open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
शाजापूर लोकसभा मतदारसंघ (१९७७-२००८)

**शाजापूर** हा मध्य प्रदेश राज्यामधील एक भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ आहे. २००८ सालच्या पुनर्रचनेदरम्यान हा मतदारसंघ बरखास्त करून देवास हा नवा मतदारसंघ निर्माण करण्यात आला.

भारतीय जनता पक्षाचा बालेकिल्ला मानला जात असलेल्या शाजापूरमधून फूलचंद वर्मा व थावरचंद गेहलोत हे पक्षाचे दोन उमेदवार प्रत्येकी चार वेळा निवडून आले होते.

## बाह्य दुवे
वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:शाजापूर जिल्हा
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
भोपाळ लोकसभा मतदारसंघ

**भोपाळ** हा भारताच्या मध्य प्रदेश राज्यामधील २९ पैकी एक लोकसभा मतदारसंघ आहे. ह्या मतदारसंघामध्ये भोपाळ व सिहोर जिल्ह्यांमधील ८ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट केले गेले आहेत.

## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:भोपाळ जिल्हा
वर्ग:सिहोर जिल्हा
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
विदिशा लोकसभा मतदारसंघ

**विदिशा** हा भारत देशाच्या मध्य प्रदेश राज्यातील ८० पैकी एक लोकसभा मतदारसंघ आहे. १९९१ सालापासून विदिशा हा भारतीय जनता पक्षाचा बालेकिल्ला मानला जातो. माजी भारतीय पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी येथून सलग ५ वेळा लोकसभेवर निवडून आले होते.

२०१४ लोकसभा निवडणुकांमध्ये भाजपच्या वरिष्ठ नेत्या सुषमा स्वराज ह्यांनी विदिशामधून दुसऱ्यांदा विजय मिळवला.

## खासदार 
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:विदिशा जिल्हा
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
इंदूर लोकसभा मतदारसंघ

**इंदूर** हा भारत देशाच्या मध्य प्रदेश राज्यामधील २९ लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे. ह्या मतदारसंघामध्ये इंदूर शहरासह इंदूर जिल्ह्यामधील ८ विधानसभा मतदारसंघ आहेत.

विद्यमान लोकसभा अध्यक्ष सुमित्रा महाजन येथून १९८९ सालापासून सलग ८ वेळा निवडून आल्या आहेत.

## खासदार
## हे सुद्धा पहा
* भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे
*संपूर्ण माहिती 

वर्ग:इंदूर जिल्हा
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
राजनांदगांव लोकसभा मतदारसंघ

## हे सुद्धा पहा
* भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:छत्तीसगढमधील लोकसभा मतदारसंघ
*
वर्ग:राजनांदगांव जिल्हा
वर्ग:कबीरधाम जिल्हा
वर्ग:खैरागढ जिल्हा
वर्ग:मोहला-मानपूर जिल्हा
शाहडोल लोकसभा मतदारसंघ

## निवडणूक निकाल 
### २०२४ लोकसभा निवडणुका 
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ
सतना लोकसभा मतदारसंघ

## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ
शिमला लोकसभा मतदारसंघ

**शिमला लोकसभा मतदारसंघ** भारताच्या हिमाचल प्रदेश राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ अनुसूचित जातींसाठी राखीव आहे.

## खासदार
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:हिमाचल प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ
बारामुल्ला लोकसभा मतदारसंघ

**बारामुल्ला** हा भारत देशाच्या जम्मू आणि काश्मीर राज्यामधील ६ लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे. १९६७ साली निर्माण झालेल्या ह्या मतदारसंघावर नॅशनल कॉन्फरन्स ह्या प्रादेशिक पक्षाचे वर्चस्व राहिले आहे.

## खासदार
## निवडणूक निकाल
### २०१४ लोकसभा निवडणुका
## हे सुद्धा पहा
*बारामुल्ला जिल्हा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे
माहिती

लो
वर्ग:जम्मू आणि काश्मीरमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
*
चिक्कोडी लोकसभा मतदारसंघ

**चिक्कोडी** हा कर्नाटक राज्यातील २८ पैकी एक लोकसभा मतदारसंघ आहे.

## विधानसभा मतदारसंघ
चिक्कोडी लोकसभा मतदारसंघात खालील आठ विधानसभा मतदारसंघांचा समावेश होतो.

## खासदार 
## हे सुद्धा पहा 
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

वर्ग:कर्नाटकमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
*
अंबाला लोकसभा मतदारसंघ

## विद्यमान खासदार 
* कुमारी सेलजा (लोकसभा निवडणूक २००९)

## हे सुद्धा पहा 
* भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे 
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:हरियाणामधील लोकसभा मतदारसंघ
*
ग्वाल्हेर लोकसभा मतदारसंघ

या मतदारसंघातील विजयी खासदार

* माधवराव शिंदे (सिंधिया), भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस १९८४, १९८९, १९९१,१९९६, १९९८, १९९९
* ज्योतिरादित्य शिंदे (सिंधिया), भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस २००४

## हे सुद्धा पहा 
* भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे 
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ
अलप्पुळा लोकसभा मतदारसंघ

## खासदार
* २००९ - के.सी. वेणूगोपाल, काँग्रेस
* २०१४ - के.सी. वेणूगोपाल, काँग्रेस

## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:केरळमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:अलप्पुळा जिल्हा
पोन्नानी लोकसभा मतदारसंघ

**पोन्नानी लोकसभा मतदारसंघ** भारताच्या केरळ राज्यातील मतदारसंघ आहे.

## विधानसभा मतदारसंघ 
या लोकसभा मतदारसंघात सात विधानसभा मतदारसंघ शामील आहेत -
* तिरुंगडी विधानसभा मतदारसंघ
* तनुर विधानसभा मतदारसंघ
* तिरुर विधानसभा मतदारसंघ
* पोन्नानी विधानसभा मतदारसंघ
* तवनुर विधानसभा मतदारसंघ
* कोट्टक्कल विधानसभा मतदारसंघ
* त्रितल विधानसभा मतदारसंघ

## संदर्भ आणि नोंदी 
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:केरळमधील लोकसभा मतदारसंघ
कण्णुर लोकसभा मतदारसंघ

**कण्णुर** भारताच्या केरळ राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे.

## खासदार 
* २०१९ - के. सुधाकरन - काँग्रेस

## हे सुद्धा पहा 
* भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:केरळमधील लोकसभा मतदारसंघ
खजुराहो लोकसभा मतदारसंघ

## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ
चिरायिंकिल लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-२००८)

**चिरियिंकिल लोकसभा मतदारसंघ** हा भारताच्या केरळ राज्यातील इ.स. २००८ सालापर्यंत अस्तित्वात लोकसभा मतदारसंघ होता. इ.स. २००८ साली हा मतदारसंघ विसर्जित करण्यात आला.

## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:केरळमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
राजमहल लोकसभा मतदारसंघ

## खासदार
* १९५७: पैका मुर्मु, भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस
* १९६२: ईश्वर मरांडी, भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस
* १९६७: ईश्वर मरांडी, भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस
* १९७१: ईश्वर मरांडी, भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस
* १९७७: ॲंथोनी मुर्मु, जनता पक्ष
* १९८०: सेथ हेंब्राम, भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस
* १९८४: सेथ हेंब्राम, भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस
* १९८९: सायमन मरांडी, झारखंड मुक्ती मोर्चा
* १९९१: सायमन मरांडी, झारखंड मुक्ती मोर्चा
* १९९६: थॉमस हांसदा, भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस
* १९९८: सोम मरांडी, भारतीय जनता पक्ष
* १९९९: थॉमस हांसदा, भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस
* २००४: हेमलाल मुर्मु, झारखंड मुक्ती मोर्चा
* २००९: देवीधन बेसरा, भारतीय जनता पक्ष
* २०१४: विजय कुमार हांसदाक, झारखंड मुक्ती मोर्चा

## निवडणूक निकाल
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:झारखंडमधील लोकसभा मतदारसंघ
कोलार लोकसभा मतदारसंघ

**कोलार** हा भारताच्या कर्नाटक राज्यामधील एक लोकसभा मतदारसंघ आहे. भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचा बालेकिल्ला मानला जाणाऱ्या कोलारमधून वरिष्ठ नेते के.एच. मुनीयप्पा हे १९९१ सालापासून सलग ८ वेळा निवडून आले आहेत.

## खासदार
## हे सुद्धा पहा 
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे
वर्ग:कर्नाटकमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:कोलार जिल्हा
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
*
चिकबल्लपूर लोकसभा मतदारसंघ

**चिकबल्लपूर** (ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಲೋಕ ಸಭೆ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರ) हा कर्नाटक राज्यामधील एक लोकसभा मतदारसंघ आहे. १९७७ साली अस्तित्वात आलेल्या ह्या मतदारसंघामध्ये बंगळूर ग्रामीण जिल्ह्यामधील ४, चिकबल्लपूर जिल्ह्यामधील ३ तर बंगळूर शहरी जिल्ह्यामधील १ असे एकूण ८ विधानसभा मतदारसंघ आहेत. काँग्रेसचा बालेकिल्ला समजल्या जाणाऱ्या ह्या मतदारसंघात आजवरच्या ११ निवडणुकांमध्ये १० वेळा काँग्रेसचा उमेदवार निवडून आला आहे.

## खासदार
## हे सुद्धा पहा 
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
वर्ग:कर्नाटकमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
*
दक्षिण बंगळूर लोकसभा मतदारसंघ

**बंगळूर दक्षिण** (Bangalore South) हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील एक लोकसभा मतदारसंघ आहे. बंगळूर दक्षिण मतदारसंघामध्ये बंगळूर जिल्ह्यातील ८ विधानसभा मतदारसंघ आहेत. विद्यमान केंद्रीय मंत्री व भारतीय जनता पक्षाचा वरिष्ठ नेते अनंत कुमार येथून १९९६ सालापासून सलग सहा वेळा निवडून आले आहेत.

## खासदार
## बाह्य दुवे
*संपूर्ण माहिती

वर्ग:कर्नाटकमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
*
बंगळूर ग्रामीण लोकसभा मतदारसंघ

**बंगळूर ग्रामीण** (इंग्रजीत Bangalore Rural) हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील एक लोकसभा मतदारसंघ आहे. २००८ सालच्या पुनर्रचनेदरम्यान निर्माण करण्यात आलेल्या बंगळूर ग्रामीण मतदारसंघामध्ये रामनगर जिल्ह्यातील ४, बंगळूर जिल्ह्यातील ३ तर तुमकूर जिल्ह्यातील १ असे एकूण ८ विधानसभा मतदारसंघ आहेत.

## खासदार 
## बाह्य दुवे
*संपूर्ण माहिती

वर्ग:कर्नाटकमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
*
विजापूर लोकसभा मतदारसंघ

**विजापूर** हा कर्नाटक राज्यातील २८ पैकी एक लोकसभा मतदारसंघ आहे.

## विधानसभा मतदारसंघ
विजापूर लोकसभा मतदारसंघात खालील आठ विधानसभा मतदारसंघांचा समावेश होतो.

## खासदार 
## हे सुद्धा पहा 
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
वर्ग:कर्नाटकमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
*
स्कार्लेट योहान्सन

right|thumb|200px|
**स्कार्लेट इन्ग्रिड जोहान्सन** (इंग्लिश: *Scarlett Johansson*) (नोव्हेंबर २२, इ.स. १९८४ - हयात) ही अमेरिकन चित्रपट अभिनेत्री आहे.
२०१५ - २०१६ साली जगभरातिल सर्वाधिक मानधन घेणाऱ्या अभिनेत्रीच्या यादीत तिचे स्थान होते. तिचा जन्म मानहातान,न्यू यॉर्क सिटि, न्यू यॉर्क येथे झालेला आहे.

## कारकीर्द 
नॉर्थ (इ.स. १९९४) हा योहान्सनचा पहिला चित्रपट होता. त्यानंतर तिला मॅनी अँड लो (इ.स. १९९६) या चित्रपटातील अभिनयासाठी *इंडिपेंडंट स्पिरिट ॲवॉर्ड फॉर बेस्ट फीमेल लीड* या पुरस्काराकरिता नामांकित करण्यात आले. द हॉर्स व्हिस्परर (इ.स. १९९८) व घोस्ट वर्ल्ड (इ.स. २००१) या चित्रपटांतील अभिनयाने योहान्सनला अधिक प्रसिद्धी मिळाली.

वर्ग:ऑस्कर पुरस्कार विजेत्या अभिनेत्री
वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म
रोहतक लोकसभा मतदारसंघ

## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:हरियाणामधील लोकसभा मतदारसंघ
फरीदाबाद लोकसभा मतदारसंघ

**फरीदाबाद लोकसभा मतदारसंघ** हरयाणाच्या १० लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे.

## खासदार
* चौधरी रामचंद्र बैंदा (भारतीय जनता पक्ष)
* क्रिशन पाल गुर्जर (भारतीय जनता पक्ष) - सद्य

## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:हरियाणामधील लोकसभा मतदारसंघ
अंतः मणिपूर लोकसभा मतदारसंघ

**अंतः मणिपूर** हा मणिपूर राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे

## खासदार 
## निवडणूक निकाल 
### २०२४ लोकसभा निवडणुका 
## हे सुद्धा पहा 
* भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे 
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:मणिपूरमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:अंतः मणिपूर लोकसभा मतदारसंघ
मंडी लोकसभा मतदारसंघ

## संसद सदस्य 
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:हिमाचल प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:चंबा जिल्हा
वर्ग:लाहौल आणि स्पिति जिल्हा
वर्ग:कुलु जिल्हा
वर्ग:किन्नौर जिल्हा
वर्ग:मंडी जिल्हा
स्वेदगंगा

**स्वेदगंगा** हा विंदा करंदीकर यांचा मराठी कवितासंग्रह आहे. हा संग्रह पॉप्युलर प्रकाशनने प्रकाशित केला.

आयएसबीएन - 9788171851133 

वर्ग:विंदा करंदीकर यांचे साहित्य
वर्ग:मराठी साहित्य यादी
कुरुक्षेत्र लोकसभा मतदारसंघ

कुरूक्षेत्र हा हरियाणा राज्यातील १० पैकी एक लोकसभा मतदारसंघ आहे.या मतदारसंघात हरियाणा राज्यातील कुरूक्षेत्र आणि कैथाल या जिल्ह्यांचा पूर्णतः तर यमुनानगर जिल्ह्याचा काही भागाचा समावेश होतो.

## विधानसभा मतदारसंघ
कुरूक्षेत्र लोकसभा मतदारसंघात खालील नऊ विधानसभा मतदारसंघांचा समावेश होतो.

## खासदार 
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:हरियाणामधील लोकसभा मतदारसंघ
भिवानी लोकसभा मतदारसंघ (१९७२-२००८)

## खासदार
* २०१४ - कुलदीप बिश्नोई, काँग्रेस.

## हे सुद्धा पहा
* भिवनी-महेंद्रगढ लोकसभा मतदारसंघ
* भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे
वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:हरियाणामधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
शि.द. फडणीस

**शिवराम दत्तात्रेय फडणीस** ( जुलै २९, १९२५, भोज, बेळगाव - हयात) हे मराठी व्यंगचित्रकार आहेत.

आपल्या ठसठशीत आणि लयबद्ध शैलीने फडणीस यांनी  पाच दशकांहून अधिक वर्षे वाचकांना हसवले आहे. व्यंग्यचित्रे ही नेहमी वेडीवाकडी असतात, त्यांत नेहमी बोचरी टीका असते, असे समज फडणीसांच्या चित्रांनी खोटे ठरवले. विसंगती टिपणारे अनेक प्रसंग त्यांनी आपल्या व्यंग्यचित्रांतून रेखाटले, आणि विसंगतीतून किती निर्विष, सुखावणारा विनोद निर्माण करता येतो, याचा वस्तुपाठ घालून दिला. त्यांच्या शब्दविरहित चित्रांनी अनेक नियतकालिकांची, पुस्तकांची मुखपृष्ठे सजली. पु. ल. देशपांडे, चिं. वि. जोशी यांच्यासारख्या दिग्गज लेखकांच्या पुस्तकांची लज्जतही त्यांच्या चित्रांनी वाढवली.

## बालपण
बेळगाव जिल्ह्यातले भोज हे शि. द. फडणीसांचे जन्मगाव असले, तरी ते कोल्हापुरात वाढले. कोल्हापुरात चित्रकलेसाठी अतिशय पोषक असे वातावरण होते. मंडईत किंवा रंकाळ्याला वगैरे ठिकाणी स्केचिंगसाठी मुले जात असतात. फडणीसही या मुलांमध्ये असत. चित्रकलेतली साक्षरता तपासणाऱ्या एलिमेंटरी आणि इंटरमीजिएट ग्रेडच्या परीक्षा शि. द. फडणीसांनी दिल्या, तेव्हा आपल्यातही एक चित्रकार दडला आहे, हे त्यांना कळाले. कलाशिक्षणाची पंढरी असलेल्या मुंबईतील जे. जे. कलामहाविद्यालयात मग त्यांनी प्रवेश घेतला.

## कारकीर्द
जे. जे. मधील शिक्षण पूर्ण झाल्यावर आणि व्यंगचित्रकलेची अतिशय आवड असल्याने शि. द. फडणीस हे अनंत अंतरकर यांच्या मदतीने पुण्याला गेले. तेव्हापासून त्यांची चित्रे *हंस*, *मोहिनी*, *नवल*, या मासिकांतून आणि अनेक पुस्तके व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध होत राहिली. पुढे १९५२ सालापासून सलग साठ वर्षं अंतरकरांच्या 'मोहिनी'च्या दिवाळी अंकाचे मुखपृष्ठ रेखाटण्याचा विक्रमही शिदेंनी केला.

चित्रकारांची चित्रे त्यांच्या परवानगीशिवाय वापरली जाऊ नयेत यासाठी, शि. द. फडणीस यांनी कायद्याच्या मदतीने प्रताधिकाराचे, म्हणजे कॉपीराइटचे हक्क चित्रकारांना मिळवून दिले.
* *छोट्यांसाठी चित्रकला भाग १* *आणि २*
* *मिस्किल गॅलरी*
* *रेषाटन - आठवणींचा प्रवास* (आत्मचरित्रपर)

फडणीसांच्या पत्‍नी शकुंतला फडणीस (माहेरच्या शकुंतला बापट) यांनी लिहिलेले *मी आणि हसरी गॅलरी*  हे आत्मकथनपर पुस्तकही प्रकाशित झाले आहे.

## सन्मान आणि पुरस्कार
फडणीस यांना मिळालेले काही सन्मान आणि पुरस्कार:
* कमर्शियल आर्टिस्ट्स गिल्डने (कॅग) आयोजित केलेल्या चित्रप्रदर्शनात शि.द. फडणीस यांचे १९५४ सालच्या 'मोहिनी'च्या दिवाळी अंकाचे मुखपृष्ठ निवडले गेले होते. असे होणे मोठे प्रतिष्ठेचे समजले जाते. 
* महाराष्ट्राच्या शालेय पाठ्यपुस्तक मंडळाने गणिताच्या पुस्तकांमध्ये फडणीसांच्या चित्रांचा समावेश केला आहे.गणितातल्या अमूर्त संकल्पना चित्रांद्वारे पहिलीपासूनच्या विद्यार्थ्यांसमोर मांडणे हे विलक्षण अवघड काम शि.द. फडणीसांनी केले.
* जर्मनी, इंग्लंड, अमेरिका या देशांमध्ये त्यांच्या चित्रांची प्रदर्शने भरली होती. 
* शि.द. फडणीस यांना ’सृजन कोहिनूर नावाचा पुरस्कार (२५ हजार रुपये रोख आणि मानपत्र) मिळाला आहे.
* बंगलोरच्या इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ कार्टूनिस्ट्सने त्यांचा जीवनगौरव पुरस्कार देऊन सन्मान केला आहे.
* शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांच्या पुढाकाराने स्थापन झालेल्या 'कार्टुनिस्ट कंबाईन' या संघटनेचा जीवनगौरव पुरस्कार  (एप्रिल २०१६)

## आत्मचरित्र
आपल्या समृद्ध आयुष्याचा पट शि. द. फडणीस यांनी *रेषाटन*  या आपल्या आत्मचरित्रात वाचकांसमोर मांडला आहे. 

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ
* 
* 

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी व्यंगचित्रकार
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:शतायुषी माणसे
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नागालँड लोकसभा मतदारसंघ

**नागालॅंड लोकसभा मतदारसंघ** हा भारताच्या नागालॅंड राज्यामधील एकमेव लोकसभा मतदारसंघ आहे. ह्या मतदारसंघाच्या अखत्यारीमध्ये नागालँड विधानसभेचे सर्व ६० मतदारसंघ येतात. १९६७ सालापासून अस्तित्वात असलेल्या नागालॅंड लोकसभा मतदारसंघामधून ह्याच साली एस.सी. जमीर बिनविरोध निवडून आले होते.

## खासदार 
*२०१९: तोकेहो तेप्थोमी - राष्ट्रवादी लोकतांत्रिक पुरोगामी पक्ष
## निवडणूक निकाल 
### २०२४ लोकसभा निवडणुका 
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
*सविस्तर माहिती

वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
लो
वर्ग:नागालँडमधील लोकसभा मतदारसंघ
शिलाँग लोकसभा मतदारसंघ

**शिलाँग लोकसभा मतदारसंघ** हा मेघालय राज्यातील दोन पैकी एक लोकसभा मतदारसंघ आहे

## खासदार 
* २००९ - व्हिन्सेंट पाला.
* २०१४ - व्हिन्सेंट पाला.
* २०१९ - व्हिन्सेंट पाला.
## निवडणूक निकाल 
### २०२४ लोकसभा निवडणुका 
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:मेघालयमधील लोकसभा मतदारसंघ
कांगडा लोकसभा मतदारसंघ

## खासदार
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:हिमाचल प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ
उधमपूर लोकसभा मतदारसंघ

**उधमपूर** हा भारत देशाच्या जम्मू आणि काश्मीर राज्यामधील ६ लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे. १९६७ साली निर्माण झालेल्या ह्या मतदारसंघावर भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस व भारतीय जनता पार्टी ह्या दोन्ही राष्ट्रीय पक्षांचे वर्चस्व राहिले आहे. काश्मीरचे युवराज व काँग्रेस नेते करण सिंग ह्यांनी उधमपूरमधून सलग तीन वेळा विजय मिळवला होता.

## खासदार
## निवडणूक निकाल
### २०१४ लोकसभा निवडणुका
## हे सुद्धा पहा
*उधमपूर जिल्हा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे
माहिती 

लो
वर्ग:जम्मू आणि काश्मीरमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
बालासोर लोकसभा मतदारसंघ

बालासोर हा ओडिशा राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे

## खासदार 
## हे सुद्धा पहा 
* भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:ओडिशामधील लोकसभा मतदारसंघ
लडाख लोकसभा मतदारसंघ

**लडाख** हा भारत देशाच्या लडाख या केंद्रशासित प्रदेशाचा मतदारसंघ.  आयराज्यामधील  १९६७ साली निर्माण झालेल्या ह्या मतदारसंघावर भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस व जम्मू आणि काश्मीर नॅशनल कॉन्फरन्स ह्या पक्षांचे वर्चस्व राहिले आहे.

## खासदार
## निवडणूक निकाल
### २०१४ लोकसभा निवडणुका
## हे सुद्धा पहा
*लेह जिल्हा
*कारगिल जिल्हा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे
माहिती

वर्ग:लेह जिल्हा
वर्ग:कारगिल जिल्हा
वर्ग:जम्मू आणि काश्मीरमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
फुलबनी लोकसभा मतदारसंघ (१९६२-२००९)

फुलबनी हा ओडिशा राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे

## खासदार 
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:ओडिशामधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:कंधमाळ जिल्हा
वर्ग:गंजम जिल्हा
वर्ग:बौध जिल्हा
गोड्डा लोकसभा मतदारसंघ

## खासदार
## निवडणूक निकाल
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:झारखंडमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:डुमका जिल्हा
वर्ग:देवघर जिल्हा
वर्ग:गोड्डा जिल्हा
*
मिझोरम लोकसभा मतदारसंघ

**मिझोरम** हा भारताच्या मिझोरम राज्यातील एकमेव लोकसभा मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ केवळ अनुसूचित जमातीच्या उमेदवारांसाठी राखीव आहे. मिझोरममधील सर्व ४० विधानसभा मतदारसंघ ह्याच्या अखत्यारीत येतात. १९७२ सालापासून ह्या मतदारसंघामधून लोकसभेवर खासदार निवडून येत आहेत. २०१९ लोकसभा निवडणुकांमध्ये मिझो नॅशनल फ्रंटचे सी. लालरोसांगा येथून निवडून आले.

## निवडणूक निकाल 
### २०२४ लोकसभा निवडणुका 
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
लो
वर्ग:मिझोरममधील लोकसभा मतदारसंघ
पतियाळा लोकसभा मतदारसंघ

पतियाळा हा पंजाब राज्यातील एक लोकसभा मतदारसंघ आहे

## खासदार 
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
* 

*
लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:साहिबजादा अजित सिंह नगर जिल्हा
वर्ग:पंजाबमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
फिल्लौर लोकसभा मतदारसंघ (१९६२-२००८)

फिल्लौर हा पंजाब राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ होता. हा मतदारसंघ २००९मध्ये विसर्जित करण्यात आला.

## खासदार 
* २००४ - चरणजीत सिंग अटवल - शिरोमणी अकाली दल

## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे
वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:पंजाबमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:इ.स. २००९मध्ये विसर्जित लोकसभा मतदारसंघ
रोपड लोकसभा मतदारसंघ (१९६७-२००८)

**रोपड** हा पंजाब राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ होता. २००८नंतर हा मतदारसंघ इतर मतदारसंघांत विलीन झाला.

## खासदार 
## हे सुद्धा पहा
* भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे
वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:पंजाबमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील निर्मिती
वर्ग:इ.स. २००८ मधील समाप्ती
बठिंडा लोकसभा मतदारसंघ

बठिंडा हा पंजाब राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे

## खासदार 
## विधानसभा मतदारसंघ 
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे
*
वर्ग:पंजाबमधील लोकसभा मतदारसंघ
लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:मुक्तसर जिल्हा
वर्ग:मानसा जिल्हा
नागौर लोकसभा मतदारसंघ

नागौर हा राजस्थान राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे

## खासदार 
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:राजस्थानमधील लोकसभा मतदारसंघ
*
वर्ग:नागौर जिल्हा
वर्ग:इ.स. १९५२ मधील निर्मिती
टोंक लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-२००८)

टोंक हा राजस्थान राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ होता, आता त्याचे नाव टोंक-सवाई माधोपुर (लोकसभा मतदारसंघ) झालेले आहे.

## खासदार 
लोकसभा निवडणूक २००९- श्री. नमोनारायण मीणा (भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस)

## हे सुद्धा पहा
* टोंक-सवाई माधोपूर लोकसभा मतदारसंघ
* भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे
वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:राजस्थानमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
बायना लोकसभा मतदारसंघ (१९६२-२००८)

बायना हा राजस्थान राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे

## खासदार 
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:राजस्थानमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:भरतपूर जिल्हा
वर्ग:धोलपूर जिल्हा
वर्ग:दौसा जिल्हा
अमृतसर लोकसभा मतदारसंघ

अमृतसर हा पंजाब राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे

## विधानसभा मतदारसंघ
अमृतसर लोकसभा मतदारसंघात पुढील ९ विधानसभा मतदारसंघांचा समावेश होतो.

### अजनाला
अमरपालसिंह अजनाला
### राजा सांसी 
सुखबिंदरसिंह सरकारिया
### मजिठा
बिक्रमसिंह मजिठिया
### अमृतसर उत्तर
अनील जोशी
### अमृतसर पश्चिम
राजकुमार वेरका
### अमृतसर मध्य
ओमप्रकाश सोनी
### अमृतसर पूर्व
नवज्योत सिद्धू
### अमृतसर दक्षिण
इंदरबीरसिंह बुलेरिया
### अट्टारी
गुलझारसिंह रानिके

## खासदार 
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
## संदर्भ आणि नोंदी 
*
लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:पंजाबमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
पलामू लोकसभा मतदारसंघ

**पलामौ** हा झारखंडमधील लोकसभा मतदारसंघ आहे.

## खासदार
## निवडणूक निकाल
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:झारखंडमधील लोकसभा मतदारसंघ
जयपूर लोकसभा मतदारसंघ

**जयपूर** हा भारताच्या राजस्थान राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे.

## २००९ निवडणुक नामांकन
* भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस: महेश जोशी

## खासदार 
## हे सुद्धा पहा
* भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:राजस्थानमधील लोकसभा मतदारसंघ
*
बिजनोर लोकसभा मतदारसंघ

**बिजनोर** हा उत्तर प्रदेश राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे

## खासदार 
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:बिजनोर जिल्हा
वर्ग:मेरठ जिल्हा
वर्ग:मुझफ्फरनगर जिल्हा
*
वेल्लूर लोकसभा मतदारसंघ

**वेल्लोर** हा तमिळनाडू राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे

## मतदार 
दिनांक १० जानेवारी, इ.स. २०१४ च्या मतदारयादीनुसार या लोकसभा मतदारसंघात ६३५०९२ पुरुष मतदार, ६४५३०९ स्त्री मतदार व १४ अन्य मतदार असे मिळून एकूण १२८०४१५ मतदार आहेत.

