open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
चकवा (चित्रपट)

**चकवा** हा २००४ साली पडद्यावर झळकलेला मराठी भाषेतील चित्रपट आहे.

## कलाकार
*अतुल कुलकर्णी = तुषार खोत
*दीपा परब = जान्हवी
*सुहास पळशीकर = रघुनाथराव
*अमिता खोपकर = रघुनाथरावांची पत्नी
*प्रदीप वेलणकर = डॉ. विनायक राजगुरू
*मुक्ता बर्वे = छाया

## पार्श्वभूमी
## कथानक
## उल्लेखनीय
या चित्रपटात खालील गाणी आहेत.
* अजून उजाडत नाही गं
* दशकांमागून सरली दशके
इ.स. ६०७

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी
* फेब्रुवारी १९ - बॉनिफेस तिसरा पोपपदी.

## जन्म
## मृत्यू
* नोव्हेंबर १२ - पोप बॉनिफेस तिसरा.

## शोध
## निर्मिती
## समाप्ती
वर्ग:इ.स. ६०७
वर्ग:इ.स.च्या ६०० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या ७ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १९७

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी 
* फेब्रुवारी १९ - लुग्डुनुमच्या युद्धात रोमन सम्राट सेप्टिमियस सेव्हेरस कडून क्लोडियस अल्बिनसचा पराभव.

## मृत्यू 
* एप्रिल १९ - क्लॉडिअस आल्बिनस, रोमन सम्राट.


वर्ग:इ.स.च्या १९० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
मुहम्मद नागिब

**मुहम्मद नागिब** (२० फेब्रुवारी, इ.स. १९०१ - २८ ऑगस्ट, इ.स. १९८४) हे इजिप्तचे पहिले राष्ट्राध्यक्ष होते. हे १८ जून, इ.स. १९५३ ते १४ नोव्हेंबर, इ.स. १९५४ पर्यंत या पदावर होते.

गमाल आब्देल नासर आणि नागिब हे इजिप्तच्या क्रांतीचे मुख्य नेते होते.

नाग्विब, मुहम्मद
नाग्विब, मुहम्मद
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील मृत्यू
निंको

सम्राट **निंको** (जपानी:仁孝天皇) (मार्च १६, इ.स. १८०० - फेब्रुवारी २१, इ.स. १८४६) हा जपानचा १२०वा सम्राट होता.

हा १८१७ ते १८४६पर्यंत सत्तेवर होता.

वर्ग:जपानी सम्राट
वर्ग:इ.स. १८०० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८४६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पोप मार्टिन चौथा

**पोप मार्टिन चौथा** (इ.स. १२१० किंवा इ.स. १२२०:तुरेन, फ्रांस - मार्च २८, इ.स. १२८५) हा फेब्रुवारी २१, इ.स. १२८१ पासून मृत्यूपर्यंत पोपपदावर होता.

याचे मूळ नाव *सिमॉन दे ब्रियॉं* होते.

मार्टिन ०४
मार्टिन ०४
वर्ग:इ.स. १२८५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पोप निकोलस चौथा

**पोप निकोलस चौथा** (सप्टेंबर ३०, इ.स. १२२७ - एप्रिल ४, इ.स. १२९२:रोम, इटली) हा फेब्रुवारी २२, इ.स. १२८८ पासून मृत्यूपर्यंत पोपपदी होता.

याचे मूळ नाव *गिरोलामो मासी* होते.

निकोलस ०४
निकोलस ०४
वर्ग:इ.स. १२२७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १२९२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हिपोलितो मेजिया

इवलेसे
मेजिया, हिपोलितो
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:इ.स. १९४१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सलीम अल-मुबारक अल-सबाह

**सलीम अल-मुबारक अल-सबाह** (१८६४ - २३ फेब्रुवारी, १९२१) हा कुवैतचा नववा राज्यकर्ता होता. हा आपला भाऊ जबर अल-सबाह दुसऱ्यानंतर सत्तेवर आला.

वर्ग:कुवैतचे अमीर
वर्ग:इ.स. १८६४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२१ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
तोकुगावा त्सुनायोशी

**तोकुगावा त्सुनायोशी** (जपानी:徳川 綱吉; २३ फेब्रुवारी, १६४६ - १९ फेब्रुवारी, १७०९) हा तोकुगावा घराण्याचा पाचवा शोगन होता.

वर्ग:जपानी शोगन
वर्ग:इ.स. १६४६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७०९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कॉन्स्टेन्टिन पाट्स

thumb|right|कॉन्स्टेन्टिन पाट्स
**कॉन्स्टेन्टिन पाट्स** (२३ फेब्रुवारी, १८७४ - १८ जानेवारी, १९५६) हे एस्टोनियाचे राष्ट्रप्रमुख होते. दोन महायुद्धांमधील काळात ते देशातील सगळ्यात प्रभावशाली राजकारणी समजले जातात.

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:एस्टोनियाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:फक्त चित्र असलेली पाने
वर्ग:इ.स. १८७४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सौर शक्ती

**सौरऊर्जा** म्हणजे सूर्यापासून मिळवलेली ऊर्जा. सूर्य हा पृथ्वीवरील प्रमुख नैसर्गिक ऊर्जास्रोत आहे. 
ऊर्जेची गरज सध्याच्या तुलनेत काही पटीत वाढेल आणि सध्या वीजनिर्माण क्षेत्रात अग्रेसर असलेल्या आण्विक ऊर्जा क्षेत्राने दिवसाला एक अशा गतीने अणुभट्ट्या उभारल्या तरी ही गरज पुरी होण्यासारखी नाहीनाहीघ बढती समजून रोजी गमभन डोळे गमती. शिवाय जपानमधील दुर्घटनेच्या पार्श्वभूमीवर जगानेही अणुप्रकल्पांचा फेरविचार करण्यास सुरुवात केली आहे. त्या पार्श्वभूमीवर सौरऊर्जेचा विचार केला असता एका तासात पृथ्वीवर पडणारी सौरऊर्जा ही रूपांतरित केल्यास आपली एका वर्षाची ऊर्जेची गरज भागवण्यासाठी पुरेशी असते, मात्र हे प्रत्यक्षात आणण्यासाठी आणखी बऱ्याच संशोधनाची आवश्यकता आहे. 
अपारंपारिक आणि विशेषतः सौरऊर्जा क्षेत्रातील संशोधनावरील निधी तसेच जागरूकता दिवसेंदिवस वाढत आहे. सध्याच्या पारंपारिक ऊर्जास्रोतांचे पर्याय फक्त अजून काही वर्षेच उपलब्ध असणार आहेत. शिवाय त्यांच्या अनेक नकारात्मक बाजूही आहेत. अपारंपरिक ऊर्जाक्षेत्रात सौरऊर्जेशिवाय वायुऊर्जा, टायडल, जिओथर्मल असे पर्याय आहेत. मात्र, भविष्यकाळातील ऊर्जेची गरज काही अंशीच भागवण्याची क्षमता त्यात आहे. सध्या सौरऊर्जा क्षेत्रातील संशोधन हे मुख्यतः सौरऊर्जा ही पारंपरिक ऊर्जास्रोतांपेक्षा कमी खर्चिक करण्यासाठी चालू आहे. जपान, जर्मनी या सौरऊर्जेतील परंपरागत शिलेदारांसकट अमेरिका शिवाय चीन आणि भारतानेही याबाबत पुढाकार घेतला आहे. सौरऊर्जा निर्मितीत आणि नंतर वापरातही कुठल्याही भारतभ म्हणून division su Rico hmmm snakes प्रकारचे अपायकारक वायू वातावरणात सोडले जात नाहीत. त्यामुळे प्रदूषण, ग्लोबल वार्मिंगसारखे इतर ऊर्जाक्षेत्रांशी निगडित वादांचे विषय सौरऊर्जेपासून मात्र चार हात दूरच आहेत.

## सौरऊर्जेचा वापर
* प्रकाशसंश्लेषण
# हरितद्रव्य असणारी सर्व झाडे, सुक्ष्मजीव इत्यादी.
* उष्णता
# बाष्पीभवन
* प्रकाश
# मनुष्यप्राण्यात ड-जीवनसत्त्व बनवण्यासाठी, सौरविद्युत
## ऊर्जा संसाधने
ऊर्जा संसाधनाचे वर्गीकरण खालील प्रकारे केले जाते
***पारंपारिक ऊर्जा संसाधने** 
सरपण, शेणाच्या गोवऱ्या, पेंढा हे पारंपारिक इंधन वर्षानुवर्षे वापरले जात आहे. याशिवाय कोळसा, खनिज तेल, जल ऊर्जा, अणुऊर्जा इत्यादींचा पारंपारिक ऊर्जा संसाधनांत समावेश होतो
*'*अपारंपारिक ऊर्जा संसाधने*cbcghyugjf'

## सौरऊर्जेचा महत्त्व
*सूर्य हा ऊर्जेचा मुख्य स्रोत आहे. सौर ऊर्जा घेण्यासाठी घरात कुठल्याही प्रकारचा मीटर बसवावा लागत नाही व कुठलेही बिल भरावे लागत नाही. 
*मोठ्या प्रमाणात सूर्याची ऊर्जा उपलब्ध असून त्याचा आपण जर उपयोग करू शकलो तर निसर्गातील झाडांची तोड थांबू शकेल. त्यामुळे पर्यावरण ऱ्हासालाही आळा बसेल.
*दिवसातील १२ तास सौर ऊर्जा आपल्या बरोबरच असते. उरलेल्या १२ तासांसाठी आपण सौर ऊर्जेची साठवण करून रात्रीच्या वेळी उपयोगात आणू शकतो यासाठी खर्च सुद्धा अल्पप्रमाणात येतो. 
*बीड जिल्ह्यातील नेकनूर परिसरात ओसाड जमिनीवर सोलर प्यानल लावणे सहज शक्य आहे . 

## संदर्भ
learningwhiledoing

वर्ग:भौतिकशास्त्र
देवगिरीचे यादव

**देवगिरीचे यादव राजघराणे** (इ.स. ८५० - इ.स. १३१७), यांना **सेवुण/सेऊण राजवंश** असेही म्हणले जात होते. हे महाराष्ट्रातील प्राचीन पूर्वमध्ययुगीन काळातील राजघराणे होते. ते स्वतःला सोमवंशी म्हणवत. 

