open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
वासुदेव स्वामी

मूळचे काशीचे प्रकांड पंडित असलेले सदाशिवशास्त्री येवलेकर  शास्त्रार्थामध्ये विजय मिळवण्यासाठी महाराष्ट्रामध्ये आले होते .समर्थ रामदासांनी त्यांना शास्त्रार्थामध्ये पराभूत केल्यावर त्यांनी समर्थांचे शिष्यत्व स्वीकारले .हेच सदाशिवशास्त्री पुढे 'वासुदेव स्वामी' म्हणून प्रसिद्ध झाले.त्यांचा मठ व समाधी साताऱ्याजवळ 'कण्हेरी' येथे आहे .त्यांची पुण्यतिथी श्रावण शुद्ध तृतीया या दिवशी असते .
काशी क्षेत्री सदाशिवशास्त्री येवलेकर या नावाचे विद्वान पंडित होते.त्यांचा वेद्शास्त्राचा गाढ अभ्यास होता.विद्वान म्हणून जसजशी त्यांची कीर्ती वाढू लागली,तसतसा त्यांच्या अहंकाराचा फुगा फुगू लागला.भारतभर हिंडून प्रत्येक प्रत्येक प्रांतातील विद्वान पंडितांशी वाद घालून जायपत्र मिळविण्याचा उद्योग त्यांनी सुरू केला.अर्ध्याहून अधिक भारत पादाक्रांत केल्यावर त्यांच्या अहंकाराला आणखीनच धार चढली.त्यांचा आत्मविश्वास वाढला.त्यांना एक आज्ञाधारक शिष्यही मिळाला. त्या शिष्याच्या हातात २४ तास जळती मशाल असायची.तसेच सदाशिवशास्त्री लोकांना याचा अर्थ काळात नसे.तेव्हा सदाशिवशास्त्री सांगत, ' ज्या दिवशी माझा वादात पराभव होईल, त्या दिवशी ही मशाल विझेल आणि या सुरीने मी माझी जीभ कापून घेईन'. लोकांना त्यांच्याबद्दल आदरापेक्षा भीतीच जास्त वाटू लागली.पण शास्त्रीजींचे काहीतरी पूर्वसुकृत होते म्हणून त्यांची सामार्थांशी गाठ पडली. समार्थांशी वाद घालण्याकरिता ते चाफळला आले.समर्थांनी त्यांना वादापासून परावृत्त करण्याचा खूप पर्यंत केला.
शेवटी समर्थांनी शास्त्रीबुवांची चांगलीच जिरवली. रस्त्यावरून चाललेल्या मोळीविक्याला त्यांनी हक मारली. समर्थांच्या नुसत्या कृपादृष्टीने मोळविक्याचे रुपरंग पालटले.एखाद्या पंडिताचे तेज त्याच्या चेहऱ्यावर झळकू लागले.त्या सर्व प्रकाराने शास्त्रीजी गाड्बगले.मोळीविक्याने पूर्वपक्ष मांडून वादाला प्रारंभ केला.तेव्हा शास्त्रीबुवांनी आपला पराभव होणार हे ओळखले त्यांनी मशाल विझवली.सुरीने ते जीभ कापून घेणार तेवढ्यात समर्थांनी त्यांना आवरले.समर्थ म्हणाले - 'आपले ज्ञान इतरांना वाटून सगळा समाज ज्ञानी करावा. वाद घालून, तुम्ही तुमच्या ज्ञानाचा दुरुपयोग करीत आहात.'यानंतर शास्त्रीजींचे पूर्ण जीवन बदलले

वर्ग:समर्थ संप्रदाय
शरद घनश्याम गोखले

**शरद घनश्याम गोखले** (मे २६, इ.स. १९४० - सप्टेंबर २०, इ.स. २०११) हे मराठी संगीत रंगभूमीवरील गायक-अभिनेते होते.

## शिक्षण
वयाच्या तेराव्या वर्षापासून सतत बारा वर्षे त्यांनी पं. विनायकबुवा पटवर्धन यांच्याकडे संगीत अलंकारपर्यंत गायनाचे शिक्षण घेतले. रामचंद्र पटवर्धन यांच्याकडून त्यांनी तबलावादनाचे शिक्षण घेतले.

## जीवन व कार्य
पुणे विद्यार्थी गृहाचे महाराष्ट्र विद्यालय आणि कनिष्ठ महाविद्यालय येथे इ.स. १९६५ ते इ.स. १९९९ पर्यंत अध्यापक म्हणून गोखल्यांनी काम केले. जयराम शिलेदार यांच्या मराठी रंगभूमी संस्थेत ते इ.स. १९७४ साली दाखल झाले. कीर्ती शिलेदार यांच्याबरोबर त्यांनी संगीत सौभद्र, स्वयंवर, संगीत शाकुंतल, संशयकल्लोळ, स्वरसम्राज्ञी, विद्याहरण, संगीत शारदा, कान्होपात्रा आणि एकच प्याला या संगीत नाटकातून त्यांनी नायकाच्या भूमिका केल्या.

## पुरस्कार
* जीवनगौरव पुरस्कार (अखिल भारतीय मराठी नाट्य परिषदेतर्फे)
* माणिक वर्मा पुरस्कार
* नाट्याचार्य गोविंद बल्लाळ देवल पुरस्कार (सांगलीच्या देवल स्मारक समितीतर्फे)
* बालगंधर्व पुरस्कार (पुणे महापालिकेतर्फे)

## संदर्भ
वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू
ऑलिंपिक खेळात आर्मेनिया

{{माहितीचौकट ऑलिंपिक खेळात देश
|देश = आर्मेनिया
|ध्वज = Flag of Armenia.svg
|NOC=ARM
|flagcaption=
|NOCname=आर्मेनिया राष्ट्रीय ऑलिंपिक समिती
|website=www.armnoc.am
|website_languages=
|games=
|competitors={}
|sports={}
|officials={}
|gold=1
|silver=1
|bronze=7
|rank=
}}
**आर्मेनिया** देशाने सोव्हिएत संघापासून स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर १९९६ सालापासून सर्व उन्हाळी व १९९४ सालापासून सर्व हिवाळी ऑलिंपिक क्रीडा स्पर्धा स्पर्धांमध्ये सहभागी झाला असून त्याने आजवर ९ पदके  जिंकली आहेत. १९५२ ते १९८८ दरम्यान आर्मेनिया सोव्हिएत संघाचा तर १९९२ मध्ये एकत्रित संघाचा भाग होता.

## पदक तक्ता
### स्पर्धेनुसार
### खेळानुसार
ऑ
जगन्नाथ स्वामी

यांची  समाधी धाराशिव (उस्मानाबाद) जिल्ह्यातील तडवळे या गावी आहे.  
वर्ग:समर्थ संप्रदाय
दिनकर स्वामी

**दिनकर स्वामी** अहमदनगर जवळील तिसगाव मठाचे मठपती होत.त्यांनी 'स्वानुभव दिनकर ' नावाचा ग्रंथ लिहिला .

नगर जिल्ह्यात भिंगर येथे दिवाकर पथक नावाचा तरुण साधक होता.त्याचे लग्न झाले होते.त्याला मुले-बाळे होती.तथापि त्याचे संसारात फार लक्ष नव्हते.तासंतास तो ध्यान-धारणा करीत असे.अनेकदा घरातील वस्तू गोर-गरीबांना देऊन टाकी.त्यामुळे त्याचे आईशी आणि पत्नीशी कधी पटले नाही.एक दिवस संसारातील कटकटीना कंटाळून त्याने घर सोडले आणि तिसगाव जवळच्या वृद्धेश्वराच्या डोंगरात सिद्धेश्वर मंदिरात त्याने अनुष्ठान सुरू केले.एक दिवस त्याला पाहते स्वप्न पडले.स्वप्नात भगवे वस्त्र परिधान केलेला एक तेजस्वी साधू आला आणि त्याने दिवाकरला स्वप्नात अनुग्रह दिला.या घटनेनंतर दिवाकर इतका व्याकूळ झाला की स्वप्नात दिसलेला साधू प्रत्यक्ष भेटल्या खेरीज अन्न ग्रहण करावयाचे नाही, असे त्याने ठरविलेतीन दिवस तो उपाशी होता.सारंगपूरहून समर्थ तीसगावजवळ सिद्धेश्वर मंदिरात आले.
समर्थांना पाहताच दिवाकरने ओळखले, की आपल्याला स्वप्नात अनुग्रह देणारा महात्मा हाच. समर्थांनीदेखील दिवाकरला ओळखले.
प्रथम भेटीतच त्यांनी त्याल अनुग्रह दिला.दिवाकर सुर्योपासक असल्याने समर्थांनी त्याचे दिनकर ठेवलं. तीसगावला मठ स्थापन करून त्याला तेथील मठपती केले.एवढेच नव्हे तर समर्थांनी त्याला बायका-मुलांचा सांभाळ करायला सांगितलं.त्याने भिंगारपुरहून आपले कुटुंब तीसगावला आणले.
'आधी प्रपंच करावा नेटका | मग घ्यावे परमार्थविवेका |'
ही समर्थांची शिकवण दिनकर स्वामींनी आचरणात आणली.
याच दिनकर स्वामींनी समर्थांच्या निर्वाणानंतर १२ वर्षांनी म्हणजेच १६९४ साली 'स्वानुभव दिनकर' नावाचा अभ्यासपूर्ण ग्रंथ लिहिला

तसेच त्यांनी रामदासस्वामी वर  **श्रीराम करुणा ** नावाचा  ग्रंथ लिहिला .https://drive.google.com/file/d/1vgLwHyWDh3YkD9sLjcP1_ZdmKAYsgxht/view

वर्ग:समर्थ संप्रदाय
दिवाकर स्वामी

दिवाकर भट गोसावी हे मूळचे महाबळेश्वरचे .हे समर्थांचे राजकीय विषय हे पाहत असत .

वर्ग:समर्थ संप्रदाय
राखी वटवट्या

200px|इवलेसे|डावे|माणगाव येथे दिसलेला राखी वटवट्या
**राखी वटवट्या** (शास्त्रीय नाव: *Prinia socialis*, *प्रिनिया सोशिअ‍ॅलिस* ; इंग्लिश: *Ashy Prinia*, *अ‍ॅशी प्रीनिया*) ही जल्पकाद्य पक्षिकुळातील भारतीय उपखंडात आढळणारी पक्ष्यांची प्रजाती आहे.

वर्ग:पक्षी
वर्ग:जल्पकाद्य
वेणूबाई यशवंतराव चव्हाण

**वेणूबाई यशवंतराव चव्हाण** (जन्म : फलटण,सातारा, २ फेब्रुवारी १९२६;  - दिल्ली, १ जून १९८३) या महाराष्ट्राचे पहिले मुख्यमंत्री यशवंतराव चव्हाण यांच्या पत्नी होत्या.

वेणूबाईंच्या वडिलांचे नाव रघुनाथराव बाबुराव मोरे तर आईचे नाव लक्ष्मीबाई होते. २ जून, इ.स. १९४२ रोजी कराड येथे यशवंतराव चव्हाणांबरोबर त्या विवाहबद्ध झाल्या.

वर्ग:मराठी महिला
वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म 
वर्ग:इ.स. १९८३ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
देशोन्नती

**दैनिक देशोन्नती** हे महाराष्ट्रातील व मुख्यतः विदर्भ आणि मराठवाड्यातील एक प्रमुख दैनिक वृत्तपत्र आहे. दैनिक देशोन्नती हे अकोला, यवतमाळ, बुलढाणा, वाशिम, ना॑देड, परभणी, नागपूर, औरंगाबाद शहरांतून प्रकाशित केले जाते. अकोल्यामध्ये याचे मुख्य कार्यालय आहे.
प्रकाश पोहरे हे या वृत्तपत्राचे मुख्य संपादक व मालक आहेत.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मराठी भाषेमधील वृत्तपत्रे
ऑलिंपिक खेळात बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना

{{माहितीचौकट ऑलिंपिक खेळात देश
|देश = बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना
|ध्वज = Flag of Bosnia and Herzegovina.svg
|NOC=BIH
|flagcaption=
|NOCname=Olympic Committee of Bosnia and Herzegovina
|website=www.okbih.ba
|website_languages=
|games=
|competitors={}
|sports={}
|officials={}
|gold=0
|silver=0
|bronze=0
|rank=
}}
**बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना** देश युगोस्लाव्हियापासून स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर १९९२ सालापासून सर्व उन्हाळी व १९९४ सालापासून सर्व हिवाळी ऑलिंपिक क्रीडा स्पर्धा स्पर्धांमध्ये सहभागी झाला असून त्याने एकही पदक जिंकलेले नाही. इ.स. १९२० ते १९९२ दरम्यान हा देश युगोस्लाव्हिया संघाचा भाग होता.

वर्ग:बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना
मुद्गल स्वामी

मुद्गल स्वामी हे कल्याण स्वामीचे उत्तराधिकारी .त्यांची  स्वामींची समाधी डोमगाव येथेच श्री कल्याण स्वामींच्या समाधी समोर आहे .त्यावर दासमारुतीचे मंदिर आहे .

वर्ग:समर्थ संप्रदाय
लेक प्लॅसिड (न्यू यॉर्क)

**लेक प्लॅसिड** () हे अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने देशाच्या न्यू यॉर्क राज्यामधील एक गाव आहे. हे गाव न्यू यॉर्क राज्याच्या ईशान्य भागात लेक प्लॅसिड ह्याच नावाच्या सरोवराजवळ वसले आहे. लेक प्लॅसिड हे १९३२ व १९८० हिवाळी ऑलिंपिक स्पर्धांचे यजमान शहर राहिले आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* लेक प्लॅसिड

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ 
*ऑलिंपिक ऑथोरिटी 

## संदर्भ
वर्ग:न्यू यॉर्क राज्यातील शहरे
वर्ग:एसेक्स काउंटी (न्यू यॉर्क)
केशवस्वामी

त्यांचे संपूर्ण नाव **केशव आत्माराम कुलकर्णी**. आईचे नाव गंगाबाई. गंगाबाईंना म्हातारपणी हे अपत्य झाले. ते लातूरच्या दक्षिणेस असलेल्या कल्याणी नावाच्या इतिहासप्रसिद्ध गावचे. केशवस्वामी पाच वर्षाचे असेपर्यंत बोलत नव्हते. त्यावेळी जे कोणी शंकराचार्य पीठावर होते, त्यांचे एकदा कल्याणी गावी आगमन झाले.  त्यांनी छोट्या केशवला कृपाप्रसाद दिला आणि त्याला वाचा आली, असे सांगितले जाते.

केशवस्वामी विवाहित होते, प्रापंचिक होते. ते आध्यात्मिक विचाराचे होते, पण विषयोपभोगाचे त्यांना वावडे नव्हते. अध्यात्मपर विचार शृंगारिक काव्यात ते अशा बेमालूमपणे मिसळून देत के त्यांच्या काव्याने लोक थक्क होत.

## आख्यायिका
केशवस्वामींना लोक गीतगोविंदकर्त्या जयदेवाचा अवतार मानीत.  त्यांच्या कीर्तनाने प्रत्यक्ष श्रीकृष्ण प्रसन्‍न होई. त्यांच्या कीर्तनादरम्यान एकदा भिंतीवरील कृष्णाच्या चित्रातील राधेने दिलेला विडा चित्रातीलच श्रीकृष्णाने स्वीकारला आणि भक्षण केला, अशी आख्यायिका आहे. केशवस्वामींनी दाखवलेल्या चमत्कारांमुळे अनेक यवन अधिकारी आश्चर्यचकित होत असत. एकदा केशवस्वामींच्या कीर्तनात सुंठवड्यात चुकून बचनाग मिसळला गेला, पण कुणालाही विषबाधा झाली नाही. श्रीकृष्णाची मूर्ती मात्र काळवंडली.
समर्थांच्या भेटीसाठी 
केशवस्वामी  एकदा फार व्याकुळ झाले; पत्‍नीसह सज्जनगडाला निघाले.  पति-पत्‍नी दोघांचेही वय झाले होते. ्डोंगर चहताना दोघेही थकून गेले. एका अनोळखी माणसाने त्यांचे सामा्न तर उचललेच, पण केशवस्वामींच्या पत्‍नीलाही खांद्यावर बसवून गडावर नेण्याची तयारी दाखवली. बाई संकोचाने नाही म्हणाल्या, पण केशवस्वामी म्हणाले, ‘संकोचू नकोस, तो आपला बाळच आहे’. गडावर पोहोचल्यावर बाई त्याला शोधू लागल्या, पण तो कोठे दिसे ना.  तेव्हा केशवस्वामी म्हणाले, ‘तोआपला बाळ नव्हता, अंजनीचा बाळ होता.’

## भागानगर
पुढे केशवस्वामी भागानगरला गेले आणि त्यांनी तेथे स्वतःचा मठ स्थापन केला. समर्थ संप्रदाय्वाढवला. त्या मठात समर्थ पंचायतनातले इतर सत्पुरुष जात-येत असत. केशवस्वामींना समर्थ रामदासांच्या वागण्याचे मोठे कौतुक असे. समर्थांवर त्यांनी अनेक पदे रचली आहेत.  ते म्हणतात :- 
;;;;;;;;;सच्चिद्‌सुखघन वरद प्रतापी |
;;;;;;;;;शांतीची साउली |
;;;;;;;;;रामदास माउली || 

या केशवस्वामींची समाधी हैदराबाद येथे आहे. हे केशवस्वामी समर्थ पंचायतनातले एक आहेत.

## दुसरे केशव स्वामी?
उंब्रज मठपती **केशवस्वामी** हे कल्याण स्वामींचे शिष्य होते. 

ते इ.सन १६८२ ते १७१४ पर्यंत चाफळ येथे समर्थांच्या अस्थी असलेल्या वृंदावनाची व्यवस्था पाहत होते. त्यांनीच समर्थ रामदास व कल्याण स्वामी यांच्या अस्थींचे विसर्जन गंगेमध्ये केले. त्यांचा हस्तलिखित सोनेरी रंगाचा दासबोध आजही डोमगाव मठात पहाण्यास मिळतो. त्यांनी चाफळ येथील नदीला घाट बांधल्याचा उल्लेख समर्थप्रताप ग्रंथामध्ये आहे .

वर्ग:समर्थ संप्रदाय
प्येर दे कुबेर्तीं

[right|thumb|250 px|[अटलांटाच्या सेंटेनियल ऑलिंपिक पार्कमधील कुबेर्तींचा पुतळा]]
**प्येर दे कुबेर्तीं** () (१ जानेवारी, इ.स. १८६३ - २ सप्टेंबर, इ.स. १९३७) हा एक फ्रेंच इतिहासकार व शिक्षणवादी होता. कुबेर्तींला  आधुनिक ऑलिंपिक स्पर्धांचा जनक मानले जाते. तो आंतरराष्ट्रीय ऑलिंपिक समितीचा संस्थापक होता.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:इ.स. १८६३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३७ मधील मृत्यू
वर्ग:फ्रेंच इतिहासकार
वर्ग:ऑलिंपिक
भारतीय क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०११-१२

## संघ

## कसोटी मालिका
### पहिला कसोटी
### दुसरा कसोटी
### तिसरा कसोटी
### चौथा कसोटी
## ट्वेंटी२० मालिका
### पहिला ट्वेंटी२०
### दुसरा ट्वेंटी२०
२०११
वर्ग:इ.स. २०११ मधील खेळ
वर्ग:इ.स. २०१२ मधील खेळ
ऑस्ट्रेलिया
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे ऑस्ट्रेलिया दौरे
कॉनराड कॉरफील्ड

**सर कॉनरेड कॉरफिल्ड** (इंग्लिश Conrad Corfield) (इ.स. १८९३ - इ.स. १९८०) हे एक ब्रिटिश भारतीय अधिकारी होते.  ते लॉर्ड माउंटबॅटन यांचे राजकीय सल्लागार होते.

सर कॉरफिल्ड हे भारतातील संस्थानांविषयीच्या सरकारी विभागाचे प्रमुख होते.  भारतीय स्वातंत्र्यानंतर भारतातील संस्थानांना स्वतंत्र राहण्याची परवानगी मिळावी असे त्यांचे मत होते, परंतु लॉर्ड माउंटबॅटन यांनी या मतास पाठिंबा दिला नाही.

त्यांच्या भारतातील अनुभवांच्या आधारे त्यांनी *द प्रिंसली इंडिया आय क्न्यू* हा ग्रंथ लिहिला.

## संदर्भ
*

वर्ग:ब्रिटिश भारतीय अधिकारी
वर्ग:इ.स. १८९३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८० मधील मृत्यू
नालंदा

'''''' हे भारतातील प्राचीन शहरांपैकी एक होते. ते सध्याच्या बिहार राज्यात येते. याठिकाणीच नावाजलेले नालंदा विद्यापीठही होते. बिहारमध्ये नालंदा या नावाने जिल्हा असून त्या जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र बिहार शरीफ हे आहे.
## इतिहास
नालंदा हा मुख्यतः बौद्धविहार होता. बुद्धांच्या शिकवणुकीचा प्रसार करण्याचे ते एक केंद्र होते; त्यामुळे शेकडो बौद्धभिक्षू या ठिकाणी ज्ञानार्जन करण्यासाठी येत. येथे सर्व विद्या, सर्व शास्त्रे यांचे शिक्षण मिळत असे. या विद्यापीठाला तसेच तोलामोलाचे आचार्य लाभले. 
त्यापैकी काही प्रसिद्ध नावे - 
#नागार्जुन, 
#असंग, 
#शीलभद्र, 
#धर्मपाल, 
#चंद्रपाल, 
#जिनमित्र अशी आहेत. 
या विद्यापीठाचे अनेक आचार्य देशोदेशी जाऊन बौद्ध धर्मप्रसाराचे काम करीत होते. शांतरक्षित, पद्मसंभव, कमलशील, स्थिरमती हे तिबेटला गेले. कुमारजित, परमार्थ, शुभकर, धर्मदेव हे चीन व कोरियाला गेले व या विद्यापीठाची कीर्ती सर्वत्र पसरली. 

## हे सुद्धा पहा 
* नालंदा विद्यापीठ

वर्ग:बिहारमधील शहरे
विक्रमशिला विद्यापीठ

right|thumb|300px|विक्रमशिला विद्यापीठाचे भग्नावशेष

**विक्रमशिला विद्यापीठ** हे प्राचीन भारतातील पाल साम्राज्यात असलेले एक बौद्ध शिक्षणकेंद्र होते. नालंदा विद्यापीठाप्रमाणेच येथेही अनेक देशांतून विद्यार्थी अध्ययनासाठी येत असत. विक्रमशिला विद्यापीठ हे रसायनशास्त्र, रसशास्त्र आणि आयुर्वेद याचे फार मोठे केंद्र होते विक्रमशिला विद्यापीठ हे आजच्या बिहारमधील भागलपूरजवळ येथे होते धर्मपालन नावाच्या राजाने या विद्यापीठाची स्थापना इसवी सनाच्या आठव्या शतकामध्ये केली या ठिकाणी सहा विहार होते प्रत्येक विहाराचे प्रवेशद्वार स्वतंत्र होते. 

## पार्श्वभूमी 
विक्रमशिला विद्यापीठ हे सध्याच्या बिहार राज्याच्या भागलपूर जिल्ह्यात भागलपूरपासून पूर्वेला ५० कि.मी. अंतरावर असणाऱ्या अंतीचक येथे होते. पाल घराण्यातील राजा धर्मपाल याने नवव्या शतकाच्या सुरुवातीला विक्रमशिला विहाराची स्थापना केली. हाच विहार पुढे  ‘विक्रमशिला विद्यापीठ’ या नावाने प्रसिद्ध झाला. धर्मपालाचे दुसरे नाव विक्रमशील असल्यामुळे या विद्यापीठाचे नाव विक्रमशीला ठेवण्यात आले. रत्नाकरशांती, वागीश्वरकीर्ती, भट्टारक नरोत्पल, प्रज्ञाकरमती, रत्नवज्र, ज्ञानश्रीमित्र हे विद्वान पंडित या विद्यापीठात अध्यापनकार्य करीत होते. विक्रमशिला विद्यापीठाच्या मध्यभागी महाबोधीची कलाकृती असलेले देवालयहोते. येथे एक विशाल सभाभवन होते. त्यात एका वेळी आठ हजार व्यक्तींची बसण्याची सोय होती. प्रवेशद्वारात उजव्या बाजूस नालंदा विद्यापीठाचे प्रमुख आचार्य नागार्जुनाचे चित्र होते, तर डाव्या बाजूस याच विद्यापीठाचे प्रमुख अतीश दीपंकराचे चित्र होते. विद्यापीठाचे मुख्य प्रवेशद्वार बंद झाल्यावर येणाऱ्यांसाठी या प्रवेशद्वाराबाहेर एक धर्मशाळा होती. विद्यार्थ्यांची येथे विनामूल्य निवासभोजनाची व्यवस्था असे.

## अस्त
इ.स. ११९३ साली बख्तियार खिलजी या तुर्की आक्रमकाने विक्रमशिला विद्यापीठ पूर्णपणे उध्वस्त केले..

## उत्खनन
विक्रमशिला विद्यापीठ ज्या ठिकाणी होते तिथे सर्वप्रथम पाटणा विद्यापीठातर्फे इ.स. १९६० ते इ.स. १९६९पर्यंत आणि त्यानंतर भारतीय पुरातत्त्व खात्याच्या वतीने इ.स. १९७२ ते इ.स. १९८२पर्यंत उत्खनन केले गेल्यामुळे विक्रमशिला विद्यापीठाबाबतच्या अनेक गोष्टी उजेडात आल्या. या विद्यापीठाभोवती नऊ फूट उंचीची भिंत होती.

## चित्रदालन

चित्र:VikramshilaRuins.jpg | उत्खनन केलेला विक्रमशिला विद्यापीठाचा परिसर
चित्र:Vikramshila stone1.jpg | विक्रमशिला विद्यापीठातील दगडी स्तंभाची रचना
चित्र:VikramshilaMeausem.jpg | विक्रमशिला संग्रहालय

## संदर्भ व नोंदी
वर्ग:बिहारचा इतिहास
वर्ग:बौद्ध धर्म
वर्ग:बिहारमधील विद्यापीठे
वर्ग:भारतातील प्राचीन विद्यापीठे
मरियम जीना

इवलेसे|मरियम जिन्ना
**मरियम जीना**, पूर्वाश्रमीचे नाव **रतनबाई पेटिट** (फेब्रुवारी २०, इ.स. १९०० - फेब्रुवारी २०, इ.स. १९२९) ही पाकिस्तानचे जनक महंमदअली जीना यांची दुसरी पत्नी होती. यांचा जन्म मुंबईच्या एका धनाढ्य पारशी कुटुंबात झाला. वयाच्या १८व्या वर्षी यांनी आपल्यापेक्षा दुप्पट वयाच्या महंमदअलींशी प्रेमविवाह केला.

## जीवन 
रतनबाई यांची महंमदाली जीनांशी पहिली भेट दार्जिलिंग येथे एका कौंटुंबिक सहलीदरम्यान झाली. जीना हे रतनबाई यांच्या वडिलांचे मित्र म्हणून या सहलीत सहभागी झाले होते. रतनबाई यांच्या वडिलांना रतनबाई व जीना यांच्या प्रेमाची बातमी कळल्यावर त्यांनी या गोष्टीस विरोध केला. त्यावेळी रतनबाई यांचे वय अठरा वर्षांपेक्षा कमी होते. रतनबाईच्या वडिलांनी जीना यांनी त्यांना भेटू नये असा बंदीहुकूम मिळवला. रतनबाई १८ वर्षांच्या झाल्यावर त्यांनी आपल्या वडिलांचे घर सोडून जीनांबरोबर विवाह केला. यावेळी त्यांनी इस्लाम धर्माचा स्वीकार केला व त्यांचे नाव बदलून *मरियम* असे ठेवले गेले.

काही काळानंतर मरियम आणि जीना यांच्यामध्ये दुरावा निर्माण झाला. इ.स. १९२८ मध्ये मरियम जीनांपासून वेगळ्या राहायला लागल्या. त्यांना आंत्रदाहाचा आजार होता. त्यासाठी त्या वेदनाशामक म्हणून मॉर्फिन घेत असत. फेब्रुवारी, इ.स. १९२९ मध्ये मॉर्फिनच्या अतिसेवनामुळे मरियम यांचा मृत्यू झाला.

## संदर्भ आणि नोंदी 
* *फ्रीडम अ‍ॅट मिडनाईट*; लॅरी कॉलिन्स, डॉमिनिक लापायर (१९७६); विशाल पब्लिशिंग हाऊस, नवी दिल्ली, पृ. २२४-२२५

वर्ग:पारशी व्यक्ती
वर्ग:मुस्लिम व्यक्ती
वर्ग:महंमदअली जीना
वर्ग:इ.स. १९०० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील मृत्यू
सावनेर तालुका

**सावनेर तालुका** हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्याचा एक तालुका आहे.

## स्थान
## भौगोलिक विविधता
## नावाचा उगम
## ऐतिहासिक महत्त्व
## वैशिष्ट्य
## तालुक्यातील गावे
#इसापूर (सावनेर) 
#आजणी (सावनेर) 
#आष्टी बुद्रुक (सावनेर) 
#आष्टी खुर्द 
#बडेगाव 
#बावनगाव 
#बेलोरी खुर्द 
#भागीमहारी भाणेगाव (सावनेर) भेंडाळा (सावनेर) भोजपूर (सावनेर) भोंडेतळ बिचवा (सावनेर) बीडजातमखोरा बीडाचिचघाट बीडकवडास बोरगावजंगली बोरूजवाडा ब्रम्हपुरी (सावनेर) चंपा (सावनेर) चांडकापूर चारगाव (सावनेर) छत्रपूर (सावनेर) चिचघाट (सावनेर) चिचोळी (सावनेर) चोरखैरी (सावनेर) दहेगाव (सावनेर) ढाकरा दोहणघाट दुधबारडी (सावनेर) एरणगाव गडामी गाडेगाव (सावनेर) गोसेवाडी गुजरखेडी (सावनेर) गुमगाव (सावनेर) हत्तीसारा हेतीखेडा हेतीसुरळा हिंगणा (सावनेर) इटणगोटी जैतगड जैतपूर जाखेवाडा जलालखेडा (सावनेर) जाटमखोरा जोगा (सावनेर) जुनेवाणी (सावनेर) करजघाट (सावनेर) कातोडी कवडास (सावनेर) कवठा (सावनेर) केळवड खैरी (सावनेर) खाणगाव (सावनेर) खापा (सावनेर) खारडुका खेडी (सावनेर) खुबाळा खुरजगाव खुरसापार (सावनेर) किरणापूर (सावनेर) कोछी कोदाडोंगरी कोदेगाव कोरमेटा कोठुळणा कुसुंबी (सावनेर) महारकुंड मालेगाव (सावनेर) माणेगाव (सावनेर) मांगसा मोहागाव (सावनेर) नागलवाडी (सावनेर) नंदगोमुख नंद खुर्द नांदापूर नंडोरी नरसाळा (सावनेर) निमतळई पांढराखेडी पंढरी (सावनेर) पारडी (सावनेर) पारसोडी (सावनेर) पटाकाखेडी पाटणसावंगी पेंढारी (सावनेर) पिपाळा पिपळा (सावनेर) पोहाणा (सावनेर) पोटा (सावनेर) रायबासा रायवाडी (सावनेर) राजणा राजेगाव (सावनेर) रामडोंगरी रामपुरी (सावनेर) रनाळा (सावनेर) रिसाळा रोहाणा (सावनेर) साळई (सावनेर) सार्रा (सावनेर) सावळी (सावनेर) सावंगी (सावनेर) सावरमेंढा 
#शेरडी 
#सिल्लेवाडा 
#सिल्लोरी 
#सिंदेवाणी बुद्रुक
#सिंदेवाणी खुर्द 
#सिरोंजी 
#सोनपूर (सावनेर) 
#सुरेवणी 
#टाकळी (सावनेर) 
#टेकडी (सावनेर) 
#तेलंगखेडी (सावनेर) 
#टेंभुरडोह 
#तिगई 
#उमरी (सावनेर) 
#उमरीजांभळपाणी 
#वाघोडा (सावनेर) 
#वाघोली (सावनेर) 
#वाकी (सावनेर) 
#वाकोडी (सावनेर) 
#वळणी (सावनेर) 
#वरपाणी 
#येळतूर

## संदर्भ 
वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील तालुके
वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके
ऑलिंपिक खेळात स्लोव्हाकिया

{{माहितीचौकट ऑलिंपिक खेळात देश
|देश = स्लोव्हाकिया
|ध्वज = Flag of Slovakia.svg
|NOC=SVK
|flagcaption=
|NOCname=स्लोव्हाकिया राष्ट्रीय ऑलिंपिक समिती
|website=www.olympic.sk
|website_languages=
|games=
|competitors={}
|sports={}
|officials={}
|gold=7
|silver=8
|bronze=5
|rank=
}}
**स्लोव्हाकिया** देश चेकोस्लोव्हाकियापासून स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर १९९६ सालापासून सर्व उन्हाळी व १९९४ सालापासून सर्व हिवाळी ऑलिंपिक क्रीडा स्पर्धा स्पर्धांमध्ये सहभागी झाला असून त्याने आजवर २० पदके  जिंकली आहेत. १९२० ते १९९२ दरम्यान स्लोव्हाकिया चेकोस्लोव्हाकियाचा भाग होता.

## पदक तक्ता
### उन्हाळी स्पर्धा
### हिवाळी स्पर्धा
### खेळानुसार
वर्ग:स्लोव्हाकिया
पाकव्याप्त काश्मीर

**पाकव्याप्त काश्मीर** (पाकिस्तानमधील उल्लेख: आझाद कश्मीर / आझाद जम्मू और कश्मीर) हा सध्याच्या घडीला पाकिस्तान देशाचा एक प्रशासकीय प्रदेश व ऐतिहासिक काश्मीर संस्थानाचा एक भाग आहे. भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर काश्मीरच्या विलीनीकरणानंतर झालेल्या भारत-पाकिस्तान युद्धानंतर पाकिस्तानने हा भूभाग बळकवला.

वर्ग:पाकिस्तानचे प्रशासकीय विभाग
वर्ग:वादग्रस्त प्रदेश
वर्ग:पाकव्याप्त काश्मीर
मौनाची भाषांतरे (कवितासंग्रह)

हे संदीप खरे यांनी लिहिलेला कविता संग्रह आहे. हा संदीप खरे यांचा प्रसिद्ध झालेला पहिला कवितासंग्रह आहे.

वर्ग:मराठी कवितासंग्रह
शस्त्रक्रिया

शास्त्राच्या सहायाने ज्यात रोगनिवारण केले जाते त्या तंत्रास शस्त्रक्रिया असे म्हणतात.
उदा - अपेंडिक्सची शस्त्रक्रिया
कात्रज सर्प उद्यान

**कात्रज सर्पोद्यान** हे पुण्यात भारती विद्यापीठाजवळ पुणे सातारा महामार्गावर कात्रज येथे वसलेले आहे. इ.स. १९८६ मध्ये नीलम कुमार खैरे यांनी ते वसवले.ते सर्पोद्यानाचे पहिले संचालक होते. सर्व जातींचे सर्प, सरपटणारे प्राणी आणि प्राणिजगतातल्या अनेक जीवांना येथे संरक्षण देऊन त्यांचे जतन व संवर्धन केले जाते. इ.स. १९९९ मध्ये या सर्पोद्यानाचा राजीव गांधी प्राणी संग्रहालय व वन्य प्राणी संशोधन केंद्रात समावेश केला गेला जे की पुणे महानगरपालिकेतर्फे व्यवस्थापित केले जाते.सापासारख्या प्राणघातक समजल्या जाणाऱ्या प्राण्यांबद्दल लोकांमध्ये जागृती निर्माण करून सापाबद्दल त्यांच्या मनात असलेली अज्ञात भीती काढून टाकून त्यांचे प्रबोधन करण्यासाठी ही संस्था अनेक कार्यक्रम आयोजित करते. 

वर्ग:पुणे
सियेरा नेव्हाडा

**सियेरा नेव्हाडा** ही अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने देशामधील एक पर्वतरांग आहे. लेक टाहो हे अमेरिकेमधील सर्वात उंच सरोवर ह्याच पर्वतराजीत स्थित आहे.

वर्ग:अमेरिकेचा भूगोल
वर्ग:पर्वतरांगा
शा.श. १११०

**शालिवाहन शक १११०** या शकाविषयीचा हा लेख आहे.

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### अज्ञात तिथी 
* मराठी कवी मुकुंदराजाने विवेकसिंधु हा मराठी भाषेतील पहिला ग्रंथ रचला.

१११०
शा.श. १६३७

**शालिवाहन शक १६३७** या शकाविषयीचा हा लेख आहे.

## जन्म 
### अज्ञात तिथी 
* महिपती ताहराबादकर - मराठी संतकवी.

१६३७
शा.श. १७१२

**शालिवाहन शक १७१२** या शकाविषयीचा हा लेख आहे.

## मृत्यू 
### श्रावण 
* श्रावण कृष्ण द्वादशी - महिपती ताहराबादकर, मराठी संतकवी.

१७१२
नदी सुरय

**नदी सुरय** हा (शास्त्रीय नाव: *Sterna aurantia*, *स्टर्ना ऑरॅंशिया* ; इंग्लिश: *River Tern*, *रिव्हर टर्न*) हे नदी व खाडीच्या परिसरात आढळणारे सुरयाद्य कुळातील पक्षी आहेत. हे पक्षी इराणपासून भारतीय उपखंड (श्रीलंका वगळून खंडीय प्रदेश), म्यानमार, थायलंडापर्यंतच्या भूप्रदेशांत आढळतात. श्रीलंकेत मात्र यांचा आढळ दिसत नाही. 

वर्ग:पक्षी
महाराष्ट्र स्पायडर

**महाराष्ट्र स्पायडर** हे महाराष्ट्राविषयी माहिती पुरवणारे, तसेच चालू घडामोडींवरील चर्चामंच असणारे इंग्लिश भाषेतील संकेतस्थळ आहे. या संकेतस्थळावर महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग, पर्यटन, व्यवसाय, चित्रपट, अभ्यास, नोकरी इत्यादींबद्दल माहिती आहे. या संकेतस्थळावरील संख्या ५,०००पेक्षा अधिक आहे.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मराठी संकेतस्थळे
आकाश

इवलेसे|आकाश ढगांच्या वर आकाश

आकाश किंवा आकाशीय कळस (**इंग्रजी -**skype)‌ हा वातावरण आणि बाह्य जागेसह पृथ्वीच्या पृष्ठभागाच्या वरच्या बाजूस जे काही आहे ते सर्व आहे. खगोलशास्त्राच्या क्षेत्रामध्ये आकाशास आकाशाचे क्षेत्र देखील म्हणतात. हे पृथ्वीवर केंद्रीत असलेला एक गोलाकार गोल आहे, ज्यावर सूर्य, तारे, ग्रह आणि चंद्र प्रवास करत आहेत. आकाशीय क्षेत्र पारंपारिकपणे नक्षत्र असे नामित भागात विभागले गेले आहे. सहसा, आकाश शब्द हा अनौपचारिकरित्या पृथ्वीच्या पृष्ठभागाच्या दृष्टिकोनात म्हणून वापरला जातो; तथापि, अर्थ आणि वापर भिन्न असू शकतात. पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर निरीक्षक आकाशातील एक छोटासा भाग पाहू शकतो, जो एक घुमट असल्याचे दिसते, ज्यास आकाशातील वाडगा असेही म्हणतात, रात्रीपेक्षा दिवसा चापळ. हवामानाविषयी चर्चा करण्यासारख्या काही प्रकरणांमध्ये, आकाश वातावरणाच्या फक्त खालच्या आणि अधिक दाट भागाचा संदर्भ घेतो. दिवसाकाळाच्या दरम्यान, आकाश निळे दिसत आहे कारण हवा लालसररंगापेक्षा जास्त निळे सूर्यप्रकाश पसरवते. रात्री, आकाश मुख्यतः गडद पृष्ठभाग किंवा ताऱ्यांनी मिसळलेला प्रदेश असल्याचे दिसते. दिवसा ढगांनी अस्पष्ट केल्याशिवाय सूर्य आणि काहीवेळा चंद्र आकाशात दिसू शकतो. रात्रीच्या आकाशात चंद्र, ग्रह आणि तारे आकाशात एकसारखेच दिसू शकतात. आकाशात दिसणारी काही नैसर्गिक घटना म्हणजे ढग, इंद्रधनुष्य आणि ऑरो. आकाशात वीज व पाऊस देखील दिसू शकतो. पक्षी, कीटक, विमान आणि पतंग आकाशात उडतात. मानवी क्रियाकलापांमुळे, दिवसा धुके आणि रात्री प्रकाशाचे प्रदूषण मोठ्या शहरांपेक्षा वरचेवर दिसून येते.

## आकाशाचा रंग निळा का आहे? 
पृथ्वीचे वातावरण हे वायू, पाण्याची वाफ, धूळ कण इत्यादीने बनले आहे. हे वातावरण पृथिवीच्या सभोवताल आहे. जेव्हा या मधून सूर्याचा प्रकाश प्रसार पावतो तेव्हा निळा रंग हा सर्वोतोपरी पसरतो कारण निळा रंग हा प्रसारण पावलेल्या सर्व रंगात जास्त असतो. म्हणून आकाश हे निळ्या रंगाचे दिसते. दृश्य प्रकाशाच्या तरंगलांबीच्या तुलनेत हवेतील वायूंचे रेणू आणि वातावरणातील इतर सूक्ष्म कणांचे आकार खूपच लहान असतात. ज्या वेळी सूर्यप्रकाश वातावरणातून जातो त्या वेळी या सूक्ष्म कणांमुळे कमी तरंगलांबीच्या निळ्या रंगाचे जास्तीतजास्त प्रमाणात विकिरण होते. विकिरण झालेला हा प्रकाश आपल्याला दिसत असल्याने आकाश निळे भासते.

## संदर्भ 
वर्ग:वातावरण
वर्ग:पृथ्वी
तरुण भारत (बेळगाव)

**तरुण भारत** हे शहरांतून प्रकाशित होणारे मराठी भाषेतील दैनिक वृत्तपत्र आहे. कर्नाटकातील बेळगाव शहरात याचे मुख्यालय असून गोवा, कोल्हापूर येथूनही याच्या आवृत्त्या प्रकाशित होतात.

## हे सुद्धा पहा 
* तरुण भारत (नागपूर)

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मराठी भाषेमधील वृत्तपत्रे
औषधनिर्माण शास्त्र

**औषधनिर्माण शास्त्र** (इंग्लिश: *pharmaceutics*, *फार्मास्यूटिक्स*) हे औषधांच्या उत्पादनाचे विज्ञान व तंत्रज्ञान अभ्यासणारे शास्त्र आहे. आधुनिक वैद्यकशास्त्रात औषध निर्माणशास्त्र (फार्मसी) ही एक स्वतंत्र विद्याशाखा म्हणून उदयास आली आहे. औषध निर्माणशास्त्रामध्ये प्रामुख्याने रसायनशास्त्राचा अभ्यास असतो.
औषधनिर्माण शास्त्र हे नैसार्गिक अथवा रासायनिक घटकांपासुन निर्मिति प्रक्रिया होत सम्पूर्ण नवे औषध निर्माण करण्याचे शास्त्र म्हणजे औषधनिर्माण शास्त्र होय. या प्रक्रियेमध्ये अनेक पायऱ्या असतात. त्यामध्ये नवीन रासायनिक औषध निर्माण (synthesize) करणे, त्याचे वैद्यकीय उपयोग शोधणे, त्याचे दुष्परिणाम शोधणे, त्याची माणसांकरिता योग्य मात्रा (dose) ठरविणे, त्यानंतर त्याचे योग्य त्या औषध प्रकारात रूपांतर करणे , या औषधाचे परीक्षण करणे आणि शेवटी ते प्राण्यांना तसेच माणसांना  देऊन त्याचा अभ्यास करणे अशा पायऱ्या असतात.

वर्ग:औषधनिर्माण शास्त्र
पापणी

[thumb|right|250px|मानवी [डोळा, डोळ्याच्या वरच्या व खालच्या बाजूस असणाऱ्या **पापण्या**, तसेच पापण्यांवरील केस]]
प्राण्याच्या चेहऱ्यावरील डोळ्यांच्या सुरक्षेसाठी असलेल्या व डोळा झाकण्याची क्षमता असलेल्या त्वचेच्या थराला **पापणी** (अनेकवचन: **पापण्या** ; इंग्लिश: *Eyelid*, *आयलिड*) असे म्हणतात. पापण्यांना उघडण्याची व मिटण्याची क्षमता असते. पापण्यांच्या या क्षमतेमुळे धूळ किंवा अन्य दूरस्थ कणांमुळे होऊ शकणाऱ्या संभाव्य त्रासापासून किंवा इजेपासून डोळ्याचे रक्षण होते. पापण्यांच्या कडांना बारीक रेषेत केस फुटले असतात; त्यांना *पापण्यांचे केस* म्हणतात.

## हे सुद्धा पहा 
* भुवई

वर्ग:जीवशास्त्र
वर्ग:मानवी शरीर
उत्क्रांती

**उत्क्रांती** (इंग्लिश: *Evolution*, *इवोल्यूशन*) म्हणजे निसर्गानुसार सजीवांमध्ये होणारे आणि खूपच हळूहळू अंगिकारले जाणारे बदल होय. पृथ्वीच्या उत्पत्तीपासून होत आलेले हे बदल सजीवांच्या उदयास अनुकूल होते. चार्लस डार्विन हे उत्क्रांती सिद्धांताचे जनक मानले जातात. त्यांनी सजिवांच्या उत्क्रांतीचा सिद्धांत मांडून त्यांच्या काळातील जिव विकासाच्या धार्मिक सिद्धांतांना धक्का दिला. त्याच्या सिद्धांकनामधील जो बलवान असेल तोच टिकेल हे विधान पुढे अनेक सामाजिक शास्त्रातील, जिवशास्त्रातील चर्चांना कारण ठरले.

## हे सुद्धा पहा 
* चार्ल्स डार्विन
* आल्फ्रेड रसेल वॉलेस
* उत्क्रांतिवाद

## संदर्भ 
वर्ग:निसर्ग
वर्ग:जीवशास्त्र
अमीबा

thumb|right|250px|अमीब्याची शरीररचना (इंग्लिश मजकूर)
**अमीबा** (मराठी लेखनभेद: **अमिबा** ; अनेकवचन: **अमीबे**; इंग्लिश: *Amoeba* / *Amœba*) हा *प्रोटोझोए* प्रकारातील एक प्रजाती आहे. एकपेशीय जीव आहेत.अमिबा या एकपेशीय प्राण्यापासून बहुपेशीय प्राण्यांची निर्मिती झाली असे मानतात. अमिबा या जिवाणूमुळे अमिबिओसिस नावाचा आजार होतो. या आजारात चिकट व रक्तासाहित संडास होते. व पोटात कळ येऊन संडास होते.  अमीबा हा जगातील  पहीला प्राणी आहे  

वर्ग:सूक्ष्मजीव
गाल

thumb|right|250px|**गाल** समोर दिसणारा स्त्रीचा चेहरा
डोळ्यांच्या खालपासून हनुवटीच्या वरपर्यंत आणि नाकापासून उजव्या किंवा डाव्या कानापर्यंत पसरलेल्या चेहऱ्यावरील भागाला **गाल** (अनेकवचन: **गाल** ; इंग्लिश: *Cheek*, *चीक*) असे म्हणतात.

वर्ग:मानवी शरीर
ओठ

मानवांच्या व अन्य अनेक प्राण्यांच्या नाक आणि हनुवटी यांमधील मऊ, चल भागास **ओठ** (अनेकवचन: **ओठ** ; इंग्लिश: *Lip*, *लिप*) असे म्हणतात. अन्नाचा घास तोंडी घेण्यासाठी, आवाज (ध्वनी) काढण्यासाठी व शब्दध्वनी उच्चारण्यासाठी ओठांचा उपयोग होतो. मानवी ओठ संवेदनशील अवयव असून चुंबन किंवा प्रणयाच्या अन्य क्रियांमध्ये कामोद्भवक अवयव म्हणूनही भूमिका बजावतात.
thumb|डावे|250px|मानवी चेहऱ्यावरील **ओठ**

वर्ग:मानवी शरीर
हनुवटी

[thumb|right|250px|मानवी [चेहरा|चेहऱ्याच्या खालच्या भागाचे दृश्यः नाकपुड्या, ओठ व **हनुवटी**]]
मानवी चेहऱ्याच्या सर्वांत खालच्या भागास **हनुवटी** (मराठी लेखनभेद: **हनवटी** ; इंग्लिश: *chin*, *चिन*) म्हणतात. हिच्या वरच्या बाजूस ओठ असतात, तर खालच्या बाजूस गळा सुरू होतो.

वर्ग:मानवी शरीर
महाराष्ट्र ज्ञान महामंडळ

**महाराष्ट्र ज्ञान महामंडळ** (इंग्लिश: *Maharashtra Knowledge Corporation Limited*, *महाराष्ट्र नॉलेज कॉर्पोरेशन लिमिटेड*) ही महाराष्ट्रात माहिती तंत्रज्ञानाचे प्रशिक्षण व प्रसार करण्याच्या उद्देशाने महाराष्ट्र शासनाच्या पुढाकाराने स्थापण्यात आलेली सार्वजनिक क्षेत्रीय *मर्यादित* कंपनी आहे. या कंपनीचे मुख्यालय पुणे येथे असून इ.स. २०११ च्या सुमारास हिची विविध ठिकाणी ५,०००हून अधिक केंद्रे आहेत. विवेक सावंत हे या संस्थेचे व्यवस्थापकीय संचालक आहेत .

## उद्दिष्टे
# विकासाच्या दृष्टीने आजीवन शिक्षणाचा पुरस्कार करणे
# जागतिक दर्जाच्या ज्ञान संसाधनांच्या निर्मितीस उत्तेजन देणे
# माहिती तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून लोकांना जागतिक स्तरावर पोहोचविणे
# डिजिटल साक्षरतेतील तफावत व त्यातून निर्माण होणारी ज्ञानातील तफावत दूर करणे

## ध्येय
सुयोग्य अशा भागीदारी संबंधांच्या माध्यमातून आजीवन शिक्षण, प्रशासन तसेच सबलीकरण यांसंबंधीच्या -

* निरनिराळ्या प्रकारचे वैविध्य असणाऱ्या प्रचंड मोठ्या समुदायाकरिता : **अधिक मोठ्या प्रमाणात**
* जीवनात आणि कामाच्या ठिकाणी मोठ्या प्रमाणात सुसंगत तसेच उपयुक्त अशा : **अधिक चांगल्या**
* वाजवी मोबदल्यात मिळणाऱ्या : **स्वल्प दरात**
* शक्य तितक्या कमीत कमी वेळात मिळणाऱ्या : **अधिक जलद**
* शहरांपासून ते लहान गावांमध्ये सर्वत्र उपलब्ध होणाऱ्या : **अधिक व्यापक**
* जनसमुदायाकरिता असूनही वैयक्तिक पातळीवर वापरता येतील अशा : **समृद्ध आणि व्यक्ती-अनुरूप अनुभव देणाऱ्या**
सेवा देणे हे महाराष्ट्र ज्ञान महामंडळाचे ध्येय आहे.
## अभ्यासक्रम 
या संस्थेमार्फत *महाराष्ट्र स्टेट सर्टिफिकेशन इन इन्फर्मेशन टेक्नॉलजी* (*एमएस सीआयटी*, रोमन लिपीतील लघुरूप: *MS CIT*) नावाचा प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम चालवण्यात येतो .

### संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:महाराष्ट्रामधील कंपन्या
शेठ दगडुराम कटारिया प्रशाला

**शेठ दगडुराम कटारिया प्रशाला** ही महाराष्ट्राच्या पुणे शहरातील इंग्लिश माध्यमातील माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शाळा आहे. ही शाळा *महाराष्ट्र मंडळ* या शिक्षणसंस्थेतर्फे चालवली जाते. पुण्यातील गुलटेकडी, मुकुंदनगर परिसरात शाळेचे आवार आहे.

## ख्यातनाम माजी विद्यार्थी 
वर्ग:पुण्यातील माध्यमिक शाळा
गहडवाल वंश

'''''' याची स्थापना प्रतिहार साम्राज्याच्या अस्तानंतर चंद्रदेवाने इ.स. १०८५ मध्ये कनौज येथे केली.

## राज्यकर्ते
*चंद्रदेव
*गोविंदचंद्र
*विजयचंद्र
*जयचंद राठोड

## राजांची कामगिरी
चंद्रदेवाने इ.स. १०८५ ते इ.स. ११०० पर्यंत राज्य केले. या काळात त्याने काशी, कनौज, व इंद्रप्रस्थावर प्रभुत्व निर्माण केले. बंगालच्या विजयसेनाने त्याच्यावर केलेले आक्रमणही त्याने परतवून लावले. चंद्रदेवानंतर गोविंदचंद्र हा पराक्रमी राजा झाला. त्याने गझनीच्या राजाचे परकीय आक्रमण परतवून लावले. पालवंशीयांच्या ताब्यातील मगधचा प्रदेश जिंकून घेतला. त्याच्यानंतर इ.स. ११५४ मध्ये विजयचंद्र हा राजपदावर आला. यानेही बिहारपर्यंत आपला प्रभाव वाढवला. याच्यानंतर याचा मुलगा जयचंद याने इ.स. ११७० ते इ.स. ११९२ पर्यंत कनौजवर राज्य केले. पृथ्वीराज चौहानाने जयचंदाची मुलगी संयोगिता हिला स्वयंवर मंडपातून पळवून नेल्याने दोघात संघर्ष सुरू झाला होता.
| जयचंदाने पृथ्वीराजाचा पराभव करण्यासाठी तुर्की आक्रमक शहाबुद्दीन घोरीची मदत घेतली होती. पण पृथ्वीराजाने इ.स. ११९१ मध्ये झालेल्या तराईच्या पहिल्या लढाईत घोरीचा पराभव केला. नंतर परत इ.स. ११९२ मध्ये तराईच्या दुसऱ्या लढाईत घोरीने जयचंदाच्या मदतीने पृथ्वीराजाला पराभूत केले. 

## शेवट
पृथ्वीराज चौहानाचा पराभव करण्यासाठी जयचंदाने ज्या घोरीची मदत घेतली होती त्या घोरीनेच विश्वासघात करून जयचंदावरच स्वारी करून कनौजचे राज्य जिंकून घेतले आणि गहडवाल वंशाचा शेवट झाला.

## संदर्भ व नोंदी
वर्ग:भारतीय राजवंश
पिंगट गरुड

**सुपर्ण** किंवा **पिंगट गरुड** (शास्त्रीय नाव: *Aquila rapax*, *ॲक़्विला रॅपॅक्स* ; इंग्रजी: *Tawny Eagle*, *टॉनी इगल*) हा गृध्राद्य कुळातील एक गरुड आहे. तो आफ्रिकेत जवळपास सर्वत्र, व नैर्ऋत्य आशियापासून ते भारतापर्यंत सर्व प्रदेशांत प्रजनन करतो. भारतीय उपखंडात तो बलुचिस्तान, नेपाळ तराई, बंगला देश, उत्तर तमिळनाडू येथे आढळतो. तो लाल-ठिपक्यांची, पांढऱ्या रंगाची दोन ते तीन अंडी घालतो.

## वर्णन 
सुपर्ण हा आकारमानाने घारीपेक्षा मोठा व नेपाळी गरुडापेक्षा छोटा असतो. त्याची लांबी ६० ते ७५ सेमी पर्यंत असते. त्याचा रंग गडद उडी ते मातकट बदामी असतो. पाय पिसांनी झाकलेले असतात.

तो अपमार्जक व परभक्षक दोन्ही आहे. ससाणे, घारी व छोट्या शिकारी पक्ष्यांकडे भक्ष्य पाहून उत्तेजित होतो व ते भक्ष्य पळवतो. गिधाडांबरोबर मृत जनावरे देखील खातो परंतु अलीकडील काळात हे दृश्य दुर्मीळ झाले आहे.      

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:गरुड
वर्ग:शिकारी पक्षी
तरुण भारत (नागपूर)

**तरुण भारत** हे महाराष्ट्रातील अनेक शहरांतून प्रकाशित होणारे मराठी भाषेतील अग्रगण्य दैनिक वृत्तपत्र आहे. गेल्या शतकभरापासून नागपुरातून प्रकाशित होत असलेल्या या वृत्तपत्राचे संचालन श्री नरकेसरी प्रकाशन लि. नागपूर या संस्थेतर्फे केले जाते. तरुण भारतचा मोठा आणि निष्ठावान वाचकवर्ग आहे.नागपूर येथे याचे मुख्यालय असून, विदर्भातील अमरावती, यवतमाळ, वर्धा, भंडारा, गोंदिया, अकोला, खामगाव, वाशिम, बुलढाणा, चंद्रपूर, गडचिरोली अशा सर्व भागांत त्याचे वितरण होते. दि. ५ मार्च २०२६ पासून या दैनिकाची पुणे आवृत्ती सुरू करण्यात आली आहे. 

## इतिहास आणि वर्तमान 
भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षांतर्गत सक्रिय असलेल्या *स्वराज्य पक्षाच्या* बॅरिस्टर नरकेसरी मोरोपंत अभ्यंकर, दादासाहेब उधोजी आदींच्या पुढाकाराने २० जानेवारी, इ.स. १९२६ रोजी हे तरुण भारत नावाचे वृत्तपत्र साप्ताहिकाच्या स्वरुपात प्रकाशित करायला सुरुवात केली..ना.भा. खरे याचे संस्थापक-संपादक होते. इ.स. १९३० च्या दशकातील असहकार आंदोलनादरम्यान ब्रिटिश भारतीय शासनाकडून या वृत्तपत्राशी संबंधित लोकांची धरपकड झाल्याने साप्ताहिक बंद पडले. बॅरिस्टर अभ्यंकरांच्या मृत्यूनंतर २ जानेवारी, इ.स. १९४४ रोजी अभ्यंकरांच्या ९व्या स्मृतिदिनी वृत्तपत्राचे पुनरुज्जीवन करण्यात आले   

## पुणे आवृत्ती
२० जानेवारी १९५७ पासून तरुण भारतची पुणे आवृत्ती प्रकाशित होऊ लागली होती. या आवृत्तीच्या संपादकपदी गजानन विश्वनाथ केतकर यांची नियुक्ती करण्यात आली होती. सध्या पुणे आवृत्तीचे निवासी संपादक म्हणून सचिन कापसे काम पाहतात. 

पुण्याच्या ‘तरुण भारत’च्या आवृत्तीचे पहिले संपादक ग.वि. केतकर यांनी ही संपादकत्वाची धुरा, सुमारे सात वर्षे म्हणजे १९६४ पर्यंत आपल्या खांद्यावर वाहिली. त्यानंतर दीर्घ काळ पुण्याचा तरुण भारत सुरू होता. काही कारणास्तव त्याचे प्रकाशन स्थगित करण्यात आले होते. मात्र, २०२६ मध्ये पुणे येथे नागपूरच्या श्री नरकेसरी प्रकाशन संस्थेचा तरुण भारत पुन्हा सुरू करण्यात आला आहे. 

## हे सुद्धा पहा 
* तरुण भारत (बेळगाव)

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मराठी भाषेमधील वृत्तपत्रे
रामाचा शेला

**रामाचा शेला** ही साने गुरुजी यांची कादंबरी आहे.  या कादंबरीत साने गुरुजींनी प्रेम, विधवा विवाह अस्पॄश्योद्धार  इत्यादी विषय हाताळले आहेत. ही कादंबरी पहिल्यांदा इसवी सन १९४४ मध्ये कॉन्टिनेंटल प्रकाशनाद्वारे प्रकाशित करण्यात आली.

वर्ग:मराठी साहित्य
वर्ग:कादंबऱ्या
वर्ग:मराठी साहित्य यादी
१९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक, २००८ - संघ

## गट अ
## गट ब 
## गट क
## गट ड
वर्ग:१९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक, २००८
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
श्युरॅ

**श्युरॅ** () हा फ्रान्स देशाच्या फ्रांश-कोंते प्रदेशातील एक विभाग आहे. हा विभाग फ्रान्सच्या पूर्व भागात वसला असून येथील श्युरॅ पर्वतरांगेवरून ह्याचे नाव देण्यात आले आहे.

## बाह्य दुवे 
*  प्रिफेक्चर 
*  समिती 

वर्ग:फ्रान्सचे विभाग
वर्ग:फ्रांश-कोंते
औषध

**औषध** (अनेकवचन: **औषधे** ; इंग्लिश: *Pharmaceutical drug*/ *Medication*, *फार्मास्यूटिकल ड्रग* / *मेडिकेशन*) म्हणजे स्थूलमानाने वैद्यकीय निदान, तोडगा, उपचार व रोगप्रतिबंधक म्हणून वापरावयाचा रासायनिक पदार्थ होय. यामध्ये माणसांसाठी आणि प्राण्यांसाठी वापरली जाणारी आतून घेण्याची व बाहेरून लावण्याची सर्व औषधे येतात. औषधे ही वैद्यकशास्त्राच्या महत्त्वपूर्ण संसाधनांपैकी एक आहेत. सर्व प्रकारच्या वैद्यकीय चिकित्सा पद्धतींमध्ये यांचा उपयोग झालेला आढळतो.

औषधाचे आपल्या शरीरावर निरनिराळे परिणाम होतात. इतर औषधांचे किंवा पदार्थांचे विषारी परिणाम कमी किंवा नाहीसे करण्यासाठी सुद्धा औषधे वापरली जातात. वेगवेगळ्या रोगांचे निदान करण्यासाठी काही औषधे वापरली जातात. औषधांचे महत्त्वाचे उपयोग थोडक्यात खालीलप्रमाणे सांगता येतील. 

१. उपचारात्मक औषधे 

२. रोगनिदान करण्यासाठी वापरली जाणारी औषधे 

३. रोग बरा करण्यासाठी वापरली जाणारी औषधे 

४. शरीरातील घटकांची तूट भरून काढण्यासाठी दिली जाणारी औषधे 

५. प्रतिबंधात्मक औषधे 

**औषधांचे वर्गीकरण:**  औषधांचे वर्गीकरण करण्याच्या अनेक तऱ्हा आहेत: त्यांच्या रासायनिक गुणधर्मानुसार , औषध घेण्याच्या वहनमार्गानुसार, औषधाचा प्रभाव दिसणाऱ्या शरीरसंस्थेनुसार, औषधयोजनेचे परिणाम इत्यादी अनेकविध तऱ्हांनी औषधांची वर्गवारी करता येऊ शकते.  

औषध घेण्याच्या वहनमार्गानुसार वर्गीकरण : 

औषधांचे ती घेण्याच्या वहनमार्गानुसार अनेक प्रकार आहेत. 

अ. तोंडावाटे घेण्याची औषधे : सगळ्यात जास्त वापरला जाणारा हा प्रकार आहे. हा सर्वात सुरक्षित आणि सोपा मार्ग आहे. परंतु काही वेळा ; जसे रोगी शुद्धीवर नसल्यास, त्याला जुलाब होत असतील तर किंवा औषध पोटातील आम्लामध्ये विघटीत होत असेल तर हा मार्ग वापरता येत नाही.औषधाची गोळी ही गोल, लंबगोल, चौकोनी अशा वेगवेगळ्या आकारांत आणि रंगांमध्ये उपलब्ध असते. ही सहसा पाण्याबरोबर गिळली जाते. परंतु, चघळण्याची , आधी विरघळवून घ्यायची असेही प्रकार आहेत.

ब. डोळ्यावाटे घेण्याची औषधे: सहसा डोळ्याच्याच विकारांसाठी असतात व त्यातील बव्हंश औषधांमध्ये निर्जंतुकीकरण करणारे औषधही असते.

क.शीरेवाटे घेण्याची औषधे:

ड.त्वचेला लावण्याची औषधे

इ . श्वसनमार्गे घेण्याची औषधे

ई. नाकावाटे घेण्याची औषधे

उ . कानावाटे घेण्याची औषधे

ऊ. गुदद्वारामार्गे आणि योनीमार्गे घेण्याची औषधे

औषधाचा सुयोग्य परिणाम होण्यासाठी त्याचा नियंत्रित वापर होणे महत्त्वाचे असते. त्यासाठी योग्य औषधे, योग्य रुग्णास, योग्य मात्रेत दिल्यानंतर ती योग्य मार्गाने, योग्य कालावधीसाठी वापरणे अपेक्षित असते.

## हे सुद्धा पहा 
* जेनेरिक औषधे

## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:औषधे
वर्ग:वैद्यकशास्त्र
वर्ग:उपचारपद्धती
तेरितॉर दे बेल्फॉर

**तेरितॉर दे बेल्फॉर** () हा फ्रांस देशाच्या फ्रांश-कोंते प्रदेशातील एक विभाग आहे. हा विभाग फ्रांसच्या पूर्व भागात वसला आहे. २००६ सालच्या अंदाजानुसार येथील लोकसंख्या १,४४,६०० असून पैकी सुमारे ५०,०० व्यक्ती बेल्फोरमध्ये राहतात.

## बाह्य दुवे 
*  प्रिफेक्चर 
*  समिती

वर्ग:फ्रान्सचे विभाग
वर्ग:फ्रांश-कोंते
चिरक

**चिरक** (शास्त्रीय नाव: *Saxicoloides fulicatus*, *सॅक्सीकोलॉईडस फुलीकॅटस* ; इंग्लिश: *Indian Robin*, *इंडियन रॉबिन*) हा जल्पकाद्य पक्षिकुळातील एक पक्षी आहे. याची लांबी साधारणपणे १७ सेंमी असते. याची मराठी भाषेतील इतर नावे चीरक, काळोखी, खोबड्या चोर, कोळशी, लहान सुई हे आहेत.

## माहिती
कस्तुर आणि गप्पीदास पक्ष्यांच्या कुटुंबातील हा एक पक्षी झुडपी रानात, तसंच शहरात आणि खेडेगावांमध्येही दिसतो. दगडगोटे आणि तरवडी-काटेचेंडूसारखी खुरटी झुडपं पसरलेल्या लहान लहान टेकड्या हा चीरकाचा आवडता परिसर. या पक्ष्याचा मुख्य आहार म्हणजे किडे, कोळी इ.
या पक्ष्यांची शेपटी उभारलेली असते आणि पंख शेपटीच्या बाजूंवर पाडलेले असतात. नर काळा कुळकुळीत तर मादी तपकिरी रंगाची असते. नर  उडाला की त्याच्या पंखावर पांढरा डाग दिसतो. मादीच्या पंखांवर असा डाग नसतो.

या पक्ष्यांचं घरटं म्हणजे एखाद्या दगडाच्या आडोशाला गवत, चिंध्या, झाडांची मुळं, केस, दोऱ्या यांचा उपयोग करून तयार केलेली वाटी. घरट्यासाठी पक्षी कधी कधी अत्यंत धाडसी जागा निवडतो. पण घरटं सहसा सहज दिसणारा नाही असं असतं. एप्रिल ते जून या दरम्यान विणीचा हंगाम असतो. 

डोमिंगा किंवा दयाळ (Magpie Robin) हा काळा पांढरा, ओळखायला अगदी सोपा असा पक्षी आहे. चीराकाप्रमाणे हा पक्षी मनुष्यवस्तीच्या आसपास दिसतो. उद्यानं घराभोवातीच्या बागा, आमराया आणि पानझडीच्या जंगलातही दयाळ दिसतो. घरटं करण्याचा काळात म्हणजे एप्रिल पासून जुलैपर्यंत दयाळाचं गोड गाणं ऐकू येतं. हे गाणं गाण्यासाठी गवईबुवा उंच झाडाच्या शेंडयावर बैठक जमवतात. कारण उंच जागेवरून दूरवर आवाज पोहोचू शकतो.
चीरकाच्या  गोलाकार वाटीसारख्या घरट्यात सापाची कात लावलेली असते. सापाची कात म्हणजे साप असल्याची खुण त्यामुळे कदाचित् त्याच्या घरट्याभोवती संरक्षण कवच तयार होत असेल. घरट्याचं संरक्षण होत असेल. पण यामागचं नेमकं कारण शोधलं पाहिजे.

## संदर्भ
दोस्ती करू या पक्ष्यांशी:श्री. किरण पुरंदरे.
वर्ग:पक्षी
वर्ग:जल्पकाद्य
नेपाळी गरुड

**नेपाळी गरुड**(शास्त्रीय नाव: *Aquila nipalensis*, *ॲक़्विला निपॅलेन्सीस* ; इंग्रजी: *Steppe Eagle*, *स्टेपी इगल*) हा गृध्राद्य कुळातील एक गरुड आहे.
अग्न्येय युरोप, दक्षिण रशिया, ईशान्य चीन, पूर्व मंगोलिया येथे वीण. हिवाळ्यात मध्यपूर्व भागात, पूर्व व दक्षिण आफ्रिकेत व दक्षिण आशियात स्थलांतर. भारतीय उपखंडात तो पाकिस्तान,नेपाळ व उत्तर भारतात येतो. दक्षिणेकडे मुंबई व पूर्वेकडे ओडिशा येथपर्यंत. वायव्य भारत आणि हिमालयात वीण.

## वर्णन 
आकाराने घारीपेक्षा व पिंगट गरुडापेक्षा मोठा.आकार ७२ ते ८१ सेमी. गर्द उदी वर्ण,माथा आणि मान तपकिरी.पंखांखाली फिक्कट वर्णाचे पट्टे. चोच डोळ्यापर्यंत. 

## सांस्कृतिक 
नेपाळी गरुड हा इजिप्तचा राष्ट्रीय पशु आहे. 
   
## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:गरुड
वर्ग:शिकारी पक्षी
लक्ष्मण बळवंत भोपटकर

धर्मवीर **लक्ष्मण बळवंत भोपटकर**, ऊर्फ **अण्णासाहेब भोपटकर** (१० मे, इ.स. १८८० - २४ एप्रिल, इ.स. १९६०; पुणे, महाराष्ट्र) हे मराठी पत्रकार, हिंदुत्ववादी राजकारणी व वकील होते. हे केसरी वृत्तपत्राचे संपादक होते. तसेच हे *महाराष्ट्र मंडळ* शिक्षणसंस्थेचे संस्थापक व हिंदू महासभेचे माजी अध्यक्ष होते. ल.ब. भोपटकर हे व्यायामशास्त्रतज्ज्ञ होते.  त्यांनी व्यायाम आणि व्यायामप्रकार यांच्यावर काही पुस्तके लिहिली आहेत. ते स्वातंत्र्यवीर सावरकर यांचे वकील होते. गांधी खून खटल्यातील सर्व आरोपींचे खटले भोपटकरांनी एक पैसाही न घेता चालवले.

## स्वातंत्र्य लढ्यातील सहभाग 
भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याच्या काळात भोपटकरांनी ६ एप्रिल, इ.स. १९३० रोजी सोलापूर नगरपरिषदेवर राष्ट्रीय झेंडा फडकवला. तसेच ते इ.स. १९३७ सालच्या हैदराबाद सत्याग्रहात सहभागी झाले होते. त्यासाठी त्यांना तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावण्यात आली.

## व्यक्तिगत जीवन 
लक्ष्मण बळवंत हे "भाला"कार भास्कर बळवंत भोपटकरांचे धाकटे भाऊ होते. त्यांची पत्‍नी यशोदा ही मराठी साहित्यिक विठ्ठल सीताराम गुर्जरांची बहीण होती. लक्ष्मण बळवंत भोपटकरांना चारूचंद्र, मधुसूदन, कुंजविहारी, जगदीश हे चार पुत्र होते; तर इंदिरा श्रीखंडे, कुमुदिनी मोघे, लीलावती धुपकर आणि मीनाक्षी (पद्मजा) चिवटे, या चार कन्या होत्या.

## व्यक्तिगत प्रसंग
इ.स. १९३०च्या सत्याग्रहात त्यांच्यावर एक प्राणसंकट कोसळले होते. ते ज्या कोठडीत बंदिस्त होते त्यात एक नाग घुसला. त्यावेळी जवळपास कोणीच नव्हते. भोपटकर अर्धा तास त्या नागाच्या दृष्टीला दृष्टी लावून बसले होते. नंतर लोक आल्यानंतर भोपटकरांची सुटका झाली. दुसरे प्राणसंकट कोसळण्याची घटना पुण्यात घडली. एका समारंभाला जात असताना त्यांची मोटार बाँबस्फोटात सापडली. त्यात भोपटकरांच्या अंगाला ८२ जखमा झाल्या होत्या.

## ल.ब. भोपटकर यांनी लिहिलेली किंवा संपादित केलेली पुस्तके
* ऐतिहासिक कथापंचक 
* काँग्रेस व कायदेमंडळ
* कुस्ती
* केसरी प्रबोध (संपादन)
* केळकर (संपादन)
* दांडपट्टा
* नवरत्नांचा हार (ऐतिहासिक शब्दचित्रे)
* पुणे सार्वजनिक सभा ज्युबिली अंक (संपादन)
* महाराष्ट्र सांवत्सरिक (लेखक: श्री.म. माटे; संपादक : ल.ब. भोपटकर)
* माझी व्यायाम पद्धती
* मृत्यूच्या मांडीवर
* रामशाहीर यांची कविता
* श्रीबिपीनचंद्रपाल व्याख्याने
* स्त्रियांचे व्यायाम
* स्वराज्याची मीमांसा
* हिंदू समाज दर्शन

## संदर्भ व नोंदी
वर्ग:अखिल भारतीय हिंदू महासभा
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
वर्ग:मराठी पत्रकार
वर्ग:मराठी संपादक
वर्ग:इ.स. १८८० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६० मधील मृत्यू
शिकागो बेअर्स

right|thumb|200 px|चा लोगो
**शिकागो बेअर्स** हा अमेरिकेच्या शिकागो ह्या शहरात स्थित असलेला एक व्यावसायिक अमेरिकन फुटबॉल संघ आहे. हा संघ नॅशनल फुटबॉल लीगच्या एन.एफ.सी. नॉर्थ गटामधून खेळतो.

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:नॅशनल फुटबॉल लीग संघ
बेअर्स
न्यू इंग्लंड पेट्रियट्स

इवलेसे
इवलेसे
**न्यू इंग्लंड पेट्रियट्स** हा अमेरिकेच्या मॅसेच्युसेट्स राज्यातील फॉक्सबोरो ह्या बॉस्टन शहराच्या उपनगरात स्थित असलेला एक व्यावसायिक अमेरिकन फुटबॉल संघ आहे. हा संघ नॅशनल फुटबॉल लीगच्या ए.एफ.सी. ईस्ट गटामधून खेळतो. पेट्रियट्स हा एन.एफ.एल.च्या सर्वात यशस्वी संघांपैकी एक मानला जातो. त्याने आजवर ४ वेळा सुपर बोल जिंकला असून २००१-२०१० च्या दशकात सर्वाधिक (१२६) सामने जिंकण्याचा विक्रम केला.

## बाह्य दुवे
* अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:नॅशनल फुटबॉल लीग संघ
वर्ग:बॉस्टनमधील खेळ
वॉशिंग्टन विझार्ड्स

right|thumb|250 px|वॉशिंग्टन विझार्ड्सचा लोगो
**वॉशिंग्टन विझार्ड्‌स** () हा अमेरिकेच्या वॉशिंग्टन डी.सी. शहरामधील एक व्यावसायिक बास्केटबॉल संघ आहे. हा संघ नॅशनल बास्केटबॉल असोसिएशनच्या आग्नेय विभागामध्ये खेळतो.

विझार्ड्स संघ कॅपिटल वन अरीना येथे आपले घरचे सामने खेळतो.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:नॅशनल बास्केटबॉल असोसिएशनमधील संघ
विझार्ड्स
*
सिरॅक्युज (न्यू यॉर्क)

**सिरॅक्युज** () हे अमेरिका देशाच्या न्यू यॉर्क राज्यामधील पाचव्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. हे शहर न्यू यॉर्क राज्याच्या मध्य भागात वसले आहे. २०१० साली १,४५,१७० इतकी लोकसंख्या असलेले सिरॅक्युज अमेरिकेतील १७०व्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे.

फिंगर लेक्स हा सरोवरांचा प्रदेश येथून जवळ आहे.

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ 
*सिरॅक्युजचा इतिहास

वर्ग:न्यू यॉर्क राज्यातील शहरे
वर्ग:ओनोन्डागा काउंटी (न्यू यॉर्क)
माएस्ट्रो

**माएस्ट्रो** (मराठी लेखनभेद: **माइस्ट्रो** ; रोमन लिपी: *Maestro*) ही मास्टरकार्डद्वारे पुरवली जाणारी एक बहुराष्ट्रीय डेबिट कार्ड सेवा आहे. इ.स. १९९० साली माएस्ट्रो सेवा ग्राहकांसाठी सुरू झाली. माएस्ट्रो कार्डे सहयोगी बँकांमार्फत वितरली जातात व ती कार्डधारकाच्या चालू बँकखात्याशी जोडता येतात किंवा प्रीपेड कार्ड म्हणून वापरता येतात.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:डेबिट कार्डे
थाने चक्रीवादळ

250px|right|thumb|थाने चक्रीवादळाचे मोदीस उपग्रहाने घेतलेले छायाचित्र
250px|right|thumb|थाने चक्रीवादळाचा मार्ग
**थाने चक्रीवादळ** (इंग्लिश: *Cyclone Thane*, *सायक्लोन थाने* ; भाहवि नामकरण: *BOB 05*, *बीओबी ०५* ; संटाइकें नामकरण: *06B*, *०६बी*)  हे हिंदीमहासागरातील बंगालच्या उपसागरात इ.स. २०११ साली तयार झालेले एक चक्रीवादळ आहे. हे वादळ कमीदाबाच्या पट्ट्याच्या स्वरूपात २५ डिसेंबर, इ.स. २०११ रोजी चेन्नईपासून १००० कि.मी. नैऋत्येला तयार होऊन ते भारतीय किनारपट्टीकडे सरकत आहे.

वर्ग:चक्रीवादळ
वर्ग:भारतावरील नैसर्गिक आपत्ती
वर्ग:२०११ मधील नैसर्गिक आपत्ती
आर्कीऑपटरिक्स

**आर्कीऑपटरिक्स** पुरातन कालीन पक्षी होता. हा पक्षी नामशेष झाला असून सरपटणारे प्राणी व पक्षी यातील महत्त्वाचा दुवा आहे. १८८० ज्या द्शकात या पक्ष्याचे अवशेष जर्मनीतील खाणीत मिळाले होते.
एकोणिसाव्या शतकापासून जीवाश्मवैज्ञानिकांनी याला माहितीतला सर्वात जुना पक्षी मानले आहे, तरी अलीकडील अभ्यासावरून तो एक प्रकारचा डायनोसॉर असल्याची शंका उपस्थित होते.

वर्ग:नामशेष पक्षी
शुंग साम्राज्य

right|thumb|300px|शुंग कालखंडातील ब्राँझचे नाणे
**शुंग घराणे** (इ.स.पू. १८५ ते इ.स.पू. ७३) याची स्थापना पुष्यमित्र याने इ.स.पू. १८५ मध्ये केली. या घराण्यात एकूण दहा राजे होऊन गेले. त्यांनी एकूण ११० वर्षे मगधावर सत्ता गाजवली.

## इतिहास 
शुंग घराण्याची स्थापना करणारा पुष्यमित्र हा मौर्य साम्राज्याचा शेवटचा राजा बृहद्रथ याच्या सैन्यात सेनापती होता. त्यावेळी मौर्य साम्राज्य दुर्बल झाले होते. या साम्राज्यातून कलिंग देश स्वतंत्र झाला होता. तशातच पुष्यमित्राने बृहद्रथाची हत्या करून मगधाचे राज्य मिळविले व शुंग घराण्याची स्थापना केली.
## राज्यकर्ते 
*पुष्यमित्र शुंग (इ.स.पू. १८५ ते इ.स.पू. १४९)
*अग्निमित्र (इ.स.पू. १४९ ते इ.स.पू. १४१)
*वसुजेष्ठ (इ.स.पू. १४१ ते इ.स.पू. १३१)
*वसुमित्र शुंग (इ.स.पू. १३१ ते इ.स.पू. १२४)
*आंध्रक (इ.स.पू. १२४ ते इ.स.पू. १२२)
*पुलिंदक (इ.स.पू. १२२ ते इ.स.पू. ११९)
*घोष (?)
*वज्रमित्र (?)
*भागभद्र (?)
*देवभूती (इ.स.पू. ८३ ते इ.स.पू. ७३)
## कामगिरी 
पुष्यमित्राने छत्तीस वर्षे मगधावर राज्य केले. पुष्यमित्राची राजधानी पाटलीपुत्र येथे होती. इ.स.पू. १७५च्या सुमारास मिनँडर या ग्रीक राजाने हिंदुस्थानवर स्वारी केली होती. सिंध, काठेवाड व पश्चिम किनाऱ्यावरील काही भाग त्याने जिंकला. मथुरा नगरी जिंकून तो पाटलीपुत्रावर चाल करून आला त्यावेळी पुष्यमित्राने त्याच्याशी लढाई करून त्याला हिंदुस्थानाबाहेर हाकलून लावले. पुष्यमित्राचा मुलगा अग्निमित्र याने विदर्भावर स्वारी करून तो प्रांत शुंग घराण्याच्या अमलाखाली आणला. अग्निमित्रानंतर शुंग घराण्यातील महत्त्वाचा राजा म्हणजे भागभद्र होय. भागभद्रानंतर आलेला देवभूती यानेही काही फारसी चांगली कामगिरी केली नाही.
## शेवट 
देवभूतीच्या काळात वसुदेव हा त्याचा प्रधान होता. कण्व घराण्यातील या वसुदेवानेच देवभूतीला ठार केले व शुंग घराण्याचा शेवट होऊन मगधावर कण्व घराण्याची सत्ता स्थापन झाली.
## हे ही पहा 
*भारतातील सर्वात मोठ्या साम्राज्यांची यादी
*मौर्य साम्राज्य
*मुघल साम्राज्य

वर्ग:भारतीय साम्राज्ये
कण्व घराणे

**कण्व घराणे** (इ.स.पू. ७३ ते इ.स.पू. २८) याची स्थापना वसुदेव याने इ.स.पू. ७३ मध्ये केली होती.
## इतिहास 
शुंग घराण्यातील शेवटचा राजा देवभूती हा केवळ नावाचा राजा होता. सर्व कारभार त्याचा मुख्य प्रधान वसुदेव याच्याच हातात होता. या वसुदेवानेच देवभूतीला ठार करून मगधाचे राज्य बळकावले व तेथून पुढे मगधावरील शुंगांची सत्ता जाऊन तेथे कण्व घराण्याची सत्ता चालू झाली.

## राजे 
वसुदेव धरून कण्व घराण्यात एकूण चार राजे झाले.
१. वासुदेव
२. भुमीमित्र 
३. नारायण
४. सुसामन (सुशर्मा)

## कामगिरी 
या चारही राजांनी मिळून फक्त पंचेचाळीस वर्षे राज्य केले.
## शेवट 
इ.स.पू. २८ मध्ये या घराण्यातील शेवटचा राजा सुशर्मा याला सातवाहन घराण्यातील एका राजाने ठार मारून मगधावर आपली सत्ता प्रस्थापित करून कण्व घराण्याचा शेवट केला.

वर्ग:भारतीय राजवंश
शरद पवार कॉलेज ऑफ फार्मसी

शरद पवार कॉलेज ऑफ फार्मसी (जुने नाव : नागपूर कॉलेज ऑफ फार्मसी) , नागपूर हे औषधी निर्माण शास्त्र बाबतीत नामवंत असे विद्यालय आहे.  हे विद्यालय नगर युवक शिक्षण संस्था नागपूर  द्वारे चालविले जाते.  येथ औषध निर्माण शास्त्र पदवी आणि पोस्ट ग़्रजुएत अभ्यासक्रम शिकविला जातो.

वर्ग:नागपूरमधील शैक्षणिक संस्था