open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
धर्मसिंधु

धर्मसिंधु हा ग्रंथ १७९०-९१ च्या सुमारास काशीनाथशास्त्री उपाध्ये यांनी श्री क्षेत्र पंढरपूर येथे रचला आहे.यांना बाबा पाध्ये या नावानेही ओळखत असत. त्यांनी ‘धर्मसिंधुसार’ किंवा ‘धर्माब्धीसार ‘ नावाचा विस्तृत ग्रंथ लिहिला.त्यालाच ‘धर्मसिंधु’ नावाने ओळखले जाते.  धर्मसिंधु हा ग्रंथ हिंदू धर्माची राज्य घटना म्हणून ओळखला जातो.या ग्रंथात धार्मिक निर्णय सप्रमाण दिलेले आहेत.   या ग्रंथात व्यवहारात आवश्यक असलेल्या धर्मशास्त्रविषयाचा विचार त्यांनी निर्णयसिंधु, पुरुषार्थ चिंतामणी, कालमाधव, हेमाद्रि, कालतत्त्वविवेचन, कौस्तुभस्मृत्यर्थसार, वगैरे ग्रंथाचा आधार घेऊन  आणि काही काही ठिकाणी धर्मशास्त्रसंबंधाने काशीनाथ शास्त्री उपाध्याय  यांना स्वतःला योग्य वाटणारा निर्णय देऊन उत्तम रीतीने केला आहे. हा निर्णय आजकाल काशीपासून रामेश्वरापर्यंत सर्व विद्वज्जनात संमत झाला आहे. हिंदुच्या धार्मिक आचारांच्या बाबतीत साऱ्या हिंदूस्थानभर हा ग्रंथ प्रमुख्‍ा आधारस्तंभ मानला जातो. न्यायालयातील निर्णयातदेखील याचा उल्लेख करण्यात आला आहे.   या ग्रंथाइतका सुबोध व विद्वन्मान्य दुसरा ग्रंथ नाहीच असे म्हणले तरी चालेल.

काशीनाथ शास्त्री उपाध्याय  पांडुरंगाचे निस्सिम भक्त होते. या ग्रंथाच्या रचनेनंतर त्यांनी सन्यांस घेतला.

सदर ग्रंथात व्यवहारातरात उपयोक्त अशा विविध आचार कल्पनांचे विवेचन आहे.  त्यासाठी त्यांनी काही धर्मशास्त्र विषय ग्रंथांचा आधार घेतला आहे तर काही ठिकाणी स्वतःच्या अभ्यासानुसार त्यांनी संकल्पना स्पष्ट केल्या आहेत. 

जन्मापासून मृत्यूपर्यंत माणसाने कोणकोणते धार्मिक आचार पाळावेत याविषयीचे  मार्गदर्शन उपाध्ये यांनी केले आहे.

हिंदूंचे ऐहिक,धार्मिक  व नैतिक अशा विषयात नियंत्रण करावे आणि त्यांना इह-परलोकी सुखाची प्राप्ती करावी असा हेतू ठेवून सदर ग्रंथाची रचना केली गेली आहे. 

ज्यावेळी समाजात धार्मिक आचार विषयक संभ्रम निर्माण होतो किंवा अन्य सामाजिक संस्कुतीचे मिश्रण झाल्याने आपण नकी काय करावे असा पेच निर्माण होतो तेंव्हा असे ग्रंथ मार्गदर्शनपर  ठरतात.

वर्ग:हिंदू ग्रंथ
वर्ग:हिंदू संस्कृती
वर्ग:धार्मिक साहित्य
धारवा

**धारवा** तथा **बेअरिंग** (इंग्लिश:bearing) हा यंत्रांमधील फिरणाऱ्या दोन भागांमधील घर्षण कमी करण्यासाठी वापरल्या जाणारा भाग आहे. हा भाग बहुधा गोळी किंवा नळीच्या आकाराचा असतो. जेव्हा बेअरिंग गोळी रूपात असते तेव्हा त्याला बॉल-बेअरिंग म्हणतात. बेअरिंग हा शब्द मराठीत नपुंसकलिंगी आहे, आणि धारवा पुल्लिंगी आहे.

वर्ग:यांत्रिक अभियांत्रिकी
भुवनेश्वर–नवी दिल्ली राजधानी एक्सप्रेस

250 px|इवलेसे|चा फलक
**भुवनेश्वर राजधानी एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची एक जलद प्रवासी सेवा आहे. राजधानी ह्या प्रतिष्ठित गाड्यांपैकी एक असलेली ही रेल्वे ओडिशाची राजधानी भुवनेश्वर शहराला दिल्लीसोबत जोडते. राजधानी एक्सप्रेस भुवनेश्वर ते नवी दिल्ली स्थानकांदरम्यान रोज धावते व ह्या दोन शहरांमधील १८०० किमी अंतर २५ तास १५ मिनिटांमध्ये पूर्ण करते.

## मार्ग
भुवनेश्वर राजधानी एक्सप्रेसचे दोन मार्ग आहेत:
*22811/22812 भुवनेश्वर ते नवी दिल्ली दरम्यान आठवड्यातून तीनदा अद्रामार्गे धावते. 
*22823/22824 भुवनेश्वर ते नवी दिल्ली दरम्यान आठवड्यातून चारदा बोकारोमार्गे धावते.

## बाह्य दुवे
*२२८११/२२८१२ मार्ग व वेळापत्रक
*२२८२३/२२८२४ मार्ग व वेळापत्रक

वर्ग:ओडिशामधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:भुवनेश्वरमधील वाहतूक
विद्यार्थी साहाय्यक समिती (पुणे)

**विद्यार्थी साहाय्यक समिती** ही महाराष्ट्राच्या पुणे शहरातील विद्यार्थांना मदत करणारी समाजकारणी संस्था आहे. या संस्थेची स्थापना १९५५ साली शास्त्रज्ञ व स्वातंत्र्यसैनिक डॉ. अच्युत शंकर आपटे व त्यांचे काही सहकारी यांनी केली. ही संस्था महाराष्ट्राच्या ग्रामीण भागातून पुण्यामध्ये शिक्षण घेण्यासाठी आलेल्या गरजू, गरीब व होतकरू विद्यार्थ्यांना नाममात्र दरामध्ये भोजन व निवासाची सोय उपलब्ध करून देते.

## बाह्य दुवे
* संस्थेचे अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:पुण्यातील समाजकारणी संस्था
ला रोशेलचा वेढा

**ला रोशेलचा वेढा** हा फ्रांसचा राजा लुई तेरावा आणि ला रोशेल शहरातील हुगेनॉटपंथीय व्यक्ती यांच्यामधील युद्धाचा एक भाग होता. सप्टेंबर १६२७ ते २८ ऑक्टोबर, इ.स. १६२८ दरम्यान घातलेल्या या वेढ्याने लुई तेराव्याच्या सैन्याने पूर्ण विजय मिळवला.

वर्ग:इ.स. १६२८
वर्ग:फ्रान्सचा इतिहास
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वेदोत्तेजक सभा

भारतीय विद्यांची अध्ययन परंपरा जतन व्हावी यासाठी न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे यांनी पुण्यात ३१ ऑगस्ट १८७५ रोजी **वेदशास्त्रोत्तेजक सभेची** स्थापना केली. त्यासाठी त्यांनी तत्कालीन वैदिक, शास्त्री, पंडित व सामाजिक कार्यकर्त्यांची मदत घेतली होती. 

वेदोत्तेजक संस्थेतर्फे वेदाध्ययनास व न्याय, मीमांसा, वेदान्त, व्याकरण, साहित्यशास्त्र, काव्य इत्यादींच्या अभ्यासास उत्तेजन देण्यासाठी परीक्षाही घेण्यात येते.  वेद पठणानुसार उत्तीर्ण विद्यार्थ्यांना अभिज्ञ, कोविद, चूडामणी या अनुक्रमे बारावी, बी.ए., एम.ए.च्या समकक्ष पदव्या देण्यात येतात. कर्मकांडावर मौखिक सोबतच प्रात्यक्षिक परीक्षा असते.

ऋग्वेद, यजुर्वेद, सामवेद व अथर्ववेदांचे अध्ययन करणाऱ्या निवडक विद्यार्थ्यांना वेदशास्त्रसंपन्‍न ही पदवी मिळते.

२०१५ साली ऑक्टोबर महिन्यात या परीक्षेसाठी भारतभरातून सुमारे पाचशे विद्यार्थी पुण्यात आले आहेत.

वर्ग:पुणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील संस्था
वर्ग:पुण्यातील संस्था
लोकमान्य टिळक टर्मिनस−कोइंबतूर एक्सप्रेस

250 px|इवलेसे|चा फलक
११०१३/११०१४ **लोकमान्य टिळक टर्मिनस − कोइंबतूर एक्सप्रेस** (प्रचलित नाव: कुर्ला एक्सप्रेस) ही भारतीय रेल्वेची एक जलद प्रवासी रेल्वे सेवा आहे. ही गाडी दररोज मुंबईच्या लोकमान्य टिळक टर्मिनस ते कोइंबतूर ह्या स्थानकांदरम्यान धावते. मध्य रेल्वेद्वारे चालवली जात असलेली ही गाडी मुंबई ते कोइंबतूरदरम्यानचे १५१३ किमी अंतर ३२ तास व २५ मिनिटांमध्ये पूर्ण करते.

## वेळापत्रक
*११०१३ लोकमान्य टिळक टर्मिनस − कोइंबतूर एक्सप्रेस मुंबईहून रात्री २२:३५ वाजता निघते व कोइंबतूरला तिसऱ्या दिवशी सकाळी ०७:०० वाजता पोचते.
*११०१४ कोइंबतूर − लोकमान्य टिळक टर्मिनस एक्सप्रेस कोइंबतूरहून सकाळी ०८:४५ वाजता निघते व मुंबईला दुसऱ्या दिवशी दुपारी १४:३० वाजता पोचते.

## थांबे
*लोकमान्य टिळक टर्मिनस
*ठाणे
*कल्याण
*पुणे
*कुर्डुवाडी
*सोलापूर
*दुधनी
*गंगापूर रोड
*गुलबर्गा
*शहाबाद
*वाडी
*यादगीर
*कृष्णा
*रायचूर
*मंत्रालयम रोड
*आडोनी
*गुंटकल
*गूटी
*कल्लुरू
*अनंतपूर
*धर्मावरम
*श्री सत्यसाई प्रशांती निलयम
*हिंदुपूर
*बंगळूर पूर्व
*बंगळूर सिटी
*बंगळूर छावणी
*होसुर
*धर्मपुरी
*ओमलुर
*सेलम
*इरोड
*तिरुपूर
*कोइंबतूर

## बाह्य दुवे
*वेळापत्रक व माहिती

वर्ग:भारतीय रेल्वेगाड्या
वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:तमिळनाडूमधील रेल्वे वाहतूक
सतीश जकातदार

**सतीश जकातदार** (२७ ऑक्टोबर, इ.स. १९५५ - ) हे सिनेपत्रकार, आशय फिल्म क्लबचे संस्थापक-सचिव आणि चित्रपट चळवळीचे संयोजक आहेत.

सतीश जकातदार मनोहर मासिकांत सिनेमावर लेखन करीत. शिवाय माणूसमध्ये ते कलात्मक चित्रपटांवर लेखन करत असत. *अमोघ श्रीवास्तव*, *सलील आदर्श*, अशी टोपणनावे घेऊन ते लेखन करीत.

कॉलेजमध्ये असताना सतीश जकातदार यांनी प्रभाकर वाडेकरांच्या अर्थ *काय या बेंबीचा* नाटकात अभिनय केला होता.

## आशय फिल्म क्लब 
सतीश जकातदार, वंदना भाले, दीपक देवधर, प्रभाकर वाडेकर, प्रसन्‍नकुमार अकलूजकर आणि मुकुंद संगोराम या चित्रपटप्रेमी मंडळींनी एकत्र येऊन १ ऑगस्ट, इ.स. १९८५ रोजी आशय फिल्म क्लबची स्थापना केली. जकातदार या संस्थेचे संचालक आहेत.

## दिग्दर्शन 
सतीश जकातदार यांनी चित्रपट संग्रहालयाच्या वाटचालीवर आधारलेल्या *प्रिझव्र्हेशन ऑफ मूव्हिंग इमेजेस* या लघुपटाचे दिग्दर्शन केले आहे. लघुपटाची निर्मिती वंदना भाले यांची आहे. सतीश जकातदार यांनी वंदना भाले यांच्या साथीने मल्लिकार्जुन मन्सूर यांच्यावर एक लघुपट तसेच *टोवर्डस बेटर टुमॉरो* हा अनुबोधपटही काढला होता.

## व्याख्याने 
जकातदारांनी *मराठी चित्रपटांचा इतिहास* या विषयावर महाराष्ट्र राज्यभर दृकश्राव्य व्याख्याने दिली आहेत.

## लेखन 
मायबोली या संकेतस्थळावर सतीश यांनी प्रभातचे संगीतकार, राजकमलचे संगीतकार, आनंदघन, वसंत पवार, पु.ल. देशपांडे यांच्यावरच्या मालिकांचे लेखन - संपादन केले होते. सतीशच्या संकल्पनेनुसार *माणूस ते लिमिटेड माणुसकी* हा मराठी चित्रपट गीतांचा इतिहास मांडणारा दृक्‌श्राव्य कार्यक्रम सुधीर गाडगीळ यांचा गट सादर करत असे.

## संपादित पुस्तके 
* फ्लॅशबॅक : चंदेरी दुनियेत (१९६१ ते ८६ या काळात 'माणूस'मध्ये प्रसद्ध झालेल्या काही निवडक लेखांचा संपादित संग्रह; सहसंपादिका वंदना भाले)
* हकिकत सिनेमाची (प्रकाशन - २७ ऑक्टोबर, २०१५)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९५५ मधील जन्म
शिवलिंगराव जगदेवराव देशमुख

रावबहादुर **शिवलिंगराव जगदेवराव देशमुख** हे विजापूर जिल्ह्यातीतल्या सिंगडी तालुक्यातील अलमेल परगण्याचे इनामदार होते. त्याशिवाय ते जिल्हा लोकल बोर्डाचे अध्यक्ष आणि विजापूरमधील ऑनररी मॅजिस्ट्रेट्स बेंचचे चेरमन होते.  १९११ साली ते रावसाहेब झाले आणि १९३५ मध्ये रावबहादुर झाले. 

## सन्मान आणि पुरस्कार 
* कॉरोनेशन मेडल
* दुसऱ्या महायुद्धात सैन्यभरतीसाठी साहाय्य केल्याबद्दलचे प्रमाणपत्र.  हे प्रमाणपत्र त्यांना हिंदुस्थानच्या कमांडर-इन-चीफ यांच्या हस्ते मिळाले. (३ एप्रिल, १९१९)
जिल्हा स्काउट कमिशनरपदावर नियुक्ती (६ नोव्हेंबर, १९२६)
* १९३०-३१ मधील सविनय कायदेभंगाच्या चळवळीदरम्यान ब्रिटिशांना केलेल्या मदतीबद्दल प्रशस्ती पत्र
* विजापूरमधील लिंगायत एज्युकेशन असोसिएशनचे अध्यक्षपद
* विल्सन दुष्काळ-प्रतिबंध संस्थेचे सदस्यत्व

वर्ग:रावबहादुर
वर्ग:विजापूर जिल्हा
व्यापार साहित्य संमेलन

भारतातले पहिले व्यापार साहित्य संमेलन बंगलोरला ३१ ऑक्टोबर २०१५ रोजी झाले.

या संमेलनात कथाकथन,चित्रपट, ब्लॉग, ट्‌विट आणि सोशल मीडियाद्वारे व्यापारविषयक गोष्टी मांडण्यात आल्या. उद्योगपती, कंपन्यांचे वरिष्ठ अधिकारी ,स्वयंउद्योजक आणि विद्यार्थी यांचा या संमेलनात सहभाग होता. त्यांना व्यापारविषक पुस्तके लिहिणाऱ्या देशातील ३० लेखकांशी, संपादकांची तसेच प्रकाशकांची गप्पा मारण्याची संधी मिळाली.

पुस्तके कशा प्रकारे प्रकाशित करावीत, लेखकाला स्वतःचे पुस्तक स्वतःच प्रकाशित करायचे असेल, ते त्याने कसे करावे, व्यापारविषयक लेख कसे लिहावेत, चित्रपटांसाठी पटकथाकशा लिहाव्यात यांविषयी या संमेलनात कार्यशाळा घेण्यात आल्या.

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
सुहासिनी देशपांडे (अभिनेत्री)

**सुहासिनी देशपांडे** या एक मराठी तसेच हिंदी चित्रपट अभिनेत्री होत्या.

मानाचे कुंकू (१९८१), कथा (१९८३), आज झाले मुक्त मी (१९८६), आई शप्पथ..! (२००६), चिरंजीव (२०१६) आणि धोंडी (२०१७) या व इतर अनेक मराठी चित्रपटात त्यांनी भुमिका निभावल्या होत्या. २०११ सालच्या बाजीराव सिंघम या हिंदी चित्रपटातही त्यांनी काम केले आहे. याच सोबत कथा अकलेच्या कांद्याची, राजकारण गेलं चुलीत आणि सासुबाईंचं असंच असतं या व इतर नाटकामध्ये त्यांनी भूमिका बजावल्या. रंगभूमीवरील कार्याबद्दल त्यांना २०१५ साली अखिल भारतीय मराठी नाटय़ परिषदेच्या पुणे शाखेतर्फे जयंतराव टिळक स्मृती जीवनगौरव पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते.

## मराठी-हिंदी चित्रपट 
* आई शप्पथ!
* आज झाले मुक्त मी
* आम्ही दोघे राजा राणी
* कथा
* कुठं बोलू नका
* गडबड घोटाळा
* धग
* मानाचं कुंकू
* वक्त के पहले (हिंदी)
* सिंघम (हिंदी)
* हिरवा चुडा सुवासिनीचा
* मंडळी तुमच्यासाठी काय पण

## पुरस्कार 
* अखिल भारतीय मराठी नाट्य परिषदेच्या पुणे शाखेतर्फे जयंतराव टिळक स्मृती जीवनगौरव पुरस्कार (२०१५)

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. २०२४ मधील मृत्यू
रामेश्वरनाथ काव

**रामेश्वरनाथ काव** हे भारताच्या ’रॉ’ या गुप्त हेर संस्थेचे प्रनुख होते. बांगलादेश मुक्त करण्यात भारताच्या रामेश्वरनाथ काव यांचा मोलाचा वाटा होता. त्यांनी मात्र याचे श्रेय स्वतःकडे कधीच घेतले नाही. सार्वजनिक मंचावर त्यांना श्रेय देण्याचा प्रयत्‍न केला असता असे करणाऱ्यांना त्यांनी यापासून परावृत्त केले. ‘इदं न् मम’ या भूमिकेतूनच त्यांनी कर्तव्य पार पाडले. इतकेच नव्हे तर सर्व श्रेय बांगलादेशवासीयांनाच दिले. 

१९७७ साली जनता पक्ष सत्तेत आल्यावर मोरारजी देसाई व अटलबिहारी वाजपेयी यांनी काव यांना अपमानास्पद वागणूक दिली. मात्र बराच काळ लोटल्यानंतर १९९९ च्या कारगिल युद्धानंतर आपल्या यंत्रणेचे कोठे चुकले व आपण कुठे कमी पडलो हे जाणून घेण्यासाठी वाजपेयींना याच रामनाथ काव यांचा सल्ला घ्यावासा वाटला. काव यांनीही आधीचा अपमान मनात न ठेवता वाजपेयी सरकारला मोलाचा सल्ला देऊन आपल्या देशनिष्ठेचे व सचोटीचे दर्शन घडविले. 

निकटचे सहकारी सोडल्यास कोणासही त्यांच्या व्यक्तिगत आयुष्याबाबत मागोवा लागणार नाही याची त्यांनी खबरदारी घेतली. म्हणूनच ते आदर्श हेर मानले जातात. आंतरराष्ट्रीय स्तरावरही गुप्तहेर जगतात त्यांना मानाचे स्थान होते. १९५५ साली चिनी पंतप्रधान चाऊ-एन-लाय यांनी त्यांच्या कार्याच्या गौरवार्थ त्यांना विशेष पदक बहाल केले होते. असा सन्मान आपल्या देशातील इतर कोणत्याही गुप्तहेर अधिकाऱ्याला प्राप्त झाला नसावा. या ‘अनसंग हीरो’ने २० जानेवारी २००२ रोजी अनेक संवेदनशील गुपिते कवटाळत व गौरवशाली मोहिमांच्या स्मृती मागे ठेवत या जगाचा निरोप घेतला.

वर्ग:इ.स. २००२ मधील मृत्यू
वर्ग:गुप्तहेर
नटराजन चंद्रशेखरन

इवलेसे|नटराजन चंद्रशेखरन
नटराजन चंद्रशेखरन (जन्म :१९६३) हे टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस या माहिती तंत्रज्ञान कंपनीचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी व व्यवस्थापकीय संचालक आहेत. ते टीसीएसच्या संचालक मंडळाचे सदस्य  आहेत. ते टाटा समूहामधील सर्वात तरुण मुख्य कार्यकारी अधिकारी आहेत. नटराजन यांचा जन्म तामिळनाडू मधील नमक्कल जवळील मोहनुर मधील तमिळ कुटुंबात झाला. नटराजन हे भारतीय संगणक सोसायटीचे मानद सदस्य आहेत. चंद्रा हे हौशी छायाचित्रकार आहेत. त्यांनी शिकागो, तोक्यो, बोस्टन, न्यू यॉर्क, बर्लिन, मुंबई, प्राग येथील प्रदीर्घ धावण्याच्या मॅरॅथॉन स्पर्धा धावून पूर्ण केल्या आहेत. कम्प्युटर ॲप्लीकेशन मध्ये मास्टर्स पदवी संपादन करून १९८७ साली चंद्रा टीसीएस मध्ये रुजू झाले. २०१४ साली हैदराबाद येथील जवाहरलाल नेहरू टेक्नॉलॉजीकल विद्यापीठाने त्यांचा मानद डॉक्टरेट देऊन सन्मान केला. 

