open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
स्कॉटिश गेलिक भाषा

**स्कॉटिश गेलिक** (*स्कॉटिश गेलिक*: *Gàidhlig* ; इंग्लिश: *Scottish Gaelic*)) ही स्कॉटलंडात बोलली जाणारी सेल्टिक भाषासमूहामधील एक भाषा आहे. जगात प्रामुख्याने स्कॉटलंडातच स्कॉटिश गेलिक भाषकांचे अस्तित्त्व असून इ.स. २००१ सालातील युनायटेड किंग्डम जनगणनेनुसार ५८,६५२ लोक स्कॉटिश गेलिक भाषक होते.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:स्कॉटलंड
वर्ग:सेल्टिक भाषासमूह
वर्ग:युनायटेड किंग्डममधील भाषा
परवेझ सज्जाद

**परवेझ सज्जाद** हा पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू आहे.

सज्जाद, परवेझ
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९४२ मधील जन्म
रशियन भाषा

**रशियन भाषा** (रशियन: русский язык, *रुस्की यिझिक*) ही युरेशिया खंडामधील एक प्रमुख भाषा आहे. स्लाविक भाषांपैकी ही सर्वांत जास्त बोलली जाणारी भाषा आहे. रशियन भाषा इंडो-युरोपीय भाषाकुळातील स्लाविक भाषाकुळात गणली जाते. रशियन प्रथम भाषा असणाऱ्या भाषकांची जगभरातील संख्या सुमारे १६.४ कोटी (इ.स. २००६चा अंदाज) असून द्वितीय भाषा असणाऱ्या भाषकांची संख्या धरता एकूण भाषकसंख्या जगभरात २७.८ कोटी आहे.

## संदर्भ 
## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी


वर्ग:रशियामधील भाषा
वर्ग:स्लाव्हिक भाषा
वर्ग:भाषा
वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
इ.स. १२

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी 
## जन्म
* ऑगस्ट ३१ - कालिगुला, रोमन सम्राट. (मृ. ४१)

## मृत्यू 
## शोध
## निर्मिती 
## समाप्ती
वर्ग:इ.स. १२
वर्ग:इ.स.च्या १० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
ऑगस्ट ३०

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### सोळावे शतक 
* १५७४ - गुरू रामदास सर्वोच्च शीख गुरू पदी.
### अठरावे शतक 
* १७९९ - सर राल्फ ऍबरक्रॉम्बीच्या नेतृत्वाखाली रॉयल नेव्हीने डच आरमार पकडले.
### एकोणिसावे शतक 
* १८३५ - ऑस्ट्रेलियात मेलबर्न शहराची स्थापना.
* १८३५ - अमेरिकेत ह्युस्टन शहराची स्थापना.
* १८६२ - अमेरिकन यादवी युद्ध-बुल रनची दुसरी लढाई.
### विसावे शतक 
* १९१८ - फान्या कॅप्लानने व्लादिमिर लेनिन वर खूनी हल्ला केला.
* १९४१ - दुसरे महायुद्ध-लेनिनग्राडचा वेढा सुरू झाला.
* १९४५ - दुसरे महायुद्ध-हॉंगकॉंगची जपानच्या आधिपत्यातून सुटका.
* १९७४ - झाग्रेब मध्ये रेल्वे रुळांवरून घसरून १५३ ठार.
* १९८४ - स्पेस शटल डिस्कव्हरीचे पहिले अंतराळगमन.
* १९९० - तातारस्तानने रशियापासून स्वातंत्र्य जाहीर केले.
### एकविसावे शतक 
## जन्म 
* १३३४ - पीटर पहिला, कॅस्टिलचा राजा.
* १३७७ - शाहरुख, पर्शियाचा राजा.
* १८५६ - कार्ल डेव्हिड टॉल्म रुंग, जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९३० - दशरथ पुजारी, मराठी संगीतकार.
* १९३० - वॉरेन बफे, अमेरिकन उद्योगपती.
* १९३४ - बाळु गुप्ते, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९४२ - परवेझ सज्जाद, पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू 
* ११५८ - सांचो तिसरा, कॅस्टिलचा राजा.
* १४२८ - शोको, जपानी सम्राट.
* १४८३ - लुई अकरावा, फ्रांसचा राजा.
* १६१९ - शिमाझु योशिहिरो, जपानी सामुराई.
* १७७३ - नारायणराव पेशवे, मराठा साम्राज्याचे १२वे पेशवे
* १९४९ - आर्थर फील्डर, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.

## प्रतिवार्षिक पालन 
* विजय दिन - तुर्कस्तान.
----
## बाह्य दुवे 
ऑगस्ट २८ - ऑगस्ट २९ - **ऑगस्ट ३०** - ऑगस्ट ३१ - सप्टेंबर १ - ऑगस्ट महिना
एडवर्ड स्मिथ

स्मिथ, ई.जे.
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १८५० मधील जन्म
तद्भव

**तद्भव** शब्द: मूळ संस्कृत शब्दात बदल होऊन मराठी भाषेत आलेले शब्द. संस्कृतमधून मराठीत येताना ज्या शब्दांच्या रूपात बदल झाला आहे, त्यांना तद्भव शब्द म्हणतात. संस्कृत मधिल काही शब्द मराठी भाषेत वापरतांंना त्यात कालानुरूप काही बदल झाले व नंतर ते समाजात प्रचलित झाले. हेच संस्कृतमधून बदल होऊन आलेले शब्द म्हणजे तद्भव शब्द होय.

उदा. गृह-घर, भातृ-भाऊ, श्वशुर-सासरा,दुुग्ध-दूूध.

वर्ग:मराठी भाषा
वर्ग:मराठी व्याकरण
उर्दू भाषा

उर्दू ही पाकिस्तान देशाची राष्ट्र भाषा असून ती हिंदुस्तानातील एक नोंदणीकृत  भाषा आहे. जम्मू-काश्मीर, तेलंगना, उत्तर प्रदेश, बिहार, झारखंड या पाच राज्यांमध्ये आणि राजधानी दिल्लीमध्ये उर्दूला अधिकृत भाषेचा दर्जा दिलेला आहे. भारतातील संविधानामध्ये मान्यता असलेल्या 22 अधिकृत भाषांपैकी उर्दू ही एक आहे.

400px|इवलेसे|उजवे|उर्दु भाषेतील वर्णमाला

## बाह्यदुवे 
उर्दु भाषेचा इतिहास- संकेतस्थळ 


वर्ग:भारतामधील भाषा
वर्ग:भाषा
लीप वर्ष

ग्रेगरियन दिनदर्शिकेनुसार ज्या वर्षातील फेब्रुवारी महिन्यात २८ च्या ऐवजी २९ दिवस असतात अशा वर्षाला **लीप वर्ष** असे म्हणतात.

साधारणतः लीप वर्ष दर चार वर्षांनी येते.

लीप वर्ष ठरवण्यासाठी खालील तीन नियम वापरण्यात येतात -
* जर एखाद्या वर्षाच्या आकड्यातील शेवटच्या दोन अंकाना चारने पूर्णतः भाग गेला तर ते वर्ष लीप वर्ष असते.
** १०९२, १९७२, इ.
* त्यातून जर शेवटचे दोन आकडे ०० असे असतील तर ते वर्ष लीप वर्ष **नसते**.
** १००, ९००, १९००, इ.
* त्यापरीस, अशा 'शतकी' वर्षाच्या शेवटून तिसऱ्या व चौथ्या आकड्यांनी होणारी संख्या चारने पूर्णतः भागता आली तर ते वर्ष लीप वर्ष **असते**.
** ४००, ८००, १२००, १६००, २००० इ.

वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका
सप्टेंबर १

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### इ.स.पूर्व छप्पन्नावे शतक 
* ५५०९ - बायझेन्टाईन साम्राज्यातील समजाप्रमाणे या दिवशी सृष्टीची रचना झाली.
### अठरावे शतक 
* १७१५ - फ्रांसचा राजा लुई चौदावा ७२वर्षांच्या राज्यकारभारानंतर मृत्यू पावला. त्याचा राज्यकाल कोणत्याही युरोपीय राज्यकर्त्यापेक्षा जास्त होता.
### एकोणिसावे शतक 
* १८६२ - अमेरिकन यादवी युद्ध-उत्तरेच्या जनरल विल्यम टी. शेर्मनने घातलेल्या चार महिन्यांच्या वेढ्याला कंटाळून जनरल जॉन बेल हूडने अटलांटातून पळ काढला.
* १८९४ - हिंकली, मिनेसोटाजवळ लागलेल्या वणव्यात ४००पेक्षा अधिक मृत्युमुखी.
* १८९७ - बॉस्टन सबवेचे उद्घाटन.

### विसावे शतक 
* १९०५ - आल्बर्टा आणि सास्काचेवान कॅनडामध्ये दाखल.
* १९१४ - सेंट पीटर्सबर्गचे नाव बदलून *पेट्रोग्राड* करण्यात आले.
* १९२३ - टोक्यो आणि योकोहामा परिसरात भूकंप १,०५,००० ठार.
* १९३९ - दुसरे महायुद्ध - जर्मनीने पोलंडवर आक्रमण केले व युद्धास तोंड फुटले.
* १९६४ - इंडियन ऑइल रिफायनरीझ आणि इंडियन ऑइल कंपनी यांनी एकत्र येउन इंडियन ऑइल कॉर्पोरेशन ही कंपनी स्थापली.
* १९६९ - लिब्यात कर्नल मुअम्मर गद्दाफीने सत्ता बळकावली.
* १९७२ - रेक्याविकमध्ये बॉबी फिशरने बोरिस स्पास्कीला हरवून बुद्धिबळाचे जगज्जेतेपद मिळवले.
* १९७४ - एस.आर.-७१ ब्लॅकबर्ड प्रकारच्या विमानाने न्यू यॉर्क ते लंडन अंतर एक तास ५४ मिनिटे व ५६.४ सेकंदात तोडून जागतिक विक्रम स्थापला.
* १९७९ - पायोनियर ११ हे अंतराळयान शनीपासून २१,००० किमी अंतरावरून गेले.
* १९८३ - शीत युद्ध - कोरियन एर फ्लाइट ००७ हे बोईंग ७४७ प्रकारचे विमान सोवियेत हद्दीत घुसल्याने सोवियेत संघाच्या लढाऊ विमानांनी तोडून पाडले. २६९ ठार.
* १९९१ - उझबेकिस्तानने रशियापासून स्वातंत्र्य जाहीर केले.
### एकविसावे शतक 
## जन्म 
* १८७५ - एडगर राइस बरोज, अमेरिकन लेखक.
* १८९६ - ए.सी. भक्तिवेदांत स्वामी प्रभुपाद, वैष्णव तत्त्वज्ञानी, हरे कृष्ण पंथाचे स्थापक.
* १९०६ - होआकिन बॅलाग्वेर, डॉमिनिकन प्रजासत्ताकचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९०८ -  के. एन. सिंग हिंदी चित्रपटांतील गाजलेले खलनायक 
* १९२१ - माधव मंत्री, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९२६ - अब्दुर रहमान बिश्वास, बांगलादेशचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९४६ - रोह मू-ह्युन, दक्षिण कोरियाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९४९ - पी.ए. संगमा, भारतीय राजकारणी.
* १९५१ - डेव्हिड बेरस्टो, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९६८ - मोहम्मद अट्टा, सप्टेंबर ११, २००१ च्या दहशतवादी हल्ल्याचा सूत्रधार.
* १९७६ - क्लेर कॉनोर, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९९७ - जॉन जंगकुक,बीटीएस बँडचा गायक.

## मृत्यू 
* १०६७ - बाल्ड्विन पाचवा, फ्लँडर्सचा राजा.
* ११५९ - पोप एड्रियान चौथा.
* १२५६ - कुजो योरित्सुने, जपानी शोगन.
* १५७४ - गुरू अमरदास, तिसरे शीख गुरू.
* १५८१ - गुरू रामदास, चौथे शीख गुरू.
* १७१५ - लुई चौदावा, फ्रांसचा राजा.

## प्रतिवार्षिक पालन 
* क्रांती दिन - लिब्या.
* ज्ञान दिन - रशिया.
* शिक्षक दिन - सिंगापुर.
* संविधान दिन - स्लोव्हेकिया.
* स्वातंत्र्य दिन - उझबेकिस्तान.
----
## बाह्य दुवे
ऑगस्ट ३० - ऑगस्ट ३१ - **सप्टेंबर १** - सप्टेंबर २ - सप्टेंबर ३ - सप्टेंबर महिना
क्लेर कॉनोर

**क्लेर जोअॅन कॉनोर** (१ सप्टेंबर, १९७६ - ) ही कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेली खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फलंदाजी आणि डाव्या हाताने मंदगती गोलंदाजी करी असे.

वर्ग:इंग्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७६ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
इ.स. १०२०

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी
## जन्म
* पोप स्टीवन नववा.

## मृत्यू
* फिरदौसी, इराणी कवी.

## शोध
## निर्मिती
## समाप्ती
वर्ग:इ.स. १०२०
वर्ग:इ.स.च्या १०२० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या ११ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. ११५९

## ठळक घटना आणि घडामोडी
* सप्टेंबर ७ - पोप अलेक्झांडर तिसरा पोपपदी बसला.
* जपानमध्ये हैजीचे बंड सुरू झाले.

## जन्म
## मृत्यू
* सप्टेंबर १ - पोप एड्रियान चौथा.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. ११५९
वर्ग:इ.स.च्या ११५० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १२ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. ११०५

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी 
* इंग्लंडचा राजा पहिल्या हेन्रीने फ्रांसवर चढाई करून बेयू आणि कां शहरे जिंकली.

## जन्म 
## मृत्यू 
## शोध 
## निर्मिती 
## समाप्ती 
वर्ग:इ.स. ११०५
वर्ग:इ.स.च्या ११०० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १२ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
ऑगस्ट ३१

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### एकोणिसावे शतक 
* १८०३ - लुईस आणि क्लार्क पिट्सबर्गहून आपल्या मोहिमेवर निघाले.
* १८६४ - अमेरिकन यादवी युद्ध-जनरल विल्यम टी. शेरमानने अटलांटावर हल्ला केला.
* १८७६ - ऑट्टोमन सुलतान मुराद पाचव्याला पदच्युत करून त्याचा भाऊ अब्दुल हमीद दुसरा सम्राटपदी.
* १८८६ - चार्ल्स्टन, दक्षिण कॅरोलिनामध्ये भूकंप. १०० ठार.
* १८९७ - थॉमस अल्वा एडिसनने कायनेटोस्कोपचा पेटंट घेतला.

### विसावे शतक 
* १९२० - डेट्रॉइटमध्ये पहिल्यांदा रेडियोवरून बातम्या प्रसारित झाल्या.
* १९३९ - जर्मनीच्या हस्तकांनी जर्मनीतील ग्लाईवित्झ रेडियो स्थानकावर हल्ला केला. हा हल्ला पोलंडने केल्याची सबब सांगून दुसऱ्या दिवशी जर्मनीने पोलंडवर चाल केली व दुसऱ्या महायुद्धास सुरुवात झाली.
* १९५७ - मलायाला युनायटेड किंग्डमपासून स्वातंत्र्य.
* १९६२ - त्रिनिदाद आणि टोबॅगोला युनायटेड किंग्डमपासून स्वातंत्र्य.
* १९६८ - सर गारफील्ड सोबर्सने एका षटकात ६ षटकार फटकावले.
* १९८६ - सेरिटोस, कॅलिफोर्नियाजवळ एरोमेक्सिको फ्लाइट ४९८ हे विमान पायपर पी.ए.-२८ प्रकारच्या विमानाव आदळले. जमीनीवरील १५सह ७९ ठार.
* १९८६ - सोवियेत संघाचे प्रवासी जहाज ॲडमिरल नाखिमोव मालवाहू जहाज प्यॉत्र व्हासेवशी आदळून बुडले. ४२३ ठार.
* १९९१ - किर्गिझस्तानला सोवियेत संघापासून स्वातंत्र्य.
* १९९७ - पॅरिसमध्ये अपघातात राजकुमारी डायना व तिचा मित्र डोडी फयेद ठार.
* १९९९ - बॉयनोस एर्सच्या होर्हे न्यूबरी विमानतळावरून उड्डाण केल्यावर लगेच बोईंग ७३७-२०० प्रकारचे विमान कोसळले. जमीनीवरील दोघांसह ६५ ठार.

### एकविसावे शतक 
* २००५ - बगदादच्या अल-आइम्माह पूलावर झालेल्या चेंगराचेंगरीत १,१९९ ठार.
* २०२३ - जोहान्सबर्गमधील इमारतीतल लागलेल्या आगीत ७४ ठार.

## जन्म 
* १२ - कालिगुला, रोमन सम्राट.
* १६१ - कोमॉडस, रोमन सम्राट.
* १५६९ - जहांगीर, मुघल सम्राट.
* १८४३ - जॉर्ज फोन हर्टलिंग,जर्मनीचा चान्सेलर.
* १८७० - मारिया मॉॅंटेसोरी, इटालियन शिक्षणतज्ञ.
* १८८० - विल्हेमिना पहिली, नेदरलॅंड्सची राणी.
* १९०७ - रमोन मॅग्सेसे, फिलिपाईन्सचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९४४ - क्लाइव्ह लॉईड,वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू.
* १९६९ - जवागल श्रीनाथ,भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९७२ - क्रिस टकर, अमेरिकन अभिनेता.

## मृत्यू 
* १०५६ - थियोडोरा, बायझेन्टाईन सम्राज्ञी.
* १२३४ - गो-होरिकावा जपानी सम्राट.
* १४२२ - हेन्री पाचवा, इंग्लंडचा राजा.
* १८१४ - आर्थर फिलिप, ब्रिटिश आरमारी अधिकारी.
* १९७९ - ई.जे. स्मिथ इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९८६ - उर्हो केक्कोनेन फिनलंडचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९९५ -बियंत सिंग, पंजाबचा मुख्यमंत्री
* १९९७ - प्रिन्सेस डायना, ब्रिटिश राजकुमारी.
* १९९७ - डोडी फयेद, ब्रिटिश उद्योगपती.

## प्रतिवार्षिक पालन 
* स्वभाषा दिन - मोल्दोव्हा.
* स्वातंत्र्य दिन - त्रिनिदाद व टोबेगो, किर्गिझीस्तान.
----
## बाह्य दुवे
ऑगस्ट २९ - ऑगस्ट ३० - **ऑगस्ट ३१** - सप्टेंबर १ - सप्टेंबर २ - ऑगस्ट महिना
इ.स. १११४

## मृत्यू 
इ.स. १११२ - इ.स. १११३ - **इ.स. १११४** - इ.स. १११५ - इ.स. १११६


वर्ग:इ.स.च्या १११० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १२ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
देवणी तालुका

**देवणी** हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील लातूर जिल्ह्याचा एक तालुका आहे.

देवणी हे गाव तेथील 'देवणी' गायींसाठी प्रसिद्ध आहे.यासाठी 'डोंगरे' कुटुंबाजवळची एक गाय सन १९६० मध्ये भारतात विजेती ठरली होती.
## भौगोलिक स्थान
## तालुक्यातील गावे
आचवळा आजणी अंबानगर आंबेगाव आनंदवाडी अनंतवाडी बातणपूर भोपाणी बोलेगाव बोंबळी बुद्रुक बोंबळी खुर्द बोरोळ चवनहिप्परगा दरेवाडी दावणहिप्परगा देवणी बुद्रुक देवणी खुर्द धणेगाव धनगरवाडी धर्मापुरी डोंगरेवाडी गौंडगाव गुरढळ गुरनळ हांचानळ हेळंब हिसमनगर होनाळी इंदराळ इस्माईलवाडी जवळगा कमळवाडी कमरोद्दिनपूर कवठाळा कोनाळी लसोणा महादेववाडी मामदापूर माणकी नागराळ नागतीर्थवाडी नेकनाळ संगम सावरगाव सय्यदपूर शिवाजीनगरतांडा सिंधीकामथ टाकळी तळेगाव विळेगाव वडमुरंबी वागदरीवालंदी वागनळवाडी वालंदी  

## हवामान
## लोकजीवन
## प्रेक्षणीय स्थळे 
हत्तीबेट 

## नागरी सुविधा
## जवळपासचे तालुके
उदगीर, शिरूर अनंतपाळ, निलंगा

## संदर्भ
# व्हिलेजइन्फो.इन
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 

वर्ग:लातूर जिल्ह्यातील तालुके
वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके
सिंहला भाषा

**सिंहला** (सिंहल/Sinhala) ही दक्षिण आशियातील श्रीलंका ह्या देशाची राष्ट्रभाषा आहे. ही हिंद-आर्य भाषासमूहाच्या दक्षिण विभागातील एक प्रमुख भाषा असली तरीही ह्या गटातील इतर भाषांसोबत तिचे साधर्म्य आढळत नाही.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी
* सिंहली लोक

## बाह्य दुवे
*सिंहला-इंग्लिश शब्दकोश

वर्ग:हिंद-आर्य भाषासमूह
भा
वर्ग:भाषा
इ.स. ११२०

## ठळक घटना आणि घडामोडी
* पाल घराण्याचा कुमारपाल सम्राटपदी.

## जन्म
* सातवा लुई, फ्रांसचा राजा.
* पोप अर्बन तिसरा. (मृ. ११८७)

## मृत्यू
वर्ग:इ.स. ११२०
वर्ग:इ.स.च्या ११२० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १२ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. ११२२

## ठळक घटना आणि घडामोडी
## जन्म
* फ्रेडरिक बार्बरोसा, पवित्र रोमन सम्राट (मृ. ११९०)
* ॲक्विटेनची एलिनोर, इंग्लंड आणि फ्रांसची राणी.

## मृत्यू
वर्ग:इ.स. ११२२
वर्ग:इ.स.च्या ११२० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १२ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. ११२६

## ठळक घटना आणि घडामोडी
## जन्म
* अबु मद्यान, आंदालुसियाचा तत्त्वज्ञ आणि सुफी संत. (मृ. ११९८)

## मृत्यू
* उमर खय्याम, फारसी कवी आणि गणितज्ञ.

वर्ग:इ.स. ११२६
वर्ग:इ.स.च्या ११२० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १२ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स.पू. ५५०९

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी
* सप्टेंबर १ - बायझेन्टाईन साम्राज्यातील समजाप्रमाणे या दिवशी सृष्टीची रचना झाली.

वर्ग:प्राचीन घटना
सत्यमेव जयते

200px|इवलेसे|उजवे
**सत्यमेव जयते** हा मुंडकोपनिषदातील एक घोषवाक्य आहे. भारत देश स्वतंत्र झाल्यावर भारत शासनाने या वाक्याला राष्ट्रीय ब्रीदवाक्य म्हणून स्वीकारले. भारतीय राजमुद्रेच्या पायथ्याशी हे वाक्य देवनागरी लिपीमध्ये लिहिलेले आहे. सत्यमेव जयते हे वाक्य भारतीय चलनी नोटांवर आढळते तसेच सर्व शासकीय कागदपत्रांवर वापरले जाते.

सत्यमेव जयते या मंत्राचे मूळ मुंडकोपनिषदातील ३.१.६ या श्लोकामध्ये आहे. तो मंत्र खालीलप्रमाणे:-

सत्यमेव जयते नानृतं
सत्येन पन्था विततो देवयानः ।
येनाक्रमन्त्यृषयो ह्याप्तकामा
यत्र तत् सत्यस्य परमं निधानम् ॥६॥

  
सत्यमेव जयते या वाक्याचा अर्थ होतो - **सत्याचाच** (शेवटी) **जय होतो**.

या वाक्याला राष्ट्रीय दर्जा देण्याचे काम पंडित मदन मोहन मालवीय यांनी इ.स. १९१८ मध्ये केले.

ब्रीदवाक्य
वर्ग:सम्राट अशोक
इ.स. ११४६

## ठळक घटना आणि घडामोडी
* पोप युजीन तिसऱ्याने पोपचा फतवा काढून दुसरी क्रुसेड सुरू करण्याचे आवाहन केले.

## जन्म
## मृत्यू
* सप्टेंबर १४ - झेंगी, सिरियाचा राजा.

वर्ग:इ.स. ११४६
वर्ग:इ.स.च्या ११४० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १२ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. ११४८

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* गझनीच्या लढाईत सैफुद्दीन घोरी ने बहराम शाह गझनीचा पाडाव केला.

## जन्म
* पोप ऑनरियस तिसरा.

## मृत्यू 
वर्ग:इ.स. ११४८
वर्ग:इ.स.च्या ११४० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १२ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. ११६१

## ठळक घटना आणि घडामोडी
## जन्म
* सप्टेंबर २० - ताकाकुरा, जपानी सम्राट. (मृ. ११८१)
* पोप इनोसंट तिसरा.

## मृत्यू
वर्ग:इ.स. ११६१
वर्ग:इ.स.च्या ११६० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १२ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १११७

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* मालदीवच्या राजा महाबरन आदीत्य तथा कोइमलाने भारतातून आलेल्या घुसखोरांना हाकलुन देउन पूर्ण मालदीववर आली सत्ता स्थापली.

## जन्म
## मृत्यू 
इ.स. १११५ - इ.स. १११६ - **इ.स. १११७** - इ.स. १११८ - इ.स. १११९

वर्ग:इ.स. १११७
वर्ग:इ.स.च्या १११० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १२ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. ११६५


वर्ग:इ.स.च्या ११६० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १२ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १११२

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* रुमचा सेल्जुक सुलतान मलिक शाह अनातोलियामधील आलाशहरवर चालून गेला.

## जन्म
## मृत्यू 
* फक्र-उन्-निसा - अरब पंडिता.

## संदर्भ आणि नोंदी 
----
इ.स. १११० - इ.स. ११११ - **इ.स. १११२** - इ.स. १११३ - इ.स. १११४

वर्ग:इ.स. १११२
वर्ग:इ.स.च्या १११० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १२ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. ११६९

## ठळक घटना आणि घडामोडी
## जन्म
* मुहम्मद दुसरा, अरेबियाचा सुलतान.

## मृत्यू
* जुलै ९ - राव्हेन्नाचा ग्विदो, इटालियन इतिहासकार आणि नकाशेकार

वर्ग:इ.स. ११६९
वर्ग:इ.स.च्या ११६० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १२ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. ११७५

## ठळक घटना आणि घडामोडी
## जन्म
* सारंगदेव - भारतीय संगीतशास्त्री आणि लेखक.
* ऑट्टो चौथा, पवित्र रोमन सम्राट.

## मृत्यू
वर्ग:इ.स. ११७५
वर्ग:इ.स.च्या ११७० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १२ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. ११९०

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* लंडन शहराने सेंट जॉर्जचा क्रॉस असलेला ध्वज अंगिकारला.

## जन्म
## मृत्यू 

वर्ग:इ.स.च्या ११९० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १२ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. ११९८

## ठळक घटना आणि घडामोडी
## जन्म
* ऑगस्ट २४ - दुसरा अलेक्झांडर, स्कॉटलंडचा राजा. (मृ. १२४९)

## मृत्यू
* जानेवारीर ८ - पोप सेलेस्टीन तिसरा.
* अबु मद्यान, आंदालुसियाचा तत्त्वज्ञ आणि सुफी संत. (ज. ११२६)

वर्ग:इ.स. ११९८
वर्ग:इ.स.च्या ११९० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १२ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. ११६७

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* इंग्लंडचा राजा दुसऱ्या हेन्रीने इंग्लिश विद्यार्थ्यांना पॅरिस विद्यापीठात शिक्षण घेण्यास मनाई केली. हे विद्यार्थी ऑक्सफर्ड विद्यापीठात दाखल झाले.

## मृत्यू 
* बसवेश्वर, मध्यकालीन भारतीय समाजसुधारक.


वर्ग:इ.स.च्या ११६० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १२ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२००

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* पॅरिस विद्यापीठाला फ्रांसचा राजा दुसऱ्या फिलिपकडून अधिकृत मान्यता मिळाली.

## जन्म 
## मृत्यू
* आरनॉट डॅनियेल - ऑकितान कवी.

वर्ग:इ.स. १२००
वर्ग:इ.स.च्या १२०० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२०६

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
## जन्म
* बेला चौथा, हंगेरीचा राजा.
* गुयुक खान, मोंगोल सम्राट.

## मृत्यू 
* मार्च १५ - महंमद घोरी, दिल्लीचा सुलतान.

वर्ग:इ.स. १२०६
वर्ग:इ.स.च्या १२०० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२०९

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* लंडन ब्रिजचे बांधकाम पूर्ण झाले.
* ऑक्सफर्ड विद्यापीठातील अनेक प्राध्यापकांनी राजीनामा दिला व कॅम्ब्रिज विद्यापीठाची स्थापना केली.

## जन्म
* सप्टेंबर ८ - सांचो दुसरा, पोर्तुगालचा राजा.

## मृत्यू 
वर्ग:इ.स. १२०९
वर्ग:इ.स.च्या १२०० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२१३

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* रोमेनियामधील क्लुज-नापोका शहराची स्थापना.

## जन्म
## मृत्यू 
* सप्टेंबर १२ - पीटर दुसरा, अरागॉनचा राजा.

वर्ग:इ.स. १२१३
वर्ग:इ.स.च्या १२१० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२१७

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* पाचवी क्रुसेड इस्रायेलजवळ पोचली.

## जन्म 
* हुलागू खान, मोंगोल सरदार.

## मृत्यू 
* जून ६ - ऑन्री पहिला, कास्तियाचा राजा.

*
वर्ग:इ.स.च्या १२१० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. ११९७

## ठळक घटना आणि घडामोडी
## जन्म
* ऑक्टोबर २२ - जुंतोकू, जपानी सम्राट.

## मृत्यू
* सप्टेंबर २८ - हेन्री सहावा, पवित्र रोमन सम्राट. (ज. ११६५)

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. ११९७
वर्ग:इ.स.च्या ११९० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १२ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२२७

## जन्म 
* सप्टेंबर ३० - पोप निकोलस चौथा.

## मृत्यू 
* पोप ऑनरियस तिसरा.
* ऑगस्ट १८ - चंगीझ खान, मंगोल सम्राट.


वर्ग:इ.स.च्या १२२० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२३३

## ठळक घटना आणि घडामोडी
* मे २९ - मोंगोल-जिन युद्ध: ओग्देई खानच्या मोंगोल सैन्याने १३ महिन्यांच्या वेढ्यानंतर जिन राजवंशाची राजधानी कैफेंग काबीज केले आणि शहराची लुटालूट आणि जाळपोळ केली. सम्राट ऐझाँग कैझू शहराला पळून गेला. ओग्देईने आपल्या सरदार सुबुताईला पुढे चाल करण्याचा हुकुम दिला.
* डिसेंबर - मोंगोलांनी कैझूला वेढा घातला आणि जिन वंशाचा नायनाट करण्यासाठी साँग वंशीय सम्राटाशी हातमिळवणी केली.

## जन्म
## मृत्यू 
वर्ग:इ.स. १२३३
वर्ग:इ.स.च्या १२३० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२०८

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
## जन्म
## मृत्यू 
* सप्टेंबर १० - गो-निजो, जपानी सम्राट.
* याकुब इब्न इशाक अल-इझ्राइली, इजिप्ती ज्यू वैद्य.

वर्ग:इ.स. १२०८
वर्ग:इ.स.च्या १२०० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२३९

## ठळक घटना आणि घडामोडी
## जन्म
* जून १७ - एडवर्ड पहिला, इंग्लंडचा राजा.

## मृत्यू
* मार्च २८ - गो-तोबा, जपानचा सम्राट.

वर्ग:इ.स. १२३९
वर्ग:इ.स.च्या १२३० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२८५

## ठळक घटना आणि घडामोडी
## जन्म
* जुलै ३१ - निजो, जपानी सम्राट.

## मृत्यू
* मार्च २५ - पोप मार्टिन चौथा.
* ऑक्टोबर ५ - फिलिप तिसरा, फ्रांसचा राजा.

वर्ग:इ.स. १२८५
वर्ग:इ.स.च्या १२८० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२४६

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
## जन्म
## मृत्यू 
* मार्च १७ - गो-सागा, जपानी सम्राट.
* सप्टेंबर ३० - यारोस्लाव्ह दुसरा, रशियाचा शासक.

वर्ग:इ.स. १२४६
वर्ग:इ.स.च्या १२४० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
सप्टेंबर ५

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### अठरावे शतक 
### एकोणिसावे शतक
### विसावे शतक 
* १९०५ - रशिया-जपान युद्ध-अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष थियोडोर रूझवेल्टच्या मध्यस्थीने न्यू हॅम्पशायर राज्यात जेता जपान व रशियात संधी.
* १९१४ - पहिले महायुद्ध-पॅरिसवर चाल करून आलेल्या जर्मन सैन्याला फ्रेंच सैन्याने मागे रेटले.
* १९१५ - झिमरवाल्ड परिषद सुरू.
* १९३२ - बर्किना फासोच्या वसाहतीचे आयव्हरी कोस्ट, माली व नायजर या राष्ट्रांत विभाजन.
* १९३७ - स्पॅनिश गृहयुद्ध-लेन्स शहर फ्रँकोच्या ताब्यात.
* १९३९ - दुसरे महायुद्ध-अमेरिकेने आपण तटस्थ असल्याचे जाहीर केले.
* १९४२ - दुसरे महायुद्ध-मिल्ने बेची लढाई-जपानच्या आरमाराने माघार घेतली.
* १९४४ - दुसरे महायुद्ध-बेल्जियम, नेदरलँड्स व लक्झेंबर्ग मिळून बेनेलक्स तयार झाले.
* १९६१ - अलिप्त राष्ट्रांची पहिली परिषद बेलग्रेड येथे सुरू.
* १९७२ - ब्लॅक सप्टेंबर नावाने वावरणाऱ्या पॅलेस्टाईनच्या अतिरेक्यांनी म्युनिक हत्याकांड-म्युनिकमधील ऑलिंपिक खेळात भाग घेणाऱ्या इस्रायेलच्या खेळाडूंना ओलिस ठेवले.
* १९७५ - कॅलिफोर्नियातील  साक्रामेंटो शहरात अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष जेराल्ड फोर्डवर असफल खूनी हल्ला.
* १९७७ - व्हॉयेजर १ या अंतराळयानाचे प्रक्षेपण.
* १९८० - स्वित्झर्लंडमधील सेंट गॉट्टहार्ड बोगदा खुला.
* १९८४ - एस.टी.एस. ४१-डी-स्पेस शटल डिस्कव्हरीने आपली पहिली अंतराळयात्रा पूर्ण केली.
* १९८६ - कराची आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून पॅन ऍम फ्लाइट ०७३चे अपहरण.

### एकविसावे शतक 
* २००५ - मंडाला एरलाइन्स फ्लाइट ०९१ हे बोईंग ७३७-२०० प्रकारचे विमान इंडोनेशियातील सुमात्रा बेटावरील दाट वस्तीच्या भागात कोसळले. विमानातील १०४ व जमीनीवरील ३९ व्यक्ती ठार.

## जन्म 
* ११८७ - लुई आठवा, फ्रांसचा राजा.
* १६३८ - लुई सोळावा, फ्रांसचा राजा.
* १८२६ - जॉन विस्डन, ब्रिटिश क्रिकेटरसिक, प्रकाशक.
* १८४७ - जेसी जेम्स, अमेरिकन दरोडेखोर.
* १८५७ - कॉन्स्टेन्टिन त्चियाकोव्स्की, रशियन संशोधक.
* १८८८ - सर्वपल्ली राधाकृष्णन, भारताचे राष्ट्रपती.
* १९०९ - आर्ची जॅक्सन, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९१० - फिरोझ पालिया, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९२३ - केन म्युएलमन, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९४० - राकेल वेल्च, अमेरिकन अभिनेत्री.
* १९४६ - फ्रेडी मर्क्युरी, ब्रिटिश संगीतकार.
* १९४७ - ब्रुस यार्डली, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९५१ - मायकेल कीटन, अमेरिकन अभिनेता.
* १९५४ - रिचर्ड ऑस्टिन, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९६९ - मार्क रामप्रकाश, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९७१ - ऍडम होलिओके, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९७२ - गाय व्हिटॉल, झिम्बाब्वेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९७४ - रॉल लुईस, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९७८ - सिल्व्हेस्टर जोसेफ, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू 
* ११६५ - निजो, जपानी सम्राट.
* १६५९ - महाराणी सईबाई (शिवरायांची पत्नी, संभाजी राजांची आई)
* १८७७ - क्रेझी हॉर्स, अमेरिकेतील सू जमातीचा नेता.
* १९०६ - लुडविग बोल्ट्झमन, ऑस्ट्रियन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९९७ - मदर तेरेसा, समाजसेविका.

## प्रतिवार्षिक पालन 
* शिक्षक दिन - भारत.

## बाह्य दुवे
सप्टेंबर ३ - सप्टेंबर ४ - **सप्टेंबर ५** - सप्टेंबर ६ - सप्टेंबर ७ - सप्टेंबर महिना
इ.स. १२८९

## ठळक घटना आणि घडामोडी
* आताच्या मेक्सिकोतील टेकुनिपास जमातीतील लोकांनी ५,४५३ मीटर (१७,८८७ फूट) उंचीचा पोपोकेटीपेटल हा ज्वालामुखी चढून गेल्याची नोंद.

## जन्म
* ऑक्टोबर ४ - लुई दहावा, फ्रांसचा राजा.

## मृत्यू
वर्ग:इ.स. १२८९
वर्ग:इ.स.च्या १२८० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२९४

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
## जन्म
* जून १९ (किंवा १८) - चौथा शार्ल, फ्रांसचा राजा.

## मृत्यू 
* फेब्रुवारी १८ - कुब्लाई खान, मोंगोल सरदार.

वर्ग:इ.स. १२९४
वर्ग:इ.स.च्या १२९० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
आर्ची जॅक्सन

जॅक्सन, आर्ची
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ब्रुस यार्डली

यार्डली, ब्रुस
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सिल्व्हेस्टर जोसेफ

जोसेफ, सिल्व्हेस्टर
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९७८ मधील जन्म
ॲडम होलिओके

**ॲडम जॉन होलिओके** (सप्टेंबर ५, इ.स. १९७१ - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि मध्यमगती गोलंदाजी करीत असे.

हा चार कसोटी आणि ३५ आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळला.

याचा भाऊ बेन होलिओके सुद्धा इंग्लंडकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळला.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रॉल लुईस

लुईस, रॉल
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९७४ मधील जन्म
गाय व्हिटॉल

**गाय जेम्स व्हिटॉल** (सप्टेंबर ५, इ.स. १९७२:चिपिंगे, मॅनिकालॅंड, झिम्बाब्वे - ) हा कडून ४६ कसोटी आणि १४७ एकदिवसीय सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.

व्हिटॉलने चार एकदिवसीय सामन्यांत झिम्बाब्वेचे नेतृत्व केले.

व्हिटॉल, गाय
व्हिटॉल, गाय
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मनिला

**मनिला** ही फिलिपाईन्स देशाची राजधानी व सगळ्यात मोठे शहर आहे.

वर्ग:फिलिपिन्समधील शहरे
वर्ग:आशियातील देशांच्या राजधानीची शहरे
इ.स. १२९३

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* मे १६ - जपानच्या कामाकुरा शहरात झालेल्या भूकंपात सुमारे २३,००० मृत्युमुखी.

## जन्म
* सहावा फिलिप, फ्रांसचा राजा.

## मृत्यू 
वर्ग:इ.स. १२९३
वर्ग:इ.स.च्या १२९० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
मार्क रामप्रकाश

**मार्क रेव्हन रामप्रकाश** (५ सप्टेंबर, इ.स. १९६९ - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू आहे.

हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि ऑफस्पिन गोलंदाजी करीत असे.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इ.स. १२९२

## ठळक घटना आणि घडामोडी
## जन्म
* पाचवा फिलिप, फ्रांसचा राजा.

## मृत्यू
* एप्रिल ४ - पोप निकोलस चौथा.
* मे/जून - केर्तनगरा, जावामधील सिंहसारीचा शेवटचा राजा.

वर्ग:इ.स. १२९२
वर्ग:इ.स.च्या १२९० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १३१२

## ठळक घटना आणि घडामोडी
## जन्म
## मृत्यू
* सप्टेंबर ७ - फर्डिनांड चौथा, कॅस्टिलचा राजा.
* सप्टेंबर १४ - इटालियन कवी दांते अलिघियेरी

वर्ग:इ.स. १३१२
वर्ग:इ.स.च्या १३१० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १४ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
जॉन मॅकइलरेथ

मॅकइलरेथ, जॉन
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
व्हिक रिचर्डसन

रिचर्डसन, व्हिक
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जॉर्ज हर्स्ट

thumb|right|जॉर्ज हर्स्ट
**जॉर्ज हर्स्ट** अमेरिकन उद्योगपती होता.

हा १८८७ ते १८९१मध्ये त्याच्या मृत्युपर्यंत कॅलिफोर्नियातील अमेरिकेचा सेनेटर होता.

वर्ग:अमेरिकन उद्योगपती
वर्ग:कॅलिफोर्नियामधील अमेरिकेचे सेनेटर
वर्ग:इ.स. १८२० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८९१ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नॉर्मन मिचेल-इनेस

मिचेल-इनेस, नॉर्मन
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सप्टेंबर ६

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### दहावे शतक 
* ९५२ - सम्राट सुझाकु, जपानी सम्राट.
### सोळावे शतक 
* १५२२ - फर्डिनांड मॅगेलनच्या मोहिमेतील व्हिक्टोरिया हे जगप्रदक्षिणा करणारे पहिले जहाज स्पेनला पोचले.
### सतरावे शतक 
* १६२० - प्लिमथ, इंग्लंड येथून मेफ्लॉवर जहाजाचा प्रवास सुरू झाला.
### अठरावे शतक 
* १७७६ - ग्वादालूप बेटावर चक्रीवादळ, ६,००० ठार.
### एकोणिसावे शतक 
* १८८८ - चार्ल्स टर्नरने एकाच मोसमात २५० क्रिकेट बळी घेण्याचा विक्रम रचला.
### विसावे शतक 
* १९०१ - अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष विल्यम मॅककिन्लीवर खूनी हल्ला.
* १९३० - लश्करी उठावात आर्जेन्टिनाच्या राष्ट्राध्यक्ष हिपोलितो इरिगोयेनची उचलबांगडी.
* १९३९ - दक्षिण आफ्रिकेने जर्मनीविरुद्ध युद्ध पुकारले.
* १९४० - बल्गेरियाच्या राजा कॅरोल दुसऱ्याने पदत्याग केला. त्याचा मुलगा मायकेल सत्तेवर.
* १९४९ - कॅम्डेन, न्यू जर्सीमध्ये हॉवर्ड अन्रुहने १३ शेजाऱ्यांची गोळ्या घालून हत्या केली.
* १९६५ - भारत-पाकिस्तान दुसरे युद्ध-भारताने पाकिस्तानवर हल्ला केला.
* १९६६ - दक्षिण आफ्रिकेच्या पंतप्रधान हेन्ड्रिक व्हेरवोर्डची संसदेत भोसकून हत्या.
* १९६८ - स्वाझीलँडला स्वातंत्र्य.
* १९७० - पॅलेस्टाईनच्या अतिरेक्यांनी युरोपमधून न्यू यॉर्कला निघालेल्या दोन विमानांचे अपहरण केले व जॉर्डनला नेली.
* १९८५ - मिडवेस्ट एक्सप्रेस एरलाइन्स फ्लाइट १०५ हे डग्लस डी.सी.-९  प्रकारचे विमान मिलवॉकीहून उड्डाण करताच कोसळले. ३१ ठार.
* १९८६ - अबु निदालच्या हस्तकांनी नेव्हे शालोम येथे सिनॅगॉगवर हल्ला चढवून २२ लोकांना ठार मारले.

### एकविसावे शतक 
## जन्म 
* १६६६ - आयव्हन पाचवा, रशियाचा झार.
* १७६६ - जॉन डाल्टन, ब्रिटिश रसायनशास्त्रज्ञ व भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १८९२ - सर एडवर्ड ऍपलटन, नोबेल पारितोषिक विजेता ब्रिटिश भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९०६ - लुइस फेदेरिको लेलवा, नोबेल पारितोषिक विजेता आर्जेन्टीनाचा भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९२३ - पीटर दुसरा, युगोस्लाव्हियाचा राजा.
* १९२९ - यश जोहर, भारतीय चित्रपट निर्माता.
* १९५४ - कार्ली फियोरिना, अमेरिकन उद्योगपती.
* १९५७ - होजे सॉक्रेटिस, पोर्तुगालचा पंतप्रधान.
* १९७१ - देवांग गांधी, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू 
* ९७२ - पोप जॉन तेरावा.
* १९३८ - सली प्रुडहॉम, नोबेल पारितोषिक विजेता फ्रेंच लेखक.
* १९६६ - हेन्ड्रिक व्हेरवोर्ड, दक्षिण आफ्रिकेचा पंतप्रधान.
* १९९० - लेन हटन, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* २००७ - लुसियानो पाव्हारॉटी, इटालियन ऑपेरा गायक.

## प्रतिवार्षिक पालन 
## बाह्य दुवे 
सप्टेंबर ४ - सप्टेंबर ५ - **सप्टेंबर ६** - सप्टेंबर ७ - सप्टेंबर ८ - सप्टेंबर महिना
अझहर खान

**मोहम्मद अझहर खान** (७ सप्टेंबर, १९५५:गुजरानवाला, पंजाब, पाकिस्तान - ) हा कडून इ.स. १९८० मध्ये फक्त एक कसोटी सामना खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि ऑफ-ब्रेक गोलंदाजी करीत असे.

वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
स्टीव जेम्स

**स्टीवन पीटर जेम्स** (सप्टेंबर ७, इ.स. १९६७:लिडनी, ग्लाउस्टरशायर, इंग्लंड - ) हा कडून दोन कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि मध्यमगती गोलंदाजी करीत असे.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
व्याकरण

भाषेचे स्पष्टीकरण करणाऱ्या शास्त्राला किंवा भाषा शुद्ध करणाऱ्या शास्त्राला **व्याकरण** असे म्हणतात. 
व्याकरण हे भाषेच्या पाच मूलभूत घटकांपैकी (इतर: अक्षर, वर्ण, शब्द व वाक्य) एक आहे.
भाषाशास्त्रानुसार व्याकरण हे एखाद्या नैसर्गिक भाषेतील  शब्द, वाक्ये व वाक्प्रचार आदींच्या निर्मितीचे व बांधणीचे नियमन करते.

प्रत्येक भाषेस त्याचे वेगळे व्याकरण असते. "इंग्रजी व्याकरण" हे इंग्रजी भाषेतच असलेल्या नियमांचा एक संच आहे. इंग्रजी व्याकरण हे या नियमांचा अभ्यास वा त्याचे विश्लेषण करणे होय. एखाद्या भाषेच्या व्याकरणाचे वर्णन करणाऱ्या संदर्भ पुस्तकास व्याकरण असे म्हणतात.

## इतिहास 
अठराव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून व्याकरण हे आधुनिक भाषा शास्त्राचे उभरते नवीन उपक्षेत्र म्हणून समजले जाऊ लागले.

## व्याकरणांचा विकास 
भाषेच्या सततच्या वापरामुळे व मानव जनसंख्येच्या विलगीकरणामुळेही, व्याकरणाचा बराच विस्तार होत गेला. जसेजसे व्याकरणाचे नियम प्रस्थापित झाले व त्यांचा विकास होऊ लागला तसातसा व्याकरणशुद्ध भाषाप्रयोग नावाची संकल्पना जन्माला आली.  व्याकरणाचा अभ्यास हा भाषाशिक्षणाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे.

तत्कालीन संस्कृत भाषेचा अभ्यास करून पाणिनीने त्या भाषेला नियमबद्ध करण्यासाठी संस्कृत व्याकरण रचले.

वर्ग:भाषाशास्त्र
वर्ग:मराठी व्याकरण
इ.स. १३०२

## ठळक घटना आणि घडामोडी
## जन्म
## मृत्यू
वर्ग:इ.स. १३०२
वर्ग:इ.स.च्या १३०० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १४ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
हिंदुत्व: हिंदू कोण आहे?

**हिंदुत्व: हिंदू कोण आहे?** हा ग्रंथ रत्‍नागिरीच्या तुरुंगात असताना स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर यांनी लिहिला. यात हिंदुत्वाचा पुरस्कार केलेला असून, 'हिंदू' ह्या शब्दाची खालिल व्याख्या सांगितली आहे:

:आसिन्धुसिन्धुपर्यंता यस्य भारतभूमिका।
:पितृभूःपुण्यभूश्चैवस वै हिन्दुरितिस्मृतः॥
::**अर्थ**: सिंधू नदीपासून सिंधू सागरापर्यंत पसरलेल्या ह्या भरतभूमीस जो कोणी आपली पितृभू आणि मातृभू मानतो तो हिंदू. 
## संदर्भ
वर्ग:पुस्तके

## अधिक वाचन
हिंदुत्ववादी लेखक ब.ल. वष्ट यांनी या विषयावर अनेक मराठी पुस्तके लिहिली/संपादित केली आहेत, त्यांपैकी काही ही :-
* हिंदुत्व : भारतीय राष्ट्राचा मूलाधार
* हिंदुत्व आणि पोथीनिष्ठ विचारधारा
* हिंदुत्व : संघ आणि सावरकर

वर्ग:हिंदुत्व
वर्ग:विनायक दामोदर सावरकर
सामान्यरूप

*नामाला किंवा सर्वनामाला विभक्तिप्रत्यय किंवा शब्दयोगी अव्यय लागण्यापूर्वी त्याचे जे रूप होते त्याला 'सामान्यरूप' असे म्हणतात.
**उदा : 'पत्र' या शब्दाला तृतीया विभक्तीचा प्रत्यय लावल्यास 'पत्राने' असे रूप होते. यातील 'पत्रा' हे सामान्यरूप असते.

वर्ग:मराठी व्याकरण
सप्टेंबर ७

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* ११९१ - तिसरी क्रुसेड - इंग्लंडचा राजा रिचर्ड पहिल्याने सलाद्दिनला हरवले.
### एकोणिसावे शतक 
* १८२१ - ग्रान कोलंबियाच्या प्रजासत्ताकची स्थापना.
### विसावे शतक 
* १९२९ - फिनलंडमध्ये जहाज बुडून १३६ मृत्युमुखी.
* १९४० - दुसरे महायुद्ध-ब्लिट्झ - जर्मनीने लंडनवर बॉम्बफेक सुरू केली. यानंतर ५६ अजून रात्री सतत बॉम्बवर्षा होत राहिली.
* १९४३ - दुसरे महायुद्ध - जर्मनीची पूर्व आघाडीवरून पीछेहाट सुरू झाली.
* १९४३ - ह्युस्टनमध्ये हॉटेलला आग लागून ५५ ठार.
* १९४५ - दुसरे महायुद्ध - जपानच्या सैन्याने ने वेक द्वीपावर आत्मसमर्पण केले.
* १९५३ - निकिता ख्रुश्चेव सोवियेत संघाच्या सर्वेसर्वापदी.
* १९७९ - क्रायस्लर कॉर्पोरेशनने दिवाळे न काढण्याबद्दल अमेरिकेच्या सरकारकडे एक अब्ज डॉलरची मागणी केली.
* १९९८ - लॅरी पेज आणि सर्गेई ब्रिनने गूगलची स्थापना केली.
* १९९९ - अथेन्समध्ये रिश्टर मापनपद्धतीनुसार ५.९ तीव्रतेचा भूकंप. १४३ ठार, ५०० जखमी.
### एकविसावे शतक 
* २००४ - हरिकेन आयव्हन हे ५व्या प्रतीचे चक्रीवादळ ग्रेनडावर आले. ३९ ठार. ग्रेनडातील ९०% इमारतींना नुकसान.
* २००५ - इजिप्तमध्ये पहिल्या राष्ट्राध्यक्षीय निवडणुका.

## जन्म 
* १५३३ - एलिझाबेथ पहिली, इंग्लंडची राणी.
* १८३६ - हेन्री कॅम्पबेल-बॅनरमन, युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान.
* १८५७ - जॉन मॅकइलरेथ, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १८७१ - जॉर्ज हर्स्ट, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १८९४ - व्हिक रिचर्डसन, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९११ - टोडोर झिव्कोव्ह, बल्गेरियाचा हुकुमशहा.
* १९१२ - डेव्हिड पॅकार्ड, अमेरिकन संशोधक, उद्योगपती.
* १९१४ - नॉर्मन मिचेल-इनेस, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९३० - बोद्वॉँ पहिला, बेल्जियमचा राजा.
* १९३३ - इला भट्ट, असंघटित महिला कामगारांच्यासाठी काम करणाऱ्या एक सामाजिक कार्यकर्त्या.
* १९३६ - बडी हॉली, अमेरिकन गायक, संगीतकार.
* १९५५ - अझहर खान, पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू.
* १९५९ - केव्हन करान, झिम्बाब्वेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९६४ - नुरुल आबेदिन, बांगलादेशी क्रिकेट खेळाडू.
* १९६७ - स्टीव जेम्स, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९८४ - फरवीझ महरूफ, श्रीलंकेचा क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू 
* १३१२ - फर्डिनांड चौथा, कॅस्टिलचा राजा.
* १४९६ - फर्डिनांड दुसरा, नेपल्सचा राजा.
* १५५२ - गुरू अंगद देव, दुसरे शीख गुरू.
* १६३२ - सुसेन्योस, इथियोपियाचा सम्राट.
* १७७७ - टेकले हयामानोत पहिला, इथियोपियाचा सम्राट.
* १८०९ - बुद्ध योद्फा चुलालोके, थायलंडचा राजा.
* १९५३ - भगवान रघुनाथ कुळकर्णी, मराठी कवी, लेखक.
* १९९७ - मोबुटु सेसे सेको, झैरचा हुकुमशहा.

## प्रतिवार्षिक पालन 
* स्वातंत्र्य दिन - ब्राझिल.
* विजय दिन - मोझाम्बिक.
----
## बाह्य दुवे
सप्टेंबर ५ - सप्टेंबर ६ - **सप्टेंबर ७** - सप्टेंबर ८ - सप्टेंबर ९ - सप्टेंबर महिना
नाम

मराठी भाषेतील व्याकरणात एखाद्या प्राण्याच्या,वस्तूच्या किंवा काल्पनिक गोष्टीच्या नावाला **नाम** असे म्हणतात. हा एक शब्द आहे जो विशिष्ट वस्तू किंवा वस्तूंच्या संचाचे नाव म्हणून कार्य करतो, जसे की सजीव प्राणी, ठिकाणे, क्रिया, गुण, अस्तित्वाची स्थिती किंवा कल्पना. नाम असे शब्द आहेत जे लेख आणि गुणविशेषण विशेषणांसह उद्भवू शकतात आणि संज्ञा वाक्यांशाचे प्रमुख म्हणून कार्य करू शकतात.

## नामाचे प्रकार 
# सामान्य नाम
# विशेष नाम
# भाववाचक नाम
# समुहवाचक‌ नाम

### सामान्य नाम 
एकाच जातीच्या पदार्थातील समान गुणधर्मामुळे त्या वस्तूला मिळालेले नाव म्हणजे सामान्य नाम होय. उदा० मुले, मुली, शाळा, इत्यादी.

### विशेष नाम 
जे नाम एकाच जातीच्या विशिष्ट व्यक्तीचा, प्राण्याचा किंवा वस्तूचा बोध करते त्या नावाला विशेष नाम असे म्हणतात. उदा० रामदास, गंगा, यमुना, हिमाचल, इत्यादी.

### ‌‌ भाववाचक नाम 
ज्या नामामुळे एखाद्या प्राण्यामधील किंवा पदार्थामधील गुणांचा, भावनांचा अथवा धर्माचा बोध होते त्या नामाला भाववाचक नाम असे म्हणतात. उदा० आनंद, दुःख, इत्यादी.

### समुहवाचक नाम 
ज्या नामामुळे एखाद्या समूहाचा किंवा एकापेक्षा जास्त वस्तूचा बोध होतो कारण आम्हाला समूहवाचक नाम असे म्हणतात. उदा घोळका, घोस, थवा, इत्यादी.

## हे सुद्धा पहा
* शब्दांच्या जाती
* मराठी व्याकरण विषयक लेख

वर्ग:शब्दांच्या जाती
विशेषण

नामाबद्दल विशेष माहिती सांगणाऱ्या शब्दाला विशेषण असे म्हणतात. तर ज्याच्याबद्दल माहिती सांगितली जात आहे त्यास विशेष्य म्हणतात.
उदा.
चांगली मुलगी, काळा कुत्रा, पाच टोप्या वगैरे. यांत 
चांगली, काळा, पाच ही विशेषणे आणि मुलगी, कुत्रा, टोप्या ही विशेष्ये आहेत. 

विशेषणांचे प्रमुख प्रकार पुढील प्रमाणे आहेत: 
*गुणवाचक विशेषण
*
 विशेषण
*सार्वनामिक विशेषण

## गुणवाचक विशेषण 
नामाचा कोणत्याही प्रकारचा गुण किंवा विशेष माहिती दाखविणाऱ्या विशेषणाला “गुणवाचक विशेषण” असे म्हणतात.
उदा०
हिरवे रान,शुभ्र ससा,निळे आकाश, पीवळा अंबा, लाल मीरची  

## संख्यावाचक विशेषण 
ज्या विशेषणांच्या योगाने नामाची संख्या दाखविली जाते त्यास संख्यावाचक विशेषण असे म्हणतात.
संख्यावाचक विशेषणांचे पाच प्रकार आहेत.
*गणनावाचक संख्या विशेषण, 
*क्रमवाचक संख्या विशेषण, 
*आवृत्तीवाचक संख्या विशेषण, 
*पृथ्वकत्ववाचक संख्या विशेषण
*अनिश्चित संख्या विशेषण

### गणना वाचक संख्या विशेषण 
ज्या विशेषणाचा उपयोग वस्तूची गणती किंवा गणना करण्यासाठी होतो त्या विशेषणाला गणनावाचक विशेषण असे म्हणतात.
उदा०.
दहा मुले, तेरा भाषा, एक तास, पन्नास रुपये यांत दहा, तेरा, एक, आणि पन्नास ही गणनावाचक विशेषणे आहेत. 
गणनावाचक संख्या विशेषणाचे तीन प्रकार पडतात :
१. पूर्णांक वाचक – पाच, सहा, अठरा, बारा.
२. अपूर्णांक वाचक – पावशेर, अर्धा, सव्वा, दीड.
३. साकल्य वाचक – पाचही मैत्रिणी, दोन भाऊ.

### क्रमवाचक संख्या विशेषण 
वाक्यामधील जे विशेषण वस्तूचा क्रम दर्शविते त्या विशेषणाला क्रमवाचक विशेषण असे म्हणतात.
उदा.
पहिले दुकान, सातवा बंगला, पाचवे वर्ष 
ह्यातील पहिले, सातवा, पाचवे ही क्रमवाचक संख्या विशेषणे आहेत.

### आवृत्तिवाचक संख्या विशेषण 
वाक्यामधील जे विशेषण संख्येची किती वेळा आवृत्ती झाली ते दर्शविते त्यास आवृत्तिवाचक विशेषण असे म्हणतात.
उदा.
तिप्पट मुले, दुप्पट रस्ता, दुहेरी रंग

### पृथ्वकत्ववाचक संख्या विशेषण 
जी विशेषणे पृथ्वकत्व म्हणजे वेगळा बोध करून देतात त्यांना पृथ्वकत्ववाचक संख्या विशेषण असे म्हणतात.
उदा.
मुलींनी पाच-पाचचा गट करा, प्रत्येकाने चार-चार प्रश्न सोडवा.

### अनिश्चित संख्या विशेषण 
ज्या विशेषणाद्वारे नामांची निश्चित संख्या किंवा प्रमाण व्यक्त होत नाही अशा विशेषणाला अनिश्चित संख्या विशेषण असे म्हणतात.
उदा.
काही मुले, थोडी जागा, भरपूर पाणी

## सार्वनामिक विशेषण 
सर्वनामांपासून बनलेल्या विशेषणांना सार्वनामिक विशेषण असे म्हणतात.
उदा. हे झाड, ती मुलगी, तो पक्षी

मी, तू, तो, हा, जो, कोण, काय ही सर्वनामे अश्यावेळी नेहमीच मूळ स्वरूपात न येता सर्वनामास विभक्तीची प्रत्यय लागून त्यांच्या रूपात पुढीलप्रमाणे बदल होतो.
मी – माझा, माझी,
तू – तुझा, तो-त्याचा, 
आम्ही – आमचा, तुम्ही-तुमचा, ती-तिचा, 
हा – असा, असला, इतका, एवढा, अमका, 
तो – तसा, तसला, तितका, तेवढा, तमका, 
जो – जसा, जसला, जितका, जेवढा, 
कोण – कोणता, केवढा.

## हे सुद्धा पहा
*शब्दांच्या जाती
*मराठी व्याकरण विषयक लेख
विभक्ती

'मुंगी छोटे कीटक' या अर्थाने

## संस्कृत विभक्ती
"**रामो** राजमणिःसदा विजयते **रामम्** रमेशम् भजे।
**रामेणाभिहता** निशाचरचमू **रामाय** तस्मै नमः।
**रामान्नास्ति** परायणम् परतरम् **रामस्य** दासोस्म्यहम्।
**रामे** चित्तलयःसदा भवतु मे **भो राम** मामुद्धर।।"
या श्लोकात प्रथमा ते सप्तमी या सात विभक्ती आणि संबोधन बरोबर क्रमाने येतात. त्यामुळे "रामः रामौ रामाः .. प्रथमा " पाठ करतांना विभक्तींचा क्रम लक्षात ठेवण्यासाठी हा श्लोक सोयीचा होता.

वरील श्लोकात राम या शब्दाची जी रूपे आली आहेत त्यांना विभक्तिरूपे म्हणतात. राम,रामास, रामाने, रामाला, रामाहून, रामाचा, रामांत, आणि रामा-- ही राम शब्दाची प्रथमा ते संबोधनाची रूपे.
रामो (राम: - राम हा राजा) राजमणि: (राजांचा मणी, सर्व राजांमध्ये मुख्य) सदा (नेहमी) विजयते (विजय मिळवतो).

रामं (रामाला) रमेशं (रमापतीला - रामाला) भजे (मी पूजा करतो, मी रामाची पूजा करतो).

रामेणाभिहता. येथे संधी आहे. रामेण + अभिहता. रामेण (रामाने) अभिहता (ठार मारली) निशाचरचमू: (निशाचर - राक्षस, चमू - समूह), रामाय (रामाला) तस्मै (त्या) नम: (नमस्कार असो).

रामात् (रामापासून) नास्ति (नाही) परायणं (ज्याची भक्ती करावी असा), रामस्य (रामाचा) दासोऽस्म्यहम् - पुन्हा इथे संधी आहे - दास: + अस्मि + अहम् (मी दास आहे).

रामे (रामामध्ये) चित्तलयः (मन रममाण) सदा (नेहमी) भवतु (होवो) मे (माझे), भो राम (हे रामा) मां (मला) उद्धर (उद्धार कर - माझा उद्धार कर).

## संदर्भ
### नोंदी
वर्ग:मराठी व्याकरण
अव्यय

**अव्यय** ही व्याकरणातील एक संकल्पना आहे. अव्यय ही संज्ञा संस्कृत व्याकरणाच्या परंपरेतून आली आहे. अव्यय म्हणजे जे बदलत नाही ते. व्याकरणात शब्दांचे त्यांत होणाऱ्या बदलांच्या अनुषंगाने गट करण्यात येतात. व्याकरणानुसार शब्दांना होणारे विकार हे लिंग, वचन, विभक्ती अशा तीन संदर्भात होतात. नाम, सर्वनाम, क्रियापद, विशेषण ह्यांची सामान्यरूपे होतात. अव्ययांची सामान्य रूपे होत नाहीत.अव्ययला अविकारी शब्द ही म्हणतात.वर.

## कार्यानुसार वर्गीकरण
मराठी व्याकरणाच्या परंपरेत अव्ययांचे त्यांच्या कार्यानुसार आणखी वर्गीकरण करण्याची परंपरा आहे.

### शब्दयोगी अव्यय (Preposition)
*शब्दाला जोडून येणारे अव्यय.
उदा० लिहिण्या**साठी**, कामा**मुळे **, होण्या**पूर्वी**उदा.....👇👇
काम पूर्ण होण्यापूर्वी तो निघून गेला.
सरिता प्रत्येक कार्यक्रमासाठी तत्पर असते.

### क्रियाविशेषण अव्यय ( Adverb )
*क्रियेविषयी विशेष माहिती सांगणाऱ्या अविकारी शब्दाला क्रियाविशेषण अव्यय म्हणतात
**"तो जोरात पळाला.." या वाक्यात "जोरात" हा शब्द ...
**"तो हळूहळू चालतो.." या वाक्यात "हळूहळू" हा शब्द क्रियाविशेषण अव्यय आहे.

### उभयान्वयी अव्यय ( Conjunction )
*दोन शब्दांना किंवा वाक्यांना जोडणाऱ्या शब्दांना उभयान्वयी अव्यय म्हणतात.
** "आणि" , "व" , "पण", "परंतु","कारण"

### केवलप्रयोगी अव्यय ( Interjection )
अ

    अगगं
    अगं आई
    अगई
    अगंबाई
    अगा
    अगाई
    अगे
    अगो
    अच्छा
    अच्छे
    अजी 
    अबब
    अबा बाबा बा
    अयाई
    अयाया    
    अय्या  
    अरारा  
    अरा रारा रारा रा
    अरे
    अरेच्च्या
    अरे देवा
    अरे बाप रे
    अरे माझ्या गब्रू
    अरे माझ्या पठ्ठ्या
    अरेरे 
    अरे वा   
    अरेव्वा
    अलल
    अंहं
    अहा
    अहाहा
    अहो
    अहोहो

आ

    आई
    आई आई 
    आई गं
    आतागं बया
    आता बोला
    आहा
    आई माझे 
इ

    इश्श

ई

    ई
    ईई

	
उ

   उं
   उंहूं

ऊ

    ऊं

ए

    ए

ओ

    ओ
    ओच्या
    ओय
    ओहो
    ओहोहो
    आऊच
क

    काय
    काय बोलणार

ख

    खाशी

ग

    गप
    गपचीप

घ

    घ्या

च

    चप
    चीप
    चूप

छ

   छट्‌
   छत्‌
    छि
    छिः
    छिछि
    छित
    छी
    छीछी
    छू:
    छे

ज

    जी
   जी हां

झ

   झॅक   
   छकास 
   झक्कास

ठ

    ठीक

ढ

    ढ्याण्टढ्यां

थ

   ‍थत्‌
   थुत्‌
   थूः

द

    देवा
    देवा रे देवा

	
ध

    धन्य
    धिक्‌
    धुत्‌

न

    नेतिनेती

फ

    फक्क्ड
    फस्‌    
    फस्सक्लास
    फिश्श
    फुस्‌
    फूं
    फें

ब

    बा
    बाप रे
    बाप रे बाप
    बाई गं

भ
    
    भलतेच
    भले भले
    भले शाबास

म

    मार डाला
    मारू

य

    यंव
    यंव रे पठ्ठ्या

र

    रामारामा
    रामा शिवा गोविंदा
    राम राम राम 
व

    वा
    वाऽरे
    वारे वा
    वावा
    वाव्वा
    व्वा
    वाहवा
    वाहा

श

    शाबास
    शिवशिव
    शुक्‌
    शुकशुक
    शू

ह

    हं
    हां
    हाय
    हायहाय
    हायरे
    हाशहुश
    हाश्शहुश्श
    हिडिस्‌
    हुः
    हुं    
    हुर्रे
    हूं
    हे
    हो
    होब्बाई
    होब्बुवा
    होय
    हाश

## संस्कृत
:सदृशं त्रिषु लिङ्गेषु सर्वासु विभक्तिषु ।
:वचनेषुच सर्वेषु यन्न व्येति तदव्ययम् ।।

तीनही लिंगामध्ये, सर्व विभक्तीत, तसेच तीनही वचनांमध्ये ज्याचे रूप एकच असते, व ज्याच्यात काहीही बदल घडून येत नाही त्याला अव्यय असे म्हणतात. परंतु अशा अव्ययांना जोडीदार म्हणून विशिष्ट विभक्तिप्रत्यय लावलेले शब्दच लागतात.

## संदर्भ
वर्ग:मराठी व्याकरण
वर्ग:अव्यय
शब्द

ठराविक क्रमाने आलेल्या अक्षरांच्या समूहाला काही अर्थ प्राप्त होत असेल, तर त्यास **शब्द** असे म्हणतात. 
उदा. तंगप — **पतंग**

शब्द हा भाषेच्या पाच मूलभूत घटकांपैकी (इतर: अक्षर, वर्ण, वाक्य व व्याकरण) एक आहे.

शब्द म्हणजे एखाद्या वस्तूचा, कल्पनेचा दर्शक असा अक्षरसमूह, की ज्यामुळे संबंधित भाषा समजणाऱ्या व्यक्तीस अर्थबोध होतो.

## प्रकार 
शब्दांचे वापरानुसार आणि निर्मितीनुसार पुढील प्रकार होतात.
### वापरानुसार शब्दांचे प्रकार
* नाम
* सर्वनाम
* विशेषण
* क्रियाविशेषण

#सर्वनाम जे शब्द नामांच्या ऐवजी येतात त्यांना सर्वनामे म्हणतात. उदा. मी, तू, हा, जो, कोण. 
#विशेषणे : जे शब्दां-नामांबद्दल विशेष माहिती सांगतात त्यांना विशेषणे असे म्हणतात. उदा.गोड, कडू, दहा, #क्रियापद- जे शब्द वाक्यातील क्रिया दाखवून त्या वाक्याचा अर्थ पूर्ण करतात त्यांना "क्रियापद" म्हणतात. उदा. बसतो, आहे, जाईल.
#क्रियाविशेषण : जे शब्द क्रियापदाबद्दल विशेष माहिती सांगतात त्यांना  क्रियाविशेषण म्हणतात.
#शब्दयोगी- जे शब्द नामांना किंवा सर्वनामांना जोडून येतात व वाक्यातील शब्दांचा संबंध दाखवतात त्यांना शब्दयोगी म्हणतात. उदा. झाडाखाली, तिच्याकरिता, त्यासाठी #उभयान्वयी- जे शब्द दोन शब्द/पदे किंवा वाक्ये जोडतात त्यांना उभयान्वयी म्हणतात.
#केवलप्रयोगी शब्द वृत्ती किंवा भावना व्यक्त करतात त्यांना केवलप्रयोगी शब्द असे म्हणतात. उदा.शाब्बास अरेरे, अबब

### निर्मितीनुसार शब्दांचे प्रकार
* मूळ
* तत्सम
* तद्भव
* पारिभाषिक
* इतर भाषेतून आलेले

शब्दांचे प्रकार : सिद्ध, साधित. सिद्ध शब्दांचे चार प्रकार - देशी, तत्सम, तद्भव, परभाषी.

साधित शब्दांचे प्रकार - उपसर्गघटित, प्रत्ययघटित, -कृत(क्रुदंत/धातुसाधित) आणि तद्धित/नामसाधित/,सामासिक, संधी, अभ्यस्त शब्द-पूर्णाभ्यस्त, अंशाभ्यस्त, पुनरूक्त शब्द, द्विरूक्त, ध्वन्य (अनुकरणवाचक) शब्द.

उपसर्गांचे व प्रत्ययांचे प्रकार : मराठी, संस्कृत, अरबी, फारसी ,इंग्लिश ,कन्नड, तमिळ, तेलुगू, गुजराती, हिंदी, इतर.

नामांचे प्रकार - कर्तृवाचक, साधनार्थक, पुल्लिंगी, स्त्रीलिंगी, नपुंसकलिंगी, योग्यार्थक,

अव्यये - युक्तार्थक, क्रियावाचक, भूतकाल वाचक, क्रियेची मजुरी (?),

अपत्यार्थक, संबधार्थक, भावार्थक भाववाचक, स्थानदर्शक, राखण करणारा, असलेला

लिंग, वचन, विभक्ती, सामान्यरूप,काळ

## शब्दांच्या भाषा 
* अभिधा-वाच्यार्थ
* लक्षणा-लक्ष्यार्थ
* व्यंजना-व्यंगार्थ

## जाती 
मराठीत शब्दांच्या आठ जाती आहेत.

# नाम (Noun) 
# सर्वनाम (Pronoun)
# विशेषण (Adjective)
# क्रियापद (Verb)
# क्रियाविशेषण (Adverb)
# उभयान्वयी अव्यय (Conjunction) 
# शब्दयोगी अव्यय (Preposition)
# केवलप्रयोगी अव्यय (Exclamatory word)

## हे सुद्धा पहा
* मराठी व्याकरण विषयक लेख

वर्ग:व्याकरण
वर्ग:मराठी व्याकरण
अक्षर

**अक्षर** ही संज्ञा मराठीत उच्चारित भाषेतील ध्वनीची/ वर्णाची लिखित खूण ह्या अर्थी तसेच उच्चारातील एक घटक ह्या अर्थी वापरात आहे.

## व्युत्पत्ती 
अक्षर ह्या शब्दाची व्युत्पत्ती ह्यांपैकी पहिला अर्थ दर्शवते. बोलणे नष्ट होते; परंतु लिहून ठेवल्यास ते दीर्घकाळ टिकते; म्हणून उच्चारघटकांच्या सांकेतिक खुणांना 'अक्षर' (नष्ट न होणारे) म्हणतात.

अक्षर हे भाषेच्या पाच मूलभूत घटकांपैकी (इतर: वर्ण, शब्द, वाक्य व व्याकरण) एक आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* हस्ताक्षर
* मूळाक्षर
* जोडाक्षर

वर्ग:मराठी व्याकरण
वाक्य

पूर्ण अर्थाचे बोलणे किंवा 'अर्थपूर्ण' शब्दसमूहाला **वाक्य** म्हणतात. वाक्य हे भाषेच्या पाच मूलभूत घटकांपैकी (इतर: अक्षर, वर्ण, शब्द व व्याकरण) एक आहे. एखाद्या शब्दाला किंवा शब्द समूहाला पूर्ण अर्थ प्राप्त झाला तर त्याला वाक्य असे म्हणतात. 'बदक पाण्यात पोहते.' हे वाक्य आहे. या वाक्यात तीन पदे आहेत. पदात आणि शब्दात फरक आहे. वाक्यात वापरलेल्या शब्दाला पद म्हणतात.

मराठी भाषेत प्रत्यय किंवा शब्दयोगी अव्यय लावण्यापूर्वी शब्द (विशेषतः नाम) हा त्याच्या मूळ स्वरूपात न वापरता बहुधा बदल करून वापरला जातो. या बदललेल्या स्वरूपाला सामान्य रूप म्हणतात. अशा सामान्य रूपाला प्रत्यय लागतात आणि त्यांचा वापर वाक्यात होतो. (उदा० बदक-> बदका ->बदकाला).

हिंदीत सामान्य रूपाला तिर्यक् रूप म्हणतात. (लडका -> लडके -> लडके को) वाक्यातील एकेक पद हे एकेका शब्दापासून बनते. अनेक पदे मिळून (शेजारी शेजारी ठेवून) वाक्य बनते.

## केवल वाक्य
ज्या वाक्यात एकच उद्देश व एकच विधेय असते त्यास 'केवल' किंवा 'शुद्ध' वाक्य म्हणतात 

उदा. १) आम्ही जातो आमुच्या गावा २) तानाजी लढता लढता मेला.

वरील वाक्यात एकेकच विधान आहे. म्हणजे प्रत्येकात एकच उद्देश (कर्ता-Subject) व एकच विधेय (Predicate) आहे. पहिल्या वाक्यात 'आम्ही' व दुसऱ्या वाक्यात 'तानाजी' 
ही उद्देशे आहेत. तसेच पहिल्या वाक्यात 'जातो आमुच्या गावा' व दुसऱ्या वाक्यात 'लढता लढता मेला' ही विधेये आहेत.

==मिश्र वाक्य==
एक प्रधान वाक्य व एक किंवा अधिक गौणवाक्ये गौणत्वसूचक उभयान्वयी अव्ययांनी जोडून जे एक संमिश्र वाक्य तयार होते त्यास 'मिश्र वाक्य असे म्हणतात.

उदा. आकाशात जेव्हा ढग जमतात तेव्हा मोर नाचू लागतो.
Paws alarm ki aakashat kaka bhag Yates 

आकाशात ढग जमतात हे गौणवाक्य आहे. तेव्हा मोर नाचू लागतो हे प्रधानवाक्य आहे. आणि 'जेव्हा' या गौणत्वसूचक उभयान्वयी अव्ययाने ते जोडले आहे.

## संयुक्त वाक्य 
दोन किंवा अधिक केवल वाक्ये प्रधानत्वबोधक उभयान्वयी अव्ययांनी जोडली असता जे एक जोड वाक्य तयार होते त्यास संयुक्त वाक्य असे म्हणतात.

उदा० आकाशत ढग जमतात आणि मोर नाचू लागतो.

## वाक्यसंश्लेषण 
(वाक्य संकलन) : एकमेकांशी संबंध असलेली दोन किंवा अधिक केवल वाक्ये दिली असता ती एकत्र करून त्यांचे एक वाक्य बनविणे यास वाक्य संश्लेषण म्हणतात. यात तीन प्रकार आहेत. 
#दोन किंवा अधिक केवल वाक्यांचे एक केवल वाक्य बनविणे 
#दोन किंवा अधिक केवल वाक्यांचे एक मिश्र वाक्य बनविणे. 
#दोन किंवा अधिक केवल वाक्यांचे एक संयुक्त वाक्य बनविणे.

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:मराठी व्याकरण
इ.स. १३३०

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
## जन्म
## मृत्यू 
वर्ग:इ.स. १३३०
वर्ग:इ.स.च्या १३३० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १४ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे