open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
जावद नुरबक्ष

'''''' (जन्म- १० डिसेंबर इ.स. १९२६ - १० ऑक्टोबर इ.स. २००८) हे सुफी साहित्यिक होते. त्यांना निमातुल्लाही या सुफी पदवीने पुरस्कृत करण्यात आले.

## विवाद
नूरबक्षने समानतेचा आग्रह धरला असला तरी, इतर इराणी राष्ट्रवादी आणि चंगळवादी लोकांच्या अनुषंगाने, अरबविरोधी वंशवाद आणि द्वेषाचे समर्थन करतात. सूफींवरील अल-जझीरा डॉक्युमेंटरी नुसार ज्यामध्ये नूरबख्श यांची मुलाखत घेण्यात आली होती, नूरबख्श आणि नीमातुल्ला सूफी ऑर्डर अरबांबद्दल द्वेषाने भरलेले आहेत (ज्यांच्या विचारात नूरबख्शच्या विचारसरणीची संस्कृती आजही डाकूगिरी, बलात्कार आणि हत्या होती) आणि तो आणि इराणींनी इस्लामचे सार घेतले आणि अरबांना कातडे दिले असा दावा करताना निमतुल्ला आदेश वास्तविक मुस्लिम नव्हते. नूरबख्शचे सूफीवादाचे स्वरूप हे इस्लामच्या वेषात पूर्व-इस्लामी इराणी ओळख जपण्याचा एक मार्ग आहे. नूरबख्शवरही इस्लामचा पूर्णपणे निषेध केल्याचा आरोप आहे, ज्यामुळे निमतुल्ला आदेशातील अनेक सदस्यांनी ते सोडले.

वर्ग:सुफी साहित्यिक
वर्ग:साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००८ मधील मृत्यू
बालक-पालक

**बालक-पालक** (**बीपी**) हा २०१३ साली प्रदर्शित झालेला एक मराठी चित्रपट आहे. ह्या विनोदी चित्रपटामध्ये लैंगिक शिक्षण हा एक महत्त्वपूर्ण विषय हाताळला आहे. या चित्रपटाचे दिग्दर्शन रवी जाधव यांनी केले आहे तर निर्मिती रितेश देशमुख आणि उत्तुंग ठाकुर यांनी केली आहे. हा रितेश देशमुख यांनी मिर्मित केलेला पहिला चित्रपट आहे. चित्रपटाची गणेश पंडित आणि अंबर हडप यांनी पटकथा लिहिली आहे तर महेश लिमये यांनी चलचित्रण केले आहे.

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ 
*

## संदर्भ आणि नोंदी
हाँग काँग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

[250 px|इवलेसे|येथे उतरणारे [एर इंडियाचे बोईंग ७७७ विमान]]
**हाँग काँग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ**  हा हाँग काँग शहरामधील प्रमुख विमानतळ आहे. चेप लाक कोक नावाच्या एका कृत्रिम बेटावर बांधला गेलेला हा विमानतळ १९९८ सालापासून वापरात आहे. जगातील सर्वाधिक वर्दळीच्या विमानतळांपैकी एक असलेल्या हाँग काँग विमानतळाची मुख्य इमारत १९९८ साली सर्वात मोठी विमानतळ इमारत होती. २०१२ साली सुमारे ५.६ कोटी प्रवाशांनी ह्या विमानतळाचा वापर केला तसेच येथून ४०,६०,२८१ मेट्रिक टन मालाची वाहतूक करण्यात आली ज्याबाबतीत ह्याचा जगात पहिला क्रमांक आहे.

कॅथे पॅसिफिक, ड्रॅगनएर, यू.पी.एस. एरलाइन्स इत्यादी प्रवासी व मालवाहतूक करण्याऱ्या विमान कंपन्यांचा हाँग काँग विमानतळ हा एक हब आहे. सध्याच्या घडीला येथून सुमारे ९० विमान कंपन्या १५०हून अधिक शहरांना विमानसेवा पुरवतात.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वि
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
गुलमोहर दिवस

साताऱ्यात एक मे हा दिवस ' गुलमोहर डे ' म्हणून साजरा केला जातो. हा दिवस साजरा करणारे सातारा हे बहुधा जगातले पहिलेच शहर असावे. १९९९ सालापासून साताऱ्यात हा दिवस साजरा केला जात आहे.

मे महिन्यात गुलमोहोराच्या झाडाला बहर येतो. लाल-केशरी फुलांनी ते झाड बहरून येते. फुलांनी नखशिखांत डवरून वाऱ्याच्या झुळकीबरोबर एकेक फूल जमिनीवर सोडून तांबड्या पाकळ्यांचा भरगच्च गालिचा पसरायचा, हा गुलमोहराचा स्थायीभाव दरवर्षी अनुभवाला येतो. त्याची आठवण ठेवणारा वर्षातला एक दिवस असावा असे वाटून गुलमोहराला अर्पण केलेला दिवस म्हणून 'गुलमोहर डे' साजरा करण्याची पद्धत साताऱ्यात सुरू झाली. सागर गायकवाड आणि पी. व्ही. तारू या दोघांनी सर्वांत आधी ही कल्पना मांडली. दरवर्षी १ मेला कलासक्त मंडळी एकत्र येतात आणि आपापल्या परीने गुलमोहराचे वर्णन करतात. चित्रकार गुलमोहराची चित्रे काढतात, कवी गुलमोहरावर कविता करतात, फोटोग्राफर कॅमेऱ्यांत बंदिस्त केलेल्या गुलमोहराच्या फोटोंचे प्रदर्शन भरवितात. 

साताऱ्याच्या पोवई नाक्याजवळ ६७ गुलमोहराची झाडे असणाऱ्या रस्त्यावर हा उपक्रम साजरा केला जातो. हा उपक्रम तेथे दरवर्षी होत असल्यामुळे या रस्त्याला 'गुलमोहर रस्ता' असे नाव देण्यात आले आहे. हा उपक्रम आता एक सांस्कृतिक चळवळ बनून गेला आहे. वृक्षारोपण, प्रत्यक्ष निसर्गचित्रण, चित्रप्रदर्शन, कविता वाचन, कथ्थक नृत्य, शास्त्रीय गायन असे विविध कार्यक्रम या दिवशी केले जातात. गुलमोहोराची रोपे देऊन त्यांची काळजी घेण्याचे आवाहनही केले जाते.

कला महाविद्यालय, हिरवाई प्रकल्प या संस्था आयोजनासाठी सहकार्य करत असल्या तरीही दरवर्षी अनेक कलाकारांची त्यात उत्स्फूर्त भर पडते आहे. साताऱ्याच्या सांस्कृतिक क्षेत्रातील अनेक कवी, संगीतकार, लेखक यामध्ये सहभागी होतात. प्रत्येक वर्षी दिल्या गेलेल्या रोपांचे व्यवस्थीत  संगोपन करणाऱ्या कुटुंबीयांचा सत्कार, वड, पिंपळ, जारूल, .कडूनिंब, कांटे सांवर अशा पर्यावरणपुरक झाडांच्या  रोपांचे वाटप, नवीन रोपांची लागवड असे पर्यावरणपूरक उपक्रमही राबविले जातात. त्यामुळे केवळ हौशी लोकांचा हा दिवस न राहता त्याचा एक स्वतंत्र असा पॅटर्न विकसित झाला आहे. साताऱ्यासोबत महाराष्ट्रातल्या इतर शहरांतही तो साजरा व्हावा, असे या दिवसाचे आयोजन करणाऱ्या प्रत्येकाला वाटत आहे. दिवगंत ज्येष्ठ कवी ग्रेस यांनी निधनापूर्वी या कार्यक्रमाला उपस्थित राहण्याची इच्छा वर्तविली होती. मात्र, हा गुलमोहर डे त्यांना अनुभवता आला नाही.

सातत्याने काळ्या घटनांनी गाजत असणाऱ्या साताऱ्यात सकारात्मक वृत्तीने लावलेल्या 'गुलमोहर दिवसाच्या' रोपाचा आता एक डौलदार वृक्ष झाला आहे.

पहा :  जागतिक दिवस

वर्ग:सातारा
असोदा (जळगाव)

**असोदा** (जिल्हा जळगाव) हे जळगाव पासून सुमारे पाच किमी अंतरावरील गाव आहे. येथील लोकसंख्या अंदाजे ३५ हजार आहे.

## बहिणाबाई चौधरी स्मारक
अहिराणी-मराठी कवयित्री  बहिणाबाई चौधरी यांचा जन्म असोदा येथे २४ ऑगस्ट, इ.स. १८८० रोजी नागपंचमीच्या दिवशी  महाजनांच्या घरी झाला होता. असोदा येथे बहिणाबाई चौधरी यांचे स्मारक आहे.

वर्ग:जळगाव जिल्ह्यातील गावे
ठाणे जनता सहकारी बँक

**ठाणे जनता सहकारी बँक (टीजेएसबी)** ही भारतातील एक अग्रगण्य बहुराज्य शेड्यूल्ड सहकारी बँक आहे. १९७२ मध्ये स्थापन झालेल्या या बँकेच्या  अनेक राज्यांमध्ये शाखा आहेत. टीजेएसबी आपल्या ग्राहकांच्या विविध गरजांना आधुनिक उपाय आणि विस्तृत शाखा जाळ्याद्वारे पूरक वित्तीय सेवा पुरवते.

## **इतिहास** 
टीजेएसबी सहकारी बँक लि. ची स्थापना 1972 मध्ये महाराष्ट्रातील ठाणे येथे पहिली शाखा उघडून झाली. गेल्या 53  वर्षांत, बँकेने महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, गुजरात, आणि मध्य प्रदेश या राज्यांमध्ये आपली उपस्थिती वाढवली आहे. बँकेच्या वृद्धीचे श्रेय संचालक मंडळाच्या दूरदृष्टीला, ग्राहकांच्या निष्ठेला आणि कर्मचाऱ्यांच्या समर्पणाला दिले जाते.

या प्रवासादरम्यान, बँकेने अनेक महत्त्वपूर्ण टप्पे गाठले आहेत:

• कल्याण येथे 50वी शाखा उघडली.

• ठाण्यातील ढोकाळी येथे 100वी शाखा उघडली.

• बहुराज्य शेड्यूल्ड सहकारी बँक म्हणून मान्यता प्राप्त केली.

• परकीय चलन व्यवहारासाठी कायमस्वरूपी AD-1 परवाना प्राप्त केला.

## **उपलब्धी आणि सेवा** 
टीजेएसबी सहकारी बँक सहकारी बँकिंग क्षेत्रात तंत्रज्ञानाच्या बाबतीत अग्रेसर राहिली आहे. बँकेच्या काही प्रमुख उपलब्धी या आहेत:

•UPI (यूनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस) प्रणालीसह प्रथम सहकारी बँक म्हणून कार्यरत झाली.

•भारत बिल पेमेंट सिस्टम (BBPS) साठी प्रथम बँक म्हणून कार्यरत झाली.

•पारितोषिक मिळवलेले मोबाईल ऍप्लिकेशन आणि पेमेंट सिस्टीम्स सुरू केली, ज्यामुळे एक उदयोन्मुख आणि समावेशक डिजिटल पेमेंट्स प्लॅटफॉर्म म्हणून बँकेने स्थान निर्माण केले.

#### टीजेएसबी विविध प्रकारच्या सेवा पुरवते: 
* डेबिट     कार्ड्स
* रिअल-टाइम     ग्रॉस सेटलमेंट (RTGS) आणि नॅशनल इलेक्ट्रॉनिक फंड्स ट्रान्सफर (NEFT)
* मोबाइल     बँकिंगद्वारे तात्काळ पेमेंट सेवा (IMPS)
* इंटरनेट     बँकिंग
* युनिफाइड     पेमेंट्स इंटरफेस (UPI)
* भारत बिल     पेमेंट सिस्टम (BBPS)

बँक जीवन विमा/सामान्य विमा वितरण, म्युच्युअल फंड वितरण, आणि डिपॉझिटरी सेवा देखील पुरवते, जे विविध आर्थिक गरजांना पूरक ठरतात.

## **आर्थिक कामगिरी** 
31 मार्च 2025 रोजी, टीजेएसबीने ₹23,105 कोटींचा व्यवसाय आणि ₹185 कोटी निव्वळ नफा नोंदवला. बँक आपली आर्थिक स्थिती अधिक मजबूत करत असून, ग्राहक-केंद्रित आणि नवोपक्रमित उपाय प्रदान करण्यावर लक्ष केंद्रित करत आहे.

## **शाखा नेटवर्क** 
टीजेएसबीची महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, गुजरात, आणि मध्य प्रदेश या राज्यांमध्ये 158 शाखांचे जाळे आहे, ज्यामुळे विविध ग्राहकवर्गाला सेवा देणे सोपे झाले आहे. बँकेने आपली विस्तार प्रक्रिया सुरू ठेवून विश्वासार्ह सहकारी बँक म्हणून आपली प्रतिष्ठा निर्माण केली आहे.

## **भावी दिशा** 
व्यक्ती, व्यवसाय, आणि कॉर्पोरेट क्षेत्राला गुणवत्तापूर्ण वित्तीय समाधान पुरवण्याच्या वचनबद्धतेसह, टीजेएसबी सहकारी बँक लि. पुढील वाढीसाठी सज्ज आहे. एक समृद्ध इतिहास, तेजस्वी वर्तमान आणि आशादायक भविष्याच्या जोरावर, बँक आर्थिक क्षेत्रात एक अग्रगण्य वित्तीय गंतव्यस्थान बनण्यासाठी वाटचाल करत आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील वित्तसंस्था
वर्ग:भारतीय बँका
इंचॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

**इंचॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ**  हा दक्षिण कोरिया देशामधील सर्वात मोठा विमानतळ आहे. हा विमानतळ राजधानी सोलच्या ४८ किमी पश्चिमेस इंचॉन शहरामध्ये एका छोट्या कृत्रिम बेटावर बांधला गेला असून तो मार्च २००१ पासून कार्यरत आहे. इंचॉन विमानतळ जगातील सर्वात अत्यानुधिक विमानतळांपैकी एक असून त्याला २००५ ते २०१२ दरम्यान सलग ७ वर्षे जगातील सर्वोत्तम विमानतळ असा पुरस्कार मिळाला आहे.

कोरियन एर, एशियाना एरलाइन्स इत्यादी प्रवासी व मालवाहतूक करण्याऱ्या विमान कंपन्यांचा इंचॉन विमानतळ हा एक हब आहे. सध्याच्या घडीला येथून सुमारे ९० विमान कंपन्या १००हून अधिक शहरांना विमानसेवा पुरवतात.

हा विमानतळ सुरू होण्याआधी गिम्पो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ सोलचा मुख्य आंतरराष्ट्रीय विमानतळ होता.

भारतामधील खालील शहरे इंचॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळासोबत जोडली आहेत.

## हे सुद्धा पहा
* गिम्पो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:दक्षिण कोरियामधील विमानतळ
वर्ग:दक्षिण कोरियामधील इमारती व वास्तू
विमानतळ
कोरियन एर

[250 px|[तुलूझ विमानतळावर पहिल्या एरबस ए३८०चा ताबा घेताना कोरियन एर|इवलेसे]]
**कोरियन एर** (कोरियन: 대한항공) ही दक्षिण कोरिया देशाची राष्ट्रीय विमान वाहतूक कंपनी आहे. १९६२ साली कोरियन सरकारने कोरियन नॅशनल एरलाइन्स ह्या कंपनीचे रूपांतर कोरियन एर मध्ये करण्याचा निर्णय घेतला.

सध्या जगातील ११६ मोठ्या शहरांमध्ये कोरियन एर प्रवासीवाहतूक व मालवाहतूक करते. जगातील सर्व सहा खंडांपर्यंत पोचणाऱ्या काही निवडक विमानकंपन्यांपैकी कोरियन एर एक आहे. २०१२ साली कोरियन एरला आशियामधील सर्वोत्तम  विमानसेवेचा पुरस्कार मिळाला.

## देश व शहरे
## विमानताफा 
जानेवारी २०२६ च्या सुमारास कोरियन एर कडे खालील विमाने होती:

## हे सुद्धा पहा
* गिम्पो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:दक्षिण कोरियामधील विमानवाहतूक कंपन्या
वर्ग:स्कायटीम
बाल्टिमोर/वॉशिंग्टन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

**बाल्टिमोर/वॉशिंग्टन थरगूड मार्शल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ**  हा अमेरिकेच्या मेरीलॅंड राज्यातील बाल्टिमोर शहराचा मुख्य विमानतळ आहे.

वर्ग:अमेरिकेतील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
वर्ग:बाल्टिमोर
जपानमधील शहरांची यादी

**जपानमधील शहरांच्या यादी**मध्ये ह्या देशामधील सर्वाधिक लोकसंख्येची ५० शहरे दिली आहेत.

## यादी
## संदर्भ

वर्ग:शहरांच्या याद्या
डलेस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

**डलेस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ** (; IATA: IAD) हा अमेरिकेच्या व्हर्जिनिया राज्यामधील एक विमानतळ आहे. हा विमानतळ वॉशिंग्टन, डी.सी. शहराच्या २६ मैल पश्चिमेस स्थित असून ह्या शहरासाठीचा तो प्रमुख विमानतळ आहे. डलेस हा अमेरिकेमधील सर्वाधिक वर्दळीच्या विमानतळांपैकी एक आहे.

## स्थानिक वाहतूक 
### रस्ते 
वॉशिंग्टन डलेस विमानतळावर *डलेस ॲक्सेस रोड*, *डलेस ग्रीनवे* आणि स्टेट रूट २८ द्वारे पोहचता येते. डलेस ॲक्सेस रोड हा टोलमुक्त महामार्ग आहे. हा रस्ता कॅपिटल बेल्टवे आणि इंटरस्टेट ६६ वरून थेट विमानतळाकडे येतो. हा रस्ता सुरू झाल्यानंतर वॉशिंग्टन आणि रेस्टन दरम्यानची विमानतळाव्यतिरिक्तची वाहतूक इतकी वाढली की, याच मार्गावर विमानतळावर न जाणाऱ्या वाहनांसाठी समांतर टोल लेन (*डलेस टोल रोड*) सुरू करण्यात आल्या. केवळ विमानतळासाठी असलेल्या लेन टोलमुक्त असुनसुद्धा त्यांत वाहतूक कोंडी कमी असते. १ नोव्हेंबर २००८मध्ये डलेस टोल रोडच्या मध्यभागातून सिल्व्हर लाईन मेट्रो मार्गिका बांधणे सुरू झाले.

### सार्वजनिक वाहतूक 
डलेस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ स्थानकाद्वारे वॉशिंग्टन मेट्रोची सेवा विमानतळाला वॉशिंग्टन डी.सी. महानगर आणि उपनगरांशी जोडलेला आहे. ही मेट्रो सेवा १५ नोव्हेंबर २०२२ रोजी सुरू झाली.

येथून फेरफॅक्स कनेक्टर बस मार्ग क्र. ९५२ (हर्न्डन स्थानक, रेस्टन टाऊन सेंटर स्थानक आणि विहले-रेस्टन ईस्ट स्थानकासाठी) आणि मार्ग क्र. ९८३ (इनोव्हेशन सेंटर स्थानक आणि स्टीव्हन एफ. उडवर-हाजी सेंटरसाठी) या सेवा उपलब्ध आहेत. यापूर्वी मेट्रोबसचा ५-ए (5A) मार्ग विमानतळासाठी कार्यरत होता.

मेगाबस ही कंपनी डलेस विमानतळावरून शार्लट्सव्हिल आणि ब्लॅक्सबर्गसाठी बस सेवा पुरवते.

डलेस विमानतळावरून टॅक्सी चालवण्याची मक्तेदारी वॉशिंग्टन फ्लायरकडे आहे. विमानतळावर येण्या-जाण्यासाठी उबर आणि लिफ्ट सेवा उपलब्ध आहेत.

## विमानकंपन्या आणि गंतव्यस्थाने 
### प्रवासी 
### मालवाहतूक 
## सांख्यिकी
### सर्वाधिक वर्दळीचे मार्ग
### विमानकंपन्या
* यूएस एरवेझचे प्रवासी धरून

### एकूण प्रवासीसंख्या
## संदर्भ
## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:अमेरिकेतील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
वर्ग:वॉशिंग्टन, डी.सी.मधील इमारती व वास्तू
वर्ग:व्हर्जिनिया
सैकान बोगदा

250 px|इवलेसे|सैकान बोगद्याचा मार्ग
**सैकान बोगदा** किंवा **सैकान भुयार** () हे जपान देशाच्या होन्शू व होक्काइदो ह्या दोन बेटांना जोडणारे एक समुद्राखालील रेल्वे भुयार आहे. ५३.८५ किमी लांबीच्या ह्या भुयाराचा २३.३ किमी लांबीचा पट्टा सुगारू सामुद्रधुनीखालून जातो. 

एकूण ५३८.४ अब्ज येन खर्च करून बांधल्या गेलेल्या व १३ मार्च १९८८ रोजी खुल्या करण्यात आलेल्या ह्या बोगद्यामुळे जपानच्या ओमोरी प्रभागापासून होक्काइदो बेटापर्यंत थेट रेल्वे वाहतूक शक्य झाली आहे. सध्याच्या घडीला सैकान हा जगातील सर्वात लांब व सर्वात खोल रेल्वे बोगदा आहे. स्वित्झर्लंडमधील गॉट्टहार्ड बेस रेल्वे बोगदा २०१७ मध्ये वाहतूकीस खुला झाल्यानंतर सर्वाधिक लांबीचा मान त्याला मिळेल. सैकान बोगदा समुद्राखालील सर्वात लांब बोगदा असला तरीही फ्रान्स व ब्रिटनला जोडणाऱ्या चॅनल टनेलच्या पाण्याखालील पट्ट्याची लांबी (३७.९ किमी) सैकानपेक्षा जास्त आहे.

वर्ग:भुयारे
वर्ग:जपानमधील इमारती व वास्तू
पुणे इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉम्प्युटर टेक्नोलॉजी

**पुणे इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉम्प्युटर टेक्नोलॉजी** ही महाराष्ट्राच्या पुणे शहरातील शैक्षणिक संस्था आहे. हिचे आवार धनकवडी भागात आहे.

वर्ग:पुण्यातील शैक्षणिक संस्था
भुयार

[250 px|इवलेसे|[राष्ट्रीय महामार्ग ४८ वरील नवीन कात्रज बोगदा ]]
[250 px|इवलेसे|[पॅरिस मेट्रोच्या भुयारी मार्गावरील एक स्थानक]]
जमिनीखालून काढलेल्या मार्गाला **भुयार** किंवा **बोगदा** म्हणतात. भुयार बहुतेकवेळा संपूर्ण बंदिस्त असते व त्याच्या सुरुवातीस व शेवटास खुला मार्ग असतो. भुयाराचा वापर  पादचारी, वाहन, कालव्याचे पाणी किंवा रेल्वे यांच्या येण्याजाण्यासाठी केला जातो. भुयार बहुतेक वेळा लांब व अरुंद असते.

## सर्वात लांब भुयारे
* २०१७ साली वापरात आल्यानंतर स्वित्झर्लंडमधील ५७ किमी गॉटहार्ड बेस रेल्वे बोगदा हा जगातील सर्वात लांब रेल्वे बोगदा असेल.
* ५३.९ किमी लांबीचा जपानमधील सैकान बोगदा हा सध्या जगातील सर्वात लांब रेल्वे बोगदा आहे.
* इंग्लिश खाडीच्या खालून जाणारा चॅनल टनेल हा जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचा लांब रेल्वे बोगदा आहे.
* ११.२१५ किमी लांबीचा पीर पंजाल रेल्वे बोगदा हा भारतामधील सर्वात लांब बोगदा असेल.
अर्नेस्ट शॅकल्टन

सर **अर्नेस्ट हेन्री शॅकलटन** (फेब्रुवारी १५, इ.स. १८७४ - जानेवारी ५, इ.स. १९२२) हा आयरिश साहसिक व शोधक होता. याने ॲंटार्क्टिका खंडावर तीन शोधमोहीमांचे नेतृत्त्व केले होते.

वर्ग:शोधक
वर्ग:आयरिश व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १८७४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हिंदू देवांचे प्रकार

हिंदू धर्म हा अपौरुषेय धर्म आहे, म्हणजे त्याची स्थापना कोणत्याही माणसाने केलेली नाही असे मानले जाते. त्यामुळे तो साधनदोष (errors of instrument) आणि अभिज्ञान (cognition) यांपासून मुक्त आहे. त्यामुळे वेदग्रंथ व उपनिषदे, ब्रह्मसूत्रे आणि भगवद्गीता नसती तरी हिंदूधर्म राहिलाच असता. हिंदू देव हे शाश्वत, अविनाशी आणि अमर आहेत. हिंदू देव लढाया करीत असले तरी ते अन्यायाची बाजू घेत नाहीत. ते ग्रीक आणि रोमन देवांप्रमाणे एखाद्या माणसाचा द्वेष करीत नाहीत. ते आपापसात भांडत नाहीत, एकमेकांचा मत्सर करीत नाहीत. अनेक हिंदू देव ही निसर्गातील विविध शक्तींची आणि सृष्टीतील विविध बाबींची रूपे आहेत.  या हिंदू देवांमध्ये अनेक जाती आहेत. त्यांची जातिनुसार उतरंडही आहे. 

## देवांमधल्या प्रमुख जाती आणि त्यांतील देव
* वैदिक देव आणि देवता : अग्नी, अदिती, अरण्यानी, इंद्र, उषा, का, कुहू, गायत्री, दिती, पृष्णी, बृहस्पती, भू, मरुत, यम,  वरुण, वायु, विश्वकर्मा, राका, रुद्र,  सरस्वती, सावित्री, सूर्य, सोम   
* पौराणिक देव : कार्तिकस्वामी, दत्त, ब्रह्मदेव, विष्णू, शनी, शिव
* ऐतिहासिक देव : भवानी, मारुती 
* लोकसंस्कृतीतील देव : खंडोबा, बालाजी 
* ग्रामीण देव : म्हसोबा, वेताळबाबा, शिंगरोबा  
* अवतार : नृसिंह (नरसिंह), परशुराम, बुद्ध, राम, वामन, श्रीकृष्ण 
* देवता : गणपती, नटराज, लक्ष्मी, शारदा, सरस्वती 
* देवी : कात्यायनी, काली, दुर्गा, महिषासुरमर्दिनी, लक्ष्मी
* देवपत्‍नी : इंद्राणी, गौरी, पार्वती, कुबेरपत्‍नी राजराजेश्वरी, रुक्मिणी, लक्ष्मी, सावित्री, सीता
* देवबंधू : श्रीकृष्णाचा मोठा भाऊ बलराम, रामाचा धाकटा भाऊ लक्ष्मण
* देवभगिनी : यमी
* दुय्यम देव : कुबेर, चित्रगुप्त, तुंबरू, नारद  
* दुय्यम देवी : अन्नपूर्णा, अंबाबाई, एकवीरा, ऋद्धी, कामेश्वरी, काळूबाई, गौरी, चामुंडा, जखाई, जगद्धात्री (बंगालमध्ये), जाखादेवी, तुकाई, फिरंगाई, बाणाई, भद्रकाळी, महालक्ष्मी, म्हाळसाई, यमाई, यल्लम्मा, र(खु)खमाई, रुक्मिणी, रेणुका, ललिता, शिवदूती, सटवाई, सिद्धी 
* अर्धदेव : अप्सरा, किन्नर, गंधर्व, यक्ष, यक्षिणी आणि विद्याधर वगैरे
* देवस्वरूप प्राणी : गणपतीचा उंदीर, इंद्राचा ऐरावत, कासव, गरुड, दत्ताची गाय आणि त्याचे कुत्रे, खंडोबाचा घोडा, शंकराचा नंदी, सरस्वतीचा मोर  
* देवस्वरूप वस्तू : लक्ष्मीचे कमळ, खंडोबाचा खंडा, मारुतीची गदा, शंकराचा व दत्ताचा त्रिशूळ, परशुरामाचा परशू, गणपतीचा अंकुश

हे सुद्धा पहा : देवांची वाहने

## संबंधित पुस्तके
* वैदिक देवता (लेखक - शं.बा. जोशी; संपादक - कल्याण काळे)

## हे सुद्धा पहा
* देव
* महाराष्ट्रातील देवता
* सुर
* असुर

वर्ग:हिंदू दैवते
व्याख्यान

एखाद्या विषयावर केलेल्या भाषणास व्याख्यान व भाषण देणाऱ्या व्यक्तीस व्याख्याता असे म्हणतात.

महाराष्ट्रात अनेक व्याख्यानमाला चालतात. उदा०
मुंबई मध्ये:
१९५८ पासून लालबाग येथील, विवेकानंद व्याख्यानमाला (आयोजक: विद्यार्थी उत्कर्ष मंडळ, मुंबई)
पुण्यातील 
* आचार्य अत्रे स्मृती व्याख्यानमाला (विनोद विद्यापीठ, लकाकि रोड, शिवाजीनगर)
* अविनाश धर्मामधिकारी व्याख्यानमाला
* आर. डब्ल्यू. नेने प्रबोधनमाला
* आरोग्य व्याख्यानमाला
* इन्स्टिट्यूट ऑफ इंजिनिअर्स आयोजित व्याख्याने
* महर्षी कर्वे व्याख्यानमाला
* कृष्णराव भेगडे व्याख्यानमाला (तळेगांव दाभाडे)
* जनवित्त अभियान
* जय भवानी तरुण मंडळाची व्याख्यानमाला (मोहननगर-चिंचवड)
* जयहिंद लोकजागर व्याख्यानमाला (संभाजी चौक, निगडी)
* जानकीबाई आणि कृष्णाजी नूलकर व्याख्यानमाला 
* जिजाऊ व्याख्यानमाला (गांधीपेठ तालीम; भोजापूर, वगैरे वगैरे)
* चिंचवडगावातील गांधी पेठ तालीम मित्र मंडळआयोजित जिजाऊ व्याख्यानमाला (सुरुवात - मे १९९१)
* संत तुकाराम व्याख्यानमाला (तळेगाव)
* पसंत व्याख्यानमाला (ही व्याख्यानमाला प्र.बा. जोग यांनी चालवली होती, आता बंद झाली)
* पिंपरी चिंचवड महापालिका व्याख्यानमाला
* फुले-शाहू-आंबेडकर लोकमान्य व्याख्यानमाला
* भांडारकर प्राच्यविद्या संशोधन मंदिर (वर्षभर व्याख्याने चालू असतात)
* मधुश्री कलाविष्कार संस्थेची मधुश्री व्याख्यानमाला (निगडी प्राधिकरण)
* मसाप गप्पा
* माधव मदाने स्मृती व्याख्याने
* रामभाऊ गोडबोले स्मृती व्याख्यानमाला
* रोटरी क्लब निगडीच्या व्याख्यानमाला (शिशिर व्याख्यानमाला, वगैरे)
* एस.जी.रानडे ट्रस्टतर्फे घेतली जाणारी राज्यस्तरीय स्व.लक्ष्मीबाई रानडे वक्तृत्व स्पर्धा.ही पुण्यातील सर्वात दर्जेदार स्पर्धा म्हणून ओळखली जाते. (सुरुवात-इ.स.१९३४)
* लोकसत्ता प्रणीत वक्ता दशसहस्रेषु वक्तृत्व स्पर्धा (मुंबई, पुणे व अन्य शहरे)
* वसंत व्याख्यानमाला (निगडी)
* प्रोग्रेसिव्ह एज्युकेशन सोसायटीच्या मॉडर्न शैक्षणिक संकुलातर्फे निगडी येथे होणारी वसंत व्याख्यानमाला
* वसंत व्याख्यानमाला (पुणे) (सुरुवात - १८७५)
* विजय तेंडुलकर स्मृती व्याख्यानमाला
* स्वामी विवेकानंद व्याख्यानमाला (तळेगाव)
* शारदीय ज्ञानसत्र
* शिवजयंती प्रबोधन व्याख्यानमाला (पिंपरी-पुणे)
* छत्रपती शिवाजी व्याख्यानमाला, निगडी (पुणे)
* शिशिर व्याख्यानमाला (चिंचवड)
* साखळीपीर तालीम राष्ट्रीय मारुती मंदिर वसंत व्याख्यानमाला
* सिद्धिविनायक वार्षिक व्याख्यानमाला (संभाजीनगर-चिंचवड)
* स्वातंत्र्यवीर सावरकर आंतरमहाविद्यालयीन वक्तृत्‍व स्पर्धा
* स्वातंत्र्यवीर सावरकर व्याख्यानमाला (निगडी)
* स्वातंत्र्यवीर सावरकर प्रतिष्ठानची व्याख्यानमाला (संभाजीनगर-चिंचवड)
* मराठी ग्रंथोत्तेजक संस्थेची सिंहावलोकन व्याख्यानमाला
* प्रा. सुखात्मे व्याख्यानमाला
* क्षितिजाच्या पलीकडे व्याख्यानमाला (दीनानाथ मंगेशकर रुग्णालय आणि संशोधन केंद्र)

---------------------------------

## प्रसिद्ध मराठी व्याख्याते
आचार्य अत्रे, काका गाडगीळ, राम शेवाळकर, शिवराम महादेव परांजपे, शिवाजीराव भोसले, 

## संदर्भ
वर्ग:व्याख्यान
चिखली (निःसंदिग्धीकरण)

__DISAMBIG__
**चिखली** या नावाची महाराष्ट्रात आणि महाराष्ट्राबाहेर अनेक गावे आहेत. बहुधा ज्या गावात एकेकाळी खूप चिखल असे, त्या महाराष्ट्रातील गावाला चिखली असे नाव पडत असावे.

