open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
स्मृती इराणी

**स्मृती इराणी** (जन्म : २४ मार्च, १९७६, दिल्ली, जन्मनाव : स्मृती मल्होत्रा) ह्या एक भारतीय राजकारणी व माजी दूरचित्रवाणी अभिनेत्री आहेत मॉडेलिंगने आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात करणाऱ्या स्मृती यांनी १९९७ सालच्या फेमिना मिस इंडिया स्पर्धेमध्ये भाग घेतला होता. २००० साली त्यांना स्टार प्लस ह्या वाहिनीवरील एकता कपूरच्या क्योंकि सास भी कभी बहू थी ह्या मालिकेमध्ये आघाडीची भूमिका मिळाली. ह्या भूमिकेसाठी त्यांना अनेक पुरस्कार मिळाले.

त्यांनी झुबीन इराणी यांच्याशी लग्न केले. त्यांना तीन मुले झोहर इराणी, जोश इराणी आणि चॅनेल इराणी आहेत.  

२००३ साली स्मृती यांनी भारतीय जनता पक्षामध्ये प्रवेश केला व २००४ लोकसभा निवडणुकांमध्ये दिल्लीच्या चांदनी चौक लोकसभा मतदारसंघामधून भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या कपिल सिबल विरुद्ध निवडणुक लढवली. 

२०१४ लोकसभा निवडणुकांमध्ये त्या अमेठी मतदारसंघामधून राहुल गांधी विरुद्ध उभ्या राहिल्या होत्या. परंतु त्यांच्या पराभवानंतर त्या भाजप तर्फे राज्यसभा सदस्य बनल्या.

नरेंद्र मोदी ह्यांच्या पंतप्रधानपदाखालील केंद्रीय मंत्रिमंडळामध्ये स्मृती इराणीला मनुष्यबळ विकासमंत्री (Minister of Human Resource Development) हे कॅबिनेट दर्जाचे खाते देण्यात आले आहे.

२०१९ च्या लोकसभा निवडणुकीत अमेठी मतदार संघातून काँगेसचे तत्कालीन अध्यक्ष राहुल गांधी यांना पराभूत केले. पुन्हा मोदी यांच्या मत्रिमंडळात महिला व बालविकास मंत्री , वस्त्रोद्योग मंत्री म्हणून समावेश झाला.

## स्मृती इराणी यांंची भूमिका असलेल्या दूरचित्रवाहिनी मालिका
* आतिश
* क्योंकि सास भी कभी बहू थी
* थोड़ी सी ज़मीन थोड़ा सा आसमाँ
* रामायण
* विरुद्ध
* हम हैं कल, आजकल और कल
## संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९७६ मधील जन्म
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
नागनाथ जाधव

वै. नागनाथबुवा जाधव ( १९५१; निधन : ३ एप्रिल, २०१४) हे एक वारकरी कीर्तनकार होते.  पुण्याच्या निवडुंग्या विठोबाच्या मंदिरात ते दैनंदिन प्रवचन करीत असत. त्यांनी काही पुस्तकेही लिहिली आहेत ज्ञानदीप प्रकाशनाने प्रसिद्ध केलेले त्यांचे ’घरच्या घरी परमार्थ’ हे पुस्तक अतिशय गाजले.

## वैकुंठवासी नागनाथबुवा जाधव यांनी लिहिलेली पुस्तके
* घरच्या घरी परमार्थ
* पायीवारी पंढरीची
* वारकरी दैनंदिनी

वर्ग:कीर्तनकार
वर्ग:इ.स. १९५१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
माधवी वैद्य

**डॉ. माधवी वैद्य** या एक मराठी साहित्यिक आहेत.  पुण्यात जन्मलेल्या माधवी वैद्य यांचे महाविद्यालयीन शिक्षिण पुणे आणि इंदूर येथे झाले. मराठीच्या निवृत्त प्राध्यापिका असलेल्या **माधवी वैद्य** यांनी विपुल लेखन केले आहे. १९८३-८४ साली चिं.त्र्यं. खानोलकरांच्या ‘समग्र वाङ्मयाचा इतिहास’ या त्यांच्या प्रबंधाला पुणे विद्यापीठाचे उत्कृष्ट प्रबंधासाठीचे डॉ. वि.रा. करंदीकर पारितोषिक मिळाले होते. माधवी वैद्य एम.ए.पीएच.डी. आहेत.

डॉ. **माधवी वैद्य** या मार्च २०१३पासून अखिल भारतीय मराठी साहित्य महामंडळाच्या अध्यक्ष झाल्या आहेत.

**माधवी वैद्य** यांनी २५हून अधिक माहितीपटांचे लेखन आणि दिग्दर्शन केले आहे. त्यांतील सहा माहितीपटांना राष्ट्रीय आणि तीन माहितीपटांना आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला आहे.

‘अग्निदिव्य’ या चित्रपटासाठी **माधवी वैद्य** यांनी सहदिग्दर्शन केले आहे. अनेक संस्थांची स्थापना त्यांनी केली असून काही संस्थांच्या संचालक म्हणूनही त्या कार्यरत आहेत.

## डॉ. माधवी वैद्य यांचे प्रकाशित साहित्य
* आनंददायी आरोग्यासाठी (सहलेखिका - लीला राजवाडे)
* आरती प्रभूंची कविता (संपादित कवितासंग्रह)
* आरती प्रभूंच्या कविता (समीक्षा) 
* ‘कवी शब्दांचे ईश्‍वर’ ही महाराष्ट्रातील १३ मान्यवर कवींवरील दूरदर्शन मालिका
* चिं.त्र्यं. खानोलकरांचे ललित गद्य व बालवाङ्मय (समीक्षा)
* चिं.त्र्यं. खानोलकरांच्या ‘समग्र वाङ्मयाचा इतिहास’ (प्रबंध)
* खानोलकरांची कथा (समीक्षा)
* खानोलकरांची कादंबरी (समीक्षा)
* खानोलकरांचे नाटक (समीक्षा)
* खानोलकरांचे ललित साहित्य (समीक्षा)
* चट्टामट्टा (बालकविता)
* तिचे चिंतन (कादंबरी)
* धुक्यात हरवलेला पैंजण (काव्यसंग्रह)
* नाट्यप्रतिभा : विष्णूदास भावे यांचे चरित्र
* पुष्पौषधी (भाग १, २, ३)
* मज्जाच मजा (२०१२ सालचा दिवाळी अंक -बालसाहित्य)
* ‘मनस्विनी’ हा मालतीबाई बेडेकर यांच्या जीवन साहित्यावर आधारित माहितीपट
* माधव ज्युलियन यांचे चरित्र
* ‘सफर वनराईची’ हा मोहन धारिया यांच्या जीवनकार्यावरील माहितीपट
* सिगापूर डायरी (प्रवासवर्णन)

## पुरस्कार
* पुणे महिला नवरात्र उत्सवात माधवी वैद्य यांना तेजस्विनी पुरस्कार प्रदान झाला आहे. (२०११)

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
कामाच्या ठिकाणी महिलांचा लैंगिक छळ (प्रतिबंध, मनाई आणि निवारण) कायदा, २०१३

**कामाच्या ठिकाणी स्त्रियांचा लैंगिक छळ विधेयक (प्रतिबंधात्मक व निवारण) २०१२** हे विधेयक भारताच्या संसदेने दिनांक ३ सप्टेंबर, इ.स. २०१२ रोजी लोकसभेत मंजूर केले आणि या विधेयकाचे कायद्यात रूपांतर झाले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतातील कायदे
वर्ग:लैंगिक अत्याचार
कृत्रिम भाषा

**कृत्रिम भाषा** किंवा **नियोजित भाषा** ही एक अशी भाषा असते जिचे उच्चारशास्त्र, व्याकरण व व्याकरण हे नैसर्गिकरित्या तयार झालेले नसून संपूर्ण मानवनिर्मित असते. ह्यास **मानवनिर्मित भाषा** असेही म्हणले जाते. कृत्रिम भाषा निर्माण करण्यासाठी अनेक हेतू असू शकतात, उदा. सुलभ व सोपा संवाद, काल्पनिक जगनिर्मिती, प्रयोग इत्यादी.

जुलै २०११ मधील एका पाहणीनुसार एस्पेरांतो, इंटरलिंग्वा व क्लिंगॉन ह्या जगातील तीन सर्वाधिक वापरात असलेल्या कृत्रिम भाषा होत्या.

## यादी
खालील यादीमध्ये आय.एस.ओ. ६३९ ह्या प्रमाणाने मान्यता दिलेल्या कृत्रिम भाषा दिल्या आहेत.

## बाह्य दुवे
*कोन्लाग ॲटलास 


वर्ग:भाषा
पश्चिम दिल्ली लोकसभा मतदारसंघ

250 px|इवलेसे|दिल्लीच्या नकाशावर पश्चिम दिल्ली मतदारसंघ
**पश्चिम दिल्ली** ही भारत देशाच्या दिल्ली ह्या केंद्रशासित प्रदेशामधील ७ लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे. दिल्लीमधील मादीपुर, राजौरी गार्डन, हरि नगर, तिलक नगर, जनकपुरी, विकासपुरी, उत्तम नगर, द्वारका, मटियाला व नजफगड हे १० विधानसभा मतदारसंघ पश्चिम दिल्ली लोकसभा मतदारसंघाच्या अखत्यारीत येतात.

## खासदार
## निवडणुक निकाल
### २०१४ लोकसभा निवडणुका
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे
वर्ग:दिल्लीमधील लोकसभा मतदारसंघ
*
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
दीपा गोवारीकर

दीपा गोवारीकर (जन्म : १२ ऑक्टोबर, १९३४) या मराठीतील एक लेखिका आहेत. बी.ए. झालेल्या दीपा गोवारीकर यांची ११हून अधिक पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत. विनोदी लेखनासाठी त्या प्रसिद्ध आहेत.

दीपा गोवारीकर यांचे शालेय शिक्षण कराडच्या नूतन मराठी शाळेतून झाले. त्या शाळेतून शालान्त परीक्षा उत्तीर्ण झालेल्या विद्यार्थ्यांच्या पहिल्या बॅचमध्ये त्या होत्या.

## दीपा गोवारीकर यांनी लिहिलेली/संपादित केलेली पुस्तके)
* किटकिट नगरात पिटपिट राजा (बालसाहित्य)
* कुरकुरीत आणि चुरचुरीत (विनोदी कथासंग्रह)
* खसखस आणि खुसखुस (विनोदी लेखसंग्रह)
* तळ्याकाठी मळ्याकाठी (बालसाहित्य)
* थालियाची थाळी (संपादित)
* बापलेकी (संपादित, सहसंपादिका - पद्मजा फाटक व विद्या विद्वांस)
* माझेपण विश्व
* वसा (कथा)
* विसण
* साष्टांग धप्प (विनोदी कथासंग्रह)

## दीपा गोवारीकर यांना मिळालेले पुरस्कार
* महाराष्ट्र शासनाचा बालवाङ्‌मय पुरस्कार (१९९५)
* महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचा विनोदी लेखनासाठीचा चिं.वि. जोशी पुरस्कार (२०००)
* महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचा शरदबाबू पुरस्कार (१९९९)

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वाफळे शिलालेख

**वाफळे शिलालेख** हा सोलापूर जिल्ह्यातील वाफळे येथे असलेल्या एका जुन्या मंदिराच्या दक्षिणेकडील भिंतीजवळ आहे. याची भाषा संस्कृत असून इ.स.च्या बाराव्या शतकातील नागरी लिपी आहे. या शिलालेखाचा उद्देश यादव सिंघणाच्या नोकरीत असलेल्या नारण (नारायण) नामक व्यक्तीच्या नातवाने उपल येथील तेजेश्वराच्या मंदिराला दिलेल्या निरनिराळ्या देणग्या नमूद करणे हा होता. जैत्रपालाच्या राजवटीत दिलेल्या देणग्या कायम केल्याचा उल्लेखही या शिलालेखात केलेला आहे. विवेकसिंधु ग्रंथ लिहिणारा प्रसिद्ध मराठी आद्यकवि मुकुंदराज हा याच जैत्रपालाच्या पदरीं होता असे म्हणले जाते.

## शिलालेखात आलेली व्यक्तिनामे 
* मल्लि (मालुगी) – यादव राजा 
* अमर गांगेय – यादव राजा, मल्लिचा पुत्र 
* बल्लाळ – यादव राजा 
* भिल्लम – यादव राजा 
* जैत्रपाल – यादव राजा, भिल्लमाचा पुत्र 
* सिंघण – यादव राजा, जैत्रपालाचा पुत्र 
* विश्वनाथ – सिंघणाचा सेवक 
* नारण (नारायण) – विश्वनाथाचा पुत्र 
* हरिहर – नारण (नारायण) याचा पुत्र 
* दिनू नायक – जैत्रपालाचा अधिकारी

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:सोलापूर जिल्हा
वर्ग:शिलालेख
सुधा वर्दे

**सुधाताई वर्दे**, माहेरच्या अनुताई कोतवाल, (जन्म : १९३२;  - मुंबई, ९ एप्रिल, २०१४) या महाराष्ट्रातील समाजवादी चळवळीतील एक कार्यकर्त्या होत्या. त्या राष्ट्रसेवादलाच्या माजी अध्यक्षा होत्या. त्यांचे पती प्रा. सदानंद वर्देे महाराष्ट्राचे शिक्षणमंत्री होते. ओडिसी नर्तिका झेलम परांजपे या सुधाताईंच्या कन्या.

सुधाताईंना नृत्यकलेची जाण होती.  त्यामुळे जेव्हा सेवादलाचे कलापथक सुरू झाले, तेव्हा सुधाताईना त्यात आवडीचे क्षेत्र गवसले. राष्ट्रसेवादलाचे महाराष्ट्रदर्शन, भारत दर्शन, गल्ली ते दिल्ली, बिनबियांचे झाड या कार्यक्रमाचे शेकडो प्रयोग करताना सुधाताईंनी गावोगाव प्रवास केला. सेवादलाच्या पथकात असताना त्यांना वसंत बापट, लीलाधर हेगडे यांच्याबरोबर काम करावयाची संधी मिळाली.

सुधाताई वर्दे यांनी भारतातील समाजवादी चळवळीचा उदय, तिची भरभरभराट आणि सध्याची मरणप्राय अवस्थाही अनुभवली. भारताच्या पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी देशावर लादलेल्या आणीबाणीच्या काळात प्रा. सदानंद वर्दे यांना, आणि नंतर आणीबाणीविरुद्ध सत्याग्रह केल्याच्या आरोपाखाली सुधाताईंना आणि झेलमलासुद्धा अटक झाली. तुरुंगात सुधाताई आणि मुलगी झेलम या एकत्र राहिल्या. या सगळ्या अनुभवांचे वर्णन सुधाताईंनी आपल्या ’गोष्ट झऱ्याची’ या आत्मचरित्रात केले आहे.

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:मराठी समाजसेवक
वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१४ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
२०१४ लोकसभा निवडणुका

**२०१४ लोकसभा निवडणुका** भारत देशामधील सार्वत्रिक राष्ट्रीय निवडणुका आहेत. ७ एप्रिल ते १२ मे, २०१४ दरम्यान ९ फेऱ्यांमध्ये घेतल्या जाणाऱ्या ह्या निवडणुकांमधून सोळाव्या लोकसभेमधील सर्व ५४३ खासदारांची निवड केली गेली. १६ मे २०१४ रोजी मतमोजणी करण्यात आली.

भारतीय निवडणूक आयोगानुसार २०१४ साली भारतामधील पात्र मतदारांची संख्या जगामध्ये सर्वाधिक - ८१.४५ कोटी इतकी आहे. २०१४ सालच्या निवडणुका भारताच्या इतिहासामधील सर्वात खर्चिक व सर्वाधिक काळ चालणाऱ्या होत्या. ह्या निवडणुकांवर अंदाजे  ३,५०० कोटी इतका सरकारी खर्च तर सर्व पक्ष व त्यांचे उमेदवार ह्यांच्या प्रचारासाठी  ३०,५०० कोटी इतका खर्च अपेक्षित आहे.

## वेळापत्रक
450 px|इवलेसे|भारतामधील २०१४ लोकसभा निवडणुकांच्या फेऱ्या व तारखा

## पक्ष व आघाड्या
या निवडणुकीत तीन मुख्य आघाड्या व इतर पक्ष सामील आहेत.

### यू.पी.ए.
भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस मुख्य घटक असलेली ही आघाडी १५व्या लोकसभेतील सत्ताधारी पक्ष आहे.

|  style="text-align:left; width:33%; border:0;"|
* भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (४६०)
* राष्ट्रीय लोक दल (८)
* महान दल (३)
* केरळ काँग्रेस (१)

|  style="text-align:left; width:33%; border:0;"|
* राष्ट्रीय जनता दल (२८)
* झारखंड मुक्ती मोर्चा (४)
* आय.यु.एम.एल. (२)
* क्रांतिकारी समाजवादी पक्ष (१)

|  style="text-align:left; width:33%; border:0;"|
* राष्ट्रवादी काँग्रेस (२३)
* जम्मू आणि काश्मीर नॅशनल कॉन्फरन्स (३)
* समाजवादी जनता पक्ष (१)

### एन.डी.ए. (रा.लो.आ.)
भारतीय जनता पक्ष मुख्य घटक असलेली ही आघाडी १५व्या लोकसभेतील मुख्य विरोधी पक्ष आहे. यातील इतर पक्ष व ते लढवीत असलेल्या जागा --

|  style="text-align:left; width:33%; border:0;"|
* भारतीय जनता पक्ष (430)
* तेलुगू देसम पक्ष (25)
* शिव सेना (21)
* देसीय मुरपोक्कू द्रविड कळगम (14)
* शिरोमणी अकाली दल (10)
* पट्टली मक्कल कच्ची (8)
* मारुमलार्ची द्रविड मुन्नेट्र कळगम (7)
* लोक जनशक्ती पार्टी (7)

|  style="text-align:left; width:33%; border:0;"|
* राष्ट्रीय लोक समता पार्टी (3)
* अपना दल (2)
* हरयाणा जनहित काँग्रेस (2)
* स्वाभिमानी पक्ष (2)
* नॅशनल पीपल्स पार्टी (भारत) (1)
* इंदीय जननयाग कच्ची (1)
* कोंगुनाडू मक्कल देसीय कच्ची (1)
|  style="text-align:left; width:33%; border:0;"|
* ऑल इंडिया एन.आर. काँग्रेस (1)
* रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडिया (आठवले) (1)
* राष्ट्रीय समाज पक्ष (1)

* रिव्होल्युशनरी सोशलिस्ट पार्टी ऑफ केरळ (बोल्शेविक) (1)
* केरळ काँग्रेस (1)
* नागा पीपल्स फ्रंट (1)
* लोक सत्ता पार्टी

### तिसरी आघाडी
चौदा छोटे व प्रादेशिक पक्ष असलेली ही आघाडी तुरळक जागांवरून या निवडणुका लढवीत आहे.

### इतर पक्ष
## निकाल
सोळा मे रोजी मतमोजणी झाल्यावर भाजप आणि मित्रपक्षांना ३३६ जागा, काँग्रेस आणि मित्रपक्षांना ६० जागा तर इतर पक्षांना १४७ जागा मिळाल्या.
इतिहासात प्रथमच रालोआच्या रूपात देशात पूर्ण बहुमताने निवडून येणारे गैरकॉग्रेस सरकार स्थापना झाले.तर जयललिता यांच्या अद्रमुकला तिसरे स्थान मिळाले.

## हे सुद्धा पहा
* २०१९ लोकसभा निवडणुका

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे
*निवडणूक आयोगाचे संकेतस्थळ

वर्ग:भारतीय लोकसभा निवडणुका
वर्ग:इ.स. २०१४
फिल्मफेर सर्वोत्तम चित्रपट समीक्षक पुरस्कार

**फिल्मफेर सर्वोत्तम चित्रपट समीक्षक पुरस्कार** दरवर्षी फिल्मफेर नियतकालिकातर्फे बॉलिवूडमधील सर्वोत्तम चित्रपटाला दिला जातो. हा फिल्मफेर पुरस्कारांमधील एक पुरस्कार आहे. हा पुरस्कार देताना चित्रपटाचे तिकीट खिडकीवरील यश विचारात घेतले जात नाही.

## विजेते
## संदर्भ 
चित्रपट, समीक्षक
हंगेरीचा ध्वज

**हंगेरी** देशाचा ध्वज लाल, पांढऱ्या व हिरव्या रंगांच्या तीन आडव्या पट्ट्यांनी बनला आहे.

## हे सुद्धा पहा
*जगातील देशांचे ध्वज

वर्ग:देशानुसार ध्वज
ध्वज
अमेठी जिल्हा

**अमेठी** (मध्यंतरी अल्प काळाकरता मुख्यमंत्री ’मायावती’ने दिलेले नाव: छत्रपती शाहूजी महाराज जिल्हा) हा भारत देशाच्या उत्तर प्रदेश राज्यामधील ७५ पैकी एक जिल्हा आहे. २०१० साली सुलतानपूर व रायबरेली ह्या जिल्ह्यांमधून अनुक्रमे ३ व १ तालुके वेगळे करून छत्रपती शाहूजी महाराज जिल्ह्याची निर्मिती करण्यात आली. २०१२ साली मुख्यमंत्री अखिलेश यादवने जिल्ह्याचे नाव लोकाग्रहास्तव बदलून अमेठी जिल्हा असे ठेवले.

अमेठी हे जिल्ह्यातील प्रमुख शहर आहे.

## संदर्भ
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील जिल्हे
पल्लवी जोशी

## कारकीर्द
पल्लवी यांनी बालपणामध्येच रंगमंचावर काम करणे सुरू केले. त्यांनी बाल कलाकार म्हणून *बदला* आणि *आदमी सडक का* या दोन चित्रपटात अभिनय केला होता. त्यांनी १९७९ साली प्रदर्शित झालेल्या *दादा* ह्या चित्रपटात एका कुविख्यात गुंडाला सुधारणारी एका अंध मुलीची भूमिका साकारली होती.

१९८० आणि १९९० च्या दशकात त्यांनी काही आर्ट फिल्म मध्ये कामे केली ज्यामध्ये *रुक्मावती की हवेली*, *सुरज का सातवा घोडा*, *तृषाग्नी* (१९८८), वंचित आणि *रिहाई* प्रमुख होते. त्यांनी व्यावसायिक मोठ्या बजेटच्या चित्रपटात बहिण किवा सहअभिनेत्री सारख्या सहकारी भूमिकेत देखील अभिनय केला होता ज्यात *सौदागर*, *पनाह*, *तहलका* आणि *मुजरीम* हे चित्रपट प्रमुख होत.

## चित्रपटांची यादी
**बाल कलाकार म्हणून :**
* बदला
* आदमी सडक का
* दादा

**अन्य/इतर :** 
* रुक्मावती की हवेली
* सुरज का सातवा घोडा
* तृषाग्नी (१९८८)
* वंचित
* रिहाई
* सौदागर
* पनाह
* तहलका
* मुजरीम
* अंधा युद्ध (फिल्मफेर पुरस्कारात सर्वोत्कृष्ट सह अभिनेत्रीसाठी नामांकित)
* वो छोकरी (विजेती - स्पेशल जूरी अवार्ड - ४१वा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार सोहळा)
* मेकिंग ऑफ द महात्मा 
* रिटा (मराठी चित्रपट)
* इलायुम मुल्लुम (मलयालम चित्रपट)

## टीव्ही कार्यक्रमांची यादी
**अभिनेत्री म्हणून::**
* मिस्टर योगी  (दूरदर्शन)
* भारत एक खोज (दूरदर्शन)
* अल्पविराम 
* मृगनयनी 
* तलाश 
* इम्तिहान (दूरदर्शन)
* आरोहन (दूरदर्शन)

**निर्माती म्हणून ::**
* असंभव (झी मराठी)
* अनुबंध (झी मराठी)

**संचालक म्हणून:**
* झी अंताक्षरी (झी टीव्ही)
* झी मराठी सारेगमप लि'ल चैम्प्स 
* गौरव महाराष्ट्राचा (ई टीव्ही मराठी)
## वैयक्तिक जीवन
बॉलीवुड फिल्म निर्माते विवेक अग्निहोत्रीशी त्याची लग्न झालीत। ती बाल कलाकार अलंकार जोशी यांचे बहिण आहेत।

## सूत्र
## इतर संकेतस्थळ
* 

वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:भारतीय दूरचित्रवाणी अभिनेत्री
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार विजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
लढाऊ हत्ती

**लढाऊ हत्ती** हा एक माणसांनी प्रशिक्षित व नियंत्रित केलेला युद्धात वापरला जाणारा हत्ती असे. यांचा मुख्य उपयोग शत्रूसैन्यावर चाल करून जाउन त्यांची फळी फोडणे व त्यांच्यांत घबराट पसरवून देण्याचा असे.
 लढाऊ हत्ती]]

प्राचीन आणि मध्ययुगीन काळात, विशेषतः भारतीय उपखंडात, लढाऊ हत्ती हे लष्करी शक्तीचे महत्त्वाचे प्रतीक मानले जात असत. यांचा मुख्य उपयोग शत्रूची फळी फोडण्यासाठी, घोडदळाला रोखण्यासाठी आणि शत्रू सैन्यामध्ये घबराट पसरवण्यासाठी केला जाई. हत्तीच्या पाठीवर बसवण्यासाठी 'अंबारी' (Howdah) नावाचे सुरक्षित आसन वापरले जाई, जिथून धनुर्धारी किंवा भालाफेक करणारे सैनिक शत्रूवर मारा करत असत. हत्ती चालवणाऱ्या व्यक्तीला 'माहुत' असे संबोधले जाते. भारतात मौर्य, गुप्त आणि मराठा साम्राज्यांमध्ये हत्तींचा प्रभावी वापर झाला. तथापि, बंदुका आणि तोफांच्या वाढत्या वापरामुळे रणांगणावरील हत्तींचे महत्त्व कमी झाले, कारण स्फोटांच्या आवाजा मुळे हत्ती बिथरून स्वतःच्याच सैन्याचे नुकसान करण्याची शक्यता असे.

वर्ग:हत्ती
वर्ग:युद्ध
नर्गिस फखरी

**नर्गिस फखरी** ( २० ऑक्टोबर १९७९) ही एक अमेरिकन मॉडेल व सिने-अभिनेत्री आहे. फखरीने २०११ साली प्रदर्शित झालेल्या रॉकस्टार ह्या चित्रपटामध्ये नायिकेची भूमिका करून बॉलिवूडमध्ये पदार्पण केले.

## चित्रपट कारकीर्द 
## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ
* 

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:अमेरिकन चित्रपट अभिनेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
रांजणवाडी (व्याधी)

**रांजणवाडी** हा डोळ्याच्या पापणीला येणारा छोटा फोड असलेला विकार आहे. हा संसर्गजन्य विकार असून डोळ्याच्या पापणीला आतल्या बाजूने तो फोड येतो. तो फुगवटा सहज दिसून येतो.

वर्ग:संसर्गजन्य रोग
एर्ना सोल्बर्ग

**एर्ना सोल्बर्ग** (नॉर्वेजियन: Erna Solberg;  २४ फेब्रुवारी १९६१) ही स्कॅंडिनेव्हियामधील नॉर्वे देशाची विद्यमान पंतप्रधान आहे. सप्टेंबर २०१३ मधील सार्वत्रिक निवडणुकीमध्ये सोल्बर्गच्या पारंपारिक पक्षाने विजय मिळवला व १६ ऑक्टोबर २०१३ रोजी सोल्बर्गची पंतप्रधानपदावर नियुक्ती करण्यात आली. ग्रो हार्लेम ब्रुंड्टलॅंडनंतर ती नॉर्वेची केवळ दुसरीच महिला पंतप्रधान आहे.

## हे सुद्धा पहा
*जगातील देशांच्या राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुखांची यादी

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:नॉर्वेचे पंतप्रधान
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कोम प्रांत

**मर्काझी प्रांत** (फारसी:  استان قم, *ओस्तान-ए-कोम* ) हा इराणच्या ३१ प्रांतांपैकी एक प्रांत आहे.  

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:इराणचे प्रांत
मंगरूळ

**मंगरूळ** हे खेडेगाव भारतीय संघराज्याच्या महाराष्ट्रातील छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील सिल्लोड तालुक्यात भोल्डी नदीच्या काठावर वसलेले आहे. मंगरूळ हे गाव मंगळेश्वराचे हेमाडपंथी मंदिर असलेले गाव म्हणून ओळखले जाते. मंगरूळ गावाच्या मध्यभागी मांगवीर बाबाचे मोठे मंदिर आहे. ते एक जागृत दैवत मानले जाते. त्याच्या दर्शनाकरिता दर अमावस्येला भक्तांची गर्दी असते. तसेच गावापासून दक्षिणेला अर्धा किमी अंतरावर असलेल्या छोट्या टेकडीवर खंडोबाचे मंदिर आहे. 
                                                                    
मंगरूळ गावात जिल्हा परिषदेची इयत्ता १ ते ७ पर्यंतची शाळा आहे. इयत्ता ५ ते १० पर्यंतच्या शिक्षणासाठी गावात सोनाई शिक्षण संस्था चिंचोली लिंबाजी संचलित मंदोदरी माध्यमिक विद्यालय आहे.

मंगरूळ गावातील आजपर्यंतचे सरपंच,उपसरपंच व कालावधी

वर्ग:छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील गावे
मैं तेरा हीरो

**मैं तेरा हीरो** हा एक २०१४ साली प्रदर्शित झालेला एक विनोदी बॉलिवूड चित्रपट आहे. हा चित्रपट डेव्हिड धवन यांनी दिग्दर्शित केला आहे.

## कलाकार
*वरुण धवन
*इलिआना डिक्रुझ
*नर्गिस फखरी
*अरुणोदय सिंग
*अनुपम खेर
*इव्हलिन शर्मा
*राजपाल यादव
*शक्ती कपूर

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:इ.स. २०१४ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:डेव्हिड धवन दिग्दर्शित चित्रपट
झेशुफ

**झेशुफ** (पोलिश: ; ; ; ; ; यिडिश: ריישע-) ही पोलंड देशाच्या पोट्कर्पाट्स्का प्रांताची राजधानी व आग्नेय पोलंडमधील सर्वात मोठे शहर आहे.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
*

वर्ग:पोलंडमधील शहरे
वर्ग:पोट्कर्पाट्स्का प्रांत
अहमदाबाद पूर्व लोकसभा मतदारसंघ

**अहमदाबाद पूर्व** हा भारत देशाच्या गुजरात राज्यामधील २६ लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ २००८ साली निर्माण करण्यात आला. अहमदाबाद पूर्व मतदारसंघामधील ७ विधानसभा मतदारसंघांपैकी ५ नवीन तर अहमदाबाद व कपडवंज ह्या भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघांमधून प्रत्येकी एक विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट केला गेला आहे.

## खासदार
वर्ग:अहमदाबाद जिल्हा
वर्ग:गुजरातमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
*
अझरबैजान मार्सी

'''''' हे अझरबैजान या देशाचे राष्ट्रगीत आहे.
## अधिकृत गीतरचना 
राष्ट्रगीत
बहरैनोना

'''''' हे बहरैन या देशाचे राष्ट्रगीत आहे.
## अधिकृत गीतरचना 
राष्ट्रगीत
बिदुगोश्ट

**बिदुगोश्ट** (पोलिश: ; ; ) ही पोलंड देशाच्या कुयास्को-पोमोर्स्का प्रांताची सह-राजधानी (तोरुन्यसह) आहे. बिदुगोश्ट शहर पोलंडच्या उत्तर भागात व्हिस्चुला नदीच्या काठावर वसले असून ते पोलंडमधील आठव्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे.

१७७२ ते १९१९ दरम्यान प्रथम प्रशिया व नंतर जर्मन साम्राज्याच्या अधिपत्याखाली असलेल्या ह्या शहराचे जर्मन नाव *ब्रॉम्बर्ग* असे होते. सध्या बिदुगोश्ट पोलंडमधील एक महत्त्वाचे सांस्कृतिक केंद्र आहे.

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ 
*

वर्ग:पोलंडमधील शहरे
वर्ग:कुयास्को-पोमोर्स्का प्रांत
रससदन भाण

रससदन या भाणाचा नेमका कर्ता कोण आहे ते ज्ञात नाही. तो स्वतःस युवराज म्हणवितो. तो केरळ प्रदेशांतील कोटिलिंग या गांवचा रहिवासी असावा. बार्नेट या पंडिताच्या मते तो व सदाशिव हे एकच होत. 

या अर्धपरिचित लेखकाने रचलेले कथानक किती रसभरित आहे ते पहावे. 

## रससदनचे कथानक
या रससदन भाणाचा नायक प्रमुख वीट होता इतकेच काय ते त्याचे वर्णन केलेले आहे. आपल्या मंदारक नावाच्या मित्राच्या गैरहजेरीत, त्याच्या खंडनमाला नावाच्या प्रेरयसीला मदत करण्याचे वचन तो मंदारकाला देतो. हा नायक तिच्याबरोबर देवदर्शनास जातो; तिला घेऊन फिरावयास जातो; एके प्रसंगीं एका मदोन्मत हत्तीला पकडल्याचा देखावाही ते पाहातात;  तिला घरी पोहोंचविण्याकरिता तो तिच्याबरोबर जातो; आणि शेवटी तिला घरी सोडून तो आपल्या प्रियतमेकडे जातो.  तिथे तो प्रियतमेशी विनोदपूर्ण भाषण करतो; तेथून निघून आपल्या तरुण मित्रांबरोबर गप्पा मारतो, काही बाबतीत त्यांस सल्ला देतो; त्यांच्या प्रेमपात्रांशी भेटी जुळवून देतो, वगैरे.

हा नायक एका दुसऱ्या गावच्या तरुणींकडून बोलावणे आल्यामुळे त्यांना भेटावयास जातो. अशा रीतीनें रमत गमत अखेर तो खंडनमालेकडे येतो, तेव्हा तेथे मंदारक परत आलेला त्याच्या दृष्टीस पडतो,  इत्यादी कथाभाग या भाणात आहे.

हे सर्व प्रसंग जेव्हा एकच पात्र रंगभूमीवर सादर करीत असेल तेव्हा त्याच्या अभिनयकौशल्याची कसोटी लागत असेल.

पहा : भाण
वर्ग:नाटक
पंचमहाल लोकसभा मतदारसंघ

**पंचमहाल** हा भारत देशाच्या गुजरात राज्यामधील २६ लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ २००८ साली निर्माण करण्यात आला. पंचमहालमध्ये भूतपूर्व गोधरा मतदारसंघामधील ५ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट केले गेले आहेत.

## खासदार
वर्ग:पंचमहाल जिल्हा
वर्ग:गुजरातमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
पुलित्झर पुरस्कार

इवलेसे
**पुलित्झर पुरस्कार** हा वृत्तपत्रीय सदरलिखाण, वाङ्मय आणि सांगीतिक रचनेसाठी दिला जातो. इ.स. १९१७ साली अमेरिकन प्रकाशक जोसेफ पुलित्झर याने हा पुरस्कार सुरू केला.अमेरिकेच्या न्यू यॉर्क शहरातील कोलंबिया विद्यापीठाकडे या पुरस्काराचे व्यवस्थापन आहे. दरवर्षी २१ प्रकारच्या साहित्याला हा पुरस्कार दिला जातो.  दहा हजार डॉलर रोख आणि प्रशस्तिपत्र असे या पुरस्काराचे स्वरूप आहे. समाजसेवास्वरूप वृत्तपत्रीय लेखनासाठी एक सुवर्णपदकही असते.
जोसेफ पुलित्झर यांच्या  इ.स. १९०४ च्या मृत्युपत्रानुसार, लेखनास उत्तम प्रोत्साहन प्रदान करण्याच्या हेतूने हा पुरस्कार पुलित्झर यांनी सुरू केला. पत्रकारितामध्ये चार, अक्षरे आणि नाटक श्रेणीत चार, शिक्षण श्रेणीत एक असे पारितोषिके आणि पाच प्रवासी शिष्यवृत्ती यासाठी पुलित्झर दिला जातो. हा पुरस्कार कोलंबिया यूनिवर्सिटीकडून दिला जातो.

या पुलित्झर पुरस्काराला, *पुलित्झर सन्मान* किंवा *पुलित्झर पारितोषिक* असेही म्हणले जाते.

## पुलित्झर पुरस्कार मिळालेले भारतीय
* गोविंद बिहारीलाल : हे बर्कले येथील कोलंबिया विद्यापीठात शिकत होते. नंतर ते सॅनफ्रान्सिस्को एक्झॅमिनरमध्ये विज्ञान संपादक झाले. त्यांना १९३७ मध्ये पत्रकारितेत पुलित्झर पुरस्कार मिळाला.
* झुंपा लहिरी : भारतीय वंशाच्या झुंपा लाहिरी यांना 'इंटरप्रीटर्स ऑफ मेलडीज' या पुस्तकासाठी 'कादंबरी' गटात हा पुरस्कार इ.स. २००० मध्ये मिळाला. त्यांच्या 'द नेमसेक' या कादंबरीवर मीरा नायर यांनी चित्रपट काढला. त्या बंगाली वंशाच्या असून सध्या अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष ओबामा यांच्या कला व मानवविद्या समितीच्या सदस्या आहेत.
* गीता आनंद या भारतीय वंशाच्या पत्रकार असलेल्या महिलेस २००३ मध्ये 'पॉम्प डिसीज अ मस्क्युलर कंडिशन' या मालिकेसाठी हा पुरस्कार मिळाला. त्यावर नंतर 'एक्स्ट्रॅऑर्डिनरी मेझर्स' हा चित्रपट निघाला.’बोस्टन ग्लोब’मध्ये त्या पत्रकारिता करीत होत्या.
* सिद्धार्थ मुखर्जी हे कर्करोगाचे डॉक्टर असून त्यांनी त्या रोगावर संशोधन केले आहे. कोलंबिया विद्यापीठात त्यांनी साहाय्यक प्राध्यापक म्हणून काम केले. स्टॅनफर्ड विद्यापीठाचे ते पदवीधर असून 'ऱ्होडस स्कॉलर' म्हणून नावाजले गेले आहेत. त्यांना 'नॉन फिक्शन' गटात 'द एम्परर ऑफ ऑल मेलडीज- अ बायोग्राफी ऑफ कॅन्सर' या पुस्तकासाठी २०११ मध्ये पुलित्झर पुरस्कार मिळाला.
* विजय शेषाद्री - एक भारतीय वंशाचे पत्रकार. यांना ’थ्री सेक्शन्स’ या काव्यसंग्रहासाठी २०१४ साली पुलित्झर पारितोषिक मिळाले आहे. शेषाद्री  न्यूयोर्कमधील एका महाविद्यालयात कविता आणि काव्यशास्त्र शिकवतात. गेलीदोन दशके शेषाद्रींचे नाव अमेरिकी कविजगतात प्रसिद्ध आहे. त्यांनी आपल्यालेखनाची सुरुवात ’न्य़ूयॉर्कर’ या वृत्तपत्रातून मुद्रितशोधक म्हणून केली होती. अमेरिकेतील ट्विन टॉवर्स पडल्यानंतर शेषाद्री यांच्या त्या विषयावर लिहिलेल्या ’डिस‍ॲपिरन्सेस’ या कवितेने त्यांचे नाव जगभरात गेले. 

## पुलित्झर पुरस्कार अन्य विजेते
कोल्सन व्हाइटहेड यांच्या "अंडरग्राऊंड रेलरोड" पुस्तकाला पुलित्झर पुरस्कार दिला गेला.

* "अंडरग्राऊंड रेलरोड" या पुस्तकाला ‘कल्पनारम्य (फिक्शन)’ श्रेणीसाठी पुलित्झर पुरस्कार मिळाला आहे. या पुस्तकाचे लेखक कोल्सन व्हाइटहेड हे आहेत. हे पुस्तक डबलडेचे प्रकाशन आहे. पुलित्झर पुरस्काराचे हे १०१ वे वर्ष आहे.

*️"अक्षरे आणि नाटक" श्रेणीतील विजेते -हीशाम मातर (आत्मचरित्र); हेदर ॲन थॉम्पसन (इतिहास); मॅथ्यू डेस्मंड (सर्वसाधारण), त्येहिम्बा जेस (कविता), लिन नोटेज (नाट्य).

वर्ग:पुलित्झर पुरस्कार
भाण

संस्कृत भाषेतल्या दहा नाट्यप्रकारांपैकी भाण हा एक प्रकार आहे. ही एकांकी नाट्यरचना असून ती एकच पात्र सादर करीत असे. हे पात्र म्हणजे धूर्त किंवा विट. हा एक तर स्वतःचे अनुभव कथन करी किंवा इतरांच्या अनुभवांचे वर्णन करी.  एकाचेच भाष्य असलेल्या ह्या नाट्यप्रकारात बोलण्यावर भर असून त्यात एकाच पात्राच्या उक्ति-प्रयुक्तींच्या रूपाने नाट्य प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवावयाचे असे.

मिश्रभाण हा भाणाचाच एक उपप्रकार आहे.

भाण या नाट्यप्रकारात वीररस आणि शृगाररस यांना प्राधान्य असे, हे खाली दिलेल्या भाणांच्या नावांवरून सहज समजून यावे.

* अनंगब्रह्मविद्याविलास भाण (लेखक वरदार्य)
* अनंग(सं)जीवन भाण (लेखक वरदाचार्य)
* अनंगविजय भाण (लेेखक जगन्‍नाथ पंडितकवी)
* अनंगसर्वस्व भाण (लेखक लक्ष्मीनरसिंह)
* आनंदतिलक भाण
* कंदर्पदर्पण भाण-१ (लेखक व्यंकटकवी)
* कंदर्पदर्पण भाण-२ (लेखक श्रीकंठ) 
* कंदर्पविजय भाण (लेखक धनगुरुवर्य)
* कामविलास भाण  (लेखका व्यंकप्पा) 
* कुसुमबाणविलास भाण (लेखक लीलामधुकर)
* केरलाभरण भाण (लेखक रामचंद्र दीक्षित) 
* गोपलीलार्णव भाण (लेखक भट्टरंगाचार्यपुत्र गोविंद)
* चंद्ररेखाविलास भाण
* पंचबाणविजय भाण (लेखक वाधूलगोत्रोत्पन्न रंगाचार्य) 
* पंचबाणविलास भाण 
* पंचायुधप्रपंचभाण (लेखक त्रिविक्रम पंडित) 
* मदनगोपालविलास भाण (लेखक गुरूराम कवी) 
* मदनभूषण भाण 
* मदनमहोत्सव भाण (लेखक श्रीकंठ ऊर्फ नंजुंद) 
* मदनसंजीवन भाण (लेखक घनश्याम) 
* माधवभूषण भाण (लेखक रंगेनाथ महादेशिक)
* मालमंगल भाण उर्फ महिषमंगल भाण (लेखक पुरुवनम् महिषमंगलकवी)
* रसविलास भाण (लेखक चोक्कनाथ)
* रसिकरंजनभाण (लेखका श्रीनिवासाचार्य)
* रसिकजन रसोल्लास भाण (लेखक वेदांतदेशिक पुत्र व्यंकट)
* रससदन भाण
* रसिकामृत भाण- (लेखक शंकरनारायण)
* रसोल्लासभाण (लेखक श्रीनिवास वेदान्ताचार्य) 
* वसंततिलक भाण (लेखक अम्मलाचार्य)
* शारदातिलक भाण (लेखक शंकर) 
* शारदानंदन भाण (लेखक वरदाचार्यपुत्र श्रीनिवास) 
* शृंगारकोश भाण-१ (लेखक अभिनव कालिदास काश्यप) 
* शृंगारकोश भाण-२ (लेखक गीर्वाणेंद्र याचे पिता नीलकंठ दीक्षित) 
* शृंगारचंद्रिका  भाण 
* शृंगारजीवन भाण 
* शृंगारतरंगिणी भाण-१ (लेखक रामभद्र) 
* शृंगारतरंगिणी भाण-२ (लेखक सरपूरचा व्यंकटाचार्य)
* शृंगारतिलक भाण
* शृंगारदीपक भाण  (लेखक विंजीमूर राघवाचार्य) 
* शृंगारपावन भाण (लेखका कृष्णकविपुत्र वैद्यनाथ)
* शृंगारमंजर ीभाण- अथवा श्रीरंगराज भाण (लेखक जक्कुल व्यंकटेंद्र आणि वीरनाम्बा यांचा पुत्र गोपालराय) 
* शृंगारराजतिलक भाण (लेखका वंदवासी रामपुत्र अविनाशीश्वर) 
* शृंगार शृंगातक भाण (लेखका श्री रंगनाथ)
* शृंगारसर्वस्व भाण-१ (लेखक आनन्दराघव नाटकाचा कर्ता राजचूडामणि दीक्षित)
* शृंगारसर्वस्व भाण-२ (लेखक स्वामिमिश्र अथवा स्वामिशास्त्री)
* शृंगारसुधाकर भाण (लेखक रुक्मिणीपरिणय नाटकाचा कर्ता रामवर्मा युवराज)
* शृंगारसुधार्णव भाण (लेखक रामचंद्र कोराड) 
* शृंगारस्तबक भाण (लेखका मदुरेचा रहिवाशी नृसिंह) 
* संपतकुमारविलास भाण अथवा माधवभूषण भाण (लेखक रंगेनाथ महादेशिक)
* सरसकविकुलानंद भाण (लेखक रामचंद्र)

 इत्यादी.

वर्ग:नाटक

.
श्रावस्ती लोकसभा मतदारसंघ

**श्रावस्ती** हा भारत देशाच्या उत्तर प्रदेश राज्यामधील ८० लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे. २००८ साली निर्माण करण्यात आलेल्या ह्या मतदारसंघामध्ये श्रावस्ती जिल्ह्यामधील ५ विधानसभा मतदारसंघ आहेत.

## खासदार
## निवडणुक निकाल
### २०१४ लोकसभा निवडणुका
## हे सुद्धा पहा
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:श्रावस्ती जिल्हा
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
सुधा कांकरिया

**डॉ. सुधा कांकरिया** या अहमदनगर शहरातील सुप्रसिद्ध नेत्ररोगतज्ञ व समाजसेविका आहेत. त्यांनी वाढत्या स्त्रीभ्रूण हत्या या संदर्भात काम केले आहे. त्यांचे प्रसिद्ध काम 'स्त्री जन्माचे स्वागत करा' व 'नकोशीं'चे पुन्रनामकरण ही चळवळ आहे.

वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील लोक
वर्ग:समाजसेवक
ए.सी. अझाक्सियो

**ए.सी. अझाक्सियो** () हा फ्रान्सच्या कॉर्स बेटावरील अझाक्सियो ह्या शहरातील एक फुटबॉल संघ आहे. हा क्लब सध्या लीग १ मध्ये खेळतो.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:फ्रेंच फुटबॉल क्लब
वर्ग:कॉर्स
एकात्मता साहित्य संमेलन

परळी वैजनाथ येथे २७ एप्रिल २०१४ रोजी राष्ट्रीय एकात्मता साहित्य संमेलन होणार आहे. संमेलनाध्यक्ष कवी व कथालेखक राज अहेरराव असतील.

संमेलनाच्या उद्‌घाटक : अश्विनी कुलकर्णी आणि भारती न्यायाधीश

संमेलनात भारतरत्‍न सरदार वल्लभभाई पटेल प्रतिष्ठानतर्फे, १० वल्लभभाई पुरस्कार देण्यात येणार आहेत. ते ज्यांना मिळणार आहेत, त्यांपैकी काही पुरस्कारार्थी : मदन कुलकर्णी, सुधाकर खुडे, सुनील नायकवाडी, सच्चिदानंद बोधले आणि पुरुषोत्तम शेंडे, वगैरे.

* श्रीपाल सबनीस हे एदलाबादला झालेल्या राष्ट्रीय एकात्मता संमेलनाचे अध्यक्ष होते. 
* ८वे राष्ट्रीय एकात्मता साहित्य संमेलन २२ फेब्रुवारी, २०१६ रोजी अंदमानमध्ये पोर्ट ब्लेयर येथे होणार आहे.

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
रेंबवली

**रेंबवली** हे महाराष्ट्र राज्यातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्याच्या देवगड तालुक्यात असलेले गाव आहे.

या गावचे पांडुरंग विठोबा चव्हाण-वळंजू यांनी आझाद हिंद सेनेमधून लढाईत भाग घेतला होता. तसेच महीपत सखाराम चव्हाण-वळंजू यांनी दुसऱ्या महायुद्धात युरोपात शौर्य गाजवून गाजवून अत्यंत सन्मानाचा व्हिक्टोरिया क्रॉस मिळविला. येथील जिवाजी सदोजी वळंजू यांनी स्वतःच्या घरी साक्षरता शाळा स्थापन केली.

## आख्यायिका
कोल्हापूरची  महालक्ष्मी  देवी इतिहास काळात येथे येऊन राहिली होती, असे सागतात. वाटुळ नामक गावाहून आलेल्या यमाजी चव्हाण या गृहस्थाने रेंबवलीत या देवीची आराधना सुरू केली. आज दहाव्या पिढीपर्यंत वळंजू हा या गावचा मुख्य वंश असून  महालक्ष्मी हीच या गावची ग्रामदेवता आहे.  वळंजू आडनावाच्या एका थोर योग्याने या गावची खोती (हक्क) ह्या चव्हाण वंशाला दिली. त्याची कृतज्ञता म्हणून वळंजू हे नाव स्वीकारले गेले. ह्या चव्हाण वंशाचे आडनाव आता वळंजू असे रुढ झाले आहे.
 
वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे
अस्-सलाम अल्-आमिरी

'''''' हे कतार या देशाचे राष्ट्रगीत आहे.

## अधिकृत गीतरचना 
राष्ट्रगीत
भारतीय नृत्यशास्त्र

सध्या अस्तित्वात असलेल्या भारतीय नृत्यपरंपरांचे शास्त्र हे इसवी सनाच्या पहिल्या शतकात रचलेल्या भरतमुनिरचित नाट्यशास्त्र या नावाने ओळखले जाते. नाट्य या शब्दातच नृत्याचा आणि संगीताचा समावेश होतो. त्यामुळे नाट्य व संगीत या विषयांवरील जवळजवळ सर्वच जुन्या संस्कृत ग्रंथांत नृत्याबद्दल विचार आढळतो. 
रस , भाव आणि व्यंजक( अभिनय) इ.नी युक्त असलेले ते नृत्य म्हणले जाते.नृत्य ही एक ललित कला आहे.**

## भारतीय नृत्यशास्त्रावरील अभिजात संस्कृत ग्रंथ
* अभिनयदर्पण (नंदिकेश्वर)
* अभिनवभारती (अभिनवगुप्त लिखित नाट्यशास्त्रावरील टीका)
* नाट्यदर्पण ((लेखक रामचंद्र-गुणचंद्र)
* नाट्यशास्त्र (लेखक भरतमुनी)
* नृत्यरत्‍नावली (लेखक जायसेनापती)
* मानसोल्लास ((लेखक सोमेश्वर)
* संगीतरत्नाकर (लेखक शार्ङ्‌गदेव)
* संगीतसमयसार (लेखक पार्श्वदेव) 
* संगीतसारामृत (लेखिका तुलजा)

## नृत्यशास्त्रावरील आधुनिक ग्रंथ
* नृत्यात्मिका (लेखिका डॉ. सुचेता भिडे-चापेकर)
** भारतीय संस्कृती कोश खंड पाचवा

वर्ग:नृत्य
माधव कृष्णराव शिंदे

**कॅप्टन माधवराव कृष्णाजी शिंदे** हे एक मराठी हे पत्रकार, विनोदी लेखक, कवी, नाटककार, संपादक, समाजसेवक, कवी  आणि अभिनेते होते. १९३४साली दत्तू बांदेकर आणि मंडळींनी स्थापन केलेल्या साहित्य झब्बूशाही विध्वंसक मंडळाचे ते एक सक्रिय सदस्य होते. ते ’माधव मिलिंद’या टोपणनावाने कविता लिहीत. मा.कृ. शिंदे हे ’नवमत’ या नवविचार प्रवर्तक मासिकाचे संपादक होते. अनंत गद्रे यांच्या ’निर्भीड’मधूनही ते लेखन करीत असत. त्यांची नवमत या नावाची एक पुस्तक प्रकाशन संस्था होती.

## कॅ. मा.कृ. शिंदे यांनी लिहिलेली पुस्तके
* आंदोलन (या नाटकात स्वतः मा.कृ. शिंदे यांनी नायकाची भूमिका केली होती.)
* गृहलक्ष्मी (नाटक)
* देवपूजा आणि इतर कथा (लघुकथा)
* नाटक शास्त्र (वैचारिक)
* बंडखोर कुमारी (नाटक)
* बनावट बायको (नाटक)
* ४२ चेआंदोलन (नाटक)
* शुभं भवतु (नाटक)
* संत जनाबाई (नाटक)
* सिनेमा शास्त्र आणि तंत्र (वैचारिक, सहलेखक कृ.ना. सापले)

वर्ग:मराठी लेखक
आश अल्-मलिक

'''''' हे सौदी अरेबिया या देशाचे राष्ट्रगीत आहे.

## अधिकृत गीतरचना 
राष्ट्रगीत
श्रीपाद वल्लभाचार्य

कवी श्रीपाद वल्लभाचार्य हे पंधराव्या शतकात आंध्र प्रदेशातील विजयनगर या राज्याचे राजे श्री कृष्णदेव यांच्या दरबारातील कवी होते. त्‍यांनी व्यास सूत्र भाष्य, जैमिनीय सूत्र भाष्य, भागवत टीका सुबोधिनी, पुष्टि प्रवळा, मर्यादा आणि सिद्धान्त, रहस्य संस्कृत यांसह बरीच साहित्य निर्मिती केली.

## मधुराष्टकम् 
**मधुराष्टकम्** ही कवी श्रीपाद वल्लभाचार्य यांनी रचलेली ही एक सुंदर संस्कृत रचना आहे. मधुराष्टक या भक्तिरसपूर्ण रचनेत कृष्णप्रेमात सगळेच कसे मधुर होते याचे नितांत सुंदर वर्णन आहे. ही रचना जौनपुरी रागात गायली जाते.

## बाह्य दुवे 
वर्ग:संस्कृत कवी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बेलारूसचे राजकीय विभाग

400 px|इवलेसे|बेलारूसचे ६ प्रदेश (ओब्लास्त)
**बेलारूस** हा पूर्व युरोपामधील भूपरिवेष्टित देश एकूण ६ प्रदेशांमध्ये (ओब्लास्त, voblast) विभागला गेला आहे. हे प्रदेश सोव्हिएत संघाच्या अधिपत्याखालील बेलारूशियन सोव्हिएत साम्यवादी गणराज्यामध्ये बनवले गेले आहेत.

## यादी
## संदर्भ
वर्ग:बेलारूसचा भूगोल

वर्ग:युरोपातील देशांचे प्रशासकीय विभाग
बावधन

200px|इवलेसे|उजवे|बावधनमधील एनडीए-पाषाण रस्ता

**बावधन** महाराष्ट्राच्या पुणे शहराचे उपनगर आहे. हे शहराच्या पश्चिम भागात आहे. बावधनच्या उत्तरेस पाषाण, पश्चिमेस सूस, पूर्वेस कोथरुड तर दक्षिणेस एन.डी.ए.चे संरक्षित वनक्षेत्र आहे.

वर्ग:पुण्याची उपनगरे
मराठी नर्तकी

## काही मराठी नृत्यांगना आणि त्यांच्या नृत्यसंस्था
* अंजनी आंबेगावकर
* अदिती भागवत
* अनघा हरकरे
* अनुजा चव्हाण
* अनुजा बाठे
* अमिरा पाटणकर
* अमृता गोगटे
* अरुंधती पटवर्धन (सुचेता चापेकर यांच्या कन्या) (कलाश्री नृत्यशाळा, पुणे, चिंचवड, अलिबाग)
* अर्चना जोगळेकर
* अर्चना पटवर्धन (पुण्यातील ’अर्चना’ नृत्यालयाच्या संचालिका)
* अश्‍विनी काळसेकर-नाडगौडा (लंडन) http://en.wikipedia.org/wiki/Ashwini_Kalsekar
* अस्मिता ठा्कूर
* आशा जोगळेकर
* आश्विनी एकबोटे
* ईशा फडके
* ऋतु्जा जोग
* कनक रेळे
* कावेरी आगाशे-सगेदार (व्हिएन्‍ना येथील नाट्यसंस्था) http://www.kathak-kaveri.com/ 
* कीर्तना रवी
* केतकी लिमये  
* केतकी शहा
* गौरी जोग (इंडियन डान्स स्कूल, शिकागो)  http://www.gaurijog.com/
* चिन्मयी गोडबोले
* तेजस्विनी गोखले-साठे, मनीषा साठे यांची सून.
* कै. दमयंती जोशी
* दर्शना जव्हेरी
* दीपाली विचारे
* दीप्ती भल्ला
* नूपुर दैठणकर
* नेहा पेंडसे-देशपांडे
* नेहा मुथियान
* परिमल फडके
* पूजा जाधव
* प्रगती प्रसन्‍न नाडगौडा (या निगडीमध्ये झंकार नृत्यकला मंदिर चालवतात.) 
* प्रभा मराठे (कलाछाया, पुणे)
* प्रचीती डांगे
* प्रमद्वरा कित्तूर
* प्राजक्ता माळी
* प्राजक्ता राज (आरोहिणी कथक नृत्य ॲकॅडमी, पुणे)
* प्रीती पोतदार
* पूजा शेंडे
* प्रेरणा केंजळे
* प्रेरणा देशपांडे (नृत्यधाम, पुणे; स्थापना इ.स. १९९३)
* भावना लेले (कलानंद, ठाणे) http://www.kalanand.com/about-us-kalanand.htm 
* डॉ. मंजिरी देव (श्रीगणेश नृत्यकला मंदिर)
* मधुरा कुलकर्णी (सुरभी कल्चरल अकॅडमी, पुणे)
* कै. मधुरिता सारंग
* मनीषा साठे (मनीषा नृत्यालय, पुणे)
* माधुरी आपटे-पोतनीस (नृत्यवेध, पुणे). http://www.indianartandartists.com/indian-artist/classical-dancer/kathak/madhuri-apte/maharashtra/pune/7931.html
* मानसी तापीकर
* मुक्ती राव
* मेघा धाडगे
* यशोदा पाटणकर  
* रचना कापसे
* रचना सारंग (रचना आणि मधुरिता सारंग स्कूल ऑफ कथक अँड परफॉर्मिंग आर्ट्‌स, मुंबई)
* रमा कुकनूर
* रश्मी जंगम
* रसिका गुमास्ते
* राजश्री जावडेकर
* राधिका करंदीकर
* रोशन दात्ये
* कै. रोहिणी भाटे (नृत्यभारती)
* लीला सॅमसन
* वृषाली चितळे
* वैशाली पारसनीस
* वैष्णवी निंबाळकर
** वैशाली दुधे (मंजिरी नृत्यकला मंदिर, डोंबिवली - Estd. 1990)
**
**
* शमा भाटे (नादरूप, पुणे) http://www.nadroop.com/nadroop.html 
* शर्वरी जमेनीस http://www.sharvarijamenis.com 
* शांभवी दांडेकर (मनीषा साठे यांच्या कन्या) (शांभवी इंटरनॅशनल स्कूल ऑफ कथ्थक) http://www.kathakshambhavi.com/innerpage.html# 
* शीतल कोळवलकर (नादरूप, पुणे)
* संध्या पुरेचा
* संयोगिता पाटील
* सविता गोडबोले
* डॉ. सुचेता भिडे-चापेकर (कलावर्धिनी अकादमी, पुणे)
* सुरभी कुलकर्णी
*सोनल मानसिंग
* सोनिया परचुरे (शरयू नृत्य कलामंदिर, माहीम-मुंबई)
* स्मिता महाजन
* स्वरदा दातार
* स्वाती दातार

## नृत्यसंस्था-संस्थापक माहित नाहीत
* कलानिकेतन भरतनाट्यम नृत्यसंस्था, औंध (पुणे)
* कलावर्धिनी नृत्यसंस्था, पुणे
* कीर्ती कला मंदिर, नाशिक, लंडन
* रास (नृत्यसंस्था), रत्‍नागिरी
* शारदा भरतनाट्यम्‌ नृत्य ॲकॅडमी, सातारा

## पुरुष नर्तक आणि त्यांच्या संस्था
* नकुल घाणेकर (डिफरन्ट स्ट्रोक डान्स ॲकॅडमी, ठाणे). या संस्थेत कथ्थक, आणि लॅटिन बॉलरूम, सालसा, बचाटा हे नृत्यप्रकार शिकता येतात.

वर्ग:मराठी नर्तक
वर्ग:मराठी नृत्यांगना
लिथुएनियन सोव्हिएत साम्यवादी गणराज्य

**लिथुएनियन सोव्हिएत साम्यवादी गणराज्य** (; लिथुएनियन: Lietuvos Tarybų Socialistinė Respublika) हे भूतपूर्व सोव्हिएत संघाच्या १५ गणराज्यांपैकी एक गणराज्य होते. 

१९१८ पर्यंत रशियन साम्राज्याच्या अधिपत्याखाली असलेल्या लिथुएनियाने ह्याच साली स्वातंत्र्याची घोषणा केली. १९४० साली रशियाने लिथुएनियावर केलेल्या यशस्वी आक्रमणानंतर हे राष्ट्र पुन्हा रशियाच्या अधिपत्याखाली आले व सोव्हिएत संघाचे गणराज्य बनवण्यात आले. ११ मार्च १९९० रोजी सोव्हिएत संघाचे विघटन झाले व सोव्हिएत लिथुएनियाचे पुन्हा स्वतंत्र लिथुएनिया देशामध्ये रूपांतर झाले.

सो
वर्ग:सोव्हिएत संघाची गणराज्ये
मंगेश पदकी

**मंगेश भगवंत पदकी** ( इ.स. १९२३; मृत्यू: इ.स. १९९९) हे एक मराठी लेखक होते. सरिता पदकी या त्यांच्या पत्‍नी.

## मंगेश पदकी यांची प्रकाशित पुस्तके
* काशाभट (कादंबरी)
* खारीची पिल्ले (लघुकथा संग्रह
* जिवलग मज काहींचे (कादंबरी)
* यक्षगण (लघुकथा संग्रह)
* राव जगदेव मार्तंड (नाटक; अनुवादित, मूळ फ्रेन्च नाटक -सिरॅनो द बर्जे रॉक, लेखक :एदमॉं रोस्तॉं )
* विभूत (लघुकथा संग्रह)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९९ मधील मृत्यू
स्टॅमफर्ड ब्रिज (स्टेडियम)

**स्टॅमफर्ड ब्रिज** हे ग्रेटर लंडनच्या हॅमरस्मिथ व फुलहॅम बोरोमधील एक फुटबॉल स्टेडियम आहे. हे स्टेडियम चेल्सी एफ.सी. ह्या प्रीमियर लीग मध्ये खेळणाऱ्या क्लबच्या मालकीचे आहे.

स्टॅमफर्ड ब्रिजमध्ये आजवर अनेक स्पर्धांचे अंतिम सामने खेळवले गेले आहेत. तसेच क्रिकेट, रग्बी युनियन, अमेरिकन फुटबॉल इत्यादी खेळ देखील येथे खेळवले गेले आहेत.

## बाह्य दुवे 
*चेल्सीचे संकेतस्थळ

वर्ग:लंडनमधील इमारती व वास्तू
वर्ग:इंग्लंडमधील फुटबॉल मैदाने
महामेघवाहन वंश

**महामेघवाहन वंश** (उडिया भाषा: ମହାମେଘବାହନ) (काळ : इ.स.पू. २५० - इ.स. ४००) हा मौर्य साम्राज्यमौर्य साम्राज्याच्या अस्तानंतरच्या काळातील ओडीशामधील एक राजवंश होता.

या वंशातील तिसरा राजा खरवेल हा जैन धर्मीय होता.

## बाह्य दुवे
* महामेघवाहन वंशाचे राज्य दाखविणारा भारताचा नकाशा 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतीय राजवंश
वर्ग:ओडिशाचा इतिहास
हुमात अद्-दियार

'''''' हे सीरिया या देशाचे राष्ट्रगीत आहे.

## अधिकृत गीतरचना 
राष्ट्रगीत
पोलिश-लिथुएनियन राष्ट्रकुल

**पोलिश-लिथुएनियन राष्ट्रकुल** हे मध्य युरोपातील एक दुहेरी राजतंत्र होते. १५६९ साली पोलंड व लिथुएनियाच्या राज्यकर्तांनी ह्या संयुक्त राष्ट्राची स्थापना केली. इ.स. १७९५ साली पोलंडच्या तिसऱ्या फाळणीनंतर हे राष्ट्र संपुष्टात आले. १६व्या व १७व्या शतकादरम्यान युरोपामधील सर्वात मोठ्या व सर्वाधिक लोकसंख्येच्या साम्राज्यांपैकी एक असलेले पोलिश-लिथुएनियन राष्ट्रकुल प्रामुख्याने कृषीप्रधान होते.

## बाह्य दुवे
*नकाशे व माहिती 

वर्ग:भूतपूर्व देश
वर्ग:पोलंडचा इतिहास
वर्ग:लिथुएनियाचा इतिहास
चीनच्या प्रजासत्ताकाचे राष्ट्रगीत

**चीनच्या प्रजासत्ताकाचे राष्ट्रगीत** हे तैवान या देशाचे राष्ट्रगीत आहे.

## अधिकृत गीतरचना 
राष्ट्रगीत
एस्तादियो दा लुझ

**एस्तादियो दा लुझ** () हे पोर्तुगाल देशाची राजधानी लिस्बनमधील एक फुटबॉल स्टेडियम आहे. हे स्टेडियम एस.एल. बेनफीका ह्या प्रिमेइरा लीगा मध्ये खेळणाऱ्या क्लबच्या मालकीचे आहे.

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:लिस्बन
वर्ग:पोर्तुगालमधील फुटबॉल मैदाने
संगीत श्री

’श्री’ या नावाचे एक संगीत नाटक नरहर गणेश कमतनूकरांनी इ.स. १९२२ साली लिहिले. घोड्यांच्या रेसच्या नादावा दुष्परिणाम हा नाटकाचा विषय होता. ’ललित कलादर्श’ या नाट्यसंस्थेने हे नाटक १९२४ साली रंगभूमीवर आणले, पण तत्कालीन व्यावसायिक रंगभूमीवर मात्र काही दिवसातच ते अपयशी ठरले. तरीही, कमतनूकरांनी लिहिलेल्या संवादांचा नूर काही औरच आहे हे समीक्षकांच्या नजरेस आले, आणि कमतनूकर हे नाट्यसृष्टीतील एक प्रतिभावंत लेखक आहेत, हे सिद्ध झाले. नाटकाची संहिता राम गणेश गडकरी यांच्या खटकेबाज संवादांची आठवण करून देणारी आहे.

’श्री’चे ५०-६० प्रयोग झाल्यानंतर बापूराव पेंढारकरांनी प्रयोग करणे थांबवले. ललित कलादर्शच्या शतक महोत्सवात हे नाटक परत रंगभूमीवर आणायचे असे डोंबिवलीकरांनी ठरवले. आणि त्याप्रमाणे ४ जानेवारी २००८ रोजी या नाटकाचा प्रयोग ’डोंबिवली भूषण’ शं.ना. नवरे यांच्या उपस्थितीत झाला.

नाटकाची मूळ संहिता २५० पानांची होती, ती ६० पानांवर आणली गेली. अप्पासाहेब रावबहादुर, त्यांचा जुगारापायी बिघडलेला मुलगा कुसुमाकर, त्यांची तरुण मुलगी श्री व घरजावई श्रीकांत, कुसुमाकर याची पत्‍नी कात्यायनी व कुटुंबाला पूर्णपणे बरबाद करणारा अप्पासाहेबांचा मित्र व खलनायक विश्राम आणि रेसचा बुकी सत्यवान सत्यवादी अशी मोजकी सात-आठ पात्रे नाटकात आहेत.

नाटकातल्या ’सत्यवान सत्यवादी’ नावाच्या इरसाल पात्राची भूमिका सुहास नवरे यांनी व्यावसायिक अंदाजाने खुलवली होती. श्रीकांतला घोड्याच्या रेसचा नाद सत्यवान आणि विश्राम हे दोघे लावतात; पण गांजेकस असलेला सत्यवान मनाने चांगला आहे. त्यामुळे त्याच्या भूमिकेला अनेक कंगोरे आहेत. विश्रामची भूमिका डोंबवलीकर विवेक जोशी यांनी, अप्पासाहेबांची सुरेश ताम्हाने यांनी आणि ’श्री’ची प्रज्ञा देवस्थळे यांनी रंगविली होती नाटकातल्या पदांना विलास हर्षे यांनी चाली बसवून दिल्या होत्या. नाटक वेलणकर यांच्या ’सार्थक’ या संस्थेने रंगभूमीवर सादर केले.
नाटकाचे वैशिष्ट्य

बापूराव पेंढारकार जेव्हा हे नाटक रंगभूमीवर सादर करायचे, तेव्हा पडद्यावर कॅमेराच्या साहाय्याने ते घोड्यांची शर्यत दाखवायचे. लोकांसाठी तो सर्वाधिक आकर्षणाचा मामला होता. २००८ साली डोंबिवलीत झालेया प्रयोगात मात्र पडद्यावर शर्यती दाखवणे शक्य झाले नव्हते.

वर्ग:मराठी नाटकांची यादी
ललित कलादर्श

संगीतसूर्य केशवराव भोसले यांनी १ जानेवारी १९०८ रोजी ’ललितकलादर्श संगीत नाटक मंडळी’ची स्थापना केली. नंतर ही संस्था बापूराव पेंढारकर आणि पुढे भालचंद्र पेंढारकरयांनी चालू ठेवली. ’ललितकलादर्श’ने भा.वि. वरेरकरांची अनेक नाटके रंगभूमीवर सादर केली. रंगभूमीवरील नेपथ्याच्या संदर्भातील काही महत्त्वाचे प्रयोग ’ललितकलादर्श’ला वरेरकरांच्या नाटकाच्या लेखनामुळे करावे लागले. उदाहरणार्थ ’सत्तेचे गुलाम’ या नाटकापासून मराठी रंगभूमीवर नेपथ्य म्हणून फ्लॅट सीन यायला लागले. या आधी गुंडाळी पडद्यावर नाटके होत असत. या पडद्यामुळे रस्ता, महाल, देऊळ राजवाडा, घर यांची हुबेहूबता आणण्याचा कितीही प्रयत्‍न केला तरी तो रंगवलेला पडदा आहे ही वस्तुस्थिती नाकारता येत नव्हती. ’ललितकलादर्श या संस्थेने प्रथम फ्लॅट सीनचा उपयोग सुरू केला.

## ’ललित कलादर्श’ने रंगमंचावर सादर केलेली नाटके 
* आकाशगंगा
* आनंदी-गोपाळ
* करग्रहण
* कुंजविहारी
* कृष्णार्जुन युद्ध
* गीत सौभद्र
* गीता गाती ज्ञानेश्वर
* गोकुळचा चोर
* गोपीचंद
* जय जय गौरी शंकर
* झाला अनंत हनुमंत
* तू वेडा कुंभार
* दुरितांचे तिमिर जावो
* तुरुंगाच्या दारात
* दामिनी
* द्यूत विनोद
* पडछाया
* पंडितराज जग्न्‍नाथ
* पुण्यप्रभाव
* बहुरूपी हा खेळ असा
* बावनखणी
* मंदारमाला
* मदालसा
* मानापमान
* मुद्रिका
* मूकनायक
* तक्त नको मज प्रेम हवे
* रंगात रंगला श्रीरंग
* राक्षसी महत्त्वाकांक्षा
* वधूपरीक्षा
* व्रतपालन
* शहाशिवाजी
* शारदा
* शिक्काकट्यार
* श्री
* सज्जन
* सत्तेचे गुलाम
* संन्याशाचा संसार
* संयुक्त मानापमान
* सोन्याचा कळस
* स्वामिनी
* हाच मुलाचा बाप

## संदर्भ 
वर्ग:नाटक
वर्ग:मराठी नाट्यसंस्था
साउथहँप्टन

**साउथहँप्टन** (लेखनभेद: साउदॅम्प्टन) हे इंग्लंड देशाच्या हँपशायर काउंटीमधील सर्वात मोठे शहर आहे. हे शहर इंग्लंडच्या दक्षिण भागात इंग्लिश खाडीच्या किनाऱ्यावर लंडनच्या १२१ किमी नैर्ऋत्येस तर पोर्टस्मथच्या ३१ किमी वायव्येस वसले असून ते ऐतिहासिक काळापासून एक प्रसिद्ध बंदर आहे. टायटॅनिक हे १९१२ साली बुडलेले आलिशान जहाज साउथहँप्टन येथूनच न्यू यॉर्क शहराकडे निघाले होते.

येथील साउथहँप्टन एफ.सी. हा प्रीमियर लीगमध्ये खेळणारा फुटबॉल क्लब प्रसिद्ध आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

*

वर्ग:इंग्लंडमधील शहरे
वर्ग:साउथहँप्टन
शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम

**शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम** () हे संयुक्त अरब अमिरातीच्या अबु धाबी शहरामधील एक क्रिकेट स्टेडियम आहे. २०,००० ते २५,००० प्रेक्षकांची क्षमता असलेले हे स्टेडियम जगातील सर्वात नव्या क्रिकेट मैदानांपैकी एक आहे. संयुक्त अरब अमिरातीमधील तीन क्रिकेट स्टेडियमपैकी हे एक आहे (इतर दोन: दुबईमधील दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम व शारजामधील शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम).

२०१४ इंडियन प्रीमियर लीगचे सुरुवातीचे काही साखळी सामने येथे खेळले गेले.

क्रिकेट मैदाने
वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीमधील क्रिकेट मैदाने
अमृता सिंग

**अमृता सिंग** ( ९ फेब्रुवारी १९५८) ही एक भारतीय सिने व दूरचित्रवाणी अभिनेत्री आहे. अमृताने १९८३ सालच्या बेताब ह्या चित्रपटामध्ये सनी देओलच्या नायिकेची भूमिका करून बॉलिवूडमध्ये पदार्पण केले. त्यानंतर तिने अनेक हिंदी चित्रपटांमध्ये नायिकेच्या भूमिका केल्या.

१९९३ साली प्रदर्शित झालेल्या आईना ह्या चित्रपटासाठी अमृता सिंगला फिल्मफेअर सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री पुरस्कार‎ मिळाला होता.

## बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म
राष्ट्रीय महामार्ग १५२

**राष्ट्रीय महामार्ग १५२** (National Highway 152) हा भारतामधील एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे.

वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग
वर्ग:चित्र हवे
वर्ग:हरियाणामधील वाहतूक
दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम

**दुबई आंतराष्ट्रीय मैदान** हे संयुक्त अरब अमिरातीच्या दुबई शहरामधील एक बहुपयोगी स्टेडियम आहे. २५,००० ते ३०,००० प्रेक्षकांची क्षमता असलेल्या ह्या स्टेडियममध्ये क्रिकेटसह अनेक खेळांच्या स्पर्धांचे आयोजन होते. संयुक्त अरब अमिरातीमधील तीन क्रिकेट स्टेडियमपैकी हे एक आहे (इतर दोन: अबु धाबीमधील शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम व शारजामधील शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम).

२०१४ इंडियन प्रीमियर लीगचे सुरुवातीचे काही साखळी सामने येथे खेळले गेले.

## बाह्य दुवे
अधिकृत संकेतस्थळ 

क्रिकेट मैदाने
वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीमधील क्रिकेट मैदाने
प्रणवानंद सरस्वती

स्वामी प्रणवानंद सरस्वती हे मूळचे नेपाळचे. तारुण्यातच सर्वसंगपरित्याग करून ते गुरूच्या शोधार्थ हिमालयात गेले. पुढे काशीत त्यांची भेट स्वामी रामानंद सरस्वती यांच्याशी झाली. त्यांच्याकडून संन्यास दीक्षा घेतल्यावर ते मध्य प्रदेशात ओंकारेश्वर येथे आले. तेथेच गुरू सान्निध्यात त्यांनी वेदान्ताचे अध्ययन केले.

स्वामी प्रणवानंद सरस्वती हे मार्कंडेय आश्रमाचे परमाध्यक्ष असून साधूंना वेदान्ताचे शिक्षण देण्याचे काम ते करत असतात. सात्त्विक, निःसंग आणि प्रसिद्धिपराङ्‌मुख म्हणून त्यांची ओळख आहे. त्यांच्या आश्रमाच्या मध्य प्रदेश, छत्तीसगड आणि काशी येथे शाखा आहेत.

## शंकराचार्य राष्ट्रीय पुरस्कार 
भारतातील वैदिक, आध्यात्मिक, सांस्कृतिक क्षेत्रात काम करणाऱ्या आचारसंपन्‍न व्यक्तीस हा पुरस्कार दिला जातो. स्वामी प्रणवानंद सरस्वती यांना ४था ’भगवत्‌ पूज्यपाद आदि शंकराचार्य राष्ट्रीय पुरस्कार’ जाहीर झाला आहे. त्र्यंबकेश्वराजवळील शिव-शक्ती आश्रमाच्या प्रांगणात शंकराचार्यांच्या जयंती दिनी म्हणजे ४ मे (२०१४) या दिवशी हा पुरस्कार सोहळा होईल. मानपत्र, सन्मानचिन्ह, महावस्त्र आणि २१ हजार रुपये रोख असे या पुरस्काराचे स्वरूप आहे.

वर्ग:हिंदू संत
मार्कंडेय आश्रम

१. मध्य प्रदेशात जिथे नर्मदा नदीचा उगम होतो ते अमरकंटक नावाचे गाव आहे. असे म्हणतात की या गावी व्यास, भृगू आणि कपिलमुनी यांसारख्या ऋषींनी तपश्चर्या केली होती. अनेक वर्षांपूर्वी जेव्हा हा भाग नदीच्या पुराने वेढला होता तेव्हा फक्त एकच ठिकाण वाचले होते, ते म्हणजे येथील मार्कंडेय आश्रम. समुद्रसपाटीपासून हे ठिकाण तीन हजार फूट उंचीवर आहे.  प्रणवानंद सरस्वती हे नर्मदातटी असलेल्या या मार्कंडेय आश्रमाचे परमाध्यक्ष आहेत (इ.स. २०१४).  

२. हिमाचल प्रदेशातील बिलासपूर गावाजवळ (मूळनाव व्यासपूर) सतलज नदीच्या डाव्या तीरावर एका टेकडीच्या तळाशी व्यासगुंफा नावाचे ठिकाण आहे. येथे वेदव्यासांनी तपश्चर्या केली होती असे सांगितले जाते. त्या ठिकाणापासून तीन किलोमीटरवर मार्कंडेयांचा आश्रम आहे. असे म्हणतात की या दोन्ही ठिकाणांना जोडणाऱ्या 
एकाभुयारातून दोन्ही ऋषी एकमेकांना भेटण्यासाठी जा-ये करत असत.

३.

(अपूर्ण)
शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम

**शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम** () हे संयुक्त अरब अमिराती देशाच्या शारजा शहरामधील एक क्रिकेट स्टेडियम आहे. १९८० च्या दशकात बांधलेल्या या मैदानात नंतर अनेक सुधारणा झालेल्या आहेत. संयुक्त अरब अमिरातीमधील तीन क्रिकेट स्टेडियमपैकी हे एक आहे (इतर दोन: दुबईमधील दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम व अबु धाबीमधील शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम).

येथे आशिया चषक, चँपियन्स चषक तसेच इतर अनेक आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धांचे आयोजन झाले आहे. पाकिस्तान क्रिकेट संघ आपले अनेक घरचे सामने येथे खेळतो. हे मैदान अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचे अधिकृत घरचे मैदान आहे.

२०१४ इंडियन प्रीमियर लीगचे सुरुवातीचे काही साखळी सामने येथे खेळले गेले.

क्रिकेट मैदाने
वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीमधील क्रिकेट मैदाने
बालनाट्य संमेलन

पहिले बालनाट्य संमेलन मुंबई येथे ६ फेब्रुवारी १९६८ रोजी झाले. विजय तेंडुलकर यांच्या अध्यक्षतेखाली भरलेल्या या संमेलनात मराठी बाल नाट्य परिषदेची स्थापना झाली. सुधा करमरकर या परिषदेच्या स्वागताध्यक्ष, रत्‍नाकर मतकरी हे कार्याध्यक्ष आणि नरेंद्र बल्लाळ हे कार्यवाह असतील असे ठरले. 

अखिल भारतीय मराठी नाट्य परिषदेच्या पुणे शाखेतर्फे ३ व ४ मे २०१४ रोजी पुण्यात बालनाट्य संमेलन झाले.. त्यात राज्य व राज्याबाहेरील पन्नासहून अधिक संस्थांचे कार्यकर्ते, प्रतिनिधी व बालकलाकार सहभागी झाले होते. प्रकाश पारखी हे संमेलनाचे निमंत्रक होते. साने गुरुजी स्मारक इथे झालेल्या या संमेलनाचे उद्‌घाटन पृथ्वी थिएटरच्या संजना कपूर यांच्या हस्ते झाले. त्‍यानंतर नाट्य समीक्षक माधव वझे यांचे बालरंगभूमीची वाटचाल या विषयावर व्याख्यान झाले.. ४ मे रोजी सायंकाळी चार वाजता समारोपासाठी ज्येष्ठ अभिनेत्री सुलभा देशपांडे, बालकलाकार तेजश्री वालावलकर उपस्थित होते.. दोन्ही दिवस बालनाट्यांचे प्रयोग, ग्रिप्स रंगभूमीवरील नाटक, रंजक खेळ, परिसंवाद, मुलांशी चर्चा, असे उपक्रम यात समाविष्ट केलेले होते.

## सोलापूरचे बालनाट्य संमेलन
अखिल भारतीय नाट्य परिषद आणि नाट्य परिषदेची सोलापूर शाखा यांच्या वतीने नोव्हेंबर २०१५ मध्ये एक बालनाट्य संमेलन झाले. या संमेलनाच्या अध्यक्षा कांचन सोनटक्के होत्या. हे संमेलन चार दिवस आणि शहरातील तीन ठिकाणी चालले. २९ नोव्हेंबर, २०१५ हा संमेलनाचा चौथा दिवस होता. हे पहिलेच अखिल भारतीय मराठी बालनाट्य संमेलन असल्याचे सांगितले गेले असले, तरी प्रत्यक्षात पहिले बालनाट्य संमेलन मुंबईत ६ फेब्रुवारी १९६८ रोजी झाले होते.

पहा : साहित्य संमेलने

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने