सरला रॉय

**सरला रॉय** (१८६१-१९४६) या एक भारतीय शिक्षिका, स्त्रीवादी आणि सामाजिक कार्यकर्त्या होत्या. त्या कलकत्ता विद्यापीठातून मॅट्रिक्युलेट झालेल्या पहिल्या महिलांपैकी एक होत्या आणि विद्यापीठाच्या सिनेटच्या सदस्या असलेल्या पहिल्या महिला होत्या. त्यांनी मुलींसाठी शाळा आणि अनेक महिला शैक्षणिक संस्था स्थापन केल्या आणि त्या अखिल भारतीय महिला परिषदेच्या संस्थापक सदस्य आणि नंतर अध्यक्ष होत्या. १९३२ मध्ये अखिल भारतीय महिला परिषदेच्या अध्यक्षा म्हणून, त्यांनी महिलांच्या मताधिकारासाठी आणि बालविवाहाविरुद्धच्या प्रयत्नांचे आयोजन करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली.

## सुरुवातीचे जीवन 
रॉय एक प्रख्यात समाजसुधारक दुर्गा मोहन दास यांची कन्या होती आणि तिची बहीण, अबला बोस, देखील एक प्रसिद्ध शिक्षिका होती. डॉक्टर कादंबिनी गांगुली यांच्यासोबत, रॉय कलकत्ता विद्यापीठातून पदवीधर होण्यासाठी मॅट्रिकची परीक्षा देणाऱ्या पहिल्या महिलांपैकी एक होती, आणि नंतर ती कलकत्ता विद्यापीठाच्या सिनेटची सदस्य बनणारी पहिली महिला बनली.

## उल्लेखनीय काम 
१९०५ मध्ये, त्यांनी बंगालमध्ये *महिला समिती* नावाची एक स्थानिक महिला संघटना स्थापन केली. आणि १९१४ मध्ये, भारतीय महिला शिक्षण संस्था नावाची दुसरी संघटना स्थापन केली, जी युनायटेड किंग्डममध्ये शिक्षण घेण्यासाठी महिलांना शिष्यवृत्ती देण्यासाठी समर्पित होती. त्यांनी १९२० मध्ये कोलकाता येथे गोखले मेमोरियल गर्ल्स स्कूलची स्थापना केली, ज्याचे नाव भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीचे नेते गोपाळकृष्ण गोखले यांच्या नावावर ठेवण्यात आले होते, ज्यांच्याशी त्यांची घनिष्ठ मैत्री होती. रवींद्रनाथ टागोर यांनी त्यांचे *मयार खेला* हे नाटक रॉय यांना समर्पित केले यावरून टागोर कुटुंबाशी असलेली त्यांची मैत्री दिसून येते.

१९२० च्या दशकात बंगाली विज्ञान कथा लेखिका आणि कार्यकर्त्या रोकेया शेखावत हुसेन यांच्यासोबत, सरला रॉय आणि त्यांची बहीण, शिक्षिका अबला बोस यांनी बंगाल महिला शिक्षण लीगमध्ये महिला आणि मुलांसाठी शिक्षणाची उपलब्धता सुधारण्यासाठी काम केले. १९२७ मध्ये, त्यांनी १६ ते १९ एप्रिल दरम्यान बंगाल शिक्षण परिषद आयोजित केली आणि या परिषदेदरम्यान, रॉय, बोस आणि हुसेन यांनी शालेय अभ्यासक्रमात बदल करण्याचे आवाहन करणारी भाषणे दिली, ज्यामध्ये महिलांच्या वैयक्तिक हक्कांबद्दल जागरूकता वाढवण्यावर विशेष लक्ष केंद्रित केले गेले. त्याच वर्षी अखिल भारतीय महिला परिषद स्थापन करण्यात आली आणि रॉय, सरोजिनी नायडू, कमलादेवी चट्टोपाध्याय, मुथुलक्ष्मी रेड्डी आणि राजकुमारी अमृत कौर यांच्यासह, वसाहतवादी भारतातील या महत्त्वपूर्ण आणि शक्तिशाली महिला हक्क संघटनेच्या संस्थापक सदस्य होत्या.

१९३२ मध्ये, सरला रॉय अखिल भारतीय महिला परिषदेच्या अध्यक्षा झाल्या. भारतीय महिलांना मताधिकार देण्याच्या संदर्भात सामाजिक सुधारणांकडे लक्षणीय गती असताना रॉय अध्यक्षा झाल्या. त्यांच्या अध्यक्षीय भाषणादरम्यान, रॉय यांनी भाषण दिले की सुधारणांची गुरुकिल्ली म्हणजे मुलींसाठी शिक्षण मजबूत करणे आणि बालविवाहाची प्रचलित प्रथा संपवण्याच्या प्रयत्नांमध्ये हे महत्त्वाचे ठरेल.

## वैयक्तिक जीवन 
सरला रॉय ब्राह्म समाजाचे नेते आणि समाजसुधारक दुर्गा मोहन दास यांची मुलगी होती. तिने प्रसन्न कुमार रॉय यांच्याशी लग्न केले, जे एक शिक्षक आणि कोलकाता येथील प्रेसिडेन्सी कॉलेजचे पहिले प्राचार्य होते. त्यांना एक मुलगा होता, सरल रॉय, ज्याचे अकाली निधन झाले. त्यांच्या नातवंडांपैकी एक बंकर रॉय आहे, जो प्रसिद्ध सामाजिक कार्यकर्ते आणि सुधारक आहे.

सरला रॉय यांच्या भावंडांमध्ये प्रख्यात स्त्रीवादी आणि सामाजिक कार्यकर्त्या अबला बोस यांचा समावेश होता ज्यांनी अग्रगण्य शास्त्रज्ञ आचार्य जगदीशचंद्र बोस यांच्याशी विवाह केला. सरला रॉय यांचे भाऊ सतीश रंजन दास बंगालचे महाधिवक्ता आणि नंतर व्हाईसरॉयच्या कार्यकारी परिषदेचे कायदा सदस्य तसेच डून स्कूलचे संस्थापक होते.

## संदर्भ 
वर्ग:बंगाल प्रेसिडेन्सीमधील व्यक्ति
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला शैक्षणिक सिद्धांतकार
वर्ग:भारतीय शाळा आणि महाविद्यालयांचे संस्थापक
वर्ग:भारतीय स्त्रीवादी
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय शिक्षक
वर्ग:बंगाली हिंदू लोक
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १८६१ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:Pages with unreviewed translations