open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
आयएनएस निलगिरी

**आयएनएस निलगिरी** ही भारतीय आरमाराची फ्रिगेट होती. ही नौका भारतात शून्यापासून बांधण्यात आलेली पहिली मोठी युद्धनौका होती. हिची बांधणी माझगांव डॉक्स येथे यारो शिपबिल्डर्सच्या सहयोगाने करण्यात आली. निलगिरी वर्गाच्या फ्रिगेटांपैकी ही पहिली फ्रिगेट होती.

ही नौका बांधताना आलेल्या अनुभवामुळे माझगांव गोदीने नंतरच्या आयएनएस विंध्यगिरी आणि आयएनएस तारागिरीच्या रचनेत बदल करून त्यांवर सी किंग हेलिकॉप्टर, आयएलएस ३२४ टॉर्पेडो आणि बोफोर्स एएसडब्ल्यू रॉकेट प्रक्षेपक घातले.

३ जून, इ.स. १९७२ रोजी भारतीय आरमाराच्या सेवेत रुजू झालेली ही नौका १९९६मध्ये निवृत्त करण्यात आली. २४ एप्रिल, १९९७ रोजी सी हॅरियर विमानातून सोडलेल्या सी ईगल प्रक्षेपणास्त्राच्या चाचणीत निलगिरी समुद्रसृप्यंतु झाली.

वर्ग:निलगिरी प्रकारच्या फ्रिगेटा
वर्ग:भारतीय नौदलाच्या नष्ट झालेल्या नौका
चांदनी चौक

चांदनी चौक, हे जुन्या दिल्लीतील, भारतातील सर्वात जुन्या आणि व्यस्त बाजारपेठांपैकी एक बाजारपेठ आहे. त्याला मूनलाईट स्क्वेअर म्हणूनही ओळखले जाते.

हे जुने दिल्ली रेल्वे स्थानकाजवळ आहे. लाल किल्ल्याचे स्मारक चांदणी चौकाच्या पूर्वेला आहे. हे 17 व्या शतकात भारताचा मुघल सम्राट शाहजहाँ याने बांधले होते आणि त्याची मुलगी जहांआरा यांनी डिझाइन केले होते. एकेकाळी चांदणे परावर्तित करण्यासाठी बाजार कालव्यांद्वारे (आता बंद) विभागलेला होता आणि भारतातील सर्वात मोठ्या घाऊक बाजारपेठांपैकी एक आहे. 

## इतिहास 
बाजारपेठेचा इतिहास शहाजहानाबादच्या राजधानीच्या स्थापनेपासूनचा आहे जेव्हा सम्राट शाहजहानने त्याच्या नवीन राजधानीशिवाय यमुना नदीच्या काठावर लाल किल्ला स्थापन केला.

**मूळ चांदनी चौकः**

मूळ चांदणी चौक, अर्धचंद्राच्या आकाराचा चौक, म्युनिसिपल टाऊनहॉलच्या समोरच होता आणि त्याचे प्रतिबिंब त्याच्या समोर असलेल्या चांदणीच्या पाण्याच्या तलावात चमकण्यासाठी वापरले जात असे. यमुनेपासून एक उथळ जलवाहिनी बांधण्यात आली होती, जी सध्या चांदणी चौक बाजार म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या सरळ रस्त्याच्या मधोमध जात होती, ज्याच्या दोन्ही बाजूला रस्ते आणि दुकाने होती. या रस्त्यावर तीन बाजार होते. चांदनी चौक, किंवा मूनलाइट स्क्वेअर, आणि त्याचे तीन बाजार 1650 सीई मध्ये, शाहजहानची आवडती मुलगी, राजकुमारी जहांआरा बेगम यांनी डिझाइन केले आणि स्थापित केले. मूळतः 1,560 दुकाने असलेला हा बाजार 40 यार्ड रुंद बाय 1,520 यार्ड लांब होता. कॉम्प्लेक्सच्या मध्यभागी एक पूल असल्यामुळे चौकोनी आकाराच्या बाजाराला भव्यता प्राप्त झाली. पूल चंद्रप्रकाशात चमकत होता, एक वैशिष्ट्य जे त्याच्या नावासाठी जबाबदार होते. दुकाने मुळात अर्ध्या चंद्राच्या आकारात बांधली गेली होती, ती आता लुप्त झाली आहे. हा बाजार चांदीच्या व्यापाऱ्यांसाठी प्रसिद्ध होता, ज्याने "सिल्व्हर स्ट्रीट" [६] या नावातही योगदान दिले आहे कारण हिंदीमध्ये चांदीला चंडी असे संबोधले जाते, ज्याचा थोडासा फरक चांदणीचा आकार बनतो.

## वर्तमानकाळात 
रुंद चांदणी चौकाच्या दोन्ही बाजूंना अरुंद गल्ल्या (गली) द्वारे सेवा देणारी ऐतिहासिक निवासी क्षेत्रे आहेत, त्यापैकी अनेक व्यापारी, रस्त्यावरील विक्रेते, रस्त्यावरील खाद्यपदार्थ आणि बाजारांनी भरलेले आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:दिल्ली
सवर्ण

**सवर्ण** ही *उच्च* जातीच्या हिंदू व्यक्तींसाठी वापरली गेलेली संज्ञा आहे. सवर्ण म्हणजे उच्च वर्ण.  हिंदू धर्मातील ब्राह्मण, क्षत्रिय व वैश्य या तीन वर्णातील हिंदूंना सवर्ण संबोधले जाते.
धार्मिक व सामाजिक दृष्ट्या विचार केल्यास SC ST सोडून सर्व स्पृश्य जाति सवर्ण वर्गात येतात पण अनेक समाजांनी आरक्षणाची मागणी केल्याने आता कायदेशीर रित्या फक्त  ब्राह्मण, राजपूत, कायस्थ,  हेच समाज सवर्ण[Open] वर्गात मोडतात. भारतीय संविधानाने यांना ‘खूला प्रवर्ग’ (ओपन कॅटेगरी’ ही संज्ञा दिली आहे. संबंध भारतीत १५% लोकसंख्या ही सवर्ण वा खूल्या प्रवर्गात मोडणारी आहे. उर्वरित ८५% लोकसंख्या ही इतर मागास वर्ग (ओबीसी), अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती आणि अल्पसंख्यक प्रवर्गात मोडणारी आहे.
जीत (अभिनेता)

**जीत** (जितेंद्र मदनानी) हा भारतीय आभिनेता व निर्माता आहे. त्याने प्रामुखाने बंगाली भाषी चित्रपटात कामे केली आहेत.

## संदर्भ
वर्ग:बंगाली चित्रपट अभिनेते‎
तुर्कमेनिस्तानचे राष्ट्रगीत

'''''' हे स्वतंत्र, तटस्थ तुर्कमेनिस्तानचे राष्ट्रगीत म्हणून ओळखले जाते.

या गीताची रचना तुर्कमेनिस्तानच्या पहिल्या राष्ट्राध्यक्ष सपार्मुरात नियझोवने केली.

वर्ग:तुर्कमेनिस्तान
अपवर्तनांक

प्रकाशविज्ञानामध्ये एखाद्या पदार्थाचा **अपवर्तनांक** ही एक मितीरहित संख्या असून ती प्रकाश त्या माध्यमातून कसा प्रवास करतो हे दर्शवते.

वर्ग:प्रकाशविज्ञान
इस्सी बिलाडी

**इस्सी बिलाडी** किंवा **इशी बिलाडी** हे संयुक्त अरब अमिरातीचे राष्ट्रगीत आहे. हे गीत आरिफ अल शेख अब्दुल्ला अल हसनने लिहिले मोहम्मद अब्देल वहाबने याला चाल दिली. १९७१मध्ये राष्ट्राच्या रचनेनंतर याला राष्ट्रगीताचा दर्जा दिला गेला.

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:संयुक्त अरब अमिराती
कशिमा

[इवलेसे|right|180px|१९४०मध्ये [शांघायच्या बंदरात नांगरलेली कशिमा]]
**कशिमा** (जपानी:鹿島 練習巡洋艦; *कशिमा रेन्शुजुनयोकान*) ही जपानच्या शाही आरमाराची क्रुझर होती.

काटोरी प्रकारच्या क्रुझरांपैकी ही दुसरी क्रुझर असून तिला इबाराकी येथील कशिमा जिंगु या शिंटो देवळाचे नाव देण्यात आले होते.

दुसऱ्या महायुद्धातील कॉरल समुद्राच्या लढाईत कशिमा ही जपानी सेनापती शिगेयोशी इनोउचे ठाणे होती. रबौल येथून हालचाली करीत कशिमाने या प्रदेशातील जपानी सैन्याचे नेतृत्व केले.

युद्ध संपल्यावर अमेरिकेने कशिमाचा ताबा घेतला व जपानी युद्धबंदी सैनिक दूरपूर्वेतून जपानला परत नेण्यासाठी हिचा वापर केला. १९४६-४७मध्ये कशिमाला नागासाकी येथे मोडीत काढून भंगारात विकण्यात आली.

वर्ग:जपानच्या शाही आरमाराच्या नौका
जपानी विनाशिका किकुझुकी (१९२६)

इवलेसे|right|180px|१९३२मध्ये किकुझुकी
**किकुझुकी** (जपानी:菊月) ही जपानच्या शाही आरमाराची विनाशिका होती. या नौकेला जपानी दिनदर्शिकेतील नवव्या महिन्याचे नाव देण्यात आले होते.

ही मुत्सुकी प्रकारच्या १२ विनाशिकांपैकी एक होती. दुसऱ्या महायुद्धात या नौकेने गुआमची लढाई, न्यू गिनी आणि सोलोमन द्वीपांची मोहीम यांसह अनेक लढायांत भाग घेतला. मे १९४२मध्ये कॉरल समुद्राच्या लढाई दरम्यान तुलागीवर आक्रमण करीत असताना किकुझुकीचे दोस्त राष्ट्रांच्या आरमाराने मोठे नुकसान केले. जपानच्या तोशी मारू क्र. ३ या नौकेने किकुझुकीला जवळच्या पुळणीपर्यंत ओढत नेले परंतु नंतर आलेल्या भरतीत किकुझुकी समुद्रात ओढली गेली व बुडाली. तुलागीवरून जपान्यांना मागे रेटल्यावर  अमेरिकेच्या आरमाराने किकुझुकीला तरंगते केले व पूर्ण झडती घेतली. ही नौका आजही तेथेच अर्धवट बुडलेल्या स्थितीत पडून आहे.

वर्ग:जपानच्या शाही आरमाराच्या नौका
उडिया भाषा

इवलेसे|उडिया लिपी

**ओडिया** किंवा **ओरिया** ही भारत देशाच्या ओडिशा राज्यामधील प्रमुख भाषा आहे. सध्या सुमारे ३.३ कोटी लोक उडिया भाषक आहेत. भारताच्या संविधानामधील आठव्या अनुसूचीनुसार उडिया ही भारताच्या २२ अधिकृत भाषांपैकी एक आहे. ओरिसा राज्यामधील ८३.३ टक्के लोक ओडिया भाषिक आहेत.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

वर्ग:हिंद-आर्य भाषासमूह
वर्ग:भारतामधील भाषा
भा
वर्ग:अभिजात भाषा
मंगेश बोरगांवकर

**मंगेश बोरगावकर** (जन्म - १५ ऑक्टोबर १९८९) हा एक मराठी गायक आहे. हा **सा रे ग म प** या मराठी कार्यक्रमाच्या पहिल्या पर्वाचा उपविजेता होता. **नाही कळले कधी**, **तुझ्याविना** ही त्याने गायलेली गाणी लोकप्रिय आहेत. मंगेश बोरगावकर याने अनेक मराठी चित्रपटांसाठी पार्श्वगायन केले आहे.

मंगेश याने सुरेश वाडकर, शौनक अभिषेकी, शंकर महादेवन, अवधूत गुप्ते, बेला शेंडे, रवींद्र साठे यांच्या समवेत गाण्यांच्या अनेक मैफिलीत सहभाग घेतला आहे. चित्रपट दिग्दर्शक, निर्माते व अभिनेते महेश कोठारे यांनी मी मराठी या दूरचित्रवाणी वाहिनीसाठी आयोजित केलेल्या *कशासाठी, प्रेमासाठी* या कार्यक्रमात मंगेश याने आपली कला सादर केली.

एबीपी माझा वाहिनीसाठी *फेस्टिवल ऑफ लव्ह* हा कार्यक्रम मंगेश याने सादर केला. स्टार प्रवाह वाहिनीवरील *तुजवीण सख्या रे* या लोकप्रिय मालिकेचे शीर्षकगीत मंगेश याने गायले आहे. यासोबतच अनेक दूरचित्रवाणी वाहिन्यांसाठी त्याने आजवर आपली कला सादर केली आहे. तसेच अनेक लाईव्ह शोच्या माध्यमातून त्याने आपली कला सादर केली आहे. दिवाना झालो तुझा हा मंगेश याच्या गाण्यांचा संग्रह प्रचंड लोकप्रिय ठरला. या संग्रहामधील गाणी सुप्रसिद्ध संगीतकार अशोक पत्की यांनी संगीतबद्ध केली आहेत.

मंगलाष्टक वन्स मोअर या मराठी चित्रपटासाठी *उसवले धागे* हे द्वंद्वगीत मंगेश याने गायले आहे. मेरा देश महान या हिंदी सिनेमासाठी मंगेश याने पार्श्वगायन केले आहे. *गाणे मंगेशाचे* या कार्यक्रमाच्या माध्यमातून जमा होणाऱ्या निधीद्वारे लातूर येथे मागासवर्गीय विद्यार्थ्यांच्या मोफत राहण्याची व शिक्षणाची सोय  बोरगावकर कुटुंबियांच्या वतीने करण्यात येते.

## जीवन 
मंगेश बोरगांवकरचा जन्म लातूरमध्ये झाला. हा तबलावादक सूरमणी राम बोरगावकर यांचे पुत्र आहेत. त्यांचे काका सूरमणी बाबुराव बोरगावकर हे गायक आहेत. तसेच बंधू गणेश बोरगावकर हे तबलावादक आहेत.

मंगेश याने कुटुंबातील संगीत प्रभावामुळे गायन क्षेत्राची निवड केली. याचे शालेय शिक्षण लातूर येथे तर पदव्युत्तर शिक्षण मुंबई येथे झाले. अवघ्या दीड वर्षांचे असताना मंगेश याने दूरदर्शन सह्याद्री या वाहिनीवरील *भक्तिरंग* या कार्यक्रमात आपली गायन कला सदर केली. ७ वर्षांचे असताना आकाशवाणी औरंगाबाद केंद्रासाठी त्याने त्यांचे कार्यक्रम ध्वनिमुद्रित केले. १३ वर्षांचे असताना **फाऊंटन** या नामांकित कंपनीच्या वतीने त्याच्या गाण्यांचे २ संग्रह प्रकाशित करण्यात आले. 

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:मराठी पार्श्वगायक
वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म
स्तूप

[इवलेसे|[धामेक स्तूप, सारनाथ]]

**स्तूप** एक बौद्ध शिल्पस्मारक असून येथे चिंचन केले जाते. पॅगोडाप्रमाणे स्तूप सुद्धा बौद्ध अनुयायांचे एक प्रार्थना स्थळ म्हणजे विहार आहे. चैत्य हे विशेषतः मृत व्यक्तीसाठी बांधलेले जाते, महान व्यक्तींच्या निधनानंतर त्यांच्या अस्थी, केस इ. जमिनीत पुरून त्यावर दगड व मातीचा ढिगारा रचत. गौतम बुद्धांच्या महापरिनिर्वाणानंतर त्याच्या अनुयायांनी त्यांच्या अस्थी, केस, रक्षा वाटून घेतली आणि त्यांच्या आयुष्यातील महत्त्वाचे प्रसंग जिथे घडले तिथे हे अवशेष पुरून त्यावर स्तूप बांधले. लुंबिनी, बोधगया, कुशीनगर अशा ठिकाणी हे स्तूप आहेत. *चैत्य* या शब्दाचा अर्थ ढिगारा असा आहे.

स्तूपाच्या ढिगाऱ्याला अंड म्हणतात. ज्या पात्रात अवशेष असतात त्याला दागोबा म्हणतात. माथ्यावर जी चौकोनी वेडी असते तिला हर्मिका म्हणतात . तिच्या भोवती कठडा असून वर छत्र असते.
File:Stupa Borobudur.jpg|The main Stupa crowning Borobudur, the largest Buddhist structure in the world, Java, Indonesia
File:A rock cut and semi brick construction of Maha Chaitya(stupa) at Bojjannakonda.jpg|The rock cut and semi-brick construction ruins of Maha Chaitya(stupa) at बोज्जन्नाकोंडा, Andhra Pradesh, India
File:ShambhalaStupa.jpg|The Great Stupa at Shambhala Mountain Center, Colorado, USA
File:Royal Palace, Phnom Penh Cambodia 25.jpg|Khmer style stupa within the Royal Palace in Phnom Penh, Cambodia
File:Shwe Dagon Pagoda, 2011.jpg|Different architectural features that comprise Shwedagon Pagoda and similar Mon-style stupas, in Yangon, Myanmar
File:Phra Sri Ratana Chedi2.JPG|Phra Sri Ratana Chedi within Wat Phra Kaeo, in Bangkok, Thailand
File:Miaoyingsi_baita.jpg|White Dagoba Temple (Baita Si), also called Miaoying Si, in Beijing, China
File:Stupa in Quaid i Azam Umiversity.JPG|Model of a stupa at Quaid-i-Azam University Campus in Islamabad, Pakistan
File:ButkaraStupa.jpg|Evolution of the Butkara stupa in Pakistan through the Mauryan, Indo-Greek, Indo-Scythian and Kushan periods
File:Golden temple dambulla.jpg|A stupa at Dambulla golden temple, Sri Lanka
File:Tissamaharama Stupa.JPG|Tissamaharama stupa seen across paddy fields in Tissamaharama, Sri Lanka
File:108 stupas all 3.jpg|One Hundred and Eight Stupas in Ningxia, China

## हे ही पहा 
* पॅगोडा
* विहार
* चैत्य

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* स्तूप : बौद्धधर्म स्मारक प्रचार वास्तू


वर्ग:बौद्ध वास्तुकला
वर्ग:धार्मिक स्थळे
वर्ग:बौद्ध धर्म
वर्ग:भारतीय संस्कृती
म्योको

इवलेसे|right|180px|सिंगापूर येथे नांगरलेली म्योको
**म्योको** (जपानी:妙高) ही जपानच्या शाही आरमाराची क्रुझर होती.

म्योको प्रकारच्या क्रुझरांपैकी ही पहिली नौका असून हिला नीगातामधील माउंट म्योको या पर्वताचे नाव देण्यात आले होते. १९२४-२७ दरम्यान बांधण्यात आलेल्या या क्रुझरने दुसऱ्या महायुद्धांतर्गत प्रशांत महासागरातील समुद्रातील अनेक महत्त्वाच्या लढायांत भाग घेतला. यांत फिलिपिन्सची लढाई, जावा समुद्राची लढाई, कॉरल समुद्राची लढाई, मिडवेची लढाई आणि लेयटे गल्फची लढाई यांचा समावेश आहे.

युद्धाच्या शेवटी सिंगापूरजवळ दोस्त राष्ट्रांच्या हल्ल्यात म्योकोचे मोठे नुकसान झाले. तेव्हा जपान्यांनी म्योकोला बंदरात नांगरून त्यावर विमानविरोधी तोफा बसवल्या. युद्धानंतर म्योकोला सिंगापूरपासून मलाक्काच्या सामुद्रधुनीपर्यंत ओढत नेण्यात आले व तेथे तिला जलसमाधी देण्यात आली.

वर्ग:जपानच्या शाही आरमाराच्या नौका
अश्वशक्ती

एक अश्वशक्ती (हॉर्स पॉवर) म्हणजे १ मिनिटात ३३,००० पाउंड वजन १ फूट उंच उचलण्यास लागणारी शक्ती. 

१८ व्या शतकाच्या शेवटी जेम्स वॅट (१७ जानेवारी १७३६ ते २५ ऑगस्ट १८१९) या स्कॉटिश संशोधकाने शोधलेल्या वाफेच्या इंजिनांचा वापर इंग्लंडमध्ये खाणीत अंतर्गत मालवाहतुकीसाठी सुरू झाला. अशा इंजिनाची क्षमता किती आहे, हे मोजण्यासाठी त्याने ‘अश्वशक्ती’ हे एकक विकसित केले.

पाळीव घोड्याच्या शक्तीचा वापर शेकडो वर्षे शेती, प्रवास, मालवाहतूक अशा बाबतीत होत होता; त्यामुळे कार्यशक्ती किंवा कामाचा वेग मोजण्यासाठी घोड्याच्या शक्तीशी तुलना करणे हे तर्कसंगत ठरले.

वॅटने निरीक्षण केले की एक घोडा १२ फूट (३.७ मी.) त्रिज्या असलेले गोल चाक एका मिनिटात २.४ वेळा फिरवतो, म्हणजे घोडा एका मिनिटात २.४ x २**π** x १२  फूट अंतर पार करतो, आणि त्यावरून घोडा १८० पाउंड्‌स-बल (८०० न्यूटन) या शक्तीने वजन ओढू शकतो. यावरून त्याने प्रतिमिनिट ३३,००० फूट-पाउंड्स असे कार्य करणे म्हणजे एक अश्वशक्ती (हॉर्सपॉवर) असे प्रतिपादित केले.  अर्थातच घोड्याची जात आणि वय या घटकांमुळे त्यात फरक पडू शकतो, आणि घोडा सर्वकाळ याच शक्तीने कार्य करू शकत नाही, हे उघड आहे. त्याचप्रमाणे यंत्राची आदर्श, निर्धारित आणि प्रत्यक्षात वापरली जाणारी अश्वशक्ती, अशी वेगवेगळी असते. अश्वशक्ती हे एकक पिस्टनयुक्त इंजिन, बॉयलर, विद्युत मोटर, पाणचक्की (टर्बाइन) अशा यंत्रांपासून प्राप्त होणाऱ्या शक्तीच्या मोजमापासाठी उपयोगात येते.

## यासंदर्भातील अन्य एकके
एक यांत्रिकी अश्वशक्ती =५५० फूट-पाउंड्स/सेकंद = ७४५.६९९८७ वॅट्‌स

एक मेट्रिक अश्वशक्ती = ७३५.४९६७५ वॅट्स (७५ किलोग्रॅम वजन एका सेकंदात एक मीटर ओढणे)

एक विद्युत अश्वशक्ती = ७४६ वॅट्‌स

१,००० वॅट्‌स = १ किलोवॅट = १.३४ अश्वशक्ती

KVA (किलोवॉल्ट-एम्पीयर) आणि अश्वशक्ती हे दोन विविध व्यासगत अक्षरशक्तीचे मोजमाप आहेत. KVA असलेली अपॅरंट शक्तीचा एक युनिट आहे, तर HP म्हणजे मेकॅनिकल शक्तीचा एक युनिट आहे. KVA आणि अश्वशक्ती दरम्यान रूपांतरण प्रणालीच्या दक्षतेशी अवलंबून आहे, ज्यामध्ये थेट संशोधनांचा वेगळ्या कारकांवर असू शकतो.
पण, काही सामान्य सूत्रे असतील जे KVA आणि अश्वशक्ती दरम्यान रूपांतरण संचालित करण्यास मदत करू शकतात:
**1.	एसी मोटर्ससाठी:**
अश्वशक्ती = (KVA x पावर फॅक्टर x कार्यक्षमता) / 0.746
KVA = (HP x 0.746) / (पावर फॅक्टर x कार्यक्षमता)
या सूत्रामध्ये, पावर फॅक्टर हा रियल पावर ते अपॅरंट पावरच्या अनुपाताचे असतो, आणि दक्षता मोटरची दक्षता असते.

**2.	ट्रान्सफॉर्मरसाठी:**
KVA = अश्वशक्ती x 1.341
अश्वशक्ती = KVA / 1.341
या सूत्रामध्ये, 1.341 चा रूपांतरण करण्याचा कारक ट्रान्सफॉर्मरच्या 75-80% दक्षतेवर आधारित आहे.

वर्ग:मापनाची एकके
वर्ग:अभियांत्रिकी
गोमाजी रामा पाटील

कर्जत तालुक्यात वीर हुतात्मा भाई कोतवाल यांच्या मार्गदर्शनाखाली ‘आझाद दस्ता’ ही क्रांतिकारी चळवळ देशाच्या स्वातंत्र्यलढय़ात सहभागी झाली होती. या लढय़ात पहिली उडी घेतली ती नेरळ जवळच्या  मानिवली गावातील आगरी समाजातील ६५ वर्षाच्या गोमाजी रामा पाटील यांनी. काका नावाने परिचित असलेले गोमाजी पाटील भाईंच्या आझाद दस्त्यात सहभागी झाल्यावर त्यांच्याबरोबर मानिवली गावातील झिपरू चांगो गवळी आणि सीताराम मालू गवळी हे दोघेही या लढय़ात सक्रियपणे सामील झाले. भाई कोतवाल आणि भाऊसाहेब राऊत यांनी व्हॉलेंटरी शाळा निर्माण करून सर्वप्रथम ब्रिटिश राज्यकर्त्यांना इशारा दिला.
मानिवली गावातील शाळेत शिंदे गुरुजी शिक्षक म्हणून काम करत होते. मात्र त्यातूनही ते लढय़ाला वेळ देत होते. मात्र लढा जसा परिसर सोडून दूर गेला, तसे सीताराम गवळीही दुरावले. तर लढय़ाच्या अखेरच्या टप्प्यात गोमाजी पाटील यांचा एकुलता एक पुत्र हिराजी हा ब्रिटिश पोलिसांच्या जाचाला कंटाळून आझाद दस्त्याला जाऊन मिळाला.

यानंतर भाई कोतवाल यांचा मुक्काम मुरबाड तालुक्यातील सिद्धगड येथे असताना फितुरीमुळे ब्रिटिशांना त्यांचा ठावठिकाणा समजला आणि २ जानेवारी १९४३ रोजी पहाटे त्यांच्यावर ब्रिटिशांनी गोळीबार केला. यात भाई कोतवाल यांच्यासह गोमाजी पाटील यांचा पुत्र हिराजी यालाही हौतात्म्य आले. अशाप्रकारे देशासाठी मानिवली गावाने देशासाठी चार क्रांतिवीर आणि एक हुतात्मा दिला. मात्र आज या हौतात्म्याला ७३ वष्रे पूर्ण होत असताना याच मानिवली गावात या वीरांच्या आठवणी विस्मृतीत गेल्याचे पाहायला मिळत आहे. शासनाने उभारलेले स्मारक वगळता मानिवलीकरांनी या वीरांची एकही ऐतिहासिक बाब जपलेली नाही.

हिराजी पाटील यांचे राहते घर उद्ध्वस्त झाले आहे. तर झिपरू गवळी यांची एकुलती एक मुलगी आहे. त्यांची मुलगी कोदिवले येथे राहत आहे. त्यांचेही घर आता अस्तित्वात नाही. मध्यंतरीच्या काळात मानिवलीचे क्रांतिवीर व वीरपुत्राचे पिता गोमाजी पाटील (काका) यांच्या जीवनावर ‘स्वातंत्र्यवीर गोमाजी पाटील’ हे पुस्तक लिहिण्यात आले.
आनंदीबाई झिपरु गवळी

नेरळ (रायगड)
स्वातंत्र चळवळीत रायगड आणि ठाणे जिल्ह्यात ब्रिटिशांविरुद्ध लढा उभा राहिलेला आझाद दस्त्यामधील सक्रिय झिपरु चांगो गवळी यांच्या विरपत्नी आणि स्वातंत्रसैनिक आनंदीबाई झिपरु गवळी यांचे निधन झाले. स्वातंत्रसेनानी झिपरु गवळी यांच्या निधनानंतर मुलगा नसल्याने 26 वर्षे मुलीकडे राहणाऱ्या आनंदीबाई यांचे वयाच्या 97 व्या वर्षी निधन झाले.
देश पारतंत्र्यात असतांना ब्रिटिश सत्तेविरुद्ध जो लढा उभा राहिला त्यात भाई कोतवाल, भाऊसाहेब राऊत यांनी उभ्या केलेल्या आझाद दस्त्यात कर्जत तालुक्यातील मानिवली गावचे योगदान मोठे होते. गोमाजी पाटील यांच्या बरोबरीने झिपरु गवळी यांनी ब्रिटिशांविरुद्ध सक्रिय होत असताना झिपरु गवळी यांच्या पत्नी चळवळीत सहभागी होण्यासाठी घराबाहेर गेलेल्यांना निरोप पोहचविणे, भाकरी भाजी बनवून त्या मुक्कामी असलेल्या ठिकाणी पोहचविण्याचे काम आनंदीबाई मानिवली गावात राहून करीत. ब्रिटिशांनी पुढे मानिवली गावातील स्वातंत्र चळवळीत सहभागी झालेल्यांच्या कुटुंबाला मानसिक आणि शारीरिक त्रास देण्यास सुरुवात केली. त्यात आनंदीबाई वाचल्या नाहीत, परंतु आपले पती देशाची सेवा करीत असल्याने आनंदीबाई यांनी झिपरु गवळी यांचा आणि आझाद दस्त्यातील अन्य सहकारी यांचे पत्ते सांगितले नाहीत.
केवळ एका अपत्याची माता असलेल्या आनंदीबाई या पतीच्या निधनानंतर आपल्या एकुलत्या एक लेकीच्या आग्रहावरून कोदिवले गावी राहायला गेल्या. 26 वर्षांपूर्वी कोदिवले येथील लिलाबाई पुंडलिक तरे यांच्या घरी मुलीकडे राहायला गेलेल्या आनंदीबाई यांना त्यांच्या जावयाने आईसारखे प्रेम दिले. त्यामुळे आयुष्याचा अंतापर्यंत त्या मुलीकडेच राहिल्या. मात्र आपले पती आणि आपण स्वतः पारतंत्र बघितले असल्याने कणखर बाण्याच्या आनंदीबाई यांनी देश स्वतंत्र झाल्यानंतर 60-65 वर्षात कधीही ऑगस्ट क्रांती दिनाचा आणि सिद्धगड बलिदान दिनाचा कार्यक्रम मानिवली येथील हुतात्मा स्मारकात होणारे कार्यक्रम चुकविले नाहीत. वर्षानुवर्षे त्या मुरबाड तालुक्यातील सिद्धगड येथे बलिदान दिनाच्या कार्यक्रमाला न चुकता हजेरी लावणाऱ्या स्वातंत्रसैनिक आणि विरपत्नी आनंदीबाई झिपरु गवळी यांचे वयाच्या 97 व्या वर्षी वृद्धापकाळाने मुलीच्या घरी कोदिवले गावी निधन झाले.
झिपरु चांगो गवळी

मानिवली गावातील झिपरू चांगो गवळी आणि सीताराम मालू गवळी हे दोघेही या लढय़ात सक्रियपणे सामील झाले. भाई कोतवाल आणि भाऊसाहेब राऊत यांनी व्हॉलेंटरी शाळा निर्माण करून सर्वप्रथम ब्रिटिश राज्यकर्त्यांना इशारा दिला.
मानिवली गावातील शाळेत शिंदे गुरुजी शिक्षक म्हणून काम करत होते. मात्र त्यातूनही ते लढय़ाला वेळ देत होते. मात्र लढा जसा परिसर सोडून दूर गेला, तसे सीताराम गवळीही दुरावले. तर लढय़ाच्या अखेरच्या टप्प्यात गोमाजी पाटील यांचा एकुलता एक पुत्र हिराजी हा ब्रिटिश पोलिसांच्या जाचाला कंटाळून आझाद दस्त्याला जाऊन मिळाला.

आझाद दस्त्यात कर्जत तालुक्यातील मानिवली गावचे योगदान मोठे होते. गोमाजी पाटील यांच्या बरोबरीने झिपरु गवळी यांनी ब्रिटिशांविरुद्ध सक्रिय होत असताना झिपरु गवळी यांच्या पत्नी चळवळीत सहभागी होण्यासाठी घराबाहेर गेलेल्यांना निरोप पोहचविणे, भाकरी भाजी बनवून त्या मुक्कामी असलेल्या ठिकाणी पोहचविण्याचे काम आनंदीबाई मानिवली गावात राहून करीत. ब्रिटिशांनी पुढे मानिवली गावातील स्वातंत्र चळवळीत सहभागी झालेल्यांच्या कुटुंबाला मानसिक आणि शारीरिक त्रास देण्यास सुरुवात केली. त्यात आनंदीबाई वाचल्या नाहीत, परंतु आपले पती देशाची सेवा करीत असल्याने आनंदीबाई यांनी झिपरु गवळी यांचा आणि आझाद दस्त्यातील अन्य सहकारी यांचे पत्ते सांगितले नाहीत.

झिपरू गवळी यांची एकुलती एक मुलगी आहे. त्यांची मुलगी कोदिवले येथे राहत आहे. त्यांचेही घर आता अस्तित्वात नाही.
उत्तम गाडा

**उत्तम रावजी गाडा** (१ जुलै, इ.स. १९४८ - ) हे एक गुजराती-हिंदी नाटककार आणि पटकथालेखक आहेत. त्यांनी २०हून अधिक नाटके लिहिली आहेत. 

## नाटके
* कार्ल मार्क्स इन काळबादेवी (गुजराती नाटक)
* डिअर फादर (रूपांतरित गुजराती नाटक, मूळ मराठी ‘काटकोन त्रिकोण’
* युगपुरुष (महात्मा गांधींच्या आध्यात्मिक गुरूंवरील नाटक. या नाटकाचे गुजराती-हिंदी व्यतिरिक्त मराठी-कन्‍नड भाषांतही प्रयोग होतात. 

## हिंदी पटकथा
* खिलाडी ४२०
* महारथी
* यूॅं होता तो क्या होता?
* व्हॉट्‌स्‌अप (दोन अंकी एकपात्री नाटक)
 
## पुरस्कार
* खिलाडी ४२० च्या पटकथेसाठी ‘स्क्रीन’ अवॉर्ड (इ.स. २०००)

वर्ग:हिंदी लेखक
वर्ग:गुजराती लेखक
वर्ग:इ.स. १९४८ मधील जन्म
उझबेकिस्तानचे राष्ट्रगीत

'''''' (उझबेकः Ўзбекистон Республикасининг Давлат Мадҳияси, ئوزبېكىستان رېسپۇبلىكەسىنىڭ دەۋلەت مەدهىيەسى) हे उझबेकिस्तानने सोवियेत संघातून बाहेर पडल्यावर स्वीकारलेले राष्ट्रगीत आहे.

वर्ग:उझबेकिस्तान
हिराजी गोमाजी पाटील

देश पारतंत्र्यात असताना कर्जत तालुक्यात आणि त्यातही माथेरानमध्ये ब्रिटिशांविरोधात मोठी चळवळ उभी राहिली. आझाद दस्ता हा त्यापैकीच एक. स्वातंत्र्यासाठी आग्रही असणा-या तरुणांची फळी उभारण्यात भाई कोतवाल यशस्वी झाले.

या आझाद दस्त्याची ब्रिटिशांनी मोठी धास्ती घेतली होती. या संघटनेच्या सदस्यांना पकडण्यासाठी ब्रिटिशांनी इनाम लावले होते. त्यातून फितुरी झाल्याने भाई कोतवाल आणि हिराजी पाटील यांना ब्रिटिशांनी पकडले. या दोन्ही हुतात्म्यांच्या बलिदानाला येत्या २ जानेवारी रोजी ७२ वष्रे पूर्ण होत आहेत.

माथेरानमध्ये भाऊसाहेब राऊत यांनी देशप्रेमाची ज्योत तरुणांच्या मनात जागवली. महात्मा गांधीजींनी १९४२ मध्ये ब्रिटिशांविरोधात ‘चले जाव’ची हाक दिली. मुंबईतील गोवालिया टँक मैदानावर माथेरानमधून भाई कोतवाल आणि त्यांचे सहकारी आंदोलनासाठी उपस्थित होते.

मुंबई हे आर्थिक केंद्र होते. मुंबईला वीजपुरवठा करणाऱ्या काही वाहिन्या कर्जत, अंबरनाथमधून जात होत्या. भिवपुरी येथील टाटा पावर स्टेशनमध्ये तयार झालेली वीज मुंबईला ज्या टॉवरच्या मदतीने पुरवली जाते, तो टॉवर पाडल्यास ब्रिटिशांना धक्का बसेल. असा विचार भाई कोतवाल यांच्या आझाद दस्त्यातील प्रमुख मानिवलीच्या गोमाजी पाटील यांनी मांडला.

वांगणीजवळील डोणे येथील पायलन (टॉवर) २२ सप्टेंबर १९४२ रोजी पाडण्याचा निर्णय झाला. नेरळजवळील मानिवली भागात भगत मास्टर,गौरकामत चे स्वातंत्र सैनिक हरी नारायण देशमुख  येथील रामलाल श्रीवास्तव, भास्कर तांबट,आदी तरुण मंडळींनी वीस ते पंचवीस सहका-यांसोबत दिवसा टॉवर पाडण्याची योजना अमलात आणली. हे क्रांतिकारक रात्री भूमिगत होऊन दिवसा योजना राबवत होते. त्याला ग्रामस्थांचाही पाठिंबा होता.

हळूहळू विजेचे पायलन (टॉवर) तोडले जाऊ लागल्याने वीज खंडित होऊन ब्रिटिश सरकार हैराण झाले. त्यांनी क्रांतिकारकांना पकडण्यासाठी इनाम लावले. आझाद दस्त्यातील सदस्यांच्या कुटुंबीयांना मारहाण, अटक करणे, त्रास देणे सुरू केले. त्यात आगरी समाजातील गोमाजी रामा पाटील यांचे पुत्र हिराजी पाटील हे सुद्धा होते. त्यांना ब्रिटिशांनी पकडले.

नेरळमधून कल्याणला आणले. मात्र, हिराजी यांनी ब्रिटिशांच्या तावडीतून सुटका करून घेतली व आझाद दस्त्यात सामील झाले. त्यावेळी त्यांचा मुक्काम मुरबाड तालुक्यातील सिद्धगड या जंगल भागात होता. यावेळी येथून दूध भाकरी नेणा-या एका आदिवासी महिलेकडे एक चिठ्ठी भाई कोतवाल यांनी बोरगाव येथील पाटील नावाच्या व्यक्तीना देण्यासाठी पाठवली.

मात्र, ही चिठ्ठी ब्रिटिश पोलिसांच्या हाती लागली. पोलिसांनी फौजफाटा घेऊन सिद्धगड गाठले व आझाद दस्त्याच्या सदस्यांवर गोळीबार केला. या गोळीबारात भाई कोतवाल आणि हिराजी पाटील यांना हौतात्म मिळाले.

या गोळीबारात भास्कर तांबट देखील जखमी झाले होते. त्यांना त्यानंतर चार दिवसांनी वीर मरण आले. भाई कोतवाल आणि हिराजी पाटील या दोन्ही हुतात्म्यांचा बलिदानदिनी प्रामुख्याने कर्जत आणि मुरबाड या तालुक्यात मोठय़ा प्रमाणात देशभक्तिपर कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते.
नारायण नागो पाटील

नारायण नागु पाटील हे आगरी समाजातील एक सामाजिक नेते होते. त्यांनी इतर सहकाऱ्यांसोबत खोती पद्धती बंद करण्यास इंग्रज सरकारसोबत लढा दिला.
खोती पद्धत रद्द करून शासनाला कूळ कायदा बनविण्यास भाग पाडणारे आगरी समाजातील नेते नारायण नागो पाटील यांच्या स्मृती भूमिपुत्र व प्रकल्पग्रस्तांना लढण्याच्या प्रेरणा देत आहेत. चरी कोपरचा ऐतिहासिक सहा वर्षांचा संप व त्यानंतर शासनाला कायदा करण्यास भाग पाडणारे नेते म्हणून त्यांची ओळख आहे.

स्वातंत्र्यपूर्व काळात कोकणामध्ये जमीन कसणाऱ्या कुळांची खोतांकडून पिळवणूक होत होती. या पिळवणुकीतून शेतकऱ्यांची सुटका करणाऱ्या नारायण नागू पाटील यांचा २९ ऑगस्ट हा जन्मदिवस. शेतकऱ्यांच्या हितासाठी जीवनभर लढणारा हा नेता.  जगातील सर्वात मोठा शेतकऱ्यांचा संप या नेत्याने घडवून आणला होता. कोकणामध्ये अन्यायकारक खोती पद्धतीविरोधात त्यांनी शेतकऱ्यांना एकत्र केले. २७ सप्टेंबर १९३३ मध्ये चरी कोपरमध्ये २५ गावांमधील शेतकऱ्यांचा मेळावा आयोजित करण्यात आला. संपूर्ण मुंबई, ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी, वसई भागातील आगरी, कुणबी, गवळी, कोळी, भंडारी, खारवी, भोई, कराडी, सुतार, कुंभार या शेतकरी समाजांचा त्यांना पाठिंबा होता.

पूर्वी कोकणातील  सर्वच गावांमध्ये खोती-वतनदारी पद्धत होती. स्वातंत्र्यपूर्व काळात कोकणामध्ये जमीन कसणाऱ्या कुळांची खोतांकडून पिळवणूक होत होती. खोत हे प्रामुख्याने मराठा, ब्राह्मण आणि मुसलमान समाजातील असत. खोत ब्रिटिश सरकारचे नोकर होते. कोकणातील अन्यायकारक खोती पद्धतीविरोधात नारायण नागो पाटील यांच्या नेतृत्वाखाली २७ ऑक्टोंबर १९३३ मध्ये चरी कोपरमध्ये शेतकऱ्यांचा मेळावा आयोजित केला. 

कोकणामध्ये अन्यायकारक खोती पद्धतीविरोधात त्यांनी शेतकऱ्यांना एकत्र केले. २७ सप्टेंबर १९३३ मध्ये चरी कोपरमध्ये २५ गावांमधील शेतकऱ्यांचा मेळावा आयोजित करण्यात आला. या मेळाव्यात याच लढ्यात शेतकऱ्यांना संपावर जाण्याचे आवाहन केले. शेतकऱ्यांना उत्पन्नातील योग्य वाटा मिळत नसल्यामुळे त्यांनी संपावर जावे असे क्रांतिकारी निर्णय घेण्यात आले. ज्यांचे आयुष्य शेतीवर अवलंबून आहे त्यांनी शेती करणेच बंद केले. खोतांना वाटले किती दिवस आंदोलन सुरू राहील. खायला अन्न मिळेना की संप मागे घेतला जाईल. परंतु शेतकरी निर्णयावर ठाम राहिले. शहरात जाऊन मिळेल ते काम केले. महिलांनी भांडी - धुण्याचे काम केले. या आंदोलनाची दखल घेऊन डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी चरीला जाऊन आंदोलकांची भेट घेतली. जुलूम बंद पाडण्यासाठी कायदा करण्याची गरज असल्याचे मत व्यक्त केले व त्यांनी कूळ कायदा करण्यास शासनास भाग पाडले. अखेर १९३९ मध्ये हा संप मागे घेण्यात आला.

चरी कोपरच्या सभेत शेतकऱ्यांना संपावर जाण्याचे आवाहन करण्यात आले. २५ गावातील शेतकऱ्यांनी शेती न कसण्याचा निर्णय घेतला. तब्बल सहा वर्ष हा संप सुरू होता. अनेकांची उपासमार झाली. काहींनी एक वेळ जेवण करून दिवस काढले परंतु सरकारच्या दबावाला बळी पडले नाहीत. अखेर तत्कालीन इंग्रज राजवटीतील सरकारला संपाची दखल घ्यावी लागली. शेतकऱ्यांच्या मागण्या मान्य झाल्यानंतर सहा वर्षांनी १९३९ मध्ये हा संप मिटला. या संपामुळे राज्यात कूळ कायदा तयार करण्यात आला होता. कूळ कायद्याने अन्यायकारक खोती पद्धत संपवली.
बाहुलीचा हौद

**बाहुलीचा हौद** हा पुण्यातील शुक्रवार पेठेतील दगडूशेठ दत्त मंदिराजवळ असलेला हौद होता. दगडूशेठ गणपती हा पूर्वी बाहुली हौदाचा सार्वजनिक गणपती म्हणून प्रसिद्ध होता.

पुण्यातील शल्यविशारद डॉ.विश्राम घोले यांनी आपली मुलगी काशीबाई तथा *बाहुली* हिच्या स्मृतिप्रीत्यर्थ हा हौद बांधला होता. हौदाच्या मध्यभागी काशीबाईचे बाहुलीरूपातले शिल्प होते. हा हौद पहिल्यापासूनच सर्व जातिधर्मातील लोकांसाठी खुला होता. 

महात्मा फुले यांच्यापासुन प्रेरणा घेऊन डॉ.विश्राम घोले यांनी स्त्री शिक्षणाचा प्रसार करायला सुरुवात केल होती. सुरुवात आपल्या घरातुन करण्यासाठी त्यांनी आपली लाडकी कन्या बाहुली. हिला शिकवण्यास सुरुवात केली. बाहुली खरोखरच नावाप्रमाणे बाहुली होती. तिचे वय अवघे ६-७ वर्ष होते.

अतिशय हुशार कुशाग्र आणि चुणचुणीत.बाहुलीच्या शिकण्याला डॉ. घोले यांचे पाठबळ असले तरी घरातील ज्येष्ठ व्यक्ती, महिलांना त्यांची ही कृती पूर्ण नापसंत होती, किंबहुना प्रखर विरोध होता.अनेकदा डॉ.घोले यांना समजविण्याचा प्रयत्न जातीतील मान्यवरांनी केला. जातीतून बहिष्कृत करण्याची धमकी दिली.

पण डॉ.घोले यांनी कुठल्याही अडचणीला भीक घातली नाही.शेवटी काही नतद्रष्ट नातेवाईक व्यक्तिंनी काचा कुटुन घातलेला लाडू बाहुलीस खावयास दिला. ती अश्राप पोर ती काचांचा लाडू खाल्ल्यामुळे अंतर्गत रक्तस्राव होऊन मृत्युमुखी पडली.

स्त्री शिक्षणाचा हा पहिला ज्ञात बळी होय. आपल्या लाडक्या लेकीच्या स्मरणार्थ डॉ. घोल्यानी शुक्रवार पेठेत बाहुलीचा हौद बांधला आणि तो सर्व जातीधर्मातील लोकांसाठी खुला ठेवला.त्याचा लोकार्पण सोहळा शिंपी समाजातील थोर सुधारक दादा भुतकर यांच्या हस्ते भाऊबीजेच्या दिवशी ठेवल्याची नोंद आहे. पण इतिहासात बाहुलीच्या जन्म मृत्यूच्या तारखेची नोंद मात्र आढळत नाही.

काळ बदलला. कालपटावरील आठवणी धूसर झाल्या.  डॉ. विश्राम घोले यांच्या नावाचा घोले रोड आता सतत वाहनांच्या वर्दळीने धावतपळत असतो. पूर्वी शांत निवांत असलेली शुक्रवार पेठ पुढे व्यापारी पेठ म्हणून गजबजून गेली.

## संदर्भ 
वर्ग:पुणे
तिएन क्वान का

'''''' (व्हिएतनामी: Tiến Quân Ca) हे व्हिएतनामचे राष्ट्रगीत असून त्याचे लेखन व रचना १९४४ साली वन काओ यांनी केली.

वर्ग:व्हियेतनाम
एव्हा पेरॉन

**मरिया एव्हा दुआर्ते दि पेरॉन** (७ मे, इ.स. १९१९:लॉस तोल्दोस, आर्जेन्टिना - २६ जुलै, इ.स. १९५२:बॉयनोस आइरेस, आर्जेन्टिना) ही आर्जेन्टिनाची गायिका होती. ही आर्जेन्टिनाचा राष्ट्राध्यक्ष हुआन पेरॉनची पत्नी होती.

हिला *एव्हिता* (छोटीशी एव्हा) या नावानेही ओळखले जाते.

वर्ग:आर्जेन्टिनाचे गायक
वर्ग:इ.स. १९१९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५२ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
रिटा हेवर्थ

[इवलेसे|right|180px|[डाउन टू अर्थ या १९४७मधील चित्रपटासाठीच्या प्रसिद्धीचित्रात हेवर्थ]]
**रिटा हेवर्थ** तथा **मार्गारिटा कार्मेन कॅन्सिनो** (१७ ऑक्टोबर, इ.स. १९१८:ब्रूकलिन, न्यू यॉर्क, अमेरिका - १४ मे, इ.स. १९८७:मॅनहॅटन, न्यू यॉर्क) ही अमेरिकन अभिनेत्री आणि नर्तिका होती. १९४० च्या दशकात ही लोकप्रिय होती. हिने आपल्या ३७ वर्षांच्या कारकिर्दीत एकूण ३७ चित्रपटांत भूमिका केल्या.

वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९१८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८७ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
पीनेमुंडे

इवलेसे|right|180px|पीनेमुंडे बंदर
**पीनेमुंडे** जर्मनीच्या मेक्लेनबुर्ग-फोरपोमेर्न राज्यातील छोटे शहर आहे. जर्मनीच्या ईशान्य किनाऱ्याजवळ बाल्टिक समुद्रात उसेडॉम बेटावर असलेल्या या शहरातील लश्करी तळावर दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान व्ही-२ प्रक्षेपणास्त्रे तयार केली गेली होती.

वर्ग:जर्मनीमधील शहरे
सांता क्लारा (कॅलिफोर्निया)

इवलेसे
इवलेसे
**सांता क्लारा** हे अमेरिकेच्या कॅलिफोर्निया राज्यातील शहर आहे. सान फ्रांसिस्को बे एरियाचा एक भाग समजले जाणारे हे शहर सांता क्लारा काउंटीचे प्रशासकीय केन्द्र आहे.

येथे अनेक उच्चतंत्रज्ञान कंपन्यांची मुख्यालये आहेत.

२०१० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १,१६,४८४ होती. या शहराला याच जागेवर इ.स. १७७७मध्ये बांधण्यात आलेल्या कॅथोलिक मिशनचे नाव दिलेले आहे.

वर्ग:कॅलिफोर्नियामधील शहरे
वर्ग:बे एरियामधील शहरे
वर्ग:सांता क्लारा काउंटी (कॅलिफोर्निया)
चंद्राच्या कला

. The apparent change in size is due to the eccentricity of the lunar orbit.]]

अमावास्या' ते 'पौर्णिमा' या काळामध्ये पृथ्वीवरून आपणास दररोज चंद्राचा अधिकाधिक भाग प्रकाशित होताना दिसतो. त्या आकारमानाने वाढत जाणाऱ्या आणि त्यानंतर पुढील १५ दिवसांत  लहानलहान होत जाणाऱ्या चंद्रकोरींना **चंद्राच्या कला** म्हणतात.  

## चंद्राच्या अवस्था
 crew member in 2010.]]

## कॅलेंडर
वर्ग:आकाश
वर्ग:चंद्र
वर्ग:सूर्यमालेतील उपग्रह
वर्ग:पृथ्वी
वर्ग:खगोलशास्त्र
पहाडी कोतवाल

**पहाडी कोतवाल**, लहान गोचा, धवळी बाणोली,काळपोट्या, घोश्या, धवलपोटी घोश्या, बांडोळा, बांडोळी, बारका बाणवा (इंग्लिश:Indian Whitebellied Drongo; हिंदी:घौरी भुजंगा, धपरी,पहाडी भुजंगा; संस्कृत:भारत सितोदर अंगारक, सितोदर अंगारक; गुजराती:धोळा पेटनो कोशी, सफेद पेटनो कोशी) हा एक पक्षी आहे

## ओळख
आकाराने बुलबुलपेक्षा मोठा वरील भागाचा रंग निळा.पोट आणि शेपटीखालचा भाग पांढरा खोलवर दुभंगलेली लांब शेपटी नर-मादी दिसायला सारखे.

## वितरण
जवळजवळ भारतभर श्रीलंका,२००० मीटर उंचीपर्यंत हिमालयाचा भाग.मार्च ते जून या काळात वीण.

## निवासस्थाने
पानगळीची शुष्क आणि आर्द्र जंगले. 

## संदर्भ
* पक्षिकोश - मारुती चितमपल्ली 

वर्ग:पक्षी
उत्तर भारतीय कोतवाल

उत्तर भारत कोतवाल (इंग्लिश:North Indian black drongo or king crow; हिंदी: भूचंगा, भुजंगा,कालकलाची) हा एक पक्षी आहे.

## ओळखण
आकाराने बुलबुलापेक्षा मोठा असतो.कळा रंग असतो.सडपातळ बांधा,खोलवर दुभंगलेली शेपटी असते.कीटक टिपताना दिसतात. नर मादी दिसायला सारखे असतात.

## वितरण
भारत, बांगलादेश, पाकिस्तान, श्रीलंका आणि ब्रह्मदेश.एप्रिल ते ऑगस्ट या काळात वीण.

## निवासस्थान
माळराने,दलदली,आणि शहरे.विशेषतः गुरांच्या पाठी आणि टेलिफोनच्या तर.

## संदर्भ
पक्षिकोश 
लेखकाचे नाव-मारुती चितमपल्ली

वर्ग:पक्षी
छोटा कोतवाल

**छोटा कोतवाल** (इंग्लिश:Bronzed Drongo; हिंदी:छोटा केसराज; संस्कृत: कांस्य कृष्ण अंगारक; तेलगु:कंचु रंगु एट्रीत) हा एक पक्षी आहे.

## ओळख
कोतवालपेक्षा आकाराने लहान सडपातळ बांधा, चकचकीत काळी पिसे. शेपटीचे टोक खोलवर दुभंगलेले.

## आढळ
ऋतुमानाप्रमाणे स्थलांतर करणारे. मसुरीपासून हिमालयाचा पायथा ते भूतान आणि अरुणाचल प्रदेश. बांगला देश ते ब्रह्मदेश व बंगाल. पूर्व घाट आणि पश्चिम घाटाचा परिसर. दक्षिणेकडे तमिळनाडू, केरळ. सर्वसाधारणपणे मार्च ते जून या काळात वीण.

## निवासस्थाने
पानगळीची आर्द्र व सदाहरितपर्णी वने.

## संदर्भ
* पक्षिकोश - मारुती चितमपल्ली 

वर्ग:पक्षी
दक्षिण भारतीय कोतवाल

**दक्षिण भारतीय कोतवाल** किंवा गोचा, गोच्या, काळी बानोली, कोतवाल, किरकावळी, न्हावी, म्हारीण, कालेटं, काळपोट्या, काळ्या पोट्या, घोशा, बरका बाणवा, बांडोळा (इंग्लिश:south indian black drongo, king crow) हा एक पक्षी आहे.

## संदर्भ
* पक्षिकोश - मारुती चितमपल्ली

वर्ग:पक्षी
हरवलेले पुणे (पुस्तक)

**हरवलेले पुणे** हे डॉ. अविनाश सोवनी यांनी लिहिलेले एक पुस्तक आहे. या पुस्तकात पुण्यातील सुमारे ५५ ऐतिहासिक ठिकाणांचे वर्णन आहे.हे पुस्तक उन्मेष प्रकाशनने प्रकाशित केले आहे.

या पुस्तकात पुण्यातील ऐतिहासिक कालातील लकडी पूल, पर्वती,सारसबाग,हिराबाग,कोथरुडबाग इत्यादी नानासाहेब पेशव्यांनी निर्मिलेल्या गोष्टींचे वर्णन केले आहे.पुण्यातील स्वारगेट,हुजूरपागा, रामोशी गेट इत्यादी ठिकाणांची नावे कशी पडली याचेही वर्णन या पुस्तकात केले आहे.पुण्यातील मंदिरांची सन १८१० साली केलेली यादी हे या पुस्तकाचे वैशिष्ट्य आहे.

## संदर्भ
दैनिक लोकमत, पुणे दिनांक ७ मे २०१७ पान क्र. ६

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
वर्ग:पुणे
भगवान दातार

**भगवान दातार** हे एक मराठी लेखक आहेत. त्यांनी अनेक लेखकांच्या पुस्तकांचे मराठीत अनुवाद केले आहेत.

## अनुवादित पुस्तके
* ऑपरेशन ब्ल्यू स्टार : जसं घडलं तसं (अनुवादित, मूळ लेखक - लेफ्टनंट जनरल के.एस. ब्रार) 
* खिल्‍ली (विनोदी स्वतंत्र पुस्तक)
* तालिबान... अफगाणिस्तान आणि शेवट नसलेलं युद्ध (अनुवादित, मूळ लेखिका - मलालाई जोया) 
* परमवीर गाथा भाग १ ते ८. (मूळ लेखक - रचना बिश्त-रावत आणि मेजर जनरल शुभी सूद)
* बिकमिंग इंडियन : ओळख भारतीयत्वाची (अनुवादित, मूळ लेखक -पवन कुमार वर्मा) 
* शहीद भगत सिंग यांचा अखेरपर्यंतचा प्रवास (अनुवादित, मूळ लेखक - कुलदीप नय्यर)
* शौर्यगाथा  (मूळ लेखक - रचना बिश्त-रावत आणि मेजर जनरल शुभी सूद)
* फील्ड मार्शल जनरल सॅम माणेकशा (अनुवादित, मूळ लेखक - मेजर जनरल शुभी सूद)
* सरदार वल्‍लभभाई पटेल (अनुवादित, मूळ लेखक - बलराज कृष्ण)

* 

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डॅनी सिंग

**डॅनी सिंग** (२० डिसेंबर, इ.स. १९९४ - ) हे हिंदी, पंजाबी, मराठी रॅपर, गीतकार, संगीतकार, निर्माते आहेत. त्यांनी मराठीतले पहिले रॅप गीत संगीतबद्ध केले, तसेच त्यांनी हिंदी रॅप गीत देखील तयार केले. त्यांनी स्वतंत्रपणे संगीत-अल्बमसाठी संगीत दिले आहे.डॅनी सिंग आणि त्यांचे मित्र आशिष किशोर ही संगीतकार जोडी प्रसिद्ध आहे, त्यांचे मराठीतील आयटमगिरी आणि हिंदी रॅप दारू पार्टी प्रेक्षकांच्या विशेष पसंतीस उतरले आहेत.

## अल्बम 
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:मराठी संगीतकार
वर्ग:हिंदी गायक
वर्ग:मराठी पार्श्वगायक
वर्ग:इ.स. १९९४ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लोणी (निःसंदिग्धीकरण)

**लोणी** या शब्दाचे अनेक उपयोग आहेत -

## खाद्यपदार्थ
* लोणी - दुधापासून तयार केलेला खाद्यपदार्थ

## गावाचे नाव
* लोणी, अकोला तालुका, अकोला जिल्हा
* लोणी, आर्णी तालुका, यवतमाळ जिल्हा
* लोणी, इंदूर (मध्य प्रदेश)
* लोणीकंद, हवेली तालुका, पुणे जिल्हा 
* लोणी काळभोर, हवेली तालुका, पुणे जिल्हा
* लोणी खामगाव, बुलढाणा जिल्हा 
* लोणी गांव, जोधपूरपासून ४० किमी अंतरावर (राजस्थान).
* लोणी, चोपडा तालुका, जळगाव जिल्हा
* लोणी, जामनेर तालुका, जळगाव जिल्हा 
* लोणी टाकळी, अमरावती जिल्हा
* लोणी, देवळी तालुका, वर्धा जिल्हा
* लोणी नदी (बारमेर जिल्हा, राजस्थान)
* लोणी निसरपूर, धार जिल्हा (मध्य प्रदेश)
* लोणी, परतूर तालुका, जालना जिल्हा 
* लोणी, परळी तालुका, बीड जिल्हा
* लोणी, परांडा तालुका, नांदेड जिल्हा
* लोणी बऱ्हाणपूर (मध्य प्रदेश)
* लोणी बुद्रुक, नांदेड जिल्हा
* लोणी बुद्रुक, श्रीरामपूर तालुका, अहमदनगर जिल्हा
* लोणी भापकर, पुणे जिल्हा
* लोणी मनावर, धार जिल्हा (मध्य प्रदेश)
* लोणीमावळा, पारनेर तालुका, अहमदनगर जिल्हा
* लोणी, राहता तालुका, अहमदनगर जिल्हा
* लोणी बुद्रुक सखाराम महाराज तालुका रिसोड जिल्हा वाशिम
* लोणी खुर्द ,  रिसोड तालुका, वाशिम जिल्हा
* लोणी (वरूड),  अमरावती जिल्हा

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
तथागत

**तथागत** हा  पाली आणि संस्कृत शब्द असून, गौतम बुद्ध पाली वाड्मयानुसार स्वतःचा संदर्भ देताना हा शब्द वापरत असे. या संज्ञेचा  असा अर्थ तथा + गत = "जसा आला तसा गेला" किंवा तथा +आगत = "तथ्य घेऊन आला"  असे मानवी शुद्ध स्वरूप असावे या अर्थी असावा.  परंतु "तथागत" ही संज्ञा आला-गेला पुरती मर्यादित नाही तर ती अधिक गहन व मोठ्या अर्थाने आहे. मराठी भाषेत तथागत या शब्दाचा "सद्गती मिळालेला" श्रेष्ठ, पूज्य, "अधिका अधिक त्याग केलेला" असा आहे.  तरीही या शब्दाचा अर्थ अद्याप अनिश्चित आहे.
बौद्ध साहित्यात गौतम बुद्धांनी मी किंवा माझ्या संबंधी या ऐवजी तथागत शब्दाने अनेकदा अधोरेखित केले आहे.याचा अर्थ असा होतो की मानवी समाजात त्या धर्माच्या शिक्षणातून व साहित्यातून उमजलेली  व्याख्या गृहीत धरली जाते.तथागत  या शब्दाचे काही अर्थ आहेत, परंतु अनुयायी आणि  एक बौद्ध धर्मप्रचारक जो "येतो आणि त्याच प्रकारे जातो" हा सर्वसामान्य अर्थ समजतात.

तथागत हा पाली भाषेतील शब्द आहे, याचा अर्थ 'यथाचारी' किंवा 'तथाभाषी' असा होतो. म्हणजेच, ज्या प्रमाणे बोलतो त्या प्रमाणे कृती करतो.

भगवान बुद्ध हे मानवी बुद्धीच्या अवाक्या बाहेरचे कधीच बोलत नसत. तथागत जे जे बोलत असत ते स्वतःच्या आचरणाने प्रमाणित करीत असत. आणि जे आचरणाने प्रमाणित करीत असत, तेच बोलत असत. म्हणूनच, भगवान बुद्धांना 'तथागत' या नामाभिदानाने संबोधले जाते.
## हे सुद्धा पहा
* बुद्धत्व
* बोधी
* भगवान
* ईश्वर
* बुद्ध (शीर्षक)

## संदर्भ
वर्ग:बौद्ध धर्म
वर्ग:विस्तार विनंती
वर्ग:बौद्ध शीर्षके
पहिली बौद्ध संगीती

राजगीर, येथे पहिली बौद्ध संगीती झाली होती.]]

**पहिली बौद्ध संगीती** किंवा **पहिली बौद्ध परिषद** इ.स.पू. ४८७ मध्ये अजातशत्रू राजाच्या आश्रयाने व महाकश्यक भिक्खूच्या अध्यक्षतेखाली राजगृह येथे भरली होती. बुद्धांच्या निर्वाणानंतर बौद्ध भिक्खू व भिक्खुणींसाठी विनय अथवा वर्तणुकीचे नियम करणे आवश्यक होते. यास्तव भगवान बुद्धांची शिकवण, वक्तव्ये व उपदेश यांचे एकत्रीकरण करून नियम निर्मितीसाठी ही पहिली बौद्ध परिषद महाकश्यप, नामक बौद्ध ज्ञानियाने बोलाविली. सभेला फार मोठा शिष्यवृंद जमला होता. बौद्ध धम्म नियमांविषयी सभेत वादविवाद झाला आणि सुत्तपिटक व विनयपिटक ह्या दोन धम्मग्रंथाची निर्मिती झाली.  या कामी आनंद व उपाली या विद्वान भिक्खूंनी मोलाची मदत केली. नियमभंग करणाऱ्यास योग्य दंड ठरण्यात आला. हर्यंकवंशी मगधसम्राट अजातशत्रू (इ.स.पू. ४९३ - ४६२) याने ह्या सभेला सर्व प्रकारचे साहाय्य केले.

## हे सुद्धा पहा
*दुसरी बौद्ध संगीती
*तिसरी बौद्ध संगीती
*चौथी बौद्ध संगीती
*पाचवी बौद्ध संगीती
*सहावी बौद्ध संगीती
## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे
१
वर्ग:बौद्ध धर्म
गुजरात लायन्स

right|thumb|150px|गुजरात लायन्स-रंग
**गुजरात लायन्स** हा भारतीय प्रीमियर लीगमध्ये गुजरात राज्याचे प्रतिनिधित्व करणारा क्रिकेट संघ आहे. राजकोट येथे स्थित असलेला हा संघ २०१६मध्ये पहिल्यांदा भारतीय प्रीमियर लीगमध्ये खेळला. या संघाची मालकी इंटेक्स टेक्नोलॉजीझ या कंपनीकडे आहे.

वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीगमधील भूतपूर्व संघ
*
दुसरी बौद्ध संगीती

**दुसरी बौद्ध संगीती** म्हणजेच **द्वितीय बौद्ध परिषदेचे** आयोजन वैशाली येथे बुद्धांच्या महापरिनिवाणानंतर सत्तर वर्षांने आयोजन इ.स. ३३४/इ.स. ३८७ साली झाले होते. शिस्त व आचारधर्म याविषयी भिक्खुसंघात मतभेद निर्माण होऊन या संगतीत भिक्खु संघामध्ये विभाजन झाले.  वैशालीच्या भिक्खूंचे वर्तन विनय पिटकाच्या विरुद्ध होते त्यामुळे या वैशालीच्या भिक्खूंचा निषेद करण्यात आला. त्यांना आपले वर्तन सिद्धान्त सुधारण्यास व क्षमा मागण्यात सांगण्यात आले. पण वैशालीच्या भिक्खूंनी त्यास नकार दिला. परिणामी बौद्ध संघात फूट पडली, ज्यात सुधारणावादी संघ ज्यास "स्थवीर" तर दुसरा पारंपारिक गट ज्याला "महासंधिक" असे नावे पडली.

## हे सुद्धा पहा
*पहिली बौद्ध संगीती
*तिसरी बौद्ध संगीती
*चौथी बौद्ध संगीती
*पाचवी बौद्ध संगीती
*सहावी बौद्ध संगीती
## बाह्य दुवे
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:बौद्ध धर्म
२
भारतीय गिधाड

**भारतीय गिधाड** किंवा **लांब चोचीचे गिधाड** (*जिप्स इंडिकस*) भारत, पाकिस्तान आणि नेपाळमधील एक गिधाड आहे. त्यांच्या संख्येत मोठ्या प्रमाणात घट झाल्याने २००२ सालापासून त्यांना आय.यू.सी.एन.च्या लाल यादीमध्ये अतिशय चिंताजनक प्रजाती म्हणून सूचीबद्ध केले गेले आहे. डायक्लोफिनॅक विषबाधामुळे मूत्रमार्ग खराब झाल्याने भारतीय गिधाडांचा मृत्यू झाला.

Behaviour== व्यवहार ==
ही प्रजाती प्रामुख्याने डोंगरातील कड्यांवर घरटे बनवते, पण राजस्थानमध्ये ते झाडांवरही घरटे बनवतात. ते क्वचित मानवनिर्मित इमारतींवरही घरटे बांधतात. इतर गिधाडांप्रमाणे हे सुद्धा मृतभक्षक आहेत. जंगलात किंवा मानवी वस्तीशेजारी इंच उडून ते मेलेली जनावरे शोधतात आणि त्यावर उपजीविका करतात. यांची नजर अतिशय तीक्ष्ण असते आणि ते अतिशय उंचावरून आपला आहार शोधतात. ते थव्यामध्ये प्रवास करतात.

## संरक्षण स्थिती आणि संवर्धन 
[thumb|[ओर्छा, भारत येथील घरट्यातील गिधाडे]]
ही प्रजाती काही वर्षांपूर्वीपर्यंत तिच्या क्षेत्रामध्ये मुबलक प्रमाणात आढळत होती. १९९० च्या दशकात त्यांची संख्या ९७ ते ९९ टक्क्यांनी कमी झाली. २०००–२००७ या काळात यांच्या वार्षिक पतनाचा सरासरी दर १६% होता. याचे मुख्य कारण डायक्लोफिनॅक हे औषध आहे जे जनावरांची सांधेदुखी कमी करण्यात मदत करते. मरायच्या काही दिवस आधी डायक्लोफिनॅक दिलेल्या जनावराचे मांस खाल्ल्याने डायक्लोफिनॅक गिधाडांच्या शरीरात जाते. डायक्लोफिनॅकमुळे त्यांचे मुत्राशय बंद पडते आणि त्यांचा मृत्यू होतो.

मार्च २००६ मध्ये भारत सरकारने डायक्लोफिनॅकच्या पशुवैद्यकीय वापरावर बंदी घातल्याचे घोषित केले. आणखी एक औषध, मेलॉक्सिकॅम, गिधाडांना हानिकारक नसल्याचे आढळून आले आहे आणि डायक्लोफिनॅकसाठी स्वीकार्य पर्याय आहे. जेव्हा मेलॉक्सिकॅमचे उत्पादन वाढवले जाईल तेव्हा अशी आशा आहे की हे डायक्लोफिनॅकसारखे स्वस्त असेल. ऑगस्ट २०११ पर्यंत अंदाजे एक वर्षासाठीच्या पशुवैद्यकीय वापरासाठीच्या बंदीने भारतभरातील डायक्लोफिनॅक वापरास प्रतिबंध केला नाही. कर्नाटक आणि तामिळनाडूमध्ये काही पक्ष्यांनी प्रजनन केले आहे.

सध्या यांचे प्रजनन बंदीवासात केले जाते. गिधाडांच्या विविध प्रजातींसाठी बंदीवासातील प्रजननाचे कार्यक्रम सुरू करण्यात आले आहेत. कारण, जंगलामध्ये ते नामशेष होत आले आहेत. गिधाडे दीर्घायुशी असतात पण प्रजननाला खूप वेळ लावतात त्यामुळे हे कार्यक्रम अनेक दशके घेतील अशी अपेक्षा आहे. गिधाडे वयाच्या पाचव्या वर्षी प्रजननयोग्य होतात आणि एका वेळी एक किंवा दोनच अंडी देतात. काळ कठीण असेल तर एकाच पिलाची काळजी घेतात. जर परभक्षकांनी त्यांचे अंडे खाल्ले तर पुढच्या वर्षीपर्यंत ते प्रजनन करत नाहीत. त्यामुळे भारतीय गिधाडे आपली संख्या वाढवू शकत नाहीयेत.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* Conserving Asia's critically endangered vultures
* Vulture Territory Facts and Characteristics: Long Billed Griffon
* "Saving Asia's Vultures from Extinction" Consortium
* Conservation of Vultures in Konkan region 

वर्ग:गिधाड
तिसरी बौद्ध संगीती

आणि मोग्गलीपुत्त-तिस्सा तिसऱ्या बौद्ध संगीतीवेळी नव जेतवन, श्रावस्ती येथे.]]

**तिसरी बौद्ध संगीती** साधारणतः  इ.स.पू. २४० मध्ये पाटलीपुत्र अशोकराम येथे मोग्गलिपुत्त तिस्स  यांचे अध्यक्षतेखाली आयोजित करण्यात आली होती. ही संगीती सम्राट अशोकांच्या आश्रयाखाली भरवण्यात आली. धार्मिक मतभेद मिटवून प्रमाणित बौद्धधम्मग्रंथाची रचना करणे, हा या सभेचा उद्देश होता. म्हणून सूत्तपिटक व विनयपिटक यांचे तात्त्विक स्पष्टीकरण करणारे अभिधम्मपिटक रचण्यात आले. या सभेचे देशांत धम्म प्रसारक पाठविले. सम्राट अशोकांनी बौद्ध धम्म शक्तीशाली बनवून त्याचा जगभर सर्वत्र मुख्यतः आशियामध्ये प्रसार केला.

## हे सुद्धा पहा
*बौद्ध संगीती
*पहिली बौद्ध संगीती
*चौथी बौद्ध संगीती
*पाचवी बौद्ध संगीती
*सहावी बौद्ध संगीती

## बाह्य दुवे
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:बौद्ध धर्म
३
मोहनदास गांधी हायस्कूल (राजकोट)

मोहनदास गांधी हायस्कूल ही राजकोटमधील एक शाळा आहे. देशवासीयांना ब्रिटिशांविरुद्ध लढा उभारण्याचा विचार देणाऱ्या महात्मा गांधी यांची जडणघडण ज्या शाळेत झाली ती ही शाळा होय. गांधी ज्यावर्षी या शाळेत होते तेव्हा या शाळेचे नाव आल्फ्रेड हायस्कूल होते, आणि त्याही पूर्वी राजकोट हायस्कूल. महात्मा गांधी या शाळेतून सन १८८७मध्ये वयाच्या १८व्या वर्षी मॅट्रिक  होऊन बाहेर पडले.

## स्थापना आणि नामबदल
या राजकोट शाळेची स्थापना १७ ओक्टोबर १८५३ रोजी झाली. काठेवाडमधील त्यावेळची ती पहिलीच इंग्रजी माध्यमाची शाळा होती. शाळेची सध्याची गॉथिक शैलीतील इमारत १८७५ साली जुनागडच्या नबाबाने बांधली आहे. पुढे या शाळेला इडनबर्गचे ड्यूक आल्फ्रेड यांचे नाव देण्यात आले. १९४७ सालानंतर या शाळेचे नाव मोहनदास गांधी हायस्कूल झाले आणि शाळा गुजराती माध्यमाची झाली.

## शाळा इतिहासजमा होणार
ही मोहनदास गांधी हायस्कूल बंद करून तिचे रूपांतर संग्रहालयात करावे असा ठराव राजकोट महापालिकेचा प्रस्ताव गुजरात सरकारने २०१६ सालीच मंजूर केला आहे. लवकरच ही शाळा इतिहासजमा होईल.

वर्ग:महात्मा गांधी
वर्ग:राजकोट  

 .
वर्ग:महात्मा गांधी यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
चौथी बौद्ध संगीती

**चौथी बौद्ध संगीती** ही दोन वेगळ्या ठिकाणी बोलवण्यात आली. ही संगती इ.स.पू. ५७ बौद्ध संस्कृतीतील धम्म परिषद उत्तर-पश्चिम भारतात पांचाळ/पंजाब राज्यातील पुरूषपूर (पेशावर) या शहरामध्ये संपन्न झाली. ही धम्म संगीती ग्रीक साम्राज्याद्वारा संचलीत करण्यात आली. या संगीतीत समग्र भारतानेच नव्हे तर बृहन (विस्तारित) भारताने देखील सहभाग दिला. ग्रीक महाराजा विक्रम संवत हा या संगीतीचा मुख्य सुत्रधार होता. उद्ध्वस्त झालेल्या बळी राजाचे राज्य पुन्हा पूर्वीच्याच अविर्भावात परंतु पूर्वीपेक्षाही अधिक विस्तृत क्षेत्रामध्ये सुनिश्चित पद्धतीने पुनर्स्थापित करावे हा या संगीतीचा उद्देश होता. या परिषदेमुळे बौद्ध भारतीयांच्या राजकारणात एक नवे युग सुरू झाले.

## हे सुद्धा पहा
*बौद्ध संगीति
*पहिली बौद्ध संगीती
*दुसरी बौद्ध संगीती
*तिसरी बौद्ध संगीती
*पाचवी बौद्ध संगीती
*सहावी बौद्ध संगीती

## बाह्य दुवे
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:बौद्ध धर्म
४
पाचवी बौद्ध संगीती

**पाचवी धम्म संगीती** किंवा **पाचवी बौद्ध संगीती** इ.स. ५७ मध्ये सम्राट श्रीदुष्क याच्या कारकीर्दित गांधार (काश्मीर) मध्ये भरवण्यात आली होती. ही बौद्ध परिषद तीन वर्षे चालली, या संगीतीत भिक्खु संघाने धम्म तत्त्वज्ञान लिखित स्वरूपात निर्मीले. प्रथमतः बुद्ध चरित्र लिहिण्यात आले. कारण या कालखंडात बौद्ध धम्माचा अत्यंत व्यापक प्रमाणात विस्तार झाला होता. त्यामुळे सर्वसामान्य सर्वसामान्य जनतेच्या मनात कुतूहल निर्माण झाले होते. म्हणून बुद्ध चरित्र लिहिण्याचा परिस्थिती सापेक्ष निर्णय घेण्यात आला. बौद्ध भिक्खू अश्वघोष, यांच्या नेतृत्वाखाली बुद्ध चरित्र लिहिण्यात आले. नंतर अनेक देशी व विदेशी भाषांमध्ये हे बुद्ध चरित्र भाषांतरीतही करण्यात आले.
## थेरवाद संगीती 
थेरवाद पाचवी बौद्ध संगीती मंडाले म्यानमार येथे पार पडली. या बौद्ध संगीतीचा मुख्य उद्देश बौद्ध धम्म सिद्धांतांचे पुनश्च वाचन करणे हा होता. तसेच वगळलेले, बदललेले, सर्व धम्म नियमांचे पुनः परीक्षण करणे हा होता.

## हे सुद्धा पहा
* बौद्ध संगीती
* पहिली बौद्ध संगीती
* दुसरी बौद्ध संगीती
* तिसरी बौद्ध संगीती
* चौथी बौद्ध संगीती
* सहावी बौद्ध संगीती

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:बौद्ध धर्म
५
कुतूहलापोटी (पुस्तक)

**कुतूहलापोटी** हे डॉ. अनिल अवचट यांचे ३८वे पुस्तक आहे. 

‘कुतूहलापोटी’मध्ये चराचर सृष्टीच्या गोष्टींविषयी आपल्याला वाटणाऱ्या कुतूहलावरील लेख आहेत. या लेखांत प्राणी, कीटक, बुरशी, बॅक्टेरियासारख्या सूक्ष्म जीवांपासून ते विस्मयकारक अशा आपल्या मानवी शरीररचनेपर्यंतची माहिती आहे.  ही माहिती रंजक व चकित करणारी आहे. या चराचर सृष्टीचा मी एक अविभाज्य भाग आहे, माझी नाळ या सर्वाशी जोडली आहे, मानवी अस्तित्त्व हे स्वयंभू, स्वायत्त आणि स्वतंत्र नाही, ही ती निसर्गजाणीव असून अशा जाणीवजागृतीच्या अनेक क्षणांची प्रचीती या लेखनात येते. 

‘कुतूहलापोटी’ या पुस्तकातील सर्वच लेख माहितीपर आहेत, पण त्या माहितीला माहिती मिळविण्याच्या खास अवचट पद्धतीने वजन आले आहे. अवचटांनी लिहिलेले विविध विषयांवरील लेख त्या क्षेत्रातील गुरू, तज्ज्ञ, अभ्यासक, संशोधक, त्या क्षेत्रात काम करणारे कार्यकर्ते यांच्याशी चर्चा करून आणि त्या जोडीला माहितीजालावरून माहिती मिळवून लिहिले गेले आहेत.

माहितीवरील प्रक्रिया करणे यात अवचटांचे वेगळेपण आहे. माहिती घ्यायची, ती मनात रुजू द्यायची, त्यातून निवड करायची, आपल्या परिप्रेक्ष्याला अनुरूप असेल तिला प्राधान्य द्यायचे, अनेक गाळण्यांतून, निकषांतून ती तावूनसुलाखून निघते आणि मगच त्याचा अवचट शैलीतील लेख होतो. 

## मधमाश्यांवरील लेख
‘कुतूहलापोटी’ या पुस्तकात मधमाश्यांवर एक लेख आहे. मधमाशा फुलातील मध कसा गोळा करतात याचे रसभरित वर्णन त्यात आहे. अवचटही माहितीचे असेच कण-कण जमा करतात. अवचट म्हणतात, ‘‘मधमाश्या त्या मधुरसावर ऊर्फ मकरंदावर काय प्रक्रिया करतात कोण जाणे; पण त्याचा मध तयार होतो. माणसाने एवढी प्रगती केली तरी प्रयोगशाळेत त्याला मध तयार करता आला नाही अजून.’’ अवचटांबद्दलही असेच म्हणता येईल. आपल्या सगळ्यांना उपलब्ध होऊ शकेल तीच माहिती त्यांनाही मिळते; पण त्या माहितीवर ते अशी काय प्रक्रिया करतात, की त्यातून ‘अवचट’ शैलीतील मधुलेख तयार होतात. 

या लेखात ते शेवटी लिहितात, ‘कुठे मधमाश्यांचं सहकार्य आणि परस्परावलंबन; आणि कुठे आपली स्पर्धा आणि वैयक्तिक प्रगतीचा अतिरेक! कुठे त्यांच्या समूहासाठी प्राण देणाऱ्या कामकरी माश्या, तर कुठे आपली पैशासाठी काहीही विकायला तयार असलेली माणसं! कुठे अकार्यक्षम राणीलाही हटवू शकणारी त्यांची लोकशाही, तर कुठे कितीही आरोप सिद्ध झाले तरी सत्तेला चिकटून राहणारी आमची राजकीय संस्कृती!’

## कीटकांवरील लेख
कीटकांच्या लेखात डॉ. अनिल अवचट म्हणतात, ‘ही छोटी मंडळी त्यांच्या जगण्यातून काय काय विलक्षण गोष्टी शिकवतात! त्यांना सहा पाय असतात; पण कायम तीन पायांवर स्थिर. जगातली ही सर्वात स्थिर अवस्था. कमीत कमी आधार; पण सर्वात कार्यक्षम स्थिरता कुठे, तर या तीन पायांवर. आटोपशीर जगण्याचं हे किती छान उदाहरण! हेही शिकूयात का? कमीत कमी गरजा आणि मनाची स्थिरता. कीटकभाऊ, जमेल का आम्हाला हे? तो बघा, त्याची ॲंटेना हलवून सांगतोय, ‘जमेल, नक्की जमेल!’

या पुस्तकाला डॉ. अभय बंग यांची छोटीशीच, पण मार्मिक प्रस्तावना लाभली आहे. विद्यार्थ्यांनी हे पुस्तक अवश्य वाचले पाहिजे. शालेय मुलांसाठी पुरवणी वाचन म्हणून अभ्यासक्रमात हमखास समावेश करावे असे हे रंजक, माहितीपर, आनंददायी आणि मूल्यभान जागृत करणारे पुस्तक आहे.

## अवचटांचे लेखन
डॉ. अनिल अवचटांचे लेखन वाचणे ही कधीच शिक्षा नसते तर बक्षीस असते.

वर्ग:अनिल अवचट यांचे साहित्य
जनता (वृत्तपत्र)

thumb|right|300px|संपादक डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
**जनता** हे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी सुरू केलेले एक वृत्तपत्र होते. या वृत्तपत्राचा पहिला अंक २४ नोव्हेंबर इ.स. १९३० रोजी प्रकाशित झाला. याचे संपादक देवराव विष्णू नाईक होते; त्यानंतर गंगाधर नीलकंठ सहस्त्रबुद्धे हे जनताचे 
संपादक झाले. जनता प्रारंभी पाक्षिक होते, ३१ ऑक्टोबर इ.स. १९३० रोजी ते साप्ताहिक झाले. 

जनता वृत्तपत्राची बिरुदावली म्हणून ‘*गुलामाला तु गुलाम आहेस असे सांगा म्हणजे तो बंड करून उठेल*’ हे वाक्य होते. या वृत्तपत्रातून डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी सर्व निकडीचे प्रश्न चर्चिलेत तसेच जनतेतून विशेष म्हणजे त्यांनी विलायतेहून पाठवलेली पत्रे प्रकाशित झाली होती. 

इ.स. १९५५ पर्यंत जनता सरू होते. या वृत्तपत्राचे संपादन वेळोवेळी बदलले. कमी त्यात अनियमितपणा निर्माण झाला परंतु तरीही ते खूप दिवस टिकले. ४ फेब्रुवारी इ.स. १९५६ रोजी जनताचे नामकरण प्रबुद्ध भारत असे करण्यात आले.

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची सर्व वृत्तपत्रे मराठी भाषेमध्ये प्रकाशित झालेत कारण मराठीच त्यावेळेची सामान्य जनतेची भाषा होती. कारण बाबासाहेबांचे कार्यक्षेत्र (कर्मभूमी) महाराष्ट्र होते आणि मराठी तिथली लोकभाषा आहे. सर्वांना ज्ञात आहे की,  बाबासाहेब इंग्रजी भाषेचे ही प्रकांड विद्वान होते, परंतु त्यांनी आपली वृत्तपत्रे मराठी भाषेत यामुळे प्रकाशित केली कि त्या वेळी महाराष्ट्रातील दलित जनता जास्त शिकलेली नव्हती, ती केवळ मराठीत समझू शकत होती. मात्र त्याच वेळी महात्मा गांधी स्वतःला दलितांचे हितचिंतक दाखविण्यासाठी आपले एक वृत्तपत्र ‘हरीजन’ इंग्लिश भाषेत प्रकाशित करत होते. मात्र त्यावेळी दलित जनतेला साधारणपणे इंग्रजी माहिती नव्हती.

## हे सुद्धा पहा 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची
*मूकनायक
*बहिष्कृत भारत
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे साहित्य
*प्रबुद्ध भारत
*समता (वृत्तपत्र)

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे सृजनात्मक साहित्य (हिंदी)

वर्ग:मराठी भाषेमधील वृत्तपत्रे
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील निर्मिती
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची वृत्तपत्रे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील वृत्तपत्रे
कुलभूषण खरबंदा

**कुलभूषण खरबंदा** (२१ ऑक्टोबर, इ.स. १९४४:हसन अब्दल, पश्चिम पंजाब, पाकिस्तान - हयात) हे हिंदी आणि पंजाबी चित्रपटांतून भूमिका करणारे अभिनेते आहेत. त्यांनी शान, जादूका शंख, अर्थ यांसह शंभरपेक्षा अधिक चित्रपटांत कामे केली आहेत.

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:इ.स. १९४४ मधील जन्म
देचू

**देचू** भारताच्या राजस्थान राज्यातील एक गाव आहे. हे गाव जोधपूर जिल्ह्याच्या शेरगढ तालुक्यात असून येथे टपाल उपकेंद्र आहे.

वर्ग:राजस्थानमधील गावे