open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
बिग बझार

**बिग बाजार** ही हायपरमार्केट, डिस्काउंट डिपार्टमेंट स्टोर्स आणि किराणा दुकानांची भारतीय रिटेल साखळी आहे. किरकोळ साखळीची स्थापना किशोर बियाणी यांनी त्यांच्या मूळ संस्थेच्या फ्युचर ग्रुप अंतर्गत केली होती,  जी भारतीय किरकोळ आणि फॅशन क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण स्थान मिळवण्यासाठी ओळखली जाते. बिग बझार ही फूड बझार, फॅशन अॅट बिग बझार  आणि *ईझोनची* मूळ साखळी देखील आहे जिथे ती सर्व एकाच छताखाली आहे, तर ब्रँड फॅक्टरी, होम टाउन, यांसारख्या रिटेल आउटलेट्सची भगिनी साखळी आहे. सेंट्रल, ईझोन इ.

२००१ मध्ये स्थापित,  बिग बाजार भारतातील सर्वात जुन्या  आणि सर्वात मोठ्या हायपरमार्केट साखळ्यांपैकी एक आहे  , देशभरातील १२०हून अधिक शहरे आणि गावांमध्ये सुमारे ३००+ स्टोर्स आहेत. 

## इतिहास 
बिग बझारची स्थापना २००१ मध्ये किशोर बियाणी यांनी केली, मूळ कंपनी फ्यूचर ग्रुपचे संस्थापक आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी.

भारतीय क्रिकेट संघाचा माजी कर्णधार महेंद्रसिंग धोनी याने यापूर्वी बिग बाजारच्या फॅशन वर्टिकलसाठी समर्थन केले आहे.

### संपादन 
२०२० मध्ये, रिलायन्स इंडस्ट्रीजच्या रिटेल विभाग, रिलायन्स रिटेलने, फ्यूचर ग्रुपच्या ₹२४,७१३ कोटी ($३.३६ अब्ज) विक्री व्यवहाराचा भाग म्हणून बिग बाजारचे अधिग्रहण केले.   अ‍ॅमेझॉनद्वारे सिंगापूर कोर्टात या अधिग्रहणावर विवाद होत आहे, जे कंपन्यांच्या 'प्रतिबंधित सूची' सह सौद्यांना प्रतिबंधित करार कराराचा हवाला देत आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:मुंबई मधील कंपन्या
वर्ग:भारतातील कंपन्या
मिरिंडा

thumb|right|मिरिंडा शीतपेयाचे शीर्षक
**मिरिंडा** हे भारतासह अनेक देशांत मिळणारे शीत पेय आहे. हे साधारण नारंगीच्या चवीचे असते

वर्ग:शीतपेये
मॅरिको

**मॅरिको लिमिटेड** () ही भारतातील कंपनी आहे. हिचे मुख्यालय मुंबई येथे आहे.

वर्ग:भारतातील कंपन्या
तनिश्क

**तनिश्क** ही एक भारतीय दागिने बनविणारी कंपनी आहे. ही कंपनी टायटन समूहाचा एक विभाग आहे.

वर्ग:भारतातील कंपन्या
२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१० - पात्रता सामने

The **2010 ICC World Twenty20 Qualifier** was played from February 9-13, 2010 in the United Arab Emirates. The top two teams progressed to play in the 2010 ICC World Twenty20, the international championship of Twenty20 cricket.

The eight competing teams were: Afghanistan, Canada, Ireland, Kenya, the Netherlands, Scotland, UAE and the USA.

The groups were devised by virtue of seedings from the previous ICC World Twenty20 Qualifier, which was won jointly by Ireland and the Netherlands and, for the teams not participating in that event (Afghanistan, UAE and USA) on latest one-day rankings.

The torunament winners go into Group C of the ICC World Twenty20 2010 along with South Africa and India while the runners up will join West Indies and England in Group D. The tournament was won by Afghanistan who defeated Ireland by 8 wickets in the final.

## संघ 
## Group stage 
### Group A 
----

----

----

----

----

### Group B 
----

----

----

----

----

## Super Four 
----

----

----

## Final 
Afghanistan qualify as winners for Group C in the 2010 World Twenty20 Cup. Ireland as runners-up also qualify, taking their place in Group D.

## Statistics 
## References 
वर्ग:२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०
वर्ग:चित्रसमस्या असणारी पाने तात्पुरता
राजीव खांडेकर

राजीव खांडेकर हे एक मराठी पत्रकार आहेत. ३० हून अधिक वर्षे ते या व्यवसायात आहेत. महाराष्ट्रातील आघाडीच्या 'एबीपी माझा' (पूर्वाश्रमीची 'स्टार माझा’) या दूरचित्रवाणीच्या वृत्तवाहिनीचे ते मुख्य संपादक आहेत. 

त्यांचे प्राथमिक शिक्षण आटपाडीला, काॅलेजचे सांगलीला आणि त्यापुढील पदव्युत्तर शिक्षण पुण्याच्या रानडे इन्स्टिट्यूटमध्ये झाले. 

राजीव खांडेकर यांनी १९८९ मध्ये पुण्याच्या सकाळमधून आपल्या कारकिर्दीला सुरुवात केली. नाशिक सकाळ आणि पुण्याच्या लोकसत्तामध्ये काही काळ काम केल्यानंतर १९९५ पासून पुढे पाच वर्षे त्यांनी लोकसत्ताचे नवी दिल्ली येथल प्रतिनिधी म्हणून काम पाहिले. या काळातील राजकीय आणि सांस्कृतिक क्षेत्रासंबंधीच्या त्यांच्या अनेक बातम्या महाराष्ट्रभर गाजल्या. २००० मध्ये ईटीव्ही मराठी सुरू झाल्यावर त्या वाहिनीच्या मुंबई ब्युरोचे प्रमुख म्हणूनही त्यांनी अडीच वर्षे काम पाहिले.

ग्रामीण महाराष्ट्राचे अर्थकारण आणि महाराष्ट्राचे राजकारण या दोन विषयांमध्ये गती असलेले राजीव खांडेकर ‘एबीपी माझा’मध्ये रुजू होण्यापूर्वी ‘लोकसत्ता’चे निवासी संपादक म्हणून काम करीत होते. मार्मिक राजकीय विश्लेषणाबरोबरच, खांडेकर यांनी या काळात लिहिलेला ‘हार्ट टु हार्ट’ हा कॉलमही त्यातील शैलीदार भाषेमुळे वाचकांच्या स्मरणात राहिला. त्यांच्या हार्ट टु हार्ट या पुस्तकाला नंतर उत्कृष्ट वाङ्&zwnj;मयनिर्मितीचा महाराष्ट्र  राज्य शासनाचा पुरस्कारही मिळाला. 

मार्मिक राजकीय विश्लेषण, संयत मांडणीची पद्धत आणि परखडपणासाठी खांडेकर ओळखले जातात. ‘एबीपी माझा’च्या उभारणीपासून अल्पावधीत महाराष्ट्रातील सर्वाधिक लोकप्रिय वृत्तवाहिनीचा मान मिळवून देण्यात त्यांचा सिंहाचा वाटा आहे. 

भारतीय वृत्तवाहिन्यांच्या दर्जावर अंकुश ठेवण्यासाठी स्थापन करण्यात आलेल्या न्यूझ ब्रॉडकास्टिंग स्टॅंडर्ड ॲथॉरिटीवर त्यांची सन्माननीय नियुक्ती झाली आहे. या पदावर नियुक्ती झालेले ते पहिलेच मराठी संपादक आहेत. देशभरातील सर्वच वृत्तवाहिन्यांसाठी मार्गदर्शक तत्त्वे आखून देण्याचे काम ही ॲथॉरिटी करते.

## राजीव खांडेकर यांना मिळालेले पुरस्कार
* एकमत पुरस्कार
* महाराष्ट्र संपादक परिषदेचा आचार्य अत्रे पुरस्कार
* सासवडच्या आचार्य अत्रे प्रतिष्ठानचा मानाचा पुरस्कार
* आचार्य बाळशास्त्री जांभेकर पुरस्कार
* महर्षि नारद पुरस्कार 
* ‘हार्ट टु हार्ट’ पुस्तकाला उत्कृष्ट वाङ्&zwnj;मयनिर्मितीचा महाराष्ट्र सरकारचा पुरस्कार

वर्ग:मराठी पत्रकार
क्लियर (शांपू)

**क्लियर ** (पूर्वीचा:क्लिनिक ऑल क्लिअर) हा अँटी- डँड्रफ शांपूचा जागतिक ब्रँड आहे. या शांपूची निर्माती ब्रिटिश - डच कंपनी, युनिलिव्हर आहे. हा ब्रँड १९७५ मध्ये क्लिनिक शांपू म्हणून १९८१ पर्यंत लॉन्च करण्यात आला आणि १९८२ मध्ये क्लियर म्हणून पुन्हा याचे नामांतर करण्यात आले. क्लिअर शांपू, त्याच्या इतिहासावरून शोधल्याप्रमाणे, इटलीमधून आला आहे. हा अपवाद वगळता बहुतेक देशांमध्ये क्लियर नावाने विकला जातो. ग्रीसमध्ये अल्ट्रेक्स, पोर्तुगालमध्ये क्लिनिक नावाने विकला जातो.

## संदर्भ 
वर्ग:केशभूषा
कोलगेट

thumb|300px| लोगो

**कोलगेट** (रोमन लिपी: *Colgate*;) हे कोलगेट-पामॉलिव्ह कंपनीची मौखिक आरोग्यविषयक उत्पादनांच्या मालिकेचे नाव आहे.

इ.स. १८९६ साली पहिल्यांदा *कोलगेट रिबन डेंटल क्रीम* या नावाने पिळण्याजोग्या ट्युबांमधून भरली गेलेली टूथपेस्ट बाजारात आली. त्याआधी इ.स. १८७३ सालापासून काचेच्या बरण्यांमधून ती विकली़ जात असे.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मौखिक आरोग्य
वर्ग:टूथपेस्टचे ब्रँड
२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०

**२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०**  मध्ये एप्रिल २० व मे १६, २०१० दरम्यान खेळली गेलेली आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा होती. २००७ला स्पर्धा सुरू झाल्या नंतर स्पर्धा प्रत्येक २ वर्षांनी घेण्यात आली. २००९ स्पर्धेनंतर ही स्पर्धा केवळ १० महिन्या नंतर झाली. यातील सामने बार्बाडोस, गयाना, सेंट लुसिया व सेंट किट्स आणि नेविस येथील चार मैदानांवर खेळवण्यात आले.

## पात्रता
## नियम
साखळी सामने व सुपर आठ फेरी दरम्यान खालील प्रमाणे गुण देण्यात येतील:

समसमान धावसंख्या झाल्यास , सुपर ओव्हर ने विजयी संघ निवडले गेले. हा नियम प्रत्येक फेरीच्या सामन्यासाठी होता..

प्रत्येक गटात (साखळी सामने व सुपर आठ फेरीत), संघाना खालील नियमांनुसार क्रमांकन दिले गेले:
# जास्त गुण
# समसमान असल्यास, जास्त विजय
# समसमान असल्यास, जास्त नेट रन रेट
# समसमान असल्यास, कमी स्ट्राईक रेट
# समसमान असल्यास, result of head to head meeting.

### गट
गटांची घोषणा ४ जुलै २००९ रोजी करण्यात आली.

* २०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१० - पात्रता सामने खेळुन अफगाणिस्तान व आयर्लंड पात्र झाले.
* झिंबाब्वेने २००९ स्पर्धेतुन माघार घेतल्यामुळे २०१० स्पर्धेसाठी त्यांना मानांकन देण्यात आले नाही.
* २००९ च्या स्पर्धेत आयर्लंड सुपर आठ फेरीत गेला होता, कसोटी संघाला ८ वे मानांकन असल्यामुळे ह्या स्पर्धेत ८ वे मानांकन कोणत्याच संघाला देण्यात आले नाही.

## संघ 
## सामने
### सराव सामने
### साखळी सामने
#### गट अ
----

----

#### गट ब
----

----

#### गट क
----

----

#### गट ड
---- 

----

### सुपर आठ
सुपर आठ मधील संघांचे दोन गट केले गेले: गट ई व गट फ. गट ई मध्ये अ१, ब२, क१, ड२ आणि गट फ मध्ये अ२, ब१, क२, ड१. यांत X१ म्हणजे X गटातील सर्वोत्तम and X२ हा त्या गटातील दुसऱ्या क्रमांकाचा संघ होता.

#### गट ई
----

----

----

----

----

#### गट फ
----

----

----

----

----

### बाद फेरी
#### उपांत्य फेरी
----

#### अंतिम फेरी
## प्रसारण 
### आकाशवाणी
## संदर्भ आणि नोंदी 
* ICC T20 Worldcup schedule  
* Barbados Accommodation for Twenty20 Matches 5th to 16th May 10  

*
वर्ग:२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा
वर्ग:इ.स. २०१० मधील खेळ
वर्ग:चित्र हवे
करुंगली

**करुंगली** एक महाराष्ट्रातील सांगली जिल्ह्यातील गाव आहे.

वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
मणदूर

हे एक महाराष्ट्रातील सांगली जिल्ह्यातील गाव आहे.

**मणदूर** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील शिराळा तालुक्यातील एक गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
## हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.

## लोकजीवन
## प्रेक्षणीय स्थळे
## नागरी सुविधा
## जवळपासची गावे
## संदर्भ
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 

वर्ग:शिराळा तालुक्यातील गावे
वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
फिल्मफेर पुरस्कार दक्षिण

**फिल्मफेर पुरस्कार दक्षिण** ही भारतातील फिल्मफेअर पुरस्कारांची दक्षिणी आवृत्ती आहे. हे पुरस्कार टाइम्स वृत्तसमूहातर्फे दक्षिण भारतीय सिनेमामधील गुणवत्तापूर्ण प्रदर्शनासाठी दिले जातात. हे पुरस्कार तमिळ, तेलुगू, मल्याळी सिनेमा व कन्नड सिनेमांसाठी स्वतंत्रपणे देण्यात येतात.

## पुरस्कार
भारताच्या दक्षिणेकडील चारही भाषांपैकी प्रत्येक भाषेमधील चित्रपटांसाठी खालील १० पुरस्कार दिले जातात.
### तमिळ सिनेमा
*सर्वोत्तम चित्रपट - तमिळ
*सर्वोत्तम दिग्दर्शक - तमिळ
*सर्वोत्तम अभिनेता - तमिळ 	
*सर्वोत्तम अभिनेत्री - तमिळ		
*सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेता - तमिळ	
*सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री - तमिळ
*सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक - तमिळ
*सर्वोत्तम गीतकार - तमिळ 	
*सर्वोत्तम पुरुष पार्श्वगायक - तमिळ 	
*सर्वोत्तम महिला पार्श्वगायक - तमिळ

### तेलुगू सिनेमा
*सर्वोत्तम चित्रपट - तेलुगू
*सर्वोत्तम दिग्दर्शक - तेलुगू
*सर्वोत्तम अभिनेता - तेलुगू 	
*सर्वोत्तम अभिनेत्री - तेलुगू		
*सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेता - तेलुगू	
*सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री - तेलुगू
*सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक - तेलुगू
*सर्वोत्तम गीतकार - तेलुगू 	
*सर्वोत्तम पुरुष पार्श्वगायक - तेलुगू 	
*सर्वोत्तम महिला पार्श्वगायक - तेलुगू

### मल्याळी सिनेमा
*सर्वोत्तम चित्रपट - मलयाळम
*सर्वोत्तम दिग्दर्शक - मलयाळम
*सर्वोत्तम अभिनेता - मलयाळम 	
*सर्वोत्तम अभिनेत्री - मलयाळम		
*सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेता - मलयाळम	
*सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री - मलयाळम
*सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक - मलयाळम
*सर्वोत्तम गीतकार - मलयाळम 	
*सर्वोत्तम पुरुष पार्श्वगायक - मलयाळम 	
*सर्वोत्तम महिला पार्श्वगायक - मलयाळम

### कन्नड सिनेमा
*सर्वोत्तम चित्रपट - कन्नड
*सर्वोत्तम दिग्दर्शक - कन्नड
*सर्वोत्तम अभिनेता - कन्नड 	
*सर्वोत्तम अभिनेत्री - कन्नड		
*सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेता - कन्नड	
*सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री - कन्नड
*सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक - कन्नड
*सर्वोत्तम गीतकार - कन्नड 	
*सर्वोत्तम पुरुष पार्श्वगायक - कन्नड 	
*सर्वोत्तम महिला पार्श्वगायक - कन्नड

## विक्रम
*सर्वोत्तम दिग्दर्शक
**के. भालचंद्र - ८वेळा पुरस्कृत
**के. विश्वनाथ - ८वेळा पुरस्कृत
**कमल हासन - १७वेळा पुरस्कृत
**मामूटी - १०वेळा पुरस्कृत
**मोहनलाल - ९वेळा पुरस्कृत
**डॉ. राजकुमार - ८वेळा पुरस्कृत
*सर्वोत्तम अभिनेत्री
**लक्ष्मी - ७वेळा पुरस्कृत
**सरिता - ६वेळा पुरस्कृत
**सुहासिनी मणिरत्नम - ६वेळा पुरस्कृत
**रेवती - ६वेळा पुरस्कृत
*सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक
**ए.आर. रहमान - 
*सर्वोत्तम पुरुष पार्श्वगायक
**कार्तिक - ६वेळा पुरस्कृत
*सर्वोत्तम महिला पार्श्वगायक
**श्रेया घोषाल - ७वेळा पुरस्कृत

## बाह्य दुवे 
*फिल्मफेअर पुरस्कार 

वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार
वर्ग:दक्षिण भारत
पवारवाडी (पाटण)

**पवारवाडी** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुका एक गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
हे  महाराष्ट्रातील सांगली जिल्ह्यातील एक गाव आहे.  याच नावाची इतर जिल्ह्यातही गावे आहेत.
## हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस तर रात्री तापमान ११ अंश सेल्सियस असते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळ्याचा मोसम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस असते. पावसाळ्यात चांगल्या प्रमाणात पाऊस पडतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २० अंश सेल्सियस असते.

## लोकजीवन
## प्रेक्षणीय स्थळे
## नागरी सुविधा
## जवळपासची गावे
## संदर्भ
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 

वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे
वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
मखराणा

**मखराणा** पाकिस्तान आणि इराणमधील एक वाळवंटी प्रदेश आहे. येथील संगमरवराची खाण जगप्रसिद्ध आहे. येथील खाणीतूनच ताजमहालचा संगमरवर वापरला गेल्याची नोंद आहे.

या प्रदेशातील हिंगोल नदीच्या काठी हिंगलाज मातेचे मंदिर हे हिंदूंचे तीर्थक्षेत्र आहे. ५६ शक्तीपीठांपैकी एक आहे. हिंगलाज माता भावसार समाजाचे कुलदैवत मानले जाते.

वर्ग:पाकिस्तान
वर्ग:इराण
फेटा

[इवलेसे|उजवे|फेटा घातलेले 

**फेटा** हा एक महाराष्ट्रातील एक पारंपारिक पगडीचा प्रकार आहे. उन्हापासून डोक्याचे संरक्षण करण्यासाठी याचा उपयोग होतो. 

[वर्ग:वस्त्रे
               फेटा, पगडी , मुकुट हे वेगवेगळ्या स्तरावरचे पदाधिकारी आपल्या डोक्यावर परिधान करतात. फेटा हा सन्मानाचे प्रतिक आहे. मध्युगात फेटा हा भारतीय वेशभूषेचा अविभाज्य घटक आहे. आजही लोक लग्न, पारंपारिक सण, आश्या मंगलमय दिवशी फेटा परिधान करताना दिसतात. फेटा हे आदराच प्रतिक असून त्या व्याक्तीच्या व्यक्तिमत्त्वाची, अस्तित्वाची शान समजली जाते. (रश्मी कडलग)
पगडी

**पगडी** (English: Pagri, हिंदी भाषा: पगरी/ पग) हे पुरुषांचा डोक्यावर बांधायचे वस्त्राचे भारतीय नाव आहे.

वर्ग:वस्त्रे
संगमरवर

[इवलेसे|right|180px|[चिलेच्या जनरल कारेरा सरोवरातील संगमरवराचा खडक]]
**संगमरवर** बांधकाम करण्यासाठी वापरला जाणारा दगड आहे.मखराणा येथील संगमरवराची खाण जगप्रसिद्ध आहे. येथील खाणीतूनच ताजमहालचा संगमरवर वापरला गेल्याची नोंद आहे

वर्ग:स्थापत्यशास्त्र
वर्ग:खडक
सुरेखा यादव

**सुरेखा यादव** मध्य रेल्वेच्या मुंबईमधील उपनगरी सेवेतील पहिल्या महिला मोटर चालक आहेत. इंजिन ड्रायव्हर, लोको पायलट, असिस्टंट ड्रायव्हर अशा अनेक हुद्यांवर काम करणाऱ्या सुरेखा यादव यांची अनेक वर्षांच्या अथक मेहनतीनंतर मोटरचालक म्हणून निवड झाली.

मध्य रेल्वेच्या मुंबईतील मेन लाईनवर तसेच हार्बर लाईनवर सुरेखा यादव या लोकल चालवतात.

त्यांनी सर्वप्रथम १९८८ मध्ये रेल्वेची पहिली महिला स्पेशल गाडी चालविली व त्यानंतर ८ मार्च २०११ मध्ये डेक्कन क्वीन ही पुणे ते मुंबई गाडी चालविली. हा मार्ग रेल्वेचा कठीण मार्ग समजल्या जातो. त्या आशिया खंडातील प्रथम महिला रेल्वेचालक आहेत. त्यांना नुकतेच भारत सरकारतर्फे फर्स्ट लेडी पुरस्काराने गौरविण्यात आले आहे.

## बाह्य दुवे
*चायना डेली या संकेतस्थळावरून साभार
*पुणे मिरर या संकेतस्थळावरून

वर्ग:भारतीय रेल्वे
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:फर्स्ट लेडी पुरस्कारविजेते
ज्योती नाईक

**ज्योती नाईक** ह्या महिला गृह उद्योग लिज्जत पापड याच्या संस्थापक आहेत. ४२ हजारांपेक्षा जास्त महिला एकत्रित येऊन हा उद्योग चालवतात. लिज्जत पापड हे घरगुती पद्धतीने बनवलेले पापड अहेत.

त्यांची कंपनी १० कोटी अमेरिकन डॉलर (८ अब्ज ३० कोटी रुपये) इतकी वार्षिक उलाढाल करते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी उद्योगिनी
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सुश्मिता सेन

इवलेसे|सुश्मिता सेन

**सुश्मिता सेन** (मराठी लेखनभेद: **सुष्मिता सेन** ; बंगाली: সুস্মিতা সেন ; रोमन लिपी: *Sushmita Sen* ;) (नोव्हेंबर १९ इ.स. १९७५; हैदराबाद, आंध्र प्रदेश - हयात) ही भारतीय चित्रपट अभिनेत्री आहे. तिने प्रामुख्याने हिंदी भाषेतील चित्रपटांत अभिनय केला आहे. इ.स. १९९४ सालातल्या मिस युनिव्हर्स सौंदर्यस्पर्धेत तिने 'मिस युनिव्हर्स' उर्फ "विश्वसुंदरी" किताब पटकावला. या स्पर्धेत अव्वल किताब पटकावणारी ती पहिली भारतीय स्त्री ठरली.

१९९६ मध्ये पडद्यावर झळकलेल्या *दस्तक* या हिंदी चित्रपटाद्वारे तिने अभिनयक्षेत्रात पदार्पण केले. हिंदी भाषेतील चित्रपटांसोबत तिने काही तमिळ व इंग्रजी भाषांतील चित्रपटांमधूनही भूमिका केल्या.

विनोदी चित्रपट बीवी नंबर १ (1999) मधील अभिनयासाठी तिला सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्रीचा फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाला आणि सिर्फ तुम (1999) आणि फिल्हाल... (2002) यांच्यातील तिच्या भूमिकांसाठी देखील तिला नामांकन मिळाले. तिच्या व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी चित्रपटांमध्ये आँखे (2002), मैं हूँ ना (2004), मैने प्यार क्यूं किया? (2005) यांचा समावेश होतो.

## सुरुवातीचा काळ
## कारकीर्द 
इवलेसे|एका कार्यक्रमात सुश्मिता सेन

## फिल्मोग्राफी 
## सन्मान व पुरस्कार
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:बंगाली व्यक्ती
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म
वर्ग:मिस युनिव्हर्स विजेत्या
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
रोहिणी सालियन

**रोहिणी सालियन** मोक्का कायद्याचा गाढा अभ्यास असलेल्या सरकारी वकील आहेत.मुंबई महानगर प्राधिकरण मध्ये शहरी व्यवस्थापनात कार्यरत आहेत.

## जीवन 
सालियनचा जन्म १९८२ मंगलोर येथे झाला. सध्या सालियन मुंबईत काम करते.फावल्या वेळेत त्यांना चित्र काढण्याचा छंद आहे.

## कार्य 
खालील प्रकारच्या खटल्यासंदर्भात काम केले आहे.

* बोरीवली दुहेरी हत्याकांड
* हिरे व्यापारी भरत शहा खटला
* जे जे गोळीबार खटला
* सारा-सहारा व्यापारी संकुल खटला
* घाटकोपर व मुलुंड बॉम्बस्फोट खटला

## बाह्य दुवे 
* इंडियन एक्सप्रेस या इंग्रजी वर्तमानपत्राची २३-८-२००९ची आवृत्ती
* भरत शहा खटल्या संदर्भातील रेडिफ या संकेतस्थळावरील २३-८-२००९ची आवृत्ती

वर्ग:भारतीय वकील
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म
वर्ग:सरकारी वकील
तारपा नृत्य

वारली आदिवासी जनजातीचे हे पारंपरिक नृत्य आहे.तारपा हे गारुड्याच्या पुंगीसारखे असणारे वाद्य वाजविणारा वादक जेव्हा आपली लय बदलतो त्यावेळी या नृत्याची लयही बदलते असे या नृत्याचे स्वरूप आहे.

दादरा आणि नगरहवेली प्रांतातील वारली आदिवासींमध्ये हे नृत्य विशेष प्रचलित आहे.

## तारपा वाद्य
तारपा हे वाद्य नारनदेव या देवतेने वारली जनजातीला दिले अशी या जनजातीत समजूत प्रचलित आहे.वाळवलेल्या भोपळ्यापासून हे वाद्य तयार करतात.
## सादरीकरण
भाद्रपद वद्य द्वादशीच्या आसपास तांदुळाचे नवीन पीक हाती यायला लागल्यावर हे नृत्य सामान्यपणे केले जाते.या नृत्याचा शेतीशी व सुगीच्या आनंदाशी संबंध मानला जातो .
सामान्यतः रात्रीच्या जेवणानंतर हे नृत्य केले जाते.यामध्ये मध्यभागी तारपा वादक असून त्याच्याभोवती पुरुष वर्तुळात नाचतात.त्या वर्तुळाच्या बाहेर महिला एकमेकींच्या कमरेत हात घालून आणखी एक वर्तुळ करून नाचतात.

## संदर्भ 
वर्ग:महाराष्ट्रातील लोककला
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:नृत्य
सुधा मूर्ती

**सुधा कुळकर्णी-मूर्ती** (जन्म : शिगगाव-कर्नाटक, १९ ऑगस्ट १९५०) या एक भारतीय सामाजिक कार्यकर्त्या व लेखिका आहेत. विमल कुळकर्णी आणि डॉ. आर.एच .**कुळकर्णी** हे त्यांचे आई वडील होत. ग्रामीण भागातील विकासासाठी त्या काम करत असतात. संगणक क्षेत्रातील व्यावसायिक आणि इन्फोसिस या प्रसिद्ध संस्थेचे संस्थापक एन.आर.नारायणमूर्ती ह्यांच्या त्या पत्‍नी आहेत. त्या अमेरिकेतील कॅलटेक ह्या प्रसिद्ध कंपनीतील शास्त्रज्ञ श्रीनिवास कुळकर्णी यांच्या, तसेच प्रसिद्ध अमेरिकन व्यावसायिक गुरुराज देशपांडे यांच्या पत्‍नी-जयश्री कुळकर्णी-देशपांडे- ह्यांच्या भगिनी आहेत. सुधा मूर्ती यांनी नऊहून अधिक कादंबऱ्या लिहिल्या आहेत. त्यांच्या नावावर अनेक कथासंग्रह आहेत.

## शैक्षणिक अर्हता
* सुधा मूर्ती यांनी भारती विद्यापीठाच्या इंजिनीअरिंग काॅलेजमधून बी.ई. इलेक्ट्रिकलची पदवी सुवर्णपदकासह मिळवली आहे. 
* इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स येथून त्या संगणक शास्त्रात एम.ई. झाल्या आहेत.

## कामाचा अनुभव
सुधा मूर्तीनी संगणक शास्त्रज्ञ व अभियंता म्हणून आपल्या करिअरची सुरुवात केली. टेल्को कंपनीत निवड झालेल्या त्या पहिल्या महिला अभियंत्या होत्या. टाटा कंपन्यांसाठी त्यांनी पुणे, मुंबई आणि जमशेदपूर येथे काम केले आहे. इन्फोसिस फाऊंडेशनच्या माध्यमातून मूर्ती यांनी समाजाच्या विविध क्षेत्रांत विकासकामांना प्रोत्साहन दिले आहे. कर्नाटक सरकारच्या **सर्व**(?) शाळांत त्यांनी संगणक आणि ग्रंथालये उपलब्ध करून दिली आहेत. त्यांनी हार्वर्ड विद्यापीठात मूर्ती क्लासिकल लायब्ररी ऑफ इंडिया या नावाचे ग्रंथालय सुरू केले आहे. कर्नाटकातील ग्रामीण भागांत आणि बंगलोर शहर व परिसरात त्यांनी सुमारे १०,००० शौचालये संस्थेच्या माध्यमातून बांधली आहेत. तमिळनाडू आणि अंदमान येथे सुनामीच्या काळात त्यांनी विशेष सेवाकार्य केले आहे. महाराष्ट्रातील दुष्काळी भागातील लोकांनाही संस्थेने मदत दिलेली आहे.

## सुधा मूर्ती यांचे प्रकाशित साहित्य 
* अस्तित्त्व
* आजीच्या पोतडीतील गोष्टी
* आयुष्याचे धडे गिरवताना
* द ओल्ड मॅन अँड हिज गॉड (इंग्रजी)
* कल्पवृक्षाची कन्या: पुराणांतील स्त्रियांच्या अनन्यसाधारण कथा (मूळ इंग्रजी-द डाॅटर्स फ्राॅम अ विशिंग ट्री, मराठी अनुवाद - लीना सोहोनी)
* गोष्टी माणसांच्ता
* जेन्टली फॉल्स द बकुला (इंग्रजी)
* डॉलर बहू (इंग्रजी)-(मराठी)
* तीन हजार टाके (मूळ इंग्रजी, ’थ्री थाउजंड स्टिचेस’; मराठी अनुवाद लीना सोहोनी)
* थैलीभर गोष्टी
* परिधी (कानडी) [1]
* परीघ (मराठी)
* पितृऋण
* पुण्यभूमी भारत
* बकुळ (मराठी)
* सामान्यांतले असामान्य (अनुवाद उमा कुलकर्णी) २०१७
* सुकेशिनी
* हाऊ आय टॉट माय ग्रँडमदर टु रीड अँड अदर स्टोरीज (इंग्रजी)

## पुरस्कार आणि सन्मान 
* इ.स.१९९५ साली उत्तम शिक्षक पुरस्कार (बेस्ट टीचर अवोर्ड )
* इ.स.२००१ साली ओजस्विनी पुरस्कार 
* इ.स. २००६ - भारत सरकारने पद्मश्री पुरस्कार देऊन गौरवले.
* इ.स. २००६  साहित्य क्षेत्रातील योगदानासाठी आर. के. नारायण पुरस्कार 
* श्री राणी-लक्ष्मी फाऊंडेशनकडून १९ नोव्हेंबर, इ.स. २००४ रोजी राजलक्ष्मी पुरस्कार.
* इ.स. २०१० - एम.आय.टी.कॉलेजकडून भारत अस्मिता राष्ट्रीय पुरस्कार.
* सामाजिक कामासाठी राष्ट्रीय स्तरावरील  सन्मान 
* सत्यभामा विद्यापीठातर्फे सन्माननीय डॉक्टरेट पदवी
* इ.स. २०२३ - भारत सरकारचा पद्मभूषण पुरस्कार

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म
वर्ग:कन्नड साहित्यिक
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:इयत्ता ७ वी बालभारती अभ्यासक्रम संदर्भलेख
वर्ग:सामाजिक कार्यकर्त्या
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
कोशित्सा

**कोशित्सा** हे स्लोव्हाकिया देशातील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे.

वर्ग:स्लोव्हाकियामधील शहरे
मदन बॉब

**एस. कृष्णमूर्ती** तथा **मदन बॉब** (९ ऑक्टोबर, १९५३;चेन्नई - २ ऑगस्ट, २०२५; चेन्नई) हे एक भारतीय अभिनेता आणि विनोदी कलाकार होते. त्यांनी प्रामुख्याने तमिळ चित्रपटांमध्ये सहाय्यक भूमिकांमध्ये काम केले. याच सोबत त्यांनी मल्याळम, तेलुगू सह हिंदी चित्रपटात देखील विविध भूमिका साकारल्या. मदन बॉब त्यांच्या चेहऱ्यावरील मनोरंजक हावभाव, विनोदी भूमिका आणि बाहेर आलेल्या टपोर डोळ्यांसाठी ओळखले जात होते, ज्याची प्रेरणा त्यांनी काका राधाकृष्णन यांच्याकडून घेतली होती. याशिवाय ते सन टीव्हीवरील लोकप्रिय कॉमेडी शो असथा पोवाथु यारू? मध्ये ज्युरी म्हणून दिसले होते.

त्यांना कर्करोग झाला होता आणि उपचार घेतल्यानंतर ते बरे झाल्याचे सांगण्यात आले, परंतु ०२ ऑगस्ट २०२५ रोजी संध्याकाळी ५ वाजता त्यांचे निधन झाले.

## संदर्भ 
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेते
वर्ग:इ.स. १९५३ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेते
वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेते
वर्ग:हास्य अभिनेते
ब्रनो

**ब्रनो** (; ; ; यिडिश: ברין *Brin*) हे चेक प्रजासत्ताक देशामधील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर व दक्षिण मोराव्हियन प्रदेशाची राजधानी आहे. देशाच्या दक्षिण भागात वसलेल्या ब्रनो शहराची लोकसंख्या सुमारे ३.८५ लाख तर महानगराची लोकसंख्या ८ लाखाहून अधिक आहे.

चेक प्रजासत्ताकाचे सर्वोच्च न्यायालय, संविधानिक न्यायालय ह्या महत्त्वाच्या कायदा संस्था ब्रनोमध्येच स्थित आहेत.

## जुळी शहरे
ब्रनोचे जगातील खालील शहरांसोबत सांस्कृतिक व वाणिज्य संबंध आहेत.

## संदर्भ
## बाह्य दुवे 
* संकेतस्थळ
*

वर्ग:चेक प्रजासत्ताकामधील शहरे
थेसालोनिकी

**थेसालोनिकी** (ग्रीक:Θεσσαλονίκη) हे ग्रीस देशातील शहर आहे. ग्रीक मॅसिडोनिया प्रांताची राजधानी असलेले हे शहर ग्रीसमधील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. याला *थेसालिनिका* किंवा *सालोनिका* नावांनेही ओळखतात.

एजियन समुद्राकाठी वसलेले हे शहर पर्यटनकेंद्र आहे आणि आर्थिक आणि सांस्कृतिकदृष्ट्या ग्रीसमधील महत्त्वाचे शहर आहे.

या शहराची रचना इ.स.पू. ३१५मध्ये मॅसेडॉनच्या कॅसान्डरने केली होती. 

वर्ग:ग्रीसमधील शहरे
वर्ग:इ.स.पू. ३१५ मधील निर्मिती
ऊर्मिला धनगर

'''''' (जन्मदिनांक अज्ञात - हयात) ही महाराष्ट्रातील एक नवोदित गायिका आहे. झी मराठी या दूरचित्रवाणी वाहिनीवरील सारेगमप २०१० च्या सातव्या पर्वात ती विजेती ठरली. सारेगमच्या महाअंतिम फेरित राहुल सक्सेना आणि अभिलाषा चेल्लम या अमराठी गायकांसोबत चुरशीची लढत देत ती महाराष्ट्राची महागायिका झाली.

वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:मराठी पार्श्वगायक
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मंदाकिनी आमटे

**मंदाकिनी आमटे** किंवा **मंदा आमटे** या महाराष्ट्रातील एक डॉक्टर आणि सामाजिक कार्यकर्त्या आहेत. प्रसिद्ध समाजसेवक डॉ प्रकाश आमटे यांच्या त्या पत्नी तर बाबा आमटे यांच्या सून आहेत. महाराष्ट्रातील गडचिरोली जिल्ह्यातील तसेच आंध्र प्रदेश व मध्यप्रदेश राज्यातील माडिया गोंड आदिवासी समाजासाठी लोक बिरादरी प्रकल्पाच्या रूपात परोपकारी कार्य केल्याबद्दल त्यांना २००८ मध्ये त्यांचे पती प्रकाश आमटे यांच्यासोबत 'कम्युनिटी लीडरशिप'  साठी मॅगसेसे पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.

## मॅगसेसे पुरस्कार 
आमटे आणि त्यांचे पती यांना २००८ साठी सामुदायिक नेतृत्वासाठी संयुक्तपणे मॅगसेसे पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले,  

## टपाल तिकीट 
मोनॅकोच्या प्रिन्सिपॅलिटीने १९९५ मध्ये प्रकाश मंदाकिनी यांच्या जीवन आणि कार्याच्या सन्मानार्थ एक टपाल तिकीट काढले - जसे त्यांनी १९५५ मध्ये अल्बर्ट श्वेट्झरसाठी केले होते. मोनॅकोच्या राज्याने परदेशी व्यक्तीला त्यांच्या मानवतावादी कार्यासाठी सन्मानित करण्यासाठी स्टॅम्प काढण्याची ही दुसरी वेळ होती.

एक फ्रेंच जोडपे, गाय आणि ग्रीट बार्थेलेमी, ज्यांनी पन्नासच्या दशकाच्या सुरुवातीला श्वेत्झरसोबत काम केले होते, त्यांनी १९९२ मध्ये हेमलकसा येथील या प्रकल्पाला भेट दिली. हेमलकसा आणि आफ्रिकेतील ज्या ठिकाणी श्वेत्झर काम करत होते तेथील परिस्थितीतील साम्य पाहून ते प्रेरित झाले. या फ्रेंच जोडप्याने माघारी जाऊन मोनॅकोचा प्रिन्स रेनियर तिसरा यांना आमटेसचा सन्मान करण्यासाठी टपाल तिकीट प्रकाशित करण्याचे आवाहन केले. हे तिकीट १९९५ मध्ये प्रकाशित करण्यात आले होते.

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी डॉक्टर
वर्ग:मराठी समाजसेवक
वर्ग:महाराष्ट्रातील सामाजिक कार्यकर्ते
वर्ग:सामाजिक कार्यकर्ते
वर्ग:गडचिरोली जिल्हा
वर्ग:मॅग्सेसे पुरस्कारविजेते
वर्ग:हयात भारतीय व्यक्ती
वर्ग:जन्म वर्ष गहाळ (जिवंत लोक)
वर्ग:भारतीय महिला कार्यकर्त्या
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
विजया मेहता

150px|thumb|right|विजया मेहता
**विजया मेहता** (४ नोव्हेंबर, इ.स. १९३४ - ) या भारतीय रंगभूमीवरील अभिनेत्री, दिग्दर्शिका आहेत. त्यांचे पूर्वाश्रमीचे नाव **विजया जयवंत** होते.  त्या आधुनिक मराठी रंगभूमीच्या आघाडीच्या प्रवर्तक असून 'रंगायन' चळवळीच्या अध्वर्यू आहेत. आशय आणि मांडणीचे अर्थगर्भ प्रयोग करणे ही त्यांची खासीयत आहे.

## वैयक्तिक आयुष्य
विजया यांचा पहिला विवाह अभिनेत्री दुर्गा खोटे यांचा मुलगा हरीन खोटे यांच्याशी झाला होता. हरीन यांचे अल्पवयात निधन झाले. यावेळी त्यांना दोन लहान मुले होती. नंतर त्यांनी फारुख मेहता यांच्याशी विवाह केला.

## कारकीर्द 
१९६० च्या दशकात त्यांनी विजय तेंडूलकर, अरविंद देशपांडे आणि श्रीराम लागू यांच्यासोबत रंगायन या संस्थेची स्थापना केली. या संस्थेने प्रायोगिक रंगभूमीची चळवळ मराठी भाषेत सुरू केली. पार्टी या चित्रपटातील त्यांची भूमिका गाजली. त्यांनी दिग्दर्शित केलेले पेस्तनजी व रावसाहेब हे चित्रपट विशेष मानले जातात.

## विजया मेहता यांची गाजलेली नाटके
* अजब न्याय वर्तुळाचा
* एक शून्य बाजीराव
* एका घरात होती 
* कलियुग (चित्रपट)
* क्वेस्ट (इंग्रजी चित्रपट)
* जास्वंदी
* पुरुष
* पेस्तनजी (हिंदी चित्रपट)
* बॅरिस्टर
* मला उत्तर हवंय
* मादी
* रायडिंग द बस विथ माय सिस्टर (इंग्रजी चित्रपट)
* रावसाहेब (चित्रपट)
* लाईफलाईन (इंग्रजी चित्रवाणी मालिका)
* वाडा चिरेबंदी
* शाकुंतलम (चित्रवाणी चित्रपट)
* श्रीमंत
* स्मृतिचित्रे (दूरचित्रवाणी मालिका)
* हयवदन
* हमिदाबाईची कोठी (नाटक आणि दूरचित्रवाणी मालिका)
* हवेली बुलंद थी (हिंदी चित्रपट)

## पुरस्कार
* रत्‍नागिरीच्या आर्ट सर्कल, आशय सांस्कृतिकतर्फे पुलोत्सव सन्मान पुरस्कार 
* 'एस.एन.डी.टी. विद्यापीठाकडून डॉक्टरेट
* कालिदास सन्मान
* चतुरंग प्रतिष्ठानचा २०१२ सालचा जीवनगौरव पुरस्कार
* नाट्यदर्पण पुरस्कार
* पद्मश्री
* महाराष्ट्र सरकारचा नटवर्य प्रभाकर पणशीकर पुरस्कार नावाचा जीवनगौरव पुरस्कार मिळाला आहे.
* 'झिम्मा'ला  भैरूरतन दमाणी साहित्य पुरस्कार
*  रूपवेध प्रतिष्ठानचा तन्वीर सन्मान हा पुरस्कारही मिळाला आहे.
* 'झिम्मा'ला  महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचा लक्ष्मीबाई टिळक पुरस्कार
* विष्णूदास भावे सुर्वणपदक
* संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार

## आत्मचरित्र
* विजया मेहता यांनी ’झिम्मा’ या नावाचे आत्मचरित्र लिहिले आहे. हे नुसतेच आत्मचरित्र नाही, तर मराठी रंगभूमीचा इतिहास आहे असे प्रशंसकांचे म्हणणे आहे.
* विजया मेहता यांच्या नाट्य-कारकिर्दीवर 'बाई- एका रंगपर्वाचा मनोहर प्रवास’ नावाचे पुस्तक आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी व्यक्ती
वर्ग:मराठी नाट्यदिग्दर्शक
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
वर्ग:मराठी अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म
वर्ग:कालिदास सन्मान पुरस्कारविजेते
मृदुला भाटकर

हायकोर्टाच्या न्यायमूर्ती म्हणून न्यायदानाची चोख जबाबदारी पेलणारे स्त्री व्यक्तिमत्त्व म्हणजे न्या. सौ. मृदुला रमेश भाटकर होय. 
१९८२ मध्ये वकिलीची सनद घेतल्यावर त्यांनी पुण्यात सिव्हिल आणि क्रिमिनल केसेसच्या माध्यमातून वकिलीचा श्रीगणेशा केला.१९९३ मध्ये त्यांनी मुंबई सेशन्स कोर्टाच्या न्यायाधीश म्हणून पदभार स्वीकारला.१० महिने हायकोर्टाचे रजिस्ट्रारपदी काम केल्यानंतर १० फेब्रुवारी २००९ रोजी मुंबई हायकोर्टाच्या न्यायमूर्ती म्हणून त्यांनी पदभार स्वीकारला.

मराठी अभिनेते रमेश भाटकर त्यांचे पती आहेत.

वर्ग:भारतीय महिला
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
विठ्ठल कामत

**विठ्ठल व्यंकटेश कामत** हे एक भारतीय हॉटेल व्यावसायिक आणि पर्यावरणवादी आहेत जे कामत हॉटेल्स ग्रुप लिमिटेडचे ​​कार्यकारी अध्यक्ष आणि व्यवस्थापकीय संचालक आहेत.
## बालपण
विठ्ठल कामत ह्यांचा जन्म गिरगावातील खेतवाडीत एका चाळीत झाला. सहाव्या वर्षांपासून ते ग्रँट रोड येथील गणेश प्रासाद मध्ये राहावयास गेले.येथे त्यांना अनेक मोठ्या व्यक्तींचा सहवास लाभला. त्यामध्ये देशाचे माजी सरन्यायाधीश यशवंत चंद्रचूड,न्या.लोकूर,न्या.जहागीरदार,डॉ. करंडे,डॉ. जी.जी.पारीख,प्रख्यात व्हायोलिन वादक कार्नाड,प्रसिद्ध नृत्यदिग्दर्शक के.के.पार्वतीकुमार, बीपीटी चे अध्यक्ष नाडकर्णी,कवयित्री पद्मा लोकूर,वगैरे प्रतिष्ठित लोक होते.

## मागील जीवन आणि कारकीर्द 
१९५२ मध्ये त्यांनी 'सातकर' हे पहिले रेस्टॉरंट उघडले. विठ्ठल १९७० मध्ये त्याच्या वडिलांमध्ये सामील झाले आणि आता ते आशियातील पहिले इकोटेल हॉटेल द ऑर्किड चे अध्यक्ष आहेत.

त्याने लंडनमधील एका रेस्टॉरंटमध्ये स्वयंपाकी म्हणून काम केले आणि तेथे हॉटेल व्यवसायाचे कौशल्य शिकले. भारतात परतल्यानंतर त्यांनी हरित विकासाच्या मूलभूत तत्त्वांसह सुरुवात केली आणि भारतातील पहिले इकोटेल हॉटेल द ऑर्किड उघडले. ते आयआयएम अहमदाबाद, बीआयटीएस पिलानी आणि भारत आणि परदेशातील अनेक व्यवस्थापन संस्थांना भेट देतात. १९८४ मध्ये कामत यांनी चार तारांकित हॉटेल एअरपोर्ट प्लाझा विकत घेतले आणि त्याचे नाव बदलून कामत प्लाझा केले.

## पुरस्कार आणि ओळख 
कामत यांना ११० हून अधिक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार मिळाले ज्यात इंडियन एक्स्प्रेसचा सर्वोत्कृष्ट सीईओ उद्योग पुरस्कार, दलाई लामा यांच्याकडून मिळालेला गोल्डन पीकॉक पुरस्कार, जर्मनीतील जीवनगौरव पुरस्कार २०१२, ग्रीन हॉटेलियर पुरस्कार २०१०, राजीव गांधी पर्यावरण पुरस्कार २०१०, गोल्डन पीकॉक पुरस्कार यांचा समावेश आहे. ओला उल्स्टन द्वारे पर्यावरण व्यवस्थापन पुरस्कार २०१०

ते महाराष्ट्र इकॉनॉमिक डेव्हलपमेंट कौन्सिलचे अध्यक्ष होते, हॉटेल अँड रेस्टॉरंट असोसिएशन ऑफ वेस्टर्न इंडियाचे उपाध्यक्ष होते, प्रियदर्शनी अकादमी ग्लोबल अवॉर्ड अ‍ॅडव्हायझरी कमिटीचे सदस्य होते आणि काही नावांसाठी टेक्निकल एज्युकेशन मुंबई बोर्डाचे अध्यक्ष होते.

## यश, अपयश आणि मी 
विठ्ठल कामतांनी 'इडली, ऑर्किड आणि मी!' या पुस्तकानंतर 'यश, अपयश आणि मी' नावाचे पुस्तक लिहिले आहे, (प्रकाशन दिनांक ५-१२-२०१७).

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी उद्योजक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
दैनिक

दररोज प्रसिद्ध होणाऱ्या वर्तमानपत्रास दैनिक असे म्हणतात.
महाराष्ट्रात खालील दैनिके प्रसिद्ध होतात.
*लोकसत्ता
*सामना
*पुढारी
*महाराष्ट्र टाइम्स
*सकाळ
*नवा काळ
*महासत्ता (दैनिक)
*सुराज्य

वर्ग:वृत्तपत्रे
चिंतामणी (कळंब)

विदर्भातील अष्टविनायकांपैकी एक असलेले हे गणपतीचे मंदिर यवतमाळ नागपूर या राज्य महामार्गावर यवतमाळ शहरापासून सुमारे २३ कि. मी. अंतरावर असलेल्या कळंब गावात आहे. चिंतामणीचे मंदिर गावाच्या सामान्य भूपाताळीपेक्षा सुमारे ३५ फूट खोल आहे. मंदिराच्या प्रवेश द्वारातून पायऱ्या उतरून खाली गेल्यावर समोर एक कुंड दिसते. या कुंडाला गणेशकुंड असे म्हणतात. यातून सुमारे दर १२ वर्षांनी आपोआप पाणी वर येते. हे कुंड गणपतीने अंकुशाच्या प्रहाराने तयार केले तर या मंदिराची स्थापना देवराज इंद्राने केली असल्याचे मानतात. 

## लोककथा
ब्रह्मदेवाने एक लावण्यवती स्त्री निर्माण केली, तिला आपली मुलगी मानले. त्याने या मुलीचे नाव अहल्या ठेवले. अहल्येच्या लावण्याने देव, दानव, मानव, यक्ष, किन्नर, गंधर्व, नाग वगैरे सगळेच मोहित झाले होते. अहल्येचा विवाह करावा असे जेव्हा ब्रह्मदेवास वाटले तेव्हा त्याने एक पण जाहीर केला त्यानुसार जो कोणी प्रथम पृथ्वी प्रदक्षिणा करून येईल त्यालाच अहल्येशी विवाह करता येणार होता. पण ऐकून सारेच पृथ्वी प्रदक्षिणेसाठी निघाले. हा पण आर्यवर्तातल्या महर्षी गौतम यांच्या कानावरही आला. त्यांनी प्रसूत होणाऱ्या आश्रमातील गायीस प्रदक्षिणा घालून ब्रह्मदेवाकडे शास्त्राप्रमाणे अहल्येची मागणी केली. ब्रह्मदेवाने शास्त्राधार मान्य करून महर्षी गौतम यांना आपली कन्या प्रदान केली. 

पृथ्वी प्रदक्षिणेसाठी गेलेल्या मंडळीतील देवराज इंद्र सर्वप्रथम परत आल्यावर त्याला अहल्येच्या विवाहाची बातमी कळली. पण विवाह झाला असल्याने काही उपाय नव्हता. अहल्येच्या लावण्याने इंद्र घायाळ झाला होता. महर्षी गौतम आपल्या आश्रमात नाहीत असे पाहून इंद्राने गौतमाचा वेष धारण करून अहल्येशी दुराचार केला. महर्षी गौतम यांना हे कळताच त्यांनी इंद्राला महारोगी होण्याचा शाप दिला. इंद्राने महर्षी गौतम यांची क्षमा मागितल्यावर गौतम ऋषींनी गणेश षडाक्षर मंत्राचा उपदेश इंद्रास केला आणि विदर्भात करंब (कळंब) येथे जाऊन श्री चिंतामणीची तपश्चर्या करण्यास सांगितले. इंद्राच्या तपश्चर्येने श्री गणेश प्रकट झाले आणि त्यांनी आपल्या अंकुशाने एक कुंड निर्माण केले. या कुंडातील पाण्याने स्नान करून इंद्राचा रोग नाहीसा झाला. तेव्हापासून या पाण्याने पापक्षालन होते असे मानतात. स्नान झाल्यावर इंद्राने तेथेच गणेशाची स्थापना केली आणि गणेश अभिषेकासाठी स्वर्गातून गंगेला पाचारण केले आणि तिला आदेश दिला की दर १२ वर्षांनी तिने पृथ्वीवर येऊन श्री गणेशाच्या पायाला स्पर्ष करून जावे. तेव्हापासून दर १२ वर्षांनी कळंबच्या मंदिरातील कुंडातून गंगा वर येते आणि देवाच्या चरणांना स्पर्श करून निघून जाते. हे दृश्य पाहण्यासाठी मंदिरात लाखो लोक जमतात. गेल्या शतकात सन १९१८, १९३३, १९४८, १९५८, १९७०, १९८३ आणि १९९५ या वर्षी मंदिरातील कुंडातून गंगा अवतरली आहे. 

गणेश कुंडाच्या समोरच मुख्य गाभार६यात **देवेंद्रवरद** श्री चिंतामणीची दक्षिणाभिमुख मूर्ती आहे. ही श्री गणेशाची जगातील एकमेव दक्षिणाभिमुख मूर्ती असल्याचे मानले जाते. मंदिराच्या मुख्य प्रवेशद्वाराच्या समोर असलेल्या सभामंडपाची निर्मिती **बालगंधर्व** यांनी केली आहे. यवतमाळ येथे झालेल्या एका कार्यक्रमाची संपूर्ण मिळकत त्यांनी या कामी खर्च केली.

## चित्रदालन

File:Chintamani Kalamb 1.jpg|
File:Chintamani Kalamb 2.jpg|

वर्ग:महाराष्ट्रातील तीर्थक्षेत्रे
वर्ग:विदर्भ
वर्ग:यवतमाळ जिल्हा
वर्ग:गणपती
वर्ग:विदर्भातील अष्टविनायक
रोमियो

[right|thumb|250 px|फोर्ड मॅडक्स ब्राउनने १८७० साली रेखाटलेले रोमियो व [ज्युलियेटचे काल्पनिक चित्र]]
**रोमियो** हे विल्यम शेक्सपियर ने लिहिलेल्या रोमिओ आणि ज्युलियेट ह्या शोकांतिकेतील पुरूष पात्र आहे.

वर्ग:नाटक
वर्ग:काल्पनिक व्यक्ती
ज्युलियेट

[right|thumb|250 px|फोर्ड मॅडक्स ब्राउनने १८७० साली रेखाटलेले [रोमियो व ज्युलियेटचे काल्पनिक चित्र]]
**ज्युलियेट** हे विल्यम शेक्सपियर ने लिहिलेल्या रोमिओ आणि ज्युलियेट या शोकांतिकेतील स्त्री पात्र आहे. कथानकात ही कॅप्युलेट घराण्याच्या कुटुंबप्रमुखाची १३ वर्षांची एकुलती एक मुलगी असते.

वर्ग:साहित्य
वर्ग:काल्पनिक व्यक्ती
रोमियो अँड ज्युलियेट

**रोमियो आणि ज्युलियेट** ही विल्यम शेक्सपियरने लिहिलेली एक जगप्रसिद्ध शोकांतिका आहे. या नाटकाची मराठीत अनेक भाषांतरे आणि रूपांतरे झाली. त्यांतली काही ही, आणि त्यांचे लेखक असे:

* संगीत तारा विलास (१९०४) (दत्तात्रेय अ. केसकर)
* प्रतापराव आणि मंजुळा (१८८२) (एकनाथ वि. मुसळे)
* प्रेमाचा कळस किंवा रोमिओ ज्युलिएट (१९०८) (खंडेराव भि. बेलसरे)
* मोहन तारा (१९०८) (के.रा.छापखाने)
* रोमिओ अँड ज्युलिएट (के.ज.पुरोहित)
* रोमिओ ज्युलिएट (१९०८) (खंडेराव भि. बेलसरे)
* रोमिओ और ज्युलियेट-हिंदी (१९६३) (सादरकर्ते उत्पल दत्त)
* रोमिओ और ज्युलियेट -हिंदी (सादरकर्ते लिटिल थिएटर ग्रुप)
* रोमिओ ज्युलिएट (रमेश मोरे)
* शशिकला आणि रत्‍नपाल  (नारायण कानिटकर)
* संगीत शालिनी (१९०१) (के.वि.करमरकर)

**रोमिओ ज्युलिएट - हिंदी चित्रपट**

१. निर्माता संजय लीला भन्साळी

२. निर्माती हेमा मालिनी

३. निर्माते दरबार ड्रीम्स

४. निर्माते (?); संगीत दिग्दर्शक खय्याम

**पुस्तके वगैरे :**

१.रोमिओ आणि ज्यूलिएट (मराठी गद्य कादंबरी - मंगेश पाडगावकर)

२. कथारूप शेक्सपियर (मराठी कथासंग्रह - प्रभाकर देशपांडे-साखरेकर)

४. शेक्सपियरच्या नाट्यकथा (रमेश मुधोळकर)

५.शेक्सपीअरची शोकनाट्ये (परशुराम देशपांडे)

६.शेक्सपीअरच्या प्रेमव्यथा (विजय पाठारे)

७. रोमिओ ज्युलिएट (नृत्यनाट्य- बिरजू महाराज)

[thumb|200px|[फ्रांसिस्को हायेजने १८२३ साली काढलेले रोमिओ आणि ज्युलियेटचे चित्र]]

वर्ग:नाटक
फ्रांसिस्को हायेज

इवलेसे|उजवे|फ्रांसिस्को हायेज
**फ्रांसिस्को हायेज** (१० फेब्रुवारी, १७९१ – २१ डिसेंबर, १८८२) हे एक इटालियन चित्रकार होते.

वर्ग:इ.स. १७९१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८८२ मधील मृत्यू
वर्ग:इटालियन चित्रकार
वर्ग:चित्रकार
वर्ग:व्हेनिस शहरातील व्यक्ती
डेली कुरांट

**डेली कुरांट** हे इंग्लंड मधील नियमित प्रसिद्ध होणारे सर्वात पहिले दैनिक होते. ११ मार्च, इ.स. १७०२ मध्ये त्याचा पहिला अंक प्रसिद्ध झाला. एलिझाबेथ मॅलेट याची पहिले प्रकाशक होती.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:वृत्तपत्रे
वर्ग:इंग्लंडचा इतिहास
माउंट एटना

thumb|300px|एटना|right
**माउंट एटना** (सिचिल्यानो भाषा: *मुंचीबेड्डू*) हा इटली मधील एक जिवंत प्रमुख ज्वालामुखी आहे. आफ्रिका आणि युरोपच्या संधिरेषेवर असलेला हा ज्वालामुखी आठ ते दहा वेळा जागृत झाला आहे.

## उद्रेक 
## भूगोल 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:जागृत ज्वालामुखी
वर्ग:इटलीमधील ज्वालामुखी
वर्ग:इटलीमधील जागतिक वारसा स्थाने
वर्ग:सिचिल्या
एटना (निःसंदिग्धीकरण)

**एटना पर्वत** हा  सिसिलीच्या पूर्व किनाऱ्या वरील जागृत ज्वालामुखी आहे.

**एटना**या शब्दाशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत.

## ठिकाणे
*एटना (नदी), 
*एटना, नेव्हाडा
*एटना, न्यू हॅम्पशायर
*एटना, न्यू जर्सी
*एटना, न्यू यॉर्क
*एटना, लॉरेन्स काउंटी, ओहायो
*एटना, लॉकिंग काउंटी, ओहायो
*एटना, ओक्लाहोमा
*एटना, पेनसिल्व्हेनिया
*एटना, टेक्सास
*एटना, युटा
*एटना, वॉशिंग्टन
*एटना, विस्कॉन्सिन
*एटना, वायोमिंग

## इतर उपयोग
*इलेक्ट्रॉनिक ट्रॅन्झॅक्शन्स ऑन न्युमेरिकल ॲनालिसिस (ETNA), एक गणितीय नियतकालिक
*एटना (वाइन)
*एटना वर्गाच्या क्रुझर
*एटना - अमेरिकेतील कंपनी

## हे सुद्धा पहा
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
बेनेगल रामा राव

'*** (जुलै १, १८८९ - डिसेंबर १३, १९६९) हे भारतीय रिझर्व बँकेचे चौथे गव्हर्नर होते. ते गव्हर्नर पदावर सगळ्यात जास्त काळ होते. गव्हर्नर पदाचा दुसरा कार्यकाळ संपायच्या आधीच तत्कालीन अर्थमंत्र्यांशी मतभेद झाल्याने  ते आपल्या पदावरून दूर झाले.

 हे एक सनदी अधिकारी होते. गव्हर्नर पदावर नियुक्ती होण्यापूर्वी त्यांनी अनेक महत्त्वाच्या पदांवर काम केले होते. त्यांच्या योगदानाबद्दल १९३६ साली त्यांना **सर किताब*' (knighthood) बहाल करण्यात आला.

## हे सुद्धा पहा 
* भारतीय रिझर्व बँकेच्या गव्हर्नरांची यादी

## बाह्य दुवे 
* रिझर्व बँकेच्या संकेतस्थळावरील गव्हर्नरांच्या माहितीचे पान 

वर्ग:भारतीय रिझर्व बँकेचे गव्हर्नर
वर्ग:इ.स. १८८९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील मृत्यू
शाहरुख (तिमुरी राजवंश)

**शाहरुख मिर्झा** (फारसी:شاه رخ ميرزا, *शाह्रुख मिर्झा*) (ऑगस्ट २०, इ.स. १३७७ - मार्च १२, इ.स. १४४७) हा पर्शिया (सध्याचे इराण) व ट्रान्सऑक्सियानाचा इ.स. १४०५ ते मृत्युपर्यंत राज्यकर्ता होता. तैमुर लंग आणि त्याच्या एका इराणी पत्नीचा चौथा मुलगा असलेल्या शाहरूखला *शाहरुह* व *शाहरोख* या नावांनेही ओळखले जाते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इराणचे राज्यकर्ते
ईस्ट इंडीज

**ईस्ट इंडीज** आशियातील क्षेत्राला दिले गेलेले जुने नाव होते, जे अमेरिकेच्या नवीन खंडातील वेस्ट इंडीजच्या संदर्भात होते.

## हे सुद्धा पहा
*इंडीज
*मलाय द्वीपसमूह

वर्ग:आशिया
युनिव्हर्सिटी ऑफ व्हियेना

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* व्हियेना विद्यापीठचे इंग्रजी संकेतस्थळ

वर्ग:ऑस्ट्रियामधील विद्यापीठे
वर्ग:ऑस्ट्रिया
वर्ग:व्हियेना
वर्ग:१३६५ मध्ये स्थापन झालेल्या संस्था
वर्ग:१४व्या शतकात स्थापन झालेल्या शिक्षणसंस्था
फिनिश कारेलिया

**फिनिश कारेलिया** किंवा **स्वीडिश कारेलिया** हा कारेलिया प्रदेशाचा पश्चिम भाग आहे. हा पश्चिम फिनलंडचा भूतकाळातील एक प्रांत होता.

कारेलियाच्या पूर्व भागाला रशियन कारेलिया म्हणले जायचे.

वर्ग:रशिया
वर्ग:फिनलंड
वर्ग:स्वीडन
वर्ग:कारेलिया
अलेप्पो

**अलेपो** (; *हलाब*) हे सीरिया देशातील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर व अलेप्प्पो प्रांताची राजधानी आहे. जगातील सर्वात जुन्या शहरांपैकी एक असलेले अलेप्पो शहर ऐतिहासिक ओस्मानी साम्राज्यामधील कॉन्स्टेन्टिनोपल व कैरो खालोखाल तिसरे मोठे शहर होते. आशिया व युरोपला जोडणारा रेशीम मार्ग अलेप्पोमध्येच संपतो.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:सीरियामधील शहरे
वर्ग:अलेप्पो प्रांत
कौतिकराव ठाले पाटील

**कौतिकराव ठाले पाटील** हे अखिल भारती मराठी साहित्य महामंडळाचे माजी अध्यक्ष आहेत. सन २००७ पासून पुढील तीन वर्षांसाठी त्यांची नियुक्ती होती. कार्यालय पुण्यात गेल्यापासून डॉ.माधवी वैद्य या २०१३सालापासून अध्यक्षा झाल्या आहेत.

वर्ग:मराठी व्यक्ती
वर्ग:अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनांचे अध्यक्ष
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पुण्यश्लोक (निःसंदिग्धीकरण)

आपल्या पुण्यशील कामासाठी परिचित अश्या चारित्र्यवान व्यक्तींना पुण्यश्लोक म्हणले जाते.

::अर्थ : पुण्यवान नल, युधिष्ठिर, विदेह (जनक राजा) तथा भगवान जनार्दन यांचे मी स्मरण करतो।

## व्यक्ती 
* जनक : विदेह देशाचा राजा
* नल
* जनार्दन
* युधिष्ठिर
* अहिल्याबाई होळकर

## इतर 
* पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर सोलापूर विद्यापीठ

## चित्रपट आणि मालिका 
* पुण्यश्लोक अहिल्याबाई

पहा:-पुण्यश्लोक, महर्षी आणि महात्मा

## संदर्भ
## बाहय दुवे
*लोकसत्ताची चतुरंग पुरवणी (विदागारातील आवृत्ती)

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
वर्ग:उपाध्या
इंडीज

वर्ग:आशिया
वर्ग:फक्त चित्र असलेली पाने
सुनीता पुरुषोत्तम देशपांडे

**सुनीता देशपांडे** (जुलै ३, इ.स. १९२५/इ.स. १९२६; रत्‍नागिरी, महाराष्ट्र - नोव्हेंबर ७, इ.स. २००९; पुणे, महाराष्ट्र), पूर्वाश्रमीचे नाव **सुनीता ठाकूर**, या मराठी लेखिका व सामाजिक कार्यकर्त्या होत्या. मराठी साहित्यिक पु. ल. देशपांडे त्यांचे पती होते.

पु. ल. देशपांडे आणि सुनीताबाईंचे लग्न जून १२, इ.स. १९४६ रोजी झाले. पु.ल. आणि सुनीताबाई यांनी ओरिएंटल हायस्कुलात शिक्षक म्हणून काम केले होते. त्यांनी पुलंबरोबर अनेक नाटकांत काम केले. तसेच 'वंदेमातरम्' या राम गबाले दिग्दर्शित चित्रपटातील त्यांची भूमिका अतिशय गाजली होती.  'राजमाता जिजाबाई' हा एकपात्री प्रयोगही त्यांनी रंगवला होता. पुलंच्या 'सुदर मी होणार' मधील दीदीराजे ही मध्यवर्ती भूमिका सुनिताबाईंनी साकारली होती.

## पुरस्कार
सुनीता देशपांडे यांना जी.ए.कुलकर्णी यांच्या स्मरणार्थ दिला जाणारा पहिला ’प्रिय जीए पुरस्कार’ इ.स. २००८मध्ये मिळाला होता.

## प्रकाशित साहित्य 
वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. २००९ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
माणकोजी शिंदे

**माणकोजी शिंदे** हे अहिल्याबाई होळकर यांचे वडील होते. हे अहमदनगर जिल्ह्याच्या जामखेड तालुक्यातील चौंडी या गावचे पाटील होते. अहिल्याबाईंचा जन्म याच शिंदे घराण्यात १७२५ मध्ये झाला.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:होळकर घराणे
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पल्लीपुरम किल्ला

**पल्लीपुरम किल्ला** हा भारताच्या केरळ राज्यातील एक किल्ला आहे.

वर्ग:केरळमधील किल्ले
वर्ग:किल्ले
सेंट अँजेलो फोर्ट

सेंट ॲंजिलोस फोर्टSt. Angelo Fort (also known as Kannur Fort or Kannur Kotta) **कण्णूर किल्ला** हा भारताच्या केरळ राज्यातील एक किल्ला आहे.

वर्ग:केरळमधील किल्ले
वर्ग:कण्णुर जिल्हा
वर्ग:किल्ले
कोट्टपूरम

**कोट्टपूरम** केरळमधील एक शहर आहे. ते तृशुर जिल्ह्याचा भाग आहे. कोट्टपूरमचा अर्थ किल्ल्यांचे शहर असा आहे.

वर्ग:केरळ
वर्ग:तृशुर जिल्हा
कोडंगल्लूर किल्ला

**कोडंगल्लूर किल्ला** तथा **क्रॅंगनोर किल्ला** भारताच्या केरळ राज्यातील  एक  किल्ला आहे. हा किल्ला १५०३मध्ये पोर्तुगीजांनी बांधला होता.

वर्ग:केरळमधील किल्ले
वर्ग:इ.स. १५०३ मधील निर्मिती
वर्ग:तृशुर जिल्हा
पालक्काड किल्ला

**पालघाटचा किल्ला** तथा **पलक्कड किल्ला** किंवा **टिपूचा किल्ला** हा केरळच्या पालघाट जिल्ह्यातील किल्ला आहे. येथे प्राचीन तटबंदी असून सध्याचा किल्ला १७६६मध्ये बांधला गेल्याचे समजले जाते.

वर्ग:केरळमधील किल्ले
वर्ग:किल्ले
ईस्ट फोर्ट

**ईस्ट फोर्ट** हा तिरुवनंतपुरम शहरातील प्रसिद्ध किल्ला आहे.

वर्ग:केरळमधील किल्ले
वर्ग:किल्ले
फोर्ट कोची

**फोर्ट कोची** या इंग्रजी नावाने ओळखला जाणारा कोचीनचा किल्ला हा केरळमधील कोचीन बंदराजवळ असलेल्या मट्टानचेरी बेटावर बांधलेला प्रसिद्ध किल्ला आहे.

वर्ग:केरळमधील किल्ले
किल्ला
वर्ग:किल्ले
चंद्रगिरी किल्ला

**चंद्रगिरीचा किल्ला** केरळ राज्यातील कासारगोड जिल्ह्यातील एक प्रमुख किल्ला आहे.

वर्ग:केरळमधील किल्ले
वर्ग:कासारगोड जिल्हा
वर्ग:किल्ले
वेल्लूर किल्ला

**वेल्लूरचा किल्ला** Vellore Fort (Tamil:வேலூர் கோட்டை) तमिळनाडू राज्यातील वेल्लूरचा किल्ला. **वेल्लूरचा किल्ला** हा भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील एक किल्ला आहे. वेल्लूरचा हा किल्ला १६ व्या शतकातील असून हा तामिळनाडू राज्यातील वेल्लूर शहराच्या केंद्रस्थानी आहे.

वर्ग:तमिळनाडूतील किल्ले
वर्ग:किल्ले
अत्तूर किल्ला

**आत्तूरचा किल्ला** (आत्तूर, सेलम ,तमिळनाडू) ஆத்தூர்_(சேலம்)
**आत्तूरचा किल्ला** हा भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील सेलम जिल्ह्यात असलेला एक किल्ला आहे.

वर्ग:तमिळनाडूतील किल्ले
वर्ग:सेलम जिल्हा
वर्ग:किल्ले
दिंडुक्कल किल्ला

**दिंडुक्कलचा किल्ला** (तमिळ:திண்டுக்கல்) हा भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील एक किल्ला आहे.

वर्ग:तमिळनाडूतील किल्ले
वर्ग:किल्ले
होसदुर्ग किल्ला

**होसदुर्ग किल्ला** हा भारताच्या केरळ राज्यातील कासारगोड जिल्ह्यात असलेला एक किल्ला आहे. याची रचना इक्केरीच्या सोमशेखर नायक याने करविली.

## हे सुद्धा पहा 
* बेक्कल किल्ला
* कन्नूर किल्ला
* तलश्शेरी किल्ला

वर्ग:केरळमधील किल्ले
वर्ग:किल्ले
उदयगिरी (आंध्र प्रदेश)

**उदयगिरीचा किल्ला (आं.प्र.)** 
**उदयगिरीचा किल्ला (आं.प्र.)** हा भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील  एक  किल्ला आहे.

वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील किल्ले
जिंजीचा किल्ला

**जिंजीचा किल्ला** हा भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील  एक  किल्ला आहे. ह्या किल्ल्याला राजगड आणि रायगडनंतर स्वराज्याची तिसरी राजधानी म्हणून ओळखतात. छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्यानंतर छत्रपती राजाराम महाराजांनी जिंजीच्या मदतीने हिंदवी स्वराज्याची पुनः प्रतिष्ठापना केली.

छत्रपती शिवाजी महाराज दक्षिण दिग्विजय मोहिमेवर असताना त्यांनी जिंजीचा किल्ला जिंकून घेतला.
## जागतिक वारसा स्थळ
छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पदस्पर्शाने पवित्र झालेल्या ह्या किल्ल्याला जागतिक वारसा स्थळ म्हणून युनेस्कोचे मानांकन मिळाले आहे.

## **जिंजी**
तामिळनाडू राज्याच्या दक्षिण अर्काट जिल्ह्यातील याच नावाच्या तालुक्याचे इतिहास प्रसिद्ध ठिकाण आहे. हे मद्रास - धनुष्कोडी लोहमार्गावर, मद्रासपासून सुमारे 121 कि.मी .तसेच तिंडीवनम्‌ - तिरुवन्नामलई हमरस्त्यावर वसलेले आहे.या किल्ल्याला ट्रॉय ऑफ थदि  ईस्ट असे संबोधले जायचे. या गावाच्या पश्चिमेस सुमारे 1.5 कि.मी. वर येथील इतिहास प्रसिद्ध दुर्गम किल्ला आहे. राजगिरी, कृष्णगिरी व चंदरायदुर्ग अशा तीन टेकड्यांवर मिळून हा बांधलेला आहे. यांतील राजगिरी सर्वांत उंच (सुमारे 183 मी.) असून त्याच्या तीन बाजूंनी उंच, तुटलेले कडे आणि उत्तरेकडून एक छोटीशी वाट आहे. किल्ल्याभोवती तिहेरी तट असून वर जाण्याची वाट मजबूत व अरुंद आहे. किल्ल्यात अनेक प्राचीन प्रेक्षणीय अवशेष असून त्यात दोन देवळे, कल्याण महाल, कोठारे, स्‍नानाचे चौरंग, तोफा, कैद्यांची विहीर हे उल्लेखनीय आहेत. हा किल्ला कोणी बांधला याबाबत एकमत नसले, तरी बहुधा हा विजयानगरच्या राज्यकर्त्यांनी बांधला असावा, असा तर्क आहे. राजाराम महाराज या किल्ल्यात असताना औरंगजेबाचा सरदार झुल्फिकारखान याने दिलेला वेढा इतिहास प्रसिद्धच आहे.

वर्ग:किल्ले
संताजी घोरपडे यांनी मोगलाई फौजांना रोखून धरल्यामुळे छत्रपती राजाराम महाराजांना रायगड ते जिंजी प्रवास करता आला.
शिमोगा येधे मुघलांनी जेव्हा राजाराम महाराज यांच्या सैन्या वर हल्ला केला,तेव्हा संताजीचे धाकटे बंधू बर्हिजी ह्यांनी पाठीवर बसवून राजाराम महाराजांना जिंजीस पोहोचवले.
## संदर्भ व नोंदी
तिरुचिरापल्ली रॉकफोर्ट

**रॉकफोर्ट (त्रिच्चीचा किल्ला)** त्रिची, तमिळनाडूतील एक किल्ला. Rockfort or Ucchi Pillayar koil, उच्चै पिल्लयार कोईल.

वर्ग:तमिळनाडूतील किल्ले
वर्ग:किल्ले
तेल्लीचेरी किल्ला

**तलचेरीचा किल्ला** हा भारताच्या केरळ राज्यातील एक किल्ला आहे.

वर्ग:केरळमधील किल्ले
वर्ग:किल्ले
फोर्ट सेंट डेव्हिड

180px|इवलेसे|उजवे|१७५८मधील फोर्ट सेंट डेव्हिडचा नकाशा
**फोर्ट सेंट डेव्हिड** हा भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील कडलूर शहरातील ब्रिटिशकालीन एक किल्ला आहे. हा किल्ला मोडकळीस आलेला आहे.

वर्ग:तमिळनाडूतील किल्ले
वर्ग:कडलूर
केरळमधील किल्ले

वर्ग:केरळ
वर्ग:भारतातील किल्ले
वर्ग:रिकामी पाने
फोर्ट सेंट जॉर्ज (चेन्नई)

**फोर्ट सेंट जॉर्ज,चेन्नई** हा सध्याच्या चेन्नई शहराजवळ ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीने बांधलेला किल्ला आहे. १६४२मध्ये बांधलेल्या या किल्ल्याभोवती वस्ती झाल्यावर त्यावेळच्या मद्रासपट्टिनम या गावाचे नाव त्या वसाहतीस दिले गेले. कालांतराने त्याचे चेन्नई असे नामकरण झाले.

वर्ग:तमिळनाडूतील किल्ले
वर्ग:किल्ले
पालक्काड

**पालक्काड** ऊर्फ **पालघाट** (मल्याळम:പാലക്കാട്; *पालक्काट*) हा भारत देशाच्या केरळ राज्यातील शहर आहे. हे शहर पालक्काड जिल्ह्याचे मुख्यालय आहे.

२०११ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १,३०,९५५ तर महानगराची लोकसंख्या २,९३,५६६ होती.

वर्ग:केरळमधील शहरे
वर्ग:पालक्काड जिल्हा
*
दारासुरम

**दारासुरम** हे भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील गाव आहे. कुंभकोणमपासून ४ किमी अंतरावर असलेल्या या गावाची लोकसंख्या २००१ च्या जनगणनेनुसार १३,०२७ होती.

वर्ग:तंजावूर जिल्हा
वर्ग:तमिळनाडू राज्यातील शहरे व गावे
ऐरावतेश्वर मंदिर

**ऐरावतेश्वर मंदिर** भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील कुंभकोणम शहरातील मंदिर आहे. द्राविडी शैलीतील हे मंदिर राजराज दुसऱ्याने १२व्या शतकात बांधले.

वर्ग:हिंदू मंदिरे
वर्ग:भारतामधील मंदिरे
वर्ग:तमिळनाडूमधील मंदिरे
वर्ग:तंजावूर जिल्हा
वट्टकोट्टै किल्ला

**वट्टकोट्टै किल्ला** गोलाकार किल्ला किंवा तमिळमध्ये :வட்டக் கோட்டை हा एक तमिळनाडूतील प्रसिद्ध किल्ला आहे. कन्याकुमारी जिल्हा. **वट्टकोट्टै किल्ला** हा भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील एक किल्ला आहे.

वर्ग:तमिळनाडूतील किल्ले
वर्ग:किल्ले
यहूदी मेनुहिन

'' या १९४३मधील चित्रपटात मेनुहिन]]

**यहूदी मेनुहिन** (एप्रिल २२, इ.स. १९१६ - मार्च १२, इ.स. १९९९) हा ब्रिटिश-अमेरिकन संगीतकार होता. अमेरिकेत जन्मलेला मेनुहिन नंतर स्वित्झर्लंड व तत्पश्चात युनायटेड किंग्डमचा नागरिक झाला.

मेनुहिनला विसाव्या शतकातील सर्वोत्तम व्हायोलिनवादकांपेकी एक गणले जाते.

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:अमेरिकन संगीतकार
वर्ग:इ.स. १९१६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९९ मधील मृत्यू
उदयगिरी किल्ला

200px|इवलेसे|उजवे|अल्ट=किल्ल्याची तटबंदी
**उदयगिरीचा किल्ला** भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील कन्याकुमारी जिल्ह्यात असलेला एक किल्ला आहे. उदयगिरी लेणी येथून जवळ आहेत.

## हे सुद्धा पहा 
* उदयगिरी किल्ला (आंध्र प्रदेश)

वर्ग:तमिळनाडूतील किल्ले
वर्ग:कन्याकुमारी जिल्हा
वर्ग:किल्ले
संघम काळ

**संघम काळ** (मराठी लेखनभेद: **संगम काळ** ; तमिळ: சங்ககால பருவம் , *संककाल परुवम* / *संककाल पर्वम*; इंग्लिश: *Sangam period*, *संगम पिरियड*) हा तमिळ इतिहासातील इ.स.पू.चे ३रे शतक ते इ.स.चे ३रे शतक यांदरम्यानचा अभिजात ऐतिहासिक कालखंड होय. *तमिळ संघम* म्हणजेच तमिळ विद्वत्सभांवरून या कालखंडास या नावाने ओळखतात.

वर्ग:तमिळनाडूचा इतिहास
तमिळनाडूतील किल्ले

## बाह्य दुवे 
वर्ग:तमिळनाडूतील किल्ले
वर्ग:रिकामी पाने
उंदेरी किल्ला

**उंदेरी किल्ला** हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील एक  किल्ला आहे.

वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले