open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
पाश्चिमात्यीकरण

ब्रिटिशांची जीवनशैली,जीवनमार्ग,वेशभूषा,शिष्टाचार इत्यादींच्या अनुकरणासह डाॅ.एम.एन.श्रीनिवास यांनी पाश्चिमात्यीकरण ही संज्ञा वापरली.

## पाश्चिमात्य संस्कृतीचा पौर्वात्य संस्कृतीवरील परिणाम 
## जागतिकीकरण 
जागतिकीकरण म्हणजे स्थानिक स्तरावरील बाजारपेठेला मुक्त जागतिक प्रवासी संलग्न करणे आयात-निर्यातीवरील निर्बंध दूर करून मुक्त व्यापाराला मुभा देणे.

जागतिकीकरणाचा उद्देश आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील स्पर्धेत सहभागी होण्याची आणि टिकून राहण्याची क्षमता अर्थव्यवस्थेत निर्माण करणे आणि याद्वारा देशाचा आर्थिक विकास घडवून आणणे हा आहे.

## विरोध आणि संघर्ष 
## हे सुद्धा पहा 
* पाश्चिमात्य संस्कृती
* पौर्वात्य संस्कृती

वर्ग:संस्कृती
वर्ग:रिकामी पाने
लोंबार्दिया

**लोंबार्दिया** हा इटली देशाचा एक प्रांत आहे. इटलीचे आर्थिक केंद्र असलेले मिलान हे शहर लोंबार्दीयाची राजधानी आहे. इटलीची १७% लोकसंख्या ह्या प्रांतात आहे.

## हे सुद्धा पहा
* एसिनो लारियो

वर्ग:इटलीचे प्रदेश
*
छावा (निःसंदिग्धीकरण)

**छावा** या शब्दाशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत :
* छावा (कादंबरी) - मराठी कादंबरी
* छावा - वाघाचा बछडा
* शिवरायांचा छावा - २०२४ मध्ये प्रदर्शित zalwka मराठी चित्रपट
* छावा (चित्रपट) - २०२५ मध्ये प्रदर्शित झालेला हिंदी चित्रपट

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
मराठी भाषा गौरव दिन

**मराठी भाषा गौरव दिन** हा दरवर्षी २७ फेब्रुवारी रोजी महाराष्ट्राचे ज्येष्ठ कवी विष्णू वामन शिरवाडकर उर्फ **कुसुमाग्रज** यांच्या जन्मदिवशी साजरा करण्यात येतो. कुसुमाग्रज यांनी महाराष्ट्रच्या सांस्कृतिक क्षेत्रामध्ये मोलाचे योगदान दिले असून मराठी भाषा ही ज्ञानभाषा होण्यासाठी अथक परिश्रम घेतले गेले आहेत. मातृभाषेचा गौरव म्हणून व कुसुमाग्रज यांच्या स्मृतींना अभिवादन म्हणून त्यांचा जन्मदिवस **मराठी भाषा गौरव दिन** म्हणून साजरा करण्याचा शासन निर्णय दिनांक २१ जानेवारी, २०१३ रोजी घेण्यात आला.
* कुसुमाग्रजांची मराठी साहित्य क्षेत्रात नाटककार, कथाकार, कांदबरीकार, कवी आणि समीक्षक म्हणून ख्याती आहे. 
** मराठीचा सन्मान वाढविण्यात ज्यांनी महत्वपूर्ण योगदान दिले, ज्यात *विवेकसिंधू* (शा.श.१११०) हे मराठी भाषेतील १ले ग्रंथ लिहिणारे आद्यकवी मुकुंदराज यांचे आणि मराठी भाषेला सर्वप्रथम सन १९६५ मध्ये राजभाषेचा दर्जा देऊन तिच्या समृद्धीसाठी विशेष उपाययोजना करणारे महानायक वसंतराव नाईक यांच्याही ऐतिहासिक योगदानाचे या निमित्ताने स्मरण केले जाते.

## मराठी राजभाषा दिवस 
अनेक वेळा सर्व सामान्य माणसाकडून *मराठी भाषा गौरव दिन* आणि मराठी भाषा दिवस याची गल्लत केली जाते. **मराठी भाषा गौरव दिवस** (२७ फेब्रुवारी) आणि *मराठी राजभाषा दिवस* (१ मे) हे स्वतंत्र दिवस असून या दिवसाचे स्वतंत्र असे महत्त्व आहे.

१ मे १९६०ला महाराष्ट्र राज्याची स्थापना झाली. महाराष्ट्र हे विशेषतः मराठी भाषिकांचे राज्य असल्याने "१ मे" दिवस हा मराठी राजभाषा दिन किंवा मराठी भाषा दिन म्हणून सन १९६५ पासून साजरा करण्याचा ऐतिहासिक निर्णय वसंंतराव नाईक सरकारने केला.
* महाराष्ट्राची अधिकृत राजभाषा ही मराठी असेल, असे जाहीर करणारे वसंतराव नाईक सरकार यांनी "मराठी राजभाषा अधिनियम, १९६४" सर्वप्रथम ११ जानेवारी,१९६५ रोजी प्रसिद्ध केला. सन १९६६ पासून तो अंमलात आला.

## हे सुद्धा पहा 
* मराठी भाषा
* मराठी भाषा दिन
* अभिजात मराठी दिन: 3rd October
* मातृभाषा

## संदर्भ
वर्ग:मराठी भाषा
वर्ग:महाराष्ट्रातील विशेष दिवस
वर्ग:वि.वा. शिरवाडकर
बुद्धिप्रामाण्यवाद

विवेक प्रामाण्यवाद, भौतिकवाद,इहवाद 
## विवेकवादी विचारसरणी 
**माणसाला उपजत बुद्धी असते.कुतूहल असते.निरीक्षणाची आवड असते.त्यातून अनुभव मिळतो.त्यावर तर्क बुद्धीने विचार करून ज्ञान मिळते.ते ज्ञानेंद्रियांद्वारेच मिळूशकते.अतीन्द्रियज्ञान,दृष्टान्त, साक्षात्कार, या गोष्टी विवेकवादात नाहीत.
** आपले डोळे आणि मन उघडे ठेवावे.श्रद्धा आणि भावना यांत वाहून जाऊं नये.निरीक्षण करावे.तर्क बुद्धीने विचार करावा. मगच सत्यासत्य ठरवावे.वैज्ञानिकांची मते ग्राह्य मानावी.
** विवेकवाद वस्तुनिष्ठ आहे. विवेवादी तत्त्वे कोणालाही तपासता येतात.प्रत्येक विधानामागे पुरेसा तर्क असतो.म्हणून ही तर्क शुद्ध विचारसरणी आहे.
**विवेकवादी विचार पूर्णतया इहलौकिक असतात.विवेकवाद परलोक मानत नाही.मरणापूर्वी जे घडते तेच अर्थपूर्ण असू शकते. मरणोत्तर जीवन नसतेच.असा हा अनुभवाधारित विचार आहे.
**धर्म ,राष्ट्र,वंश,जात,भेदांवर माणसा माणसात भिंती उभ्या करणाऱ्या भावूक कोत्या निष्ठा विवेकवादाला मान्य नाहीत.
## उपयुक्ततावाद 
## संदर्भ
वर्ग:ज्ञान
वर्ग:श्रद्धा
हिंदू दैवते

**हिंदू धर्मातील देवता** किंवा **हिंदू दैवते** हे हिंदू धर्म आणि परंपरेचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य मानले जातात. हिंदू संस्कृतीने अनेक देवतावाद स्वीकारला असल्याने विविध स्त्री-पुरुष देवतांची उपासना हिंदू धर्मात केली जात असल्याचे दिसून येते. हिंदू धर्मातील शैव, वैष्णव, गाणपत्य, शाक्त, लिंगायत अशा पंथांच्या माध्यमातून अनुक्रमे शंकर, विष्णू, गणपती, देवी अशा मुख्य देवता आणि त्यांच्या परिवारातील उपदेवता यांची उपासना केली जाते.

## इतिहास 
thumb|पशुपती(सिंधु संस्कृती)
हिंदू धर्मातील देवतांचा विकास वैदिक काळात झालेला आहे. वैदिक काळापासून पुराण काळापर्यंत असा देवता विकास होत आलेला आहे.वैदिक काळात वैदिकांनी त्याकाळी अनार्य मानल्या गेलेल्या ग्राम जनजातींच्या देवतांचा स्वीकार केला आणि त्यातून हिंदू धर्मात ग्रामीण जीवनातील देवतांचा प्रवेश झाला असे मानले जाते.
## देवता विकासाचे टप्पे 
*सिंधु संस्कृती-

हिंदू धर्माचा उगम प्राचीन संस्कृतीत सापडतो. त्यातील देवता ह्यासुद्धा हिंदू धर्मातील आद्य देवता मानल्या जातात.सिंधु संस्कृतीचा शोध लावलेल्या अभ्यासक- संशोधकांनी तत्कालीन देव-देवता यांची माहिती संशोधनाने मिळविली आहे. योगी आसनात बसलेला , तीन शिंगे असलेला, दाढी असलेला पुरुष देव, नग्न अवस्थेत असलेल्या स्त्री- प्रतिमा, लिंगाचा आकार कोरलेल्या मृत्तिका शिळा यावर देव-देवतांची चित्रे अंकित केलेली संशोधनात आढळून आलेली आहेत. या जोडीनी पिंपळाचे झाड,गेंड्यासारखा दिसणारा पशु, कुबड असलेला बैल यांच्याही मृत्तिका प्रतिमा सापडल्या आहेत. आर्येतरांच्या देवताही अशाच प्रकारच्या असून वैदिक आर्यानी त्यांचा स्वीकार उपासना पद्धतीत केला असावा असा अंदाज अभ्यासक वर्तवितात.

* वैदिक काळ-
हिंदू धर्माचा प्राचीन ग्रंथ मानला गेलेल्या ऋग्वेदात अग्नी, वरुण, इंद्र, मरुत, उषा, सरस्वती, अश्विनीकुमार, ब्रह्मणस्पती, रुद्र, आदित्य, सोम अशा विविध देवतांचा उल्लेख सापडतो. निसर्गातील आग, पाऊस, वारा, नदी, पहाट, सूर्य, चंद्र अश्या विविध शक्तींना देवतास्वरूप देऊन त्यांची प्रार्थना ऋग्वेदात केलेली दिसून येते. याखेरीज विष्णू, इला, समिधा, नाराशंस, यम, पितर अश्या लहान देवताही ऋग्वेदात व अन्य वेदांत उल्लेखिल्या आहेत.

## रुद्रातील दैवते 
रुद्रातील सहाव्या अनुवाकात नमूद दैवते :
* आदित्य
* अग्नी
* अंतरिक्ष
* अश्विनी
* ब्रम्हा
* बृहस्पती
* दिशा
* वायु
* इंद्र
* गणेश
* मरुत
* मूर्ध
* प्रजापती
* पृथ्वी
* पूषा
* रुद्र
* सवितृ
* शिव
* सोम
* वरुण
* विष्णू
* विश्वदेवा

## संदर्भ 


## देवता 
* दुर्गा
* पार्वती
* लक्ष्मी
* सरस्वती
हे बारा ज्योतिर्लिंग मंदिरांपैकी एक मंदिर आहे.
इटलीचे प्रदेश

**इटलीचे प्रदेश** हे इटली देशाचे प्रमुख राजकीय विभाग आहेत. इटलीमध्ये एकूण २० प्रदेश आहेत ज्यातील ५ प्रदेशांना स्वायत्तता आहे. खालील यादीत हे प्रदेश व तपशील दिले आहेत:

प्र
वर्ग:युरोपातील देशांचे प्रशासकीय विभाग
वर्ग:इटलीचे प्रदेश
श्रद्धा

श्रद्धा म्हणजे उत्कट भावनेचे मूल्याधिष्ठित रूप आणि मूल्यविवेक अवनत करते ती अंधश्रद्धा,

‘‘श्रद्धा ही कालसापेक्ष, व्यक्तिसापेक्ष असते, कारण ती धर्मसापेक्ष असते. श्रद्धा म्हणजेच धार्मिक श्रद्धा. १८९७मध्ये सतीप्रथा ही हिंदू धर्मातील श्रद्धा होती. देवराला येथील सतीप्रथेचा अघोरी प्रकार जगाला समजल्यानंतर तीच श्रद्धा अंधश्रद्धा ठरली.’’-डॉ. नरेंद्र दाभोळकर

श्रद्धा हा संस्कृत शब्द असून त्याची फोड श्रत्
+धा अशी आहे.श्र या बाराखडीतील अक्षरे जीवनातील चांगल्या मंगलमय गोष्टी निर्देशित करतात.यावरून असं म्हणता येईल की एक अशी धारणा जिच्या अंगिकारामुळे समस्याहीन जीवन जगतां येईल.जीवन जगण्यासाठी धारणेची आवश्यकता आहे.त्याशिवाय कोणतेही कार्य करता येत नाही.

## श्रद्धा आणि भावना 
## हे सुद्धा पहा 
* बुद्धिप्रामाण्यवाद

## संदर्भ
वालेन्सिया (संघ)

**वालेन्सियाचा संघ** हा स्पेन देशाचा एक स्वायत्त संघ आहे. वालेन्सिया ही ह्या संघाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. वालेन्सियन  व स्पॅनिश ह्या वालेन्सियाच्या अधिकृत व राजकीय भाषा आहेत.

वर्ग:स्पेनचे स्वायत्त संघ
कैद्यांचा पेच

गृहीत धरा की, एका मोठ्या गुन्ह्यात दोन (अ आणि ब) संशयितांना पकडले आहे. पोलीस त्यांना वेगवेगळ्या कैद-खोलीत डांबून ठेवतात. नंतर पोलीस त्यांना वेगवेगळे भेटून त्यांच्यासमोर एकच आणि तोच प्रस्ताव ठेवतात. प्रस्ताव असा असतो-

* कैदी अ गप्प बसला + कैदी ब गप्प बसला = दोघांना ६ महिन्याची साधी कैद
* कैदी अ गप्प बसला + कैदी ब ने, अ बद्दल पुरावे दिले = कैदी बची सुटका, अला १० वर्षे कारावास
* कैदी ब गप्प बसला + कैदी अ ने, ब बद्दल पुरावे दिले = कैदी अची सुटका, बला १० वर्षे कारावास
* कैदी अ ने, ब बद्दल पुरावे दिले + कैदी ब ने, अ बद्दल पुरावे दिले = दोघांना ५ वर्षांचा कारावास

वर दाखवल्याप्रमाणे पोलीस त्या दोघांनाही तो प्रस्ताव समजावुन सांगतात. दोघांनाही त्यातील फायदे व तोटे स्पष्ट दिसतात. दोघेही गप्प बसले तर दोघांचाही त्यात फायदा असतो. पण एक जण गप्प बसला आणि दुसऱ्याने त्याच्याबद्दल पुरावे दिले तर साहजिकच गप्प बसणाऱ्याची मुक संमती आहे असे मानून त्याला गुन्ह्याची सजा मिळणार हे दोघांनाही समजते.

आणि हाच त्यांचा पेच असतो.

पहिल्या मार्गाचा अवलंब केल्यास (दोघांनीही गप्प बसणे), दुसऱ्याची काहीच शाश्वती नसल्यामुळे सरळसरळ आत्महत्या केल्यासारखेच होईल ह्या भीतीने गप्प आपण बसण्याचा मार्ग स्वीकारणे दोघांनाही योग्य वाटत नाही. त्यांना ही जाणीव असते की, त्यामुळे दोघेही कमीत-कमी शिक्षेच्या प्रस्तावाला मुकणार असतात.

दुसरा मार्ग स्वीकरल्यास, (दोघेही एकमेकांबद्दल काही-बाही पुरावे देतील), दोघांनाही १० वर्षांऐवजी ५ वर्षे कैद होईल. आणि हाच मार्ग ते निवडतात. दुसऱ्याला आपल्या गप्प बसण्यामुळे पूर्ण फायदा होईल व तो सुटेल आणि आपण मात्र १० वर्षे कैदेत खितपत पडून राहू हे शहाणपणाचे त्यांना वाटत नाही. दोघेही गप्प बसतील असा विश्वास त्यांना एकमेकाबद्दल वाटणे शक्य नाही, मग अशा परिस्थितीत ते दोघेही तोंड उघडतात व चक्क दुसऱ्याचा फायदा होऊ नये म्हणून आपले नुकसान स्वीकारतात.

"दुसऱ्याचा फायदा होऊ नये म्हणून आपले नुकसान स्वीकारणे" हाच तो कळीचा मुद्दा, ज्याला कैदयांचा पेच असे म्हणले जाते. मनोभ्यासक ह्या मनोवृत्तीचा बारकाईने अभ्यास करतात व त्याचा संबंध आपल्या रोजच्या आयुष्यात कसा लागू पडतात ते पाहतात.

सांघिक काम- टिमवर्क- हे जितके सोपे वाटते तितकेच अवघड असलेले एक कौशल्य. एकाच छपराखाली एकाच संघटनेत, कंपनीत, कार्यालयात काम करणाऱ्या संघांमधे अशी रस्सीखेच होणे हे नैसर्गिक आहे; पण ते हिताचे नाही. मानवाच्या ह्या अशा मनोवृत्तीची जाण असणे हे प्रत्येक नेत्याचे कर्तव्य आहे. त्यातून मार्ग कसा काढायचा हा लेखाचा एक स्वतंत्र विषय आहे. नेत्यांना ह्याची ओळख एका खेळाद्वारे करून दिली जाते- "विन ऍज मच ऍज यु कॅन".

## उदाहरणे
## संदर्भ
राजपत्रित अधिकारी महासंघ

## कार्य
## सरचिटणीस
## अधिकृत संकेतस्थळ
तळमजला, नवीन प्रशासकीय भवन, 

मुंबई ४०० ०३२. 

फोन: ०२२-२२०४ ९९१४. 

:२२८५ ४१५६.

## हे सुद्धा पहा
*राजपत्रित अधिकारी
पानगळ

thumb|right|संपूर्ण पानगळ झालेला वृक्ष.
thumb|right|पानगळ-झाडाची खाली पडलेली वाळलेली पाने.
पानगळ ही वृक्षांच्या जीवनामधली एक अवस्था आहे. यामध्ये भरपूर पाने असलेल्या वृक्षाची पाने एखाद्या ठराविक ऋतूमध्ये गळून जातात. जगाच्या निरनिराळ्या भागात हा कालावधी वेगवेगळा आढळून येतो. समशीतोष्ण प्रदेशात हा कालावधी शरद ऋतूचा असतो, तर उष्ण कटिबंधात हवामान शुष्क होण्याआधी पानगळ होते. पानगळीमुळे वनस्पतीमधील पानांद्वारे होणारे बाष्पीभवन थांबण्यास मदत होते.भारतात याला पानगळ असे म्हणातात आणि या ऋतूला शिशिर ऋतू असे म्हणतात.

## उपयोग
काही वनस्पतींना पानगळती झाल्यावर फुले येतात. पानगळ झालेली अशी झाडे पक्षी, कीटक वा काही सस्तन प्राण्यांकडून परागीभवन करून घेतात. पाने नसल्याने झाडांची फुले सहज दिसतात. पक्षी, कीटक फुलांकडे आकर्षित झाल्याने फुलांचे परागीकरण होते. पानगळ होणाऱ्या वनस्पतीचे उदाहरण : पळस, बहावा, गुलमोहर 

वर्ग:वनस्पती
वर्ग:वनस्पतीशास्त्र
अंशकालीन कर्मचारी

**अंशकालीन करार** हा एक प्रकारचा रोजगार आहे जो पूर्ण-वेळ नोकरीपेक्षा आठवड्यातून कमी तासांचा असतो. यामध्ये असणारे कर्मचारी क्वचित पाळीमध्ये काम करतात. शिफ्ट अनेकदा बदलण्यात येतात. आठवड्यातून ३० तासांपेक्षा कमी काम केल्यास कामगारांना अर्थ वेळ/तासिका तत्व  अथवा अंशकालीन कामगार/कर्मचारी मानले जाते. कामगार अथवा कर्मचारी सरकारी सेवेत असल्यास त्यांना **अंशकालीन कर्मचारी** असे म्हणतात. उदा.सी.एच.बी.पदावरती काम करणारे या मध्ये येतात तशी नोंद संच मान्यता मध्ये दिसतात. आंतरराष्ट्रीय श्रम संघटनेच्या मते, युनायटेड स्टेट्स वगळता, बहुतेक विकसित देशांमध्ये गेल्या २० वर्षांमध्ये अंश-काळातील कामगारांची संख्या एक चतुर्थांशापर्यंत वाढली आहे.अर्धवेळ काम करण्यासाठी अनेक कारणे आहेत, जसे की ते काम करण्याची इच्छा असणे, नियोक्त्याने आपले तास कमी केले आणि पूर्ण-वेळ नोकरी मिळविण्यात अक्षम. इंटरनॅशनल लेबर ऑर्गेनाइझेशन कन्व्हेन्शन १७५ ची अशी आवश्यकता आहे की अर्धवेळ कामगारांना पूर्ण-वेळ कामगारांप्रमाणेच वागणूक देण्यात यावी.

वर्ग:रोजगार
महाराष्ट्र सरकारी कर्मचारी महासंघ

## स्थापना
## नेते
## कार्य
## हे सुद्धा पहा 
* र. ग. कर्णिक

## अधिकृत संकेतस्थळ 
## संदर्भ
वर्ग:रिकामी पाने
राज्य सरकारी कर्मचारी

संख्या १८ लाख

## हेही पहा
* राजपत्रित अधिकारी महासंघ
* महाराष्ट्र सरकारी कर्मचारी महासंघ
ऑल इंडिया ट्रेड युनियन काँग्रेस

भारतातील सर्वांत जुनी कामगार संघटना आयटक.(ऑल इंडिया ट्रेड युनियन काँग्रेस)ची स्थापना ३१ ऑक्टोबर १९२० साली झाली.पंजाबमधील नेते लाला लजपतराय हे आयटकचे पाहिले अध्यक्ष होते. ही संघटना कामगारांना त्यांचे न्याय हक्क मिळवून देण्यात महत्त्वाचे योगदान देणार होती.

चित्तरंजन दास हे आईटकचे तिसरे आणि चवथे अध्यक्ष होते.

वर्ग:भारतामधील कामगार संघटना
प्यिमाँत

**प्यिमॉंत** (; प्यिमॉंती व ऑक्सितान: Piemont; ) हा इटलीच्या २० प्रदेशांपैकी एक आहे. इटलीच्या वायव्य भागात आल्प्स पर्वतरांगेमध्ये वसलेल्या प्यिमॉंतच्या पश्चिमेस फ्रान्स तर उत्तरेस स्वित्झर्लंड हे देश आहेत. सुमारे २५ हजार चौरस किमी क्षेत्रफळ असलेला प्यिमॉंत हा आकाराने सिसिलीखालोखाल इटलीमध्ये दुसऱ्या क्रमांकाचा मोठा प्रदेश आहे. पो ही इटलीमधील प्रमुख नदी येथेच उगम पावते. तोरिनो ही प्यिमॉंतची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.

प्यिमॉंत इटलीमधील वाइन उत्पादक भागातील प्रमुख प्रदेश आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:इटलीचे प्रदेश
*
आदित्य

आदित्य हे  आदिती आणि कश्यप यांचे पुत्र.कश्यप पत्नी आदिती यांच्यापासून झाला होता आणि  .**आदित्य** भगवान सूर्याचे नाव आहे. एकूण १२ आदित्य आहे. 

## वेद
ऋग्वेदात सांगितल्याप्रमाणे एकूण सात आदित्य हे स्वर्गलोकातील देव आहेत. अदितीचे सुत उपाख्य आदित्य यांची नावे :
#वरुण
#मित्र
#अर्यमन
#भग
#अंस किंवा अंशुमन
#धातृ किंवा दक्ष
#इंद्र

मार्तंड हा आठवा आदित्य असला तरी  आदितीने त्याला स्वर्गातील देवांना भेटायला न नेल्याने तो देवगणात समाविष्ट झाला नाही. . यजुर्वेदात (तैत्तिरीय संहितेत) आठ आदित्य गणले जातात.  विवस्वत्. ऋग्वेदाच्या दशम मंडळातील ७२वा ऋचेत पण आठ आदित्य सांगितले आहेत. आठवा आदित्य  मार्तंड हा आधीच्या जन्मात विवस्वान् होता.

"So with her **Seven Sons** Aditi went forth to meet the earlier age. She brought Mārtanda thitherward to spring to life and die again."

उत्तरवेदाकालांत जेव्हा आदित्यांची संख्या बारा झाली तेव्हा  (मरुत्, ऋभु, व विश्वेदेवाः) आणि [[मार्तंड} त्यांच्यामध्ये गणाले जाऊ लागले. (मित्रवरुण हे कुठेकुठे विश्वेदेवांमध्ये गणले गेले आहेत.)

## ब्राह्मणे
वेद आदित्य आणि इतर तेहतीस कोटी (तेहतीस प्रकारचे )देवतांचे वर्गीकरण करीत नाही;मात्र यजुर्वेद(७.१९ ) या करिता अपवाद असून,यजुर्वेदानुसार अकरा देव हे पृथ्वीवरील,अकरा देव हे अंतरिक्षातील तर उर्वरित अकरा देव हे अवकाशातील आहेत. शतपथ ब्राह्मण या ग्रंथातील काही परिच्छेदात आदित्यांची संख्या ही आठ आहे , आणि इतर ब्राह्मण ग्रंथात आदित्यांची ही संख्या बारा आहे .ह्या बारा आदित्यांची यादी पुढीलप्रमाणे:

#अंशुमन
#अर्यमन
#भग
#अंश
#सवितृ
#इंद्र
#मित्र
#रवी
#सवित्र
#सूर्य किंवा अर्क
#वरुण
#यम

## वेदान्त आणि पौराणिक हिंदुत्व
Āditya in the (Chāndogya-[[Upanishad|]]) देखील विष्णूचे नाव आहे , in his Vāmana, the dwarf avatāra. त्याची आई ही आदिती.  

विष्णू पुराणातून वरीलप्रमाणे तशीच यादी :  

#अंशुमन 
#अर्यमन
#भग
#धात
#मित्र
#पुशन
#शक्र पर्जन्य
#सवितृ
#त्वष्टा
#वरुण
#विष्णू
#विवस्वत

## नोंदी
आयुक्त

भारतीय प्रशासकीय सेवेतील वरिष्ठ सनदी अधिकाऱ्यांना **आयुक्त** असे म्हणतात.
ब्रिटिश भारतीय गव्हर्नर जनरल लॉर्ड विल्यम बेंटिंग
यांना आयुक्त पदाचा जनक असे म्हणतात.
भारतीय प्रशासकीय सेवेतील सनदी अधिकारी हे श्रेणी-१ व श्रेणी - २ मध्ये समाविष्ट असतात.
त्यामुळे अप्पर आयुक्त आणि सहाय्यक आयुक्त असे दोन प्रकार असतात.
"अप्पर आयुक्त" पदावर नियुक्ती होण्यासाठी केंद्रीय लोकसेवा आयोग (UPSC) भारतीय नागरी सेवा परीक्षा उत्तीर्ण होणे गरजेचे असते.
तसेच "सहाय्यक आयुक्त" पदावर नियुक्ती होण्यासाठी महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (MPSC) राज्य नागरी सेवा परीक्षा उत्तीर्ण होणे गरजेचे असते.
राज्य सरकारकडून राज्य प्रशासकीय अधिकारी गट अ (राजपत्रित) श्रेणी-१ मधून अप्पर आयुक्त पदावर कनिष्ठ राजपत्रित. अधिकाऱ्यांची नियुक्ती पदोन्नतीने केली जाते.
महाराष्ट्र शासनाच्या विविध विभागांचे प्रमुख आयुक्त असताना दिसतात.
उदाहरणार्थ :-
# महसूल विभागीय आयुक्त 
# महसुल विभागीय उपआयुक्त
# आदिवासी विभागीय आयुक्त
# राज्य परिवहन आयुक्त
# राज्य पशुसंवर्धन आयुक्त
# राज्य शिक्षण आयुक्त
# राज्य कृषी आयुक्त
# राज्य महिला व बालविकास आयुक्त
# विभागीय उपआयुक्त (बालकल्याण)
# विभागीय उपआयुक्त (विकास)

भारतीय प्रशासकीय सेवेतील सनदी अधिकारी 
वरिष्ठ राजपत्रित वर्ग-१ (श्रेणी-१) मध्ये येतात.
भारतीय प्रशासकीय सेवेतील वरिष्ठ सनदी अधिकारी आयुक्त यांना भारतीय संविधानाने विशेष घटनात्मक अधिकार व संरक्षण दिले आहेत. त्यामुळे त्यांचे वेतन व भत्ते हे भारत सरकारकडून निश्चित केले जातात.

वर्ग:राज्य शासनाचे कर्मचारी
वर्ग:भारतीय प्रशासकीय सेवा
लीना मोहाडीकर

**लीना मोहाडीकर** या एक मराठी लेखिका आहेत.

## ग्रंथ आणि साहित्य
* कामदर्पण - विविध माहितीपर
* कामसुखाचा क्षण - विविध माहितीपर
* कामविश्व संसारिकांचे - विविध माहितीपर
* लैंगिक जीवन आणि स्वास्थ्य - विविध माहितीपर
* कामरंग - विविध माहितीपर
* कामविश्व अविवाहितांचे - आरोग्यविषयक

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
जोगवा

**जोगवा**  ही देवीच्या उपासनेतील एक संकल्पना आहे.जोगवा मागणे म्हणजे भिक्षा मागणे अथवा कृपाप्रसाद मागणे. देवीचा म्हणजे अंबा, भवानी, रेणुका आदि शक्तिदेवतांपुढे पदर पसरून कृपाप्रसाद मागितला जातो.जोगते व जोगतिणी या प्रथेतील लोकसंस्कृतीचे  उपासक मानले जातात. 
## स्वरूप
देवीच्या नावाने जोगवा मागणे याचा अर्थ घरोघरी  जाऊन भिक्षा मागणे आणि त्यामध्ये जो कोरडा शिधा किंवा धान्य मिळेल ते शिजवून खाणे. जोगते आणि जोगतीण यांचा निर्वाह यावर अवलंबून असतो, मात्र काही भक्त केवळ देवीचे वार मानल्या गेलेल्या मंगळवारी किंवा शुक्रवारी असा जोगवा मागतात. शारदीय नवरात्री उत्सवात असा जोगवा मागितला जातो.  

### संत एकनाथांचे भारूड 
अनादि निर्गुण प्रगटली भवानी।
मोहमहिषासुर मर्दनालागुनी।।
त्रिविध तापांची कराया झाडणी।
भक्तांलागुनी पावसी निर्वाणीं।।
आईचा जोगवा जोगवा मागेन।
व्दैत सारूनि माळ मी घालीन।।
हातीं बोधाचा झेंडा घेईन।
भेदरहित वारीसी जाईन।।
नवविध भक्तीच्या करीन नवरात्रा।
करूनी पिटीं मागेन ज्ञानपुत्रा।।

या भारूडात जोगवा मागण्याच्या विधीचे स्वरूप आणि तो मागण्यामागचे हेतु अप्रत्यक्षपणे व्यक्त झाले आहेत. याबरोबरच भवानी आईचा रोडगा ही प्रसिद्ध आहे.

### भवानी आईचा रोडगा 
सत्त्वर पावगे मला। भवानीआई रोडगा वाहीन तुला।।१।।
सासरा माझा गांवी गेला। तिकडेच खपवी त्याला।।२।।
सासू माझी जाच करती। लवकर निर्दाळ तिला।।३।।
जाऊ माझी फडफड बोलती। बोडकी करगं तिला।।४।।
नणंदेचें पोर किरकिर करितें। खरूज होऊंदे त्याला।।५।।
दादला मारून आहुती देईन। मोकळी करगे मला।।६।।
एकाजनार्दनी सगळेंचि जाऊंदे। एकटीच राहूंदे मला।।७।।

## अनिष्ट प्रथा 
जोगते किंवा जोगतिणी या अनुक्रमे देवदास आणि देवदासी वर्गात मोडत असल्या तरी देवदासी प्रतिबंधक कायदा लागू झाल्यानंतर यल्लम्माला मुले किंवा मुली सोडण्याची अनिष्ट प्रथा पूर्णपणे बंद झालेली आहे असे नव्हे. आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल, सामाजिकदृष्ट्या दुर्लक्षित, अशिक्षित किंवा अल्पशिक्षित, श्रद्धेच्या किंवा अंधश्रद्धेच्या ओझ्याखाली वावरणाऱ्या समाजात अजूनही देवदासी परंपरा सुरू आहे.

## हे सुद्धा पहा
* जोगवा (चित्रपट)
* आरती#॥ श्री देवीची आरती ॥

## संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्राची संस्कृती
वर्ग:शारदीय नवरात्र
वर्ग:हिंदू धर्म उपासना पद्धती
मैत्री

**मैत्री** हे एक नाते आहे, देव आपल्याला भाऊ/बहीण देतो...ते कसेही असोत आपल्याला ते नाते मान्य करावे लागते. पण मैत्री हे असे नाते आहे जे आपण स्वतः ठरवून रक्ताच्या नात्यापेक्षाही अधिक घट्ट नाते बनवू शकतो.मैत्रित विश्वास महत्त्वाचा असतो. एकमेकांविषयीची ओढ महत्त्वाची असते. 

मैत्रीत स्त्री - पुरुष हा भेदही नसतो. मैत्री हे एक अनमोल नाते आहे. प्रेमापेक्षा मैत्री महत्त्वाची असते, कारण प्रेम तर सगळ्यांना एकदा तरी रडवते आणि मैत्री ही दुःखातही हसवते. कधी कधी ज्या गोष्टी आपण आपल्या घरच्यांना सांगू शकत नाही त्या आपण सहजपणे आपल्या मित्रांना सांगतो.

मैत्रीचा प्रकार एक म्हणजे तो आपला जवळचा आणि आपल्या समस्या जाणून घेणारा असावा. दुसरे म्हणजे तो आपला मूड नसताना सुद्धा त्याने आपल्याना हसवण्याचा प्रयत्न करावा. मित्रांचे प्रकार म्हणजे लंगोटी मित्र, हृदयमित्र, पेनमित्र, इंटरनेट मित्र, कॉम्रेड, Spiritual friendship, पाळीव प्राणी, मित्र, वगैरे.

इतिहासातील मैत्री :-

तेनाली रामा आणि महाराज कृष्णदेवराय 

बिरबल आणि अकबर

महाभारतातील दुर्योधन आणि कर्ण यांची मैत्री नावाजलेली होती. कर्णाने मैत्रीसाठी स्वतःच्या भावंडांशी युद्ध केले.

छ.शिवाजी महाराज व त्यांच्या मावळ्यांची मैत्री देखिल 

## रोम
## रशिया
## आधुनिक पश्चिम
## युनायटेड स्टेट्समधील मैत्रीस उतार
## विकासाचे प्रश्न
## व्यक्तिगत मित्राची लक्षणे
ज्याच्या जवळ 
#. मनातील भावना व्यक्त करताना संकोच वाटत नाही.
#. पाप पुण्य सांगण्यात व कबुली देण्यास कचरत नाही. 
#. ज्याला आपले पराक्रम आनंदाने सांगावेसे वाटतात .
#. ज्याच्याविषयी आपल्या मनात कधीच वाईट विचार येत नाही.

## संदर्भ
## अधिक वाचन
## बाह्य दुवे
*BBC Radio 4 series "In Our Time", on *Friendship*, 2 March 2006
* Friendship by Paramhansa Yogananda
* Friendship at the Stanford Encyclopedia of Philosophy
* English translation of Cicero's *On Friendship* 

वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
वर्ग:१२ जानेवारी मंत्रालय कार्यशाळा
वर्ग:स्वच्छता आवश्यक असणारी सर्व पाने

bat-smg:Driaugīstė

zh-classical:朋友
योगी

[right|thumb|250px|बिर्ला मंदिर [दिल्ली येथील एका हिंदू योग्याची शिल्पकृती]]
**योगी** म्हणजे योग आचरणारा पुरुष होय. योग आचरणाऱ्या स्त्रीस योगिनी म्हणतात.

## हे सुद्धा पहा 
* योग

वर्ग:योग
वर्ग:योगी
योगिनी

thumb|दहाव्या शतकातील एक शिल्प
**योगिनी** म्हणजे योग आचरणारी स्त्री होय. योग आचरणाऱ्या पुरुषास योगी म्हणतात.

## हे सुद्धा पहा 
* योग

वर्ग:योग
जवाहरलाल नेहरू राष्ट्रीय नागरी पुनर्निर्माण योजना

250px|right|thumb|जवाहरलाल नेहरू नागरी पुनर्निर्माण योजना अंतर्गत दिली गेलेली बस
**जवाहरलाल नेहरू राष्ट्रीय नागरी पुनर्निर्माण योजना** (इंग्लिश: *Jawaharlal Nehru National Urban Renewal Mission* ; रोमन लिपीतील लघुरूप: *JNNURM*) ही योजना भारतीय केंद्रशासनाची नगरसुधारणेची राष्ट्रीय योजना आहे. देशातील दहा लाखांपेक्षा जास्त लोकसंख्या असलेल्या शहरांमधील पायाभूत नागरी सुविधांचा विकास करणे, हे या योजनेचे उद्दिष्ट आहे. जवाहरलाल नेहरू नागरी पुनर्निर्माण प्रकल्पांतर्गत येणाऱ्या बीएसयूपी, आयएचएसडीपी, भागीदारीतून राबविण्यात येणारी परवडणाऱ्या घरांची योजना, आयएसएचयूपी या सर्व योजना राजीव आवास योजनेत विसर्जित करून घेण्यात येणार आहेत. बीएसयूपी (बेसिक सर्व्हिसेस फॉर अर्बन पुअर) योजना असलेल्या शहरांसाठी भारतीय केंद्र सरकारकडून ५० टक्‍के, तर आयएचएसडीपीकरिता ८० टक्‍के निधी देण्यात येईल. तीन लाखांपेक्षा जास्त लोकसंख्या असलेल्या शहरांसाठीही केंद्र ८० टक्‍के अर्थसाह्य पुरविणार आहे. आयएचएसयूपीअंतर्गत बांधण्यात येणाऱ्या घरांचा ५३ टक्‍के खर्च हा केंद्रशासन उचलणार आहे. यासाठी घेण्यात येणाऱ्या कर्जावरही पाच टक्‍के व्याजाची सवलत देण्यात येणार आहे.

## निधी उभारणी
जवाहरलाल नेहरू नागरी पुनर्निर्माण योजनेमध्ये काही प्रकल्पांसाठी भारतीय केंद्रशासनाकडून ५० टक्के अनुदान देण्यात येते, राज्य शासनाकडून ३० टक्के, ८ टक्के महापालिकेकडून आणि १२ टक्के लाभार्थींनी भरणे अपेक्षित असते. अशा प्रकारे प्रकल्पाचा निधी उभा राहतो.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:भारत सरकार
वर्ग:भारतातील शहरे
वर्ग:जवाहरलाल नेहरू
राइट बंधू

**राइट बंधू** - **ऑरविल राइट** (ऑगस्ट १९, १८७१ - जानेवारी ३०, १९४८ व **विल्बर राइट** (एप्रिल १६, १८६७ - मे ३०, १९१२) हे दोघे अमेरिकन तंत्रज्ञ विमानांच्या शोधाचे जनक मानले जातात.

वर्ग:विमाने
वर्ग:संशोधक
वडील

**वडील** हा मानवी कुटुंबातील अपत्याचा पुल्लिंगी जन्मदाता असतो. अपत्याच्या स्त्रीलिंगी जन्मदात्रीस आई म्हणतात. मराठी भाषेत वडिलांना उद्देशून *अप्पा*, *बाबा*, *अण्णा*, *दादा*, *भाऊ* असेही संबोधनेही वापरली जातात. बाबाचे प्रेम दिसून येत नाही. वडिलांच्या संबंधांव्यतिरिक्त आपल्या मुलाचे पालक, कायदेशीर आणि सामाजिक नातेसंबंध असावेत ज्यात विशिष्ट अधिकार आणि जबाबदाऱ्या असतात. एखाद्या ज्येष्ठ पित्याकडे त्याच्याकडून उद्भवलेल्या मुलास कायदेशीर बंधने असू शकतात, जसे की आर्थिक मदतीचे बंधन, एक मूलधातूचा म्हणा.

विशेषण "पित्याचे" म्हणजे एका पित्यासाठी आणि माता साठी "मातृभाषेशी तुलना करणे". "पित्याला" क्रियापद म्हणजे "बाप" असे नाव असलेल्या एका बाळाला जन्म देणे. जीवशास्त्रीय पूर्वजांनी शुक्राणू कोशिकाद्वारे त्यांच्या मुलाच्या लिंगाचे निर्धारण केले आहे ज्यात त्यात एक्स गुणसूत्र (स्त्री) किंवा युवराम गुणसूत्र (पुरुष) आहे. बाबा (पिता), बाबा, पापा, आणि पॉप हे प्रेमळ शब्द आहेत. कोणत्याही मुलाचे पहिले नर रोल मोडेल हे त्याचे पिताच असतात. एखादा मुलगा खेळता खेळता पडतो तर तो आई ग..! गागतो,पण संकाटाच्या वेळी त्याला बाप आठवतो. एखादा मोठा 'साप'बघितला तर तो बाप रे...! असा गागतो. संटातुन सोडवायला बापच लागतो. आई लगेच रडुन देते पण तो बापाच रडला तर घर कोन सांभाळेल. बाप तेव्हा रडतो जेव्हा मुलगी सासरी जात असते  बाप.....! आई ही जन्म देते बाप हा जीवनभर सांभाळतो. बाप हा शब्द खूप प्रेमळ आहे

## अर्थच्छटा 
मराठीत वडील या शब्दाचे दोन अर्थ होतात : पहिला अर्थ पिता, तर दुसरा अर्थ म्हणजे वयाने मोठा असणे असा होय.वडील हे घरातील कर्ते असतात.त्यांचावर संपूर्ण कुटुंबाची जवाबदारी आसते.त्यांचे त्यांच्या कुटुंबावर प्रेम असते.

## पित्याचे हक्क
आपल्या मुलांच्या बाबत पित्याचे अधिकार वेगवेगळ्या देशांच्या देशात भिन्न असतात जे सहसा त्या समाजात अपेक्षित भूमिका व कृतींचा स्तर दर्शवितो.

**पितृत्वाची सुट्टी**

पालक आपल्या नवीन जन्मलेल्या किंवा दत्तक मुलाला पाठिंबा देण्यासाठी वेळ काढतो तेव्हा पॅरेंटल रजा असतो. सशुल्क पितृत्व रजा १९७६ साली स्वीडन मध्ये पहिल्यांदा सुरू झाला आणि तो युरोपियन देशांपेक्षा निम्म्याहून अधिक देशांमध्ये दिला जातो.

**बाल कस्टडी**

वडिलांचा हक्क चळवळ जसे की फादर ४ न्याय म्हणजे कौटुंबिक न्यायालये वडिलांच्या विरोधात असतात.

**बाल समर्थन**

मुलांच्या मदतीने एका पालकाने दुस-याकडे पाठवल्या जाणा-या नियमित कालावधीचे पैसे दिले जातात; सामान्यतः ज्या पालकांना कस्टडी नाही अशा पालकांकडून दिले जाते.

**पितृत्व फसवणूक**

अंदाजे २% ब्रिटीशांना एखाद्या गैर-पितृद्याच्या घटनेच्या दरम्यान पितृसठीच्या फसवणूकचा अनुभव आलेला आहे, ज्यामुळे त्यांच्या मुलास त्यांचे जन्मजात शरीर मानले जाते.

## संदर्भ
https://en.wikipedia.org/wiki/Father

वर्ग:कुटुंब
वर्ग:नाती
कालाब्रिया

**कालाब्रिया** () हा इटलीच्या दक्षिण भागातील एक प्रदेश आहे. इटालियन द्वीपकल्पाच्या दक्षिण टोकावर वसलेल्या कालाब्रियाच्या पूर्वेस आयोनियन समुद्र, पश्चिमेला तिऱ्हेनियन समुद्र, नैऋत्येला मेसिनाच्या सामुद्रधुनीपलीकडे सिसिली तर उत्तरेला बाझिलिकाता प्रदेश आहेत. ऐतिहासिक काळात नेपल्स व दोन सिसिलींच्या राजतंत्रांचा भाग असलेल्या कालाब्रियाचा ४२ टक्के भाग डोंगराळ आहे. कातान्झारो ही कालाब्रियाची राजधानी तर रेद्जो कालाब्रिया हे येथील सर्वात मोठे शहर आहे. 

कृषी व पर्यटन हे येथील प्रमुख उद्योग असून येथील ७० टक्के झाडे ऑलिव्हची आहेत.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 
*पर्यटन 
* 

वर्ग:इटलीचे प्रदेश
*
देहबोली

देहबोली - देहबोली म्हणजे आपल्या मनात सुरू असलेल्या विचारांचा आरसाच असतो.  एकाद्याच्या मनातले जाणून घेण्यासाठी त्याची देहबोली वाचायला शिकायला हवे. 

शारीरिक अभिव्यक्ति

शारीरिक अभिव्यक्ती जसे की हात हलवने, बोटांनी इशारा करने, स्पर्श करने आणि नज़र खाली करून पाहणे हे सर्व अमौखिक संचारचे रूप आहे. शरीराच्या गति आणि अभिव्यक्तीच्या अध्ययनाला काइनेसिक्स किंवा गतिक्रम विज्ञान म्हणतात. जेव्हा मनुष्य काही म्हणतो म्हणजेच आपल्या शरीराला गति देतो कारण जसे की शोधकर्तांनी प्रदर्शित केले आहे की [कृपया उद्धरण जोड़ें] ,याने'संचारच्या कठिन झाल्यावर ही बोलने आणि समझायला मानसिक प्रयाससाठी मदत मिळते. शारीरिक अभिव्यक्ती त्या व्यक्तीच्या संदर्भात अनेक गोष्टी प्रकट करते जो त्याचा उपयोग करतो. उदाहरण खुणवल्याद्वारे काही खास बिंदु वर जोर दिला जातो. किंवा एक संदेशला पुढे पाठवणे, आसन संचार आपली रुची किंवा अरुची प्रदर्शित करते आणि स्पर्श प्रोत्साहन किंवा चेतावनी जसे भाव प्रकट करू शकते. 

चेहरेचे भाव अभिव्यक्ती-चेहऱ्यावरची भावना व्यक्त होते.जेव्हा व्यक्ति दुखी असते तेव्हा तिच्या चेहरेचे भाव दुखी असते त्याला पाहुनच लक्षात येते की हा व्यक्ति दुखी आहे. जो व्यक्ति दुखी असते ती अनउत्साही दिसते.  तिचे कशात लक्ष लागत नाही. 

जर नजर चोरून बोलत असेल किंवा कानाला हात लावत असेल तर हे संकेत करते की बोलण्यात अविश्वास,नजर चोरून बोलने किंवा कानाला हात लावने असेल तर हे संकेत करते की सांगितलेल्या गोष्टी वर अविश्वास आहे. जेव्हा एखाद्ये व्यक्ती कोणत्या तरी एखाद्या व्यक्तीच्या बोलण्यावर सहमत नसल्यास त्याचे लक्ष्य इकडेतिकडे होते, अस्थिर असते. 

जर तळहाताचे बोटे वरून खाली असे गतिशील असे होते जसे की काही मोजमाप करत अाहे तर व्यकित कोणते तरी प्रश्ना उत्तर शोधत आहे. 

  जर व्यक्तिचे हात स्वतःच्या ह्रदया कडे आहे तर  याचे अर्थ आहे की विश्वास देतोय. 

वर्ग:भाषा
वर्ग:रिकामी पाने
ऑक्सितान भाषा

**ऑक्सितान** ही युरोपातील एक भाषा आहे. ही भाषा स्पेनच्या ईशान्य व फ्रान्सच्या दक्षिण भागात वापरली जात असून ती कातलान भाषेसोबत मिळतीजुळती आहे. रोमान्स भाषासमूहामधील कातालान, रोमेनियन, स्पॅनिश, रोमेनियन, पोर्तुगीज व सार्दिनियन भाषांप्रमाणे ऑक्सितान देखील रोमान साम्राज्यकाळातील लॅटिनपासून निर्माण झाली आहे.

युनेस्कोने ह्या भाषेच्या दीर्घकालीन भविष्याबद्दल चिंता व्यक्त केली आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

## संदर्भ 
वर्ग:रोमान्स भाषासमूह
वर्ग:स्पेनमधील भाषा
वर्ग:फ्रान्समधील भाषा
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:भाषा
लात्सियो

**लात्सियो** हा इटलीच्या मध्य भागातील एक प्रांत आहे. इटलीची राजधानी रोम ह्याच प्रांतात वसलेली आहे. लोकसंख्येच्या दृष्टीने लात्सियो हा इटलीतील तिसऱ्या क्रमांकाचा प्रांत आहे.

वर्ग:इटलीचे प्रदेश
*
व्हेनेतो

**व्हेनेतो** (; ; व्हेनेशियन: Vèneto) हा इटली देशाच्या ईशान्य भागातील एक प्रदेश आहे. व्हेनेतोच्या पूर्वेस एड्रियाटिक समुद्र व फ्रुली-व्हेनेझिया जुलिया, पश्चिमेस लोंबार्दिया, दक्षिणेस एमिलिया-रोमान्या व उत्तरेस त्रेन्तिनो-आल्तो अदिजे हे प्रदेश आहेत. उत्तरेकडील काही भाग ऑस्ट्रियाच्या सीमेवर आहे. व्हेनिस ही व्हेनेतोची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. 

प्रागैतिहासिक काळापासून व्हेनिसचे प्रजासत्ताक ह्या जगातील सर्वात बलाढ्य व श्रीमंत साम्राज्याचा भाग असलेले व्हेनेतो अनेक दशके स्वतंत्र राष्ट्र होते. नेपोलियनने व्हेनिसचे प्रजासत्ताक बरखास्त करून हा प्रदेश ऑस्ट्रियन साम्राज्याला जोडला. इ.स. १८८६ साली व्हेनेतो इटलीचा प्रदेश बनला. आजच्या घडीस व्हेनेतोला इटलीच्या सांस्कृतिक इतिहासात विशेष स्थान आहे. दरवर्षी सुमारे ६ कोटी पर्यटक येथे भेट देतात. इटालियन सोबत व्हेनेशियन ही देखील येथील एक प्रमुख भाषा आहे.

येथील ५ स्थाने युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थान यादीमध्ये आहेत.

## मोठी शहरे
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ
*व्हेनेतोचा नकाशा 

वर्ग:इटलीचे प्रदेश
*
एमिलिया-रोमान्या

**एमिलिया-रोमान्या** हा इटलीच्या उत्तर भागातील एक प्रांत आहे. बोलोन्या ही एमिलिया-रोमान्ना प्रांताची राजधानी आहे. हा प्रांत इटली व युरोपातील सर्वांत श्रीमंत व विकसित भागांपैकी एक समजला जातो.

वर्ग:इटलीचे प्रदेश
*
कोयनानगर

हे एक महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातील गाव आहे.
जवळच कोयना धरण आहे.

## वैशिष्ट्ये
येथे व्यसनमुक्ती केंद्र आहे.

## पाहण्यासारखी ठिकाणे
* कोयना धरण
* जवाहरलाल नेहरू उद्यान.
* नवजा विद्युतनिर्मिती प्रकल्प.

वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
तहसीलदार

शासनाच्या तहसिलीचा प्रमुख अधिकारी असतो. तहसील म्हणजे वसूली. त्यामुळे तहसीलदार म्हणजे ग्रामीण जनतेकडून कर वसूल करणारा अधिकारी. ग्रामीण म्हणण्याचा उद्देश असा की, इतर प्रकारच्या जनतेकडून कर वसूल करण्यास अन्य अधिकारी असतात. जिल्ह्याच्या ज्या तुकड्याला आपण मराठीत तालुका म्हणतो त्याला हिन्दीत तहसील म्हणतात. त्यामुळे तहसीलदार हा तालुक्याचा सर्वोच्च नागरी अधिकारी असतो. त्याला पूर्वी इंग्रजीत मामलतदार आणि मराठीत मामलेदार म्हणतात. मामलेदाराची नेमणूक राज्य लोक सेवा आयोगाकडून होते

मामलेदार करवसूलीव्यतिरिक्त तालुक्यातली इतर अनेक सरकारी कामे करतो. तो प्रसंगी दिवाणी दाव्यांमध्ये न्यायदानही करतो.

वर्ग:नागरिकशास्त्र
वर्ग:राज्य शासनाचे कर्मचारी
वर्ग:राज्य शासनाचे प्रथम श्रेणी अधिकारी
वर्ग:न्यायव्यवस्था
वर्ग:महसूल व राजस्व
राज्य शासन

**राज्य शासन** किंवा **राज्य सरकार** हे सार्वभौम देशांच्या प्रमुख घटक संघाचे सरकार होय.

वर्ग:नागरिकशास्त्र
एड्रियाटिक समुद्र

**एड्रियाटिक समुद्र** (, बॉस्नियन, क्रोएशियन व मॉंटेनिग्रिन: *Jadransko more*, , ) हा भूमध्य समुद्राचा एक भाग आहे. हा समुद्र इटालियन द्वीपकल्पाला बाल्कन द्वीपकल्पापासून वेगळा करतो. एड्रियाटिक समुद्राच्या पश्चिमेला इटली तर पूर्वेला क्रोएशिया, मॉंटेनिग्रो, आल्बेनिया, स्लोव्हेनिया व बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना हे देश आहेत.

## मोठी शहरे
*बारी
*व्हेनिस
*त्रिएस्ते
*स्प्लिट
*पेस्कारा
*रिमिनी
*पुला
*रियेका
*दुरेस
*आन्कोना
*झदर
*ब्रिंदिझी
*दुब्रोव्हनिक

वर्ग:भूमध्य समुद्र
वर्ग:इटलीचा भूगोल
वर्ग:क्रोएशियाचा भूगोल
वर्ग:मॉंटेनिग्रोचा भूगोल
वर्ग:आल्बेनियाचा भूगोल
वर्ग:स्लोव्हेनियाचा भूगोल
वर्ग:बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिनाचा भूगोल
वर्ग:समुद्र
कोरडवाहू पिके

**कोरडवाहू पिके** म्हणजे पावसाच्या पाण्यावर घेतली जाणारी पिके असतात.
वर्ग:शेती
कोरडवाहू पिके प्रकार
कोरडवाहू खरीप पिके  
* बिंदी क्रमांकन घटक
मटकी
राजस्व निरीक्षक

वर्ग:नागरिकशास्त्र
वर्ग:राज्य शासनाचे कर्मचारी
वर्ग:महसूल व राजस्व
वर्ग:रिकामी पाने
दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०१०

दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट संघ फेब्रुवारी २०१० मध्ये २-कसोटी सामने आणि ३-एकदिवसीय सामन्यांच्या मालिकेसाठी भारतात आला होता.

कसोटी मालिका १-१ अशी बरोबरीत सुटली तर एकदिवसीय मालिकेत भारताने २-१ असा विजय मिळवला.

=संघ=

=कसोटी मालिका=

### १ली कसोटी
### २री कसोटी
=एकदिवसीय मालिका=
### १ला एकदिवसीय सामना
### २रा एकदिवसीय सामना
### ३रा एकदिवसीय सामना
=दौरा सामना=
### २-दिवसीयः भारत अध्यक्षीय XI वि. दक्षिण आफ्रिकी
=मिडिया कव्हरेज=
### दुरचित्रवाणी
*निओ क्रिकेट (थेट) – भारत, बांगलादेश, श्रीलंका, इंडोनेशिया, हाँग काँग, संयुक्त अरब अमिराती
*दुरदर्शन (थेट) (फक्त एकदिवसीय सामने) - भारत
*स्काय स्पोर्ट्स (थेट) – आयर्लंड आणि युनायटेड किंग्डम
*झी स्पोर्ट्स (थेट) – अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने
*सुपरस्पोर्ट (टीव्ही चॅनल) (थेट) – दक्षिण आफ्रिका, केन्या आणि झिम्बाब्वे
*सेटन्टा स्पोर्ट्स ऑस्ट्रेलिया (थेट) - ऑस्ट्रेलिया
*जिओ स्पोर्ट्स (थेट) - पाकिस्तान
*ॲस्ट्रो बॉक्स ऑफिस (पे पर व्ह्यू) - मलेशिया
*स्टारहब (पे पर व्ह्यू) - सिंगापूर

=संदर्भ आणि नोंदी=

=बाह्यदुवे=
*मालिका मुख्यपान – इएसपीएन क्रिकइन्फो

२००९-१०
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे भारतीय दौरे
वर्ग:इ.स. २०१० मधील खेळ
भारत
बरगड्या

250px|thumb|right|मानवी बरगड्यांनी बनलेला छातीचा पिंजरा

**बरगड्या** ह्या कणाधाऱ्यांच्या शरीरशास्त्रानुसार, लांब वळलेली हाडे असतात, जी छातीचा एक प्रकारचा पिंजरा म्हणून काम करतात. बहुदा सर्व चतुष्पादी प्राण्यांत, बरगड्या या छातीभोवती असतात. त्यामुळे हृदयाचे आकुंचन व प्रसरण योग्य रितीने होते. त्यांचेमुळे हृदयास व तत्संबंधी इतर अवयवांना एक प्रकारे संरक्षण मिळते. सापासारख्या प्राण्यांत, बरगड्या या त्याच्या पूर्ण शरीराचे संरक्षण करतात व त्या त्याचे शरीरभर असतात.

बरगड्यांमुळे, त्या ठिकाणी झालेला कोणताही आघात, थेट हृदयासारख्या महत्त्वाच्या अवयवापर्यंत पोहोचू शकत नाही, अथवा त्याची तीव्रता कमी होते. 

वर्ग:हाडे
वर्ग:मानवी शरीर
मज्जातंतू

वर्ग:चेतासंस्था
वर्ग:मानवी शरीर
वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
वर्ग:रिकामी पाने
यकृत

यकृत हा असा अवयव आहे, की जो अविरतपणे काम करत राहतो. किरकोळ बिघाड झाला तरी यकृत तो दर्शवत नाही, म्हणूनच सहसा यकृतातील बिघाड लक्षात येतो तोपर्यंत खूप नुकसान झालेले असू शकते.
#### शरीरशास्त्र : 
250px|thumb|पचनसंस्थेतील उदरपोकळीतील अन्य अवयवांसह यकृताचे स्थान
प्रौढ अशा मानवाचे यकृत हे १.३ ते ३.० कि.ग्रॅ. इतक्या वजनाचे असते. हे नरम व गुलाबी करडया रंगाचे असते. हे मानवाच्या शरीरातील दुसऱ्या क्रमांकाचे अवयव व सर्वात मोठी ग्रंथी आहे. हे अवयव उदराच्या वरच्या बाजुस बरगड्यांच्या खाली स्थित असते. 
यकृताला दोन भाग असतात.
# उजवा भाग (Right lobe)- हा डाव्या भागापेक्षा मोठा असतो.
# डावा भाग (left lobe)

#### रक्तप्रवाह : 
स्प्लेनिक रक्तवाहिनी ही मेसेन्ट्रीक रक्तवाहिनीशी जोडलेली असते. पोर्ट्ल व्हेन द्वारे आतड्यांकडील रक्त यकृताकडे आणले जाते व त्यावर यकृतातील पेशी काम करतात व आवश्यक घटक साठवले जातात.

#### कार्ये 
250px|thumb|पचनसंस्थेतील यकृत व पित्ताशय

* शरीराच्या विविध क्रिया जसे साखरेच्या स्वरूपात ऊर्जा साठविणे, जीवनसत्त्वे, लोह, क्षार यांचा साठा करणे अशी कामे यकृत पार पाडते.
* तसेच निकामी झालेल्या लाल रक्त पेशींवर प्रक्रिया करणे.
*शरीरातील सुमारे 7% लोह यकृतात साठवलेले असते. 
*यकृता मध्ये सहा महिने पुरेल एवढा 'अ' जीवनसत्त्वचा साठा असतो 
* आतड्याच्या माध्यमातून शरीरात प्रवेश करणारे जंतू नष्ट करणे.
* निकामी हिमोग्लोबिनवर प्रक्रिया करून त्यापासुन बिलिरुबिनची निर्मिती करणे.
* तसेच पित्त रस तयार करून त्या द्वारे स्निग्ध पदार्थांचे पचन करणे.
* आपल्या शरीरातील कोलेस्टेरॉल नियंत्रणाचं काम यकृत करत असतं. आपल्या रोजच्या दैनंदिन आहारातल्या घटकामधून यकृत कोलेस्टेरॉल बनवत असतं.
#### आजार 
250px|thumb|शस्त्रक्रियेदरम्याण यकृताची कर्करोगाची गाठ
शरीरातील अनावश्‍यक गोष्टींचा, विषद्रव्यांचा निचरा करण्याची जबाबदारीही यकृतावर असते. विषद्रव्ये, रासायनिक द्रव्ये, अनैसर्गिक पदार्थांचा यकृतावर ताण येऊ शकतो, ज्याचा दुष्परिणाम संपूर्ण शरीरावर होऊ शकतो.
# सिरॉसिस म्हणजेच यकृत -हास. हा यकृताचा एक गंभीर आजार असून यात यकृताचे कार्य सुरळीत पार पाडणाऱ्या महत्त्वाच्या पेशींची हानी होते. हानी झालेल्या पेशींची जागा सामान्य पेशी घेतात आणि यकृतात होणाऱ्या रक्तप्रवाहास अडथळा निर्माण करून त्यांचे कार्य रोखून धरतात. हळूहळू यकृताची सामान्य कामकाज करण्याची क्षमता कमी होते. यालाच यकृताचे कार्य बंद पडणे किंवा ‘लिव्हर फेल्युअर’ असे म्हणतात.
# सांसर्गिक हेपेटाइटिस- व्हायरल सांसर्गिक हेपेटाइटिसचे काही प्रकार आहेत.यात विषाणू बाधा होते.
#* व्हायरल हेपेटाइटिस- अ
#* व्हायरल हेपेटाइटिस- ब
#* व्हायरल हेपेटाइटिस- क
#* व्हायरल हेपेटाइटिस- इ
# यकृताचा कर्करोग हा एक गंभीर आजार आहे.
# अमिबामुळे होणारा यकृतातील गंड

#### प्रतिबंध 
* कृत्रिम प्रिझर्वेटिव्ह्‌ज टाकलेले खाद्य-पेय पदार्थ टाळणे, रासायनिक द्रव्यांनी युक्‍त औषधे, उत्पादने टाळणे.
* प्यायचे पाणी 20 मिनिटांसाठी उकळून घ्यावे. केवळ फिल्टर केलेले पाणी उकळवलेल्या पाण्याप्रमाणे सुरक्षित नसते. शक्‍यतो कोमट पाणी प्यावे. उघड्यावरचे, स्वच्छतेची व ताजेपणाची व प्रतीची खात्री नसलेले अन्न खाणे टाळावे.
* मद्यप्राशन करणे टाळावे.

वर्ग:पचनसंस्था
वर्ग:चयापचय संस्था
वर्ग:मानवी शरीर
स्वरयंत्र

स्वरयंत्र (English-larynx, Urdu-حنجره) हा एक श्वासनलिकेच्या सुरुवातील असते. स्वरयंत्र श्वासनलिकेतील जाणाऱ्या हवेचे रूपांतर आवाजात करत असते. यात स्वरयंत्रातील स्नायु ताणले वा सैल होउन त्यातुन निघणाऱ्या तरंगांला आवाज म्हणतात.
200px|thumb|दुर्बिणीतून स्वरयंत्र

वर्ग:श्वसनसंस्था
वर्ग:मानवी शरीर
वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
हिरडी

right|thumb|200px|दात व हिरडीचा उभा छेद
दात ज्यामध्ये बसलेले असतात त्यास **हिरड्या** असे म्हणतात. ह्या मुलायम तंतुंच्या पासून बनलेल्या असून त्या दाताची एक प्रकारची पकडच असतात. निरोगी हिरड्या ह्या बहुदा रंगाने गुलाबी असतात. जंतूसंसर्गामुळे किंवा रक्तस्त्राव होत असल्यास ह्या लालसर रंगाच्या होऊ शकतात. यामध्ये असलेल्या रक्तवाहिन्यांमुळे दातास रक्तपुरवठा होतो. तोंडाच्या अस्वच्छतेमुळे ह्या रोगास बळी पडू शकतात.

वर्ग:पचनसंस्था
वर्ग:मानवी शरीर
दाढ

right|thumb|180px|दात व दाढ दर्शविणारे त्रिमितीय चित्र
दाढ हा तोंडाचे मागील भागास असलेला एक विशिष्ट प्रकारचा दात असतो. तो चपटा असतो. सस्तन प्राण्यात ती चांगली विकसीत असते.त्याचा वापर हा चर्वण करण्यास प्रामुख्याने होतो.सस्तन प्राण्यांमध्ये यात अनेक प्रकारच्या विविधता आढळून येतात.

मानवामध्ये याला चार अथवा क्वचित पाच उंचवटे असतात.मध्यावर हे निमुळते होत जातात.शेवटून तिसऱ्या दाढेस अक्कल दाढ म्हणतात. ही अक्कलदाढ वयाचे विशीनंतर उगवते. सहसा अक्कलदाढ ही उगवणारा शेवटचा दात असतो.वेगवेगळ्या लोकांमध्ये याचे येण्याचा कालावधी वेगवेगळा असू शकतो.काहींना तर अक्कलदाढ उगवतच नाही.

याचा आकार सर्वसाधारणपणे एकसारखाच दिसत असला तरीही, याची मूळे ही वेगवेगळ्या प्रकारची असतात.
## स्रोत
वर्ग:पचनसंस्था
वर्ग:मानवी शरीर
वर्ग:चित्र हवे
वर्ग:दातांचे प्रकार
लहान आतडे

thumb|right|250px|लहान आतड्याचे आद्यांत्र, मध्यांत्र व शेषांत्र
thumb|right|250px|श्लेष्मपटलाच्या वर्तुळाकार घड्या
**लहान आतडे** (अन्य नामभेद: **छोटे आतडे** ; इंग्लिश: *Small intestine*, *स्मॉल इंटेस्टाइन* ;) हा पृष्ठवंशी प्राण्यांच्या पचनसंस्थेतील एक अवयव आहे. पचनमार्गात जठरानंतर व मोठ्या आतड्याआधी येणाऱ्या या अवयवात पचनाचे व अन्नरस शोषण्याचे कार्य बह्वंशाने होते.

#### आकार 
लहान आतड्याची लांबी सुमारे 9 मी. असते व ते पोटाच्या पोकळीत मध्यभागी वेटोळे करून असते. या पोकळ नळीचा व्यास सुरुवातीस सुमारे ५ सें.मी. असून तो कमी होत शेवटी ३.५ सें.मी. होतो.

#### लहान आतड्याचे भाग 
लहान आतड्याचे आद्यांत्र, मध्यांत्र व शेषांत्र असे तीन भाग आहेत.
* आद्यांत्र (Duodenum) या लहान आतड्याच्या सुरुवातीच्या भागाची लांबी सुमारे २५ सें.मी. असते. याचा आकार रोमन लिपीतल्या सी (C) अक्षरासारखा असून ते स्वादुपिंडाभोवती असते. पित्ताशय व स्वादुपिंडातील स्राव त्यांच्या नलिकांद्वारे आद्यांत्रात सोडले जातात. 
* मध्यांत्र (Jejunum) या मधल्या भागाची लांबी सुमारे २.५० मी. असते.
* शेषांत्र (Ilium) हा शेवटचा भाग सुमारे ३.२५ मी. लांब असतो.

#### संरचना 
लहान आतड्याची संरचना चार स्तरांची असते. याचा सर्वांत आतला स्तर म्हणजे श्लेष्मपटल. या स्तरात पाचकरस स्रवणाऱ्या ग्रंथी आपला स्राव सोडतात. श्लेष्मपटलाच्या वर्तुळाकार घड्या असून त्यात बोटासारखे उंचवटे असतात. यानंतरच्या स्तरात पाचक स्राव निर्माण करणाऱ्या ग्रंथी तसेच अन्नघटक शोषणाऱ्या पेशी असतात. या स्तरातील पेशी दर ३-५ दिवसांनी नव्याने निर्माण होत असतात. नंतरचा स्नायुस्तर हा क्रमसंकोची स्नायूंचा असतो. या स्नायूंच्या एकामागोमाग एक होणाऱ्या पद्धतशीर आकुंचनामुळे अन्न पुढे ढकलले जाते. स्नायुस्तराच्या बाहेर संरक्षणात्मक कार्य करणारा बाह्यस्तर असतो.

लहान आतड्यात छोटे छोटे असे अनेक लसिकापेशीसमूह असतात. एकेका समूहात २०-३० लसिका ग्रंथी असतात. यांना पेर क्षेत्रे (पेर्स पॅचेस) असे म्हणतात. आतड्यातून होणाऱ्या जीवाणुसंसर्गाचा प्रतिकार करणे हे या ग्रंथीचे मुख्य कार्य आहे.

#### कार्ये 
अन्नाचे पचन व अन्नघटकांचे शोषण हे लहान आतड्याचे मुख्य कार्य होय. या ग्रंथीत निर्माण होणारे स्राव जठराकडून आलेल्या अन्नाबरोबर मिसळतात. स्रावातील विकरांमार्फत (एंझाइमांमार्फत) वेगवेगळ्या अन्नघटकांचे त्यांच्या मूल घटकांमध्ये रूपांतर होते व या मूल घटकांचे लहान आतड्यातील पेशींमार्फत शोषण होते. लहान आतडे हा महत्त्वाचा भाग आहे.

लहान आतड्यातील स्रावांमुळे प्रथिनांचे विघटन अ‍ॅमिनो आम्लांत, कर्बोदकांचे साध्या शर्करेत (ग्लुकोज) व मेद घटकांचे मेदाम्लांत रूपांतर होते. दिवसभरात साधारणपणे दीड लीटर स्राव लहान आतडे, यकृत व स्वादुपिंड यांमध्ये तयार होऊन तो लहान आतड्यात अन्नपचनासाठी सोडला जातो.

वर्ग:पचनसंस्था
वर्ग:मानवी शरीर
वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
गुदद्वार

"गुदद्वार" हे शरीराच्या भागातील बाहेरच्या बाजूकडील हे मलद्वार आहे. यावर नियंत्रण हे पिंगटल स्नायुद्वारे केले जाते. या शब्दाचा वापर हा अश्लिल भाषेत केला जातो.

## रचना
मानवी गुदद्वार हे दोघी नितंबाच्या मध्यभागी असते. प्राण्यांचे गुदद्वार हे पिशवी सारखे असते. यात गृह्य भागातील केसांची वाढ सुरू झाल्यावर गुदद्वाराच्या भोवती केसांची वाढ होण्यास सुरुवात होते. आरोग्य शास्त्रात गुदद्वाराच्या आरोग्या विषयी महत्त्व आहे.

## रोगनिदान
गुदद्वाराला होणाऱ्या रोगांत गुदद्वारातील कर्करोग, बाऊची इत्यादी रोगावर वैद्यकीय इलाज केल्यास नक्कीच फायदा होतो.
चित्र:Anorectum int.gif

250px|thumb|पुरुषाचे गुदद्वार

वर्ग:पचनसंस्था
वर्ग:मानवी शरीर
तोंड

तोंड हे पचनसंस्थेचे प्रवेशद्वार आहे. यात आपल्या ओठ,दात, जीभ, लाळग्रंथीचे छिद्र यांचा समावेश होतो.
इवलेसे|266x266अंश|पूर्ण उघडलेले तोंड
right|thumb|200px|मिटलेले तोंड

#### आजार 
* तोंडाच्या आतील श्लेष्मल त्वचेला येणारी सूज म्हणजेच स्टोमॅटिटिस अर्थात ‘तोंड येणं.’ कारणांनुसार याची लक्षणं वेगवेगळ्या पद्धतीने दिसून येतात. वर वर साधा दिसणारा हा त्रास माणसाला अगदी जेरीस आणतो. अतितीव्र आम्ल, अल्कली किवा औषधांचा संपर्क तोडांतील त्वचेशी आल्यास. व्हिटॅमिन ‘बी’ची कमतरतेमुळे.
* तोंड व पायाचा रोग-खरकुत (एफएमडी) हा गुरेढोरे जसे मेंढ्या, शेळ्या आणि डुकरे यांच्‍यासारख्‍या खुरे असलेल्‍या जनावरांमध्‍ये (दुभागलेला पाय) सर्वांत जास्‍त संसर्गजन्‍य असलेला रोग आहे. हा रोग भारतामध्‍ये स्‍थानिक विशेष आहे आणि रोगट जनावरांचे उत्‍पादकतेत् दुसऱ्या देशांमध्‍ये निर्यात करण्‍यावर प्रतिबंध असल्‍यामुळे त्यामूळे उत्‍पादकतेमध्‍ये कमतरता आल्‍याने देशाला गंभीर आर्थिक हानि होते.
* खराब झालेले दात, किडलेले दात, दातावरचे कीटण, सुजलेल्या हिरडया, हिरडयांची झिजून उघडी झालेली दातांची मुळे वगैरे अनेक विकार पाहायला मिळतात.

वर्ग:पचनसंस्था
वर्ग:मानवी शरीर
पित्ताशय

250px|thumb|पचनसंस्थेतील अन्य अवयवांसह पित्ताशयाचे स्थान दर्शवणारे चित्र (मजकूर: इंग्लिश)
**पित्ताशय** (इंग्लिश: *Gallbladder* (*गॉलब्लॅडर*), *cholecyst* (*कोलिसिस्ट*) ;) हा पृष्ठवंशी प्राण्यांच्या उदरपोकळीतला, अन्नाच्या पचनास मदत करणारा महत्त्वाचा अवयव आहे. यकृताने निर्मिलेले पित्तरस यात साठवले जाते.

## आकार 
याचा आकार नासपतीच्या फळासारखा असतो. हे यकृतास व खालच्या बाजूस लहान आतड्याला जोडलेले असते.

## कार्ये 
यकृतातील पित्तरसाचे पाण्याचा अंश कमी करून स्निग्धांशाच्या पचना योग्य बनवने व खालच्या बाजूस लहान आतड्याला गरजेनुसार पुरवणे.

## पित्ताशयाचे आजार 
250px|right|thumb|पित्ताशयातील बिलिरुबिन व कॅल्शियमयुक्त खडे
250px|right|thumb|पित्ताशयातील कॉलेस्टेरॉलयुक्त खडे
* पित्ताशयातील खडे- पित्ताशयाच्या पिशवीसारख्या भागात पित्तरसातील पाणी कमी केले जाते, त्यावेळी काही रसायनांचे खडे तयार होतात. हे कॉलेस्टेरॉल किंवा बिलिरुबिन व कॅल्शियमचे खडे तयार होतात.
* पित्ताशयाला सुज- पित्ताशयाला जंतुसंसर्गामुळे सुज येते.
* पित्ताशयातील पॉलीप
## उपचार 
पित्ताशयात खडे झाल्यास आणि त्यामुळे पित्ताशायाच्या नलिकेत अवरोध उत्पन्न होऊन कावीळ निर्माण झाल्यास शस्त्रक्रिया करून पित्ताशय काशून टाकावे लागते. कुठलीही शस्त्रक्रियाना करता आपोआप पित्ताशयातील खडे निघून जाऊ शकतात.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:पचनसंस्था
वर्ग:मानवी शरीर
वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
स्वादुपिंड

thumb|250px|अग्न्याशयाची आकृती (मजकूर: इंग्लिश)
**स्वादुपिंड** किंवा **अग्न्याशय** (स्पॅनिश, पोर्तुगीज, फ्रेंच, इंग्लिश: *Pancreas* ; जर्मन: *Pankreas*) हा पृष्ठवंशी प्राण्यांच्या पचनसंस्थेतील एक अवयव आहे. स्वादुपिंड ही एक संयुक्त ग्रंथी असून यातून पाचक विकरांचा विसर्ग होतो, तसेच इन्शुलिन, ग्लुकॅगॉन, VIP, सोमॅटोस्टॅटिन इत्यादी संप्रेरके स्रवतात. हे स्राव कर्बोदकांच्या (शर्करा) चयापचयामध्ये अत्यावश्यक असतात.

## परिचय  
मानवाचे स्वादुपिंड अंदाजे ८० ग्रॅम (म्हणजे साधारण ३ औंस) वजनाचे आणि नाशपातीच्या आकाराचे असते. ते पोटाच्या वरच्या भागात स्थित असून त्याचा वरचा भाग ग्रहणीला (लहान आतड्याचा वरचा भाग) चिकटलेला असतो आणि मधला व खालचा भाग जवळपास प्लीहेपर्यंत विस्तारलेला असतो.

प्रौढांमध्ये स्वादुपिंडाचे कार्य मुख्यत्वे स्वादुनलिकेतून ग्रहणीमध्ये विकरे स्रवणे एवढेच असते. स्वादुपिंडाच्या द्राक्षासारख्या दिसणाऱ्या पेशीपुंजांत स्वादुरस नावाचा पाचक रस निर्माण होतो. या पेशींना स्वादुपेशी असे संबोधले जाते.

स्वादुपिंड (Pancreas) शरीरातील मिश्रित ग्रंथी असून ती पोटामध्ये वरच्या भागात डाव्या बाजूला जठरच्या पाठीमागे असते. स्वादुपिंडाचे हेड, नेक, बॉडी व टेल असे असे चार भागात विभाजन केले जाते. तसेच, पॅनक्रियाटीक duct द्वारे डीओडेनम या छोट्या आतडयाला जोडलेले असते. त्याद्वारे अन्नपचनासाठी आवश्यक विकरे स्वादुपिंडामध्ये बनवून पाठवली जातात. स्वादुपिंडाचे दुसरे महत्त्वाचे कार्य म्हणजे इन्सुलिन, ग्लुकागॉन, सोमॅटोस्टॅटिन इत्यादी संप्रेरके बनवली जातात व त्याद्वारे मुख्यतः साखरेचे प्रमाण नियंत्रित केले जाते.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:पचनसंस्था
वर्ग:अंतःस्रावी ग्रंथी
गुदाशय

वर्ग:पचनसंस्था
वर्ग:मानवी शरीर
वर्ग:रिकामी पाने
अन्ननलिका

इवलेसे|अन्न नलिका (लाल रंगात दर्शविलेली)
**अन्ननलिका** (इं:esophagus) ही एक स्नायुयुक्त नलिका असते जी घसा ते जठराचे वरचे मुख यांना जोडते. नलिकेतून अन्न स्नायुंच्या हलचालींच्या साहाय्याने पुढे ढकलले जाते.

#### शरीरशास्त्र 
मानवी अन्ननलिका मानेच्या मणका क्र्.६ ते पाठीचा मणका क्र. १० च्या स्तरापर्यंत असते. तिची लांबी २०-२५ से.मी. पर्यंत असते. अन्ननलिकेची आतील बाजूस स्तरीकृत स्क्वैमस उपकला (Stetified Squamous Epithelium) असते.

वर्ग:पचनसंस्था
वर्ग:मानवी शरीर
ओशो आश्रम

इवलेसे|ओशो आश्रम मुख्य प्रवेशद्वार
**ओशो आश्रम** भारतातील पुणे शहराच्या कोरेगाव पार्क भागात वसलेली एक संस्था आहे. ओशो यांनी स्थापन केलेला आश्रम सुरुवातीला त्यांच्या विचारसरणीनुसार एक कम्यून या रूपात तो स्थापन करण्याचा विचार  झाला त्यानंतर ही संस्था ओशो इंटरनॅशनल मेडिटेशन रिसॉर्ट या नावाने ओळखली जाऊ लागली.

वर्ग:पुणे
खबड हाऊस

**खबड हाउस** किंवा **छबाड हाउस** हे इस्रायेलबाहेर पारंपारिक ज्यू धर्माचा प्रसार करण्याच्या केन्द्रांचे नाव आहे. मुंबईतील खबड हाउसवर पाकिस्तानातून आलेल्या दहशतवाद्यांनी हल्ला चढवून तेथील ज्यू धर्मगुरू व त्याच्या कुटुंबाची हत्या केली होती.

वर्ग:ज्यू धर्म
श्वासनलिका

श्वासनलिका ही श्वासोश्वास करण्यासाठी पुरवण्यात आलेली नळी असते. 

वर्ग:श्वसनसंस्था
वर्ग:मानवी शरीर
वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
खोकला

thumb|200px|खोकला
खोकला ही शरीराची संरक्षणात्मक प्रतिक्षिप्त क्रिया असून याद्वारे श्वसनमार्गातील क्षोभजनक पदार्थ, धूर, धूलीकण, प्रदूषित हवा किंवा श्वसनमार्गातील जंतू फुप्फुसातून सोडलेल्या हवेच्या दाबाने बाहेर टाकले जातात. आपल्या श्‍वासनलिकांत अडकलेले स्राव काढून टाकून श्‍वासनलिका मोकळ्या व्हाव्यात हा खोकल्याचा हेतू होय. 
## स्वरूप
यामध्ये तीन क्रिया होतात. प्रथम मोठा श्वास घेतला जातो.  नंतर ध्वनियंत्रणेच्या पट्ट्या एकमेकांजवळ येतात. छाती व पोट यातील विभाजन पटल (डायफ्रॅम) सैल होतो व छातीच्या पोकळीतील दाब वाढतो. फुप्फुसातील दबलेली हवा कंठद्वारामधून एकदम व मोठ्या प्रमाणात बाहेर पडण्याची क्रिया व एक विशिष्ट आवाज याने खोकला निदर्शित होतो. खोकला अपोआप किंवा मुद्दामही काढत येतो.
जर एखाद्याला सारखा सारखा खोकला येत असेल तर असे समजायला हरकत नाही, की त्याला एखाद रोग झाला आहे.
## उपाय
# रात्री भोजन केल्यानंतर आणि झोपायच्या आधी एक-दीड ग्लास ताजे पाणी प्यावे. नंतर झोपायच्या १० मिनिटे आधी १०० ग्रॅम गूळ  खवा गूळ खल्यांनातर मुळीच पाणी पिऊ नये फक्त चूल भरावी,सकाळ पर्यंत सर्दी पडसे बरे होते. डायबिटीज असलेल्या लोकांनी हा उपाय लेकरू नये.
# रोज सकाळी ७-८ तुळशीची पाने आणि २ काळी मिरी खाल्याने कधीच सर्दी पडसे होत नाही. 
# ज्यांना सारखे पडसे होत असते. अशांसाठी एक उत्तम उपाय, ज्या दिवशी हा उपाय करायचा असेल त्या संध्याकाळी साधे हलके जेवण करावे. त्या आधी २-३ मसालेदार व तळलेल्या पदार्थाचे सेवन बंद करावे. संध्याकाळच्या जेवणानंतर २ तासाची रात्री गव्हाच्या पिठात थोडा गूळ टाकून कुटावे. त्यात थोडं तूप टाकून कणके सारखे मळावे. त्याची जाड पोळी लाटून तव्यावर उलटून पलटू कपड्याने दाबून शिकावी चांगली कुरमरीत शेकून झाल्यावर ताजी गरम खावी त्यानंतर पाणी पिऊ नये. 
# पादेलोनाचा एक खडा आगीत तापवावा. नंतर चिमट्याने धरून अर्धा पेला पाण्यात बुडवून काढून घ्यावा. नंतर ते पाणी पिऊन घ्यावे.
# १०ग्रॅंॅंम आल्याचा रस, १०ग्रॅंॅंम मधात गरम करून दिवसातून २ वेळा प्यावे. दमा, खोकला यास उत्तम औषध आहे. आंबट खाऊ नये.
# अर्धा चमचा दालचिनी पावडर एक ग्लास दुधात मिसळून उकळावे व ते गाळून प्यावे, याने कप व खोकला निघून जातो.

## प्रसार
खोक्ल्यामुळेच अनेक सूक्ष्मजीवांना कमालीची मदत होते- एकतर खोकला ते घडवून आणतातच, पण वरून ह्याच खोकल्यावाटॅ त्यांचा हवेतून प्रसार होतो. त्यामुळे खोकताना काळजी घेणे बरे की आपल्या संसर्गामुळे दुसऱ्याला तर खोकला होणार नाही.
सर्वाधिक वेळी खोकला हा श्वसनमार्गातील संक्रमणामुळे येतो. परंतु, खोकला हा रोग नसून ती रोग घालवण्याच्या प्रयत्नातली प्रतिक्रिया आहे. पण याशिवाय धूम्रपान, दूषित हवेचे श्वसन, दमा, दीर्घकालीन ब्रोंकायटिस, फुप्फुसातील कर्करोग, हृदयविकार यांमुळेही घडतो.
अनेकवेळी लोक यावर चुकीचा उपचार सांगतात. पुन्हा एकदा, खोकला ही एक प्रतिक्रिया असून तो आजार  नाही. तरी औषध घेताना असे घ्या ज्याने श्वासानातील विकार दूर होईल. याउलट 'कोडीन' ह्याप्रकारचे औषध घेतल्यास तात्पुरता खोकला दूर होऊ शकतो, पण याचाच अर्थ फक्त खोकला थांबला आहे. तर एकीकडे व्याधी/रोग वाढतच जाणार आहे.
## दुखापत
अतिरेकाने श्‍वासनलिकांच्या अस्तराला इजा पोचू शकते. या अस्तराला झालेल्या दुखापतीमुळे पुन्हा खोकला येतो. याप्रमाणे खोकल्यामुळे अस्तराला अपाय व अपायामुळे पुन्हा खोकला असे दुष्टचक्र स्थापले जाते. 
## उपाय
### वर्गीकरण
हळद व सुंठ दुधाबरोबर काढा करून पिल्यास आराम मिळतो. 
ग‍रम पाण्यामध्ये मीठ टाकुन गुळण्या कराव्यात.

## संदर्भ 
## बाह्यदुवे
* खोकला 
*http://zeemarathijagruti.com/blog/aajibaicha-batava
*http://marathi.webdunia.com/marathi-home-remedies

वर्ग:आरोग्य