open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
अबुल फैजी

**अबुल फैजी** (२४ सप्टेंबर, इ.स. १५४७ - ५ ऑक्टोबर, इ.स. १५९५) हा सम्राट अकबराच्या दरबारातील नवरत्नांपैकी एक होता. अकबराच्या दरबारात राजकवी म्हणूनही त्याने काम केले. याच्या वडिलाचे नाव शेख मुबारक असे होते. अकबराने अबुलला दरबाराच्या वतीने शिक्षक म्हणून नेमणूक दिली. अकबराने बुरहानपूर येथे दरबाराचा वकील म्हणूनही त्याची नेमणूक केली होती. कविराज या अर्थाचा *मलिक-उश-शुअरा* हा किताब त्याला देण्यात आला होता.

## लेखन
अबुल फैजीने सम्राटाच्या आग्रहावरून नल-दमयंती आख्यानावर फारसीत महाकाव्य रचले. महाभारताचा फारसी अनुवादही केला. भास्कराचार्याच्या बीजगणित व लीलावती या ग्रंथांची फारसीत भाषांतरे केली.

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:अकबराची दरबारातील नवरत्न
वर्ग:इ.स. १५४७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १५९५ मधील मृत्यू
सहा दिवसांचे युद्ध

**सहा दिवसांचे युद्ध** (हिब्रू: מלחמת ששת הימים}}; ) हे मध्य पूर्वेमधील इस्रायल विरुद्ध इजिप्त, जॉर्डन व सिरिया ह्या देशांदरम्यान लढले गेलेले एक युद्ध होते. जून १९६७ मध्ये सहा दिवस चाललेल्या ह्या युद्धामध्ये इस्रायलचा सपशेल विजय झाला. ह्या युद्धाची परिणती म्हणून इस्रायलने इजिप्तकडून गाझा पट्टी व सिनाई द्वीपकल्प; सिरियाकडून गोलान टेकड्या तर जॉर्डनकडून वेस्ट बँक हे भूभाग बळकावले.

## बाह्य दुवे
* वर्णन 

## संदर्भ
वर्ग:इस्रायलचा इतिहास
वर्ग:मध्यपूर्व
मिशेल वड्रा

**मिशेल वड्रा** (?? - एप्रिल, इ.स. २००१) ही भारतातील राजकारणी प्रियंका गांधीची नणंद होती.

## अपघाती मृत्यू
२००१ च्या एप्रिल महिन्यातील एका सोमवारच्या रात्री जयपूर ते दिल्लीच्या प्रवासादरम्यान कारचे टायर फाटल्यामुळे कार उलटून  त्यात इतर एका महिले सोबत मिशेल वड्रा यांचा मृत्यू  झाला होता.. याच अपघातात दोन मुलांसहीत इतर सहा जण जखमी झाले होते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:नेहरू-गांधी परिवार
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
व्हेनेझुएला

**व्हेनेझुएला** (संपूर्ण नावः व्हेनेझुएलाचे बोलिव्हारियन प्रजासत्ताक; ) हा दक्षिण अमेरिका खंडाच्या उत्तर भागातील एक देश आहे. व्हेनेझुएलाच्या पश्चिमेला कोलंबिया, दक्षिणेला ब्राझील, पूर्वेला गयाना हे देश तर उत्तरेला कॅरिबियन समुद्र आहेत. व्हेनेझुएलाला २८०० किमी लांबीची समुद्र किनारपट्टी लाभली आहे. ९,१६,४४५ वर्ग किमी क्षेत्रफळ असलेल्या व्हेनेझुएलाची लोकसंख्या सुमारे २ कोटी ९१ लाख इतकी आहे.

## इतिहास 
### नावाची व्युत्पत्ती 
### प्रागैतिहासिक कालखंड
## भूगोल 
### चतुःसीमा 
### राजकीय विभाग 
barechase aahet
### मोठी शहरे 
## समाजव्यवस्था 
### वस्तीविभागणी 
### धर्म
### शिक्षण 
### संस्कृती
## राजकारण 
## अर्थतंत्र
## वाहतूक
व्हेनेझुएला देश प्रामुख्याने हवाई व जलमार्गांद्वारे जगासोबत जोडला गेला आहे. कॉन्व्हियासा ही व्हेनेझुएलाची राष्ट्रीय विमान वाहतूक कंपनी काराकासच्या सिमोन बॉलिव्हार आंतरराष्ट्रीय विमानतळ] व माराकारिबो येथील विमानतळावरून आंतरराष्ट्रीय हवाई वाहतूक सेवा पुरवते. ओरिनोको नदीमधून जलवाहतूक शक्य असल्यामुळे अटलांटिक महासागरामधून ग्वायाना ह्या समुद्रापासून दूर वसलेल्या औद्योगिक शहरापर्यंत जहाजे पोचतात. व्हेनेझुएलामध्ये सुमारे १ लाख किमी लांबीचे रस्ते असून त्यापैकी १/३ रस्ते डांबरी आहेत तर उर्वरित कच्चे आहेत.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
* सरकार 
* 
* 

वर्ग:दक्षिण अमेरिकेतील देश
वर्ग:लॅटिन अमेरिका
रॉबर्ट वड्रा

**रॉबर्ट वड्रा** (आडनावाचे वाड्रा, वढेरा, बढेरा असेही लेखन) (१८ मे, १९६९ - ) हे भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या अध्यक्षा सोनिया गांधी यांचे जावई, म्हणजेच प्रियांका गांधी यांचे पती  आणि एक भारतीय उद्योजक आहेत. ते २०११ मध्ये दिल्लीतील  "स्टाईल आयकॉन" होते. ऑक्टोबर २०१२ मध्ये अरविंद केजरीवाल यांनी त्यांच्यावर भ्रष्टाचाराचे आरोप केल्याने ते प्रसिद्धीच्या झोतात आले.
## उद्योग
* आर्टेक्स एक्स्पोर्ट्स
## संदर्भ
## बाह्य दुवे
* [http://www.tribuneindia.com/2002/20020108/nation.htm#15 ], ट्रीब्युन इंडिया
* *राजिंदर वड्रा यांची मुलाखत*, रेडीफ संयुक्त संस्थाने
* *मी राजकारणात येईन की नाही माहित नाही पण मी कोठूनही जिंकून येऊ शकेन* , द टाईम्स ऑफ इंडिया, ऑक्टोबर २०, २०१०.
* करण थापर यांनी घेतलेली अरविंद केजरीवाल यांची मुलाखत 
* रॉबर्ट वड्रांनी फेसबूक खाते बंद केले, द हिंदू, ऑक्टोबर ८, २०१२
* http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-03-14/news/28688471_1_business-hotel-robert-vadra-dlf-group 

वर्ग:भारतीय उद्योगपती
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील जन्म
लात्व्हियन सोव्हिएत साम्यवादी गणराज्य

**लात्व्हियन सोव्हिएत साम्यवादी गणराज्य** (; लात्व्हियन: Latvijas Padomju Sociālistiskā Republika) हे भूतपूर्व सोव्हिएत संघाच्या १५ गणराज्यांपैकी एक गणराज्य होते.

१९१८ साली स्वतंत्र झालेल्या लात्व्हिया देशावर सोव्हिएत संघाने दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान लष्करी आक्रमण करून हा भाग सोव्हिएत संघामध्ये विलिन केला. लात्व्हियाच्या संमतीनेच हे विलीनीकरण झाले आहे अशी रशियाची भूमिका होती. आंतरराष्ट्रीय समुदायाने मात्र ह्या घटनेचा निषेध करत हे विलीनीकरण बेकायदेशीय व अवैध ठरवले. 

२५ डिसेंबर १९९१ रोजी सोव्हिएत संघाचे विघटन झाले व सोव्हिएत लात्व्हियाचे लात्व्हिया देशामध्ये रूपांतर झाले.

वर्ग:लात्व्हियाचा इतिहास
वर्ग:सोव्हिएत संघाची गणराज्ये
कॉमन सेन्स (पुस्तक)

**कॉमन सेन्स** हे थॉमस पेन याने लिहिलेले एक पुस्तक आहे. या पुस्तकाचे प्रकाशन १० जानेवारी, इ.स. १७७६ यादिवशी झाले होते. या पुस्तकाच्या प्रकाशनानंतर सहा महिन्यांच्या आत अमेरिकेत संपूर्ण स्वातंत्र्याचा ठराव करण्यात आला.

## बाह्य  दुवे
*कॉमन सेन्सची पीडीएफ प्रकारातील आवृत्ती. 
*कॉमन सेन्सच्या इतर प्रकारातील आवृत्त्या. 

वर्ग:पुस्तके
वर्ग:अमेरिकेचा इतिहास
डेव्हिड जे. वाइनलँड

**डेव्हिड जेफ्री वाइनलॅंड** (फेब्रुवारी २४, इ.स. १९४४)  - ) हा अमेरिकेचा नोबेल पारितोषिक विजेता भौतिकशास्त्रज्ञ आहे. हा कॉलोराडो राज्यातील बोल्डर शहरात असलेल्या नॅशनल इंस्टिट्यूट ऑफ टेक्नोलॉजी येथील भौतिकशास्त्र प्रयोगशाळेत काम करतो.

याला इ.स. २०१२चे भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक प्रदान करण्यात आले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १९४४ मधील जन्म
वर्ग:भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेते
लॅटियम

**लॅटियम** हे एक प्राचीन राज्य होते. हल्लीच्या रोम शहराजवळ या राज्याचा विस्तार होता. सातव्या शतकाच्या अखेरीपर्यंत लॅटियम हे एक प्रमुख राज्य होते. लॅटिन भाषेचा उगम लॅटियममध्येच झाला होता. रोम हे प्राचीन काळी लॅटियममधील एक लहान गाव होते.

वर्ग:प्राचीन राज्ये
वढेरा घराणे

सोनिया गांधी या काँग्रेसच्या विद्यमान अध्यक्षांच्या कन्या प्रियांका गांधी यांचा विवाह **वढेरा** आडनावाच्या रॉबर्टशी झाला. वढेरा घराण्याचे सर्व प्रमुख धर्मीयांशी नाते संबंध आहेत.
## आडनावाचे लेखन 
आडनावाचे इतर लेखन वड्रा/वाड्रा/बढेरा.दिल्ली-पंजाब या भागात अनेकदा बोलताना शब्दातल्या दुसऱ्या अक्षराचा उच्चार हलन्त होतो. इंदिराचा उच्चार इंद्रा, सोनियाचा सोन्या, आणि म्हणून वढेराचे वढ्रा. इंग्रजीत ढ नाही म्हणून वढ्राचे वड्रा वा वाड्रा. वड्राचे बंगाली पद्धतीने बड्रा आणि हिंदी पद्धतीने वद्रा.
## व्यवसाय आणि इतिहास 
फाळणीपूर्व काळात सियालकोट येथे हुकुमत राय वढेरांचा खेळाच्या वस्तूंचा(स्पोर्ट्‌स) व्यवसाय होता. तो त्यांनी भारतात स्थलांतरित होताना सोडून दिला व ते आपल्या पत्नी आणि सहा मुले यांच्या समवेत बेंगलोर येथे आले. तेथून निघून ते १९५४ पर्यंत दिल्लीपासून १६७ कि.मी. अंतरावरील उत्तर प्रदेशातील मुरादाबाद येथे स्थायिक झाले. हुकुमत राय वढेरांनी Mysore Electroplating या नावाने सुरू केलेला व्यवसाय ८० च्या दशकाच्या मध्यापर्यंत व्यवस्थित चालू होता आणि त्यातून त्यांना पुरेशी प्राप्ती होत होती. (संदर्भ :http://www.outlookindia.com/article.aspx?202854 आणि http://www.sundaytimes.lk/970302/plus2.html ).

मध्यंतरीच्या काळात राजींदर वढेरांनी नवी दिल्लीत

पण त्यानंतर व्यवसायास उतरती कळा लागली .१९८८ मध्ये कौटूंबीक व्यवसायाच्या वाटण्या झाल्या नंतर

हुकुमत राय वढेरा हे हॅरी हे टोपणनाव देखील वापरत. काहींच्या मते हे नाव त्यांची सून मौरीन यांनी त्यांना दिले, तर काहींच्या मते आयात-निर्यातीच्या व्यापारात संभाषणाकरता सुलभ म्हणून त्यांनी हॅरी हे नाव आणि त्यांचे एक सुपुत्र राजिंदर यांनी एरिक हे नाव धारण केले.

## एच. आर. वढेरांचे आंतरधर्मीय घराणे 
एच. आर. वढेरांना ओमप्रकाश वढेरा आणि राजिंदर वढेरा अशी दोन अपत्ये. यातील ओमप्रकाश वढेरांनी आपली काही स्थावर संपत्ती आपल्या मुलांच्या स्मरणार्थ एका रा.स्व.संघ प्रणीत शाळेस दान केली, पण ही शाळा संघ चालवतो हे आपणास माहित नव्हते असे नंतरच्या काळात सांगितले.

राजिंदर उर्फ एरिक वढेरा यांचा विवाह रोम कॅथॉलिक असलेल्या मौरीन या स्कॉटिश स्त्रीशी झाला. त्यांना तीन अपत्ये झाली. त्यांनी आपल्या मुलांना बाप्तिस्मा देऊन ख्रिश्चन केले. या दोघांचे सर्वात मोठे सुपुत्र रिचर्ड यांचा विवाह सायरा यांच्याशी झाला. सायराची आई रोमन कॅथॉलिक आणि वडील मुस्लिम. या दोघांचे दुसरे पुत्र रॉबर्ट यांचा विवाह प्रियांका गांधी यांच्याशी झाला . फिरोझ गांधी यांच्या घराण्यातील म्हणून प्रियांका गांधी पारशी, आजीकडून हिंदू, आईकडून ख्रिश्चन. त्यांचे लग्नही ख्रिश्चन घरात झाले. (संदर्भ :http://iipm-bestfaculty.blogspot.in/2010/01/robert-vadra-priyanka-vadras-husband.html)
काबूस बिन सैद अल सैद

**काबूस बिन सैद अल सैद** ( '''')(१८ नोव्हेंबर १९४० - १० जानेवारी २०२०) हा मध्य पूर्वेतील ओमान देशाचा सुलतान आहे. तो अल सैद घराण्याचा १४व्या पिढीमधील वंशज आहे.

ओमानमधील सलालाह येथे जन्मलेल्या काबूसने भारतातील पुणे येथे प्राथमिक शिक्षण घेतले. वयाच्या विसाव्या वर्षी इंग्लंडच्या लष्करी महाविद्यालयातून उत्तीर्ण झाल्यानंतर काबूसने १ वर्ष ब्रिटिश लष्करात नोकरी केली. वयाच्या तिसाव्या वर्षी त्याने ओमानच्या शाही राजवाड्यात घडलेल्या एका बंडात वडील सैद बिन तैमुर ह्यांना सुलतानशाहीवरून हुसकावून लावले व स्वतः सुलतान बनला.

काबूसच्या राजवटीत ओमानमध्ये संपूर्ण एकाधिकारशाही आहे. त्याने घेतलेले राजकीय निर्णय कोणीही परतवू शकत नाही. परंतु काबूसने हळूहळू ओमानमध्ये निवडणुका घेण्यास संमती दिली आहे. बरेचदा तो देशामधील अनेक भागांना भेट देतो व त्याच्या सफरींमध्ये सामान्य नागरिक त्याला भेटून आपल्या अडचणी सांगू शकतात. काबूसची ४० वर्षांची राजवट ओमानसाठी विकसनशील ठरली आहे. मध्य पूर्वेमधील इतर देशांच्या तुलनेत ओमानमध्ये कायदा व सुव्यवस्था तसेच स्थैर्य व समृद्धी लाभली आहे. ओमानने वाहतूक सेवा, शिक्षण, आरोग्य सेवा इत्यादी सामाजिक बाबींवर प्रचंड खर्च केला आहे तसेच आपले परराष्ट्रीय संबंध सुधारले आहेत. काबूसने तटस्थ परंतु सलोख्याचे आंतरराष्ट्रीय धोरण राखले आहे. त्याला १९९८ साली आंतरराष्ट्रीय शांतता पुरस्कार बहाल करण्यात आला. 

## हे सुद्धा पहा
*जगातील देशांच्या राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुखांची यादी

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे
*अधिकृत वर्णन 

वर्ग:ओमानचे सुलतान
वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
प्रियंका गांधी

**प्रियंका राजीव गांधी** (वाधरा) ( १२ जानेवारी, १९२२, दिल्ली) या भारतीय राजनेत्या आहेत. सध्या त्या उत्तर प्रदेशच्या प्रभारी अखिल भारतीय काँग्रेस कमिटीच्या सरचिटणीस आहेत.

त्या राजीव आणि सोनिया गांधी यांच्या कन्या, राहुल गांधींची बहीण आणि फिरोज आणि इंदिरा गांधी यांच्या नात आहेत, त्या राजकीयदृष्ट्या प्रमुख नेहरू-गांधी परिवाराच्या सदस्य आहेत. तसेच त्या राजीव गांधी फाउंडेशनच्या विश्वस्तही आहेत.

## सुरुवातीचे जीवन आणि शिक्षण 
प्रियंका गांधी यांचे शालेय शिक्षण मॉडर्न स्कूल (नवी दिल्ली) आणि कॉन्व्हेंट ऑफ जीझस अँड मेरी, दिल्ली येथे झाले. त्यांनी जीझस अँड मेरी कॉलेज, दिल्ली विद्यापीठातून मानसशास्त्रात पदवी प्राप्त केली, आणि नंतर 2010 मध्ये बौद्ध अभ्यासात पदव्युत्तर पदवी प्राप्त केली.

## राजकीय कारकीर्द 
इवलेसे|राहुल गांधी यांच्यासोबत
गांधी आपल्या आईच्या आणि भावाच्या रायबरेली आणि अमेठीच्या मतदारसंघांना नियमित भेट देत होत्या, जिथे त्या नेहमी थेट लोकांशी संवाद साधत असायच्या. 2004च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत, त्या आई सोनियांच्या प्रचार व्यवस्थापक होत्या आणि त्यांनी  भाऊ राहुल गांधी यांच्या प्रचारावर देखरेख केले.

2007च्या उत्तर प्रदेश विधानसभा निवडणुकीत, राहुल गांधींनी राज्यव्यापी प्रचाराची धुरा सांभाळत असताना, त्यांनी अमेठी रायबरेली प्रदेशातील दहा जागांवर लक्ष केंद्रित केले, जागा वाटपावरून पक्षाच्या कार्यकर्त्यांमधील भांडण शमवण्यासाठी दोन आठवडे घालवले.

## सक्रिय राजकारण आणि AICC सरचिटणीस 
23 जानेवारी 2019 रोजी, प्रियांका गांधी यांनी अधिकृतपणे राजकारणात प्रवेश केला, त्यांना उत्तर प्रदेशच्या पूर्व भागाच्या प्रभारी काँग्रेसच्या सरचिटणीसपदी नियुक्त केले गेले. 11 सप्टेंबर 2020 रोजी तिची संपूर्ण उत्तर प्रदेश प्रभारी महासचिव म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.

ऑक्टोबर 2021 मध्ये, पोलीस कोठडीत मरण पावलेल्या व्यक्तीच्या कुटुंबीयांना भेटण्यासाठी आग्रा येथे जात असताना गांधींना पोलिसांनी ताब्यात घेतले, त्यांनी मेळाव्यावर बंदी घातली होती.

## 2022 उत्तर प्रदेश विधानसभेची निवडणूक 
प्रियंका गांधी यांनी 23 ऑक्टोबर 2021 रोजी बाराबंकी येथून काँग्रेस पक्षाच्या उत्तर प्रदेश निवडणूक प्रचाराची सुरुवात केली. काँग्रेस पक्ष 2022ची उत्तर प्रदेश विधानसभा निवडणूक गांधींच्या नेतृत्वाखाली लढणार आहे.

2022च्या उत्तर प्रदेश विधानसभेच्या निवडणुकीत त्या काँग्रेसकडून मुख्यमंत्रीपदाचा चेहरा होण्याची शक्यता आहे.

## खाजगी आयुष्य 
त्यांचे लग्न दिल्लीतील व्यापारी रॉबर्ट वाड्रा यांच्याशी झाले. 18 फेब्रुवारी 1997 रोजी गांधींच्या घरी, १० जनपथ येथे हा विवाह पारंपारिक हिंदू समारंभात झाला. एक मुलगा आणि मुलगी अशी त्यांना दोन मुले आहेत

प्रियंका या बौद्ध तत्त्वज्ञानाचे पालन करतात आणि एस.एन. गोएंका यांच्या मार्गदर्शनाखाली विपश्यना करतात.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* QRZ हॅम रेडिओ कॉल सिग्नल डेटाबेस-VU2PGY 

गांधी, सोनिया
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
चुंबकी प्रवाह

विद्युतचुंबकीत (Φ किंवा ΦB ने दर्शविला जाणारा) चुंबकी प्रवाह हे एखाद्या पृष्ठातून जाणाऱ्या चुंबकी प्रतिस्थापना B-क्षेत्राच्या घटकाचे मापन आहे. त्याचे मापन चुंबकी प्रतिस्थापनेचा घटक आणि त्या क्षेत्राचा गुणाकाराने केले जाते.

## गणिती सूत्रीकरण
चुंबकी प्रवाह गणिती स्वरूपात खालीलप्रमाणे लिहीले जाते-
:
\Phi_B = \mathbf{B} \cdot \mathbf{S} = BS \cos \theta,

किंवा अतिसूक्ष्म क्षेत्रासाठी dS -
:
d\Phi_B = \mathbf{B} \cdot d\mathbf{S}.

येथे:
:ΦB आणि dΦB हे अनुक्रमे चुंबकी प्रवाह आणि अतिसूक्ष्म चुंबकी प्रवाह
:B ही चुंबकी प्रतिस्थापना
:S आणि dS हे अनुक्रमे क्षेत्र सदिश आणि अतिसूक्ष्म क्षेत्र सदिश
पृष्ठ ऐकनाच्या स्वरूपात खालीलप्रमाणे:-
:
\Phi_B = \iint_S \mathbf{B} \cdot d\mathbf S.

किंवा चुंबकी सदिश विभवाच्या संज्ञेत:-
:\Phi_B = \oint_{\partial S} \mathbf{A} \cdot d\boldsymbol{\ell},
येथे:
:A हे चुंबकी सदिश विभव
:dl हा रेषा घटक

वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
विद्युत द्विध्रुव जोर

भौतिकीत विद्युत द्विध्रुव जोर प्रभाराच्या व्यवस्थेतील धन आणि ऋण विद्युतप्रभारामधल्या अंतराचे मापन आहे. एसआय एककांमध्ये हे परिमाण कुलोंब-मीटर (C m) मध्ये मोजले जाते

## प्राथमिक व्याख्या
सोप्या प्रकारात, +*q* आणि &minus;*q* ह्या दोन प्रभारबिंदू *d* एवढ्या अंतराने लांब असतील तर विद्युत द्विध्रुव जोर **p** पुढीलप्रमाणे असते: 
:
  \mathbf{p} = q\mathbf{d}

वर्ग: भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
धारा घनता

**धारा घनता** (इंग्लिश:current density) हे प्रभाराच्या वहनाची घनता मोजण्याचे परिमाण आहे. एसआय एककांमध्ये हे परिमाण अम्पिअर प्रत्येकी वर्ग मीटर मधे मोजले जाते.

## व्याख्या 
विद्युत धारा घनता म्हणजे थोडक्यात विद्युत धारा I प्रत्येकी क्षेत्रफळ A होय. मर्यादा किंवा सीमाच्या संज्ञेत:-
:J = \lim\limits_{A \rightarrow 0}\frac{I}{A}
किंवा भैदिक स्वरूपात-
:J = \frac{\mathrm{d}I}{\mathrm{d}A} \, .
येथे,
:J ही विद्युत धारा घनता
:I, dI ही विद्युत धारा
:A, dA हे क्षेत्रफळ (किंवा अधिक अचूकपणे क्षेत्र सदिश)

वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:विद्युतचुंबकशास्त्र
विस्थापित धारा

विद्युतचुंबकीत विस्थापित धारा हे परिमाण मॅक्सवेलच्या समीकरणांत आढळते. हे परिमाण म्हणजे विद्युत विस्थापन क्षेत्राचे कालसापेक्ष बदल होय. विस्थापित धाराचे एकक विद्युत धारा घनताप्रमाणेच असून ते धाराप्रमाणेच चुंबकी क्षेत्राची संबंधित आहे. तथापि, हे गतिज प्रभार असलेली विद्युत धारा नसून कालसापेक्ष बदलणारे विद्युत क्षेत्र आहे.

## स्पष्टीकरण 
विद्युत विस्थापन क्षेत्राची व्याख्या खालीलप्रमाणे केली जाते:

: \boldsymbol{D} = \varepsilon_0  \boldsymbol{E} +  \boldsymbol{P}\ .

येथे:
:D हे विद्युत विस्थापन क्षेत्र
:*ε0* ही अवकाशाची पारगम्यता
:**E** ही विद्युत क्षेत्राची तीव्रता
:**P** हे माध्यमाचे ध्रुवीकरण

ह्या समीकरणाचे कालसापेक्ष भैदन केल्यावर पराविद्युतचे दोन घटक असलेली "विस्थापित धारा घनता" मिळते.:

:  \boldsymbol{J}_ \boldsymbol{D} = \varepsilon_0 \frac{\partial  \boldsymbol{E}}{\partial t} + \frac{\partial  \boldsymbol{P}}{\partial t}\ .

## संदर्भ 
वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
विद्युत विस्थापन क्षेत्र

भौतिकीत **विद्युत विस्थापन क्षेत्र**, हे मॅक्सवेलच्या समीकरणांत आढळणारे एक सदिश क्षेत्र परिमाण असून ते \mathbf{D} ने दर्शविले जाते.
हे द्रव्यातील मुक्त प्रभाराचे परिणाम परिमाणात धरते. "डिस्प्लेस्मेंट" (म्हणजेच "विस्थापन") ह्या अर्थाने "D" वापरलेला आहे. मुक्त अवकाशात विद्युत विस्थापन क्षेत्र हे प्रवाह घनते इतकेच असते.

## व्याख्या 
पराविद्युत द्रव्यात विद्युत क्षेत्र **E**च्या प्रभावाखाली द्रव्यातील (आण्विक केंद्र आणि त्यांचे विद्युत्कण) बंदिस्त प्रभार हे स्थानिक विद्युत द्विध्रूव जोरासहित काहीसे लांब होतात. विद्युत विस्थापन क्षेत्राची व्याख्या अशी:

:\mathbf{D} \equiv \varepsilon_{0} \mathbf{E} + \mathbf{P},

येथे \varepsilon_{0} ही अवकाश पारगम्यता (किंवा मुक्त अवकाशाची पारगम्यता), 
आणि **P** हे (स्थूलमानाने) ध्रुवीकरण घनता म्हणजेच कायमस्वरूपी आणि प्रस्थापित विद्युत द्विध्रुव जोराची घनता.

वर्ग: भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:विद्युत अभियांत्रिकी
विद्युत विभव

**विद्युत विभव** अथवा **विद्युत सामर्थ्य** हे अवकाशातील एका प्रभारबिंदूवर एखाद्या प्रभारबिंदूने प्रयुक्त केलेले कार्याचे मापन आहे. थोडक्यात, एका प्रभारबिंदूने दुसऱ्या प्रभार बिंदूवर केलेले कार्य - कार्य प्रत्येकी प्रभार होय. हेच परिमाण विद्युत प्रभाराची विद्युत तीव्रता आणि त्याने विस्थापित केलेले बिंदूप्रभाराने काटलेले अंतर ह्याचा बिंदू गुणाकारानेही दर्शवितात. 

## गणिती सूत्रीकरण
विद्युत विभव खालीलप्रमाणे काढले जाते - 
:\mathbf{V} = \frac{\mathrm{d}W}{\mathrm{d}q} \, ,
येथे,
:V - विद्युत विभव
:dW - विद्युत कार्य
:dq - विद्युत प्रभार

:\Delta V_\mathbf{E} = - \int_C \mathbf{E} \cdot \mathrm{d} \boldsymbol{\ell} \, ,
येथे,
:\Delta V_\mathbf{E} \, , - (विद्युत तीव्रतावलंबी) विद्युत विभव
:\int_C \, , हे रेषीय ऐकन
:E - विद्युत तीव्रता
:dl - विस्थापित अंतर

वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
विद्युत स्थितीज ऊर्जा

{{माहितीचौकट भौतिक परिमाण
|bgcolour={default}
|name=विद्युत स्थितीज उर्जा
|image=
|caption=
|unit=ज्यूल (J)
|symbols=UE
|derivations=UE = C · V२ / २
}}
**विद्युत स्थितीज उर्जा**, **विद्युत विभवी उर्जा** किंवा **विद्युत सामर्थिक उर्जा** ही स्थितीज किंवा विभवी उर्जा असून ते काही प्रभारबिंदूवर प्रयुक्त अक्षय्य कुलोंब बलाने केलेले ठराविक विस्थापन म्हणजेच कार्यामुळे निर्माण होते.

## व्याख्या
विद्युत स्थितीज उर्जा खालीलप्रमाणे काढली जाते-
: U_E(r) = -\int_{{r}_{\rm ref}}^r \mathbf{F} \cdot \mathrm{d} \mathbf{s} \,\!
म्हणजेच-
: U_E(r) =  \frac{1}{4\pi\varepsi
:UE(r) ही (विद्युत तीव्रतावलंबी) विद्युत स्थितीज उर्जा
:F हे विद्युत बल
:ds हे विद्युत बलाने विस्थापित केलेला q प्रभाराचे विस्थापन 
:E ही विद्युत तीव्रता
:ε0 हा अवकाश पारगम्यता अथवा विद्युत स्थिरांक
:Q, q हे अनुक्रमे पहिला विद्युत प्रभार आणि ज्याच्यावर बलप्रयुक्त आहे असा दुसरा विद्युत प्रभार
:r हे Q, q ह्या दोन प्रभारांमधले अंतर

वर्ग: भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
लात्व्हियाचा ध्वज

**लात्व्हिया** देशाचा नागरी ध्वज तीन आडव्या पट्टयांपासून बनला असून वरील व खालील पट्टे तपकिरी रंगाचे तर मधील पट्टा पांढऱ्या रंगाचा आहे. १९४० ते १९९० दरम्यान सोव्हिएत संघाच्या अधिपत्याखाली असताना लात्व्हियाचा राष्ट्रीय ध्वज वापरण्यास मज्जाव केला गेला होता. १९९० मधील स्वातंत्र्यानंतर हा ध्वज पुन्हा वापरात आला.
[250 px|इवलेसे|सोव्हिएत संघामधील [लात्व्हियन सोव्हिएत साम्यवादी गणराज्याचा ध्वज]]

हा ध्वज ऑस्ट्रियाच्या ध्वजासोबत काही अंशी मिळताजुळता आहे.

## हे सुद्धा पहा
*जगातील देशांचे ध्वज

वर्ग:देशानुसार ध्वज
ध्वज
व्हियेतनामचा ध्वज

**व्हियेतनामचा ध्वज** ५ सप्टेंबर १९४५ रोजी स्वीकारला गेला.

## हे सुद्धा पहा
* जगातील देशांचे ध्वज

वर्ग:देशानुसार ध्वज
वर्ग:व्हियेतनाम
लॉरेंझ बल

विद्युतचुंबकीत विद्युत प्रभार स्थितीज आणि गतिज अवस्थेत असताना अनुक्रमे विद्युत बल आणि चुंबकी बल दुसऱ्या प्रभारावर प्रयुक्त करते. त्याचप्रमाणे विद्युत आणि चुंबकी विद्युतचुंबकी क्षेत्रातून जाणारा प्रभारबिंदूवर एक बल प्रयुक्त होते जे विद्युत आणि चुंबकी बलाचे मिश्रण असते. ते म्हणजे **लॉरेंझ बल** होय. ते पुढीलप्रमाणे दर्शविले जाते. 
: \mathbf{F} = q(\mathbf{E} + \mathbf{v} \times \mathbf{B})
येथे,
:F हे लॉरेंझ बल
:q हा विद्युत प्रभार
:E ही विद्युत तीव्रता
:v हा गतिज प्रभाराचा वेग
:B ही चुंबकी प्रतिस्थापना

वर्ग: भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
प्रवाह (भौतिकी)

भौतिकीत, **प्रवाह** किंवा **वहन** हे परिमाण एखाद्या क्षेत्राच्या वहनाचे मापन आहे. सामान्यपणे ह्याचे मापन, त्या क्षेत्राचा आणि क्षेत्रफळ सदिशाचा बिंदू गुणाकार करून काढले जाते.

वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
चुंबकी विभव

**चुंबकी विभव** अथवा **चुंबकी सामर्थ्य** हे विद्युत विभवाप्रमाणेच असलेले परिमाण असून ते चुंबकी क्षेत्राचे सामर्थ मोजण्याचे मापन आहे. चुंबकी विभव हे *अदिश चुंबकी विभव* आणि *सदिश चुंबकी विभव* अशा दोन प्रकारचे असून गरजेप्रमाणे दोहोंपैकी एक किंवा दोन्ही वापरले जाते.

## गणिती सूत्रीकरण 
अदिश चुंबकी विभव खालीलप्रमाणे काढले जाते -
:\mathbf{V} = \frac{\mathrm{d}W}{\mathrm{d}m} \, ,
येथे,
:V - चुंबकी विभव
:dW - चुंबकी कार्य (भौतिकी)
:dm - चुंबकी प्रभार

:\Delta V_\mathbf{H} = - \int_C \mathbf{H} \cdot \mathrm{d} \boldsymbol{\ell} \, ,
येथे,
:\Delta V_\mathbf{H} \, , - (चुंबकी तीव्रतावलंबी) चुंबकी विभव
:\int_C \, , हे रेषीय ऐकन
:H - चुंबकी तीव्रता
:dl - विस्थापित अंतर

आणि सदिश चुंबकी विभव A हे सदिश क्षेत्र असून ते खालीलप्रमाणे काढले जाते -
: \mathbf{B} = \nabla \times \mathbf{A}\,,\quad \mathbf{E} = - \nabla \phi - \frac { \partial \mathbf{A} } { \partial t }\,,
येथे,
:A हे सदिश चुंबकी विभव
:B हे चुंबकी प्रतिस्थापना
:E ही विद्युत तीव्रता
:\nabla \phi हे विद्युत अदिश विभव

A ह्या सदिश चुंबकी विभवाची किंमत खालीलप्रमाणे दिली जाते:-
:\mathbf A = \frac{\mu_0}{4\pi}\int {\mathbf I \mathbf dl}\,.
किंवा,
:\mathbf A = \frac{\mu_0}{4\pi}\int_\Omega \frac{\mathbf J }\, \mathrm{d}^3\mathbf r'\,.
येथे,
:A हे सदिश चुंबकी विभव
:μ0 हे अवकाश पार्यता किंवा चुंबकी स्थिरांक
:Idl ही विद्युत धारा घटक
:Ω हे विद्युत प्रवाह ज्या बंदिस्त आकारमानातून जाते ते आकारमान
:J ही विद्युत धारा घनता
: हे अंतर

वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
गुरुत्वविद्युतचुंबकत्व

[thumb|400 px|[ग्रॅव्हिटी प्रोब बी गुरुत्वचुंबकत्वाचे अस्तित्त्व सिद्ध करते.]]
**गुरुत्वविद्युतचुंबकत्व** (थोडक्यात **गुविचु**) हे विद्युतचुंबकी आणि सापेक्षी गुरुत्वाकर्षण, विशेषतः मॅक्सवेलची क्षेत्र समीकरणे आणि आइनस्टाइनचे क्षेत्र समीकरणे ह्यांच्यामधील साधर्म्य दाखविते आणि मॅक्सवेलच्या समीकरणांसारखी गुरुत्वाकर्षणासंबंधी समीकरणे दाखविते. तसेच ही समीकरणे गुरुत्व तरंगाचेही अस्तित्त्व दाखविते.

## समीकरणे
सामान्य सापेक्षतेप्रमाणे कुठल्याही परिवलनी पदार्थामुळे (किंवा इतर कोणतेही परिवलनी वस्तुमान-उर्जा) निर्माण होणारे गुरुत्व क्षेत्रासंबंधी समीकरणे अभिजात विद्युतचुंबकीमधल्या समीकरणांसारखीच लिहिता येऊ शकतात. मॅक्सवेलच्या समीकरणांप्रमाणे गुविचु समीकरणे तयार करता येऊ शकतात. गुविचु समीकरणांची मॅक्सवेलच्या समीकरणांबरोबर एसआय एककांमध्ये केलेली तुलना:

येथे:
* **E**g हे स्थितीज गुरुत्व क्षेत्र (पारंपरिक गुरुत्वाकर्षण. कधीकधी ह्यास *गुरुत्वविद्युत* असेही म्हणतात) m/s२ मध्ये;
* **E** हे विद्युत क्षेत्र;
* **B**g हे *गुरुत्वचुंबकी क्षेत्र* 1/s मध्ये;
* **B** हे चुंबकी क्षेत्र;
* *ρ*g ही वस्तुमान घनता kg/m३ मध्ये;
* *ρ* ही प्रभार घनता:
* **J**g ही वस्तुमान धारा घनता (**J**g = *ρg* **v**ρ, येथे **v**ρ हा गुरुत्वचुंबकी क्षेत्र निर्माण करणारा वस्तुमान प्रवाहाचा वेग) kg/m२&middot;sमध्ये;
* **J** ही विद्युत धारा घनता;
* *G* हा वैश्विक गुरुत्वस्थिरांक m३/kg&middot;s२मध्ये;
* ε0 ही अवकाश पारगम्यता;
* *c* हा गुरुत्वाकर्षणाचा प्रसरणाचा वेग (जे सामान्य सापेक्षतेप्रमाणे प्रकाशाचा वेगाएवढे असते) m/s मध्ये.

### लॉरेंझ बल
स्थितीज व्यवस्थेत एक प्रायोगिक कण, ज्याचे वस्तुमान *m* असेल तर गुविचु क्षेत्रामुळे त्यावरील निव्वळ (लॉरेंझ) बल हे लॉरेंझ बलाप्रमाणे:

येथे:
* *m* हे प्रायोगिक कणाचे स्थितिज वस्तुमान;
* *m*&gamma; प्रायोगिक कणाचे सापेक्ष वस्तुमान;
* *q* प्रायोगिक कणाचा विद्युत प्रभार;
* **v** प्रायोगिक कणाचा वेग.

प्रयोगी कणाच्या मुक्त पतनाचे त्वरण:
: \mathbf{a} = \mathbf{E}_\text{g} + \mathbf{v} \times \mathbf{B}_\text{g} - \frac{ ( \mathbf{E}_\text{g} \cdot \mathbf{v} ) \mathbf{v} }{c^2} \,.
येथे लॉरेंझ घटकास \gamma = \frac{1}{\sqrt{1-\frac{v^2}{c^2}}} \,, भैदन केल्यामुळे ज्यादा संज्ञा आलेल्या आहेत. (पहा विशेष सापेक्षतेमधील बल).

## संदर्भ
वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
चुंबकीय स्थितीज ऊर्जा

**चुंबकी स्थितीज उर्जा**, **चुंबकी विभवी उर्जा** किंवा **चुंबकी सामर्थिक उर्जा** ही स्थितीज किंवा विभवी उर्जा असून ते काही चुंबकी प्रभारबिंदूवर प्रयुक्त अक्षय्य चुंबकी बलाने केलेले ठराविक विस्थापन म्हणजेच कार्यामुळे निर्माण होते.

## व्याख्या
चुंबकी स्थितीज उर्जा खालीलप्रमाणे काढली जाते-
: U_H(r) = -\int_{{r}_{\rm ref}}^r \mathbf{F} \cdot \mathrm{d} \mathbf{s} \,\!
म्हणजेच-
: U_H(r) =  \frac{\mu_0}{4\pi}\frac{mM}{r} \,\!
येथे,
:UB(r) ही (चुंबकी तीव्रतावलंबी) चुंबकी स्थितीज उर्जा
:F हे चुंबकी बल
:ds हे चुंबकी बलाने विस्थापित केलेला m प्रभाराचे विस्थापन 
:H ही चुंबकी तीव्रता
:μ0 हा अवकाश पार्यता अथवा चुंबकी स्थिरांक
:M, m हे अनुक्रमे पहिला चुंबकी प्रभार आणि ज्याच्यावर बलप्रयुक्त आहे असा दुसरा चुंबकी प्रभार
:r हे M, m ह्या दोन प्रभारांमधले अंतर

त्याचप्रमाणे खालील व्याख्यापण वापरली जाते:
बाह्य चुंबकी क्षेत्र Bच्या प्रभावाखाली असलेला चुंबकी जोर m ह्याची स्थितीज उर्जा:-
: U=-\mathbf{m}\cdot\mathbf{B}. 

क्षेत्रामधील चुंबकीकरण M म्हणजे

: U = -\frac{1}{2}\int \mathbf{M}\cdot\mathbf{B} dV, 
येथे dV हे चुंबकी क्षेत्र जात असलेले बंदिस्त आकारमान

वर्ग: भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
अली झफर

**अली झफ़र** हा पाकिस्तानी गायक आहे. त्याचा  जन्म मे १८, इ.स. १९८० रोजी लाहोरमध्ये झाला.

## पूर्वीचे दिवस
## चित्रपट कारकीर्द
## व्यक्तिगत आयुष्य  
अली ज़ाफ़रचे लग्न आयेशा फ़झली ह्यांच्याशी २८ जुलै  २००९ ला लाहोर शहरात झाले. त्यांचा अज़ान ज़ाफ़र हा मुलगा  ६ मार्च  २०१२ रोजी  जन्मला.

## फिल्मोग्राफी
### चित्रपट  
## दिस्कोग्राफी
### अल्बम 
### चित्रपट 
### Single(s)
## पुरस्कार व सन्मान
## कार्यप्रदर्शन
## बाह्य दुवे 
वर्ग:पाकिस्तानी गायक
वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म
वर्ग:इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
गुरुत्व प्रवाह

भौतिकीत (Φ किंवा ΦE ने दर्शविला जाणारा) गुरुत्व प्रवाह हे एखाद्या पृष्ठातून जाणाऱ्या गुरुत्व तीव्रतेच्या घटकाचे मापन आहे. त्याचे मापन गुरुत्व तीव्रतेचा घटक आणि त्या क्षेत्राचा गुणाकाराने केले जाते.

## गणिती सूत्रीकरण
गुरुत्व प्रवाह गणिती स्वरूपात खालीलप्रमाणे लिहीले जाते-
:
\Phi_G = \mathbf{g} \cdot \mathbf{S} = gS \cos \theta,

किंवा अतिसूक्ष्म क्षेत्रासाठी dS -
:
d\Phi_G = \mathbf{g} \cdot d\mathbf{S}.

येथे:
:ΦG आणि dΦG हे अनुक्रमे गुरुत्व प्रवाह आणि अतिसूक्ष्म गुरुत्व प्रवाह
:g ही गुरुत्व तीव्रता
:S आणि dS हे अनुक्रमे क्षेत्र सदिश आणि अतिसूक्ष्म क्षेत्र सदिश
पृष्ठ ऐकनाच्या स्वरूपात खालीलप्रमाणे:-
:
\Phi_G = \iint_S \mathbf{g} \cdot d\mathbf S.

वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
गॉसीयन पृष्ठ

**गॉसीयन पृष्ठ** हे त्रिमीतीय अवकाशातले एक बंदिस्त पृष्ठ असून त्यातून जाणाऱ्या सदिश क्षेत्राचे (सामान्यपणे गुरुत्व क्षेत्र, विद्युत क्षेत्र आणि चुंबकी क्षेत्र) मापन करण्यासाठी ह्याचा वापर केला जातो.

वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
चुंबकी बल

विद्युतचुंबकीत **चुंबकी बल** हे महत्त्वाचे बल असून ते गतिज विद्युत प्रभारामुळे प्रयुक्त होते, आणि म्हणून ते वेगावलंबी बल आहे. तथापि ते स्थितीज चुंबकी प्रभार म्हणजेच ध्रुवाने प्रयुक्त केलेले बल सुद्धा आहे आणि ते कुलोंब बलाची साधर्म्य दाखविते. तथापि गतिज प्रभार विद्युत बल आणि चुंबकी बल अनुक्रमे स्थितीज आणि गतिज अवस्थेत असताना दाखविते म्हणून विद्युत आणि चुंबकी बला ऐवजी लॉरेंझ बल ह्या सूत्रात अधिक सोप्या पद्धतीने मांडले जाते.

## व्याख्या
गतिज विद्युत प्रभारामुळे प्रयुक्त चुंबकी बल -
: \mathbf{F} = q\mathbf{v} \times \mathbf{B})
येथे,
:F हे चुंबकी बल
:qv हा गतिज प्रभार (v ह्या वेगाने जाणारा q हा विद्युत प्रभार)
:B ही चुंबकी प्रतिस्थापना
:x हा फुली गुणाकार

चुंबकी ध्रुवामुळे प्रयुक्त चुंबकी बल -
:\boldsymbol{F}=\frac{\mu_0}{4\pi}\frac{m_1m_2}{r^2}
येथे,
:F हे चुंबकी बल
:μ0 हे अवकाश पार्यता किंवा चुंबकी स्थिरांक
:m1, m2 हे दोन चुंबकी एकध्रुव
:r हे अनुक्रमे पहिला चुंबकी ध्रुव आणि ज्याच्यावर बलप्रयुक्त आहे असा दुसरा चुंबकी ध्रुव

वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
ताठरता-ऊर्जा प्रदिश

**ताठरता-ऊर्जा प्रदिश** (किंवा **ताठरता-ऊर्जा-संवेग प्रदिश**) ही भौतिकीतील एक प्रदिश असून ती अवकाशकालातील ऊर्जा आणि संवेगाची घनता आणि प्रवाहाचे परिमाण आहे. त्याचप्रमाणे न्यूटनियन भौतिकीतील ताठरता प्रदिशाचे व्यापकीकरण आहे. हे द्रव्य, किरणोत्सर्ग आणि निर्गुरुत्व बल क्षेत्राची वैशिष्ट्ये आहेत.

thumb|250px|right|ताठरता-उर्जा प्रदिशाचे घटक.

जसे वस्तुमान घनता हे न्यूटनियन गुरुत्वाकर्षाणात गुरुत्व क्षेत्राचा स्रोत आहे तसे सामान्य सापेक्षतेतील आइनस्टाइनची क्षेत्र समीकरणांतील ताठरता-ऊर्जा प्रदिश हा गुरुत्व क्षेत्राचा स्रोत आहे.

वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
विद्युत तीव्रता

**विद्युत तीव्रता** (ह्यालाच कधीकधी विद्युत क्षेत्रही म्हणले जाते.) हे अवकाशातील एका प्रभारबिंदूवर एखाद्या प्रभारबिंदूने प्रयुक्त केलेले बलाचे मापन आहे. थोडक्यात, एका प्रभारबिंदूने दुसऱ्या प्रभार बिंदूवर केलेले बल - बल प्रत्येकी प्रभार होय. हेच परिमाण विद्युत प्रभाराच्या स्थानसापेक्ष विभवाच्या प्रवणानेही दर्शवितात.

## गणिती स्वरूप
अवकाशातील एखाद्या बिंदूपाशीचे विद्युत तीव्रता खालीलप्रमाणे दिले जाते:
:\mathbf{E} =  \frac{1}{4\pi\varepsilon_0}\frac{Q}{r} \,\!
येथे:
:\mathbf{E} ही विद्युत तीव्रता
:ε0 हा अवकाश पारगम्यता अथवा विद्युत स्थिरांक
:Q हा विद्युत बल प्रयुक्त करणारा विद्युत प्रभार
:r हे वस्तूमान Q आणि संदर्भ बिंदूपर्यंतचे अंतर

प्रवणरूपी विभवाच्या संज्ञेत-
: \mathbf{E} = -\nabla \phi 
येथे, \phi हे विद्युत अदिश विभव.

वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
गुरुत्व विभव

**गुरुत्व विभव** अथवा **गुरुत्व सामर्थ्य** हे अवकाशातील एका वस्तूमानबिंदूवर एखाद्या वस्तूमानबिंदूने प्रयुक्त केलेले कार्याचे मापन आहे. थोडक्यात, एका वस्तूमानबिंदूने दुसऱ्या वस्तूमानबिंदूवर केलेले कार्य - कार्य प्रत्येकी वस्तूमान होय. हेच परिमाण वस्तूमानाची गुरुत्व तीव्रता आणि त्याने विस्थापित केलेले वस्तूमानप्रभाराने काटलेले अंतर ह्याचा बिंदू गुणाकारानेही दर्शवितात. 

## गणिती सूत्रीकरण
विद्युत विभव खालीलप्रमाणे काढले जाते - 
:\mathbf{U} = \frac{\mathrm{d}W}{\mathrm{d}m} \, ,
येथे,
:U - गुरुत्व विभव
:dW - यामिक कार्य
:dm - वस्तूमान

:\Delta U_\mathbf{G} = - \int_C \mathbf{g} \cdot \mathrm{d} \boldsymbol{\ell} \, ,
येथे,
:\Delta U_\mathbf{G} \, , - (गुरुत्व त्वरणावलंबी) विद्युत विभव
:\int_C \, , हे रेषीय ऐकन
:g - गुरुत्व त्वरण
:dl - विस्थापित अंतर

वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
चुंबकी क्षेत्र

, *Der Geist in der Natur*, 1854]]

भौतिकीत **चुंबकी क्षेत्र** ही प्रारूप असून, एखादा विद्युत प्रभार दुसऱ्या प्रभाराववर जे बल प्रयुक्त करते त्याचे स्पष्टीकरण करते. चुंबकी क्षेत्राचे B-क्षेत्र (चुंबकी प्रतिस्थापना) आणि H-क्षेत्र (चुंबकी तीव्रता) असे दोन प्रकार असून सामान्यपाणे चुंबकी क्षेत्र दर्शविण्यासाठी B-क्षेत्राचा वापर केला जातो

वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
चुंबकी द्विध्रुव

**चुंबकी द्विध्रुव** हे चुंबकाचे दोन ध्रुव दर्शविते.

वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:महिला संपादनेथॉन २०२० लेख
चुंबकी एकध्रुव

**चुंबकी एकध्रुव** ही काल्पनिक संकल्पना असून ह्याचा अर्थ जर एखादा चुंबकी ध्रुवाचे दुसऱ्या विरुद्ध ध्रुवापासूनचे मुक्त अस्तित्त्व असणे होय. परंतु असे चुंबकी प्रभाराचे मुक्त एकध्रुव अस्तित्त्व आढळत नाही, तथापि बऱ्याच गणिती सूत्रीकरणात ही संकल्पना उपयोगी पडते.

वर्ग: भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
गुंडाळी सदिश क्षेत्र

सदिश कलनात **गुंडाळी सदिश क्षेत्र** हे असे सदिश क्षेत्र **v** असते की त्याचे अपसरण त्या क्षेत्राच्या प्रत्येक बिंदूवर शून्य असते:

: \nabla \cdot \mathbf{v} = 0.\, 

वर्ग:गणितावरील अपूर्ण लेख
गुरुत्व त्वरण

पृथ्वीवर ठेवलेल्या किंवा पृथ्वीच्या आसपास असणाऱ्या प्रत्येक वस्तूला पृथ्वी आपल्याकडे म्हणजे पृथ्वीगोलाच्या केंद्राकडे ओढते. या ओढण्याच्या क्रियेचे मापन करण्यासाठी गुरुत्व त्वरण ही संकल्पना जन्माला आली. भौतिकीत **गुरुत्व त्वरण** हे एखाद्या पदार्थाला गुरुत्वाकर्षणामुळे किंवा गुरुत्व बलामुळे मिळालेले त्वरण होय. ह्यास **गुरुत्व तीव्रता** असेही म्हणतात. हे त्वरण पृथ्वीगोलाच्या केंद्रबिंदूच्या दिशेने असते. 

पृथ्वीच्या पॄष्ठभागाच्या विविध बिंदूंवर ठेवलेल्या पदार्थावर असणारे गुरुत्व त्वरण साधारणतः ९.७८ आणि ९.८२ मीटर प्रति सेकंद प्रति सेकंद(per second per second)च्या दरम्यान असते. तथापि ९.८०६६५ मी/से२ (अंदाजे ३२.१७४ फू/से२) ही पृथ्वीतलावरील गुरुत्व त्वरणाची संकेतानुसार प्रमाणित किंमत आहे. अशी प्रमाणित किंमत गृहीत धरणे आवश्यक असते.  पृथ्वीच्या पाठीवर असलेल्या पर्वतांची, ढगांची किंवा अन्य वस्तूची उंची गणिताने काढण्यासाठी, दोन वेगवेगळ्या ठिकाणावर असलेल्या हवेच्या दाबांची तुलना करण्यासाठी वगैरे अनेक गोष्टींसाठी गृहीत धरलेल्या पृथ्वीच्या प्रमाणित गुरुत्व त्वरणाची किंमत माहित असावी लागते.
 
पृथ्वीप्रमाणेच आसमंतातील प्रत्येक ग्रह, तारा किंबहुना विश्वातील प्रत्येक वस्तूला गुरुत्व त्वरण असते.  त्याची किंमत अर्थात वेगवेगळी असते.

## अभिजात यामिकी
अवकाशातील एखाद्या बिंदूपाशीचे गुरुत्व त्वरण खालीलप्रमाणे दिले जाते:
:\mathbf{\hat{g}}=-{G M \over r^2}\mathbf{\hat{r}}
येथे:
:\mathbf{\hat{g}} हे गुरुत्व त्वरण सदिश
:G हा वैश्विक गुरुत्व स्थिरांक
:M हे आकर्षून घेणारे वस्तुमान
:r हे वस्तुमान M आणि संदर्भ बिंदूपर्यंतचे अंतर
:\mathbf{\hat{r}} हे अंतर rचे सदिश एकक

वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
क्षेत्र सदिश

क्षेत्र सदिश किंवा क्षेत्रफळ सिदिश ही क्षेत्रफळ या संकल्पनेचे गणिती अमूर्तीकरण आहे. एरवी जरी आपण क्षेत्रफळास अदिश राशी समजत असलो, तरीही  भूमितीमधे त्यास सदिश मानणे उपयुक्त ठरते. या कारणास्तव क्षेत्रफळ "सदिशचा" अभ्यास केला जातो. 

समजा  \vec{a} आणि \vec{b}  या त्रिमीत वास्तव सदिश अवकाश, म्हणजेच  \mathbb{R}^3 मधील, दोन सदिश आहेत.  \vec{a} आणि \vec{b}  संबधित क्षेत्रफळ सदिशाचे मूल्य या सदिशांनी बंदिस्त केलेल्या क्षेत्रफळाइतकी असते, आणि क्षेत्रफळ सदिशाची दिशा उजव्या हाताच्या अंगठ्याचा नियम वापरून ठरवतात; त्यामुळे, सहाजिकच, क्षेत्रफळ सदिश  \vec{a} आणि \vec{b} ला सामावणाऱ्या प्रतलास लंब असते. या क्षेत्र सदिश \vec{A}चे गणिती सूत्र पुढीलप्रमाणे आहे:

\vec{A} = \vec{a} \times \vec{b} = |\vec{a}| |\vec{b}| \sin\theta \hat{n}\, ;

येथे | \vec{a}|  आणि  |\vec{b}|  या सदिशांच्या लांबी आहेत, \theta  हा \vec{a} आणि \vec{b} मधील सदिश कोन आहे, आणि  \hat{n} ही उपरोधृत उजव्या हाताच्या अंगठ्याचा नियम वापरून ठरवलेली,   \vec{a} आणि \vec{b}ला सामावणाऱ्या प्रतलास लंब असणारी एकक सदिश आहे.

भूमितीतील गणिती गोधड्याचा अभ्यास करताना वापरला जाणारा वेज गुणाकार वा सुळक्याचा गुणाकार हे सदिश गुणाकाराचे अमूर्तीकरण आहे; तर  n-मितीय वास्तव गणिती गोधडीवरील २-स्वरुप (2-form) म्हणजे वर उल्लेखलेली क्षेत्रफळ सदिश होय, आणि n-स्वरूप (n-form) म्हणजे (अमूर्त) घनफळ सदिश वा घनफळ स्वरूप (volume form) होय .

## संदर्भ
वर्ग:भूमिती
चुंबकी तीव्रता

**चुंबकी तीव्रता** (ह्यालाच कधीकधी चुंबकी क्षेत्रही म्हणले जाते.) हे अवकाशातील एका चुंबकी प्रभारबिंदूवर एखाद्या चुंबकी प्रभारबिंदूने प्रयुक्त केलेले बलाचे मापन आहे. तथापि त्याचे गणिती रूप B-क्षेत्राच्या संज्ञेत केले जाते.

## गणिती स्वरूप
अवकाशातील एखाद्या बिंदूपाशीचे चुंबकी तीव्रता खालीलप्रमाणे दिले जाते:
:\mathbf{H}\  \equiv \ \frac{\mathbf{B}}{\mu_0}-\mathbf{M},
येथे:
:\mathbf{H} ही चुंबकी तीव्रता
:B ही चुंबकी प्रतिस्थापना
:μ0 हा अवकाश पार्यता अथवा चुंबकी स्थिरांक
:M चुंबकीकरण सदिश

वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
चुंबकी प्रतिस्थापना

**चुंबकी प्रतिस्थापना** (ह्यालाच कधीकधी चुंबकी क्षेत्रही म्हणले जाते.) हे अवकाशातील प्रयुक्त होणारे चुंबकी प्रवाहाचे मापन आहे. त्याची किंमत आणि दिशा बायो-सवार्ट नियमाने काढली जाते.

## गणिती स्वरूप
अवकाशातील एखाद्या बिंदूपाशीचे चुंबकी प्रतिस्थापना खालीलप्रमाणे दिली जाते:
: \mathbf{B} = \frac{\mu_0I}{4\pi}\int\frac{d\boldsymbol{\ell} \times \mathbf{\hat r}}{r^2},
येथे:
:\mathbf{B} ही चुंबकी प्रतिस्थापना
:μ0 हा अवकाश पार्यता अथवा चुंबकी स्थिरांक
:I ही विद्युत धारा
:dl ही विद्युत धाराची दिशा दर्शविणारा रेषा घटक
:r हे रेषा घटक dl आणि संदर्भ बिंदूपर्यंतचे अंतर
:\mathbf{\hat{r}} हे अंतर rचे सदिश एकक

वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
बायो-सवार नियम

**बायो-सवार नियम** हा नियम गतिज विद्युत प्रभाराने प्रयुक्त केलेल्या चुंबकी प्रतिस्थापनानेची किंमत आणि दिशा काढण्यास मदत करते-
{{समीकरण चौकट १
|indent =:
|equation =  \mathbf{B} = \frac{\mu_0}{4\pi} \int_C \frac{I d\mathbf{l} \times \mathbf{r}}{|\mathbf{r}|^3}
|cellpadding
|border
|border colour = #50C878
|background colour = #ECFCF4}}

वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
प्रभार घनता

विद्युतचुंबकीत, प्रभार घनता हे विद्युत प्रभार प्रत्येकी अवकाशाचे (एक, द्वि आणि त्रि मितीतील) आकारमान एककांमध्ये असलेले मापन आहे.

## व्याख्या
### अखंड प्रभार
रेषीय प्रभार घनता हे अतिसूक्ष्म विद्युत प्रभार d*Q* (एसआय एककः C)चे अतिसूक्ष्म रेषा घटकाशी असलेले गुणोत्तर आहे,
:\lambda_q = \frac{\mathrm{d} Q}{\mathrm{d} \ell}\,,\quad

तसेच पृष्ठ प्रभार घनतेत पृष्ठ क्षेत्रफळ घटक d*S* वापरले जाते.

:\sigma_q = \frac{\mathrm{d} Q}{\mathrm{d} S}\,,\quad

आणि आकारमान प्रभार घनतेत आकारमान घटक d*V* वापरले जाते.

:\rho_q =\frac{\mathrm{d} Q}{\mathrm{d} V}\,,\quad

## संदर्भ
वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:विद्युतभार
विद्युत क्षेत्र

विद्युत क्षेत्रत  वापरन्याय येनारे कडंक्टर  व त्याचा उपयोग मराठी

## गणिती रूप
अवकाशातील एखाद्या बिंदूपाशीचे विद्युत तीव्रता खालीलप्रमाणे दिले जाते:
:\mathbf{E} =  \frac{1}{4\pi\varepsilon_0}\frac{Q}{r} \,\!
येथे:
:\mathbf{E} ही विद्युत तीव्रता
:ε0 हा हा अवकाश पारगम्यता अथवा विद्युत स्थिरांक
:Q हा विद्युत बल प्रयुक्त करणारा विद्युत प्रभार
:r हे वस्तूमान Q आणि संदर्भ बिंदूपर्यंतचे अंतर

वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
गुरुत्व क्षेत्र

भौतिकीत गुरुत्व क्षेत्र ही प्रारूप असून, एखादे पदार्थ वस्तूमान दुसऱ्या वस्तूमानावर जे बल प्रयुक्त करते त्याचे स्पष्टीकरण करते.

## अभिजात यामिकी
भौतिकीप्रमाणेच अभिजात यामिकीत क्षेत्र हे वास्तव नसून एक प्रारूप आहे जे गुरुत्वाकर्षणाच्या परिणामांचे स्पष्टीकरण देते. ह्या क्षेत्राचे निश्चितीकरण न्यूटनचा वैश्विक गुरुत्वाकर्षणाचा नियमावरून केले जाते.

त्याप्रमाणे गुरुत्व क्षेत्र (अथवा गुरुत्व तीव्रता) म्हणजे एखाद्या वस्तूमानावरील प्रयुक्त गुरुत्व बल होय.
:\mathbf{g}=\frac{\mathbf{F}}{m}=-\frac{{\rm d}^2\mathbf{R}}{{\rm d}t^2}=-GM\frac{\mathbf{\hat{R}}}{|\mathbf{R}|^2}=-\nabla\Phi,
येथे, g हे गुरुत्व क्षेत्र, F हे गुरुत्व बल, m हे गुरुत्वबल प्रयुक्त वस्तूमान, R आकर्षिणारे वस्तूमान आणि गुरुत्वबल प्रयुक्त वस्तूमानामधले अंतर, \mathbf{\hat{R}} हे Rचे सदिश एकक, t हा काल, G हा वैश्विक गुरुत्व स्थिरांक आणि ∇ हा डेल क्रियक.

वस्तूमान घनतेच्या संज्ञेत ते पुढीलप्रमाणे मांडले जाते. (ज्यात गॉसचा गुरुत्वाकर्षणाचा नियम आणि पॉइसनचे गुरुत्वाकर्षणाचे समीकरणही समाविष्ट आहे.)
:-\nabla\cdot\mathbf{g}=\nabla^2\Phi=4\pi G\rho\!
येथे, \Phi हा गुरुत्व प्रवाह, आणि ρ वस्तूमान घनता

## सामान्य सापेक्षता
सामान्य सापेक्षतेत आइनस्टाइनची क्षेत्र समीकरणे सोडवल्यावर गुरुत्व क्षेत्राचे निश्चितीकरण करता येते-
: \mathbf{G}=\frac{8\pi G}{c^4}\mathbf{T}.
येथे, **T** ही ताठरता-उर्जा प्रदिश, **G** ही आइनस्टाइन प्रदिश, आणि *c* हा प्रकाशाचा वेग.

वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
गुरुत्व स्थिरांक

गुरुत्व स्थिरांक (G) हा भौतिकीतल्या मूलभूत स्थिरांकांपैकी एक असून सामान्यपणे ते न्यूटनचा वैश्विक गुरुत्वाकर्षणाचा नियमात आणि अल्बर्ट आइनस्टाइनच्या सामान्य सापेक्षतेत आढळून येते.

## नियम आणि स्थिरांक
न्यूटनचा वैश्विक गुरुत्वाकर्षणाचा नियमाप्रमाणे दोन पदार्थांमधील गुरुत्वबल-
:F = G \frac{m_1 m_2}{r^2}\ 
येथे समानुपाताचा स्थिरांक म्हणून G हे गुरुत्व स्थिरांक आलेले आहे.
त्याच्या किंमतीचे निश्चितीकरण खालील सूत्राने करता येते-
:G = \frac{Fr^2}{m_1 m_2}\ 
आणि ती निश्चिती पहिल्यांदा कॅव्हेन्डिशने केली. त्याप्रमाणे त्याची किंमत
: G = 6.67384(80) \times 10^{-11} \ \mbox{m}^3 \ \mbox{kg}^{-1} \ \mbox{s}^{-2} = 6.67384(80) \times 10^{-11} \ {\rm N}\, {\rm (m/kg)^2}
एवढी आहे.

वर्ग: भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:स्थिरांक
आइनस्टाइनची क्षेत्र समीकरणे

**आइनस्टाइनची क्षेत्र समीकरणे** (**आक्षेस**) किंवा **आइनस्टाइनची समीकरणे** हा आइनस्टाइनच्या सामान्य सापेक्षतेतील १० समीकरणांचा संच असून तो द्रव्य आणि उर्जेमुळे अवकाशकाल वक्र होते आणि त्यामुळे निर्माण होणारे गुरुत्वाकर्षणाची मूलभूत अन्योन्यक्रियेचे स्पष्टीकरण करतो.

## गणिती रूप
आइनस्टाइनचे क्षेत्र समीकरणे (आक्षेस) खालीलप्रमाणे लिहितात. :

{{समीकरण चौकट १
|indent =:
|equation = R_{\mu \nu} - {1 \over 2}g_{\mu \nu}\,R + g_{\mu \nu} \Lambda = {8 \pi G \over c^4} T_{\mu \nu}
|cellpadding
|border
|border colour = #50C878
|background colour = #ECFCF4}}

येथे, R_{\mu \nu}\, हे रिसी वक्ररेषा प्रदिश, R\, ही अदिश वक्रता, g_{\mu \nu}\, हे मेट्रिक प्रदिश (सामान्य सापेक्षता)मेट्रिक प्रदिश, \Lambda\, हा वैश्विक स्थिरांक, G\, हा न्यूटनचा गुरुत्व स्थिरांक, c\, हा निर्वातातील प्रकाशाचा वेग, आणि T_{\mu \nu}\, हे ताठरता-ऊर्जा प्रदिश.

## संदर्भ
वर्ग: भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
सदिश एकक

सदिश एकक ही गणितातील एक संकल्पना असून ते कुठल्याही सदिशाचे एकक दाखविते. कुठलाही सदिश दोन गुणधर्म दाखविते - किंमत आणि दिशा. त्यापैकी किंमत ही अदिश असते तर त्याची दिशा सदिश एककाच्या मदतीने दाखवितात.

एखादा सदिश u असेल तर त्याचे सदिश एकक खालीलप्रमाणे काढले जाते-
:\bold{\hat{u}} = \frac{\bold{u}}{\|\bold{u}\|}
येथे u वरील टोपी किंवा हॅटचे चिन्ह (\mathbf{\hat{u}}) हे uचे सदिश एकक असल्याचे दाखविते.

वर्ग:गणितावरील अपूर्ण लेख
मॅक्सवेलची समीकरणे

**मॅक्सवेलची समीकरणे** ही अभिजात विद्युतचुंबकीतील महत्त्वाची समीकरणे असून तीत गॉसचा नियम, गॉसचा चुंबकीचा नियम, फॅरॅडेचा नियम आणि ॲम्पिअरचा पथित नियम ह्या चार महत्त्वाच्या समीकरणांचा समावेश होतो. तथापि, मॅक्सवेलची समीकरणे हे वेगवेगळ्या संदर्भांमध्ये पहाता त्यात काही आणखी समीकरणांचा समावेश होतो परंतु आधुनिक भौतिकीत वर उल्लेखिलेली चार समीकरणे धरली जातात. आणि ह्या चार समीकरणांच्या आधारे विद्युतचुंबकी तरंगांचे अस्तित्त्व सिद्ध करता येते.

## कल्पनेचे स्पष्टीकरण
### गॉसचा नियम
### गॉसचा चुंबकीचा नियम
### फॅरॅडेचा नियम
### ॲम्पिअरचा पथित नियम
## समीकरणे (एसआय एकक)
:

:

### मॅक्सवेलच्या समीकरणांतल्या संज्ञांचा अर्थ
मॅक्सवेलच्या समीकरणांतल्या संज्ञांचा अर्थ पुढीलप्रमाणे (एसआय एककांमध्ये):

:

वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
राघवेंद्र स्वामी

श्री राघवेंद्र स्वामी (इ.स. १५९५-१६७१) हे हिंदू धर्मातील मध्व संप्रदायातील एक संत आणि तत्त्वज्ञानी होत. ते इ.स. १६२४ ते १६३६ या कालावधीमध्ये तमिळनाडूतील कुंभकोणम् येथील श्री मठाचे मुख्याधीश होते. द्वैत तत्त्वज्ञानातील ‘न्याय सुधा’ ह्या श्रीमध्वाचार्य लिखित ग्रंथावर त्यांनी ‘सुधा परिमल’ हा टीकात्मक संवाद लिहिला. आंध्र प्रदेशातील मंत्रालयम् येथील त्यांची समाधी भाविकांसाठी एक तीर्थक्षेत्र आहे. राघवेंद्रस्वामींच्या कीर्तीने भारावलेल्या भाविकांची आजही त्यांच्या समाधीकडे गर्दी असते.

श्री राघवेंद्र तीर्थरू यांचे जन्मनांव वेंकटनाथ असून, त्यांचा जन्म सध्याच्या तमिळनाडू राज्यातील भुवनगिरी गावात एका कानडी भाषिक देशस्थ मध्व ब्राह्मण कुटुंबात झाला. त्यांच्या जन्मवर्षाविषयी पुरेसा आधार नसल्याने तो इ.स. १५९५ ते १६०१ दरम्यान झाला असावा असे अनुमान आहे. त्यांना प्राथमिक शिक्षण, त्यांचे मेहुणे लक्ष्मीनरसिंहाचार्य ह्यांनी दिले. पुढे ज्ञानार्जनासाठी त्यांना कुंभकोणम् येथे पाठवले गेले. त्याच गावी संन्यास घेऊन त्यांनी ‘राघवेंद्र तीर्थ’ हे नाव ग्रहण केले. राघवेंद्रांनी आपले गुरू सुधींद्र तीर्थांकडून, श्री मठाचे मुख्य म्हणून धुरा स्वीकारली. मध्वाचार्यांचे विचार सर्वदूर पोहोचवण्यासाठी राघवेंद्रांनी संपूर्ण दक्षिण भारतात प्रवास केला. प्रवासादरम्यान त्यांनी अनेक पूर्वानुभूत चमत्कार केले. १६७१ साली त्यांनी मंत्रालय येथे जिवंत समाधी घेतली. तत्पूर्वी त्यांच्या शिष्यांना त्यांनी पुढील ८०० वर्षे आत्मारूपाने शाश्वत राहण्याचे वचन दिले.
वर्ग:इ.स. १५९५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १६७१ मधील मृत्यू
वर्ग:हिंदू आचार्य
भारतातील राज्यांच्या विद्यमान मुख्यमंत्र्यांची आणि राज्यपालांची यादी

ह्या गटामध्ये खालील लेख आहेत:
*भारतामधील राज्यांचे मुख्यमंत्री
*भारतामधील राज्यांचे राज्यपाल

वर्ग:भारतीय संवैधानिक व्यक्ती
वर्ग:याद्या
नम्रता शिरोडकर

**नम्रता शिरोडकर** ( २२ जानेवारी १९७२, मुंबई) ही एक भारतीय सिने अभिनेत्री व मॉडेल आहे. १९९३ मध्ये ती मिस इंडिया किताबाची मानकरी होती. नम्रताने आजवर अनेक भारतीय चित्रपटांमध्ये भूमिका केल्या आहेत.

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील जन्म
वर्ग:मराठी अभिनेत्री
वर्ग:फेमिना मिस इंडिया विजेत्या
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सोनाली मनोहर कुलकर्णी

**सोनाली मनोहर कुलकर्णी** (जन्मतारीख : १८ मे, १९८८) ही अभिनेत्री असून ती प्रामुख्याने मराठी आणि हिंदी चित्रपटात काम करते. कारकिर्दीच्या प्रारंभी एक मॉडेल म्हणून काम केल्यानंतर, सोनालीने केदार शिंदे यांच्या बकुळा नामदेव घोटाळे या चित्रपटामधून चित्रसृष्टीमध्ये पदार्पण केले. या चित्रपटाकरिता तिला झी गौरव पुरस्कारचा सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा पुरस्कार प्राप्त झाला.  ती मुळची पुण्याची आहे. सोनाली ही प्रामुख्याने तिच्या नटरंग ह्या चित्रपटामधील 'अप्सरा आली' ह्या लावणीनृत्यासाठी साठी ओळखली जाते.  ह्या अभिनयासाठी तिला प्रेक्षकांची विशेष दाद मिळाली. यानंतर तिने क्षणभर विश्रांती, अजिंठा आणि झपाटलेला २ अशा चित्रपटांमध्ये काम केले. २०१४ मध्ये सोनालीने स्वप्नील जोशी आणि प्रार्थना बेहेरे यांच्यासमवेत मितवा हा चित्रपट केला होता. या चित्रपटासाठी  तिला झी गौरव पुरस्कारच्या सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीच्या पुरस्काराकरीता नामांकन प्राप्त झाले. तिने ग्रँड मस्ती ह्या चित्रपटाद्वारे हिंदी चित्रसृष्टीमध्ये प्रवेश केला व रितेश देशमुखच्या पत्नी, ममता हिची भूमिका केली. तसेच अजय देवगण याच्या सिंघम २ ह्या चित्रपटात देखील सोनाली ने पाहुण्या कलाकाराची भूमिका निभावली होती. 

## आयुष्य आणि कारकीर्द 
### सुरुवातीची काही वर्षे (१९८८-२००६) 
मनोहर आणि सविंदर कुलकर्णी या दांपत्याच्या पोटी,  १८ मे १९८८  रोजी, खडकी , पुणे येथील लष्करी छावणीमध्ये सोनालीचा जन्म झाला. तिचे वडील मनोहर कुलकर्णी हे सैन्यदलातून निवृत्त झालेले डॉक्टर असून त्यांनी सैन्याच्या वैद्यकीय दलात ३० वर्षे काम केले आहे. तिच्या आई, सविंदर ह्या पंजाबी असून त्यांनी देहू रोड, पुणे येथील COD (सेन्ट्रल आॅर्डनन्स डेपो)) येथे काम केले आहे. सोनालीचे प्राथमिक शिक्षण आर्मी विद्यालयात झाले असून माध्यमिक शिक्षण केंद्रीय विद्यालयात झाले आहे. तिने पु्याच्या  फर्ग्युसन कॉलेजमधून पत्रकारिता विषयातील पदवी प्राप्त केली आहे. पुण्याच्याच इंदिरा स्कूल ऑफ मॅनेजमेंट ह्या संस्थेतून तिने पत्रकारितेमधील पदव्युत्तर शिक्षण घेतले आहे. 

तिला अतुल हा लहान भाऊ असून तोही चित्रपटक्षेत्रात कार्यरत आहे.

### पदार्पण आणि कारकिर्दीतील चढ-उतार (२००६-१०) 
## चित्रपटांची सूची
## बाह्य दुवे
*
* 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म
वर्ग:मराठी भाषा दिवशी संपादीत लेख
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
चौप्रवण

सापेक्षतेच्या सिद्धान्तात **चौप्रवण** हे त्रिमितीतल्या प्रवणाचे चौमितीतील व्यापक स्वरूप आहे

## व्याख्या
घात दर्शकांत सहचल घटक संक्षिप्तपणे खालीलप्रमाणे लिहिले जाते::

:  \dfrac{\partial}{\partial x^\alpha} = \left(\frac{1}{c}\frac{\partial}{\partial t}, \nabla\right) = \partial_\alpha = {}_{,\alpha}

शेवटच्या  {}_{,\alpha} मधील *स्वल्पविराम* हे x^\alpha सापेक्ष *अर्धभैदन* दर्शविते. हे सहचल भैदिजासाठी वापरल्या जाणाऱ्या अर्धविरामाप्रमाणे नाही.

आणि प्रतिचल घटक पुढीलप्रमाणे:

:\partial^\alpha \ = g^{\alpha \beta} \partial_\beta =  \left(\frac{1}{c} \frac{\partial}{\partial t}, -\nabla \right)

येथे *gαβ* हे अंतरी प्रदिश असून ते (+,−,−,−) ह्या अंतरी चिन्हांसहित सपाट अवकाशकालासाठी वापरले जाते. 

\partial_\alpha ह्या चिन्हांऐवजी \Box किंवा *D* ही चिन्हेही वापरली जातात.

## संदर्भ
वर्ग:मिन्कोवस्की अवकाश
वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
चौविस्थापन

दोन घटनांना जोडणारा एक "बाण" अशी सापेक्षतेचा सिद्धान्तात *चौदिश विस्थापना*ची व्याख्या केली जाते:

: \Delta X^{\mu} := \left(c\Delta t, \Delta x, \Delta y, \Delta z \right) 

वर्ग:मिन्कोवस्की अवकाश
वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
तरंग चौदिश

सापेक्षतेचा सिद्धान्तात **तरंग चौदिश** चौमितीतील तरंगदिश असून तिची व्याख्या पुढीलप्रमाणे:

:K^a=\left(\frac{\omega}{c}, \mathbf{k}\right)

येथे \omega=2 \pi \nu, c हा प्रकाशाचा वेग आणि \mathbf{k}=\frac{2 \pi}{\lambda}\mathbf{n} आणि \lambda ही तरंग किंवा कणतरंगाची तरंगलांबी. बऱ्याचदा तरंग चौदिश ही तरंग चौवारंवारतेबरोबर वापरली जाते. c=\nu \lambda वापरल्यास त्यांच्यामधला संबंध पुढीलप्रमाणे.

:K^a=\frac{2 \pi}{c}N^a

वर्ग:मिन्कोवस्की अवकाश
वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
खाजगी

**खाजगी** हा होळकरशाहीतील वंशपरंपरागत जहागिरीचा एक प्रकार होता. रणांगणावर असताना बरेवाईट झाले तर कुटुंब उघड्यावर पडू नये म्हणून मल्हारराव होळकरांनी पेशव्यांना विनंती करून आपली पत्नी गौतमाबाईच्या नावाने ही जहागीर मिळविली होती. मल्हाररावांच्या कर्तबगारीवर खूश होऊन चिमाजी आप्पाने मल्हाररावांना अशी जहागीर देण्याची शिफारस केली होती. होळकरांच्या राजाची पत्नी या खाजगी जहागिरीची उत्तराधिकारी होत असे.

इ.स. १७३४ साली ही जहागीर गौतमाबाईंना मिळाली. गौतमाबाईंच्या मृत्यूपर्यंत म्हणजेच २९ सप्टेंबर, इ.स. १७६१ पर्यंत या खाजगीचा कारभार गौतमाबाईच पाहत होत्या. त्यांच्या मृत्यूनंतर हा वारसा अहिल्याबाईंस मिळाला. हा वारसा मिळाल्यानंतर अहिल्याबाईंनी या खाजगीचा कारभार गोविंदपंत गानूंकडे सोपविला. खाजगीच्या उत्पन्नातून इनाम देण्याची सोय होती. खाजगीचे अधिकारी राजाला जबाबदार नसत. गरजेच्यावेळी खाजगीचा पैसा दौलतीसाठी वापरला जात असे, पण दौलतीचा पैसा खाजगीत वापरत नसत.  

वर्ग:होळकर घराणे
गुरुत्व स्थितीज ऊर्जा

**गुरुत्व स्थितीज उर्जा**, **गुरुत्व विभवी उर्जा** किंवा **गुरुत्व सामर्थिक उर्जा** ही स्थितीज किंवा विभवी उर्जा असून ते काही वस्तूमानबिंदूवर प्रयुक्त अक्षय्य गुरुत्व बलाने केलेले ठराविक विस्थापन म्हणजेच कार्यामुळे निर्माण होते.

## व्याख्या
गुरुत्व स्थितीज उर्जा खालीलप्रमाणे काढली जाते-
: U_g(r) = -\int_{{r}_{\rm ref}}^r \mathbf{F} \cdot \mathrm{d} \mathbf{s} \,\!
म्हणजेच-
: U_g(r) =  -{G Mm \over r} \,\!
येथे,
:Ug(r) ही (गुरुत्व त्वरणावलंबी) गुरुत्व स्थितीज उर्जा
:F हे गुरुत्व बल
:ds हे गुरुत्व बलाने विस्थापित केलेला m वस्तूमानाचे विस्थापन
:G हा वैश्विक गुरुत्व स्थिरांक
:M, m हे अनुक्रमे पहिले वस्तूमान आणि ज्याच्यावर बलप्रयुक्त आहे असे दुसरे वस्तूमान
:r हे M, m ह्या दोन वस्तूमानांमधले अंतर

वर्ग: भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
विद्युतचुंबकी चौविभव

सापेक्षतेच्या सिद्धान्तात **विद्युतचुंबकी चौविभव** ही सापेक्षित सदिश असून ती त्रिमितीतल्या विद्युत अदिश विभव आणि चुंबकी सदिश विभवास चौमितीत एकाच सदिशात - चौसदिशात व्याख्यित करते.

## व्याख्या
**विद्युतचुंबकी चौविभवा**ची व्याख्या:

:

येथे *ϕ* हा विद्युत विभव, आणि **A** हा चुंबकी सदिश विभव. *Aα*चे एकक म्हणजे V·s·m−१ (एसआय एककांत), आणि गॉसीयन-सीजीएसमध्ये Mx·cm−१.

विद्युत आणि चुंबकी क्षेत्रांचा संबंध ह्या चौविभवांवरून लावला जातो:

:

सारणीरूपांत ते खालीलप्रमाणे लिहिले जाते:
:A^\alpha =
\begin{pmatrix}
A^0 \\ A^1 \\ A^2 \\ A^3 
\end{pmatrix} = 
\begin{pmatrix}
\phi / c \\ A_x \\ A_y \\ A_z 
\end{pmatrix}

येथे, A० हा त्रिमितीतील विद्युत विभव आणि A१,A२,A३ हे चुंबकी विभवाचे त्रिमितीतील त्रिदिश घटक दाखविते.

विशेष सापेक्षतेत, विद्युत आणि चुंबकी क्षेत्र प्रदिशाच्या रूपातच लिहिले जाते आणि म्हणून ते लॉरेंझच्या रूपांतरणाखाली (विद्युतचुंबकी प्रदिश) व्यवस्थित रूपांतरित होते. ते विद्युतचुंबकी चौविभवाच्या संज्ञेत असे लिहिले जाते::

:F^{\mu\nu}=\partial^{\mu}A^{\nu}-\partial^{\nu}A^{\mu}.

## संदर्भ
वर्ग:मिन्कोवस्की अवकाश
वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
चौत्वरण

सापेक्षतेच्या सिद्धान्तात **चौत्वरण** हे अभिजात त्वरणाचे चौमितीतील रूप असून कणाच्या स्वतःच्या कालसापेक्ष चौवेगाचा बदलाचा दर अशी त्याची व्याखा केली जाते:

: \mathbf{A} =\frac{d\mathbf{U}}{d\tau}=\left(\gamma_u\dot\gamma_u c,\gamma_u^2\mathbf a+\gamma_u\dot\gamma_u\mathbf u\right)
=\left(\gamma_u^4\frac{\mathbf{a}\cdot\mathbf{u}}{c},\gamma_u^2\mathbf{a}+\gamma_u^4\frac{\left(\mathbf{a}\cdot\mathbf{u}\right)}{c^2}\mathbf{u}\right),

येथे: 

: \mathbf a = {d\mathbf u \over dt} 
आणि
: \dot\gamma_u = \frac{\mathbf{a \cdot u}}{c^2} \gamma_u^3 = \frac{\mathbf{a \cdot u}}{c^2} \frac{1}{\left(1-\frac{u^2}{c^2}\right)^{3/2}}

आणि \gamma_u हा चाल u साठीचा लॉरेंझ घटक दाखविते. चलावरील बिंदू हे उचित कालाऐवजी \tau दिलेल्या संदर्भ चौकटीतल्या कालसापेक्ष भैदिज असल्याचे दर्शविते.

वर्ग:मिन्कोवस्की अवकाश
वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख
चौधारा

सापेक्षतेच्या सिद्धान्तात **चौधारा** ही सापेक्षित सदिश असून ती त्रिमितीतल्या अदिश प्रभार घनता आणि सदिश धारा घनता चौमितीत एकाच सदिशात - चौसदिशात व्याख्यित करते.

## व्याख्या
;मिन्कोवस्की अंतरी:

(+−−−) ह्या अंतरी चिन्हेन्हांसहित मिन्कोवस्की अंतरी \eta_{\mu\nu} वापरल्यास **चौधारा**चे चार घटक खालीलप्रमाणे दिले जाते:

:J^\alpha = \left(c \rho, j^1 , j^2 , j^3 \right) = \left(c \rho, \mathbf{j} \right)

येथे *c* हा प्रकाशाचा वेग, *ρ* ही प्रभार घनता आणि **j** ही नेहमीची धारा घनता. उर्ध्वघात *α* हे अवकाशकाल मितींना खूणते.

वर्ग:मिन्कोवस्की अवकाश
वर्ग:भौतिकीवरील अपूर्ण लेख