## खासदार 
## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:तमिळनाडूमधील लोकसभा मतदारसंघ
चेन्नई मध्य लोकसभा मतदारसंघ

**चेन्नई मध्य** हा भारतातील तमिळनाडू राज्यातील चेन्नई महानगरातला लोकसभा मतदारसंघ आहे.

## मतदार 
दिनांक १० जानेवारी, इ.स. २०१४ च्या मतदारयादीनुसार या लोकसभा मतदारसंघात ६४०९६९ पुरुष मतदार, ६३९०५५ स्त्री मतदार व २२७ अन्य मतदार असे मिळून एकूण १२८०२५१ मतदार आहेत.

## खासदार 
## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे
## हे सुद्धा पहा 
* भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

वर्ग:चेन्नई
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:तमिळनाडूमधील लोकसभा मतदारसंघ
चेंगलपट्टू लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-२००९)

250 px|इवलेसे|चेंगलपट्टू मतदारसंघाचा नकाशा
**चेंगलपट्टू** हा तमिळनाडू राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ होता. १९५२ साली स्थापन झालेला हा मतदारसंघ २००९ सालच्या पुनर्रचनेदरम्यान बंद करण्यात आला व त्यामधील विधानसभा मतदारसंघ कांचीपुरम ह्या नवीन मतदारसंघामध्ये विलीन करण्यात आले.

## हे सुद्धा पहा
* भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:तमिळनाडूमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
अरक्कोणम लोकसभा मतदारसंघ

**अरक्कोणम** हा तमिळनाडू राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे.

## मतदार 
दिनांक १० जानेवारी, इ.स. २०१४ च्या मतदारयादीनुसार या मतदारसंघात ६७९३९९ पुरुष मतदार, ६९६२१६ स्त्री मतदार व ४० अन्य मतदार असे मिळून एकूण १३७५६५५ मतदार आहेत.

## खासदार 
## संदर्भ आणि नोंदी 
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:तमिळनाडूमधील लोकसभा मतदारसंघ
गोबिचेट्टिपलायम लोकसभा मतदारसंघ (१९७७-२००८)

**गोबिचेट्टिपलायम** हा तमिळनाडू राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ २००८मध्ये रद्द करण्यात आला.

## खासदार 
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे
वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:तमिळनाडूमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
मदुराई लोकसभा मतदारसंघ

250px|इवलेसे|उजवे|मदुरै (लोकसभा मतदारसंघ)
**मदुरै** हा तमिळनाडू राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे

## मतदार 
दिनांक १० जानेवारी, इ.स. २०१४ च्या मतदारयादीनुसार या लोकसभा मतदारसंघात ६९८०३६ पुरुष मतदार, ७०४०७३ स्त्री मतदार व ४३ अन्य मतदार असे मिळून एकूण १४०२१५२ मतदार आहेत.

## खासदार 
* २००९ लोकसभा निवडणुका - श्री. एम्.के अझागिरी

## संदर्भ आणि नोंदी 
## हे सुद्धा पहा
* भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:तमिळनाडूमधील लोकसभा मतदारसंघ
नागरकोविल लोकसभा मतदारसंघ (१९५७-२००९)

**नागरकोविल** हा तमिळनाडू राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ होता. २००९ सालच्या पुन्नरचनेदरम्यान हा मतदारसंघ बरखास्त करण्यात आला व त्यामधील सर्व विधानसभा मतदारसंघ कन्याकुमारी ह्या नव्या लोकसभा मतदारसंघामध्ये विलिन केले गेले.

## हे सुद्धा पहा 
* भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे 
वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:तमिळनाडूमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
शिवकाशी

**शिवकाशी** भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील एक शहर आहे.

वर्ग:तमिळनाडूमधील शहरे
वर्ग:विरुधुनगर जिल्हा
चिंतामण विनायक जोशी

**चिंतामण विनायक जोशी** (जन्म : पुणे, १९ जानेवारी १८९२;  - पुणे, २१ नोव्हेंबर १९६३) हे विनोदी साहित्यासाठी प्रसिद्ध असलेले मराठी लेखक होते. पाली भाषेचा त्यांचा विशेष अभ्यास होता.  बडोदे महाविद्यालयात ते पाली विषयाचे प्राध्यापक होते.

त्यांचे वडील विनायक रामचंद्र जोशी हे शिक्षक होते. त्यांनी आगरकर यांच्या सुधारक या वृत्तपत्राचे  काही काळ संपादनही केले होते. सार्वजनिक काका म्हणून ओळखले जाणारे गणेश वासुदेव जोशी हे देखील जोश्यांच्याच घराण्यातले होते. चिं. वि. जोशी यांचे बहुतांशी लेखन हे विनोदी वाङ्मय असले तरी ते व्यावहारिक जीवनात ते धीरगंभीर प्रवृत्तीचे गृहस्थ होते.  त्यांच्या मुलाचा अकाली मृत्यू झाला होता, त्यामुळे ते दुःखी असत.

दूरचित्रवाणीवरची ’चिमणराव-गुंड्याभाऊ’ ही मालिका खूप गाजली. मालिकेत चिमणरावांचे काम दिलीप प्रभावळकरांनी, गुंड्याभाऊचे बाळ कर्वे यांनी, चिमणरावांच्या पत्‍नीचे (कावेरीचे-काऊचे) स्मिता पावसकर यांनी, मैना या कन्येचे काम अरुणा पुरोहित यांनी तर मोरू व राघू या पुत्रांचे काम अनुक्रमे नीरज माईणकर व गणेश मतकरी यांनी केले होते. सुषमा तेंडुलकर, लक्ष्मीकांत बेर्डे, सुलभा कोरान्ने या व इतर बऱ्याच कलाकारांनी देखील या मालिकेत काम केले होते. या मालिकेच्या निर्मात्या विजया जोगळेकर-धुमाळे होत्या. 

चिं.वि. जोशी यांच्या कथेवर सन १९४२ मध्ये 'सरकारी पाहुणे' नावाचा चित्रपट निघाला होता. त्याचे दिग्दर्शन मास्टर विनायक यांनी केले होते. चिमणरावांची भूमिका दामुअण्णा मालवणकर यांनी केली होती. 

चिं.वि.जोशींच्या, संध्या बोडस-काणे व अलका जोशी-मांडके या नातींनी संकलित केलेले ’चि.वि. जोशी - साहित्यातले आणि आठवणीतले’ हे पुस्तक कॉन्टिनेन्टल प्रकाशनाने छापून प्रसिद्ध केले आहे. अक्षरधारा प्रकाशनाने 'विनोदाचे बादशहा चिं. वि जोशींचे निवडक विनोद' नावाचे एक अतिशय छोटे पुस्तक प्रकाशित केले आहे.  विनोदांचे संकलन रवींद्र कोल्हे यांनी केले आहे.

## चिं.वि. जोशी यांचे प्रकाशित साहित्य 
महाराष्ट्र साहित्य परिषद दरवर्षी एका विनोदी पुस्तकाला चिं.वि. जोशी यांच्या नावाचा पुरस्कार देते.  आजवर हा पुरस्कार मिळलेले लेखक व त्यांची पुस्तके :-

* दीपा मंडलिक (दिवस असे की) - २०१८
* महेश केळूसकर (साष्-टांग नमस्कार)  - २००१
* मंगेश तेंडुलकर
* मुकुंद टाकसाळे (
* श्रीकांत बोजेवार (तंबीदुराई) - २०१०

## बाह्य दुवे 
## संदर्भ आणि नोंदी 

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८९२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६३ मधील मृत्यू
वर्ग:मराठी साहित्यिक
पलानी

**पळणी** किंवा पझानी (तमिळ: பழனி) भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील दिंडुक्कल ह्या जिल्ह्यातील एक शहर आहे. हे शहर कोइंबतूरच्या दक्षिण-पूर्वेस , मदुराईच्या उत्तर-पश्चिमेला , आणि कोडैकानलपासून  अंतरावर आहे. भगवान मुरुगन यांना समर्पित पालानी मुरुगन मंदिर किंवा अरुलमीगु कुलाझांडैवेल्लयुथ स्वामी मंदिर (तिरुआविननकुडी) हे शहर टेकडीवर वसलेले आहे. या देवाचा या शहरावर वरदहस्त आहे. दरवर्षी या मंदिरात ७० लाखांहून अधिक भाविक येतात. २०११ च्या जनगणनेनुसार या शहराची लोकसंख्या ७०,४६७ होती.

## व्युत्पत्ती
या शहराचे नाव पझानी हे दोन तामिळ शब्दांपासून बनले आहे,  पझम म्हणजे फळ आणिनी म्हणजे तु. याचा उल्लेख कवी अववैयर यांच्या गाण्यांत आढळतो ज्यात ते भगवान मुरुगाची स्तुती करीत आहेत आणि जे पलानी मुरुगन मंदिराच्या कथेचा एक भाग आहे. पलानीचा उच्चार साधारण ɻ (ழ) वापरून उच्चारली जाते आणि अशा प्रकारे 'झेड'चा वापर "पझानी" म्हणून करतात.

## इतिहास
प्राचीन तामिळ धार्मिक ग्रंथांमध्ये या स्थानाचा संदर्भ आहे. हिंदू पौराणिक कथांनुसार, नारद ऋषी एकदा कैलास पर्वतावर भगवान शिव यांच्या आकाशातील दरबारात गेले आणि ज्ञान-पाझम (शब्दशः ज्ञानाचे फळ), ज्यामध्ये बुद्धीचे अमृत होते, ते त्यांना अर्पण केले. भगवान शिव यांनी ते फळ आपल्या दोन मुलांमध्ये, गणेश आणि मुरुगा, यांना विभाजून देण्याचा हेतू व्यक्त केला तेव्हा नारदांनी ते फळ न कापण्याचा सल्ला दिला. शंकरांनी त्याच्या दोन मुलांपैकी जो कोणी सर्वप्रथम तीनदा जग परिभ्रमण करेल त्याला ते फळ देण्याचे ठरविले. हे आव्हान स्वीकारून मुरुगा यांनी आपले वाहन मोर यावर बसून जग परिभ्रमणाचा प्रवास सुरू केला. तथापि, गणेशाने त्यांचे जग हे त्यांचे पालक शिव आणि पार्वती यांच्यातच सामावलेले आहे असे सांगून त्यांचीच परिक्रमा केली. गणेशाच्या या विवेकबुद्धीने प्रसन्न होऊन भगवान शिवने हे फळ त्याला दिले. जेव्हा मुरुगा परत आला, तेव्हा त्याचे प्रयत्न व्यर्थ गेलेले ऐकून त्याला राग आला. त्यांनी कैलास सोडले व दक्षिण भारतातील पलानी डोंगरावर त्यांचे वास्तव्य हलवले. असे मानले जाते की मुरुगाला बालपणापासूनच परिपक्व होण्याची गरज भासू लागली आणि म्हणूनच त्याने एकांतात राहणे पसंत केले आणि त्याने आपली सर्व वस्त्रे व दागिने यांचा त्याग केला. स्वतःला समजून घेण्यासाठी ते ध्यान मग्न झाले. 
पलानी आणि बहुतेक दिंडुक्कल जिल्हा हा तामिळ देशातील कोंगू नाडू भाग होता. पलानी व ओडदानच्राम तालुक्यांचा उत्तरी भाग हा अंदू नाडू उप-प्रांताचा भाग असल्याचे मानले जाते, तर उर्वरित भाग वैयापुरी नाडूचा होता. हा सर्व परिसर कोईंबतूर आणि मदुराईच्या राज्यकर्त्यांच्या अधिपत्याखाली होता. १८ व्या शतकात, हैदर अली आणि त्याचा मुलगा, टिपू सुलतान याने येथे राज्य केले.  तिसऱ्या एंग्लो-म्हैसूर युद्धानंतर येथे इंग्रजांनी राज्य केले.

## संदर्भ
वर्ग:तमिळनाडूमधील शहरे
वर्ग:दिंडुक्कल जिल्हा
इंडोचायनीज वाघ

इवलेसे|right|180px
**इंडोचायनीज वाघ** किंवा **कॉर्बेटी वाघ** वाघांची ही जात ब्रम्हदेश व थायलंडमध्ये आढळून येते. ही जात आकाराने छोटी असून रंगाने गडद असते.

## संदर्भ 
वर्ग:वाघांच्या उपप्रजाती
भारतीय वाघ

**बेंगाल टायगर** अथवा **भारतीय वाघ** (*Panthera tigris tigris*) thumb|150 px|भारतीय वाघ ब्रिटिश सर्वात प्रथम भारतात बंगालमध्येच स्थायिक झाल्याने त्यांनी भारतीय वाघाचे बंगाली वाघ असेच नामकरण केले. भारतीय उपजात ही भारत, नेपाळ, भूतान, बांग्लादेश व ब्रम्हदेशात आढळते. भारतातील विविध प्रकारच्या जंगलात त्याचे अस्तित्त्व आहे. हा आकाराने मध्यम वाघ असून त्याचे २०५ ते २२७ किलो पर्यंत वजन भरते. मादीचे साधारणपणे १४० किलोपर्यंत वजन असते. उत्तर भारतातील वाघांचे वजन दक्षिणेतील वाघांच्या तुलनेत जास्त असते. सध्यस्थितीत भारतात २००० पे़क्षाही कमी वाघ आहेत. सध्याच्या गणनेनुसार भारतात २९६७ वाघ आहेत. २००२ मध्ये भारतात ३,६४२ वाघ होतेव ही अतिशय चिंताजनक गोष्ट आहे. १९७२ मध्ये वाघांना कायद्यानुसार सरक्षंण मिळाले व अनेक व्याघ्रप्रकल्पांची स्थापना करण्यात आली. त्यानुसार साधारणपणे १९९० पर्यंत चांगले यश मिळाले ४५०० पर्यंत वाघांची संख्या पोहोचण्यास मदत झाली. भारतात वाघ हा संरक्षित प्राणी असून त्याची शिकार करणे हा दंडनीय अपराध आहे. परंतु आंतराष्ट्रीय माफ़ियांनी  भारतीय वाघांना लक्ष्य केले व चोरट्या शिकारीत वाढ ज़ाली. चोरट्या शिकारीमुळे सरिस्का सारख्या एकेकाळी बरेच वाघ असणाऱ्य  व्याघ्रप्रकल्पातून आज वाघ नाहिसे झाले आहेत. इ.स. २०१० पासून जगभरात २९ जुलै हा जागतिक व्याघ्र दिन म्हणून पाळला जातो.

बंगालच्या वाघाचा कोट पिवळ्या ते फिकट केशरी असून गडद तपकिरी ते काळ्या पट्ट्यासह; पोट आणि अंगांचे अंतर्गत भाग पांढरे आहेत आणि शेपटी काळ्या रिंगांसह नारंगी आहे. पांढरा वाघ हा वाघाचा एक निरंतर उत्परिवर्तन आहे, जो जंगलीमध्ये आसाम, बंगाल, बिहार, आणि विशेषतः पूर्वेकडील रीवा राज्यातील अधूनमधून आढळतो. तथापि, अल्बनिझमची घटना म्हणून चुकीचे ठरू नये. खरं तर, 1946 मध्ये चटगांवमध्ये तपासल्या गेलेल्या एका मृत नमुनाचा अपवाद वगळता खरा अल्बिनो वाघाचा केवळ एक पूर्णपणे अधिकृत केलेला केस आहे आणि काळे वाघ काहीही नाही. [२२]

पुरुष वाघाची शेपटीसह सरासरी लांबी 270 ते 310 सेमी (110 ते 120 इंच) असते, तर मादी सरासरी 240 ते 255 सेमी (90 to ते 110 इंच) मोजतात. [2] शेपटी सामान्यत: 85 ते 110 सेमी (33 ते 43 इंच) लांबीची असते आणि सरासरी वाघ खांद्यावर उंच 90 ते 110 सेमी (35 ते 43 इंच) पर्यंत असतात. पुरुषांचे वजन १ to० ते २88 किलो (7 7 to ते 9 56 l पाउंड) पर्यंत आहे, तर महिलांचे प्रमाण 100 ते 160 किलो (220 ते 350 पाउंड) पर्यंत आहे. [२] बंगालच्या वाघांसाठी सर्वात लहान नोंदवलेले वजन बांगलादेश सुंदरबनमधील आहे, जेथे प्रौढ स्त्रिया 75 ते 80 किलो (165 ते 176 पाउंड) आहेत. [2]

## संदर्भ 
वर्ग:वाघांच्या उपप्रजाती
सायबेरियन वाघ

thumb|300 px|सायबेरीयन वाघ
**सायबेरियन वाघ** (*Panthera tigris altaica*) ही प्रजाती पूर्व रशियात आढळून येते. याला अमूर, मंचुरियन, कोरियन वाघ, अथवा उत्तर चिनी वाघ असेही म्हणतात. पूर्वी मोठ्या भूभागावर वास्तव्य असलेल्या ह्या वाघाचे आज अमूर ऊशुरी या आग्नेय सायबेरियातील प्रांतातच वास्तव्य मर्यादीत राहिले आहे. रशियन सरकारने याच्या संरक्षणाचे मोठे प्रयत्न चालू केले आहेत. सध्या यांची संख्या ४५० ते ५०० आहे व केवळ एकाच मोठ्या जंगलात आहे त्यामुळे अमुरला सर्वाधिक वाघांच्या संख्येचा मान मिळाला आहे. सायबेरियन वाघ आकाराने वाघांमध्ये सर्वात मोठा असतो. त्याची फ़र ही खूप जाड असते व रंगाने थोडा हलका असतो. 

रशियातील सायबेरियन वाघाचे १९४० मध्ये केवळ ४० इतकीच संख्या शिल्लक राहिल्याने तत्कालिन सोविएत संघाने संरक्षण उपाय योजनांची कडक अंमलबजावणीमुळे तेथील वाघांची संख्या वाढण्यास मदत झाली. १९९० नंतर सोविएत संघाच्या विघटनानंतर बराच काळ खालवत्या आर्थिक परिस्थिती तसेच कायदे व सुव्यवस्थेच्या त्रुटींमुळे चोरट्या शिकारींचे प्रमाण वाढले होते. परंतु पुन्हा काही वर्षात सरकारच्या प्रयत्नांमुळे यावर नियंत्रण मिळवण्यात यश मिळाले आहे. रशियन शास्त्रज्ञांपुढे सर्वात मोठा आहे तो म्हणजे सायबेरियातील इतर भागात या पसरवण्यास वाव देणे. सायबेरियन वाघांचे स्वामित्व क्षेत्रफळपण मोठे असते त्यामुळे अंतर्गत भांडणांमुळे वाघांच्या संख्येत वाढ होण्यास नैसर्गिक अडथळे येतात. सध्या वन्य सायबेरियन वाघांची ४०० ते ५०० संख्या असल्याचा अंदाज आहे.

वर्ग:वाघांच्या उपप्रजाती
श्रीपेरुम्बुदुर

**श्रीपेरुम्बुदुर** हे भारतातील तमिळनाडू राज्यातील कांचीपुरम जिल्ह्यातले एक शहर आहे. चेन्नईपासून जवळ असलेले हे शहर श्री रामानुज या वैष्णव संताचे जन्मस्थान आहे. १९९१मध्ये येथील एका सभेत बॉम्बस्फोटाद्वारे भारताच्या भूतपूर्व पंतप्रधान राजीव गांधीची हत्या केली गेली.

वर्ग:तमिळनाडूमधील शहरे
पेरियाकुलम लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-२००८)

**पेरियाकुलम** हा तमिळनाडू राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ होता. हा मतदारसंघ २००९मध्ये विसर्जित केला गेला.

## खासदार 
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:तमिळनाडूमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
दक्षिण चिनी वाघ

**दक्षिण चिनी वाघ**-(*Panthera tigris amoyensis*) ही वाघांमधील सर्वात चिंताजनक प्रजाती आहे व वन्य अवस्थेत जवळपास नामशेषच झालेली आहे. १९८३ ते २००७ मध्ये एकही चिनी वाघ दृष्टीस पडला नाही. २००७ मध्ये एका शेतक-याने वाघ दिसल्याचे सांगितले. माओंच्या चुकीच्या धोरणांमुळे तसेच चिनी औषधांसाठी ह्या वाघांची मोठ्या प्रमाणावर शिकार करण्यात आली. १९७७ मध्ये चिनी सरकारने या वाघाच्या शिकारीवर बंदी आणली पण तोवर खूप उशीर झाला होता. सध्या हे वाघ फक्त संग्रहालयात आहेत. 

वर नमूद केल्याप्रमाणे केवळ २००७ मध्ये कित्येक वर्षाने एक वाघ दृष्टीस पडला होता. दक्षिण चिनी वाघ वन्य अवस्थेत नामशेषच झाल्याचे मानण्यात येत आहे. केवळ बंदीवासात व औषधांसाठी वाढवण्यात येणाऱ्या वाघांच्या फार्म्समध्ये हे वाघ शिल्लक आहेत. काही वन्य जीव संरक्षक मंडळींनी वन्य चिनी वाघाचे अस्तित्त्व पुन्हा जागृत करण्याच्या दृष्टीने प्रयत्न चालू केले आहेत. त्यादृष्टीने बंदीवासात वाढलेल्या वाघांच्या पिल्लांना दक्षिण अफ्रिकेतील खाजगी जंगलात वाढवण्यात येत आहे. यात या वाघांना लहानपणीच कृत्रिम भक्ष्यांशी खेळवून शिकारी धडे देण्यात आले व स्वता: शिकार साधण्यात या वाघांना पारंगत केले गेले. बहुधा सन २००८ मध्ये यांच्यापासून जन्मलेल्या पिल्लांना चीनमध्ये पुनर्वसन करण्यात येईल व वन्य चिनी वाघांचे पुन्हा पुनर्जीवन होईल अशी आशा आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:वाघांच्या उपप्रजाती
चेंगलपट्टू

**चेंगलपट्टू** (तमिळ:செங்கல்பட்டு) भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील एक शहर आहे. हे शहर चेन्नईपासून ५६ किमी अंतरावर पलार नदीवर वसलेले आहे. येथे मद्रास विद्यापीठाशी संलग्न असलेले वैद्यकीय आणि इतर महाविद्यालये आहेत.

हे शहर चेंगलपट्टू जिल्ह्याचे प्रशासकीय केन्द्र आहे.

२००१ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ६२,५८२ होती. पैकी ३१,४२३ पुरूष होते तर ३१,१५९ स्त्रीया होत्या. या नावाचा उच्चार *चिंगलपेट* किंवा *चेंगलपेट* असाही होतो.

वर्ग:तमिळनाडूमधील शहरे
वर्ग:चेन्नईमधील पेठा
वर्ग:चेंगलपट्टू जिल्हा
पश्चिम त्रिपुरा लोकसभा मतदारसंघ

**पश्चिम त्रिपुरा** हा त्रिपुरा राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे

## खासदार 
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:त्रिपुरामधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:पश्चिम त्रिपुरा लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:पश्चिम त्रिपुरा जिल्हा
वर्ग:दक्षिण त्रिपुरा जिल्हा
वर्ग:गोमती जिल्हा
वर्ग:सिपाहीजाला जिल्हा
बल्लिया लोकसभा मतदारसंघ

**बल्लिया** हा उत्तर प्रदेश राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे

## खासदार 
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची 

## बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ
गोरखपूर लोकसभा मतदारसंघ

**गोरखपूर** हा भारत देशाच्या उत्तर प्रदेश राज्यामधील ८० लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे. ह्या मतदारसंघामध्ये गोरखपूर शहरासह गोरखपूर जिल्ह्यामधील ५ विधानसभा मतदारसंघ आहेत.

## खासदार
## हे सुद्धा पहा
* भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे
*विस्तृत माहिती

वर्ग:गोरखपूर जिल्हा
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
खलीलाबाद लोकसभा मतदारसंघ (१९५७-२००८)

**खलीलाबाद**  हा उत्तर प्रदेश राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ होता. २००८ साली हा मतदारसंघ बरखास्त करण्यात आला. 

## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे
वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
अकबरपूर लोकसभा मतदारसंघ

**अकबरपूर** हा भारत देशाच्या उत्तर प्रदेश राज्यामधील ८० लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे. २००८ साली निर्माण करण्यात आलेल्या ह्या मतदारसंघामध्ये कानपूर देहात जिल्ह्यामधील ५ विधानसभा मतदारसंघ आहेत.

## खासदार 
## निवडणुक निकाल 
### २०१४ लोकसभा निवडणुका 
## हे सुद्धा पहा 
* भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
रायबरेली लोकसभा मतदारसंघ

[250 px|इवलेसे|काँग्रेसच्या पक्षाध्यक्षा श्रीमती [सोनिया गांधी २००४ पासून रायबरेलीहून निवडून येत आहेत.]]
**रायबरेली** हा भारताच्या उत्तर प्रदेश राज्यातील ८० पैकी एक लोकसभा मतदारसंघ आहे. गांधी परिवाराचा बालेकिल्ला मानला जाणाऱ्या रायबरेलीहून बहुतेक सर्व निवडणुकांमध्ये भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे उमेदवार निवडून आले आहेत. ह्या मतदारसंघात रायबरेलीसह रायबरेली जिल्ह्यातील एकूण ५ विधानसभा मतदारसंघ आहेत.

## खासदार
## बाह्य दुवे
*संपूर्ण माहिती

वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:रायबरेली जिल्हा
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
बहराईच लोकसभा मतदारसंघ

**बहराईच** हा भारताच्या उत्तर प्रदेश राज्यातील ८० लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे. केवळ अनुसूचित जातीच्या (एससी) उमेदवारांसाठी खुला असलेल्या ह्या मतदारसंघात बहराईच जिल्ह्यातील ५ विधानसभा मतदारसंघ आहेत.

भारतीय जनता पक्षाच्या सावित्री बाई फुले ह्या येथील विद्यमान खासदार आहेत

## बाह्य दुवे
संपूर्ण माहिती

वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:बहराईच जिल्हा
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ
लखनौ लोकसभा मतदारसंघ

**लखनौ** हा भारत देशाच्या उत्तर प्रदेश राज्यातील ८० पैकी एक लोकसभा मतदारसंघ आहे. १९९१ सालापासून लखनौ हा भारतीय जनता पक्षाचा बालेकिल्ला मानला जातो. माजी भारतीय पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी येथून सलग ५ वेळा लोकसभेवर निवडून आले होते. 

२०१४ लोकसभा निवडणुकांमध्ये भाजपचे पक्षनेते राजनाथ सिंह ह्यांनी लखनौमधून विजय मिळवला. 

## खासदार 
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची 

## बाह्य दुवे
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लखनौ जिल्हा
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
मोहन विष्णु रावले

## संदर्भ
*लोकसभेच्या अधिकृत संकेतस्थळावरील व्यक्तिचित्रविदागारातील आवृत्ती

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९४८ मधील जन्म
वर्ग:शिवसेनेतील राजकारणी
वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:दक्षिण मध्य मुंबईचे खासदार
गढवाल लोकसभा मतदारसंघ

**गढवाल** हा उत्तराखंड राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे

## खासदार 
## निवडणूक निकाल 
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:उत्तराखंडमधील लोकसभा मतदारसंघ
हाथरस लोकसभा मतदारसंघ

**हाथरस** हा उत्तर प्रदेश राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे

## खासदार 
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे 
*

वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ
हरिद्वार लोकसभा मतदारसंघ

**हरिद्वार** हा भारत देशाच्या उत्तराखंड राज्यामधील ५ लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे. १९७७ साली अस्तित्वात आलेल्या ह्या मतदारसंघामध्ये हरिद्वार शहरासह हरिद्वार जिल्ह्यामधील ११ तर देहरादून जिल्ह्यामधील ३ असे एकूण १४ विधानसभा मतदारसंघ आहेत.

## खासदार
## हे सुद्धा पहा
* भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे
*संपूर्ण माहिती 

लो
वर्ग:उत्तराखंडमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
बालुरघाट लोकसभा मतदारसंघ

**बालुरघाट** हा भारताच्या पश्चिम बंगाल राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे

## खासदार 
## निवडणूक निकाल 
## हे सुद्धा पहा
* भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे 
*

वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ
कटवा लोकसभा मतदारसंघ (१९६२-२००९)

**कटवा** हा पश्चिम बंगाल राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे.

## संसद सदस्य 
## निवडणूक निकाल 
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे 
*

वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:पश्चिम बंगालमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
दादरा आणि नगर-हवेली लोकसभा मतदारसंघ

**दादरा आणि नगर-हवेली लोकसभा मतदारसंघ** हा भारतातील दादरा आणि नगर-हवेली मधील मतदारसंघ आहे. याची रचना १९६७ मध्ये झाली.

## खासदार 
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:दादरा आणि नगर-हवेलीमधील लोकसभा मतदारसंघ
आसुन्सियोन

**आसुन्सियोन** (पूर्ण स्पॅनिश नावः La Muy Noble y Leal Ciudad de Nuestra Señora Santa María de la Asunción) ही दक्षिण अमेरिकेतील पेराग्वे ह्या देशाची राजधानी व सगळ्यात मोठे शहर आहे.

वर्ग:पेराग्वेमधील शहरे
वर्ग:दक्षिण अमेरिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे
वर्ग:इ.स. १५३७ मधील निर्मिती
सुमात्रन वाघ

**सुमात्रन वाघ** (Panthera tigris sumatrae) इंडोनेशियाच्या सुमात्रा बेटावर आढ्ळून येणारी वाघाची प्रजाती आहे. अतिशय चिंताजनक प्रजाती म्हणून याची गणना झाली आहे. हा वाघ आकाराने अतिशय लहान असतो. नराचे वजन १०० ते १३० किलो भरते तर मादीचे केवळ ७० ते ९० किलो. त्यांचा लहान आकार हा या बेटावरील अतिशय घनदाट जंगलात रहाण्यास सरावला आहे. जंगली सुमात्रन वाघांची संख्या आजमितीला ४०० ते ५०० असण्याची शक्यता आहे. सुमात्रामधील जंगलांचा ऱ्हास हे या वाघांची संख्या कमी होण्याचे मुख्य कारण आहे.

वर्ग:वाघांच्या उपप्रजाती
वर्ग:इंडोनेशिया
अगादिर

**अगादिर** मोरोक्कोमधील एक शहर आहे.
[thumb|400px|**अगादिर** [मोरोक्को]]

वर्ग:मोरोक्कोमधील शहरे
*
अच्युत बळवंत कोल्हटकर

'''''' (जन्म : वाई, ऑगस्ट १, १८७९;  - १५ जून, १९३१), मूळ नाव - अच्युत वामन कोल्हटकर -  हे मराठी पत्रकार होते. ते 'संदेश' वृत्तपत्राचे संस्थापक-संपादक होते.  त्यांचे वडील वामनराव कोल्हटकर हे एक वकील आणि नेमस्तपक्षीय सुधारक नेते होते. अच्युतरावांचे पालनपोषण त्यांचे चुलते बळवंतराव ह्यांनी केल्यामुळे अच्युतराव त्यांचे नाव लावीत.

## शिक्षण आणि राजकारण
बी.ए.एल्एल.बी. पर्यंत शिक्षण घेतल्यानंतर कोल्हटकरांनी सातारा आणि नागपूर येथे अनुक्रमे शिक्षक व वकील म्हणून काम केले. १९०७ मध्ये देशसेवक  ह्या पत्राचे संपादक होऊन जहाल राष्ट्रवादी राजकारणात त्यांनी प्रवेश केला. त्याबरोबरच त्यांची अनेक चढउतारांनी भरलेली राजकीय आणि वृत्तपत्री कारकीर्द सुरू झाली. ह्या कारकीर्दीत १९०८ मध्ये लोकमान्य टिळकांच्या राजकारणाचा जहाल भाषेत पुरस्कार केल्याबद्दल आणि १९३० मध्ये गांधींच्या सविनय कायदेभंगाच्या चळवळीत भाग घेतल्याबद्दल त्यांना कारावास भोगावा लागला.

## ‘संदेश’ची स्थापना
अच्युत बळवंत कोल्हटकरांनी १९१५ साली काढलेल्या संदेश ह्या पत्राने मराठी वृत्तपत्रसृष्टीचा गंभीर चेहरामोहराच बदलून टाकला. भावनेला आवाहन करणारे, तसेच कल्पकतेने आणि विनोदाने प्रतिपक्षाची भंबेरी उडवून टाकणारे अग्रलेख, ‘संदेशचा अहेर’, ‘बेटा गुलाबच्या कानगोष्टी’, ‘चहा, चिवडा, चिरूट’, ‘संदेश दरबारचा पदवीदान समारंभ’ इ. चटकदार सदरे, चित्तवेधक, बातम्या, आकर्षक मथळे ह्यांमुळे मराठी वृत्तपत्रीय लेखनात बहुरंगीपणा आला व ते जनसामान्यांपर्यंत पोहोचले. त्यांनी चालू केलेल्या मेसेज (१९१७) ह्या इंग्रजी वृत्तपत्राचा मात्र जम बसला नाही. संदेश लोकप्रियतेच्या शिखरावर असतानाच सरकारी अवकृपेस बळी पडले आणि बंद झाले

## अन्य वृत्तपत्रे आणि मासिके
‘संदेश’ बंद पडल्यावर कोल्हटकरांनी संजय, चाबूक, चाबूकस्वार ह्यांसारखी अनेक पत्रे काढली. मुंबईच्या प्रभात वृत्तपत्राच्या संपादक मंडळातही ते होते.पटवर्धन व तुळजापूरकर ह्यांच्या साहाय्याने त्यांनी श्रुतिबोध (१९१२) आणि उषा (१९१३) ही मासिके चालविली. ‘सौ. वत्सलावहिनी यांचे प्रसिद्ध  व अप्रसिद्ध लेख’ (१९१५), ‘चोरी कशी करावी? ’(१९२५), ‘अच्युतराव कोल्हटकर स्मारक ग्रंथ’ आदी पुस्तकांतून त्यांचे निवडक लिखाण संकलित झालेले आहे.

## कोल्हटकरांचे गाजलेले लेख
लोकमान्य टिळकांवरील मृत्युलेख, ‘मराठी काव्याची प्रभात’, ‘शेवटची वेल सुकली’, ‘दोन तात्या’, ‘पुणेरी जोडे’, ‘माधवाश्रमात शिवाजी’ ह्यांसारखे त्यांचे वेचक लेख वृत्तपत्रीय मराठी साहित्याची भूषणे आहेत.

## नाटके आणि कादंबऱ्या
अ.ब. कोल्हटकरांनी स्वामी विवेकानंद, नारिंगी निशाण (१९१७) व संगीत मस्तानी (१९२६) यांसारखी नाटकेही लिहिली. स्वतःची नाटक कंपनी काढून काही नाटकांतून भूमिका केल्या. काही कादंबऱ्या लिहिल्या, तथापि ‘संदेशकार’ हीच त्यांची जनमानसात विशेष रूढ झालेली प्रतिमा होती. .

## चरित्र
* वि.ह. कुलकर्णी यांनी ‘अच्युत बळवंत कोल्हटकर चरित्र आणि वाङ्‌मय’ या पुस्तकात कोल्हटकरांचा परिचय करून दिला आहे.
* अच्युतराव कोल्हटकर स्मारक ग्रंथ (भाग १ ते ३, १९३३–३५) (संपादक - अनंत हरि गद्रे : या ग्रंथांत अच्युत बळवंत कोल्हटकरांचे निवडक लिखाण आले आहे.)

## सन्मान
अच्युत बळवंत कोल्हटकर यांचे नाव मुंबई-गिरगावातील एका रस्त्याला दिले आहे.

वर्ग:मराठी पत्रकार
वर्ग:मराठी संपादक
वर्ग:इ.स. १८७९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३१ मधील मृत्यू
तेरावी लोकसभा

## अधिकारी 
### राष्ट्रपती
### सभापती
* जी. एम. सी. बालयोगी (ऑक्टोबर २२, १९९९ - मार्च ३, २००२)
* मनोहर जोशी (मे १०, २००२ - जून २, २००४)
### उपसभापती
* पी. एम. सईद (ऑक्टोबर २७, १९९९ - जून २, २००४)
### मुख्य सचिव
* जी. सी. मलहोत्रा (जुलै १४, १९९९ - जुलै २८, २००५)
### पंतप्रधान
### सभानेता
### विरोधी पक्ष नेता
### मंत्रीमंडळ
## खासदार
## महत्त्वाचे कायदे 
## इतर महत्त्वाच्या घटना 
वर्ग:लोकसभा
वर्ग:१३ वी लोकसभा
सूर्यग्रहण

right|thumb|300px|सूर्यग्रहण

जेव्हा चंद्र हा सूर्य व पृथ्वीच्या मध्ये येतो तेव्हा पृथ्वीवर चंद्राची सावली पडते. या सावलीतून दिसणाऱ्या स्थितीला सूर्यग्रहण म्हणतात. सूर्यग्रहणाबद्दल फार पूर्वीपासून नोंदी ठेवलेल्या आढळतात.

सूर्यग्रहण हे अमावस्या दिवशी दिसते. परंतु सर्वच अमावस्या दिवशी सूर्यग्रहण दिसत नाही. कारण सर्वच अमावस्या दिवशी पृथ्वीची कक्षा आणि चंद्राची कक्षा एका रेषेत येत नाहीत. पृथ्वीच्या कक्षेत आणि चंद्राच्या कक्षेत पाच अंशाचे किंवा त्यापेक्षा जास्त अंतर असते परंतु अमावस्याला चंद्राची कक्षा आणि पृथ्वीची कक्षा एका रेषेत येतात त्या अमावस्येला सूर्यग्रहण होते.

**पाहताना घ्यावयाची काळजी:**

दुर्बिण किंवा द्विनेत्रीद्वारे तज्ज्ञ वगळता कुणीही ग्रहण पाहू नये. साध्या डोळ्यांनी कधीही ग्रहण पाहू नये. त्यामुळे आंधळेपणा येऊ शकतो. सूर्य ग्रहण solar eclipse time in india     पाहण्यासाठी सुरक्षित काळी वेल्डिंग काच,फिल्टर किंवा सुरक्षित चष्मा वापरावा. विशेष काळजी घ्यावी.

 

## खग्रास सूर्यग्रहण 
right|thumb|300px|खग्रास सूर्यग्रहण व सूर्याचे तेजोवलय

जेव्हा सूर्य पूर्णपणे चंद्राच्या मागे लपला जातो, तेव्हा दिसणाऱ्या स्थितीला खग्रास सूर्यग्रहण म्हणतात.

खग्रास सूर्यग्रहणाच्या वेळेस, सूर्य चंद्रामागे गेल्यानंतर चंद्राच्या चारही बाजूंनी सूर्याची किरणे दिसतात. यांचा आकार वर्तुळाकार असतो. त्यामुळे या किरणांना तेजोवलय (Corona) असे म्हणतात.

खग्रास सूर्यग्रहणाचा जास्तीत जास्त कालावधी ७ मिनिटे २० सेकंद (४४० सेकंद) असतो.

## खंडग्रास सूर्यग्रहण 
जेव्हा सूर्याचा काही भागच चंद्राच्या पाठीमागे जातो, तेव्हा दिसणाऱ्या स्थितीला खंडग्रास सूर्यग्रहण असे म्हणतात.

## कंकणाकृती सूर्यग्रहण 
जेव्हा चंद्र पृथ्वीपासून त्याच्या सर्वाधिक लांब अंतरावर राहून सूर्य आणि पृथ्वीच्या मध्ये येऊन सूर्याच्या प्रकाशाला झाकून टाकतो तेव्हा कंकणाकृती सूर्यग्रहण बघायला मिळते. ह्या सूर्यग्रहणात चंद्र जास्त अंतरावर असल्यामुळे तो सूर्याला पूर्णपणे झाकू शकत नाही. अशावेळी सूर्याची वर्तुळाकार कडी चंद्राच्या पाठीमागे दिसते.

वर्ग:खगोलशास्त्र
वर्ग:ग्रहणे
वर्ग:सूर्य
वर्ग:चंद्र
वर्ग:ग्रहणे
वर्ग:खगोलीय घटना
चौदावी लोकसभा

भारताची **चौदावी लोकसभा** इ.स. २००४पासून सत्तेवर आहे.

## अधिकारी 
### राष्ट्रपती
* ए.पी.जे. अब्दुल कलाम - जुलै २५, इ.स. २००७पर्यंत
* प्रतिभा पाटील - जुलै २५, इ.स. २००७पासून

### सभापती
* सोमनाथ चटर्जी
### उपसभापती
* चरणजीत सिंग अटवाल
### मुख्य सचिव
* पी.डी.टी. आचारी

### पंतप्रधान
* मनमोहनसिंग
### सभानेता
* प्रणव मुखर्जी
### विरोधी पक्ष नेता
* लालकृष्ण अडवाणी
### मंत्रीमंडळ
## खासदार
## महत्त्वाचे कायदे 
## इतर महत्त्वाच्या घटना 
* **लाचखोरीबद्दल सदस्यांची हकालपट्टी** - स्टार टी.व्हीने डिसेंबर १२, २००५ रोजी प्रसारित केलेल्या अहवालानुसार दहा लोकसभा सदस्य व एक राज्यसभा सदस्याने संसदेत प्रश्न विचारण्यासाठी पैसे घेतल्याचे उघड झाले. समितीने केलेल्या चौकशीनंतर या सदस्यांना दोषी ठरवून डिसेंबर २३ रोजी त्यांची हकालपट्टी करण्यात आली.
:* नरेंद्र कुशवाहा (बहुजन समाज पक्ष) - मिर्झापूर (लोकसभा मतदारसंघ), उत्तर प्रदेश
:* अण्णासाहेब पाटील (भारतीय जनता पक्ष) - एरंडोल (लोकसभा मतदारसंघ), महाराष्ट्र
:* य.ग. महाजन (भारतीय जनता पक्ष) - जळगाव (लोकसभा मतदारसंघ), महाराष्ट्र
:* मनोज कुमार (राजकारणी) (राष्ट्रीय जनता दल) - पलामौ (लोकसभा मतदारसंघ), झारखंड
:* सुरेश चंदेल (भारतीय जनता पक्ष) - हमीरपूर (लोकसभा मतदारसंघ), हिमाचल प्रदेश
:* राजा राम पाल (बहुजन समाज पक्ष) - बिल्हौर (लोकसभा मतदारसंघ), उत्तर प्रदेश
:* लाल चंद्र कोल (भारतीय जनता पक्ष) - रॉबर्ट्सगंज (लोकसभा मतदारसंघ), उत्तर प्रदेश
:* प्रदीप गांधी (भारतीय जनता पक्ष) - राजनांदगांव (लोकसभा मतदारसंघ), छत्तिसगढ
:* चंद्र प्रताप सिंग (भारतीय जनता पक्ष) - सिधी (लोकसभा मतदारसंघ), मध्य प्रदेश
:* रामसेवक सिंग (भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस) - ग्वाल्हेर (लोकसभा मतदारसंघ), मध्य प्रदेश
* **विश्वास ठराव** - जुलै २१, २००४ रोजी लोकसभेने सरकारवरील विश्वासाचा प्रस्ताव २७१-२६० मतांनी पारित केला.

वर्ग:१४ वी लोकसभा
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:अपूर्ण लेख
तिरुचेंदुर लोकसभा मतदारसंघ (१९५७-२००८)

**तिरुचेंदुर** हा तमिळनाडू राज्यातील एक लोकसभा मतदारसंघ होता. २००९ सालच्या पुनर्रचनेदरम्यान हा मतदारसंघ बरखास्त करण्यात आला व त्यामधील सर्व विधानसभा मतदारसंघ तूतूकुडी ह्या नव्या मतदारसंघामध्ये हलवण्यात आले.

टी.टी. कृष्णमचारी व धनुष्यकोडी अथितन हे भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे तामिळनाडूतील वरिष्ठ नेते येथून लोकसभेवर निवडून आले होते.

## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
## बाह्य दुवे
वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:तमिळनाडूमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
अंदमान आणि निकोबार द्वीपसमूह लोकसभा मतदारसंघ

**अंदमान आणि निकोबार द्वीपसमूह** हा भारतातील संसदेच्या कनिष्ठ सभागृह लोकसभेच्या ५४३ मतदारसंघांपैकी एक मतदारसंघ आहे.

 हे अंदमान आणि निकोबार द्वीपसमूहाचे विद्यमान खासदार आहेत.]]

२०२४ लोकसभा निवडणुकाद्वारे निवडून आल्यानंतर ४ जून २०२४ पासून भारतीय जनता पक्षाचे बिश्नू पद रे हे अंदमान आणि निकोबार द्वीपसमूहाचे विद्यमान खासदार आहेत. खासदारकीचा त्यांचा एकूण चौथा कार्यकाळ सुरू आहे.  
## मतदारसंघाची भौगोलिक व्याप्ती
*लोकसभा आणि विधानसभा परिसिमन अधिनियम, २००८* द्वारे अंदमान आणि निकोबार द्वीपसमूह लोकसभा मतदारसंघात खालील भागांचा समावेश होतो :

* अंदमान आणि निकोबार बेटे केंद्रशासित प्रदेश

## अंदमान आणि निकोबार द्वीपसमूह मतदारसंघातून निवडून आलेले खासदार
## निवडणूक निकाल 
### १९६७ लोकसभा निवडणूक 
### १९७१ लोकसभा निवडणूक 
### १९७७ लोकसभा निवडणूक 
### १९८० लोकसभा निवडणूक 
### १९८४ लोकसभा निवडणूक 
### १९८९ लोकसभा निवडणूक 
### १९९१ लोकसभा निवडणूक 
### १९९६ लोकसभा निवडणूक 
### १९९८ लोकसभा निवडणूक 
### १९९९ लोकसभा निवडणूक 
### २००४ लोकसभा निवडणूक 
### २००९ लोकसभा निवडणूक 
### २०१४ लोकसभा निवडणूक 
### २०१९ लोकसभा निवडणूक 
### २०२४ लोकसभा निवडणूक 
## हे सुद्धा पहा 
* भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
*