## शिक्षण आणि कारकीर्द
चंद्रशेखरन यांनी मोहनूर येथील तामिळ सरकारी शाळेत शिक्षण घेतले. नंतर त्यांनी तामिळनाडूमधील कोईम्बतूर इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी येथून उपयोजित विज्ञानात पदवी प्राप्त केली. त्यांनी १९८६ मध्ये भारतातील तमिळनाडू येथील तिरुचिरापल्ली (आता नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी, तिरुचिरापल्ली) प्रादेशिक अभियांत्रिकी महाविद्यालयातून कॉम्प्युटर ऍप्लिकेशन्स (एमसीए) पदव्युत्तर पदवी प्राप्त केली  १९८७ मध्ये टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस मध्ये सामील होऊन, चंद्रशेखरन यांनी ६ ऑक्टोबर २००९ रोजी मुख्य कार्यकारी अधिकारी म्हणून पदभार स्वीकारला, त्यापूर्वी ते टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस चे COO आणि कार्यकारी संचालक होते. चंद्रशेखरन इन्स्टिट्यूट ऑफ इलेक्ट्रिकल अँड इलेक्ट्रॉनिक्स इंजिनिअर्स चे वरिष्ठ सदस्य आणि कॉम्प्युटर सोसायटी ऑफ इंडिया आणि ब्रिटिश कॉम्प्युटर सोसायटीचे सक्रिय सदस्य आहेत. एप्रिल २०१५ मध्ये त्यांची भारतीय IT उद्योग संस्था NASSCOM चे अध्यक्ष म्हणून नामांकन करण्यात आले.

## कारकीर्द
चंद्रशेखरन यांनी आपली कारकीर्द टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस मध्ये व्यतीत केली, तामिळनाडूमधील त्रिची येथील प्रादेशिक अभियांत्रिकी महाविद्यालयातून कॉम्प्युटर ऍप्लिकेशन्समध्ये पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर १९८७ मध्ये कंपनीत रुजू झाले.

त्यांच्या नेतृत्वाखाली टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस ने २०१५-१६ मध्ये US$१६.५ बिलियनचा एकत्रित महसूल निर्माण केला आहे. ५,५६,००० पेक्षा जास्त सल्लागारांसह, टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस भारतातील सर्वात मोठी खाजगी क्षेत्रातील नियोक्ता बनली आहे. २०१५-१६ मध्ये संपलेल्या US$७० बिलियन पेक्षा जास्त बाजार भांडवलासह टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस ही भारतातील सर्वात मौल्यवान कंपनी राहिली आहे. २०१५ मध्ये टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस ला IT सेवांमध्ये जगातील सर्वात शक्तिशाली ब्रँड म्हणून रेट करण्यात आले, आणि २४ देशांमधील टॉप एम्प्लॉयर्स इन्स्टिट्यूटद्वारे जागतिक टॉप एम्प्लॉयर म्हणून ओळखले गेले.

२५ ऑक्टोबर २०१६ रोजी, टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस चे तत्कालीन मुख्य कार्यकारी अधिकारी आणि व्यवस्थापकीय संचालक चंद्रशेखरन यांची टाटा सन्स बोर्डावर अतिरिक्त संचालक म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.

## संदर्भ
टीसीएस संकेतस्थळ http://www.tcs.com/investors/corp_governance/Pages/N_Chandra.aspx
वर्ग:इ.स. १९६३ मधील जन्म
वर्ग:टाटा उद्योगसमूह
वर्ग:भारतीय उद्योजक
मीना वांगीकर

**मीना वांगीकर** (इ.स. १९५०:धारवाड, कर्नाटक - २८ ऑक्टोबर, इ.स. २०१५:पुणे, महाराष्ट्र) या मराठी-कन्‍नड अनुवाद करणाऱ्या एक लेखिका होत्या. यांची मातृभाषा कन्नड होती. 

त्या इंग्लिश व कन्नड भाषेत लिहिणारे लेखक प्रा. व्ही.एम. इनामदार यांच्या कन्या होत्या.

## कन्नड/मराठी पुस्तके 
* *धूमकेतू* (मूळ लेखक रावबहादूर आर.बी. कुलकर्णी, कन्नडमधून मराठीत)
* *प्र-प्रवासाचा फ-फजितीचा* (मूळ लेखक के. चंद्रमौळी, कन्नडमधून मराठीत)
* *बंड* (मूळ लेखक व्यासराय बल्लाळ, कन्नडमधून मराठीत. मूळ कृतीस साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला होता)
* *ब्रह्मांड* (मूळ लेखिका रेखा काखंडकी, कन्नडमधून मराठीत)
* *मी जेनी* (मूळ लेखक अनंतराव कुलकर्णी, मराठीतून कन्‍नड)
* मूकज्जी (कानडीतून मराठीत) : मूळ डॉ. शिवराम कारंथ याचेा ’ज्ञानपीठ पुरस्कार‘प्राप्त ’मूकज्जिय कनसुगळू’ ही कादंबरी
* मोह पश्‍चिमेचा (’त्रिशंकू’ या प्रा. व्ही.एम. इनामदार यांच्या कादंबरीचा मराठी अनुवाद)
* ययाती वि.स. खांडेकर यांची ’ययाती’ (मराठीतून कानडीत)
* स्त्री माझे नाव असे (डॉ. अनुपमा निरंजन यांच्या ’मूलमुखी’ या कन्नड कादंबरीचा मराठी अनुवाद)

## पुरस्कार 
* पुण्यातील मराठी-कन्‍नड स्नेहसंवर्धन केंद्राचा पुरस्कार
* महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचा स. ह. मोडक पुरस्कार
* मुंबई कर्नाटक संघातर्फे वरदराज आचार्य पुरस्कार (१९९४)

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
नांदोली

**नांदोली** महाराष्ट्राच्या कोल्हापूर जिल्ह्यातील गाव आहे. भूदरगड तालुक्यातील हे गाव कोल्हापूर पासून ७२ किमी तर भूदरगडपासून १५ किमी अंतरावर आहे. तसेच आजरा तालुका २० ते २५ कि. मी. अंतर आहे.
## नांदोली (५६७८३०) 
नांदोली हे कोल्हापूर जिल्ह्यातल्या भुदरगड तालुक्यातील ३२१.१८ हेक्टर क्षेत्राचे गाव असून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात १८४ कुटुंबे व एकूण ९८१ लोकसंख्या आहे. ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर मुरगूड ४६ किलोमीटर अंतरावर आहे.  यामध्ये ४९८ पुरुष आणि ४८३ स्त्रिया आहेत. ह्या गावाचा जनगणना स्थल निर्देशांक ५६७८३०   आहे.

## साक्षरता 
* एकूण  साक्षर  लोकसंख्या: ७१२
* साक्षर पुरुष लोकसंख्या: ४१४ (८३.१३%)
* साक्षर स्त्री लोकसंख्या: २९८ (६१.७%)
   
## मंदिरे
"श्री नांदोबा" हे या गावचे ग्राम दैवत आहे, या मंदिराला फार मोठा इतिहास आहे. हे मंदिर पुरातन काळापासून प्रसिद्ध आहे. संपूर्ण बांधकाम पक्के म्हणजेच दगडी सिमेंटचे आहे. मंदिराच्या एकदम आतील बाजूस मूर्तीची प्रतिष्ठापना केलेली आहे. मूर्तीच्या पुढील बाजूस मोठा हॉल आहे.  या मंदिरात भाविक दर रविवारी दर्शनाला येतात. मंदिरात एक महादेवाची पिंडी,समोर चौक, उजव्या बाजूस पुरातन काळातील मूर्ती आहेत. समोरील बाजूस मरुबीईचे मंदिर आहे. हे मंदिरही पक्के व दगडांत बांधलेले आहे. मंदिराच्या परिसरात व आजुबाजूस विविध प्रकारचे वृक्ष व हिरवळ आहे. 

## जमिनीचा वापर 
नांदोली ह्या गावात जमिनीचा वापर खालीलप्रमाणे होतो (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
* वन: १०९.२४
* बिगरशेती वापरात असलेली जमीन: २.७५
* ओसाड व लागवडीला अयोग्य जमीन: १४.१४
* कुरणे व इतर चराऊ जमीन: ०.२६
* फुटकळ झाडीखालची जमीन: २.४२
* पिकांखालची जमीन: १९२.३७
* एकूण कोरडवाहू जमीन: ९२
* एकूण बागायती जमीन: १००.३७

## सिंचन सुविधा 
सिंचनाचे स्रोत खालीलप्रमाणे आहेत (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
* विहिरी / कूप नलिका: ९२

## उत्पादन 
नांदोली या गावी पुढील वस्तूंचे उत्पादन होते : 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:कोल्हापूर
वर्ग:भुदरगड
वर्ग:कोल्हापूर जिल्ह्यातील गावे
नमुचि

**नमुचि** हा एक वेदकालीन असुर होता. इंद्राचा एक प्रमुख शत्रू म्हणून नमुचीचे वर्णन ऋग्वेदात आले आहे. इंद्राने फेसापासून बनवलेल्या वज्राने नमुचीची हत्या केली.

वर्ग:हिंदू पौराणिक व्यक्ती
वर्ग:ऋग्वेद
चंद्रा तळपदे मोहांती

दोन दशके स्त्रीवादी अभ्यासाच्या प्रवाहात राहिल्या, झगडल्यानंतर हे पुस्तक निर्माण झाले असे लेखिका म्हणते. तिसरे जग आणि बहुराष्ट्रीय स्त्रीवाद याच्या अभ्यासक असलेल्या मोहंती यांची सहसंपादीत पुस्तके प्रसिद्ध आहेत. उदा.थर्ड वर्ल्ड वुमेन अन्ड द पॉलिटिक्स ऑफ फेमिनिझ् (१९९१),आणि फेमिनिस्ट जीनिओलोजीज कॉलोनीअल लीगसीज,डेमोक्रेटिक फ्युचर्स(१९९७).

या  पुस्तकात वंचित आणि शोषित स्त्रियांच्या अनुभवांना मान्यता देताना सत्ता संबंध कसे काम करतात याचा आढावा आढावा घेण्यात आला आहे. सक्षमीकरणाचे "ज्ञान" आणि स्त्रीवाद्यांची युती या संदर्भातील सिद्धांकने आणि व्यवहार यांचा गोषवारा या पुस्तकात आहे. या दोन्ही संकल्पना राजकीय दृष्ट्या सिद्धांकन म्हणून भिन्न आहेत. राजकीय दृष्ट्या निष्कर्ष काढण्यासाठी आणि त्यावर काम करण्यासाठी वेगवेगळ्या स्त्रीवादी संकल्पना मग त्या अध्यापन आणि विना-अध्यापन,सैद्धांतिक किंवा प्रायोगिक असल्या तरीही त्यांचा उपयोग केला पाहिजे. स्त्रीवादाची युती ही लेखिकेची कल्पना रॉबिन मॉरगनच्या "भगिनीभाव" या संकल्पनेच्या पुढे जाते. लेखिकेच्या मते, भगिनीभावामध्ये तात्कालीन साम्राज्यवादाचे परिणाम आणि प्रत्येकाचा भिन्न इतिहास पुसला जाऊन "सहमती" आणि मुद्द्यांचे प्रामाणिकीकरण हे वेगवेगळ्या समुहातील नात्यांचे आधार ठरतात.

या पुस्तकात प्रस्तावनेश नउ प्रकरणे आहेत. यातील बहुतांश लेख पूर्वी प्रसिद्ध झालेले आहेत. लेखिकेच्या मते हे पुस्तक एका क्रमवारीत नसून मांडण्याची विविध आवर्तने आहेत,ज्यामध्ये एकच प्रश्न किवां समान प्रश्न वेगवेगळ्या पातळीवर विचारला जातो. या पुस्तकाचे तीन भाग आहेत. "स्त्रीवादाचे निर्वसह्तीकरण
संशयकल्लोळ

संगीत संशयकल्लोळ हे गोविंद बल्लाळ देवल यांनी लिहिलेले एक विनोदी नाटक आहे. २० ऑक्टोबर, इ.स. १९१६ रोजी या नाटकाचा पहिला प्रयोग गंधर्व नाटक मंडळीने केला.

या नाटकाचा पहिला गद्य प्रयोग इ.स. १८९४ मध्ये *तसबिरीचा घोटाळा* ऊर्फ *फाल्गुनरावाचा फार्स* या नावाने झाला. १९१६ पर्यंत या गद्य नाटकाचे सतत प्रयोग होत होते.  गंधर्व नाटक कंपनीने मूळ नाट्यसंहितेत थोडाफार बदल करून नाटकात ३० पदे घातली. ही बहुतेक सर्व गाणी देवलांनी रचली होती. देवल हे अण्णासाहेब किर्लोस्कराचे शिष्य होते आणि एक उत्कृष्ट तालीममास्तर, कवी आणि संगीताचे जाणकार होते.

## कथानक
अश्विनशेठ आणि रेवती हे या नाटकाचे नायक-नायिका आहेत.  फाल्गुनराव आणि कृत्तिका या भूमिका थोडीफार खलनायकी स्वरूपाच्या आहेत. नायक-नायिकेत गैरसमज करून देण्यामागे त्यांचा सहभाग आहे. याशिवाय अश्विनशेठचा मित्र वैशाखशेठ, रेवतीची आई मघा नायकीण, तसेच भादव्या, रोहिणी, आषाढ्या, स्वाती, तारका  आदी दुय्यम पात्रेही नाटकात कथानकाच्या संदर्भात महत्त्वाची भूमिका बजावताना दिसतात.  त्यामुळे नाटकाच्या रंजकतेमध्ये अधिक भर पडली आहे.

फाल्गुनराव हा संशयी स्वभावाचा आहे. तो आपली बायको कृत्तिकावर संशय घेतो. तीही संशयग्रस्त आहे.या संशयाच्या जाळ्यात ते नकळत अश्विनशेठ-रेवती या नायक-नायिकेलाही ओढतात.  ही गुंतागुंत शेवटी सर्व संशय फिटेपर्यंत वाढतच जाते, आणि नाटक, बघणाऱ्याची उत्सुकता ताणत ताणत अखेरपर्यंत मनोरंजक राहते.

## पद्यरचना
बोलता बोलता गायचे आणि गाता गाता बोलायचे, हा देवल आणि किर्लोस्कर यांच्या संगीत नाटकांचा आत्मा संशकल्लोळमध्येही राखला गेला आहे.

## संगीत संशयकल्लोळमधील काही पदे
* अधमा केली रक्षा मम
* कर हा करीं धरिला
* कुटिल हेतू तुझा फसला
* कोण जगिं मला हितकर
* खोटी बुद्धि केवि झाली
* चिन्मया सकल हृदया
* जा करा कृष्णमुख
* तनुविक्रय पाप महा
* धन्य आनंददिन पूर्ण मम
* नष्ट कालिकाल हा
* नाट्यगाननिपुण कलावतिची
* निंद्य जीवनक्रम अमुचा
* प्रथम करा हा विचार
* भोळि खुळीं गवसति जीं
* मंगलदिनि तन मन
* मजवरी तयांचें प्रेम
* मानिली आपुली तुजसि
* मृगनयना रसिक मोहिनी
* लग्‍नविधींतील खरें मर्म
* शिणवू नको कंठ असा
* सदय किती कोमलमति
* संशय का मनि आला 
* साम्य तिळहि नच दिसत
* सुकांत चंद्रानना पातली
* सौख्यसुधा वितरो
* स्वकर शपथ वचनिं
* हा खचित दिसे मम
* हा नाद सोड सोड
* ही बहु चपल वारांगना
* हृदयि धरा हा बोध 

### पदे गाणारे गायक-गायिका
1सुकांत चंद्रानना(प्रभाकर कारेकर] 2धन्य आनंद दिन(शरद जांभेकर) 3कर हा करि धरिला(वसंतराव देशपांडे)
4ही बहु चपल वारांगना(प्रकाश घांग्रेकर) 5 ह्रदयी धरा बोध खरा (रामदास कामत)6 मृगनयना रसिक मोहिनी (वसंतराव देशपांडे) 7हेतू तूझा फसला (प्रभाकर कारेकर)8 हा नाद सोड सोड (प्रभाकर कारेकर)

वर्ग:संगीत नाटक
वर्ग:विनोदी नाटक
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संशोधन व प्रशिक्षण संस्था

**डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संशोधन व प्रशिक्षण संस्था** (**बार्टी**) (इंग्रजी: Dr. Babasaheb Ambedkar Research and Training Institute / BARTI) ही पुण्यातली एक शैक्षणिक संस्था आहे. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर समता विचारपीठाची स्थापना दि. २९ डिसेंबर १९७८ रोजी मुंबई येथे करण्यात आली आणि नंतर याचे नामकरण  असे करण्यात आले. ही संस्था मुंबई येथून सन १९७८ मध्ये पुणे येथे स्थलांतरीत करण्यात आली. संस्थेस दि. १७ ऑक्टोबर २००८ रोजी महाराष्ट्र शासनाकडून स्वायत्त संस्थेचा दर्जा प्रदान करण्यात आला, संस्थेमार्फत विविध उपक्रम राबविण्यात येत असून यामध्ये अधिकारी कर्मचारी यांचे प्रशिक्षण, लोक प्रतिनिधी यांचे प्रशिक्षण, योजनांचे सर्वेक्षण आणि मूल्यमापन, संशोधन, विविध स्पर्धा परीक्षाचे प्रशिक्षण, हॉर्टीकल्चर प्रशिक्षण इत्यादी होते.

या शिक्षणसंस्थेतर्फे इ.स. २०१३ पासून दरवर्षी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि अन्य थोर समाजसुधारकांशी निगडित असलेल्या बाबींवर संशोधन करू इच्छिणाऱ्या अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातींच्या ४०० विद्यार्थ्यांना, एम-फिल/पीएचडी करण्यासाठी फेलोशिप दिली जाते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, महात्मा जोतीराव फुले, क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले, छत्रपती शाहू महाराज यांच्या नावे या नॅशनल रिसर्च फे‍लोशिप्स आहेत.

२०१६ सालापासून संत गाडगेबाबा व लोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे यांच्या नावेही फेलोशिप दिल्या जाणार आहेत.

## मानधन
या फेलोशिपसाठी बार्टीतर्फे वेळोवेळी जाहिराती प्रसिद्ध करून अर्ज मागविण्यात येतात. सर्व उमेदवारांची चाचणीद्वारे निवड केली जाते. निवड झालेल्या उमेदवारांना पहिल्या दोन वर्षांसाठी प्रती महिना २५ हजार रुपये मानधन दिले जाते. त्यापुढील तीन वर्षांसाठी २८ हजार रुपये मानधन दिले जाते. त्याबरोबर अन्य भत्तेही दिले जातात. अनुसूचित जातीतील विद्यार्थ्यांना योग्य मार्गदर्शक मिळत नसल्याने संशोधनाच्या क्षेत्रात ते मागे पडतात. त्यामुळे बार्टी हा फेलोशिप कार्यक्रम राबविते.
## हे सुद्धा पहा 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
वर्ग:शिक्षण
वर्ग:पुणे
वर्ग:पुण्यातील शैक्षणिक संस्था
वर्ग:महाराष्ट्र शासन
चिकबल्लपूर

**चिकबल्लपूर** हे भारताच्या कर्नाटक राज्यातील चिकबल्लपूर जिल्ह्याचे मुख्यालय आहे. चिकबल्लपूर शहर कर्नाटकच्या आग्नेय भागात बंगळूरच्या ५५ किमी उत्तरेस आहे. २०११ साली चिकबल्लपूरची लोकसंख्या ६३ हजार होती.

राष्ट्रीय महामार्ग ७ चिकबल्लपूरमधूनच जातो. बंगळूरचा केंपेगौडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ येथून केवळ २० किमी अंतरावर आहे.

## बाह्य दुवे
*चिकबल्लपूर नगरपालिका 

वर्ग:चिकबल्लपूर जिल्हा
वर्ग:कर्नाटकातील शहरे
बिन्‍नी यांगा

**बिन्नी यांगा** (७ जुलै, इ.स. १९५८:इटानगर, अरुणाचल प्रदेश, भारत - ३ सप्टेंबर, इ.स. २०१५:गुवाहाटी, असम, भारत) या अरुणाचल प्रदेशात राहणाऱ्या स्त्रियांसाठी काम करणाऱ्या एक समाजसेविका होत्या.

बिन्नी यांगा आपल्या कॉलेजच्या शिक्षणासाठी राजस्थानच्या ‘बनस्थली’ या महिला विद्यापीठात गेल्या. शिक्षिका होण्याचे प्रशिक्षण असून शाळेत नोकरी न करता त्यांनी १९७९ साली *ऑल सुबांसिरी डिस्ट्रिक्ट गर्ल्स असोसिएशन*ची स्थापना केली.

वयाच्या एकविसाव्या वर्षी बिन्नी यांना अरुणाचलमधील मुलींचे कमी वयातील विवाह, हुंडापद्धती अशा पिढ्यान्‌पिढ्या न बदललेल्या सामाजिक अपप्रवृत्तींशी लढायचे होते. पण नेमके त्याच वेळी, अरुणाचल प्रदेश पोलीस दलात नव्यानेच स्थापन होणाऱ्या महिला पोलीस विभागात काम करण्याची संधी त्यांना मिळाली. १९८७ साली पहिल्या अरुणाचली महिला पोलीस तुकडीत बिन्नी यांचा समावेश झाला.

## समाजकार्य
मात्र पोलिसात काम करून बढत्या मिळवणे हे आपले ध्येय नव्हे, असे लक्षात आल्याने वर्षभरातच पोलीस दल सोडून बिन्‍नी यांगा यांनी पुन्हा संस्था-उभारणीत स्वतःला गाडून घेतले. मुलांसाठी अनाथालय, १०० मुलांमुलींसाठी शाळा, असा व्याप वाढला आणि त्यांनी स्थापन केलेल्या ‘ओजो वेल्फेअर असोसिएशन’चे नावही गाजत गेले. महिलांच्या सहकारी गटांतर्फे वस्तू बनवल्या तरी दलालांकडून पिळवणूक होतेच, म्हणून बिन्नी यांनी ‘हिमगिरी सहकारी विपणन (विक्री) संस्थे’च्या स्थापनेत पुढाकार घेतला.

## मृत्यू
ओटीपोटाच्या कर्करोगाशी आठ वर्षे या झुंज देऊन त्या ३ सप्टेंबर २०१५ रोजी निधन पावल्या. 

## पुरस्कार
* बिन्‍नी यांच्या समाजसेवेचे फळ म्हणून त्यांना २०१२ साली पद्मश्री प्रदान करण्यात आली. 
* बिन्नी यांना त्यापूर्वी इ.स. २००० मध्ये दुर्गाबाई देशमुख पुरस्कारही मिळाला होता.

वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:भारतीय समाजसेवक
यादगीर

**यादगीर** हे भारताच्या कर्नाटक राज्यातील यादगीर जिल्ह्याचे मुख्य ठिकाण आहे. यादगीर शहर भारतातील कर्नाटक राज्याच्या ईशान्य भागात बंगळूरपासून ५०० किमी तर हैदराबादपासून २०० किमी अंतरावर आहे. २०११ साली यादगीरची लोकसंख्या ७४ हजार होती.

यादगीर हे मुंबई–चेन्नई रेल्वेमार्गावरील स्थानक असून येथे दररोज कर्नाटक एक्सप्रेस, दादर चेन्नई इग्मोर एक्सप्रेस, लोकमान्य टिळक टर्मिनस−कोइंबतूर एक्सप्रेस, रायलसीमा एक्सप्रेस इत्यादी गाड्या थांबतात.

## बाह्य दुवे
*यादगीर नगरपालिका 

वर्ग:यादगीर जिल्हा
वर्ग:कर्नाटकातील शहरे
दैतापती

**दैतापती** हे विद्यापती आणि भिल्लकन्या ललिता ह्यांचे वंशज मानले जातात. जगन्नाथपुरीच्या मंदिरात नव्या मूर्तींच्या स्थापनेत दैतापतींचा हात असतो.

पुरीचा राजा इंद्रद्युम्न हा कृष्णभक्त होता. वहात आलेल्या लाकडाच्या ज्या ओंडक्याला श्रीकृष्णाचे शरीर समजून, भिल्लांचा राजा विश्वावसू त्याची पूजा करीत असे, त्या ओंडक्याच्या शोधात एकेकाळी राजाने ब्राह्मणांना वेगवेगळ्या दिशांना पाठविले होते. त्यात विद्यापती नावाचा ब्राह्मण भिल्लांच्या ठिकाणी पोहोचला. ओंडका मिळवण्यासाठी त्याने भिल्लांशी जवळीक करून विश्वावसूच्या मुलीशी - ललिताशी लग्न केले. त्या दोघांची संतती आणि त्यांचे वंशज दैतापती झाले.

बहुधा, श्रीकृष्णाने जगन्नाथाच्या रूपात येण्याअगोदरच ब्राह्मण, शूद्र, यांसारखे जातपात, उच्च-नीच हे भेदभाव संपुष्टात आणण्यासाठीच जणू ब्राह्मण विद्यापतीचा विवाह भिल्ल विश्वावसूची मुलगी ललिताबरोबर लावून सर्वधर्म समताभावाची मुहूर्तमेढ रोवली असावी. मंदिरात श्रीजगन्नाथाची सगळी कामे ब्राह्मणांबरोबर हे दैतापतीही करतात. 

वर्ग:ओडिशा
मेरी आँत्वानेत

[इवलेसे|right|180px|मेरी ऑंत्वानेतचे [लुई एलिसाबेथ व्हेगे ल ब्रॉनने काढलेले चित्र]]
**मेरी ऑंत्वानेत** तथा **मरिया ॲंतोनिया जोसेफा जोहाना** (२ नोव्हेंबर, इ.स. १७५५:हॉफबर्ग महाल, व्हियेना, ऑस्ट्रिया - १६ ऑक्टोबर, इ.स. १७९३:प्लेस दिला रेव्होल्युशन, पॅरिस, फ्रांस) ही फ्रांसची राणी होती.

मेरी फ्रांसिस पहिला, पवित्र रोमन सम्राट आणि त्याची बायको मरिया तेरेसाची मुलगी असून एप्रिल १७७०मध्ये हीचे लग्न फ्रांसच्या युवराज लुई ऑगुस्तेशी झाल्यावर ती फ्रांसची युवराज्ञी झाली. ही मूळची ऑस्ट्रियाची होती. तिच्या नणंदा तिचा उल्लेख *ऑस्ट्रियन बाई* (ल'ऑश्ट्रिशियेन) असा करीत. लुई ऑगुस्ते लुई सोळावा म्हणून राजा झाल्यावर मेरी १० मे, इ.स. १७७४ रोजी फ्रांसची राणी झाली. तिला दोन मुले व दोन मुली अशी एकूण चार अपत्ये झाली.

फ्रेंच राज्यक्रांतीनंतर तिच्यावर तुरुंगवासात दोन दिवसांचा खटला चालविला जाऊन तिसऱ्या दिवशी तिला मृत्युदंड देण्यात आला.

वर्ग:फ्रांसच्या राण्या
वर्ग:इ.स. १७५५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७९३ मधील मृत्यू
बद्रीनाथ

**बद्रीनाथ** हे भारताच्या उत्तराखंड राज्यातील एक गाव आहे. बद्रीनाथ उत्तराखंडच्या उत्तर भागात हिमालय पर्वतरांगेत अलकनंदा नदीच्या काठावर वसले असून व ते राजधानी डेहराडूनच्या ३३५ किमी ईशान्येस स्थित आहे. 

आद्य शंकराचार्यांनी ९व्या शतकात बद्रीनाथची पुनर्स्थापना केली. बद्रीनाथ हे हिंदू धर्मामधील सर्वात पवित्र स्थानांपैकी एक असून ते चार धाम पैकी आहे. येथील बद्रीनाथ मंदिराला दरवर्षी सुमारे  लाख भाविक भेट देतात.

## बाह्य दुवे
*बद्रीकेदार संकेतस्थळ 

*

वर्ग:उत्तराखंडमधील गावे
वर्ग:चमोली जिल्हा
मंदाकिनी नदी

250 px|इवलेसे|रुद्रप्रयाग येथे मंदाकिनी व अलकनंदेचा संगम
**मंदाकिनी** ही भारताच्या उत्तराखंड राज्यामधील नदी व अलकनंदाची उपनदी आहे. मंदाकिनी उत्तरखंडच्या उत्तर भागात केदारनाथजवळील एक पर्वतशिखरामध्ये उगम पावते. ती रुद्रप्रयाग येथे अलकनंदेला मिळते. पुढे अलकनंदा व भागीरथी ह्या नद्यांचा देवप्रयाग येथे संगम होऊन गंगेची सुरुवात होते.

१२ ज्योतिर्लिंगांपैकी एक असलेले केदारनाथ मंदिर मंदाकिनीच्या किनाऱ्यावर स्थित आहे.

वर्ग:उत्तराखंडमधील नद्या
दलित चेंबर ऑफ कॉमर्स

दलित इंडियन चेंबर ऑफ कॉमर्स अँड इंडस्ट्री (डिक्की) या संस्थेची स्थापना २०१३ साली भारताचे तत्कालीन अर्थमंत्री यांच्या हस्ते झाली.

अनुसूचित जाती-जमातींतील नवौद्योजकांना व्यवसायासाठी भांदवल उपलब्ध करून सामाजिक उत्थानाचा परिणाम साधण्याचे उद्दिष्ट असलेल्या या एसएमई नामक फंडाची ‘डिक्की’ने प्रायोजक या नात्याने मोठ्या उत्साहाने सुरुवात केली होती.

केंद्र सरकारने (यूपीए-२ काळात) स्वीकारलेल्या नवीन खरेदी धोरणांत, सार्वजनिक उपक्रमांकडून नियमित स्वरूपात खरेदी केल्या जाणाऱ्या वस्तू आणि सामग्रीची २० टक्के गरज ही सूक्ष्म, लघू व मध्यम (एसएमई) उद्योगक्षेत्रातून पूर्ण करण्याचा दंडक घालून दिला. एसएमई क्षेत्रासाठी राखीव असलेल्या २० टक्क्यांपैकी, २० टक्के खरेदी (म्हणजे एकूण खरेदी ४ टक्के) ही अनुसूचित जाती/जमातीच्या उद्योजकांकडून निर्मित वस्तूंची असावी, याचेही बंधन घालण्यात आले. त्यामुळे या सुमारे २४,००० कोटी रुपयांच्या आयत्या बाजारपेठेच्या संधीला हेरणारे उद्योजक अनुसूचित जाती/जमातीतून उभे करावेत, या संकल्पनेतून ‘डिक्की एसएमई फंडा’ची संकल्पना पुढे आली होती.

आगामी १० वर्षांत ५०० कोटी रुपये उभारण्याचे लक्ष्य ठेवलेल्या ‘भारतीय लघु उद्योग विकास बँक (सीडबी)’ने या फंडातील पहिली गुंतवणूक दहा कोटी रुपये देऊन केली. पुण्यातील वऱ्हाड कॅपिटलने या फंडाचे व्यवस्थापक या नात्याने पाच कोटी रुपयांची गुंतवणूक केली; पण याव्यतिरिक्त अगदी बोटावर मोजता येईल इतके दलित उद्योगपती या उपक्रमांत गुंतवणूकदार म्हणून पुढे आले. दलित उद्योगपतींनीच पाठ फिरविल्याने प्रत्यक्ष फंडाच्या कार्यान्वयनासाठी आवश्यक ५० कोटींच्या निधीची मजलही या फंडाला गाठता आली नाही. त्यामुळे या फंडाला अखेरची घरघर लागली आहे असे दिसते.

वर्ग:महाराष्ट्रातील संस्था
अलकनंदा नदी

[250 px|इवलेसे|अलकनंदेच्या काठावरील [बद्रीनाथ मंदिर]]
**अलकनंदा** ही भारताच्या उत्तराखंड राज्यामधील नदी व गंगेच्या दोन मूळनद्यांपैकी एक आहे (भागीरथी नदी ही दुसरी). अलकनंदा उत्तरखंडच्या उत्तर भागातील तिबेटच्या सीमेजवळील एक पर्वतशिखरामध्ये उगम पावते. ती चमोली, रुद्रप्रयाग व पौडी ह्या जिल्ह्यांमधून वाहत जाऊन देवप्रयाग येथे गंगेला मिळते.

चार धाम यात्रेचा भाग असलेले बद्रीनाथ हे गाव अलकनंदाच्या काठावर वसले आहे.

## पंचप्रयाग
गढवाल प्रदेशामधील अनेक नद्या अलकनंदाला येऊन मिळतात. ह्या संगमांच्या स्थानांना पंचप्रयाग असे म्हणले जाते.
# विष्णुप्रयाग, जेथे अलकनंदाला धौलीगंगा नदी येऊन मिळते.
# नंदप्रयाग, जेथे अलकनंदाला नंदाकिनी नदी येऊन मिळते.
# कर्णप्रयाग, जेथे अलकनंदाला पिंडर नदी येऊन मिळते.
# रुद्रप्रयाग, जेथे अलकनंदाला मंदाकिनी नदी येऊन मिळते.
# देवप्रयाग, जेथे अलकनंदाला भागीरथी नदी येऊन मिळते व गंगा निर्माण होते.

## काठावरील गावे
नदीच्या उगमापासून ते मुखापर्यंत खालील गावे अलकनंदाच्या काठांवर वसली आहेत. ह्यांमधील बहुतेक गावे लोकप्रिय पर्यटनस्थळे व तीर्थक्षेत्रे आहेत: बद्रीनाथ, विष्णुप्रयाग, जोशीमठ, चमोली गोपेश्वर, नंदप्रयाग, कर्णप्रयाग, रुद्रप्रयाग, श्रीनगर व देवप्रयाग.

वर्ग:उत्तराखंडमधील नद्या
वर्ग:गंगा नदी
भागीरथी नदी

**भागीरथी** ही भारताच्या उत्तराखंड राज्यामधील नदी व गंगेच्या दोन मूळ नद्यांपैकी एक नदी आहे (अलकनंदा नदी ही दुसरी). भागीरथी उत्तराखंडच्या उत्तर भागात तिबेटच्या सीमेजवळील गोमुख येथे उगम पावते. ती उत्तरकाशी व तेहरी ह्या जिल्ह्यांमधून वाहत जाऊन देवप्रयाग येथे गंगेला मिळते.

हिंदू पुराणानुसार कोसलनरेश भगीरथ ह्याने आपल्या ६०,००० पूर्वजांची कपिल ऋषीच्या शापातून मुक्तता करण्यासाठी स्वर्गामधून गंगेला पृथ्वीवर आणले. त्याच्या प्रयत्नांसाठी गंगेच्या ह्या पात्राला भागीरथी असे नाव दिले गेले.

हिंदू धर्मामधील उत्तरकाशी हे पवित्र गाव भागीरथीच्या काठावर वसले आहे.

वर्ग:उत्तराखंडमधील नद्या
वर्ग:गंगा नदी
जगन्नाथ मंदिर

250 px|इवलेसे|जगन्नाथ मंदिर

**जगन्नाथ मंदिर** (ओड़िआ: ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର) हे भारत देशाच्या ओडिशा राज्यातील पुरी शहरामधील एक हिंदू मंदिर आहे. मंदिरामध्ये श्रीजगन्नाथ, श्रीबलभद्र, देवी सुभद्रा आणि सुदर्शन यांच्या लाकडी मूर्ती आहेत. हिंदू धर्मामधील सर्वात मानाच्या पवित्र चार धाम तीर्थक्षेत्रांपैकी जगन्नाथ मंदिर एक आहे. जगन्नाथ देव हा विष्णूचा एक अवतार मानला जातो. असे म्हणतात की या मंदिराची उभारणी राजा अनंगभीमदेव याने केली व नंतर या मंदिराचा जीर्णोद्धार पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर यांनी केला व तेथील परीसर सुधरवला आणि पर्यटनास उपलब्ध केले. 

## रथयात्रा
जगन्नाथ, त्याचा मोठा बंधू बलभद्र आणि बहीण सुभद्रा यांची रथयात्रा हे जगन्नाथपुरीचे एक वैशिष्ट्य आहे. जगन्नाथ मंदिराची रथयात्रा दरवर्षी आषाढ महिन्यातल्या शुक्ल पक्षातील द्वितीयेपासून होते.

ही यात्रा जगन्नाथपुरीला सुरू होऊ जनकपुरी येथे समाप्त होते. गुंदेचा मंदिर येथे आपल्या मावशीच्या निवासस्थानी ही तीन भावंडे तीन रथांत बसून जातात, अशी यामागील धारणा आहे. पैकी जगन्नाथाचा १६ चाके असलेला लाकडी रथ हा ४५ फूट उंच, ३५ फूट लांब आणि ३५ फूट रुंद अशा आकारमानाचा असतो. बाकीचे दोन रथ थोडे लहान असतात. सिंहद्वार येथून देव आपआपल्या रथात बसून निघतात. भारतभरांतून आणि परदेशांतूनही आलेली सर्व जाति-धर्म-संप्रदायांची भक्त मंडळी मिळून हे रथ ओढतात. जनकपुरी येथे भगवान तीन दिवस लक्ष्मीसन्निध राहतात अशी व्यवस्था आहे. या उत्सवात विविध धार्मिक विधी-विधाने संपन्न केली जातात.

## चित्रदालन

File:Chariot Devidalana of Goddess Subhadra.jpg|रथयात्रेतील सुभद्रा रथ
File:Rath Yatra Puri 2007 11028.jpg|पुरी येथील रथयात्रा 

## हे सुद्धा पहा
* अमरनाथ
* वैष्णोदेवी
* पुरी, ओडिशा

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

## संदर्भ 
वर्ग:भारतामधील हिंदू मंदिरे
बद्रीनाथ मंदिर

250 px|इवलेसे|बद्रीनाथ मंदिर

**बद्रीनाथ मंदिर** हे भारत देशाच्या उत्तराखंड राज्यातील बद्रीनाथ गावामधील एक विष्णूचे हिंदू मंदिर आहे. हिंदू धर्मामधील सर्वात मानाच्या पवित्र चार धाम तीर्थक्षेत्रांपैकी बद्रीनाथ मंदिर एक आहे. समुद्रसपाटीपासून  उंचीवर उत्तराखंडच्या चामोली जिह्यात अलकनंदा नदीच्या काठावर असलेले हे मंदिर केवळ  महिने दर्शनासाठी खुले असते.

विष्णू पुराण, स्कंद पुराण इत्यादी धार्मिक ग्रंथांमध्ये बद्रीनाथ मंदिराचा उल्लेख आढळतो.

## हे सुद्धा पहा
* बद्रीनाथ - हे मंदिर असलेले गाव.
* केदारनाथ मंदिर

वर्ग:भारतामधील हिंदू मंदिरे
वर्ग:दिव्य देशम
द्वारकाधीश मंदिर

250 px|इवलेसे|द्वारकाधीश मंदिर

**द्वारकाधीश मंदिर** हे भारत देशाच्या गुजरात राज्यातील द्वारका शहरामधील कृष्णाचे एक मंदिर आहे. हिंदू धर्मामधील सर्वात मानाच्या पवित्र चार धाम तीर्थक्षेत्रांपैकी द्वारकाधीश मंदिर एक आहे. हे मंदिर गुजरातच्या देवभुमी द्वारका जिह्यात अरबी समुद्राच्या किनाऱ्याजवळ स्थित आहे. ह्या म्ंदिराचे वय २,२०० -२,०००० वर्षे असावे असा अंदाज व्यक्त केला गेला आहे.

## बाह्य दुवे
* द्वारकाधीश मंदिर

वर्ग:भारतामधील हिंदू मंदिरे
वर्ग:चार धाम
वर्ग:देवभूमी द्वारका जिल्हा
वर्ग:दिव्य देशम
कोइंबतूर जंक्शन रेल्वे स्थानक

250 px|इवलेसे|स्थानकाची इमारत
**कोइंबतूर जंक्शन** हे तमिळनाडूच्या कोइंबतूर शहरामधील प्रमुख रेल्वे स्थानक आहे.  हे तमिळनाडूच्या पश्चिम  भागातील एक मोठे स्थानक असून ते चेन्नई सेंट्रलच्या खालोखाल दक्षिण रेल्वे क्षेत्रातील दुसऱ्या क्रमांकाचे वर्दळीचे स्थानक आहे. केरळ राज्यामधून उत्तरेकडे धावणाऱ्या अनेक गाड्या कोइंबतूरमार्गेच जातात.

## गाड्या
* कुर्ला एक्सप्रेस
* दिब्रुगढ–कन्याकुमारी विवेक एक्सप्रेस
* कोइंबतूर−हजरत निजामुद्दीन कोंगू एक्सप्रेस
* केरळ एक्सप्रेस
* हिमसागर एक्सप्रेस
* तिरुवनंतपुरम सेंट्रल-इंदूर अहिल्यानगरी एक्सप्रेस

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:तमिळनाडूमधील रेल्वे स्थानके
रे
श्रीरंग संगोराम

प्रा. डॉ. **श्रीरंग संगोराम** हे महाराष्ट्रातील एक संगीतसमीक्षक व लेखक होते. ते पुणे विद्यापीठात हिंदीचे प्राध्यापक आणि विभागप्रमुख होते. ते लोकसत्ता दैनिकाचे साहाय्यक संपादक मुकुंद संगोराम यांचे वडील होत.

मुकुंद संगोराम यांचा मुलगा आणि प्रा. डॉ. श्रीरंग संगोराम यांचा नातू गंधार मुकुंद संगोराम हा संगीत दिग्दर्शक आणि वादक आहे. वडील, मुलगा आणि नातू असे तिघे संगीताचे जाणकार असण्याचे हे उदाहरण आहे.

## शास्त्रीय गायनासाठीचे डॉ. श्रीरंग संगोराम स्मृती  पुरस्कार
डॉ. श्रीरंग संगोराम यांच्या स्मरणार्थ शास्त्रीय गायन पुरस्कार देण्यात येतात. २०१५ सालचा डॉ. श्रीरंग संगोराम स्मृती शास्त्रीय गायन पुरस्कार हा गायिका स्वरांगी मराठे हिला देण्यात आला 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:संगीतसमीक्षक
बाजीराव मस्तानी

**बाजीराव मस्तानी** हा २०१५ साली प्रदर्शित झालेला एक हिंदी चित्रपट आहे. संजय लीला भन्साळी ह्यांची निर्मिती व दिग्दर्शन असलेल्या ह्या चित्रपटाची कथा मराठा साम्राज्याचा पेशवा पहिला बाजीराव व त्याची दुसरी पत्‍नी मस्तानी ह्यांच्यावर आधारित आहे. रणवीर सिंग बाजीराव पेशव्याच्या तर दीपिका पदुकोन मस्तानीच्या भूमिकेत चमकत असून बाजीरावाची पहिली पत्‍नी काशीबाईची भूमिका प्रियांका चोप्राने केली आहे. हा चित्रपट १८ डिसेंबर २०१५ रोजी प्रदर्शित झाला.

## भूमिका
* रणवीर सिंग - बाजीराव
* दीपिका पडुकोण - मस्तानी
* प्रियांका चोप्रा - काशीबाई, बाजीरावाची पहिली पत्‍नी
* तन्वी आझमी - राधाबाई, बाजीरावाची आई.
* सुखदा खांडेकर - अनुबाई, बाजीरावाची बहीण.
* अनुजा गोखले - भिऊबाई, बाजीरावाची बहीण.
* वैभव तत्ववादी - चिमाजी अप्पा, बाजीरावाचा धाकटा भाऊ.
* महेश मांजरेकर - छत्रपती शाहू.
* मिलिंद सोमण

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:इ.स. २०१५ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:संजय लीला भन्साळी दिग्दर्शित चित्रपट
मुकुंद संगोराम

**मुकुंद श्रीरंग संगोराम** हे 'लोकसत्ता' दैनिकाचे दैनिकाचे सहायक संपादक आहेत. ते आधी तरुण भारत आणि पुणे वर्तमान या दैनिकांचे सहसंपादक होते. ते संगीताचे जाणकार आहेत. त्यांना हा वारसा त्यांचे वडील प्रा. डॉ. श्रीरंग संगोराम यांच्याकडून मिळाला. 'लोकसत्ता'त त्यांनी संगीतविषयक सदरलेखन केले आहे. 

## कौटुंबिक माहिती
मुकुंद संगोराम यांचे वडील प्रा. डॉ. श्रीरंग संगोराम हे महाराष्ट्रातील उत्तम संगीत समीक्षक, जाणकार होते. ते पुणे विद्यापीठात हिंदीचे प्राध्यापक आणि विभागप्रमुख होते. मुकुंद संगोराम यांचा मुलगा गंधार संगोराम हाही संगीतकार असून त्यास एकूण एकोणीस वाद्ये वाजविता येतात.  पुण्यातील प्रसिद्ध चार्टर्ड अकाउंटंट (दिवंगत) आणि अर्थशास्त्र व अकाउंटन्सीविषयक लेखन करणारे सदरलेखक मिलिंद संगोराम हे मुकुंद संगोराम यांचे धाकटे बंधू होत.

## शिक्षण
## व्यावसायिक कारकीर्द
## लेखन
* समेपासून... समेपर्यंत, डायमंड पब्लिकेशन्स, पुणे किंमत: रु १००
* ख्यालिया : मुकुंद संगोराम (चित्रकार : सतीश पाकणीकर), मनोविकास प्रकाशन, पुणे (पं. भीमसेन जोशी यांचे जीवन चरित्र), किंमत:रु.४००/-

## पुरस्कार
* २०१२ : विद्याधर गोखले पुरस्कार, मुंबई मराठी पत्रकार संघ, मुंबई
* २०१० : "दर्पण'कार बाळशास्त्री जांभेकर स्मृती पुरस्कार, महाराष्ट्र संपादक परिषद, पुणे

## सन्मान
* विश्वस्त : आर्य संगीत प्रसारक मंडळ, पुणे 

## हेही वाचा
* परिवर्तनाची सुरेल वाट  (हिराबाई बडोदेकरांच्या मातोश्री ताराबाई माने यांच्याविषयीचा लेख : मिळून साऱ्याजणी : दिवाळी अंक २०१२)

## बाह्यदुवा
* [[बाळशास्त्री जांभेकर स्मृती पुरस्कार   
* औताडे, त्रिवेदी, संगोराम यांना पत्रकार संघाचे पुरस्कार  

## संदर्भ
वर्ग:मराठी वृत्तपत्र संपादक
वर्ग:मराठी पत्रकार
वर्ग:महाराष्ट्रातील पत्रकार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गंधार संगोराम

**गंधार मुकुंद संगोराम** ( पुणे , हयात) हा 'लोकसत्ता' दैनिकाचे सहाय्यक संपादक मुकुंद श्रीरंग संगोराम यांचा मुलगा आहे. श्री. मुकुंद संगोराम यांचे वडील म्हणजे गंधारचे आजोबा  डॉ. श्रीरंग संगोराम हे स्वतः उत्तम संगीत समीक्षक, जाणकार होते. वडील मुलगा आणि नातू असे तिघे संगीतचे जाणकार असण्याचे हे उदाहरण आहे.

गंधार संगोराम यास एकूण एकोणीस वाद्ये वाजविता येतात

## संगीत विषयक कारकीर्द
गंधारने प्रायोगिक नाटके, एकांकिका, चित्रपट, लघुचित्रपट आणि जिंगल्स  इत्यादीसाठी संगीत दिग्दर्शन केले आहे. त्यात 'चारु आरो ई', 'परका' , 'शरम गयी तो', 'Logging Out' आणि 'T for temptation' ह्या मराठी नाटकांचा प्रामुख्याने समावेश आहे. ह्या व्यतिरिक्त द.मा. मिरासदारांच्या "दळण" ह्या एकांकीकेलाही त्यांने संगीत दिले आहे.

## पुरस्कार
* चित्रपदार्पण संगीत पुरस्कार : चित्रपट : ‘एक हजाराची नोट’ 
* 'सवाई संगीतकार'' : सायकल' ह्या १९६० च्या सुमारास लिहिल्या गेलेल्या एका कथेवर आधारित असलेल्या एकांकिकेसाठी. 
* पु.ल. देशपांडे करंडक : सलग दोन वर्ष सर्वोत्कृष्ट संगीत दिल्याबद्दल. 
* लूज कंट्रोल आणि उत्तररात्र ह्या व्यावसायिक नाटकांच्या संगीत दिग्दर्शनासाठी.

## हे सुद्धा पहा
* CNN-IBN ह्या वृत्तवाहीनीच्या 'सलाम महाराष्ट्र' ह्या कार्यक्रमात मुलाखत
* Gandhaar Sangoram : यू ट्यूब 
## बाह्यदुवा
मानबिंदू : आम्ही सितारे उद्याचे 

## संदर्भ
वर्ग:संगीतसमीक्षक
कट्यार काळजात घुसली (चित्रपट)

**कट्यार काळजात घुसली** हा २०१५ साली प्रदर्शित झालेला एक मराठी चित्रपट आहे. सुबोध भावे दिग्दर्शित ह्या चित्रपटाद्वारे मराठी रंगभूमीवरील अत्यंत लोकप्रिय *कट्यार काळजात घुसली* ह्या नाटकाचे मोठ्या पडद्यावर रूपांतर करण्यात आले. पंडित जितेंद्र अभिषेकी ह्यांचे संगीत व वसंतराव देशपांडे ह्यांचा अभिनय असलेले हे नाटक मराठी नाट्यसंगीताच्या सर्वोत्तम नमुन्यांपैकी एक मानले जाते. 'कट्यार काळजात घुसली' हा चित्रपट १३ नोव्हेंबर २०१५ रोजी दिवाळीदरम्यान प्रदर्शित झाला.

पंडित भानुशंकर शास्त्री आणि खॉंसाहेब आफताब हुसेन ह्यांच्या दोन संगीत घराण्यांतल्या संघर्षाची कथा रंगवणाऱ्या ह्या चित्रपटामध्ये अभिनेते सचिन पिळगांवकर, सुबोध भावे व शंकर महादेवन ह्यांच्या आघाडीच्या भूमिका आहेत. ह्या चित्रपटाद्वारे सचिन प्रथमच नकारात्मक भूमिकेमध्ये चमकला. तसेच ह्या चित्रपटामधून गायक व संगीतकार शंकर महादेवन ह्याने प्रथमच अभिनय क्षेत्रात पदार्पण केले.

प्रदर्शित होण्यापूर्वीच *कट्यार काळजात घुसली* चित्रपटाला मोठी प्रसिद्धी मिळत असून ४६व्या भारतीय आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवाच्या "इंडियन पॅनोरमा" विभागासाठी या चित्रपटाची निवड करण्यात आली.

## कथा 
विश्रामपूर राज्याचे महाराज गायन स्पर्धा आयोजित करतात आणि घोषित करतात की विजेत्याला रॉयल गायकाचा दर्जा देण्यात येईल. त्यानंतर पंडित भानू यांना खानसाहेब आफताब यांनी आव्हान दिले आहे.

## पुरस्कार 
## कलाकार 
* सचिन पिळगांवकर
* शंकर महादेवन
* सुबोध भावे
* स्वप्निल राजशेखर
* अमृता खानविलकर
* मृण्मयी देशपांडे
* पुष्कर श्रोत्री
* साक्षी तन्वर
* साहिल कोपर्डे
* रीमा लागू

## बाह्य दुवे 
* 
* तपशीलवार माहिती
* तपशीलवार माहिती

## संदर्भ
जोशीमठ

**जोशीमठ** हे भारताच्या उत्तराखंड राज्यातील एक गाव आहे. जोशीमठ उत्तराखंडच्या उत्तर भागात हिमालय पर्वतरांगेत अलकनंदा नदीच्या काठावर वसले असून ते राजधानी डेहराडूनच्या २९५ किमी ईशान्येस स्थित आहे. बद्रीनाथ हे चार धामपैकी एक तीर्थक्षेत्र येथून जवळच आहे. व्हॅली ऑफ फ्लॉवर्स राष्ट्रीय उद्यान येथे जाण्यासाठी देखील अनेक पर्यटक जोशीमठला भेट देतात. राष्ट्रीय महामार्ग ५८ जोशीमठमधून जातो.

आद्य शंकराचार्यांनी स्थापन केलेल्या चार मठांपैकी जोशीमठ सर्वात उत्तरेकडील आहे (शृंगेरी, पुरी व द्वारका हे इतर तीन मठ). शंकराचार्यांच्या कल्पनेनुसार हा मठ अथर्ववेदासाठी जबाबदार आहे.

## बाह्य दुवे
*संकेतस्थळ

वर्ग:उत्तराखंडमधील गावे
वर्ग:चमोली जिल्हा
हजरत निजामुद्दीन–चेन्नई सेंट्रल राजधानी एक्सप्रेस

250 px|इवलेसे|
250 px|इवलेसे|चा मार्ग
**चेन्नई राजधानी एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची एक जलद प्रवासी सेवा आहे. राजधानी एक्सप्रेस ह्या प्रतिष्ठित गाड्यांपैकी एक असलेली ही रेल्वे तमिळनाडूची राजधानी चेन्नई शहराला दिल्लीसोबत जोडते. राजधानी एक्सप्रेस चेन्नई सेंट्रल ते हजरत निजामुद्दीन स्थानकांदरम्यान आठवड्यातून दोनदा धावते व ह्या दोन शहरांमधील २१७५ किमी अंतर २८ तास १५ मिनिटांमध्ये पूर्ण करते.

## मार्ग
## बाह्य दुवे
*मार्ग व वेळापत्रक

वर्ग:तमिळनाडूमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:चेन्नईमधील वाहतूक
भांगशीमाता गड

**भांगशीमाता** किंवा **भांगसाई** हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील एक किल्ला आहे. **भांगशीमाता** किंवा **भांगसाई** हा किल्ला औरंगाबादपासून १४ कि.मी. अंतरावर आहे. 

या गडाची उंची समुद्रसपाटीपासून साधारण २,७०० फूट आहे. गडनिवासिनी भांगसाई देवीच्या अधिष्ठानाने या गडास भांगसाई गड असे म्हणतात.  औरंगाबाद-देवगिरी रस्त्याने जाताना घाटाच्या अलीकडे उजवीकडे एक फाटा आहे, तेथून भांगशीमातागडाकडे जाता येते.  गडाच्या उजवीकडच्या टोकावर जाण्यासाठी सिमेंटच्या पायऱ्या आहेत. पुढे काही कातळ कोरीव पायऱ्या दिसतात आणि तेथून खरा गड सुरू होतो.  कातळाला मध्यभागी फोडून तयार केलेला जिना पार करत  गडावर उजवीकडून प्रवेश होतो.  किल्ला म्हणून गडावर फारसे अवशेष नसले तरी गडमाथ्यावर पाण्याचे जोड टाके आहे.  यातील एका टाक्यात मध्यभागी आणखी एक लहान टाके खोदलेले दिसते.  तसेच चार टाक्यांचे एक लहानसे संकुलही आहे. साधारण फुटबॉलच्या मैदानासारखा या गडाचा आकार आयताकृती असा आहे. गडावर कडेच्या बाजूने काही गुहा खोदलेल्या दिसतात, त्यांत पाण्याचे स्रोत आहेत.  कातळ तासून कोरलेले खांब हे या गुहेरी टाक्यांचे मुख्य आकर्षण आहे.  याशिवाय या गडावरून औरंगाबाद टेकड्या व पश्‍चिमेला देवगिरीचा मुलुख दिसतो. समोर दिसणाऱ्या डोंगररांगापासून हा गड जरा सुटावलेला दिसतो. त्यामुळे तो ओळखण्यास सोपा पडतो. औरंगाबादवरून पुण्याकडे जाताना एमआयडीसी जवळ राज्य महामार्गावरून या गडाचे एक वेगळेच दर्शन घडते.

वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले
वर्ग:छत्रपती संभाजीनगर जिल्हा
सारोळा

**सारोळा** हे औरंगाबाद जिल्ह्यातील वनपर्यटन केंद्र आहे.औरंगाबाद शहरापासून सुमारे २४ कि.मी अंतरावर असलेले हे ठिकाण समुद्रसपाटीपासून १००० मी. उंच असल्याने याला थंड हवेच्या ठिकाणाचा दर्जा देण्यात आला आहे.डोंगरांच्या कुशीत वसलेले आणि गर्द वनात लपलेले सारोळा हे औरंगाबादवासीयांसाठी एकदिवसीय सहलीवर जाण्याचे  उत्तम ठिकाण आहे. म्हैसमाळच्या तुलनेत हे स्थळ अजून फारसे प्रसिद्ध नाही. इ.स. २००८ पासून या ठिकाणाच्या विकासाला सुरुवात झाली आहे.

### काय पाहावे 
सारोळा येथे निसर्गदृश्य पाहण्याकरिता वनविभागाने दोन व्ह्यू पॉईंट तयार केले आहेत.त्यातील पहिला व्ह्यू पॉईंट समोरील बाजूस येतो. हा व्ह्यू पॉईंट सुमारे ४५ मीटर लांब असून इथे वर एक आरामगृह आहे. वाहन जाण्याकरिता केलेल्या रस्त्याने न जाता कड्याशेजारी असलेल्या मंदिरामागून एक चढाईची वाट आहे तिथून सरळ वरच्या बाजूला जाता येते. या व्ह्यू पॉईंटला उभे राहून सारोळा डोंगराची मागची बाजू, या सारोळा गावाबाजूची डोंगररांग, दऱ्या यांचे नितांत सुंदर दर्शन करता येते. येथे वनविभागाने एक टुमदार पॅगोडा उभारला आहे. बराच वेळ वाट पाहिल्यास खालच्या जंगलातील मोरांचे गीतगान इथे ऐकता येऊ शकते.

यातील दुसरा व्ह्यू पॉईंट हा दुसऱ्या कड्यावर उभारला आहे परंतु इथे वाहने नेण्याची वाट कधी न वापरल्याने उपयोगात नाही. पहिला कडा उतरून पुन्हा हा चढताना मात्र गर्द झाडीतून वाट काढावी लागते. गर्द झाडीझुडपांतून वाट चढत वर गेल्यावर लांबलचक पसरलेला पठाराचा भाग दिसतो. इथे वनविभागाने एक वॉच टॉवर उभा केला आहे. यातून या पठाराचे विहंगम दृश्य पाहता येते. या व्ह्यू पॉईंट वरून एकीकडे सुंदर पठार तर दुसरीकडे सारोळा डोंगराची विरुद्ध बाजू अर्थात औरंगाबाद शहराकडील बाजू न्याहाळता येते. औरंगाबाद शहराच्या दिशेला हर्सूलचा भव्य तलाव नजरेस पडू शकतो. पूर्व पश्चिम पसरलेल्या औरंगाबादची धूसर प्रतिमा दिसते. वातावरण स्वच्छ असल्यास हडकोतील दूरदर्शनचा उंच टॉवर, तसेच चिखलठाण्याचा नवीन विमानतळ यांचा अंदाज बांधता येतो. आडव्या पसरलेल्या डोंगररांगा यांच्या मधोमध वसलेले औरंगाबाद शहर इतिहास काळात कसे सुरक्षित ठेवता आले असेल याची कल्पना येते.

कडा उतरून खाली आल्यावर एक छोटेसे गणपती मंदिर आहे.या मंदिराच्या शेजारीच दगडात कोरलेला पाण्याचा हौद (टाक) आहे.जमिनीतील झऱ्यातून येणारे पाणी पिण्यासाठी योग्य असल्याचे येथील भक्त सांगतात. हा हौद कधी खोदला ह्याबद्दल निश्चित माहिती नसली तरी हा पुरातनकालीन असावा.

येथून खालच्या बाजूस देखील दाट झाडी आहे, पण थोडे खाली उतरल्यास इथे एका सुंदर ओढ्याचा उगम नजरेस पडतो. तसे भरपूर पाउस झाला असेल तरच ह्या ओढ्याला पाणी असते इतर वेळी हा कोरडाच असतो.ओढ्यातूनच खाली उतरल्यास वाट शोधत थेट जिथे वाहन सोडले तिथे उतरता येऊ शकते. वाटेत कुणा भक्ताची समाधी देखील नजरेस पडते.

### जाण्याचा मार्ग 
औरंगाबादहून अजिंठ्याच्या दिशेने जाताना वाटेत छोटासा चौका घाट लागतो, त्याला ओलांडून पुढे  आंतरराष्ट्रीय बौद्ध विद्यालय आहे, त्याच्या थोडे पुढे उजव्या हाताला वनविभागाच्या सारोळा उपहारगृहाची पाटी आहे, तिथून आत वळले की रस्ता थेट सारोळा गावात जातो.
इथे जाण्याकरिता स्वतःचे वाहन असणे आवश्यक आहे. वर्दळ नसल्यामुळे सार्वजनिक वाहतूक उपलब्ध नाही. घाटमाथ्याचा रस्ता व तुरळक वस्ती यामुळे उत्तम स्थितीत असणारे वाहनच वापरणे हिताचे ठरते.

#### अंतर 
सुमारे २४ कि.मी.(औरंगाबाद शहरातील सिडको बसस्थानकापासून)

#### इतर सूचना 
हे स्थळ अद्याप प्रकाशझोतात आलेले नसल्याने सुट्टीचे दिवस वगळता इथे अजिबात वर्दळ नसते,त्यामुळे सुरक्षेचा प्रश्न म्हणून समूहानेच गेलेले उत्तम.सोबत थोडे फार खाद्यपदार्थ व मुबलक पाणी असू द्यावे.

वर्ग:छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील गावे
शंकरराव जोशी

श्री.**शंकरराव जोशी** (इ.स. १९१२ - इ.स. १९७०) हे संगमनेर महाविद्यालयाचे संस्थापक होते. ते संगमनेर येथील प्रतिष्ठीत व्यापारी आणि ज्येष्ठ नागरिक होते. नवीन मराठी शाळेसमोरील शिवाजी प्रेस या छापखान्याचे मालक होते.

संगमनेरच्या सामाजिक आणि शैक्षणिक चळवळीच्या इतिहासात जोशी यांना महत्त्वाचे स्थान आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७० मधील मृत्यू
अथिया शेट्टी

**अथिया शेट्टी** ( ५ नोव्हेंबर १९९२) ही एक भारतीय सिने-अभिनेत्री आहे. प्रसिद्ध अभिनेता सुनील शेट्टी ह्याची मुलगी असलेल्या अथियाने २०१५ साली प्रदर्शित झालेल्या *हिरो* ह्या चित्रपटामध्ये सूरज पांचोलीच्या नायिकेची भूमिका करून बॉलिवूडमध्ये पदार्पण केले.

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
पुल्कोवो विमानतळ

[250 px|इवलेसे|येथून उड्डाण करणारे [अझरबैजान एरलाइन्सचे एअरबस ए३१९ विमान]]
**पुल्कोवो विमानतळ** ()  हा रशिया देशाच्या सेंट पीटर्सबर्ग शहरामधील एक विमानतळ आहे. हा विमानतळ सेंट पीटर्सबर्ग शहराच्या २३ किमी दक्षिणेस स्थित आहे. मॉस्कोच्या दोमोदेदोवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ व शेरेमेत्येवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ ह्यांखालोखाल पुल्कोवो हा रशियामधील तिसऱ्या क्रमांकाच्या वर्दळीचा विमानतळ आहे.

पुल्कोवो विमानतळ २४ जून १९३२ रोजी वाहतूकीस खुला करण्यात आला.

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:सेंट पीटर्सबर्ग
वर्ग:रशियामधील विमानतळ
आल्व्हार नुन्येझ काबेझा दि व्हाका

इवलेसे|right|180px|काबेझा दि व्हाका
**आल्व्हार नुन्येझ काबेझा दि व्हाका** (इ.स. १४८८/१४९०/१४९२:हेरेझ दिला फ्रोंतेरा, स्पेन - इ.स. १५५७/१५५८/१५५९):सेव्हिया, स्पेन) हा एक स्पॅनिश शोधक होता. १५२७ च्या नार्वाएझ शोधमोहीमेतून बचावलेल्या चौघांपैकी हा एक होता. याने आठ वर्षे अमेरिकेच्या आग्नेय भागात भटकंती करीत असताना तेथील स्थानिक लोकांशी व्यापार केला व त्यांचे रोग बरे करण्याचा प्रयत्न केला.

हा सध्याच्या टेक्सास राज्यात प्रवेश करणारा पहिला युरोपीय होता.

इ.स. १५४०मध्ये काबेझा दि व्हाकाला सध्याच्या आर्जेन्टिना भागाचा शासक (*अदेलांतादो*) नेमण्यात आले. बॉयनोस आयरेसचा कॅप्टन जनरल असताना याने त्या शहराचा विकास होण्यास हातभार लावला.

काबेझा दि व्हाकावर अनेक आरोप होउन इ.स. १५४५मध्ये त्याला स्पेनमध्ये नेण्यात आले. तेथे त्याच्यावरी आरोप सिद्ध होउन त्याला तुरुंगवासाची शिक्षा झाली. नंतर त्याला माफी देउन सोडण्यात आले परंतु हा परत अमेरिकेस कधीच आला नाही व १५६० च्या सुमारास सेव्हियामध्ये मृत्यू पावला.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:स्पॅनिश शोधक