open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
शीव पनवेल महामार्ग

**शीव पनवेल महामार्ग** (Sion Panvel Highway) हा मुंबई महानगर क्षेत्रामधील एक महत्त्वाचा रस्ता आहे. २५ किमी लांबीचा हा दृतगतीमार्ग पूर्व-पश्चिम धावतो व मुंबई शहराला नवी मुंबई व पनवेल शहरांसोबत जोडतो. कळंबोली येथे हा महामार्ग मुंबई–पुणे द्रुतगतीमार्गासोबत जोडला गेला असल्यामुळे पुणे व दक्षिणेकडील सर्व शहरांना मुंबईसोबत जोडणारा तो एक महत्त्वाचा दुवा आहे. त्याचसोबत पनवेलमार्गे कोकण व गोवा देखील ह्याच मार्गाने मुंबईसोबत जोडले गेले आहे. हा महामार्ग मुंबईच्या शीव, चेंबूर, अणुशक्ती नगर, मानखुर्द तर नवी मुंबईच्या वाशी, सानपाडा, तुर्भे, नेरूळ, सी.बी.डी. बेलापूर, खारघर, कामोठे व कळंबोली ह्या उपनगरांना जोडतो. 

महाराष्ट्रामधील सर्वात वर्दळीच्या महामार्गांपैकी एक असलेल्या शीव पनवेल महामार्गावरील वाहतूकीची कोंडी हटवण्यासाठी सार्वजनिक बांधकाम विभागाने ह्या मार्गाचे रूंदीकरण व काँक्रीटीकरण केले ज्यासाठी ₹ १७०० कोटी इतका प्रचंड खर्च आला. हा खर्च वसूल करण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने येथे पथकर (टोल) आकारण्याचा निर्णय घेतला व ६ जानेवारी २०१५ पासून ह्या महामार्गावर मोटार गाड्यांना एकेरी प्रवासासाठी ₹३० इतका टोल भरावा लागतो.

वर्ग:मुंबईमधील रस्ते
वर्ग:नवी मुंबईमधील रस्ते
वर्ग:नवी मुंबई मधील वाहतूक
वाहिद हुसैन खान

उस्ताद वाहिद हुसैन खान (इ.स. १९३०:चंपानगर संस्थान - इ.स. १९८५:कराची, पाकिस्तान ) हे एक शास्त्रीय हिंदुस्तानी संगीताचे गायक होते.  खुर्जा नावाच्या प्रसिद्ध संगीत घराण्याचे प्रख्यात गायक हाजी उस्ताद अल्ताफ हुसैन खान हे त्यांचे वडील होते.  उस्ताद अल्ताफ हुसैन खान (वडील) हे स्वतःच गायनसम्राट म्हणून ओळखले जाणाऱ्या उस्ताद अझमत हुसेन खान यांचे मामा आणि गुरू होते.

वाहिद हुसेन खान यांनी संगीताचे सुरुवातीचे शिक्षण आपल्या वडिलांकडून घेतले.  पुढील गायकी त्यांनी त्यांचे मामेभाऊ उस्ताद अझमत हुसेन खान आणि उस्ताद विलायत खान यांच्याकडून आत्मसात केली. 

## खुर्जा घराणे
वाहिद हुसेन हे भारतात आणि पाकिस्तानात संगीताच्या क्षेत्रातले मोठे व्यक्तिमत्त्व समजले जात. ते खुर्जा घराण्याचे अकरावे वंशज. ते खुद्द आणि त्यांचे भाऊ उस्ताद मुमताज हुसेन खान यांच्या पाकिस्तानला स्थलांतरित होण्यानंतर भारतात या घराण्याचे फक्त अझमत हुसेन खान राहिले होते.

उस्ताद अझमत हुसेन खान १९७५ साली मुंबईत वारले, आणि काही शास्त्रीय संगीत जाणकारांच्या मते या खुर्जा घराण्याची गायकी संपली. पण तसे झाले नाही; भारतात जितेन्द्र अभिषेकी, दुर्गाबाई शिरोडकर व टी.आय. राजू आणि  पाकिस्तानात परवेझ खुसरो, तसेच उस्ताद वाहिद हुसेन खान यांचे चिरंजीव जावेद हुसेन खान यांनी खुर्जा घराण्याची गायकी पुढेही जिवंत ठेवली आहे.

## संगीत कारकीर्द
उस्ताद वाहिद हुसेन खान यांनी हिंदुस्थानातील बहुतेक महत्त्वाच्या संगीत संमेलनांमध्ये भाग घेतला होता. त्यांच्या आवाजात, स्वराचा स्पष्ट आकार व तानांमधले वैविध्य दाखवणारा एक प्रकारचा पसरटपणा होता. सुरेख लयकारी ही त्यांच्या गाण्याची खासियत होती. 

वडिलांच्या मृत्यूनंतर १९६४ साली वाहिद हुसेन खान आपल्या भावासह पाकिस्तानात कायमचे गेले.  कराची आणि लाहोरमध्ये त्यांनी आयु़्ष्यभर हिंदुस्तानी संगीताचा प्रसार केला व अनेक शिष्य तयार केले.  वाहिद हुसेन खान यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचा मुलगा  जावेद हुसेन आणि शिष्य परवेझ खुसरो यांनी पाकिस्तानात खुर्जा गायकी अधिकाधिक लोकप्रिय करण्याचा प्रयत्न चालू ठेवला..

## संदर्भ
१. Who's Who: Music in Pakistan (लेखक - एम.ए. शेख)

वर्ग: हिंदुस्तानी गायक
वर्ग: इ.स. १९३० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील मृत्यू
बाबरा

**बाबरा** हे औरंगाबाद जिल्ह्यातल्या फुलंब्री तालुक्यातले गाव आहे. येथे दर बुधवारी आठवडी बाजार भरतो. या गावाला इतिहास कालीन संदर्भ आहे या गावाच्या उत्तरेला चिंचोली हे गाव आहे.

* गावाचे स्थानिक किंवा पर्यायी नाव-

## स्थान
* जिल्ह्यापासून अंतर-
* तालुक्यापासून अंतर

### गावापर्यंत कसे पोहचावे
### शेजारची गावे
### वाहतूक सुविधा
* राज्य परिवहन (एस.टी.) बस-

## इतिहास
* गावातील आडनावे -

## गावाशेजारील वस्त्या
### गावाशेजारचे शेती विभागनिहाय भाग
## लोकसंख्या तपशील
या गावात इ.स. २०११च्या जनगणनेनुसार  -- कुटुंबे असून गावाची लोकसंख्या -- आहे. पैकी पुरूष लोकसंख्या -- तर स्त्रियांची संख्या -- इतकी आहे. वयोगट ० ते ६ मधील बालकांची संख्या -- असून ती एकूण लोकसंख्येच्या -- % आहे. अनुसूचित जातीच्या लोकांची लोकसंख्या -- (---%) असून त्यात --- पुरूष व -- स्त्रिया आहेत तर अनुसूचित जमातीचे—लोक (----%) असून त्यात --- पुरूष व --- स्त्रिया आहेत.

## ग्रामपंचायत 
## शैक्षणिक सुविधा 
## आरोग्य सुविधा
* प्राथमिक आरोग्य केंद्र — 
* प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र — 
* पशुवैद्यकीय दवाखाना — 
* अंगणवाडी —

## पिण्याचे पाणी 
#सार्वजनिक विहिरी —
#खाजगी विहिरी — 
#बोअर वेल — 
#हातपंप — 
#पाण्याच्या टाक्या — 
#पोस्ट ऑफिसे — 
#नळ सुविधा  — 
#जल शुद्धीकरण —

## नद्या 
## स्वच्छता 
## संपर्क व दळणवळण 
* जवळील प्रमुख बस स्थानक-
* जवळील रेल्वे स्थानक-
* जवळील विमानतळ-

## बाजार 
## बँका
## लोकजीवन
## वीज 
## शेती
* प्रमुख पिके -
## जमिनीचा वापर 
या गावात जमिनीचा वापर खालीलप्रमाणे होतो (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
* वन:  
* बिगरशेती वापरात असलेली जमीन: 
* लागवडीयोग्य पडीक जमीन: 
* पिकांखालची जमीन: 
* एकूण कोरडवाहू जमीन: 
* एकूण बागायती जमीन:

## धार्मिक स्थळे
## संदर्भ 
वर्ग:छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:फुलंब्री तालुक्यातील गावे
मुंबईची सात बेटे

इवलेसे|उजवे|मुंबईची सात बेटे
महाराष्ट्राची राजधानी असलेले मुंबई हे नगर **सात बेटांनी** बनलेले आहे. 

पूर्वी मुंबई येथे सात लहान-मोठ्या आकाराची बेटे अस्तित्वात होती. या बेटांच्या मधील खाडी व खाजणात भराव घालून त्यांचे एकत्रीकरण करण्यात आले, ज्यापरत्वे आत्ताचे मुंबई नगर अस्तित्वात आले.

; मुंबईची सात बेटे खालीलप्रमाणे होती - :

# माहीम (Mahim)
# वरळी (Worli)
# परळ (Parel)
# माझगाव (Mazgaon)
# मुंबई (Bombay)
# कुलाबा (Calaba)
# छोटा कुलाबा (म्हातारीचे बेट - Old Woman's Island)

## मुंबई बेटाची निर्मिती
या बेटांदरम्यानचा समुद्र फारच उथळ होता व ठिकठिकाणी खाजणे होती. ओहोटीच्या वेळी बराचसा भाग उघडा पडत असे. जेराल्ड आंजिअर (१६७०-७७) या मुंबईच्या दुसऱ्या ब्रिटिश गव्हर्नरने या सात बेटांमधील खाड्या बुजविण्याचा व समुद्र हटविण्याचा कार्यक्रम हाती घेतला. त्याच्यानंतर तो टप्पा-टप्प्याने राबविला जाऊन या सात बेटांचे एकत्रीकरण होऊन मुंबई बेटाची निर्मिती झाली. मुंबई बेटावर पूर्व व पश्चिम भागांत नैर्ऋत्य-ईशान्य दिशेत पसरलेले व एकमेकांस समांतर असलेले दोन कमी उंचीचे खडक आहेत. त्यांपैकी बेटाच्या पश्चिम भागातील खडक मलबार पॉइंटपासून वरळीपर्यंत पसरला आहे. या खडकाची मलबार हिल येथील समुद्र सपाटीपासून उंची ५५ मीटर असून तेच मुंबईतील सर्वोच्च ठिकाणी आहे. दुसरा खडक बेटाच्या पूर्व भागात साधारण डोंगरीपासून शीवपर्यंत तुटकतुटक पसरलेला आहे. या खडकामुळे व नरीमन पॉईंटच्या भूशिरामुळे त्याच्या पूर्व बाजूवर असलेल्या मुंबई बंदराचे खुल्या सागरापासून संरक्षण झालेले आहे. या दोन्ही खडकांतर्गत मलबार, खंबाला, वरळी, पाली, गिल्बर्ट, शिवडी, ॲंटॉप इत्यादी लहानलहान टेकड्या आहेत. या दोन्ही खडकांदरम्यानचा प्रदेश सपाट असून मलबार हिल व नरीमन पॉईंटच्या दरम्यान बॅक बे हा उथळ समुद्रभाग आहे.

## साष्टी बेट
मुंबई बेटाच्या उत्तरेकडील साष्टी बेटाचा मध्यवर्ती भाग टेकड्यांनी (उदा.,कान्हेरीचे डोंगर, घाटकोपर टेकड्या) व्यापला आहे. या टेकड्यांमधून अनेक लहानलहान नद्या (मिठी, पोईसर, दहिसर इ.) उगम पावून समुद्राला जाऊन मिळतात. त्यामुळे साष्टी बेटावर अरीय नदीप्रणाली निर्माण झाली आहे. पश्चिमेला मिठी नदी व माहीमची खाडी, पूर्वेला एका लहानशा नदीमुळे तसेच ठिकठिकाणच्या दलदलीच्या भागांमुळे मुंबई बेट साष्टी बेटापासून वेगळे झाले आहे. शिवाय पश्चिमेची वसईची खाडी व पूर्वेची ठाण्याची खाडी ही साष्टी बेटाला मुंबईच्या मुख्य भूभागापासून अलग करते. मोसमी साकव (कॉजवे), सडका, लोहमार्ग, खाडीवरील पूल इत्यादींनी मुंबई व साष्टी ही दोन बेटे आता एकमेकांशी जोडली गेली आहेत. मुंबईचा मोठा भाग समुद्रात भर घालून तयार केला गेला आहे व आजही बॅक बे, माहीम इत्यादी ठिकाणी हे भरावकार्य दिसते.

## मुंबईतील आणखी बेटे
अर्नाळा, ऑयस्टर आयलंड, क्रॉस आयलंड, घारापुरी, तुर्भे (ट्रॉम्बे), गल बेट, धारावी, पाणजू बेट, प्रॉंग्ज आयलंड, बुचर आयलंड (जवाहर द्वीप), मढ, मार्वे, मिडिल ग्राऊंड, मुर्ढे, वांद्रे, राई, वेसावे, वगैरे.

बेटे
वनवर्ल्ड

200 px|इवलेसे|वनवर्ल्डचा लोगो
[250 px|इवलेसे|वनवर्ल्डचा लोगो रंगवलेले [अमेरिकन एरलाइन्सचे बोईंग ७७७ विमान]]
**वनवर्ल्ड** ही  एक विमान कंपन्यांची संघटना आहे. १ फेब्रुवारी १९९९ साली स्थापन झालेल्या व अमेरिकेच्या न्यू यॉर्क शहरामध्ये मुख्यालय असलेल्या ह्या संघटनेमध्ये सध्या जगातील १५ विमानकंपन्या सहभागी आहेत. 

वनवर्ल्ड ही जगातील तीन विमानसंघटनांपैकी एक असून स्कायटीम व स्टार अलायन्स ह्या इतर दोन संघटना आहेत.

## सदस्य
## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ


वर्ग:विमानकंपनी संघटना
शिराझ

**शिराझ** () ही इराण देशाच्या फार्स प्रांताची राजधानी व इराणमधील सहाव्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. शिराझ शहर इराणच्या नैऋत्य भागात झाग्रोस पर्वतरांगेच्या पायथ्याशी वसले असून ते प्राचीन पर्शियामधील सर्वात जुन्या शहरांपैकी एक मानले जाते.

शिराझमध्ये इ.स. पूर्व २००० सालापासून लोकवस्ती असल्याचे पुरावे मिळाले आहेत. हखामनी साम्राज्याची राजधानी असलेले शिराझ येथील साहित्य, कला व पाककृतींकरता प्रसिद्ध आहे. प्रसिद्ध मध्ययुगीन फारसी कवी हफीझ व सादी ह्यांचा जन्म शिराझमध्येच झाला होता. सध्या शिराझ दक्षिण इराणचे आर्थिक केंद्र आहे.

## भारतासोबत संबंध
मुघल साम्राज्यकाळामध्ये अनेक लोक इराणहून भारताकडे स्थानांतरित झाले. आजही ह्या लोकांचे वंशज बिहारच्या किशनगंज जिल्ह्यामध्ये व इतरत्र स्थायिक झालेले आढळतात.

## जुळी शहरे
* वाईमार
* चोंगछिंग
* क्वालालंपूर
* अगादिर
* निकोसिया
* दुशान्बे

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

*

वर्ग:इराणमधील शहरे
सुक्ष्म रोबोट यंत्रे

**सुक्ष्म रोबोट** (microrobots)

जे रोबोट अत्यंत लहान म्हणजेच एक मिलिमीटर पेक्षा लहान असणाऱ्या रोबोट्सना सुक्ष्म रोबोट म्हणतात. किवा जे रोबोट मिलीमीटर पेक्षा लहान वस्तू हाताळू शकतो त्या रोबोट्सना सुक्ष्म रोबोट्स म्हणतात. या रोबोटाच्या लहान आकारामूळे ते बरेचसे किचकट काम सोप्या पद्धतिने करू शकतात.उदाहरण म्हणजे वैद्दकीय क्षेत्र.

'**इतिहास**'
 
१९६० नंतर इलेक्ट्रोनीक क्षेत्रात झालेली मोठी उक्रांती म्हणजे सिलिकाँन, सेमीकडंक्टरचा शोध या मुळे आय-सी(IC) तंत्रज्ञान खुपच प्रगत झाले. त्यानंतर आलेल्या मायक्रोकन्ट्रोलर व मायक्रोप्रोसेसरमुळे इलेट्रोनिक क्षेत्राचा कायापलट झाला.आज जे सुक्ष्म रोबोट , यंत्रमानव उपलब्द आहेत ते सर्व या तंत्रज्ञानाचा उपयोगामुळेच.
आज २०व्या दशकातील वायर विरहीत(wireless) तत्रंज्ञानामुळे सुक्ष्म रोबोट्सामध्ये नवीन उक्रांती झाली आहे. आज उपलब्द असलेल्या वाय-फाय(wi-fi) तत्रंज्ञानामुळे अनेक सुक्ष्मरोबोट्स् एकामेकांशी सवांद करु शकतात.याचेच एक उदाहण म्हणजे हेवार्ड विश्वविद्दयालयात अशाच प्रकारे १०२४ सुक्ष्मरोबोट्स एकामेकांना  वायर विरहीत तत्रंज्ञानानी जोडले गेले आहेत. 
 या आधि सुक्ष्मरोबोट हे प्रथम १९७० मध्ये प्रयोगिकरित्या बणविले गेले होते.हा प्रयत्न अमेरिकन इंटिलीजंट सर्वीसने केला होता. या रोबोट्सचा उपयोग ते सैन्यामध्ये करणार होते परंतु तत्रंज्ञानाच्या अभावामुळे त्यानी हा प्रयोग थांबविला.

'**डिझायनिंग**'
सुक्ष्म रोबोट्स याची रचना शिकण्याआधि आपल्याला त्याच्या प्रकाराबद्दल माहीती असली पाहीजे. जे सुक्ष्म रोबोट १मीलीमीटर पेक्षा कमी आकाराचे आहेत त्याना *मायक्रोरोबोट* असे म्हणतात.व त्याच प्रमाणे जे रोबोट् आकाराने १ मायक्रोमीटर पेक्षा कमी आहे त्याना  न्ँनोरोबोट असे म्हणतात.
या सुक्ष्मरोबोटाच्या रचनेसाठी दोन घटक अत्यंत अवश्यक आहेत.एक म्हणजे सेन्सर आणि दुसरे म्हणजे अँक्टुवेटर.हे रोबोट् विविध प्रकारच्या तत्रंज्ञानाचा उपयोग करून तयार केले जात आहे. सध्या प्रसिद्ध असलेले तत्रंज्ञान म्हणजे मेम्स होय.
हे रोबोट प्रकाश अथवा विद्दूत उर्जा वापरून कार्यरत होतात. 

'**उपयोग**
१)या रोबोट्सचा उपयोग वैद्दकीय*medical field* क्षेत्रामध्ये केला जातो.
२)या रोबोट्सचा उपयोग आशा वातावरणाचा अभ्यास करण्यास होतो जेथे मानवाना जाण्यास हानीकारक आहे.
३)जर जास्त् प्रमाणात प्रोडक्शन केल्यास या रोबोटांची किंमत कमी होते.

| Future of microbots
जर या विभागात अधिकाधिक संशोधन झाले तर तर मायक्रोरोबोट हे क्षेत्र समृद्ध आहे. या क्षेत्रामध्ये प्रवेश करण्यासाठी खालील शिक्षण आवश्यक आहे.
* बी-इ (मेकट्रोनीक||mechatronics)
*एम-टेक इन रोबोटीक्स.

'**पहा हे सुद्धा**'
१)नॅनो रोबोटीक्स
२)मेम्स(MEMS)
३)यत्रंमानव(humanoid robot)

'**संदर्भ**'
**microrobotics Ballet" Duke university.2008.retrieved 2014-08-24.
**'Havert ,sabine (2014-08-24). swarm assembles itself into shapes",Ars technica retrieved 2014-08-24.
शिमकेंत

**शिमकेंत** (कझाक: Шымкент) ही मध्य आशियातील कझाकस्तान देशाच्या दक्षिण कझाकस्तान प्रांताची राजधानी व अस्ताना व अल्माटी खालोखाल कझाकस्तानमधील तिसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. शिमकेंत शहर क्झकस्तानच्या दक्षिण भागात कझाकस्तान-उझबेकिस्तान सीमेजवळ वसले असून ते उझबेकिस्तानच्या ताश्केंतच्या १२०० किमी उत्तरेस स्थित आहे. 

शिमकेंतजवळ पूर्वी शिस्याच्या खाणी असून शिसे वितळवणे व त्यासंबंधित उद्योग येथे होते. 

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:कझाकस्तानमधील शहरे
आयबेरिया (एरलाइन)

[250 px|इवलेसे|[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून उड्डाण करणारे आयबेरियाचे एरबस ए३४० विमान]]
**आयबेरिया** () ही स्पेन देशामधील सर्वात मोठी व राष्ट्रीय विमान वाहतूक कंपनी आहे. मद्रिद मुख्यालय असलेली आयबेरिया प्रामुख्याने युरोप, उत्तर अमेरिका, दक्षिण अमेरिका, कॅरिबियन व कॅनरी द्वीपसमूह येथे प्रवासी विमानसेवा पुरवते.

२००७ सालापासून आयबेरिया वनवर्ल्ड समूहाचा सदस्य आहे.

## ताफा 
आयबेरियाच्या विमान ताफ्यामधील सर्व विमाने एरबस कंपनीने बनवलेली आहेत.

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:स्पेनमधील विमानवाहतूक कंपन्या
वर्ग:वनवर्ल्ड
सनंदाज

**सनंदाज** (; कुर्दी: سنە) हे इराण देशाच्या कुर्दिस्तान प्रांताची राजधानी व एक मोठे शहर आहे. सनंदाज शहर तेहरानच्या ४९० किमी पश्चिमेस वसले आहे. येथील बहुसंख्य रहिवासी कुर्द वंशाचे आहेत. २०११ साली येथील लोकसंख्या ३.७३ लाख होती.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:इराणमधील शहरे
नझरिया नझिम

**नझरिया नझिम** (जन्म २० डिसेंबर १९९४) ही एक भारतीय अभिनेत्री, निर्माता आणि गायिका आहे जी प्रामुख्याने मल्याळम आणि तमिळ चित्रपटांमध्ये काम करते. तिच्या सशक्त महिलांच्या भूमिकांसाठी ओळखली जाणारी, नाझरिया ही दोन केरळ राज्य चित्रपट पुरस्कार, एक तमिळनाडू राज्य चित्रपट पुरस्कार आणि एक फिल्मफेअर पुरस्कार दक्षिणेसह अनेक पुरस्कारांची प्राप्तकर्ता आहे.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:मल्याळम दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
टेस्ला

**टेस्ला** ही अमेरिकन विद्युत उर्जेवर चालणारी गाडी बनविणारी कंपनी आहे. उच्च दर्जाच्या विद्युत गाड्या बनविणारी तसेच सिलिकॉन व्हॅलीमधील ही पहिली कंपनी असून, इलॉन मस्क हा टेस्ला मोटर्सचा मुख्य कार्यकारी अधिकारी आहे. टेस्ला मोटर्स बहुराष्ट्रीय कंपनी आहे.

वर्ग:वाहन उत्पादक कंपन्या
वर्ग:विद्युत ऊर्जा
वर्ग:टेस्ला
वर्ग:अमेरिकेमधील कंपन्या
संगीत मृच्छकटिक

**संगीत मृच्छकटिकम्** हे एक मराठी संगीत नाटक आहे. हे शूद्रकाने लिहिलेल्या मृच्छकटिक नावाच्या संस्कृत नाटकावर आधारित आहे.

वर्ग:मराठी नाटकांची यादी
वर्ग:मराठी संगीत नाटके
विनीत कुलकर्णी

**विनीत कुलकर्णी** (६ ऑक्टोबर, इ.स. १९७९ - ) हे भारतीय क्रिकेट पंच आहेत.

वर्ग:क्रिकेट पंच
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म
१० डाउनिंग स्ट्रीट

300 px|इवलेसे|चे मुख्य द्वार
[250 px|इवलेसे|ब्रिटिश पंतप्रधान [डेव्हिड कॅमेरॉन व थायलंडची पंतप्रधान यिंगलक शिनावत्रा १४ नोव्हेंबर २०१२ रोजी १० डाउनिंग स्ट्रीटसमोर]]
**टेन डाउनिंग स्ट्रीट** (10 Downing Street) हे युनायटेड किंग्डमच्या पंतप्रधानाचे अधिकृत निवासस्थान व कार्यालय आहे. लंडनच्या सिटी ऑफ वेस्टमिन्स्टरमधील डाउनिंग स्ट्रीटवर स्थित असलेली ही इमारत इ.स. १६८४ साली बांधली गेली. बकिंगहॅम राजवाडा व वेस्टमिन्स्टर राजवाडा ह्या महत्त्वाच्या प्रासादांपासून जवळच असलेल्या १० डाउनिंग स्ट्रीटमध्ये १०० पेक्षा अधिक खोल्या आहेत.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:लंडनमधील इमारती व वास्तू
वर्ग:युनायटेड किंग्डममधील राजकारण
युनायटेड किंग्डमची संसद

इवलेसे|ब्रिटिश संसदेची मुद्रा
[250 px|इवलेसे|[थेम्स नदीकाठावरील वेस्टमिन्स्टर राजवाडा येथे संसदेचे कामकाज चालते.]]
**युनायटेड किंग्डमची संसद** अथवा **ब्रिटिश संसद** (Parliament of the United Kingdom) ही युनायटेड किंग्डम ह्या देशाचे सर्वोच्च विधिमंडळ आहे. संविधानाने ब्रिटिश संसदेला सर्व कायदेशीर अधिकार दिले असून ब्रिटनचा राजा अथवा राणी (सध्या एलिझाबेथ दुसरी) संसदप्रमुख आहे.

ब्रिटिश संसदेची वरिष्ठ (हाउस ऑफ लॉर्ड्स) व कनिष्ठ (हाउस ऑफ कॉमन्स) ही दोन सभागृहे आहेत व संसदेचे कामकाज लंडनच्या सिटी ऑफ वेस्टमिन्स्टरमधील वेस्टमिन्स्टर राजवाडा ह्या ऐतिहासिक वास्तूमध्ये चालते.

ब्रिटिश संसदेचे एकूण १,४९५ सदस्य आहेत ज्यांपैकी ८४५ सदस्य हाउस ऑफ लॉर्ड्स गृहामधील तर ६५० सदस्य हाउस ऑफ कॉमन्स गृहामधील आहेत. हाउस ऑफ कॉमन्सचे सदस्य लोकशाही मार्गाने निवडून येतात. सदस्यांचा कार्यकाळ ५ वर्षांचा असून त्यांना सांसदीय निवडणुकांमध्ये विजय मिळवणे गरजेचे आहे.

भारतासह जगातील अनेक संसदांची रचना ब्रिटिश संसदेवरून घेण्यात आली आहे. 

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:युनायटेड किंग्डममधील राजकारण
*
वर्ग:देशानुसार संसदा
वर्ग:लंडनमधील इमारती व वास्तू
जेरेमी रेनर

**जेरेमी ली रेनर** (४ नोव्हेंबर, इ.स. १९७१:मॉडेस्टो, कॅलिफोर्निया, अमेरिका - ) हा एक अमेरिकन सिने अभिनेता आहे. १९९५ सालापासून हॉलिवूडमध्ये कार्यरत असलेल्या रेनरने २००० च्या दशकात प्रामुख्याने अनेक लहान बॅनरच्या चित्रपटांमध्ये भूमिका केल्या. २००८ सालच्या द हर्ट लॉकर ह्या चित्रपटामधील भूमिकेसाठी त्याला सर्वोत्तम अभिनेत्यासाठीच्या ऑस्कर पुरस्काराचे तर २०१० सालच्या *द टाउन* ह्या चित्रपटामधील भूमिकेसाठी सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्यासाठीच्या ऑस्कर पुरस्काराचे नामांकन मिळाले.

२००११ सालचा मिशन: इम्पॉसिबल - घोस्ट प्रोटोकॉल, २०१२ सालचा द ॲव्हेंजर्स, २०१३ सालचा अमेरिकन हसल इत्यादी यशस्वी चित्रपटांमध्ये भूमिका करून रेनर हॉलिवूडमधील एक आघाडीचा अभिनेता बनला आहे.

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:अमेरिकन चित्रपट अभिनेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कॉसवर्थ

कॉसवर्थ उच्च कार्यप्रदर्शन अभियांत्रिकी कंपनी आहे जीचे १९५८ मध्ये लंडन येथे स्थापना झाली. ऑटोमोबाईल रेसिंग आणि ऑटोमोटिव्ह उद्योगासाठी इंजिन आणि इलेक्ट्रॉनिक्स बनवायचे विशेष तंत्रज्ञान ह्या कंपनीकडे आहे. कॉसवर्थ ही कंपनी नॉर्तॅंप्टन, इंग्लंड येथे स्थापीत आहे, व Torrance, इनडियनॅपलिस आणि मुरेसविले, नॉर्थ कॅरोलिना
साठी येथे बाकी दोन शाखा आहेत.

वर्ग:वाहन उत्पादक कंपन्या
स्कायवेस्ट एरलाइन्स

[इवलेसे|180px|right|[डेल्टा कनेक्शनसाठी काम करणारे स्कायवेस्ट एरलाइन्सचे सीआरजे-२०० प्रकारचे विमान]]
**स्कायवेस्ट एरलाइन्स** अमेरिकेतील प्रादेशिक विमानकंपनी आहे. सेंट जॉर्ज, युटा येथे मुख्यालय असलेली ही कंपनी देशभर तसेच परदेशातही विमानसेवा पुरवते ही कंपनी बव्हंशी इतर विमानकंपन्यांसाठी प्रादेशिक सेवा पुरवते. रोज १,७१४ उड्डाणे असलेली स्कायवेस्ट एरलाइन्स अलास्का एरलाइन्स, युनायटेड एरलाइन्स (युनायटेड एक्सप्रेस), यूएस एरवेझ (यूएस एरवेझ एक्सप्रेस), डेल्टा एरलाइन्स (डेल्टा कनेक्शन), अमेरिकन एरलाइन्स (अमेरिकन ईगल) या मोठ्या विमानकंपन्याच्या उपकंपन्यांसारखी सेवा पुरवते. ही उड्डाणे अमेरिकेच्या ५०पैकी ४३ राज्ये, वॉशिंग्टन डी.सी., कॅनडा आणि मेक्सिको मधील शहरांत जातात.

वर्ग:अमेरिकेमधील प्रादेशिक विमानवाहतूक कंपन्या
माराकेश

**माराकेश** (; ) हे मोरोक्को देशातील एक प्रमुख शहर आहे. मोरोक्कोच्या मध्य भागात ॲटलास पर्वतरांगेच्या पायथ्याशी वसलेले माराकेश ऐतिहासिक काळापासून मोरोक्कोमधील सर्वात महत्त्वाच्या ४ शहरांपैकी एक राहिले आहे. सध्या येथील लोकसंख्या सुमारे ९.१ लाख असून माराकेश कासाब्लांका, रबात व फेस खालोखाल मोरोक्कोमधील चौथ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे.

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:मोरोक्कोमधील शहरे
वर्ग:मोरोक्कोमधील जागतिक वारसा स्थाने
चर्च ऑफ इंग्लंड

[250 px|इवलेसे|[केंटमधील कॅंटरबरी कॅथेड्रल हे चर्च ऑफ इंग्लंडमधील प्रमुख कॅथेड्रल आहे.]]
**चर्च ऑफ इंग्लंड** (Church of England) हा ख्रिश्चन धर्मामधील एक पंथ व इंग्लंड देशाचा राजधर्म आहे.. सहाव्या शतकामध्ये स्थापन झालेल्या ह्या पंथाला आठव्या हेनरीने इ.स. १५३० च्या दशकामध्ये रोमन कॅथलिक चर्चपासून अलग केले. प्रोटेस्टंट सुधारणा अवलंबणाऱ्या चर्च ऑफ इंग्लंड कॅथलिक अथवा प्रोटेस्टंट ह्या दोन्ही पंथांचे मिश्रण मानले जाते.

एलिझाबेथ दुसरी ही ब्रिटनची राणी चर्च ऑफ इंग्लंडची विद्यमान प्रमुख आहे. सध्या चर्च ऑफ इंग्लंडचे जगभर २.५ कोटी अनुयायी आहेत.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:ख्रिश्चन धर्म
वर्ग:इंग्लंड
प्रिव्हेटेर

**प्रिव्हेटेर** तथा **प्रिव्हेट एर** ही स्वित्झर्लंड देशात मुख्यालय असलेली एक विमानवाहतूक कंपनी आहे. ही कंपनी जिनीव्हा आंतरराष्ट्रीय विमानतळाहून सुटणाऱ्या बिझनेस जेट विमानांची सोय करते. याशिवाय प्रिव्हेटेर ही चार्टर सेवेसाठी तसेच इतर विमानकंपन्यांसाठीही विमाने पुरवते. यात लुफ्तांसा, ईसी एर आणि स्कॅंडिनेव्हियन एरलाइन्सचा समावेश आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:विमानवाहतूक कंपन्या
वर्ग:स्वित्झर्लंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या
तेहरान इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

[250 px|इवलेसे|येथे थांबलेले [तुर्की एरलाइन्सचे एरबस ए३२० विमान]]

**इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ**  ()  हा इराण देशाच्या तेहरान शहरामधील प्रमुख विमानतळ आहे. हा विमानतळ बांधण्यापूर्वी मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हा तेहरानमधील प्रमुख विमानतळ होता परंतु तो वर्दळीचा बनल्यामुळे इराण सरकारने २००४ साली इमाम खोमेनी विमानतळ बांधून पूर्ण केला.

हा विमानतळ तेहरानच्या ३० किमी नैऋत्येस स्थित असून इराणची राष्ट्रीय विमान वाहतूक कंपनी इराण एरचे मुख्यालय व वाहतूकतळ येथेच आहे.

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
* अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:इराणमधील विमानतळ
विमानतळ
एरबस ए३५०

**एरबस ए३५०** हे एरबस कंपनीने विकसित केलेले मोठ्या क्षमतेचे लांब पल्ल्याचे विमान आहे.

या विमानाचे सुरुवातीस ए३३०ला नवीन इंजिने व सुधारित वायुअवरोधक रचनेसह तयार करण्याचे बेत होते परंतु भावी गिऱ्हाइकांनी याबद्दल नापसंती जाहीर केल्यावर २००६ मध्ये पूर्ण विमानाची पुनर्रचना करण्यात आली व त्यास ए३५० *एक्सडब्ल्यूबी (एक्सट्रा वाइड बॉडी)* असे नाव देण्यात आले. या विमानाच्या रचनेवर ११ अब्ज युरो खर्च आला. मे २०१७ च्या सुमारास ४७ गिऱ्हाइकांनी ८५१ नगांची मागणी नोंदवलेली होती. या विमानाचे पहिले उड्डाण १४ जून, २०१३ रोजी झाले तर पहिले प्रवासी उड्डाण १५ जानेवारी, २०१५ रोजी झाले.

## उपप्रकार 
ए३५० च्या -८००, -९०० आणि -१००० अशा तीन उपप्रकारांची आखणी २००६मध्ये एकत्रितपणे सुरू झाली. हे सगळे २०१३मध्ये सेवारत होणे अपेक्षित होते. २०११ च्या पॅरिस एरशो मध्ये एरबसने -१०००ची सेवारत तारीख २०१७पर्यंत पुढे ढकलली आणि जुलै २०१२ मध्ये -९००ची तारीख २०१४ पर्यंत पुढे नेली. शेवटी -९०० १५ जानेवारी, २०१५ रोजी ए३५० चे पहिले व्यावसायिक उड्डाण कतार एरवेझने दोहामधील हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळापासून फ्रांकफुर्टपर्यंतचे केले.

ऑक्टोबर २०१२ मध्ये सेवारत होऊ घातलेल्या -८०० उपप्रकाराची तारीख २०१४ पर्यंत ढकलत जाउन शेवटी हा उपप्रकारच रद्द झाला. त्यावर काम करणारी माणसे आणि यंत्रसामग्री एरबसने ए३३० निओच्या आखणीत जुंपली.

याच वेळी एरबसने एसीजे३५० हा खाजगी वापरासाठीचा उपप्रकारही विकण्यास काढला. यांत २५ प्रवाशांना २०,००० किमी (१२,४०० मैल) नेण्याची सोय असणार होती.

### ए३५०-९०० 
ए३५०-९०० (विमानसंकेत: ए३५९) हा या विमानाचा पहिला उपप्रकार आहे. याची क्षमता ३२५ प्रवाशांना १५,००० किमी (९,३०० मैल) नेण्याची आहे. हा प्रकार एरबस ए३४०-५००च्या बरोबरीचा आसून बोईंग ७७७-२००एलआर आणि ७८७-१०००चा प्रतिस्पर्धी आहे. याचे महत्तम उड्डाणवजन (एमटाओ) २८३ टन आहे.

#### ए३५०-९००यूएलआर 
#### ए३५०-९०० प्रादेशिक 
#### ए३५०-एसीजे 
### ए३५०-१००० 
२०११मध्ये एरबसने ए३५०-१००० उपप्रकाराचा आराखडा जाहीर केला. याला अधिक शक्तिशाली इंजिने लावली गेली ज्यामुळे वजनक्षमता तसेच पल्ला दोन्ही वाढले. या उपप्रकाराला पॅसिफिकपार प्रवास शक्य असल्यामुळे कॅथे पॅसिफिक, युनायटेड एरलाइन्स आणि सिंगापूर एरलाइन्स यांनी आपल्या बोईंग ७७७-९ आणि -३००ईआरच्या मागण्या रद्द करून ए३५०-१०००मध्ये रस दाखवला. 

#### क्वांटास प्रोजेक्ट सनराइझ 
### ए३५०-१०००एफ 
## बाह्य दुवे
* अधिकृत संकेतस्थळ

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:प्रवासी विमाने
वर्ग:एरबस प्रवासी विमाने
संसद

[250 px|इवलेसे|[नवी दिल्ली येथील भारताची संसद]]
[250 px|इवलेसे|[युनायटेड किंग्डमची संसद|ब्रिटिश संसदेचे हाउस ऑफ कॉमन्स हे कनिष्ठ सभागृह]]

**संसद** (इंग्रजी: Parliament) हे लोकशाही मार्गाने चालणाऱ्या देशाचा अथवा राष्ट्राचे एक विधिमंडळ आहे.भारतीय राज्यघटनेत कलम ७९ अनुसार संसदेची तरतूद केली आहे. संसदेमध्ये एक किंवा अधिक सभागृहे असतात व येथे कायदे मंजूर करणे, धोरणे ठरवणे, चर्चासत्र इत्यादी कार्ये चालतात. अनेक देशांच्या प्रशासकीय विभागांची वेगळी संसद अस्तित्वात आहे.

संसदेमध्ये लोकशाही व निवडणुकीच्या मार्गाने निवडून आलेले सदस्य आपापल्या मतदारसंघांचे प्रतिनिधित्व करतात. संसदीय राज्यपद्धतीमध्ये पंतप्रधान हा संसदेच्या कनिष्ठ सभागृहाचा प्रमुख असतो व तो व त्याचे मंत्रीमंडळ सरकारची धोरणे व प्रस्ताव संसदेसमोर मांडतात.

## हे सुद्धा पहा
* भारताची संसद - राज्यसभा व लोकसभा
* युनायटेड किंग्डमची संसद - हाउस ऑफ लॉर्ड्‌स व हाउस ऑफ कॉमन्स
* क्नेसेट (इस्रायलची संसद)
* युरोपीय संसद

## बाह्य दुवे
वर्ग:विधिमंडळे
तुलसी कुमार

**तुलसी कुमार** ही एक भारतीय गायिका आहे. २००६ सालच्या *चुपचुप के* ह्या बॉलिवूड चित्रपटासाठी पार्श्वगायन करून तिने संगीत क्षेत्रात पदार्पण केले. त्यानंतर तिने अनेक हिंदी चित्रपटांसाठी गाणी म्हटली आहेत. २०१३ सालच्या आशिकी २ चित्रपटांमधील तिने गायलेली गाणी गाजली. २००९ साली तुलसीने *लव्ह हो जाये* नावाचा जो आल्बम प्रकाशित केला तोदेखील यशस्वी झाला.

तुलसी कुमार ही टी-सीरीज या संगीताच्या ध्वनिफिती बनवणाऱ्या कंपनीचे मालक भूषण कुमार यांची बहीण आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 
*

वर्ग:भारतीय गायिका
वर्ग:बॉलिवूड पार्श्वगायक
राजस्थानी भाषा

**राजस्थानी** ही भारत देशामधील एक भाषा आहे. हिंद-आर्य भाषासमूहामधील एक असलेली राजस्थानी भाषा प्रामुख्याने भारताच्या राजस्थान राज्यात तसेच पाकिस्तानच्या सिंध व पंजाब प्रांतांमध्ये वापरली जाते. मारवाडी ही भाषा अनेकदा राजस्थानीचीच उपभाषा मानली जाते. मारवाडी व राजस्थानी भाषांचे एकूण ५ कोटी भाषिक आहेत.

गुजरातीप्रमाणे राजस्थानी देखील गुर्जर जमातीच्या लोकांमध्ये विकसित होत गेली. राजस्थानीच्या मेवाडी, शेखावती, बाग्री, मेवती, धुंधरी, हडौती, वागडी इत्यादी अनेक बोली आढळतात.

वर्ग:हिंद-आर्य भाषासमूह
वर्ग:भारतामधील भाषा
परदेस

**परदेस** हा १९९७ साली प्रदर्शित झालेला एक भारतीय हिंदी चित्रपट आहे. सुभाष घईने निर्माण व दिग्दर्शन केलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये शाहरुख खान, महिमा चौधरी व अमरीश पुरी ह्यांच्या आघाडीच्या भूमिका आहेत. हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर प्रचंड यशस्वी ठरला व त्याला अनेक पुरस्कार मिळाले. नदीम-श्रवणने संगीतबद्ध केलेले परदेसचे संगीत देखील लोकांच्या पसंदीस उतरले.

## कलाकार
*शाहरुख खान
*महिमा चौधरी
*अपूर्व अग्निहोत्री
*अमरीश पुरी
*हिमानी शिवपुरी
*आलोक नाथ
*आदित्य नारायण
*स्मिता जयकर

## पार्श्वभूमी
## कथानक
## पुरस्कार
*फिल्मफेर पुरस्कार
**सर्वोत्तम महिला पार्श्वगायक - अलका याज्ञिक

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:सुभाष घई दिग्दर्शित चित्रपट
खलनायक (चित्रपट)

**खलनायक** हा १९९३ साली प्रदर्शित झालेला एक भारतीय हिंदी चित्रपट आहे. सुभाष घईने निर्माण व दिग्दर्शन केलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये संजय दत्त, माधुरी दीक्षित व जॅकी श्रॉफ ह्यांच्या आघाडीच्या भूमिका आहेत. हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर प्रचंड यशस्वी ठरला व त्याला अनेक पुरस्कार मिळाले. लक्ष्मीकांत-प्यारेलालने संगीतबद्ध केलेल्या खलनायकमधील *चोली के पीछे* हे गाणे वादग्रस्त ठरले होते.

## कलाकार
*संजय दत्त
*माधुरी दीक्षित
*जॅकी श्रॉफ
*अनुपम खेर
*राखी
*रम्या कृष्णन
*नीना गुप्ता

## पुरस्कार
*फिल्मफेअर पुरस्कार
**सर्वोत्तम महिला पार्श्वगायक - अलका याज्ञिक व इला अरुण

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:सुभाष घई दिग्दर्शित चित्रपट
सौदागर (१९९१ चित्रपट)

**सौदागर** हा १९९१ साली प्रदर्शित झालेला एक भारतीय हिंदी चित्रपट आहे. सुभाष घईने निर्माण व दिग्दर्शन केलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये दिलीप कुमार, राज कुमार, मनिषा कोईराला व विवेक मुश्रन ह्यांच्या आघाडीच्या भूमिका आहेत. भव्य कथानक असलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये अनेक दिग्गज अभिनेते होते. हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर प्रचंड यशस्वी ठरला व त्याला अनेक पुरस्कार मिळाले.

## कलाकार
*दिलीप कुमार
*राज कुमार
*मनिषा कोईराला
*विवेक मुश्रन
*अमरीश पुरी
*अनुपम खेर
*गुलशन ग्रोव्हर
*जॅकी श्रॉफ
*मुकेश खन्ना
*दलिप ताहिल
*दिप्ती नवल
*पल्लवी जोशी

## पुरस्कार
*फिल्मफेअर पुरस्कार
**सर्वोत्तम दिग्दर्शक - सुभाष घई

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:सुभाष घई दिग्दर्शित चित्रपट
यादें

**यादें** हा १९९९ साली प्रदर्शित झालेला एक भारतीय हिंदी चित्रपट आहे. सुभाष घईने निर्माण व दिग्दर्शन केलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये हृतिक रोशन व करीना कपूर ह्यांच्या आघाडीच्या भूमिका आहेत. ह्या चित्रपटाला बॉक्स ऑफिसवर विशेष यश मिळाले नाही.

## कलाकार
*हृतिक रोशन
*करीना कपूर
*जॅकी श्रॉफ
*अमरीश पुरी
*रती अग्निहोत्री

## पार्श्वभूमी
## कथानक
## पुरस्कार
## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:सुभाष घई दिग्दर्शित चित्रपट
राखी गुलजार

**राखी मजुमदार** ( १५ ऑगस्ट १९४७) ह्या एक भारतीय सिने-अभिनेत्री आहेत. १९७० सालापासून बॉलिवूडमध्ये कार्यरत असलेल्या राखींनी अनेक बंगाली चित्रपटांमध्ये देखील भूमिका केल्या आहेत. राखींनी त्यांच्या कारकिर्दीमध्ये १६ वेळा फिल्मफेअर पुरस्कारांसाठी नामांकन मिळाले ज्यांपैकी ३ पुरस्कार तिला मिळाले. त्यांना २००३ साली राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार देखील मिळाला होता. ह्याच वर्षी भरत सरकारने राखी यांना पद्मश्री पुरस्कार देऊन गौरवले.

प्रमुख चित्रपट :-1989 राम लखन

1990 जीवन एक संघर्ष

1991 सौगंध

1993 रुदाली,खलनायक, क्षत्रिय, दिल की बाजी, अनाडी, बाजीगर

1999 बादशाह , दिल क्या करे , खलनायक , क्षत्रिय

1994 फिरिये दाव,विवेकानंद,

1995 करण अर्जुन,किस्मत

1998 सैनिक

2003 तलाश,दिल का रिश्ता

## पुरस्कार
*फिल्मफेअर पुरस्कार
**सर्वोत्तम सहायक अभिनेत्री - दाग (१९७३)
**सर्वोत्तम अभिनेत्री - तपस्या (१९७६)
**सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री - राम लखन (१९९०)

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:बंगाली चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
कर्मा (१९८६ चित्रपट)

**कर्मा** हा १९८६ साली प्रदर्शित झालेला एक भारतीय हिंदी चित्रपट आहे. सुभाष घईने निर्माण व दिग्दर्शन केलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये अनिल कपूर, जॅकी श्रॉफ, नसिरुद्दीन शाह, दिलीप कुमार, अनुपम खेर व श्रीदेवी ह्यांच्या आघाडीच्या भूमिका आहेत. भव्य कथानक असलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये अनेक दिग्गज अभिनेते होते. हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर प्रचंड यशस्वी ठरला व त्याला अनेक पुरस्कार मिळाले.

## कलाकार
*अनिल कपूर
*जॅकी श्रॉफ
*नसिरुद्दीन शाह
*दिलीप कुमार
*नूतन
*अनुपम खेर
*श्रीदेवी
*पूनम धिल्लों
*शक्ती कपूर
*दारासिंग

## पार्श्वभूमी
## पुरस्कार
*फिल्मफेअर पुरस्कार
**सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री - राखी

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:सुभाष घई दिग्दर्शित चित्रपट
युमा (ॲरिझोना)

**युमा** () हे अमेरिकेच्या ॲरिझोना राज्यातील एक मोठे शहर आहे. युमा शहर अ‍ॅरिझोनाच्या नैऋत्य टोकाला ॲरिझोना-कॅलिफोर्निया राज्यांच्या व अमेरिका-मेक्सिकोच्या सीमेजवळ सोनोराच्या वाळवंटात व गिला नदीच्या काठावर वसले आहे. २०१० साली युमा शहराची लोकसंख्या ९३ हजार होती.

युमा येथील अत्यंत रूक्ष हवामानासाठी प्रसिद्ध आहे. येथे दरवर्षी सरासरी केवळ  इतका पाऊस पडतो. २८ जुलै १९९५ रोजी युमामध्ये  इतक्या कमाल तापमानाची नोंद झाली होती.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:ॲरिझोनामधील शहरे
वर्ग:युमा काउंटी (ॲरिझोना)
इव्हलिन शर्मा

**इव्हलिन शर्मा** ( १२ जुलै १९८६) ही एक जर्मन-भारतीय मॉडेल व सिने-अभिनेत्री आहे. शर्माने २०१२ साली प्रदर्शित झालेल्या *फ्रॉम सिडनी विथ लव्ह* ह्या चित्रपटामध्ये भूमिका करून बॉलिवूडमध्ये पदार्पण केले. तेव्हापासून तिने काही चित्रपटांमध्ये सहाय्यक भूमिका केल्या आहेत. २०१५ सालच्या इश्कदारियां ह्या हिंदी चित्रपटात ती नायिकेच्या भूमिकेत चमकेल.

## चित्रपट कारकीर्द 
## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ
* 

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:जर्मन व्यक्ती
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
ये जवानी है दीवानी

**ये जवानी है दीवानी** हा एक २०१३ साली प्रदर्शित झालेला एक बॉलिवूड चित्रपट आहे. रणबीर कपूर व दीपिका पडुकोण ह्यांच्या प्रमुख भूमिका असलेला हा चित्रपट तिकिट खिडकीवर प्रचंड गाजला व काही टीकाकारांच्या पसंदीस उतरला. ह्या चित्रपटामधील *बदतमीझ दिल* व *बलम पिचकारी* ही दोन गाणी अत्यंत लोकप्रिय झाली.

## कलाकार 
* रणबीर कपूर
* दीपिका पडुकोण
* आदित्य रॉय कपूर
* कल्की केकला
* कुणाल रॉय कपूर
* इव्हलिन शर्मा
* फारूख शेख
* तन्वी आझमी
* माधुरी दीक्षित (पाहुणी कलाकार)

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ
* 

वर्ग:इ.स. २०१३ मधील हिंदी चित्रपट
रेगन्सबुर्ग

**रेगन्सबुर्ग** (जर्मन: Regensburg) हे जर्मनीच्या बायर्न राज्यामधील एक शहर आहे. रेगन्सबुर्ग जर्मनीच्या आग्नेय भागात व बायर्नच्या पूर्व भागात डॅन्यूब नदीच्या काठावर वसले आहे. सुमारे १.४ लाख लोकसंख्या असलेले रेगन्सबुर्ग म्युनिक, न्युर्नबर्ग व आउग्सबुर्ग खालोखाल बायर्न राज्यातील चौथ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे.

११३५ ते ११४६ दरम्यान रेगन्सबुर्गमध्ये डॅन्यूब नदीवर एक दगडी पूल बांधण्यात आला ज्यामुळे उत्तर युरोप व व्हेनिसदरम्यान व्यापाराला चालना मिळाली व रेगन्सबुर्गचे महत्त्व वाढले. मध्य युगातील पवित्र रोमन साम्राज्यकाळात रेगन्सबुर्ग हे एक स्वायत्त शहर होते. १५४२ साली रेगन्सबुर्गने प्रोटेस्टंट सुधारणांचा अंगिकार केला. इ.स. १८०३ साली रेगन्सबुर्गची स्वायत्तता संपुष्टात आली व १८१० साली ते बायर्नच्या राजतंत्रामध्ये सामावून घेण्यात आले.

२००६ साली रेगन्सबुर्गला युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थान यादीमध्ये स्थान देण्यात आले.

## संदर्भ
## हे सुद्धा पहा 
*जर्मनीमधील शहरांची यादी

## बाह्य दुवे
* अधिकृत संकेतस्थळ 
*

वर्ग:जर्मनीमधील शहरे
वर्ग:जर्मनीमधील जागतिक वारसा स्थाने
रामदासी साहित्य संमेलन

१ले रामदासी साहित्य संमेलन पुणे येथे दिनांक १० मे २०१५ रोजी भरले होते. त्याचे उद्‌घाटन स्वामी गोविंददेवगिरी महाराज (पूर्वाश्रमीचे किषोर व्यास) यांनी केले.

या संमेलनात रामदासी वाङ्मयाचा प्रचार-प्रसार, समर्थ रामदास आणि त्यांच्या शिष्यांनी निर्माण केलेल्या वाङ्मयावर अनेक संशोधकांनी, सांप्रदायिकांनी केलेले काम या सर्वांचा एकत्रित विचार करण्याचा प्रयत्‍न झाला.  संमेलनात समर्थ रामदासांनी स्वतः लिहिलेल्या रामेण रामदासेन लिखितं-वाल्मीकिरामायणम् - बालकांडं’ या पहिल्या खंडाचे प्रकाशन झाले. तसेच तंजावरचे महाराज प्रतापसिंह सरफोजीराजे भोसले यांनी लिहिलेल्या पुस्तकाचेही प्रकाशन समर्थवंशज सू. ग. स्वामी यांच्या हस्ते झाले. या संमेलनत आशिष केसकर यांचा धन्य ते गायनी कळा’ हा कार्यक्रम झाला.

शंकर अभ्यंकर यांच्या उपस्थितीत संमेलनाचा समारोप झाला.

पहा : साहित्य संमेलने

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
नी.वि. छत्रे

**नीलकंठ विनायक छत्रे** ऊर्फ **कोंडोपंत छत्रे** (१ नोव्हेंबर, इ.स. १८५० - ३० एप्रिल, इ.स. १९२९) हे व्यवसायाने डॉक्टर होते. सुप्रसिद्ध गणितज्ञ केरो लक्ष्मण छत्रे यांचे ते वंशज होते. शके १७८७ पासून चालू असलेले केरोपंती अथवा पटवर्धनी पचांग हे त्यांच्या देखरेखीखाली बनत असे.

कोंडोपंतांना मराठी व संस्कृत भाषेतील साहित्य वाचण्याची आवड असून, या दोन्ही भाषांवर त्यांचे प्रभुत्व होते. कलाप्रांतातही त्यांना नाट्यशास्त्राची विशेष आवड होती. नाटक बसवताना व दिग्दर्शित करताना नटाने त्यातील संवाद म्हणताना आवाजाचे चढउतार कसे हेरावे, त्यांना आकार कसा द्यावा याचे ते जाणकार होते. कोंडोपंतांच्या या ज्ञानाचा रंगभूमीवर काम करणाऱ्या अनेकांना उपयोग झाला. 

नी.वि. छत्रे हे नाटकांकडे प्रचाराचे आणि प्रसाराचे माध्यम म्हणून बघायचे. नाटकाचा कल्पकतेने वापर केला तर त्यातून जनजागृती साधून आपली मते लोकांपर्यंत पोहोचवता येतील यावर त्यांचा विश्वास होता. ते याच दृष्टीने नाटकांचा विचार करीत.

## नाट्यलेखन
कोंडोपंत छत्रे यांनी ’दुर्योधन बलराम’ या नावाचे एक नाटक लिहिले होते.

## सन्मान
नी.वि. छत्रे यांचा रंगभूमीचा अभ्यास, रंगभूमीवरील त्यांचे प्रेम आणि निष्ठा पाहून, तसेच रंगभूमीवर त्यांनी सोपविलेली जनजागृतीची जबाबदारी पार पाडण्यासाठीचे मार्गदर्शन त्यांच्याकडून मिळावे म्हणून, त्यांना इ.स. १९०८ साली नाशिक येथे भरलेल्या ४थ्या नाट्यसंमेलनाचे अध्यक्षपद देण्यात आले.  

अध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १८५० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
[[वर्ग:मराठी नाटककार][]
ब्लांका पीक

**ब्लांका पीक** अमेरिकेतील रॉकी माउंटन्स पर्वतरांगेचा भाग असलेल्या सांग्रे डि क्रिस्टो पर्वतरांगेतील एक शिखर आहे. मध्य-आग्नेय कॉलोराडोमधील अलामोसा आणि कॉस्टिया काउंट्यांच्या सरहद्दीवर असलेल्या या शिखराची उंची ४,३७४ मी (१४,३५१ फूट) इतकी आहे.

वर्ग:कॉलोराडोमधील फॉर्टीनर्स
वर्ग:अमेरिकेमधील पर्वतशिखरे
ग.कृ. गर्दे

डॉ. **गणेश कृष्ण गर्दे** (सप्टेंबर, इ.स. १८८५ - २ जुलै, इ.स.१९१६) हे मराठी लेखक होते.  यांचे मूळ गाव बेळगाव-धारवाडकडचे असून त्यांचे वडील वैद्य होते. गणेश कृष्णाजींचे माध्यमिक शिक्षण बेळगावी झाले. पुढे मुंबईत येऊन त्यांनी ग्रँट मेडिकल कॉलेजातून इ.स. १८७८मध्ये एल.एम.एस. ही डॉक्टरी परीक्षा प्रथम ष्रेणीत उत्तीर्ण केली आणि ते पुण्यात व्यवसाय करू लागले. गर्दे यांना आयुर्वेद आणि होमिओपॅथी यांचेही ज्ञान होते. शिवाय त्यांना संस्कृत साहित्याची आणि मराठी वाङ्मयांत रस होता. डॉक्टरी करता करता त्यांनी मराठी भाषेत वैद्यकशास्त्रावरील ग्रंथ लिहिण्यास सुरुवात केली. ’वाग्भट’ व ’माधव निदान’ हे दोन संस्कृत ग्रंथ गर्दे यांनी मराठीत आणले.  मराठीत ते ’सार्थ वाग्भट - अष्टांगहृदय व त्याचे मराठी भाषांतर भाग १-२ (इ.स. १८९०-९१) आणि ’सार्थ माधवनिदान’ (इ.स. १९०४) या नावांनी प्रकाशित झाले. ह्या दोन्ही ग्रंथांना जोडलेल्या उपोद्‌घा्तांत त्यांनी आर्यवैद्यकाचे मोठ्या चिकित्सेने पर्यालोचन केले आहे. ’माधव निदान’ या ग्रंथात इंग्रजी पद्धतीनुसार अनेक रोगांची निदाने दिली असून, ग्रंथात शरीरविज्ञानासंबंधी एक निबंधही जोडला आहे.  आयुर्वेद अभ्यासक्रमात हे दोनही ग्रंथ प्रमाण मानले जातात.

वैद्यकीय विषयांना वाहिलेल्या ग्रंथांखेरीज ग.कृ. गर्दे यांनी इतरही काही संस्कृत ग्रंथांचे मराठी भाषांतर केले. सटीप ईशगुणादर्शः (१९१९), सार्थ व समश्लोकी शिवमहिम्न व उपमन्युकृत शिवस्तोत्र (१९०५) ही त्यांची संस्कृतवरून मराठीत पद्यरूपात आणलेली काव्ये होत. ह्या काव्यांवरून गर्दे यांची काव्यशक्ती, भाषाप्रभुत्व व निर्दोष छंदरचना यांचा प्रत्यय येतो. विष्णूसहस्रनामातील प्रत्येक नावावर एक याप्रमाणे त्यांनी स्वतंत्र श्लोकही रचले होते.

साहित्य आणि संस्कृतीविषयी आवड असल्याने डॉ. ग.कृ. गर्दे यांना पुण्यात आल्यावर लोकमान्य टिळक यांच्याशी संबंध आला. त्यांच्या मैत्रीमुळे गर्दे यांनी राजकारण, साहित्य, सांस्कृतिक कार्यक्रम यांत सह्भाग घ्यायला सुरुवात केली. ते टिळकांनी सुरू केलेल्या ’केसरी’ या वर्तमानपत्राचे सुरुवातीच्या संस्थापक पुरस्कर्त्यांपैकी एक होते. लोकमान्य टिळकांनी सुरू केलेल्या गणेशोत्सवात ते व्याख्याने देत. टिळकांचे ते वैद्यकीय सल्लागार होते.

डॉ. गणेश कृष्णाजी गर्दे यांच्या चौफेर व्यासंगामुळे त्यांना पुणे येथे १९०९ साली भरलेल्या ५व्या मराठी नाट्यसंमेलनाचा अध्यक्ष होण्याचा मान मिळाला.

अध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १८८५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पटवर्धनी पंचांग

**केरोपंती अथवा पटवर्धनी पंचांग** हे दृक्‌प्रत्यय देणारे हिंदू मराठी पंचांग आह. हे पंचांग महाराष्ट्रात शके १७८७ पासून छापून प्रसिद्ध होऊ लागले. यात मुंबईचे अक्षांश आणि रेखांश प्रमाण म्हणून घेतले होते. सुप्रसिद्ध गणितज्ञ केरो लक्ष्मण छत्रे हे याचे कर्ते असून आबासाहेब पटवर्धन हे प्रवर्तक होते. या पंचांगास आधी *नवीन पंचाग* हे नाव होते.

या केरोपंती पंचांगाचे गणित प्रथम काही वर्षे स्वतः केरोपंतांनी केले असावे. परंतु पुढे त्यांच्या देखरेखीखाली हे गणित वसई येथील आबा जोशी-मोघे हे करीत असत. शेवटी शेवटी केरोपंतांचे वंशज नीलकंठ विनायक छत्रे यांच्या देखरेखीखाली हे पंचांग बनत असे.

या पंचांगाच्या गणिताचा खर्च आबासाहेब पटवर्धन करीत. म्हणून शके १७९९ पासून पटवर्धनांच्या स्मरणार्थ ह्या पंचांगास पटवर्धनी पंचांग असे नांव ठेवण्यात आले. आबासाहेब यांस खगोलशास्त्राची आवड असल्यामुळे त्यांनी स्वखर्चाने आकाशाचा वेध घेण्याचे साहित्य विकत घेतले होते.

शके १७९१ पासून १८११ पर्यंत रत्‍नागिरी येथील जगन्मित्र छापखान्याचे मालक जनार्दन हरि आठले यांना केरोपंती पंचांगाचा अभिमान असल्यामुळे, ते स्वतःच्या खर्चाने ते पंचांग छापवीत. शके १८१२ पासून पुणे येथील चित्रशाळेचे मालक वासूकाका जोशी हे पंचांग छापू लागले. स्वखर्चाने छापले गेल्याने या पंचांगाचे प्रकाशन चालू राहिले.

त्या काळच्या इतर पंचांगांहून केरोपंती पंचांग वेगळे होते. या पंचांगाच्या गणितासाठी रेवती नक्षत्रातला मुख्य तारा हा शके ४९६ मध्ये संपाती होता असे मानले होते.. म्हणून त्या वर्षी अयनांश शून्य मानून गणित केले जात असे.

या पंचांगात दाखविलेली ग्रहस्थिती प्रत्यक्षात जवळपास तशीच दिसे. म्हणून हे पंचांग दृक्‌प्रत्यय देणारे पंचांग म्हणून ओळखले जाई. 

वर्ग:हिंदू पंचांग
जोसेफ दुसरा (पवित्र रोमन सम्राट)

thumb|right|200px|जोसेफ दुसरा
**जोसेफ दुसरा** (१३ मार्च १७४१, व्हियेना – २० फेब्रुवारी १७९०, व्हियेना) हा १७६४ पासून मृत्यूपर्यंत जर्मनीचा राजा; १७६५ पासून मृत्यूपर्यंत ऑस्ट्रियाचा ड्यूक व पवित्र रोमन सम्राट तसेच १७८० पासून मृत्यूपर्यंत हंगेरी, क्रोएशिया व बोहेमियाचा राजा होता.

युरोपातील ज्ञानोदयाची तत्त्वे अंगिकारणाऱ्या काही मोजक्या राज्यकर्त्यांमध्ये दुसऱ्या जोसेफची गणती होते.

वर्ग:इ.स. १७४१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७९० मधील मृत्यू
वर्ग:पवित्र रोमन सम्राट
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मोरोपंत विश्वनाथ जोशी

डॉ. सर मोरोपंत विश्वनाथ जोशी (१८६१-५ एप्रिल १९६२) हे तत्कालीन मध्य प्रांतातल्या (’सेन्ट्रल प्रॉव्हिन्सेस अँड बेरार’मधल्या) अमरावती शहरातील एक विख्यात बॅरिस्टर वकील होते. ते मध्य प्रांताच्या कायदेमंडळाचे सदस्य होते. १९३३मध्ये ते तेथून निवृत्त झाले. तत्पूर्वी त्यांनी त्यांच्याकडे असलेले गृहमंत्रिपद १९२५ साली सोडले होते.

त्यांनी नागपूर विद्यापीठाची साहित्यातील डॉक्टरेट मिळवली होती. ’

मोरोपंत हिंदुस्थान सरकारच्या ’बाल विवाह प्रतिबंधक कायद्या’चे परीक्षण करणाऱ्या १० जणांच्या मंडळाचे सदस्य होते. हा कायदा २८-९-१९२९ रोजी पास झाला. 

## कौटुंबिक माहिती
मोरोपंतांच्या पत्‍नीचे नाव यशोदाबाई. त्यांनी आपल्या आयुष्याची जीवनगाथा ’ए मराठी सागा - दि स्टोरी ऑफ सर मोरोपंत आणि लेडी यशोदाबाई जोशी' नावाच्या इंग्रजी पुस्तकाद्वारे सांगितली आहे. हे पुस्तक यशोदाबाई आणि त्यांची कन्या माणिकबाई भिडे यांच्यातील संवाद या स्वरूपात आहे. संपादन वा.वि. भिडे यांनी केले आहे. हे पुस्तक २००३ साली प्रकाशित झाले. 

चिंतामणराव ऊर्फ अप्पासाहेब पटवर्धनांची पत्‍नी सरस्वती ही मोरोपंतांची दुसरी मुलगी.

## मो.वि. जोशी यांचे नाट्यप्रेम
वकिलीशिवाय मो.वि. जोशी यांना साहित्य, नाटक, कला व समाजकार्य या विषयांत रस होता. या सर्व क्षेत्रांत काम करताना त्यांनी आपल्या विद्वत्तेचा आणि ज्ञानाचा समाजाला उपयोग होईल असे पाहिले. मो.वि.जोशींना नाट्यकलेबद्दल आणि नाट्यकलावंतांबद्दल खूप प्रेम होते. नाटक हे मनोरंजनाबरोबरच प्रचाराचे उत्तम साधन असल्याची त्यांना जाण होती.  नाटकांतील स्त्री-भूमिका स्त्रियांनीच कराव्यात या मताचे ते होते. यासाठी ते सतत प्रयत्‍नशील असत. त्यांच्या विनंतीवरून अनेक स्त्रिया नाटकात काम करायला तयार झाल्या. 

## सन्मान
* मोरोपंत जोशी यांना ब्रिटिश सरकारने इंग्लंडच्या राजाच्या वाढदिवसाच्या दिवशी ’सरदारकी’ दिली होती.(१९२३); त्यामुळे मोरोपंत हे ’सर मोरोपत जोशी’ झाले. 
* इ.स. १९२६ साली मोरोपंतांना ब्रिटिश सरकारने नाइट कमांडर ऑफ दि इंडियन एम्पायर ((KCIE)  हा किताब दिला.
* मो.वि. जोशी यांची नाटकाबद्दलची आस्था पाहून त्यांना १९१२ साली अमरावतीत भरलेल्या ८व्या मराठी नाट्यसंमेलनाचे अध्यक्षपद भूषविण्याचा मान मिळाला.

वर्ग:इ.स. १८६१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६२ मधील मृत्यू
वर्ग:अखिल भारतीय मराठी नाट्य संमेलने
चिं.गं. भानू

प्रा. **चिंतामण गंगाधर भानू** (२४ जुलै, इ.स. १८५६:मेणवली, सातारा जिल्हा, महाराष्ट्र - ३० डिसेंबर, इ.स. १९२९:पुणे, महाराष्ट्र) हे एक मराठी इतिहाससंशोधक, तत्त्वचिंतक, नाट्यशास्त्रलेखक, भाषांतरकार, चरित्रलेखक, कादंबरीकार, कीर्तनकार आणि वक्ते होते. त्यांचा जन्म नाना फडणीस ऊर्फ बाळाजी जनार्दन भानू यांच्या कुळात, सातारा जिल्ह्यातील मेणवली गावात झाला. 

## शिक्षण आणि नोकरी
चिं.गं. भानू यांनी पुणे येथे सार्वजनिक बांधकाम खात्यात काही वर्षे ओव्हरसियरची नोकरी केली. पुढे स्वकष्टाने ते एम.ए. झाले. पुण्यातील डेक्कन एज्युकेशन सोसायटीचे ते सुरुवातीपासून आजीव सदस्य होते. इ.स. १९१८पासून भानू फर्ग्युसन कॉलेजमध्ये प्राध्यापक झाले.  निवृत्तीनंतर त्यांनी ’तत्त्वज्ञानमंदिर’ नावाचे नियतकालिक सुरू केले.(इ.स. १९१९). चिंतामणराव भानूंचा महाराष्ट्र नाटक मंडळीशी घनिष्ट संबंध होता.  अनेक नटांना त्यांनी अभिनयाचे, नाट्यतंत्राचे शिक्षण दिले. नटाचे काम मनोरंजन करणे आहे, शिकवणे हा मुख्य उद्देश नसला तरी नटाचे वर्तन नीतीला साजेसे असावे असे मत ते मांडीत.

## चिं.गं. भानूंनी लिहिलेली पुस्तके
* भगवद्‌गीता (१९०९, १९१०, १९२५), ईश-कठ-केन आदी उपनिषदे आणि बादरायणप्रणीत चतुःसूत्री या तत्त्वज्ञानपर ग्रंथांची मराठी भाषांतरे (१९१२). ही भाषांतरे गुरू-शिष्य संवाद पद्धतीने लिहिली असून दृष्टांतादी अलंकारांच्या साहाय्याने कठीण विषय सोपा करून सांगितला आहे.
* ईशावास्योपनिषद (द्वैत-अद्वैत भाष्याच्या भाषांतरासह - १९११)
* उपनिषदांचे भाषांतर करताना त्या ग्रंथांवरील शांकरभाष्याचे सुलभ मराठीत विवरण 
* ऐतरेय व त्तैत्तरीय उपनिषद ((१९१४)
* स्वतः शांकरमतवादी असताना या ग्रंथांच्या प्रस्तावना/उपसंहारांत रामानुज, मध्व, वल्लभ इत्यादी आचार्यांच्या मतांचा, ज्ञानेश्वर, वामनपंडित या टीकाकारांच्या मतांचा आणि आधुनिक ग्रीक-युरोपियन मतांचा परामर्श घेतला आहे.  
* डेमॉस्थेनिस -चरित्र (१८९१)
* नाट्यशास्त्र (भरतमुनीच्या संस्कृत नाट्यशास्त्राचे मराठी भाषांतर, १९१७)
* नाना आणि महादजी यांची तुलना (’केसरी’मध्ये प्रकाशित झालेली लेखमालिका-इ.स. १८९५)
* नाना फडणीस यांचे अल्पचरित्र (१८९०)
* नीतिमीमांसा अथवा नीतिशास्त्राची मूलतत्त्वे (रसाळ मराठीत रूपांतरित-१८९१, मूळ इंग्रजी लेखक हर्बर्ट स्पेन्सर)
* नीतिमीमांसा अथवा न्यायतत्त्वे (रसाळ मराठीत रूपांतरित-१८९२, मूळ इंग्रजी लेखक हर्बर्ट स्पेन्सर)
* मराठ्यांच्या इतिहासातील काही गोष्टी (१८९७)
* मांडुक्योपनिषद (१९१२, १९१३)
* मुंडकोपनिषद (१९१३, १९१३)
* मुद्गलपुराण (१९१५)
* रिचर्ड कॉब्डेन -चरित्र (१८९०)
* शृंगेरीची लक्ष्मी (कादंबरी, १९२४)
* हंबीरराव (इंग्रजीवरून अनुवादित केलेली कादंबरी, १९२८), वगैरे वगैरे.

## सन्मान
पुणे येथे १९१० साली भरलेल्या ६व्या मराठी नाट्यसंमेलनाचे अध्यक्षपद चिंतामणराव भानू यांनी भूषविले होते.

वर्ग:अखिल भारतीय मराठी नाट्य संमेलने
वर्ग: इ.स. १८५६ मधील जन्म
वर्ग: इ.स. १९२९ मधील मृत्यू
हरीश केंची

**हरीश कृष्णहरी केंची** हे पुणे शहरात राहणारे एक लेखक आणि पत्रकार आहेत. पूना इंग्लिश स्कूलचे विद्यार्थी असलेले केंची यांच्याकडे बी.ए. (पत्रकारिता) ही पदवी आहे.

हरिश केंची हे १९८९ ते २००० या काळात ’सामना’ वृत्तपत्राचे स्थानिक संपादक होते. ते काही काळ ’चित्रलेखा’ या साप्ताहिकाचेही [उपसंपादक] होते. इ.स. २००८पासून हरीश केंची हे दैनिक ’पुण्यनगरी’चे संपादक, पुढारीचे संपादक दैनिक सुराज्यचे संपादक म्हणून काम पाहिले. दैनिक संचारमध्ये त्यांचे 'प्रभंजन' हे सदर सुरू आहे. याशिवाय गांवकरी, जनसत्ता या वृत्तपत्रातही सदर चालवले.

ते घुमान येथे भरलेल्या [अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन|साहित्य संमेलनाच्या] संयोजन समितीचे सदस्य होते.

पुण्यातील ’पद्मशाळी प्रतिष्ठान’चे ते सल्लागार आहेत.
सध्या फायरफ्लाय क्रिएटिव्ह सोल्युशन या जाहिरात संस्थेत सिनियर डायरेक्टर आहेत.

http://harishkenchi.blogspot.in हा त्यांचा ब्लॉग आहे.

## कौटुंबिक माहिती
केंची पुण्यात पद्मावतीला राहतात. सुमन केंची या त्यांच्या पत्‍नी; चित्रकार आणि पुस्तक प्रकाशक मृणाल केंची या त्यांच्या कन्या. 

## पुस्तके
* कैफियत भाग १ व २ (निवडक लेखांचा संग्रह)
* कृष्णवर्णी (कथासंग्रह)
* नाट्यसंमेलनाध्यक्ष (पहिल्या ७५ नाट्यसंमेलनाध्यक्षांचा त्रोटक परिचय आणि त्यांनी केलेल्या भाषणांचा सारांश)
* पडसाद भाग १ व २ (निवडक लेखांचा संग्रह)
* पाचव्या वर्णासाठी (निवडक वैचारिक लेख)
* महात्मा फुले यांचे अखंड .. (लेखसंग्रह)
* शतकांचे साक्षीदार (जुन्या इमारतींचा परिचय)
* शंभर नंबरी माणसं (व्यक्तिचित्रणे)

## पुरस्कार
* ’सलाम पुणे’ या संस्थेने ’पत्रकार दिन सोहळा २०१५’च्या निमित्ताने दिलेला उत्कृष्ट पत्रकारितेचा पुरस्कार.

वर्ग:मराठी पत्रकार
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
श्री.नी. चाफेकर

श्रीकृष्ण नीळकंठ चापेकर (जन्म : अंमळनेर, २ ऑगस्ट, १८७७;  - १७ डिसेंबर, १९४२) हे पुण्यातल्या फर्ग्युसन कॉलेजात आणि डेक्कन कॉलेजात प्राध्यापक होते. ते संस्कृतचे प्रगाढ पंडित होते. 

## शिक्षण आणि व्यवसाय
चाफेकरांचे सुरुवातीचे शिक्षण पुण्यात झाले. मुंबई विद्यापीठाचे मराठी विषयाचे ते पहिले एम.ए. (१९०३) मुंबईत काही वर्षे शिक्षकाची नोकरी केल्यावर त्यांनी १९१३ साली एल्‌एल.बी. केले. नंतर एलिचपूरला जाऊन त्यांनी आठ वर्षे वकिली केली.  १९३१ सालापासून ते पुण्यात प्राध्यापकी करू लागले.

चाफेकर ते कवी होते. ’श्रीकृष्ण’ या टोपणनावाने त्यांनी काव्यलेखन केले. तसेच ते चांगले साहित्यसमीक्षकही होते. ना.म. भिडे यांनी संपादित केलेल्या काव्यचर्चा या इ.स. १९२५ साली प्रकाशित झालेल्या काव्यसमीक्षात्मक ग्रंथात श्री.नी. चापेकर यांचा रसव्यवस्थेवरील एक महत्त्वाचा लेख आहे.

## नाट्यक्षेत्र
श्री. नी. चाफेकरांना नाटकाची खास आवड होती. उत्तम नाटक कशा प्रकारे असावे याचा त्यांनी अभ्यास केला होता, आणि रंगभूमीवर काम करणाऱ्या नाटक मंडळ्यांना आणि नटांना ते आपले मत वेळोवेळी सांगून मार्गदर्शन करीत असत. अभिनयाच्या क्षेत्रातही ते चांगले जाणकार होते. अनेक नटांना त्यांनी अभिनयाचे धडे दिले होते. 

श्री.नी. चापेकर हे प्रसिद्ध नट नानासाहेब चाफेकर यांचे बंधू होत.  

## श्री.नी. चाफेकरांनी लिहिलेली पुस्तके
* एकावली (काव्यसंग्रह, १९३३).  या संग्रहातल्या सर्व कविता एकश्लोकी आहेत.
* गुणसुंदरी (सरस्वतीचंद्र या गुजराती कादंबरीचा मराठी अनुवाद, १९०३)
* सुवर्णचंपक (काव्यसंग्रह, १९२८)

## सन्मान
पुणे येथे १९२३ साली भरलेल्या १९व्या, आणि १९२७ साली झालेल्या २२व्या मराठी नाट्यसंमेलनाचे अध्यक्षपद श्री.नी. चाफेकर यांनी भूषविले होते.

वर्ग:अखिल भारतीय मराठी नाट्य संमेलने
शंकरराव मुजुमदार

**शंकरराव** तथा **शंकर बापूजी मुजुमदार** (इ.स. १८६२ - २८ नोव्हेंबर, इ.स. १९३८) हे किर्लोस्कर नाटक मंडळीचे व्यवस्थापक, अभिनेते, मुद्रणतज्ज्ञ, संपादक आणि चरित्रलेखक होते.

शंकरराव पुण्यात राहत असल्याने तेथे होणाऱ्या प्रत्येक नाटकाला शंकरराव हजर असत.

## नाटक कंपनीचे व्यवस्थापन
१३ फेब्रुवारी १९०१ रोजी झालेल्या भाऊराव कोल्हटकरांच्या निधनानंतर किर्लोस्कर नाटक कंपनीची जबाबदारी अभिनेते नानासाहेब जोगळेकर व व्यवस्थापक शंकरराव मुजुमदार यांनी सांभाळली. दुर्दैवाने १७ नोव्हेंबर १९११ रोजी नानासाहेब अचानक निधन पावले. त्यांच्या मृत्यूनंतर कंपनीच्या मालकीचा वाद निर्माण झाला. कंपनीचे जुने जाणते व्यवस्थापक शंकरराव मुजुमदार यांना कंपनीची मालकी हवी होती. पण त्यांचा प्रस्ताव सर्वानुमते फेटाळण्यात आला. शेवटी गोविंदराव टेंबे यांची सूचना मान्य होऊन १९११ च्या डिसेंबर महिन्यात कंपनीची मालकी बालगंधर्व, गणपतराव बोडस आणि शंकरराव मुजुमदार या तिघांकडे आली.

शंकरराव मुजुमदार यांनी ’शाकुंतल’ आणि ’सौभद्र’ या नाटकांत भूमिका केल्या होत्या. नटांच्या भवितव्याचा विचार करून त्यांनी नटांना छपाईविषयक कामे शिकवली होती. शंकररावांनी ’रंगभूमि’ नावाचे मासिक सुरू केले होते. शेक्सपियरची अनुवादित-रूपांतरित नाटके मराठी रंगभूमीवर आणण्याचा पायंडा त्यांनी पाडला. त्यांनी ’भारत नाट्य समाजा’ची स्थापना केली. 

## शं.बा. मुजुमदारांनी लिहिलेली पुस्तके
*अण्णासाहेब किर्लोस्कर (यांचे चरित्र, १९०४)
* महाराष्ट्रीय नाटककार यांची चरित्रे
* लक्ष्मण बापुजी उर्फ भाऊराव कोल्हटकर यांचे चरित्र (१९०१)

## सन्मान
नाटकमंडळ्यांच्या सहवासात हयात घालवून अभिनेत्यांची चरित्रे लिहिणाऱ्या शंकरराव बापूजी मुजुमदारांना, पुण्यात १९१६ साली भरलेल्या मराठी नाट्यसंमेलनाचे अध्यक्षपद देऊन त्यांच्या कार्याचा गौरव केला गेला.

वर्ग:इ.स. १८६२ मधील जन्म
वर्ग: इ.स. १९३८ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:अखिल भारतीय मराठी नाट्य संमेलनांचे अध्यक्ष
बाराबती स्टेडियम

**बाराबती मैदान** () हे कटक, ओरिसा येथील एक खेळाचे मैदान आहे. आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटसाठी हे नियमित ठिकाण आहे आणि ओडिशा क्रिकेट संघाचे हे होम ग्राऊंड आहे. सदर मैदान ओडिशा क्रिकेट असोसिएशनच्या मालकीचे असून मैदानाच्या सर्व कारभाराची जबाबदारी त्यांच्यावरच आहे. त्याशिवाय हे मैदान फुटबॉलसाठीही वापरले जाते.  मैदानावर संतोष चषक ही राष्ट्रीय फुटबॉल स्पर्धा आणि ओडिशा पहिली विभागीय लीग फुटबॉल स्पर्धा खेळवली जाते.   भारतामधील सर्वात जुन्या क्रिकेट मैदानांपैकी एक असलेल्या बाराबती स्टेडियममध्ये पहिला आंतरराष्ट्रीय सामना खेळवला जाण्याआधी एमसीसी, वेस्ट इंडीज आणि ऑस्ट्रेलियायी संघांचे सराव सामने झाले आहेत.

क्रिकेट आणि फुटबॉलच्या मैदानावर दिवस-रात्र सामन्यांसाठी प्रकाशझोतांची व्यवस्था आहे.

## इतिहास
बाराबती मैदान कटक येथे देशातील तिसरा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना २७ जानेवारी १९८२ रोजी खेळवला गेला, ज्यामध्ये भारताने इंग्लंडला हरवून मालिकेत २-१ असे यश मिळवले. पाच मोसमांनंतर मैदानावर पहिला कसोटी सामना खेळवला गेला, ज्यामध्ये अंदाज करता न येण्याइतकी उसळी मिळणाऱ्या, काम पुर्णपणे न झालेल्या खेळपट्टीने श्रीलंकेच्या संघाचे स्वागत केले.  दिलीप वेंगसरकर, त्यावेळी आपल्या यशाच्या अत्त्युच्च शिखरावर होता, त्याने त्याची कसोटी क्रिकेटमधील १६६ धावांची सर्वोत्तम खेळी केली. सामन्यात दोन्ही संघांमधील इतर कुणालाही ६० पेक्षा जास्त धावा करता आल्या नाहीत. श्रीलंकेचा दोनवेळा सर्वबाद करून भारताने १ डाव आणि ६७ धावांनी विजय मिळवला. कपिल देवने त्याचा ३००वा बळी ह्याच सामन्यात रुमेश रत्नायकेच्या रूपाने मिळवला.

१९९५-९६ मध्ये न्यू झीलंडविरुद्ध ह्या मैदानावर झालेल्या दुसऱ्या एकमेव कसोटी सामन्यावर पावसाचा खूप वाईट परिणाम झाला. सामन्यात केवळ १७७.५ षटकांचा खेळ होऊ शकला. पुनरागमन करणाऱ्या नरेंद्र हिरवाणीने न्यू झीलंडचा एकमेव डावात ५९ धावांमध्ये ६ बळी घेऊन ह्या मैदानावरील सर्वोत्तम गोलंदाजीची नोंद केली.

ह्या मैदानावर कसोटी सामने आता नियमित होत नसले तरीही त्याला आंतरराष्ट्रीय दर्जा आहे आणि येथे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने नियमित पणे होतात. दोन कसोटी सामन्यांतून भारताने एक कसोटी जिंकली आहे. तर, १७ एकदिवसीय सामन्यांपैकी ११ सामन्यांमध्ये विजय मिळवला आहे. 
मैदानावर रिलायन्स विश्वचषक स्पर्धेतील ऑस्ट्रेलिया विरुद्ध झिम्बाब्वे आणि नेहरू चषक, १९८९ स्पर्धेतील इंग्लंड विरुद्ध पाकिस्तान हे सामने खेळवले गेले आहेत. त्याशिवाय बाराबती स्टेडियममध्ये १९९६ विश्वचषक क्रिकेट स्पर्धांतील काही सामने खेळवले गेले होते.
 
२०१२ मध्ये, ओडिशा क्रिकेट असोसिएशनने बाराबती मैदानावरील इनडोअर हॉलला सचिन तेंडुलकरचे नाव दिले.

## आकडेवारी आणि विक्रम
* श्रीलंकेविरुद्ध २ नोव्हेंबर २०१४ रोजी अजिंक्य रहाणे आणि शिखर धवन यांनी २३१ धावांची सलामी दिली, जी आतापर्यंतची भारतातर्फे १ल्या गड्यासाठी तिसरी सर्वोत्तम भागीदारी आहे.

## आंतरराष्ट्रीय सामन्यांची यादी
### कसोटी
आजवर मैदानावर झालेल्या कसोटी सामन्यांची यादी खालीलप्रमाणे:

### एकदिवसीय
आजवर मैदानावर झालेल्या एकदिवसीय सामन्यांची यादी खालीलप्रमाणे:

### टी२०
आजवर मैदानावर झालेल्या टी२० सामन्यांची यादी खालीलप्रमाणे:

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:भारतातील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:कटक