open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
आयुष मंत्रालय

**आयुष मंत्रालय**, हे **आयुर्वेद, योग आणि निसर्गोपचार, युनानी, सिद्ध, सोवा रिग्पा आणि होमिओपॅथी मंत्रालय** आहे जे भारत सरकारचा भाग आहे. हे मंत्रालय पर्यायी औषधाच्या क्षेत्रात विकास, शिक्षण आणि संशोधनाची योजना आखण्याचे कार्य करते. मंत्रालयाचे अध्यक्ष हे राज्यमंत्री (स्वतंत्र प्रभार) असतात आणि सध्या पदावर श्रीपाद येस्सो नाईक आहेत.

## इतिहास 
अनेक सलगच्या पंचवार्षिक योजनांमध्ये आरोग्य सेवा क्षेत्रांतर्गत वैकल्पिक आणि स्थानिक स्वदेशी औषधांवर लक्ष केंद्रित केले गेले. आरोग्य सेवा क्षेत्राच्या विकासासाठी भारत सरकारने स्थापलेल्या असंख्य समित्या:- भोरे (१९४६), मुदलीयार (१९६१) आणि श्रीवास्तव समिती (१९७५) यांनी भारतातील औषधांच्या पारंपारिक प्रणाली सुधारण्यावर भर दिला. राष्ट्रीय आरोग्य धोरण (१९८३), आरोग्य विज्ञानातील राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (१९८९) आणि राष्ट्रीय आरोग्य धोरण (२००२) यांनी आरोग्य सेवांमध्ये सुधारणा करण्यासाठी इंडियन स्कूल ऑफ मेडिसिन (आयएसएम)च्या भूमिकेवर प्रकाश टाकला आणि ग्रामीण भागातील लोकांमध्ये पोहोचण्यास सक्षम करण्यास सांगितले.

तिसऱ्या पंचवार्षिक योजनेत (१९६१ - १९६६) आयुर्वेदात डिप्लोमा कोर्स सुरू करण्यात आला आणि १९७० मध्ये सेंट्रल कौन्सिल ऑफ इंडियन मेडिसिनची स्थापना केली गेली, ज्यानंतर सेंट्रल कौन्सिल ऑफ होमिओपॅथी १९७३ मध्ये स्थापन झाली. ६व्या (१९८० - १९८५) आणि ७व्या (१९८५ - १९९०) पंचवार्षिक योजनांन मध्ये औषधे विकसित करणे आणि ग्रामीण कौटुंबिक आरोग्यासाठी चिकित्सकांचा उपयोग करणे असे ठरले. ८व्या पंचवार्षिक योजनेत (१९९२ - १९९७) आयुषला मुख्य प्रवाहात आणण्याकडे लक्ष देण्यात आले. अशा प्रकारे आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालयाच्या अंतर्गत मार्च १९९५ मध्ये भारतीय औषधी व होमिओपॅथी विभाग सुरू करण्यात आला.

## उपक्रम
आयुष  मंत्रालय अनेक आरोग्य सेवा चालविते; प्रामुख्याने ग्रामीण लोकसंख्यांमधे. ५०,०००हून अधिक मुले ‘स्वस्थ मुलांसाठी होमिओपॅथी’ मध्ये दाखल झाली आहेत.  आयुष बद्दल सामान्य जनजागृती करण्यासाठी आणि प्रत्येक यंत्रणेला प्रोत्साहन देण्यासाठी हे वेगवेगळे दिवस पाळत आहेत.

आयुष ही आयुष्मान भारत योजनेचा अविभाज्य कणा बनवणार आहे  आणि आयुषच्या विविध यंत्रणेला आधुनिक औषधाने एकत्रित करण्यासाठी मंत्रालयाने बराच काळ काम केले आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:भारत सरकार
रसायने आणि खते मंत्रालय

**रसायन आणि खते मंत्रालय** हे भारत सरकारचे एक मुख्य मंत्रालय आहे. ह्या मंत्रालयात प्रामुख्याने तीन विभाग येतात: रसायन आणि पेट्रोकेमिकल्स विभाग, खते विभाग आणि औषधनिर्माण विभाग. 
मंत्रालयाचे अध्यक्ष रसायन व खते मंत्री आहेत. डी.व्ही. सदानंद गौडा हे विद्यमान मंत्री आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:भारत सरकार
निनाद फाउंडेशन

**निनाद फाउंडेशन** ही पुण्यातील समाजसेवी संस्था आहे. ही संस्था पर्यावरणाचे आणि निसर्गाचे संवर्धन करण्याच्या हेतूने सन २०१८ मध्ये स्थापन झाली. त्यानंतर त्यांनी पर्यावरण सुरक्षिततेसाठी अनेक उपक्रम राबविले. पर्यावरणामध्ये देखील वृक्षारोपण हा विषय संस्थेच्या केंद्रस्थानी असून लावलेल्या वृक्षांचे संवर्धन करण्याकडे त्यांचा कल असतो. ही संस्था पर्यावरणाबरोबरच त्याच्या संरक्षणासाठी लोकप्रबोधनही करते.

ही संस्था महाराष्ट्र राज्यातील गावांमध्ये काम करीत असून त्याची स्थापना महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांनी केली आहे.

**वैशिष्ट्य :**

१ ‘निनाद फाऊंडेशन’ म्हणजे तरुणांनी पर्यावरणासाठी केलेले काम. 

२ कोणत्याही संस्थेचे निनादला आर्थिक पाठबळ नाही, आत्तापर्यंत संस्थेचे उपक्रम हे महिन्याला सर्व सदस्यांकडून किमान ५० रु. योगदान जमा करून झाले आहे.

३ ‘निनाद’च्या सदस्यांची आर्थिक क्षमता पाहिली जात नाही तर, सभासदांच्या गुणकौशल्याना आणि सहभागाला महत्त्व असते.

४ ‘निनाद’ मधील सदस्यांबरोबरच नवीन सदस्यांच्या मदतीने ‘निनाद’चा विकास होत आहे.

५ ‘निनाद’ मधील प्रत्येक सदस्य एकसमान पातळीवर राहून आपली कामगिरी पार पडत आहे.

## उपक्रम
* नानगाव येथील प्राथमिक आरोग्य केंद्राशेजारी वृक्षारोपण.
* अंगणवाडीतील मुलांना शैक्षणिक साहित्य वाटप व वृक्षारोपण. 
* संस्थेने २०१९-२०२० या वर्षात सासवड मधील जाधवगड येथे ५५ कडुलिंबाची झाडे लावली. ह्या झाडांची नियमित काळजी घेतली जाते.
* दौंड तालुक्यातील पारगाव या गावामध्ये विद्यार्थ्यांनी खड्डे खोदून ११० झाडे लावली.
* पारगाव(सा.मा.) येथील गरजू व्यक्तींना मदत म्हणून सुस्थितीत असलेले कपडे गोळा केले आणि त्या कपड्यांचे वाटप
* म.ए.सो. ने आयोजित केलेल्या विद्यादान निधी या उपक्रमाअतंर्गत “निनाद फाऊंडेशनतर्फे”  आर्थिक योगदान देण्यात आले.
* दौंड तालुक्यातील पारगावमध्ये शेतकऱ्यांच्या मुलांना कपडे, पाटी-पेन्सिल,व पणत्या वाटल्या.
* दौंड तालुक्यातील नानगाव (अमोनिमाळ) येथील जि.प प्राथमिक शाळेमध्ये शैक्षणिक साहित्य आणि क्रीडा साहित्य यांचे वाटप केले.
* वेगवेगळे कार्यक्रम आयोजित करून, हुशार आणि होतकरू मुलांना बक्षीस म्हणून शैक्षणिक साहित्य वाटले.
* मकर संक्रातीनिमित्त मातोश्री वृद्धाश्रमात जाऊन त्यांना रोजच्या वापरासाठी धान्य देऊन सण साजरा केला.
* सांगलीमध्ये ओढवलेल्या पूर प्रसंगात “निनाद फाऊंडेशन”ने १३ सप्टेंबर,२०१९ रोजी  तेथील विद्यार्थांना शैक्षणिक साहित्य दिले.

## नोव्हेंबर, २०१९ काम केलेली ठिकाणे 
* पारगाव
*नानगाव
* पारगाव( वाडी-वस्ती)
* नानगाव(वाडी-वस्ती)
* देलवडी
* निमोणे
* न्हावरा
* जाधवगड (सासवड)
* अंकलखोप (सांगली)
* मातोश्री वृद्धाश्रम (पुणे)

## संदर्भ 
* http://darpannews.co.in/?p=6359
* http://pratishthanews.com/?p=3519
* https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=2109922445725763&id=585605434824146
कवठे महांकाळ तालुका

**कवठे महांकाळ तालुका** हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्याचा एक तालुका आहे. 
कवठे महांकाळ हा तालुका सांगली जिल्ह्यातील राजकारणातील एक प्रसिद्ध व वादग्रस्त तालुकाही मानला जातो. या तालुक्यांमध्ये प्रामुख्याने दंडोबा, गिरलिंग, मेघराजा मंदिर, ग्रामदेवता श्री महांकाली मंदिर, मल्लिकार्जुन मंदिर, विठ्ठल रुक्मिणी मंदिर व शुकाचार्य डोंगर ही देखील आहेत. तसेच कवठेमंकाळ मध्ये पद्मभूषण वसंतराव दादा पाटील जुनियर कॉलेज, श्री महांकाली हायस्कुल व ज्युनिअर कॉलेज ही विद्यालय ही आहेत. महेश कोठारे दिग्दर्शित धडाकेबाज या मराठी चित्रपटातील कवट्या महाकाळ या पात्राला नाव या गावावरूनच पाडले आहे. महाराष्ट्र राज्यामध्ये बैलगाड्यांची शर्यत जेव्हा पुन्हा सुरू करण्यात आली त्यावेळेस सर्वात पहिले शर्यत कवठे महांकाळ तालुक्यातील नांगोळे या गावामध्ये झाली होती. कवठे महांकाळ शहरातील आगळगाव या रस्त्यालगत नवनाथ महाराजांचे मंदिर आहे या मंदिराच्या पूर्व कालीन अख्यायिका मध्ये भगवान श्रीराम लक्ष्मण आणि सीता यांच्या सोबत वनवासाला जाण्या वेळेस याच मंदिराच्या जागेत राहिले असल्याचे आख्यायिका मध्ये लिहिले गेले आहे. कवठे महांकाळ शहराची लोकसंख्या जवळपास २८ हजार असू शकते तरीही स्वतंत्र मतदारसंघ नाही तर तासगाव - कवठे महांकाळ मतदारसंघ असेच बोलले जाते.

## तालुक्यातील गावे
#आगळगाव (कवठेमहांकाळ)
#अळकूद
#अळकूद एस
#आरेवाडी (कवठेमहांकाळ)
#बाणेवाडी
#बसप्पावाडी
#बोरगाव (कवठेमहांकाळ)
#चोरोची
#चुडेखिंडी
#देशिंग
#ढालेवाडी (कवठेमहांकाळ)
#ढाळगाव
#ढोळेवाडी
#धुळगाव (कवठेमहांकाळ)
#दुधेभावी
#गारजेवाडी
#घाटनांदरे
#घोरपडी (कवठेमहांकाळ)
#हारोळी
#हिंगणगाव (कवठेमहांकाळ)
#इरळी
#जाधववाडी (कवठेमहांकाळ)
#जाखापूर
#जांभुळवाडी (कवठेमहांकाळ)
#जयगव्हाण
#कदमवाडी (कवठेमहांकाळ)
#करळहेट्टी
#कारोळी
#कवठेमहांकाळ
#केरेवाडी
#खरशिंग
#कोगनोळी (कवठेमहांकाळ)
#कोकाळे
#कुची
#कुकटोळी
#कुंदळापूर
#लांडगेवाडी
#लंगरपेठ
#लोणारवाडी (कवठेमहांकाळ)
#माळणगाव
#म्हैसाळ
#मोघमवाडी
#मोरगाव (कवठेमहांकाळ)
#नागज
#नांगोळे
#निमज
#पिंपळवाडी (कवठेमहांकाळ)
#रामपूरवाडी
#रांजणी (कवठेमहांकाळ)
#रायवाडी
#सारटी (कवठेमहांकाळ)
#शेळकेवाडी (कवठेमहांकाळ)
#शिंदेवाडी (कवठेमहांकाळ)
#शिरढोण (कवठेमहांकाळ)
#थाबाडेवाडी
#तिसंगी (कवठेमहांकाळ)
#विठूरायाचीवाडी
#वाघोली (कवठेमहांकाळ)
#झुरेवाडी

## संदर्भ
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 
#https://transport.maharashtra.gov.in/

वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील तालुके
वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके
मार्गशीर्ष गुरुवार व्रत

**मार्गशीर्ष गुरुवार व्रत** हे हिंदू धर्मातील एक व्रत आहे.महालक्ष्मी या देवतेशी संबंधित हे व्रत महिला करतात. या व्र्तालाच 'वैभवलक्ष्मी व्रत' असेही संबोधिले जाते.

## हेतू
आपल्या कुटुंबाला धन- धान्य- समृद्धी मिळावी आणि कुटुंबातील सदस्यांना उत्तम आरोग्य  लाभावे या हेतूने सुवासिनी महिला हे व्रत करतात.

## पूजेचे स्वरूप
मार्गशीर्ष महिन्यात प्रत्येक गुरुवारी एका चौरंगावर तांदूळ पसरून त्यावर कलश ठेवला जातो. त्या कलशात पाणी भरून  त्यावर आंब्याची पाने लावली जातात, त्यावर नारळ ठेवला जातो.त्या नारळाला देवी समजून तिला सजविले जाते. दागिने , फुलांची वेणी घातली जाते. या देवीची पूजा केली जाते. देवीभोवती आरास मांडली जाते. या व्रताचे महत्त्व सांगणारी पुस्तिका पूजेमध्ये ठेवली जाते. पूजा झाल्यानंतर या पुस्तिकेत दिलेले देवीचे महात्म्य आणि कथा यांचे वाचन केले जाते. गोड पदार्थाचा नैवेद्य दाखविला जातो.
शेवटच्या गुरुवारी या व्रताचे उद्यापन केले जाते. ब्राह्मणाला दान दिले जाते. सुवासिनी बोलावून हळदी-कुंकू केले जाते आणि त्याना या व्रताचे महात्म्य सांगणारी पुस्तिका भेट दिली जाते.

## तयारी
महाराष्ट्रातील गावात आणि शहरात या व्रताची तयारी उत्साहाने केली जाती. देवीचे मुखवटे, पोशाख, दागिने, पूजा साहित्य विकत घेण्यासाठी महिला बाजारपेठेत जाऊन खरेदी करतात.

## भारतात अन्यत्र 
महराष्ट्राखेरीज भारताच्या अन्य प्रांतात महिला हे व्रत करताना दिसतात. गुरुवारी सकाळी सूर्योदयाला देवीला आवळा, सुकामेवा, खीर, पुरी यांचा नैवेद्य दाखविला जातो. दारात रांगोळी काढून त्यात देवीची पावले काढली जातात. सकाळच्या पूजेनंतर संध्याकाळी पुन्हा पूजा आणि आरती केली जाते आणि अंगणात दिवे लावले जातात.

## हे ही पहा
मार्गशीर्ष

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदू व्रतवैकल्ये
रेडिओजॉकी

## रेडिओजॉकी
‘बहुजन हिताय, बहुजन सुखाय’ हे आकाशवाणीचे ब्रीदवाक्य आहे. आकाशवाणीवरून उद्घोषणा, बातम्या, भाषणे, मुलाखती, चर्चा, संवाद, नभोनाट्य, संगीतविषयक कार्यक्रम, श्रुतिका, रूपक, समालोचन असे विविध प्रकारचे कार्यक्रम विविध वयोगटांसाठी प्रक्षेपित केले जातात. आकाशावाणीमध्ये महत्त्वाचा असतो तो निवेदक. आकाशावाणीचे अद्ययावतताहे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य आत्मसात करत निवेदाचा नवीन बाज, नव्या संकल्पनेत रेडिओजॉकीच्या रूपात आपल्यासमोर आला आहे. १९२०-३० च्या दशकात सुरू झालेला रेडिओ (आकाशवाणी)चा प्रवास १९८० च्या दशकात स्थिरावला. २३ जुलै, १९७७ रोजी चेन्नई येथे एफ. एम. प्रसारण सुरू झाले. १९९३ पर्यंत ‘रेडिओ सिटी बेंगलोर’ (बेंगळूर) हे भारतातील पहिले खाजगी एफ. एम. रेडिओ स्टेशन ठरले. ‘द टाईम्स ग्रुपने’ ‘रेडिओ मिर्ची’ स्टेशन ४ ऑक्टोबर, २००१ रोजी इंदौर येथे सुरू केले. महाराष्ट्रात खाजगी एफ. एम. केंद्र २००२ मध्ये सुरू झाले. आता ‘रेदिओ मिर्ची’, ‘रेडीओ सिटी’, ‘रेड एफ. एम.’, ‘एफ. एम. गोल्ड इत्यादी वाहिन्यांवर २४ तास मनोरंजनाचे कार्यक्रम, त्यातही तरुणांना आकर्षित करणारी गाणी सतत ऐकवली जातात. नवनवीन ‘बॉलीवूड हिट’ ह्यांचा मसाला असतो. सकाळपासून ते रात्रीपर्यंत तीच-तीच गाणी कितीतरी वेळा ऐकवली जातात. बदल असतो तो मध्ये-मध्ये सूत्रसंचालन करणाऱ्या निवेदकेचा म्हणजेच रेडिओजॉकीचा . आकाशवाणीवरील कार्यक्रमाचे ओघवत्या व प्रभावी शैलीत निवेदन करणाऱ्या रेडिओ व्यक्तित्वाला ‘रेडिओजॉकी (आरजे) असे म्हणतात. अगोदरच रेकॉर्ड केलेल्या संगीताची ओळख करून देणाऱ्या रेडिओ व्यक्तित्वाना ‘डिस्क जॉकी’ म्हणून ओळखले जाते. रेडिओजॉकीला मराठीत ‘उद्घोषक’ असे म्हणतात.रेदिओजोकीचे आपल्या आयुष्यात खूप महत्त्वाचे स्थान आहे.

## रेडिओजॉकीच्या व्यक्तिमत्त्वाचे पैलू
*व्यक्तिमत्त्व प्रसन्न व हरहुन्नरी हवे.
*त्याच्याकडे कल्पकता, योजकता, सहजता आणि गुणग्राहता इत्यादी गुण असावेत.
*तो सर्जनशील असावा. त्याच्याकडे उत्तम निरीक्षण कौशल्य असावे.
*त्याच्याकडे प्रसंगावधान आणि  हजरजबाबीपणा असावा.
*त्याची वृत्ती आनंदी हवी आणि त्याला बोलण्याची, गप्पा मारण्याची आवड असावी.
*त्याच्याकडे उत्कृष्ट संवादकौशल्य  हवे.
*त्याला विनोदाची उत्तम जाण असावी.

## रेडिओजॉकीसाठी आवश्यक अभ्यास आणि भाषिक कौशल्ये
*व्यासंगी हवा. त्याचे वाचन चौफेर हवे. त्याला भाषा, साहित्य, सांस्कृतिक घडामोडी यांची चांगली जण हवी.
*चित्रपटवृष्टी, संगीतक्षेत्र आणि नाट्यक्षेत्रासंबंधीचे उत्तम ज्ञान हव.
*सामाजिक, राजकीय, ऐतिहासिक आणि भौगोलिक इत्यादिबाबतचे चांगले सामान्यज्ञान हवे.
*रेडिओजॉकीने समाजमाध्यमावरील नवीन प्रवाह, त्यामधील अद्ययावतता यांबाबत सतर्क राहणे आवश्यक आहे.
*कार्यक्रमाच्या स्वरूपानुसार आरजेला उत्तम संहितालेखन करता यायला हवे.
*मातृभाषेबरोबरच हिंदी, इंग्रजी आणि विविध स्थानिक बोलींचे ज्ञान असावे.
*नेहमीच्या बोलन्यात बऱ्याचदा संख्यात्मक माहिती द्यावी लागते. त्यामुळे त्याने आवश्यक सांख्यिकीय माहिती अद्ययावतठेवावी.

## रेडिओजॉकीच्या आवाजाची आणि निवेदनाची वैशिष्ट्ये
*आवाज सुस्पष्ट आणि उत्तम असावा.
*भाषा श्रोत्यांचे मन प्रसन्न करणारी,ताण दूर करणारी असावी.
*आवाजाची पातळी योग्य असावी .
*बोलणे संवादी, गतिमान, सहजस्फूर्त असावे.
*निवडलेली गाणी, किस्से सांगताना त्यात सुसंगती आणण्याचा प्रयत्न करायला हवा. तसेच अधूनमधून लोकांना आवश्यक असणाऱ्या माहितीची पेरणीही केली जावी.
*प्रसंग आणि परिस्थितीनुसार निवेदनात आणि आवाजात आवश्यक ते बदल करण्याची क्षमता हवी.

## रेडिओजॉकी नोकरी संधी/क्षेत्रे
*ए.एम.एफ.एम चेनेल
*ऑल इंडिया रेडीओ 
*जाहिरात एजेन्सी
*विशेष कार्यक्रम 
*विशिष्ट प्रसंग

## संदर्भ 
वर्ग:रेडिओ
वर्ग:रेडिओजॉकी
वर्ग:तंत्रज्ञान
वर्ग:दूरसंपर्क उपकरणे
वर्ग:यंत्रे
चिक्क देवराज

**चिक्कदेवराज वडियार** हा सध्याच्या भारतातील मैसूर संस्थानचा १४वा राजा होता.

१६८१ च्या उत्तरार्धात मोगलांचे दक्षिण भारतातील आक्रमण रोखण्यासाठी संभाजी राजांनी हरजीराजे महाडिक या मातब्बर मराठी सरदारास २०००० सेना घेऊन दक्षिणेकडे रवाना केले. म्हैसूरचा राजा चिक्कदेवराय याने वरकरणी मराठ्यांशी मैत्री दाखवून आतून बादशाहाशी संधान बांधले. दक्षिणेकडे ३२० किलोमीटर धडक मारून मदुरा ताब्यात घेतले. त्यामुळे तंजावर व पश्चिमेकडील त्रिचनापल्ली आणि पूर्वेकडील नेगापट्ट ही मराठी स्थानके धोक्यात आली. चिक्कदेवराय व मोगल यांची युती मोडून काढणे आवश्यक असल्यामुळे तीस हजाराचे घोडदल बरोबर घेऊन संभाजीराजे स्वतः सातारा, मिरज, हुबळी, धारवाड या मार्गाने मैसूर कडे रवाना झाले. म्हैसूरवर हल्ला करण्याच्या दृष्टीने चिक्कदेवरायचा शत्रू मादुरेचा नायक याच्याशी लष्करी करार करून व तंजावरच्या एकोजी राजांच्या तुकड्या घेऊन १६८३ च्या जानेवारीत संभाजी राजांनी म्हैसूरच्या पूर्वेस धर्मपुरी येथे आपली छावणी प्रस्थापित केली. ऑक्टोबर ८३ मध्ये संभाजी राजांनी त्रिचनापल्ली कडे जाऊन मदुरेचा कब्जा घेतला. व तेथून पूर्वेकडे वळून मद्रासच्या दक्षिणेस असलेल्या मायावरम व पोर्टोनोब्से येथे मराठी अंमल बसविला. या आक्रमक हालचालींमुळे चिक्कदेवरायाने मराठ्यांशी तहाची बोलणी सुरू केली. मराठ्यांनी एक कोटी होनांची खंडणी घेऊन त्यांच्याशी शस्त्रसंधी केली. या सर्व गोष्टींमुळे मसुरकर चिक्कदेवराय याचे चांगलेच धाबे दणाणले. यानंतर लगेच मध्य महाराष्ट्रात होणाऱ्या मोगली आक्रमणाला थोपविण्यासाठी राजे रायगडला परतले.

वर्ग:कर्नाटकचा इतिहास
वर्ग:वडियार घराणे
वर्ग:मैसुरु संस्थानाचे राजे
वर्ग:इ.स. १६४५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७०४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पोषण

पौष्टिक किंवा पोषित होण्याची क्रिया किंवा प्रक्रिया 

https://www.merriam-webster.com/dictionary/nutrition?src=search-dict-box
मणीपूर (डहाणू)

**मणीपूर** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील डहाणू तालुक्यातील एक गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
डहाणू बस स्थानकापासून जव्हार मार्गाने हे गाव लागते. डहाणू बस स्थानकापासून हे गाव १४ किमी अंतरावर आहे.

## हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.पावसाळ्यात येथे भातशेती,नागलीशेती केली जाते.

## लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात २९३ कुटुंबे राहतात. एकूण १४५८ लोकसंख्येपैकी ७१८ पुरुष तर ७४० महिला आहेत. गावाची साक्षरता ३०.३६ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ३७.५९ आहे तर स्त्री साक्षरता २३.४८ आहे. गावातील शून्य ते सहा वर्षे वयाच्या लहान मुलांची संख्या ३०२ आहे. ती एकूण लोकसंख्येच्या २०.७१ टक्के आहे.आदिवासी समाजातील लोक येथे राहतात. येथे  शेती हा व्यवसाय असून काही लोक शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर, खाजगी, सरकारी नोकर, कामगार म्हणूनही काम करतात. दुग्धव्यवसाय, बकरीपालन, कुक्कुटपालन सुद्धा केले जाते.

## नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत. महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बस डहाणू बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्षा सुद्धा डहाणूवरून उपलब्ध असतात.

## जवळपासची गावे
चारीतर्फेजामशेत, धरमपूर, गणेशबाग, देवगाव, सोमनाथ,दहीगाव, देऊर, धानिवरी, शेणसरी, बापुगाव, पावण ही जवळपासची गावे आहेत.गंजाड समूह ग्रामपंचायतीमध्ये देवगाव, गणेशबाग, गंजाड, मणिपूर, नवनाथ, आणि सोमनाथ ही गावे येतात.

## संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html

२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html

३.
https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/

४.
http://tourism.gov.in/

५.
http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036

६.
https://palghar.gov.in/

७.
https://palghar.gov.in/tourism/

वर्ग:डहाणू तालुक्यातील गावे
अजित प्रसाद जैन

**अजित प्रसाद जैन** (ऑक्टोबर, १९०२ - २ जानेवारी, १९७७) एक भारतीय राजकारणी होते. हे उत्तर प्रदेश काँग्रेस कमिटीचे अध्यक्ष, संविधान सभेचे सदस्य, केंद्रीय मंत्री आणि केरळचे राज्यपाल होते.

## पूर्वजीवन 
जैन यांचा जन्म मेरठ येथे १९०२ मध्ये एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला होता. ते चंदौसी येथील एसएम महाविद्यालयाचे विद्यार्थी होते. लखनौ विद्यापीठात त्यांनी ऑनर्ससह पदवी संपादन केली आणि एल.एल.बी. पण केले. १९२६ मध्ये त्यांनी आपली वकिली सुरू केली. त्यानंतर लवकरच ते राजकारणाकडे आकर्षित झाले आणि भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसमध्ये सामील झाले.

## राजकीय कारकीर्द 
जैन यांनी नागरी अवज्ञा आंदोलन (१९३०) आणि नंतरच्या सर्व काँग्रेस चळवळींमध्ये भाग घेतला. ते लवकरच यू.पी. मध्ये प्रख्यात झाले व युपी काँग्रेस कमिटीचे सेक्रेटरी झाले. ते संयुक्त प्रांतातून मतदार संघात निवडून गेले व त्यांची यू.पी. मध्ये संसदीय सचिव म्हणून १९३७ मध्ये नेमणूक झाली त्यांनी १९३९ मध्ये राजीनामा होईपर्यंत दिला. ते दीर्घकाळ अखिल भारतीय काँग्रेस कमिटीचे सदस्य होते. १९५२ मध्ये पहिल्या लोकसभेच्या स्थापनेनंतर नेहरूंच्या नेतृत्वात पुनर्वसन मंत्रालयाचे प्रभारी मंत्री होते. त्यानंतर त्यांनी नेहरूंच्या मंत्रिमंडळात डिसेंबर १९५४ ते ऑगस्ट १९५९ या काळात केंद्रीय अन्न व कृषिमंत्रालय सांभाळले. तत्कालीन काँग्रेसचे अध्यक्ष पुरुषोत्तम दास टंडन यांच्याशी वैचारिक मतभेदांमुळे रफी अहमद किदवई यांनी अखिल भारतीय किसान मजदूर प्रजा पार्टी स्थापन केली. किडवई यांच्याशी एकमत म्हणून जैन यांनी नेहरूंना आपला राजीनामा दिला जो नेहरूंनी मात्र नाकारला.

एप्रिल १९६५ ते फेब्रुवारी १९६६ दरम्यान ते केरळचे तिसरे राज्यपाल म्हणून कार्यरत होते. याच काळात केरळ मध्ये राष्ट्रपती राजवट पण होती.  लाल बहादूर शास्त्री यांच्या अकाली निधनानंतर पंतप्रधानपदी इंदिरा गांधी यांना पाठिंबा देण्यासाठी त्यांनी राज्यपालपदाचा राजीनामा दिला. नंतर ते १९६७ मध्ये राज्यसभेवर निवडून गेले आणि १९७५ पर्यंत ते सदस्य राहिले.

## लेखक 
जैन यांनी काही पुस्तक पण लिहिली. १९७१ मध्ये *शॉडो ऑफ द बेर: द इन्डो-सोव्हीएट ट्रीटी* (Shadow of the Bear: The Indo-Soviet Treaty), १९७२ मध्ये *कश्मीर: व्हाट रियली हैपेन्ड* (Kashmir: What Really Happened), १९७२ मध्ये *इंडिया अँड द वर्ल्ड* (India and the World) अशे पुस्तक प्रकाशित झाले. १९६५ मध्ये त्यांनी रफी अहमद किदवईंवर यांचे जीवन चरित्र लिहीले.

## मृत्यू 
जैन यांचे वयाच्या ७५व्या वर्षी २ जानेवारी १९७७ रोजी निधन झाले.

## संदर्भ 
वर्ग:केरळचे राज्यपाल
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
वर्ग:इ.स. १९०२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य
जयरामदास दौलतराम

**जयरामदास दौलतराम** (२१ जुलै १८९१ - १ मार्च १९७९) हे भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीतील एक भारतीय राजकीय नेते होते. भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर दौलतराम यांनी बिहार आणि नंतर आसामचे राज्यपाल म्हणून काम पाहिले. ते जवाहरलाल नेहरूंच्या काळात १९ जानेवारी १९४८ ते १३ मे १९५० कृषी मंत्री होते.

## पूर्वीचे जीवन 
जयरामदास दौलतराम यांचा जन्म कराची येथे २१ जुलै १८९१ला एका सिंधी हिंदू कुटुंबात झाला होता. तेव्हा कराची ब्रिटिश भारतातील बॉम्बे प्रेसीडेंसीचा भाग होती. त्यांच्या शैक्षणिक कारकिर्दीत ते संपूर्णपणे उच्च स्तरावर होते. कायद्याचे पदवी घेतल्यानंतर त्यांनी वकिली सुरू केली, परंतु लवकरच ती सोडली. इ.स्. १९१५ मध्ये दौलतराम महात्मा गांधी यांच्याशी वैयक्तिक संपर्कात आले. गांधी दक्षिण आफ्रिकेतून परत आले होते आणि दौलतराम त्यांचे अनुयायी बनले. १९१९ मध्ये इंडियन नॅशनल काँग्रेसच्या अमृतसर अधिवेशनात त्यांनी गांधींच्या ठरावाला अशा प्रकारे शब्दात घोषित केले की यामुळे गांधी आणि त्यांचे इतर काँग्रेस सहकारी यांच्यात येणारा भेदभाव टाळता आला. तेव्हापासून गांधी त्यांच्यावर मोठा विश्वास ठेवू लागले. सरदार पटेल, राजेंद्र प्रसाद, सरोजिनी नायडू यांच्याशी त्यांचे संबंधही अगदी जवळचे होते.

## स्वातंत्र्य संग्राम 
ब्रिटिश साम्राज्यामध्ये "होम रूल" किंवा स्वराज्य आणि डोमिनियन दर्जा मिळावा या मागणीसाठी अ‍ॅनी बेसेंट आणि मुहम्मद अली जिन्ना यांच्या नेतृत्वात गृह नियम चळवळीत दौलतराम हे एक कार्यकर्ते म्हणून सहभागी झाले. ते भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसमध्येही सामील झाले, जी सर्वात मोठी भारतीय राजकीय संस्था होती. दौलतरामवर महात्मा गांधींच्या तत्त्वज्ञानाचा खोलवर प्रभाव पडला, ज्याने साध्या राहणीची आणि अहिंसा व सत्याग्रहाद्वारे स्वातंत्र्यलढ्याची वकिली केली.

दौलतराम यांनी असहकार आंदोलनात ब्रिटिश राजवटीविरूद्ध (१९२० - १९२२) मध्ये भाग घेतला. दौलतरामांची काँग्रेसच्या गटात प्रगती झाली आणि ते सिंधमधील प्रमुख नेते ठरले. मिठाचा सत्याग्रह (१९३० - १९३१) आणी भारत छोडो आंदोलन (१९४२ - १९४५) मध्ये ते प्रमुख कार्यकर्ता होते ज्यामुळे ब्रिटिश अधिकाऱ्यांनी त्यांना तुरुंगात टाकले. १९३० मध्ये कराची येथे दंडाधिकाऱ्यांच्या कोर्टाबाहेर आंदोलन करताना रस्त्यावर निदर्शकांवर पोलिसांनी गोळीबार केला तेव्हा दौलतराम यांना मांडीवर गोळी लागली व ते जखमी झाले.

## स्वातंत्र्योत्तर कार्य 
१५ ऑगस्ट १९४७ रोजी भारत स्वतंत्र राष्ट्र बनला परंतु स्वतंत्रपणे पाकिस्तानचे नवे राज्य निर्माण करण्यासाठी विभाजन करण्यात आले. दौलतराम यांचे मूळ सिंध पाकिस्तानमध्ये समाविष्ट झाले, आणी कराची ही राष्ट्रीय राजधानी बनली. दौलतराम हे भारतात राहिले आणि बिहारचे पहिले भारतीय राज्यपाल म्हणून त्यांची नेमणूक झाली. १९४८ला कृषी मंत्री म्हणून त्यांची नियुक्ती केली गेली. दौलतराम यांनी लोकसभेत पूर्व पंजाबमधील मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व केले आणि भारतीय राज्यघटनेचे मसुदा तयार करण्यात आणि आकार देण्यास हातभार लावला. त्यांनी सल्लागार, संघाचे विषय आणि प्रांतिक घटना समितीचे सदस्य म्हणून काम पाहिले. १९५० ते १९५६ पर्यंत दौलतराम यांनी आसामचे राज्यपाल म्हणून काम पाहिले.

## संदर्भ 
वर्ग:बिहारचे राज्यपाल
वर्ग:आसामचे राज्यपाल
वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य
रमेश गर्जे

**रमेश गर्जे** हे कोल्हार, पाथर्डी तालुका, अहमदनगर जिल्हा - हया हे महाराष्ट्र पोलिसातील (भा.पो.से.) अधिकारी आहेत. ते सध्या (२०१९ साली) सहायक पोलीस निरीक्षक. [नक्षलग्रस्त भागात आहेत. यांना नक्षलग्रस्त भागात २ वर्षे खडतर आणि विशेष सेवा बजाविल्याबद्दल राज्याचे पोलीस महासंचालक यांचे ‘[विशेष सेवा पदक’ जाहीर झाले आहे. या पदकास ‘खडतर सेवा पदक’ असेही म्हणतात.
रमेश गर्जे हे सन २०११ साली महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगमार्फत घेण्यात आलेल्या पोलीस उपनिरीक्षक परीक्षेत महाराष्ट्रात प्रथम आले होते. महाराष्ट्र पोलीस अकादमी, नाशिक येथे प्रशिक्षण पूर्ण केल्यानंतर त्यांनी ५ वर्षे सातारा जिल्ह्यात काम केले. ३ वर्षे कराड आणि त्यानंतर २ वर्षे स्थानिक गुन्हे शाखा, सातारा येथे अनेक गाजलेल्या गुन्ह्यांचा तपास केला. विशेषतः स्थानिक गुन्हे शाखा, सातारा येथे काम करताना राज्यात गाजलेल्या वाई हत्याकांडाचा त्यांनी छडा लावला. त्याबद्दल १ मे २०१९ रोजी त्यांना पोलीस महासंचालक पदक बहाल करण्यात आले. सध्या ते स्थानिक गुन्हे शाखा, गोंदिया येथे सहायक पोलीस निरीक्षक म्हणून कार्यरत आहे.  विशेष सेवा बदक जाहीर झाल्याबद्दल त्यांचे अनेकांनी अभिनंदन केले आहे.
वर्ग:पोलीस
वर्ग:कोल्हार
वर्ग:पाथर्डी तालुका
जरंडेश्वर

**जरंडेश्वर** सातारा जिल्ह्यातील कोरेगाव तालुक्यामधील गाव आहे. हे गाव जरंडेश्वर डोंगराच्या पायथ्याला वसलेले आहे. या डोंगराचा उल्लेख रामायणात आहे. हनुमानाने प्रभू श्री लक्ष्मणासाठी संजीवनी आणताना डोंगराचा पडलेला एक भाग म्हणजे हा जरंडेश्वर होय, असे मानण्यात येते. येथे हनुमानाचे भव्य मंदिर आहे. श्रावण महिन्यातील प्रत्येक शनिवारी लाखो भाविक हनुमानाच्या दर्शनासाठी जरंडेश्वरला येतात.
याची उंची समुद्रसपाटी पासून 914 मीटर समजली जाते. **जरंडेश्वर येथे औषधी वनस्पती आढळतात ज्या की त्याचे और्वेदिक गुणधर्म खूप गुणकारी आहेत. मनुष्य  जीवनाथ आजार आणि रोग याचे आत्ताच्या जीवनात खूप मोठ्या प्रमानात वाद झाली आहे, या ठिकाणी असणाऱ्या वनस्पती या रोगावर गुणकारी आहेत. या ठिकाण चे वातावरण हे रोग मुक्त करण्यास मदत करते. असे आढळून आले आहे की या ठिकाणी राहणाऱ्या लोकांना आजार कमी प्रमाणात होतो आहे.**
वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
आयुष्मान भारत योजना

**आयुष्मान भारत योजन** किंवा **प्रधान मंत्री जन आरोग्य योजना** किंवा **राष्ट्रीय आरोग्य संरक्षण योजना** ही एक केंद्र सरकार पुरस्कृत योजना आहे, जी आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालयाच्या आयुष्मान भारत मिशन अंतर्गत २०१८ मध्ये सुरू केली गेली. प्राथमिक, माध्यमिक आणि तृतीयक आरोग्याची काळजी घेणाऱ्या प्रणालीमध्ये हस्तक्षेप करणे, प्रतिबंधात्मक आणि प्रोत्साहनात्मक अशा दोन्ही आरोग्यांना संरक्षण देणे, हेल्थकेअरला समग्रपणे संबोधित करण्यासाठी या योजनेचे उद्दीष्ट आहे. यामध्ये आरोग्य आणि निरोगीकरण केंद्रे आणि राष्ट्रीय आरोग्य संरक्षण योजना या दोन प्रमुख आरोग्य उपक्रमांचा समावेश आहे. या योजनेमधून लाभार्थ्यांना उपचारासाठी दरवर्षी ५ लाख रुपये इतकी रक्कम त्यांना त्यांच्या आरोग्य योजना मार्फत देण्यात येत असते

## इतिहास 
राष्ट्रीय आरोग्य संरक्षण योजना ही योजना राष्ट्रीय आरोग्य विमा योजना, ज्येष्ठ नागरिक आरोग्य विमा योजना, केंद्र सरकारची आरोग्य योजना, कर्मचारी राज्य विमा योजना इत्यादींसह अनेक योजनांचा समावेश करून बनविली जाते. राष्ट्रीय आरोग्य धोरण, २०१७ मध्ये आरोग्य व निरोगी केंद्रे ही भारताच्या आरोग्य प्रणालीची पायाभूत योजना आहे जी या योजनेची स्थापना करण्याचे उद्दीष्ट आहे.

केंद्र सरकारची आरोग्य योजना १९५४ मध्ये भारतीय आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालयाच्या अंतर्गत केंद्र सरकारचे कर्मचारी, निवृत्तीवेतनधारकांना व्यापक वैद्यकीय सेवा सुविधा उपलब्ध करण्याच्या उद्देशाने सुरू केली गेली. ही आरोग्य योजना आता भुवनेश्वर, भोपाळ, चंदीगड आणि बंगलोरसारख्या शहरांमध्ये कार्यरत आहे. दवाखाना ही योजनेचा कणा आहे. या विविध बाबींबाबत तज्ञ व वैद्यकीय अधिका-यांच्या मार्गदर्शनासाठी वेळोवेळी सूचना देण्यात आल्या आहेत. केंद्र सरकारची आरोग्य योजना अ‍ॅलोपॅथिक आणि होमिओपॅथिक प्रणालींद्वारे तसेच आयुर्वेद, युनानी, योग आणि सिद्ध या पारंपारिक भारतीय औषधांद्वारे आरोग्य सेवा प्रदान करते.

## वैशिष्ट्ये 
आयुष्मान भारतमध्ये दोन प्रमुख घटक असतात.

; राष्ट्रीय आरोग्य संरक्षण योजना:
आयुष्मान भारतच्या राष्ट्रीय आरोग्य संरक्षण योजना, ज्यामध्ये १० कोटी (शंभर दशलक्ष)हून अधिक गरीब आणि असुरक्षित कुटुंबे (अंदाजे ५० कोटी (पाचशे दशलक्ष) लाभार्थी) मिळतील, दरमहा माध्यमिकसाठी प्रत्येक कुटुंबासाठी ५ लाख रुपये (७१०० डॉलर्स) वीमा उपलब्ध आहे. या योजनेचे फायदे देशभर आहेत आणि योजनेंतर्गत येणाऱ्या लाभार्थ्याला देशभरातील कोणत्याही सार्वजनिक किंवा खाजगी रूग्णालयांमधून कॅशलेस लाभ घेण्याची मुभा दिली जाईल.

१.५ लाख (१५०,०००) आरोग्य व कल्याण केंद्रांसाठी १२०० कोटी ($१७० दशलक्ष डॉलर्स)ची वाटप या योजनेत आहे. या अंतर्गत १.५ लाख केंद्रे विनामूल्य आरोग्यविषयक औषधे व निदान सेवा व्यतिरिक्त, संप्रेषित रोग आणि मातृ व बाल आरोग्य सेवांसह सर्वसमावेशक आरोग्य सेवा पुरवण्यासाठी स्थापित केली जातील. सरकार विद्यमान सार्वजनिक आरोग्य केंद्रांमध्ये सुधार करेल. कल्याण योजना १५ ऑगस्ट २०१८ रोजी सुरू करण्यात आली. आरोग्य आणि निरोगीपणा केंद्रात पुरविल्या जाणाऱ्या सेवांच्या यादीमध्ये समाविष्ट आहेत :- गरोदरपण काळजी आणि माता आरोग्य सेवा, नवजात शिशु आणि आरोग्य सेवा, बाल आरोग्य, तीव्र संसर्गजन्य रोग, संप्रेषित रोग, मानसिक आजार व्यवस्थापन, दंत काळजी, जेरियाट्रिक काळजी आपत्कालीन औषध.

## प्रगती 
ऑक्टोबर २०१८ मध्ये दिल्ली, ओडिशा, पश्चिम बंगाल आणि तेलंगणा अशी चार राज्ये वगळता २६ राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांनी ही योजना स्वीकारली. ऑक्टोबर 2018 पर्यंत एक लाखाहून अधिक लोकांनी या योजनेचा लाभ घेतला आहे.
 
## संदर्भ 
वर्ग:आरोग्य
उदगीर किल्ला

**उदगीरचा किल्ला** हा भुईकोट किल्ला आहे. किल्ल्यात उदागिरबाबाची समाधी आहे. त्यावरूनच गावाला उदगीर हे नाव पडले, असे म्हणले जाते.
* उदागीर बाबा आणि उदगीरचा किल्ला ह्यामुळे हे शहर प्रसिद्ध झाले. उदगीर हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील लातूर जिल्ह्याचा एक तालुका आहे.
बालाघाटच्या डोंगरांगांच्या कुशीमध्ये उदगीर हे गाव वसलेले आहे. उदगीर हे कर्नाटकाच्या सीमालगत असल्यामुळे येथे कानडीभाषक लोक बहुसंख्येने आढळुन येतात.

## इतिहास 
उदगीर शहरावर ८०० वर्ष मुघलांचे राज्य होते. मराठ्यांनी अहमदनगर काबीज केल्यामुळे निजाम मराठ्यांवर चालुन आला. त्यामुळे ११ जानेवारी १७६०ला येथे निजाम विरुद्ध मराठे ही लढाई झाली आणि त्यात मराठ्यांनी निजाम सलाबतजंगाचा पराभव केला. मराठ्यांचे सेनापती सदाशिवरावभाऊ पेशवे होते. या लढाईत मराठ्यांच्या बाजुने लढणाऱ्या इब्राहीमखान गारदीच्या तोफांनी निजामाचे सैन्य भाजुन काढले होते.निजाम शरण आला. निजामाने मराठ्यांशी ३फेब्रु.१७६०ला तह केला. त्याने ६०लक्ष उत्पन्नाचा जहागिराचा  मुलुख अशीरगड, दौलताबाद, विजापुर, बर्हाणपुर मराठ्यांना दिला. १० जाने,१७६० रोजी दिल्ली जवळील बुराडीघाटावरील शुक्रतालच्या लढाईमध्ये दत्ताजी शिंदे नजीबखान रोहील्याशी लढतांना ठार झाले. नजीबखान व अब्दालीने दिल्ली ताब्यात घेतली. (जाने १७६०) हे वर्तमान सदाशिवराव भाऊस कळताच निजामाचा पराभव केल्यानंतर परतुर येथे प्रचंड तयारीनिशी १लाख मराठ्यांची सेना सदाशीवराव पेशवे यांचे नेतृत्वात अहमदशहा  अब्दालीचे पारीपत्य करण्यासाठी १४ मार्च १७६०ला मराठा फौज दिल्लीकडे निघाली. कारण, मोगल बादशाही महादजी शिंदेंच्या नेतृत्वात मोगल बादशाही मराठ्यांनी नामधारी केली होती. दिल्लीवर मराठ्यांचे  पुर्ण वर्चस्व मराठ्यांचे होते. १७५२ च्या दिल्ली करारानुसार मोघल बादशाही रक्षणाची जबाबदारी मराठ्यांकडे होती. पुढे १४जाने.१७६१ला पानिपतची तिसरी लढाई मराठ्यांची अब्दालीशी लढाई होवुन मराठ्यांचा पराभव झाला.

## किल्ल्याची पाश्रर्वभूमी 
उदगीरपासुन ४६ मैलावर असलेल्या कर्नाटकातील बसवकल्याण येथे चालुक्य घराण्याची सत्ता होती. त्यांनी इ.स.९७५ ते ९९० दरम्यान दक्षिण भारतावर राज्यकारभार केला.
इ.स.१३४७ ते १५२७ दरम्यान किल्ला बांधल्याचा उल्लेख '''तारीख - ए - फेरीश्ता' व 'तारीख - ए - उदगीर''' या ग्रंथात केला आहे.

इ.स.१६३६ मध्ये मुघलसम्राट शहाजहॉं याने उदगीरचा किल्ला जिंकून घेतला. निजाम आणि मराठे यांच्यात ३ फेब्रुवारी १७६० रोजी येथे युद्ध झाले आणि काही कालावधीसाठी उदगीरचा किल्ला मराठ्यांच्या ताब्यात आला. पानिपतच्या तिसऱ्या लढाईतील मराठ्यांच्या पराभवानंतर दक्षिणेत निजामांनी डोके वर काढले. उदगीरवर हैदराबादच्या निजामाची राजवट रूढ झाली.

## खंदक 
उदगीरचा हा किल्ला छोट्याश्या टेकडीवर वसला आहे. या किल्ल्याच्या संरक्षणासाठी खंदक असुन ते ४० फुट खोल व २० फूट रूंदीचे आहे. खंदकाच्या आत जाण्यासाठी ९० फूट लांबीचा व २० फूट रूंदीचा पूल आहे. खंदकात पाणी राहम्यासाठी उदगीरच्या पश्चिमेकडील तलावातून पाणी सोडण्याची व्यवस्था होती. आता किल्ल्याचे प्रवेश व तटबंदी वगळता मोठ्या प्रमाणात किल्ल्याची पडझड झालेली दिसते.
या किल्ल्यात खंदका बरोहरच बुरूज, तोफा, दारूखाना, गुप्तमार्ग, राजवाडा, दिवाण - ए- आम व दिवाण- ए- खास या दोन महत्त्वाच्या वास्तु आहेत. तसेच किल्ल्यातील महाल, जनानखाना, किल्लेदाराची कचेरी व तिजोरी आहे. हमामखाना, मस्जिद, जलव्यवस्थापन आहे. किल्ला पहाते वेळी किल्ल्याची मांडणी अत्यंत नियोजन पुर्वक केलेली दिसते.

## संदर्भ
वर्ग:लातूर जिल्हा
वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले
डॅरिल मिचेल

**डॅरिल जोसेफ मिचेल** (२० मे, १९९१:हॅमिल्टन, न्यू झीलंड - ) हा कडून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि मध्यमगती गोलंदाजी करतो.

वर्ग:न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
खुशदिल शाह

**खुशदिल शाह** (७ फेब्रुवारी, १९९५:पाकिस्तान - ) हा कडून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.
वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९५ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नसीम शाह

इवलेसे|नसीम शाह
**नसीम शाह** (१५ फेब्रुवारी, २००३:पाकिस्तान - ) हा कडून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.
वर्ग:पाकिस्तानचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. २००३ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गांगोडी

**गांगोडी** हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील डहाणू तालुक्यातील एक गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
डहाणू बस स्थानकापासून जव्हार मार्गाने गेल्यावर पुढे महाराष्ट्र राज्य महामार्ग क्रमांक ७३ ने गेल्यानंतर हे गाव लागते. डहाणू बस स्थानकापासून हे गाव ४० किमी अंतरावर आहे.

## हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.पावसाळ्यात येथे भातशेती,नागलीशेती केली जाते.

## लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात २८८ कुटुंबे राहतात. एकूण १३६३ लोकसंख्येपैकी ६५२ पुरुष तर ७११ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ३५.०० टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ४७.१० आहे तर स्त्री साक्षरता २४.५८ आहे. गावातील शून्य ते सहा वर्षे वयाच्या लहान मुलांची संख्या २४३ आहे. ती एकूण लोकसंख्येच्या १७.८३ टक्के आहे. आदिवासी समाजातील लोक येथे राहतात. येथे  शेती हा व्यवसाय असून काही लोक शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर,नोकर, कामगार म्हणूनही काम करतात. दुग्धव्यवसाय, बकरीपालन, कुक्कुटपालन सुद्धा केले जाते.

## नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत. महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बस डहाणू बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्षा सुद्धा डहाणूवरून उपलब्ध असतात.

## जवळपासची गावे
शिसणे, आष्टे, नारुळी, सायवण,चाळणी, बांधघर, निंबापूर, फणसवाडी,शेणसरी, बापुगाव, पावण ही जवळपासची गावे आहेत.शेणसरी समूह ग्रामपंचायतीमध्ये गांगोडी आणि शेणसरी ही गावे येतात.

## संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html

२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html

३.
https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/

४.
http://tourism.gov.in/

५.
http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036

६.
https://palghar.gov.in/

७.
https://palghar.gov.in/tourism/

वर्ग:डहाणू तालुक्यातील गावे
झॅक क्रॉली

**झॅक क्रॉली** (३ फेब्रुवारी, १९९८:लंडन, इंग्लंड - ) हा कडून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९८ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
माजेद अब्दुल्ला

**माजेद अब्दुल्ला** हा सौदी अरेबियाचा फुटबॉल खेळाडू आहे. हा अल नसार एफसी आणि सौदी राष्ट्रीय संघाचातून स्ट्रायकर म्हणून खेळायचा. हा जगातील सर्वोच्च आंतरराष्ट्रीय गोल करणारा खेळाडू होता (११५ गोल). त्याला १९८४, ८५ आणि ८६मध्ये आशियाई फुटबॉलर ऑफ द इयर हे बक्षिस देण्यात आले. हा १९८४ आणि १९८८ मध्ये दोनदा एएफसी आशियाई चषक जिंकला. त्याला "अरेबियन ज्वेल" असे टोपणनाव आहे.

## बालपण 
अब्दुल्लाचा जन्म अल-इत्तिहाद क्लब जवळील जेद्दाहमधील अल-बगदादिय जिल्ह्यात झाला. माजेद हा सुदानी फुटबॉल खेळाडू आणि प्रशिक्षक अहमद अब्दुल्लाचा दुसरा मुलगा आहे. एखाद्या फुटबॉल व्यवस्थापकाचा मुलगा होण्याबरोबरच स्पोर्ट्स क्लबचा जवळ राहण्यामुळे मुलाने माजेदला फुटबॉल वातावरणात वाढवले होते. घराच्या भिंतीवरील सर्व चित्रे फुटबॉलची होती आणि माजेदचे वडील आणि त्याच्या पाहुण्यांमधील सर्व संभाषणे फुटबॉलविषयी होती आणि यामुळे तरुण माजेदला सुरुवातीपासूनच फुटबॉलप्रेमी बनले. १९६० च्या दशकाच्या मध्यावर, माजेद आणि त्याचे कुटुंब रियाधमध्ये गेले जेथे वडिलांना अल-नसार युवा संघाचे व्यवस्थापक म्हणून नोकरी मिळाली. माजेदने "अल-जजेरिया इलिमेंटरी स्कूल" मध्ये प्रवेश केला आणि ३ वर्षाचा मुलगा जुन्या मुलांसोबत फुटबॉल खेळत असल्यास सर्व आश्चर्योने पाहत होते.

## क्लब कार्य 
अल-इतिफाक येथील साथीदार मोहम्मद अल-हुदायनने अब्दुल्लाची अल-नसरचे अध्यक्ष प्रिन्स अब्दुलरहमान बिन सऊद यांच्याकडे शिफारस केली. तसेच अल-इत्तेफाकचे प्रशिक्षक नसेब आवद ते खालेद अल-तुर्की आणि अल-नासर प्रशिक्षक ब्रॉसिक ल्युबिसा (ब्रोशच) यांनी केले. अल-बाथा येथील अल-इतिफाकच्या प्रशिक्षण क्षेत्रात अब्दुल्ला यांना बिनविरोध पाहण्यासाठी ब्रॉसिक गेला आणि क्लबने त्याला स्वाक्षरी करण्याची विनंती केली. नोव्हेंबर १९७५ मध्ये अब्दुल्ला अल-नासरमध्ये सामील झाले.

अब्दुल्लाने ज्येष्ठ संघात प्रवेश होण्यापूर्वी दोन वर्षे युवा संघाकडून खेळण्यात घालवला. जानेवारी १९७७ मध्ये मोरक्कन संघ अल-फत विरुद्ध मैत्रीपूर्ण मैदानावर ज्येष्ठ पदार्पण केले. माजेदने हा हंगाम पर्याय म्हणून घालवला परंतु अल-नसरचा नंबर १ स्ट्रायकर मोहम्मद सद अल अब्दालीच्या दुखापतीमुळे युवा प्रतिभेला संधी मिळाली जिथे त्याने मोसमातील शेवटचे ४ सामने सुरू केले आणि ४ गोल केले जे एक मोठी कामगिरी होती. १७ वर्षांचा खेळाडू.माजेदने आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात १९ क्रमांकाच्या शर्टसह केली. त्याने आपल्या आख्यायिका क्रमांक  वर जाण्यापूर्वी माजेदने २० वर्षांहून अधिक काळ अल-नसरचे प्रतिनिधित्व केले आणि २०२० गोल केले आणि कदाचित तो अल-नसरचा आतापर्यंतचा महान खेळाडू ठरला.

## राष्ट्रीय संघ 
ऑगस्ट १९७७ मध्ये माजेदला इराणमधील तब्रिझ चॅम्पियनशिपमध्ये १७ वर्षांखालील सॉकर संघाच्या प्रतिनिधी म्हणून निवडले गेले होते. माजेदची सुरुवात जबरदस्त होती. त्याने स्वतःचा प्रशिक्षक, जेफ फंडन यासह स्पर्धेत प्रत्येकाला चकित केले आणि स्पर्धेत अव्वल स्थान मिळविणारा ३ इराणमध्ये (इराणविरूद्ध २- बल्गेरियाविरूद्ध २- रशियाविरूद्ध-३) ७ गोल मिळवले.

## वरिष्ठ संघ 
१९८८ मध्ये माजेदने पोर्तुगीज क्लब बेनफिकाविरुद्ध मैत्रीपूर्ण वातावरणात ज्येष्ठ संघात पदार्पण केले आणि तेथे तो केवळ १८ वर्षांचा असताना त्याच्या पहिल्या आंतरराष्ट्रीय सामन्यात २ गोल नोंदविला. त्याच वर्षी त्याचे अधिकृत पदार्पण केन्या विरुद्ध होते.त्याच वर्षी त्याचे अधिकृत पदार्पण केन्याविरुद्ध होते. माजेदने सतत १६ वर्षे सौदीच्या राष्ट्रीय संघाचे प्रतिनिधित्व केले जिथे दुखापतीमुळे त्याला राष्ट्रीय संघापासून दूर ठेवण्याचे एकमेव कारण होते.

## संदर्भ
वर्ग:फुटबॉल खेळाडू
गणेशनाथ मठ

## **गणेशनाथ मठ - उजनी**
उजनी येथे गणेशनाथांचा मठ आहे. उजनी हे गाव औसा - तुळजापूर रोडवर आहे. या मठाचे बांधकाम दगडी असून, भुयारात गणेशनाथांची समाधी आहे. समाधीकडे जाण्यासाठी दोन बाय दोन एवढ्या खिडकीच्या आकाराच्या दारातून आपल्याला प्रवेश करावा लागतो.
       गणेशनाथ या शिवकालीन संताविषयी फारशी माहिती उपलब्ध होत नाही. 'महाराष्ट्र सारस्वत' या ग्रंथात तुकारामानंतरच्या ज्या संतांची चरित्रे संतचरित्रकार महिपतींच्या 'भक्तविजय' या ग्रंथात आलेली आहे, त्यात गणेशनाथांचा उल्लेख आलेला आहे. 'भक्तविजय' या ग्रंथातील ५५ व्या अध्यायात आलेल्या माहितीव्यतिरिक्त इतर माहिती उपलब्ध होत नाही.
२०१२ (चित्रपट)

२०१२ हा २००९ मध्ये अमेरिकेत बनवलेला नैसर्गिक आपत्तीवर आधारित चित्रपट आहे.  रोलँड एमेरिच यांनी दिग्दर्शित केलेला आणि सह-लिखाण केलेला चित्रपट आहे. या चित्रपटाची निर्मिती हॅराल्ड क्लोझर, मार्क गॉर्डन आणि लॅरी जे फ्रँको यांनी केली होती. क्लोसरने एम्मरिखबरोबर पटकथा लिहिली आणि कोलंबिया पिक्चर्सद्वारे चित्रपटाचे वितरण केले गेले आणि एम्मरिचच्या सेंट्रोपोलिस एंटरटेन्मेंट स्टुडीयोत याची निर्मिती केली.  या चित्रपटातील नायक जॅक्सन कर्टिस हा एक कादंबरीकार असतो. जगभर होत असलेल्या नैसर्गिक आपत्तीतून तो आपल्या कुटुंबाला सुरक्षित ठेवण्याचा प्रयत्न करताना त्याला दाखवले आहे. या चित्रपटात मायायवाद आणि २०१२ मधील घटनेचा उल्लेख केला आहे. मूळ लॉस एंजेलिससाठी बनवलेल्या चित्रपटाच्या चित्रीकरणाला ऑगस्ट २००८ मध्ये व्हॅनकुव्हरमध्ये सुरुवात झाली. 

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. २०१२ मधील इंग्लिश चित्रपट
बुखारेस्टचा तह (१९१३)

**१९१३चा बुखारेस्टचा तह** बल्गेरिया, रोमेनिया, सर्बिया, मॉंटेनिग्रो आणि ग्रीस यांच्यामधील तह होते.

या तहाप्रमाणे बल्गेरियाला बराच प्रदेश गमवावा लागला. सेर्बियाने  मॅसिडोनियातील मोनास्टीर व व्ह्रड॔र खोऱ्याचा प्रदेश लाटला. ग्रीसला जानिना, एपिरस, क्रीट, एजियन समुद्रातील बेटे आणि सालोनिका हा प्रदेश मिळाला. नोविबजारचा भाग सर्बिया आणि मोन्टेनिग्रो यांनी वाटून घेतला. बुखारेस्टच्या तहानंतर २९ सप्टेबर १९१३ रोजी बल्गेरियाने तुर्कस्तानशी तह केला. या तहाप्रमाणे कक॔ किल्सी हा प्रदेश तुर्कस्तानला मिळाला तर दोबृजाचा काही भाग रुमानियाला मिळाला. दुसऱ्या बाल्कन युद्धामुळे बल्गेरियाचे ' विशाल राज्य ' स्थापन करण्याचे स्वप्न तर धुळीला मिळालेच , परंतु आपल्या हक्काचा बराच प्रदेश गमावून मॅसिडोनियाचा एक तुकडा , मध्य थ्रेस आणि एजियन समुद्रातील एक बंदर एवढ्या प्र्देशावर त्याला संतुष्ट व्हावे लागले. दुसऱ्या बाल्कन युद्धामुळे सर्बियाचे सामर्थ्य मात्र वाढले.

वर्ग:युरोपचा इतिहास
वर्ग:बुखारेस्ट
वर्ग:तह
चतुरानन मिश्र

**चतुरानन मिश्र** (७ एप्रिल १९२५ - २ जुलै २०११) एक भारतीय राजकारणी आणि कामगार संघटक होते. मिश्र ज्यांचा जन्म मधुबनी जिल्ह्यातील नाहर येथे झाला होता. ते बिहारमधील भारतीय कम्युनिस्ट पक्षाचे एक प्रमुख नेते होते आणि तिसऱ्या मोर्चाच्या सरकारमध्ये त्यांनी कृषीमंत्री म्हणून काम पाहिले.

## जीवन 
मिश्रांचा जन्म ७ एप्रिल १९२५ रोजी बिहारमधील मधुबनी जिल्ह्यातील नाहर येथे झाला. त्यांनी १९४२ मध्ये भारत छोडो आंदोलनात भाग घेतला. स्वातंत्र्य समर्थक कार्यामुळे त्यांना काही काळासाठी नेपाळमध्ये भूमिगत जावे लागले. परत भारतात आले तर ते दरभंगा तुरूंगात कैद झाले होते.

१९६२ च्या बिहार विधानसभेच्या निवडणुकीत त्यांनी गिरिडीहची जागा लढविली आणि ६,३७९ मतांनी दुसरे स्थान मिळविले. मिश्रा १९६४ मध्ये भारतीय कम्युनिस्ट पक्षाच्या राष्ट्रीय परिषदेत रुजू झाले. अखिल भारतीय व्यापार संघ काँग्रेसच्या बिहार राज्य समितीचे ते अध्यक्ष झाले.

१९६९ ते १९८० च्या दरम्यान ते गिरिडीह जागेचे प्रतिनिधित्व करणारे बिहार विधानसभेचे सदस्य होते. त्यांनी दहा वर्ष विधानसभेत कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ इंडिया संघाचे नेतृत्व केले. या काळात त्यांचा उल्लेख "बिहारमधील भाकपचा कणा" म्हणून केला जात असे आणी मधुबानीला "बिहारचा लेनिनग्राड" असे टोपणनाव मिळाला. मिश्र यांनी काही काळ जागतिक खाण कामगार संघटनेचे अध्यक्ष म्हणूनही काम पाहिले. मिश्र यांनी १९७७ च्या लोकसभा निवडणुकीत हजारीबाग जागा लढविली होती. ते ३५,८०९ मतांनी (१२.४५%) तिसऱ्या क्रमांकावर आले.

१९८१ च्या पोटनिवडणुकीत काँग्रेसच्या उर्मिला देवींचा त्यांनी पराभव केला होता. उर्मिला देवी यांचे पती रणधीर प्रसाद यांच्या निधनानंतर १९८०ची निवडणूक स्थगित करण्यात आली होती. मिश्रा यांच्या उमेदवारीला भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी), क्रांतिकारक समाजवादी पक्ष आणि लोकदल यांनी पाठिंबा दर्शविला होता. १९८४ आणि १९९० मध्ये ते राज्यसभेवर निवडून गेले.

मिश्र १९९६ च्या निवडणुकीत मधुबनी मतदारसंघातून २८२,१९४ मतांनी लोकसभेवर निवडून गेले होते. त्यांच्या उमेदवारीला जनता दलाने पाठिंबा दर्शविला होता. निवडणुकीनंतर ते केंद्रीय कृषिमंत्री झाले व १९९८ पर्यंत हे पद भूषवीले. मे ११९७ मध्ये त्यांनी केंद्रीय मंत्री म्हणून अन्न, नागरी पुरवठा, ग्राहक व्यवहार आणि सार्वजनिक वितरण या विभागांचे कामकाज बघीतले. १९९८ मध्ये मिश्र यांना आरोग्याच्या कारणास्तव भाकपच्या सचिवालयातून वगळण्यात आले.

२ जुलै २०११ रोजी मिश्र यांचे वयाच्या ८६ व्या वर्षी अखिल भारतीय वैद्यकीय विज्ञान संस्थान, नवी दिल्ली येथे निधन झाले.

## संदर्भ 
वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय कम्युनिस्ट पक्षातील राजकारणी
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फॅब्रिकेशन प्रयोगशाळा

इवलेसे|Vigyan Ashram Fab Lab 0
**फॅब लॅब** (फॅब्रिकेशन प्रयोगशाळा) ही एक लहान प्रमाणात वर्कशॉप ऑफर (वैयक्तिक) डिजिटल फॅब्रिकेशन आहे. फॅब लॅब सामान्यत: लवचिक संगणक-नियंत्रित साधनांच्या अ‍ॅरेसह सुसज्ज असते. ज्यामध्ये "जवळजवळ काहीही" बनविण्याच्या उद्देशाने अनेक वेगवेगळ्या लांबीचे माप आणि विविध सामग्रीचा समावेश असतो.

यात तंत्रज्ञान-सक्षम उत्पादनांचा समावेश आहे. ज्यांना सामान्यपणे मोठ्या प्रमाणात उत्पादनात मर्यादित समजले जाते.**फॅब लॅब** ने  मोठ्या प्रमाणात उत्पादन स्पर्धा सुरू केली आहे. मोठ्या प्रमाणात वितरित उत्पादनांना फॅब्रिक बनवण्याच्या प्रमाणात संबंधित अर्थव्यवस्थेचा संबंध येतो. त्यांनी स्वतःसाठी अद्ययावत उपकरणे तयार करण्यासाठी व्यक्तींना सक्षम बनवण्याची क्षमता यापूर्वीच दर्शविली आहे.

फॅब लॅब चळवळ DIY(Do It Yourself) चळवळीशी जवळून जुळली आहे. मुक्त-स्रोत हार्डवेर, निर्मिती संस्कृती आणि विनामूल्य आणि मुक्त-स्रोत चळवळी आणि तत्त्वज्ञान तसेच तंत्रज्ञान त्यांच्यासह सामायिक करते.

## इतिहास 
इवलेसे|Fab lab 0
माहितीची सामग्री तिच्या भौतिक प्रतिनिधित्वाशी कशी संबंधित आहे हे विस्तृतपणे विस्तार करण्यासाठी फॅब लॅब प्रोग्राम सुरू केला होता. तळागाळातील स्तरावरील तंत्रज्ञानाद्वारे एक कमकुवत सेवा देणारा समुदाय कसा चालविला जाऊ शकतो. मॅसेच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजीच्या मीडिया लॅबमध्ये ग्रासरूट्स इन्व्हेन्शन ग्रुप आणि सेंटर फॉर बिट्स अँड अ‍ॅक्टस यांच्या सहकार्याने हा कार्यक्रम २००१ मध्ये नॅशनल सायन्स फाउंडेशन (वॉशिंग्टन, डी.सी.)च्या अनुदानाने कार्यक्रमाची सुरुवात झाली.

एमआयटीच्या बाहेर उभारण्यात आलेली पहिली फॅब लॅब भारतातील विज्ञान आश्रम ही होती.परंतु त्याची स्थापना आत्ता अनेक ठिकाणी आहेत. याची स्थापना २००२ मध्ये झाली आणि एनएसएफ-यूएसए आणि आयआयटीके यांनी भांडवली उपकरणे घेतली.ग्रासरूट्स इनव्हेन्शन ग्रुप यापुढे मीडिया लॅबमध्ये नसले तरी, सेटर फॉर बिट्स अँड अ‍ॅटम्स कन्सोर्टियम अद्याप वर्णनाशी संबंधित भागात संशोधन चालू ठेवण्यात सक्रियपणे सहभागी आहे. आणि बनावट परंतु जगभरातील कोणत्याही लॅबचे संचालन किंवा देखरेख करत नाही (एक्समोबाईल फॅब लॅबसह)."हाऊ टू मेक (जवळजवळ) काहीही" या नावाच्या एमआयटी (एमएएस .863) मधील लोकप्रिय वर्गातून फॅब लॅब संकल्पना देखील वाढली.क्लास अजूनही फ्री सेमेस्टर मध्ये दिले जाते.

## लोकप्रिय उपकरणे आणि प्रकल्प 
फॅब लॅबमधील लवचिक उत्पादन साधनांमध्ये हे समाविष्ट असू शकते:

* मुख्यतः, एक जलद नमुना: विशेषतः प्लास्टिकचा 3 डी प्रिंटर किंवा मलम भाग
*3-अक्ष सीएनसी मशीन्स: 3 किंवा अधिक अक्ष, संगणक-नियंत्रित सबट्रॅक्टिव मिलिंग किंवा टर्निंग मशीन
*छापील सर्किट बोर्ड मिलिंग किंवा एचिंग: प्री-क्लॅड कॉपर बोर्डमध्ये सर्किट ट्रेस तयार करण्यासाठी द्विमितीय, उच्च परिशुद्धता मिलिंग
*मायक्रोप्रोसेसर आणि डिजिटल इलेक्ट्रॉनिक्स डिझाइन, असेंब्ली आणि चाचणी स्टेशन
*कटर, शीट सामग्रीसाठी: लेसर कटर, प्लाझ्मा कटर, वॉटर जेट कटर, चाकू कटर.

## फॅब अकादमी 
फॅब ॲकॅडमी हॅन्ड-ऑन, डिजिटल बनावट कौशल्ये शिकविण्यासाठी फॅब लॅब नेटवर्कचा लाभ घेते.शैक्षणिक प्रमाणपत्र मिळविण्यासाठी आणि पोर्टफोलिओ तयार करण्यासाठी विद्यार्थी १९ आठवड्यांच्या कोर्ससाठी फॅब लॅब "सुपरनोड्स" वर बोलतात. काही प्रकरणांमध्ये, डिप्लोमा अधिकृत केला जातो किंवा शैक्षणिक क्रेडिट ऑफर करतो.

## यादी
श्रीमंत छत्रपती प्रतापसिंह महाराज (थोरले) नगर वाचनालय (सातारा)

**श्रीमंत छत्रपती प्रतापसिंह महाराज (थोरले) नगर वाचनालय, सातारा** हे सातारा शहरातील सार्वजनिक वाचनालय आहे. महाराष्ट्रातील १५० वर्षे पूर्ण केलेल्या मोजक्या ग्रंथालयांत याचा समावेश होतो.

## स्थापना 
प्रतापसिंह महाराजांना ग्रंथसंकलन करण्याचा छंद होता. त्यांनी स्वतःचे एक ग्रंथालय सुरू केले होते. त्यांच्यानंतर त्यांचे बंधू आप्पासाहेब यांनीही त्यांत भर घातली. त्यांच्या मृत्यूनंतर पत्नी सगुणाबाई यांनी हे ग्रंथालय त्याच्या जागेसह जनतेच्या स्वाधीन केले. अशाप्रकारे या वाचनालयाची स्थापना ६ जुलै १८५३ रोजी झाली. सुरुवातीचे नाव 'नेटिव्ह जनरल लायब्ररी' असे होते. १८६६ मध्ये आणखी एका वाचनालयाचे यात विलीनीकरण होऊन 'सातारा सिटी जनरल लायब्ररी' असे नामकरण झाले.

सन १९०१ साली व्हिक्टोरिया राणीच्या निधनानंतर सातारा शहरात त्यांच्या नावाने एखादे स्मारक असावे असा प्रस्ताव कलेक्टर यांनी मांडला. तो मान्य होऊन त्यासाठी रु. २०००चा फंड गोळा करण्यात आला. या फंडात पूर्वीचे कलेक्टर जे. आर. आर्थर यांच्या नावे जमविलेला रु. ४०००चा फंड व वर्गणीचे रु. २००० अशा आठ हजार रुपयात दुमजली इमारत बांधली गेली. याचे उद्घाटन ७ ऑगस्ट १९०५ साली करण्यात आले. यावेळी या वाचनालयाचे नामकरण 'व्हिक्टोरिया लायब्ररी' असे झाले. सभागृहाला 'आर्थर हॉल' असे नाव देण्यात आले. सन १९२० मध्ये तत्कालीन अबकारी कमिशनर आर्थर यांचे चिरंजीव होते. या हॉलमध्ये इंग्रज राजवटीच्या विरोधात चर्चा घडत असल्याने त्यांनी नाव बदलण्यास सांगितले. सार्वजनिक कामात सक्रीय असणारे रावबहादुर वि. ना. पाठक यांच्या स्मरणार्थ त्यांच्या वारसांनी हा हॉल अद्ययावत करण्यासाठी रु. २०००चा निधी दिला. यामुळे या हॉलचे नामकरण 'पाठक हॉल' असे करण्यात आले.

सन १९३८ मध्ये स्वातंत्र्य चळवळीच्या  वातावरणात जनतेच्या मागणीमुळे याचे नाव बदलून 'नगर वाचनालय' असे केले गेले. सन १९४९ मध्ये सरकारने ' मुक्तद्वार जिल्हा वाचनालय' म्हणून मान्यता दिली.

## वैशिष्ठ्ये 
अनेक प्रतिथयश व्यक्तींच्या घडणीत या वाचनालयाचे योगदान आहे. शिवाजीराव भोसले, दत्तप्रसाद दाभोलकर, म. वि. कोल्हटकर इ.चा यात समावेश होतो.

## संग्रह 
वाचनालयात एकूण ८२,२१८ पुस्तके, १०४ नियतकालिके, २७ वर्तमानपत्रे आणि २१६ दुर्मिळ ग्रंथ आहेत.

## उपक्रम 
महाराष्ट्र शासनाचे अनुदान, वर्गणी व देणग्या यावर सर्व कामकाज चालते. वाचनालयाचा शतकोत्तर सुवर्ण महोत्सव सन २००३ मध्ये साजरा झाला. यावेळी 'श्रीमंत छत्रपती प्रतापसिंह महाराज (थोरले) नगर वाचनालय' असे नामकरण केले गेले. शतकोत्तर हीरक महोत्सव फेब्रुवारी २०१३ मध्ये साजरा करण्यात आला. यावेळी संकेतस्थळ, अभ्यासिका व इतर नवीन सुविधांचे लोकार्पण करण्यात आले.

## संदर्भ 
वर्ग:महाराष्ट्रातील ग्रंथालये
वर्ग:सातारा
वर्ग:महाराष्ट्रातील शतायू ग्रंथालये
गुंगावाडा

**गुंगावाडा** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील डहाणू तालुक्यातील एक गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
डहाणू बस स्थानकापासून डहाणू-चिंचणी सागरी महामार्गाने गेल्यावर हे गाव लागते. डहाणू बस स्थानकापासून हे गाव ७.५ किमी अंतरावर आहे.

## हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.पावसाळ्यात येथे भातशेती,नागलीशेती केली जाते.

## लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात ३०३ कुटुंबे राहतात. एकूण १३२८ लोकसंख्येपैकी ६६२ पुरुष तर ६६६ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ९२.४५ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ९५.३४ आहे तर स्त्री साक्षरता ८९.६३ आहे. गावातील शून्य ते सहा वर्षे वयाच्या लहान मुलांची संख्या ११० आहे. ती एकूण लोकसंख्येच्या ८.२८ टक्के आहे. वाडवळ, भंडारी,मांगेली, आगरी, आणि आदिवासी समाजातील लोक येथे राहतात. येथे  शेती हा व्यवसाय असून काही लोक शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर, खाजगी, सरकारी नोकर, कामगार म्हणूनही काम करतात. दुग्धव्यवसाय, बकरीपालन, कुक्कुटपालन सुद्धा केले जाते.ज्वेलरी डायमेकींग हा शतकापेक्षा जुना असलेला गृहउद्योग इथे पिढ्यानपिढ्या चालू आहे.हा भारत देशाबरोबरच दुबई, नेपाळ, बांगलादेश, श्रीलंका, दक्षिण आफ्रिका अशा अनेक देशातील सोने व्यापाऱ्यांचे मुख्य आकर्षण आहे. सोन्याच्या दागिन्यांवर आकर्षक आणि नाजूक नक्षीकाम करण्याचे कसब लाभलेले असे शेकडो डायमेकर्स आजुबाजूच्या परिसरात आहेत.

## नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत. महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बस डहाणू बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्षा सुद्धा डहाणूवरून उपलब्ध असतात.

## जवळपासची गावे
पेठ, धाकटी डहाणू, ताडीआळे, धुमकेत, पोखरण, वाडापोखरण, चंडीगाव, आंबिस्तेवाडी, वाढवण, वरोर, वासगाव ही जवळपासची गावे आहेत.गुंगावाडा गावाची स्वतंत्र ग्रामपंचायत आहे.

## संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html

२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html

३.
https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/

४.
http://tourism.gov.in/

५.
http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036

६.
https://palghar.gov.in/

७.
https://palghar.gov.in/tourism/

वर्ग:डहाणू तालुक्यातील गावे
रफी अहमद किडवई

**रफी अहमद किडवई** (१८ फेब्रुवारी १८९४ - २४ ऑक्टोबर १९५४) एक राजकारणी, भारतीय स्वातंत्र्य कार्यकर्ते आणि इस्लामि समाजवादी होते. ते उत्तर भारतातील सध्याचे उत्तर प्रदेशातील प्रांतातील बाराबंकी जिल्ह्यातील होते.

## पूर्वीचे जीवन 
रफी अहमद यांचा जन्म बाराबंकी जिल्ह्यातील मसौली या गावी १८ फेब्रुवारी १८९४ला झाला. रफींचे चार छोटे भाऊ होते ज्यात शफी यांचा समावेश होता. कम्युनिस्ट कार्यकर्ते आणि राज्यसभेच्या सदस्या लेखक अनिस किडवई यांच्याशी त्यांचे लग्न झाले होते. ते जेएनयूमधील राजकारणामध्ये सक्रिय कम्युनिस्ट आणि स्त्रीवादी विचारसरणी असलेल्या आयशा किडवई आणि पत्रकार सीमा मुस्तफा यांचे आजी आजोबा होते. मेहफूज अहमद या दुसऱ्या भावाचा मुलगा फरीद किडवई आहे, जो समाजवादी पक्षाचा सदस्य आणि उत्तर प्रदेश सरकारचे राज्यमंत्री होता.

## राजकीय जीवन 
अलीगडमधील मुहम्मदान एंग्लो-ओरिएंटल कॉलेजमध्ये शिक्षण घेतल्यानंतर किडवई यांनी खिलाफत आंदोलनच्या माध्यमातून राजकारणात प्रवेश केला. १९२६ च्या निवडणुकीत ते औधमधील स्वराज पक्षाचे उमेदवार म्हणून केंद्रीय विधानसभेवर निवडून गेले.

किडवई यांच्या राजकीय चातुर्याने वादग्रस्त मुद्द्यांवरून पक्षात एकता टिकवून ठेवण्यास मदत केली. १९२९ मध्ये किडवई विधानसभेत स्वराज पक्षाच्या सचिवपदी निवडल्या गेले. मोतीलाल नेहरूंबद्दल त्यांची अत्यंत निष्ठा होती. भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसने १९ डिसेंबर १९२९ रोजी पूर्ण स्वराज्याची मागणी केली आणि महात्मा गांधी यांनी जानेवारी १९३० मध्ये नागरी अवज्ञा आंदोलन सुरू केले. जानेवारी १९४० मध्ये, कांग्रेस कार्यकारिणीने पूर्ण स्वराज ठरावाला प्रत्युत्तर म्हणून किदवई यांनी केंद्रीय विधानसभेचा राजीनामा दिला आणि नागरी अवज्ञा चळवळीत भाग घेतला.

प्रांत स्वायत्तता योजनेंतर्गत १९३७ मध्ये किदवई संयुक्त प्रांतातील आग्रा आणि अवध (यूपी) मधील गोविंद बल्लभ पंत यांच्या मंत्रिमंडळात महसूल व तुरूंग मंत्री झाले. त्यांच्या कारभाराखाली जमींदारी व्यवस्थेला आळा घालणारा उत्तर प्रदेश हा पहिला प्रांत बनला. एप्रिल १९४६ मध्ये ते उत्तर प्रदेशचे गृहमंत्री झाले.

किडवई हे भारताचे पहिले पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांचे खास मित्र होते. १९४७ मध्ये ब्रिटिश राज्याकडून भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर किडवई हे भारताचे पहिले संप्रेषण आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्री झाले. त्यांनी मे १९५२ ते ऑक्टोबर १९५४ केंद्रीय अन्न व कृषि मंत्रालय पण सांभाळले.

## मृत्यू 
किडवई यांचे २४ ऑक्टोबर १९५४ रोजी दिल्लीत निधन झाले. भाषण देताना दम्याचा झटका आल्यानंतर त्याला हृदयविकाराचा झटका आला. त्यांच्याच गावी त्यांच्या दफनभूमीवर मोगल-शैलीचे समाधीस्थळ बांधले आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:मुस्लिम व्यक्ती
वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
वर्ग:इ.स. १८९४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य