गॅलिलियन उपग्रह

[thumb|right|300px|गॅलिलियन उपग्रह, या चित्रामध्ये त्यांचा आकार व गुरूवरील राक्षसी तांबडा डाग यांची तुलना केली आहे. चित्रात वरून: [कॅलिस्टो (उपग्रह)|कॅलिस्टो,गनिमिड, युरोपा व आयो]]
१६१० मध्ये गॅलिलिओने दुर्बिणीद्वारे आयो, युरोपा, गॅनिमिड व कॅलिस्टो या गुरूच्या चार नैसर्गिक उपग्रहांचा शोध लावला. या उपग्रहांना आता **गॅलिलियन उपग्रह** म्हणले जाते. पथ्वीसोडून इतर ग्रहांच्या उपग्रहांचे हे पहिले निरिक्षण मानले जाते. मात्र, चिनी खगोलशास्त्राचा इतिहासकार झी झेझोंग याच्या मते, गॅलिलियोच्या आधी दोन हजार वर्षांपूर्वीच गुरूच्या एका ग्रहाचा शोध चिनी खगोलशास्त्रज्ञ गान डे याने इसवी सन पूर्व ३६२ मध्ये दुर्बिणीविना लावला होता.

[thumb|600px|center|[कॅलिस्टो (उपग्रह)|कॅलिस्टो, गॅनिमिड, गुरू व युरोपा]]

## संदर्भ 
वर्ग:गुरू ग्रहाचे उपग्रह
कांबळे

'''''' हे मराठी बौद्ध व हिंदू समाजात आढळणारे एक 

आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
 शिवराम जानबा कांबळे - दलित चळवळकर्ते, मराठी लेखक
* अरुण कृष्णाजी कांबळे - दलित चळवळकर्ते, मराठी लेखक.
* गोपाळराव बळवंतराव कांबळे - मराठी चित्रकार.
* पंढरीनाथ कांबळे - मराठी अभिनेता.
* शांताबाई कृष्णाजी कांबळे
* मिलिंद कांबळे
* वसंत काच्रूजी कांबळे - दलित समाजाचे गावठी अभिनेता

## पक्ष
* आर.पी.आय. (कांबळे)

## चित्रपट
*जोशी की कांबळे 
*वसंत काच्रुजी कांबळे

वर्ग:मराठी आडनावे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील बौद्ध धर्म
वर्ग:हिंदू धर्म
मेटिस (उपग्रह)

**मेटिस** हा गुरूचा उपग्रह आहे.

वर्ग:गुरू ग्रहाचे उपग्रह
हिमालिया (उपग्रह)

**हिमालिया** हा गुरूचा उपग्रह आहे. १९५५ ते १९७५ दरम्यान हा उपग्रह *हेस्तिया* या नावाने अनौपचारिकरित्या ओळखला जाई.

वर्ग:गुरू ग्रहाचे उपग्रह
सूर्यकेंद्री सिद्धान्त

या सिद्धांतानुसार सूर्यमालेतील ग्रह पृथ्वीभोवती न फिरता (जे पृथ्वीकेंद्री सिद्धांतात म्हणले होते) सूर्याभोवती फिरतात. 
हा सिद्धांत प्राचीन काळापासून अनेक भारतीय, ग्रीक शास्त्रज्ञांनी मांडला असला तरी कोपर्निकसने प्रथम गणिती रूपात याची मांडणी केली.

वर्ग:सूर्यमाला
वर्ग:खगोलशास्त्र
राइनहार्ड मेसनर

thumb|right|300 px|राइनहार्ड मेसनर**राइनहार्ड मेसनर** हा इटालियन गिर्यारोहक आहे. जगातील सर्वात प्रसिद्ध गिर्यारोहकांमध्ये गणला जातात. जगातील सर्व सर्वोच्च १४ शिखरे सर करणारी राइनहार्ड मेसनर हे पहिले मानव ठरले. यातील काही शिखरे त्याने अधिक प्राणवायूशिवाय शिवाय सर केली आहेत.

वर्ग:गिर्यारोहक
शबरीमला

**शबरीमला** किंवा **शबरिमल** केरळमधील एक तीर्थक्षेत्र आहे. येथील अय्यप्पन देवाचे देउळ समुद्रसपाटीपासून १,२६० मी. उंचीवर असून दरवर्षी ४.५ ते ५ कोटी भाविक याला भेट देतात.

हे क्षेत्र पेरियार व्याघ्र अभयारण्यात आहे.

वर्ग:केरळ
वर्ग:हिंदू मंदिरे
वर्ग:भारतामधील हिंदू मंदिरे
दीक्षित

'''''' हे भारताच्या विविध भाषिक समाजांमध्ये आढळणारे आडनाव आहे. 

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* कृष्ण गंगाधर दीक्षित ऊर्फ 'कवी संजीव' - मराठी कवी, गीतकार.
* म.श्री. दीक्षित - मराठी लेखक
* माधुरी दीक्षित - हिंदी चित्रपटांमधील मराठी अभिनेत्री.
* शरदकुमार दीक्षित - पद्मश्री पुरस्कारविजेते भारतीय डॉक्टर.
* शीला दीक्षित - नव्या दिल्लीच्या माजी मुख्यमंत्री.
* श्री.ह. दीक्षित - भारतीय तत्त्वज्ञान या विषयावर ग्रंथ लिहिणारे एक प्राध्यापक

वर्ग:मराठी आडनावे
वर्ग:भारतीय आडनावे
अद्रास्तिया (उपग्रह)

thumb|right|अद्रास्तिया
**अद्रास्तिआ** हा गुरूचा उपग्रह Jupiter XV या नावानेही ओळखला जातो. तो गुरूच्या आतील चार उपग्रहांपैकी आकाराने सर्वात लहान आहे. त्याचा गुरूभोवतीचा भ्रमणकाळ स्वतःभोवती फिरण्याच्या काळापेक्षा कमी आहे.

## शोध व निरीक्षणे 
१९७९ मध्ये डेव्हिड जेउईट यांनी या उपग्रहाचा शोध लावला. व्हॉयेजर २ या यानाने त्याचे निरीक्षण केले.

## भौतिक गुणधर्म 
अद्रास्तियाची घनता पाण्याहून कमी म्हणजे ०.८६ ग्रॅम आहे.

वर्ग:गुरू ग्रहाचे उपग्रह
मार्टिन ल्यूथर किंग

**मार्टिन ल्यूथर किंग, जुनियर** (जन्म : १५ जानेवारी १९२९;  - ४ एप्रिल १९६८) हे एक अमेरिकन सुधारक व धर्मगुरू होते. ते अमेरिकन नागरी अधिकार चळवळीतील प्रमुख नेते होते. त्यांचा मुख्य वारसा म्हणजे अमेरिकेतील समान नागरी अधिकार. यासाठी ते आज मानवाधिकाराचे प्रतीक म्हणून ओळखले जातात.

## मार्टिन ल्युथर किंग नंतरचा काळ
जेस्सी जॅक्सन यांनी मार्टिन ल्युथर किंग नंतर अनेक दशके नागरी हक्क चळवळीचे नेतृत्व केले.

## चरित्रे
* मार्टिन लुथर किंग (कीर्ती परचुरे); डायमंड पब्लिकेशन.
* स्वातंत्र्ययोद्धा मार्टिन ल्यूथर किंग ( ज्यु.) (डाॅ. डॉ. अश्विनी धोंगडे); दिलीपराज प्रकाशन

वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६८ मधील मृत्यू
वर्ग:अमेरिकन समाजसुधारक
वर्ग:आफ्रिकन अमेरिकन व्यक्ती
वर्ग:अमेरिकेतील नागरी हक्क चळवळ
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:प्रेसिडेन्शियल मेडल ऑफ फ्रीडम विजेते
पृथ्वीकेंद्री सिद्धान्त

thumb|right|300px|**अवकाशातील वस्तुंचा नकाशा** — टॉलेमीच्या पृथ्वीकेंद्री सिद्धांतानुसार पोर्तुगीज नकाशानिर्माता वेल्हो यानी बनविलेला नकाशा, १५६८

नंतर चूक ठरविलेल्या या सिद्धांतानुसार अवकाशातील सर्व वस्तू पृथ्वीभोवती फिरतात. अ‍ॅरिस्टॉटल, टॉलेमी, बहुतांश ग्रीक खगोलशास्त्रज्ञ यांनी तसेच प्राचीन चीनमध्ये हा सिद्धांत स्विकारण्यात आला होता.  हा सिद्धांत पुढे सूर्यकेंद्री सिद्धांताने चूक ठरविला.

## संदर्भ 
वर्ग:सूर्यमाला
वर्ग:खगोलशास्त्र
एडवर्ड एमर्सन बर्नार्ड

उजवे|इवलेसे|एडवर्ड एमर्सन बर्नार्ड
**एडवर्ड एमर्सन बर्नार्ड** (डिसेंबर १६,१८५७ - फेब्रुवारी ६,१९२३) हा अमेरिकन खगोलशास्त्रज्ञ होता. तो **ई.ई.बर्नार्ड** या नावानेही ओळखला जाई.

वर्ग:इ.स. १८५७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२३ मधील मृत्यू
वर्ग:अमेरिकन खगोलशास्त्रज्ञ
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गिओवानी डॉमिनिको कॅसिनी

right|thumb|गिओवानी डॉमिनिको कॅसिनी

**गिओवानी डॉमिनिको कॅसिनी** (जून ८, १६२५ - सप्टेंबर १४,१७१२) हा इटालियन गणितज्ञ, खगोलशास्त्रज्ञ, अभियंता व ज्योतिषी होता. तो *गिआंडॉमिनिको कॅसिनी* या नावाने सुद्धा ओळखला जात असे.

कॅसिनी, गिओवानी डॉमिनिको
कॅसिनी, गिओवानी डॉमिनिको
कॅसिनी, गिओवानी डॉमिनिको
कॅसिनी, गिओवानी डॉमिनिको
कॅसिनी, गिओवानी डॉमिनिको
कॅसिनी, गिओवानी डॉमिनिको
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पोप सिरिसियस

**पोप संत सिरिसियस** () हा इ.स. ३८४ ते इ.स. ३९९ दरम्यान पोप होता.

## बाह्य दुवे
*[कॅथलिक एन्सायक्लोपीडिया](http://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Pope_St._Siricius)
## हे सुद्धा पहा
*पोपांची यादी

वर्ग:इ.स. ३९९ मधील मृत्यू
सिरिसियस
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लुडविग फान बीथोव्हेन

**लुडविग फान बेथोव्हेन** (;  २७ जानेवारी १७७० -   ५ डिसेंबर १८२७) हा अठराव्या शतकातील एक श्रेष्ठ व प्रभावी संगीतकार होता. त्या काळातील तो सर्वात लोकप्रिय संगीतकार मानला जातो. सिंफनी, पियानो, कोरस, कन्सेर्तो इत्यादी प्रकारांमध्ये त्याने सुमारे ६०० संगीतरचना केल्या ज्यांपैकी अनेक रचना आजवरच्या संगीतामध्ये सर्वोत्तम मानल्या जातात.

पवित्र रोमन साम्राज्यातील साल्झबुर्ग येथे जन्मलेल्या मोझार्टने वयाच्या पाचव्या वर्षापासून पेटी व व्हायोलिनवर संगीतरचना करण्यास सुरुवात केली. वयाच्या सतराव्या वर्षी त्याने साल्झबुर्ग सोडले व व्हियेनामध्ये वास्तव्यास आला. त्याच्या अनेक अजरामर रचनांची निर्मिती येथेच झाली. संगीतकार ह्या पेशामध्ये त्याला भरपूर प्रसिद्धी मिळाली परंतु त्याची आर्थिक स्थिती हलाखीचीच राहिली. १७९१ साली ३५ वर्ष वयाचा असताना त्याचे गूढ परिस्थितीमध्ये निधन झाले. मृत्यूपूर्वी त्याने निर्माण केलेल्या संगीतरचना आजवर सर्वोत्तम मानल्या जातात.

## बाह्य दुवे 
* मोझार्टाहुस
* साल्झबुर्ग पर्यटन माहिती 

वर्ग:ऑस्ट्रियन संगीतकार
बीथोव्हेन, लुडविग व्हान
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १७७० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८२७ मधील मृत्यू
सॅटर्न (मिथकशास्त्र)

right|thumb|सॅटर्न
**सॅटर्न** हा रोमन शेती व कापणीचा देव आहे.

सॅटर्न
सॅटर्न (निःसंदिग्धीकरण)

हा शब्द खालील लेखांशी संबंधित आहे.
* सॅटर्न (रोमन देव) : रोमन शेतीचा देव
* सॅटर्न कॉर्पोरेशन : अमेरिकेतील वाहन कंपनी

सॅटर्न
व्हीनस (मिथकशास्त्र)

[right|thumb|[सँड्रो बोतिसेल्लीद्वारा चित्रित "बर्थ ऑफ व्हीनस"]] 
**व्हीनस** ही रोमन देवता आहे. ती प्रेम, सौंदर्य व प्रजननक्षमतेची प्रतीक मानली जाते. व्हीनस ही रोमन देवता व  ॲफ्रोडाइटी ही ग्रीक देवता, दोन्ही एकसारख्याच आहेत.

व्हीनस
खगोलशास्त्रीय चिन्हे

**खगोलशास्त्रीय चिन्हे ** अवकाशातील विविध वस्तू तसेच घटना दाखविण्यासाठी वापरण्यात येतात. खाली दिलेली यादी सामान्यतः वापरण्यात येणारी चिन्हे दर्शविते. यातील बरीच चिन्हे पाश्चिमात्य ज्योतिषशास्त्रातसुद्धा वापरली जातात.

## हे सुद्धा पहा 
* ज्योतिषशास्त्रीय चिन्हे
* राशी

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* James L. Hilton, When Did the asteroids Become Minor Planets?  (contains astronomical symbols for the asteroids)

वर्ग:खगोलशास्त्र
वर्ग:चिन्हे
वर्ग:भाषांतर
ॲना कुर्निकोव्हा

right|thumb|250 px
**अ‍ॅना कुर्निकोव्हा** (; जन्मः ७ जून १९८१) ही एक माजी रशियन टेनिसपटू आहे. टेनिस कौशल्याऐवजी आपल्या मॉडेलिंगमुळे कुर्निकोव्हा लोकांच्या जास्त लक्षात राहिली. ती प्रसिद्धीशिखरावर असताना गूगल शोधयंत्रावर *अ‍ॅना कुर्निकोव्हा* हा सर्वात जास्त वेळा शोधला जाणारा शब्दप्रयोग होता. सध्या कुर्निकोव्हा अमेरिकेची नागरिक आहे.

वर्ग:रशियाच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
माउंट ऑलिंपस

**माउंट ऑलिंपस** () हा ग्रीसमधील सर्वात उंच पर्वत आहे. त्याची समुद्रसपाटीपासून उंची २,९१९ मी. (९५७० फूट) आहे. हा पर्वत थेसालोनिकी शहरापासून १०० किमी अंतरावर स्थित आहे. ग्रीक दंतकथेनुसार हा पर्वत देवांचे घर आहे.

## बाह्य दुवे
* Mount Olympus 

ऑलिंपस
कीगन मेथ

**कीगन ओरी मेथ** (८ फेब्रुवारी, १९८८:बुलावायो, झिम्बाब्वे - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि जलद मध्यमगती गोलंदाजी करतो.

वर्ग:झिम्बाब्वेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नेपच्यून (निःसंदिग्धीकरण)

या शब्दाशी खालील लेख संबंधित आहेत
* नेपच्यून : सूर्यमालेतील आठवा ग्रह
* नेपच्यून (रोमन देव) : समुद्राचा रोमन देव
* नेपच्यून (ज्योतिष)- फलज्योतिषातील ग्रहांविषयी लेख
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
मोठा मजकूर
बारा ऑलिंपियन दैवते

**बारा ऑलिंपियन दैवते** हे ग्रीक दंतकथेनुसार ऑलिंपस पर्वतावर राहणारी प्रमुख दैवते आहेत. रोमन दंतकथेनुसारसुद्धा असेच प्रमुख बारा दैवते आहेत. यामध्ये खालील दैवते समाविष्ट आहेत.

## ऑलिंपियन दैवतांची यादी
### ऑलिंपियन दैवतांच्या निकटदेवता
* बिआ - हिंसेचे प्रतीक किंवा हिंसेचे मूर्तरूप  असलेली देवता. 
* क्रेटॉस - सामर्थ्याचे मूर्तरूप.
* दिओने - ॲफ्रोडायटीची आई. 
* डायनिसस - वाईन, मेजवान्यांचा, आणि आनंदाचा देव. हा बाकस या नावानेसुद्धा ओळखला जातो. (हेस्तिया ऑलिंपस पर्वत सोडून गेल्यावर याचा बारा ऑलिंपियन दैवतांमध्ये समावेश झाला.)
* ऐलीथिया - झ्यूसपत्नी ज्युनो(हीरा)च्या कन्यका; प्रसूतिदेवता.
* इऑस - पहाटेचे मूर्तरूप. 
* एरिस - मतभेदांची देवता.
* इरॉस - इच्छा व वासना यांचा देव. रोमन देव क्यूपिड व हा एकसारखेच आहेत.
* गॅनिमीड  - ऑलिंपस पर्वतावरील राजवाड्यातील देवांचा सेवक. 
* हेडीस - मृतांचा अधिपती; पाताळभूमीचा आणि पृथ्वीच्या पोटातील संपत्तीचा (रत्न व मौल्यवान धातू यांचा) देव.
* हीब - तारुण्यदेवता.
* हेलियोस - टायटन; मनुष्यरूपातील सूर्य. 
* हेराक्लेस - हर्क्युलीस(झ्यूसचा पुत्र), ग्रीक पुराणांतील सर्वात महान बलवान आणि शूर नायक (Greatest hero of the Greek myths). 
* होरे - ऑलिंपसचे रक्षक.
* आयरिस - ऑलिंपसी दूत, मानवीस्वरूपातील इंद्रधनुष्य.
* लेटो - झ्यूसची एक पत्नी; एका टायटनची कन्या; किअस टायटन व फीबी हिचे आईवडील; अपोलो व आर्तेमिस(डायना)ची आई. 
* मॉर्फियुस - स्वप्नदेवता. 
* म्यूझ - झ्यूसच्या नऊ कन्यका;  काव्य, गान, नृत्य, वगैरेंच्या अधिष्ठात्या देवता; स्फूर्तिदेवता.
* नेमेसिस - ग्रीक सूडदेवता.
* नाइकी - विजयाची देवता.
* पॅन - जंगल, गुराखी, वन्यपशू आणि निसर्गांचा देव.
* पेएन - धन्वंतरी. 
* पेर्सेयस - झ्यूसचा पुत्र - ग्रीक पुराणांतल्या महान नायकांपैकी एक.  
* पेर्सेफोन - वसंतऋतू आणि मृत्युची देवता. डिमीटरची मुलगी.
* सेलेने - मानवी स्वरूपातील चंद्र. 
* झेलस - नकलाकार देवता.

ऑलिंपियन
ऑलिंपियन
नेपच्यून (मिथकशास्त्र)

[thumb|right|200px|[रोम येथील त्रेवी कारंज्यापाशी असलेला नेपच्युनाचा पुतळा]]
**नेपच्यून** (लॅटिन: *Neptūnus*) हा रोमन मिथकशास्त्रांनुसार पाणी व समुद्रांचा अधिपती असलेला देव आहे. तो ज्युपिटर व प्लूटो यांचा भाऊ आहे. ग्रीक मिथकशास्त्रांमधील पोसायडनाशी नेपच्युनाच्या व्यक्तिरेखेचे साधर्म्य आहे.

वर्ग:रोमन देव
पोसायडन

[right|thumb|[कोपनहेगन, डेन्मार्क येथील पोसायडनचा पुतळा]]
ग्रीक मिथकशास्त्रानुसार **पोसायडन** हा समुद्राचा व भूकंपाचा देव मानला जातो. हा झ्यूस व हेडीस यांचा भाऊ आहे.

वर्ग:ग्रीक देव
पोसायडन (निःसंदिग्धीकरण)

हा शब्द खालील लेखांशी संबंधित आहे.
* पोसायडन : ग्रीक देव.
* पोसायडन (इंग्लिश चित्रपट) : २००६ सालातील इंग्रजी चित्रपट.
* पोसायडन (उपग्रह) : गुरूचा उपग्रह पेसफी (Jupiter VIII)चे १९५५ ते १९७५ दरम्यानचे अनौपचारिक नाव.

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
अपोलो (निःसंदिग्धीकरण)

__DISAMBIG__

अपोलो हे नाव खालील लेखांशी संबंधित आहे.
* अपोलो : ग्रीक व रोमन देव.
* अपोलो बंदर : मुंबईतील एक ठिकाण.
* अपोलो मोहीम : अमेरिकेची चांद्रमोहीम.
* अपोलो मिल्टन ओपेटो ओबोटे : लघुनाव: मिल्टन ओबोटे, युगांडाचे राष्ट्राध्यक्ष.
हेडीस (निःसंदिग्धीकरण)

हा शब्द खालील लेखांशी संबंधित आहे.
* हेडीस : ग्रीक पाताळभूमीचा देव
* हेडीस (उपग्रह) : गुरूचा उपग्रह सिनोपी (Jupiter IX)चे १९५५ ते १९७५ दरम्यानचे अनौपचारिक नाव.
* हेडीस (डिस्नी) : डिस्नीच्या हर्क्युलिस मालिकेतील खलनायक.

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
ज्युपिटर (निःसंदिग्धीकरण)

हा शब्द खालील लेखांशी संबंधित आहे.
* ज्युपिटर : रोमन देवांचा राजा.
* ज्युपिटर-सी : एक रॉकेट.
* ज्युपिटर ग्रह

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
ज्युपिटर (रोमन देव)

[right|thumb|ज्युपिटर आणि [थीटस]]
रोमन मिथकशास्त्रानुसार **ज्युपिटर** हा देवांचा राजा तसेच आकाश व वीज यांचा अधिपती आहे. ग्रीक मिथकशास्त्रातील झ्यूस व ज्युपिटर सारखेच आहेत. ह्याचा संबंध ऋग्वेदातील द्यूस्  किंवा द्यूस् पिता ह्यांच्याशी संबंधित आहे.

वर्ग:रोमन देव
व्हीनस (निःसंदिग्धीकरण)

हा शब्द खालील लेखांशी संबंधित आहे.
* व्हीनस (रोमन देवता) : रोमन प्रेम व सौंदर्याची देवता.
* व्हीनस विल्यम्स : अमेरिकेची महिला टेनिस खेळाडू.

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने