open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
दखनी भाषा

'दखनी' ही [दक्षिण भारतीय] बोलीभाषा आहे. तिचा विकास मध्ययुगीन काळात झाला आहे. मध्ययुगीन काळात दखनी भाषेत खूप मोठी साहित्य निर्मिती झाली आहे. सुफी संत, राजदरबारातील काही कवी आणि मुहम्मद कुली कुतुबशाह व इब्राहीम आदिलशहा या कवींनी दखनी भाषेत आपले साहित्य लिहिले आहे. काही मराठी संतानी दखनी भाषेत पण देवनागरी लिपीत लिखाण केले आहे. दखनीला उर्दूची बहिण मानली जाते.  या भाषेला उर्दू भाषिक "कदीम उर्दू" (जुनी उर्दू) तर हिंदी भाषिक हिंदी भाषेची दाक्षिणात्य बोली "दक्खनी हिंदी" असे म्हणतात. या भाषेला हिंदीत 'दख्खनी' किंवा 'दक्कनी' असेही म्हणतात.  ही बोलीभाषा उर्दूतून जन्मली आहे. महाराष्ट्रातील  व तेलंगनामधील मुसलमानांची दखनी ही प्रमुख बोली भाषा मानली जाते. मूळात **दखनी हिंदी** हे हिंदीचे जूने स्वरूप आहे. या भाषेचा विकास १४ व्या शतकात झाला. 

दखनीचे संपूर्ण काव्य मुळी हिंदू-मुसलमानाच्या एकतेसंबंधी आहे. समन्वयाची ही प्रक्रिया अकबरापासून सुरू झालेली आहे. प्रा. फकरूद्दीन बेन्नूर यांनी त्यांच्या ''''मुस्लिम मराठी साहित्य : एक दृष्टिक्षेप'''' या पुस्तकात दखनी भाषेबद्दल म्हणले आहे की, संत रामदासांना दखनी भाषेत काव्य व दखनी-उर्दू भाषेत पदावल्या लिहिल्या आहेत'  

दक्षिण भारतातील तीन राज्ये वगळता  काश्मीरपासून कर्नाटकापर्यंत मुस्लिम समाजाची मातृभाषा ही उर्दुच आहे. प्रदेशनिहाय त्यात काही बदल झाले असले तरी मातृभाषा मात्र उर्दुच राहीली आहे. बिहार आणि उत्तरेच्या राज्यात उर्दूचा हिंदी आणि भोजपूरीशी संयोग झाला आहे. महाराष्ट्रात मराठीशी संयोग झाल्यामुळे दखनी धाटणीची उर्दू मुस्लिम समाजाकडून बोलली जाते.   

****

भाषा अभ्यासक डॉ. श्रीधर कुलकर्णी यांनी अनेक पुरावे देऊन हे सिद्ध केले आहे की दखनीचा जन्म सिद्धनाथ, सुफी व बैरागी यांच्या समन्वयात्मक संस्कृतीतून दक्षिणेत झालेला आहे. कुलकर्णी यांच्या मते  '''दखनी ही स्वतंत्र वेगळी भाषा असून तिचे मूळ नाथपंथाच्या बैरागी भाषेत आहे.'*

दखनी भाषेतील साहित्य प्रामुख्याने (फारसी लिपीत लिहिलेले ) गोवळकोंडा (कुतुबशाही ) आणि विजापूर (आदिलशाही ) या परिसरात आणि राजवटीत मोठया प्रमाणात निर्माण झाले. देवनागरीत दखनी कविता प्रथम संत नामदेव (१३वे शतक) यांनी लिहिल्याची माहिती आहे. तर १५व्या शतकातील निजामी  या कवीने ती प्रथम फारसीत लिहिली. विजापूर आणि गोवळकोंडा राज्यात दखनीला राजभाषेचा दर्जा होता. मराठवाड्याचे कवी डी.के. शेख यांच्या मते इ.स. १६०० ते १७०० हा काळ दखनी काव्याचे सुवर्णयुग होते. वली दखनी औरंगाबादी हा या भाषेतील शेवटचा कवी मानला जातो. दखनीतले अलीकडचे मोठे नाव म्हणजे गुलबर्गा येथील कवी सुलेमान खतीब.

**

**

## संदर्भ 
*''
वर्ग:मराठी बोलीभाषा
रिटा भादुरी

इवलेसे

**रीटा भादुरी** (४ नोव्हेंबर, १९५५ - १७ जुलै, २०१८: मुंबई, महाराष्ट्र) या एक हिंदी चित्रपट अभिनेत्री होत्या. त्यांनी त्यांच्या ५० वर्षांच्या कारकिर्दीत ७० चित्रपट आणि ३० दूरचित्रवाणी मालिकांमध्ये काम केले होते. हिंदीव्यतिरिक्त त्या गुजराती चित्रपटांतही कामे करीत. 

## चित्रपट आणि (दूरचित्रवाणी कार्यक्रम)
* कभी हां कभी ना
* कुमकुम (दूरचित्रवाणी मालिका)
* क्या कहना
* खिचडी (दूरचित्रवाणी मालिका)
* छोटी बहू (दूरचित्रवाणी मालिका)
* तेरी तलाश (१९६८, पहिला चित्रपट)
* दिल दिल प्यार व्यार
* निमकी मुखिया (दूरचित्रवाणी मालिका)
* फूलनदेवी
* बेटा
* मैं माधुरी दीक्षित बनना चाहती हूॅं
* साराभाई व्हर्सेस साराभाई (दूरचित्रवाणी मालिका)
* हम सब भारती (दूरचित्रवाणी मालिका)

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:गुजराती चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९५५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
शांती टिग्गा

**शांती टिग्गा** ही भारतीय लष्करातील पहिली महिला जवान होती. वयाच्या ३५ वर्षी भारतीय लष्कराच्या जवानांमध्ये सामील झाली आणि तेव्हा तिला दोन मुले होती. टिग्गाला सर्वोकृष्ट प्रशिक्षक म्हणून देखील गौरवले होते. समक्ष पदावरील पुरुषांच्या बरोबरीने उभे राहून ती २०११ मध्ये प्रादेशिक सैन्यातील ९६९ रेल्वे अभियंता रेजिमेंटमध्ये सामील झाली.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय महिला
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील मृत्यू
धडक

**धडक** एक २०१८ भारतीय हिंदी भाषा शोकांतिक-रोमँटिक चित्रपट आहे ज्याचे शशांक खेतान यांनी दिग्दर्शित केलेला आहे. धर्म प्रोडक्शन्स आणि झी स्टुडिओनी याला निर्मित केले आहे. जान्हवी कपूर आणि ईशान खट्टर या चित्रपटात प्रमुख भूमिकेत आहेत. हा चित्रपट २०१६ मधील मराठी भाषेतील सिनेमा 'सैराट'चा रिमेक आहे.

## संदर्भ
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील हिंदी चित्रपट
प्रिया झिंगन

**प्रिया झिंगन** या भारतीय लष्करातील अधिकारी आहेत. भारतीय लष्करातील २५ महिला अधिकाऱ्यांच्या पहिल्या तुकडीच्या सदस्य होत्या. झिंगन ह्या चेन्नईतील अधिकारी प्रशिक्षण अकादमीमध्ये कॅडेट नंबर ०१ होत्या.

## आर्मी कारकीर्द
प्रिया ह्या एक पोलीस अधिकारीची कन्या असल्याने सुरुवातीला भारतीय पोलीस सेवेमध्ये प्रवेश घ्यायचा होता, परंतु त्यास सेना प्रमुख सुनीत फ्रान्सिस रॉड्रिग्ज यांना पत्र लिहून निर्णय देण्याची परवानगी दिली.१९९२ मध्ये चेन्नईतील अधिकारी प्रशिक्षण प्रबोधिनीमध्ये प्रशिक्षण घेतल्यानंतर त्यांची विनंती मान्य झाली.
तिने २१ सप्टेंबर १९९२ पासून इतर २४ महिलांनीही कॅडेट्ससह तिच्या ओटीएचे प्रशिक्षण सुरू केले.६ मार्च १९९३ रोजी आणि WS-00002W वर तिला लहान सेवा आयोगाची पदवी मिळाली.इन्फंट्री डिव्हिजनमध्ये सामील होण्याची त्यांची विनंती फौजच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी फेटाळली आणि कायद्याने पदवीधर असल्याने त्यांना ऍडव्होकेट जनरल ऑफ असोसिएशनमध्ये सामील होण्याची संधी मिळाली.
न्यायाधीश ऍडव्होकेट जनरलवर दहा वर्षांची सेवा केल्यानंतर,२००२ मध्ये झिंगन ह्या एक मेजर जर्ज म्हणून त्या पदावर कार्यरत झाले.झिंगन नेहमीच महिलांमध्ये सामील होण्याचे एक सशक्त अधिवक्ता राहिले आहेत आणि लष्करप्रमुख सुष्मिता चक्रवर्ती यांच्यावरील वादग्रस्त आत्महत्यावरच समर्थन केले,ज्यामध्ये तत्कालीन उप-प्रमुख लेफ्टनंट जनरल एस.पट्टाभीरामन यांना लष्कराच्या महिलांबाबत असंतोष व्यक्त करण्यासाठी माफी मागणे आवश्यक होते.
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतीय सैन्यातील अधिकारी
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अंजली बन्सल

**अंजली बन्सल** पूर्वी टीपीजी प्रायव्हेट इक्विटी आणि न्यू यॉर्क आणि मुंबईमधील मॅकिन्झी अँड कंपनीसह एक सल्लागार होत्या. स्पेन्सर स्टुअर्ट इंडिया या कंपनीच्या व्यवस्थापकीय संचालक होत्या. या कंपनीची उभारणीच त्यांच्या प्रयत्नांतून झाली आहे. आणि कंपनीच्या एशिया-पॅसिफिक विभागाच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी म्हणूनही काम पाहत आहेत. या पूर्वी मॅकिन्से ॲण्ड कंपनीसाठी न्यू यॉर्क आणि मंडळ ठिकाणी त्यांनी काम केलं आहे. ग्लॅक्सोस्मिथक्लाइन (GSK) फार्मास्युटिकल्स इंडिया, बाटा इंडिया लिमिटेड आणि टाटा उद्योगसमूहातील व्होल्टास या कंपन्यांच्या संचालक मंडळावर त्या आहेत. कोलंबिया युनिव्हर्सिटी ग्लोबल सेंटर्स, साउथ एशियाच्या सल्लागार मंडळावर त्या आहेत. शिवाय युनायटेड वे ऑफ मुंबई आणि एनॅक्टस या कंपन्यांच्या विश्वस्त मंडळावरही त्या आहेत. बिझनेस टुडेने 'भारतीय उद्योग क्षेत्रातल्या सर्वाधिक प्रभावशाली महिलांमध्ये त्यांचा समावेश केला आहे. आणि फॉर्म्युन इंडियाने व्यावसायिक क्षेत्रातल्या सर्वाधिक प्रभावशाली महिलांमध्ये त्यांची गणना केली आहे. आशिया पॅसिफिक नेतृत्वाची एक टीम म्हणून ती आशियाई पॅसिफिक महामंडळ आणि सीईओ प्रॅक्टीसची सहकार्य करीत होत्या.

## शिक्षण
गुजरात विद्यापीठातून संगणक अभियांत्रिकीमध्ये पदवी प्राप्त केली. इंडियन स्पेस रिसर्च ऑर्गनायझेशन (इस्रो) येथे थोडक्यात कार्य केल्यानंतर इस्रोच्या कारकीर्दीनंतर अंजलीने कोलंबिया विद्यापीठातून आंतरराष्ट्रीय व्यापारात पदव्युत्तर पदवी मिळविली, जिथे ती आंतरराष्ट्रीय वित्त व व्यापार या क्षेत्रात काम केले.
 
## व्ययक्तिक माहिती
अंजली बन्सल प्रागतिक विचारसरणी असलेल्या कुटुंबात वाढल्या. त्यामुळे त्यांनी आपल्या आवडीनं इंजिनिअरिंगचं क्षेत्र निवडलं. त्यानंतर त्यांनी कोलंबिया युनिव्हर्सिटीतून इंटरनॅशनल पॉलिसी ॲण्ड फायनान्सची पदवी घेतली. त्यांनी व्यावसायिक क्षेत्रात पाऊल ठेवले ते मॅकिन्से, न्यू यॉर्कद्वारा. नंतर त्या भारतात आल्या आणि काही वर्षातच स्पेन्सर स्टुअर्ट इंडिया हा कंपनी सुरू करण्याची आणि त्याचं प्रमुखपद सांभाळण्याची संधी त्यांच्या समोर आली. पता संदीप, आणि अभय आणि अनंत या दोन तरुण मुलांसह त्यांचे मुंबईत वास्तव्य आहे.

## संदर्भ
वर्ग:भारतीय उद्योगिनी
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
टेबल माउंटन

शिखरावरून दिसणारा टेबल माउंटन. केप टाउन शहर ढगांखाली आहे.]]
**टेबल माउंटन** (खोएखोए:Huri ‡oaxa; *जेथे समुद्र उंचावतो*; आफ्रिकान्स:टाफेलबर्ग) हा दक्षिण आफ्रिकेच्या केप टाउन शहराजवळी पर्वत आहे. याचा माथा उंच पठार असून हा पर्वत केप टाउन शहराच्या प्रतिमेशी जगभर निगडीत आहे. या डोंगराच्या माथ्यावर जाण्यासाठी केबल कार उपलब्ध आहे ज्यामुळे येथे पर्यटक मोठ्या प्रमाणात भेट देतात. हा पर्वत टेबल माउंटन राष्ट्रीय उद्यानाचा भाग आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:केप टाउन
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचा भूगोल
शं.बा. दीक्षित

**शंकर बाळकृष्ण दीक्षित** (२१ जुलै, १८५३:मुरुड, रत्‍नागिरी जिल्हा, महाराष्ट्र - २७ एप्रिल, १८९८:पुणे, महाराष्ट्र) हे एक मराठी ज्योतिर्विद, खगोलशास्त्राचे अभ्यासक व ग्रंथलेखक होते. त्यांनी बारा वर्षे सायनपंचांग चालवले होते.

## पुस्तके
* ज्योतिर्विलास अथवा रात्रीची दोन घटका मौज (१८९२)
* भारतीय ज्योति:शास्त्र (१८९६)
* भारतवर्षीय भूवर्णन (मृत्युपश्चात प्रकाशन-१८९९). या पुस्तकांत अनेक नकाशे होते, पुस्तक प्रकाशनाच्या वेळी ते सापडले नाहीत.)  
* मॅक्सम्युल्लरच्या व्याख्यानांवर आधारित ‘धर्ममीमांसा’(१८९५-९७)
* विद्यार्थिबुद्धिवर्धिनी (१८७६)
* सृष्टचमत्कार (१८८२) 
* सोपपत्तिक अंकगणित (१८९७)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८५३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८९८ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मेगॅलडॉन

इवलेसे|300x300अंश|अमेरिकेतील मेगॅलडॉन जबड्याचे मॉडेल
**मेगॅलडॉन** (शास्त्रीय नाव:*कर्चारोकल्स मेगॅलॉडोन*; मोठा दात) ही एक नामशेष झालेल्या शार्कची प्रजाती आहे. ही अंदाजे २३ ते २.६ दशलक्ष वर्षांपूर्वी अस्तित्वात होती. मेगॅलडॉनच्या वर्गीकरणासंबंधी काही वाद झाला होता: काही संशोधकांनी असा दावा केला की तो लॅमनीडे कुटुंबातील होता आणि ग्रेट व्हाईट शार्कशी संबंधित होता (कर्चारोन कार्करिया), तर इतरांनी असा दावा केला होता की ते ओटोडोन्डाइडेस कुटुंबातील होता.  सध्या, जवळ जवळ सर्वांचेच एकमत आहे की नंतरचा दावा योग्य आहे. त्याची जनुकीय स्थाननिहाय अद्याप चर्चा करण्यात येत आहे, संशोधक कर्करारोकल्स, मेगाससेलचस, ओऑडोस, किंवा प्रोक्रॅकरोडोन यामध्ये ठेवतात. अनेक प्रसार माध्यमांमध्ये याविषयी व्हिडीओ दाखवले आहेत, जसे डिस्कवरी चॅनलचे डॉक्युफिक्शन मेगॅलडॉन: द मॉन्स्टर शार्क लाइव्हज्. 
शास्त्रज्ञांनी असे सुचवले आहे की मेगॅलडॉन हा पांढऱ्या शार्कचा मोठा आवारासारखा दिसत होता, जरी तो बास्किंग शार्क (कॅटोरीनस मॅक्सिमस) किंवा रेती वाघ शार्क (सर्चिरिया टॉरस) सारखा दिसला असेल.

वर्ग:नामशेष प्रजाती
अंजली गुप्ता

फ्लाईंग ऑफिसर अंजलि गुप्ता '''' (?? - ११ सप्टेंबर, २०११) ही भारतीय वायुसेनेतील एक अधिकारी होती. ही कोर्ट मार्शल झालेली भारतातील पहिली महिला अधिकारी होती. ती बेंगळुरूमध्ये एअरक्राफ्ट सिस्टम्स अँड टेस्टिंग एस्टॅब्लिशमेंट येथे काम करीत होती. तिचे वडील बँक अधिकारी होते आणि तिची आई एका शाळेत शिक्षिका होती. तिला दोन बहिणी आहेत. दिल्ली विद्यापीठातून एम.फिल पूर्ण केले होते. २००१ मध्ये बेळगाव येथे तिची नेमणूक झाली.

## आरोप 
फेब्रुवारी २००५ मध्ये अंजली गुप्ता यांनी बेंगळुरूमधील एका पोलिस स्टेशनमध्ये आपल्या तीन वरिष्ठ अधिकाऱ्यांविरोधात तक्रार दाखल केली. पोलिसांनी तिला तिच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांसोबत सामोपचाराने समस्या सोडवण्यासाठी विचारणा केली. त्यानंतर अंजली गुप्ता यांनी केंद्रीय अन्वेषण विभागाच्या (CBI च्या) चौकशीची मागणी करून कर्नाटक उच्च न्यायालयात संपर्क साधला. काही दिवसांनी अंजली गुप्ता यांनी एका टीव्ही मुलाखतीत आरोप केला की तिच्या कामाच्या ठिकाणी लैंगिक अत्याचार होतो. यावरून तिच्याविरुद्ध जनरल कोर्ट मार्शल (जीसीएम) कार्यवाही सुरू करण्यात आली.
भारतीय वायुसेनेच्या प्रशासनाने मानसोपचारासाठी तिची नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ मेन्टल हेल्थ अँड न्यूरो सायन्सेस आणि इन्स्टिट्यूट ऑफ एरोस्पेस मेडिसीनच्या डॉक्टरांकडून तपासणी करवली. तिला नंतर रुग्णालयात दाखल करण्यात आले. प्रारंभी तिच्यावर वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी ब्रेकफास्ट फेकण्याचा आरोप केला होता. अंतिम आरोपपत्रात दंडाची रक्कम कमी करण्यात आली.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतीय वायुसेनेतील महिला अधिकारी
वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अतिनूतन युग

इवलेसे|मध्य अतिनूतन युगातील समुद्री पृष्ठभाग तापमानातील विसंगती
इवलेसे|१९व्या शतकातील अतिनूतन युगातील लॅंडस्केपबद्दलचा समज
अतिनूतन युग (; किंवा प्लीओसीन)  हा भूगर्भीक कालखंडातील युग आहे जो ५.३३ दशलक्षांवरून २.५८ पर्यंत पसरलेला आहे . सेनोझोइक युगमध्ये नूजीन पीरियड हा दुसरा आणि सर्वात जवळचा काळ आहे. अतिनूतन युग मायोसिन युरोपचा पाठपुरावा करते आणि त्या नंतर प्लीस्टोसीन इपोक हे २००९ च्या  आधी प्रसिद्ध झाले. सन्‌ १८३३ मध्ये प्रसिद्ध भूवैज्ञानिक लायल याने प्लायोसीन इपोक शब्दाचा सर्वप्रथम वापर केला होता. प्लायोसीन शब्दाची उत्पत्ति ग्रीक धातु (प्लाइआन अधिक, कइनास नूतन) यांपासून झाली आहे. याचा अर्थ असा आहे की मध्यनूतन च्या तुलनेत, या युगात सापडलेले जीव आणि प्रजाति आज बऱ्याच प्रमाणात जिवंत आहेत. यूरोप मध्ये या युगातील शिंपले इंग्लैंड, फ्रांस, बेल्जियम, इटली या देशांमध्ये सापडतात.  

## संदर्भ
आशा रॉय

**आशा रॉय** (जन्म ५ जानेवारी १९९०) एक भारतीय व्यावसायिक धावक असून तिने ७ जुलै २०१३ रोजी पुण्यात २० व्या आशियाई ॲथलेटिक्स अजिंक्यपद स्पर्धेतील एशियन ट्रॅक आणि फील्डमध्ये २०० मी. रौप्यपदक पटकावले. २०११ मध्ये कोलकाताच्या युवा भारती क्रिरंगन येथे ५१ व्या नॅशनल ओपन ॲथलेटिक्स चॅम्पियनशिपमध्ये रॉयने ११.८५ सेकंदा मध्ये १००m धाव घेऊन त्यामध्ये तिचे नाव नोंदविली. रॉयचा रेकॉर्ड ११.३८ सेकंदाचा राष्ट्रीय विक्रम इतका कमी होता.तिची प्रशिक्षक तिरुवनंतपुरम येथे रशिता मिस्त्री यांनी २००० मध्ये  केली. रॉयने २४.३६ सेकंदात धाव घेतली आणि बंगालच्या ४ × १०० मीटर रिले संघावर बंदी घातली, ज्याने चॅम्पियनशिपमध्ये ४७.४९ सेकंद वेळेसह रौप्यपदक जिंकले.

रॉय यांनी हुगळी जिल्ह्यातील श्रीमपूर कॉलेजमध्ये पदवी प्राप्त केली. भारतीय रेल्वे आणि पश्चिम बंगालच्या राज्य सरकारद्वारे राष्ट्रीय मुक्त बैठकीत तिच्या  कामगिरीनंतर रॉय यांना नोकरी आणि आर्थिक मदत देण्याचे आश्वासन देण्यात आले होते.  तथापि, नोकरी मिळवण्यासाठी रॉय जवळजवळ एक वर्ष काम केले. रॉय यांच्याकडे कोलकाताच्या काही कंपन्यांकडून ब्रँड ॲम्बेसेडर म्हणून सामील होण्यासाठी संपर्क साधला गेला, परंतु सर्व संधी काहीच नाही. जानेवारी २०११ ते फेब्रुवारी २०१२ या कालावधीत रॉयने जवळजवळ खेळ सोडण्याचा निर्णय घेतला तेव्हा अखेर संधी मिळाली. रॉय फेब्रुवारी २०१२ मध्ये दक्षिण पूर्व रेल्वेच्या कार्यालयात सामील झाले.

## सुरुवातीचे जीवन
रॉय यांचा जन्म ५ जानेवारी १९९० रोजी भारतीय राज्य पश्चिम बंगालच्या हुगळी जिल्ह्यातील घनश्यामपूर या गावात झाला. ती एक घरोघरचे भाजी विक्रेते भोलानाथ रॉय व गृहिणी बुलु रॉय यांची मुलगी होती.भोलानाथ रॉय आणि बुलू रॉय यांना चार मुली होत्या.त्यापैकी आशा रॉय ही त्यांची तीन क्रमांकाची मुलगी होती.रॉय कुटुंब अस्ताव्यस्त दारिद्र्यरेषेखाली राहते आणि धावपटू सामान्यतः दिवसातून दोनच जेवण खाण्यास सक्षम होते, ज्याने शीर्ष ऍथलीट्सची पोषण आवश्यक असलेल्या प्रकाराकडे थोडे लक्ष दिले.
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म
वर्ग:भारतीय महिला धावपटू
वर्ग:हयात भारतीय व्यक्ती
निओजिन

निओजिन (/ niːəˌdʒiːn /)  (अनौपचारिकरीत्या उच्च दर्जाची किंवा स्वर्गीय तृतीयांश) एक भूगर्भशास्त्रविषयक कालावधी व प्रणाली आहे जी पेलोजेन कालावधी 23.03 दशलक्ष वर्षांपूर्वी (मिया) पर्यंत 20.45 दशलक्ष वर्षांपर्यंत पसरते वर्तमान दरमहा कालावधी 2.58 मायसा. निओजिन हे युग दोन भागात विभागलेले आहे, अगोदरचे मिओओसीन आणि नंतरचा प्लिओसिन. काही भूगर्भशास्त्राचे म्हणणे आहे की निओजिनला आधुनिक भौगोलिक कालावधी, चतुष्कोणिकापासून स्पष्टपणे स्पष्ट केले जाऊ शकत नाही.

## संदर्भ
टेबल बे

**टेबल बे** (आफ्रिकान्स:*टाफेलबाई*) हा आफ्रिकेच्या नैऋत्य टोकाशी असलेला अटलांटिक महासागरावरील आखात आहे. या आखाताच्या किनाऱ्यावर केप टाउन शहर वसलेले आहे. येथून जवळ टेबल माउंटन हा पर्वत आहे. अनेक शतके हा आखात केप टाउनशी समुद्रीमार्गे व्यापार करण्यास वापरला जात आहे. 

बार्तोलोम्यू दियास हा टेबल बे येथे पोचणारा पहिला युरोपीय खलाशी होता. या आखातातील रॉबेन आयलंड या बेटावर दक्षिण आफ्रिकेच्या वर्णद्वेशी सरकारने नेल्सन मंडेलांना वीस पेक्षा जास्त वर्षे कैदेत ठेवले होते.

वर्ग:केप टाउन
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचा भूगोल
दिव्या सिंग

**दिव्या सिंग** (२१ जुलै, १९८२ - ) ही भारतीय राष्ट्रीय महिला बास्केटबॉल संघाची माजी कर्णधार आहे. २००६ च्या मेलबर्न राष्ट्रकुल स्पर्धेत सिंग हीने भारतीय महिला बास्केटबॉल संघाचे नेतृत्व केले.

ती खेळण्याची कौशल्ये, नेतृत्वगुण, शैक्षणिक सामर्थ्य आणि व्यक्तिमत्त्व यासाठी ओळखली जाते. तिने २००८ ते २०१० मध्ये डेलावेर विद्यापीठ, न्यूर्क, डेलावेर (यूडी) येथे क्रीडा व्यवस्थापन केले.आणि यू डी मध्ये महिला बास्केटबॉल प्रशिक्षक म्हणून काम केले. तिने १६ वर्षांखालील भारतीय पुरुष बास्केटबॉल संघाचे सहाय्यक प्रशिक्षक म्हणून काम पाहिले जे व्हिएतनाम २०११ मध्ये सहभागी झाले होते. गोव्यातील लुसफोनी गेम्समध्ये कांस्य पदक जिंकणाऱ्या भारतीय महिला संघाची ती सहायक प्रशिक्षक होती. १७ व्या एशियन गेम्स इनचान २०१४ मध्येही तिने भारतीय राष्ट्रीय महिला बास्केटबॉल संघाची सहायक प्रशिक्षक म्हणून काम केले होते.

ती एमटीएनएल, दिल्ली येथे नोकरी करते. ती वाराणसी येथील आहे. तिच्या पाचपैकी चार बहिणी भारतीय राष्ट्रीय संघासाठी खेळतात.तिच्या बहिणी प्रशांती, आकांक्षा आणि प्रतिमा यांनी भारतीय राष्ट्रीय महिला बास्केटबॉल संघाचे प्रतिनिधित्व केले. संघाचे सध्याची कर्णधार आकांषा सिंह आहे.आणखी एक बहीण प्रियंका सिंह एनआयएस बास्केटबॉलची प्रशिक्षक आहे. एकत्रितपणे ते सिंग सिस्टर्स म्हणूनही ओळखले जातात. त्यांना एक भाऊ आहे.त्याचे नाव विक्रांत सोलंकी आहे कि जो फुटबॉल खेळतो. त्याने उत्तर प्रदेश आणि ज्युनिअर आय-लीगमधून बरेच खेळ खेळले आहे.ततो श्री वेंकटेश्वर कॉलेज नवी दिल्ली येथे विद्यार्थी आहे.

सिंग अनेक ठिकाणी प्रशिक्षण म्हणून काम करते .दिल्लीतील सेंट स्टीफन्स कॉलेज आणि येशू आणि मेरी कॉलेज अशा अनेक महाविद्यालयांमधे प्रशिक्षक आहेत.

## पुरस्कार 
* २००२-कानपूर येथे झालेल्या वरिष्ठ यूपी स्टेट चॅम्पियनशिपमध्ये सर्वोत्कृष्ट खेळाडू पुरस्कार
* २००२-लखनौ बास्केटबॉल असोसिएशनमधून खेळाडूसाठी पुरस्कार
* २००२-बनारस हिंदू विद्यापीठ,वाराणसीच्या कुलगुरूचे एक उत्कृष्ट खेळाडू म्हणून पुरस्कार
* २००४-सेंच्युरी स्पोर्ट्स क्लब अवॉर्ड
* २००५-२१ व्या कार्प इंपेपेस फेडरेशन कप बास्केटबॉल चॅम्पियनशिपमध्ये सर्वोत्कृष्ट खेळाडू
* २००६-कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये भारतीय बास्केटबॉल संघाचे कॅप्टन मेलबर्न (ऑस्ट्रेलिया)
* २००६-उदय प्रताप ऑटोनॉमस कॉलेज, वाराणसी ओल्ड स्टुडंट्स असोसिएशनचे उत्कृष्ट खेळाडू सन्मान
* २०१३-फिबा लेव्हल-१ कोचिंग सर्टिफिकेट
* २०१६-२०१७-सर्वोत्कृष्ट भारत गौरव पुरस्कार खेळामध्ये
* २०१७-उत्तर प्रदेश सरकारकडून राणी लक्ष्मीबाई बहादुरी पुरस्कार

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतीय बास्केटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:हयात भारतीय व्यक्ती
वेरवली

**वेरवली ** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
मुंबई गोवा राष्ट्रीय महामार्गावर असलेल्या लांजा बस स्थानकापासून उत्तरेकडे असलेल्या उजवीकडे जाणाऱ्या फाट्यावरून १२ किमीवर हे गाव वसलेले आहे.केळंबे गावानंतर थोडी टेकडी गेल्यानंतर लगेचच वेरवली गाव लागते. वेरवली बुद्रुक व वेरवली खुर्द असे गावाचे दोन भाग पडतात. येथील हवामान हिवाळ्यात थंड, पावसाळ्यात समशीतोष्ण तर उन्हाळ्यात उष्ण असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि काही सखल ठिकाणी तो काही वेळा तात्पुरता साचतो.जमीन कातळाची असल्याने पाऊस लगेच जमिनीत झिरपून जातो.

## लोकजीवन
मुख्यतः मराठा, ब्राह्मण, कुणबी, बौद्ध समाजातील लोकांची येथे पूर्वीपासून वस्ती आहे. लोक अतिशय मेहनती, प्रेमळ, सामाजिक बांधिलकी जपणारे, कष्टाळू, समाधानी, एकोप्याने राहणारे आहेत. भातशेती बरोबरच नागली शेती तसेच दुग्ध व्यवसायही केला जातो. राष्ट्रीयकृत बँकेची येथे शाखा असल्यामुळे भातशेती, दुग्ध व्यवसाय, बकरीपालन, शिवणकाम, इत्यादी व्यवसायासाठी योग्यसमयी माफक दरात कर्जपुरवठा मिळण्याची सोय उपलब्ध आहे.
## हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.

## नागरी सुविधा
सार्वजनिक स्वच्छता, रस्ते वीजपुरवठा, आरोग्यसेवा,वेरवली ग्रामपंचायत मार्फत पाहिले जाते. पाण्यासाठी विहिरी, बोरिंगचा वापर केला जातो.

वर्ग:लांजा तालुक्यातील गावे
सुधा नरवणे

**सुधा मुकुंद नरवणे** (माहेरच्या पारसनीस) (१४ सप्टेंबर, १९३० - २३ जुलै, २०१८:पुणे) या एक मराठी लेखिका होत्या. त्यांच्या  लघुकथा व लघुनिबंध  किर्लोस्कर, माणूस, सत्यकथा, स्त्री, हंस, इ. अनेक नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाल्या.

## पुस्तके
* आपल्या आत्म्यांची लुटालूट (अनुवादित, मूळ Harvesting Our Souls, लेखक - अरुण शौरी)
* इतवा मुंडाने लढाई जिंकली (आदिवासी जीवनावरील कादंबरी)
* इंद्रधनू (कथासंग्रह)
* ख्यातनाम इतिहासकार (अनुवादित, मूळ Eminent Historians, लेखक - अरुण शौरी)
* घायाळ
* जननी : माता, कन्या, मातृत्व
* ते अठरा सेकंद
* दॊलाचल (कथासंग्रह)
* निकोलला त्याच्या आईचे मारेकरी सापडले का (अनुवादित,  मूळ Eleni, लेखक : निकोलस गेग).
* मरालिका (कथासंग्रह)
* लामणदिवा

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
लक्ष्य सेन

**लक्ष्य सेन** (जन्म: १६ ऑगस्ट,२००१, अलमोडा,उत्तराखंड) हा भारतीय बॅडमिंटनपटू आहे.त्याचे वडील डी.के.सेन बॅडमिंटन प्रशिक्षक असून भाऊ चिराग सेन हा सुद्धा बॅडमिंटनपटू आहे.

## जडणघडण 
लक्ष्य प्रकाश पडुकोण अकादमीचा विद्यार्थी आहे.

## कारकीर्द 
लक्ष्य फेब्रुवारी २०१७ मध्ये बी.डब्ल्यू.एफ.जागतिक ज्युनिअर रँकिंगमध्ये एकेरी खेळाडूंमध्ये पहिल्या स्थानावर आला.
२०१८ मधील आशियायी कनिष्ठ अजिंक्यपद स्पर्धेत अव्वल सीडेड कुनालावूत विदितसर्नला हरवून लक्ष्यने विजेतेपद पटकावले.

#### आशियाई कनिष्ठ अजिंक्यपद स्पर्धा 
#### बी.डब्ल्यू.एफ.आंतरराष्ट्रीय चॅलेंज /सिरीज 
#### युवा ऑलिम्पिक स्पर्धा  
## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. २००१ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय बॅडमिंटन खेळाडू
वर्ग:हयात भारतीय व्यक्ती
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील सुवर्ण पदक विजेते भारतीय
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
इंदू जैन

**इंदू जैन** (८ सप्टेंबर, १९३६:फैजाबाद, उत्तर प्रदेश, भारत - ) या भारतातील बेनेट, कोलमन अँड कंपनी या उद्योगसमूहाच्या अध्यक्षा आहेत.

फोर्ब्स २०१५ च्या क्रमवारीनुसार इंदू जैन यांची संपत्ती ३.१ अब्ज डॉलर होती आणि त्या भारतातील ५७ व्या क्रमांकाच्या सर्वात श्रीमंत तर जगातील ५४९व्या सर्वात श्रीमंत व्यक्ती होत्या.

## व्यावसायिक
जैन यांनी टाईम्स फाउंडेशनची स्थापना केली. द टाईम्स फाउंडेशन ही संस्था पूर, चक्रीवादळे, भूकंप आणि रोगराई यांसारख्या आपत्तींच्या मदतीसाठी समुदाय सेवा, संशोधन संस्था आणि टाईम्स रिलीफ फंड चालवते. जैन ह्या फिक्कीच्या महिला विभागाच्या संस्थापक अध्यक्ष आहेत. एफएलओ मार्च २०१७ च्या भारतीय ज्ञानपीठ ट्रस्टच्या अध्यक्ष आहेत, जे ज्ञानपीठ पुरस्काराचे मानकरी ठरले आहे.

जानेवारी २०१६ मध्ये जैन यांना भारत सरकारने पद्मभूषण पुरस्काराने गौरवले.. 

## कौटुंबिक माहिती
त्या साहू जैन कुटुंबातील असून त्यांचे पती अशोक कुमार जैन होते तर व मुले समीर जैन व विनीत जैन आहेत.

अशोक कुमार जैन यांचे हृदय प्रत्यारोपणाच्या शस्त्रक्रियेनंतर जानेवारी १९९४ रोजी ६५ व्या वर्षी अमेरिकेतील क्लीव्हलॅंड निधन झाले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:२३ व २४ जुलै २०१८ - पाबळ कार्यशाळेतील लेख
वर्ग:भारतीय उद्योगिनी
वर्ग:इ.स. १९३६ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
श्रीलक्ष्मी सुरेश

श्रीलक्ष्मी सुरेशचा जन्म ५ फेब्रुवारी १९९८ रोजी झाला.ती केरळमधील कोझिकोडे जिल्ह्यातील मुलगी आहे.तीचे वडील सुरेश मेनन आणि आई विजु सुरेश आहे.
ती ३ वर्षाची असताना तिने कॉम्पुटरवर काम करण्यास सुरुवात केली.आणि ती ८ वर्षाची असताना तिने पहिली वेब साइड बनवली.श्रीलक्ष्मी सुरेश उच्च माध्यमिक विद्यालयात
असताना तिने त्यांच्या विद्यालयाची वेब साइड तयार केली.त्याचे १५ जानेवारी २००७ला केरळ सरकारचे वन मंत्री बिनॉय विश्वम यांनी उदघाटन केले त्याच्यामाध्यमातून चालू केलेली
इ डिझाईन २००९ मध्ये लाँच झाली.
श्रीलक्ष्मी सुरेशला २००८ मध्ये असामान्य कार्यासाठी भारत प्रजासत्ताक दिनाच्या दिवशी महिला बाल कल्याण मंत्रालयाने राष्टीय बाल पुरस्कार देऊन सन्मानित केले.
तिला ५ जानेवारी २००९ला विज्ञान भवन,नवी दिल्ली मध्ये एका समारोहमध्ये सोनिया गांधीने हा सन्मान दिला.तिने आपल्या कार्याची एक वेगळी ओळख बनवली.
वेबसाईट बनवणाऱ्या कंपनीची ती CEO आहे.श्रीलक्ष्मीला अनेक राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय अवार्ड मिळालेले आहे.असोसिएशन ऑफ अमेरिकन वेबमास्टर या संस्थेची 
१८ वर्षापेक्षा कमी वय असणारी ती एकटीच सभासद आहे.आणि त्या संस्थेने तिला सर्वोच्च असा गोल्ड वेब अवार्ड पुरस्कार दिला आहे.
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:२३ व २४ जुलै २०१८ - पाबळ कार्यशाळेतील लेख
विमल लिमये

विमल लिमये (जन्म : सातारा, ८ सप्टेंबर १९३०;  - ५ जुलै २०१८) या हिंदीच्या शिक्षिका एक मराठी कवयित्री होत्या. 

‘घर असावे घरासारखे, नकोस नुसत्या भिंती’  ही विमल लिमये यांची प्रसिद्ध कविता श्रीधर फडके यांनी चाल लावून गायली आहे.

## विमल लिमये यांचे काव्यसंग्रह
* अंतःस्वर
* चन्या-मन्या (बालकविता)
* झरोका
* प्रसाद 

## अन्य पुस्तके
* मेरा परिवार (रशियन लेखिका नटालिया अलेक्झांड्रोव्हना फ्लाॅमर यांच्या आतमकथानात्मक कादंबरीचा मराठी अनुवाद)  

वर्ग:मराठी लेखक
सत्यबाला तायब

## कौटुंबिक माहिती 
७ ऑक्टोबर १९२४ रोजी पंजाबमधील हिस्सार गावात बनिया मारवाडी कुटुंबात **सत्यबाला तायब** यांचा जन्म झाला. आजोबा चंदुलाल आर्यसमाजी जमीनदार व लाला लजपत राय यांचे सहकारी होते. घरातूनच आधुनिक विचारांचे वातावरण आणि सामाजिक कार्याची ओढ असल्यामुळे त्यांना घरातूनच सामाजिक कार्याची प्रेरणा मिळाली.

## शिक्षण 
हिस्सार येथील मिशनरी शाळेत त्यांचे शिक्षण झाले. शालान्त परीक्षेत त्या जिल्ह्यात प्रथम आल्या होत्या. लाहोर येथील महाविद्यालयात त्यांनी पुढील शिक्षण घेतले. संपूर्ण पंजाब मध्ये इ.स.१९४४ साली त्या प्रथम क्रमांकाने बी. ए. झाल्या.

## कामाचा विषय 
हिस्सार मध्ये फाळणीच्या दरम्यान निर्वासितांसाठी काही स्त्रियांना एकत्र जमवून त्यांनी त्यांच्या मदतीने मदत केंद्र उभारले. फाळणीच्या पाठोपाठ पडलेल्या दुष्काळामध्ये दुष्काळ निवारण समितीच्या त्या सचिव झाल्या, त्यांचे काम आणि कीर्ती गांधीजींपर्यंत पोचली होती. साक्षरता प्रसार, प्रौढ शिक्षण प्रसार, कस्तुरबा बालवाडी मोहीम सारख्या स्थानिक पातळीवर त्यांनी उत्साहाने काम केले. भूदान चळवळीचे आकर्षण वाटून त्या त्यातही उतरल्या होत्या. हिस्सार जिल्ह्यात त्यांनी तीस हजार एकर जमीन मिळवली, गाववाले त्यांना भूदान वाली बाई म्हणून ओळखत. इ.स.१९५६ साली सत्यबाला तायब यांनी कमलाबाई होस्पेट यांच्या मातृसेवा संघात प्रवेश केला आणि आपले अवघे जीवन कार्यक्षमता, शक्ती संघाच्या कामासाठी खर्च केली. अनेक नवीन उपक्रम त्यांनी संस्थेत चालू केले. इ.स.१९५८ मध्ये समाजकार्य महाविद्यालय सुरू केले. त्यातूनच कौटुंबिक सल्ला केंद्र, दत्तक सेवा प्रकल्प, व्यसनमुक्ती केंद्र, विकलांग मुलांच्या पुनर्वसनासाठी स्वतंत्र केंद्र सुरू केले. संस्थेच्या आर्थिक कामात जातीने लक्ष दिले. इ.स.१९७८ मध्ये पदवी आणि पदव्युत्तर अभ्यासक्रम सुरू केला. इ.स.१९७० मध्ये राष्ट्रीय सेवा योजनेची शाखा त्यांनी आपल्या महाविद्यालयात सुरू केली. वैद्यकीय समाजसेवा केंद्र राष्ट्रीय प्रौढ शिक्षण समितीच्या अध्यक्ष म्हणून काम पहिले. पंचवटी ह्या वृद्धाश्रमाचे काम त्या कमलाबाईंबरोबर पाहत होत्या.

## पुरस्कार 
* १९५७ मध्ये भूदानकार्यासाठी मानपत्र मिळाले
* १९७३ कालिकी होम्स पुरस्कार
* १९९० मध्ये सावित्रीबाई फुले पुरस्कार
* १९९५ मध्ये वृद्ध नागरिक संघ व महाराष्ट्र सोशल वर्क असोसिएशनचा सन्मान मिळाला.
## संदर्भ
वर्ग:भारतीय समाजसेविका
वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००२ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सेहरा

सेहरा याला "आपटा" किंवा "सोन्याचे झाड" म्हणतात.काड्या जाळण्यासाठी वापरतात. शेळ्या -बकऱ्या पाने खातात. 
सेहरा याला "आपटा" किंवा "सोन्याचे झाड" म्हणतात. काड्या जाळण्यासाठी वापरतात. शेळ्या -बकऱ्या पाने खातात. याच झाडाचीपाने दसऱ्याला "सोना" म्हणून वाटतात. (पण हा शमीवृक्ष नाही. ) या झाडाच्या  सालीपासून "वाक" (दोरी) काढतात. वाकापासून शिंके, गाई-म्हशी-बैलांसाठी दावे व खाता विणायला नवार बनवतात.
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:२३ व २४ जुलै २०१८ - पाबळ कार्यशाळेतील लेख
वंदना लुथरा

वंदना लथ्रा यांचा जन्म १२जुलै १९५९ रोजी नवी दिल्ली येथे झाला. ह्या  एक भारतीय उद्योजक व व्हीएलसीसी हेल्थ केर लिमिटेडच्या संस्थापक आहेत, आशिया, जीसीसी आणि आफ्रिकेत प्रतिनिधित्व केलेली सौंदर्य आणि आरोग्य संस्था ,प्रधान मंत्री कौशल्या विकास योजने अंतर्गत प्रशिक्षण देणारी ही एक संस्था आहे. त्या सौंदर्य आणि निरोगीपणा सेक्टर स्किल कौन्सिल (बी आणि डब्ल्यूएसएससी)चे अध्यक्ष आहे.
२०१४ मध्ये त्यांना सौंदर्य व कल्याण सेक्टर  कौन्सिलचे प्रथम अध्यक्ष नियुक्त करण्यात आले. भारत सरकारच्या पाठिंब्याने दिले असून सौंदर्य उद्योगासाठी कौशल्य प्रशिक्षण देते .

## जीवन आणि शिक्षण
वंदना लथ्रा  यांचे  वडील एक यांत्रिक अभियंता होते आणि त्यांच्या आईला धर्मादाय योग आश्रम ल्यूथ्रा यांनी पदवी शिक्षण नवी दिल्ली येथे दिले.जर्मनी ,इंग्लंड आणि फ्रान्समधील सौंदर्य, फिटनेस, अन्न आणि पौष्टिकता आणि त्वचा निगाची तज्ज्ञता वाढविण्यावर त्यांनी पुढाकार घेतला.१९८०मध्ये त्यांनी मुकेश लुथराशी विवाह केला होता.

वर्ग:२३ व २४ जुलै २०१८ - पाबळ कार्यशाळेतील लेख
नारायण गोविंद नांदापूरकर

प्रा. नारायण गोविंद नांदापूरकर (जन्म : १४ सप्टेंबर १९०१; मृत्यू :९ जून १९५९ ) हे एक मराठी कवी आणि पंतकवींच्या काव्याचे व लोकसाहित्याचे अभ्यासक होते. मोरोपंत आणि मुक्तेश्वर यांच्या महाभारतावरील काव्यांचा तुलनात्मक अभ्यास करून त्यांनी 'मुक्त-मयूरांची भारते' हा ग्रंथ लिहिला. नांदापूरकर हे उस्मानिया विद्यापीठात मराठीचे प्राध्यापक होते. 

ना.गो. नांदापूरकर यांची 'माझी मराठी असे मायभाषा हिच्या कीर्तिचे तेज लोकी चढे, गोडी न राहे सुधेमाजि आता, पळाली सुधा स्वर्गलोकांकडे' ही कविता प्रसिद्ध आहे.

## पुरस्कार
महाराष्ट्र सरकार दरवर्षी एका पुस्तकाला ना.गो. नांदापूरकर यांच्या नावाचा एक लाख रुपयाचा पुरस्कार देते. २०१८ सालचा पुरस्कार डाॅ. सतीश पावडे यांच्या 'द थिएटर ऑफ द ॲबसर्ड' या पुस्तकाला मिळाला. २०१५ सालचा पुरस्कार दिलीप धोंगडे यांना मिळाला होता. अहमदनगरमधील प्राचार्य डॉ. अनिल सहस्रबुद्धे यांनी लिहिलेल्या आणि पद्मगंधा प्रकाशनाने प्रकाशित केलेल्या ‘लोकनिष्ठ अध्यात्मवाद’ ग्रंथासही ना. गो. नांदापूरकर यांच्या नावाने दिला जाणारा तत्त्वज्ञान-मानसशास्त्र विभागासाठीचा प्रौढवाङ्मयाअंतर्गत एक लाखाचा पुरस्कार प्रदान झाला होता.

## नारायण नांदापूरकर यांनी लिहिलेली पुस्तके
* फुलारी (अनुवादित, मूळ   Gardener, लेखक - रवींद्रनाथ टागोर)
* मयूर-मुक्तांची भारते (मोरोपंत आणि मुक्तेश्वर यांच्या महाभारतावरील काव्यांचा परामर्श)
* मऱ्हाटी स्त्री रचित रामकथा 
* मायबोलीची कहाणी (मराठी बोलीभाषांचा इतिहास) 
* स्त्री-गीतसंग्रह भाग १ ते ३ (संपादित)
* हसू आणि आसू (अनुवादित, मूळ Tears and Laughters, लेखक - खलील जिब्रान)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९०१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५९ मधील मृत्यू
मराठा क्रांती मोर्चा

**मराठा क्रांती मोर्चा** किंवा **मराठा क्रांती मूक मोर्चा** हे मराठा समाजाचे २०१६-१७ मध्ये झालेले एक आंदोलन होते. १३ जुलै २०१६ रोजी अहमदनगर जिल्ह्यातील कोपर्डी या खेड्यातील एका अल्पवयीन मराठा समाजाच्या मुलीवर बलात्कार करून तिचा खून करण्यात आला. त्यानंतर मराठा लोकांनी महाराष्ट्रातील सर्व जिल्ह्यांत मोर्चे आयोजित केले. आंदोलकांनी कोपर्डी प्रकरणातील आरोपींना मृत्युदंड द्या, अट्रोसिटी कायदा रद्द करा अथवा तो शिथिल करा, आणि मराठा समाजाला (शैक्षणिक व नोकरीत) आरक्षण द्या अशा प्रमुख मागण्या केल्या.

## मागण्या 
# कोपर्डी बलात्कार आणि खून प्रकरणातील दोषींना शिक्षा व्हावी.
# शिक्षण आणि सरकारी नोकऱ्यांमधील मराठ्यांना आरक्षण मिळावे.
# अट्रोसिटी कायदा अर्थात *अनुसूचित जाती तसेच अनुसूचित जमाती (अत्याचार प्रतिबंध) कायदा १९८९* रद्द करावा अथवा तो शिथिल करावा.
# डॉ. एम.एस. स्वामीनाथन यांच्या अध्यक्षतेखाली शेतकऱ्यांवरील राष्ट्रीय आयोगाच्या शिफारशी लागू करावी.

## प्रतिमोर्चे 
मराठा समाजाच्या मोर्चानंतर विविध समाज गटानेही मोर्चे काढले, ज्यात मराठ्यांच्या काही मागण्यांना समर्थन तर काही मागण्यांना विरोध करण्यात आला.
* मुस्लिम मोर्चे - मुस्लिम समाजाला ५% आरक्षण द्यावे अशी मागणी मराठी मुसलमानांनी केली होती. तथापि, राज्यातील मुस्लिमांमधील अनेक जाती वा गटांना ओबीसी, अनु.जमाती, यासारख्या प्रवर्गांतून आरक्षण उपलब्ध आहे.
* ओबीसी-बहुजन मोर्चे - मराठ्यांनंतर ओबीसी समाजांनी सुद्धा अनेक मोर्चे काढले. त्यामध्ये विविध मागण्यांसह मराठ्यांना ओबीसी कोट्यातून आरक्षण न देता त्यांची स्वतंत्र व्यवस्था करावी. या मोर्चामध्ये कुणबी समाज सुद्धा सहभागी होता.
* बौद्ध व दलित मोर्चे - राज्यामधील बौद्ध व दलित समाजानेही विविध मागण्यांसह अनेक मोर्च काढले. त्यामध्ये अट्रोसिटी कायदा अधिक कठोर करा ही एक प्रमुख मागणी होती.

## संदर्भ 
* संकेतस्थळ
श्वेतलाना सावित्स्काया

**श्वेतलाना येवगेनिया सावित्स्काया**(जन्म ८ ऑगस्ट १९४८) ही एक सोव्हिएत निवृत्त वैमानिक व अंतराळवीर आहे, जी १९८२ साली सोयुज टी-७ या यानामध्ये बसली, तसेच अंतराळात जाणारी दुसरी महिला आहे. १९८४ साली अंतराळात दोनदा जाणारी व स्पेसवॉक करणारी जगातील पहिली महिला बनली. तिने एक वैमानिक म्हणून एफएआयचे अनेक जागतिक विक्रम केले आहेत.

## सुरुवातीचे जीवन
श्वेतलाना सावित्स्कायाचा जन्म ८ ऑगस्ट १९४८ रोजी मॉस्को, सोवियत संघ येथे झाला. श्वेतलानाचे वडील हे द्वितीय विश्वयुद्धाच्या काळात एक पायलट होते, नंतर त्यांनी सोव्हिएत हवाई संरक्षण दलाचे उप-प्रमुखपद पद भूषविले. श्वेतलाना ने वयाचा १६ व्या वर्षापासूनच पॅराशूट शिकण्यास सुरुवात केली, जेव्हा तिच्या वडिलांनी याबद्दल ऐकले तेव्हा त्यांनी या प्रवृत्तीस प्रोत्साहन दिले.

१९६६ मध्ये पदवीधर झाल्यानंतर तिने मॉस्को स्टेट एव्हिएशन इंस्टीट्यूट (एमएआय) मध्ये प्रवेश घेतला, जिथे तिने विमानाचे धडे ही घेतले. १९७१ मध्ये तिला फ्लाइट इन्स्ट्रक्टर म्हणून परवाना देण्यात आला. १९७६ मध्ये पदवीधर होताना ती Fedotov टेस्ट पायलट स्कूलमध्ये टेस्ट पायलट म्हणून प्रशिक्षित झाली. १९६९ ते १९७७ च्या दरम्यान तिने एरोबेटिक्स सोव्हिएत संघाची सदस्य म्हणून काम पाहिले. १९७२ च्या सॅलोन-डी-प्रोवंन्समधील जागतिक स्पर्धेत त्यांनी तिसरे स्थान पटकावले

## अंतराळ प्रशिक्षण
१९७९ मध्ये, महिला अंतराळवीराचा दुसऱ्या गटाचा निवड प्रक्रिया प्रक्रियेत श्वेतलाना हिने भाग घेतला. जून १९८० रोजी तिला औपचारिकपणे अंतराळवीर समुहात प्रवेश दिला गेला, व फेब्रुवारी १९८२ रोजी तिने अंतराळवीर होण्यासाठीची परीक्षा उत्तीर्ण केली.

### पहिले उड्डाण( सोयुज टी-७ )
डिसेंबर १९८१ मध्ये श्वेतलानाने आपल्या पाहिल्या स्पेस उड्डानासाठी तयारी केली. या मिशनचा कमांडर लियोनिद पोपोव्ह हा होता, फ्लाइट इंजिनिअर अलेक्झांडर सेरेब्रोव्ह हा होता. १९८२ साली सोयुज टी-७ हे यान अंतराळात झेपावले, १९ वर्षानंतर श्वेतलाना अंतराळात जाणारी जगातील दुसरी महिला ठरली. २७ ऑगस्ट १९८२ साली ते पृथ्वीवर परत आले.

### दुसरे उड्डाण( सोयुज टी-१२ )
२५ जुलै १९८४ रोजी अंतराळात दोनदा जाणारी व स्पेसवॉक करणारी जगातील पहिली महिला बनली. २९ जुलै १९८४ रोजी ती पृथ्वीवर परत आली.

## पुरस्कार
* सोव्हिएत युनियन हिरो, दोनदा (१९८२, १९८४)

* ऑर्डर ऑफ लेनिन,  दोनदा (१९८२, १९८४)
*विशेष पदक - अवकाशात स्पेस वॉक साठी 
*16 सुवर्णपदके - यूएसएसआर खेळ
## संदर्भ आणि नोंदी
खोरनिनको

**खोरनिनको** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील  लांजा तालुक्यातील एक गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
हे गाव लांजा बस स्थानकापासून वेरवली, कोर्ले मार्गाने २२ किमीवर वसलेले आहे.हे अगदी सह्याद्रीच्या पायथ्याशी असलेले एक छोटेशे खोरे आहे आणि लोकसंख्या ५०० च्या खाली आहे.पावसाळ्यात येथे भरपूर पाऊस पडतो व असंख्य लहान मोठे धबधबे कोसळत असतात. धबधब्याची मजा लुटण्यासाठी येथे हौशी पर्यटक आवर्जून येतात.इथूनच डोंगरी वाटेने विशालगडावर जाता येते.हिवाळ्यात थंडगार तर उन्हाळ्यात जास्त उष्ण असे येथील हवामान आहे.

## लोकजीवन
येथील लोक फार कष्टाळू, मेहनती, काटक, जिद्दी, धार्मिक प्रवृत्तीचे आहेत. नागलीशेती, भातशेती,तसेच शेतीपूरक जोडधंदे म्हणून शेळीपालन, बकरीपालन, कुक्कुटपालन, दुग्ध व्यवसाय हे येथील व्यवसाय आहेत. जवळच असलेल्या प्रभानवल्ली गावाच्या आठवडा बाजारात सामान खरेदी विक्री केली जाते.
## हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.

## नागरी सुविधा
लांजा बस स्थानकातून येथे थेट एसटी बससेवा उपलब्ध आहे. सार्वजनिक स्वच्छता, वीजपुरवठा, आरोग्यसेवा ग्रामपंचायतमार्फत उपलब्ध केली जाते.पाणीपुरवठा विहिरी, बोरिंग, झरे, व बारमाही वाहणाऱ्या मुचकुंदी नदीतून होतो.
## जवळपासची गावे
बुद्धवाडी तर्फे सालपे,केळवली, नामे, पालू, बाणखोर, प्रभानवल्ली, भांबेड, हर्दखळे, कुडेवाडी, वाघणगाव, विलवडे ही जवळपासची गावे आहेत.खोरनिनको ग्रामपंचायतीमध्ये ही गावे येतात.

## संदर्भ
# व्हिलेजइन्फो.इन
# सेन्सस२०११.को.इन
# टूरिझम.गव्ह.इन
#.https://www.incredibleindia.org/
#.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
# मॅप्सऑफइंडिया.कॉम

वर्ग:लांजा तालुक्यातील गावे
वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे
अर्चना भार्गव

**अर्चना भार्गव** या युनायटेड बँक ऑफ इंडियाच्या अध्यक्षा होत्या. त्यांनी २३ एप्रिल २०१३ साली अध्यक्ष पदी कार्यरत झाल्या.तथापि २० फेब्रुवारी २०१२ ला त्यांनी  राजीनामा दिला.

## शिक्षण
त्यांचे शालेय शिक्षण जीझस अँड मेरी कॉन्व्हेंट, नवी दिल्ली मधून झाले.त्यानंतर त्यांची पदवी मिरांडा हाऊस, दिल्ली विद्यापीठात प्राप्त केली.

## कारकीर्द
भार्गव ह्या २०११ मध्ये कॅनरा बँकेच्या ईडी म्हणून कार्यरत होत्या .२०१३ साली त्या युनायटेड बँक ऑफ इंडियाच्या (यूबीआय) चे अध्यक्ष-व्यवस्थापकीय संचालिका झाल्या. भार्गव यांच्यावर २०१३ मध्ये भ्रष्टाचारात सामील झाल्याचा आरोप होता.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतीय उद्योगिनी
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
कविता नेहेमाइया

**कविता नहेम्या** या एक भारतीय सामाजिक उद्योजक आणि फिनटॅक फर्म आरटूच्या सह-संस्थापिका आणि मुख्याधिकारी आहेत. नेहेमाइया यांनी मे २०१० मध्ये बेंगळुरूमध्ये समीर सेगल यांच्याबरोबर काम करण्यास सुरुवात केली. आर्थिक धोरणांद्वारे आणि बाजारावर आधारित दृष्टिकोनातून आर्थिकदृष्ट्या अविकसित गटाला करण्यात मदत करण्यासाठी त्यांनी प्रयत्न केले.

## सुरुवातीचे  जीवन  आणि  शिक्षण 
नेहेमाइया यांचे लहानपण भारतातील एका लहान गावात झाले. त्यांच्या वडिलांचा तेथे कारखाना होता. पदवी मिळवल्यानंतर नेहेमाइया नंतरच्या एमएफआय उज्ज्वन फायनान्शियल सर्व्हिसेसमध्ये सामील झाल्या. तेथे त्यांनी क्रेडिट आणि जोखीम विश्लेषण, बाजार संशोधन आणि उत्पादन विकासासह विविध कार्य केले.

## कारकीर्द
त्या नंतर त्यांनी कॉर्नेल विद्यापीठातून एमबीएची पदवी मिळवली करू लागल्या.

वर्ग:भारतीय उद्योगिनी
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अदिती गुप्ता

**अदिती गुप्ता** एक भारतीय अभिनेत्री, मॉडेल आणि फॅशन डिझायनर आहे. ही स्टार प्लस या वाहिनीवरील दूरचित्रवाणी मालिका किस देश में है मेरा दिल या अभिनय करते.

परदेस में हे मेरा  दिल आणि स्टार प्लसचे इश्कबाझ या त्यांच्या नकारात्मक भूमिकांसाठीही त्या ओळखल्या  जातात .

## अभिनय कारकीर्द
हर्षद चोप्रा यांच्या विरोधात गुप्ता यांनी किस देश मे हे मेरा  दिल मध्ये अभिनय करिअरची सुरुवात केली.  त्यांनी स्टार परिवार पुरस्कार, स्टार प्लसचा रंग दे इंडिया आणि दिवाळी रीस्तो  की  कार्यक्रमांमध्ये कामगिरी केली आहे.  त्यांनी  जरा नचके दिखा मध्ये देखील भाग घेतला, त्यात त्यांची  टीम जिंकली. नंतर अतिती २०१४  पासून सीरियल कबूल  है मध्ये प्रतिपक्षी भूमिका बजावली. २०१६  मध्ये, त्या  स्टार प्लसच्या परदेस में है मेरा दिल मधील प्रतिपक्षी संजनाची भूमिका निभावली होती.  पण २०१७  च्या सुरुवातीला सर्जनशील मुद्द्यांमुळे त्यांनी शो सोडून दिला. त्यांचे  सर्वात अलीकडील काम स्टार प्लसच्या लोकप्रिय सिरीज इश्कबाझमध्ये होते.

## दूरदर्शन
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:हयात भारतीय व्यक्ती
वर्ग:भारतीय दूरचित्रवाणी अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
शोरवेल शिरस्त्राण

**शॉरवेल शिरस्त्राण** दक्षिण इंग्लंडमधील आइल ऑफ विट या बेटावरील शोरवेलजवळ सापडले आहे. हे सहाव्या शतकाच्या मध्यात वापर होणारे अँग्लो-सॅक्सन शिरस्त्राण आहे.

हा एक उच्च दर्जाचा ऍंग्लो-सॅक्सन योद्धा यातील गंभीर वस्तूंपैकी एक होता, आणि इतर वस्तू जसे पात्राची-वेल्डेड तलवार आणि फांसीची वाडगा सापडली होती. बंटी ग्रेंज, सटन हू, कॉपरगेट, वोलॅस्टन आणि स्टॅफर्डशायर येथील लोकांबरोबरच केवळ सहा ज्ञात अँगल-सॅक्सन हेलमेट्सपैकी एक आहे. इंग्लंड आणि स्कँडिनेव्हियामध्ये वापरलेल्या समकालीन उत्तरेकडील "क्रेस्टेड हेलमेट्स" ऐवजी कॉन्टिनेन्टल फ्रॅन्किश शैलीतून मिळविण्याचा हा एकमेव उदाहरण आहे.
मे २००४ मध्ये मेटल डिटेक्टिंग क्लबच्या सदस्यांनी कब्र शोधून काढली आणि पुरातत्त्वाने नोव्हेंबरमध्ये उत्खनन केले. नांगराने अंदाजे अँग्लो-सॅक्सन दफनभूमीचा बऱ्याच भागांचा नाश केला होता आणि हे केवळ वैयक्तिकरित्या ओळखले गेलेले कबर म्हणून बचावले होते.

वर्ग:इंग्लंडचा इतिहास
भक्ती शर्मा

**भक्ति शर्मा** भारत (आणि आशियातील) अंटार्क्टिक  महासागरात, १.४ मैलावर तैल करणाऱ्या पहिल्या महिला असूनही ५२ मिनिटांत! तिने जागतिक विक्रम् मोडले आणि, तेव्हापासून, जगातील सर्व 5 सागर जिंकला आहे
शर्मा हा आशियातील पहिल्या महिला आणि जगातील सर्वात तरुण खेळाडू आहे. त्याने अंटार्क्टिक पात्रात उघड्या पोहण्यामध्ये विक्रम नोंदवला. शर्माने ४१.१४ मिनिटांत १.४ मैल (2.3 किमी) स्वॅप केला, १ अंश सेल्सियस (३४ फूट) असलेल्या तापमानावर, लिन कॉक्स (यूएसए) आणि लुईस पुग (ग्रेट ब्रिटन)चा विक्रम मोडला. भक्ति शर्मा जगभरातील सर्व पाच महासागरात झुकलेले आहेत, त्याशिवाय किंवा इतर आठ समुद्रांमध्ये आणि समुद्रांमध्ये तैमजण्याशिवाय. तिने Tenzing Norgay राष्ट्रीय पुरस्कार प्राप्त झाला होता.

वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अनिता डोंगरे

**अनिता डोंगरे** (जन्म ३ ऑक्टोबर १९६३) ही एक भारतीय फॅशन डिझायनर आहे. ती हाऊस ऑफ अनिता डोंगरे या भारतीय फॅशन हाऊसची संस्थापक आहे.

## प्रारंभिक जीवन 
अनिता डोंगरे यांचा जन्म महाराष्ट्र राज्यातील मुंबई येथे झाला. त्यांची आईचे नाव पुष्पा सावलानी आहे. अनिता आणि तिच्या ५ भावंडांना लहान असताना कपडे शिवत असे. आयुष्याच्या उत्तरार्धात अनिताने मुंबईतील एसएनडीटी कॉलेजमध्ये फॅशन डिझाईनचे शिक्षण घेतले. त्यांनी फॅशन डिझायनिंगमध्ये पदवी अभ्यासक्रम पूर्ण केला.

## कारकिर्द 
अनिता डोंगरे यांनी त्यांचा ज्वेलरी ब्रँड अनिता डोंगरे पिंक सिटी लाँच केला. हा ब्रँड हाऊस ऑफ अनिता डोंगरे च्या अंतर्गत येथो.

२०१५ मध्ये, अँड डिझाईन्स इंडीया लिमिटेड ने स्वतःला हाऊस ऑफ अनिता डोंगरे म्हणून री-ब्रँड केले. अनिता डोंगरेचे घर सध्या अँड (वेस्टर्न वेर), ग्लोबल देसी (भारतातील लोककथांनी प्रेरित बोहो-चिक ब्रँड) आणि तिचे स्वाक्षरी लेबल अनिता डोंगरे यांना आश्रय देते. त्यांनी अलीकडेच त्यांच्या फॅशन हाऊसमध्ये अनिता डोंगरे ग्रासरूटची ओळख करून दिली आहे. त्या पिंक सिटी या जडाऊ फाइन ज्वेलरी ब्रँडचीही संस्थापक आहे.

२८ मार्च २०१९ रोजी, अनिता डोंगरे लिमिटेड (एचओएडीएल) च्या बोर्ड ऑफ हाऊसने, कॉर्पोरेट पुनर्रचनेचा एक भाग म्हणून, अँड आणि ग्लोबल देसी या दोन ब्रँड्सच्या अंतर्गत व्यवसाय एका नवीन तयार झालेल्या पूर्ण मालकीच्या उपकंपनीकडे हस्तांतरित केले. १ एप्रिल २०१९ पासून ओचर आणि ब्लॅक प्रायव्हेट लिमिटेड हे त्या उपकंपनीचे नावे आहे. एचओएडीएल त्यांच्या दोन ब्रँड्स, अनिता डोंगरे आणि ग्रासरूट, अंतर्गत व्यवसाय सुरू ठेवेल.

अनिता डोंगरेचा भाऊ आणि बहीण व्यवसायाचे कामकाज हाताळतात. तर त्या स्वतः डिझाइनच्या आघाडीवर लक्ष केंद्रित करतात. त्या कंपनीच्या मुख्य क्रिएटिव्ह ऑफिसर म्हणून काम करतात.

## वैयक्तिक जीवन 
अनिता डोंगरे यांचा विवाह प्रवीण डोंगरे या व्यावसायिकासोबत झाला असून त्यांना यश डोंगरे नावाचा मुलगा असून तोही डोंगरे यांच्या व्यवसायातच हातभार लावतो.

अनिता डोंगरे हे शाकाहारी जेवणाचे पुरस्कर्ते आहेत. पीपल फॉर द एथिकल ट्रीटमेंट ऑफ ॲनिमल्स (पेटा) या संस्थेचे सदस्य आहेत.

## पुरस्कार आणि मान्यता 
* २००८ मध्ये, तिला 'एक्सलेन्स इन फॅशन डिझाईन' साठी जीआर८ फ्लो वूमन अचिव्हर्स पुरस्कार मिळाला.
* २०१३ मध्ये, फेडरेशन ऑफ इंडियन चेंबर्स ऑफ कॉमर्स अँड इंडस्ट्री लेडीज ऑर्गनायझेशन, बॉम्बे चॅप्टरने डोंगरे यांना 'फॅशन डिझाइनमधील उत्कृष्टतेसाठी' पुरस्कार प्रदान केला.
* २०१४ मध्ये तिला ईवाय एंटरप्रोन्युर ऑफ द ईयर पुरस्कार मिळाला.
* महिलांना चमकण्यासाठी मदत केल्याबद्दल तिला पॅन्टेन शाइन पुरस्कार मिळाला.

## संदर्भ 
वर्ग:महाराष्ट्रातील व्यवसायिक महिला
वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय महिला कलाकार
वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय डिझायनर
वर्ग:हयात व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९६३ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय महिला फॅशन डिझायनर्स
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अनुराधा बिस्वाल

**अनुराधा बिस्वाल** ही (१ जानेवारी, १९७५ - ) या ओडिशाच्या ट्रॅक आणि फील्ड खेळाडू आहेत.

 जिचे १०० मीटर अडथळ्यांच्या शर्यतीत नैपुण्य आहे. तिचा १०० मी अडथळ्यांकरिता १३.३ सेकंदांचा सध्याचा राष्ट्रीय विक्रम आहे. अनुराधा यांनी २६ ऑगस्ट २००२ रोजी, दिल्लीतील नेहरू स्टेडियममध्ये आयोजित झालेल्या डीडीए-राजा भालेंद्र सिंह राष्ट्रीय सर्किट मेळाव्यात हा रेकॉर्ड तयार केला. त्यांनी ३० जुलै २००२ रोजी जकार्तामध्ये एशियन चॅम्पियनशिपमध्ये १३.४०  सेकंदांची विक्रमी नोंद केली. त्यांनी जकार्तातील कामगिरीबद्दल कांस्य पदक जिंकले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म
कल्पना मोरपारिया

**कल्पना मोरपारिया** ह्या  एक भारतीय बँकर आहे. ती गेली तीन वर्षे आयसीआयसीआय बँक शी संलग्न होती. सध्या ती जेपी मॉर्गन इंडियाची मुख्य कार्यकारी अधिकारी आहे. कल्पना अनेक प्रमुख भारतीय कंपन्यांच्या बोर्डवर स्वतंत्र संचालक म्हणून काम करते. कल्पना ने  कायद्याची पदवी मुंबई विद्यापीठ मधून घेतली आहे, तसेच भारत सरकारच्या अनेक समित्यांवर काम केले आहे. फॉर्च्युन नियतकालिका ने आंतरराष्ट्रीय स्तरावर व्यवसाय करणाऱ्या ५० सर्वात शक्तिशाली महिलांचा यादीत स्थान दिले आहे.
## जीवन
कल्पना हिचा जन्म ३० मे १९४९ रोजी लोहाना कुटुंबात झाला. तिचा वडिलांचे नाव भवनदास व आईचे नाव लक्ष्मीबेन तन्ना होते. तीन बहिणीपैकी कल्पना सर्वात लहान होती. ती लहान असताना तिचा वडिलांचा मृत्यू झाला. त्यानंतर तिने आपले शालेय शिक्षण पूर्ण केले, आणि विज्ञान विषयाचा अभ्यास करण्यासाठी सोफिया कॉलेज मध्ये प्रवेश घेतला. १९७० मध्ये  ती रसायनशास्त्रात बी.एससी पदवीधर झाली. नंतर तिने रसायनशास्त्राचा अभ्यासक्रमात पदवी घेतली.

## कारकीर्द
कल्पनाची मोठी बहीण पारूल ठक्कर हिने कायद्याचा अभ्यास केला होता, आणि ती सॉलिसिटर फर्म मध्ये काम करत होती. कल्पनाने तिचा बहिणीचे अनुसरण करण्याचा निर्णय घेतला, आणि
१९७५ साली ती आयसीआयसीआयमध्ये कायदेशीर विभागात रुजू झाली. व्यवस्थापनाने तिला विविध जबाबदाऱ्या सोपवल्या. १९९५ मध्ये मॅनेजमेंटने अमेरिकेतील कॅपिटल मार्केटच्या अभ्यासासाठी तिला अमेरिकेला पाठवलं, जिथे त्यांनी तीन महिने न्यू यॉर्कच्या डेव्हिड पोल्क आणि वार्डवेलमध्ये काम केले.

## व्यवसायातील प्रगती
आईसीआयसीआय बँकेच्या जन्मासाठी त्यांनी १९९९ साली न्यू यॉर्क स्टॉक एक्स्चेंजमध्ये नोंदणी केली होती. आय.सी.आय.सी.आय. बँकेने २००२ मध्ये विलीनीकरण केली.
कल्पनाने  १९७५ ते १९९४ पर्यंत आयसीआयसीआयच्या कायदेशीर विभागात काम केले. १९९६ मध्ये त्यांना आयसीआयसीआयच्या बँकेच्या महाव्यवस्थापक म्हणून नियुक्त करण्यात आले. त्यानंतर त्या  कायदेशीर, नियोजन, कोषागार आणि कॉरपोरेट कम्युनिकेशन्स विभागात कार्यरत झाली. १९९८ मध्ये तिला आयसीआयसीआय बँकेचा  वरिष्ठ महाव्यवस्थापक म्हणून नियुक्त केले गेले. मे २००१ मध्ये तिला आईसीआयसीआयच्या संचालक मंडळामध्ये सामील करण्यात आले.  २००६ मध्ये पुन्हा त्यांना आयसीआयसीआय बँकेचा उपव्यवस्थापक म्हणून नियुक्त करण्यात आले. त्यानंतर त्यांना संयुक्त व्यवस्थापकीय संचालक म्हणून घोषित करण्यात आले.आज त्या जे पी मॉर्गनचा मुख्य कार्यकारी अधिकारी आहेत.

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:भारतीय उद्योगिनी
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कार प्राप्त महिला
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
फैज फजल

**फैज याकुब फजल** हा एक भारतीय क्रिकेटपटु आहे. तो भारतातर्फे एक आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला आहे.

वर्ग:भारताचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
दिना मेर्रील

**दिना मेर्रील** एक अमेरिकन अभिनेत्री आहे.

उत्तराधिकारिणी, सोशलाइट, उद्योगपती आणि लोकोपकारी होत्या. सामग्री [लपवा]. १लवकर आयुष्य; २ अभिनय कारकीर्द; ३  बोर्ड सदस्यता ... नातेवाईकः एलेनॉर पोस्ट बंद (अर्धा-बहीण); सी प. ... शिक्षण: जॉर्ज वॉशिंग्टन युनिव्हर्सिटी; मी ... वर्षे सक्रियः १९४५-२०० मुले: 4 लवकर जीवन • अभिनय कारकीर्द • मंडळ सदस्यता  वैयक्तिक जीवन आणि मृत्यू

वर्ग:अमेरिकन अभिनेत्री
सुनीता राणी

**सुनीता राणी**  (४ डिसेंबर, १९७९ - ) ही १४ व्या आशियाई खेळांमध्ये १,५०० मी. अंतरावर सुवर्ण पदक आणि ५,००० मीटर मध्ये कांस्य पदक जिंकणारी भारतीय ॲथलीट आहे. तिने १,५०० मी शर्यतीत नोंदवलेली वेळ ४:०६.०३ हा तेव्हाचा राष्ट्रीय विक्रम आहे आणि आशियाई विक्रम देखील आहे. तिला अर्जुन पुरस्कार आणि पद्मश्री पुरस्कार देण्यात आले. पंजाब पोलिसांमध्ये सप म्हणून काम करत असताना ती सध्या [जेव्हा?]

वर्ग:भारतीय ॲथलीट
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
सनातनी ज्यूडिझम

इवलेसे|350x350अंश|बुडापेस्ट, हंगेरी (१९२०) मध्ये ऑर्थोडॉक्स ज्यूइयन कबरस्तानमध्ये फ्रॉक कोट आणि हॅट घातलेले प्रवासी. १९ व्या शतकात हंगेरीतील सनातनी यहूद्यांची प्रथम स्वतंत्र ज्यूइली संस्था स्थापित झाली.

**सनातनी ज्यू धर्म** तथा **ऑर्थोडॉक्स ज्यूडाइझम** ही ज्यू धर्माच्या काही पंथांसाठीचे एक सामूहिक संज्ञा आहे. ही संस्स्था ज्यू लोकांच्या समजुती आणि निरिक्षणांना जपून ठेवण्यासाठी प्रयत्न करते आणि जे आधुनिकतेच्या आणि धर्मनिरपेक्षतेच्या वेगवेगळ्या आव्हानांना सामोरे जाते. थिऑलॉजिकलरित्या, हे मुख्यत्वेकरून लिहिलेले आणि तोंडावाटे दोन्हीचे टोरा, या शब्दाद्वारे सिन्नाय पर्वतावर देवानं प्रकट केले आणि नंतरपासून विश्वासूपणे प्रेषित म्हणून परिभाषित केले आहे. इतर प्रमुख सिद्धांतामध्ये मृत्यूनंतरच्या भविष्यकालीन पुनरुत्थानावर विश्वास, दैवी बक्षीस आणि दंड, इस्रायलची निवड आणि मशीहाच्या अंतर्गत जेरूसलेममधील मंदिराची अखेरची जीर्णोद्धार.

वर्ग:ज्यू धर्म
गीतिका जाखड

इवलेसे|गीतिका जाखड
**गीतिका जाखड** ही एक भारतीय पहिलवान आहे. राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेचे सर्वोत्तम कुस्तीगीरचे पदक आणि २००६ च्या व २०१४ च्या आशियाई खेळांमध्ये दोन वेळा भारतीय महिला कुस्तीगीरची पदके जिंकणारी ती एकमेव भारतीय महिला कुस्तीगीर आहे. २००६मध्ये भारत सरकारने गीतिकाला अर्जुन पुरस्काराने सन्मानित केले..हरियाणा सरकारने तिला भीम पुरस्काराने गौरवून २००८ साली पोलीस उपाध्यक्ष म्हणून नियुक्त केले.

## वैयक्तिक जीवन आणि कुटुंब
गीतिकाचे वडील सत्यवीर सिंह जाखड हे भारतातील हरियाणा राज्यातल्या हिसारमधील क्रीडा अधिकारी आहेत. त्यांनी व विद्यापीठाच्या कुलगुरूंनी गीतिकाला कुस्तीची प्रेरणा दिली. 

## गीतिकाचे सुरुवातीचे कारकीर्द
गीतिका ॲथलेटिक्सवर लक्ष केंद्रित करून सक्रियपणे शालेय स्तरावरच्या खेळांमध्ये सहभागी होत होती. पण तिला भावाच्या शिक्षणासाठी त्याच्या कुटुंबाचे मूळ गाव अग्रोहा सोडून हिसार येथे राहावे लागले. स्पर्धात्मकपणे ॲथलेटिक्सचा पाठपुरावा करण्यासाठी तिच्या वडिलांनी तिला हिसारच्या महावीर स्टेडियममध्ये नेले होते, परंतु तिथेही ती निराश झाली. त्यांतर ती जवळच्या कुस्तीगृहाकडे गेली. मोठ्या आवाजाचे चपळ तरुण कुस्तीचा सराव करणाऱ्या इतर मुलींना आकर्षक वाटत होते. गीतिका तेव्हाच कुस्तीच्या प्रेमात पडली आणि ऑक्टोबर १९९८मध्ये तिने ॲथलेटिक्स सोडून आपल्या खेळप्रकारासाठी कुस्तीची निवड केली. 
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:हयात भारतीय व्यक्ती
वर्ग:भारतीय महिला कुस्तीगीर
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
इंद्राणी मुकर्जी

इंद्राणी मुकर्जी ह्या मानव संसाधन सल्लागार आणि माध्यम कार्यकारी अधिकारी आहेत. निवृत्त भारतीय दूरचित्रवाहिनी कार्यकारी पीटर मुखर्जी यांच्या पत्नी आहेत. २००७ मध्ये त्यांनी आपल्या पतीसह आय.एन.एक्स  मिडिया स्थापन केलं, जिथे त्यांनी सी.ई.ओच्या भूमिकेत काम केले.

वर्ग:भारतीय उद्योगिनी
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मल्लिका श्रीनिवासान

ट्रॅक्टर्स अँड फार्म इक्विपमेंट लिमिटेडचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी आहेत.मल्लिका श्रीनिवासन ट्रॅक्टर्स ॲण्ड फार्म इक्विपमेंट लिमिटेडचे चेअरप्र्टर आणि चीफ एक्झिक्युटिव्ह ऑफिसर आहेत, १९६० मध्ये चेन्नई येथील एका ट्रॅक्टर कंपनीची स्थापना झाली. 

वर्ग:इ.स. १९५९ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय उद्योगिनी
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
गागाभट्ट

**गागाभट्ट** हे काशीत राहणारे एक विद्वान भट..

## राज्याभिषेक 
शिवाजी महाराजांना स्वराज्य स्थापनेसाठी जेव्हा राज्याभिषेक करणे आवश्यक झाले  तेव्हा महाराष्ट्रातील ब्राह्मण अनुकूल नव्हते.  कारण आधीच्या शेकडो वर्षांत महाराष्ट्रात कोणालाच राज्याभिषेक न झाल्याने राज्याभिषेकाच्या विधींचे कोणालाच ज्ञान नव्हते. या विषयावरील ग्रंथही उपलब्ध नव्हते.पैठणमधील एका ब्राह्मणाने मूळ पैठणचे असलेले व काशीत स्थायिक गागाभट्टांचे नाव सुचवले.

## गागाभट्टांनी लिहिलेले ग्रंथ 
* कायास्थधर्म  दीपिका 
* निरूढ पशुबंधप्रयोग
* भट्टचिंतामणी
* मीमांसाकुसुमांजली
* राकागम
* राज्याभिषेकप्रयोग
* समयनय
* सुज्ञानदुर्गोदय 
* शिवअर्कोदय 

## संदर्भ 
* छत्रपती शिवाजी महाराज का राज्यभिषेक और उसके बाद (लेखक - सर जदुनाथ सरकार यांच्या ग्रंथातील एक प्रकरण)

वर्ग:इतिहास
वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती
वर्ग:शिवाजी महाराज
नम्रता राय

नम्रता रॉय या इंडियन कॅल्सीकल   डान्सर आहेत .  त्यांचा जन्म देहरादून मध्ये झाला .  नम्रता यांनी त्यांचे डान्सचे प्रशिक्षण  कणकवलीत  घेतलं . नम्रता यांना  अतिशय लहान वयात लखनौ घराण्यातील डॉ. मधुकर आनंद यांच्या पालकत्वाखाली त्यांना प्रशिक्षण देण्यास सुरुवात झाली. 
 नम्रता ही एक इंडियन डान्सर आणि कॉरुग्राफर आहे .ती मधुकर आनंद यांची शिष्या आहे . नम्रता ही भारतीय सांस्कृतिक संबंध परिषद (आयसीसीआर), भारतीय संस्कृती मंत्रालय , आणि इंडियन नॅशनल टेलिव्हिजन दूरदर्शन, भारतीय माहिती आणि प्रसारण  मंत्रालयाची  एक सूचीबद्ध कलाकार आहे .

वर्ग:भारतीय नर्तक
मनोर

**मनोर** हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पालघर जिल्ह्यातील पालघर तालुक्यातील गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
पालघर रेल्वे स्थानकापासून पूर्वेकडे जाणाऱ्या माहीम-मनोर राज्य महामार्गावर हे वसलेले आहे. पालघरहून २२ किमीवर हे स्थित आहे. पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो तर उन्हाळ्यात भरपूर उकाडा असतो. हिवाळ्यात वातावरण अगदी शांत,सुखद थंडगार असते.
येथे २.४८५ दशलक्ष घनमीटर पाणीसाठ्याची क्षमता असलेला लघु पाटबंधारा आहे.

## लोकजीवन
मुख्यतः मुस्लिम, वंजारी, कुणबी, मराठा, सुतार,आदिवासी समाजातील लोकांची पूर्वीपासून येथे वस्ती आहे. लोक शेती बागायती बरोबरच फळभाज्या, फुलभाज्या, तसेच शेतीपूरक जोडधंदा म्हणून दुग्ध व्यवसायही करतात.येथे आठवडा बाजार भरतो व आजूबाजूच्या गावातून माल खरेदी व विक्री साठी भरपूर प्रमाणात लोक येतात.येथे तेल गाळणाच्या घाणी आहेत.

## नागरी सुविधा
सार्वजनिक स्वच्छता, वीजपुरवठा, पाणीपुरवठा, आरोग्य ग्रामपंचायततर्फे पाहिले जाते.खाजगी विहिरी, बोरिंग,व झरे ह्यातून सुद्धा पाणीपुरवठा होतो.मनोर गावाच्या पूर्वेकडून मुंबई अहमदाबाद हा राष्ट्रीय महामार्ग जातो. येथे येण्यासाठी पालघर रेल्वे स्थानकातून नियमित एसटी बससेवा उपलब्ध आहे. तसेच खाजगी जीप,डमडम सुद्धा नियमित येतात. मनोरवरून मुंबईस राष्ट्रीय महामार्गाने तसेच पालघर रेल्वे स्थानकातून जाता येते.

## संदर्भ
https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html

वर्ग:पालघर तालुक्यातील गावे