open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
दत्तात्रेय होसाबळे

**दत्तात्रेय होसबळे** (१ डिसेंबर १९५४ - ) हे २०२१ पासून राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ (आरएसएस) या अतिउजव्या हिंदुत्ववादी संघटनेचे सध्याचे सरकार्यवाह आहेत. त्यांनी यापूर्वी त्यांनी राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाची विद्यार्थी संघटना अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषदचे संघटन मंत्री (सरचिटणीस) म्हणून काम पाहिले होते.

## संदर्भ
वर्ग:राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नागेंद्र नाथ ओझा

**नागेंद्र नाथ ओझा** हे बिहारमधील भारतीय राजकारणी आणि समाजसेवक होते. त्यांनी 1996 ते 2002 या कालावधीत कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ इंडिया (CPI) च्या वतीने राज्यसभा सदस्य म्हणून बिहारचे प्रतिनिधित्व केले. शेतकरी, कामगार आणि सामाजिकदृष्ट्या वंचित घटकांसाठी केलेल्या कार्यासाठी तसेच सार्वजनिक जीवनातील प्रामाणिकपणा आणि साधेपणासाठी ते ओळखले जातात.  

## प्रारंभिक जीवन आणि शिक्षण 
नागेंद्र नाथ ओझा यांचा जन्म 1 ऑक्टोबर 1946 रोजी बिहारमधील बक्सर जिल्ह्यातील डुमरांव तालुक्यातील सुरौंधा गावात झाला. त्यांचे प्राथमिक शिक्षण ग्रामीण भागात झाले. त्यांनी 1964 मध्ये एच. डी. जैन कॉलेज, आरा येथून पदवी प्राप्त केली.  

## सामाजिक कार्य 
1960 च्या दशकात ओझा यांनी सामाजिक कार्यास सुरुवात केली. 1965 मध्ये समाजवादी विचारसरणीने प्रेरित होऊन त्यांनी दियारा परिसरात पूरग्रस्त लोकांमध्ये मदतकार्य केले. 1967 मध्ये त्यांनी सरकारी संस्था आणि स्वयंसेवी संघटनांच्या सहकार्याने दुष्काळ निवारण कार्यात सहभाग घेतला.  
या अनुभवांमुळे त्यांचा शेतकरी, कामगार आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकांशी जवळचा संबंध आला आणि त्यातूनच ते कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ इंडियामध्ये सहभागी झाले.  

## राजकीय कारकीर्द 
नागेंद्र नाथ ओझा यांनी राजकीय जीवनाची सुरुवात स्थानिक पातळीवर केली. 1971 मध्ये ते नेनुआ पंचायतचे *सरपंच* म्हणून निवडून आले. त्यानंतर त्यांनी कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ इंडियामध्ये विविध संघटनात्मक जबाबदाऱ्या पार पाडल्या.  

1996 मध्ये ते बिहारमधून राज्यसभेवर निवडून गेले. राज्यसभेतील सहा वर्षांच्या कार्यकाळात त्यांनी ग्रामीण विकास आणि जनकल्याणाशी संबंधित मुद्द्यांवर भर दिला. खासदार स्थानिक क्षेत्र विकास योजनेअंतर्गत (MPLADS) राबविण्यात आलेल्या विकासकामांवर त्यांनी वैयक्तिक लक्ष दिल्याचे आणि पारदर्शकतेवर भर दिल्याचे उल्लेख माध्यमांमध्ये आढळतात.  

## संसदीय कार्य 
राज्यसभा सदस्य म्हणून ओझा यांनी ग्रामीण विकास, शेती, कामगार हक्क आणि सामाजिक न्याय यांसंबंधी चर्चांमध्ये सहभाग घेतला. त्यांच्या भाषणांचे आणि हस्तक्षेपांचे अधिकृत नोंदी राज्यसभा चर्चासंग्रहात उपलब्ध आहेत.  

## नंतरची कार्ये 
राज्यसभेचा कार्यकाळ पूर्ण झाल्यानंतरही ओझा पक्षीय आणि सामाजिक कार्यात सक्रिय राहिले. त्यांनी कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ इंडियामध्ये वरिष्ठ संघटनात्मक पदांवर काम केले. प्रादेशिक माध्यमांनुसार, त्यांनी पक्षाचे राष्ट्रीय सचिव म्हणूनही जबाबदारी सांभाळली.  

## सार्वजनिक प्रतिमा 
प्रादेशिक माध्यमांमध्ये नागेंद्र नाथ ओझा यांचे वर्णन साधेपणा, प्रामाणिकपणा आणि जनसेवेप्रती निष्ठा असलेले राजकारणी म्हणून करण्यात आले आहे. खासदार असतानाही त्यांनी साधे जीवन जगले आणि स्थानिक पातळीवरील सामाजिक कार्यात सक्रिय सहभाग ठेवला, असेही नमूद करण्यात आले आहे.  

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
*
महिला ट्वेंटी२०

**महिला ट्वेंटी२०** क्रिकेट ट्वेंटी२० प्रकारचे महिला क्रिकेट सामने असतात. ट्वेंटी२० सामन्यात दोन्ही संघ प्रत्येकी २० षटकांच्या डावात एकदा फलंदाजी करतात. काही किरकोळ फरकांव्यतिरिक्त नियम आणि खेळण्याच्या अटी पुरुष आणि महिला दोन्ही प्रकारांसाठी सहसा समान असतात.

ब्रेव्हज विरुद्ध सुपर स्ट्रायकर्स आणि नाइट रायडर्स विरुद्ध व्ही टीम हे पहिले महिला ट्वेंटी२० सामने २९ मे २००४ रोजी २००४ सुपर फोर्स स्पर्धेचा भाग म्हणून एकाच वेळी खेळले गेले. हे सामने पहिल्या महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यासाठी (आणि पुरुष तसेच महिलांच्या पहिल्या टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यासाठी) सराव सामने म्हणून पाहिले गेले, जो ५ ऑगस्ट २००४ रोजी होव येथे इंग्लंड आणि न्यू झीलंड यांच्यात खेळला गेला होता.

## देशांतर्गत टी२० लीग
खालील यादीमध्ये पूर्ण सदस्य देशांमधील प्रमुख टी२० देशांतर्गत स्पर्धांची माहिती दिली आहे.

## संदर्भयादी
वर्ग:महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट
वर्ग:महिला क्रिकेट
नल (रामायण)

हिंदू महाकाव्य *रामायणात*, **नल** हा एक वानर आहे, जो रामेश्वरम आणि लंका यांच्यातील समुद्रावरील पूल, रामसेतूचा अभियंता म्हणून ओळखला जातो, ज्यावरून रामाच्या सैन्याने लंकेत प्रवेश केला. या पुलाला नलसेतू, नलचा पूल असेही म्हणतात. नलसोबत, त्याचा जुळा भाऊ नील नावाचा आणखी एक वानर देखील पुलाचा निर्माता म्हणून ओळखला जातो. त्याचे वर्णन वास्तुविशारद-देव विश्वकर्माचा मुलगा म्हणून केले जाते. नलने राम आणि लंकेचा राजा रावण यांच्यातील युद्धात लढल्याचे देखील वर्णन आहे.

## संदर्भ 
* 
* 
* 
* 
* 

वर्ग:रामायणातील व्यक्तिरेखा
क्रतु

**क्रतु** हे हिंदू धर्मात निर्माता देवता ब्रह्मा यांच्या मनाने जन्मलेल्या मानसपुत्रांपैकी एक आहे. ते एक ऋषी आहे, जे दोन वेगवेगळ्या युगात प्रकट होतो. 

ते पहिल्या मनूच्या काळातील सात महान ऋषींपैकी, सप्तर्षी, एक मानले जातात. ह्यांची उत्पत्ती ब्रह्मदेवाच्या मनातून झाली असे  मानले जाते. दुसऱ्या एका आख्यायिकेनुसार, ते त्याच्या वडिलांच्या डाव्या डोळ्यातून जन्माला आले असे मानले जाते.

## आख्यायिका 
स्वयंभूव मन्वंतरात, क्रतु हा ब्रह्मदेवाचा पुत्र असुन एक प्रजापती होता. तो प्रजापती कर्दमचा जावई देखील आहे. त्याच्या पत्नीचे नाव क्रिया आहे. असे म्हटले जाते की त्यांना ६०,००० मुले आहेत. त्यांचे नाव ऋग्वेदाच्या आठव्या ग्रंथात समाविष्ट आहे. क्रतुला पुण्य आणि सत्यवती या दोन बहिणी देखील आहेत.

पुराणांमध्ये क्रतुचे लग्न संततीशी झाल्याचे म्हटले आहे आणि या जोडप्याला साठ हजार मुले आहेत, ज्यांना बालाखिल्य म्हणतात, जे प्रत्येकी अंगठ्याएवढे होते, परंतु इंद्रियांवर त्यांचे खूप प्रभुत्व होते. *महाभारतानुसार*, ऋषी कश्यपांना यज्ञात मदत करताना, त्यांनी लाकडाचे तुकडे सोबत नेले होते. देवांचा राजा इंद्र त्यांच्या लाकडाचे छोट्या तुकड्यांवर हसला. ह्या अपमानामुळे क्रतुने आपल्या तपश्चर्येच्या बळावर दुसरा इंद्र निर्माण करण्यास सुरुवात केली. घाबरून इंद्राने कश्यपाची मदत मागितली. ऋषींनी बालाखिल्यांना शांत केले आणि त्यांना सांगितले की त्यांच्या तपश्चर्येचे फळ व्यर्थ जाणार नाही; त्यांना त्या वेळी तपश्चर्या करणाऱ्या विनताला आशीर्वाद देण्यासाठी नियुक्त केले जाईल, जी इंद्रावर मात करू शकेल असा मुलगा होण्यासाठी तप करत होती. त्यानुसार, तिच्या पोटी गरुडाचा जन्म झाला, जो इंद्र आणि देवांना पराभूत करेल आणि त्याच्या आईला कद्रूच्या बंधनातून मुक्त करण्यासाठी अमृत मिळवेल. एका वेगळ्या कथेत, बालाखिल्या शिवाला प्रसन्न करू शकले, ज्याने त्यांना वरदान दिले की ते एक पक्षी निर्माण करू शकतील, जो इंद्राकडून अमृताचे भांडे चोरेल.

शिवाच्या वरदानाने क्रतुचा पुन्हा वैवस्वत मन्वन्तरात (सातवा आणि सध्याचा *मन्वन्तर* ) जन्म झाला. या मन्वंतरात*,* त्याला कुटुंब नव्हते व त्याने अगस्त्यचा मुलगा इध्मवाहला दत्तक घेतले. त्याची उत्पत्तीबद्दल ब्रह्मदेवाच्या हातातून झाली असे म्हटले जाते.

## संदर्भ 
वर्ग:सप्तर्षी
वर्ग:भारतातील प्राचीन ऋषी
मकरध्वज

**मकरध्वज** (किंवा **मगरध्वज**) हा हिंदू देवता हनुमानाचा पुत्र आहे जो त्याच्या घामातून जन्मला आला आहे. रामायणाच्या विविध प्रादेशिक आवृत्त्यांमध्ये मकरध्वजाचे दर्शन घडते. त्याच्या जन्माच्या अनेक अतुलनीय कथा आहेत, परंतु त्या सर्व कथांमध्ये हनुमानाने समुद्रात डुबकी मारल्यानंतर आणि त्याच्या घामाचा थेंब *मकराच्या* मुखात पडल्यानंतर तो एका मकर (किंवा मगर) च्या पोटी जन्माला आल्याचा उल्लेख आहे. मकरापासून मकरध्वज जन्मतो ज्याचे पालनपोषण नंतर रावणाच्या पुत्रांपैकी एक असलेल्या पाताळावर राज्य करणाऱ्या अहिरावण या राक्षस राजाने केले. जेव्हा तो मोठा झाला तेव्हा अहिरवणाने मकरध्वजाचे सामर्थ्य आणि पौरुषत्व पाहून त्याला त्याच्या राज्याच्या दाराचे रक्षण करण्याचे काम दिले.  पाताळाच्य दारावर त्याला एका प्राण्याकडून आव्हान देण्यात आले, जो काही भाग वानर आणि काही भाग मकर होता. त्याने स्वतःची ओळख पराक्रमी योद्धा हनुमानाचा मुलगा मकरध्वज म्हणून करून दिली.

हनुमानाला मजा आली आणि तो म्हणाला की, तो स्वतः हनुमान आहे पण तो त्याचा मुलगा असू शकत नाही, कारण तो जन्मापासूनच ब्रह्मचारी होता. तथापि, नंतर हनुमानाने डोळे मिटून ध्यान केले व मकरध्वजाच्या जन्माचे वर्णन त्याला दिसले.

मकरध्वजाने त्याला आशीर्वाद मागितला, परंतु त्याने हनुमानाला सांगितले की, पाताळात प्रवेश करण्यासाठी त्याला त्याच्याशी लढावे लागेल, कारण तो त्याचा गुरू अहिरावणाचा विश्वासघात करू शकत नाही. हनुमान मकरध्वजाला द्वंद्वयुद्धात पराभूत करतो आणि नंतर त्याला पाठीशी बांधतो जेणेकरून तो शेवटी अहिरावणाचा वध करून राम आणि लक्ष्मणाची सुटका करतो.

## वंशावळ 
जेठवा लोक मकरध्वजापासून वंशज असल्याचा दावा करतात. त्यांच्या कुळातील लोककथेनुसार, मकरध्वजाला मोद-ध्वज नावाचा मुलगा होता ज्याला जेठी-ध्वज नावाचा मुलगा होता. जेठवा लोक जेठी-ध्वजाचे वंशज असल्याचा दावा करतात आणि हनुमानाची इष्टदेवता म्हणून पूजा करतात. गुजरातच्या जेठवा राजवंशाने काठियावाड आणि नंतर पोरबंदरच्या संस्थानावर राज्य केले. त्यांच्या शाही ध्वजावर हनुमानाची प्रतिमा होती.

## संदर्भ 
वर्ग:रामायणातील व्यक्तिरेखा
लंकिणी

**लंकिणी** किंवा **लंकिनी** ही प्राचीन हिंदू महाकाव्य *रामायणातील* एक शक्तिशाली राक्षसी होती. तिच्या नावाचा शब्दशः अर्थ "लंकेची स्त्री" असा होतो कारण ती लंका शहराची स्त्री रूप होती आणि लंकेच्या दारांची संरक्षक होती.

## कथा 
रामायणानुसार, लंकिणी एकेकाळी ब्रह्मदेवाच्या निवासस्थानाची रक्षणकर्ता होती. तेथे रक्षण करताना, तिला तिच्या पदाबद्दल गर्व आणि अभिमान वाटू लागला. तिने इतरांशी तुच्छतेने वागण्यास सुरुवात केली ज्यामुळे ब्रह्मदेवाने तिला राक्षसांच्या नगरीचे कायमचे रक्षण करण्याचा शाप दिला. लंकिणीला तिची चूक कळली आणि तिने क्षमा मागितली. तथापि, ब्रह्मदेवाला शाप परत घेणे शक्य नव्हते, आणि त्याऐवजी तिला उःशाप दिला की जेव्हा एक वानर तिला युद्धात पराभूत करेल तेव्हाच ती शापातून मुक्त होईल.

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदू देवी
वर्ग:रामायणातील व्यक्तिरेखा
शहीद दिन (भारत)

२३ मार्च हा भारतात शहीद दिन समजला जातो. या दिवशी १९३१मध्ये भगतसिंग, शिवराम राजगुरू आणि सुखदेव थापर या तीन भारतीय क्रांतिकारी स्वातंत्र्यसैनिकांना लाहोर कट प्रकरणात त्यांच्या भूमिकेसाठी  ब्रिटिशांनी फाशी दिली. 

 (डावीकडे), सुखदेव (मध्यभागी), आणि राजगुरू]]
लाला लजपत राय यांच्या मृत्यूचा बदला घेण्यासाठी ब्रिटिश पोलिस अधिकारी जॉन सॉन्डर्स यांच्या हत्येत सहभागी असल्याबद्दल त्यांना फाशी देण्यात आली. देशाच्या स्वातंत्र्यासाठी त्यांनी दिलेल्या बलिदानाचा सन्मान करण्यासाठी, त्यांच्या हौतात्म्याचा दिवस, २३ मार्च, भारतात शहीद दिवस (शहीद दिन) म्हणून साजरा केला जातो.  
## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यलढा
नरेश दधीच

**नरेश दधीच** (१ सप्टेंबर, १९४४ - ६ नोव्हेंबर, २०२५) हे इंटर-युनिव्हर्सिटी सेंटर फॉर अ‍ॅस्ट्रोनॉमी अँड अ‍ॅस्ट्रोफिजिक्स (आयुका) येथील एक भारतीय सैद्धांतिक भौतिकशास्त्रज्ञ होते. ते ३१ ऑगस्ट २००९ पर्यंत आयुका चे संचालक होते.  दधीच हे २०१२ ते २०१६ पर्यंत दिल्लीतील जामिया मिलिया इस्लामिया येथील सैद्धांतिक भौतिकशास्त्र केंद्र येथे सैद्धांतिक भौतिकशास्त्रात एमए अन्सारी अध्यासनस्थ होते.

२०१२ मध्ये ते दक्षिण आफ्रिकेतील डर्बन येथील क्वाझुलु-नताल विद्यापीठात अभ्यागत प्राध्यापक होते. याशिवाय त्यांनी पोर्ट्समथ (युनायटेड किंग्डम) आणि बिलबाओ (स्पेन) येथील गुरुत्वाकर्षण संशोधन गटांसोबत देखील काम केले.

त्यांनी शास्त्रीय आणि क्वाँटम गुरुत्वाकर्षण आणि सापेक्षतावादी खगोल भौतिकशास्त्राचा विशेष अभ्यास केला. त्यांच्या सहकाऱ्यांसह त्यांनी १०० हून अधिक वैज्ञानिक शोधनिबंध प्रकाशित केले आणि अनेक पीएचडी विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन देखील केले.

दधीच यांचे ६ नोव्हेंबर २०२५ रोजी चीनमधील बीजिंग येथे शैक्षणिक भेटीवर वयाच्या ८१ व्या वर्षी निधन झाले. 

## संदर्भ 
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९४४ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:आयुका
बाल कांड

***बाल कांड*** हा वाल्मिकी *रामायणातील* पहिला ग्रंथ आहे.''* या पुस्तकात संस्कृत श्लोकाचे शहात्तर (७६) *सर्ग* (कधीकधी *अध्याय* किंवा "कॅन्टो" म्हणून भाषांतरित) आहेत.

## सारांश 
*बाल कांडाची* सुरुवात वाल्मिकी ऋषींनी नारदांना विचारल्यापासून होते की, जगात अजूनही कोणी धार्मिक पुरुष शिल्लक आहे का, ज्यावर नारद उत्तर देतात की असा पुरुष राम आहे. वाल्मीकी *श्लोक'' नावाचे एक नवीन रूप तयार करतात आणि नंतर त्यांना रामाबद्दल एक महाकाव्य लिहिण्याची क्षमता दिली जाते. ते लव आणि कुश या मुलांना त्यांची कविता शिकवतात, जे ती संपूर्ण देशात आणि अखेर राजा रामाच्या दरबारात पठन करतात, ज्यानंतर मुख्य रामायणाची कथा सुरू होते.
[डावे|इवलेसे|[दशरथ|दशरथाच्या चार पुत्रांच्या जन्माचे चित्रण.]]
कोसलचा राजा दशरथ, अयोध्या या एका आदर्श नगरात राहतो, परंतु त्याला एक ही मुलगा नसतो. तो आणि त्याचा दरबार त्याला पुत्रप्राप्ती करण्यासाठी ऋषि ऋषिश्रंग यांना आणण्याचा निर्णय घेतात. ऋषिश्रंग ऋषिंच्या सांगण्यावरून अश्वमेध यज्ञ केल्यानंतर, पुत्रप्राप्तीसाठी पुत्रिया इष्टी करतात. दरम्यान, सर्व देवा ब्रह्मा आणि विष्णूंना रावणाबद्दल विनंती करतात, जो ऋषि, यक्ष, गंधर्व,  आणि ब्राह्मणांवर अत्याचार करत आहे. ब्रह्म देवाच्या वरदानामुळे, रावण मानवांशिवाय सर्व प्राण्यांसाठी अजिंक्य आहे, म्हणून विष्णू दशरथाच्या पुत्रांच्या रूपात जन्म घेण्याचा निर्णय घेतो. अयोध्या बाहेरील यज्ञात, यज्ञाच्या अग्नीतून एक जीव स्वर्गीय लापशी घेऊन बाहेर पडतो. तो जीव दशरथाला त्याच्या पत्नींमध्ये लापशी वाटण्यास सांगतो जेणेकरून त्यांना मुले होतील. त्याच वेळी, ब्रह्मा देवतांना वानर-पुत्र जन्म देण्याचे आदेश देतात जे नंतर रावणाला पराभूत करण्यासाठी रामाला मदत करतील. लापशी वाटल्यानंतर, दशरथाच्या पत्नी कौशल्या, कैकेयी आणि सुमित्रा अनुक्रमे राम, भरत आणि जुळ्या लक्ष्मण आणि शत्रुघ्न यांना जन्म देतात. काही वर्षांनंतर, ऋषी विश्वामित्र अयोध्यामध्ये येतात.
[डावे|इवलेसे|१७ व्या शतकातील मेवाडच्या राजेशाही हस्तलिखितातून [त्राटिका|त्राटिकाचा वध करणारा राम]]

विश्वामित्र दशरथांना विनंती करतात की त्यांनी त्यांचा मोठा (पण तरीही किशोर) मुलगा राम याला विश्वामित्राच्या यज्ञात अडथळा आणणाऱ्या राक्षस मारिच आणि सुबाहू यांना मारण्यासाठी पाठवावे. राम व लक्ष्मण विश्वामित्रांसह  त्राटिकाच्या वस्ती असलेल्या एका भयानक जंगलात पोहोचतात. रामाने धनुष्यातून एकाच बाणात तिला मारले आणि बक्षीस म्हणून विश्वामित्र त्याला असंख्य दैवी शस्त्रे प्रदान करतात. ते अखेरीस विश्वामित्रच्या आश्रमात पोहोचतो, जिथे राम मारिचाला पराभूत करतो आणि सुबाहूला देखिल मारतो. 

त्यांच्या उद्देशात यशस्वी झालेने मग ते मिथिला राज्यात राजा जनकाच्या यज्ञाला उपस्थित राहण्यासाठी जाण्याचा निर्णय घेतात. प्रवासात विश्वामित्र त्या भूदृश्याचे वर्णन करतात, तसेच विश्वामित्र आणि राम यांच्या पूर्वजांची माहिती देतात.

मिथिला येथे पोहोचल्यावर जनक राजा त्याच्या प्रसिद्ध धनुष्याचा इतिहास सांगतो आणि सांगतो की जो कोणी हा धनुष्य बांधेल तो त्याची मुलगी सीता हिचा हात जिंकेल. त्यानंतर राम केवळ धनुष्य बांधत नाही तर तो तोडतो देखील. त्यानंतर राम सीतेशी लग्न करतो, त्याचे इतर भाऊ सीतेची बहीण आणि चुलत बहिणींशी लग्न करतात. मिथिलाहून परतताना, रामाचा सामना परशुरामशी होतो जे रामाने धनुष्य तोडल्यामुळे क्रोधित असतात. परशुरामांना  रामाच्या विष्णूअवताराचे सत्य समजते व ते विनम्र होऊन मागे हटतो. सर्व लोक अयोध्याला परततो आणि एका रमणीय विवाहित जीवनाचे दृश्य दाखवत हा खंड संपतो.

## संदर्भ 
वर्ग:रामायण
एस. कृष्णस्वामी

**सुब्रह्मण्यम कृष्णस्वामी** (२९ जुलै, १९३८ - २८ डिसेंबर, २०२५) हे एक भारतीय माहितीपट दिग्दर्शक आणि लेखक होते.  २००९ मध्ये त्यांना पद्मश्री पुरस्कार मिळाला. त्यांच्या प्रमुख कामांमध्ये आग्नेय आशियातील भारतीय प्रभावावरील पुढील तीन माहितीपटांचा समावेश होता: *इंडियन इम्प्रिंट्स*, *अ डिफरंट पिलग्रिमेज* आणि *ट्रॅकिंग इंडियन फूटमार्क्स*. *इंडियन इम्प्रिंट्स हे* १८ भागांमध्ये दूरदर्शनवर प्रसारित झाले होते.

कृष्णस्वामी यांचे २९ डिसेंबर २०२५ रोजी चेन्नई येथील रुग्णालयात हृदयविकाराने निधन झाले. मृत्यू समयी ते ८७ वर्षांचे होते

## पुस्तके 
* *इंडियन फिल्म्स* (एरिक बार्नोव यांच्यासह) (कोलंबिया युनिव्हर्सिटी प्रेस १९६३, ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस १९८०)

## पुरस्कार 
* २००९: पद्मश्री
* २००९: हमसध्वनी डिस्टिंग्विश्ड सिटीझन ऑफ द इयर पुरस्कार

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* कृष्णस्वामी असोसिएट्स

वर्ग:कलेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९३८ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:तमिळ व्यक्ती
रॉयल मिलिटरी अकादमी सँडहर्स्ट

**रॉयल मिलिटरी अकादमी सँडहर्स्ट, आरएमएएस** किंवा **आरएमए सँडहर्स्ट**  ही युनायटेड किंग्डममधील अनेक लष्करी अकादमींपैकी एक आहे. -ब्रिटिश सैन्याचे अधिकारी थ्यांचे सुरुवातीचे  प्रशिक्षण येथे घेतात. हे बर्कशायरमधील सँडहर्स्ट शहरात आहे, त्याचे औपचारिक प्रवेशद्वार लंडनच्या नैऋत्येस असलेल्या सरे काउंटीमध्ये कॅम्बर्ली येथे आहे. सर्व ब्रिटिश सैन्य अधिकारी तसेच कारकीर्दीत उशीरा अधिकारी प्रशिक्षण घेणारे पूर्वीचे वॉरंट ऑफिसर येथे प्रशिक्षण घेतात. यांशिवाय अनेक देशांमधील पुरुष आणि महिलां अधिकारी प्रशिक्षित केले जातात.  
इवलेसे|जुन्या कॉलेज इमारती
इवलेसे|पासिंग आउट परेड

## उल्लेखनीय माजी विद्यार्थी 
सँडहर्स्ट अकादमीच्या माजी विद्यार्थ्यांमध्ये अनेक राजे, राजपुत्र, सर्वोच्च सेनापती आणि इतर उच्चाधिऱ्यांचा समावेश आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:युनायटेड किंग्डममधील लष्करी अकादमी
वर्ग:इ.स. १९४७ मधील निर्मिती
वर्ग:बर्कशायर
पिवळी मार्गिका (इंदूर मेट्रो)

**पिवळी मार्गिका** ही इंदूर मेट्रोची पहिली जलद मार्गिका आहे. या मार्गिकेची एकूण लांबी ३३.५३ किलोमीटर आहे आणि या मार्गिकेवर देवी अहिल्याबाई होळकर टर्मिनल ते विमानतळापर्यंत एकूण २९ मेट्रो स्थानके आहेत. देवी अहिल्याबाई होळकर टर्मिनल ते रॅडिसन चौकापर्यंतचा १६.२१ किमी लांबीचा प्राधान्य विभाग बांधकामाधीन आहे.

देवी अहिल्याबाई होळकर टर्मिनल ते वीरंगना झलकारीबाई स्थानकाला जोडणारा ६ किमीचा पहिला टप्पा ३१ मे २०२५ रोजी कार्यान्वित झाला आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी मध्य प्रदेशची राजधानी भोपाळ येथून व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे या मार्गाचे अधिकृत उद्घाटन केले.    

शहरातील सर्वात व्यस्त वाहतूकमार्गाला सेवा देण्याच्या उद्देशाने इंदूर मेट्रोच्या पहिल्या टप्प्याच्या विस्ताराचा भाग म्हणून पिवळ्या मार्गिकेचे बांधकाम हाती घेण्यात आले. या प्रकल्पाला आशियाई पायाभूत सुविधा गुंतवणूक बँक (AIIB) सारख्या संस्थांकडून निधी मिळाला. २०२५ मध्ये ६ किमीचा हा भाग उघडण्यात आला आणि एकूण काम २०२६ मध्ये पूर्ण होणार आहे   

## स्थानकांची यादी 
या मार्गावरील स्थानकांची यादी खालीलप्रमाणे आहे:

## हे देखील बघा 
* इंदूर
* इंदूर मेट्रो 
* भोपाळ मेट्रो

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील जलद परिवहन मार्गिका
वर्ग:इंदूर मेट्रो
जगन्नाथ रघुनाथ घारपुरे

**जगन्नाथ रघुनाथ घारपुरे** हे पुण्यातील लाॅ कॉलेजचे संस्थापक  आणि प्राचार्य आहेत. हे कायदेपंडित आणि धर्मशास्त्रज्ञ म्हणूनही ओळखले जातात. 

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय कायदेपंडित
वर्ग:भारतीय शिक्षणतज्ज्ञ
वर्ग:धर्मानुसार धर्मशास्त्रज्ञ
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लक्ष्मणरेखा

इवलेसे|साधुच्या वेषातील रावण सीतेचे हरण करतो.
**लक्ष्मणरेखा** ही हिंदू माहाकाव्य *रामायणातील* एक रेषा आहे जी लक्ष्मणाने मातीत काढलेली होती. ही रेषा त्याने त्याचा मोठा भाऊ राम आणि रामाची पत्नी सीता यांच्यासोबत जंगलात राहताना त्यांच्या झोपडीच्या निवासस्थानाभोवती काढली होती. ही रेषा सीतेचे रक्षण करण्यासाठी होती, जेव्हा तो रामाच्या शोधात बाहेर गेला होता. 

ही रेषा वाल्मिकी यांनी लिहिलेल्या मूळ महाकाव्यात नाही. *रामचरितमानसमध्ये*, अरण्य कांडात लक्ष्मणरेखाची कथा आढळत नाही. तथापि, रामचरितमानसातील लंका कांडात (३५.१) रावणाची पत्नी मंदोदरी त्याच्या शौर्याच्या उद्दाम दाव्यांवर टीका करते आणि असे दर्शवते की त्याचे शक्ती आणि शौर्याचे दावे उथळ आहेत, कारण तो रामाचा धाकटा भाऊ लक्ष्मणाने काढलेली एक छोटीशी रेषाही ओलांडू शकला नाही.

## आधुनिक वापर 
आधुनिक भारतीय भाषेत लक्ष्मणरेखा म्हणजे एक कठोर परंपरा किंवा नियम आहे जो कधीही मोडला जाऊ नये. तो अनेकदा कृतीच्या नैतिक मर्यादांचा संदर्भ देतो, ज्यामुळे अवांछित परिणाम होऊ शकतात. वापराचे उदाहरण:

: *लोकसभेचे अध्यक्ष सोमनाथ चॅटर्जी म्हणाले की, न्यायपालिका आणि विधिमंडळाच्या भूमिकांबाबत संविधान अगदी स्पष्ट आहे; दोघांनीही लक्ष्मणरेखा ओलांडू नये*.

## पुढील वाचन 
* जैन, जसबीर: *पर्दा, पितृसत्ताकता आणि उष्णकटिबंधीय सूर्य - भारतातील महिलात्व हीथ*, इन: जेनिफर (संपादन). (२००८). *द वेइल: महिला लेखक त्याच्या इतिहास, विद्या आणि राजकारणावर .* युनिव्हर्सिटी ऑफ कॅलिफोर्निया प्रेस.  . पृ.&nbsp;२३४–२३६.

## संदर्भ 
वर्ग:रामायण
सोनाग्वेरा

**सोनाग्वेरा** हे होंडुरासमधील कोलोन प्रांतातील एक शहर आहे. हे ला सैबाच्या आग्नेयेस सुमारे एक तास अंतरावर आहे.

२०२३ च्या जनगणनेनुसार शहराची लोकसंख्या १५,७३० इतकी आहे तर उपनगरांसह येथे ४८,०८७ लोक राहतात.

सोनाग्वेराच्या आसपासचा परिसर प्रामुख्याने शेतीप्रधान आहे, येथील प्रमुख पीक संत्री आहे. व्हॅलेन्सिया आणि पिना या दोन प्रकारची संत्री या प्रदेशात पिकवली जातात. असोसिएशन ऑफ सिट्रिकल्टर्स, सोनागुएरा, कोलोन (एसीआयएसओएन) ही संस्था या प्रदेशातील संत्रा उत्पादकांचे प्रतिनिधित्व करते.

## संदर्भ 
वर्ग:कोलोन प्रांत
वर्ग:होन्डुरासमधील शहरे
झी मराठी उगाच पुरस्कार २०२५

**झी मराठी उगाच पुरस्कार २०२५** () जगन्नाथ गंगाराम पेडणेकर ज्वेलर्स यांनी सादर केलेल्या या सोहळ्यात २०२५ च्या मालिकांना विनोदी शैलीत गौरविण्यात आले. २८ डिसेंबर २०२५ रोजी हा कार्यक्रम संपन्न झाला. निलेश साबळे आणि भालचंद्र कदम यांनी कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन केले.

## विजेते व नामांकने 
;विशेष पुरस्कार

## विक्रम 
## हे सुद्धा पहा 
* झी मराठी उत्सव नात्यांचा पुरस्कार

उगाच २०२५
अयोध्या कांड

**अयोध्या कांड** हा हिंदू धर्मग्रंथ *रामायण* मधील दुसरा भाग आहे. वाल्मिकी यांनी रचलेल्या ह्या महाकाव्याचे सात भाग आहेत.
इवलेसे|अयोध्या सोडून वनवासात निघालेले राम, सीता व लक्ष्मण.

## सारांश 
राम आणि सीताच्या लग्नानंतर, वयोवृद्ध दशरथ रामाला राजा बनवण्याची इच्छा व्यक्त करतात, ज्यास कोसलाच्या सभागृहातील व्यक्ति आणि प्रजाजन आपले समर्थन व्यक्त केले. ह्या महान घटनेच्या पूर्वसंध्येला कैकेयी याबाबत आनंदित असते, परंतु नंतर तिला मंथरा, तिची एक दुष्ट दासी, उत्तेजित करते आणि दशरथाने तिला दिलेले दोन वर मागण्यास भाग पाडते. कैकेयी मागते की रामाला चौदा वर्षांसाठी वनवासात पाठवले जावे, आणि  राज्यसिंहासन तिच्या मुलाला भरताला मिळावा.

शोकाकुल दशरथ राजा, आपल्या शब्दांच्या बंधनात असल्याने, कैकेयीच्या मागण्यांना मान्यता देतो. राम त्याच्या वडिलांच्या अनिच्छित निर्णयाला पूर्ण समर्पण आणि शांत आत्मसंयमाने स्वीकारतो. तो सीतेला अयोध्येत राहण्यास सांगतो, परंतु ती त्याला वनवासात घेऊन जाण्यास पटवते. लक्ष्मण देखील आपल्या भाऊसोबत जंगलात जाण्याचा निष्चय करतो.

रामाच्या निर्गमनानंतर, राजा दशरथ दुःख सहन करू शकत नसल्याने मोरतो. दरम्यान, भरत, जो आपल्या मामाच्या घरी भेटीला गेला आहे, अयोध्येतील घटनांची माहिती मिळवतो. त्याला धक्का बसतो आणि तो आपल्या आईच्या वाईट योजनेला नकार देतो. तो रामाला अरण्यात भेटायला जातो आणि अयोध्येत परत येऊन हक्काने त्याचे असलेले सिंहासन मिळवण्याची याचना करतो. पण राम आपल्या वडिलांच्या आज्ञेचे पालन करण्यासाठी निर्वासनाच्या कालावधीपूर्वी परत येण्यास नकार देतो. भरत अयोध्येत परततो आणि आपल्या भावाच्या पादूका सिंहासनावर ठेवून त्याच्याजागी राज्य कारभार चालवतो.

## संदर्भ 
वर्ग:रामायण
वेदवती

**वेदवती** ही हिंदू धर्मातील देवी सीतेचा मागील जन्म आहे. ती माता लक्ष्मीचा अवतार आहे.

## आख्यायिका 
वेदवती ही देवांचे गुरू बृहस्पती यांचे पुत्र ब्रह्मऋषी कुशध्वज यांची कन्या होती. त्यांनी आपले आयुष्य वेदांचे जप आणि अभ्यास करण्यात घालवल्यानंतर, वेदांचे सर्व ज्ञान असलेली म्हणून त्यांनी आपल्या मुलीचे नाव *वेदवती* ठेवले. वेदवतीने जन्माच्या क्षणीच वैदिक मंत्र उच्चारले होते, ज्यामुळे तिच्या पहिल्या श्वासापासूनच दैवी पवित्रता आणि तप पसरवले होते.

वेदवतीच्या वडिलांना त्यांच्या मुलीने विष्णू हा पती म्हणून स्वीकारावा अशी इच्छा होती. अशाप्रकारे त्यांनी त्यांच्या मुलीचा हात अनेक शक्तिशाली राजांना आणि स्वर्गीय देवतांना नाकारले. त्यांच्या नकारामुळे संतप्त होऊन, राजा शंभूने एका रात्री तिच्या पालकांची हत्या केली.

एके दिवशी लंकेचा राजा आणि राक्षस वंशाचा रावणाला, वेदवती ध्यानस्थ बसलेली आढळली आणि तिच्या अविश्वसनीय सौंदर्याने तो मोहित झाला. त्याने तिच्यासमोर लग्नाचा प्रस्ताव ठेवला. त्याने तिचे केस धरले आणि तिच्यावर हल्ला करण्याचा प्रयत्न केला.  क्रोधित वेदवतीने रावणाला शाप दिला की ती पुन्हा एकदा जन्म घेईल आणि त्याच्या मृत्युचे कारण होईल. त्यानंतर तिने हवनात उडी मारली आणि स्वतःला दहन केले. वेदवती पुन्हा सीतेच्या रूपात जन्माला आली आणि घोषित केल्याप्रमाणे, ती रावण आणि त्याच्या नातेवाईकांच्या मृत्यूचे कारण झाली.

### पुनर्जन्म 
*ब्रह्मवैवर्त पुराणानुसार*, वेदवतीचा तपश्चर्येच्या काळात तिला देवी पार्वती भेटल्या. तिच्या भक्तीने प्रसन्न होऊन, देवीने वेदवतीला तिच्या पसंतीचे वरदान दिले. वेदवतीने पृथ्वीवरील प्रत्येक अवतारात नारायणाला तिचा पती म्हणून आणि त्याच्या चरणकमलांची भक्ती मागितली. लक्ष्मीचे प्रकटीकरण म्हणून वेदवतीची खरी ओळख ओळखून पार्वतीने तिला वचन दिले. त्रेता युगात नारायण रामाचा अवतार घेतील आणि ती त्याची पत्नी होईल. लक्ष्मीने मिथिला राज्यातील एका शेतात पुनर्जन्म घेतला, जिथे राजा जनकाला ती सापडली. सोन्यासारख्या चमकणाऱ्या बाळाला पाहून स्तब्ध झालेल्या जनकाने आकाशवाणी ऐकली, की ती मुलगी नारायणाची वधू होईल. आनंदाने जनकाने तिला जानकी म्हणून वाढवले, जी सीता म्हणून ओळखली जाते.

### माया सीता 
*ब्रह्मवैवर्त पुराण,* *देवी भागवत पुराण,* तमिळ भाषेतील *श्री वेंकटचला महात्यम*  आणि मल्याळम मधील*अध्यात्म रामायण * हे वेदवतीला माया सीतेशी जोडतात, जी सीतेची भ्रामक प्रतिकृती आहे. जेव्हा वेदवती स्वतःला जाळण्यासाठी अग्नीत प्रवेश करते तेव्हा अग्नि देव तिला आश्रय देतात. जेव्हा सीतेचे रावण अपहरण करतो तेव्हा सीता अग्नीत आश्रय घेते आणि माया सीतेशी जागा बदलते. रावण माया सीतेला सीता समजून तिचे अपहरण करतो. रावणाच्या मृत्यूनंतर, सीता आणि माया सीता परत अग्नि परीक्षेत जागा बदलतात.

## संदर्भ 
### संदर्भयादी 
* 
* 

वर्ग:रामायणातील व्यक्तिरेखा
वर्ग:लक्ष्मी
किष्किंधा कांड

**किष्किंधा कांड** हा हिंदू धर्मग्रंथ *रामायण* मधील चैथा भाग आहे. वाल्मिकी यांनी रचलेल्या ह्या महाकाव्याचे सात भाग आहेत. 
इवलेसे|राम वालीला मारतो

## सारांश 
किष्किंधा कांड हा भाग वानरांच्या भूमीत वसला आहे. राम-लक्ष्मण हे दोघे हनुमान यांची भेट घेतात. हनुमान हा रामाचा सर्वात मोठा भक्त, वानर योद्ध्यांमध्ये सर्वोच्च आणि किष्किंधाच्या सुग्रीवाचा अनुयायी आहे. राम सुग्रीवाशी मैत्री करतो आणि त्याच्या मोठ्या भाऊ वालीला मारून सुग्रीवाला राज्य मिळवण्यात मदत करतो. सुग्रीव त्याची परतफेड म्हणून रामला सीतेला परत मिळवून देण्यास मदत करण्यासाठी तयार होतो.

तथापि, सुग्रीव लवकरच आपल्या वचनाला विसरतो आणि आपल्या नव्याने मिळालेल्या राज्य व शक्तीचा आनंद घेतो. हुशार माजी वानर राणी तारा (वालीची पत्नी) शांतपणे हस्तक्षेप करते व रागाने भरलेला लक्ष्मणाला सावरते. ती प्रभावीपणे सुग्रीवाला त्याच्या वचनाचा सन्मान करण्यास पटवते. त्यानंतर सुग्रीव पृथ्वीच्या चारही दिशांकडे शोध मोहीम पाठवतो, परंतु उत्तर, पूर्व आणि पश्चिमकडून कोणत्याही यशाशिवाय ते परत येतात. अंगद आणि हनुमान यांच्या नेतृत्वाखाली दक्षिणेकडील शोध पथकाला जटायूच्या मोठ्या भावाला, संपाती नावाच्या गिद्धाकडून माहिती मिळते की सीतेला लंकाकडे नेण्यात आले आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:रामायण
अरण्य कांड

**अरण्य कांड** हा हिंदू धर्मग्रंथ *रामायण* मधील तिसरा भाग आहे. वाल्मिकी यांनी रचलेल्या ह्या महाकाव्याचे सात भाग आहेत.
इवलेसे|सीतेचे हरण होताना जटायू पक्षी रावाणाला अडवतो.

## सारांश 
वनवासात राम, सीता आणि लक्ष्मण गोदावरी नदीच्या काठावर दक्षिणेकडे प्रवास करतात. तिथे ते एक कुटी बांधतात आणि वावरु लागतात. एक दिवस, पंचावटी वनात त्यांच्याकडे रावणाची बहीण राक्षसी शूर्पणखा येते. ती राम-लक्ष्मण या भावांना मोहात पाडण्याचा प्रयत्न करते आणि असफल झाल्यानंतर, ईर्ष्याने सीतेला मारण्याचा प्रयत्न करते. लक्ष्मण तिचे नाक आणि कान कापून तिला थांबवतो. हे ऐकून तिचे भाऊ खर आणि दुशण राजकुमारांविरुद्ध हल्ला आयोजित करतात. राम, खर आणि त्याच्या राक्षसांवर विजय मिळवतो.

हे सर्व घडल्याचे रावणाला कळल्यावर, तो रामाचा संहार करण्याचा निर्णय घेतो आणि राक्षस मरीचिच्या साह्याने सीतेला पकडण्याचा कट रचतो. मरीचि एक सोन्याच्या हरणाचे रूपांतर करून सीतेचे लक्ष वेधतो. हरणाच्या सुंदरतेने मंत्रमुग्ध झालेली सीता रामाला ते हरण पकडण्याची विनंती करते. रामाला माहीत असते की ही राक्षसांची माया आहे, परंतु तो सीतेला तिच्या इच्छेपासून दूर करू शकत नाही आणि हरणाचा पाठपुरावा करतो. तो सीतेला लक्ष्मणाच्या देखरेखीखाली सोडतो.

काही वेळाने, सीता ऐकते की रामाने तिला हाक मारली आहे. ती लक्ष्मणाला रामाच्या मदतीस धावून जाण्याचे आग्रह करते. लक्ष्मण तिला आश्वस्त करण्याचा प्रयत्न करतो की रामाला सहजपणे हानी पोहोचू शकत नाही आणि तिचे रक्षण करण्यासाठी रामाचे आदेश पाळणे सर्वोत्तम आहे. पण ह्या संकटकाळा जवळ सीता ठाम राहते की मदतीची गरज तिला नाही तर रामाला आहे. लक्ष्मण तिची इच्छा पाळतो पण अट ठेवतो की तीने कुटी सोडू नये किंवा कोणत्याही अनोळखीला आत आणू नये. त्यानंतर तो लक्ष्मणरेखा काढतो की कोणताही राक्षस त्याला पार करू शकणार नाही, आणि रामाला मदत करण्यासाठी निघतो. जेव्हा सीता एकटी असते तेव्हा रावण एका साधूच्या रूपात प्रकट होतो आणि सीतेच्या आदरातिथ्याची विनंती करतो. इथे सीता फसते आणि नंतर रावणाद्वारे बळजबरीने तिचे हरण होते.

जटायू पक्षी, सीताला वाचवण्याचा प्रयत्न करतो पण गंभीर जखमी होतो. लंका येथे सीताला राक्षसींच्या ताब्यात ठेवले जाते. रावण सीतेला त्याच्याशी लग्न करण्यास सांगतो, पण ती रामावर पूर्ण श्रद्धा ठेवत असल्यामुळे नकार देते. दरम्यान, राम आणि लक्ष्मण जटायूकडून सीतेच्या अपहरणाची माहिती मिळवतात आणि तिला वाचवण्यासाठी त्वरित निघतात. शोधदरम्यान, त्यांना संन्यासी शबरी भेटते जी त्यांना सुग्रीव आणि हनुमानकडे मार्गदर्शन करतात.

ह्या पुढील भाग हा किष्किंधा कांड आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:रामायण
युद्ध कांड

**युद्ध कांड** किंवा **लंका कांड** हा हिंदू धर्मग्रंथ *रामायण* मधील सहावा भाग आहे. वाल्मिकी यांनी रचलेल्या ह्या महाकाव्याचे सात भाग आहेत. 
इवलेसे|राम-रावणामधील युद्ध.
## सारांश 
या भागामध्ये रामाचे (वानर) आणि रावणाचे (राक्षस) सेनांदरम्यान झालेल्या युद्धाचे वर्णन आहे. हनुमानाने सीतेची माहिती दिल्यानंतर राम आणि लक्ष्मण आपले सहकारी घेऊन दाक्षिणात्य समुद्राच्या किनाऱ्याकडे निघाले. तिथे त्यांच्यात रावणाचा भाऊ विभिषण सामील होतो. वानर नल आणि नील हे रामसेतू उभारतात.

राजकुमार आणि त्यांची सेना समुद्र ओलांडतात. एका युद्धात, रावणाचा मुलगा मेघनाद लक्ष्मणावर प्रचंड शस्त्र फेकतो आणि लक्ष्मण गंभीर जखमी होतो. यावर हनुमान आपली महान आकृती धारण करतो आणि लंकावरून हिमालयाकडे उडतो. पोहोचल्यावर, लक्ष्मणाचा उपचार करणारी संजीवनी वनस्पती ओळखणे हनुमानाला जमत नाही आणि म्हणून तो संपूर्ण पर्वत लंकाला घेऊन आणण्याचा निर्णय घेतो. अखेरीस, राम रावणाचा वध केल्यावर युद्ध समाप्त होते. त्यानंतर राम विभिषणाला लंकेच्या सिंहासनावर बसवतो.

सीतेला भेटल्यावर राम व सर्व अयोध्येत परतले. आपल्या राज्यातील लोकांकडून सीतेच्या पवित्रतेबद्दलची टीका ऐकता राम खूप उदास होतो. नागरिकांची चुकी सिद्ध करण्यासाठी आणि तिच्यावर लावलेली खोटे आरोप दूर करण्यासाठी सीता अग्निपरीक्षा देते. अग्नीदेव स्वतः सीतेला सांभाळून रामकडे परत आणतात व तिच्या पवित्रतेची साक्ष देतात. नंतर राम सीताला आनंदाने स्वीकारतो. (इतर रामायणाच्या आवृत्तीत अग्निपरीक्षेत सीताला बदलले जाते. माया सीता पहा.)

## संदर्भ 
वर्ग:रामायण
केशरी मार्गिका (भोपाळ मेट्रो)

**केशरी मार्गिका**  (हिंदी : *ऑरेंज लाइन*) ही मध्य प्रदेशमधील भोपाळ येथील जलद वाहतूक प्रणाली असलेल्या भोपाळ मेट्रोची एक कार्यात्मक मेट्रो मार्गिका आहे. या  लांबीच्या मार्गिकेवर करोंद चौक ते एम्स पर्यंत १६ मेट्रो स्थानके आहेत. सुभाष नगर ते एम्स पर्यंतचा  लांबीचा प्राधान्य विभाग २१ डिसेंबर २०२५ रोजी कार्यान्वित झाला आणि उरलेली मार्गिका सध्या बांधकामाधीन आहे. 

## स्थानकांची यादी 
या मार्गावरील स्थानकांची यादी खालीलप्रमाणे आहे:

## हे देखील पहा 
* भोपाळ
* भोपाळ मेट्रो
* निळी मार्गिका (भोपाळ मेट्रो)

## संदर्भ 

वर्ग:भारतातील जलद परिवहन मार्गिका
वर्ग:भोपाळ मेट्रो
निळी मार्गिका (भोपाळ मेट्रो)

**निळी मार्गिका** ( हिंदी : ब्लू लाईन) ही मध्य प्रदेशमधील भोपाळ येथील जलद वाहतूक प्रणाली असलेल्या भोपाळ मेट्रोची एक बांधकामाधीन मेट्रो मार्गिका आहे. या १२.९१५ किमी लांबीच्या मार्गिकेवर भडभडा चौक ते रत्‍नागिरी चौक पर्यंत १३ मेट्रो स्थानके आहेत. भोपाळची निळी मार्गिका पूर्वी लाल मार्गिका  म्हणून नियुक्त करण्यात आली होती. या मार्गिकेचे बोगदा पुल स्थाकन (केशरी मार्गिकेसह अदलाबदल) पॅकेज BH-03 चा भाग म्हणून बांधले जाईल.    

## स्थानकांची यादी 
या मार्गावरील स्थानकांची यादी खालीलप्रमाणे आहे:

## हे देखील पहा 
* भोपाळ
* भोपाळ मेट्रो
* केशरी मार्गिका (भोपाळ मेट्रो)

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील जलद परिवहन मार्गिका
वर्ग:भोपाळ मेट्रो
मैत्रायणीय उपनिषद

***मैत्रायणीय उपनिषद*** हा एक प्राचीन संस्कृत ग्रंथ आहे जो यजुर्वेदामध्ये अंतर्भूत आहे. याला ***मैत्री उपनिषद*** असेही म्हणतात आणि १०८ उपनिषदांच्या मुक्तिक सिद्धांतात हा २४ व्या क्रमांकावर सूचीबद्ध आहे.

*मैत्रायणीय उपनिषद* हे यजुर्वेदाच्या *मैत्रयान* शाखेशी संबंधित आहे.

*मैत्रायणीय उपनिषदात* सात प्रपातक (धडे) आहेत. पहिले प्रपातक प्रास्ताविक आहे, पुढील तीन प्रश्नोत्तर शैलीत रचलेले आहेत आणि आत्मा (स्व) शी संबंधित आधिभौतिक प्रश्नांवर चर्चा करतात, तर पाचवे ते सातवे हे पूरक आहेत. उपनिषदाची रचना आणि त्यातील माहिती विविध हस्तलिखित आवृत्तींमध्ये देखील भिन्न आहे, ज्यामुळे असे सूचित होते की हे उपनिषद कालांतराने मोठ्या प्रमाणात प्रक्षेपित आणि विस्तारित झाला आहे. मॅक्स मुलर म्हणतात की, वेगवेगळ्या आवृत्तींमध्ये उपनिषदाचा सामान्य गाभा आहे स्वतःबद्दलचा आदर; ज्याचा सारांश काही शब्दांत सांगता येईल की, "(मनुष्य) हा स्वतः आहे - अमर, निर्भय, ब्रह्म".

## संदर्भ 
### संदर्भग्रंथ 
* कॉवेल, ईबी (पुनर्प्रकाशन १९३५). (tr.) *मैत्री उपनिषद*, कलकत्ता: द एशियाटिक सोसायटी ऑफ बंगाल

वर्ग:उपनिषदे
उत्तर कांड

**उत्तर कांड** हा हिंदू धर्मग्रंथ *रामायण* मधील शेवटचा सातवा भाग आहे. वाल्मिकी यांनी रचलेल्या ह्या महाकाव्याचे सात भाग आहेत. 
इवलेसे|लव-कुश यांच्या सोबत त्यांची आई सीता.

काही शास्त्रज्ञ लक्षात आणून देतात की उत्तर कांड आणि रामायणाच्या इतर पुस्तकांमध्ये भाषिक आणि वक्तृत्वात्मक फरक आहेत, विशेषतः सीतेचा वनवास आणि शकुंभुकाच्या मृत्यूसारख्या कथा. बाल कांडासह काही शास्त्रज्ञ ह्या भागास अंतर्भाव मानतात, आणि असेही म्हटले जाते की मूळ काव्य हे युद्ध कांडात संपले आहे. 

## सारांश 
वनवासाचा कालावधी संपल्यानंतर, राम, सीता, लक्ष्मण आणि हनुमान अयोध्येला परतले, जिथे रामाचा राज्याभिषेक केला जातो. रामाची भक्ती सिद्ध करण्यास सांगितल्यावर, हनुमानाने आपली छाती फाडली आणि सर्वांना आश्चर्य वाटले की, त्याच्या छातीत राम आणि सीतेची प्रतिमा आहे. राम अयोध्येवर राज्य करतात आणि राजवटीला राम-राज्य म्हटले गेले; असे ठिकाण जिथे सामान्य लोक आनंदी आणि समाधानी असतात. सीतेची अग्नीपरीक्षा झाली; पण तरीही काही नगरवासीयांच्या संशयास्पद बोलण्याने ती वनवासात निघून गेली. वाल्मिकी आश्रमात लव आणि कुश यांचा जन्म झाला व त्यांनी तेथे प्रशिक्षण घेतले. रामाने अश्वमेध यज्ञ केले व रामाची भेट लव-कुश व सीता यांच्याशी झाली. ह्यात रामाच्या शेवटच्या दिवसांचे वर्णन आहे व रामानंतर लव-कुश सिंहासनावर बसले.

## संदर्भ 
वर्ग:रामायण
रेश्मा निलोफर नाहा

**रेश्मा निलोफर विशालाक्षी** उर्फ **रेश्मा निलोफर नाहा** ही एक भारतीय सागरी पायलट आहे जी सध्या समुद्रातून कोलकाता आणि हल्दिया बंदरात जहाजांचे सुकाणू करण्याचे काम करते. २०१८ मध्ये नदी पायलट म्हणून पात्रता मिळवल्यानंतर ती पहिली भारतीय तसेच जगातील काही महिला सागरी पायलटपैकी एक बनली.  २०१९ मध्ये तिला तत्कालीन भारतीय राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांच्याकडून नारी शक्ती पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.

२०११ मध्ये ती कोलकाता पोर्ट ट्रस्टमध्ये प्रशिक्षणार्थी म्हणून रुजू झाली आणि २०१८ मध्ये हुगळी नदी मध्ये पायलट म्हणून काम केले तिने रांची येथील बिर्ला इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नोलॉजी अँड सायन्स मधून मरीन टेक्नॉलॉजीमध्ये अभियंता पदवी प्राप्त मिळवली.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म
वर्ग:चेन्नईचे लोक
वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते
वर्ग:हयात व्यक्ती
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मुद्गल उपनिषद

***मुद्गल उपनिषद***  हा एक संस्कृत ग्रंथ आहे आणि हिंदू धर्माचा एक प्रमुख उपनिषद आहे.  हे सामन्य उपनिषद म्हणून वर्गीकृत आहे आणि ऋग्वेदाशी जोडले जाते.

मुद्गल उपनिषद हे सुबल उपनिषदासह, ऋग्वेदातील पुरुषसूक्ताची चर्चा करणाऱ्या दोन उपनिषदांपैकी एक आहे. हे उपनिषद नारायण (विष्णु) हे ब्रह्म (सर्वोच्च वास्तव, सर्वोच्च अस्तित्व) आहेत असे प्रतिपादन करते, आणि त्यांनी स्वतःच्या चौथ्या भागापासून विश्वाची निर्मिती केली, नंतर ते स्वतः वैयक्तिक सजीवांमध्ये आत्मा  बनले.

या मजकुरात असे म्हटले आहे की नारायण हा मोक्ष (मुक्ती) आहे, जो आत्मा आणि ब्रह्म यांच्यातील एकतेच्या स्थितीचे प्रतिनिधित्व करतो. हा मजकुर उल्लेखनीय आहे कारण त्यात पुरुषसूक्ताचे फक्त पहिले नऊ श्लोक आहेत आणि जिवंत प्राणी आणि वर्ण (सामाजिक वर्ग) यांच्या निर्मितीचे वर्णन करणारे शेवटचे सात श्लोक नाहीत जे विद्वानांनी नंतरची भर मानली आहे.  

## संदर्भ 
;संदर्भग्रंथ
*
*
*
*
*

वर्ग:वैष्णव पंथ
वर्ग:उपनिषदे
पुष्पा प्रिया

**पुष्पा प्रिया** उर्फ **पुष्पा एनएम** या एक भारतीय लेखिका, आयटी व्यावसायिक आणि स्वयंसेविका आहेत. दृष्टिहीन लोकांसाठी परीक्षेत लेखक म्हणून त्या प्रसिद्ध आहेत.

## आयुष्य 
पुष्पा यांचा जन्म आणि बाल संगोपन कर्नाटकातील बंगळुरू येथे झाले. त्या अतिशय सामान्य कुटुंबातून आल्या असून लहानपणीच आर्थिक अडचणींचा त्यांना सामना करावा लागला. द टाइम्स ऑफ इंडियाला दिलेल्या मुलाखतीत त्यांनी असे सांगितले की त्यांना आणि त्यांच्या भावाला स्वतःचे जीवन घडवण्यासाठी अनेक अडथळे आणि अडचणी पार कराव्या लागल्या. २००७ मध्ये, पुष्पा यांनी काही स्वयंसेवी संस्थांच्या अंधांसाठी परीक्षा लेखक म्हणून काम करण्याच्या विनंतीला प्रतिसाद दिला. याच सोबत त्यांनी संगणक शास्त्रात डिप्लोमा देखील  पूर्ण केला आणि इंदिरा गांधी राष्ट्रीय मुक्त विद्यापीठातून त्यांनी आपले शिक्षण पूर्ण केले.

२००७ पासून ते २०१९ पर्यंत पुष्पा यांनी दृष्टिहीन लोकांसाठी १००० हून अधिक परीक्षामध्ये लेखिकेचे काम केले. याशिवाय त्या रक्तदात्यांसाठी एक फेसबुक ब्लॉग पेज देखील चालवतात. 

पुष्पा यांना ८ मार्च २०१९ रोजी जागतिक महिला दिनाच्या निमित्ताने तत्कालीन राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांच्या हस्ते २०१८ सालचा नारी शक्ती पुरस्कार मिळाला.

## संदर्भ 
वर्ग:कर्नाटकमधील व्यक्ती
वर्ग:हयात व्यक्ती
वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सूर्य उपनिषद

***सूर्य उपनिषद***  किंवा ***सूर्योपनिषद*** हा संस्कृत भाषेत लिहिलेल्या हिंदू धर्मातील लघु उपनिषदांपैकी एक आहे. हे अथर्ववेदाशी संबंधित ३१ उपनिषदांपैकी एक आहे आणि सामान्य उपनिषदांपैकी एक आहे.

या उपनिषदात सूर्यदेवाच्या गुणांचे कौतुक करता आणि त्याला परम सत्य आणि वास्तव ब्रह्म म्हणतात. सूर्य हा विश्वाचा निर्माता, रक्षक आणि संहारक आहे, आणि सूर्यदेव हा एखाद्याच्या आत्म्यासारखाच आहे.

रामाने हनुमानाला सांगितलेल्या मुक्तिक धर्मग्रंथातील १०८ उपनिषदांच्या तेलुगू भाषेतील संकलनात, ते ७१ व्या क्रमांकावर आहे. 

## संदर्भ 
;संदर्भग्रंथ
*
*
*
*
*
*
*
वर्ग:उपनिषदे
ड्रॅग क्वीन

[इवलेसे|284x284अंश|[रूपॉल, अमेरिकन अभिनेता आणि गायक]]
**ड्रॅग क्वीन** (इंग्रजी: *drag queen*) म्हणजे अशी व्यक्ती जी स्त्रीत्वआणि लैंगिक अभिव्यक्ती (क्रॉस-ड्रेसिंग) अतिशयोक्तीपूर्ण पद्धतीने सादरीकरण करते.  बहुतेक ड्रॅग क्वीन समलैंगिक अपारलिंगी पुरुष असायचे, पण आता विविध लैंगिक कल आणि लिंगभाव ओळख असलेले व्यक्ती देखील ड्रॅग कवीनं होतात. ड्रॅग क्वीनना असे नाव देण्यात आले आहे कारण ते त्यांच्या पोशाखांचे टोक ओढतात (*ड्रॅग* करतात).[२] 

समलैंगिक पुरुषांना लैंगिक कल आणि अभिव्यक्तीतील फरकांवर मात करण्यासाठी, त्यांनी कपडे आणि उंच टाचांसारखे आकर्षक पोशाख घालून, भडक मेकअप आणि दिखाऊ वर्तन वापरून पुरुषांना त्यांच्या आदर्श म्हणून हव्या असलेल्या "स्त्रीलिंगी लैंगिकतेला" अतिशयोक्ती करण्यास सुरुवात केली. ड्रॅग क्वीनची उत्पत्ती अशी झाल्याचे म्हटले जाते.

ड्रॅग क्वीन हे प्रामुख्याने समलैंगिक किंवा उभयलैंगिक पुरुष असतात, कारण ही कला मूळतः क्रॉस-ड्रेसिंगचा एक प्रकार होता जो समलैंगिक संस्कृतीचा एक भाग म्हणून उपसंस्कृती म्हणून उदयास आला. परंतु, अलिकडच्या वर्षांत, विषमलैंगिक पुरुष आणि महिलांनी देखील या कलेत भाग घ्यायला सुरुवात केली आहे. ड्रॅग क्वीन कलेचा विस्तार छंद म्हणून करणाऱ्यांपासून ते व्यावसायिक कलाकारांपर्यंत झाला आहे.

लिंग परिवर्तनाच्या प्रक्रियेतून पारलिंगी महिला अधिक स्त्रीलिंगी बनतात, तर ड्रॅग क्वीन "महिलांचे विडंबन " किंवा "महिलांच्या लैंगिक अभिव्यक्तीची अतिशयोक्ती करणे " हे ध्येय ठेवतात आणि ह्या दोन्ही खूप वेगळ्या प्रकारच्या ड्रॅग कला आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:लिंगभाव ओळख
वर्ग:उपसंस्कृती
क्लॅरिचे दे मेदिची

**क्लॅरिचे दि पिएरो दे मेदिची** (१४ सप्टेंबर, १४८९ - ३ मे, १५२८)  ही इटलीमधील फिरेंझेच्या प्रजासत्ताकाचे शासक पिएरो दि लॉरेंझो दे मेदिची आणि आल्फोन्सिना ओर्सिनी यांची मुलगी होती.

क्लॅरिचेचा जन्म फिरेंझेमध्ये झाला. ती लॉरेंझो द मॅग्निफिसंटची नात, पोप लिओ दहाव्याची भाची आणि दुसऱ्या लॉरेंझो दे मेदिचीची बहीण होती. १५१९ मध्ये तिच्या भावाच्या अकाली मृत्यूनंतर तिने त्याची मुलगी कॅथरीनचा सांभाळ केला आणि तिच्या शिक्षणाची सोय पाहिली.

## अपत्ये 
१५०८ मध्ये क्लॅरिचेने धाकट्या फिलिपो स्त्रॉझ्झीशी लग्न केले आणि ती रोमला राहायला गेली. फिलिपो आणि क्लॅरिचे यांना दहा मुले होती:

* पिएरो स्त्रॉझ्झी (१ मार्च १५११ - २१ जून १५५८), काँदोत्तिएरो आणि फ्रांसचा मार्शल
* मारिया स्त्रॉझ्झी (१३ ऑगस्ट १५१४ - मृत्यू १५५१ ते १५७५ दरम्यान), १५२९ मध्ये लॉरेंझो रिदॉल्फी लग्न केले.
* लिओन स्त्रॉझ्झी (१५ ऑक्टोबर १५१५ - २८ जून १५५४), काँदोत्तिएरो आणि नाइट ऑफ माल्टा
* लुईसा स्त्रॉझ्झी (मृत्यू ५ डिसेंबर १५३४), १५३३ मध्ये सेनेटर लुइजी कॅपोनीशी लग्न केले.
* रॉबेर्तो स्त्रॉझ्झी (१२ ऑक्टोबर १५२० - १५६६), मॅडलेना डी पिएरफ्रांचेस्को दे मेदिचीशी  (१५२३:फिरेंझे - १३ एप्रिल १५८३:रोम)
* माद्दालेना स्त्रॉझ्झी (१५२१-१५९६): १५३८ मध्ये काउंट फ्लामिनियो देल्लाअँगुइलाराशी लग्न केले.
* जुलिओ स्त्रॉझ्झी(१५२२ - १४ डिसेंबर १५३७)
* लॉरेंझो स्त्रॉझ्झी (३ डिसेंबर १५२३ - १४ डिसेंबर १५७१), ख्रिश्चन मठाधिपती आणि कार्डिनल
* व्हिंसेंझो स्त्रॉझ्झी (मृत्यू रोम, १५३७). तो वेडा होता.
* अलेस्सांद्रो स्त्रॉझ्झी (मृत्यू ३१ ऑक्टोबर १५४१)

१५२८ मध्ये गर्भपात किंवा मृत बाळाच्या प्रसूतीच्या गुंतागुंतीमुळे क्लॅरिचे मृत्यू झाला.

## संदर्भ 
क्लॅरिचे दि पिएरो
वर्ग:इ.स. १५२८ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १४८९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
प्राणाग्निहोत्र उपनिषद

इवलेसे|यज्ञ किंवा अग्नीहोत्र
***प्राणाग्निहोत्र उपनिषद***  हे हिंदू धर्माचे एक लघु उपनिषद आहे. रामाने हनुमानाला सांगितलेल्या मुक्तिक धर्मग्रंथातील १०८ उपनिषदांच्या संकलनात ते ९४ व्या क्रमांकावर आहे. हा संस्कृत मजकूर २२ सामन्य उपनिषदांपैकी एक आहे, जे हिंदू तत्वज्ञान साहित्याच्या वेदांत शाळेचा भाग आहे आणि अथर्ववेदाशी जोडलेला आहे. ह्या उपनिषदात २३ श्लोक आहेत.

प्राणाग्निहोत्र उपनिषदाच्या शीर्षकाचा शब्दशः अर्थ आहे अग्निला प्राण (श्वास, जीवनशक्ती) अर्पण केलेले होत्र (बलिदान) असा आहे."   ह्यात असा दावा आहे की वैश्विक आत्मा (देव) एकाच आत्म्यात आहे, सर्व वैदिक देव मानवी शरीरात मूर्त स्वरूपाचे आहेत आणि त्यांना विविध क्षमता देतात. आपले खाणे हे रूपकदृष्ट्या जठराग्नीसाठी बलिदान (होत्र) आहे आणि जीवन हे आत असलेल्या देवासाठी एक समारंभ आहे.

हे उपनिषद असे सुचवितो की जरी कोणी वैदिक अग्निहोत्र सारखे बाह्य विधी करत नसेल आणि सांख्य किंवा योग तत्वज्ञानाचे ज्ञान नसेल, तरीसुद्धा देव आपल्या शरीरात आहे आणि वैयक्तिक वैश्विक आत्मा सर्वव्यापी ब्रह्माचे प्रतिनिधित्व करतो हे समजून मोक्ष  प्राप्त करू शकतो. ही जाणीव एखाद्या व्यक्तीला जीवनातील सर्व दुःख आणि उतार-चढावांमधून प्रवास करण्यास भाग पाडते. ह्या उपनिषदाच्या शेवटच्या परिच्छेदांमध्ये असे सांगीतले आहे की अहिंसा, करुणा, संयम आणि इतरांप्रती स्मृती हे सद्गुणी कर्तव्य म्हणजे आत असलेल्या देवाची उपासना आहे. ते पुन्हा एकदा असे प्रतिपादन करून समाप्त होते की "सर्व देव येथे या शरीरात बंदिस्त आहेत".

## संदर्भ 
## संदर्भग्रंथ 
* 
* 
* 
वर्ग:उपनिषदे
अक्षमालिका उपनिषद

[इवलेसे|१०८ मण्यांची तुळशीची [जपमाळ.]]
***अक्षमालिका उपनिषद***  किंवा ***अक्षमालिकोपनिषद*** हा संस्कृत ग्रंथ आहे आणि हिंदू धर्मातील गौण उपनिषदांपैकी एक आहे. तो ऋग्वेदाशी संबंधित आहे. हा १४ शैव (शिव-संबंधित) उपनिषदांपैकी एक आहे.

उपनिषदात अक्षमाला आणि जपातील तिचे महत्त्व, मंत्राचे ध्यानपूर्वक पुनरावृत्ती यांचे वर्णन केले आहे. या मजकुरात वेगवेगळ्या प्रकारच्या माला, त्यांचे महत्त्व, संबंधित मंत्र आणि प्रतीकात्मकतेचा उल्लेख केला आहे. जपमालाचा आतील धागा परम वास्तव (ब्रह्म - आत्मा) दर्शवितो, त्याच्या उजवीकडे चांदीचा धागा शिवाचे प्रतीक आहे, डावीकडे तांब्याचा धागा विष्णुचे प्रतीक आहे, चेहरा सरस्वती आहे, तळाशी गायत्री आहे, प्रत्येक मणीचे छिद्र ज्ञानाची (ज्ञानाची) आठवण करून देते आणि गाठ प्रकृती  आहे.

आधुनिक काळातील मुक्तिकाच्या १०८ उपनिषदांच्या तेलुगू भाषेतील संकलनात, जे रामाने हनुमानाला सांगितले, ते अनुक्रमांक ६७ वर सूचीबद्ध आहे.

## माहिती 
*अक्षमालिक उपनिषदाची* रचना प्रजापती आणि गुहा (युद्धदेवता कार्तिकेय) यांच्यातील संवादाच्या स्वरूपात केली आहे. प्रजापती गुहाला अक्षमाला बद्दल विचारतात: त्याचे नियम, प्रकार, रंग, ते बनवण्यासाठी वापरले जाणारे साहित्य, धागे, इत्यादी.

## संदर्भ 
;संदर्भग्रंथ
*
*
*
*
*
वर्ग:उपनिषदे
वर्ग:शैव पंथ
युपी वॉरियर्झ

**यूपी वॉरियर्झ** हा एक भारतीय व्यावसायिक फ्रँचायझी महिला क्रिकेट संघ आहे, जो महिला प्रीमियर लीग (WPL) मध्ये खेळतो. हा संघ उत्तर प्रदेशातील लखनौ येथे स्थित आहे आणि त्याची मालकी कॅप्री ग्लोबलकडे आहे. संघाचे प्रशिक्षक अभिषेक नायर आहेत.

पहिल्या दोन हंगामात संघाचे कर्णधारपद अलिसा हीलीने भूषवले होते. २०२५ च्या हंगामासाठी, हिली दुखापतीमुळे बाहेर झाल्याने दीप्ती शर्माने कर्णधारपदाची जबाबदारी स्वीकारली.

पहिल्या हंगामात यूपी वॉरियर्झने एलिमिनेटर फेरीपर्यंत मजल मारली होती, जिथे त्यांना मुंबई इंडियन्सकडून पराभव पत्करावा लागला होता.

## इतिहास
ऑक्टोबर २०२२ मध्ये, बीसीसीआयने मार्च २०२३ मध्ये पाच संघांची महिला फ्रँचायझी क्रिकेट स्पर्धा आयोजित करण्याचा आपला मानस जाहीर केला. जानेवारी २०२३ मध्ये या स्पर्धेला महिला प्रीमियर लीग असे नाव देण्यात आले आणि त्याच महिन्यात एका बंद लिलाव प्रक्रियेद्वारे गुंतवणूकदारांनी फ्रँचायझींचे हक्क विकत घेतले.कॅप्री ग्लोबलने उत्तर प्रदेशातील लखनौ येथे असलेल्या एका फ्रँचायझीचे हक्क विकत घेतले. डब्ल्यूपीएलचा पहिला खेळाडू लिलाव १३ फेब्रुवारी २०२३ रोजी झाला, ज्यात यूपी वॉरियर्झने आपल्या संघात १६ खेळाडूंना सामील केले. या संघाने डब्ल्यूपीएलच्या पहिल्या हंगामाच्या गट फेरीमध्ये तिसरे स्थान पटकावले आणि एलिमिनेटरसाठी पात्र ठरला. तथापि, एलिमिनेटरमध्ये त्यांना मुंबई इंडियन्सकडून ७२ धावांनी पराभव पत्करावा लागला.
## सद्य संघ
## हंगामानुसार कामगिरी
## कर्णधारांची कामगिरी
## सहाय्यक कर्मचारी
## किट उत्पादक आणि प्रायोजक
## संदर्भयादी
वर्ग:महिला प्रीमियर लीग
वर्ग:युपी वॉरियर्झ
रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर (मप्रीली)

**रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर**, पूर्वी **रॉयल चॅलेंजर्स बंगलोर** म्हणून ओळखली जाणारी आणि सामान्यतः **आरसीबी** म्हणून प्रसिद्ध असलेली, ही बंगळूर, कर्नाटक येथे स्थित एक भारतीय व्यावसायिक फ्रँचायझी क्रिकेट संघ आहे, जो महिला प्रीमियर लीगमध्ये स्पर्धा करतो. या संघाची मालकी युनायटेड स्पिरिट्सकडे आहे, जी पुरुषांच्या संघाची देखील मालक आहे. संघाचे प्रशिक्षक मलोलन रंगराजन आणि कर्णधार स्मृती मंधाना आहे. आरसीबीने २०२४ चा हंगाम जिंकून फ्रँचायझीसाठी पहिली ट्रॉफी मिळवली. ही इंस्टाग्रामवर २१ दशलक्षाहून अधिक फॉलोअर्स असलेली सर्वात लोकप्रिय आणि सर्वाधिक फॉलो केली जाणारी क्रिकेट फ्रँचायझी देखील आहे.
## इतिहास
ऑक्टोबर २०२२ मध्ये, बीसीसीआयने मार्च २०२३ मध्ये पाच संघांची महिला फ्रँचायझी क्रिकेट स्पर्धा आयोजित करण्याचा आपला मानस जाहीर केला. जानेवारी २०२३ मध्ये या स्पर्धेला 'महिला प्रीमियर लीग' असे नाव देण्यात आले आणि त्याच महिन्यात एका बंद लिलाव प्रक्रियेद्वारे गुंतवणूकदारांनी फ्रँचायझींचे हक्क विकत घेतले. भारतीय प्रीमियर लीगमध्ये रॉयल चॅलेंजर्स बंगलोरचे मालक असलेल्या डियाजिओने एका फ्रँचायझीचे हक्क विकत घेतले. डब्ल्यूपीएलसाठी पहिला खेळाडू लिलाव १३ फेब्रुवारी २०२३ रोजी आयोजित करण्यात आला होता, ज्यामध्ये रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूरने आपल्या संघात १८ खेळाडूंना सामील केले. १८ फेब्रुवारी २०२३ रोजी, स्मृती मंधाना हिची संघाची कर्णधार म्हणून घोषणा करण्यात आली. पहिल्याच स्पर्धेत हा संघ गट फेरीत चौथ्या स्थानावर राहिला.

सप्टेंबर २०२३ मध्ये, ल्यूक विल्यम्स यांची २०२४ हंगामासाठी मुख्य प्रशिक्षक म्हणून घोषणा करण्यात आली. संघाने बंगळूरु-लेगमध्ये खेळलेल्या पाचपैकी तीन सामने जिंकले आणि त्यानंतर पुढील तीन सामन्यांपैकी एक सामना जिंकला. लीग टप्प्यात चार विजय मिळवून संघाने प्लेऑफसाठी पात्र स्थान मिळवले.

एलिमिनेटर सामन्यात, संघाने गतविजेत्या मुंबई इंडियन्सला हरवून अंतिम फेरीत प्रवेश केला. अंतिम सामन्यात, त्यांनी दिल्ली कॅपिटल्सला पराभूत करून विजेतेपद पटकावले. पुरुष आणि महिला दोन्ही लीगमध्ये या फ्रँचायझीचे हे पहिले विजेतेपद होते. रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूरुच्या एलिस पेरी आणि श्रेयंका पाटील यांनी अनुक्रमे ऑरेंज कॅप आणि पर्पल कॅप जिंकली.
## हंगामानुसार कामगिरी
स्त्रोत
## कर्णधारपदाच्या नोंदी
## सहाय्यक कर्मचारी
## किट उत्पादक आणि प्रायोजक
काजरिया टाइल्स हे आरसीबी डब्ल्यूपीएल २०२३ चे अधिकृत मुख्य प्रायोजक होते. मिया बाय तनिष्क आणि ड्रीम११ हे प्रमुख भागीदार होते. याव्यतिरिक्त, प्यूमा, हिमालय आणि वेगा हे सहयोगी भागीदार होते. झुनो जनरल इन्शुरन्स हे डब्ल्यूपीएल २०२३ साठी त्यांचे अधिकृत भागीदार होते.

## संदर्भ
वर्ग:महिला प्रीमियर लीग
वर्ग:रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर (मप्रीली)
मार्गिका १ (नवी मुंबई मेट्रो)

नवी मुंबई मेट्रोची **मार्गिका** **१** ही भारतातील नवी मुंबई शहरातील जलद परिवहन मेट्रो मार्गिका आहे. काम पूर्णत्वास आल्यावर, २३.४० किमी लांबीची आणि २० स्थानके असलेली ही मार्गिका  बेलापूर ते खांदेश्वर पर्यंत उन्नत मार्गावर असेल.

या मार्गिकेचे बांधकाम २०११ मध्ये सुरू झाले आणि मूळतः २०१६ मध्ये उघडण्याचे नियोजन होते, परंतु उदघाटनाला अनेक वेळा विलंब झाला. ११.१ किमी लांबीच्या बेलापूर ते पेंढार ११ स्थानकांसह, या मार्गिकेच्या पहिल्या टप्प्याचे उद्घाटन १७ नोव्हेंबर २०२३ रोजी करण्यात आले.

## स्थानके 
### टप्पा १ 
### टप्पा २ 
### टप्पा ३ 
३ऱ्या टप्प्यात  पहिल्या दोन टप्प्यांना जोडणारा पेणधर आणि एमआयडीसी दरम्यान २ किमी लांबीचा जोडमार्ग आणि एक स्थानक, आणि नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळाला खांदेश्वरशी जोडण्यासाठी ५ किमी लांबीच्या मार्गाचा समावेश आहे. इथून नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ मेट्रो स्टेशन मुंबई मेट्रोच्या प्रस्तावित मारिका ८ (सोनेरी मार्गिका) शी छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळापर्यंत जोडले जाईल.

## आधारभूत संरचना आणि कारभार
जुलै २०१४ मध्ये, फेज १ साठी इलेक्ट्रिकल आणि मेकॅनिकल सिस्टीम पुरवण्यासाठी अँसाल्डो एसटीएस, टाटा प्रोजेक्ट्स आणि सीएसआर झुझोऊ या कंपन्यांच्या आंतरराष्ट्रीय संघाला ७.८ कोटी युरोचा करार देण्यात आला. अँसाल्डो एसटीएसने सिस्टम इंटिग्रेशन केले आणि कम्युनिकेशन-आधारित ट्रेन कंट्रोल सिग्नलिंग सिस्टम, टेलिकम्युनिकेशन्स, ऑटोमेटेड भाडे संकलन आणि उपकरण स्टोरेज पुरवले.  पहिल्या टप्प्यासाठी ८ तीन-कोच ट्रेनसेट्स पुरवण्याची जबाबदारी सीएसआर झुझोऊवर होती.  

### चलसंच 
तीन-डब्ब्यांच्या गाड्यांची लांबी  आहे आणि रुंदी  आहे. गाड्यांची प्रवाशीक्षमता सुमारे १,१२८ (१५० बसलेल्या प्रवाशांसह) आणि कमाल वेग  आहे. पहिले दोन रेक मार्च २०१९ मध्ये मुंबई बंदरात आले.  सर्व ८ रेक १५ मे २०२० पर्यंत मुंबई बंदरात पोहोचवण्यात आले.  

### आगार 
गाड्यांच्या देखभालीसाठीचे आगार तळोजा येथे आहे.

### ऊर्जा 
मार्गिका १ चे विद्युतीकरण २५ केव्ही ५० हर्ट्झ एसी वर केले जाते, ज्याला ओव्हरहेड कॅटेनरीद्वारे वीज पुरवली जाते.  या मार्गिकेत पंचानंद आणि खारघर येथे दोन ट्रॅक्शन सबस्टेशन आहेत. 

### भाडे 
या मार्गावरील किमान भाडे   आहे., आणि पहिल्या टप्प्याच्या सुरुवातीपासून शेवट्पर्यंतचे कमाल भाडे ₹३० आहे. 

सिडकोने ब्राइट आउटडोअर मीडिया प्रायव्हेट लिमिटेडला जाहिरात हक्क दिले आहेत, ज्यामुळे या कंपनीला सर्व ११ स्थानकांच्या एकूण ८५,००० चौरस फूट जागेचे १० वर्षांसाठी अधिकार मिळाले आहेत. https://www.media4growth.com/ooh-industry/tenders/bright-outdoor-media-secures-exclusive-advertising-rights-for-navi-mumbai-metro-line-1-75875

## संदर्भ 
वर्ग:नवी मुंबई मधील वाहतूक
वर्ग:नवी मुंबई मेट्रो स्थानके
वर्ग:नवी मुंबई मेट्रोमधील मार्गिका
१९५८ फॉर्म्युला वन हंगाम

**१९५८ फॉर्म्युला वन हंगाम** हा एफ.आय.ए. फॉर्म्युला वन शर्यतीचा ९वा हंगाम होता. ह्या हंगामामध्ये ११ शर्यती खेळवल्या गेल्या

## संघ आणि चालक
## हंगामाचे वेळपत्रक
## हंगामाचे निकाल
### ग्रांप्री
### चालक
† चालकाने ग्रांप्री पूर्ण केली नाही, परंतु ९०% पेक्षा जास्त रेस पूर्ण केल्या मुळे त्यांना गुण देण्यात आले.
### कारनिर्माते
† चालकाने ग्रांप्री पूर्ण केली नाही, परंतु ९०% पेक्षा जास्त रेस पूर्ण केल्या मुळे त्यांना गुण देण्यात आले.
## हे सुद्धा पहा 
# फॉर्म्युला वन
# फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी
# फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी
# फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी
# फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
# फॉर्म्युला वन ग्रांप्रीचे अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:फॉर्म्युला वन हंगाम