;चिखली नावाची काही गावे:

* चिखली, उस्मानाबाद तालुका, उस्मानाबाद जिल्हा
* चिखली, औरंगाबाद जिल्हा
* चिखली, डुंगरपूर जिल्हा, राजस्थान
* चिखली, दादरा नगर हवेली
* चिखली, दुर्ग जिल्हा, छत्तीसगढ
* चिखली, नवसारी जिल्हा, गुजरात
* चिखली (औद्योगिक वसाहत), नागपूर
* चिखली -पिंपरीचिंचवड महापालिका, पुणे जिल्हा
* चिखली शहर, चिखली तालुका, बुलढाणा जिल्हा
* चिखली, भरूच जिल्हा, गुजरात
* चिखली -माणसाच्या पायाच्या दोन बोटांच्या मधल्या जागेत चिखलात फिरण्यामुळे, किंवा सतत पाण्यात काम करण्याने होणारा एक त्वचारोग.  या शब्दाचा साधारणपणे ’चिखल्या’ असा अनेकवचनी प्रयोगच रूढ.
* चिखली, मुंबई सेंट्रल बस डेपो, मुंबई
* चिखली, गुहागर तालुका, रत्‍नागिरी जिल्हा
* चिखली, राजनांदगाव जिल्हा, मध्य प्रदेश
* चिखली, रायगढ जिल्हा, छत्तीसगढ
* चिखली, रायपूर जिल्हा, छत्तीसगढ

पहा : चिखली

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
दक्षिण महाराष्ट्र साहित्य सभा

**दक्षिण महाराष्ट्र साहित्य सभा** ही कोल्हापूर येथे असलेली साहित्य संस्था आहे. ही संस्था २५ मे १९८२ रोजी स्थापन झाली. संस्थेचे कार्यक्षेत्र म्हणजे पश्चिम महाराष्ट्राचे दक्षिणेकडचे सांगली, सातारा, सोलापूर, कोल्हापूर हे चार जिल्हे.  **दक्षिण महाराष्ट्र साहित्य सभा** महाराष्ट्र सरकारच्या साहित्य संस्कृती मंडळाकडून दरवर्षी ५ लाख रुपयांचे अनुदान प्राप्त करीत असली तरी, ही संस्था या चार जिल्ह्यांतील एखाद्या गावी, किंवा कार्यक्षेत्राच्या किंचित बाहेर असलेल्या रत्‍नागिरी जिल्हा) व बेळगाव-निपाणी  येथेही साहित्य संमेलने भरवते. संस्थेची आतापर्यंत कोल्हापूर, बेळगाव, सांगली, निपाणी, कुंभारगाव (सातारा जिल्हा]]), येडेनिपाणी (सांगली जिल्हा), नागठाणे (सांगली जिल्हा), रेणावी (सांगली जिल्हा), चिखली (रत्‍नागिरी जिल्हा?), माचीगड (बेळगाव जिल्हा) अशा विविध ठिकाणी साहित्य संमेलने झाली आहेत. ना.सं. इनामदार, बाबा कदम, गौतमीपुत्र कांबळे, प्रमोद कोपर्डे, तर्कतीर्थ लक्ष्मणशास्त्री जोशी, ग.ल. ठोकळ, अनंत तिबिले, रणजित देसाई, प्रा. चंद्रकुमार नलगे, अशोक नायगावकर, प्रा. एन.डी. पाटील, रंगराव बापू पाटील, वसंत केशव पाटील, डॉ. गंगाधर पानतावणे, वसंत बापट, डॉ. द.ता. भोसले, लक्ष्मण माने,  ज्ञानेश्वर मुळे, आनंद यादव, प्रा. फ.मुं. शिंदे, शिवाजी सावंत,  आ.ह. साळुंखे, प्राचार्य म. द. हातकणंगलेकर, वामन होवाळ, आदींनी आतापर्यंत संमेलनाध्यक्षपद भूषवले आहे. 

दक्षिण महाराष्ट्र साहित्य सभा आणि मिरज पंचायत समिती यांच्या संयुक्त विद्यमाने मिरजेत २५ डिसेंबर २०१३ रोजी.एक विद्यार्थी साहित्य संमेलन झाले. हे या संस्थांनी भरविलेले या प्रकारचे पहिलेच साहित्य संमेलन होते. संमेलनाध्यक्षपदी पेठ शिवापूर येथील पेडणेकर हायस्कूलची नववीतील विद्यार्थिनी, बालकवयित्री रमीजा जमादार ही होती. 

'सांगली जिल्हा शैक्षणिक सातत्यपूर्ण व्यावसायिक विकास संस्था' व कोल्हापूरची 'दक्षिण महाराष्ट्र साहित्य सभा यांच्या संयुक्त विद्यमाने जिल्हास्तरीय विद्यार्थी साहित्य संमेलन तीन जानेवारी २०१९ रोजी कर्नाळच्या कर्नाळ हायस्कूलमध्ये झाले. हे साहित्य संमेलन म्हणजे 'सबकुछ विद्यार्थी' असे होते. संमेलनाच्या अध्यक्षपदी तानंग गावची कु. तेजश्री जोतीराम पाटील इयत्ता नववी ही होती.  सांगली जिल्ह्याला विद्यार्थी साहित्य संमेलनाची परंपरा असून यापूर्वी मिरज, बेडग व सांगलीमध्ये ही संमेलन झाली. हीही संमेलने 'सब कुछ विद्यार्थी. अशीच झाली आहेत.
## संमेलने
* **दक्षिण महाराष्ट्र साहित्य सभे**चे १ले साहित्य संमेलन कोल्हापूर येथे २५ मे १९८२ या दिवशी झाले. उद्‌घाटक यशवंतराव चहाण तर अध्यक्ष ग.ल.ठोकळ होते. 
* **दक्षिण महाराष्ट्र साहित्य सभे**चे ४थे साहित्य संमेलन {{बेळगाव]] येथे १९८६ साली झाले. आनंद यादव संमेलनाध्यक्ष होते.
* **दक्षिण महाराष्ट्र साहित्य सभे**चे २३वे साहित्य संमेलन कऱ्हाड येथे २० जानेवारी २०१३ या दिवशी झाले. ’उपरा’कार लक्ष्मण माने संमेलनाध्यक्ष होते.
* **दक्षिण महाराष्ट्र साहित्य सभे**चे २५वे साहित्य संमेलन कोल्हापूर जिल्ह्यातील पेठवडगाव येथे १७-१८ जानेवारी २०१४ या दिवशी झाले. डॉ. आ.ह. साळुंखे संमेलनाध्यक्ष होते.
* **दक्षिण महाराष्ट्र साहित्य सभे**चे २७ वे साहित्य संमेलन ९ आणि १० जानेवारी २०१६ रोजी कोल्हापुरात झाले. ख्यातनाम साहित्यिक आणि भारताचे अमेरिकेतील कौन्सुल जनरल ज्ञानेश्वर मुळे संमेलनाध्यक्षपदी होते.

पहा : साहित्य संमेलने

वर्ग:संस्था
वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
प्रकाश मोहाडीकर

प्रकाशभाई मोहाडीकर (लक्षमण मोहाडीकर) हे एक ज्येष्ठ क्रांतिकारक आणि साने गुरुजींचे मानसपुत्र होते. प्रकाशभाईंनी भारतीय स्वातंत्र्य संग्रामात हिरारीने भाग घेतला होता. त्यांनी बॉंम्ब बनविण्याची विद्या सेनापती बापट यांच्याकडून शिकून इतर अनेक क्रांतिकारकांना शिकविली होती. दादर(मुंबई)मध्ये साने गुरुजी विद्यालय नावाची शाळा त्यांनी स्थापन केली. प्रकाशभाईनी साने गुरुजी कथा मालेच्या माध्यमातून गुरुजींचे विचारधन संपूर्ण भारतभर पसरविले.

वर्ग:भारतीय क्रांतिकारक
वसंत पोतदार

वसंत गोविंद पोतदार (जन्म : जबलपूर, ६ सप्टेंबर, इ.स. १९३७;  - नाशिक, ३० एप्रिल. इ,स, २००३) हे मराठी लेखक, कथाकथनकार आणि स्वातंत्र्य चळवळीचे इतिहासकार आहेत.  पोतदारांना संगीत दिग्दर्शक सी.रामचंद्र यांनी १९६२ साली स्वतःचे साहाय्यक म्हणून काम करण्यासाठी मुंबईत आणले. पु.ल. देशपांडे यांच्या मार्गदर्शनाखाली पोतदार यांनी ‘वंदे मातरम्’च्या क्रांतिगाथेवर भारतभर हिंडून एकपात्री प्रयोग केले. नंतर ‘सेर शिवराज’ (शिवाजी), ’एका पुरुषोत्तमाचा गाथा (पु.ल. देशपांडे), ‘योद्धा संन्यासी’ (विवेकानंद), महात्मा फुलेंसारख्या व्यक्तिमत्त्वांच्या चरित्रांवर आधारले एकूण १० हिंदी-बंगाली-मराठी एकपात्री नाट्यप्रयोग करत ते ४० वर्षे देशात आणि परदेशांतही फिरले.

वसंत पोतदारांनी मराठी, हिंदी आणि बंगाली वर्तमानपत्रांतून भरपूर स्फुट लेखन केले आहे.

## वसंत पोतदार यांची प्रसिद्ध पुस्तके
* अग्निपुत्र : चंद्रशेखर आझाद, जतींद्रनाथ दास, बटुकेश्वर दत्त्त, राजगुरू, सुखदेव अन् भगतसिंग यांचेबद्दल साद्दंत नेमकी माहिती येथे मिळते. माहोर, मलकापूरकर अन् वैशंपायन असे अज्ञात वीरहि ज्ञात होतात. 
* अजब आजाद मर्द मिर्झा गालिब
* अनिल विश्वास ते राहुल देव बर्मन
* तोची साधू ओळखावा : गाडगे महाराजांचे चरित्र 
* एका पुरुषोत्तमाची गाथा : (पु.ल. देशपांडे यांचे चरित्र
* एकोणीसशे एक
* कुमार : कुमार गंधर्वांविषयीचे पुस्तक
* गाडगे महाराज -अनोख्या समाजसुधारकाची रसाळ कहाणी
* नाझी भस्मासूर
* नाळ
* पुन्हा फिरस्ता 
* पं. भीमसेन जोशी (२०१२)
* भीमसेन (२००२)
* मिर्जा गालिब
* योद्धा संन्यासी - विवेकानंद
* रामबाग टोळी (कथासंग्रह)
* वंदे मातरम (कथासंग्रह, १९६९)
* वेध : मराठी नाट्यसंगीताचा

## वसंत पोतदार यांचे एकपात्री नाट्यप्रयोग
* वंदे मातरम 
* आक्रंदन एका आत्म्याचे
* महात्मा फुले
* योद्धा संन्यासी
* सेर सिवराज

## वसंत पोतदारांविषयीची पुस्तके
* वसंत पोतदार एक असाधारण गद्य शिल्पी (हिंदी, लेखक - विजय बहादुर सिंह)

## पुरस्कार
* ’नाळ’ला मसापचा पुरस्कार
* ’योद्धा संन्यासी’ला मुंबई ग्रंथ संग्रहालयाचा पुरस्कार
* ’कुमार’ला महाराष्ट्र राज्य शासनाचा पुरस्कार

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९३७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००३ मधील मृत्यू
भास्करराव खतगावकर पाटील

वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी
वर्ग:रिकामी पाने
झेंडूची फुले

**झेंडूची फुले** हा आचार्य अत्रे यांनी केशवकुमार या टोपणनावाने लिहीलेला विडंबन काव्यसंग्रह आहे.

वर्ग:प्रल्हाद केशव अत्रे यांचे साहित्य
वर्ग:मराठी साहित्य यादी
पदार्थविज्ञान

पदार्थविज्ञान ही भौतिकशास्त्राची एक शाखा आहे ज्यामध्ये पदार्थांच्या विविध गुणधर्मांचा अभ्यास केला जातो. उपयोजित दृष्टिकोनातुन देखिल या शाखेला अतिशय महत्त्व आहे.

वर्ग:भौतिकशास्त्र
तसेच काही ठीकाणी भौतिकशास्त्र याचा उल्लेख पदार्थ विज्ञान नावाने करतात
शंकर बळवंत चव्हाण

**शंकर बळवंत चव्हाण** (१७ एप्रिल, इ.स. १९०३ - ?) हे एक मराठीतील निसर्गकविता, शृंगारिक प्रेमकविता आणि सामाजिक व ऐतिहासिक नाटके लिहिणारे लेखक होते.

## शं.ब.चव्हाण यांचे काव्यसंग्रह
* किशोरी
* भावलहरी
* मधुमालती

## शं.ब.चव्हाण यांनी लिहिलेली नाटके (एकूण १४)
* अजिंक्यतारा
* इष्काची नशा
* उसनी बायको
* कुणाचं कोण?
* कृष्णाकुमारी
* चांदीची सरी
* देवा माझी काही तक्रार नाही
* प्रेमा तुझे नांव वासना
* संगीत भाड्याचे घर
* मनाचा पारवा
* शील सौभाग्य
* सती गोदावरी
* स्त्री जात तेवढी
* वाहते वारे

वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:इ.स. १९०३ मधील जन्म
लक्ष्मण नारायण जोशी

**लक्ष्मण नारायण जोशी** (५ मार्च, इ.स. १८७३:पुणे - १ जुलै, इ.स. १९४७:पुणे) हे एक मराठीतील ऐतिहासिक आख्यायिकांचे संग्राहक, लेखक, ग्रंथसंपादक व पत्रकार होते.  त्यांनी शेक्सपियरच्या तीन नाटकांचे मराठीत रूपांतर केले आहे.

इ.स. २००७मध्ये ल.ना. जोशींच्या निधनाला ६० वर्षे पूर्ण झाली. त्यामुळे त्यांनी लिहिलेल्या पुस्तकांवरील लेखकाच्या वंशजांचा प्रताधिकार संपला. याचा लाभ घेऊन, डायमंड प्रकाशनाने त्यांची तीन पुस्तके  पुनःप्रकाशित केली आहेत, यावरून त्यांचे लेखन किती कालातीत होते हे समजून यावे.

## कारकीर्द
मॅट्रिकपर्यंत पुण्यात शिक्षण झाल्यावर जोशी यांनी मुंबईत काही काळ पशुवैद्यकाचे शिक्षण घेतले. मुंबईत असतानाच ते ’इंदुप्रकाश’ व गुराखी’ या पत्रांतून लेखन करू लागले. १८९९ साली पुण्यात रँड व आवर्स्ट यांचे खून झाले, त्याविषयी जोशी यांनी ’गुराखी’त लेख लिहिले. त्याबद्दल त्यांना राजद्रोहाच्या आरोपाखाली सहा महिने तुरुंगवास भोगावा लागला. त्यानंतर मात्र त्यांनी पूर्ण वेळ लेखन करायचे असे ठरविले. निरनिराळ्या एकवीस विषयांवर जोशी यांनी सुमारे दीडशे पुस्तके लिहिली.  पंडित सातवळेकरांच्या वैदिक वाङ्‌मय प्रकाशनाच्या कार्यात ल.ना. जोशी यांनी मोठे संपादकीय साह्य केले.

## ल.ना.जोशी यांची साहित्यसंपदा (कंसात प्रसिद्धी साल)
* "चरित्रे"
** एकनाथ (१९२९)
** जर्मनीचे महत्त्वाकांक्षी कैसर (१९१७)
** गणपतराव जोशी (१९२३)
** बॅ. गांधी यांचे चरित्र (१९१४)
** चितोडची वीर अरुण (१९२०)
** तुकाराम (१९२९)
** नामदेव (१९३०)
** बाजीराव (१९३५)
** महाराणा प्रतापसिंह (१९२२)
** ज्ञानेश्वर (१९२९)

* "भाषांतरे"
** अथर्ववेदाचे अन्वयासहित भाषांतर
** ऋग्वेदाचे कविताबद्ध रूपांतर
** कपिध्वज (१९०४): शेक्सपियरच्या किंग जॉन या नाटकाचे मराठी रूपांतर
** डाकिनीविलास (१९१९) : शेक्सपियरच्या मॅकबेथ या नाटकाचे मराठी रूपांतर
** श्री काशिनाथोपाध्याय विरचित धर्मसिंधू (मराठी भाषांतरासहित)
** सार्थ छंदोबद्ध पुरुषसूक्त (१९३४)
** जीवनाथ विरचित भाव कुतूहल (१९२१). यात ऋग्वेदादी संहिता, धर्मसिंधू, अध्यात्मरामायण आणि विविध स्तोत्रे यांची सटीप भाषांतरे आहेत.
** विकारविहार (१८८१) : शेक्सपियरच्या किंग लिअर या नाटकाचे मराठी रूपांतर

* "स्वतंत्र पुस्तके"
** टेलिपथी इन्स्ट्रक्टर-मानसिक संदेश शिक्षक (१९२०)
** धंदे शिक्षक (साल?)
** फलाहारचिकित्सा (साल?).  या पुस्तकाची नवी आवृत्ती डायमंड प्रकाशनाने काढली आहे (२००९)
** सचित्र ब्रह्मयोग विद्याशिक्षण (१९२१).  या ग्रंथाची नवी आवृत्ती ’डायमंड’ने काढली आहे. (साल?)
** महिला जीवन म्हणजेच गृहिणी कर्तव्य (१८८६?)
** जन्ममहिन्यानुसार माझे भविष्य (सौरपद्धतीप्रमाणे) (साल?).  या पुस्तकाची ’डायमंड’ने नवी आवृत्ती काढली आहे (साल?)
** राष्ट्रीय इंग्रजी शिक्षक भाग १,२,३ (१९३५-पाचवी आवृत्ती)
** लोकमान्यांचा स्वर्गीय संदेश (१९२१)
** वर्णजल चिकित्सा शिक्षक (१९१७)
** विनोदलहरी (१९१३)
** शांतिनिकेतनमाला (१९२३)
** सुगंधी शिक्षक (१९२५)

* "कादंबऱ्या"
** हा सारी भाऊबंदकी (१९०२). व आणखी १० कादंबऱ्या - नावे उपलब्ध नाहीत.
ल. ना. जोशी खुप 

वर्ग:मराठी साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १८७३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४७ मधील मृत्यू
गोहर कर्नाटकी

**गोहर कर्नाटकी** (इ.स. १९१०:बेळगी, कर्नाटक, भारत - १९ मे, इ.स. १९६४:मुंबई, महाराष्ट्र) या भारतीय शास्त्रीय गायिका होत्या

कौटुंबिक माहिती: 
गोहर कर्नाटकी यांचे वडील हुसेन खान हे अतिशय उत्कृष्ट असे तबलावादक होते. तसेच त्यांनी रंगभूमीवरील काही नाटकांसाठी तबलावादनही केले होते. हिंदी संगीत नाटकांमध्ये त्यांनी कामही केले होते. गोहरची बहीण अमीरजान हीसुद्धा गायिका होती. 
कार्यः
गोहर कर्नाटकी या एक उत्कृष्ट गायिका होती. त्यांनी काही काळ रेडिओवर गायन आणि सिनेमांमध्ये व गंधर्व नाटक मंडळींच्या संगीत नाटकांमध्ये अभिनयही केलेला आहे.
मृत्यू: 
गोहर कर्नाटकी यांना शेवटच्या काही वर्षांमध्ये मधुमेहासारखा दुर्धर विकार जडला होता. दिनांक १९ मे १९६४ रोजी हृदयविकाराच्या तीव्र झटक्यामुळे त्यांचे मुंबईत निधन झाले.

वर्ग:इ.स. १९१० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६४ मधील मृत्यू
वर्ग:कर्नाटक गायक
आरोग्यवर्धिनी

**आरोग्यवर्धिनी** हा एक आयुर्वेदिक कल्प आहे. कावीळीसारख्या यकृत संबंधित व्याधींमध्ये तो वापरण्यात येतो.

वर्ग:आयुर्वेदिक औषधे
व्लादिमिर नाबोकोव्ह

**व्लादिमिर व्लादिमिरोविच नाबोकोव्ह** (, २२ एप्रिल, १८८९ - २ जुलै, १९७७) () हा एक रशियन-अमेरिकन कादंबरीकार होता.  आपल्या पहिल्या ९ कादंबऱ्या रशियन भाषेत लिहिल्यानंतर त्याने इंग्रजीमध्ये लिखाणास सुरुवात केली. १९५५ साली प्रकाशित झालेली लोलिता कादंबरी ही नाबोकोव्हची सर्वात प्रसिद्ध साहित्यकृती आहे.’माँडर्न लायब्ररी’त उल्लेख केलेल्या १०० सर्वोत्कृष्ट कादंबऱ्यांमध्ये लोलिता ही चौथ्या क्रमांकावर, पेल फायर ५३व्या आणि नाबोकोव्हची आत्मकथा स्पीक, मेमरी ही आठव्या क्रमांकावर आहे.  लेखन पद्धतीची वैशिष्ट्ये, वर्णनाचे बारकावे आणि शैलीदारपणा ही नाबोकोव्हच्या कामाची सर्वोत्तम खासियत होती.

कादंबऱ्या लिहिण्याबरोबरच नाबोकोव्हला फुलपाखरांचा अभ्यास करण्याची आणि बुद्धिबळाचे डावपेच लिहिण्याची देखील आवड होती.

## जीवन
नाबोकोव्हचा जन्म रशियन साम्राज्यातील जुन्या उमराव कुटुंबात झाला होता . १९३४ मध्ये जन्मलेला त्यांचा मुलगा द्मित्री हा त्यांचे एकुलते एक अपत्य होता. 

नाबोकोव्हने अमेरिकन म्युझियम ऑफ नॅचरल हिस्ट्री येथे  कीटकांचा अभ्यासक म्हणून विनापगारी काम सुरू केल्यावर, नाबोकोव्ह कुटुंबीयांनी १९३७ मध्ये न्यू यॉर्क शहराच्या मॅनहॅटनमध्ये स्थलांतर केले.  साहित्याचा प्राध्यापक म्हणून त्याने १९४१ मध्ये वेलस्ली महाविद्यालयात काम करण्यास सुरुवात केली. ’लोलिता’च्या यशानंतर नाबोकोव्ह दांपत्य युरोपला परतले. १९७७ मध्ये माँत्रू, स्वित्झर्लंड येथे त्याचा मृत्यू झाला.

## साहित्यकृती
नाबोकोव्ह यांनी कादंबऱ्यांप्रमाणेच कविता, लघुकथा आणि नाटकेही  लिहिली. 'माशेन्का' ('मेरी'चे रशियन रूप) ही त्याची पहिली रशियन कादंबरी १९२६ मध्ये प्रकाशित झाली होती. 'द रियल लाइफ ऑफ सेबॅस्टिअन नाइट' (१९४१) ही त्यांची इंग्रजीतील पहिली कादंबरी. 'द गिफ्ट' ही नाबोकोव्ह्ची सर्वोत्तम रशियन कादंबरी मानली जाते.

लोलिता: १९२३पासून २००५ पर्यंत प्रकाशित झालेल्या १०० सर्वोत्कृष्ट इंग्लिश भाषेतील कादंबऱ्यांच्या टाईम मासिकाने केलेल्या यादीत लोलिता आहे. डोलोरेस या अल्पवयीन मुलीवर प्रेम करणाऱ्या हंबर्ट हंबर्ट या प्राध्यापकाची ही काल्पनिक कथा आहे. त्या काळात प्रसिद्ध झालेल्या ’युलिसिस’, ’लेडी चॅटर्लीज लव्हर’ या कादंबऱ्यांप्रमाणेच ’लोलिता’ या कादंबरीवरही अनैतिकतेचा शिक्का बसला होता. तरीसुद्धा या कादंबरीमुळे तोपर्यंत दारिद्‌ऱ्यात राहणाऱ्या नाबोकोव्ह यांना साहित्यिक आणि आर्थिक यश मिळाले.

स्पीक, मेमरी ही नाबोकोव्हने रशियामध्ये आणि युरोपमध्ये व्यतीत केलेल्या जीवनाची कहाणी आहे.  या पुस्तकाला अमेरिकेतील आपल्या जीवनाचा वृत्तान्त जोडून त्याने १९६६ मध्ये  पुन्हा आपले आत्मचरित्र लिहिले. 

## निधन
२ जुलै १९७७ रोजी वयाच्या ८८व्या वर्षी  स्वित्झर्लंड मधील माँत्रू येथे व्लादिमिर नाबोकोव्ह यांचे निधन झाले. 

मृत्यूच्या दिवसापर्यंत ते 'ओरिजन ऑफ लॉरा'  या पुस्तकाचे लेखन करीत होते.

## संदर्भ आणि नोंदी
## बाह्य दुवे
*संकेतस्थळ 

वर्ग:रशियन लेखक
वर्ग:अमेरिकन लेखक
मुंबईचे नगरपाल

इवलेसे|जॉर्ज ख्रिस्तोफर मोल्सवर्थ बर्डवुड, १८४६ चे नगरपाल.
**मुंबईचे नगरपाल** हे वैधानिक दर्जा नसलेले परंतु प्रतिष्ठा असलेले पद आहे. नगरपालांची नियुक्ती राज्य सरकारमधील समिती करते.  मुख्यमंत्री या समितीचे प्रमुख असतात. नगरपाल हे पद बिगर राजकीय क्षेत्रात चांगले कार्य करणाऱ्या व्यक्तींना देण्यात येते. या पदाचा कार्यकाळ एक वर्षाकरिता असतो. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या इमारतीमध्ये नगरपाल यांचे कार्यालय असून न्यायालयाच्या वतीने समन्स बजाविणे, लिलाव करणे, परदेशी व्यक्तींचे स्वागत करणे आणि नामवंत व्यक्तींच्या निधनानंतर शोकसभा आयोजित करणे असे नगरपालांचे कार्य असते. 

महादेव लक्ष्मण डहाणूकर हे मुंबईचे स्वातंत्र्यानंतरचे पहिले नगरपाल होय. भारतातील मुंबई व कोलकाता या दोनच शहरात नगरपाल हे पद आहे.

## नगरपालांची यादी 
माजी शेरीफमध्ये खालील व्यक्तींचा समावेश होतो:

वर्ग:मुंबई
वर्ग:मुंबईचे नगरपाल
नाना चुडासामा

**नाना चुडासामा** हे मुंबईचे माजी नगरपाल तसेच राजकीय, सामाजिक, सांस्कृतिक, क्रीडा, शैक्षणिक अशा विविध विषयांवर मर्मभेदी भाष्य करणार व्यतीमत्व आहे. जायंट इंटरनॅशनल या संस्थेचे संथापक आहेत. मुंबई माझी लाडकी, फोरम अगेन्स्ट ड्रग्ज ॲण्ड एड्स, नॅशनल किडनी फाऊंडेशन, कामन मॅन्स फोरम अशा निरनिराळ्या संस्थाचा कारभारात त्यांचा मोलाचा हातभार आहे. 

इ.स. २००५ साली त्यांच्या समाजकार्या साठी त्यांना पद्मश्री पुरस्काराने संन्मानीत करण्यात आले.  

मोजक्या शब्दांत देश-विदेशातील घटनेवर मामिर्क टिप्पणी करणाऱ्या बॅनरमुळे ते ओळखले जातात.

वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:मुंबईचे नगरपाल
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९३३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू
किरण शांताराम

इवलेसे|किरण शांताराम
**किरण शांताराम** (१९४२ -  हे  व्ही. शांताराम यांचे चिरंजीव व चित्रपट दिग्दर्शक आहेत. ते २००१ साली मुंबईचे नगरपाल होते.

वर्ग:मुंबईचे नगरपाल
वर्ग:इ.स. १९४२ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
महात्मा गांधी आंतरराष्ट्रीय हिंदी विद्यापीठ

**महात्मा गांधी आंतरराष्ट्रीय हिंदी विद्यापीठ** हे वर्धा, महाराष्ट्र येथील हिंदी भाषेस समर्पित असलेले एक केंद्रीय विद्यापीठ आहे.

## अधिनियम 
* महात्मा गांधी अंतरराष्ट्रीय हिंदी विश्वविद्यालय अधिनियम,1996- (1997 का क्रमांक 3)

## विद्यापिठाचे संकेतस्थळ
hindivishwa.org

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे
वर्ग:वर्धा
वर्ग:भारतातील आंतरराष्ट्रीय विद्यापीठे
वर्ग:महात्मा गांधी
वर्ग:भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे
वर्ग:महात्मा गांधी यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
महादेव लक्ष्मण डहाणूकर

**महादेव लक्ष्मण डहाणूकर** हे उद्योगपती तसेच मुंबईचे स्वातंत्र्यानंतरचे पहिले नगरपाल होते. मुंबईच्या 'पार्ले टिळक कॉमर्स कॉलेज'ला(स्थापना इ.स. १९६०) डहाणूकरांनी मोठी देणगी दिली. त्यावरून त्या कॉलजचे नाव बदलून ते इ.स. १९६२मध्ये, म.ल. डहाणूकर वाणिज्य महाविद्यालय तथा डहाणूकर कॉलेज असे करण्यात आले.

वर्ग:मुंबईचे नगरपाल
वर्ग:मराठी उद्योगपती
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जगन्नाथराव हेगडे

**जगन्नाथराव हेगडे**  हे मुंबईचे माजी नगरपाल आहेत.

## भूषविलेली पदे 
* सिद्धिविनायक गणपती मंदिराचे प्रमुख विश्वस्त.
* केंद्र सरकारच्या बाल श्रमविरोधी केंद्रीय सल्लागार समितीचे उपाध्यक्षपद.
* शिवाजी पार्क जिमखान्याचे अध्यक्षपद.
* एसएनडीटी कॉलेजचे सल्लागार.
* मुंबई जिल्हा कॅरम असोसिएशनचे अध्यक्षपद.
* मुंबई जिल्हा शरीरसौष्ठव संघटनेचे अध्यक्षपद.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मुंबईचे नगरपाल
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नानी पालखीवाला

*बॅरिस्टर*  **नानाभॉय** ऊर्फ **नानी अर्देशीर पालखीवाला** हे भारतातील कायदेपंडित, घटनातज्ज्ञ आणि अर्थतज्‍ज्ञ होते. त्यांची भारताच्या अर्थसंकल्पांवरची दरवर्षीची भाषणे अत्यंत लोकप्रिय होती. ही भाषणे मुंबईतील ब्रेबॉर्न स्टेडियमसारख्या मोठ्या मैदानांवर व्हायची. भाषणे ऐकायला पांढरपेशा सुशिक्षित श्रोत्यांची गर्दी होत असे. नानी पालखीवाला यांनी इ.स. १९७७ ते इ.स. १९७९ या कालावधीत भारताचे अमेरिकेतील राजदूत म्हणूनही काम पाहिले. भारत सरकारने त्यांना १९९८ साली पद्मविभूषण या पुरस्काराने सन्मानित केले.

### जीवन 
नानींचा जन्म मुंबई येथे १९२० साली एका मध्यमवर्गीय पारशी कुटुंबात झाला. त्यांचे शालेय शिक्षण मुंबईतील मास्टर्स ट्युटोरियल हायस्कूल व सेंट झेविअर हायस्कूल येथे झाले. मुंबई विद्यापीठात लेक्चरर म्हणून नोकरी करण्याची त्यांची इच्छा होती. पण तेथे त्यांची निवड झाली नाही. मनासारखी नोकरी मिळाली नाही म्हणून त्यांनी पुढे शिकत राहण्याचा निर्णय घेतला. पण तोपर्यंत सगळीकडचे प्रवेश बंद झाल्यामुळे नाइलाजाने त्यांनी मुंबईच्या गव्हर्नमेंट लॉ कॉलेजमध्ये प्रवेश घेतला. पण लवकरच त्यांच्या लक्षात आले आपल्याला कायदा हा विषय आवडतो आहे. १९४४ साली त्यांनी कायद्याची सनद घेतली व नंतर ते इंग्लंडला जाऊन बॅरिस्टर झाले.

वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९२० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००२ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय अर्थशास्त्रज्ञ
वर्ग:अर्थशास्त्रविषयक लेखक
वर्ग:पारशी व्यक्ती
वर्ग:भारतीय कायदेपंडित
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रामणवाडी

**रामणवाडी** हे कोल्हापूर जिल्हयातील राधानगरी तालुक्यातील गाव आहे. हे गाव येथे असलेल्या देशी गाईंच्या गोमूत्राच्या डेरीसाठी ओळखले जाते.

## संदर्भ 
वर्ग:कोल्हापूर जिल्ह्यातील गावे
रघुनाथ विश्वनाथ देशपांडे

**रघुनाथ विश्वनाथ देशपांडे** हे भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे ज्येष्ठ नेते व सिद्धरामय्या गौडा सरकार मधील मंत्री आहेत. ते कर्नाटकातील काँग्रेसचे माजी प्रदेशाध्यक्षही आहेत. ते मुळचे हल्याळचे आहेत. ते सात वेळाचे आमदार आणि १६ वर्षे कर्नाटकातील मंत्रिमंडळात आहेत. वयाच्या ३८ व्या वर्षी लघुद्योग मंत्रिपदावर त्यांना मंत्रिमंडळात स्थान मिळाले. त्यानंतर कृषी, नगरविकास, अवजड उद्योग अशी खाती त्यांनी सांभाळली.

वर्ग:कन्नड राजकारणी
वर्ग:भारतीय राजकारणी
अरविंद पाटील

**अरविंद पाटील** हे कर्नाटका;d/e बेळगाव जिल्ह्यातील खानापूर विधानसभा मतदारसंघातून निवडुन आलेले महाराष्ट्र एकीकरण समितीचे आमदार आहेत.

वर्ग:महाराष्ट्र एकीकरण समितीचे आमदार
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
सिद्धरामय्या

**सिद्धरामय्या** किंवा **सिद्दरामय्य** हे भारत देशाच्या कर्नाटक राज्याचे माजी मुख्यमंत्री व भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे ज्येष्ठ नेते आहेत. मे २०१३ मधील कर्नाटक विधानसभा निवडणुकीत काँग्रेसला स्पष्ट बहुमत मिळाल्यानंतर पदग्रहण करणारे सिद्धरामय्या राज्याचे २२ वे मुख्यमंत्री आहेत. ह्यापूर्वी ते १९९६-१९९९ व २००४-२००५ दरम्यान कर्नाटकचे उप-मुख्यमंत्री होते.

वर्ग:कर्नाटकचे मुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:भारतीय नास्तिक
वर्ग:कर्नाटकचे उपमुख्यमंत्री
हेमा टोबियम जी

**डॉ.रा.कृ. गाडगीळ ऊर्फ हेमा गाडगीळ** यांनी त्यांच्या गुहागर जवळच्या गिमवी गावात आढळणाऱ्या ’सिस्टोसोमिया हिमा टोबियम’ नावाच्या एका असाध्य रोगावर संशोधन करून एक लस शोधून काढली. त्या प्रयत्नांची हकीकत आणि डॉ. गाडगीळांनी त्यांच्या ८८ वर्षांच्या दीर्घ आयुष्य प्रवासाची सांगितलेली साध्या व रसाळ भाषेतील ही सरस आत्मकथा आहे.

## पुस्तकाचे नाव
गाडगीळांच्या नावातील ’हेमा’, रोगाच्या नावातील ’टोबियम’, गाडगीळ, गुहागर आणि गिमवी या शब्दांच्या इंग्रजी स्पेलिंगमधील ’जी’ हे सर्व मिळून पुस्तकाचे ’हेमा टोबियम जी’ हे नाव बनले आहे.

वर्ग:साहित्य
कृषी साहित्य संमेलन

**कृषी साहित्य संमेलन** या नावाने अनेक संस्था संमेलने भरवतात. त्या संस्थांमध्ये एकवाक्यता नसल्याने संमेलनांचे अनुक्रम लावणे शक्य नाही. प्रत्येक संस्था आपलेच संमेलन १ले आहे असा दावा करते. 

* १ले अखिल भारतीय कृषी साहित्य संमेलन नाशिक येथे नोव्हेंबर २०११ मध्ये होणार होते. संमेलनाध्यक्ष डॉ. विठ्ठल भिकाजी वाघ असणार होते. 
* १ले कृषी साहित्य संमेलन, सोलापूर येथे २३ एप्रिल २०११; उद्‌घाटक आणि संमेलनाध्यक्ष डॉ. विठ्ठल भिकाजी वाघ होते.
* एक कृषी साहित्य संमेलन कुंडलवाडी येथ २९ एप्रिल (सन?)ला झाले. संमेलनाध्यक्ष आमदार वामनराव चटप होते.
* २४ फेब्रुवारी २०१३ रोजी नाशिक येथे पहिले अखिल भारतीय कृषी साहित्य संमेलन आयोजित करण्यात आले होते. 
* महाराष्ट्र राज्य सरकारचा कृषी विभाग आणि पद्मश्री डॉ. विठ्ठलराव विखे पाटील प्रतिष्ठानचालित कृषी विकास परिषद यांच्या संयुक्त विद्यमाने नाशिक येथॆ २४-२६ जानेवारी २०१४ या काळात कृषी साहित्य संमेलन झाले. रा रं. बोराडे हे संमेलनाध्यक्ष व महाराष्ट्र राज्याचे कृषी आणि पणनमंत्री राधाकृष्ण विखे पाटील हे संमेलनाचे स्वागताध्यक्ष होते.. 
* ३रे अखिल भारतीय कृषी साहित्य संमेलन २१-२२-२३ एप्रिल २०१५ या काळात औरंगाबादला भरले होते. 
* पहिले राज्यस्तरीय फुले-आंबेडकरी कृषी साहित्य संमेलन  यवतमाळ जिल्ह्यातल्या घाटंजी तालुक्यातील माणुसदरी येथे १६ व १७ मार्च २०१६ झाले.  या संमेलनातील सर्व कार्यक्रम केवळ शेती व शेतकऱ्यांशी निगडित होते.  लोकजागृती मंच, पंचायत समिती घाटंजी व शांतिदूत बुद्धविहार समिती माणुसदरी यांच्या संयुक्त पुढाकारने हे संमेलन झाले.  त्यासाठी आदिवासी बहुल माणुसदरी गावात वसंतराव नाईक साहित्यनगरी वसविण्यात आली होती.  संमेलनाध्यक्ष मुंबईचे मोतीराम कटरे होते.
* राज्यस्तरीय लोकनेते शरदरावजी पवार कृषी साहित्य संमेलन, बारामती येथे झाले. संमेलनाध्यक्ष दशरथ यादव होते. अखिल भारतीय मराठी साहित्य संशोधन परिषदेतर्फे संमेलनाचं आयोजन केले जाते. पहिल्या संमेलनाचं संयोजन बी डी गायकवाड यांनी केले होते.

पहा : साहित्य संमेलने

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
क्लीव्हलँड हॉप्किन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

**क्लीव्हलंड हॉप्किन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ**  हा अमेरिकेच्या क्लीव्हलंड शहरातील विमानतळ आहे. हा विमानतळ शहराच्या नैऋत्य टोकाला शहरमध्यापासून १४ किमी अंतरावर आहे. याचे नामकरण क्लीव्हलंडच्या नगरव्यवस्थापक विल्यम आर. हॉपकिन्सच्या नावे करण्यात आले.

याची रचना १९२५मध्ये झाली. अमेरिकेतील सार्वजनिक मालकीचा हा सर्वप्रथम विमानतळ आहे. एर ट्राफिक कंट्रोल टॉवर असलेला तसेच धावपट्टीवर दिवे लावून अंधारात विमानांना उतरणे सुलभ करणारा हा अमेरिकेतील पहिला विमानतळ होय.

## संदर्भ आणि नोंदी 
विमानतळ
वर्ग:अमेरिकेतील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
कित्तूर राणी चन्नम्मा

**कित्तूर राणी चन्नम्मा**(२३ ऑक्टोबर १७७८ - २१ फेब्रुवारी १८९२) ही धारवाड आणि बेळगावच्या दरम्यान असलेल्या कित्तूर या राज्याची राणी होती. 

१८२४ मध्ये ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या विरुद्ध सशस्त्र विद्रोह सुरू झाला. या क्षेत्रावर भारतीय नियंत्रण होते परंतु त्यास योग्य प्रकारे ठेवण्यात ती राणी कमी पडली असे ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीचे म्हणणे होते. सशस्त्र विद्रोहात ती पराभूत झाली तुरुंगातच तिचा मृत्यू झाला. पराभूत झाला व त्याला ठार मारण्यात आला. ब्रिटिश शासनाविरुद्ध बंड करणाऱ्या पहिल्या महिला शासकांपैकी ती एक होती. यामुळेच ती कर्नाटकमधील लोक नायक आणि भारतातील स्वातंत्र्य चळवळीचे प्रतीक बनली.

वर्ग:कर्नाटक
रामभाऊ रुईकर

**रामभाऊ रुईकर** हे कामगार चळवळीचे जनक होते.

वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
शांति स्वरूप भटनागर

**डॉ. शांतिस्वरूप भटनागर** (जन्म : शाहपूर (आता पाकिस्तानात) २१ फेब्रुवारी १८९४,  -  १ जानेवारी १९५५) हे भारतीय रसायनशास्त्रज्ञ होते. स्वातंत्र्योत्तर काळात भारताचा औद्योगिक विकास होण्याच्या दृष्टीने भारतात राष्ट्रीय प्रयोगशाळांची आणि वैज्ञानिक संशोधन केंद्रांची मालिका स्थापन करण्यात भटनागर यांनी बहुमोल कामगिरी केली. कौन्सिल ऑफ सायन्टिफिक अँड इंडस्ट्रियल रिसर्च (सी.एस.आय.आर.)चे ते शिल्पकार होते.

काही पायसांच्या (इमल्शन) भौतिक-रासायनिक गुणधर्मांसंबंधी संशोधन करून भटनागर यांनी १९२१ मध्ये लंडन विद्यापीठाची डी.एस्‌सी. पदवी मिळविली. त्यानंतर ते भारतात परतले व त्यांनी पंडित मदनमोहन मालवीय यांच्या विनंतीवरून त्यांनी बनारस हिंदू विद्यापीठात रसायनशास्त्राचे प्राध्यापकपद स्वीकारले. १९२४ मध्ये ते लाहोर येथील पंजाब विद्यापीठात भौतिकीय रसायनशास्त्राचे प्राध्यापक व तेथील रसायनशास्त्रीय प्रयोगशाळेचे संचालक झाले. १९२६ पासून त्यांनी चुंबकीय रसायनशास्त्रातील संशोधनास प्रारंभ करून या विषयाच्या अभ्यासात उपयुक्त असलेले चुंबकीय व्यतीकरण संतुलनमापक (मॅग्नेटिक इंटरफिअरन्स बॅलन्स) हे उपकरण के. एन. माथूर यांच्या सहकार्याने त्यांनी तयार केलं व त्याचं एकस्व (पेटंट) मिळविले. १९३६ मध्ये त्यांनी स्टील ब्रदर्स या व्यापारी कंपनीला खनिज तेलासंबंधीच्या काही औद्योगिक समस्या सोडविण्यात संशोधन करून बहुमोल मदत केली. या कार्याकरिता या कंपनीनं दिलेल्या मोबदल्यातून भटनागर यांनी पंजाब विद्यापीठात एक खास प्रयोगशाळा स्थापन केली आणि त्यामध्ये केरोसीनचे शुद्धीकरण, गंधहीन मेणाचे उत्पादन, वंगणे व वंगणक्रिया, धातूंच्या क्षरणक्रियेला प्रतिबंधन यांसारख्या विविध समस्यांवर संशोधन केले.

१९४२ मध्ये वैज्ञानिक व औद्योगिक संशोधन मंडळाचे रूपांतर 'कौन्सिल ऑफ सायंटिफिक अँड इंडस्ट्रियल रिसर्च' या संस्थेत झाले आणि भटनागर यांची या संस्थेचे पहिले संचालक म्हणून नेमणूक झाली. ब्रिटिश सरकारने १९३६ मध्ये, 'ऑर्डर ऑफ द ब्रिटिश एम्पायर' व १९४१ मध्ये 'नाइट' हा किताब देऊन त्यांचा गौरव केला. १९४३ मध्ये लंडनच्या रॉयल सोसायटी व सोसायटी ऑफ केमिकल इंडस्ट्री या संस्थेचा सदस्य होण्याचा त्यांना बहुमान मिळाला. १९५४ मध्ये भारत सरकारनं त्यांना 'पद्मविभूषण' हा किताब देऊन गौरवले.

## शांतिस्वरूप भटनागर पुरस्कार
डॉ. शांतिस्वरूप भटनागर यांच्या नावाने हा पुरस्कार भारतातील कौन्सिल ऑफ सायंटिफिक अँड इंडस्ट्रियल रिसर्च संस्थेतर्फे प्रदान करण्यात येतो. भटनागर यांचे पश्चात तरुण भारतीय संशोधक व तंत्रज्ञ यांनी केलेल्या महत्त्वाच्या मूलभूत संशोधनाला योग्य मान्यता मिळवून देण्याच्या उद्देशाने हा पुरस्कार दरवर्षी देण्याचा प्रघात सन १९५७ पासून आहे.  आजतागायत हा पुरस्कार सुमारे ४५० च्या जवळपास शास्त्रज्ञांना देण्यात आलेला आहे. हा प्रतिष्ठेचा समजला जातो.

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
वर्ग:भारतीय शास्त्रज्ञ
सी. अच्युत मेनन

**चेलाट अच्युत मेनन**  (१३ जानेवारी, इ.स. १९१३ - १६ ऑगस्ट, इ.स. १९९१) हे दोनदा केरळचे मुख्यमंत्री होते. हे १९६९-७० आणि १९७०-७७ दरम्यान सत्तेवर होते.

वर्ग:केरळचे मुख्यमंत्री
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९१३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९१ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
देशबंधू गुप्ता

**देशबंधू गुप्ता**

वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य
फेमिना मिस इंडिया

**फेमिना मिस इंडिया** () ही भारत देशात भरवली जाणारी वार्षिक सौंदर्य स्पर्धा आहे. १९५२पासून सुरू झालेली ही स्पर्धा सुरुवातीस *मिस इंडिया* या नावाने होत. १९६३ सालापासून या स्पर्धेचे आयोजन टाइम्स समूहामधील फेमिना हे मासिक करते. तेव्हापासून या स्पर्धेचे नाव *फेमिना मिस इंडिया* आहे. ह्या स्पर्धेत एकूण तीन विजेत्या महिला निवडल्या जातात. *फेमिना मिस इंडिया वर्ल्ड* मिस वर्ल्ड स्पर्धेमध्ये, *फेमिना मिस इंडिया अर्थ* मिस अर्थ स्पर्धेमध्ये तर *फेमिना मिस इंडिया इंटरनॅशनल* मिस इंटरनॅशनल स्पर्धेमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व करते. २००५ सालापर्यंत फेमिना मिस इंडियाकडून मिस एशिया पॅसिफिक इंटरनॅशनल तसेच २००९ सालापर्यंत मिस युनिव्हर्स ह्या स्पर्धांसाठी स्पर्धक पाठवल्या जात. 

## जागतिक विजेतेपदे
## इतर विजेत्या
खालील बॉलिवूड अभिनेत्रींनी फेमिना मिस इंडिया स्पर्धेत विजय मिळवला आहे.
* स्वरूप संपत (१९७९)
* संगीता बिजलानी (१९८०)
* मीनाक्षी शेषाद्री (१९८१)
* जुही चावला (१९८४)
* मधू सप्रे (१९९२)
* नम्रता शिरोडकर (१९९३)
* गुल पनाग (१९९९)
* सेलिना जेटली (२००१)
* नेहा धुपिया (२००२)
* तनुश्री दत्ता (२००४)
* सायली भगत (२००४)
* इशा गुप्ता (२००७)

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:सौंदर्य स्पर्धा
वर्ग:भारत
वर्ग:फेमिना मिस इंडिया
मधु सप्रे

**मधू सप्रे** ( १४ जुलै १९७१) ही एक भारतीय मॉडेल आहे. १९९२ सालच्या फेमिना मिस इंडिया स्पर्धेचा मुकुट जिंकणारी मधू त्याच वर्षी घेण्यात आलेल्या मिस युनिव्हर्स स्पर्धेमध्ये तिसऱ्या क्रमांकावर आली. मधूने आजवर अनेक जाहिरातींमध्ये कामे केली. १९९५ साली एका जाहिरातीत नग्न दृष्ये देण्याच्या आरोपावरून मधू व मिलिंद सोमण ह्यांच्यावर खटला भरण्यात आला होता.

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:मराठी महिला
वर्ग:भारतातील महिला मॉडेल
वर्ग:फेमिना मिस इंडिया विजेत्या
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अरुण मांडे

डॉ.**अरुण मांडे** हे व्यवसायाने डॉक्टर असलेले मराठी लेखक आहेत.  त्यांनी लघुकथा, वैज्ञानिक विषयांवरील काल्पनिक कथा आणि काही अन्य प्रकारचे लेखन केले आहे त्यांच्या मराठी विज्ञान कथा प्रभावी आहेत .त्यांच्या  पुस्तकांचे मराठी भाषांतर केले आहे.

## डॉ. अरुण मांडे यांची पुस्तके
* अमाणूस
* आयएसआयच्या कारवाया (भाषांतरित, मूळ लेखक पद्म शर्मा)
* काँगो (भाषांतरित, मूळ लेखक मायकेल क्रायटन)
* झेप घे ...(अनुवादित, मूळ लेखक राम बक्षाणी)
* ट्वायलाइट (भाषांतरित, मूळ लेखिका स्टेफनी मेयर)
* ध्यान-कमळे (ओशो यांची दहा प्रवचनांचा अनुवाद)
* ध्येयप्राप्तीच्या मार्गातील अडसर दूर करा (अनुवादित, मूळ लेखक ?)
* फायनल डायग्नोसिस (अनुवादित, मूळ लेखक ऑर्थर हॅली)
* योगाचे नवे पैलू (अनुवादित, मूळ लेखक ओशो)
* रोबो कॉर्नर
* विज्ञान गमती
* विज्ञान जमती
* वेदना विरहित
* व्यस्त जीवनात ईश्वराचा शोध (भाषांतरित, मूळ लेखक ओशो)
* श्रीमंत होण्याचे नियम (भाषांतरित, मूळ लेखक रिचर्ड टेम्पलर)
* संगोपन तान्हुल्याचे 
* सीक्रेट्‌स ऑफ द मिलियोनेअर माइन्ड (भांषातरित, मूळ लेखक टी. हार्व एकर)

## डॉ अरुण मांडे यांची आरोग्यविषयक भाषांतरित पुस्तके
* अर्धशिशी अर्थात्‌ मायग्रेन आणि डोकेदुखी (मूळ लेखक डॉ. जोसेफ कॅन्डेल व डॉ. डेव्हिड सुडेर्थ)
* आरोग्यदायी जीवनसत्त्वे (मूळ लेखक डॉ. हरी कृष्ण बाखरू)
* आहाराद्वारे उपचार (मूळ लेखक डॉ. हरी कृष्ण बाखरू)
* कॅन्सर आणि निसर्गोपचार (मूळ लेखक डॉ. हरी कृष्ण बाखरू)
* गरोदरपणात कोणते पदार्थ टाळावेत (मूळ लेखक डॉ. जी. पद्मविजय)
* चार आठवड्यात वजन कमी करा (मूळ लेखिका डॉ. नमिता जैन)
* चाला... 'फिट' राहा (मूळ लेखक मॅगी हम्फेरीस व लेस स्नोडॉन)  
* तणावमुक्त जगण्यासाठी (मूळ लेखक डॉ. ख्रिश्चन श्रायनर)
* निसर्गोपचार लहान मुलांच्या आजारासाठी (मूळ लेखक डॉ. हरी कृष्ण बाखरू)
* निसर्गोपचारे मधुमेहावर नियंत्रण (मूळ लेखक डॉ. हरी कृष्ण बाखरू)
* नैसर्गिक सौंदर्यसाधना (मूळ लेखक डॉ. हरी कृष्ण बाखरू)
* पाठदुखी विसरा (मूळ लेखक डॉ. ए.पी. सिंग व डॉ. यतीश अगरवाल)
* फिटनेस मंत्र-टीन एजर्ससाठी (मूळ लेखिका डॉ. नमिता जैन)
* बहुगुणी वनौषधी (मूळ लेखक डॉ. हरी कृष्ण बाखरू)
* योगिक प्राणायाम (मूळ लेखक डॉ. के.एस. जोशी)
* वयावर मात (मूळ लेखक डॉ. पॉल गालब्रेथ)
* संगोपन बाळ-गोपाळांचे (मूळ लेखक डॉ. सुभाष आर्य)
* सुजाण संगोपन (मूळ लेखक डॉ.उमेश शर्मा)
* हार्ट अटॅक आणि सुखी जीवन (मूळ लेखक डॉ. टॉम स्मिथ)
* हील युवर बॉडी (मूळ लेखक लुईस एल. हे )
* हृदय-स्वास्थ्य (मूळ लेखक डॉ. जी. पद्मविजय)

पहा : मराठीतील साहित्यिक डॉक्टर; विज्ञानकथा

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी विज्ञानकथा लेखक
श्यामा चरण शुक्ला

**श्यामा चरण शुक्ला** (२७ फेब्रुवारी १९२५, रायपूर - १४ फेब्रुवारी २००७) हे भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसाचे ज्येष्ठ नेते व तीन वेळा मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री होते. शुक्ला मुख्यमंत्रीपदावर मार्च १९६९-जानेवारी १९७२, डिसेंबर १९७५-एप्रिल १९७७ व डिसेंबर १९८९-मार्च १९९० ह्या तीन काळांदरम्यान होते.

शुक्ला १९९९ साली महासमुंद लोकसभा मतदारसंघामधून लोकसभेवर निवडून आले होते.

वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००७ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती