open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
प्रभाकर कारेकर

पंडित **प्रभाकर जनार्दन कारेकर** (४ जुलै, १९४४:जुबे-मोशल-अंत्रुज महाल, उत्तर गोवा - १२ फेब्रुवारी, २०२५) हे एक भारतीय शास्त्रीय गायक होता. वयाच्या १२व्या वर्षी ते गोव्याहून मुंबईत गाणे शिकायला आले. ते जितेंद्र अभिषेकी यांचे शिष्य. कारेकरांनी मराठी संगीत नाटकांतील अनेक पदे गायली आहेत. त्यांनी गायलेले 'प्रिये पहा'' हे गीत विशेष प्रसिद्ध झाले. त्यांना मध्य प्रदेश सरकारचा तानसेन पुरस्कार मिळाला आहे.

गोव्यात शांतादुर्गेच्या परिसरात होणाऱ्या सम्राट संगीत महोत्सवाचे कारेकर मुख्य आधार होते. गोव्यात शास्त्रीय संगीताची अभिरुची वाढावी यासाठी ते प्रयत्नशील असत.

१९९८ साली उत्तर गोव्यात म्हापसा येथे अंजनीबाई मालपेकर यांच्या नावाचा आविष्कार संगीत महोत्सव सुरू झाला. तेथेही सुरुवातीच्या काळात प्रभाकर कारेकर यांचेच नियोजन असे. .

## कारेकर यांनी गायलेली नाट्यगीते
* नभ मेघांनी आक्रमिले (मूळ गायक 
* चंदनासी परिमल
* प्रिये पहा (मूळ गायक छोटा गंधर्व)
* विलोपले मधु मीलनात या (मूळ गायक दीनानाथ मंगेशकर)
* शतजन्म शोधिताना (मूळ गायक दीनानाथ मंगेशकर)
* हा नाद सोड सोड (मूळ गायक  
* वगैरे

## चरित्र
* 'स्वर प्रभाकर : पं. प्रभाकर कारेकर यांचा सुरेल जीवनप्रवास'  -- मंगला खाडिलकर (कौशिक प्रकाशन)

वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक
वर्ग:तानसेन पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९४४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कृष्णा बोरकर

**कृष्णा बोरकर** (इ.स. १९३३ - ) हे एक मराठी नाट्यसृष्टीतले निवृत्त रंगभूषाकार आहेत. वयाच्या वयाच्या अकराव्या वर्षापासून त्यांनी हे काम करायला सुरुवात केली. 

बोरकर यांचे मूळ गाव गोव्यातले बोरी असून, पोर्तुगीजांच्या राजवटीत ज्या काही कुटुंबांनी गोवा सोडले त्यांत कृष्णा बोरकरांचे कुटुंब होते. ते रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील चिंचखरी गावी आले व वडिलांचे निधन झाल्याने आई त्यांना व त्यांच्या बहिणीला घेऊन इ.स. १९३८च्या सुमारास मुंबईत आली. काही दिवसांसाठी कृष्णा बोरकर यांना त्यांचे ज्योतिषी असलेले चुलतकाका यांचेकडे रहावे लागले. नंतर मात्र, ते आईसह मुंबईत सिद्धिविनायक मंदिराजवळच्या कलकत्तावाला चाळीत राहू लागले. 

नाटकाचे पडदे रंगवण्याचे काम करणारे पांडुरंग हुले कलकत्तावाला चाळीच्या जवळच रहात असत. त्यांचे काम बोरकर न्याहाळीत असत. एकदा पांडुरंग हुले यांनी कृष्णा बोरकरांना दामोदर हॉलमधे एका नाटकाला नेले. त्या नाटकासाठी हुले सांगतील ते काम कृष्णाने केले आणि त्याबद्दल त्यांना आठ आणे मिळाले. हुलेंबरोबर असेच काम करीत असताना कृष्णा बोरकर यांना पात्रांच्या रंगभूषांमध्ये रस निर्माण झाला. आणि त्यांनी कामगार रंगभूमीवर सादर झालेल्या 'सूडाची प्रतिज्ञा’' या नाटकासाठी पहिल्यांदा स्वतंत्रपणे रंगभूषा केली. त्यावेळी त्यांचे वय फक्त ११ होते. त्या अनुभवावर कृष्णा बोरकर यांना केव्हाकेव्हा रंगभूषाकाराची कामे मिळू लागली.

पुढे काही वर्षे कृष्णा बोरकर हे भुलेश्वर येथील विविध प्रकारचे ड्रेस भाड्याने देणाऱ्या एका दुकानदाराकडे काम करत होते. या प्रकारचे दुकान चालवणारे ते एकमेव मराठी दुकानदार होते. तेथे त्यांना महाराष्ट्र नाटक कंपनीचे रंगभूषाकार कमलाकर टिपणीस भेटले.  त्यांच्या शिफारशीमुळे कृष्णा बोरकर यांना चित्रपटातील नटांना रंगवण्याचे काम मिळाले. राजकमल चित्रपटसंस्थेचे रंगभूषाकार बाबा वर्दम एकदा कामावर आलेले नसताना कृष्णा बोरकर यांना अभिनेते बाबुराव पेंढारकर यांची रंगभूषा करायला मिळाली आणि ती पाहून व्ही. शांताराम यांनी स्वतःची रंगभूषाही त्यांच्याकडून करून घेतली. 

## बोरकर यांची रंगभूषा असलेली नाटके आणि चित्रपट
* गगनभेदी
* गरुडझेप 
* गारंबीचा बापू 
* गुडबाय डॉक्टर
* दीपस्तंभ
* दो ऑंखे बारा हाथ (चित्रपट)
* नवरंग (चित्रपट)
* पृथ्वी गोल आहे 
* मौसी (चित्रपट)
* रमले मी
* रणांगण : या नाटकातील १७ कलावंतांना ६५ प्रकारच्या रंगभूषा कराव्या लागल्या. 
* शिवसंभव 
* सूडाची प्रतिज्ञा 
* स्वामी
* हे बंध रेशमाचे 

## बोरकर यांनी रंगभूषाकार म्हणून काम केलेल्या नाट्यसंस्था आणि चित्रसंस्था
* चंद्रलेखा
* नाट्यसंपदा
* रंगशारदा
* श्री रंगशारदा
* राजकमल चित्रसंस्था

## कृष्णा बोरकर यांनी रंगभूषा केलेले प्रसिद्ध कलावंत
* डॉ. काशीनाथ घाणेकर
* केशवराव दाते
* मास्टर दत्ताराम
* नानासाहेब फाटक
* बाबूराव पेंढारकर
* मधुकर तोरडमल
* यशवंत दत्त
* वसंत शिंदे
* व्ही. शांताराम
* सुधीर दळवी

## पुरस्कार
* १९९२ च्या २४व्या महाराष्ट्र राज्य नाट्यस्पर्धेवेळी उत्कृष्ट रंगभूषाकार म्हणून पारितोषिक
* गुडबाय डॉक्टर या नाटकातील मधुकर तोरडमल यांच्या रंगभूषेकरिता नाट्यदर्पण पुरस्कार
* भारताचे राष्ट्रपती प्रणव मुकर्जी यांच्या हस्ते संगीत नाटक अकादमीचा पुरस्कार
* यांशिवाय अनेक अन्य संस्थांनी केलेले सन्मान आणि दिलेले पुरस्कार

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:नाटक
वर्ग:इ.स. १९३३ मधील जन्म
अरुण काकडे

**अरुण काकडे** (जन्म : इ.स. १९३०;  - ९ ऑक्टोबर २०१९) हे समांतर मराठी रंगभूमीवरील *रंगायन*, *आविष्कार* या नाट्यसंस्थांचे संस्थापक सदस्य होते. ते सदुसष्ट वर्षे रंगभूमीवर कार्यरत होते. ९४ व्या अखिल भारतीय मराठी नाट्य संमेलनाचे ते अध्यक्ष होते.  

अरुण काकडे पुण्याहून मुंबईत आले आणि ते अरविंद देशपांडे, माधव वाटवे, विजय तेंडुलकर, विजया मेहता यांनी स्थापन केलेल्या 'रंगायन' या नाट्यसंस्थेत दाखल झाले. ही संस्था विविध नाटके रंगमंचावर आणीत असे. पुढे अंतर्गत वादामुळे 'रंगायन' फुटली आणि अरुण काकडे यांनी, आणि अरविंद देशपांडे, विजया मेहता व सुलभा देशपांडे ह्यांनी मिळून १९७१ मध्ये 'आविष्कार' ही नवी नाट्यसंस्था स्थापन केली. अरुण काकडे 'आविष्कार'चे व्यवस्थापक होते. आयुष्याच्या अखेरीपर्यंत ते 'आविष्कार'शी संबंधित राहिले.

'आविष्कार' ने प्रायोजिक मराठी नाटकांची जननी असलेली  'छबिलदास' चळवळ उभी केली. या चळवळीतून अनेक नाट्यसंस्था आणि नाट्यकर्मी पुढे आले. रंगभूमीवरचे अनेक महत्त्वाचे प्रयोग या चळवळीच्या माध्यमातून झाले. (मुंबई-दादरमधील छबिलदास हायस्कूल हे या चळवळीचे मुख्यालय होते.) 

त्यांनी *अमका* हे आत्मचरित्र लिहिले आहे. काकडे यांना संगीत नाटक अकादमी, झी मराठी जीवनगौरव, ध्यास-सन्मान या पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते.

वर्ग:मराठी नाट्यसंस्था
राहुल रानडे

**राहुल रानडे** (२३ मे, १९६६:पुणे, महाराष्ट्र - ) हे एक मराठी संगीत दिग्दर्शक आहेत. यांनी तीसपेक्षा अधिक वर्षे यांनी मराठी रंगभूमीवरील अनेक नाटके तसेच मराठी, हिंदी चित्रपट यांना संगीत तसेच पार्श्वसंगीत दिले आहे.

वर्ग:मराठी संगीतकार
वर्ग:इ.स. १९६६ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बिहार विधानसभा

इवलेसे|बिहार सरकारची मुद्रा
**बिहार विधानसभा** हे भारताच्या बिहार राज्याच्या विधिमंडळाच्या दोन सभागृहांपैकी एक आहे (दुसरे: बिहार विधान परिषद). २४३ आमदारसंख्या असलेल्या बिहार विधानसभेचे कामकाज पाटणामधून चालते. जनता दल (संयुक्त) पक्षाचे विजयकुमार चौधरी विधानसभेचे सभापती असून मुख्यमंत्री नितीश कुमार हे विधानसभेचे नेते आहेत.

भारताच्या इतर विधिमंडळांप्रमाणे बिहार विधानसभेचा कालावधी ५ वर्षांचा असतो व आमदारांची निवड निवडणुकीद्वारे होते. सरकार स्थापनेसाठी राजकीय पक्षाला अथवा राजकीय आघाडीकडे १२३ जागांचे बहुमत असणे अनिवार्य आहे. विद्यमान बिहार विधानसभा २०१५ सालच्या निवडणुकीनंतर अस्तित्वात आली.

## सद्य विधानसभेची रचना 
**महा गठबंधन (सत्ताधारी आघाडी)**
 राष्ट्रीय जनता दल (80)
 जनता दल (संयुक्त) (71)
 भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (27)

'''राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी (विरोधी पक्ष) 
 भारतीय जनता पक्ष (53)
 लोक जनशक्ती पक्ष (2) 
 राष्ट्रीय लोक समता पक्ष (2) 
 हिंदुस्तानी आवाम मोर्चा (1) 
 भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (एम.एल.) लिबरेशन (3) 
 अपक्ष (4)

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ

वि
वर्ग:राज्यानुसार विधानसभा
मैसुरु

thumb|300px|म्हैसूर येथील राजवाडा

**मैसुरू** तथा **म्हैसूर** हे कर्नाटक राज्यातील तिसरे सर्वात जास्त लोकवस्ती असलेले शहर आहे आणि म्हैसूर जिल्ह्याचे मुख्य ठिकाण/मुख्यालय/मुख्य प्रशासकीय  केंद्र आहे. ९,२०,५५० लोकसंख्या असलेले म्हैसूर शहर बेंगळुरूच्या १४६ किमी दक्षिणेस चामुंडी टेकड्याच्या पायथ्याशी आहे. म्हैसूर महानगरपालिका  हे शहराच्या नागरी प्रशासनासाठी जबाबदारी साभांळ्ते. १३९५ ते १९५६ साला पर्यंत ते सुमारे सहा शतकांपर्यंत हे शहर म्हैसूर संस्थानची राजधानी शहर म्हणून विकसीत झाले. १७६० व १७७० च्या दशकातील हैदर अली व टीपू सुलतानची सत्ता असताना थोड्या काळादरम्यान, वडियार राजवटीचे म्हैसूरवर राज्य होते. वाडीयार हे कला आणि संस्कृतीचे आश्रयदाते होते आणि त्यांनी शहराच्या व राज्याच्या सांस्कृतिक जडणघडणीत लक्षणीय योगदान दिले व म्हैसूरला सांस्कृतिक राजधानीचाही दर्जा प्राप्त झाला.

म्हैसूर हे येथील वडियार राजघराण्याच्या आणि इतरही काही सुंदर आणि भव्य राजवाड्यांसाठी प्रसिद्ध आहे. म्हैसूर राजघराण्यात साजरा होणारा दसरा उत्सव पहाण्यासाठी देशातून व जगभरातून हजारो पर्यटक येतात. म्हैसूरची ओळ्ख ही इतर अनेक रूपाने प्रसिद्ध आहे जसे की म्हैसूर चित्रकला, म्हैसूर पाक, म्हैसूर मसाला डोसा, म्हैसूरचा  चंदनाचा साबण, म्हैसूर शाई इ. म्हैसूरी फेटा (पारंपरिक रेशीम पगडी) आणि म्हैसूरला  पारंपारिक रेशमी साडी उद्योगांच्या बरोबरीने पर्यटन हे प्रमुख उद्योग आहेत.

म्हैसूर शहरात भारतातील पहिले खाजगी रेडिओ केंद्राची स्थापना झाली. म्हैसूर विद्यापीठात आजवर अनेक लक्षवेधक शास्त्रज्ञ, लेखक, राजकारणी, कलाकार, गायक आणि खेळाडू तयार झालेत. क्रिकेट आणि लॉन टेनिस हे शहरातील सर्वात लोकप्रिय खेळ आहेत.

वर्ग:कर्नाटकातील शहरे
वर्ग:मैसुरु जिल्हा
*
जेड डर्नबाख

**जेड विन्स्टन डर्नबाख** (३ मार्च, इ.स. १९८६:जोहान्सबर्ग, दक्षिण आफ्रिका - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जे.सी. दिवाकर रेड्डी

इवलेसे
**जे.सी. दिवाकर रेड्डी** (२३ फेब्रुवारी, इ.स. १९४४:ताडीपत्री, आंध्र प्रदेश - हयात) हे तेलुगू देसम पक्षाचे नेते आहेत. ते इ.स. २०१४च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये आंध्र प्रदेश राज्यातील अनंतपूर लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले.

वर्ग:अनंतपूरचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९४४ मधील जन्म
वर्ग:तेलुगू देशम पक्षातील राजकारणी
वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य
रवींद्र दामोदर लाखे

**रवींद्र दामोदर लाखे** मराठी एक कवी आणि नाट्यदिग्दर्शक आहेत. हे कल्याणच्या मिति-चार कल्याण या नाट्यसंस्थेचे संस्थापक आहेत. त्यांचा *जिव्हार* हा कवितासंग्रह प्रकाशित झाला आहे. त्यांनी *समतोल*, *पगला घोडा*, *वस्तू*, *प्रेमच म्हणू याला हवं तर* (लेखक - सी.पी देशपांडे), *अगदीच शून्य*, *सावित्री* (लेखक - पु.शि. रेगे) या नाटकांचे दिग्दर्शन केले आहे.

## रवींद्र दामोदर लाखे यांचे साहित्य
* अवस्थांतराच्या कविता (कवितासंग्रह)
* जिव्हार (कवितासंग्रह)
* संपर्कक्षेत्राच्या बाहेर (कवितासंग्रह)
* जीवेलागणीच्या कविता (कवितासंग्रह )
* आरभाट नोंदीचे प्रकरण ( गद्य )
* नाटक एक मुक्तचिंतन ( वैचारिक )
* रीलया ( कथासंग्रह )

रवींद्र लाखे यांच्या कवितांच्या परीक्षणासाठी येथे वाचावे.

रवींद्र लाखे हे २०१४ साली प्रकाशित झालेल्या 'डिजिटल' दिवाळी अंकाचे संपादक होते

## पुरस्कार
* राज्य शासनाचे कवी केशवसुत पारितोषिक 2018
* कवी भुजंग मेश्राम पारितोषिक
* आपटे वाचन मंदिर इचलकरंजी यांचे कवी इंदिरा संत पारितोषिक 
* कवी श्रीधर शनवारे ( नागपूर ) पारितोषिक

## मराठी प्रायोगिक रंगभूमीतल्या योगदानाबद्दल महाराष्ट्र राज्यनाट्य स्पर्धांमधून मिळालेली पारितोषिके
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेता १९७५
* सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक १९८९, १९९७,२००४,२००५,
* सर्वोत्कृष्ट नेपथ्य : २०१५ व इतर सन्मान
* कै. नंदकुमार रावते पारितोषिक
* विलासराव देशमुख फाऊंडेशन पारितोषिक
* कुसुमाग्रज प्रतिष्ठान पारितोषिक
* सोविएट कल्चर पारितोषिक
* कै. रामभाऊ पाटकर पारितोषिक
* गोपीनाथ सावकार पारितोषिक
* काशीनाथ घाणेकर पारितोषिक
* आल्फा गौरव आणि महाराष्ट्र टाईम्स सन्मान २००३
* अनेक झी, मटा नाॅमिनेशन्स
* ‘प्रेमच म्हणू ह्याला हवं तर’ ह्या लाखे यांच्या नाटकाचा राष्ट्रीय नाटक शाळा दिल्ली ह्यांच्या १२व्या भारत रंग महोत्सवात समावेश केला गेला होता.
* अखिल भारतीय नाट्य परिषदेतर्फे प्रायोगिक रंगभूमीवरील योगदानासाठी मिळालेला सन्मान
* द ब्लॅक शीप ह्या लघु चित्रपटातून अभिनय. सदर फिल्म कांस चित्रपट महोत्सवात निवडली गेली होती. २०१५
* ‘An interview with Mr Chacko” ह्या विलास सारंग ह्यांच्या कथेवर आधारित लघु चित्रपटातून प्रमुख भूमिका. २०१७
* ‘रंगकमळ’ ह्या ध्वनिफितीचे दिग्दर्शन केले आहे. सदर ध्वनिफीत सुप्रसिद्ध लेखिका कमल देसाई ह्यांच्या कथांची आहे.
* शिवाय, साहित्य अकादमी मधून भाषणे व परिसंवादात भाग घेतलेला आहे.
* अगदीच शून्य हे नाटक काळा घोडा फेस्टिवल मध्ये सन्मानित.तसेच खानदेश नाट्यमहोत्सवात सन्मानित. एन सी पी ए ता झेस्ट फेस्टिवल मध्ये सादर केले गेले आहे.
* सावित्री ह्या पु.शि.रेगे लिखित अभिजात कादंबरीचा रंगमंचीय आविष्कार रवींद्र लाखे ह्यांनी सादर केला. सदर नाटकाचे एकूण २६ प्रयोग झाले आहेत.

वर्ग:मराठी कवी
मल्याद्री श्रीराम

**मल्याद्री श्रीराम** (१० जुलै, इ.स. १९५४:पार्लापल्ले, नेल्लोर जिल्हा, आंध्र प्रदेश, भारत - हयात) हे तेलुगू देसम पक्षाचे नेते आहेत. ते इ.स. २०१४च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये आंध्र प्रदेश राज्यातील बापटला लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले.

वर्ग:बापटलाचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९५४ मधील जन्म
वर्ग:तेलुगू देशम पक्षातील राजकारणी
वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य
केसिनेनी श्रीनिवास

**केसिनेनी श्रीनिवास** (२२ जानेवारी, इ.स. १९६६:विजयवाडा, आंध्र प्रदेश, भारत - हयात) हे तेलुगू देसम पक्षाचे नेते आणि उद्योगपती आहेत. ते इ.स. २०१४च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये आंध्र प्रदेश राज्यातील विजयवाडा लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले.

वर्ग:विजयवाडाचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९६६ मधील जन्म
वर्ग:तेलुगू देशम पक्षातील राजकारणी
वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य
महाराष्ट्रातील रेल्वे स्थानके

या पानावर महाराष्ट्रातील रेल्वे स्थानकांची यादी आहे. महाराष्ट्राचे प्रशासकीय विभाग, जिल्हे, रेल्वे विभाग व मंडळ, उंची यानुसार क्रमवारी लावून स्थानकांची यादी पाहता येईल.

(टीप: महाराष्ट्रात कित्येक ठिकाणी गावाचे/शहराचे नाव आणि तेथील रेल्वे स्थानकाचे नाव यात फरक आढळतो.)

## मुंबई विभाग 
## पुणे विभाग 
## नाशिक विभाग 
## अमरावती विभाग 
## नागपूर विभाग 
## औरंगाबाद विभाग 
## संदर्भ 
# http://www.indianrail.gov.in/
# https://indiarailinfo.com/
# http://www.alltraintimes.com/ 

वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक‎
*
होरेस ग्रीली

**होरेस ग्रीली** (३ फेब्रुवारी, इ.स. १८११:ॲम्हर्स्ट, न्यू हॅम्पशायर, अमेरिका - २९ नोव्हेंबर, इ.स. १८७२:प्लेझंटव्हिल, न्यू यॉर्क, अमेरिका) हा अमेरिकन पत्रकार होता. याने न्यू-यॉर्क ट्रिब्यून या वर्तमानपत्राची स्थापना केली व अनेक वर्षे हा त्याचा संपादक होता. हा अमेरिकेच्या प्रतिनिधीगृहात न्यू यॉर्क राज्यातून तीन महिन्यासाठी निवडून गेला होता. ग्रीली १८७२ च्या राष्ट्राध्यक्षीय निवडणुकीत लिबरल रिपब्लिकन पक्षाचा उमेदवार होता. यात तो मोठ्या फरकाने युलिसिस एस. ग्रँटकडून पराभूत झाला. निवडणुकीच्या पाच दिवस आधी त्याची पत्नी वारल्यावर ग्रीली अतिशय दुःखित झाला व तीन आठवड्याने स्वतः मृत्यू पावला.

## हे सुद्धा पहा
* ग्रीली, कॉलोराडो

वर्ग:इ.स. १८११ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८७२ मधील मृत्यू
वर्ग:अमेरिकेच्या प्रतिनिधीगृहाचे सदस्य
चौदा रत्ने (वस्तू)

प्रत्येक वर्गातील श्रेष्ठ वस्तूला रत्न अशी संज्ञा आहे. ती खालीलप्रमाणे-

# हती - जंगली जनावरात श्रेष्ठ
# घोडा
# रथ
# स्त्री
# पुरुष
# कोश - खजीना/धन
# पुष्पमाला
# वस्त्र
# वृक्षराजी
# शक्ति
# पाश
# मणि
# छत्र
# विमान

## हे सुद्धा पहा
* हिंदू धर्मातील चौदा महत्त्वाच्या गोष्टी

वर्ग:हिंदू धर्म
वर्ग:याद्या
चौदा रोगभेद

मानवाला होणाऱ्या रोगांचे भेद खालीलप्रमाणे आहेत.-

# सहजरोग
# गर्मजरोग
# जातज्ञातरोग
# पीडाजनितरोग
# कालरोग
# प्रभावजरोग
# स्वभावजरोग
# देशजरोग
# आगंतुकरोग
# कायिक रोग
# आंतररोग
# कर्मजरोग
# दोषजरोग
# कर्मदोषजरोग

## हे सुद्धा पहा
* हिंदू धर्मातील चौदा महत्त्वाच्या गोष्टी

वर्ग:हिंदू धर्म
वर्ग:याद्या
वर्ग:आयुर्वेद
चौदा वाचा दोष

मनुष्याच्या वाणी/वाचेत खालील प्रकारचे दोष मानले गेले आहेत.-

# पद्यांतील प्रयोग गद्यात व गद्यांतील प्रयोग पद्यात करणे
# नाददोष
# क्रमदोष
# पददोष
# वाक्यदोष
# शक्तिदोष
# सामर्थ्यदोष
# गुणदोष
# प्रसाददोष
# माधुर्य व ओजदोष
# अर्थदोष
# उपदेशदोष
# क्रियादोष
# अकांक्षादोष

## हे सुद्धा पहा
* हिंदू धर्मातील चौदा महत्त्वाच्या गोष्टी

वर्ग:हिंदू धर्म
वर्ग:याद्या
वर्ग साहित्य
चौदा वेग

मनुष्याच्या शरीरात चौदा प्रकारचे वेग उत्पन्न होतात ते खालील आहेत.-

# अधोवायूवेग
# रेचन (मल)वेग
# मूत्रवेग
# ढेकर
# शिंक
# तृषा
# क्षुधा
# निद्रा
# कास (खोकला)
# श्रमजनित श्वासवेग
# जांभई
# अश्रुवेग
# वमनवेग (ओकारी)
# कामवेग

## हे सुद्धा पहा
* हिंदू धर्मातील चौदा महत्त्वाच्या गोष्टी

वर्ग:हिंदू धर्म
वर्ग:याद्या
वर्ग:आयुर्वेद
चौदा शुभ योग

हिंदू पंचांगाप्रमाणे चौदा शुभयोग खालीलप्रमाणे आहेत.-
# अमृतयोग
# आनंदयोग
# श्रीवत्सयोग
# छत्रयोग
# सौम्ययोग
# ध्वजयोग
# प्रजापतीयोग
# मातंगयोग
# मानसयोग
# मित्रयोग
# वर्धमानयोग 
# शुभयोग
# सिद्धियोग
# स्थिरयोग

दुसऱ्या एका यादीप्रमाणे आनंदादि २८ योग आहेत, ते असे :- 

१ आनन्द, २ कालदण्ड, ३ धूम्र, ४ धाता, ५ सुधाकर सौम्य, ६ ध्वाङ्क्ष, ७ केतु, ८ श्रीवत्स, ९ वज्र, १ ० मुद्र, ११ छत्र, १२ मित्र, १३ मानस, १४ पद्म, १५ लुम्ब, १६ उत्पात, १७ मृत्यु, १८ काण, १९ सिद्धि, २० शुभ, २१ अमृत, २२ मुसल, २३ अन्तक गद, २४ कुञ्चर मातङ्ग, २५ राक्षस, २६ चर, २७ सुस्थिर आणि २८ वर्धमान 

## हे सुद्धा पहा
* हिंदू धर्मातील चौदा महत्त्वाच्या गोष्टी

वर्ग:हिंदू धर्म
वर्ग:याद्या
वर्ग:हिंदू पंचांग
चौदा वेदकालीन शैव

चौदा वेदकालिन शैव खालीलप्रमाणे आहेत.-

# दुर्वास
#विश्वामित्र
#चतुरानन
#मार्कंडेय
#इंद्र
#बाणासुर
#नारायण
#कार्तिकेय
#दधिचि
#श्रीराम
#कण्व
#भार्गव
#बृहस्पति
#गौतम

## हे सुद्धा पहा
* हिंदू धर्मातील चौदा महत्त्वाच्या गोष्टी

वर्ग:हिंदू धर्म
वर्ग:याद्या
संयुक्त राष्ट्रे परियोजना कार्यालय

**संयुक्त राष्ट्रे परियोजना कार्यालय** हे संयुक्त राष्ट्रांचा एक भाग आहे.

वर्ग:संयुक्त राष्ट्रे
मध्य प्रदेश विधानसभा निवडणूक, २०१३

**मध्य प्रदेश विधानसभा निवडणूक २०१५** ही भारताच्या मध्य प्रदेश राज्यातील विधानसभा निवडणुक होती. २५ नोव्हेंबर २०१३ रोजी एकाच फेरीत घेण्यात आलेल्या ह्या निवडणुकीमध्ये मध्य प्रदेश विधानसभेमधील सर्व २३० जागांसाठी नवे आमदार निवडले गेले. 

ह्या निवडणुकीत निवडणूक आयोगाने मतदानयंत्रावर *None of the Above* (नोटा) हे अतिरिक्त बटण उपलब्ध करून दिले ज्याद्वारे मतदारांना कोणत्याच उमेदवारला आपले मत न देण्याचा पर्याय मिळाला. मुख्यमंत्री शिवराज सिंह चौहानंच्या नेतृत्वाखाली भारतीय जनता पक्षाने ह्या निवडणुकीत १६५ जागांवर विजय मिळवून स्पष्ट बहुमत प्राप्त केले व रज्यातील आपली सत्ता सहजच राखली. 

## निकाल 
## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे
* संपूर्ण माहिती

वर्ग:इ.स. २०१३ मधील विधानसभा निवडणुका
२०१३
चौदा हेर

हे हेर सर्व प्राणिमात्रांवर देखरेख करतात. त्यांचे अस्तित्त्व बहुदा जाणवत नाही. ते खालीलप्रमाणे आहेत.-

# सूर्य
# चंद्र
# वायू
# अग्नि
# आकाश
# भूमि
# जल
# अंतःकरण
# यम
# दिवस
# रात्र
# सूर्योदय
# संधिकाल - सूर्यास्त समयीचा काल
# धर्म

## हे सुद्धा पहा
* हिंदू धर्मातील चौदा महत्त्वाच्या गोष्टी

वर्ग:हिंदू धर्म
वर्ग:याद्या
सायबर सेल

**सायबर सेल** ही भारतातील पोलिससेवेचा एक भाग आहे. या भागांची रचना संगणकीय गुन्ह्यांचे अन्वेषण करण्यासाठी आणि त्यास आळा घालण्यासाठी केली गेली आहे. सहसा ही सेवा जिल्हा पातळीवर असते.

वर्ग:भारतीय पोलीस
सूची

**सूची** हा संदर्भसाहित्याचा एक प्रकार आहे. मराठी भाषेतील सर्वसामान्य व्यवहारात सूची ही संज्ञा सैलपणे, विविध अर्थांनी वापरण्यात येते. सूची ह्या संज्ञेचे सुई, टोक अथवा (विषयांची) यादी असे विविध अर्थ प्रचलित आहेत. मराठी भाषेत सूची ही संज्ञा विशिष्ट पारिभाषिक अर्थानेही वापरण्यात येते. ह्या अर्थानेही विविध अर्थ प्रचारात आहेत.
# ग्रंथांची, नियतकालिकांतील लेखांची, एखाद्या लेखकावरील, विषयावरील लेखनाची संदर्भसूची
# एखाद्या ग्रंथाच्या अखेरीस देण्यात येणारी त्या ग्रंथांतील व्यक्ती, ग्रंथ, लेख, विषय, स्थळे इत्यादींची निर्देशसूची
# शब्दसूची, काव्यसंग्रहाची, प्रथम-चरणांची सूची बिब्लियोग्रोफी ह्या इंग्लिश संज्ञेचा पर्याय म्हणून मराठीत ग्रंथसूची ही संज्ञा वापरात आहे. ह्यातील ग्रंथ ह्या संज्ञेत काही वेळा हस्तलिखिते, मुद्रित ग्रंथ, नियतकालिके, प्रबंध, चित्रपट, सूक्ष्मपट अशा सर्व प्रलेखांचा समावेश करण्यात येतो.

पारिभाषिक अर्थी सूची म्हणजे केवळ यादी नव्हे. तर विशिष्ट रचना असलेली यादी. तर्कतः अशी सूची कोणत्याही गोष्टीची करता येईल. सुईच्या टोकाने जसा नेमका बिंदू दाखवण्यात येतो तसेच सूचीने नेमका विशिष्ट संदर्भ दाखवण्यात येतो. ह्या अर्थी संदर्भसाहित्य म्हणून संदर्भसामग्रीचा निर्देश करणारे, संदर्भसामग्रीची अधिक माहिती पुरवणारे साधन म्हणजे सूची असे म्हणता येईल.

## कोश आणि सूची : साम्यभेद 
रचनादृष्ट्या कोश आणि सूची ह्यांत काही साम्ये असतात. त्यामुळे काही वेळा कोशाचा उल्लेख सूची म्हणून तर काही वेळा सूचीचा उल्लेख कोश म्हणून करण्यात आलेला आढळतो. मात्र कोशात ज्ञानाचा, माहितीचा जसा प्रत्यक्ष संचय असतो तसा सूचीत नसतो. सूची ज्ञानसंचयाच्या दिशा वस्तुनिष्ठपणे दाखवण्याचे कार्य करते. कोश आणि सूची ह्या दोहोंतही नव्या ज्ञानाची निर्मिती किंवा नवे प्रतिपादन नसते. ह्या दोहोंचेही स्वरूप मुख्यतः संकलनात्मक स्वरूपाचे असते. अर्थात कोश व सूची ह्यांचे स्वरूप कालौघात विकसित होत राहणारे असल्याने त्यांचे स्वरूप काही प्रमाणात लवचिक असू शकते.

## संदर्भ 
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
मराठीचा वर्णक्रम

**मराठीचा वर्णक्रम** म्हणजे मराठी भाषेतील उच्चारित सुट्या ध्वनींचा किंवा मराठी भाषेच्या लेखनासाठी वापरण्यात येणाऱ्या देवनागरी लिपीतील अक्षरांचा क्रम. वर्णांचा क्रम हा विविध निकषांनुसार लावता येतो. बहुतांश वेळा लिपीचे स्वरूप आणि लेखनव्यवहाराची परंपरा हे घटक वर्णक्रम निश्चित करत असतात. देवनागरी लिपी ही मराठीव्यतिरिक्त संस्कृत, हिंदी, कोंकणी इ. भाषांचे लेखन करण्यासाठीही वापरण्यात येते. मात्र त्या त्या भाषांत काही अक्षरे वेगळी असल्याने आणि परंपरेने क्रम लावण्याचे संकेत वेगळे असल्याने ह्या भाषांची लिपी समान असली तरी त्यांतील वर्णक्रम हे काही अंशी परस्परांहून वेगवेगळे आहेत.

## महाराष्ट्र शासनाने स्वीकारलेली वर्णमाला व वर्णक्रम 
महाराष्ट्र शासनाने दि. ०६ नोव्हेंबर २००९ रोजी प्रसृत केलेल्या शासननिर्णयानुसार मराठीची वर्णमाला आणि वर्णक्रम ह्यांची निश्चिती करण्यात आलेली आहे. ही वर्णमाला व वर्णक्रम पुढीलप्रमाणे आहे.

### स्वर 
अ आ इ ई उ ऊ ऋ ऌ ए ॲ ऐ ओ ऑ औ

### स्वरादी 
ं (अनुस्वार), ः (विसर्ग)

### व्यंजने 
क् ख् ग् घ् ङ्

च् छ् ज् झ् ञ्

ट् ठ् ड् ढ् ण्

त् थ् द् ध् न्

प् फ् ब् भ् म्

य् र् ल् व्

श् ष् स्

ह् ळ्

### विशेष संयुक्त व्यंजने 
क्ष् ज्ञ्

### अंक 
० १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९

## संदर्भ 
मराठी व्याकरण

वर्ग:मराठी भाषा
वर्ग:मराठी अक्षरे
वर्ग:मराठी व्याकरण
रेडिओ जय भीम

**रेडीओ जय भिम** ही आंतरजालीय खाजगी रेडिओ वाहिनी आहे. या वाहिनीचे प्रसारण २४ तास होत असून डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांची विचारधारा (आंबेडकरवाद) व भिमगीते, तसेच शासकीय नोकरीच्या जाहिराती, नोकरी मार्गदर्शने, स्थानिक बातम्या, आरोग्य, देशभक्ती गीते, चर्चा, चालू घडामोडी इत्यांदींचे प्रसारण करण्यात येते. या वाहिनीचे मोबाइल ॲप देखील आहे.

## मुख्यालय
एस५३बी, जुहू, मुंबई ४०००२२. महाराष्ट्र, भारत.
## हे सुद्धा पहा 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची
## संदर्भ
वर्ग:रेडिओ
वर्ग:विस्तार विनंती
वर्ग:मनोरंजन
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
चौदा प्राणिमात्रे

हिंदू धर्मात चौदा प्राणिमात्रे खालीलप्रकारे आहेत. त्यांना भूतसमुदाय असेही म्हणतात.-

## देवयोनी
# सिद्ध
# गुह्यक
# गंधर्व
# यक्ष
# राक्षस
# सर्प
# पिशाच

## तिर्यग् योनी
# सरीसृप
# वानर
# पशु
# मृग (याचा अर्थ जंगली प्राणी असा आहे.)
# पक्षी

## मनुष्य योनी
# मनुष्य योनी

## हे सुद्धा पहा
* हिंदू धर्मातील चौदा महत्त्वाच्या गोष्टी

वर्ग:हिंदू धर्म
वर्ग:याद्या
सम्राट अशोकचे चौदा शिलाशासन लेख

सम्राट अशोकाचे खालील प्रकारचे शिलाशासन लेख भारतात आढळले आहेत. त्यावरून भारताच्या प्राचीन इतिहासाची माहिती प्राप्त होते.ते लेख व त्यातील विषय असे आहेत.-

# अहिंसा
# धार्मिक कृत्ये
# अधिकाऱ्यांची पंचवार्षिक फिरती
# धर्माचरण
# धर्म महासभा
# कामाचा उरक
# धार्मिक गुण
# धर्मयात्रा
# मंगल समारंभ
# यश व कीर्ती
# दानधर्म
# परमत-सहिष्णूता
# धर्मविजय
# उपसंहार

## हे सुद्धा पहा
* हिंदू धर्मातील चौदा महत्त्वाच्या गोष्टी

वर्ग:मौर्य साम्राज्य
वर्ग:सम्राट अशोक
वर्ग:याद्या
वर्ग:प्राचीन भारतातील राज्यव्यवस्था हा वर्ग बरोबर आहे कायं?
नारायण कृष्ण गद्रे

**नारायण कृष्ण गद्रे** (जन्म ७ मार्च १८७० - मृत्यू १४ जुलै १९३३) हे मराठी लेखक आणि चरित्रकार होते. मुंबई मराठी ग्रंथसंग्रहालय ह्या संस्थेच्या संस्थापक सदस्यांपैकी ते एक होते. गद्रे ह्यांनी नाटक, कविता, कादंबरी, चरित्र, इतिहास अशा विविध साहित्यप्रकारांत लेखन केले आहे.   

## पूर्ववृत्त 
गद्रे ह्यांचा जन्म वाई येथे झाला. त्यांचे वडील कृष्णंभट गद्रे ह्यांनी वेदाध्ययन केले होते आणि ते अध्ययनअध्यापनाचे काम करून उदरनिर्वाह करत असत. गद्रे ह्यांचे पाळण्यातील नाव दिनकर असे होते. मात्र आई त्यांना नानू ह्या नावाने हाक मारत असल्याने त्यांचे प्रचलित व कागदोपत्री नाव नारायण असे झाले. मात्र काही लेखन त्यांनी **दिनकर** किंवा **कृष्णात्मज दिनकर** ह्या नावानेही केेलेले आढळते.

## कार्य 
### गणेशोत्सवातील मेळा 
लोकमान्य टिळक ह्यांच्या प्रेरणेने सुरू झालेल्या गणेशोत्सवात विविध मेळे असत. त्याचे अनुकरण करून गद्रे ह्यांनी एक मेळा इ.स. १८९५ साली सुरू केला. तो इ.स. १९१४ पर्यंत सुरू होता. ह्या मेळ्यांत म्हणण्यासाठी विविध विषयांवरील व राष्ट्रभक्तिपर पदांचे लेखन गद्रे करत असत.

### मुंबई मराठी ग्रंथसंग्रहालय 
मुंबई मराठी ग्रंथसंग्रहालय ह्या संस्थेच्या संस्थापक सदस्यांपैकी गद्रे हे एक होते. इ.स. १९२३पर्यंत ते ह्या संस्थेच्या व्यवस्थापक मंडळाचे सभासद होते. मुंबईतील वास्तव्याच्या काळात गद्रे हे आपल्याकडील पुस्तके व मासिके ह्या संस्थेला देत असत. 

### सरस्वतीमंदिर 
इ.स. १९०१ मध्ये पुणे येथे षण्मासिक म्हणून निघालेल्या व पुढे कालांतराने मासिक स्वरूपात प्रकाशित होणाऱ्या **सरस्वतीमंदिर** ह्या नियतकालिकाच्या प्रकाशनात गद्रे ह्यांचा सहभाग होता. ह्या नियतकालिकातूनच गद्रे ह्यांचे **महाराष्ट्र महोदयाचा पूर्वरंग** ह्यांसारखे लेखन प्रकाशित झाले. 

## लेखन 
### कादंबरी 
# **प्याद्याचा फर्जी अथवा भोसले घराण्याचा अभ्युदय**. बडोदे; दा. सा. यंदे, इंदुप्रकाश; मुंबई; १८९९; ४ + १८५; ग्रंथसंपादक व ग्रंथप्रकाशक मंडळीची पुस्तकमाला; नं. १४, रु. १पुनर्मुद्रण १९५८, अ. वि. गृह प्रकाशन, पुणे २, मूल्य रु. २=२५
# **हिंदुवा सूरज अथवा बाप्पा रावळ चक्रवर्ती;** मुंबई; १९००; ४ + १८०; रु. १॥
# **मनूच फिरला (कृष्णतनय)**; मोदवृत्त; वाई; १९०६; ४+३८३; रु. २

### कविता 
# **श्रीमत् प्रतापसिंह काव्य**; पहिला खंड; शारदाक्रीडन; मुंबई; १९०१; ४ + ४८;·॥·

### नाटक 
# **अक्षविपाक अथवा संगीत द्यूतविनोद नाटक**; नेटिव्ह ओपिनियन; मुंबई; १९०९; ७८; ·॥·

### चरित्रे 
# **कै. प्रो. श्री. ग. जिन्सीवाले यांचें चरित्र**; तत्त्वविवेचक मुंबई; शके १८२५ (इ. स. १९०३), ४ + ३६;= ·॥·
# **कै. पं. विष्णूपंत छत्रे यांचें चरित्र**; नेटिव्ह ओपिनियन, मुंबई; शके १८२८ (इ. स. १९०६); ८+१३६; सचित्र; रु. १

### संपादन 
# **कवीश्वर भास्करकृत शिशुपालवधकथा टिप्पणी**; ठाणें मराठी ग्रंथसंग्रहालय; १९२७;+६१; ·॥·

### इतिहास 
# **महाराष्ट्रमहोदयाचा पूर्वरंग**; मुंबई, तत्त्वविवेचक, १९०५, ४+२८२, रु १॥(‘श्रीसरस्वतीमंदिरां’तील प्रकरण) सुधारित पुनर्मुद्रण : ‘महाराष्ट्रप्रभाता’च्या उपलब्ध भागासह महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृति मंडळ, मुंबई, १९७१ 

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८७० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३३ मधील मृत्यू
चांगदेवांची चौदा समाधिस्थाने

असा समज आहे कि चांगदेव हे चौदाशे वर्षे जगलेत.ते महायोगी होते. ते दर शंभर वर्षांनी योगसामर्थ्याने जूना देह त्यागुन नवीन देह धारण करीत असत. म्हणून त्यांच्या चौदा समाध्या आहेत.त्या खालील ठिकाणी आहेत-

# ब्रम्हगिरी - पर्वत
# पुण्यस्तंभ
# नारायणडोह
# गिरनार पर्वत
# निर्मळ
# प्रयाग
# निर्गुंद
# सेतुबंध
# जगन्नाथपुरी
# मणिपुरी - मणिपूर???
# चंद्रगिरी
# शरयूतीर - अयोद्ध्या??
# वाराणशी (अविमुक्त क्षेत्र)
# पुणतांबे - (गोदातिरी) शिर्डीजवळील पुणतांबा???

## हे सुद्धा पहा
* हिंदू धर्मातील चौदा महत्त्वाच्या गोष्टी

वर्ग:हिंदू धर्म
वर्ग:याद्या
मगंती वेंकटेश्वर राव

**मगंती वेंकटेश्वर राव** (५ फेब्रुवारी, इ.स. १९६०:चटपर्रु, पश्चिम गोदावरी जिल्हा, आंध्र प्रदेश, भारत - हयात) हे तेलुगू देसम पक्षाचे नेते आहेत. ते इ.स. २०१४च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये आंध्र प्रदेश राज्यातील एलुरू लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले.

वर्ग:एलुरूचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९६० मधील जन्म
वर्ग:तेलुगू देशम पक्षातील राजकारणी
वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य
सुहास विठ्ठल मापुस्कर

**सुहास विठ्ठल मापुस्कर** (२२ जानेवारी, इ.स. १९३५:मुंबई, महाराष्ट्र, भारत - २१ ऑक्टोबर, इ.स. २०१५) हे एक मराठी डॉक्टर आणि समाजसेवक होते. त्यांचे मूळ गाव रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या लांजा तालुक्यातील वाकड गाव आहे. त्यांचा जन्म मुंबईत झाला. तेथे प्राथमिक शिक्षण घेतल्यानंतर त्यांनी पुण्यात एम.बी.बी.एस.ही पदवी घेतली.

## पुरस्कार आणि सन्मान
* अनेक संस्थांकडून गौरव
* भारत सरकारचा निर्मलग्राम पुरस्कार (२०००)
* महाराष्ट्र सरकारकडून स्वच्छता दूत पुरस्कार (२०००) 
* भारत सरकारचा मरणोत्तर पद्मश्री पुरस्कार (२०१७) 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:मराठी समाजसेवक
वर्ग:इ.स. १९३५ मधील जन्म
सातपुडा विकास मंडळ (पाल)

१९ जानेवारी २०१७ खान्देशाला रचनात्मक कार्य करणाऱ्या संस्था व व्यक्ति यांची एक प्रसिद्ध परंपरा आहे. महात्मा गांधीनी रचनात्मक कार्यांची संकल्पना मांडली आणि देशभरात हजारो कार्यकर्ते त्या दिशेने वाट चालू लागले. त्यातून अनेक संस्था निर्माण झाल्या. त्याच परंपरेतील एक सेवाभावी संस्था म्हणजे  सातपुडा पर्वतातील आदिवासींच्या विकासासाठी काम करणारे 'सातपुडा विकास मंडळ, पाल' ही होय. गेली त्रेसष्ठ वर्षे म्हणजे सहा दशकाहुनही अधिक काळ ही संस्था त्या भागात कार्यरत आहे. सातपुडा पर्वताच्या दऱ्याखोऱ्यात राहणाऱ्या आदिवासी बांधवांच्या जीवनातील अंध:कार दूर होऊन त्यांच्या जीवनात प्रकाशाचे किरण पोचविण्यासाठी संस्थेची अखंड धडपड चालू आहे. संस्थेची अधिक माहिती खालील प्रमाणे 
१. संस्थेचा इतिहास 
२. संस्थेचे कार्य

      १. शैक्षणिक 
      २. कृषिविषयक 
      ३. आरोग्य 
      ४. इतर विकास कामे 
      ५. पुरस्कार 
**१. संस्थेचा इतिहास**

  थोर स्वातंत्र्य सेनानी धनाजी नाना चौधरी व भाऊसाहेब बोन्डे हे खिरोदा येथे राष्ट्रीय शाळेमार्फत काम करीत होते. त्याच वेळी त्यांचा विचार होता की पाल परिसरातातील आदिवास्यांसाठी काहीतरी विकासात्मक काम करावे. पण स्वातंत्र्याचे आंदोलन जोरावर असल्याने त्यांना ते शक्य झाले नाही. महात्मा गांधीजींच्या हत्येनंतर तत्कालीन मुंबई सरकारने अंत्योदयाचे काम करण्यासाठी गांधीजींच्या स्मरणार्थ 'सर्वोदय योजना' सुरू केली. पूर्व खान्देशची सर्वोदय योजनेची जवाबदारी धनाजी नानांवर सोपवण्यात आली. त्यातील पाल व त्या सभोवतालच्या परिसरातील आदिवासी  वस्ती असलेले २५ खेडी निवडली. त्या गावात शिक्षण, शेती, आरोय व दळणवळण अशा क्षेत्रात पायाभूत सुविधा उपलब्ध करून देण्यासाठी विविध योजना तयार करून राबविण्यात आल्या. त्याकाळात आदिवासी मंडळींचे फार मोठ्या प्रमाणावर शोषण केले जात होते. जंगले ठेकेदार व सावकार यांच्या चरकात ते पिळवटून निघत होते. त्याच्या जोडीला रोगराईमुळे ही आदिवासी मांडळी त्रस्त होऊन गेलेली  होती. सर्वोदय योजनांच्या कार्यामुळे हळूहळू ते त्या दानवी पाशातून बाहेर पडू लागले. त्यामुळे शोषणकर्ते दुखावले गेले. त्यातून २९ डिसेंबर १९५२ रोजी धनाजी नानांची हत्या घडवून आणली होती. धनाजी नानांची हत्या घडवून आणण्यामागील मुख्य हेतू आदिवास्यांच्या काम थांबविणे हा होता. धनाजी नानांच्या हत्येनंतर जून १९५३ मध्ये सर्वोदय योजनेची जवाबदारी नुकतेच एम. कॉम. झालेल्या बाळासाहेब ताठ, मधुकरराव चौधरी यांनी स्वीकारली.
चौदा सहजप्रवृत्ती

मानवी शरीरात प्रगट होणाऱ्या चौदा सहजप्रवृत्ती खालीलप्रमाणे आहेत. त्यापुढे त्यामूळे उत्पन्न होणाऱ्या भावना त्या सहजप्रवृत्तीचे पुढे दिल्या आहेत.-

# विमोचन प्रवृत्ती- भीती
# युद्ध प्रवृत्ती - राग
# जुगुप्सा प्रवृत्ती - तिटकारा
# वात्सल्य प्रवृत्ती - मृदुभाव
# याचना प्रवृत्ती - आर्तभाव
# संभोग प्रवृत्ती - कामभाव
# आत्मसमर्पण प्रवृत्ती -हीनभाव
#  जिज्ञासा प्रवृत्ती - आश्चर्य
# आत्मविधान प्रवृत्ती - अहंभाव
# संध प्रवृत्ती - एकाकीभाव
# अन्नसंशोधन प्रवृत्ती - क्षुधा
# निर्माण प्रवृत्ती - कर्तुभाव
# संपादन प्रवृत्ती - स्वाम्यभाव **(स्वामीत्व किंवा श्रेष्ठ असण्याची भावना)**
# हास्य प्रवृत्ती - विनोदभाव

## हे सुद्धा पहा
* हिंदू धर्मातील चौदा महत्त्वाच्या गोष्टी
खालील वर्ग कृपया ते बरोबर आहेत काय तेतपासावे.
वर्ग:हिंदू धर्म
वर्ग:याद्या
वर्ग:मानवी वर्तन 
वर्ग:मानसशास्त्र
शेख मोहम्मद बिन झायेद अल नाह्यान

इवलेसे
**शेख मोहम्मद बिन झायेद अल नाह्यान ** (; ११ मार्च, इ.स. १९६१ - ) अबु धाबीचे राजपुत्र आहेत. हे संयुक्त अरब अमिरातींच्या सशस्त्र सेनांचे उपसर्वोच्च सेनापती आहेत . हे २६ जानेवारी, २०१७ रोजी भारताच्या ६८व्या प्रजासत्ताक दिनाचे प्रमुख पाहुणे म्हणून भारतात आले होते.

वर्ग:संयुक्त अरब अमिराती
वर्ग:इ.स. १९६१ मधील जन्म
मैहर घराणे

**मैहर घराणे** हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीतातील एक घराणे आहे. याची सुरुवात भारताच्या मध्य प्रदेशातील सतना जिल्ह्यातील मैहर या छोट्या शहरात झाली.

मैहर संस्थानाच्या राजवाड्यात अनेक संगीतकार आणि त्यांचे शिष्य यांना राजाश्रय होता.

## प्रसिद्ध संगीतकार
* उस्ताद अलाउद्दीन खान 
* अन्नपूर्णा देवी (अलाउद्दीन खान यांची कन्या) 
* सरोदवादक उस्ताद अली अकबर खान (अलाउद्दीन खान यांचे पुत्र)
* पंडित रविशंकर (अलाउद्दीन खान यांचे शिष्य)
* आशीष खान (अलाउद्दीन खान यांचे नातू)
* ध्यानेश खान (अलाउद्दीन खान यांचे दुसरे नातू)
* प्रणेश खान (अलाउद्दीन खान यांचे तिसरे नातू)
* बहादुर खान (अलाउद्दीन खान यांचे पुतणे)
* तिमिरबरन भट्टाचार्य (अलाउद्दीन खान यांचे पहिले शिष्य)
* इंद्रनील भट्टाचार्य (तिमिरबरन यांचे पुत्र) 
* वसंत राय पंडित (अलाउद्दीन खान यांचे  शिष्य)
* बासरीवादक पन्नालाल घोष (अलाउद्दीन खान यांचे शिष्य)
* सतारवादक पंडित निखिल बॅनर्जी (अलाउद्दीन खान यांचे शेवटचे शिष्य)
* पं. नारायण 
* पं. शांताप्रसाद
* शरन रानी  
* बासरीवादक हरिप्रसाद चौरासिया
* व्हायोलीन वादक व्ही.जी. जोग, वगैरे

वर्ग:मैहर घराणे
वर्ग:शास्त्रीय संगीत
वर्ग:संगीतातील घराणी
मेवाती घराणे

**मेवाती घराणे** हे हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीतातील एक घराणे आहे. 

## मेवाती घराण्यातील प्रसिद्ध संगीतज्ञ
* गायक पं. जसराज

वर्ग:शास्त्रीय संगीत
वर्ग:संगीतातील घराणी
पतियाळा घराणे

**पतियाळा घराणे** हे हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीतातले एक घराणे आहे. हे घराणे लयकारी, तान आणि हरकतींसाठी प्रसिद्ध आहे. या घराण्याची स्थापना उस्ताद फतेह अली खान आणि उस्ताद अली बख्श खान यांनी केली. या जोडीला *अलिया-फतु* या नावाने ओळखले जाते.

पूर्वी हे घराणे ध्रुपद गायकी करीत असे. कालांतराने त्यात ख्याल आणि ठुमरीचा समावेश होऊन ते अधिक रंजक बनले. पतियाळा संस्थानच्या आश्रयाखाली या कलेचा विकास झाल्यामुळे याला पतियाळा घराणे असे नाव पडले.

## घराण्याची गायकी आणि वैशिष्ट्ये 
पतियाळा घराण्याची गायकी ही प्रामुख्याने वेगवान, लवचिक आणि गुंतागुंतीच्या तानांसाठी ओळखली जाते तसेच स्वरांच्या सुक्ष्मातिसूक्ष्म छटांवर वर भर दिला जातो.

## निवडक नामवंत गायक 
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:शास्त्रीय संगीत
वर्ग:संगीतातील घराणी
वर्ग:पतियाळा
वर्ग:पतियाळा घराणे
भारतीबेन शियाळ

**भारतीबेन शियाळ** (२३ मार्च, इ.स. १९६४ - हयात) या भारतीय जनता पक्षाच्या राजकारणी आहेत. त्या इ.स. २०१४ च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये गुजरात राज्यातील भावनगर लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. 

वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:भावनगरचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९६४ मधील जन्म
वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
परभुभाई नागरभाई वसावा

**परभुभाई नागरभाई वसावा** (१ मार्च, इ.स. १९७० - हयात) हे भारतीय जनता पक्षाचे राजकारणी आहेत. हे इ.स. २०१४ च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये गुजरात राज्यातील बारडोली लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले.

वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:बारडोलीचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म
वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य
नॉट (एकक)

**नॉट** हे जहाज अथवा विमानाची गती मोजण्याचे एकक आहे. हे १.८५२ किमी/तास याबरोबर असते.(अंदाजे १.१५१ मैल प्रति तास) याचे आयएसओ प्रमाणे चिन्ह हे kn असे आहे.

एक नॉट म्हणजे विषुववृत्तावर एक भौगोलिक मिनिटाचे (१/६० डिग्री) अंतर होय.

वर्ग:गतीची एकके
कर्नाटक विधानसभा निवडणूक, २०१३

**कर्नाटक विधानसभा निवडणूक २०१५** ही भारताच्या कर्नाटक राज्यातील विधानसभा निवडणुक होती. २५ नोव्हेंबर २०१३ रोजी एकाच फेरीत घेण्यात आलेल्या ह्या निवडणुकीमध्ये कर्नाटक विधानसभेमधील सर्व २२४ जागांसाठी नवे आमदार निवडले गेले. 

भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसने ह्या निवडणुकीत १२२ जागांवर विजय मिळवून बहुमत प्राप्त केले व राज्यातील सत्ता पुन्हा मिळवली. 

## बाह्य दुवे
* संपूर्ण माहिती 

वर्ग:इ.स. २०१३ मधील विधानसभा निवडणुका
२०१३
जेमिनी वेधशाळा

**जेमिनी वेधशाळा** ही एक खगोलीय वेधशाळा आहे ज्यामध्ये ८.१९ मी व्यासाच्या हवाई, युएस आणि सेर्रो पाचोन, चिले येथील जेमिनी उत्तर आणि जेमिनी दक्षिण या दोन दुर्बिणी आहेत. उत्तर आणि दक्षिण गोलार्धातील दोन दुर्बिणी एकत्रितपणे संपूर्ण आकाश व्यापतात. या दुर्बिणी खगोलशास्त्रज्ञांसाठी सध्या उपलब्ध असणाऱ्या सर्वात आधुनिक आणि मोठ्या दुर्बिणींपैकी एक आहेत. जेमिनी दुर्बिणींची बांधणी आणि रचना युनायटेड स्टेट्स, कॅनडा, चिले, ब्राझील आणि अर्जेंटिना या देशांच्या संघटनेने केली. सध्या असोसिएशन ऑफ युनिव्हर्सिटीज फॉर रिसर्च इन ॲस्ट्रॉनॉमी (ऑरा) ही संस्था जेमिनी वेधशाळा चालवते. 

## संदर्भ 
वर्ग:वेधशाळा
सार्क उपग्रह

"सार्क उपग्रह" हा भारतीय अवकाश संशोधन संस्था (Indian Space Research Organisation-ISRO) द्वारा निर्मित सार्क (South Asian Association for Regional Cooperation) अंतर्भूत प्रदेशासाठी नियोजित उपग्रह आहे. दक्षिण आशियातील पाणीसमस्येचे निवारण करण्यासाठी प्रस्तावित सार्क उपग्रहाचा उपयोग करता येऊ शकतो. इ.स.२०१४ साली नेपाळ येथे झालेल्या सार्क परिषदेत भारताचे प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी यांनी सार्क देशांसाठी (अफगाणिस्तान, नेपाळ, पाकिस्तान, बांग्ला देश, भारत, भूतान, मालदीव, श्रीलंका) असा उपग्रह सोडण्यात येणार अशी घोषणा केली होती.

## पार्श्वभूमी
सार्क उपग्रह विकसित करण्याची संकल्पना तशी जुनी आहे. एप्रिल २६, १९९८ला सार्क देशांच्या माहिती आणि प्रसारणमंत्र्यांनी याविषयी चर्चा केली होती. तत्कालीन सार्क महासचिव नईम हसन यांनी याविषयी माहिती देताना नमूद केले होते की, ‘‘आम्ही सार्क उपग्रह स्थापण्यासाठी आवश्यक आíथक आणि तांत्रिक शक्यता पडताळून पाहत आहोत.’’ परंतु, भारत आणि पाकिस्तानातील तणावाची छाया या संकल्पनेवरदेखील पडली. त्यानंतर एक वर्षांने कारगिल संघर्षांमुळे सार्क उपग्रहाचा विचार अडगळीत पडला. आता मात्र मोदींनी सार्क उपग्रहाचा विचार उचलून धरल्यामुळे या संकल्पनेस बळ प्राप्त झाले.

## निर्मिती
भारतीय अवकाश संशोधन संस्थेचे अध्यक्ष ए.एस.किरणकुमार यांनी १८ महिन्याचे उद्दिष्ट ठेवून सदर *सार्क उपग्रह* मोहिमेस सुरुवात केली. सदर मोहिमेसाठीचा अंदाजे खर्च २३५ कोटी रुपये इतका आहे.
## आवश्यकता
दक्षिण आशियाच्या इतिहासाकडे बघितल्यास असे लक्षात येते की, नसíगक आपत्ती, विशेषतः चक्रीवादळे, भूकंप आणि दुष्काळ यांच्यामुळे येथील जनजीवन अनेक वेळा उद्ध्वस्त झाले आहे. नसíगक आपत्तीपासून रक्षण करण्यासाठी वास्तविक शास्त्रीय माहिती मिळवून तिचे संकलन करणे ही काळाची गरज आहे. या संदर्भात भारतीय दूरसंवेदन उपग्रहांची उपयुक्तता आपत्ती निवारणात वेळोवेळी त्यांची सिद्ध झाली आहे. भारतीय दूरसंवेदन उपग्रहांद्वारे प्राप्त झालेली माहिती संपूर्ण प्रादेशिक समूहासाठी अत्यंत महत्त्वपूर्ण आहे. प्रस्तावित सार्क उपग्रह दक्षिण आशियातील नसíगक आपत्ती निवारणासाठी महत्त्वपूर्ण ठरेल. सुनामी संकटाची पूर्वसूचना मिळणे अंतराळ तंत्रज्ञानामुळे शक्य होऊ शकते आणि त्यामुळेच दक्षिण आशियातील सागरी किनारा असलेल्या देशांसाठी हे तंत्रज्ञान अत्यंत उपयुक्त आहे. भारताने यापूर्वीच सुनामी पूर्वसूचना प्रणाली विकसित केली आहे जी िहदी महासागरातील सुनामीविषयक धोक्याची पूर्वसूचना देते. या प्रणालीच्या उपलब्धतेमुळे सार्कच्या नवी दिल्लीस्थित आपत्ती व्यवस्थापन केंद्राला अधिक परिणामकारकरीत्या कार्य करता येईल.दक्षिण आशिया अनेक समस्यांना सामोरे जात आहे आणि त्यांचा सामना करणे केवळ एका देशाला शक्य नाही.  सार्क उपग्रह या सर्व जटिल प्रश्नांवरील एकमेव रामबाण उपाय नक्कीच नाही; पण या उपग्रहाच्या माध्यमातून सर्व देशांना सामायिक प्रश्नांच्या सोडवणुकीसाठी काम करण्याची संधी मिळेल.

## सार्क देशांचा प्रतिसाद
भारताच्या सार्क उपग्रह मोहिमेबाबत श्रीलंका व बांगलादेश यांनी समर्थन देऊन अनुकुलता दर्शवली आहे.
### पाकिस्तानची भूमिका
पाकिस्तानणे या मोहिमे बाबत सुरुवातीला मोन बाळगले परंतु नंतर उपग्रह सुरक्षा आणि मिशन व्याप्ती संबंधित चिंता व्यक्त केली. पाकिस्तानची मुख्य  चिंता हा उपग्रह भारताला  पाकिस्तानची  संवेदनशील माहिती डेटाबेस पायाभूत सुविधा यांची माहिती  देऊ शकते की द्वारे चिन्हांकित केले आहे.

## सद्यःस्थिती
सार्क उपग्रह प्रकल्प मार्च २०१७ पर्यंत पूर्ण होण्याची शक्यता आहे.दक्षिण आशियायी उपग्रह हा G-SAT9चा भाग असेल.

## हे सुद्धा पहा
भारतीय अवकाश संशोधन संस्था

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतीय अंतराळ मोहिम
वर्ग:भारतीय उपग्रह
चौदा यज्ञ (गीतोक्त)

गीतेमध्ये चौदा प्रकारचे यज्ञ सांगीतले आहेत-

#ब्रम्हयज्ञ
#द्रव्यज्ञ
#देवयज्ञ
#ज्ञानेंद्रिययज्ञ
#विषययज्ञ
#स्वाध्याय-ज्ञानयज्ञ
#प्राणयज्ञ
#अपानयज्ञ
#प्राणापानयज्ञ
#आंतरपानयज्ञ
#योगयज्ञ
#तपोयज्ञ
#जपयज्ञ
#इंद्रियप्राण-कर्मयज्ञ

## हे सुद्धा पहा
* हिंदू धर्मातील चौदा महत्त्वाच्या गोष्टी

वर्ग:हिंदू व्रतवैकल्ये
वर्ग:याद्या
ती सध्या काय करते

**ती सध्या काय करते** (२०१७) हा सतीश राजवाडे दिग्दर्शित मराठी चित्रपट आहे. झी स्टुडिओज् द्वारे निर्मिती होऊन चित्रपट ६ जानेवारी २०१७ला प्रदर्शित झाला. अंकुश चौधरी आणि तेजश्री प्रधान यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. आर्या आंबेकर आणि अभिनय बेर्डे (लक्ष्मीकांत बेर्डेंचा मुलगा) हे तरुणपणीच्या भूमिकेत आहेत.

चित्रपटाचा ट्रेलर आमीर खानच्या दंगलसोबत दाखवला गेला.

## भूमिका 
* अंकुश चौधरी: अनुराग
* तेजश्री प्रधान: तन्वी
* आर्या आंबेकर: तन्वी
* अभिनय बेर्डे:  अनुराग
* ह्रुदित्य राजवाडे:  अनुराग
* निर्मोही अग्निहोत्री:  तन्वी
* उर्मिला काणिटकर:  राधिका
* प्रसाद बर्वे:  पव्या
* संजय मोने:  अनुरागचे वडील
* सुकन्या कुलकर्णी-मोने: अनुरागची आई
* तुषार दळवी: तन्वीचे वडील
* अनुराधा राजाध्यक्ष: तन्वीची आई
* इशा फडके: मोहिनी

## कथा 
मध्यमवयाच्या अनुरागला अचानक तन्वी आठवते, जिच्यावर त्याचं पहिलं प्रेम होतं आणि दोघे एकमेकांना बरीच वर्षे भेटली नसतात. तो महाविद्यालयात त्याचं प्रेम जाहीर करणार होता, पण त्यांचं तिथं भांडण होतं. त्यावेळी तो रागात तिच्यावर ओरडतो. त्यानंतर ती दिल्लीला निघून जाते. तिथून पुढे बोस्टन, अमेरिकेला. 

काही वर्षांत दोघांचीही लग्नं होतात. अनुराग तन्वीच्या नावावरून आपल्या मुलीचे नाव ठेवतो. बऱ्याच वर्षांनी दोघे भेटतात. अनुराग तन्वीला कॉलेजच्या प्रसंगाबद्दल माफी मागतो. दोघे एकमेकांना मित्र म्हणून कायम संपर्कात राहण्याबद्दल वचन देतात.

## संगीत
चित्रपटातील गाणी निलेश मोहरीर, अविनाश-विश्वजित आणि मंदार आपटे यांनी तयार केली.

## प्रदर्शन 
६ जानेवारी २०१७ रोजी चित्रपट इंग्रजी भाषेतील उपशीर्षकांसह महाराष्ट्रात प्रदर्शित झाला. गुजरात, गोवा, मध्य प्रदेश, दिल्ली, कर्नाटक, आंध्र प्रदेश आणि तेलंगण राज्यातही चित्रपट प्रदर्शित झाला.

## चित्रपटाचा व्यवसाय 
पहिल्या आठवड्यात चित्रपटाने ₹६ कोटींची कमाई केली. १४ दिवसांत ₹१५ कोटी तर ३ आठवड्यांत ₹२० कोटींचा टप्पा ओलांडला. एकूण कमाई ₹२३ कोटी झाली. हा चित्रपट सर्वात जास्त कमाई करणाऱ्या मराठी चित्रपटांपैकी एक आहे

## प्रतिसाद 
**प्रेक्षक**

हा चित्रपट आजवरच्या मराठीतल्या सर्वात लोकप्रिय चित्रपटांपैकी एक आहे. विशेषतः तरुण पिढीला या चित्रपटाने आकर्षित केले. ***कितीदा नव्याने तुला आठवावे, जरा जरा*** आणि ***ह्रदयात वाजे समथिंग*** ही गाणी खूप गाजली. 

**समीक्षक**

समीक्षकांनी  चित्रपटाला सकारात्मक प्रतिक्रिया दिल्या. अंकुश चौधरी, तेजश्री प्रधान आणि आर्या आंबेकर यांच्या अभिनयाचं कौतुक झालं. चित्रपटाचे संवाद आणि संगीत यांचंही कौतुक केले गेले.

## बाह्य दुवे 
* युट्यूब (ट्रेलर): http://YU  

* IMDb: https://m.imdb.com/title/tt6267944/

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:सतीश राजवाडे दिग्दर्शित चित्रपट
२०१६ सियाचीन हिमनदी हिमस्खलन

दिनांक ३ फेबुवारी २०१६ला भारतीय सेनेच्या तळावर मोठ्या प्रमाणात हिमावसरण (इं-avalanche) झाले. हे स्थान सियाचीन ग्लेशियरच्या उत्तरी भागात आहे. यात भारतीय सेनेचे १० जवान त्या कोसळलेल्या बर्फाच्या एका मोठ्या थराखाली खोलवर दबल्या गेले.

## सुटका अभियान
या दबलेल्या जवानांना बाहेर काढण्यासाठी भारतीय सेनेने एक अभियान राबविले. भारतीय सेनेच्या मद्रास रेजिमेंटच्या १९व्या फलटणीतील  लान्सनायक हनुमंतप्पा कोप्पड हे या हिमावसरणाखाली ६ दिवसानंतर जीवंत सापडले. त्यांची  फूट खोल बर्फाच्या आवरणाखालून सुटका करण्यात आली तेंव्हा ते जीवंत होते.त्यावेळेस तेथील तापमान हे उणे४५°सें. इतके होते. ते सहा दिवस बर्फात अडकले होते. ही घटना समुद्रसपाटीपासून सुमारे  इतक्या उंचीवर घडली. यात इतर ९ जवानांचा मृत्यु झाला.

यानंतर हनुमंतप्पा यांचा दिल्लीच्या सैनिकी इस्पितळात उपचारादरम्यान, बर्फाघातामुळे त्यांचे अवयवांचे निकामी होण्याने, दि. ११ फेब्रुवारी २०१६ला, ११.४५ वाजता मृत्यु झाला.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारताचा भूगोल
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:२०१६ मधील नैसर्गिक आपत्ती
वर्ग:भारतावरील नैसर्गिक आपत्ती
कुशाभाऊ ठाकरे

**कुशाभाऊ ठाकरे ** ( जन्म ऑगस्ट  १५, इ.स. १९२२ – मृत्यू डिसेंबर  २८, इ.स. २००३) हे  राजकीय नेते आणि ते भारतीय जनता पक्षाचे माजी  अध्यक्ष होते.यांचा जन्म मध्य प्रदेशातील धार या ठिकाणी झाला.
## जीवन वृतांत
कुशाभाऊ ठाकरे यांचे शिक्षण धार आणि ग्वालेर या ठिकाणी झाले. इ.स.१९४२ मध्ये ते राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ यामध्ये प्रचारक पदी रुजू झाले आणि रतलाम विभागाचे काम पाहू लागले.नंतर ते जनसंघ पक्षाचे काम पाहू लागले.

## वारसा
## पुरस्कार
## हे देखील वाचा
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००३ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय जनता पक्षाचे अध्यक्ष
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मुंब्रा रेल्वे स्थानक

**मुंब्रा** हे मध्य रेल्वेच्या मंद मार्गावरील एक स्थानक आहे.

वर्ग:मुंबई उपनगरी रेल्वे स्थानके
वर्ग:ठाणे जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके
मनसुखभाई वसावा

**मनसुखभाई धनजीभाई वसावा** (१ जून, इ.स. १९५७:नर्मदा जिल्हा, गुजरात - हयात) हे भारतीय जनता पक्षाचे राजकारणी आहेत. हे इ.स. २०१४ च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये गुजरात राज्यातील भरुच लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले.

वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:भरूचचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म
वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य
नसीम जैदी

**नसीम जैदी** ( ६ जुलै १९५२) हे भारतीय निवडणुक आयोगाचे सध्याचे आयुक्त आहेत.  त्यांनी मावळते निवडणुक आयुक्त हरिशंकर ब्रम्हा  ह्यांच्याकडून १९ एप्रिल २०१५ रोजी पदभार सांभाळला.

ते उत्तर प्रदेश कॅडरच्या १९७६ च्या बॅचचे निवृत्त आय ए एस अधिकारी आहेत.

## संदर्भ
वर्ग:भारताचे मुख्य निवडणूक आयुक्त
वर्ग:इ.स. १९५२ मधील जन्म
सुबारू दुर्बीण

ही हवाईतील मौना किया येथील वेधशाळेतील ८.२ मीटर व्यासाची दुर्बीण आहे. ती नॅशनल ॲस्ट्रॉनॉमिकल ऑब्झर्व्हेटरी ऑफ जपानची प्रमुख दुर्बीण आहे. प्लायडेस या खुल्या तारकागुच्छावरून या दुर्बिणीला तिचे नाव देण्यात आले आहे. २००५ पर्यंत या दुर्बिणीचा प्रमुख आरसा जगातील सर्वात मोठा अखंड आरसा होता.

## संदर्भ 
वर्ग:वेधशाळा
कट्यार काळजात घुसली (नाटक)

**कट्यार काळजात घुसली** हे श्री पुरुषोत्तम दारव्हेकर लिखित एक मराठी संगीत नाटक आहे. ह्या नाटकातील सर्व पदे सुप्रसिद्ध आहेत.  सर्व पदांना पं. जितेंद्र अभिषेकी यांनी संगीत दिले आहे. श्री प्रभाकर पणशीकर ह्यांच्या नाट्यसंपदा ह्या संस्थेतर्फे हे नाटक रंगमंचावर सर्वप्रथम सादर केले गेले. 

ह्या नाटकाचा प्रथम प्रयोग २४ डिसेंबर १९६७ला झाला. 

## कथानक
या नाटकाचे कथानक दोन घराण्यांतल्या गायकीच्या संघर्षावर आधारित आहे.  

## कलाकार
या नाटकाच्या कलाकारांच्या प्रथम संचात  पं. भार्गवराम आचरेकर ह्यांनी पंडित भानूशंकर ह्यांची तर पंडित वसंतराव देशपांडे ह्यांनी खांसाहेबांची भूमिका साकारली होती. प्रसाद सावकार ह्यांनी सदाशिवची तर फैय्याज ह्यांनी झरिनाची व्यक्तिरेखा साकारली होती. पुढील संचात कलाकार बदलत गेले. प्रकाश घांग्रेकर, बकुळ पंडित, बाळकराम, शंकर घाणेकर इ. कलाकारांनी देखील ह्या नाटकात भूमिका साकारल्या आहेत. 

## विविध संचातील प्रयोग 
*अलीकडील काळात भरत नाट्य संशोधन मंदिर, पुणे यांच्यातर्फे या नाटकाचे प्रयोग केले जातात. चारूदत्त आफळे हे या प्रयोगांमधे खाॅॅंंसाहेबांची मध्यवर्ती भूमिका अभिनीत करतात.

* २०१० मध्ये डॉ.वसंतराव देशपांडे प्रतिष्ठानच्या वतीने नाटकाचे पुनरूज्जीवन करण्यात आले. या प्रयोगांमध्ये राहुल देशपांडे, महेश काळे, दीप्ती माटे, अस्मिता चिंचाळकर या अभिनेत्यांचा संच काम करतो. २०१६ साली न्यू इंग्लिश स्कूल, रमणबाग, पुणे येथे या संचाने नाटकाचा शंभरावा प्रयोग सादर केला.   
* **दिग्दर्शक:**  सुबोध भावे

**भूमिका:**
* खानसाहेब : राहुल देशपांडे  
* सदाशिव : महेश काळे 
* झरीना : दीप्ती माटे 
* उमा: पूर्वी वेदश्री ओक, सध्या अस्मिता चिंचाळकर 
* कविराज : सुबोध भावे

## नाट्यपदे
या संगीत नाटकातील पदे विशेष प्रसिद्ध आहेत.  पं. जितेंद्र अभिषेकी यांनी या पदांना संगीत देताना अनेक मूळ बंदिशींचाही वापर केला आहे.  'लागी कलेजवा कटार' ही नाटकातील सर्वात प्रसिद्ध बंदिश श्री दारव्हेकर ह्यांनीच रचलेली आहे. नाटकातील रागमाला आणि अन्य पदांच्या रचनाही दारव्हेकर ह्यांच्याच असून काही बंदिशी आणि चीजा मात्र पारंपारिक आहेत. 

ह्या नाटकातील पदे पुढीलप्रमाणे होत.  

*मुरलीधर श्याम 
*घेई छंद मकरंद 
*तेजोनिधी लोहगोल
*सुरत पिया की न छिन बिसराए (पारंपारिक) 
*लागी करेजवा कटार
*दिन गेले भजनाविण सारे 
*ह्या भवनातील गीत पुराणे 

* कविराज या पात्रासह सदाशिव, उमा, झरीना या पात्रांनी मिळून सादर केलेली गद्य आणि पद्यमय रागमाला या नाटकाचे वैशिष्ट्य म्हणून सांगता येते. तिचीही रचना श्री दारव्हेकर ह्यांनीच केली आहे.

ह्या प्रसिद्ध नाटकाच्या प्रथम संचाच्या शंभराव्या प्रयोगाच्या वेळी श्री आचार्य अत्रे अध्यक्षपदी होते. त्यावेळी त्यांनी नाटकासाठी काढलेले गौरवोद्गार पुढीलप्रमाणे - "इतकी सुंदर नाट्यकट्यार मराठी रसिकांच्या काळजात क्वचितच घुसली असेल."

## संदर्भ 
पुस्तक - कट्यार काळजात घुसली, लेखक - पुरुषोत्तम दारव्हेकर, पॉप्युलर प्रकाशन 

वर्ग:मराठी संगीत नाटके
टी.एन. शेषन

**तिरुनेल्लरी नारायण अय्यर शेषन** तथा **टी.एन. शेषन** (जन्म : १५ डिसेंबर १९३२,  - १० नोव्हेंबर २०१९) हे १९९० ते १९९६ या काळात भारताचे मुख्य निवडणूक आयुक्त होते. त्यांनी भारताच्या पूर्वीच्या निवडणूक प्रक्रियेतील अनेक गैरमार्ग व दोष दूर केले. उदाहरणार्थ, त्यांनी गैरप्रकार होत असलेल्या बिहार राज्याच्या निवडणुका चारवेळा रद्द केल्या. 

शेषन यांना सन १९९६मध्ये उत्कृष्ट शासकीय सेवेसाठीचा रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार मिळाला आहे.1969 रोजी ते अणुऊर्जा आयोगाचे सचिव होते 
(12 डिसें.1990 ते 11 डिसें.1996) ते 10 वे मुख्य निवडणूक आयुक्त होते
(1980 ते 1988) अंतरिक्ष मंत्रालयाचे अतिरिक्त सचिव होते

सरडार सरोवत्व तेहरी धरण प्रकल्पास त्यांचा विरोध होता 

1962 मध्ये मद्रास राज्याच्या वाहतूक विभागाचे संचालक 

## संदर्भ आणि नोंदी 
## पुस्तके
(1) a heart full of burden
(2) the degeneration of india

## बाह्य दुवे 
* टी. एन. शेषन यांनी जेव्हा भारतातल्या सर्व निवडणुका रोखून धरल्या होत्या... | BBC Marathi

वर्ग:भारताचे मुख्य निवडणूक आयुक्त
वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१९ मधील मृत्यू
२०१७ गुरेझ सेक्टर हिमस्खलन

दिनांक २५ जानेवारी २०१७ला संध्याकाळी जम्मू आणि काश्मीरच्या गुरेझ क्षेत्रात एकापाठोपाठ एक असे चार हिमस्स्खलन झालेत. या दुर्घटनेत एकूण १९ व्यक्ति मृत्युमुखी पडल्या ज्यात, १५ सैनिक व ४ नागरिक होते.
## घटना कशी घडली
या अपघातापूर्वी भरपूर बर्फवृष्टी झाली होती.त्यात जम्मू आणि काश्मिरमध्ये अनेक हिमस्खलने झालीत. हा अपघात होण्यापूर्वी, चंदिगड येथील बर्फवृष्टी व हिमस्खलन अभ्यास संस्थेने या हिमस्खलनाची पूर्वसूचना दिली होती.

यातील पहिल्या हिमस्खलनाने दिनांक २५ जानेवारी रोजी सकाळी धडक दिली.यात ४ नागरिकांचे एक कुटुंब मारल्या गेले. याचवेळी दुसऱ्या एका हिमस्खलनाने सोनमर्ग येथे धडक दिली.हे क्षेत्र म्हणजे एक पर्यटनस्थळ आहे, जेथे सैन्यदलाचा तळ आहे. नंतर, यात बर्फात गाडल्या गेलेल्या ७ जवानांना वाचविण्यात यश आले. परंतु, अमित सागर या बर्फात गाडल्या गेलेल्या मेजरला वाचविता आले नाही.

याच दिवशी संध्याकाळी, लागोपाठ दोन हिमस्खलनांनी गुरेझ व्हॅली, जी सोनमर्गपासून १५० किमी अंतरावर आहे, येथे धडक दिली. त्यातील एकाने तिथे असलेल्या सैन्याच्या तळाचे नुकसान केले, तर दुसऱ्याने, पहाऱ्यासाठी बाहेर गेलेल्या एका सैन्यगटास आपले लक्ष्य केले. यातील १० सैनिकांचे मृतदेह बाहेर काढण्यात आलेत, असे भारतीय सैन्यदलाचे निवेदन आहे. किती सैनिक अद्याप बेपत्ता आहेत हे अजूनही स्पष्ट नाही.

दिनांक २८ जानेवारीला यातील अजून चार जवानांचे मृतदेह काढण्यात आलेत. यामुळे जवानांच्या बळीचा आकडा हा १५ झाला आहे.

## मेजर श्रीहरी कुगजी
**मेजर श्रीहरी कुगजी** हे मूळ बेळगावमधील रहिवासी आहेत. जम्मू आणि काश्मिर येथे सैन्यदलात ते आपले कर्तव्य बजावित असतांना हिमस्खलनाने त्यांच्या छावणीचे छप्पर कोसळले. त्याने ते  बर्फाखाली गाडल्या गेलेत. ते स्थान अशा ठिकाणी होते कि बचाव पथकांना त्यांचा मागमूस लागणे कठिण होते. अशाही परिस्थितीत, त्यांचे हाती लागलेल्या एका कुलुपाने त्यांनी बर्फ फोडून बाहेर मार्ग करण्यास सुरुवात केली. बर्फ फोडून त्या छिद्रातून त्यांचे बाहेर आलेले बोट बचाव पथकास दिसले व त्यांनी मेजर यांना बाहेर काढले. त्यांनी बर्फ फोडण्याचे प्रयत्न सुमारे तीन तास केलेत.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारताचा भूगोल
वर्ग:भारतावरील नैसर्गिक आपत्ती
वर्ग:२०१७ मधील नैसर्गिक आपत्ती
आयर्विन पूल

**आयर्विन पूल** हा महाराष्ट्राच्या सांगली शहरातील कृष्णा नदीवरील पूल आहे.

## पार्श्वभूमी
सांगलीत इ.स. १९१४ व इ.स. १९१६ साली आलेल्या महापुरानंतर कृष्णा नदीवर पूल असण्याची गरज निर्माण झाली. यासाठी तत्कालीन सांगली संस्थानाचे अधिपती चिंतामणराव अप्पासाहेब पटवर्धन दुसरे यांनी पुढाकार घेतला. व इ.स. १९२७ साली पुलाचे बांधकाम सुरू झाले व इ.स. १९२९ साली ते पूर्ण झाले. पुलाचे उद्घाटन तत्कालीन व्हाईसराय आयर्विन यांच्या हस्ते इ.स. १९२९ साली झाले.

वर्ग:सांगली
बेळगांव साहित्य संमेलन

बेळगाव येथील मराठी संवर्धन आणि सांस्कृतिक मंडळातर्फे २९ जानेवारी, २०१७ रोजी बेळगावच्या आंबेवाडी या उपनगरात ‘बेळगाव सांस्कृतिक संमेलन’ झाले. जडणघडण मासिकाचे मुख्य संपादक डॉ. सागर देशपांडे संमेलनाचे अध्यक्ष होते. हे संमेलन ‘मृत्युंजय’कार शिवाजी सावंत यांच्या स्मृतीत अर्पण करण्यात आले. हे अशा प्रकारचे चौथे संमेलन होते.

पहा : साहित्य संमेलने

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
शीव टेकडी किल्ला

इवलेसे|शीवचा किल्ला
**शीव टेकडी किल्ला** महाराष्ट्राच्या मुंबई शहरातील एक किल्ला आहे. हा किल्ला भारतातीत ब्रिटिश सरकारने बांधला होता. याची रचना १६६९ ते १६७७ दरम्यान झाली. त्यावेळी हा किल्ला ब्रिटिश अधिपत्याखालील परळ बेट आणि पोर्तुगीज अंमलाखालील साष्टी बेटांच्या सीमेवर होता. येथून जवळ असलेले शिवडीचा किल्ला आणि रिवा किल्ला हे एकमेकांना संरक्षण पुरवीत.

१९२५ मध्ये हा किल्ला पहिल्या प्रतीची वारसा इमारत असल्याचे जाहीर केले गेले. टेकडीवर असलेला हा किल्ल्या भग्नावस्थेत आहे. किल्ल्याच्या भिंती पडलेल्या अवस्थेत असून त्यांवर वृक्षवेली उगवलेल्या आहेत. येथे येणाऱ्या लोकांनी भिंतींवर लिहून ठेवणे, चित्रे काढणे, दगड उचलून फेकणे, असे अनेक प्रकारचे उत्पात केलेल आढळतात. २००९ मध्ये या किल्ल्याचे पुनरुत्थान सुरू झाले होते परंतु पैशाच्या अभावी हे बंद पडले.

हा किल्ला शीव रेल्वे स्टेशनापासून ५०० मीटर अंतरावर आहे आणि जवळच एक उद्यानही आहे.

## संदर्भ
वर्ग:मुंबईतील किल्ले
वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले