open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
कै.ग.रा. पुरोहित कन्या प्रशाला (सांगली)

**कै.ग.रा. पुरोहित कन्या प्रशाला** ( कैलासवासी गजाजन रामचंद्र पुरोहित कन्या प्रशाला) ही शाळा राजवाडा, सांगली येथे आहे. ही शाळा सांगली शिक्षण संस्था या संस्थेची आहे. या संस्थेचे ब्रीद वाक्य 'ॐ तेजस्वि नावधीतमस्तु' असे आहे. या शाळेची स्थापना इ.स. १९७१ साली झाली. या शाळेमध्ये ५ वी ते १० वीचे वर्ग भरवले जातात. शाळेची एकूण मुलींची संख्या १६०० आहे. शाळेत मराठी आणि सेमी माध्यमामधून अध्यापन केले जाते.

## उपलब्ध सुविधा 
* शौचालय 
* पाण्याची सोय 
* प्रयोगशाळा
* संगणक कक्ष
* पोषण आहार 
* सर्व वर्गांमध्ये LCDची सोय 
* मोफत पुस्तके वाटप इ.
* क्रीडा साहित्य 

## शालेय परिसर 
शाळेचे आवार एक ते दीड एकर आहे. नारळ, पिंपळ, जास्वंद, आवळा अशी अनेक झाडे  आहेत.  छोटी बाग व क्रीडामैदान आहे. शाळा तीन मजली असून एकूण २४ वर्ग आहेत. एका वर्गाचा पट ७५ ते ८० इतका आहे.

## शालेय सांस्कृतिक कार्यक्रम 
प्रशालेमध्ये स्नेहसंमेलन,मराठी दिन इत्यादी कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते.हातगा हा खेळ खेळला जातो.स्वातंत्र्य दिन,प्रजासत्ताक दिन,शिक्षक दिन,महात्मा गांधी जयंती,विज्ञान दिन इत्यादींचे आयोजन प्रशालेतर्फे होते.

## शालेय क्रीडा विभाग 
प्रशालेत कबड्डी,व्हॉलीबॉल,खोखो,लांब उडी,उंच उडी,गोळा फेक,थाळी फेक,योगासने या खेळांचे प्रशिक्षण दिले जाते. विविध क्रीडा स्पर्धांचे आयोजन केले जाते.

## उपक्रम 
वर्ग:सांगली
वर्ग:महाराष्ट्रातील शैक्षणिक संस्था
वर्ग:चित्र हवे
वर्ग:महाराष्ट्रातील शाळा
चित्रा रामकृष्ण

**चित्रा रामकृृष्ण**नॅशनल स्टाॅक एक्स्चेंजशी संबंधित कार्य करणाऱ्या व्यक्ती आहेत. त्या वित्तीय सेवांशी संबंधित व्यवसायात काम करतात.

## शिक्षण
वयाच्या एकविसाव्या वर्षी त्यांनी सीएची पदवी प्राप्त केली.

## कारकीर्द
आयडीबीआय मध्ये नोकरी करताना त्यांनी राष्ट्रीय व्याप्तीचे प्रकल्प केले. १९८८ ते १९९० च्या काळात सेबीच्या निर्मितीसाठी तयार केलेल्या छोट्या गटात त्यांचा समावेश होता. यात त्यांनी सेबीची कायदेशीर चौकट तयार करण्यास मदत केली. सेबी कायदा १९९१-९२ मध्ये प्रत्यक्षात आला.

### विशेष योगदान
नॅशनल स्टाॅक एक्सचेंजची  संकल्पना आणि निर्मिती करण्याच्या महत्त्वाच्या कामासाठी चित्रा यांचा सहभाग आहे. अर्थतज्ञ एस.एस. नाडकर्णी यांनी या चित्रा यांच्यासह पाच व्यक्तींची निवड केली. नियामक स्वरूपाची कामे करीत असतानाच अत्त्युत्तम तंत्रज्ञान आणि बाजारपेठेचे स्थैर्य या संकल्पना हाताळणे हेही या गटाने केलेले काम होय.यामुळे नवीन उत्पादने आणि अधिक सक्षम बाजारपेठ अशी कार्यपद्धती विकसित होऊ शकली. जगातील सर्वात मोठ्या स्टॉक  एक्सचेंजेस पैकी एकचा शिल्पकार असलेल्या चित्रा २०१३ मध्ये रवि नारायण् यन्च्या नन्तर् एन्. एस्. ई.च्या व्यवस्थापक आणि सी. इ. ओ. झाल्या. सन २०१४ मध्ये 'फोर्ब्ज् वीमेन ऑफ् द् ईअर्' हा सन्मान मिळाला  होता. 

### नॅॅशनल स्टाॅॅक एक्सचेंजचा पदभार
नॅशनल टाॅक एक्सचेंजची  सीईओ म्हणून २०१२ साली चित्रा यांनी पदभार स्वीकारला.भारतीय जनतेच्या आर्थिक कल्याणाचे माध्यम अशी चित्रा यांची आपल्या कामाविषयी धारणा आहे.
बाजारपेठेचा अभ्यास,अर्थ शिक्षण आणि सर्वसामान्य नागरिकांच्या आर्थिक स्थितीत सुधारणा होण्यासाठी शैक्षणिक आणि जागृती उपक्रम यावर चित्रा भर देतात.

## विचार
आपल्या कामामध्ये द्रष्टेपणा,प्रामाणिकपणा,निष्ठा,चिकाटी आणि अभ्यासविषयाची आस्था हे गुण यशस्वी होण्यासाठी आवश्यक व पूरक ठरतात असे चित्रा रामकृृष्ण यांचे मत आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:भारतीय अर्थशास्त्रज्ञ
वर्ग:भारतीय महिला
वर्ग:इ.स. १९६३ मधील जन्म
सेंट जोसेफ

**जोसेफ** हे येशूचे पालक वडील व मरीयाचे पती होते. त्यांची कॅथोलिक चर्च, ऑर्थोडॉक्स चर्च, ओरिएंटल ऑर्थोडॉक्स चर्च, अँग्लिकन लिबरेशन चर्च, लुथेरनझिझमध्ये 'सेंट जोसेफ' या नावाने पूजा केली जाते.

कॅथलिक आणि प्रोटेस्टंट दोन्ही ख्रिश्चन संप्रदायामध्ये, योसेफ कामगारांच्या आश्रयदाता संत म्हणून ओळखले जाते आणि विविध मेजवानी दिवस संबंधित आहे. पोप पायस नववाने त्याला कॅथोलिक चर्च ऑफ संरक्षक आणि रक्षक दोन्ही घोषित केले आहे. तो येशू आणि मेरी उपस्थितीत मृत्यू झाला की विश्वास झाल्यामुळे आजारी आणि एक आनंदी मृत्यू त्याच्या संरक्षण व्यतिरिक्त असे घोषित लोकप्रिय धार्मिकता मध्ये केले आहे. योसेफ पूर्वजांसाठी एक मॉडेल म्हणून ओळखले जाते आणि विविध धर्मप्रांत आणि ठिकाणे संरक्षक बनले आहे.

वर्ग:ख्रिश्चन धर्म
वर्ग:ख्रिश्चन व्यक्ती
धामणी (आंबेगाव)

**धामणी** हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील आंबेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.

## भोगोलिक स्थान आणि लोकसंख्या 
धामणी हे पुणे जिल्ह्यातल्या आंबेगाव तालुक्यातील १३९३.७१ हेक्टर क्षेत्राचे गाव असून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ६७३ कुटुंबे व एकूण 3८१४ लोकसंख्या आहे. ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर [मंचर] ३२ किलोमीटर अंतरावर आहे.  यामध्ये १३८४ पुरुष आणि १४३० स्त्रिया आहेत. यामध्ये अनुसूचित जातीचे लोक १८१ असून अनुसूचित जमातीचे ४२ लोक आहेत.ह्या गावाचा जनगणना स्थल निर्देशांक ५५५५१  आहे.

## साक्षरता 
* एकूण  साक्षर  लोकसंख्या: २०७५ (७३.७४%)
* साक्षर पुरुष लोकसंख्या: ११३९ (८२.३%)
* साक्षर स्त्री लोकसंख्या: ९३६ (६५.४५%)

## शैक्षणिक सुविधा 
गावात १ शासकीय पूर्व-प्राथमिक शाळा आहेत.
गावात १ शासकीय जिल्हा प्राथमिक शाळा आहेत.
गावात १ शासकीय उच्च माध्यमिक व माध्यमिक शाळा आहे.
सर्वात जवळील पदवी महाविद्यालय (पाबळ) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
सर्वात जवळील अभियांत्रिकी महाविद्यालय (अवसरी) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
सर्वात जवळील वैद्यकीय महाविद्यालय (पुणे) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
सर्वात जवळील व्यवस्थापन संस्था (पुणे) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
सर्वात जवळील पॉलिटेक्निक (अवसरी) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
सर्वात जवळील व्यावसायिक प्रशिक्षण शाळा (घोडेगाव) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
सर्वात जवळील अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (पुणे) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
सर्वात जवळील अपंगांसाठी खास शाळा (पाबळ) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात १ इतर खाजगी शैक्षणिक सुविधा आहे.

## वैद्यकीय सुविधा (शासकीय) 
गावात १ शासकीय दवाखाना केंद्र आहे.

सर्वात जवळील सामूहिक आरोग्य केंद्र १५ किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात १ प्राथमिक आरोग्य केंद्र आहे.
सर्वात जवळील प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र १५ किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात १ प्रसूति व बालकल्याण केंद्र  मंचर येथे आहे.
सर्वात जवळील पर्यायी औषधोपचार रुग्णालय १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात १ दवाखाना आहे.
सर्वात जवळील पशुवैद्यकीय रुग्णालय १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात १ कुटुंबकल्याण केंद्र आहे.

## स्वच्छता
गावात बंद गटारव्यवस्था उपलब्ध नाही. गावात गटारव्यवस्था उघडी आहे. सांडपाणी थेट जलस्रोतांमध्ये सोडले जाते. या क्षेत्राचा संपूर्ण स्वच्छता अभियानात समावेश आहे. गावात न्हाणीघरासह सार्वजनिक स्वच्छता गृह उपलब्ध नाही.

## हवामान
## लोकजीवन
## प्रेक्षणीय स्थळे
## नागरी सुविधा
## जवळपासची गावे
लोणी

पहाडदरा

जार्करवाडी

शिर्दाळे

खडकवाडी

## संदर्भ
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 

## संदर्भ 
वर्ग:आंबेगाव तालुक्यातील गावे
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
बॅप्टिस्ट

**बॅप्टिस्ट** (**बॅप्टिस्ट चर्च**) हा एक ख्रिश्चन धर्माचा संप्रदाय आहे. बॅप्टिस्ट ख्रिस्ती असे मानतात की, "विश्वासू लोकांचा" बॅप्टिस्मा (बिलीभर्स बॅप्टिझम) झाले पाहिजे, न की अबोध मुलांचे (इन्फॅन्ट बॅप्टिझम).

वर्ग:ख्रिश्चन धर्म
लक्ष्मीनारायण बोल्ली

**लक्ष्मीनारायण बोल्ली** जन्म : १५ एप्रिल, इ.स. १९४४ -  - २३ फेब्रुवारी, इ.स. २०१८) हे एक मराठी लेखक, अनुवादक व संशोधक होते. यांनी तेलुगु आणि मराठी अशा दोन्ही भाषांतून लेखन केले.

हे मूळचे आंध्रप्रदेशातील असून कापड व्यवसायाच्या निमित्ताने सोलापूर येथे आले स्थायिक झाले. त्यांचे *एका साळीयाने* हे आत्मचरित्र पुण्याच्या पद्मगंधा प्रकाशनने प्रसिद्ध केले.

## लक्ष्मीनारायण बोल्ली यांनी लिहिलेली पुस्तके 
* अभंग कलश (वाचनानुवाद)
* एका पंडिताचे मृत्युपत्र
* एका साळियाने (आत्मचत्र)
* कमलपत्र
* कृष्णदेवराय
* गवताचे फूल (बालकवितासंग्रह)
* गवाक्ष (ललित लेखसंग्रह) तेलुगू फुलांचा मराठी सुगंध
* गीत मार्कंडेय (गीतसंग्रह)
* झुंबर (काव्यसंग्रह)
* कवितेचा आत्मस्वर दत्ता हलसगीकर (ललित चरित्र)
* पंचपदी (काव्यानुवाद)
* मैफल (काव्यसंग्रह)
* यकृत (अनुवादित नाटक)
* रात्र एका होडीतली
* रात्रीचा सूर्य (खंड (?) काव्यानुवाद)
* दक्षिण भाषेतील रामायणे (तौलनिक अभ्यास)
* कविराय राम जोशी (कादंबरी)
* लक्ष्मीनारायण बोल्लींच्या कविता (कवितासंग्रह)
* विरहिनी वासवदत्ता (काव्यमय नाट्य) 
* संतकवी वेमन्ना
* राजर्षी शाहू छत्रपती (खंड काव्यानुवाद)
* छत्रपती राजर्षी शाहू महाराजांचे चरित्र (तेलुगू) 
* सावली (काव्यसंग्रह)
* स्वरलय
* ‘क्षण एक पुरे प्रेमाचा : राम गणेश गडकरी’ हे त्यांनी लिहिलेले ललित चरित्र पूर्णत्वास आले. त्याचे प्रकाशन होण्यापूर्वीच डॉ. बोल्ली यांनी जगाचा निरोप घेतला.

## पुरस्कार 
* ‘एका साळियाने’ या त्यांच्या आत्मचरित्राला राज्य शासनाचा उत्कृष्ट वाङ्मय पुरस्कार मिळाला. 
* ‘कविराय राम जोशी’ या कादंबरीला दमाणी पुरस्कार मिळाला.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९४४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू
दप्तर

दप्तर हे एक शालेय सहित्य ठेवण्याचे साधन आहे.याच्या साहाय्याने मूलांना शालेय साहित्य शाळेत नेहने सोपे जाते. या मध्ये आपण अनेक पुस्तके, वह्या व शालेय साहित्य सहज ठेवू शकतो.
Gyrtyruyhdf
दप्तर म्हणजे कार्यालय (कचेरी).

दप्तर म्हणजे कार्यालयीन फायली आणि कागदपत्र यांचे कापडात बांधलेले गाठोडे.
वाटी

वाटी हा जेवणाच्या ताटात आमटी, पातळ भाजी, रस्सा भाजी किंवा श्रीखंड, गुलाबजांब, रसगुल्ला आदी मिष्टान्ने वाढण्यासाठी वापरायचा एका विशिष्ट आकाराचा रुंद तोडाचा बुटका पेला असतो. वाटी बहुधा पितळेची, चांदीची किंवा स्टेनलेस स्टीलची असते.  वाटीचा उपयोग रवा, साखर, किंवा अशाच प्रकारचे अन्य न शिजवलेले अन्नपदार्थ मोजून घेण्यासाठीही होतो. 

पानात द्रव पदार्थ वाढण्यासाठी धातूच्या वाटीऐवजी पळसाच्या, सागाच्या अथवा तत्सम मोठ्या पानांपासून बनलेल्या द्रोणाचा वापर होतो. 

मोठ्या आकारमानाच्या वाटीला वाडगा म्हणतात. 

वर्ग:भारतीय पाकसाधने
वर्ग:दैनंदिन वापरातील वस्तू
शम्मी

**शम्मी** (मूळ नाव:नर्गिस रबाडी) (नारगोल, २४ एप्रिल, १९३०;  - मुंबई, ५ मार्च, २०१८) या भारतीय अभिनेत्री होत्या. त्यांनी आपल्या सिनेकारकिर्दीत दोनशेहून अधिक हिंदी चित्रपटांत काम केले आहे.

## सुरुवातीचे जीवन 
शम्मी यांचे मूळ नाव *नर्गिस रबाडी* होते. गुजरातमधील नारगोल संजाण येथे त्यांचा जन्म पारसी कुटुंबात झाला. रबाडी या काही महिन्यांच्या असताना त्यांचे कुटुंब मुंबईत स्थायिक झाले. या कुटुंबाचा चित्रपटसृष्टीशी काहीही संबंध नव्हता. नर्गिस या योगायोगाने तेथे आल्या.

## सिनेकारकीर्द 
दिग्दर्शक तारा हरीश यांनी रबाडी यांना आपले नाव बदलून *शम्मी* हे नवे नाव धारण करण्याचा सल्ला दिला, कारण नर्गिस नावाची एक नटी आधीच सिनेमासृष्टीत होती.

वयाच्या १८ व्या वर्षी शम्मी यांनी उस्ताद पेड्रो या चित्रपटात सहनायिकेची भूमिका केली. मल्हार या चित्रपटात त्यांना मुख्य नायिकेची भूमिका मिळाली. शम्मी यांनी नर्गिस, मधुबाला, दिलीप कुमार यांच्यासह अनेक अभिनेत्यांबरोबर काम केले.

## दूरचित्रवाणी मालिकांमधील अभिनय 
शम्मी यांनी दूरचित्रवाणी मालिकांतूनही कामॆ केली. देख भाई देख ही मालिका तसेच जबान संभाल के, फिल्मी चक्की या टीव्ही शोमध्येही त्यांनी काम केले.

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
तेरीज पत्रक

खातेवही मध्ये असणाऱ्या सर्व खात्यांच्या नावे आणि जमा असणाऱ्या शिल्लक रकमांची यादी म्हणजे तेरीज होय. (इंग्लिश: Trial Balance).
तेरीज म्हणजे विशिष्ट तारखेस एखाद्या व्यापाऱ्याच्या खातेवहीतील सर्व खात्यांची जमा आणि नावे शिलकांची यादी दाखवणारे विवरणपत्र होय.

## व्याख्या 
तेरीज म्हणजे खातेवहीतील सर्व खात्यांच्या शिल्लक अथवा जमा रकमेचा सारांश आहे. याचा उपयोग नोंदवण्यात आलेल्या सर्व नावे आणि जमा रकमांची समानता निर्धारित करणे आणि अंतिम लेखे तयार करण्यासाठी एक सारांश तयार ठेवणे हा असतो – एरिक कोहलर.

## आवश्यकता 
तेरीज पत्रक का तयार केले जाते याची करणे खालील प्रमाणे

१)	सर्व व्यावसायिक व्यवहार लेखापुस्तकात बरोबर नोंदवले गेले आहेत याची खात्री करणे.

२)	प्रत्येक खात्याची अंकगणितीय शुद्धता तपासणे. जमा नावे रकमांची बेरीज वजाबाकी योग्य प्रकारे करून शिल्लक रकमेची योग्य प्रकारे गणना केली गेली आहे हे पाहणे.

३)	खातेवाहीतील खात्यांची अंतिम शिल्लक रक्कम जाणणे.

४)	सर्व आर्थिक व्यवहारांची नोंद लेखा पुस्तकात द्विनोंदी लेखा पद्धतीची तत्त्वे पाळून झाली आहेत याची खात्री करणे.

५)	अंतिम लेखा विवरणे तयार करण्यासाठी आधार पुरवणे.

## तेरीज जुळणे म्हणजे अचूकतेची खात्री आहे का ? 
जमा आणि नावे खात्यांच्या शिल्लक रकमांची बेरीज  समान येणे म्हणजे ‘**तेरीज जुळणे**’ होय. तेरीज जुळणे म्हणजे लेखा , नोंदी, खतावण्या योग्य प्रकारे लिहिल्या गेल्या असल्याचे मानले जाते.  चुका असूनही तेरीज जुळू शकते उदा. चुकीची रक्कम जमा आणि नावे बाजूस लिहिणे, व्यवहाराचे लेखांकन करताना चुकीच्या खात्यांना परिणाम दर्शवणे. परिणामांची नोंद उलट करणे ( खाते जमा करण्याच्या ऐवजी नावे करणे आणि नावे करण्या ऐवजी जमा करणे).

लेख पुस्तकांची केवळ गणितीय अचूकता पाहण्यासाठी तेरीज केली जाते.

## तेरीज पत्रकाचा नमुना / प्रारूप 
तेरीज पत्रक तयार करण्यासाठी खालील प्रारूपे वापरली जातात.

१) **विवरण पत्र प्रारूप** - संगणकीकरणाच्या आजच्या दिवसात विवरण पत्र प्रारूप जास्ती प्रमाणत वापरले जाते. यालाच रोजकीर्द प्रारूप असेही म्हणले जाते.

२) **खातेवही  प्रारूप** - यालाच  टी प्रारूप असेही म्हणले जाते. इंग्रजी टी या आद्याक्षरा प्रमाणे तेरीज पत्रकाची मांडणी केली जाते.डाव्या बाजूस नावे शिल्लक आणि उजव्या बाजूस जमा शिल्लक दर्शवली जाते.

## तेरजेचे प्रकार 
तेरीज खालील दोन प्रकारे केली जाते .

१) **ढोबळ तेरीज** 
 – प्रत्येक खात्याच्या दोन्ही बाजूंच्या रकमांची बेरीज करून ती वेगवेगळी जमा आणि नावे स्तंभामध्ये लिहिली जाते. म्हणजेचप्रत्येक खात्याच्या जमा आणि नावे बाजूला काही रक्कम असू शकते. या पद्धतीची तेरीज सध्या वापरली जात नाही.

२) **शुद्ध तेरीज**
 – वापरल्या जाणाऱ्या शुद्ध तेरीज प्रकारात प्रत्येक खात्याची एकूण शिल्लक रक्कम (जमा आणि नावे रकमेतील निव्वळ फरक ) तेरीज पत्रकात लिहिला जातो.

## खातेनिहाय निरीक्षणे 
१) **वैयक्तिक खाती** – या प्रकारची खाती जमा किंवा नावे शिल्लक दाखवू शकतात. जर खात्यामध्ये जमा शिल्लक असेल तर ते खाते धनकोचे आणि नावे शिल्लक असेल तर हे खाते ऋणकोचे असते.

२) **मालमत्ता  खाती** -  या खात्यांमध्ये नेहेमीच नावे रक्कम शिल्लक असते.

३) **देयता खाती** – या प्रकारच्या खात्यांमध्ये नेहेमीच जमा रक्कम शिल्लक असते.

४) **नामधारी खाती** – खर्चाशी संबंधित खाती नावे शिल्लक दाखवतात . उत्पन्न किंवा लाभाशी संबंधित खाती जमा रक्कम दर्शवतात.

## संदर्भ 
वर्ग:वाणिज्य
वर्ग:बँकिंग
देवधर करंडक, २०१७-१८

**२०१७-१८ देवधर करंडक** क्रिकेट स्पर्धा मार्च २०१८ मध्ये भारतातील एच.पी.सी.ए. मैदान, धरमशाला येथे होणार आहे. देवधर करंडक स्पर्धेच्या मालिकेतील ही ४५वी स्पर्धा असणार आहे. सर्व सामन्यांना लिस्ट-अचा दर्जा आहे. या स्पर्धेत भारत 'अ', भारत 'ब' आणि २०१७-१८ विजय हजारे चषक स्पर्धेचा विजेता कर्नाटक संघ सहभागी होतील.

गुणतालिकेतील वरचे २ संघ अंतिम सामना खेळतील.

## संघ 
## गुणतालिका 
## साखळी फेरी 
----

----

## अंतिम सामना 
## हे ही पहा 
* २०१७-१८ विजय हजारे चषक
* २०१७-१८ सईद मुश्ताक अली चषक
* २०१७-१८ रणजी चषक

वर्ग:इ.स. २०१८ मधील क्रिकेट
२०१७-१८
निरुपमा राव

**निरूपमा राव** या भारताच्या भारतीय विदेश सेवा (आयएफएस) अधिकारी आहेत. त्या अमेरिकेत भारताच्या राजदूत होत्या त्यांनी भारताच्या परराष्ट्र सचिवपदीही त्या कार्यरत होत्या. ही जबाबदारी सांभाळणाऱ्या त्या केवळ दुसऱ्या महिला आहेत. परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालयाच्या  प्रवक्तापदावर नेमणूक झालेल्या त्या पहिल्या महिला असून त्या श्रीलंकेतील पहिल्या महिला हाय कमिशनर होत्या. जगातल्या सर्वात प्रभावी १०० महिलांपैकी एक म्हणून त्यांचा नामोल्लेख होतो.

## कौटुंबिक माहिती
राव यांचा जन्म उत्तर केरळातील मल्लपुरम येथे झाला. त्यांचे वडील लष्करी अधिकारी होते. निरुपमा यांना दोन बहिणी आहेत. फॉरेन सर्व्हिस अधिकारी असलेल्या त्यांच्या काकांकडून ऐकलेल्या अनुभवांमुळे त्यांना ह्या कामाची प्रेरणा मिळाली.
निरूपमा यांचे  पती हे आय. ए .एस अधिकारी आहेत. त्यांना दोन मुले आहेत.

## शिक्षण
१९७३ साली राव यांनी नागरी सेवा परीक्षा दिली. या परीक्षेत त्या प्रथम क्रमांकाने  उत्तीर्ण झाल्यावर प्रशिक्षणानंतर त्यांची नेमणूक व्हिएन्ना येथे झाली. सार्वजनिक सेवेतून निवृत्त झाल्यावर  २०१४ साली ब्राउन विद्यापीठात ‘मीरा एंड विक्रम गांधी फेलो ‘ म्हणून त्यांची नेमणूक झाली.भारत-चीन संबंधांवरील पुस्तक पूर्ण करण्यासाठी त्यांना जवाहरलाल नेहरू शिष्यवृत्ती मिळाली. इतिहास विशेषतः आधुनिक भारतीय इतिहास हा त्यांच्या विशेष अभ्यासाचा विषय आहे.

## कारकीर्द
* श्रीलंकेतील चहाच्या मळ्यात काम करणाऱ्या मजुरांचे प्रश्न सोडविणे
* १९८६ साली तिबेटमध्ये कैलास मानसरोवर यात्रेला निघालेल्या लोकांच्या गटाचे नेतृत्व करणे
* १९८८ मध्ये राजीव गांधी यांच्या चीन भेटीची तयारी
*'महिला डिप्लोमॅट्स' संबंधीच्या एका अलीकडच्या पुस्तकाने त्यांना 'विमेन ऑफ् दि वर्ल्ड्' असे संबोधले आहे. 

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:भारतीय महिला
वर्ग:व्यापार
पी. शिवशंकर

**पुंजला शिवशंकर** (१० ऑगस्ट, इ.स. १९२९ - २७ फेब्रुवारी, इ.स. २०१७) हे एक भारतीय राजकारणी होते. ते परराष्ट्र मंत्री, कायदा आणि पेट्रोलियम मंत्री होते. ते इंदिरा गांधी आणि राजीव गांधी यांच्या मंत्रिमंडळातील अत्यंत प्रभावशाली मंत्री होते आणि भारतातील सर्वात वरिष्ठ राजकारण्यांपैकी एक होते. इ.स. १९९४ ते १९९५ पर्यंत ते सिक्कीमचे राज्यपाल होते आणि १९९५ ते १९९५ दरम्यान ते केरळचे राज्यपाल होते.

वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१७ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय कायदामंत्री
वर्ग:भारतीय परराष्ट्रमंत्री
वर्ग:सिक्कीमचे राज्यपाल
वर्ग:केरळचे राज्यपाल
वर्ग:भारतीय पेट्रोलियम मंत्री
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय शिक्षणमंत्री
वर्ग:तेनालीचे खासदार
दिनेश गोस्वामी

**दिनेश गोस्वामी** (इ.स. १९३५ – इ.स. १९९१) हे भारतीय राजकारणी होते. इ.स. १९८९ मध्ये 'व्ही.पी. सिंग सरकार'च्या काळात ते कायदामंत्री आणि न्यायमूर्ती होते. इ.स. १९८५ साली ते गौहती मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले होते. ते आसाममधून राज्यसभेचे सदस्यही होते.

२ जून, इ.स. १९९१ रोजी त्यांच्या गृहराज्य आसामध्ये एका कार अपघातात ते ठार झाले.

## संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९९१ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय कायदामंत्री 
वर्ग:भारतीय राजकारणी 
वर्ग:भारतीय न्यायाधीश 
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य 
वर्ग:राज्यसभा सदस्य 
वर्ग:इ.स. १९३५ मधील जन्म 
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:गुवाहाटीचे खासदार
जगन्नाथ कौशल

**जगन्नाथ कौशल** (२३ एप्रिल १९१५ - ३१ मे २००१) एक भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे राजकारणी आणि १९८२ पासून ते १९८५ पर्यंत भारत सरकारमधील कायदा मंत्री होते. १९३६ मध्ये त्यांनी पंजाब विद्यापीठ, लाहोर येथे कायद्याचे शिक्षण घेतले आणि १९३७ साली पटियाला येथे legal practice केली. १९४७ मध्ये जिल्हा व सत्र न्यायाधीश म्हणून त्यांची निवड झाली, परंतु त्यांनी १९४९ साली राज्य पेप्सू (PEPSU) मधे विलीन झाल्यानंतर आपल्या पदाचा राजीनामा दिला आणि कायदेशीर कार्यात (legal practice) परतले.

वर्ग:इ.स. १९१५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००१ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:भारतीय कायदामंत्री 
वर्ग:भारतीय न्यायाधीश 
वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य 
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य 
वर्ग:बिहारचे राज्यपाल
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:चंदिगढचे खासदार
सुनीता नारायण

**सुनीता नारायण** या भारतीय पर्यावरणवादी, लेखिका आणि राजकीय कार्यकर्त्या आहेत. त्यांच्या कार्याबद्दल भारत सरकारने त्यांना पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित केले आहे. 

२०१६ मध्ये त्यांचे नाव टाईम मॅगेझीनच्या *१०० सर्वाधिक प्रभावशाली व्यक्तींची* यादीमध्ये दिले होते.

त्या सेंटर फॉर सायन्स अँड एनव्हायराँन्मेन्ट  या संस्थेच्या संचालिका तसेच ‘डाऊन टु अर्थ’ मासिकाच्या संपादक आहेत. सेंटर फॉर एनव्हायराॅन्मेन्टल कम्युनिकेशनच्याही त्या संचालिका आहेत.

## कौटुंबिक पार्श्वभूमी
त्यांच्या आठव्या वर्षी वडिलांचे निधन झाल्यावर त्यांच्या आईने चार मुलींचे संगोपन केले. त्यांचे आजोबा श्रीकृष्ण हे पत्रकार होते. सुनीता नारायण यांना त्यांच्या आजोबां आणि आईकडून पर्यावरण, बागकाम, इत्यादीची आवड निर्माण झाली. तिच्यातून त्यांनी त्यासंबंधी अभ्यास केला. शाळेत असताना *कल्पवृक्ष* या पर्यावरण क्षेत्रात काम करणाऱ्या संस्थेद्वारे त्यांचा चिपको आंदोलनातील महिलांशी संपर्क आला व पर्यावरणसंबंधी समस्यांवर त्यांनी लक्ष केंद्रित केले.

## कामाचे स्वरूप
* सन १९८० च्या आसपास सुनीता यांनी अनिल अग्रवाल या पर्यावरण तज्ज्ञाबरोबर काम सुरू केले व १९८५ मध्ये अग्रवाल यांच्यासह त्यांनी *भारतीय पर्यावरणाची स्थिती* या विषयावर एक अहवाल संपादित केला. भारतातील पर्यावरणाचे प्रश्न येथील गरीबांच्या दृष्टीने का महत्त्वाचे आहेत हे या अहवालात नोंदविले आहे.

अग्रवाल यांच्यासह त्यांनी ग्रामीण भागातून वनीकरणाची चळवळीत भाग घेतला व हवामानाचा प्रश्नाचा अभ्यास केला. या दरम्यान स्थानिक जंगलांचे व्यवस्थापन आणि जागतिक हवामानाचे व्यवस्थापन हे निगडित असल्याची त्यांनी नोंद केली.

* सन २००२ मध्ये दिल्लीची हवा शुद्ध करण्याचे काम त्यांनी केले. वाहनांसाठी इंधन म्हणून सीएनजीचा प्रभावी वापर सुरू करण्यासाठी त्यांच्या प्रयत्नांची सर्वोच्च न्यायालयाने दखल घेतली.

* बाटलीबंद पाण्यात कीटकनाशके असल्याने ते पाणी प्यायला अयोग्य आहे असा अभ्यास त्यांनी सीएसईच्या प्रयोगशाळेत केला. या पाण्याचे कधीही परीक्षण केले गेले नसल्यामुळे हा निकाल स्वीकारताना समाजातून त्यांना विरोध झाला. काही कालानंतर बीआयएसने बाटलीबंद पिण्याच्या पाण्याची मानके बदलली आणि नियम अधिक कडक केले.

## विचार
CSE या आपल्या संस्थेच्या माध्यमातून पर्यावरणविषयक काम त्या करीत आहेत. संस्थेचे लक्ष तिच्या उद्दिष्टांवर, मोहिमेवर असले पाहिजे. त्यामुळे संस्था हे अंतिम साध्य न बनता साधन बनते असे विचार त्या नोंदवितात.

## विशेष योगदान
* सरिस्का व्याघ्र प्रकल्पातील वाघांची संख्या कमी झाल्यानंतर वाघांच्या संवर्धनासाठी कृती आराखडा तयार करण्याचे काम टायगर टास्क फोरम या संस्थेने केले. पंतप्रधानांच्या सूचनेनुसार त्यांनी या फोरमचे अध्यक्षपद भूषविले आहे.
* प्राईम मिनिस्टर्स कौन्सिल ऑन क्लायमेट चेंज आणि गंगा नदीच्या शुद्धीकरणासाठी स्थापन झालेल्या गंगा रिव्हर बेसिन ऑथॉरिटीच्या त्या सदस्या होत्या.

## प्रकाशित साहित्य
पर्यावरण संवर्धन याविषयी पुस्तके आणि निबंध प्रकाशित.

## सन्मान
* इ.स. २००५ मध्ये त्यांना भारत सरकारकडून पद्मश्री पुरस्कार मिळाला.
* रेनवॉटर हार्वेस्टिंग क्षेत्रातील कामासाठी  वर्ल्ड वॉटर प्राईज.
* २००९ साली कोलकाता विद्यापीठाकडून मानद डॉक्टरेट.

## संदर्भ
वर्ग:भारतीय महिला
वर्ग:भारतीय पर्यावरणतज्ज्ञ
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:भारतीय महिला पर्यावरणतज्ज्ञ
वर्ग:इ.स. १९६१ मधील जन्म 
वर्ग:भारतीय पत्रकार 
वर्ग:भारतीय लेखिका 
वर्ग:भारतीय संपादिका 
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
पेला

**पेला** (इंग्रजी : **ग्लास टंब्लर**) हे पाणी, सरबत, दूध, ताक, मद्य किंवा तत्सम द्रव पदार्थ पिण्यासाठी वापरले जाणारे भांडे आहे. रुप्याच्या, चांदीच्या किंवा सुवर्णाच्या पेल्याला बहुधा 'प्याला' म्हणतात.  ज्या पेल्यातून दारू किंवा विष पितात त्यालाही 'प्याला' म्हणतात. अलंकारिक अर्थाने सुखाचा किंवा दुःखाचा प्याला असेही शब्दप्रयोग वापरले जातात.

पाणी पिण्याच्या मराठी पद्धतीच्या भांड्याला फुलपात्र म्हणतात. 

## स्वरूप 
पेला हा मुख्यतः तांबे, पितळ, चांदी, स्टेनलेस स्टील या धातूचा, काचेचा, जलाभेद्य कागदाचा किंवा प्लॅस्टिकचा असतो.

## वापर 
पेला हा पाणी, आदी पेये पिण्यासाठी घरी, हॉटेल इ. ठिकाणी वापरला जातो.

वर्ग:जेवण
वर्ग:दैनंदिन वापरातील वस्तू
वर्ग:भारतीय पाकसाधने
एम. थंबीदुराई

**मुनीसामी थंबीदुराई** ( १५ मार्च, इ.स. १९४७) एक भारतीय राजकारणी आहेत. ते सध्या लोकसभेचे उपसभापती आणि लोकसभेतील अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम (एआयएडीएमके)चे नेते आहेत. मार्च १९९८ ते एप्रिल १९९९ या दरम्यान त्यांनी कायदा, न्याय आणि कंपनी व्यवहार मंत्री म्हणून कॅबिनेट मंत्री आणि पृष्ठभाग परिवहन राज्यमंत्री म्हणून काम केले होते. १९८५ ते १९८९ पर्यंत ते लोकसभेचे उपसभापतीही होते.

## संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय कायदामंत्री
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मेहंदी

ही एक कला आहे. ती संणाना व लग्नसमारंभात हातावर व पायांवर काढण्यात येते. ती मेहेंदीच्या झाडाच्या पानांपासून तयार करतात.

## परंपरा
## प्रक्रिया
ती मेहेंदीची पाने वाटून त्याच लगदा तयार करून त्यामध्ये निलगीरेचे तेल टाकले जाते. व ते एक प्लास्टिकचा कागद घेऊन त्याचा समोसा सारखा आकार देऊन त्यांमध्ये तो तयार केलेला मेहेंदीचा लगदा टाकला जातो. व शेवटी तो बंद केला जातो.

## उपयोग
## चित्रदालन

File:हातावरील मेहेंदी नक्षी.jpg|हातावरील मेहेंदी नक्षी
File:पायांवरील मेहेंदी.jpg|पायांवरील मेहेंदी
File:पायावरची मेहेंदी.jpg|पायावरची मेहेंदी
File:हाता वरची मेहेंदी.jpg|हातावरची मेहेंदी
सिंदूर

सिंदूर हे कुंकू पासून तयार होते. ते महिलांच्या भांगामध्ये वापरले जाते.

## परंपरा
महिलांच्या भांगात भरला जाणारा सिंदूर हा लाल ॲ्क्साइडयुक्त  असतो. दोन्ही भुवयांत लावलेली बिंदी आज्ञाचक्राला सक्रिय ठेवते. मानसिक शक्ती व स्मरणशक्ती वाढवण्यास पोषक ठरते, असे मानतात.त्यामुळे पूर्वी पासून स्त्रिया वापरत

## प्रक्रिया
ते कुंकू व पाणी या पासून तयार करतात. 

## हे सुद्धा पहा
* टिकली
* कुंकू

## संदर्भ 
वर्ग:महिला
वर्ग:हिंदू धर्म
भगवा

**भगवा** हा पिवळ्या रंगांच्या गटातील एक रंग आहे. हिंदू धर्मामध्ये भगव्या रंगाला त्यागाचे प्रतिक मानले जाते. भारताच्या राष्ट्रीय ध्वजामध्ये भगवा रंग वापरला गेला आहे तसेच राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचा ध्वज देखील भगव्या रंगाचा आहे. भगवा हा भारताचा ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक ध्वज आहे. भगवा रंग अतिशय भडक असून तो शूरता, उत्साह प्रकट करतो. सूर्योदयाचा व सुर्यास्ताचा वेळीही भगव्या रंगाची छटा उमटते.

वर्ग:रंग
गडवा

गडवा हे देवपूजेसाठी व धार्मिक विधीसाठी  वापरले जाणारे  एक साहित्य आहे.
## स्वरूप 
गडवा हा मुख्यतः तांबे,स्टील  या धातूचा असतो.
## वापर 
गडवा हे देवपूजेसाठी व धार्मिक विधीसाठी  वापरला जातो.

वर्ग:पूजासाहित्य
वर्ग:हिंदू धर्म
कंदी पेढा

सातारा जिल्ह्यात कंदी पेढा प्रसिद्ध आहे. कंदी पेढा दुधाच्या खव्यापासून तयार केला जातो.
 

वर्ग:मिठाई
मार्सेमिक ला

मार्सेमिक ला
लदाख मध्ये अनेक  खिंडी आहेत. लडाखी भाषेत खिंडीला 'ला' असे म्हणतात.खारदुंगला,चांगला, तंग्लंगला  या लदाख मधल्या अत्युच्च खिंडी आहेत. पण मार्सेमिकला ही खिंड उंचीने सर्वात जास्त आहे.हि खिंड मिलिटरी विभागात आहे त्यामुळे सहसा कोणी  जात नाही. विशेष परवाना घेऊन या ठिकाणी जाता येते. वर्षातले जवळ जवळ आठ महिने ही खिंड बर्फाच्छादित असते.मार्सेमिकला येथे जाणारा रस्ता तसा वाहतूक योग्य नाही.
मोटरसायकल वरून मार्सेमिकला जाणारे खूप पर्यटक आहेत.

वर्ग:लडाख
जर्मल

जर्मल हा एक धातू आहे.हा धातू लोक पूर्वी वापरत होते आता जर्मलचा वापर भांडी बनविण्यासाठी केला जातो.ग्रामीण भागात जर्मलची भांडी खूप कमी प्रमाणात वापरली जातात.

वर्ग:मिश्रधातू
लेक लाडकी अभियान

**लेक लाडकी अभियान** हे दलित विकास महिला मंडळ या सातारा येथील संस्थेने २००४ साली सुरू केलेले अभियान आहे. गर्भधारणापूर्व आणि प्रसवपूर्व गर्भलिंग निदान प्रतिबंधक कायद्याच्या अंमलबजावणीचे महत्त्वपूर्ण काम केलेले आहे. मुलींची संख्या कमी झाली आहे. गर्भामध्ये त्यांना दुजाभावाने वागवले जाऊ नये, त्या केवळ मुली आहेत म्हणून त्यांना गायब करू नये म्हणून स्टिंग ऑपरेशन करून गर्भलिंग निदान करणाऱ्या डॉक्टरांना रंगेहाथ पकडून आणि गुन्हा दाखल केला जातो. यामुळे या कायद्याचा वचक निर्माण करण्यासाठी लेक लाडकी हे प्रभावी अभियान ठरले आहे. जागतिक महिला दिनी समस्त जगातील महिलांचा समतेसाठी कटीबद्ध राहून काम करण्याचा निर्धार अभियानाने केला आहे.

गर्भधारणा पूर्व आणि प्रसव पूर्व गर्भलिंग निदान प्रतिबंधक कायदा १९९४ सुधारित २००३ अंतर्गत लेक लाडकी अभियानाने २००४ पासून २०१९ पर्यंत ५० पन्नास वेळा बनावट गिराईक बनवून गरोदर मातेला गर्भलिंग निदान करणाऱ्या डॉक्टरांकडे पाठवून गर्भलिंग निदान करताना डॉक्टरना रंगेहाथ पकडले. ५० पैकी १८ प्रकरणांमध्ये डॉक्टरना शिक्षा लागली. हजारो मुली लेक लाडकी अभियानाने वाचवल्या म्हणून लेक लाडकी अभियानाच्या प्रवर्तक वर्षा देशपांडे यांना अनेक पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले. मानाचा समजला जाणारा  पुरस्कार राज्यपालांच्या हस्ते दोन ऑक्टोबरला बाबापू पुरस्कार, इंडिया टीव्हीच्या वतीने ब्रेवरी अवॉर्ड, ग्रेट वुमन, सावित्रीबाई फुले पुरस्कार धनंजय थोरात पुरस्कार, माजी पंतप्रधान व्ही. पी. सिंग यांच्या हस्ते धाडसी महिला पुरस्कार, स्वयंसिद्धा पुरस्कार, सर्वोच्च न्यायालयाचे माजी न्यायाधीश हेमंत गोखले यांच्या हस्ते सन्मानित केले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:सामाजिक चळवळी
वर्ग:दलित संघटना
कर्मवीर भाऊराव पाटील अभियांत्रिकी महाविद्यालय (सातारा)

**कर्मवीर भाऊराव पाटील अभियांत्रिकी महाविद्यालय, सातारा** हे महाराष्ट्र राज्यातील विनाअनुदानित जुन्या अभियांत्रिकी शैक्षणिक संस्थांपैकी एक आहे. सदर महाविद्यालय १९८३ मध्ये महाराष्ट्र शासनाने विनाअनुदानित अभियांत्रिकी महाविद्यालयांना दिलेल्या परवानगी नंतर रयत शिक्षण संस्था ने स्थापन केले. १९८३ पासून महाविद्यालय शिवाजी विद्यापीठाशी  सलग्न होते, मात्र २०१७ शैक्षणिक वर्षासाठी ही सलग्नता टप्याटप्याने संपुष्टात येईल. महाविद्यालय २०१७ पासून डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर तंत्रशास्त्र विद्यापीठाशी सलग्न आहे  

महाविद्यालय सुरुवातीच्या काळात छत्रपती शिवाजी कॉलेज, साताराच्या आवारात भरत होते. कॅंप भागात असलेल्या सध्याच्या महाविद्यालयाच्या इमारतीचे बांधकाम १९९० साली पूर्ण झाल्यावर महाविद्यालय हलविण्यात आले. 
 नवी दिल्ली द्वारा मान्यताप्राप्त आहे व  २०१७ पासून डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर तंत्रशास्त्र विद्यापीठाशी संलग्न आहे. 

## प्रमाणित
महाविद्यालयास राष्ट्रीय मूल्यांकन आणि प्रमाणन परिषद बंगळुरू (नॅंक) ने ९ सप्टेंबर २०१९ रोजी ४ पैकी २.८७ (ब++) गुणांनी प्रमाणित केले आहे.

## संदर्भ
वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील अभियांत्रिकी महाविद्यालये
वर्ग:महाराष्ट्रातील अभियांत्रिकी महाविद्यालये
वर्ग:महाराष्ट्रातील महाविद्यालये
वर्ग:महाराष्ट्रामधील अभियांत्रिकी महाविद्यालये
रमाकांत खलप

**रमाकांत खलप** ( ५ ऑगस्ट, इ.स. १९४६) हे गोव्यातील एक भारतीय राजकारणी आहेत. खलर हे ११ व्या लोकसभेचे सदस्य होते. ते गोव्याचे माजी उपमुख्यमंत्री आहेत. तसेच ते भारताचे कायदामंत्री सुद्धा राहिलेले आहेत.

गोव्याचे पहिले मुख्यमंत्री दयानंद बांदोडकर यांचे १२ ऑगस्ट ,१९७३ रोजी निधन झाले. त्यानंतर ते विधानसभेत प्रतिनिधित्व करत असलेल्या मांद्रे विधानसभा मतदारसंघात पोटनिवडणुक झाली. त्या पोटनिवडणुकीसाठी महाराष्ट्रवादी गोमांतक पक्षाने रमाकांत खलप यांना उमेदवारी दिली. त्यात ते जिंकले. त्यानंतर ते १९७७, १९८०,१९८४,१९८९ आणि १९९९ च्या गोवा विधानसभा निवडणुकांमध्ये मांद्रे विधानसभा मतदारसंघातून गोवा विधानसभेवर निवडून गेले. त्यांचा १९९४ च्या विधानसभा निवडणुकांमध्ये काँग्रेसच्या संगीता परब यांनी तर २००२ आणि २००७ च्या विधानसभा निवडणुकांमध्ये भाजपच्या लक्ष्मीकांत पार्सेकर यांनी पराभव केला. २००७ च्या विधानसभा निवडणुकांमध्ये पराभव झाल्यानंतर ते सक्रीय राजकारणातून निवृत्त झाले.मात्र २०२४ च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये त्यांनी निवडणुकीच्या राजकारणात पुनरागमन केले आणि काँग्रेस पक्षाचे उमेदवार म्हणून उत्तर गोवा लोकसभा मतदारसंघातून निवडणूक लढवली. मात्र त्यात त्यांचा पराभव झाला. 

## संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म
वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:भारतीय कायदामंत्री
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:मांद्रेचे आमदार
अश्विनी कुमार (निःसंदिग्धीकरण)

* अश्विनी कुमार - भारतीय राजकारणी
* अश्विनी कुमार (पोलिस अधिकारी)
* अश्विनी कुमार (पौराणिक वैद्य)
चारभिंती हुतात्मा स्मारक

सातारा शहरात मध्यवर्ती ठिकाणी 'चारभिंती' हे एक हुतात्मा स्मारक आहे. हे एक पर्यटनस्थळसुद्धा आहे. साताऱ्यातील प्रमुख ठिकाणांचा विचार केला तर चारभिंती हे ऐतिहासिक वारसा असलेले एक प्रेक्षणीय हुतात्मा स्मारक आहे. सातारा शहरातील 'अजिंक्यतारा' किल्ल्याजवळ हे स्मारक आहे. या स्मारकाच्या खालील बाजूस आशिया खंडातील सर्वात मोठी संस्था रयत शिक्षण संस्था यांचे कार्यालय आहे .

## इतिहास
या स्मारकाचा ऐतिहासिक वारसा पहिला तर, छत्रपती प्रतापसिंह महाराजांनी १८३० साली या ठिकाणाची निर्मिती केली होती. पूर्वीपासून मराठ्यांची राजधानी असल्यामुळे विजया दशमीच्या दिवशी सातारा येथून छत्रपतींची मिरवणूक काढतात. ही मिरवणूक राजघराण्यातील स्त्रीयांना पाहता यावी म्हणून या 'चार भिंती'ची निर्मिती केली. या ठिकाणाला 'नजर महाल' म्हणून पण संबोधले जायचे. नंतर १८५७ च्या स्वातंत्र्य लढ्यातील हुतात्म्यांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ येथे स्मारकाची उभारणी झाली.या स्मारकात नावाप्रमाणे चारही बाजूंनी भिंती आहेत,मधोमध एक स्तंभआहे ज्यावर हुतात्म्यांच्या आठवणीमध्ये कोनशीला घडवल्या आहेत. या ठिकाणी राणी लक्ष्मीबाई,तात्या टोपे,रंगो बापूजी गुप्ते यांची आठवण करून देणाऱ्या कोनशीला बघायला मिळतात. इंग्रजांच्या विरुद्ध पहिल्या स्वातंत्र्य संग्रामाच्या १०० वर्षपूर्तीला याचे बांधकाम करण्यात आले.२००१ साली या स्मारकाचे नूतनीकरण करण्यात आले. अजिंक्यतारा किल्ल्याकडे जाताना आपण हे स्मारक पाहू शकतो. या ठिकाणहून सातारा शहराचे दृश्य आपण जवळून बघू शकतो.

सातारा व आसपासच्या तरुणवर्गाचे या चारभिंतीबद्दल आकर्षण दिसून येते. आसपासच्या परिसरात राहणारे लोक येथे रोज फिरायला येताना दिसतात.

## संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रातील पर्यटनस्थळे
वर्ग:सातारा शहरातील पर्यटनस्थळे
मौजे डिग्रज

इवलेसे|बसवेश्वर मंदिर, मौजे डिग्रज
***मौजे डिग्रज***

***तालुका- मिरज***

***जिल्हा- सांगली***

***राज्य-  महाराष्ट्र*** 

***पिन- 416 416*** 

***विधानसभा मतदारसंघ- 283 इस्लामपूर*** 

***लोकसभा मतदारसंघ- 48 हातकणंगले***

## इतिहास 
## भूगोल 
## जलसिंचन 
गावातून कृष्णा नदी वाहते. ही नदी बारमाही आहे. तसेच गावात काही ठिकाणी बोअरवेल्स देखील आहेत.

## उद्योग 
## मंदिरे 
१) बसवेश्वर मंदिर (ग्रामदैवत)
२) बिरोबा मंदिर
३) हनुमान,विठ्ठल रखुमाई मंदिर
४) यल्लमा देवी मंदिर
५) भगवान महावीर (जैन बस्ती)
६) पंचमुखी मारुती मंदिर
७) सत्याई मंदिर
८) दत्त मंदिर
९) गणपती मंदिर
१०) महादेव मंदिर (कृष्णा येरळा संगम)
11) दर्गोबा मंदिर

## विशेष व्यक्ती 
वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
तपील

**तपील** हे एक पाणी साठवून ठेवण्याचे साधन (भांडे) आहे.तपील हे तांब्याच्या,पितळेच्य धातूपासून बनवले जाते.
पिंप

पिंपाचा उपयोग हा पाणी साठवण्यासाठी केला जातो.याचा आकार गोल असतो.पिंप हा स्टील,तांबे,पितळ,या धातूपासून केले जाते.
जोंधळी मणी

जोंधळी मणी हे छोटे छोटे आकाराचे असतात. ते ज्वारीच्या बियाप्रमाणे ते मणी दिसतात. जोंधळी मणी पासून जोंधळी हार व जोंधळी पोत तयार होते.
अँटिफा चळवळ

**ॲंटिफा** (English: /ænˈtiːfə/ or /ˈæntiˌfɑː/) चळवळ ही एक अमेरिकेतील फासीवादाविरुद्ध लढणाऱ्या  चळवळींचा समूह आहे. ॲंटिफा गटांचे मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे थेट कृतीचा वापर करून फासिवादाशी  लढणे. ते त्यांच्या निषेध पद्धतीत दहशतवादी पद्धतींचा वापर करतात, जसे शारीरिक हिंसा व संपत्तीला नुकसान. ते भांडवलशाहीच्या विरोधात आहेत व अतिडाव्या तसेच दहशत पसरवणाऱ्या डाव्या चळवळीचे भाग आहेत. त्यात अराजकी, साम्यवादी, व समाजवादी आहेत. त्यांचा मुख्य मुद्दा अतिउजव्या व पांढऱ्या श्रेष्ठत्ववाद्यांना राजनैतिक कार्याऐवजी थेट हिंसात्मक कृतीने मात देणे आहे.

वर्ग:अमेरिकेमधील राजकारण
नागफणी

हा दागीना स्त्रिया दंडा मध्ये वापरतात.

## रचना 
हे गोलाकार वेढणी सारखा असतो.त्याचा एका बाजूला नागाची फणी असते.

## धातू
हे सोने या धातू मध्ये असते. 

## हे सुद्धा पहा
* वाकी
*बाजूबंद

## संदर्भ 
वर्ग:दागिने
वज्रटीक

**वज्रटीक** हा भारतातील व विशेषतः महाराष्ट्रातील पारंपरिक दागिना आहे. हा गळ्यामध्ये घालण्याचा दागिना आहे. वज्रटीक हादेखील गळ्यासोबत बसणारा दागिना. फक्त हा उंच नाही तर गळ्याच्या मुळाशी येऊन विसावतो. याचामध्ये सोन्यचे मणी , सोन्यची तार, रेशीम धागा याचा वापर करतात.

## रचना 
सोन्याच्या मण्यांच्या तीन रांगा बसविलेली कापडी पट्टी.

## धातू
हे सोने या धातू मध्ये असते.

## संदर्भ 
वर्ग:दागिने
वर्ग:महिला
वर्ग:भारतीय संस्कृती
भावप्रकाश निघण्टु

हा निघण्टु म्हणजेच ओषधी वनस्पतिच्या महितीचा कोष आहे. याचे लेखक भावमिश्र असून याला आधुनिक निघण्टु असे म्हणतात. याचा काल 16 वे शतक आहे.भावमिश्र यानी भावप्रकाश हा चिकित्सा ग्रन्थ लिहिला व या ग्रन्थामध्ये वापरात आलेल्या वनस्पतिचा कोष या निघण्टु मध्ये आहे. या निघन्टुची विशेषता म्हणजे चिकित्सात्मक दृष्टया वनस्पति अभ्यास. 16 वर्गामधे वर्गीकरण. इंग्रजांचे भारतात अगमना नन्तर किंवा त्या सोबतच या निघन्टुची निर्मिति त्यामुळे काही नवीन वनस्पतिचा अंतर्भाव यामध्ये दिसतो जसे चोपचीनी, अक्कारकरभ इत्यादी.

वर्ग:आयुर्वेद
सिस्टिमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट प्लॅन

सिस्टिमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट प्लॅन ही म्युच्युअल फंड्स तर्फे गुंतवणूकदारांसाठी चालविण्यात येणारी गुंतवणूक योजना आहे. या योजनेनुसार गुंतवणूकदार एकरकमी ठेव ऐवजी ठराविक काळाने छोटी रक्कम गुंतविता येते. ही गुंतवणूक दर आठवड्याला, महिन्याला किंवा दर ३ महिन्याला करता येते.
## आढावा 
एसआयपी (सिस्टिमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट प्लॅन) मध्ये, एक ठराविक रक्कम ठराविक कालावधी नंतर बँक खात्यामधून काढून काही विशेष म्युच्युअल फंड्समध्ये गुंतविण्यात येते. गुंतवणूकदाराला निव्वळ मालमत्ता मुल्यानुसार काही भाग दिले जातात. प्रत्येक वेळी जेव्हा रक्कम गुंतविण्यात येते तेव्हा गुंतवणूकदाराला आणखी भाग दिले जातात.

या धोरणानुसार गुंतवणूकदार अस्थिर बाजाराचा अंदाज घेण्याच्या चिंतेतून मुक्त होतो. या पद्धतीत गुंतवणूकदाराला जेव्हा किंमत कमी असते तेव्हा जास्त भाग मिळतात आणि जेव्हा किंमत जास्त असते तेव्हा कमी भाग मिळतात. दीर्घकाळात प्रत्येक भागाची सरासरी खरेदी किंमत कमीत कमी बसते.

एसआयपी ही एक शिस्तबद्ध गुंतवणूक योजना मानली जाते. ही योजना लवचिक असते कारण यात गुंतवणूकदार कधीही गुंतवणूक करणे थांबवू शकतात किंवा गुंतवणुकीची रक्कम कमी किंवा अधिक करू शकतात. एसआयपी ही सहसा किरकोळ गुंतवणूकदारांना सुचवली जाते ज्यांच्याकडे सक्रीय गुंतवणुकीसाठी वेळ आणि संसाधने नाहीत. काही म्युच्युअल फंड्समध्ये, कर सवलतसुद्धा मिळते. पण सहसा अश्या प्रकारच्या म्युच्युअल फंड्समध्ये ३ वर्षाचा लॉकिंग कालावधी असतो. हे म्युच्युअल फंड्स अनेक कंपन्यांकडे उपलब्ध आहेत ज्यात कोटकचा ही समावेश आहे.
## हे सुद्धा पहा 
* आवर्ती ठेव
* डॉलरची किंमत सरासरी
## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:गुंतवणूक
कात्री

अल्ट=काळ्या मुठीची कात्री|इवलेसे|काळ्या मुठीची कात्री

## उपयोग
कात्रीचा उपयोग कपडे,केस,कागद कापण्यासाठी केला जातो.कात्रीने आपल्याला नीटनीटके कापण्यासाठी केला जातो.कात्रीचा उपयोग जास्त करून कपडे कापण्यासाठी केला जातो.कात्री ही लोखंडाची असते,काही कात्रीची मुठ प्लास्टिकची असते.

वर्ग:शिवणकाम
वर्ग:अवजारे
सोलापूर जिल्ह्यातील अष्टविनायक

ग्रामदैवत श्री शिवयोगी सिद्धरामेश्वरांनी शहरांच्या विविध भागात जशी ६८ लिंगांची स्थापना केली, तशीच शहराच्या अष्ट दिशांना काळभैरव आणि अष्टविनायकही स्थापिलेले आहेत. शहरातील विविध भक्त मंडळ महिन्यातील प्रत्येक संकष्टी मंगळवारी येणाऱ्या अंगारकी चतुर्थीला पदयात्रा काढतात.

## वीरेश तथा वीर गणपती 
अक्कलकोट रस्त्यावर आहे. चतुर्थीला गर्दी असते    मूर्ती छोटी असून उद्योगपती मोगालाप्पा पोगुल यांनी नव्या मंदिराचा जीर्नोद्वार केला आहे.

## बेनक गणपती 
आग्नेय दिशेला जुन्या होटगी-कुंभारी रोडवर एका शिवाराच्या बांधावर बेनक गणपती आहे. बेनक म्हणजे पाठीराखा होय. छोट्याश्या गाभाऱ्यात असणाऱ्या मूर्तीचे दर्शन लोटांगण घालून घ्यावे लागते.

## धुळी महांकाळ गणपती 
दक्षिण दिशेला धर्मवीर संभाजी तलावाच्या समोर श्री रेवणसिद्धेश्वर मंदिराच्या प्रांगणात धुळी महांकाळ गणपती आहे. सिद्धेश्वराचे खरे नाव धुळी महांकाळ आहे.

## करी गणपती 
हा गणपती शहराच्या नैरुत्य दिशेला म्हणजे देगाव गावच्या समोर असलेल्या कारीमसाब मुल्ला यांच्या शेतात असणारा हा  गणपती. मूर्ती चार फूट उंच असून कन्नडमध्ये कारीगन म्हणजे काळे डोळे असणारा हा गणेश होय.

## वीरकर गणपती 
सम्राट चौक परिसरात देशमुख मळ्यात असणारा हा वीरकर गणपती होय. पश्चिम दिशेला असणाऱ्या या गणपतीचे वैशिट्य म्हणजे रेखीव चार फूट उंचीची अशी ही मूर्ती आहे. वीरकर म्हणजे शूर बाहू असा होतो.

## वीर-कोलाहल गणपती 
वायव्य दिशेला असणारा सहावा भोगाव येथील वीर- कोलाहल गणपती , अष्टविनायक प्रकारातील ही मूर्ती आहे.

## श्री मश्रृम गणपती 
ईशान्य दिशेला असणारा सातवा गणपती तळेहिप्परगयाचा श्री मश्रृम गणपती , दही खाणारा गणपती अशी याची ख्याती आहे.

## अष्टविनायक कामेश्वर गणपती 
अष्टविनायक कामेश्वर गणपती अतिथी गणपती होय. यास शेळगी गणपती असेही म्हणतात. हा शिवानुभव मंगल भवन येथे आहे.

## चित्रदालन 

File:वीरकर गणपती.jpg|वीरकर गणपती
File:वीरकर गणपती फोटो.jpg|वीरकर गणपती फोटो
File:मश्रूम गणपती मंदीर.jpg|मश्रूम गणपती मंदिर
File:मश्रूम गणपती फोटो.jpg|मश्रूम गणपती फोटो
File:अष्टविनायक कामेश्वर गणपती.jpg|अष्टविनायक कामेश्वर गणपती मंदिर

वर्ग:गणपती
वर्ग:अष्टविनायक
कौशिकी चक्रवर्ती

**कौशिकी चक्रवर्ती** (जन्म २४ ऑक्टोबर १९८०) ह्या भारतीय शास्त्रीय संगीतातील पतियाळा घराण्याच्या गायिका आहेत. त्या पतियाळा घराण्याचे गायक अजय चक्रवर्ती ह्यांच्या कन्या आहेत. शास्त्रीय संगीत, उपशास्त्रीय संगीत तसेच लोकप्रिय संगीत अशा विविध शैलींत त्या गायन करतान.

## संगीतशिक्षण
कौशिकी ह्यांनी शास्त्रीय संगीतातील प्राथमिक शिक्षण त्यांच्या आई चंदना चक्रवर्ती आणि वडील अजय चक्रवर्ती ह्यांच्याकडून घेतले. वयाच्या १६व्या वर्षी दिल्लीच्या इंडिया हॅबिटेट सेंटरमध्ये त्यांचा पहिला मोठा कार्यक्रम झाला.

## संदर्भ 
वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते
वर्ग:शास्त्रीय गायन
वर्ग:पतियाळा घराणे
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
बिंदेश्वरी दुबे

**बिंदेश्वरी दुबे** (१४ जानेवारी, इ.स. १९२१ - २० जानेवारी, इ.स. १९९३) हे एक भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक, व्यापार संघटक आणि एक सक्षम प्रशासक होते. त्यांनी २५ मार्च इ.स. १९८५ आणि १४ फेब्रुवारी इ.स. १९८८ दरम्यान बिहारचे मुख्यमंत्री म्हणून काम केले.

दुबेंचा भारतीय collieries राष्ट्रीयीकरण मध्ये सहभाग होता, विशेषतः छोटानागपूर प्रदेशात ज्या नंतर बिहार (आता झारखंड)चा भाग होता. राजीव गांधींच्या मंत्रिमंडळात त्यांनी केंद्रीय मंत्रिमंडळातील कायदा, न्याय आणि श्रम विभागाचे पद स्वीकारले होते. पूर्वी, शिक्षण, वाहतूक आणि आरोग्य मंत्री म्हणून त्यांनी राज्य पातळीवर कार्यालये आयोजित केली होती. बिहारमधील गिरिडीह लोकसभा मतदारसंघात ते इ.स. १९८० ते इ.स. १९८४ दरम्यान सातव्या लोकसभेचे सदस्य होते.

## संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९२१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील मृत्यू 
वर्ग:भारतीय कायदामंत्री 
वर्ग:बिहारचे मुख्यमंत्री 
वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य 
वर्ग:भारतीय राजकारणी 
वर्ग:भारतीय_मजूरमंत्री 
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हंडा

हंडयाचा उपयोग पाणी भरण्यासाठी केला जातो.हंड्याचा आकार गोल असतो. हंडा स्टिल,पितळ,तांबे,जर्मल या धातूपासून तयार करतात.पहिल्या काळात लोक तांबे,पितळ या हंड्याचा वापर करत होती.आता पण या हंड्याचा वापर ग्रामीण भागात केला जातो पण तो कमी प्रमाणात केला जातो.

वर्ग:पाकसाधने
जयंती कठाळे

सौ. **जयंती कठाळे**  पूर्णब्रम्ह च्या व्यवस्थापकीय संचालिका (एम.डी.) आहेत. पूर्णब्रम्ह हा 'मनस्विनी फुड्स प्रायव्हेट लिमिटेड'चा प्रकल्प असून जगभरात मराठी खाद्यपदार्थांची गुणवत्तापूर्ण उपहारगृहे उभारणे व मराठी खाद्यसंस्कृती सर्वदूर पोहचविणे हे त्यांचे संकल्पित कार्य आहे.

## पूर्वायुष्य 
जयंती कठाळे या मूळच्या नागपूरच्या आहेत. त्यांनी 'एम.सी.ए.'ची पदवी घेतली आहे व त्या एक सॉफ्टवेर इंजिनिअर आहेत. 'माहिती तंत्रज्ञान' (आयटी) क्षेत्रात 'इन्फोसिस' या कंपनीमध्ये त्या कार्यरत होत्या. सन २०१२ पर्यंत १३ वर्षे त्यांनी माहिती तंत्रज्ञान क्षेत्रात काम केले आहे. नोकरीनिमित्त सन २००० साली बंगळूरू येथे बदली झाल्यावर मराठी पदार्थांची कमतरता त्यांना भासली. हाच अनुभव त्यांना विमानप्रवासातही आला. परप्रांतात, विमानतळावर व विमानातील दीर्घ प्रवासात मराठी पूर्णान्न न मिळाल्याने मराठी माणसांची होणारी अडचण लक्षात घेऊन त्याचेच निवारण करण्याचे स्वप्न त्यांनी पहिले. एकत्र कुटुंबात वाढलेल्या जयंती कठाळे यांना बालपणीपासूनच स्वयंपाकाची आवड होती. मराठी खाद्यसंस्कृतीत 'अन्न हे पूर्णब्रम्ह' असते असा प्रसार करून स्वतः मराठी उपाहारगृह उभारण्याचा त्यांनी निश्चय केला. बंगळूरूमध्ये व्यावसायिक संशोधन करून, खाद्य-पदार्थांची मागणी व पुरवठा लक्षात घेऊन, प्रत्येक प्रदेशाची वेगळी अशी चव चाखून  पूर्णब्रम्हचा आराखडा त्यांनी तयार केला.

## 'पूर्णब्रम्ह'ची सुरुवात 
सन २०१२ साली २० जणांना बसता येईल असे पहिले उपहारगृह त्यांनी ६० स्क्वेअरफुटच्या जागेत उभारले. तेथे साधा वरण भात, पुरणपोळी, थालीपीठ यांसारखे पदार्थ त्यांनी विकण्यास सुरुवात केली. बंगळूरूमधील अमराठी लोकांना रोजगार उपलब्ध करून देऊन त्यांना स्वयंपाक शिकवला. तेथे भाषा न समजणे, मराठी पदार्थ कसे असतात, ते कसे खातात हेही न समजणे अशा अनेक अडचणी त्यांना तेथील लोकांमध्ये जाणवल्या. कानडी पदार्थ व मराठी पदार्थ यांमधील फरक समजावून सांगून त्यांनी त्यांच्या कर्मचाऱ्यांना प्रशिक्षित केले. चवीबरोबरच उपहारगृहाचे वातावरण देखील मराठमोळे असावे असा त्यांचा आग्रह असतो. पूर्णब्रम्हमध्ये ग्राहकांना बसण्यासाठी चौरंग-पाटाच्या पंगती मांडल्या जातात. सौ. कठाळे या स्वतः नऊवारी साडीत वावरतात. तेथील कर्मचारी साडी, धोतर पगडी अशाच वेशात असतात. सध्या बंगळूरूमध्ये ५७०० स्क्वेअरफुटमध्ये पूर्णब्रम्ह उभे आहे.

## आगामी प्रकल्प 
संपूर्ण जगभरात पूर्णब्रम्हच्या एकूण ५,००० शाखा उभारण्याचे कठाळे यांचा बेत आहे. बंगळूरू, चेन्नई, हैदराबाद अशा शहरात; मुंबई, दिल्ली येथील आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर; तसेच अमेरिका, लंडन अशा परदेशातील अनेक प्रदेशात शाखा त्या उभारणार आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी उद्योजक
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
भारताचे कायदा व न्यायमंत्री

**कायदा आणि न्याय मंत्री** हे कायदा आणि न्याय मंत्रालयाचे मुख्य आणि भारत सरकारच्या कॅबिनेट मंत्र्यांपैकी एक मंत्री आहेत. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे स्वतंत्र भारताचे पहिले कायदामंत्री होते त्यांनि स्त्रियांच्या अधिकारासाठी कायदेमंत्री पदाचा राजीनामा ही दिला होता. सध्या किरेन रिजीजू हे विद्यमान कायदामंत्री आहेत.

## मंत्र्यांची यादी
## संदर्भ
## बाह्य दुवे
वर्ग:भारतीय राजकारणी
रांजण

**रांजण** हे मातीपासून बनवले जाते.याचा वापर पाणी ठेवण्यासाठी करतात.यात पाणी गार राहते.रांजणाचा आकार मोठा असतो.त्यात सुमारे २० लिटर ते ५० लिटर इतके पाणी मावते.पाणी धारण क्षमतेनुसार ते वेगवेगळ्या आकाराचे असतात.

काटी ( तुळजापूर तालुका ) पासून व धामणगाव ( वैराग जवळ ) या दोन्ही गावाच्या मध्ये प्राचीन व्यापारी मार्गावरील हा जकातीचा रांजण आहे.
पूर्वी राजसत्तेच्या सीमा शिथिल असायच्या.
      इ. स. पुर्व 230 पासून ते इ. स. 200 पर्यंत महाराष्ट्र व दक्षिण भारतातील काही भागात सातवाहन राजवंश सत्तेत होता त्यांच्या या चारशे वर्षाच्या काळात इथे व्यापाराला उत्तेजन मिळाले त्यामुळे येथील उत्पादीत मालाला भारतासह युरोपात बाजारपेठ मिळाली.
     याच सातवहान काळात उस्मानाबाद तालुक्यातील  तेर ( प्राचीन तगर ) या गावाला वैभवशाली असा इतिहास लाभला आहे सुद्धा सातवाहान राज्याची आर्थिक राजधानी होती असे म्हंटले तरी वावगे ठरणार नाही. त्याच प्रमाणे उस्मानाबाद परिसरात उगम पावणारी भोगावती नदी किनारी प्राचीन काळी सातवहन कालीन वसाहती अस्तित्वात होत्या त्याचे पुरावे आज ही पाहिला मिळतात. कारण या वंशातील राजे स्वतःला तगरपुराधिश्वर निवासी हे बिरुद लावत.
      तसेच पैठण ही महाराष्ट्रातील मुख्य राजधानी असल्याने दक्षिण भारतातील आंध्रप्रदेश, कर्नाटक तसेच किनारी भागातील प्राचीन व्यापारी मार्ग हे आंध्र ते हैद्राबाद - कल्याण - उमरगा- नळदुर्ग- तुळजापूर उस्मानाबाद ते तेर तेथुन 20  दिवसाच्या मुक्कामाने पैठणला जात तर नाणेघाट येथून येणारे मार्ग हे पुणे मार्गे बालाघाटात पोंहचत.
      आज ही काटी पासून तुळजापूर ते सिद्धश्वर वडगाव ते उस्मानाबाद जवळ , सातवाहन नागरी वसाहती मिळाल्या आहेत.
      त्याचप्रमाणे मध्ययुगातील औरंगाबाद वरून दक्षिण भारतात उतरणाऱ्या मार्गात हा एक मार्ग आहे तो म्हणजे औरंगाबाद ते बीड ते परंडा ते बार्शी ते पानगाव ते धामणगाव ते काटी व सोलापूर.
   ( सांगायचे तात्पर्य हेच की प्राचीन काळापासून जे मार्ग असत त्याच मार्गावर नंतरचे मार्ग असत )
*        तसेच पुण्यावरून येणाऱ्या मार्गावर काटी लागते याअर्थाने काटी हे व्यापारी मार्गावरील महत्त्वाचे ठिकाण असल्याने आपल्याला काटी या गावी प्राचीन शिवमंदिर, सावरगावी जैन मंदिर, तसेच काटी इथे मध्ययुगीन मस्जिद याची साक्ष देतात.
     महाराष्ट्रात त्याकाळी, भोकरदन, जुन्नर, कल्याण, सोपरे, कराड इ. ठिकाणी व्यापारी केंद्रे अस्तित्वात होती.
     यातील तेर हे ठिकाण जास्त महत्त्वाचे होते हे येथील पुरातत्त्वीय उत्खननातील मिळालेल्या  वस्तू व परदेशी प्रवासी यांनी केलेल्या नोंदी वरून कळते ( पेरिपल्स ऑफ दि ऐथेरियन सी पुस्तकात या ठिकाणाचा उल्लेख आहे )
       येथे हस्तिदंती वस्तू त्यात बंगड्या, कज्जल शलाका, मनी मोती, खेळणी, रोम येथील नाणे, सातवाहान यांची नाणी, गोणपाट, तलम कापड, तसेच या ठिकाणी रोमन लोकांची वस्तीचे अवशेष मिळाले आहेत आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे इथे रोम मध्ये बनवलेली दारू आयात केली जात होती त्यांची मद्यकुंभ मोठ्या प्रमाणावर मिळाले आहेत.
    हाच व्यापार इतका मोठा होता की, रोम येथील पैसा भारतात येत होता कारण, भारतातील मसाले व सौन्दर्य प्रसादने व वस्त्र हे भारतातून निर्यात केले जात व या वस्तू वापरणे हे प्रतिष्ठा वाढवणारे होते म्हणून याचा वापर इतका मोठा होता की, रोम येथील संसदेत ठराव करून या मालावर तेथे बंदी घालण्यात आली होती.
* याचा अर्थ आपल्या व्यवसायकांनी इतकी मोठी बाजारपेठ काबीज केली होती.
*        महाराष्ट्रातील नाणेघाट, गुजरी घाट, सैंधव घाट, दक्षिणेतुन येणारे मार्ग तसेच पैठण हुन उत्तर भारतात जाणारे मार्ग यावर जकाती साठी या चौक्या होत्या, इथे जकात  म्हणून जो पैसा घेतला जाई तो या रंजणात ठेवला जाई.

वर्ग:कुंभारकाम
दुबारे

दुबारे हे हत्ती शिबिर , वन छावणी यासाठी ओळखले जाते. हे ठिकाण कर्नाटक राज्यातील कोडगू जिल्ह्यामध्ये कावेरी नदीच्या काठावर आहे.
डावे|विनाचौकट|462x462अंश|दुबारे हत्ती शिबिर
ऋषिका जुहु

**ऋषिका जुहु** ही एक सूक्त द्रष्टी व ब्रह्मवादिनी . हिच्या नावावर  ऋग्वेदातील १०.१०९ हे सूक्त आहे.या सूक्तात तिने सृष्टी व तिच्यासाठी आवश्यक असलेले तप यांची उत्पत्ती सत्यापासून झाली असल्याचे सांगितले आहे. ती  म्हणते, अमर्याद समुद्र, अंतरिक्ष तील वायू , अंधार नष्ट करणारे प्रभावी तेज उग्र परंतु हितप्रद असे तप आणि दिव्य उदक हे सर्व सनातन सत्यापासून प्रथम उत्पन्न झाले.जो प्रार्थना व तप यात निमग्न असतो, तो देवांपैकीच एक होतो. तिच्या काही अन्य ऋचांतून सामाजिक प्रतिष्ठा यामागील गुणकर्माचे स्थान स्पष्ट होते..  या सूक्तात एक छोटेशे कथाबीज आढळते , ते असे , ज्याप्रमाणे सोमाने नेलेली बृहस्पतीची  पत्नी त्याला परत मिळाली, त्याप्रमाणे एका ब्राह्मणाला देवांचे मध्यस्थीने मिळाली .या घटनेवर जुहू ने असे भाष्य केले आहे कि धर्माने विवाहबद्ध झालेल्या स्त्रीला  पतीकडे परत पोचवून  देवांनी एका पातकाचे  निरसन केले.त्यामुळे पृथ्वीतील उर्जस्वितेचा उपभोग घेऊन (जनता) नेहमी सर्वव्यापी  ईश्वराची उपासना करू शकते.

वर्ग:ऋषिका
वर्ग:तात्पुरता वर्ग-१० मार्च २०१८ कार्यशाळा
सती (प्रथा)

इवलेसे|250x250अंश|एक १८ व्या शतकातील चित्र् सती दर्शवितांना

**सती (प्रथा)** (इंग्रजी: Sati (practice) or suttee) ही एक *अप्रचलित*  अग्नी दहन प्रथा आहे. काही प्राचीन भारतीय हिंदू समाजात ही एक प्रथा प्रचलित होती.

भारतातील प्राचीन हिंदू समाजाची स्वाभिमानास्पद प्रथा होती. या प्रथेमध्ये विधवा पत्नी मृत्यू झालेल्या पतिच्या अंत्यसंस्काराच्या वेळी ती पत्नी स्वखुशीने पतीच्या अत्यंतिक प्रीतीमुळे प्रेतासमवेत आत्मदहन करत असे. किंवा  विधवा महिला तिच्या पतीच्या अंत्यसंस्काराच्या वेळी  स्वतः त्या जळत्या चितेवर  उडी मारून आत्मदाह करत असे. ही प्रथा अशी कि प्रेमळ पतीच्या मागे दुःख करून जीव देण्या पेक्षा आपल्या पती बरोबर सती गेल्यास सहगमन फळ मिळते अशी मान्यता होती. तसेच त्या वेळी समाजात सुवासिनी स्त्रीला च सन्मान होता. पण जर एखादी स्त्री गरोदर असेल वा तीच बाळ लहान असेल वा तिला मुलं-मुलगी असेल तर अश्या स्त्रियांना सती जाण्याचा अधिकार नव्हता वा अश्याना सती जाण्याची परवानगी नव्हती. 

## इतिहास 
ह्या प्रथेचा ऊल्लेख ३ रा शतक ख्रिस्त पूर्वी मध्ये झाला आहे. पण पुरावा ५ व्या व नव्वया शतकांपासुनच आहे. हिंदू व सीख अमीर उमरावी घराण्यांमध्ये ही व्यवस्था जास्त होती. दक्षिण आशियातील काही ठिकाणी सुद्धा ही प्रथा चालायची.**राणी पद्मिनी** ऊर्फ महाराणी पद्मावती ही चित्तोडगढ राज्याची राणी व राजा रतनसिंह याची पत्‍नी होती, अल्लाउद्दीन खिलजीने धोक्याने राजा रतनसिंह यांना मारल्या नंतर  **राणी पद्मिनी** आणि इतर सोळाशे महिलांसह 'जौहर' (हा क्रांतिकारी आणि अन्यायाविरुद्ध आणि स्वतः पवित्र्य राखण्या साठी अग्निकुंडात उडी घेणे ) करून भस्मसात झाली
छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या ज्येष्ठ पत्नी पुतळाबाईंनी आपल्या महाराजांच्या देह ठेवल्या नंतर त्यांच्या प्रतिच्या् अत्यंतिक प्रेमामुळे स्वखुशीने सती गेल्या .

ब्रिटिश कालीन भारतात ही प्रथा पहिल्यांदा चालायची. बंगाल भागात ह्या प्रथे दर्म्यान एक सरकारी अधिकारी उपस्थीत राहायचा. १८१५ ते १८१८ च्या मध्ये, बंगालात सतींची संख्या ३७८ वरून ८३९ वर गेली. सती विरुद्ध ख्रिश्चन मिशनरी, जसे विल्यम केरी, व समाजसेवक, जसे राजाराम मोहन रॉय, ह्यांनी सतत आंदोलने केल्या नंतर, सरकारने १८२९ साली सती प्रथेवर बंदी आणली. त्यानंतर ईतर राज्यांमध्ये सुद्धा त्यासारखेच कायदे राबविण्यात आले. १८६१ मध्ये पूर्ण भारतावर क्वीन विक्टोरिया द्वारे सतीवर बंदी आणण्यात आली होती. नेपाळात १९२० साली सती वर बंदी आली. १९८८ च्या भारतीय सती प्रतिबंधक कायद्याने सतीबद्दलच्या सहायावर, ऊत्तेजनावर व सतीचा गौरव करण्याला गुन्हेगारी स्वरूप दिले.

## व्युत्पत्तिशास्त्र 
###### **सतीची पौराणिक कथा** 
**सती**  हा शब्द सती देवीपासून (दक्षायानी देखील म्हणले जाते) उत्पत्ती केली आहे. पिता राजा दक्ष प्रजापती यांनी सती देवी पती असलेल्या शिव यांचा अपमान केल्याने, सहन करू न शकल्यामुळे या कारणामुळे दक्ष प्रजापती यांची पुत्री  सतीने यज्ञाकुंडाच्या अग्नीमध्ये उडी घेऊन देवी सतीने तिचे जीवन संपवले.

## संदर्भ यादी 
## बाह्य दुवा 
* सती प्रतिबंधक कायदा 
* भारतातील सतीबद्दलच्या कायद्यांचा ईतिहास  (हा दुवा बंद आहे)

वर्ग:भारतातील अंधश्रद्धा
जमनालाल बजाज व्यवस्थापन संस्था

**जमनालाल बजाज व्यवस्थापकीय अध्ययन संस्था** मुंबई विद्यापीठाचा व्यवस्थापन अभ्यास विभाग आहे. या संस्थेला भारतीय उद्योगपती आणि दानशूर जमनालाल बजाज यांचे नाव देण्यात आले आहे.

याची स्थापना १९६५मध्ये स्टॅनफर्ड विद्यापीठाच्या सहकार्याने करण्यात आली होती.

वर्ग:मुंबई विद्यापीठ
वर्ग:इ.स. १९६५ मधील निर्मिती
वीणा पाटील

**वीणा पाटील** ह्या वीणा वर्ल्डच्या संस्थापिका आहेत.

वर्ग:तात्पुरता वर्ग-१० मार्च २०१८ कार्यशाळा