open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
पद्मजा फाटक

**पद्मजा शशिकांत फाटक** (जन्म : १४ नोव्हेंबर  १९४२;  - ६ डिसेंबर २०१४) या एक मराठी लेखिका होत्या.  त्या मराठीच्या एम.ए. होत्या. इ.स. १९६४ सालापासून फाटक स्त्री आणि वाङ्मयशोभा, इत्यादी नियतकालिकांमधून लेखन करीत. त्यांची पंधराहून अधिक पुस्तके प्रसिद्ध झाली आहेत.

फाटक यांचा दूरदर्शनवरील सुंदर माझं घर आणि शरदाचं चांदणं’ या कार्यक्रमांत सहभाग होता. त्या कार्यक्रमांत त्या निवेदिका असत.

*मुक्तपणा पूर्णपणे न उधळलेली लेखिका* अशा शब्दांत नंदा खरे यांनी पद्मजा फाटक यांचे वैशिष्ट्य सांगितले होते. *स्त्री* मासिकासाठी *पुरुषांच्या फॅशन्स* या विषयावर एकदा त्यांनी लिहिले होते.

## जीवन
पद्मजा फाटक यांच्या पतीचे नाव शशिकांत, मोठ्या मुलीचे सोनिया आणि मुलाचे नाव श्रेयस. त्यांना आणखी एक मुलगी आहे. शर्वरी.

## साहित्यातील योगदान
*हसरी किडनी* या पुस्तकाच्या मुखपृष्ठावर त्यांनी कंसात *मजेत* हे स्वतःचे टोपणनाव दिले आहे.

## पुस्तके
* आवजो (प्रवासवर्णन)
* गर्भश्रीमंतीचे झाड
* चमंगख चष्टीगो (बालसाहित्य)
* चिमुकली चांदणी (बालसाहित्य)
* दिवेलागणी
* पैशाचे झाड
* बापलेकी (संपादित आत्मकथने, अन्य संपादिका - दीपा गोवारीकर आणि विद्या विद्वांस)
* बाराला दहा कमी (विज्ञानकथा, सहलेखक - माधव नेरूरकर) : या पुस्तकाला महाराष्ट्र सरकारचा १९९६-९७चा पुरस्कार मिळाला आहे.
* माणूस माझी जात
* रत्‍नांचे झाड (अप्रकाशित) 
* राही 
* शिक्षणतज्ज्ञ ताराबाई मोडक
* सोनेलुमियरे
* सोव्हेनियर (अमेरिकन जीवनावरील लेख)
* हॅपी नेटवर्क टु यू (अमेरिकन जीवनावरील लेख)
* हरविलेली दुनिया
* हसरी किडनी अर्थात "अठरा अक्षौहिणी” (आत्मकथन)
* हिंद विजय सोसायटीचे पगडी आजोबा

## पुरस्कार
* महाराष्ट्र शासनाचे ५ पुरस्कार, इतर अनेक पारितोषिके, शिष्यवृत्ती, सन्मान, मानद नेमणुका इत्यादी

## हे सुद्धा पहा
* टोपणनावानुसार मराठी लेखक

वर्ग:मराठी साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १९४२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१४ मधील मृत्यू
अग्निमित्र शुंग

**अग्निमित्र शुंग** हा शुंग घराण्यातील असून पुष्यमित्र शुंग आणि देवमाला याचा मुलगा होता. जेव्हा विदर्भ देशाचा मांडलिक राजा यज्ञसेन याने त्याचा शुंगसमर्थक असलेला चुलतभाऊ माधवसेन याला कैदी केले त्यावेळी पुष्यमित्राने त्याला विदर्भाच्या मोहिमेवर धाडले. अग्निमित्राने यज्ञसेनाचा युद्धात पराभव केला आणि माधवसेनाला मुक्त केले. त्याचसोबत त्याने विदर्भाच्या राज्याचे दोन भाग केले आणि ते या दोन भावांमध्ये विभागून विदर्भात राजकीय स्थैर्य प्रस्थापित केले.

त्याच्या या मोहिमेचे वर्णन आपणास संस्कृत महाकवी कालिदास याच्या 'मालविका-अग्निमित्र' या नाटकात आढळते.

वर्ग:शुंग साम्राज्य
वर्ग:इ.स.पू. १४१ मधील मृत्यू
वरुण धवन

**वरुण धवन** ( २४ एप्रिल १९८७) हा एक भारतीय सिने-अभिनेता असून बॉलिवुड दिग्दर्शक डेव्हिड धवन ह्याचा मुलगा आहे. वरुणने २०१२ साली प्रदर्शित झालेल्या करण जोहरच्या स्टुडन्ट ऑफ द इयर ह्या चित्रपटामध्ये सह-नायकाची भूमिका करून बॉलीवूडमध्ये पदार्पण केले. ह्या भूमिकेसाठी त्याला फिल्मफेअर सर्वोत्तम पुरुष पदार्पण पुरस्कारासाठी नामांकन मिळाले होते.

## प्रारंभीचे आयुष्य
वरुणचा जन्म २४  एप्रिल १९८७ रोजी चित्रपट दिग्दर्शक डेव्हिड धवन आणि करुणा धवन यांच्याशी झाला. त्याचे कुटुंब पंजाबी आहे. त्याचा मोठा भाऊ रोहित हा चित्रपट दिग्दर्शक असून तो देसी बॉईझ या चित्रपटासाठी ओळखला जातो, तर काका अनिल हा अभिनेता आहे. त्याने वाणिज्य व अर्थशास्त्र महाविद्यालयातील एच.आर. शिक्षण पूर्ण केले. वरुणने युनायटेड किंगडमच्या नॉटिंगहॅम ट्रेंट युनिव्हर्सिटीमधून बिझनेस मॅनेजमेंटची पदवी घेतली आहे. अभिनय कारकिर्दीपूर्वी धवनने करण जोहरच्या सहाय्यक दिग्दर्शकाच्या रूपात माय नेम इज खान (२०१०) या चित्रपटात काम केले.

## वैयक्तिक माहिती
२४ जानेवारी २०२१ रोजी वरुणने फॅशन डिझायनर नताशा दलालशी लग्न केले जिच्या बरोबर तो शाळेत शिकला होता आणि १० वर्षांपासून प्रेमसंबंधात होता.

## चित्रपट कारकीर्द
## चित्रदालन
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बालमित्र (मासिक)

**बालमित्र** हे भा.रा. भागवतांनी बालकुमारांसाठी सुरू केलेले एक मासिक होते..

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी मासिके
लुत्सर्न

**लुत्सर्न** , , , रोमान्श: Lucerna) ही स्वित्झर्लंड देशाच्या लुत्सर्न ह्याचा नावाच्या राज्याची राजधानी व मोठे शहर आहे. लुत्सर्न सरोवराच्या काठावर व आल्प्स पर्वतरांगेत वसलेले लुत्सर्न हे स्वित्झर्लंडमधील सर्वात लोकप्रिय पर्यटनस्थळांपैकी एक आहे.

## बाहय दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

*पर्यटन
*

वर्ग:स्वित्झर्लंडमधील शहरे
फिनलंडचा ध्वज

250 px|इवलेसे|फिनलंडचा नागरी ध्वज
**फिनलंड** देशाचा ध्वज पांढऱ्या रंगाचा असून त्यामध्ये डाव्या बाजूला एक निळ्या रंगाचा क्रॉस आहे जो ख्रिश्चन धर्म दर्शवतो.

## इतिहास
## हे सुद्धा पहा
*जगातील देशांचे ध्वज

वर्ग:देशानुसार ध्वज
ध्वज
साउली नीनिस्टो

**साउली नीनिस्टो** (;  २४ ऑगस्ट १९४८) हा स्कँडिनेव्हियामधील फिनलंड देशाचा १२ वा व विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष आहे.

## हे सुद्धा पहा 
*जगातील देशांच्या राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुखांची यादी

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ  

वर्ग:फिनलंडचे राष्ट्राध्यक्ष
सेर्झ सर्गस्यान

**सेर्झ सर्गस्यान** (आर्मेनियन: Սերժ Սարգսյան;  ३० जून १९५४) हा कॉकेशस भागातील आर्मेनिया देशाचा तिसरा व विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष आहे.

## हे सुद्धा पहा 
*जगातील देशांच्या राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुखांची यादी

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ  

वर्ग:आर्मेनियाचे पंतप्रधान
वर्ग:आर्मेनियाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
निरूपा रॉय

**निरूपा रॉय** (गुजराती: નિરુપા રોય; ४ जानेवारी १९३१, वलसाड - १३ ऑक्टोबर २००४, मुंबई) ही एक भारतीय सिने-अभिनेत्री होती. पडद्यावर प्रामुख्याने नायकाच्या आईची भूमिका साकारणाऱ्या निरूपा रॉयने सुमारे ४७५ चित्रपटांमध्ये भूमिका केल्या होत्या. दीवार, अमर अकबर अ‍ॅन्थनी, गंगा जमुना सरस्वती इत्यादी अनेक चित्रपटांमध्ये तिने अमिताभ बच्चनच्या आईची भूमिका केली होती.

## पुरस्कार
*फिल्मफेअर पुरस्कार
**१९५६ - सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री - मुनीमजी
**१९६२ - सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री - छाया
**१९६५ - सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री - शहनाई

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००४ मधील मृत्यू
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:गुजराती व्यक्ती
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अरबी लिपी

**अरबी लिपी** ही जगामधील दुसऱ्या क्रमांकाची सर्वाधिक वापरली जाणारी लिपी आहे. अरबी लिपी मध्य-पूर्व व उत्तर आफ्रिकेमधील अरबी, फारसी, दारी, उय्गुर, कुर्दी, पंजाबी, सिंधी, बाल्टी, बलुची, पश्तो, लुरी, उर्दू, काश्मिरी, रोहिंग्य, सोमाली इत्यादी अनेक भाषा लिहिण्यासाठी वापरली जाते. १६व्या शतकापर्यंत स्पॅनिश तसेच १९२८ सालापर्यंत तुर्की ह्या भाषा देखील अरबी लिपीमध्येच लिहिल्या जात असत.

अरबी वर्णमाला व फारसी वर्णमाला ह्या दोन प्रमुख वर्णमाला अरबी लिपीपासूनच तयार झाल्या आहेत.

वर्ग:लिप्या
गुलाम मोहंमद

**गुलाम महंमद** (जन्म : बिकानेर, राजस्थान, इ.स. १९०३; मृत्यू १७ मार्च १९६८) हे एक हिंदी चित्रपट संगीतदिग्दर्शक होते. 

गुलाम महंमद यांचे घराणेच संगीतकारांचे होते. त्यांचे वडील नबी बक्ष हे हे एक तबला वादक होते.  वयाच्या सहाव्या वर्षी गुलाम महंमद पंजाबमधील न्यू आलबर्ट थिएट्रिकल कंपनीत दाखल झाले. कालांतराने ते कंपनीचे नृत्य-दिग्दर्शक बनले.  

इ.स. १९२४मध्ये गुलाम महंमद मुंबईत आले. योग्य संधी मिळावी म्हणून सतत आठ वर्षे धडपडत राहिले, आणि शेवटी १९३२मध्ये त्यांना सरोज मुव्हीटोनच्या ’राजा भर्तृहारी’ या चित्रपटात तबला वाजवायला मिळाला. 

त्यानंतर गुलाम महंमद हे संगीतकार  नौशाद यांच्याकडे त्यांच्या ’कारगर’ प्रॉडक्शनमध्ये साहाय्यक म्हणून लागले, तिथे नौशाद व अनिल विश्वास यांच्या हाताखाली त्यांनी १२ वर्षे काम केले..  

इ.स. १९४३मध्ये आलेला पारस यांचा ’मेरा ख्वाब’ हा गुलाम महंमद यांनी स्वतंत्रपणे संगीत दिलेला पहिला चित्रपट.  पण तो चित्रपट पडला. मात्र १९४८ साली आलेल्या ’गृहस्थी’ या चित्रपटात दिलेल्या संगीतामुळे गुलाम महंमद ओळखले जाऊ लागले. त्‍याच वर्षी सुरैय्याचे काम असलेला काजल आणि कामिनी कौशलचा पगडी हे चित्रपट प्रकाशित झाले. पुढे देव आनंद आणि सुरैय्या यांच्या ’शायर’ व मधुबाला-मोतीलाल यांच्या ’हॅंसते हॅंसते ऑंसू’ या चित्रपटांतील गाणी सुमधुर चालींमुळे गाजली. 

मिर्झा गालीब या चित्रपटाच्या संगीतासाठी गुलाम महंमद यांना राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. 

कमाल अमरोही यांच्या ’पाकिजा’ हा चित्रपट गुलाम महंमद यांच्या यशाचा कळस ठरला. पण चित्रपट पूर्ण होण्याआधीच गुलाम महंमद यांचे निधन झाले, आणि नौशाद यांना तो चित्रपट पूर्ण करावा लागला.

## गुलाम महंमद यांनी संगीत दिगर्शन केलेले चित्रपट
* काजल
* गृहस्थी
* टायगर क्वीन
* दिले नादान
* पगडी
* पाकिजा (अंशतः)
* मिर्झा गालीब
* रेल का डिब्बा
* लैला मजनू
* शमा
* शायर
* हॅंसते हॅंसते ऑंसू

## पुरस्कार/सन्मान
* राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार (१९५५)
* मुंबईतील ’कीप अलाइव्ह’ म्युझिक संस्थेतर्फे जीवनगौरव पुरस्कार (१९९७)
* म्युझिकलर या संस्थेने २०१० साली केवळ गुलाम महंमद यांच्या संगीतावर आधारलेला एक ऑडिओ-व्हिडिओ कार्यक्रम केला होता.

वर्ग:इ.स. १९०३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६८ मधील मृत्यू
कृष्णाजी केशव कोल्हटकर

**कृष्णाजी केशव कोल्हटकर** (१४ जानेवारी, इ.स. १८८३:सातारा, महाराष्ट्र - २६ एप्रिल, इ.स. १९७५:पुणे, महाराष्ट्र) हे एक मराठी वेदान्ती आणि योगशास्त्राचे अभ्यासक होते. त्यांचा जन्म साताऱ्यातील एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला. इंटर आर्ट्‌सपर्यंत शिक्षण घेतल्यावर डोळे बिघडल्यामुळे त्यांना पुढे शिकता आले नाही. म्हणून त्यांनी सातारा येथे जिल्हा न्यायालयात १९०१ साली कारकुनाची नोकरी धरली. १९१३ साली ही नोकरी सोडून ते त्यावेळी नुकत्याच स्थापन झालेल्या वेस्टर्न इंडिया लाईफ इन्शुरन्स कंपनीत लागले.

कोल्हटकरांचे एक चुलते गणेश राघो कोल्हटकर हे योग आणि वेदान्त ह्या शास्त्रांचे अभ्यासक होते.  ते सातारा येथील दिवाणी न्यायालयात *क्लार्क ऑफ दि कोर्ट* या हुद्द्यापर्यंत पोचले होते. इ.स. १९०७मध्ये ते सेवानिवृत्त झाले. त्यानंतर वाई येथील प्राज्ञपाठशाळेचे संस्थापक नारायणशास्त्री मराठे यांजकडे त्यांनी वेदान्तशास्त्राचा अभ्यास केला. कृष्णाजी केशव कोल्हटकरांना या चुलत्यांचे मार्गदर्शन मिळाले.

इ.स. १९३७मध्ये कृष्णाजी कोल्हटकर हे वेस्टर्न इंडिया लाईफ इन्शुरन्स कंपनीतून निवृत्त झाल्यावर आणि त्यांनी आपला अधिक वेळ वेदान्त आणि योग यांच्या अभ्यासात आणि त्यासंबंधी लेखनात गुंतविला.

*योगदर्शन* या ग्रंथाने कोल्हटकरांना प्रसिद्धी मिळाली. भारत सरकार, महाराष्ट्र शासन, मुंबई विद्यापीठ आणि अनेक सार्वजनिक संस्थांकडून त्यांचा गौरव झाला. पुणे विद्यापीठाने त्यांना ९ जुलै १९७२ रोजी डॉक्टर ऑफ लिटरेचर ही मानद पदवी प्रदान केली.

## पुस्तके
* भारतीय मानससशास्त्र अथवा सार्थ आणि सविवरण पातंजल योगदर्शन (२००३)
* भारतीय संस्कृतीचे भावनात्मक पर्यालोचन (अपूर्ण आणि अप्रकाशित ग्रंथ)
* महर्षी वेदव्यास  (१९७३)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८८३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७५ मधील मृत्यू
अनंत रामचंद्र कुलकर्णी

**अ.रा.** ऊर्फ **अनंत रामचंद्र कुलकर्णी** हे एक इतिहास संशोधक होते. ते पुणे विद्यापीठाच्या इतिहास विभागाचे संस्थापक प्रमुख तसेच टिळक महाराष्ट्र विद्यापीठाचे कुलगुरूही होते.

अ.रा. कुलकर्णी यांच्या प्रयत्नामुळे डेक्कन महाविद्यालयाशी संलग्न असलेला इतिहास विभाग इ.स. १९६९ साली पुणे विद्यापीठात आला. तेव्हापासून इ.स. १९८८ पर्यंत अ.रा. या विभागाचे प्रमुख होते.

कुलकर्णी मूळचे सोलापूर जिल्ह्यातील. मुंबई विद्यापीठातून एम.ए.ची पदवी घेतल्यानंतर त्या वेळेसचे 'मराठवाडा विद्यापीठ' (सद्य डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठ), औरंगाबाद येथून त्यांनी पीएच. डी. घेतली. इतिहास संशोधनासाठी ते लंडनच्या 'स्कूल ऑफ ओरिएंटल अँड आफ्रीकन स्टडीज', जर्मनीतील हायडलबर्ग आणि पॅरिस येथेही गेले होते. लंडनमधील संशोधनाच्या आधारे त्यांनी ग्रँट डफ याच्यावरील ग्रंथाचे लेखन केले.

## ग्रंथसंपदा 
**मराठी**
* शिवकालीन महाराष्ट्र , १९९३
* अशी होती शिवशाही , १९९९
* पुण्याचे पेशवे , १९९९
* कंपनी सरकार (ईस्ट इंडिया कंपनी) , २००२
* जेम्स कनिंगहॅम ग्रॅट डफ , २००६
* जेधे शकावली करीना , २००७
* आज्ञापत्र , २००३
* मध्ययुगीन महाराष्ट्र 
* मराठे व महाराष्ट्र , २००७
* गेले ते दिन , २००६
* मराठ्यांचे इतिहासकार (इतिहासलेखन पद्धती) , २००७
* परशराम चरित्र (सहसंपादक - नरेंद्र वागळे)
* पेशव्यांची बखर (सहसंपादक - वि.म.कुलकर्णी, अ.ना.देशपांडे)
* मराठ्यांचा इतिहास खंड १ (सहसंपादक - गणेश हरी खरे)
* मराठ्यांचा इतिहास खंड २ (सहसंपादक - गणेश हरी खरे)
* मराठ्यांचा इतिहास खंड ३ (सहसंपादक - गणेश हरी खरे)
* महाराष्ट्र : समाज आणि संस्कृती 
* मेस्तर चारलस डोयवा साहेब फ्रान्सीस
* मराठ्यांचा इतिहास : साधन परिचय (सहसंपादक - म.रा.कुलकर्णी, )
* महात्मा जोतीराव फुले

**हिंदी**
* शिवाजी के समय का महाराष्ट्र, २०००
* जेम्स कनिघम ग्रांट डफ , २००५ 

**इंग्रजी**
* Maharashtra in the Age of Shivaji , 1969
* The Marathas 1600-1848 
* Medieval Maharashtra 
* Medieval Maratha Country 
* Maharashtra : Society and Culture 
* History in Practice
* Region, Religion and Nationalism (Co.Ed. N.K.Wagle)
* History of Modern Deccan Vol.1 (Co.Ed. M.A.Nareem)
* Medieval Deccan History (Commemoration Volume in honour of Pushottam Mahadeo Joshi) ( - Co.Ed. M.A.Nayeem , T.R.De souza) , 2002
* James Cuninghame Grant Duff
* Maratha Historiography

**इतर**
* Studies in History of the Deccan : Medieval and Modern (Professor A.R.Kulkarni Felicitation Volume) - M.A.Nayeem , Aniruddha Ray , K.S.Mathew , 2002

## संदर्भ 
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इतिहास संशोधक
वर्ग:मराठी लेखक
मैं प्रेम की दिवानी हूँ

**मैं प्रेम की दिवानी हूँ** हा २००३ साली प्रदर्शित झालेला एक हिंदी चित्रपट आहे. सूरज बडजात्याने दिग्दर्शन केलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये हृतिक रोशन, करीना कपूर व अभिषेक बच्चन ह्यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. मैं प्रेम की दिवानी हूंची कथा १९७६ सालच्या चितचोर ह्या चित्रपटावरून प्रेरित केली गेली आहे.

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:इ.स. २००३ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:राजश्री प्रॉडक्शन्स
आईचा छकुला

**आईचा छकुला** हे १९३५ च्या सुमारास गंगूबाई हनगळ यांनी गायिलेले गाणे आहे.  त्या काळात हिज मास्टर्स व्हॉइस कंपनीने या गाण्याची तबकडी काढली होती. मामा वरेरकरांनी लिहिलेल्या आणि गंगूबाई हनगळ यांनी गायिलेले हे गाणे त्या काळी महाराष्ट्राच्या घराघरांतून ऐकले जाई. त्यावेळी गंगूबाईंची मुलगी (कृष्णा हनगळ) तान्ही होती. तिला घेऊनच स्टुडियो मध्ये जावे लागे. ती दूध पिऊन झोपली की ध्वनिमुद्रण होत असे. जागी असली तर स्टाफ मधली मंडळी तिला खेळवत असत.

त्या गाण्याच्या ओळी अशा होत्या :-

आईचा छकुला, चिमुकला
आईचा छकुला !

चपल सदा रुसलेला दिसला
आईचा छकुला !

वाहिली राहिली माया
डोळां ज्या पहाया
का हळु हसला
माया जिवाला लावियलेला !

कवी : मामा वरेरकर

गायिका : गंगूबाई हनगळ

चाल : मामा वरेरकरांची

वर्ग:गाणी
रघुनाथ शेवगावकर

*डॉ.* **रघुनाथ शेवगावकर** हे पुणे विद्यापीठाचे अठरावे कुलगुरू होते. कुलगुरुपदी निवड होण्यापूर्वी इ.स. १९८७ पासून ते मुंबईतील इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजीत प्राध्यापक म्हणून कार्यरत होते.

## शिक्षण 
शेवगावकर यांचे शालेय शिक्षण ग्वाल्हेरमध्ये झाले. इ.स. १९७५ साली त्यांनी शिवाजी विद्यापीठातून अभियांत्रिकीची पदवी मिळवली. त्यानंतर आयआयटी कानपूर येथून एम. टेक. पूर्ण केले. बंगळूर येथील 'रामन रिसर्च इन्स्टिट्यूट'मध्ये तसेच अमेरिकेतील 'युनिव्हर्सिटी ऑफ मेरीलॅंड'मध्ये त्यांनी संशोधनकार्य केलेले आहे. 

वर्ग:पुणे विद्यापीठाचे कुलगुरू
तनिशा मुखर्जी

**तनिशा मुखर्जी** ( १ जानेवारी १९७८) ही एक भारतीय सिने-अभिनेत्री आहे. तनिशा २००३ सालापासून हिंदी, बंगाली व तेलुगू चित्रपटांमध्ये अभिनय करत आहे. सरकार, सरकार राज, नील 'एन' निक्की इत्यादी बॉलिवूड चित्रपटांमध्ये तिने भूमिका केल्या आहेत.

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ल्ड ट्रेड सेंटर

[350 px|इवलेसे|लोअर [मॅनहॅटनमधील वर्ल्ड ट्रेड सेंटर व इतर इमारती]]
**वर्ल्ड ट्रेड सेंटर** हे अमेरिकेच्या न्यू यॉर्क शहरील लोअर मॅनहॅटन भागामधील एक संकूल आहे. हे संकूल वर्ल्ड ट्रेड सेंटर ह्याच नावाच्या ७ इमारतींच्या संकुलाच्या जागेवर बांधले जात आहे. मूळ वर्ल्ड ट्रेड सेंटर संकूल ४ एप्रिल १९७३ साली बांधले गेले. न्यू यॉर्क शहरामधील सर्वात प्रसिद्ध खुणांपैकी एक असलेल्या वर्ल्ड ट्रेड सेंटरच्या इमारतींपैकी क्र. १ व क्र. २ वर अल कायदा ह्या अतिरेकी संघटनेने सप्टेंबर ११, २००१ रोजी अपहरण केलेली विमाने घुसवली. ह्या हल्ल्यांमध्ये दोन्ही इमारती जमीनदोस्त झाल्या होत्या.
250 px|इवलेसे|सप्टेंबर ११, २००१ रोजी झालेले दहशतवादी हल्ले

जुन्या वर्ल्ड ट्रेड सेंटरच्या सर्व इमारती नव्याने बांधण्याचा निर्णय घेण्यात आला व ह्यांमधील वन वर्ल्ड ट्रेड सेंटर ही सर्वात उंच इमारत २०१४ साली बांधून पूर्ण झाली.

अमेरिका सरकारच्या म्हण्यानुसार हा हल्ला पाकिस्तानी अतिरेकी ओसामा बिन लादेन याने घडवून आणले होते

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:न्यू यॉर्क शहरामधील इमारती व वास्तू
वर्ग:इ.स. १९७३ मधील निर्मिती
वर्ग:मॅनहॅटन
आई (कादंबरी)

**आई** ही १९०६ साली मॅक्झिम गॉर्की द्वारा लिखित एक कादंबरी आहे. ही कादंबरी कारखान्यातील क्रांतिकारक कामगारांच्या जीवनावर आधारित आहे. मूळ कादंबरी रशियन भाषेत लिहिली गेली होती, पण जगातील अनेक भाषांमध्ये तिचे भाषांतर करण्यात आले आहे. तसेच ह्या कथेवर आधारित अनेक चित्रपटसुद्धा निर्माण करण्यात आले आहेत.

"आई" कादंबरीचे मराठी भाषांतर प्रभाकर वामन उर्ध्वरेषे ह्यांनी केले आहे.

वर्ग:मराठीमध्ये अनुवादित पुस्तके
शिरवाडे वणी

**शिरवाडे वणी** हे महाराष्ट्रातील नाशिक जिल्ह्याच्या निफाड तालुक्यातील एक गाव आहे. ज्ञानपीठ पुरस्कारविजेते साहित्यिक, नाटककार वि.वा. शिरवाडकर (कुसुमाग्रज) यांचे हे मूळ गाव होय.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
रीना रॉय

**रीना रॉय** ( ७ जानेवारी १९५७) ही एक भारतीय सिने-अभिनेत्री आहे. १९७० व १९८० च्या दशकांमध्ये तिने अनेक चित्रपटांमध्ये नायिकेच्या भूमिका केल्या आहेत.

## पुरस्कार
*फिल्मफेअर पुरस्कार
**१९७७ - फिल्मफेअर सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री पुरस्कार - अपनापन

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
पांगिरा (चित्रपट)

इवलेसे
***पांगिरा*** हा २०११ मधील विश्वास पाटील यांच्या याच नावाच्या कादंबरीवर आधारीत असलेला मराठी भाषेतील चित्रपट आहे. या चित्रपटात शेतकऱ्यांच्या उत्पादनाच्या हमी भावाचा प्रश्न हाताळला गेला आहे. तिसऱ्या नाशिक आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवासाठी या चित्रपटाची निवड झाली होती. याचे दिग्दर्शन राजीव पाटील यांनी केलेले आहे.

वर्ग:इ.स. २०११ मधील मराठी चित्रपट
वसाहतवाद

**वसाहतवाद** म्हणजे एखाद्या राज्याच्या लोकांद्वारे दुसऱ्या क्षेत्रात जागा बळकावणे, तिथे स्वतःच्या वसाहती स्थापित करणे, त्या टिकवून ठेवणे, त्यांचा विस्तार करणे होय. जमिनीचे, खनिजांचे, नैसर्गिक संसाधनांचे व स्थानिक लोकांचे शोषण करून स्वतःच्या राज्याची समृद्धी वाढवणे हा वसाहतवादाचा उद्देश असतो उदा - इंग्रज 



नवीन सागरी मार्गाचा शोध: युरोपंपासून भारतापर्यंत नवीन सागरी मार्ग पोर्तुगीज खलाशी वास्को थे गामा याने शोधून काढला. तो आफ्रिकेच्या दक्षिण टोकाला (केप ऑफ गुड होप ) वळसा घालून भारताच्या पश्चिम किनाऱ्यावरील कालीकत बंदरात 20मे 1498 रोजी उतरला.
१९४७ पूर्वी भारत हा ब्रिटिशांशी वसाहत होता.त्यामुळे भारताचा विदेशी व्यापार हा वसाहतवादी होता.लोक सभेला प्रथम सभागृह म्हणतात.
सॅन फ्रान्सिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

**सॅन फ्रान्सिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ**  हा अमेरिकेच्या सॅन फ्रान्सिस्को शहरातील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे. शहराच्या २१ किमी (१३ मैल) दक्षिणेस मिलब्रे आणि सान ब्रुनो उपनगरांजवळ सान मटेओ काउंटीमध्ये असलेला हा विमानतळ बे एरियामधील सगळ्यात मोठा तर कॅलिफोर्नियातील दुसऱ्या क्रमांकाचा विमानतळ आहे. येथून अमेरिकेतील सगळ्या मोठ्या शहरांना तसेच युरोप आणि आशियातील प्रमुख विमानतळांना जोडणारी विमानसेवा उपलब्ध आहे.

## विमानकंपन्या आणि गंतव्यस्थाने
ची आंतरराष्ट्रीय टर्मिनलावर थाबलेली तीन बोईंग ७७७-२००, एक बोईंग ७४७-४०० आणि ऑल निप्पॉन एरवेझचे एक बोईंग ७७७-२००ईआर]]
चे बोईंग ७४७-४०० उतरत असताना]]

चे एरबस ए३८० उतरताना]]
चे बोईंग ७५७-३०० धावपट्टीजवळ असताना]]
चे बोईंग ७४७-४०० उतरत आहे तर युनायटेड एरलाइन्सचे त्याच प्रकारचे विमान जवळच आहे]]
चे एरबस ए३३० उतरत आहे तर चायना ईस्टर्न एरलाइन्सचे त्याच प्रकारचे विमान जवळच आहे]]
चे बोईंग ७३७-७०० उड्डाणाच्या तयारीत]]
चे बोईंग ७७७-३००ईआर उतरताना]]

* **नोंद**: इतर देशांतून येणारी बव्हंश विमाने आंतरराष्ट्रीय टर्मिनलला येतात.

### सर्वाधिक वर्दळीची गंतव्यस्थाने
## संदर्भ आणि नोंदी 
वि
वर्ग:अमेरिकेतील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
होर्मोज्गान प्रांत

**होर्मोज्गान प्रांत** (फारसी: استان هرمزگان , *ओस्तान-ए-होर्मोज्गान*) हा इराणच्या ३१ प्रांतांपैकी एक प्रांत आहे. हा प्रांत देशाच्या दक्षिणेस इराणाच्या आखाताच्या किनारी वसला आहे. याच्या समोर आखाताच्या पलीकडील किनाऱ्यावर संयुक्त अरब अमिराती व ओमान या देशांच्या सीमा असून पश्चिमेस बुषर, वायव्येस फार्स, उत्तरेस केर्मान, पूर्वेस सिस्तान व बलुचिस्तान या इराणाच्या प्रांतांच्या सीमा भिडल्या आहेत. बंदर अब्बास हे याचे राजधानीचे शहर आहे.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:इराणचे प्रांत
मराठवाडा (वृत्तपत्र)

**मराठवाडा** हे मराठी भाषेतून प्रकाशित होणारे मराठवाड्यातील दैनिक वृत्तपत्र होते. १ फेब्रुवारी, इ.स. १९३८ या दिवशी त्याचा पहिला अंक साप्ताहिक स्वरूपात प्रकाशित करण्यात आला होता. नंतर त्याचे दैनिकात रूपांतर झाले. सप्टेंबर २००० सालापासून या वृत्तपत्राचे प्रकाशन बंद आहे.

## सुरुवात 
सध्या महाराष्ट्रात असलेला मराठवाडा हा भाग पूर्वी हैदराबाद संस्थानात होता. हैदराबादचा निजाम आणि ब्रिटिश सत्ता यांच्या कचाट्यात सापडलेल्या जनतेला संघटित करून त्यांच्या बाजूने लढा देण्यासाठी आनंदराव वाघमारे यांनी १ फेब्रुवारी, इ.स. १९३८ रोजी पुण्याहून मराठवाडा साप्ताहिकाची सुरुवात केली. तिथून ती गुप्तपणे मराठवाड्यात पाठविली जात.

## ध्येय 
हैैदराबाद संस्थानातील एकतंत्री सरकारला जबाबदारीची जाणीव करून देणे, दैववादी, दरिद्री, असंघटित जनतेला सक्रिय करणे आणि जनतेमधील संवेदनशीलता जागृत करणे, मातृभाषेतून शिक्षण, मराठी भाषेची सुरक्षितता या तत्त्वांचा पुरस्कार करणे हे मराठवाडा वृत्तपत्राचे ध्येय होते.

## बंदी 
पुण्यातून निघालेला अंक लोकांपर्यंत पोहोचू न देण्याचा निजाम सरकार हरप्रकारे प्रयत्न करीत होते. परंतु आनंदराव वाघमारेंच्या मेहनतीपुढे निजाम सरकार थकले व ब्रिटिश सरकारच्या मदतीने पत्रावर बंदी आणली. आनंद वाघमारेंनी हार न मानता नाव बदलून वृत्तपत्र चालूच ठेवले. दहा महिन्यांच्या कालावधीत मराठवाडा नागरिक, संग्राम, रणदुंदुभी, समरभूमी, हैद्राबाद स्वराज्य, मोगलाई, कायदेभंग, सत्याग्रह, कायाकल्प, संजीवनी अशी अकरा वेळा नावे बदलत प्रकाशित होत राहिले आणि प्रत्येकवेळेस सरकार त्यावर बंदी घालत राहिले. शेवटी इ.स. १९३९ साली वाघमारे यांच्यावरच राजद्रोहाचा खटला भरला गेला. एकवीस महिन्यांसाठी त्यांना कारागृहात स्थानबद्ध करण्यात आले व पत्राचे प्रकाशनच बंद झाले. 

## स्वातंत्र्यप्राप्तीनंतर 
इ.स. १९४७ साली भारत देश स्वतंत्र झाल्यानंतर १३ मार्च, इ.स. १९४८ यादिवशी मुंबईहून मराठवाडा अंक पुन्हा प्रकाशित झाला व हैदराबाद संस्थानात गुप्त रीतीने पाठवला गेला. १७ सप्टेंबर, इ.स. १९४८ला निजामाने शरणागती पत्करली व मराठवाडाचे स्थलांतर हैदराबाद येथे झाले.

इ.स. १९४९ सालापासून मराठवाडा अर्धसाप्ताहिक म्हणून प्रकाशित होऊ लागले. इ.स. १९५३ साली आनंद वाघमारे निवृत्त झाले व अनंत भालेराव पत्राचे संपादक झाले. मराठवाडा विभागाचा द्विभाषिक मुंबई राज्यात समावेश केल्यानंतर मराठवाडा पत्राचे स्थलांतर औरंगाबादला झाले. मराठवाड्यातील वाढत्या लोकप्रियतेमुळे १५ आॅगस्ट, इ.स. १९६८ रोजी मराठवाड्याचे दैनिकात रूपांतर झाले.

वर्ग:मराठी भाषेमधील वृत्तपत्रे
हुतात्मा साहित्य संमेलन

हुतात्मा राजगुरू यांच्या ८३व्या बलिदान दिनानिमित्त राजगुरुनगर येथे १ले हुतात्मा साहित्य संमेलन २५ मार्च २०१४ रोजी झाले. संमेलनाचे अध्यक्ष सु.ल. खुटवड होते.
हुतात्मा राजगुरू साहित्य परिषद व हुतात्मा राजगुरू स्मारक समितीने प्रथमच हे संमेलन भरविले. हे संमेलन सकाळपासून संध्याकाळपर्यंत एकूण नऊ तास चालले.

संमेलनाच्या कार्यक्रमांत माधव पाटील व उत्तम सदाकाळ यांचे कथाकथन, ७५ कवींचा सहभाग असलेले, कवी म.बा. चव्हाण्यांच्या अध्यक्षतेखाली भरलेले कवि संमेलन, रवींद्र चौधरी यांचे एकपात्री नाटक आणि आणि विनोद कुलकर्णी यांचे जादूच्या प्रयोगांचा समावेश होता. संमेलनात पंढरीनाथ थिगळे यांच्या ’पोवाडे’ या पुसतकाचे प्रकाशन झाले.

हुतात्मा साहित्य संमेलनाच्या दिवशी लेखक दीपाकांत राक्षे यांना साहित्य गौरव व मुंबई माता-बाल संगोपन केंद्राचे सचिव डॉ. माधव साठे यांना समाज गौरव पुरस्कार देण्यात आले.

पहा :साहित्य संमेलने

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
सिस्को सिस्टिम्स

**सिस्को सिस्टिम्स** ही अमेरिकन बहुराष्ट्रीय कंपनी आहे. सान जोसे, कॅलिफोर्निया येथे कंपनीचे मुख्यालय आहे.

वर्ग:अमेरिकेमधील तंत्रज्ञान कंपन्या
आयआरएनएसएस १ बी

**आयआरएनएसएस १ बी** हा भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था इस्रोने अवकाशात ४ एप्रिल २०१४ रोजी सोडला गेलेला एक कृत्रिम उपग्रह आहे. दिशादर्शक उपग्रह असुन समुद्रावरील घडामोडींचा  या उपग्रहाच्या मदतीने अभ्यासता येतील.

वर्ग:कृत्रिम उपग्रह
वर्ग:भारतीय अंतराळ संशोधन
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय उपग्रह
वर्ग:दळणवळण
आंध्र प्रदेश एक्सप्रेस

thumb|300px|right|आंध्र प्रदेश एक्सप्रेस
**आंध्र प्रदेश एक्सप्रेस** ही तेलंगणा आणि आंध्र प्रदेशची राजधानी हैदराबाद आणि भारताची राजधानी नवी दिल्ली यांना जोडणारी दक्षिण मध्य रेल्वेची वेगवान गाडी होती. १५ नोव्हेंबर २०१५ रोजी तिचे नाव बदलून तेलंगणा एक्सप्रेस असे ठेवण्यात आले.

भारतीय रेल्वेने या गाडीला हैदराबाद-नवी दिल्ली पर्यंतच्या प्रवासासाठी १२७२३ आणि परतीच्या प्रवासासाठी १२७२४ असे क्रमांक दिलेले आहेत. १९७६ मध्ये सर्वप्रथम ही सेवा सुरू करण्याचे श्रेय मधू दंडवते यांना दिले जाते.

## सुरुवात
१९७८ मध्ये आंध्र प्रदेश एक्सप्रेसला वरील अंतर कापण्यासाठी २३ तास लागत होते. पण त्यानंतर हळूहळू थांबे वाढल्यामुळे वरील कालावधी २७ तासापर्यंत वाढत गेला. ही एक्सप्रेस चालू होण्यापूर्वी या मार्गावरील गाडयांचे मार्ग एकेरी होते,  १६७० कि.मी. पैकी जवळजवळ ३०० कि.मी. मार्ग एकेरी होता.
 
भारतीय रेल्वेकडून या एक्सप्रेस गाडीची सेवा सुरू झाली त्यावेळी १४ डब्यांची गाडी २६०० एचपी एएलसीओ क्षमतेच्या डिझेल इंजिनावर चालत होती.  १९८१ मध्ये ५२०० एचपी २ एएलसीओ (डब्ल्यूडीएम२) इतक्या क्षमतेची डिझेल इंजिन वापरून २१ डब्यांना चालविले जाऊ लागले.  या दुप्पट वाढीव क्षमतेमुळे इटारसी आणि नागपूर मधील  ३०० कि.मी. अंतराच्या डोंगराळ भागामध्ये ’आंध्रप् रदेश एक्सप्रेस’ ही गाडी चालविणे सहज शक्य झाले आहे.  या गाडीत खान पान सेवा आहे.

आंध्र प्रदेश एक्सप्रेसच्या मार्गावरील लोहमार्गाखाली बहुतांश सिमेंटचे स्लीपर्स आहेत. गाडीला सहसा आधुनिक इलेक्ट्रिक इंजिन जोडले जाते. ( डब्लयूएपी -७ / डब्लयूएपी – १ / डब्लयूएपी ४). त्याच्या साहाय्याने २४ डबे (७ वातानूकूलित डब्यांसह ) चालविले जातात. अत्याधुनिक सिग्नल आणि संपर्क यंत्रणेमुळे वाहनचालकांचा वाहतूक नियंत्रकाशी सतत संपर्क असतो.  परंतु असे असूनही प्रवासाचा कालावधी अद्यापपर्यत कमी झालेला नाही.

’आंध्र प्रदेश एक्सप्रेस’ची ही सेवा सुरू झाल्यापासून म्हणजेच १९७८ ते १९९० पर्यंत तिला झांशी, भोपाळ, नागपूर, बल्लारशाह आणि काझीपेठ असे एकूण ५ थांबे होते.  त्यानंतरच्या कालावधीमध्ये मात्र मधले थांबे वाढवून प्रवासाचा कालावधी २७ तासांपर्यंचा वाढविण्यात आला.

## वेळापत्रक
ही गाडी नवी दिल्ली वरून रोज संध्याकाळी १७. ३० ला निघून दुसऱ्या दिवशी  १९.५० पर्यंत हैद्राबाद डेक्कनला पाहोचते. परतताना सकाळी ०६.२५ ला हैद्राबादवरून निघून दुसऱ्या दिवशी सकाळी ०९.०५ ला ही गाडी दिल्लीला पाहोचते.  १६७७ कि.मी. एवढे अंतर २६ तास ३० मिनिटांमध्ये कापले जाते. त्यामुळे गाडीचा सरासरी वेग ताशी ६२ कि.मी.इतका पडतो.. आंध्र प्रदेश राज्यातील थांब्यांवर ही गाडी बराच वेळ थांबते परंतु नागपूर आणि भोपाळ च्या दरम्यान गाडी  न थांबता धावत असते.

## छायाचित्र

File:AP Express.JPG|सिकंदराबाद जवळ एपी एक्सप्रेस थांबताना
File:12724 Andhra Pradesh Express.jpg|१२७२४ आंध्र प्रदेश एक्सप्रेसचा वातानुकूलित डबा
File:12723 New Delhi bound AP Express at Moulali.jpg|१२७२३ न्यू दिल्लीकडे निघालेली एपी एक्सप्रेस मौला अली जवळ
File:AP Express crossing Aler Railway Station 01.jpg|अलेर रेल्वे स्थानक पार करताना एपी एक्सप्रेस
File:12724 Andhra Pradesh Express 1.jpg|१२७२४ आंध्र प्रदेश एक्सप्रेसचा ३ टियर वातानुकूलित डबा

## हे सुद्धा पहा
आंध्र प्रदेश संपर्क क्रांती एक्सप्रेस

सिकंदराबाद न्यू दिल्ली दुरांतो एक्स्रपेस

सिकंदराबाद रेल्वे स्थानक
## संदर्भ
## बाह्य संदर्भ
* आंध्र प्रदेश एक्सप्रेज 
* इंडियन रेल्वे
* साऊथ सेंट्रल रेल्वे

वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
वर्ग:तेलंगणामधील रेल्वे वाहतूक
महाराष्ट्रामधील लोकसभा व विधानसभा मतदारसंघांची यादी

भारताच्या **महाराष्ट्र** राज्यामध्ये एकूण ४८ लोकसभा व २८८ विधानसभा मतदारसंघ आहेत. प्रत्येक लोकसभा मतदारसंघामध्ये ६ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. 

## यादी (२००८ पासून ते 2024 पर्यंत)
## संदर्भ
हातोडा व कोयता

**हातोडा व कोयता** (☭) हे सम्यवादाच्या प्रतीकांपैकी एक चिन्ह आहे. ह्या चिन्हाचा वापर साम्यवाद, साम्यवादी राज्य किंवा साम्यवादी पक्षाशी संबंध दर्शवतो. ह्या चिन्हात एक हातोडा व एक कोयता एकमेकांवर ठेवल्याचे दिसते. ही दोन अवजारे क्रमशः शहरी औद्योगिक कामगारांना व ग्रामीण शेतकऱ्यांना दर्शवतात. ह्या दोन कष्टकरी वर्गांच्या एकजूटीला दर्शवण्यासाठी सदर अवजारे एकमेकांवर ठेवलेली दर्शवली आहेत. हे प्रतीक रशियन क्रांतीच्या दरम्यान उदयास आले. तद्नंतर अनेक झेंड्यांवर व प्रतीकांमध्ये ह्या चिन्हाचा वापर करण्यात आला आहे व त्यापैकी काहींमध्ये सोबत स्थानिक-संस्कृतीशी सुसंगत चिन्हेसुद्धा वापरलेली आहेत.

## साम्यवादाच्या संदर्भात ऐतिहासिक वापर 
## वर्तमान वापर 
## चिन्हातील विविधता 
## युनिकोड 
युनिकोड प्रणालीत "हातोडा व कोयता" () हे चिन्ह "hammer and sickle" ह्या नावाने U+262D ह्या क्रमांकावर समाविष्ट करण्यात आले आहे.

## विवाद आणि वैधानिक स्थिती 
## गॅलरी 
## हे सुद्धा पहा 
* साम्यवाद

## संदर्भ 
वर्ग:साम्यवाद
साम्यवादाची प्रतीके

साम्यवादाची अनेक प्रतीके आहेत जी त्याच्याशी संबंधित असलेल्या विविध थीम्स दर्शवतात. ह्या थीम्स पैकी काही आहेत - क्रांती, कष्टकरी वर्ग, भूदास, कृषी, आंतरराष्ट्रीय एकात्मता. साम्यवादी राज्ये, साम्यवादी पक्ष व साम्यवादी चळवळीे हे त्यांच्या समान ध्येयामधील एकात्मता बळकट करण्यासाठी ह्या प्रतीकांचा वापर करतात.

## हातोडा व कोयता 
## लाल तारा 
## लाल बावटा 
## इंतर्नास्योनाल 
## ताऱ्यांचे नांगर 
## समाजवादी हेराल्ड्री 
## साम्यवादाची इतर प्रतीके 
## हे सुद्धा पहा 
* वळलेली मूठ
* हातोडा व कोयता
* लाल तारा
* लाल बावटा
* इंतर्नास्योनाल

## संदर्भ 
वर्ग:साम्यवाद
वळलेली मूठ

**वळलेली मूठ** हे एकात्मता आणि समर्थनाचे प्रतीक आहे. एकता, बळ, विद्रोह किंवा विरोध दर्शविण्यासाठीसुद्धा सलामीच्या रूपात तिचा वापर केला जातो. प्राचीन असिरियातील हिंसाविरोधाचे प्रतीक असा ह्या सलामीचा इतिहास आहे.

## इतिहास 
## चिन्ह 
## सलामी 
## वापरकर्ते गट 
## हे सुद्धा पहा 
## संदर्भ
स्वाती राजे

**स्वाती राजे** या बालसाहित्याच्या अभ्यासक व लेखिका आहेत. 'भाषा' या संस्थेतर्फे फिरत्या ग्रंथालयाचा उपक्रम त्या राबवितात.

'इंटरनॅशनल बोर्ड आॅन  फाॅर यंग पीपल' (इबी) या बालसाहित्यासाठी काम करणाऱ्या संस्थेतर्फे दिनांक ८ ते १२ सप्टेंबर, इ.स. २०१० या कालावधीत स्पेनमध्ये आयोजित आंतरराष्ट्रीय परिषदेत 'ओरल ट्रेडिशन अँड मायनाॅरिटीज विदाऊट रिटन लिटरेचर' या विषयावरील चर्चासत्रात स्वाती राजेंनी भाग घेतला होता. त्यांनी दक्षिण आफ्रिका, स्वीडन, चीन, डेन्मार्क येथील परिषदातही बालसाहित्यविषयक निबंध सादर केलेले आहेत.

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
माधुरी तळवलकर

**माधुरी तळवलकर** या एक मराठी लेखिका आहेत. अनेक वर्षी त्यांनी सातत्याने विविध प्रकारचे लेखन केले आहे. अंतर्नाद, अनुभव, मिळून साऱ्याजणी इत्यादी मासिकांतून त्यांची विविध प्रकारच्या  पुस्तकांवरील आस्वादक समीक्षा प्रकाशित होत असते. समीक्षेखेरीज त्यांचे जागतिकीकरणानंतरच्या कथा, गाडगीळांच्या कथानायिका... असे अभ्यासपूर्ण साहित्यविषयक लेख प्रकाशित झाले आहेत. पुस्तकांचे संपादन, संस्करण, शब्दांकन, अनुवाद अशी कामे त्या करीत असतात.

त्या कोथरूडच्या गांधी भवनजवळ अंध मुलींच्या शाळेत आणि वसतिगृहात जाऊन मुलींनी गोष्टी सांगत असत. 

माधुरी तळवलकर या पुण्यातील टेल्को कंपनीत काही वर्षे नोकरी करत होत्या. या व्यतिरिक्त त्या पुण्याच्या इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेन्ट डेव्हलपमेंट अँड रिसर्चमध्ये व सकाळ पेपर्समध्येही होत्या. स्त्री-वृत्त' नावाच्या मासिकाच्या साहाय्यक संपादक म्हणून त्या सुमारे वर्षभर काम करीत होत्या.

## माधुरी तळवलकर यांची पुस्तके
* कळत जाते तसे (कथासंग्रह, ज्योत्स्ना प्रकाशन))
* कॉल सेंटर डॉट कॉम (कॉलसेंटरमध्ये काम करणाऱ्यांच्या प्रत्यक्ष अनुभवांवर आधारलेली कादंबरी, - अक्षता प्रकाशन/राजेंद्र प्रकाशन)
* कावळीणबाई आणि तिची पिल्ले (बालसाहित्य - व्यास क्रिएशन्स)
* काळंपांढरं - (तीन दीर्घकथा)
* घरोघरी (कादंबरी - राजेंद्र प्रकाशन )
* ज्याचं त्याचं आभाळ (कादंबरी - राजे पब्लिकेशन्स)
* तनहाई (कथासंग्रह - विश्‍वकर्मा प्रकाशन)
* तळ्याचे गुपित (बालसाहित्य - ज्योत्स्ना प्रकाशन)
* रानभूल (कादंबरी-विश्वकर्मा प्रकाशन) : याच नावाची रामचंद्र नलावडे यांची कादंबरी, डॉ.रमेश कुबल यांचे मार्गदर्शनपर पुस्तक, रंगराव बापू पाटील यांचा कथासंग्रह,  प्रल्हाद जाधव यांचे निसर्गविषयक पुस्तक, ए. वि. जोशी यांचा कथासंग्रह आणि संजय सुरकर यांनी दिग्दर्शित केलेला एक मराठी चित्रपट आहे.
* ललितरंग (समीक्षा/ललित  - राजे पब्लिकेशन्स) 
* व्यक्तिमत्त्व फुलताना (माहितीपर) : या पुस्तकाला व्यवस्थापनतज्ज्ञ डॉ.प्र.चिं. शेजवलकर यांची प्रस्तावना आहे.  पुस्तकात वेळव्यवस्थापन, ताणतणावांवर मात, वक्तृत्व इत्यादी विषयांवर उत्तम मार्गदर्शन केले आहे.- डायमंड पब्लिकेशन्स.

## पुरस्कार
* *कॉल सेंटर डॉट कॉम* या पुस्तकाला महाराष्ट्र सरकारचा उत्कृष्ट साहित्याचा पुरस्कार.
* *कॉल सेंटर डॉट कॉम* या पुस्तकाला मृत्युंजय पुरस्कार
* 1कैद’ नावाच्या कथेस गंगाधर गाडगीळ कथा पुरस्कार. ही कथा मिळून साऱ्याजणी मासिकाकडून ‘साऱ्याजणींच्या कथा’ या पुस्तकासाठी निवडली गेली.

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
डी. रामानायडू

**डी. रामानायडू** ( इ.स. १९३६ - ) हे दादासाहेब फाळके पुरस्कारविजेते चित्रपट निर्माते आहेत. त्यांनी प्रामुख्याने तेलुगूसोबत हिंदी, बंगाली, ओरिया, आसामी, मल्याळम, कन्नड, गुजराती, मराठी आणि भोजपुरी भाषेतील जवळपास १३० चित्रपटांची निर्मिती केलेली आहे. सर्वाधिक चित्रपट निर्मितीसाठी रामानायडू यांचे नाव गिनेस बुकमध्ये नोंदविण्यात आले आहे. त्यांना चित्रपट क्षेत्रातील योगदानाबद्दल इ.स. २००९ सालच्या दादासाहेब फाळके पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.

## चित्रपट निर्मिती 
इ.स. १९३६ साली आंध्र प्रदेशमधील करमचेडू गावात जन्मलेल्या रामानायडू यांनी इ.स. १९६३ साली 'अनुरागम' चित्रपटाद्वारे आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली. त्यानंतर इ.स. १९६४ साली एन.टी. रामाराव अभिनीत 'रामाडू-भिमाडू' हा त्यांचा चित्रपट दक्षिणेत खूप गाजला. 'सरिगडू' या त्यांच्या चित्रपटाची इ.स. १९९३ साली इंडियन पॅनोरमा विभागात निवड करण्यात आली होती. 'असूख' या त्यांच्या बंगाली चित्रपटाला इ.स. १९९९ साली राष्ट्रीय पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते. आंध्र प्रदेश सरकारकडूनही त्यांच्या चित्रपटांना अनेक पुरस्कार मिळाले आहेत.

डी. रामानायडू यांनी निर्माण केलेल्या 'हमारी बेटी' या चित्रपटामध्ये अपंग नायिका सर्वसामान्य माणसांप्रमाणे आयुष्य जगून आपल्या आयुष्यातील ध्येय कशी पूर्ण करते याचे चित्रण करण्यात आले होते. या चित्रपटाचे शिकागो आणि व्हेनिस येथील महोत्सवांमध्ये प्रदर्शन करण्यात आले होते.

## पुरस्कार 
* दादासाहेब फाळके पुरस्कार (इ.स. २००९)
* पद्मभूषण पुरस्कार (इ.स. २०१३)

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १९३६ मधील जन्म
वर्ग:दादासाहेब फाळके पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
फें दा स्येकल

***फें दा स्येकल*** (फ्रेंच : fin de siècle, IPA उच्चार : fɛ̃ də sjɛkl) हा फ्रेंच भाषेत वापरला जाणारा वाक्प्रचार आहे, ज्याचा अर्थ आहे "शतकाचा अंत". मात्र हा वाक्प्रचार त्या संदर्भात वापरला जातो जिथे शतकाच्या अंतासोबतच नव्या युगाची पहाट अभिप्रेत असते. उदाहरणार्थ, १९व्या शतकाचा अंत हा ऱ्हासाचा काळ म्हणून जाणवू लागला होता, पण त्यासोबतच तो एका नव्या सुरुवातीच्या उमेदीचा काळ होता.

## संदर्भ 
वर्ग:फ्रेंच भाषा
शोभा प्रधान

शोभा किशोर प्रधान (माहेरच्या शोभा व्यंकटेश वकील) या एक मराठी अभिनेत्या आणि लेखिका आहेत.  त्यांचा जन्म : २२ सप्टेंबर १९४४चा. त्यांचे लहानपण मुंबईच्या गोवालिया टँक या गुजरातीबहुल भागात गेले. त्यांचा आदी मर्झबान यांच्यासारख्या दिग्दर्शकाशी ’इंडियन नॅशनल थिएटर’द्वारा संबंध आला. त्यांच्याबरोबर त्यांनी काही गुजराती नाटकांत कामे केली. मराठी-गुजराती-हिंदी नाटके आणि चित्रपट यांमध्येही त्या छोट्यामोठ्या भूमिका करत. 

गोवालिया टँक भागातून बांद्रा येथे रहावयास आल्यावर शोभा वकील यांना, तिथल्या वसाहतीत राहणाરે किशोर प्रधान हे बसवत असलेल्या ’तीन चोक तेरा’ या नाटकाच्या नायिकेच्या भूमिकेसाठी विनंती करण्यात आली. व्यंकटेश वकील यांनी आपल्या मुलीला म्हणजे शोभाला त्या नाटकात काम करण्याची परवानगी दिली. बांद्रा येथील त्या वसाहतीतल्या छोट्या कम्युनिटी हॉलमध्ये झालेला नाटकाचा तो यशस्वी प्रयोग पाहून, लेखक श्याम फडके खुश झाले आणि त्यांनी किशोर प्रधान आणि शोभा वकील यांच्यासाठी ’काका किशाचा’ हे नाटक लिहून दिले. ’काका किशाचा’ खूप गाजले, आणि पुढील काळात शोभा वकील या किशोरशी लग्न करून २३ ऑक्टोबर १९६६ला शोभा प्रधान झाल्या.   

शोभा प्रधान यांनी एका गुजराती नाटकाचा मराठी अनुवाद करून त्या ’संभव-असंभव’ नाटकात भूमिकाही केली आहे.  

शोभा प्रधान आपल्या पतीबरोबर मुंबई दूरदर्शनच्या गजरा या मनोरंजक कार्यक्रमाचे संचालन करील असत.

## शोभा प्रधान यांनी भूमिका केलेली नाटके (कंसात पात्राचे नाव)
* काका किशाचा (लिली)
* चंद्र नभीचा ढळला (राजकन्या)
* डंख (शोभा)
* तात्पर्य (नायिका)
* तीन चोक तेरा (स्वरूपा व श्यामला)
* देव नाही देव्हाऱ्यात (जानकी)
* नांदा सौख्यभरे
* पतित एकदा-पतित का सदा? (डबलरोल)
* मत्स्यगंधा
* माकड आणि पाचर
* या, घर आपलंच आहे
* रंगीबेरंगी
* राणीचा बाग (विमल)
* रात्र थोडी सोंगं फार (विभावरी व माधुरी)
* लग्नाची बेडी (रश्मी)
* लागेबांधे (नर्स-नायिका)
* लैला ओ लैला (लैला)
* शतानिक (हेमदत्ता)
* संभव-असंभव (शोभा ठाकूर).   
* सारेच सज्जन (शैला)
* स्वामिनी
* हँड्‌स अप

## शोभा प्रधान यांची भूमिका असलेले चित्रपट
* कुणी घर देतां का घर ?
* दि झी हॉरर शो (हिंदी दूरचित्रवाणी मालिका)
* पानेतर (गुजराती)
* भाभी (हिंदी/गुजराती)
* रफ़्तार (हिंदी)
* संत सविनयनाथ (गुजराती)

वर्ग:मराठी अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९४४ मधील जन्म
लीला मर्चंट

लीला मर्चन्ट (जन्म : तळेगाव ढमढेरे, २४ मार्च १९२४) या एक स्वातंत्र्यसैनिक आहेत. त्यांचा जन्म एका सेवाभावी धार्मिक कुटुंबात झाला. बाळपणापासूनच त्यांना गरिबांविषयी आत्मीयता, सेवाभावी वृत्ती व सामाजिक बांधिलकीचे बाळकडू मिळाले. भारताला स्वातंत्र्यपूर्व काळापासून पुण्याच्या ससून रुग्णालयात डॉ. रतिलाल मर्चंट काम करत होते.  त्यांच्याशी लग्न झाल्यानंतर तर त्यांनी लीलाताईंच्या समाजकार्याला प्रोत्साहनच दिले. 

डॉ मर्चंट यांचा साने गुरुजींशी स्नेहसंबंध होते. त्यामुळे लीलाताईंनाही साने गुरुजींचा सहवास मिळाला. त्यामुळे १९४२ च्या ’छोडो भारत" आंदोलनात लीला मर्चन्ट यांनी भूमिगतांसाठी काम केले. परदेशी वस्तूंची होळी, हरिजन मंदिर प्रवेश, अस्पृश्यता निवारण यांपासून ते भूदान कार्यापर्यंत त्यांचा सक्रिय सहभाग होता. संयुक्त महाराष्ट्राच्या चळवळीतही त्यांनी भाग घेतला होता. 

महात्मा गांधी यांच्या प्रेरणेने सुरू केलेली सूतकताई लीलाताई अजूनही करतात.  स्वातंत्र्य चळवळीतील आणि सामाजिक क्षेत्रांतील त्यांच्या कामामुळे त्यांवा जवाहरलाल नेहरू,  धोंडो केशव कर्वे, लालबहादूर शास्त्री  यांच्यासारख्या मोठ्या लोकांशी त्यांचा संबंध आला. 

पुणे शहरात आलेला पानशेतचा पूर, दुष्काळ, भूकंप, दंगली, जाळपोळ अशा नैसर्गिक आणि मानवनिर्मित आपत्तींच्या वेळी लीलाताई मर्चन्ट सर्वसामान्यांच्या आधारवड झाल्या. महिला व गरीब लोकांसाठी त्यांनी केलेल्या समाजसेवेमुळे लीला मर्चंट यांना पुणेकरांनी १९६२ आणि १९६८ च्या निवडणुकांत महापालिकेवर निवडून दिले. पुण्याच्या महापालिकेवर निवडून जाणाऱ्या गुजराती-मारवाडी समाजातील त्या पहिल्या महिला होत्या. त्यानंतर पुण्याच्या कसबा मतदार संघातून त्या काँग्रेसच्या तिकिटावर आमदार म्हणून निवडून आल्या.. 

सध्या लीला मर्चंट वयाच्या ९१व्या वर्षी निवृत्त जीवन जगत आहेत.

वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सुधाकर डोईफोडे

सुधाकर विनायक डोईफोडे (जन्म : १४ सप्टेंबर, इ.स. १९३७;  - २२ जानेवारी, इ.स. २०१४) हे एक मराठी पत्रकार आणि लेखक होते. मराठवाड्यातील नांदेडहून निघणाऱ्या सुप्रसिद्ध दैनिक प्रजावाणीचे ते संपादक होते. १९६२ साली त्यांनी सुरू केलेल्या प्रजावाणी या साप्ताहिकाचे डोईफोडे यांनी आपल्या मित्रांच्या सहकार्याने दैनिकात रूपांतर केले आणि ते दैनिक नावारूपास आणले.

वयाच्या अवघ्या अकराव्या वर्षी त्यांनी हैदराबाद मुक्ती संग्रामात भाग घेतला होता. १९७५ साली देशात लागू झालेल्या आणीबाणीच्या विरोधातही त्यांनी संघर्ष केला होता. 

इतिहास, परराष्ट्रसंबंध, संरक्षण, भौगोलिक परिस्थिती हे डोईफोडे यांचे आवडीचे विषय होते. यांवर त्यांनी अभ्यासपूर्ण लेख आणि अग्रलेख लिहिले. आणीबाणीच्या काळात 'प्रजावाणी'चे तीन अग्रलेख सरकारजमा झाले होते. याच काळात सुधाकर डोईफोडे यांना, त्यांनी केलेल्या सत्याग्रहामुळे १५ दिवसांचा कारावास भोगावा लागला.

हैदराबाद मुक्तिसंग्राम, संयुक्त महाराष्ट्र आंदोलन, मराठवाडा विकास आंदोलन, कच्छ बचाओ या आंदोलनांत सुधाकर डोईफोडे यांचा सहभाग होता. शेवटची अनेक वर्षे ते मराठवाडय़ातील रेल्वे प्रश्न सोडवण्यासाठी झटत होते. प्रत्येक रेल्वेमंत्र्याला भेटून मराठवाडय़ातील प्रश्नांकडे त्यांचे लक्ष वेधत. गोविंदभाई श्रॉफ यांच्यानंतर रेल्वे प्रश्नाचे जाणकार म्हणून डोईफोडे यांचेच नाव घ्यावे लागेल. वृत्तपत्रीय तसेच विविध नियतकालिकांतून त्यांनी विपुल लेखन केले.

सुधाकर डोईफोडे हे नांदेड नगरपालिकेचे दोनदा नगरसेवक म्हणून निवडून गेले होते. नगरपालिकेच्या शिक्षण समितीचे सभापती असताना त्यांनी पालिकेचे लोहिया वाचनालय उत्तमोत्तम ग्रंथांनी समृद्ध करण्यात पुढाकार घेतला. 
*नरहर कुरुंदकर यांच्या नावाने पालिकेतर्फे व्याख्यानमाला सुरू करण्यातही त्यांचे योगदान मोठे होते.

## सुधाकर डोईफोडे यांची प्रकाशित पुस्तके
* परवड (हैदरबाद मुक्तीलढ्यावरील कादंबरी)
* प्रतर्दनाचे दिवस (हैद्राबाद स्वातंत्र्यलढयाची माहिती देणारे पुस्तक; प्रतर्दन हे विष्णूचे विशेषण असून त्याचा अर्थ दुष्टांचा संहार करणारा असा आहे.)
* शब्दबाण -( दैनिक प्रजावाणीतील अग्रलेखांचा संग्रह)

## पुरस्कार
* डोईफोडे यांच्या ’शब्दबाण’ या अग्रलेखांच्या संग्रहाला महाराष्ट्र शासनाचा पुरस्कार मिळाला होता.. 
* नांदेडभूषण हा पुरस्कार
* दैनिक प्रजावाणीला १९७८, १९७९, १९८० या तीन वर्षी, सर्वोत्कृष्ट अग्रलेखांसाठीचे डहाणूकर पारितोषिक मिळाले होते.
* नांदेडच्या रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठाने त्यांना जीवनगौरव पुरस्कार देऊन गौरविले होते.
* सुधाकर डोईफोडे यांना २०११चा "प्रकाश देशमुख स्मृती पत्रकारिता पुरस्कार' मिळाला होता. 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १९३७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१४ मधील मृत्यू
वर्ग:मराठी पत्रकार
महिला बचत गट वित्त व विकास महामंडळ

महिला बचत गट वित्त व विकास महामंडळ महाराष्ट्र राज्यातील महिला बचत गटाची आर्थिक उन्नती जलद गतीने घडवून यावी यासाठी ग्रामिण महिलांना बचतीस प्रवृत्त करून बचतीच्या माध्यमातून विविध योजनाद्वारे वित्त साहाय्य व उद्योग व्यवसायाचा माध्यमातून स्वयंरोजगार उपलब्ध व्हावा या मुख्य उद्देशाने महिला बचत गट वित्त व विकास महामंडळाची स्थापना झालेली आहे. राष्ट्रीय महिला कोष व महामंडळ पुस्त्कृत कार्यक्रमाखाली बचत योजन मुदत कर्ज ( टर्म लोन ) स्वरूपात वित्त साहाय्य विविध योजनाच्या माध्यमातून दिले जातो,

वर्ग:शासनसंस्था
दिल है के मानता नहीं

**दिल है के मानता नहीं** हा १९९१ साली प्रदर्शित झालेला एक हिंदी चित्रपट आहे. महेश भट्टचे दिग्दर्शन असलेल्या व १९३४ सालच्या *इट हॅपन्ड वन नाईट* ह्या हॉलिवूड चित्रपटापासून प्रेरणा घेतला गेलेल्या ह्या चित्रपटामधून अभिनेत्री पूजा भट्ट हिने सिने-जगतात पदार्पण केले. हा चित्रपट तिकीट खिडकीवर यशस्वी ठरला.

## भूमिका
*आमिर खान
*पूजा भट्ट
*अनुपम खेर
*टीकू तलसानिया

## पुरस्कार
### फिल्मफेअर पुरस्कार
*सर्वोत्तम महिला पदार्पण - पूजा भट्ट

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:महेश भट्ट दिग्दर्शित चित्रपट
पूजा भट्ट

**पूजा भट्ट** ( २४ फेब्रुवारी १९७२) ही एक भारतीय सिने-अभिनेत्री, निर्माती व दिग्दर्शक आहे. सिने-दिग्दर्शक महेश भट्ट ह्याची थोरली मुलगी असलेल्या पूजाने १९९१ साली प्रदर्शित झालेल्या दिल है के मानता नही ह्या चित्रपटामध्ये आमिर खानच्या नायिकेची भूमिका करून बॉलिवूडमध्ये पदार्पण केले. ह्या भूमिकेसाठी तिला सर्वोत्तम पदार्पणासाठीचा फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाला होता. त्यानंतर *सडक*, *फिर तेरी कहानी याद आयी*, *चाहत* इत्यादी काही चित्रपटांमध्ये भूमिका केल्यानंतर पूजाने चित्रपट निर्माणाकडे व दिग्दर्शनाकडे लक्ष केंद्रित केले.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मजरूह सुलतानपुरी

**मजरूह सुलतानपुरी** (१ ऑक्टोबर १९१९ , आझमगढ जिल्हा, उत्तर प्रदेश - २४ मे २०००, मुंबई) हे एक भारतीय उर्दू कवी व गीतकार होते. १९५० व १९६० च्या दशकांमध्ये बॉलिवूडमधील आघाडीच्या व सर्वात लोकप्रिय गीतकारांपैकी एक असलेल्या असलेल्या मजरूह सुलतानपुरी ह्यांनी जवळजवळ सर्व प्रमुख भारतीय संगीत दिग्दर्शकांसाठी अनेक यशस्वी गाणी रचली होती.

## पुस्तक
मजरूह सुलतानपुरी यांच्या जीवनावर सुभाषचंद्र जाधव यांनी ‘यहॉं के हम सिकंदर मजरूह सुलतानपुरी’ नावाचे पुस्तक लिहिले आहे.

## नातेवाईक
मजरूह सुलतानपुरी यांची कन्या सबा ही संगीत दिग्दर्शक नौशादअली यांच्या राजू नावाच्या मुलाची पत्‍नी आहे.

## पुरस्कार
*फिल्मफेअर पुरस्कार
**१९६५ - सर्वोत्तम गीतकार - दोस्ती मधील *चाहूंगा मैं तुझे*
*दादासाहेब फाळके पुरस्कार - १९९३

## बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९१९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००० मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय गीतकार
वर्ग:उर्दू कवी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
संजय कुलकर्णी

संजय दिनकर कुलकर्णी (जन्म : इ.स. १९५०;  - सासवड, २५ मार्च, २०१४) हे एक मराठी पत्रकार आणि लेखक होते. पत्रकारितेमध्ये संजय दिनकर अशी ओळख असलेले कुलकर्णी हे अनेक वर्षे दैनिक केसरीमध्ये उपसंपादक म्हणून काम करीत. केसरीत येण्यापूर्वी ते दैनिक देशदूत व विशाल सह्याद्रीत होते. चित्रपट क्षेत्रावरील त्यांचे लेखन विशेष गाजले. जुन्या चित्रपटांविषयी समीक्षा लेखनाबाद्दल त्यांची विशेष ख्याती होती. 

पुणे परिसरात दिवाळी अंकाच्या स्पर्धा संयोजनात त्यांचा मोठा सहभाग होता. 

## संजय दिनकर यांचे बालपण
संजय यांचे आईवडील शिक्षक होते. त्यांची जेजुरी येथे बदली झाली. त्यामुळे संजय यांना वयाच्या चौथ्या वर्षी जेजुरीला यावे लागले. दिलीपकुमार-वैजयंतीमाला यांच्या ‘नया दौर’चे चित्रीकरण त्यावेळी तिथे चालू होते. वडील दिनकरराव कुलकर्णी यांनी दिलीपकुमार यांचा सत्कार शाळेत घडवून आणला. ‘नया दौर’मधील दिलीपकुमार-अजित यांच्यातील टांग्याची शर्यत, त्यांची टेकडीवरील मारामारी या जेजुरीच्या परिसरातील झालेल्या चित्रीकरणाचा प्रभाव संजय यांच्या मनावर कायमचा कोरला गेला. त्याच्याच जोडीला, त्यांना दैनिकांत येणाऱ्या चित्रपटांच्या जाहिराती पाहण्याचा छंद जडला. त्यांचे शाळेच्या मुख्याध्यापकांच्या ट्रान्झिस्टरवर चित्रपटांची गाणी ऐकणे, संधी मिळेल तेव्हा तंबूतील चित्रपट पाहणे हेही सुरू झाले.

ते महाविद्यालयीन शिक्षणासाठी पुण्यात आले. त्यांनी स.प. महाविद्यालयाच्या कला शाखेत प्रवेश घेतला. दरम्यान, वडिलांचे निधन झाले. संजय यांच्या आईवर कुटुंबाची जबाबदारी आली. संजय वृत्तविद्येच्या कमी खर्चातील अभ्यासक्रमासाठी कोल्हापूरच्या शिवाजी विद्यापीठात दाखल झाले. सुधाकर पवार तिथे शिक्षणप्रमुख होते. त्यांनी शैक्षणिक सहलीसाठी विद्यार्थ्यांना औरंगाबाद, नाशिकला नेले. संजय यांना तेथून परतताना नाशिक येथे नव्याने सुरू झालेल्या ‘देशदूत’मध्ये उपसंपादकाची नोकरी लागली. त्याचवेळी नाशिकमध्ये राजेश खन्नाच्या ‘दुश्मन’चे चित्रीकरण चालू होते. त्याबद्दल स्थानिक वार्ताहराने आणलेल्या बातम्यांना शीर्षक देण्याचे पहिले काम त्यांना करावे लागले. चित्रपटविषयक मजकुराशी तेथेच, पत्रकारितेच्या पहिल्या दिवसापासून त्यांची मैत्री जमली. ती पुढे कायम टिकली. 

## संजय दिनकर यांची पुस्तके
* असे चित्रपट अशा आठवणी (चित्रपटविषयक)
* झंझावात (आचार्य अत्रे यांच्या जीवनावरी कादंबरी)
* झुंज (लघुकथासंग्रह)
* नगर वधू (कादंबरी)
* बंटी दि ग्रेट (बालगीते)
* बडबडगाणी बंट्याची (बालकवितासंग्रह)

## संजय कुलकर्णी यांना मिळालेले पुरस्कार
* सासवडच्या आचार्य अत्रे प्रतिष्ठानच्या आचार्य अत्रे पत्रकारिता पुरस्कार.

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी पत्रकार
हम हैं राही प्यार के

**हम हैं राही प्यार के** हा १९९१ साली प्रदर्शित झालेला एक हिंदी चित्रपट आहे. महेश भट्टचे दिग्दर्शन असलेल्या व १९५८ सालच्या *हाउसबोट* ह्या हॉलिवूड चित्रपटापासून प्रेरणा घेतला गेलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये आमिर खान व जुही चावला ह्यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. पूर्णपणे कौटुंबिक व विनोदी कथानक असलेला हा चित्रपट तिकीट खिडकीवर यशस्वी ठरला व त्याला अनेक पुरस्कार मिळाले.

## भूमिका
*आमिर खान
*जुही चावला
*कुणाल खेमू
*शारोख भरुचा
*बेबी अश्रफा
*दलिप ताहिल
*नवनीत निशान

## पुरस्कार
### फिल्मफेअर पुरस्कार
*फिल्मफेअर सर्वोत्तम चित्रपट पुरस्कार
*सर्वोत्तम अभिनेत्री - जुही चावला
*सर्वोत्तम गीतकार - समीर

### राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार
*सर्वोत्तम पार्श्वगायिका - अलका याज्ञिक

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:महेश भट्ट दिग्दर्शित चित्रपट
ट्विंकल खन्ना

[250 px|इवलेसे|पती [अक्षय कुमार सोबत]]
**ट्विंकल खन्ना** (जन्म : पुणे, २९ डिसेंबर १९७४) ह्या एक लेखिका, चित्रपट निर्माती, वृत्तपत्रांत स्तंभलेखन करणारी आणि घरांच्या अंतर्सजावटीचा व्यवसाय करणारी माजी हिंदी सिने-अभिनेत्री आहेत. प्रसिद्ध अभिनेते राजेश खन्ना व डिंपल कापडिया ह्यांची थोरली मुलगी असलेल्या ट्विंकल यांनी १९९५ साली चित्रपटगृहांत झळकलेल्या झालेल्या बरसात ह्या चित्रपटामध्ये बॉबी देओलच्या नायिकेची भूमिका करून बॉलिवूडमध्ये पदार्पण केले. ह्या भूमिकेसाठी तिला सर्वोत्तम पदार्पणासाठीचा फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाला होता. त्यानंतर *जब प्यार किसी से होता है*, *बादशाह*, *मेला* इत्यादी काही चित्रपटांमध्ये भूमिका केलेल्या ट्विंकल यांनी २००१ साली अक्षय कुमार सोबत विवाह झाल्यानंतर अभिनयसंन्यास घेतला.

ट्विंकल खन्‍ना यांनी लिहिलेल्या Mrs Funnybones या पहिल्याच पुस्तकाच्या एक लाखाहून अधिक प्रती खपल्यामुळे त्या २०१५ सालच्या सर्वाधिक लोकप्रिय लेखिका ठरल्या.

## ट्विंकल खन्ना यांनी लिहिलेली पुस्तके
* Mrs Funnybones (प्रकाशन दिनांक १८ ऑगस्ट २०१५)
* The Legend of Lakshmi Prasad (या लघुकथासंग्रहाचा ‘लक्ष्मीप्रसादची दंतकथा’ नावाचा मराठी अनुवाद डॉ. कमलेश सोमण यांनी केला आहे.)
* Pyjamas Are Forgiving (प्रकाशन दिनांक२३ जुलै २०१८)

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
जाई निंबकर

मराठी आणि इंग्रजीत लेखन करणाऱ्या **जाई निंबकर** (जन्म : १४ ऑक्टोबर १९३२) या इरावती कर्वे आणि धोंडो केशव कर्वे यांचे चिरंजीव दिनकर धोंडो कर्वे यांच्या कन्या. बोनबिहारी विष्णू निंबकर हे जाई निंबकरांचे पती. गौरी देशपांडे या जाई निंबकराच्या धाकट्या भगिनी.

जाई निंबकर (माहेरच्या जाई कर्वे) या पुणे विद्यापीठातून बी.ए. झाल्या.  त्यानंतर त्यांनी अमेरिकेतील ॲरिझोना विद्यापीठातून समाजशास्त्र आणि मानसशास्त्र हे विषय घेऊन एम.ए. केले. इ.स. १९५९पासून  जाई निंबकर लेखन करीत आहेत. इंग्रजी-मराठी कादंबऱ्या, इंग्रजी कथासंग्रह, अनेक इंग्रजी-मराठी स्फुट लेख, आणि परदेशी लोकांना मराठी शिकविण्यासाठी लिहिलेली पुस्तके असा त्यांचा मोठा ग्रंथसंभार आहे.

जाई निंबकरांचे वास्तव्य सातारा जिल्ह्यातील फलटण गावात असते.  तेथे त्यांच्या पतींनी आणि मुलींनी चालविलेली निंबकर ॲग्रिकल्चरल रिसर्च इन्स्टिट्यूट (NARI) ही समाजकार्य करणारी बिनसरकारी स्वायत्त संस्था आहे. जाई निंबकरांच्या मुली चंदा, नंदिनी आणि मंजिरी या त्या संस्थेत काम करतात.

जाई निंबकर यांच्या साहाय्याने मॅक्सीन बर्नस्टन यांनी फलटण येथे प्रगत शिक्षण संस्थेची स्थापना केली.

## जाई निंबकरांची इंग्रजी पुस्तके
* A basic Marathi-English dictionary (सहलेखिका : मॅक्सीन बर्नस्टन - १९७५)
* Come Rain (कादंबरी - १९९३)
* A joint venture (१९८८)
* The lotus leaves & other stories (कथासंग्रह)
* Marathi conversational situations (सहलेखिका : मॅक्सीन बर्नस्टन - १९८३)
* Marathi readings (१९८३)
* A Marathi Reference Grammar (सहलेखिका : मॅक्सीन बर्नस्टन - १९७५)
* Marathi Structural Patterns, (१९८२)
* Marathi vocabulary manual (१९८३)
* The phantom bird and other stories (कथासंग्रह -१९९३)
* Temporary Answers (कादंबरी - मार्च १९९८)

## जाई निंबकरांची मराठी पुस्तके
* अर्धुक (कादंबरी)https://mr.wikisource.org/wiki/%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A5%81%E0%A4%95
* ॲलिस (कादंबरी)https://mr.wikisource.org/wiki/%E0%A4%85%E2%80%8D%E0%A5%85%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%B8
* साथ (कादंबरी)https://mr.wikisource.org/wiki/%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A5
* कमळाची पानं https://mr.wikisource.org/wiki/%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%82

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सांचिन संस्थान

सांचिन (इ.स.१७९१ ते इ.स. १९४७) हे जंजिऱ्याच्या सिद्दीच्या वंशजांनी, तत्कालीन पेशव्यांशी (सवाई माधवराव पेशवे? ) तह करून गुजराथेत सुरतेजवळ सांचिन येथे स्थापन केलेले संस्थान होते. जंजिऱ्याचे सिद्दी हे अहमदनगर आणि विजापूर येथील राजाजवळ आरमाराच्या नोकरीत होते. हीच नोकरी त्यांनी मोंगलांच्या वेळीही केली. मोंगलांच्या ऱ्हासानंतर ते जंजिऱ्यास राहूं लागले. या सिद्दींनी मराठे व इंग्रज ह्यांच्याबरोबर अनेक उलाढाली केल्या.

जंजिऱ्याचा नवाब सिद्दी अब्दुल रहमान याचा मुलगा सिद्दी अब्दुल करीम हा सिद्दी जोहर याच्या बंडाळीमुळे/आक्रमणामुळे १७८४ मध्ये पळून पुण्याला पेशव्यांच्या आश्रयाला आला. त्याने १७९१ च्या पेशव्यांसोबतच्या तहात जंजिऱ्याचे अधिकार (केवळ कागदोपत्री ?) सोडून त्या एवजी सांचिनची जहागिरी मिळवली.

## ब्रिटिश काळ 
ब्रिटिश आमदानीत सांचिन हे सुरत पोलिटिकल एजन्सींतील संस्थान होते. ब्रिटिश सुरत जिल्ह्याच्या सीमेपर्यंत ह्याचा विस्‍तार होता. संस्थानचे क्षेत्रफळ ४९ चौरस मैल व लोकसंख्या (१९२१) मध्ये १९,९७७ होती. कापूस व सुताचे कापड येथें तयार होत असे.

ह्या संस्थानात दोन फौजदारी कोर्टे असून एक तुरुंग आहे. १९०३-४ साली येथील उत्पन्न २ दोन लक्ष रुपयांवर झाले व खर्च दीड लक्ष रु. झाला. मेजर हिज हायनेस नबाब सिद्दी इब्राहिम महंमद याकुतखान हे ब्रिटिश आमदानीत साचिनच्या गादीवर होते . त्‍यांनां ११ तोफांची सलामी मिळत असे. सिदी मंहमद याकुत महमंदखान यांच्या कारकिर्दीत १९४७ मध्ये संस्थान भारतीय संघराज्यात विलीन झाले. 

त्या वंशातील रझाखान हे आता वकील आणि बांधकाम व्यावसायिक आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:संस्थानिक
वर्ग:गुजरात
वर्ग:भारतातील संस्थाने
गडकरी

गडकरी हे एक मराठी आडनाव आहे. हे आडनाव असलेल्या प्रसिद्ध व्यक्ती :-

* चंद्रशेखर गडकरी
* नितीन गडकरी
* माधव गडकरी
* राम गणेश गडकरी

वर्ग:मराठी आडनावे