open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
विठ्ठल कृष्ण नेरूरकर

विठ्ठल कृष्ण नेरूरकर (जन्म : १४ डिसेंबर १८९२) हे एक मराठी कथाकार, कवी आणि नाटककार होते. ’नागरिकता वाचनमाला’ या  पुस्तकाच्या दोन भागांचे त्यांनी संपादन केले होते.

## नेरूरकर यांची अन्य पुस्तके
* अकबराचे वेद साधन
* उत्कंठा
* कवीची भेट
* गमतीच्या गोष्टी (भाग १ ते ७ - लहान मुलांसाठी)
* टोलस्टॉयचे तत्त्वज्ञान
* तो क्षण
* नवा नमुना (कादंबरी)
* पर्वती
* प्रतिबिंबे (कथासंग्रह)
* फोटोचे लग्न व इतर लघुकथा (कथासंग्रह)
* मधली सुटी (लहान मुलांसाठी)
* मराठीचा संसार
* माणूस आणि पशू (लहान मुलांसाठी)
* मुलींची शाळा (एकांकिका)
* शीलाचे मोल (लहान मुलांसाठी)
* सयाजी सुवर्ण महोत्सव (काव्य)
* साधना (कादंबरी)

## पुरस्कार
नेरूरकर यांच्या स्मरणार्थ कोकण मराठी साहित्य परिषद ही दरवर्षी एका लेखकाला संकीर्ण वाङ्‌मयासाठीचा वि.कृ. नेरूरकर स्मृती पुरस्कार (रु.२०००+सन्मानपत्र) देते.

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८९२ मधील जन्म
मेसरश्मिट एमई २६२

इवलेसे|मेसश्मिट एम ए २६२ संग्रहालयात उभे असलेले.
**मेसरश्मिट एम ई २६२** हे जगातील पहिले जेट इंजिनाच्या शक्तीने चालणारे लढाऊ विमान होते. याची रचना करण्याची सुरुवात दुसऱ्या महायुद्धाच्या आधीपासूनच सुरू झाली होती परंतु इंजिन तयार करण्यातील समस्यांमुळे १९४४ पर्यंत लुफ्तवाफेने हे विमान आपल्या ताफ्यात घेतले नाही. ब्रिटिश जेटविमान ग्लॉस्ट मिटीयॉरच्या तुलनेत मेसरश्मिट अधिक वेगवान आणि अधिक शस्त्रसज्ज होते. मेसरश्मिट २६२चा वापर बॉम्बफेकीसाठी तसेच रात्री टेहळणी करण्याच्या प्रयोगांसाठीही केला गेला.

## हे सुद्धा पहा 
* जेट इंजिन
* ग्लोस्टर इ२८/३९

वर्ग:विमाने
वर्ग:दुसरे महायुद्ध
वर्ग:जेट विमाने
वर्ग:लढाऊ विमाने
विद्यमान भारतीय मुख्यमंत्र्यांची यादी

अल्ट=|इवलेसे|300x300अंश|भारतातील सध्याचे सत्ताधारी पक्ष

भारतामध्ये २८ राज्ये व ३ केंद्रशासित प्रदेश (दिल्ली, पुडुचेरी आणि जम्मू आणि काश्मीर) ह्यामध्ये विधानसभा आहे. या राज्यामध्ये स्वतंत्र प्रशासन असून मुख्यमंत्री हे मंत्रीमंडळाचे प्रमुख आहे. भारतीय राज्यघटनेनुसार, राज्यस्तरावर राज्यपाल हे राज्यप्रमुख असून त्यांचे अधिकार औपचारिक स्वरूपाचे असतात, परंतु वास्तविक कार्यकारी अधिकार मुख्यमंत्र्यांकडे असतात. राज्य सरकारच्या दैनंदिन कामकाजाची जबाबदारी मुख्यमंत्री व त्याच्या मंत्रीमंडळावर असते. राज्याच्या विधानसभा निवडणुकांचे निकाल लागल्यानंतर सर्वाधिक जागा मिळालेल्या राजकीय पक्षाला/युतीला सरकार बनवण्यासाठी राज्यपाल आमंत्रित करतात. हा सत्ताधारी पक्ष आपला मुख्यमंत्रीपदाचा उमेदवार जाहीर करतो. विधानसभेत बहुमत सिद्ध करणाऱ्या उमेदवाराला मुख्यमंत्री बनता येते. विधानसभेचा कार्यकाळ साधारणपणे ५ वर्षांचा असतो. हा उमेदवार विधीमंडळाचा (विधानसभेचा किंवा जर राज्यात विधान परिषद असेल तर विधान परिषदेचा) सदस्य असणे बंधनकारक आहे, आणि जर नसेल तर ६ महिन्यात असे सदस्यत्व मिळवणे आवश्यक आहे.

## विद्यमान मुख्यमंत्री
भारतातील राज्यांचे विद्यमान मुख्यमंत्र्याची यादी खाली दिली आहे. फेब्रुवारी २०२५ रोजी सर्वाधिक भारतीय जनता पक्षाचे १४ मुख्यंत्री आहेत, त्यानंतर काॅंग्रेसचे ३ मुख्यमंत्री आहेत. १३ फेब्रुवारी २०२५ पासून मणिपूरच्या मुख्यमंत्र्यांची जागा रिकामी आहे. ३० विद्यमान मुख्यमंत्र्यांपैकी दोन महिला आहे; ममता बॅनर्जी (पश्चिम बंगाल) आणि रेखा गुप्ता (दिल्ली). मे २०११ पासून पदस्थ असलेल्या बॅनर्जी ह्या सध्या सर्वाधिक काळ विद्यमान आहे (). विद्यमान मुख्यमंत्र्यांमध्ये अरुणाचल प्रदेशचे पेमा खांडू (वय ) हे सर्वात कमी वयाचे तर केरळचे मुख्यमंत्री पिनाराई विजयन (वय ) सर्वात वयस्कर आहे. बिहारचे मुख्यमंत्री नितीश कुमार हे सर्वाधिक असे नऊ वेळा मुख्यमंत्री पदाची शपथ घेतली आहे.

### यादी 
## हे सुद्धा पहा
*विद्यमान भारतीय उपमुख्यमंत्र्यांची यादी
*विद्यमान भारतीय राज्यपालांची यादी
*भारताच्या राष्ट्रपतींची यादी
*भारताच्या उपराष्ट्रपतींची यादी
*भारताच्या पंतप्रधानांची यादी
*भारताच्या राज्ये आणि प्रदेशांच्या राजधानीची शहरे

## संदर्भ
*
वर्ग:याद्या
गो फर्स्ट

** गो फर्स्ट**, आधीचे **गो एर**, ही मुंबईमधील स्वस्त दरात विमानसेवा देणारी भारतीय कंपनी आहे.  नोव्हेंबर २००५ पासून सुरू झालेली ही कंपनी वाडिया समूहाच्या मालकीची आहे.  मे २०१३ रोजी बाजारभावाप्रमाणे भारतातील पाचव्या क्रमांकाची मोठी विमानवाहतूक कंपनी होती. स्थानिक प्रवाश्यांससाठी २१ शहरांमधून रोजच्या रोज १०० उड्डाणे व आठवडयाला ७५० उड्डाणे केली जातात. मुंबईमधील छत्रपती शिवाजी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ  आणि नवी दिल्लीमधील इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हे मध्यवर्ती ठाणे आहे.

गो फर्स्टने ३ मे, २०२३ रोजी उड्डाणे बंद करून दिवाळे जाहीर केले.

## इतिहास
भारतीय उद्योजक नस्ली वाडीया यांचे थोरले सुपुत्र जहांगीर वाडिया यांनी   ते ह्या कंपनीचे व्यवस्थापकीय संचालक आहेत. एर ए ३२० या विमानाच्या वापराने गो एरची सुरुवात झाली.

## गो एरची प्रवासी विमानसेवा असलेली भारतातील राज्ये
भारतामधील २२ विमानतळांवरून गो एरची दैनंदिन १४०, व साप्ताहिक ९७५ उड्डाणे होतात.

## विमाने व उड्डाणे यांची आकडेवारी

## ए३२० निओची मागणी
जून २०११ मध्ये गो एरने .३२४ अब्ज रुपये किंमतीच्या ७२ ए३२० निओ या सुधारित नवीन इंजिन असलेल्या एरबसची मागणी केलेली आहे.  एरबसची ए320 ही सुधारित आवृत्ती असून १८० आसनी असलेल्या या विमानामध्ये बऱ्याच अधिक सुविधा आहेत.  ही विमाने २०१५पासून पुढे दरवर्षी १२-१५ विमाने गो एरच्या ताफ्यात दाखल होणार आहेत.

## अंतर्गत सेवा
गोएर मध्ये इकॉनॉमी वर्गाच्या प्रवाशांना फक्त बसण्याची व्यवस्था करण्यात येत असून जेवणासाठी सोय उपलब्ध नाही.  पण प्रवाशांना स्वखर्चाने चहा काफी सारखी पेये, सॅण्डविच, पराठे, बिस्किटे, शेंगदाणे, शीतपेये, पिण्याचे पाणी आणि इतर पदार्थ विकत घेण्याची सोय आहे.  मनोरंजनाच्या सुविधा मर्यादित असून विमानामध्ये दैनिक भास्कर ग्रुपकडून प्रकाशित होणारी मासिके प्रवाशांना वाचनासाठी उपलब्ध करून दिली जातात.

## पुरस्कार
पॅसिफिक एरिया ट्रॅव्हल रायटर्स असोसिएशन यांचेकडून उत्तम दर्जा आणि सुविधा दिल्याबददल उत्कृष्ट स्थानिक विमानसेवा देणारी कंपनी (२००८) हा सन्मान
एरबसकडून उत्कृष्ट सेवा देणारी विमानवाहतूक कंपनी.

## संदर्भ व नोंदी 
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:भारतीय विमानवाहतूक कंपन्या
ग्लोस्टर इ२८/३९

इवलेसे|ग्लोस्टर ए २८/३९ विमान उड्डाण करताना.
ग्लोस्टर इ२८/३९ हे एक जेट इंजिन असलेले विमान होते. हे प्रथम ब्रिटिश जेट विमान होते. ग्लोस्टर मिटिओर या विमानाची पहिली पायरी म्हणून  ग्लोस्टर इ२८/३९ यात जेट इंजिन चाचणी करण्यात आली होती. सप्टेंबर १९३९ मध्ये विमान मंत्रालयात फ्रँक व्हिटलच्या विमानात झोत यंत्र जेट इंजिन असते व उष्ण वायूंच्या झोताच्या प्रतिक्रियेतून विमानाला गती मिळते असे विमान बनवता येईल असे एक चाचणी करण्यासाठी विवरण तयार केले. यात हवा विमानाच्या नाकातून ओढली जात असे. आणि विमाने एलेव्हेटर्स म्हणजे कल्ले उत्सर्गाच्या वर बसवलेले होते. हे दुसरे महायुद्ध होत असताना विमान ब्रिटिश वायूदलात १९४४ पर्यंत सामील करण्यात आले होते.
## हे सुद्धा पहा
* जेट इंजिन
*मेसरश्मिट एम ए २६२

वर्ग:विमाने
वर्ग:दुसरे महायुद्ध
वर्ग:जेट विमाने
वर्ग:लढाऊ विमाने
आयएनएस सिंधुराष्ट्र (एस६५)

**आय.एन.एस. सिंधुशस्त्र (एस६५)** ही भारताची सिंधुघोष वर्गाची डीझेल-विद्युत पाणबुडी आहे.

ही पाणबुडी जुलै १९, इ.स. २००० रोजी भारतीय आरमाराच्या सेवेत रुजू झाली. बावन्न खलाशी व अधिकाऱ्यांना घेउन सलग ४५ दिवस पाण्याखाली राहण्याची क्षमता या पाणबुडीत आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:सिंधुघोष वर्गाच्या पाणबुड्या
यशवंत जोशी

यशवंत जोशी हे एक मराठी लेखक आहेत. फिल्म्स डिव्हिजन मध्ये संशोधन साहाय्यक होते.  

## यशवंत जोशी यांनी लिहिलेली पुस्तके
* अनामिका 
* असे होते गांधीजी
* आपली शिकवण आपले विचार
* आमचा गाव बरा
* आमची मिजास आमचा थाट
* गांधीगीता -गांधीजींचा आध्यात्मिक दृष्टिकोन
* जाणिवा
* ती वेळ गेली टळून
* नवी पिढी
* निवडक पुराणकथा
* पंचायत राज्यातील कृषी उत्कर्ष
* बोलका ढलपा
* भारताच्या पंचकन्या
* भूमिका
* भ्रांती
* माझे पती माझे देव
* योगायोग
* सर रॉबर्ट बेडन पॉवेल यांचे चरित्र
* शुद्धलेखन, शुद्धमुद्रण, शब्दकोश
* श्रीकृष्णामाईचे नाभिस्थान - श्रीक्षेत्रकुरवपूर
* सारेच आंधळेनी बहिरे

वर्ग:मराठी लेखक
देवयानी खोब्रागडे

**देवयानी खोब्रागडे** ह्या एक भारतीय परराष्ट्र सेवा (आयएफएस) अधिकारी आहेत. ह्या न्यू यॉर्क शहरात भारतीय वाणिज्य दूतावासाच्या उपकौन्सिल कार्यालयात सनदी सेवेतील अधिकारी होत्या. (Bombay Electric Supply & Transport) बेस्टचे माजी महासंचालक आणि रिपब्लिकन पक्षाचे राष्ट्रीय अध्यक्ष उत्तमकुमार खोब्रागडे यांच्या त्या कन्या आहेत. देवयानी खोब्रागडे यांना अमेरिकेत तथाकथित व्हिसा घोटाळा आणि मोलकरणीचे आर्थिक शोषण या प्रकरणी अटक करण्यात आली होती.

त्यानंतर देवयानी खोब्रागडे यांची तात्पुरती बदली संयुक्त राष्ट्रसंघातील भारताच्या कायम प्रतिनिधीमंडळात राजनैतिक अधिकारी म्हणून केली आणि नंतर त्यांना भारतात परत बोलावण्यात आले..

## व्यक्तिगत जीवन
खोब्रागडे यांचे कुटुंब मुळचे महाराष्ट्रातील गडचिरोलीचे असून त्यांचा जन्म महाराष्ट्रातील तारापूर येथे झाला.

देवयानी खोब्रागडे यांचे पती डॉ. आकाशसिंग राठोड हे अमेरिकेत जन्मलेले एक अमेरिकन नागरिक आहेत. ते पीएच.डी., एल्‌एल.एम असून इटलीतील एका महाविद्यालयात प्राध्यापक आहेत. देवयानी आणि आकाशसिंगची जर्मनीत भेट झाली होती. या जोडप्याला दोन मुली आहेत. आकाशसिंग राठोड यांना अर्ज करूनही २०१६ सालापर्यंत भारतीय नागरिकत्व मिळाले नव्हते. डॉ. राठोड हे मद्यनिर्मिती तज्ज्ञ आहेत. त्यांची अमेरिकेत एक पिढीजात वायबरी आहे.

## शिक्षण
देवयानी खोब्रागडे यांचे शिक्षण मुंबईत माऊंट कार्मेल हायस्कूलमध्ये झाले. मुंबईच्याच जी.एस. मेडिकल कॉलेजातून त्या एम.एम.बी.एस. झाल्या आणि ऑफथॉल्मॉलॉजीत एम.एस. करताना त्यांनी पब्लिक सर्विस कमिशनच्या परीक्षा देऊन त्या आयएफएस झाल्या.

## कारकीर्द
## विवाद
### आदर्श इमारत
देवयानी खोब्रागडे यांचा एक बेकायदेशीर फ्लॅट मुंबईतील ’आदर्श’ इमारतीत आहे.

### अमेरिकेतील व्हिसा प्रकरण
## पुस्तक
* देवयानी खोब्रागडे आत्मचरित्र लिहित असून अमेरिकेतील अटक प्रकरणी स्वतःची बाजू मांडणार आहेत. मात्र, पुस्तकातून त्या संपूर्ण वास्तव मांडणार का, याबद्दल उत्सुकता आहे. हे पुस्तक पेंग्विनतर्फे डिसेंबर २०१६मध्ये प्रकाशित होणार आहे..

## संदर्भसूची
वर्ग:विस्तार विनंती
वर्ग:भारतीय बौद्ध
वर्ग:भारतीय महिला
लढाऊ विमान

इवलेसे|पहिल्या पीढीतले जुने विमान उतरताना.
एक लढाऊ हे प्रामुख्याने इतर विमानाचा विरोधात हवेतल्या हवेत लढण्यासाठी रचना केलेले लष्करी विमान आहे. या लढाऊ विमानांचा मुख्य उद्देश रणांगणात हवाई प्राबल्य प्रस्थापित करण्यासाठी आहे. हे बाँबफेकी विमाने (bombers) आणि इतर विमाने ज्यांचे मुख्य ध्येय जमीनीवर हल्ला आहे अशा हल्ला विमानांपेक्षा निराळे असते. तरी अनेक विमानांना जमिनीवर हल्ला करता येईल अशी दुय्यम क्षमता असते. काही विमाने अनेक हेतू सैनिक हाताळणी आणि बाँबफेकी विमाने म्हणूनही रचना केलेली आहेत. यामुळे अनेकदा लढाऊ विमान अशी मानक व्याख्या पूर्ण अशी नाही. पहिल्या महायुद्धा पासून हवाई प्राबल्य हे परंपरागत युद्धामध्ये विजयासाठी आवश्यक मानले गेले आहे. हवाई सर्वाधिकार प्राप्त करण्यासाठी यशस्वी किंवा अयशस्वी प्रयत्न हे त्या वैमानिकाच्या कौशल्यावर, विमानाच्या वापरावर, रणनीती विमानांची संख्या आणि कार्यक्षमता या अनेक घटकांवर अवलंबून असते. लढाऊ विमाने हे आधुनिक सशस्त्र दलांच्या संरक्षण खर्चाच्या अंदाजपत्रकात एक मोठा भाग व्यापतात.
## इतिहास
पहिल्या महायुद्धात या विमानांची सुरुवात झाली. आधी ही विमाने खूप लहान आणि हलकी होती. परंतु ती सशस्त्र होती. विमान एका लाकडी सांगाड्यावर बांधले जात असे. त्यास कापडाने झाकले जात असे. यामुळे कमी वजमाचे विमान तयार होत असे. दुसऱ्या महायुद्धापर्यंत यात सुधारणा होऊन धातूची विमाने बांधली जाऊ लागली यात मशिन गन बसवल्या जात असत. यांना पंख्याची इंजिने असत. काही विमाने ताशी ४00 मैल वेग गाठत होते. यांना एकच इंजिन असत असे. दोन इंजिनांची विमानेही बांधली गेली पण ती तेव्हढी कार्यक्षम नव्हती. इ.स. १९५० नंतर या विमानांना रडार लावण्यात आले त्यामुळे वैमानिक दूरवर पाहू शकत होते. १९६० नंतर मशिन गन्स जाऊन त्यात हवेतल्या हवेत मारा करणारी क्षेपणास्त्रे बसवली जाऊ लागली. 
इवलेसे|मिग१७ - क्षेपणास्त्रे दिसत आहे.
## स्टेल्थ फायटर
स्टेल्थ तंत्रज्ञानामुळे विमाने रडारपासून काही प्रमाणात तरी लपून राहू शकतात. स्टेल्थ फायटर विमानाच्या पृष्ठभागावर खास पदार्थाचे आवरण दिलेले असते. हे आवरण रेडिओ लहरी शोषून घेतात. तसेच सर्वसाधारण विमानाप्रमाणे स्टेल्थ विमानाची इंजिने बाहेर नसतात. ती लपवलेली असतात. स्टेल्थ तंत्रज्ञान रडार विमान ओळखण्याची शक्‍यता कमी करते.
### भारत
भारताचेही स्टेल्थ लढाऊ विमान बनवण्याचे प्रकल्प सुरू आहेत. रशियाच्या सुखोई आणि भारताच्या हिंदुस्तान एरोनॉटिक्‍स लिमिटेड या कंपन्या मिळून नवीन स्टेल्थ विमान बनवत आहेत. याला सुखोई-हाल FGFA - फिफ्थ जनरेशन फायटर एअरक्राफ्ट असे नाव देण्यात आले आहे. या शिवाय ऍडव्हान्स मीडियम काँबॅट एअरक्राफ्ट हे भारत स्वतःच्या बळावर पाचव्या पिढीतील स्टेल्थ लढाऊ विमान बनवत आहे.
वर्ग:दुसरे महायुद्ध
वर्ग:विमाने
वर्ग:लढाऊ विमाने
उत्तम खोब्रागडे

**उत्तम पत्रुजी खोब्रागडे** (८ मे, १९५१ - ) हे भारतीय सनदी सेवेतील माजी उच्च पदस्थ अधिकारी असून ते देवयानी खोब्रागडे यांचे वडील होत. यांचे नाव आदर्श घोटाळ्यासह अनेक घोटाळ्यांशी निगडीत आहे.
 

वर्ग:इ.स. १९५१ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय बौद्ध
वर्ग:दलित राजकारणी
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
वर्ग:आंबेडकरवादी
पु ललथनहवला

**पु ललथनहवला** ( ६ मे १९४२) हे भारत देशाच्या मिझोरम राज्याचे माजी मुख्यमंत्री आहेत. ते मिझोरमच्या राजकारणामध्ये प्रदीर्घ कार्यरत असून त्यांनी आजवर पाच वेळा मिझोरमचे मुख्यमंत्रीपद भूषवले आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:मिझोरमचे मुख्यमंत्री
वर्ग:मिझोरमचे उपमुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:मिझोरमचे आमदार
इ.स. २०१४

**इ.स. २०१४** हे इसवी सनामधील २०१४वे, २१व्या शतकामधील १४वे तर २०१० च्या दशकामधील पाचवे वर्ष आहे.

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* जानेवारी १ - लात्व्हिया देश युरो चलनाचा स्वीकार करेल.
* फेब्रुवारी ७-१४ - २०१४ हिवाळी ऑलिंपिक स्पर्धा रशियाच्या सोत्शी शहरामध्ये खेळवली गेली.
* मार्च ७ - मलेशिया एरलाइन्स फ्लाइट ३७० हे बोईंग ७७७ प्रकारचे विमान कुआलालंपुरपासून बीजिंगला चाललेले असताना २३९ प्रवासी व कर्मचाऱ्यांसह नाहीसे झाले.
* मे २ - अफगाणिस्तानच्या बदख्शान प्रांतात दोन दरडी कोसळून २,१०० व्यक्ती ठार. इतर शेकडो बेपत्ता.
* मे २० - लोकसभा निवडणुकांत बहुमत मिळवून भारतीय जनता पक्ष भारतात सत्तेवर. नरेन्द्र मोदीची पंतप्रधानपदी नेमणूक.
* जून १२-जुलै १३ - २०१४ फिफा विश्वचषक ब्राझील देशामध्ये खेळवला जाईल.
* जुलै १७ - युक्रेनपासून स्वातंत्र्य मागणाऱ्या रशियाधार्जिण्या दहशतवाद्यांनी मलेशियन एरलाइन्सचे विमान पाडले. २९८ ठार.
* जुलै २३ - ट्रान्सएशिया एरवेझ फ्लाइट २२ हे एटीआर ७२-५०० प्रकारचे विमान मगॉंग पेंघू विमानतळावर उतरताना पडले. ४८ ठार.
* जुलै २४ - एर अल्जेरी फ्लाइट ५०१७ हे मॅकडोनेल डग्लस एमडी-८३ प्रकारचे विमान मालीमध्ये कोसळले. ११६ ठार.
* जुलै ३० - पुणे जिल्ह्यातील माळीण गावावर दरड कोसळून ५० पेक्षा अधिक ठार.
* ऑगस्ट ३ - चीनच्या युनान प्रांतात झालेल्या भूकंपामुळे ३९८ ठार.
* ऑक्टोबर १५ - भारतातील महाराष्ट्र व हरियाणा राज्यात विधानसभा निवडणूका पार पडल्या.
* ऑक्टोबर १९ - महाराष्ट्र व हरियाणा राज्यातील विधानसभा निवडणूकांचे निकाल जाहीर. हरीयाणात भारतीय जनता पक्षाला स्पष्ट बहुमत तर महाराष्ट्रात भारतीय जनता पक्षाला बहुमताला २० जागा कमी.
* ऑक्टोबर ३१ - भारतीय जनता पक्षाचे देवेंद्र फडणवीस महाराष्ट्राचे १८ वे मुख्यमंत्री झाले.
* नोव्हेंबर २ - भारत आणि पाकिस्तानमधील सरहद्दीवर असलेल्या वाघा चेकपोस्टवर पाकिस्तानच्या बाजूला आत्मघातकी दहशतवाद्याने घडवलेल्या स्फोटात ५२ ठार, २०० जखमी.
* डिसेंबर १६ -  पाकिस्तानी तालिबानने पेशावरमधील एक लष्करी शाळेवर हल्ला चढवून १३२ विद्यार्थ्यांना ठार मारले.

## जन्म 
## मृत्यू 
*११ जानेवारी - एरियेल शॅरन, इस्रायलचा ११वा पंतप्रधान
*२० ऑगस्ट - बी.के.एस.अय्यंगार,योगविद्येची कीर्ती जगभर पसरवणारे योगाचार्य


वर्ग:इ.स.च्या २०१० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २१ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या ३ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
विजय बहुगुणा

**विजय बहुगुणा** ( २८ फेब्रुवारी १९४७) हे भारत देशाच्या भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षा उत्तराखंड राज्याचे माजी मुख्यमंत्री आहेत. स्वातंत्र्यसैनिक व उत्तर प्रदेशचे माजी मुख्यमंत्री हेमवतीनंदन बहुगुणा ह्यांचे पुत्र असलेले विजय बहुगुणा मार्च २०१२ सालापासून उत्तराखंडच्या मुख्यमंत्रीपदावर आहेत. त्यापूर्वी ते १४व्या व १५व्या लोकसभेचे सदस्य होते.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:उत्तराखंडचे मुख्यमंत्री
वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य
विष्णुपंत औंधकर

**विष्णूपंत हरी औंधकर** (३ डिसेंबर, इ.स. १८८२ - १७ डिसेंबर, इ.स. १९४२) हे एक स्त्री पात्र साकारणारे मराठी नट आणि नाटककार होते. त्यांनी आग्ऱ्याहून सुटका, बेबंदशाही आणि महारथी कर्ण ही नाटके लिहिली.

## औंधकरांची भूमिका असलेली नाटके (कंसात पात्राचे नाव)
* आशीर्वाद
* करीन ती पूर्व (बाजीप्रभू}
* तोतयाचे बंड (विठाई)
* पुण्यप्रभाव (कालिंदी)
* प्रेमसंन्यास (सुशीला)
* बेबंदशाही (येसूबाई) 
* मत्स्यगंधा (ललिता)
* महारथी कर्ण (कृष्ण)
* मायेचा पूल (राधा)
* वधूपरीक्षा (वाराणसी)
* विचित्रलीला (तुळशी)
* शिवसंभव (जिजाऊ)

## पुरस्कार, सुवर्णपदक, सन्मान वगैरे
* दि. १२ एप्रिल १९४४ रोजी मुंबई साहित्य संघाने आपला भव्य नाट्योत्सव साजरा केला. या नाट्योत्सवात नाट्यरसिकांचे विराट दर्शन झाले आणि मराठी रंगभूमीला नवसंजीवनी मिळाली. या नाट्यमहोत्सवात झालेल्या ‘शारदा’ नाटकाच्या प्रयोगाला प्रकाश पिक्चर्सचे **विष्णूपंत औंधकर** सुवर्णपदक मिळाले.
* बार्शीतील नाट्यगृहाला ’औंधकर नाट्यगृह’ हे नाव देण्यात आलेले आहे. (हे नाट्यगृह बहुधा बंद पडले असावे.)

वर्ग:मराठी नाटककार
वर्ग:मराठी अभिनेते
वर्ग:इ.स. १८८२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४२ मधील मृत्यू
मुकुल संगमा

**डॉ. मुकुल संगमा** ( २० एप्रिल १९६५) भारत देशाच्या मेघालय राज्यामधील राजकारणी व राज्याचे माजी मुख्यमंत्री आहेत. पेशाने वैद्यकीय डॉक्टर असलेले संगमा १९९३ सालापासून मेघालयच्या राजकारणामध्ये कार्यरत आहेत. प्रदीर्घ काळ काँग्रेस पक्षाचे नेते राहिलेले संगमा २०१० ते २०१८ दरम्यान मेघालयच्या मुख्यमंत्रीपदावर होते. नोव्हेंबर २०२१ मध्ये संगमा व काँग्रेसच्या इतर ११ आमदारांनी तृणमूल काँग्रेस पक्षात प्रवेश केला. सध्या संगमा मेघालय विधानसभेमध्ये विरोधी पक्षनेते आहेत.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:मेघालयचे मुख्यमंत्री
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अल्टामाउंट रोड

ही इमारत]]
**अल्टामाँट मार्ग** किंवा **अल्टामाउंट रोड** हा दक्षिण मुंबईतील खंबाला हिलवरील उच्चभ्रू लोकांची वस्ती असलेला, पेडर रोडला जवळपास समांतर असलेला रस्ता आहे. हा रस्ता वळण घेऊन पेडर रोडला जिथे मिळतो तो नाका 'केम्प्स कॉर्नर' म्हणून प्रसिद्ध आहे. सदर मार्गाचे नामकरण **एस.के. बरोडावाला मार्ग** असे करण्यात आले आहे. मात्र तेथील स्थानिक लोक, टॅक्सीवाले वगैरे सामान्य जनता या मार्गास अल्टामॉंट/अल्टामाउंट मार्ग म्हणूनच ओळखतात.

## नावाची व्युत्पत्ती 
ह्या रस्त्याचे नाव त्यावर एकेकाळी असलेल्या ’अल्टामॉंट’ नावाच्या बंगल्यावरून पडलेले आहे. हा बंगला कोणी बांधला, तेथे कोण राहत असे, बंगल्याचे पुढे काय झाले अशी काही माहिती उपलब्ध होऊ नाही, पण १८६५ पर्यंत तो जागेवर होता. हा बंगला १८६५ साली रु.१००० भाड्याने दिला गेल्याचा उल्लेख आहे.
इसवी सन १८४९ च्या सुमारास सर विल्यम यार्डली यांचा अल्टामोंट नावाचा बंगला या परिसरात बांधला. सर विल्यम यार्डली हे ब्रिटिश मुंबईच्या सुप्रीम कोर्टाचे मुख्य न्यायाधीश होते.

## रस्त्यावरील महत्त्वाची ठिकाणे
या रस्त्यावर इंडोनेशिया व दक्षिण आफ्रिका या देशांच्या वकिलाती आहेत. या रस्त्याशी संलग्न अशा कारमायकल मार्गावर बेल्जियम, चीन आणि जपान या देशांच्याही वकिलाती आहेत.

याच रस्त्यावर उभ्या राहिलेल्या 'अँटीलिआ' या उद्योगपती मुकेश अंबाणी यांच्या २७ मजली घरामुळे हा रस्ता इ.स. २०१० सालानंतर नावारूपाला आला आहे. या रस्त्यावर बॉम्बे पोर्ट ट्रस्टच्या चेअरमनचा अधिकृत निवास आहे.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* ऐसी अक्षरे: मुंबईतील काही रस्त्यांची आणि जागांची नावे - भाग १

वर्ग:मुंबईमधील रस्ते
जेट इंधन

इवलेसे|विमानात जेट इंधन भरले जात आहे.
**जेट इंधन** (एटीएफ) जेट इंजिनद्वारे चालणाऱ्या विमानामध्ये वापरण्यासाठी बनवले गेलेले खास इंधन आहे. हे बहुदा रंगहीन, पांढऱ्या किंवा कबऱ्या रंगाचा असतो. करणे आहे. व्यावसायिक विमानचालनात सामान्यपणे जेट ए हे इंधन वापरले जाते. हे आंतरराष्ट्रीय मानकांनुसार बनवले जाते. दुसरे इंधन जेट बी हे अत्यंत थंड वातावरणात वापरले जाते. जेट इंजिन हे अनेक प्रकारची इंधने वापरू शकते पण जेट-विमानाची इंजिने विशेषत प्रवासी वाहतूक करणारी विमाने आणि कमी ज्वालाग्राही इंधने वापरतात. म्हणून सुरक्षित असतात. या इंधनाचा ज्वलनांक उच्च असतो. म्हणजे ती खूप तापवली असता मगच पेटतात.

**प्रकार**

जेट ए

जेट ए स्पेसिफिकेशन इंधन १९५० च्या दशकापासून अमेरिकेत वापरले जात आहे आणि सामान्यत: अमेरिकेच्या बाहेर उपलब्ध नाही आणि टोरंटो आणि व्हॅंकुव्हर सारखी काही कॅनेडियन विमानतळ, तर जेट ए -1 हे पूर्वीचे सोव्हिएट राज्यांव्यतिरिक्त उर्वरित जगात वापरले जाणारे प्रमाणित इंधन आहे जिथे टीएस -1 सर्वत्र आढळणारे आहे. जेट ए आणि जेट ए -1 या दोहोंचे स्वयंचलित तापमान 210 अंश सेल्सियस (410 ° फॅ) सह 38 अंश सेल्सियस (100 ° फॅ) पेक्षा जास्त फ्लॅश पॉईंट आहे.

जेट ए आणि जेट ए -1 मधील फरक

प्राथमिक फरक म्हणजे ए -1चा निम्न अतिशीत बिंदू:

* जेट एचे −40 ° से (−40 − फॅ) आहे
* जेट ए -1 हे -४७° अंश सेल्सियस (−53 ° फॅ) आहे

इतर फरक म्हणजे जेट ए -1 मध्ये ॲंटी-स्टॅटिक मिश्रित पदार्थाची अनिवार्य जोड.

जेट ए ट्रक, स्टोरेज टाक्या आणि जेट ए घेऊन जाणारे प्लंबिंग त्यावर काळ्या स्टिकरने चिन्हांकित केले आहे ज्यावर पांढऱ्या रंगात “जेट ए” छापलेले आहे, दुसऱ्या काळ्या पट्ट्याशेजारी.

जेट बी

जेट बी एक नाफ्था-केरोसिन इंधन आहे जो थंड हवामानातील वर्धित कामगिरीसाठी वापरला जातो. तथापि, जेट बीची हलकी रचना हाताळणे अधिक धोकादायक बनवते. या कारणास्तव, अत्यंत थंड हवामान वगळता, क्वचितच वापरले जाते. अंदाजे %०% केरोसीन आणि %०% पेट्रोल यांचे मिश्रण, ते वाइड-कट इंधन म्हणून ओळखले जाते. त्याचाअतिशीत बिंदू -६० अंश सेल्सियस (−७६° डिग्री फॅरनहाइट) आणि फ्लॅश पॉईंटही खूप कमी आहे. हे प्रामुख्याने काही सैन्य विमानांमध्ये वापरले जाते. उत्तर कॅनडा, अलास्का आणि कधीकधी रशियामध्येही अतिशीत बिंदू असल्याने त्याचा वापर केला जातो.

## इतिहास 
दुसरे महायुद्ध संपल्यानंतर नंतर वापरात आलेली सर्वाधिक जेट इंधने ही रॉकेल आधारित आहेत.

## हे सुद्धा पहा
*जेट इंजिन

वर्ग:विमान अभियांत्रिकी
वर्ग:विमान इंजिने
वर्ग:विमाने
जारबोम गमलीन

**जारबोम गमलीन** ( १६ एप्रिल १९६१) हे भारत देशाच्या अरुणाचल प्रदेश राज्यामधील एक राजकारणी आहेत. ते २०११ साली अल्प काळाकरिता अरुणाचल प्रदेशचे मुख्यमंत्री होते.

वर्ग:अरुणाचल प्रदेशचे मुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९६१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:पश्चिम अरुणाचलचे खासदार
वसंत कृष्ण वर्‍हाडपांडे

डॉ. वसंत वऱ्हाडपांडे (१९ डिसेंबर १९२७)  हे एक मराठी लेखक, कवी, समीक्षक आणि भाषाभ्यासक होते.  ते एम्.ए. पीएच्.डी. होते व नागपूरच्या हिस्लॉप कॉलेजमध्ये प्राध्यापक व मराठी विभागाचे प्रमुख होते.   विदर्भ साहित्य संघाच्या युगवाणी या त्रैमासिकाचे ते काही काळ संपादक होते. वऱ्हाडपांडे यांनी ’गरुडझेप’ नावाचा सावरकर गौरवग्रंथ संपादित केला होता. तो नागपूरच्या विजय प्रकाशनने, १९८३मध्ये प्रकाशित केला.

मराठी विश्वकोशाचे ते एक लेखक होते.  त्या विश्वकोशातील पु.भा. भावे यांच्यावरचा लेख वऱ्हाडपांडे यांनी लिहिला आहे.

## वऱ्हाडपांडे यांनी लिहिलेली पुस्तके
* गरुडझेप (संपादित)
* चित्रशाळा (कादंबरी)
* नागपुरी बोली : भाषाशास्त्रीय अभ्यास (ग्रंथ)
* या मनाचा पाळणा (कवितासंग्रह)
* वसंत वैभव
* वास्तु व उत्सव (कथासंग्रह)

## पुरस्कार
डॉ. व.कृ. वऱ्हाडपांडे याच्या स्मरणार्थ विदर्भ साहित्य संघ ‘वसंतराव वऱ्हाडपांडे स्मृती पारितोषिक’ देतो.  हा पुरस्कार एका वर्षी श्रीधर शनवारे यांना त्यांच्या ’तळे संध्याकाळचे’ला मिळाला होता.  

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
करोल बाग विधानसभा मतदारसंघ (दिल्ली)

**करोल बाग विधानसभा मतदारसंघ** हा दिल्लीमधील एक विधानसभा मतदारसंघ आहे. हा नवी दिल्ली लोकसभा मतदारसंघाच्या क्षेत्रांतर्गत येतो.

## विधानसभा सदस्य 
## संदर्भ आणि नोंदी 
## हे सुद्धा पहा 
* नवी दिल्ली (लोकसभा मतदारसंघ)

वर्ग:दिल्लीमधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:नवी दिल्ली लोकसभा मतदारसंघ
पांडुरंग श्रीधर आपटे

**पांडुरंग श्रीधर आपटे** (६ एप्रिल, इ.स. १८८७ - १९ डिसेंबर, इ.स. १९५६) हे एक मराठी साहित्यिक होते.  ते गांधीवादी होते.  *आपटे गुरुजी* या नावाने ते ओळखले जात. भारतातली पहिली राष्ट्रीय शाळा आपटे गुरुजींनी येवला येथे काढली होती.

## पुस्तके
* अलौकिक अभियोग (पशू, पक्षी, वनस्पती यांची मानवनिर्मित निसर्गऱ्हासाबद्दल फिर्याद)
* आपल्या पूर्वजांचा शोध (डार्विनच्या सिद्धान्तावर आधारित)
* कुटुंब रंजन
* जवाहरलाल नेहरू
* महात्मा गांधी दर्शन
* लाडका मुलगा
* श्रीकृष्णाची आत्मकथा
* श्रीविद्यानंदस्वामीमहाराज व श्री केशवगोविंदमाहात्म्य
* साने गुरुजी : ओझरते दर्शन
* सेनापती बापट दर्शन
* स्वराज्य मार्गदर्शक लोकमान्य टिळक

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १८८७ मधील जन्म
जान्हवी प्रभू-अरोरा

**जान्हवी प्रभू-अरोरा** (सप्टेंबर ९, इ.स. १९७८:मुलुंड, मुंबई, महाराष्ट्र )या मराठी या गायिका आहेत. त्यांचे शालेय शिक्षण तारापूर विद्या मंदिर या विद्यालयातून तर पुढील शिक्षण चेतना महाविद्यालय, वांद्रे येथे झाले.जान्हवी-प्रभु-अरोरा यांचा सांगीतिक प्रवास झी मराठी वर प्रसारित होणाऱ्या सा रे ग म प या कार्यक्रमापासून सुरू झाला त्यात त्या अंतिम फेरीपर्यंत पोहोचल्या होत्या.

## बालपण आणि शिक्षण 
जान्हवी-प्रभु-अरोरा यांनी आपले  महाविद्यालयीन शिक्षण चेतना कॉलेज, वांद्रे येथून पूर्ण केले आहे. तेथे त्यांनी वाणिज्य शाखेची पदवी मिळविली

## कारकीर्द
## पारितोषिक आणि विजेतेपद
* झी मराठी पुरस्कार उंच माझा झोका २०१२.
* झी मराठी पुरस्कार राधा ही बावरी २०१३.
* दादासाहेब फाळके पुरस्कार सावर रे मना या गीतासाठी चित्रपट मितवा २०१५
* संस्कृती कलादर्पण पुरस्कार सावर रे मना या गीतासाठी चित्रपट मितवा २०१६
* रेडीओ मिरची पुरस्कार सावर रे मना या गीतासाठी चित्रपट मितवा २०१६
* राज्य पुरस्कार सावर रे मना या गीतासाठी चित्रपट मितवा २०१६
* संगीत रत्न पुरस्कार २०१६

## इतर माहिती 
## संदर्भ
## बाह्य दुवे 
*

वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:मराठी पार्श्वगायक
वर्ग:इ.स. १९७८ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
यशवंत जोशी (निःसंदिग्धीकरण)

यशवंत जोशी नावाच्या अनेक व्यक्ती आहेत.(त्यामुळे संबधीत माहिती लिहीताना व्यवस्थीत खातरजमा करा)

## लेखक
यशवंत जोशी नावाचे किमान तीन ज्ञात वेगवेगळे लेखक आहेत. संदिग्धता टाळण्याच्या दृष्टीने माहिती वेगवेगळ्या रकान्यात दिली आहे. 

* यशवंत जोशी, ठाणे (व्यंजन - काव्य) अधिक माहिती हवी
* पत्रकार यशवंत जोशी, डुंगरपूर
* अभिनेते यशवंत जोशी
* गायक यशवंतबुवा जोशी
* अ‍ॅड. यशवंत जोशी (अंबरनाथ)

## हे सुद्धा पहा
* यशवंत (निःसंदिग्धीकरण)
* जोशी (निःसंदिग्धीकरण) 
* जोशी (आडनाव)

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
गोंडवाना विद्यापीठ

महाराष्ट्राच्या गडचिरोली या जिल्ह्याच्या ठिकाणी २ ऑक्टोबर, इ.स. २०११ रोजी गोंडवाना विद्यापीठाची स्थापना झाली आहे.
* या विद्यापीठाच्या कार्यक्षेत्रात चंद्रपूर व गडचिरोली या जिल्ह्यांतील महाविद्यालयांचा समावेश आहे.
* राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठाचे विभाजन करून या नवीन विद्यापीठाची निर्मिती करण्यात आलेली आहे.

सुरुवातीला गोंदिया जिल्ह्याचा सुद्धा या विद्यापीठाच्या कार्यक्षेत्रात समावेश करण्याचे ठरले होते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* गोंडवाना विद्यापीठाचे अधिकृत संकेतस्थळ. 
* विद्यापीठ अनुदान आयोगाची मान्यताप्राप्त विद्यापीठांची यादी.

वर्ग:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे
वर्ग:गडचिरोली
कविकुलगुरू कालिदास संस्कृत विद्यापीठ

संस्कृत भाषेच्या अभ्यासासाठी महाराष्ट्रात कोणतेही विद्यापीठ नव्हते. हे लक्षात घेऊन महाराष्ट्र शासनाने दिनांक
* १८ सप्टेंबर, इ.स. १९९७ रोजी नागपूर जिल्ह्यातील रामटेक येथे या विद्यापीठाची स्थापना केली.
संस्कृतमधील थोर कवी कालिदास यांचे नाव या विद्यापीठास देण्यात आले. 
* कवि कालिदासांनी त्यांचे 'मेघदूत' हे काव्य रामटेक येथे लिहिले असल्याचे बोलले जाते, म्हणूनच या विद्यापीठाचे मुख्यालय रामटेक येथे आहे. 
ह्या विद्यापीठातर्फ़े संस्कृत साहित्याच्या वेगवेगळ्या विषयांवर अभ्यास आणि अध्यापनाच्या व्यवस्थेसाठी अनेक विभागांतर्गत काम केले जाते. आणि पदविका, स्नातक, स्नातकोत्तर पदवी, विद्यानिष्णात पदव्या प्रदान केल्या जातात.http://kksanskrituni.digitaluniversity.ac/Content.aspx?ID=29267

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* कविकुलगुरू कालिदास संस्कृत विद्यापीठाचे संकेतस्थळ 

वर्ग:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे
वर्ग:संस्कृत विद्यापीठे
कुंभारमाशी

**कुंभारमाशी** एक प्रकारची गांधील माशी आहे. हा एक वास्प जातीचा कीटक आहे. ही माशी अंडी घालण्यासाठी चिखलाचे घरटे तयार करते. ही घरटी कठीण असतात. या माशा मधमाशीच्या पोळ्यांवर हल्ले करून त्यांना मारतात व खातात.

## हे सुद्धा पहा
* गांधील माशी 
* मधमाशी

वर्ग:कीटक
वर्ग:कीटकशास्त्र
द्रवीकृत नैसर्गिक वायू

द्रवीकृत नैसर्गिक वायू ("द्रनैवा") (CNG-compressed natural gas) हा मिथेन (CH4) या नैसर्गिक वायूपासून बनवतात. हा वायू समुद्रतळातून  नळाने द्रवीकरण प्रकल्पापर्यंत आणला जातो. तेथे हा वायू द्रवरूपात बदलला जातो. द्रवरूपात आल्यामुळे वायूचे आकारमान एकाच्या सहाशेव्या भागाएवढे कमी होते. आकारमान कमी झाल्याने वायूचा साठवणूक व वाहतूक खर्च कमी होतो.  हा वायू गंधहीन तसेच रंगहीन असतो.

### उत्पादन
नैसर्गिक वायू मध्ये ९० टक्के मिथेन वायू असतो. तसेच अतिशय लहान प्रमाणात इथेन, प्रोपेन, ब्युटेन आणि नायट्रजन वायू असतात. द्रवीकरण प्रकल्पात यावर शुद्धीकरण प्रक्रिया करून १०० टक्के मिथेन वायू तयार केला जातो व द्रवरूपात बदलला जातो. जगभरात या वायूची निर्यात करण्यासाठी खास करून बनवलेल्या समुद्री जहाजांचा वापर करण्यात येतो. 

## एकूण जागतिक उत्पादन 
### व्यापार
२०११ मध्ये कतार(७५.५ अब्ज घ्न मीटर), मलेशिया(२५ अब्ज घन मीटर) आणि इंडोनेशिया(२१.४ अब्ज घन मीटर) हे द्रवरूप नैसर्गिक वायूचे तीन सर्वात मोठे निर्यातदार देश होते.
२००६ मध्ये कतार हा द्रवीकृत नैसर्गिक वायूचा जगातला सगळ्यात मोठा निर्यातदार देश बनला. २०१२ पर्यंत, एकूण जागतिक निर्यातीपैकी २५ टक्के वाटा एकट्या कतारचा होता. 

## आयात
जपान, दक्षिण कोरिया, स्पेन, फ्रांस, इटली आणि तैवान हे देश सर्वात जास्त द्रवीकृत नैसर्गिक वायूची आयात करतात. २००५ मध्ये जपानने ५.८६ कोटी टन *द्रनैवा*ची आयात केली. ती त्या वर्षीच्या एकूण जागतिक व्यापाराच्या ३० टक्के होती. तसेच २००५ मध्ये दक्षिणकोरियाने २.२ कोटी टन आणि २००४ मध्ये तैवानने ६८ लाख टन द्रनैवाची आयात केली.

### द्रवीकरण तंत्रज्ञान 
वर्ग:इंधने
आवाजाचा वेग

आवाजाचा वेग हे एक ध्वनी लहरीचा मोजण्याचे एकक आहे. २०° सेंटिग्रेड (६८° फॅ.) या तापमानाला कोरड्या हवेत, ध्वनीची गती प्रति सेकंद ३४३,२ मीटर (1,126 फू / रे) अशी आहे. ही ताशी १२३४ कि.मी. (६७६ मैल) अशी आहे. म्हणजे आजाव तीन सेकंदात किलोमीटर किंवा पाच सेकंदात एक मैलाचे अंतर पार करतो.  आवाजाचा वेग स्थिर असतो. परंतु तापमानाच्या जोडीने ध्वनिप्रसरणाचा वेग घटतो. यास 'माख' असेही म्हणतात.
## इतिहास
रॉबर्ट बॉईल ने आवाजाचा वेग मोजण्याचा शोध लावला असेही मानतात.
## हे सुद्धा पहा
*आवाज (ध्वनी)

वर्ग:भौतिकशास्त्र
वर्ग:ध्वनी
वर्ग:ध्वनिशास्त्र
एचएमएस अजॅक्स

**एच.एम.एस. अजॅक्स** या नावाने सुरू होणाऱ्या रॉयल नेव्हीच्या अनेक लढाऊ नौका होत्या.

* एच.एम.एस. अजॅक्स (१७६७) - १७६७मध्ये बांधलेली आणि १७८५ मध्ये विकून टाकलेली ७४ तोफा असलेली तिसऱ्या दर्जाची लढाऊ नौका.
* एच.एम.एस. अजॅक्स (१७९८) - १७९८मध्ये बांधलेली ७४ तोफा असलेली तिसऱ्या दर्जाची लढाऊ नौका. हीने ट्राफालगारच्या लढाईत भाग घेतला होता. १८०५मध्ये जळितात नष्ट.
* एच.एम.एस. अजॅक्स (१८०९) - १८०९मध्ये बांधलेली आणि १८६४ मध्ये मोडीत काढलेली ७४ तोफा असलेली तिसऱ्या दर्जाची लढाऊ नौका. १८४६मध्ये हीस यांत्रिक चलनवलन बसविण्यात आले.
* एच.एम.एस. अजॅक्स (१८३५) - १८६७मध्ये एच.एम.एस. व्हॅंगार्ड नावाने बांधलेली ७८ तोफांची तिसऱ्या दर्जाची लढाऊ नौका. १८६७मध्ये हीचे पुनर्नामकरण एच.एम.एस. अजॅक्स केले गेले आणि १८७५मध्ये मोडीत काढली गेली.
* एच.एम.एस. अजॅक्स (१८८०) - १८८०मध्ये बांधलेली व १९०४मध्ये विकून टाकलेली लोहवेष्टित युद्धनौका.
* एच.एम.एस. अजॅक्स (१९१२) - १९१२मध्ये बांधलेली व १९२६मध्ये मोडीत काढलेली किंग जॉर्ज ५ वर्गाची युद्धनौका.
* एच.एम.एस. अजॅक्स (२२) - १९३४मध्ये बांधलेली व १९४९मध्ये मोडीत काढलेली लियॅंडर वर्गाची क्रुझर. हीने रिव्हर प्लेटच्या लढाईत भाग घेतला होता.
* एच.एम.एस. अजॅक्स (एफ११४) - १९६२मध्ये बांधलेली व १९८८मध्ये मोडीत काढलेली लियॅंडर वर्गाची फ्रिगेट.
* एच.एम.एस. अजॅक्स (एस१२५) - ॲस्ट्यूट वर्गाची सातवी आयोजित पाणबुडी.

वर्ग:रॉयल नेव्ही
अद्वैतवाद

ॲबसोल्युट दर्शविण्यासाठी केला.]]
**मॉनिझम (अद्वैतवाद किंवा एकेश्वरवाद) हा सिद्धांत वास्तविकता (Reality) ही एकाच मूल घटकाची बनलेली असते हे सांगतो.**आदी शंकराचार्य ह्यांच्या मते जीव (आत्मा) व ब्रह्म ह्या दोन भिन्न गोष्टी नसून त्या एकच आहे.

**अद्वैतवाद** म्हणजे परमात्मा, जीवात्मा व इतर अचेतन विश्व ही परस्परांहून स्वभावतः भिन्न नसून एकच आहेत, किंवा आत्मा व ज्ञेत विश्व स्वभावतः एकच आहेत किंवा त्यांची उत्पत्ती स्थान वा मूळ एक आहे, असा मूलभूत सिद्धांत होय आणि या अश्या मूलभूत सिद्धांतावर आधारलेले तत्त्वज्ञानही अद्वैतवाद होय.
विविध प्रकारचे अद्वैतवाद ओळखले जाऊ शकतात:

* प्राधान्य अद्वैतवाद सांगते की सर्व विद्यमान गोष्टी त्यांच्यापासून वेगळ्या स्त्रोताकडे परत जातात; उदा., निओप्लेटोनिझममध्ये सर्व काही The One मधून घेतले जाते.  या दृष्टिकोनात केवळ 'The One' तत्त्वशास्त्रीयदृष्ट्या मूलभूत किंवा इतर सर्व गोष्टींपेक्षा आधी आहे.
* अस्तित्त्वात्मक अद्वैतवाद असे मानतो की, काटेकोरपणे सांगायचे तर, केवळ एकच गोष्ट अस्तित्त्वात आहे, विश्व, जी केवळ कृत्रिम आणि अनियंत्रितपणे अनेक गोष्टींमध्ये विभागली जाऊ शकते. 
* पदार्थ अद्वैतवाद असे प्रतिपादन करतो की अस्तित्त्वात असलेल्या विविध गोष्टींचे एकल वास्तव किंवा पदार्थाच्या संदर्भात स्पष्टीकरण केले जाऊ शकते.  पदार्थ अद्वैतवाद (Subsatance Monism) असे मानतो की केवळ एक प्रकारचा पदार्थ अस्तित्त्वात आहे, जरी या पदार्थापासून अनेक गोष्टी बनल्या असतील, उदा., पदार्थ किंवा मन.
* द्वैत अद्वैतवाद म्हणजे मानसिक आणि शारीरिक हे एकाच पदार्थाचे दोन पैलू किंवा दृष्टीकोन आहे. द्वैताद्वैतवाद नुसार द्वैत व अद्वैत दोन्ही बरोबर आहे. ज्या पद्धतीने मातीपासून भांडी तयार केल्यावर माती व मातीची भांडी ह्या दोन भिन्न गोष्टी होतात पण भांडीचा शेवट मातीतच होतो. किंवा जसे समुद्र व एक थेंब हे दोन भिन्न आहेत मात्र ते एक पण असू शकतात.
* तटस्थ अद्वैतवादाचा विश्वास आहे की वास्तविकतेचे मूलभूत स्वरूप मानसिक किंवा शारीरिक नाही; दुसऱ्या शब्दांत सांगायचे झाल्यास ते "तटस्थ" आहे.