यादवांचे साम्राज्य नर्मदा नदीपासून तुंगभद्रा नदीपर्यंत पसरले होते. यादव घराण्यातील राजांच्या सापडलेल्या शिलालेखात त्यांची बिरूदे, हे राजघराणे महाभारत कालीन श्रीकृष्णांचे वंशज असण्यासंबंधाने असल्याची आढळतात. यादवांचे राज्य महाराष्ट्र, उत्तरकर्नाटक आणि मध्यप्रदेशच्या काही भागात पसरलेले होते. सुरुवातीच्या काळात ते चालुक्यांचे मित्र असावेत, असे दिसते.
* चालुक्यांच्या दुर्लक्षित प्रशासनामुळे पुढे ते सुबाहूच्या कारकिर्दीत स्वतंत्र सम्राट झाले. सुबाहू यांनी साम्राज्य व्यवस्थापनासाठी वारंगळ व हाळेबीड येथे उपराजधान्या स्थापून आपल्या दोन्ही मुलांना तिकडे पाठवले.
* त्यांचाच वंशज असणाऱ्या भिल्लम याने देवगिरी येथे राजधानी स्थापन केली. सिंघनदेव यादवांनी अनेक मंदिरे बांधली. हेमाडपंथी पद्धतीची बांधकाम हे यादव काळातील मानले जाते. 
यादवकाळात या शैलीला वेगळे नाव होते. पुढे मूळचा यादवकुलीन सम्राट रामदेवराव यादव यांच्या दरबारी असणारा हेमाड पंडिताने स्वतःचे नाव त्या शैलीला दिले.

* सिंघणदेव (द्वितीय) आणि राजा महादेव यादव यांच्या काळात या राज्याची भरभराट झाली. 
* सिंघणदेव यादव सम्राटांची तुलना महान सम्राटांशी होऊ शकते, सिंघणदेवच्या काळात महाराष्ट्रातील प्रजा सुखी होती. 
* **१ले मराठी साम्राज्य** हे यादवराजांनी जन्माला आणले यात सिंघणदेव राजाचा अमूल्य वाटा आहे, त्याच्याच नावाने आजचे सातारा जिल्ह्यातील शिंगणापूर हे गाव हे अजरामर झाले. 
** शिखर शिंगणापूर चे महादेव मंदिर सिंघणदेवांनी बांधले, सिंघणवरून **शिंगणापूर** झाले.
* यादव राजवंशाचा शेवटचा सम्राट शंकरदेेव होय, तर त्यांचे वडिल **रामचंद्राच्या** यांच्या काळातच मराठी भाषेला राजाश्रय मिळाला. 
त्यांचा पराभव अल्लाउद्दिन खिलजी व मलिक काफूरने त्यांना फितूरीने केला.
रामचंद्रदेव रायांचे जावई व सेनापती हरपालदेव यांची क्रूर हत्या करून त्यांना देवगिरीच्या प्रवेशद्वाराला टांगून ठेवले होते. 
*छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या मातोश्री जिजाबाई हरपालदेवांच्याच कुळातील आहेत. 
** त्यांचे माहेरचे कूळ जाधवराव हे यादवांचे थेट कुळी. 
**

महाराष्ट्रातील कित्येक मंदिरे, बारव स्थापत्यादी अनेक वास्तू ह्या देवगिरीच्या यादवसम्राटांशी संबंधीत असल्याचे मानले जाते. आजही अनेक ठिकाणी त्याचे अवशेष पहावयास मिळतात. https://archive.org/details/HistoricalGeneologies/page/n65/mode/1up?q=+%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A4%B5

## पुस्तक
* देवगिरीचे यादव: इतिहास संशोधक महामहोपाध्याय डॉ.ब्रह्मानंद देशपांडे यांनी महाराष्ट्रातील पराक्रमी अशा यादव राजवंशावर लिहिलेला हा एक ऐतिहासिक ग्रंथ आहे. मध्ययुगीन भारताच्या इतिहासामध्ये आपल्या अजोड पराक्रमाने ४५० वर्षे महाराष्ट्राचे नाव झळकत ठेवणाऱ्या कर्तबगार यादव राजांची सविस्तर ऐतिहासिक माहिती या ग्रंथात मिळते. 
# भिल्लम, 
# सेउणचंद्र, 
# भिल्लम (पाचवा), 
# जैतुगी (द्वितीय), 
# सिंघणदेव (द्वितीय), 
# कृष्णदेव, 
# सम्राट रामचंद्र
अशा अनेक पराक्रमी यादवराजांची यशोगाथा या पुस्तकात वर्णिली आहे.

## पहा 
** होयसळेश्वर मंदिर
** काकतीय
* यादव
* जैत्रपाल, मराठी कवी मुकुंदराजकडून लिहीला.
* रामदेव यादव, शेवटचा राजा
* हेमाद्री

## संदर्भ
वर्ग:भारतीय राजवंश
वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास
एल साल्वादोर

**एल साल्व्हाडोरचे प्रजासत्ताक** () हा मध्य अमेरिकेतील सर्वांत लहान व सर्वाधिक लोकसंख्या घनतेचा देश आहे. साल्व्हाडोरच्या पश्चिमेला होन्डुरास, उत्तर व पूर्वेला ग्वातेमाला तर दक्षिणेला प्रशांत महासागर आहेत. सान साल्व्हाडोर ही साल्व्हाडोरची राजधानी व सर्वात मोठे शहर असून सांता आना व सान मिगेल ही इतर महत्त्वाची शहरे आहेत.

१६व्या शतकाच्या सुरुवातीपासून स्पेनच्या अधिपत्याखाली असलेल्या साल्व्हाडोरला इ.स. १८२१ साली स्वातंत्र्य मिळाले. विसाव्या शतकाचा बराच काळ येथे लष्करी राजवट होती. सध्या येथे लोकशाही असून साल्व्हादोर सांचेझ सेरेन हा येथील विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष आहे. साल्व्हाडोरची अर्थव्यवस्था कमकूवत असून कॉफीची लागवड हा येथील प्रमुख उद्योग राहिला आहे.

## इतिहास 
### नावाची व्युत्पत्ती 
### प्रागैतिहासिक कालखंड
## भूगोल 
एल साल्व्हाडोर हा देश मध्य अमेरिकेत आहे. त्याचे एकूण क्षेत्रफळ २१,०४० चौ.किमी.(८,१२३चौ.मैल) आहे. हा अमेरिका खंडातील सर्वात लहान देश आहे. या देशाचा ३२० चौ.किमी. भाग पाण्याने व्यापला आहे. या देशात अनेक लहान नद्या वाहतात. यांत गोआसकोरान, जिबोआ, तोरोला, पाझ, रिओ ग्रांडे दे सान मिगुएल या नद्यांचा समावेश होतो. लेंपा ही एकमेव मोठी नदी आहे. नद्यांसोबतच या देशात अनेक सरोवर आहेत.

### चतुःसीमा 
### राजकीय विभाग
### मोठी शहरे 
## समाजव्यवस्था 
### वस्तीविभागणी 
### धर्म
### शिक्षण 
### संस्कृती
## राजकारण 
## अर्थतंत्र
## खेळ 
* एल साल्व्हाडोर फुटबॉल संघ
* ऑलिंपिक खेळात एल साल्व्हाडोर
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* राष्ट्राध्यक्ष 
* 
* 

वर्ग:मध्य अमेरिका
वर्ग:लॅटिन अमेरिका
गूगल

**गूगल** (किंवा *गूगल इनकॉर्पोरेटेड*) (इंग्लिश: Google, नॅसडॅकः GOOG) नावाची अमेरिकन कंपनी गूगल शोधयंत्र, ऑर्कुट, यूट्यूब, ॲडसेन्स व इतर अनेक सेवा पुरवते.

गूगल कंपनी विशेषतः आंतरजाल-शोध व आंतरजाल-जाहिराती या क्षेत्रांत सेवा पुरवते. गूगलचे मुख्यालय अमेरिकेमधील कॅलिफोर्निया राज्यात माउंटन व्ह्यू येथे आहे. गूगलची स्थापना लॅरी पेज व सर्गेई ब्रिन यांनी ७ सप्टेंबर|१९९८ रोजी केली. एरिक श्मिट हे गुगलचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी आहेत. १० ऑगस्ट २०१५पासून सुंदर पिचाई यांची गूगलच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी पदासाठी निवड झाली.

*गूगल* हे नाव Googol या मूळ इंग्रजी नावावरून आले आहे. एकावर शंभर शून्य ह्या मोठ्या संख्येचे Googol हे नाव आहे.

इंटरनेटवरील कोणतीही माहिती गूगल शोधून देऊ शकतो. गूगल हा एक लोकप्रिय ॲप आहे आणि लोक त्याचा जास्तीत जास्त वापर करतात.

गूगल हे एक ॲप्लिकेशन आहे, अर्थात एक निर्जीव गोष्ट आहे.  गूगल एखादी व्यक्ती नाही आहे की जी माहिती हवी आहे ते नीट समजून घेईल आणि नंतर मागणाऱ्याला पुरवेल.
गूगल तुम्ही दिलेल्या शब्दांवरून हवी असलेली गोष्ट सर्च करतो. दिलेल्या शब्दांमधून तो तसेच शब्द कोणत्या वेबसाइटवर आहेत हे शोधतो. आणि  रिजल्ट देतो.
आणि म्हणूनच जरी काही सर्च करताना व्याकरण चुकले तरी तो चुकीचा रिजल्ट देत नाही.

काही सर्च करायचे असेल गूगलवर तर मोजके शब्द लिहिले तरी काम होऊ शकते. 

गूगलच्या दुसऱ्या सर्व्हिसचे नाव जीमेल आहे. जीमेल वापरून एखादा विनामूल्य ईमेल पाठवू शकतो.

## संदर्भ
वर्ग:बहुराष्ट्रीय कंपन्या
वर्ग:गूगल
अ-जीवनसत्त्व

इवलेसे
[इवलेसे|उजवे|Chemical structure of [retinol, one of the major forms of vitamin A]]

250px|इवलेसे|उजवे|अ-जीवनसत्त्व
**अ-जीवनसत्त्व** हे शरिराला लागणारे एक महत्त्वाचे जीवनसत्त्व असून ते पाण्यात विरघळत नाही, पण मेदात विरघळते. अ-जीवनसत्त्व सामान्यपणे पिवळ्या रंगाचे असते.

## पोषण 
अ-जीवनसत्त्वामुळे द्ष्टी चांगली राहते, हाडांची वाढ होते आणि फुफ्फुसे व रक्त यांचे पोषण होते. या जीवनसत्त्वामुळे शरीराचे जंतुसंसर्गापासून संरक्षण होते.

## कमतरतेचे दुष्परिणाम 
अ-जीवनसत्त्वाची कमतरता दोन प्रकारे होते. -

१. अ-जीवनसत्त्व असणाऱ्या भाज्या-फळे किंवा अ जीवनसत्त्व असणारे मांसाहारी अन्न यांचे सेवन न झाल्यामुळे. या जीवनसत्त्वाच्या कमतरतेमुळे डोळ्यांतील रेटिनाच्या (द्श्यपटलाच्या) वाढीला अडथळा होतो व त्यामुळे रातांधळेपणा येतो. मातेचे दूध लवकर बंद केल्याने बालकाला दुधातून मिळणारे अ-जीवनसत्त्व मिळत नाही. त्यामुळेही डोळ्यावर असाच परिणाम होतो. रातांधळी झालेली व्यक्ती रात्रीच्यावेळी पाहू शकत नाही.

२. मेद पदार्थांचे पचन न झाल्यामुळे अ जीवनसत्त्व शरीरात जात नाही व त्यामुळे शरिरात या जीवनसत्त्वाची कमतरता निर्माण होते.

अ-जीवनसत्त्वाची रोजच्या आहारातील आवश्यक पातळी- ७००-९०० मायक्रोग्रॅम

अ-जीवनसत्त्व हे गाजर, रताळी, टोमॅटो, पालक, तांबडा भोपळा, सोयाबीन, आंबा, संत्री, कोथिंबीर, अळू, दूध, लोणी, चीज, प्राण्याचे यकृत, मासे, अंड्याचा पिवळा बलक वगैरेंत असते.

## संदर्भ 
## हे ही पहा 
# ब-जीवनसत्त्व
# क-जीवनसत्त्व
# ड-जीवनसत्त्व
# ई-जीवनसत्त्व
# के-जीवनसत्त्व

वर्ग:जीवनसत्त्वे
ब-जीवनसत्त्व

**ब-जीवनसत्त्व** हे प्रत्यक्षात पाण्यात विरघळणाऱ्या ८ क्लिष्ट जीवनसत्त्वांचा समूह आहे. हे शरिराला लागणारे अत्यंत महत्त्वाचे जीवनसत्त्व असून पेशींमधील ऊर्जानिर्मितीसाठी काम करते.

### **ब-जीवनसत्त्वांची यादी**
# ब १ जीवनसत्त्व (थायमिन)
# ब २ जीवनसत्त्व (रायबोफ्लेव्हिन)
# ब ३ जीवनसत्त्व (नायासिन)
# ब ५ जीवनसत्त्व (पॅंटोथिनिक ॲसिड)
# ब ६ जीवनसत्त्व(पायरिडॉक्सिन)
# ब ७ जीवनसत्त्व (बायोटिन)
# ब ९ जीवनसत्त्व (फॉलिक ॲसिड/फोलेट)
# ब १२ जीवनसत्त्व (सायनोकोबलामाईन)

### **निर्मिती**
व्हिटॅमिन बी कॉम्प्लेक्सच्या स्त्रोतांमध्ये टोमॅटो, भुसी, गव्हाचे पीठ, अंडी अंड्यातील पिवळ बलक, हिरव्या पालेभाज्या, बदाम, अक्रोड, पॉलिश तांदूळ, वनस्पती बियाणे, सुपारी, केशरी, द्राक्षे, दूध, ताजे बीन्स, ताजे वाटाणे यांचा समावेश आहे.  डाळ, यकृत, भाजीपाला हिरव्या भाज्या, बटाटे, शेंगदाणे, यीस्ट, मका, चणे, नारळ, पिस्ता, ताजी फळे, कामरल्ला, दही, पालक, कोबी, मासे, अंडी पांढरा, माल्टा, तांदळाचा भुसा, फळभाज्या इ. मधून आपल्याला व्हिटॅमिन बी मीळतात.

### **पोषण** 
बी जीवनसत्त्व हिरव्या पालेभाज्या, फळे, दूध व दुग्धजन्य पदार्थ, अंडी, मासे, कडधान्ये व मुख्यत्वे पिष्टमय धान्ये (गहू, तांदूळ) यांतून मिळते. फारच कमी झाले असल्यास बी जीवनसत्त्वाचे इंजेक्शनही दिले जाते.

### **कमतरतेचे दुष्परिणाम** 
ब  जीवनसत्त्वे

# अ-जीवनसत्त्व
# क-जीवनसत्त्व
# ड-जीवनसत्त्व
# इ-जीवनसत्त्व
# के-जीवनसत्त्व

वर्ग:जीवनसत्त्वे
जीवनसत्त्व

**जीवनसत्त्वे** (Vitamins) हे शरीराच्या आरोग्यासाठी थोड्या प्रमाणात लागणारे पण महत्त्वाचे पोषक घटक आहेत. ज्याची सगळ्या जीवांना अल्प प्रमाणात आवश्यकता असते, अशी ही जीवनसत्त्वे ही आहाराचे अंश आहेत. जीवनसत्त्वे ही कार्बनची संयुगे असतात. ही व्हिटॅमिन्स शरीरामध्ये निर्माण होऊ शकत नाहीत, . याचे २ प्रकार आहेत 
# जलविद्राव्य (पाण्यात विरघळणारी) 
# स्निग्ध विद्राव्य (स्निग्ध पदार्थात विरघळणारी ) - अ, ड, ई, आणि के ही जीवनसत्त्वे स्निग्ध विद्राव्य आहेत.

जलविद्राव्य जीवनसत्त्वांची कमतरता लगेच लक्षात येते आणि ती शरीरात घेतल्यास कमतरतेची लक्षणेसुद्धा लगेच निघून जातात. उलटपक्षी स्निग्धविद्राव्य जीवनसत्त्वांची कमतरता लगेच लक्षात येत नाही आणि उपचार दिल्यावरही त्यांची कमतरता भरून येण्यास काही वर्षे इतका कालावधी लागतो. जलविद्राव्य जीवनसत्त्वे शरीरात साठून राहत नाहीत. ती अधिक मात्रेत दिली गेल्यास मूत्रावाटे त्यांचे उत्सर्जन होते.

## मानवी शरीराला आवश्यक असलेली जीवनसत्त्वे 
# अ-जीवनसत्त्व
# ब-जीवनसत्त्व
# क-जीवनसत्त्व
# ड-जीवनसत्त्व
# इ-जीवनसत्त्व
# के-जीवनसत्त्व

## शोधयात्रा 
जीवनसत्त्वांचा शोध फंक या शास्त्रज्ञाने इ.स १९१२ मध्ये लावला.त्याने त्यांना vitamine असे नाव दिले.

## अन्नघटकांची शरीरांतर्गत निर्मिती 
वनस्पती आपल्या शरीरात सर्व जीवनसत्त्वे तयार करू शकतात पण प्राण्यांना त्याच्या आहारातून जीवनसत्त्व प्राप्त होतात त्याची निर्मिती शरीरात नाही होत अपवाद 'ड'जीवनसत्त्व वगळता.फळभाज्या, दूध,मांस,यकृत,अंडी,सोयाबीन तृणधान्य,इ.मुख्य सोस्र आहेत.

## जीवनसत्त्वांच्या कमतरतेचे दुष्परिणाम 
अ-जीवनसत्त्व -  या जीवनसत्त्वाच्या कमतरतेमुळे रातांधळेपणा येतो. रातांधळी झालेली व्यक्ती रात्रीच्यावेळी पाहू शकत नाही. हे संक्रामक रोगांपासुन संरक्षण करते.हे विटामिन शरीरात अनेक अंगाना सामान्य रूपात ठेवण्यात मदत करते जसे की त्वचा, केस, नख, ग्रंथि, दात, मसूड़े आणि हाडे. 

ब-जीवनसत्त्व - या जीवनसत्त्वाच्या कमतरतेमुळे बेरीबेरी नावाचा आजार होतो.  

क-जीवनसत्त्व - या जीवनसत्त्वाच्या कमतरतेमुळे स्कर्व्ही नावाचा आजार होतो. हिरड्यांच्या रक्त पुरवठ्यात व वाढीत अडथळा येतो. जखमा भरून न येता त्यांत पू होतो.

ड-जीवनसत्त्व - या जीवनसत्त्वाच्या कमतरतेमुळे हाडातील कॅल्शियम कमी होऊन हाडांची मजबुती कमी होते. त्यामुळे लहान मुलांमध्ये मुडदूस,  हाडे कमकुवत होणे तर मोठ्यांमध्ये हाडे ठिसूळ होणे असे विकार होऊ शकतात.

ई-जीवनसत्त्व - या जीवनसत्त्वाच्या वांझपणा, वारंवार गर्भपात, स्नायूंचा अशक्तपणा, लाल रक्तपेशींचे विघटन असे विकार होऊ शकतात.

के-जीवनसत्त्व - या जीवनसत्त्वाच्या कमतरतेमुळे रक्त गोठण्याची प्रक्रिया सुरळीत होत नाही. जखम झाल्यास तिच्यातून होणारा रक्तस्राव चालूच राहतो.

## जीवनसत्त्व या विषयावरील मराठी पुस्तके
* जीवनसत्त्वे व आरोग्य (जयश्री पेंढारकर) 
* व्हिटॅमिन्स : व्हिटॅमिन्सच्या शोधांची रंजक सफर, लक्षवेधी इतिहास आणि विज्ञान (अच्युत गोडबोले, डाॅ. वैदेही लिमये)
* शतक शोधाचे : मागोवा विसाव्या शतकातील निवडक शोधांचा (मोहन आपटे)  

*
क-जीवनसत्त्व

200px|thumb|right|जीवनसत्त्व क
**क-जीवनसत्त्व** (ॲस्कॉर्बिक ॲसिड आणि एस्कॉर्बेट म्हणूनही ओळखले जाते) हे विविध पदार्थांमध्ये आढळणारे आणि आहारातील पूरक म्हणून विकले जाणारे जीवनसत्त्व आहे.  हे स्कर्वीला प्रतिबंध आणि उपचार करण्यासाठी वापरले जाते.

हे अनेक एन्झाइम्सच्या कार्यासाठी आवश्यक आहे आणि रोगप्रतिकारक प्रणालीच्या कार्यासाठी महत्त्वाचे आहे. हे अस्पष्ट आहे की पूरक आहार कर्करोग, हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी रोग किंवा स्मृतिभ्रंशाच्या जोखमीवर परिणाम करतो. हे तोंडाने किंवा इंजेक्शनने घेतले जाऊ शकते.

व्हिटॅमिन सी सामान्यतः चांगले सहन केले जाते.मोठ्या डोसमुळे गॅस्ट्रोइंटेस्टाइनल अस्वस्थता, डोकेदुखी, झोपेचा त्रास आणि त्वचेची लाली होऊ शकते. गर्भधारणेदरम्यान सामान्य डोस सुरक्षित असतात. युनायटेड स्टेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिसिनने मोठ्या प्रमाणात डोस घेण्याविरुद्ध शिफारस केली आहे.

व्हिटॅमिन सी 1912 मध्ये शोधण्यात आले, 1928 मध्ये वेगळे केले गेले आणि 1933 मध्ये, रासायनिकरित्या तयार केलेले पहिले जीवनसत्त्व होते. व्हिटॅमिन सी असलेल्या पदार्थांमध्ये लिंबूवर्गीय फळे, किवीफ्रूट, पेरू, ब्रोकोली, ब्रसेल्स स्प्राउट्स, बेल मिरी आणि स्ट्रॉबेरी यांचा समावेश होतो. दीर्घकाळ साठवण किंवा स्वयंपाक केल्याने अन्नातील व्हिटॅमिन सी सामग्री कमी होऊ शकते.

## निर्मिती
क-जीवनसत्त्व मुख्यतः लिंबुवर्गीय फळांमध्ये पुरेशा प्रमाणात आढळते. हे निसर्गतः अ‍ॅस्कॉरबिक आम्लाच्या स्वरूपात आढळते.

## पोषण
free radicals मुळे पेशींवर होणारे दुष्परिणाम रोखण्याचे काम क-जीवनसत्त्व करते. जखम भरून येण्यासाठी लागणारे प्रथीन कोलॅजन तयार होण्यासाठी जीवनसत्त्व क आवश्यक असते. जीवनसत्त्व क हे लोह शरीरात येण्यासाठी आवश्यक असते. स्नायू बळकट करण्याचे काम क जीवनसत्त्व करते.

दररोजची आहारातील आवश्यक पातळी-७५-९० मि.ग्रॅ.

## कमतरतेचे दुष्परिणाम
250px|thumb|right|जीवनसत्त्व क कमतरतेमुळे स्कर्वी
क जीवनसत्त्वाच्या कमतरतेमुळे स्कर्व्ही नावाचा आजार होतो. हिरड्यांच्या रक्त पुरवठ्यात व वाढीत अडथळा येतो. जखमा भरून न येता त्यांत पू होतो.
केस गळतात.

## अतिरेकाचे दुष्परिणाम
क जीवनसत्त्वाच्या गोळ्या अधिक प्रमाणात खाल्ल्यास उलटी, हगवण, पोटाच्या तक्रारी किंवा मुतखडा होऊ शकतो.

## हे सुद्धा पहा
# अ-जीवनसत्त्व
# ब-जीवनसत्त्व
# ड-जीवनसत्त्व
# इ-जीवनसत्त्व
# के-जीवनसत्त्व

## संदर्भ 
वर्ग:जीवनसत्त्वे
ई-जीवनसत्त्व

**ई-जीवनसत्त्व** हे शरिराला लगणारे महत्त्वाचे जीवनसत्त्व असून मेदात विरघळणारे आहे; म्हणजे पाण्यात विरघळत नाही. हे रक्तात लाल रक्त कोशिका व पेशिभित्तिका बनवण्यासाठी उपयोगी असते. हे विटामिन शरीरातील अनेक भागांना सामान्य बनविण्यात मदत करते. जसे की मांसपेशी, स्नायू व इतर पेशींचे कार्य. विटामिन ई फॅटी आम्लाचे संतुलन ठेवण्यात ही महत्त्वपूर्ण आहे. नवजात शिशु मध्ये विटामिनच्या कमतरतेमुळे रक्ताची कमी होते त्यामुळे त्यांच्यात पंडुरोग होतो.

विटामिन ई, सेलच्या अस्तित्त्व टिकवून ठेवण्यासाठी आवश्यक आहे. त्यांच्या बाहरी कवच किंवा सेल मेमब्रेनला टिकून ठेवतो. विटामिन ई, शरीरच्या फैटी एसिडला ही संतुिलत ठेवतो.

वेळेच्या आदि जन्मलेल्या किंवा प्रीमेच्योर नवजात शिशु (Premature infants) मध्ये विटामिन ईच्या कमतरतेमुळे रक्ताची कमी होते. या मुळे त्यांच्यात रक्ताल्पता होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. मुलांमध्ये,वयस्क लोकांमध्ये विटामिन ईच्या अभावाने मेंदूच्या किंवा डोक्यातील नसांचे किंवा न्युरोलोजीकल (neurological) समस्या येऊ शकते. अत्यधिक विटामिन ई घेतल्या ने रक्तातील सेलवर प्रभाव पडू शकतो ज्या मुळे रक्त वाहने किंवा बीमारी होण्याची शक्यता असते. याला *टोकोफेरोल* असेही नाव आहे.

## **आढळ**
वनस्पती बिया, सुका मेवा, तेलबिया, पीनट बटर, वनस्पती तेल, हिरव्या पालेभाज्या, व्हिटॅमिन ई-समृद्ध पदार्थ यांचा समावेश होतो. तर मांसाहारी पदार्थात यकृत, अंड्यातील पिवळा बलक, वगैरेंमध्ये ई जीवनसत्त्व असते.

## **पोषण** 
## **कमतरतेचे दुष्परिणाम** 
वांझपणा, वारंवार गर्भपात, स्नायूंचा अशक्तपणा, लाल रक्तपेशींचे विघटन, वृषणी ऱ्हास (??). .

## अतिरेकाचे परिणाम
ई जीवनसत्त्वाच्या गोळ्या अधिक प्रमाणात खाल्ल्यास काही वर्षांनंतर वाढता रक्तदाब, डोकेदुखी, डोळे कमजोर होणे अशा आरोग्यविषयक समस्या उद्भवू शकतात.

## हे सुद्धा पहा
# अ-जीवनसत्त्व
# ब-जीवनसत्त्व
# क-जीवनसत्त्व
# ड-जीवनसत्त्व
# के-जीवनसत्त्व
## संदर्भ 
वर्ग:जीवनसत्त्वे
गुलाम अली

**गुलाम अली** (इ.स. १९४० - हयात) हे ख्यातनाम पाकिस्तानी गझल गायक आहेत. त्यांचा जन्म कालेके (सियालकोट जिल्हा) येथे झाला. १९६० मध्ये त्यांनी लाहोर आकाशवाणीवर गायक म्हणून कारकिर्दीची सुरुवात केली.त्यानंतर त्यांना गझल गायक म्हणून भारत आणि पाकिस्तानात अमाप लोकप्रियता मिळाली. त्यांच्या चुपके चुपके, चमकते चांद को टुटा हुआ तारा बना डाला, कभी किताबोंमे फूल रखना यासारख्या गझला विशेष प्रसिद्ध आहेत.

वर्ग:पाकिस्तानी गायक
वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
वर्ग:गझल गायक
के-जीवनसत्त्व

**के-जीवनसत्त्व** हे शरिराला लागणारे एक आवश्यक जीवनसत्त्व असून मेदात विरघळणारे आहे; म्हणजे पाण्यात विरघळत नाही.

### कमतरतेचे दुष्परिणाम
के जीवनसत्त्वाच्या कमतरतेमुळे रक्त गोठण्याची प्रक्रिया सुरळीत होत नाही.  जखम झाल्यास तिच्यातून होणारा रक्तस्राव चालूच राहतो. 

## हे ही पहा
# अ-जीवनसत्त्व
# ब-जीवनसत्त्व
# क-जीवनसत्त्व
# ड-जीवनसत्त्व
# ई-जीवनसत्त्व

वर्ग:जीवनसत्त्वे
देवीलाल

**चौधरी देवी लाल** (१६ सप्टेंबर १९१४ - ६ एप्रिल २००१) हे भारताचे माजी उपपंतप्रधान व हरियाणा राज्याचे दोन वेळा मुख्यमंत्री होते.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:हरियाणाचे मुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय उपपंतप्रधान
वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
शांता कुमार

**शांता कुमार** (जन्म १२ सप्टेंबर १९३४) हे भारतीय जनता पक्षाचे ज्येष्ठ नेते आहेत. ते मार्च १९७७ ते फेब्रुवारी १९८० आणि पुन्हा मार्च १९९० ते डिसेंबर १९९२ दरम्यान हिमाचल प्रदेशचे मुख्यमंत्री होते. तसेच १९९९ ते २००३ दरम्यान त्यांनी अटलबिहारी वाजपेयी यांच्या नेतृत्वाखालील केंद्र सरकारमध्ये ग्रामीण विकास मंत्री म्हणून काम बघितले.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:हिमाचल प्रदेशचे मुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय ग्रामीण विकास मंत्री
वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सुंदरलाल पटवा

**सुंदरलाल पटवा** (जन्म : ११ नोव्हेंबर, इ.स. १९२४;  - भोपाळ, २८ डिसेंबर, इ.स. २०१६) हे भारतीय जनता पक्षाचे नेते, मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री व भारताच्या केंद्र सरकारमधील माजी मंत्री होते.

सुंदरलाल पटवा यांच्या कारकिर्दीची सुरुवात जनसंघापासून झाली होती. मध्य प्रदेश राज्याच्या भारतीय जनता पक्षाच्या पहिल्या सरकारमध्ये ते सहभागी होते. त्या राज्याच्या त्यांच्या पहिल्या मुख्यमंत्रिपदाचा त्यांचा कार्यकाळ २० जानेवारी १९८० ते १७ फेब्रुवारी १९८० पर्यंत होता. तर दुसरा काळ ५ मार्च १९९० पासून १५ डिसेंबर १९९२ पर्यंत होता. १९९२ साली बाबरी मशीद पडल्यानंतर मध्य प्रदेशात राष्ट्रपती राजवट सुरू करण्यात आली, त्यामुळे मुख्यमंत्र्यांच्या अधिकारांवर गदा आली.

१९९७ मध्ये छिंदवाडा पोटनिवडणुकीत सुंदरलाल पटवा हे काँग्रेसचे नेते कमलनाथ यांना त्यांच्या मतदारसंघात पराभवाची धूळ चारून पहिल्यांदा खासदार म्हणून निवडून आले.. मात्र १९९८ च्या निवडणुकीत  त्यांना कमलनाथांनी हरवले. त्यानंतर ते १९९९ साली ते हुशंगाबाद लोकसभा मतदारसंघांमधून लोकसभेवर निवडून गेले आणि अटलबिहारी वाजपेयी यांच्या मंत्रिमंडळात कॅबिनेट दर्जाचे मंत्री झाले.

मध्य प्रदेशातील नीमच जिल्ह्यातील कुकडेश्वर हे पटवांचे मूळ गाव होते.  ते विधुर होते आणि त्यांना मूलबाळ नव्हते. त्यांचा पुतण्या सुरेंद्र पटवा हा मध्य प्रदेश राज्याच्या मंत्रिमंडळात सांस्कृतिक आणि पर्यटन मंत्री आहे (इ.स. २०१६).

वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री
वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नवीन पटनायक

**नवीन पटनायक** (उडिया: ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ;  १० ऑक्टोबर १९४६)  हे भारत देशाच्या ओडिशा राज्याचे माजी मुख्यमंत्री व माजी केंद्रीय खाणमंत्री होते. बिजु जनता दल पक्षाचे संस्थापक असलेले पटनायक एक लेखक देखील आहेत.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:ओडिशाचे मुख्यमंत्री
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
अजित जोगी

**अजित जोगी** ( एप्रिल २९,इ.स. १९४६, मृत्यू: २९ मे, इ.स. २०२०) हे काँग्रेस पक्षाचे ज्येष्ठ नेते होते. ते नोव्हेंबर इ.स. २००० ते डिसेंबर इ.स. २००३ या काळात छत्तीसगडचे मुख्यमंत्री होते.

इ.स. २००० मध्ये छत्तीसगड, झारखंड आणि उत्तरांचल या तीन राज्याची निर्मिती करण्यात आली होती. यात छत्तीसगड या राज्याचे पहिले मुख्यमंत्री होण्याचा सन्मान यांना मिळाला होता. तद्पूर्वी भारतीय प्रशासकीय सेवेतून यांनी निवृत्ती घेतली होती.

२९ मे २०२० रोजी वयाच्या ७४व्या वर्षी त्यांचे निधन झाले.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:छत्तीसगढचे मुख्यमंत्री
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू
प्रीती झिंटा

**प्रीती झिंटा** (जन्म : सिमला, ३१ जानेवारी १९७५ ही हिंदी चित्रपटसृष्टीतील एक आघाडीची आणि लोकप्रिय अभिनेत्री आहे.  तिने हिंदी भाषा शिवाय तेलुगु, पंजाबी आणि इंग्लिश भाषा चित्रपटांतसुद्धा अभिनय केला आहे. गुन्हेगारी मानसशास्त्रातून पदवी मिळवल्यानंतर प्रीतीने १९९८ साली 'दिल से' या हिंदी चित्रपटातून अभिनय क्षेत्रात पदार्पण केले. त्याच वर्षी प्रदर्शित झालेल्या सोल्जर या चित्रपटांसाठी प्रीतीला सर्वोत्तम नवोदित अभिनेत्रीचा फिल्मफेअर पुरस्कार देण्यात आला.    

तिच्या दिल चाहता है, कल होना हो आणि सलाम नमस्ते यासारख्या चित्रपटांमधील भूमिका विशेष गाजल्या आहेत. दोन्ही गालांवरच्या खोल खळ्या आणि मधाळ डोळे ही प्रीती झिंटा हिची जमेची बाजू मानली जाते..

## चित्रपटयादी
## बाह्य दुवे
*

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:पंजाब किंग्स
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:हिमाचल प्रदेशातील अभिनेत्री
मुलायम सिंह यादव

**मुलायम सिंह यादव** (२१ नोव्हेंबर,  १९३९ - १० ऑक्टोबर २०२२) हे एक भारतीय राजकारणी व समाजवादी पक्षाचे संस्थापक व अध्यक्ष होते. ते आजवर तीन वेळा उत्तर प्रदेश राज्याचे मुख्यमंत्री व १९९६ ते १९९८ दरम्यान केंद्र सरकारमध्ये संरक्षणमंत्री देखील राहिले होते.

मीना सेठी मंडल यांनी मै मुलायम सिंग यादव या चित्रपटाची निर्मिती केली. हा चित्रपट यादव यांच्या जीवनावर आधारित असून, तो २९ जानेवारी २०२१ रोजी भारतात सर्वत्र प्रदर्शित झाला.

## बाह्य दुवे 
* समाजवादी पक्षाचे संकेतस्थळ 

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय संरक्षणमंत्री
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
ए‍म.जी. रामचंद्रन

**मरुदुर गोपालन रामचंद्रन**, ऊर्फ **एम.जी. रामचंद्रन** किंवा **एमजीआर**, (तमिळ: ம. கோ. இராமச்சந்திரன் ; रोमन लिपी: *Maruthur Gopalan Ramachandran*) (जानेवारी १७, इ.स. १९१७; नवलपिटिया, ब्रिटिश सिलोन - डिसेंबर २४, इ.स. १९८७; चेन्नई, तमिळनाडू, भारत) हे तमिळ चित्रपटसृष्टीतील लोकप्रिय अभिनेते आणि तमिळनाडूचे लोकप्रिय मुख्यमंत्री होते. यांनी अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेट्र कळघम या राजकीय पक्षाची स्थापना केली. इ.स. १९७७ ते इ.स. १९८७ या काळात यांनी तमिळनाडूच्या मुख्यमंत्रिपदाची सूत्रे सांभाळली. हे सलग तीन मुदतींसाठी मुख्यमंत्री होते.

तरुणपणी एम.जी. रामचंद्रन आणि त्यांचा भाऊ एम.जी. चक्रपाणी हे दोघे कुटुंबाचा चरितार्थ चालवण्यासाठी नाटकमंडळ्यांमधून कामे करत असत. याच काळात ते गांधींच्या प्रभावामुळे भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षात सामील झाले. इ.स. १९३६ साली *सती लीलावती* नावाच्या तमिळ चित्रपटात मिळालेल्या एका साहाय्यक भूमिकेद्वारे चित्रपटसृष्टीत त्यांचा प्रवेश झाला. इ.स. १९४० च्या दशकात त्यांना चित्रपटांमध्ये प्रमुख भूमिका मिळू लागल्या. पुढील तीन दशके तमिळ चित्रपटसृष्टीत त्यांच्या नावाचा दबदबा राहिला. दरम्यान द्रविड मुन्नेट्र कळघम पक्षाचे ते सदस्य झाले. पक्षांतर्गत उतरंडीत झपाट्याने वाटचाल करत ते अल्पावधीतच पक्षाच्या सर्वोच्च वर्तुळात गणले जाऊ लागले. चित्रपटांतील नायक म्हणून लाभलेल्या प्रचंड लोकप्रियतेचा वापर करून त्यांना राजकारणासाठीही मोठा जनाधार गोळा करता आला. इ.स. १९७२ साली द्रमुक सोडून त्यांनी स्वतःचा अण्णा द्रविड मुन्नेट्र कळघम पक्ष स्थापला. इ.स. १९७७ साली ते पहिल्यांदा तमिळनाडूचे मुख्यमंत्री बनले. भारतात कोणाही चित्रपट-अभिनेत्याने एखाद्या राज्याचे मुख्यमंत्रिपद मिळवण्याची ही पहिलीच घटना होती. इ.स. १९८७ साली निधन होईपर्यंत ते मुख्यमंत्रिपदावर होते.

एम.जी. रामचंद्रन यांना मरणोत्तर भारतरत्‍न पुरस्काराने गौरवण्यात आले.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:इ.स. १९१७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८७ मधील मृत्यू
वर्ग:अण्णा द्रमुक नेते
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेते
वर्ग:तमिळ राजकारणी
वर्ग:तमिळनाडूचे मुख्यमंत्री
वर्ग:भारतरत्‍न पुरस्कारविजेते
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
अशोक गेहलोत

**अशोक गेहलोत** (मे ३, इ.स. १९५१ - ) हे भारतातील राजस्थान राज्याचे माजी मुख्यमंत्री आहेत. हे काँग्रेस पक्षाचे नेते असून डिसेंबर २०१८मध्ये तिसऱ्यांदा राजस्थानचे मुख्यमंत्री झाले होते. अशोक गेहलोत यापूर्वीही डिसेंबर १९९८ ते डिसेंबर २००३ व  डिसेंबर २००८ ते डिसेंबर २०१३  या काळातही राजस्थानचे मुख्यमंत्री होते.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:राजस्थानचे मुख्यमंत्री
वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:जोधपूरचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९५१ मधील जन्म
दिग्विजय सिंग

**दिग्विजय सिंग** ( २८ फेब्रुवारी १४७) हे काँग्रेस पक्षाचे ज्येष्ठ नेते व विद्यमान राज्यसभा सदस्य आहेत. ते  १९९३ ते २००३ दरम्यान मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री होते.

१९७७ साली प्रथम आमदार बनलेले दिग्विजय १९८४ ते १९८७ दरम्यान मध्य प्रदेश काँग्रेस समितीचे प्रमुख होते. ते १९८४ व १९९१ साली राजगढ लोकसभा मतदारसंघातून अनुक्रमे आठव्या व दहाव्या लोकसभेवर निवडून गेले. १९९३ साली त्यांनी मुख्यमंत्री बनल्यानंतर खासदारपदाचा राजीनामा दिला.

दिग्विजय सिंग रा.स्व. संघ व इतर हिंदूवादी संघटनांचे कट्टर विरोधक समजले जातात.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य
अलेक्सी कोसिजिन

thumb|300px|अलेक्सेइ कोसिजिन

वर्ग:सोव्हिएत संघाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:इ.स. १९०४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८० मधील मृत्यू
फोर्ब्स बर्नहॅम

इवलेसे
**फोर्ब्स बर्नहॅम** (२० फेब्रुवारी १९२३ - ६ ऑगस्ट १९८५) हा इ.स. १९६६ ते १९८० दरम्यान गयाना देशाचा पंतप्रधान व १९८० ते १९८५ दरम्यान त्या देशाचा राष्ट्राध्यक्ष होता.

## बाह्य दुवे
*माहिती 

वर्ग:गयानाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:गयानाचे पंतप्रधान
वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बळवंतराय मेहता

इवलेसे|बळवंतराय मेहता
**बळवंतराय मेहता** (फेब्रुवारी १९, १८९९-सप्टेंबर १९,१९६५) हे गुजरातचे दुसरे मुख्यमंत्री होते.ते १९५२ आणि १९५७ मध्ये लोकसभेवर निवडून गेले होते. सप्टेंबर १८, १९६३ रोजी त्यांनी गुजरातचे मुख्यमंत्री म्हणून सुत्रे हाती घेतली.सप्टेंबर १९, १९६५ रोजी दुसया भारत-पाकिस्तान युद्धादरम्यान ते कच्छ सीमेवर रणक्षेत्राची हवाई पाहणी करायला गेले असताना पाकिस्तानी सैन्याने त्यांच्या विमानावर हल्ला केला.त्यांचे विमान कोसळून त्यात त्यांचा आणि त्यांची पत्नी सरोजबेन यांचा मृत्यू झाला. 

मेहता, बळवंतराय
मेहता, बळवंतराय
मेहता, बळवंतराय
वाय.एस. राजशेखर रेड्डी

thumb|right|वाय.एस. राजशेखर रेड्डी
**वाय.एस. राजशेखर रेड्डी** ( जुलै ८,इ.स. १९४९ म्रूत्यू सप्टेंबर २ इ.स. २००९) हा काँग्रेस पक्षाचा नेते आणि इ.स. २००४ ते मृत्यूपर्यंत आंध्र प्रदेशचा मुख्यमंत्री होते. २ सप्टेंबर २००९ रोजी एका सर्वेक्षणासाठी गेले असताना त्यांच्या  हेलीकॉप्टरला झालेल्या अपघातात ते मृत्यू पावले

## खाजगी जीवन 
रेड्डीच्या पत्नीचे नाव विजया लक्ष्मी आहे. त्यांचा मुलगा वाय.एस. जगन मोहन रेड्डी राजकारणी आहे. हा कडप्पा लोकसभा मतदारसंघातून ५ लाखापेक्षा जास्त बहुमताने निवडून आला. राजशेखर रेड्डीला शर्मिला नावाची एक मुलगीही आहे. राजशेखर रेड्डीचा भाऊ वाय.एस. विवेकानंद रेड्डी काँग्रेसचा पुढारी आहे.

राजशेखर रेड्डीचे कुटुंब ख्रिश्चन असून  त्याने बेथलेहेमसह अनेक ख्रिश्चन तीर्थस्थळांची अनेकदा यात्रा केली होती. याशिवाय तो तिरुपतीचीही नियमीतपणे यात्रा करीत असे..
## मृत्यू 
*प्रशासन गावापर्यंत* या मोहिमेवर निघालेले रेड्डीचे हेलिकॉप्टर बुधवारी सकाळी ९.३५ च्या सुमारास बेपत्ता झाले. त्या वेळी रेड्डी यांच्यासोबत मुख्य सचिव ए. सुब्रह्मण्यम आणि मुख्य सुरक्षा अधिकारी ए.एस.सी. वेस्ली आणि दोन वैमानिकही होते. चित्तूरकडे निघालेले हे हेलिकॉप्टर कनुर्लपासून पुढे गेल्यानंतर दिशा बदलून पूर्वेला आत्माकूडच्या दिशेने गेले. वेलुगोडु आणि संतजुडुरु या दोन गावांच्यामध्ये असलेल्या डोंगरावरील झाडावर ते आदळले आणि कोसळले. त्याचे वेळी स्फोट होऊन ही दुर्घटना घडली. मृत्यूपश्चात राजशेखर रेड्डीला संपूर्ण सरकारी इतमामासह ख्रिश्चन पद्धतीनुसार दफन करण्यात आले.

आंध्र प्रदेश सरकारने कडप्पा जिल्ह्याचे नाव बदलून वायएसआर कडप्पा जिल्हा असे ठेवले आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:तेलुगु राजकारणी
रेड्डी,वाय्.एस्.राजशेखर
वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:कडप्पाचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००९ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतातील हवाई अपघातात मृत पावलेल्या व्यक्ती
मुन्नाभाई एस.एस.सी.

**मुन्नाभाई s.s.c**

300px|center

निर्मिती वर्ष
२००५

निर्मिती
संतोष वाजे

दिग्दर्शक
सुनील नाईक

कथा लेखक
नरेंद्र ठाकूर, भास्कर पाटील

पटकथाकार
गणेश पंडित, अनिल पवार

संवाद लेखक
गणेश पंडित, अनिल पवार

संकलन
प्रकाश कोठारे

छायांकन
सुनील खरे

गीतकार
धनेश जूकर, नरेंद्र ठाकूर, वाल्मिकी गायकवाड, अविनाश सोनावणे, डॉ. योगेश चव्हाण

संगीत
चिनार-महेश

ध्वनी दिग्दर्शक
पंढरीनाथ राणे

पार्श्वगायन
साधना सरगम, वैशाली सामंत, स्वप्नील बांदोडकर, अमेय दाते, चिनार, पल्लवी प्रसाद, संगीता कोपाळकर

वेशभूषा
संतोष कदम

रंगभूषा
संतोष गायके

प्रमुख अभिनेते
पंढरीनाथ कांबळे, विजय चव्हाण, डॉ. गिरीश ओक, वसुधा देशपांडे, सारिका निलाटकर

## पार्श्वभूमी
## कथानक
## उल्लेखनीय
## संदर्भ
वर्ग:इ.स. २००५ मधील मराठी चित्रपट
एन. चंद्रबाबू नायडू

250 px|इवलेसे|नायडूंच्या काळात विकसित केली गेलेली हायटेक सिटी
**नारा चंद्रबाबू नायडू** (तेलुगू: నారా చంద్రబాబునాయుడు,  २० एप्रिल १९५०) हे भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्याचे विरोधी पक्षनेते, माजी मुख्यमंत्री व तेलुगू देशम पक्षाचे अध्यक्ष आहेत. प्रसिद्ध तेलुगू नट व माजी मुख्यमंत्री एन.टी. रामाराव ह्यांचे जावई असलेले नायडू १९९५ साली सासऱ्यांविरुद्ध बंड करून आंध्र प्रदेशच्या मुख्यमंत्रिपदावर आले. आपल्या ९ वर्षांच्या कारकिर्दीत त्यांनी आंध्र प्रदेशात अनेक सुधारणा घडवून आणल्या. राजधानी हैदराबादला भारतामधील आघाडीचे माहिती तंत्रज्ञान केंद्र बनवण्यासाठी नायडूंनी मोठ्या प्रमाणावर प्रयत्न केले. हैदराबादला देशातील सर्वात आघाडीच्या शहरांपैकी एक मानले जाते ह्याचे श्रेय प्रामुख्याने नायडू ह्यांच्याकडे जाते. त्यांच्या काळात ब्रिटिश पंतप्रधान टोनी ब्लेअर, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष बिल क्लिंटन इत्यादी सामर्थ्यशाली नेत्यांनी हैदराबादला भेट दिली. मायक्रोसॉफ्ट कंपनीने आपले अमेरिकेबाहेरचे पहिले कार्यालय उघडण्यासाठी हैदराबादची निवड केली.

हैदराबाद शहरावर व माहिती तंत्रज्ञान उद्योगावर संपूर्ण लक्ष केंद्रित करताना आंध्र प्रदेशमधील इतर ग्रामीण भागांकडे दुर्लक्ष केल्याचे आरोप नायडू ह्यांच्यावर झाले. विशेषतः शेती उद्योगाकडे नायडूंनी पाठ फिरवल्यामुळे संतापलेल्या आंध्र प्रदेशच्या जनतेचा रोष पत्करून २००४ सालच्या विधानसभा निवडणुकांमध्ये नायडू ह्यांना पराभूत व्हावे लागले.

सुमारे १० वर्षे राजकारणामध्ये निष्क्रिय राहिल्यानंतर २०१४ साली आंध्र प्रदेशमधून तेलंगणा वेगळा झाल्यानंतर घेण्यात आलेल्या विधानसभा निवडणुकांमध्ये तेलुगू देशम पक्षाला १७५ पैकी १०२ जागा मिळाल्या. ८ जून २०१४ रोजी नायडू पुन्हा आंध्र प्रदेशच्या मुख्यमंत्रिपदावर आले. २०१४ लोकसभा निवडणुकांमध्ये नरेंद्र मोदी व राष्ट्रीय लोकशाही आघाडीची साथ देणाऱ्या तेलुगू देशमला १६ लोकसभा जागांवर विजय मिळाला. २०१९ आंध्र प्रदेश विधानसभा निवडणूकीमध्ये तेलुगु देसम पक्षाला केवळ २५ जागांवर विजय मिळवता आला. वाय.एस. जगनमोहन रेड्डी ह्यांच्या नेतृत्वाखाली वाय.एस.आर. काँग्रेस पक्षाने १७५ पैकी १५१ जागांवर विजय मिळवून आंध्र प्रदेशमध्ये सत्ता स्थापन केली.

## अन्य 
चंद्रबाबूंचे नाव अनेकदा चंद्राबाबू असे लिहिले जाते.

इ.स. १९७४मध्ये चंद्राबाबू यांनी 'एन. जी. रंगा यांची अर्थनीती' या विषयातील पीएच.डी. अर्धवट सोडली होती.

## चंद्राबाबू नायडू यांच्यावरील मराठी पुस्तके
* एन्. चंद्राबाबू नायडू - रोखठोक (आत्मकथन, मूळ इंग्रजी, लेखिका शेवंती निनान, मराठी अनुवाद - चंद्रशेखर मुरगुडकर)

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे
*संकेतस्थळ

वर्ग:आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री
वर्ग:तेलुगू देशम पक्षातील राजकारणी
वर्ग:भारतीय राजकारणी
तरुण गोगोई

**तरुण गोगोई** (आसामी: তৰুণ কুমাৰ গগৈ ; रोमन लिपी: *Tarun Kumar Gogoi*, एप्रिल १, इ.स. १९३६, २३ नोव्हेंबर २०२०) हे एक भारतीय राजकारणी व आसाम राज्याचे माजी मुख्यमंत्री होते. त्यांनी मे २००१ पासून मे २०१६ पर्यंत तीन वेळा आसामचे मुख्यमंत्रीपद सांभाळले आहे. ते भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे सदस्य होते. २०१६ आसाम विधानसभा निवडणुकीत भारतीय जनता पक्षाला स्पष्ट बहुमत मिळाले व काँग्रेसचा सपशेल पराभव झाला. भाजपचे नेते सर्बानंद सोनोवाल ह्यांनी मुख्यमंत्रीपद हाती घेतले.

## राजकीय कारकीर्द 
शाळेत असताना भारताचे पहिले पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांचे भाषण ऐकून प्रेरित झालेल्या गोगोई यांनी दहाव्या इयत्तेपासूनच राजकीय रिंगणात पहिली उडी घेतली. यामुळे त्यावर्षी ते नापास झाले. परंतु, पुढच्याच वर्षी पास होऊन ते कॉलेजात गेले. तेथेही त्यांचा राजकीय झंझावात सुरूच होता. ते भारत युवक समाजाच्या आसाम विभागाचे सक्रिय कार्यकर्ते होते. यानंतर ते इ.स. १९६३ मध्ये काँग्रेसमध्ये आले, तेव्हापासून ते गांधी कुटुंबीयांचे खंदे समर्थक आहेत. पक्षात प्रवेश करताच त्यांनी  इ.स. १९६८ जोरहात मधील पालिकेच्या निवडणुकीत काँग्रेसला जागा मिळवून दिली, तर  इ.स. १९७१ मध्ये ते स्वतः येथील लोकसभा मतदारसंघातून निवडून आलेले पहिले खासदार ठरले. काँग्रेसच्या तिकिटावर सहा वेळा ते खासदार म्हणून निवडून गेले. याचदरम्यान राजीव गांधी यांच्या मंत्रिमंडळात  इ.स. १९९१ ते  इ.स. १९९५ या काळात ते केंद्रीय अन्नपुरवठा मंत्रीही होते. पक्षाने वेळोवेळी दिललेली जबाबदारी पार पाडत असताना त्यांनी पक्षाच्या सरचिटणीसपदाची जबाबदारीही काही काळ सांभाळली.

### मुख्यमंत्रीपदावरील कार्यकाळ 
आसामच्या मुख्यमंत्रिपदाची सूत्र स्वीकारताना गोगोई यांनी इ.स. २००१ मध्ये राज्याचा विकास आराखडा तयार करून उद्योगजगताच्या मनात आसामाविषयी विश्वास निर्माण केला. याच जोरावर राज्याचा विकास घडवत त्यांनी आपल्या मुख्यमंत्रीपदाच्या दुसऱ्या कालखंडात राज्याचे शिलकी बजेट सादर करून दाखवले. विशेषतः अनेक महिन्यांपासून पगार थकलेल्या सरकारी कर्मचाऱ्यांनाही त्यांनी खूष केले. आपल्या राजनैतिक चातुर्याने त्यांनी मुख्यमंत्रिपदाच्या कारकिर्दीत राज्यातील अनेक दहशतवादी संघटनांना चर्चा करण्यास प्रवृत्त केले. आपल्या कामगिरीने काँग्रेस पक्षाध्यक्षांचा विश्वास संपादला.

## पुरस्कार 
तरुण गोगोई यांना इ.स. २०२०चा मरणोत्तर पद्मविभूषण पुरस्कार दिनांक ८ नोव्हेंबर २०२१ रोजी भारताचे राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांच्या हस्ते त्यांच्या कुटुंबियांना प्रदान करण्यात आला.

## बाह्य दुवे
*आसाम मुख्यमंत्र्यांचे अधिकृत संकेतस्थळ 
*वैयक्तिक संकेतस्थळ

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:आसामचे मुख्यमंत्री
वर्ग:५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
हितेश्वर सैकिया

**हितेश्वर सैकिया** हे (१९३४-१९९६ ) हे काँग्रेस पक्षाचे ज्येष्ठ नेते आणि आसामचे फेब्रुवारी इ.स. १९८३ ते डिसेंबर इ.स. १९८५ आणि जून इ.स. १९९१ ते एप्रिल इ.स. १९९६ या काळात मुख्यमंत्री होते.

सैकिया, हितेश्वर
वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९६ मधील मृत्यू
विल्यम मॅकमेहोन

**विल्यम मॅकमेहोन** (२३ फेब्रुवारी, १९०८:रेडफर्न, न्यू साउथ वेल्स, ऑस्ट्रेलिया - ३१ मार्च, १९८८:पॉट्स पॉइंट, न्यू साउथ वेल्स, ऑस्ट्रेलिया) हा ऑस्ट्रेलियाचा विसावा पंतप्रधान होता.

वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे पंतप्रधान
वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
व्हिक्टर युश्चेन्को

**व्हिक्टर आंद्रियोव्हिच युश्चेन्को** (;  २३ फेब्रुवारी १९५४) हा युक्रेनचा भूतपूर्व राष्ट्राध्यक्ष आहे. २००५ ते २०१० दरम्यान ह्या पदावर राहिलेला युश्चेन्को हा स्वतंत्र युक्रेनचा तिसरा राष्ट्राध्यक्ष होता.

२००४ साली अध्यक्षीय निवडणुकीचा उमेदवार असताना युश्चेन्कोवर विषप्रयोग झाला होता ज्यातून तो बचावला परंतु त्याचा चेहरा मोठ्या प्रमाणावर विकृत झाला होता.

## बाह्य दुवे 
* व्यक्तिचित्र

वर्ग:युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष
एन.टी. रामाराव

**नंदमुरी तारक रामाराव** (२८ मे १९२३:निम्माकुरू, कृष्णा जिल्हा, आंध्र प्रदेश - १८ जानेवारी १९९६:हैदराबाद, आंध्र प्रदेश) हे तेलुगु चित्रपटसृष्टीमधील लोकप्रिय कलावंत आणि आंध्र प्रदेशचे माजी मुख्यमंत्री होते. त्यांची गणना तेलुगु चित्रपटसृष्टीतील सर्वोत्तम अभिनेत्यांमध्ये होते.त्यांनी २०० पेक्षाही अधिक तेलुगु चित्रपटांमध्ये काम केले.

इ.स. १९८२ मध्ये त्यांनी तेलुगु देसम या प्रादेशिक पक्षाची स्थापना केली. त्यानंतर पुढच्याच वर्षी झालेल्या राज्य विधानसभा निवडणुका पक्षाने जिंकून रामारावांच्या नेतृत्वाखाली सरकार स्थापन केले. १९८४ मधील एका महिन्याचा अपवाद वगळता ते १९८९ पर्यंत राज्याचे मुख्यमंत्री होते. १९८९ च्या विधानसभा निवडणुकीत तेलुगु देसम पक्षाचा पराभव झाला. पण १९९४ साली पक्षाने विधानसभा निवडणुकीत मोठा विजय मिळवला आणि रामाराव दुसऱ्यांदा राज्याचे मुख्यमंत्री झाले.

त्यांची दुसरी पत्नी लक्ष्मी पार्वतीला पक्षात मिळत असलेल्या वाढत्या महत्त्वामुळे त्यांचे जावई एन्.चंद्रबाबू नायडू यांनी रामारावांविरूद्ध ऑगस्ट १९९५ मध्ये बंड केले. पक्षाच्या बहुसंख्य आमदारांचे समर्थन नायडूंनाच मिळाले आणि रामारावांना मानहानीकारक परिस्थितीत मुख्यमंत्रीपदावरून दूर व्हावे लागले.

१८ जानेवारी १९९६ रोजी त्यांचे हृदयविकाराचा झटक्याने त्यांच्या हैदराबाद येथील राहत्या घरी निधन झाले. ते ७२ वर्षांचे होते.

## संदर्भ 
वर्ग:आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री
वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेते
वर्ग:तेलुगू देशम पक्षातील राजकारणी
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९६ मधील मृत्यू
जॉन क्विन्सी अ‍ॅडम्स

**जॉन क्विन्सी अ‍ॅडम्स** (इंग्लिश: *John Quincy Adams* ;) (११ जानेवारी, इ.स. १७६७ - २३ फेब्रुवारी, इ.स. १८४८) हा अमेरिकेचा सहावा राष्ट्राध्यक्ष होता. ४ मार्च, इ.स. १८२५ ते ४ मार्च, इ.स. १८२९ या काळात त्याने राष्ट्राध्यक्षपदाची सूत्रे सांभाळली. तो संघवादी, डेमोक्रॅटिक-रिपब्लिकन, राष्ट्रीय रिपब्लिकन, प्रतिमॅसोनिक व व्हिग या पक्षांचा सदस्य होता. अमेरिकी सेनेट व प्रतिनिधीगृह अशा दोन्ही सभागृहांत त्याला सदस्यत्वाची संधी मिळाली. अमेरिकेचा परदेशांतील वकील व राजदूत पदांचीही धुरा त्याने सांभाळली. अमेरिकेचा दुसरा राष्ट्राध्यक्ष जॉन अ‍ॅडम्स व त्याची पत्नी आबिगेल अ‍ॅडम्स यांचा तो पुत्र होता.

## बाह्य दुवे 
* 
* 
* 

वर्ग:अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १८४८ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १७६७ मधील जन्म
पोप ग्रेगोरी तेरावा

**पोप ग्रेगोरी तेरावा** (जानेवारी ७, इ.स. १५०२:बोलोन्या, इटली - एप्रिल १०, इ.स. १५८५:रोम) हा सोळाव्या शतकातील पोप होता.

याचे मूळ नाव *उगो बॉनकंपान्यी* असे होते.

ग्रेगोरी १३
ग्रेगोरी १३
वर्ग:इ.स. १५०२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १५८५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सिकंदर बख्त

**सिकंदर बख्त** (२४ ऑगस्ट १९१८ - २३ फेब्रुवारी २००४) हे भारत देशाच्या भारतीय जनता पक्षामधील एक राजकारणी व १९९६ साली अत्यंत अल्प काळाकरिता अटलबिहारी वाजपेयी ह्यांच्या सरकारमध्ये परराष्ट्रमंत्री होते. १९७७ साली दिल्लीच्या चांदनी चौक लोकसभा मतदारसंघातून ते लोकसभेवर तर १९९० साली मध्य प्रदेशमधून राज्यसभेवर निवडून आले.

इ.स. २००० साली त्यांना भारत सरकारने पद्मविभूषण पुरस्कार दिला. २००२ ते मृत्यूपर्यंत त्यांनी केरळ राज्याच्या राज्यपालपदाचा भार संभाळला.

वर्ग:इ.स. १९१८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००४ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय परराष्ट्रमंत्री
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:केरळचे राज्यपाल
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
निकोलाय बुल्गानिन

**निकोलाय अलेक्झांड्रोविच बुल्गॅनिन** (जून ११, इ.स. १८९५ - फेब्रुवारी २४, इ.स. १९७५) हा सोवियेत संघाचा राज्यकर्ता होता. बुल्गॅनिनने इ.स. १९५३ ते इ.स. १९५५ दरम्यान सोवियेत संघाचे संरक्षणमंत्रीपद सांभाळले.

बुल्गॅनिन, निकोलाइ
वर्ग:इ.स. १८९५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७५ मधील मृत्यू
इ.स. ६१६

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी 
## जन्म 
## मृत्यू 
* फेब्रुवारी २४ - एथेलबर्ट, ईंग्लंडचा राजा.

## शोध 
## निर्मिती 
## समाप्ती 
वर्ग:इ.स. ६१६
वर्ग:इ.स.च्या ६१० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या ७ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
बेत्तिनो क्राक्सी

250 px|इवलेसे|बेत्तिनो क्राक्सी
**बेनेदेत्तो** *बेत्तिनो* **क्राक्सी** (; , मिलान, इटली - , ट्युनिसिया) हा इटलीचा ४५वा पंतप्रधान होता. तो ४ ऑगस्ट १९८३ ते १७ एप्रिल १९८७ दरम्यान पंतप्रधानपदावर होता.

## बाह्य दुवे
*क्राक्सी फाउंडेशन 

वर्ग:इटलीचे पंतप्रधान
वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ज्यो लीबरमन

250 px|इवलेसे|
**ज्यो लीबरमन** ( २४ फेब्रुवारी १९४२) हा एक अमेरिकन राजकारणी व माजी सेनेटर आहे. तो १९८९ ते २०१३ दरम्यान कनेटिकट राज्यामधून सेनेटर होता. तो २००६ सालापर्यंत डेमोक्रॅटिक पक्षाचा सदस्य होता. २००० सालच्या अमेरिकेच्या अध्यक्षीय निवडणुकीमध्ये तो ॲल गोरचा उपराष्ट्राध्यक्ष पदाचा उमेदवार होता.

वर्ग:इ.स. १९४२ मधील जन्म
वर्ग:अमेरिकन राजकारणी
वर्ग:अमेरिकेचे सेनेटर
वर्ग:डेमोक्रॅटिक पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. २०२४ मधील मृत्यू
होजे नेपोलियन दुआर्ते

**होजे नेपोलियन दुआर्ते फुएंतेस** (; २३ नोव्हेंबर १९२५ - २३ फेब्रुवारी १९९०) हा मध्य अमेरिकेच्या एल साल्वाडोर देशाचा लष्करी अधिकारी व राष्ट्राध्यक्ष होता. दुआर्तेच्या कार्यकाळादरम्यान एल साल्व्हाडोरमध्ये मानवी हक्कांचे मोठ्या प्रमाणावर उल्लंघन केले गेले तसेच अनेक नागरिकांची कत्तल करण्यात आली. त्याच्या कम्युनिस्टविरोधी धोरणांमुळे अमेरिकेने त्याला जवळ केले. तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष रोनाल्ड रेगन ह्यांनी दुआर्तेने चालवलेल्या हुकुमशाहीकडे कानाडोळा केला. १९८४ सालच्या अध्यक्षीय निवडणुकीमध्ये दुआर्तेला निवडून आणण्यासाठी अमेरिकेच्या सी.आय.ए.ने सुमारे २० दशलक्ष अमेरिकन डॉलर इतकी रक्कम खर्च केली होती.

## बाह्य दुवे 
*व्यक्तिचित्र

वर्ग:एल साल्वादोरचे राष्ट्राध्यक्ष
रमण सिंह

डॉ. **रमण सिंग** (१५ ऑक्टोबर १९५२) हे भारतामधील छत्तीसगढ राज्याचे माजी मुख्यमंत्री आहेत. २००३ ते २०१८ दरम्यान ह्या पदावर राहणारे रमण सिंग भारतीय जनता पक्षाचे वरिष्ठ नेते व राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सदस्य आहेत. २०१९ पासून डॉ. रमण सिंह भारतीय जनता पक्षाचे राष्ट्रीय उपाध्यक्ष आहेत.

## बाह्य दुवे 
* अधिक्कृत संकेतस्थळ 
* छतीसगढ विधानसभेच्या संकेतस्थळावरील माहिती

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:छत्तीसगढचे मुख्यमंत्री
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जपानी भाषा

**जपानी भाषा** (日本語) ही जपानची अधिकृत भाषा आहे. सुमारे १२,५०,००,००० व्यक्ती ही भाषा बोलतात. ही भाषा बोलणारे मुख्यत्वे जपानमध्ये राहणाऱ्या व जपानी वंशाच्या व्यक्ती आहेत. जपानी भाषेत एकूण ३ प्रकारच्या लिपी आहेत. ह्या ३ लिपी म्हणजे हिरागाना, काताकाना व कांजी होय.

## जपानी भाषेवरील मराठी पुस्तके
* जपानी-मराठी-शब्दसंग्रह (वि.दा. गांगल)

वर्ग:भाषा
भाषा
नारायण दत्त तिवारी

**नारायण दत्त तिवारी** (ऑक्टोबर १८,१९२५ - ऑक्टोबर १८,२०१८ ) हे काँग्रेस पक्षाचे ज्येष्ठ नेते आणि आंध्र प्रदेश राज्याचे इ.स. २००७ पासून राज्यपाल होते. ते मार्च इ.स. २००२ ते मार्च इ.स. २००७ या काळात उत्तरांचलचे आणि जानेवारी इ.स. १९७६ ते एप्रिल इ.स. १९७७, ऑगस्ट इ.स. १९८४ ते सप्टेंबर इ.स. १९८५ आणि जून इ.स. १९८८ ते डिसेंबर इ.स. १९८८ दरम्यान उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री होते. अशाप्रकारे दोन राज्यांचे मुख्यमंत्रापद भूषविण्याचा मान त्यांना मिळाला.

ते इ.स. १९८०च्या लोकसभा निवडणुकीत लोकसभेवर निवडून गेले. त्याचबरोबर जून इ.स. १९८० ते जुलै इ.स. १९८१ या काळात ते नियोजन आयोगाचे उपाध्यक्ष होते. त्यानंतर ऑक्टोबर इ.स. १९८० ते फेब्रुवारी इ.स. १९८३ या काळात त्यांनी केंद्र सरकारमध्ये कामगारमंत्री, उद्योगमंत्री,अवजड उद्योगमंत्री आणि कायदामंत्री ही पदे भूषविली. तसेच जून इ.स. १९८५ ते ऑक्टोबर इ.स. १९८६ या काळात ते पेट्रोलियम मंत्री,ऑक्टोबर इ.स. १९८६ ते जुलै इ.स. १९८७ या काळात ते परराष्ट्रमंत्री आणि जुलै इ.स. १९८७ ते जून इ.स. १९८८ या काळात ते अर्थमंत्री होते.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
तिवारी,नारायण दत्त
तिवारी,नारायण दत्त
तिवारी,नारायण दत्त
तिवारी,नारायण दत्त
तिवारी,नारायण दत्त
तिवारी,नारायण दत्त
तिवारी,नारायण दत्त
तिवारी,नारायण दत्त
वर्ग:नैनितालचे खासदार
तिवारी,नारायण दत्त
तिवारी,नारायण दत्त
तिवारी,नारायण दत्त
तिवारी,नारायण दत्त
तिवारी,नारायण दत्त
तिवारी,नारायण दत्त
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
सिंहासन (चित्रपट)

**सिंहासन**

300px|center

निर्मिती वर्ष
१९७९

निर्मिती
डी. व्ही. राव, जब्बार पटेल

दिग्दर्शक
जब्बार पटेल

कथा लेखक
अरुण साधू

पटकथाकार
विजय तेंडुलकर

संवाद लेखक
विजय तेंडुलकर

संकलन
एन. एस. वैद्य

छायांकन
सूर्यकांत लवंदे

गीतकार
सुरेश भट

संगीत
हृदयनाथ मंगेशकर

ध्वनी दिग्दर्शक
माधव पाताडे

पार्श्वगायन
आश भोसले, रवींद्र

वेशभूषा
बाळकृष्ण प्रभू

रंगभूषा
निवृत्ती दळवी

प्रमुख अभिनेते
अरुण सरनाईक, डॉ. श्रीराम लागू, निळू फुले, दत्ता भट, सतीश दुभाषी

## पार्श्वभूमी
अरुण साधू यांच्या 'मुंबई दिनांक' व 'सिंहासन' या कादंबऱ्यातील निवडक प्रसंगावर आधारित असलेल्या या चित्रपटात एका पत्रकाराच्या नजरेतून केलेले मुख्यमंत्रीपदासारख्या राजकीय सत्तापदासाठी चालणारे राजकारण, यात भरडली जाणारी प्रजा आणि कायम अनुत्तरित राहणारे सामाजिक प्रश्न याचं यथार्थ चित्रण आढळते.

## कथानक
## कलाकार 
* निळू फुले - दिगु टिपणीसच्या भूमिकेत
* अरुण सरनाईक - मुख्यमंत्री शिंदेच्या भूमिकेत 
* श्रीराम लागू - अर्थमंत्री विश्वासराव दाभाडेच्या भूमिकेत
* मोहन आगाशे - आमदार भुधाजीच्या भूमिकेत
* रीमा लागू - दाभाडेची सून 
* नाना पाटेकर - तस्कर
* उषा नाडकर्णी - शांतीच्या भूमिकेत
* दत्ता भट - आमदार माणिकरावच्या भूमिकेत
* मधुकर तोरडमल - दौलतरावच्या भूमिकेत
* श्रीकांत मोघे
* सतीश दुभाषी
* जयराम हर्डीकर
* रवी पटवर्धन

## उल्लेखनीय
या चित्रपटात खालील गाणी आहेत.

*उषःकाल होता होता
## संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील मराठी चित्रपट
महाकालेश्वर ज्योतिर्लिंग

महाकालेश्वर ज्योतिर्लिंग हे हिंदू मंदिर असून ते भगवान शिव यांना अर्पण केलेले आहे. बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक आहे, तीर्थक्षेत्रांमध्ये भगवान शिवचे सर्वात पवित्र निवासस्थान असे म्हणले जाते. हे मध्य प्रदेश राज्यात  उज्जैन येथे आहे. रुद्र सागर तलावच्या बाजूला हे मंदिर आहे. शिवलिंगाचे देवदेव, भगवान शिव हे स्वयंभू आहेत असे समजले जाते, इतर प्रतिमा आणि विधीपूर्वक स्थापित आणि मंत्रशक्तीसह गुंतविले जातात त्याप्रमाणेच स्वतःच्याच शक्ती (शक्ती) च्यामधून शक्तीचा प्रवाह आणला जातो.

वर्ग:हिंदू पंचांग
वर्ग:ज्योतिर्लिंगे
वर्ग:हिंदू मंदिरे
वर्ग:उज्जैन
ह्यालमार ब्रँटिंग

**कार्ल ह्यालमार ब्रँटिंग** (नोव्हेंबर २३, इ.स. १८६०:स्टॉकहोम, स्वीडन - फेब्रुवारी २४, इ.स. १९२५) हे १९२०-२५ दरम्यान तीन वेळा स्वीडनचा पंतप्रधान होते.

वर्ग:स्वीडनचे पंतप्रधान
वर्ग:इ.स. १८६० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कंचनजंगा

**कांचनजंगा** (नेपाळी: कञ्चनजङ्घा) हे हिमालय पर्वतांतील एक उंच पर्वतशिखर आहे. हे जगातील माउंट एव्हरेस्ट व के२ यांच्यानंतरचे तिसरे सर्वात उंच शिखर असून भारताच्या सिक्कीम राज्यात असून भारतीय भूमीतील सर्वोच्च शिखर आहे. याची उंची ८,५८६ मी (२८,१६९ फूट) इतकी आहे. याचे खरे स्थानिक लिम्बू भाषेतील नाव सेवालुंग्मा असे असून त्याचा अर्थ *ज्याला आम्ही शुभेच्छा देतो असा पर्वत* असा होतो. किरन्त धर्मामध्ये सेवालुंग्मा म्हणजे धार्मिक असे समजले जाते.

भारतीय चलनातील १०० रुपयांच्या नोटेच्या पृष्ठभागावरील हिमशिखर म्हणजे ‘माउंट कांचनगंगा’ होय. नेपाळ व भारतातील सिक्कीम राज्यालगतच्या सीमेवर हे शिखर वसलेले आहे. १९५५ साली ज्यो ब्राउन व जॉर्ज ब्रँड या ब्रिटिश गिर्यारोहकांनी ‘माउंट कांचनगंगा’वर सर्वात पहिली यशस्वी चढाई केली. 

कांचनजंगा शिखर  सर करण्यात  महाराष्ट्रातून गिर्यारोहक हर्षद राव हा पहिला मानांकित ठरला आहे. 

कांचनगंगाच्या पर्वत रांगेत खालील शिखरे आहेत.

thumb|400 px|दार्जिलिंगमधून कांचनगंगा पर्वतरांग
300px|thumb|कांचनगंगा, अजून एक दृश्य

वर्ग:उंच पर्वतशिखरे
वर्ग:हिमालय