वर्ग:तत्त्वज्ञान
कुमारसेन समर्थ

**कुमारसेन समर्थ** हे एका पुरोगामी विचाराच्या मराठी घरात जन्माला आले. चित्रपट सृष्टिच्या आकर्षणामुळे ते या व्यवसायात आले. त्यांनी अनेक मराठी आणि हिंदी चित्रपटांचे दिग्दर्शन केले, नल दमयंती (मराठी) आणि रुपये की कहानी (हिंदी) हे त्यांचे विशेष गाजलेले चित्रपट आहेत. 'साईबाबा' हा मराठी चित्रपट कुमारसेनांच्या कारकीर्दितील सर्वात यशस्वी चित्रपट आहे. जर्मनीला जाऊन त्यांनी कला दिग्दर्शनाचे शिक्षण घेतले होते.

कुमारसेनांच्या दुरच्या नातेवाईक असलेल्या रतन बाई यांनी आपली मुलगी शोभनाचे स्थळ लग्नासाठी त्यांना सुचवले. शोभनाला चित्रपटात काम करण्याची फार इच्छा होती आणि तसे त्या प्रयत्नही करत होत्या. शोभनाला हे लग्न करायचे नव्हते पण कुमारसेनांना प्रत्यक्ष बघितल्यावर त्यांच्याकडे आकर्षित होऊन त्या लग्नाला तयार झाल्या. शिवाय त्यांनी कुमारसेनांना त्यांच्या चित्रपटात काम करण्याच्या इच्छेविषयी सांगितले आणि लग्नानंतरही चित्रपटात काम करण्याची इच्छा बोलून दाखवली. कुमारसेनांनी या गोष्टिला काही आक्षेप केला नाही आणि ते शोभनासोबत विवाहबद्ध झाले. लग्नानंतर कुमारसेन आणि शोभना यांनी एकत्र अनेक चित्रपटांची निर्मिती केली. त्यांना जयदिप, नुतन, चतुरा आणि तनुजा अशी चार अपत्ये झाली. नूतन आणि तनुजा या पुढे अभिनेत्री म्हणून फार प्रसिद्धिस आल्या. लग्नानंतर १४ वर्षांच्या सहजीवनानंतर त्यांनी वेगळे राहण्याचा निर्णय घेतला पण त्यांनी घटस्फोट घेतला नाही. कुमारसेनांचा मृत्यू ८० च्या दशकात झाला.

वर्ग:चित्रपट दिग्दर्शक
एचएमएस अजॅक्स (२२)

इवलेसे|क्रुझर एच.एम.एस. अजॅक्स
**एच.एम.एस. अजॅक्स** ही रॉयल नेव्हीची लियॅंडर वर्गाची हलकी क्रुझर होती. हीने दुसऱ्या महायुद्धातील रिव्हर प्लेटच्या लढाईत तसेच क्रीटची लढाई व माल्टाची लढाई यांत भाग घेतला होता. याशिवाय ही क्रुझर टोब्रुकच्या वेढ्यात रसदपुरवठ्याची रक्षकनौका म्हणून तैनात होती.

अजॅक्स नाव असलेली ही रॉयल नेव्हीची आठवी नौका होती. हीची बांधणी फेब्रुवारी ७, १९३३ रोजी सुरू झाली व एप्रिल १२, १९३५ रोजी ही लढाऊ सेवेसाठी रुजू झाली.

अजॅक्स (२२)
अजॅक्स (२२)
स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ

**स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ** हे महाराष्ट्रातील नांदेड येथे स्थित असून त्याची स्थापना १७ सप्टेंबर १९९४ रोजी झाली. हे विद्यापीठ साधारणपणे *स्वाराती* (SRT) या संक्षिप्त नावाने ओळखले जाते. या विद्यापीठाचे नाव मराठवाडा मुक्ती संग्रामाचे जनक स्वामी रामानंद तीर्थ यांच्या स्मृतिप्रीत्यर्थ ठेवण्यात आले आहे.

हैद्राबाद मुक्तिसंग्राम (स्वातंत्र्य सैनिकांच्या मौखिक नोंदी) हा विद्यापीठाने प्रकाशित केलेला महत्त्वाचा संपादित ग्रंथ आहे.

## कार्यक्षेत्र
या विद्यापीठाच्या परिक्षेत्रात नांदेड, लातूर, परभणी व हिंगोली जिल्हा हे दक्षिण मराठवाड्यातील ४ जिल्हे येतात.
## परिसर
नांदेड नगराच्या दक्षिणेस २० किमी अंतरावर ५९५ एकर (२.४१ चौरस किमी) एवढ्या क्षेत्रात मुख्य विद्यापीठ संकुल आहे व पेठ, ता.जि. लातूर येथे २२ एकर (८९,००० चौरस मिटर) परिसरात उपकेंद्र आहे. विद्यापीठास **विद्यापीठ अनुदान आयोग** व *राष्ट्रीय मुल्यांकन व अधिस्विकृती परिषद* यांची मान्यता मिळाली आहे.

डॉ.मनोहर चासकर हे ‌विद्यमान कुलगुरू आहेत. कुलसचिव, महाविद्यालय व विद्यापीठ मंडळाचे संचालक आणि परिक्षा नियंत्रक हे विद्यापीठाचे तीन प्रमुख अधिकारी असतात.

क्रीडा व शारीरिक शिक्षण आणि विद्यार्थी कल्याणासाठी विद्यापीठात संचालक आहेत. राष्ट्रीय सेवा योजना अधिकारीसुद्धा आहेत.

## विभाग
विद्यापीठात दुरस्थशिक्षण विभाग आहे, जो नांदेड, लातूर, हिंगोली व परभणी येथील ५९ मान्यताप्राप्त केंद्रात मराठी, हिंदी, इंग्रजी, उर्दू, इतिहास, राज्यशास्त्र, समाजशास्त्र, अर्थशास्त्र व लोक प्रशासन या विषयांत पदव्यूत्तर अभ्यासक्रम चालवतो.

विद्यापीठ कला, विज्ञान, वाणिज्य, शिक्षण, व्यवसाय प्रशासन व औषधनिर्माणशास्त्र या शाखांतील २७ पदव्यूत्तर पाठ्यक्रम चालवते. तसेच ते ८ पदव्यूत्तर संशोधन पाठ्यक्रमसुद्धा चालवते.

## इतिहास 
मराठवाडा विद्यापीठ उपकेंद्रातून १९९४ साली निर्मिती.

## कुलगुरूंची यादी 
## संलग्न विद्यापिठीय महाविद्यालये 
### अध्यसन
# डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
# गुरू गोविंदसिंह

### अधिकारक्षेत्रातील जिल्हे
# लातूर
# नांदेड
# परभणी
# हिंगोली

### विभाग
# औषधनिर्माणशास्त्र
# माध्यमशास्त्र
# जिवशास्त्र
# गणकशास्त्र
# भाषा, साहित्य व संस्कृती
# वाणिज्य व व्यवस्थापन
# समाजशास्त्र
# रसायनशास्त्र
# पृथ्वीशास्त्र
# शिक्षणशास्त्र
# तंत्रज्ञान
# सुक्ष्म व सादर कला
# गणित
# भौतिकशास्त्र

## सुविधा 
* आंतरराष्ट्रीय विद्यार्थी

## पाठ्यक्रम 
# नाट्यशास्त्र

## हे सुद्धा पहा 
• नांदेड जिल्हा

## संदर्भ 
* १. विद्यापीठाचे संकेतस्थळ

वर्ग:स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ
वर्ग:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे
धुंडिराज गणेश बापट

दीक्षित **धुंडिराज गणेश बापट** वाजपेययाजी (जन्म, पाचवड-सातारा जिल्हा : १५ नोव्हेंबर, १८८२; मृत्यू, पुणे : १३ फेब्रुवारी १९५६) हे एक वैदिक वाङ्‌मयाचे भाषांतरकार व यज्ञप्रधान वैदिक धर्माचा परिचय करून देणारे भाष्यकार होते.  यांच्या घराण्यात सात पिढ्यांपासून अग्निहोत्राची आणि प्राचीन संस्कृत वेदविद्येच्या अध्ययन-अध्यापनाची  परंपरा होती.  धुंडिराज बापट यांनी ती परंपरा पुढे चालू रहावी म्हणून सातारा जिल्ह्यातील पाचवड येथे ’स्वाध्याय मंदिर’ ही संस्था स्थापन केली, आणि त्यासाठी ’स्वाध्याय’ हे मासिक १९२० ते १९२२पर्यंत चालविले. 

डॉ. केतकरांच्या ज्ञानकोशाच्या प्रस्तावनाखंडातील ’वेदविद्या’ विभाग लिहिण्यात धुंडिराज गणेश बापटांचा मोठा सहभाग होता. त्यांनीच वैदिक संशोधन मंडळाच्या श्रौतकोशाचे(’श्रौतयज्ञानुषंगिवचनसंकलनरूपः श्रौतसूत्रानुवादरूपश्च’चे)  संपादन केले आहे. धुंडिराज बापटांनी लिहिलेल्या सर्वच भाषांतरित ग्रंथांत, शब्दशः भाषांतराबरोबरच मूळ ग्रंथांतल्या कल्पना सुबोध भाषेत स्पष्ट करून दाखविल्या आहेत.

## श्रौताचार्य धुंडिराज गणेश बापट यांची ग्रंथसंपदा
* आर्यांचे संस्कार
* ऋग्वेदाच्या ऐतरेय ब्राह्मणांचे भाषांतर
* कृष्ण यजुर्वेद भाग १ तैत्तिरीय संहिता 
* कृष्ण यजुर्वेद भाग २ तैत्तिरीय ब्राम्हण व आरण्यक 
* गणपतिअथर्वशीर्ष
* वैदिक राष्ट्रधर्म
* शुक्ल यजुर्वेद संहितेचे मराठी भाषांतर

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८८२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील मृत्यू
विष्णुशास्त्री बापूशास्त्री बापट

**विष्णूशास्त्री बापूशास्त्री बापट** (जन्म : इ.स. १८०४;  - इ.स. १८६५) हे एक संस्कृत पंडित होते.  त्यांच्या वडिलांची संस्कृत पाठशाळा होती. 

विष्णूशास्त्रींना देखील इ.स. १८३७ साली पुणे संस्कृत पाठशाळेत ’असिस्टंट पंडित’ म्हणून नोकरी मिळाली.  पुढे इ.स. १८३८मध्ये ते प्रमुख अध्यापक झाले. शिक्षण मंडळाच्या त्या नोकरीत असताना विष्णूशास्त्र्यांनी पुस्तके लिहायला सुरुवात केली. 

मुंबई सरकारचे मुख्य सचिव डब्ल्यू. एच्‌. वॉथेन यांनी मुळात इंग्रजीत लिहिलेल्या आणि पंधरा भागात असलेल्या पुस्तकाचा विष्णूशास्त्र्यांनी ’नीतिदर्पण’ या नावाचा मराठी अनुवाद केला. ’मराठी शाळांवर पढणाऱ्या मुलांस नीतिज्ञान व्हायाजोगे ग्रंथ फार थोडे आहेत, असा अभिप्राय मनात आणून...’ हा ग्रंथ केल्याचे खुद्द विष्णूशास्त्री बापटांनी म्हणले आहे. मात्र या पुस्तकातली भाषा मुलांना कळायला थोडी अवघडच होती. या पुस्तकाच्या प्रकाशनानंतर विष्णूशास्त्री बापूशास्त्री बापट हे ’नीतिदर्पणकार बापट’ म्हणून ओळखले जाऊ लागले.

भाषांतरकार, निबंधलेखक व इतिहासलेखक नारायण विष्णूशास्त्री बापट हे विष्णूशास्त्र्यांचे चिरंजीव. 

## विष्णूशास्त्री बापट यांनी लिहिलेली पुस्तके
* नीतिदर्पण (१८३७)
* बालकांस हितोपदेशाच्या कथा (१९३८)
* महाराष्ट्र भाषेचे क्षेत्रफळ घनफळ (१८३८)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८०४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८६५ मधील मृत्यू
रतन बाई

इवलेसे|रतन बाई
**रत्तन बाई** (जन्म : १५ जुलै १८९०) या भारतीय चित्रपटसृष्टीच्या अगदी सुरुवातीच्या काळातील एक मराठी अभिनेत्री होत्या. सरकारी अधिकाऱ्याच्या घरात वाढलेल्या रत्तन बाई अतिशय सुंदर होत्या.  त्यांचे केस पायाच्या घोट्याला टेकतील इतके लांब होते. आजही त्यांच्या अभिनयाचा वारसा चालवणारे अनेक जण हिंदी आणि मराठी चित्रपटसृष्टीमध्ये कार्यरत आहेत. ४०-५० च्या दशकांमध्ये प्रसिद्धिस आलेल्या शोभना समर्थ यांच्या त्या मातोश्री, आणि अनुषंगाने त्या नूतन आणि तनुजा यांच्या आजी होत्या. अभिनेत्री नलिनी जयवंत ही त्यांची भाची होती.

रत्तन बाई यांनी त्यांच्यापेक्षा सोळा वर्षांनी मोठ्या असलेल्या डॉ. प्रभाकर शिलोत्री यांच्याशी लग्न केले. त्यांची कन्या सरोज शिलोत्री पुढे शोभना समर्थ म्हणून ओळखली जाऊ लागली.

## रत्तन बाई याची भूमिका असलेले चित्रपट
* करवाने हयात
* द डॉटर्स ऑफ ए ज्यू
* भारत की बेटी
* भिखारन
* मालन
* मोहोब्बत की कसौटी
* यास्मिन
* रूपलेखा
* श्रीकृष्ण अर्जुन युद्ध
* सरला
* सितारा
* स्वराज्याच्या सीमेवर (मराठी)
* हिंदी महिला

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
नारायण विष्णुशास्त्री बापट

नारायण विष्णूशास्त्री बापट (जन्म : १८३२;  - १८९७) हे एक भाषांतरकार आणि निबंधलेखक होते. त्यांनी इतिहासाच्या काही पुस्तकांचे भाषांतर केले आहे. त्यांचा संस्कृतचा गाढा व्यासंग होता. नारायणरावांनी मुंबईच्या सेंट्रल बुक डेपोचे क्यूरेटर म्हणून काही वर्षे काम केले आणि पुढे ते बेळगावला शिक्षण निरीक्षक म्हणून रुजू झाले.

नीतिदर्पणकर्ते विष्णूशास्त्री बापूशास्त्री बापट हे नारायणरावांचे वडील.

## नारायण विष्णूशास्त्री बापट यांनी लिहिलेली पुस्तके
* दख्खनचा प्राचीन इतिहास (१८८७) : हे डॉ. रा.गो. भांडारकर यांच्या ’द अर्ली हिस्टरी ऑफ डेक्कन’चे मराठी भाषांतर होते.
* नवशिक्यांकरिता इंग्लंडचा इतिहास (१९९२) : हे मिस आराबेला बर्कले यांच्या ग्रंथाचे भाषांतर.
* उन्नती म्हणजे काय आणि तिची आवश्यकता (निबंध, १८८७)
* संस्कृत विद्येचे पुनरुज्जीवन (१८८८) : ३ऱ्या शतकापासून झालेल्या संस्कृत विद्येचा विकास

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८३२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८९७ मधील मृत्यू
मनोहर देशपांडे

**मनोहर देशपांडे** या नावाचे मराठीतून लिहिणारे एकाहून अधिक लेखक आहेत. त्यांतील हे काही : -
* मनोहर देशपांडे
* मनोहर महादेव देशपांडे
* मनोहर श्रीनिवास देशपांडे

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
कोनिजेटी रोसैय्या

**कोनिजेटी रोसैय्या** ( ४ जुलै १९३३-4 डिसेंबर 2021) हे भारत देशाच्या तामिळ नाडू राज्याचे विद्यमान राज्यपाल आहेत. ते २००९ ते २०१० दरम्यान आंध्र प्रदेश राज्याचे मुख्यमंत्री होते.

## बाह्य दुवे
*तामिळ नाडू राजभवन संकेतस्थळावरील माहिती

वर्ग:तमिळनाडूचे राज्यपाल
वर्ग:आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय राजकारणी
मनोहर महादेव देशपांडे

म.म. देशपांडे (जन्म : यवतमाळ, इ.स. १९२९;  - २५ डिसेंबर, २००५) हे एक वैदर्भीय कवी होते. 

## म.म. देशपांडे यांचे काव्यसंग्रह
* अंतर्देही
* आंतरिक्ष फिरलो पण
* बनफूल

## सन्मान
* म.म. देशपांडे यांना विदर्भ साहित्य संघाचा  जीवनगौरव पुरस्कार मिळाला होता.

## पहा
मनोहर देशपांडे

वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००५ मधील मृत्यू
महाराष्ट्र पशु व मत्स्य विज्ञान विद्यापीठ

पशुवैद्यक क्षेत्रातील शिक्षणाकरीत डिसेंबर 2000 मध्ये महाराष्ट्र पशु व मत्स्य विज्ञान विद्यापीठाची स्थापना करण्यात आली. यासाठी तत्कालीन पशुसंवर्धन मंत्री मखराम पवार  यांनी पुढाकार घेतला. राज्यात या क्षेत्रात संशोधनाला चालना मिळावी. मत्स्य संवर्धन व विकास व्हावा, यादृष्टीने विदर्भात विद्यापीठ स्थापनेसाठी मखराम पवार यांनी आग्रही भूमिका घेतली होती. या विद्यापीठाचे मुख्यालय नागपूर येथे आहे.

## संदर्भ
http://www.mafsu.in/  | महाराष्ट्र पशु व मत्स्य विज्ञान विद्यापीठाचे संकेतस्थळ.

वर्ग:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे
वर्ग:नागपूर
वर्ग:नागपुरातील विद्यापीठ आणि महाविद्यालय
ओक्राम इबोबी सिंह

**ओक्राम इबोबी सिंग** ( १९ जून १९४८) हे भारताच्या मणिपूर राज्याचे माजी मुख्यमंत्री व मणिपूर विधानसभेतील विद्यमान विरोधी पक्षनेते आहेत. २००२ सालापासून ते सलग ३ वेळा मुख्यमंत्रीपदावर निवडून आले होते. त्यांच्या पत्नी लांधोनी देवी ह्या देखील मणिपूर विधानसभेमध्ये आमदार आहेत. २०१७ मणिपूर विधानसभा निवडणुकीमध्ये भारतीय जनता पक्षाने ६० पैकी २१ जागांवर विजय मिळवला व इतर काही पक्षांच्या पाठिंब्याने सरकार स्थापन केले. मणिपूरमध्ये भाजपचे हे पहिलेच सरकार आहे. एन. बीरेन सिंह हे मुख्यमंत्री बनले.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:मणिपूरचे मुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय राजकारणी
आनंदडोह

आनंदडोह हे संत तुकारामांच्या जीवनावरती लिहिलेले नाटक आहे. नाटकाचे लेखन आनंद स्वरूप यांनी केले आहे तर, संगीत केदार दिवेकर यांचे आहे. निर्मिती श्री राजयोगतर्फे करण्यात आली आहे. रंगमंचावर हे नाटक एकपात्री स्वरूपात योगेश सोमण सादर करतात.

तुकाराम महाराजांनी गाथा इंदायणीच्या डोहात बुडवण्यापासून ते बाहेर काढेपर्यंतचा प्रवास ’आनंडडोह’च्या कथानकात, तुकारामांचा स्वतःच्या आत्म्याशी घडलेला स्वगत स्वरूपातील संवाद आणि अभंगांतून प्रेक्षकांसमोर येतो. 

’आनंदडोह’ या नाटकाची पहिली दोन खासगी वाचने पुण्यात झाली आणि त्यानंतर १ एप्रिल २००९ रोजी  पहिला जाहीर एकपात्री प्रयोग समर्थ रामदासस्वामींच्या जांब या गावी झाला. सादरकर्ते योगेश सोमण होते.

या एकपात्री प्रयोगाचे केवळ १० महिन्यांत १०४ प्रयोग झाले असून १०५ वा प्रयोग २१ मार्च २०१०रोजी पुण्याच्या भरत नाट्य मंदिरात झाला.  त्यानंतरही ’आनंडडोह’चे प्रयोग होतच राहिले. विशेषतः पंढरपूरच्या वारीदरम्यान वारीमार्गावर हे प्रयोग वारकऱ्यांसाठी करण्यात आले. ’आनंदडोह’चा १२५वा प्रयोग ६ जुलै २०१० रोजी झाला. 

या आनंडडोह नाटकाच्या प्रयोगांचे मानधन वजा जाता उरलेल्या रकमेतून दरवर्षी एका व्यक्तीला किंवा संस्थेला ’आनंडडोह पुरस्कार’ देण्याचा अभिनव उपक्रम सुरू करण्यात आला आहे. साधारणपणे संत साहित्याचे अभ्यासक आणि कलावंतांना हा पुरस्कार देण्यात येतो.

आत्तापर्यंत आनंदडोह हा पुरस्कार 
* डॉ. सदानंद मोरे (२०११)
* अखिल बुधवार पेठ देवदासी संस्था (२०१२) आणि 
* मुक्ता गरसोळे-कुलकर्णी (२०१३) यांना मिळाला आहे.

## डीव्हीडी
एकपात्री नाटकाच्या माध्यमातून संत तुकारामांचे विचार नव्या पिढीपर्यंत पोहोचवावेत, यासाठी उभ्या राहिलेल्या 'आंनदडोह' या एकपात्री नाटकाच्या डीव्हीडीचे प्रकाशन २०११ सालच्या आषाढी एकादशीला झाले.

वर्ग:मराठी नाटकांची यादी
बेतवा नदी

**बेतवा नदी** ही भारतातील उत्तर प्रदेश व मध्य प्रदेश राज्यांतून वाहणारी नदी आहे. हिचा उगम  हुशंगाबाद शहराच्या उत्तरेस विंध्य पर्वतमालेत झाला आहे. साधारण ईशान्येकडे वाहत ही नदी ओरछा शहराजवळ यमुना नदीस मिळते.

या बेतवा नदीच्या काठी भीमबेटकापासून दक्षिणेला २५ किलोमीटरवर भोजपूर नावाचे गाव आहे. परमार घराण्याचा प्रसिद्ध राजा भोज याच्यावरून हे नाव पडल्याचे सांगतात. येथे असलेले भोजेश्वर हे महादेवाचे मंदिर अतिप्राचीन आहे. विटांनी बांधलेल्या या मंदिरावर आज शिखर नाही. परंतु या मंदिरात असलेली १८ फूट उंच शंकराची पिंडी खास बघावी अशी आहे. या मंदिराचे अजून एक वैशिष्ट्य म्हणजे इथेच बाजूला असलेल्या दगडावर या मंदिराचे स्थापत्य नियोजन कोरलेले आहे.

वर्ग:मध्य प्रदेशमधील नद्या
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील नद्या
चिंतामण श्रीधर कर्वे

डॉ. **चिंतामण श्रीधर कर्वे** (जन्म : २५ डिसेंबर १९१४) हे एक मराठी विज्ञानलेखक होते.  ’ध्रुवीय प्रकाश’ या त्यांनी लिहिलेल्या मराठी विश्वकोशातील लेखाखेरीज तेथे त्यांचे आणखीही काही लेख आहेत.

चिं.श्री. कर्वे हे  ठाण्याच्या सरस्वती मंदिर ट्रस्ट संचालित सरस्वती सेकंडरी स्कूलचे संस्थापक विश्वस्त होते.  मुंबईतील ’साउथ इंडियन एज्युकेशन सोसायटी’च्या SIES महाविद्यालयाचे ते निवृत्त प्राचार्य होते.

मुंबईची मराठी विज्ञान परिषद ही १९६७पासून दरवर्षी ’चिं.श्री. कर्वे विज्ञान निबंध स्पर्धा’ घेते. ही स्पर्धा विद्यार्थी गट आणि खुला गट या दोघांसाठी स्वतंत्र असते.

## चिं. श्री. कर्वे यांनी लिहिलेली काही पुस्तके
* अग्निबाण
* अ्णुशक्ती शाप की वरदान
* अणूकडून अनंताकडे
* चला अन्य ग्रहांवर
* चला चंद्राकडे
* चला चंद्रावर स्वारी करू या 
* जीवन वि विज्ञान
* जीवन, विज्ञान आणि तत्त्वज्ञान
* ज्योतिष
* तारकांची नवलनगरी 
* नवविज्ञानाच्या परिसरात, भाग १, २.
* नवी विज्ञान क्षितिजे
* निळे आकाश
* बालचंद्र
* मानवाचे भवितव्य
* वास्तव -विज्ञानाचा श्रीगणेशा
* विराट विश्वाची निर्मिती (भाषांतरित, मूळ लेखक : जॉर्ज गॅमॉव)
* विज्ञानाचे विधाते, भाग १ ते ३.
* सूर्य : जन्म आणि मृत्यू (भाषांतरित, मूळ लेखक : जॉर्ज गॅमॉव)
* हवेच्या विश्वात
* A second course in elementary physics : For inter science ...

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९१४ मधील जन्म
जेटलिट

भारतामधील मुंबई येथील जेट लाईट (इंडिया) लिमिटेड इंडियाची **जेटकनेक्ट** - पूर्वीची जेट एरवेझ कनेक्ट या नावाने ओळखली जाणारी विमानवाहतूक कंपनी आहे. ही विमान कंपनी जेट एरवेझच्या मालकीची असून भारतामधील मुख्य शहरांपर्यंत सेवा देते.  जेटलाईट या नावाने सुरुवात केली असली तरी  २०१२ पासून जेटकनेक्ट या नावाने सेवा दयायला सुरुवात केली.

## इतिहास
सहारा इंडिया परिवार समूहाच्या सहारा एरलाईन्सकडून २० सप्टेंबर १९९१ रोजी या विमानकंपनीची स्थापना झाली असून ३ डिसेंबर १९९३ पासून २ बोइंग ७३७-२०० विमानाच्या मदतीने विमान वाहतूकीस सुरुवात झाली.  या कंपनीने दिल्ली हे मुख्यालय मानून भारतातल्या उत्तर प्रांतामध्ये सुरुवात करून नंतर सर्व देशामध्ये सेवा देण्यास सुरुवात केली.  २ ऑक्टोबर २००० रेाजी सहारा एरलाईन्सचे एर सहारा असे नामकरण झाले.  २२ मार्च २००४ रोजी चेन्नई ते कोलंबो आणि नंतर लंडन, सिंगापूर, मालदीव  आणि काठमांडू पर्यंत आंतरराष्ट्रीय वाहतूकीस सुरुवात झाली.  २००६ च्या हिवाळयामध्ये भारतीय विमानसेवा चीन मधील गॉंगझू पर्यंत नेउुन अशा प्रकारची सेवा देणारी पहिली खाजगी भारतीय कंपनी होण्याचा या कंपनीचा मानस होता  परंतु तो अदयापपर्यंत प्रत्यक्षात येउु शकला नाही.  भारतीय विमान वाहतूक बाजारपेठेमध्ये मंदी आल्यामुळे कंपनीचा बाजारभाव सरासरी जानेवारी २००६ मध्ये ११ टक्कयावरून एप्रिल २००७ मध्ये ८.५ टक्के इतका घसरणीला लागला  हेाता.

## जेट एरवेझची सरुवात
१९ जानेवारी २००६ रोजी जेट एरवेझ ने ५० कोटी अमेरिकन डॉलर इतकी किंमत रोख देऊन एर सहारा ही पहिली कंपनी ताब्यात घेण्याचा प्रयत्न केला. हा व्यवहार जेट एरवेझला खूप महागात पडला असल्याचे या क्षेत्रातील अभ्यासकांचे मत होते. भारतीय नागरी वाहतूक मंत्रालयाने या प्रस्तावाला मान्यता दिली होती परंतु किंमतीवरून आणि एर सहाराच्या मंडळावर जेटचे सचिव नरेश गोयल यांच्या नियुक्ती करण्याच्या मुददयावरून मतभेद झाल्यामुळे हा करार पूर्ण होऊ शकला नाही व दोघांनी एकमेकांच्या विरोधात न्यायालयात तक्रार दाखल केली होती.

१२ एप्रिल २००७ रोजी दोन्ही पक्षांमध्ये समेट होवून जेट एरवेझने दुसरा यशस्वी प्रयत्न करून एर सहाराला १४ अब्ज ५० कोटी रुपये देण्याचे कबूल केले. या करारामुळे जेटला स्थानिक बाजारपेठेमधला ३२ टक्के वाटा काबीज करता आला.

१६ एप्रिलला जेट एरवेझने एर सहाराचे नामकरण जेटलाईट असे केले.
* भारत
* अंदमान आणि निकोबार बेट
* आंध्र प्रदेश
* आसाम
* बिहार
* छत्तीसगड
* दिल्ली
* गोवा
* गुजरात
* जम्मू आणि काश्मीर
* झारखंड
* कर्नाटक
* केरळ
* मध्य प्रदेश
* महाराष्ट्र
* मणिपूर
* ओडिसा
* पंजाब
* राजस्थान
* तामिळनाडू
* उत्तरप्रदेश
* पश्चिम बंगाल

## उडडाणे
जेट कनेक्टच्या वेगवानते मध्ये, ऑक्टोबर २०१३ च्या बातमीनुसार खालील विमाने ज्यातील काही जेट आणि जेट कनेक्टच्या आवरणच्या रूपात चालवल्या जातात.

## अंतर्गत सेवा
विमानातील प्रवाशांना जेटकॅफेमधून खादयपदार्थ विकत घेण्याची सुविधा उपलब्ध आहे.  ९ डब्लयू सांकेतांक असलेल्या आणि २०००-२९९९ अशा क्रमांकाच्या विमानांमध्ये सर्व सुविधा उपलब्ध आहे.

## घटना आणि दुर्घटना
८ मार्च, इ.स. १९९४ रोजी सहारा एरलाइन्सचे (जी नंतर जेटकनेक्ट झाली) बोइंग ७३७-२आर४सी (नोंदणीकृत व्हीटी-एसआयए) या विमानामध्ये ३ वैमानिकांना प्रशिक्षण देत असताना शिकाऊ वैमानिकाच्या चुकीमुळे विमान एरोफ्लोत इल्युशिन ८६ विमानावर आदळले. या अपघातामध्ये एरोफ्लोतचे दोन कर्मचारी, एक रशियन अभियंता आणि विमानतळावरील एक कामगार जागीच ठार झाले.

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:भारतीय विमानवाहतूक कंपन्या
वर्ग:जेट एरवेझ
वर्ग:भारतीय ब्रँड
विष्णुशास्त्री बापट (निःसंदिग्धीकरण)

* विष्णुशास्त्री बापूशास्त्री बापट :(जन्म : इ.स. १८०४; - इ.स. १८६५)  शैक्षणिक लेखक आणि अध्यापक
* विष्णुशास्त्री वामन बापट : (मे २२, इ.स. १८७१; - डिसेंबर २०, इ.स. १९३२) हे महाराष्ट्रातील एक शांकरमतानुयायी अद्वैती, प्राचीन संस्कृत वाङ्मयाचे भाषांतरकार आणि भाष्यकार होते.

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
भाऊसाहेब पाटणकर स्मृती पुरस्कार

रंगत संगत प्रतिष्ठान तर्फे भाऊसाहेब पाटणकर यांच्या जयंती दिवसानिमित्त दर वर्षी २९ डिसेंबरला भाऊसाहेब पाटणकर स्मृती पुरस्कार गझलेमधे उत्तम योगदान करणाऱ्यास प्रदान करण्यात येतो. २००० रुपये रोख, शाल, श्रीफळ, स्मृतिचिन्ह असे या पुरस्काराचे स्वरूप आहे. 

## पुरस्कार प्राप्त करणाऱ्याची यादी 
{| class="wikitable sortable" width=100%
|-
! नाव !! वर्ष (इ.स.) 
|-
| संगीता जोशी ||  २०१०
|-
| डॉ. अविनाश सांगोलेकर || २०११
|-
| सुरेशकुमार वैराळकर ||  २०१३
|-
| ममता सपकाळ ||  २०१४
|-
| सुप्रिया जाधव। ||   २०१६
| वैभव कुलकर्णी ||   २०१७
| शिल्पा देशपांडे ||   २०१८

पहा :- मराठी गझलकार

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:पुरस्कार