open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
पाला (मासा)

**पाला** हा मत्स्यवर्गातील क्लुपिइडी कुलातील एक मासा आहे. याचे शास्त्रीय नाव क्लुपिया (किंवा हिल्सा ) इलिशा आहे. याला ‘भिंग’ असेही म्हणतात. पर्शियन आखातापासून ब्रह्मदेशापर्यंत भारताच्या सर्व समुद्रकिनाऱ्यालगत आणि द. भारतातील व बंगालमधील सर्व नद्यांमध्ये हा आढळतो. तसेच इराकमधील टायग्रिस व युफ्रेटिस आणि ब्रह्मदेशातील इरावती या नद्यांतही तो सापडतो.

## वर्णन
याचा आकार साधारण आयताकृती असून दोन्ही बाजू थोड्याशा बहिर्गोल असतात. डोळे मोठे असून ते डोक्याच्या मध्यभागी असतात. पृष्ठपक्ष (पाठीवरील पर म्हणजे हालचालीसाठी किंवा तोल सांभाळण्यास उपयोगी पडणारी त्वचेची स्नायुमय घडी) जवळजवळ मुस्कटाच्या मागील टोकापासून सुरू होतो. त्याचा वरचा भाग अंतर्गोल असतो. अंसपक्ष (छातीवरील पर) जवळजवळ अधरपक्षापर्यंत (खालच्या परापर्यंत) पोचलेला असतो व त्याचा अर्धा भाग पृष्ठपक्षांनी झाकला गेलेला असतो. पुच्छपक्ष (शेपटीचा पर) खालपर्यंत विभागलेला असतो. रंग रूपेरी असून त्यावर सोनेरी व जांभळट झाक असते. शरीराची वरची बाजू हिरवट असते. पिलाच्या पाठीचा रंग काशासारखा (ब्रॉंझसारखा) असून पाठीवर वरच्या कडेने गडद रंगाचे ठिपके असतात व पुच्छपक्षाची कडा गडद रंगाची असते. हे ठिपके पूर्ण वाढ झाल्यावर दिसेनासे होतात. पूर्ण वाढ झालेल्या मादीची लांबी ३८ – ४६ सेंमी. असते. नर मादीपेक्षा आकारमानाने लहान असतो. पावसाळ्याच्या सुरुवातीला याची अंडी फुटून पिले बाहेर येतात.

हा मासा रुचकर असल्यामुळे त्याच खाद्य म्हणून उपयोग करतात. नरापेक्षा वयात आलेली किंवा गाभण मादी जास्त चविष्ट लागते, तिला ‘चस्की’ म्हणतात. याच्या अंगात काटे जास्त असतात, तरीही याच्या रुचकर चवीमुळे व २०% वसा (चरबी) संचयामुळे याचा खाद्य म्हणून मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो.

## संदर्भ
वर्ग:जलचर प्राणी
वर्ग: मासे
दोदरी रावशी

**दोदरी रावशी** हा मासा पॉलिनीमिडी या मत्स्यकुलातील असून त्याचे प्राणिविज्ञानातील नाव पॉलिनीमस पॅरॅडीसियस असे आहे. भारतीय समुद्रात विशेषेकरून बंगालच्या उपसागरात हे मासे आढळतात. पश्चिम बंगाल आणि ओरिसा यांच्या किनाऱ्यालगत आणि नदीमुखाजवळील पाण्यात ते मुबलक आहेत.
## वर्णन
शरीर दोन्ही बाजूंनी दबलेले असून शेपटीकडे निमुळते असते. शरीराची लांबी १५-२३ सेंमी. असून त्यावर कंकताभ शल्क (फणीसारखे खवले) असतात. सगळे अंग आणि पक्ष (पर) पिवळसर रंगाचे असतात; पण पाठीवर आणि पक्षांवर करड्या रंगाची झाक असते. अंसपक्षाच्या (छातीच्या भागावरील पराच्या) बुडाखाली सात मोकळे पक्ष-अर (पक्षांना आधार देणारे सांगाड्याचे घटक) असून त्यांपैकी वरचे तीन सगळ्यांत लांब व मजबूत असतात. त्यांची लांबी माशाच्या लांबीच्या दुप्पट असते. पुच्छपक्ष (शेपटीचे पर) द्विशाखित असून दोन पालींच्या मधली खोबण खोल असते. वरची पाली खालची पेक्षा जास्त लांब असते. डोळे बारीक असतात.
नैऋत्य मॉन्सूनच्या सुरुवातील हे मासे अंडी घालण्याकरिता नदी मुखातून नदीत फार दूरवर जातात. त्यांच्या या स्थलांतराच्या काळात विशेषतः जून महिन्यात हे मासे पकडण्याच्या धंद्याला विशेष तेजी येते. सामान्यतः यांची मासेमारी एप्रिलपासून सुरू होते. हे मासे जरी लहान असले, तरी त्यांचे मांस रुचकर व स्वादिष्ट असल्यामुळे त्यांना फार मागणी असते.
## संदर्भ
वर्ग:जलचर प्राणी
[वर्ग:[मासे
बॅराकुडा

**बॅराकुडा** हा म्युजिलिफॉर्मिस गणाच्या स्फिरीनिडी कुलातील मासा आहे. या कुलातस्फिरीना हा एकच वंश असून त्यातील २० जातींच्या माशांना बॅराकुडा हे नाव देतात, तसेच त्यांना ‘सी पाइक’ असेही म्हणतात. त्यांचा प्रसार उष्ण सागरांत जगभर सर्वत्र आहे, काही जाती समशीतोष्ण कटिबंधातही आढळतात.

## माहिती
मोठ्या किंवा हिंस्त्र बॅराकुड्याचे शास्त्रीय नाव स्फिरीना थॅराकुडा असे आहे. तो पिक्युडा किंवा बेक्युना या नावानेही ओळखला जातो. त्याची लांबी २ मी. पर्यंत असते. त्याचे डोके लांबलचक व टोकदार असते. शरीर पाइक माशासारखेच काहीसे गोलसर व लांब असते. ते चक्रज (चक्राकार) खवल्यांनी आच्छादिलेले असते व त्याची पार्श्विक रेखा [शरीराच्या दोन्ही बाजूंवर असलेली व संवेदनाक्षम पेशींची जागा दाखविणारी लांबीच्या दिशेत असलेली रेषा; ⟶ पार्श्विक रेखा] सुस्पष्ट असते. त्याचे दोन्ही जबडे लांब असतात व खालचा जबडा वरच्या पेक्षा पुढे आलेला असतो. दोन्ही जबड्यांवर व टाळूवर अगदी तीक्ष्ण व बळकट सुळ्यासारखे भयानक दात असतात. तो खादाड असून लहान माशांवर उपजीविका करतो. तो बहुधा एकटाच फिरत असतो. उष्ण कटिबंधी शैलभित्तींमध्ये (पाण्याच्या पृष्ठालगतच्या खडकाळ भागामध्ये) तो लपून स्थिर राहतो किंवा मंद गतीने पाण्यात सरकत जातो; त्या वेळी तो बहुधा आपल्या सावजाच्या शोधात असतो. पाण्यात वाहत जाणाऱ्या किंवा हलणाऱ्या कोणत्याही वस्तूवर तो झडप घालतो. अल्पसे अंतर का होईना तो अत्यंत वेगाने जाऊ शकत असल्यामुळे तो लहान माशांवर सहज झडप घालू शकतो.

सागरस्नान करणाऱ्‍यांना मोठ्या बॅराकुड्यापासून धोका असतो कारण तो माणसावरही हल्ला करतो; परंतु तो शार्क एवढा धोकदायक नाही, तरीही जनमानसात त्याबद्दल बऱ्याच अतिशयोक्त कल्पना असल्याचे दिसते. तो एक उत्तम क्रीडामत्स्य आहे. काही सागरांत बॅराकुड्याच्या शरीरात विषारी द्रव्य जाते व असे मासे खाण्यात आल्यास ‘सिग्वाटेरा’ नावाने ओळखली जाणारी विषबाधा होते. तीमध्ये तीव्र स्वरूपाचा जठरांत्रदाह (जठर व आतड्याचा दाह) होतो. अशी विषवाधा मध्य व दक्षिण अमेरिकेत झाल्याचे ऐकिवात आहे.

स्फि. कॉमरसोनी, स्फि. ॲंक्युटिपेनिस, स्फि. ऑब्युसेटा व स्फि. जेलो या जाती भारतात आढळतात. भारताच्या सागरी मासेमारी बॅराकुड्याचे प्रमाण ०.२ टक्के असते. बॅराकुडा उत्तम खाद्य मत्स्य आहे.

## बिडवी
स्फि. जेलो ह्या जातीचे हे मराठी नाव आहे. तो द. भारतातील समुद्रात आढळतो व दोन्ही किनाऱ्‍यावर त्याची मासेमारी चालते. तो १.५२ मी. पर्यंत लांब असतो. शरीर करड्या रंगाचे असून त्यावर लोंबत्या हारासारखे पट्टे किंवा दोन्ही बाजूंवर उभे पट्टे असतात व खालची बाजू पांढरट असते. श्रोणिपक्ष (कमरेवरील पर) पांढरट असतात व इतर पर पिवळे असून त्यांवर काळे ठिपके असतात. असे ठिपके विशेषतः परांच्या कडांवर असतात. हा मासाही उत्तम खाद्य मत्स्य आहे.

## संदर्भ
* विकासपीडिया

वर्ग:मासे
नळी मासा

सिन्‌ग्नॅथिडी या मत्स्यकुलात घोडामाशांच्या बरोबरच नळी माशांचाही समावेश होतो. जगाच्या बहुतेक भागातील उष्ण समुद्रांत नळी मासे आढळतात. त्यांच्या बहुतेक जाती समुद्रकिनाऱ्याजवळील उथळ पाण्यात राहतात आणि त्या सामान्यतः समुद्रतृणात आढळतात. यांच्या काही जाती गोड्या पाण्यातही राहणाऱ्या आहेत.

## वर्णन
या लहान माशांचे शरीर नळीसारखे लांब व कृश असून त्यावर खवल्यांऐवजी अस्थिवलयांचे आवरण असते. ही वलये हाडांच्या लहान चकत्या एकवटून बनलेली असतात.
पृष्ठपक्ष (पाठीवरील पर) मऊ असून एकच असतो; श्रोणि-पक्ष आणि गुद-पक्ष नसतात आणि काही जातींत पुच्छापक्षही (शेपटीचे पर) नसतात. दोन्ही जबडे जोडले गेल्यामुळे मुस्कट नळीसारखे लांब असते. त्याच्या टोकावर अगदी लहान मुख असते.
दात नसतात. क्लोम (कल्ले) शाखायुक्त असतात व क्लोमावरण साध्या तकटासारखे असून त्याचे छिद्र लहान असते. हे मासे फार मंद गतीने पोहतात व त्याकरिता पृष्ठपक्षाची हालचाल उपयोगी पडते. ते कित्येकदा आडवे पोहण्याऐवजी शरीर उभे ठेवून पोहतात. लहान क्रस्टेशियन (कवचधारी) प्राणी, इतर प्राण्यांचे डिंभ (भ्रूणानंतरची स्वतंत्रपणे अन्न मिळवून जगणारी व प्रौढाशी साम्य नसणारी सामान्यतः क्रियाशील पूर्वावस्था) आणि लहान मासे यांवर ते उदरनिर्वाह करतात. ते आपले भक्ष्य तोंडात ओढून घेतात.
काही जातींत नराच्या उदराच्या अथवा शेपटीच्या खालच्या बाजूवर एक पिशवी (शिशुधानी) असते. मादी या पिशवीत अंडी घालते. पिशवी अंड्यांनी भरली म्हणजे बंद होते. अंडी फुटल्यावर पिल्ले काही दिवस पिशवीतच राहतात. नर अंड्यांची व पिल्लांची काळजी घेतो. पिल्ले थोडी मोठी झाल्यावर पिशवीतून बाहेर पडून स्वतंत्रपणे राहू लागतात.

भारताच्या पश्चिम किनाऱ्यावर सिन्‌ग्नॅथस नावाचा नळी मासा सापडतो, तर पूर्व किनाऱ्यावर जो नळी मासा नेहमी आढळतो, त्याचे शास्त्रीय नाव ट्रॅकिऱ्हॅंफस सीरेटस असे आहे. याचाच एक नातेवाईक नळी मासा डोरिइक्थिस क्युंक्युलस हा पूर्व आणि पश्चिम किनाऱ्यांवरील नदीमुखांतून आढळतो. याचे वैशिष्ट्य म्हणजे तो नदीमुखातून नदीत बऱ्याच अंतरापर्यंत जातो.
## संदर्भ
http://mr.vikaspedia.in/rural-energy/environment/91c94893593593f93593f92792493e-92e93e938947/928933940-92e93e93893e
वर्ग:जलचर प्राणी
वर्ग:मासे
पिरान्हा

250 px|इवलेसे|मत्स्यालयात ठेवलेला एक पिरान्हा मासा
**पिरान्हा** हा प्रामुख्याने गोड्या पाण्यात आढळणारा एक मासा आहे. चॅरॅसिडी मत्स्यकुलातील सेरॅसाल्मस वंशातील बऱ्याच जातींना **पिरान्हा** या नावाने ओळखले जाते. या माशाला टायगर फिश, पेराई, पिराया व कॅराइब ही पण इतर नावे आहेत.  हे मासे मांसाहारी असून द. अमेरिकेत पूर्व व वायव्य भागांतील नद्यांत (उदा. अमेझॉनमध्ये) आढळतात.

## शरीररचना
शरीर दोन्ही बाजूंनी पसरट व रुपेरी रंगाचे असते. डोके मोठे असून जबडे बळकट व दात तीक्ष्ण असतात.बहुसंख्य माशांची लांबी सुमारे ३५ सेंमी. असते; पण सर्वात मोठा मासा ६० सेंमी. पर्यंत लांब असतो. या माशांचे तोंड मिटलेले असताना वरचे करवतीसारखे दात खालच्या कातरीसारख्या दातांच्या विरुद्ध बाजूस येतात. 

## आहार
नदीच्या पाण्यात येणाऱ्या कोणत्याही प्राण्यावर ते झुंडीने हल्ला करतात व त्याचा फडशा पाडतात. त्यामुळे भक्ष्याचा फक्त सांगाडाच शिल्लक राहतो. काही वेळा या माशांनी माणसेही खाल्ली आहेत. लहान मासे हेच त्यांचे प्रमुख अन्न होय. भक्ष्याच्या वाहणाऱ्या रक्ताच्या वासाने ते इतके आकृष्ट होतात की, काही वेळातच शेकडो पिरान्हा गोळा होतात. गळाने मासेमारी करण्यात ह्यांच्यामुळे अडथळा येतो, कारण गळाला लागलेल्या माशावर ते हल्ला करतात. तीक्ष्ण दातांनी मासेमारी आकड्यांचे ते सहज तुकडे पाडतात.

## संदर्भ
वर्ग:जलचर प्राणी
वर्ग:मासे
पिकू (मासा)

**पिकू** या माशाचा समावेश सायप्रिनोडोंटिफॉर्मिस गणाच्या सायप्रिनोडोंटिडी मत्स्यकुलात करतात. अप्‍लोकाइलस लिनीअटस हे त्याचे शास्त्रीय नाव हे. तो 'झिर' या नावानेही ओळखत जातो. त्याची लांबी साधारणत: ८-१० सेंमी. असून जाडी हाताच्या करंगळीएवढी असते. हा मुख्यत: गोड्या पाण्यातील मासा आहे; परंतु थोड्या खाऱ्या (मचूळ) पाण्यातही तो राहू शकतो. त्याच्या डोक्यावर प्रकाशात चमकणारा एक ठिपका असतो. त्यामुळे काही मच्छीमार त्याला ‘वरडोळ्या’ तर काही, त्याच्या पाण्याच्या पृष्ठभागावर शिकारीची वाट पाहत निश्चल राहण्याच्या सवयीमुळे 'तरंग्या' असेही म्हणतात. ‘टॉपमिनो’ असे त्याचे इंग्रजी नाव आहे. हा मासा लहान असला, तरी त्याचे खरे महत्त्व डासांच्या अळ्या खाण्याच्या त्याच्या पटाईतपणात आहे. पाण्याच्या पृष्ठभागावर फिरण्याच्या त्याच्या नेहमीच्या सवयीमुळे व डासांच्या अळ्या खाण्याच्या त्याच्या विशिष्ट आवडीमुळे अळ्यांच्या नाशाच्या कामी तो फार उपयोगी पडतो. अगदी उथळ पाण्यात जाण्याची सवय व मचूळ आणि थोड्या उष्णही पाण्यात शिरण्याची पात्रता त्याच्या ठिकाणी असल्यामुळे तलावांच्या सान्निध्यातिल किंवा नदीकाठच्या गावांच्या सार्वजनिक आरोग्याच्या व डासांचे नियंत्रण करण्याच्या दृष्टीने हा एक महत्त्वाचा मासा मानला जातो; त्याचा उपयोग योग्य रीतीने केला पाहिजे.

## वर्णन
पिकू जातीचा नर मादीपेक्षा जास्त शोभिवंत असतो. त्याच्या अंगावर उभे काळे पट्टे असतात व खवल्यांवर बारीक लाल टिपके असतात. पक्ष (नर) रंगीत असतात. विशेषतः पुच्छपक्ष (शेपटीचा पर) तांबूस लालसर रंगाचा असतो. त्यामुळे हा घरगुती मत्स्यपात्रांत (काचेच्या पात्रात तयार केलेल्या जलजीवालयांत) ठेवण्यास उपयुक्त असतो. त्यासाठी त्याला सर्वत्र मागणी असते. मात्र त्याला काचपात्रातून बाहेर उडी मारण्याची सवय असल्यामुळे पात्रावर झाकण ठेवणे आवश्यक असते.

पिकू जलवनस्पतींत अंडी घालतो व ५-६ दिवसांत अंडी फुटून त्यांमधून पिले बाहेर पडतात.

अ.पॅचॅक्स, अ. ब्‍लॉकी व अ. डायी या पिकूच्या आणखी तीन जाती आहेत. यांचेही नर शोभिवंत असून ते मत्स्यालयात ठेवण्यास उपयुक्त आहेत.

## संदर्भ
* विकासपीडिया

वर्ग:मासे
शिलावरण

पृथ्वीच्या पृष्ट्भ्गापासून 100 किलोमीटर खोलीपर्यंतच्या भागास शिलावरण म्हणतात .  पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर दिसणाऱ्या विविध भूरूपे आणि खडके म्हणजेच शिलावरनाचा भाग  होय .
मरळ (मासा)

चॅनिडी या मत्स्यकुलात मोडणारे हे मासे भारतातील सर्व नद्यांमध्ये व जलशयांत आढळतात. महाराष्ट्रात मरळींच्या मुख्यत्वे चार जाती आहेत. त्यांना अनुक्रमे चॅना मरूलियस (मरळ किंवा फुलमरळ), चॅ स्ट्राएटस (पट्टमरळ किंवा धडक्या),चॅ पंक्टॅटस (बोटरी मरळ) व चॅ.गाचुआ (डाकू, डोक किंवा डोकऱ्या) असे म्हणतात. मरळींचे डोके सापाच्या डोक्यासारखे चपटे असल्यामुळे यांना इंग्रजीत ऑफिओसेफॅलस वा स्नेकहेडेड फिश असे म्हणतात.या कुलास पूर्वी ऑफिओसेफॅलिडी हे नाव दिले होते; परंतु आता चॅनिडी हे नाव प्रचारात आहे. 
## ओळख
फुलमरळ हा या वंशातील सर्वात मोठा होणारा म्हणजे २ मी. लांबीपर्यंत वाढणारा आहे. त्यानंतर पट्टमरळ हा ५५ सेंमी. तर धडक्या ३० सेंमी. लांबीपर्यंत वाढतो. डाकू हा सर्वात लहान म्हणजे जास्तीत जास्त २० सेंमी. लांब होणारा मासा आहे. धडक्या पश्चिम महाराष्ट्रात क्वचितच मिळतो; मात्र विदर्भ व उत्तर भारतात तो सर्वत्र आढळतो.
मरळ माशाच्या डोक्याचा आकार हा सापाच्या डोक्यासारखा असतो म्हणून या माशास इंग्रजी मध्ये ‘स्नेकहेड’ असे म्हणले जाते. हा मासा सवयीप्रमाणे उथळ पाण्यात (तलाव, सरोवर) आढळतो. मरळ माशामधील झालेल्या विकासामुळे हा मासा हवेतील प्राणवायू श्‍वसनासाठी वापरतो. हा मासा पाण्याबाहेर काही तास ते काही दिवस जिवंत जगू शकतो व एका पाण्याच्या तळ्यातून जमिनीवरून रेंगाळत जाऊन दुसऱ्या पाण्याच्या तळ्यामध्ये जाऊ शकतो. कमी पाण्यातही हा मासा काही दिवस जगू शकतो. मरळ हा मासा गोड्या पाण्यातील अतिशय प्रचलित मासा असून, भारतात बऱ्याच ठिकाणी गोड्या पाण्यात या माशाचे वास्तव्य बघावयास मिळते. मरळ माशास बाजारात अत्यंत मागणी आहे. हा मासा चविष्ट असून, त्यामध्ये औषधी गुणधर्म असतात व काटे कमी असतात. अत्यंत मांसभक्षक असल्याकारणांमुळे मरळ माशाचे संवर्धन दुसऱ्या माशांसोबत करण्याचे टाळावे.
## वैशिष्ट्ये
*मरळ माशाचे डोके सापाच्या डोक्याच्या आकारासारखे दिसते. डोके खवल्यांनी आच्छादलेले असते व ते वरच्या भागास तबकडीसारखे दिसते. मरळ माशाच्या पाठीवरचे, गुदपर व जोडीतील पर मोठे व काटे विरहीत असतात.
*भारतामध्ये मरळ जातीचे मासे नदी, तळे, पाणी साठवणीची जागा, कृत्रिम तलाव, लहान सरोवर, दलदलीच्या भागात इ. ठिकाणी सापडतात.
*मरळ माशाची जैवरासायनिक जडनघडन जातीजाती प्रमाणे वेगवेगळी सापडते; पण साधारणपणे मरळ माशामध्ये प्रथिनांचे प्रमाण अधिक तर कॅल्शिअम व चरबीचे कमी प्रमाणात असते.
*भारतामध्ये मरळ माशाच्या संवर्धन करण्यासाठी मुख्यतः महाकाय मरळ, पट्टेरी मरळ, ठिपकेदार मरळ या तीन जातींचा वापर केला जातो.
## संदर्भ
वर्ग:मासे
विजय शेखर शर्मा

विजय शेखर शर्मा एक भारतीय उद्योजक आहे ज्याने पेटमॅम बाजारात आणले.  शर्मा यांचा जन्म १५ जुलै १९७८ रोजी उत्तरप्रदेशच्या अलीगढ जिल्ह्यात झाला. त्यांनी दिल्लीतील इंजिनियरिंग कॉलेजसह प्रसूति शिक्षण पूर्ण केले.

वर्ग:भारतीय उद्योगपती
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
२०१८ झिम्बाब्वे टी२० तिरंगी मालिका

**२०१८ झिम्बाब्वे टी२० तिरंगी मालिका** ही एक आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्रिकेट स्पर्धा जुलै २०१८ मध्ये झिम्बाब्वे येथे झाली. यात यजमान झिम्बाब्वेसह ऑस्ट्रेलिया व पाकिस्तान संघांनी भाग घेतला. स्पर्धेतील सर्व सामने हरारेतील हरारे स्पोर्ट्स क्लबवर खेळविण्यात आले.

अंतिम सामन्यात पाकिस्तानने ऑस्ट्रेलियाला पराभूत करत मालिका जिंकली.

## गुणफलक 
## साखळी सामने 
### १ली ट्वेंटी२० 
### २री ट्वेंटी२० 
### ३री ट्वेंटी२० 
### ४थी ट्वेंटी२० 
### ५वी ट्वेंटी२० 
### ६वी ट्वेंटी२० 
## अंतिम सामना 
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील क्रिकेट
वर्ग:झिम्बाब्वेमधील क्रिकेट
२०१८मध्ये आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट सामन्यांत गोलंदाजांनी मिळविलेल्या पाच बळींची यादी

## सुची 
## आंतरराष्ट्रीय कसोटी सामन्यात पाच बळींची यादी - २०१८ 
## आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यात पाच बळींची यादी - २०१८ 
## आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात पाच बळींची यादी - २०१८ 
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील क्रिकेट
वर्ग:याद्या
शिंशुक

## ओळख
शिंशुक हे नाव विशेषेकरून फोसीना वंशातील लहान, गोल तोंडाच्या, सदंत सागरी प्राण्याला देतात. त्यांचा समावेश फोसीफिडी कुलात होत असून ⇨डॉल्फिन, ⇨देवमासा व पॉरपॉइज यांचा मिळून सस्तन प्राणयांचा सीटॅसिया गण तयार होतो. त्याचा प्रसार उष्ण कटिबंधी व समशीतोष्ण कटिबंधी महासागरांत आहे.तसेच तो दक्षिण अमेरिका व आशियामधील अनेक मोठ्या नद्या-उपनद्यांत आढळतो. पॉरपॉइज व डॉल्फिन यांमध्ये स्पष्ट भेद पडेल अशी शास्त्रीय लक्षणे नाहित;परंतू सामान्यत: पॉरपॉइज लहान असतो व त्याला डॉल्फिनाचे विशेषलक्षण असलेले चोचीसारखे नाक नसते.

## माहिती
वरकरणी माशासारखा दिसणारा पॉरपॉइज अधूनमधून पाण्याच्या पृष्टावर येऊन श्वासोच्छ्‌वास करतो, अपत्याला (पिलाला) जन्म देतो व त्याला अंगावर पाजतो. त्याचे पर सापेक्षत: लहान असले, तरी तो उत्तम पोहतो. तो समाज प्रिय प्राणी असून त्याच्या मेंदूचा उत्तम विकास झालेला असतो व एकमेकांशी संपर्क साधण्यासाठी तो विशिष्ट वर्तनपद्धती व ध्वनी यांचा उपयोग करतो. तसेच त्याच्यातील उत्तम विकसित सोनार व्यूहाच्या [ पाण्यात बुडालेल्या एखाद्या वस्तूपासून निघणाऱ्या वा तिच्यावरून परावर्तित होणाऱ्या ध्वनितरंगांवरून त्या वस्तूचा ठावठिकाणा घेणाऱ्या व्यूहाच्या; ⟶सोनार व सोफार] मदतिने तो पाण्यातील वस्तूंचा शोध घेऊ शकतो. त्याच्या अंगावर केस नसतात व सर्वसाधारणत: जाड गुळगुळीत त्वचेखाली उष्णता निरोधक चरबीचा थर असतो. तोंड रूंद असून ओठांची हालचाल होत नाही व खालचा जबडा थोडासा पुढे आलेला असतो. दातांची संख्या ८० ते १०० यांच्या दरम्यान असते. त्याचा रंग वरून काळा किंवा गर्द करडा व खालून पांढरा असतो.पर काळे असतात. तो हेरिंग, मॅकेरेल हे मासे, स्क्विड व इतर सागरी प्राणी असे विविध प्रकारचे सागरी जीव खातो. उन्हाळ्यात नर-मादीचा संयोग होतो व एक वर्षाच्या गर्भावधीनंतर सु. ९० सेंमी. लांबीचे एक पिल्लू जन्माला येते. पॉरपॉइज सु. ३० वर्षे जगत असावा.

सामान्य पॉरपॉइज (फोसीना फोसीना)हा सर्वांत लहान पॉरपॉइज असून तो १.२ -१.८ मी. लांब असतो. त्याचे   सु. ४५ किग्रॅ. असते. तो उत्तर अटलांटिक महासागर, उत्तर समुद्र, बाल्टिक समुद्रात तसेच भारताच्या सागरी किनाऱ्यावर आढळतो. काळा परहिन पॉरपॉइज [ निओफोसिना (नियोमेरिस) फोसिनॉयडिस ] पॅसिफिक व हिंदी महासागरांत आणि चीनच्या पिवळ्या नदीत १,६०० किमी. आतपर्यंत आढळतो. त्याच्या सर्व सवयी सामान्य पॉरपॉइजसारख्या असतात. दक्षिण अमेरिकेतील नद्यांमधील पॉरपॉइज अंध असून पाण्यातून आपला मार्ग काढण्यासाठी त्याला त्याच्या सोनार व्यूहाचा चांगला उपयोग होतो.

पॉरपॉइजाचा अन्न् म्हणून उपयोग होतो. त्याचे मांस डुकराच्या मांसासारखे (पोर्कसारखे) असून त्याचा वास बहुतेकांना आवडत नाही.सामान्य पॉरपॉइजाच्या डोक्यापासून व जबड्यांपासून मिळिवलेल्या मऊ चरबीचा (तेलाचा) उपयोग घड्याळे व कठीण पोलादापासून बनविलेल्या इतर यंत्रांमध्ये वंगण म्हणून होतो. हे तेल ⇨ऑक्सिडीभवनाने चिकट व दाट होत नाहि, ते धातू खात नाही व अथी कमी (नीच) तापमानास गोठत नाही. पूर्वी ते दिव्यात जाळण्यासाठी वापरीत असत.

पॉरपॉइज, डॉल्फिन व देवमासे यांच्या बद्दलच्या विविध बाबींचा अभ्यास करण्यासाठी एक आंतरराष्ट्रीय आयोग नेमण्यात आला असून त्यांचे संरक्षण करण्यासाठी उपाय सुचविण्याची कामगिरी त्यावर सोपविण्यात आली आहे.

## हे सुद्धा पहा
* डॉल्फिन

## संदर्भ
वर्ग:जलचर प्राणी
वर्ग:मासे
पेटीएम

**पेटीएम** एक भारतीय शॉपिंग वेबसाईट आहे. कंपनीचे २०१० मध्ये उद्घाटन करण्यात आले एक भारतीय ई-कॉमर्स खरेदी साइट आहे कंपनीची स्थापना विजय शेखर शर्मा यांनी २०१० मध्ये केली होती.  भारतात नोएडा इथे पेटीएम मुख्यालय आहे. हे हळूहळू वीज बिल, वायू बिल तसेच रिचार्जिंग आणि विविध पोर्टलच्या बिल देयका प्रदान करते. पेटीएम ने २०१२ मध्ये भारतात ई-कॉमर्स मार्केटमध्ये प्रवेश केला, फ्लिपकार्ट, ॲमेझॉन आणि स्नॅपडील व्यवसायाची वैशिष्ट्ये आणि उत्पादने देण्यास सुरुवात केली. २०१५ मध्ये त्यांनी बसची तिकिटे जोडली.

पेटीएम सध्या ११ भारतीय भाषांमध्ये उपलब्ध आहे आणि मोबाईल रिचार्ज, युटिलिटी बिल पेमेंट्स, ट्रॅव्हल, मूव्हीज आणि इव्हेंट बुकिंग तसेच किराणा स्टोर्स, फळे आणि भाजीपाल्याच्या दुकानांत, रेस्टॉरंट्स, पार्किंग, टोलमध्ये ऑनलाईन वापर प्रकरणे उपलब्ध आहेत. , पेटीएम क्यूआर कोडसह फार्मसी आणि शैक्षणिक संस्था

## इतिहास
२०१० मध्ये प्रीपेड  मोबाइल रिचार्ज संकेतस्थळ म्हणून पेटीएम २०१० मध्ये स्थापन  करण्यात आले. पेटीएम  पे थ्रू मोबाईलचे संक्षिप्त रूप आहे. आज प्रीपेड मोबाइल, डीटीएच आणि खरेदी भारतातील सर्वात लोकप्रिय ऑनलाइन वेबसाईट आहे, आणि पेटीएमला अँड्रॉइड आणि आयोएस   एप्लिकेशनला सगळ्यात लोकप्रिय अप्प्स मध्ये स्थान देण्यात आले आहे.स्थापनेच्या तीन वर्षांनंतर, कंपनीने २५ दशलक्ष वॉलेट वापरकर्त्यांची एक वापरकर्ता आधार आणि १ दशलक्ष ॲप डाउनलोड तयार केले.

## सेवा
२०१४ मध्ये, कंपनीने पेटीएम वॉलेटला सुरुवात केली, भारतातील सर्वात मोठी मोबाइल पेमेंट सेवा मंच, ४० लाखांपेक्षा अधिक सेवाना सुरुवात केली. उबेर, बुकमाईशो आणि मेकमाईट्रिप सारख्या इंटरनेट कंपन्यांमध्ये भरणा करण्याचा पर्याय आहे. आता २०१७ मध्ये पेटीएम ने पेटीम पेमेंट बँक लिमिटेड (पीपीबीएल) नावाची एक नवीन बँक सुरू केली आहे. आता केवायसी पडताळणी अंतर्गत पेटीएम बँक पेटीएम वॉलेट रूपांतरित होईल.

## पेटीएम ॲप
पेटीएम अनुप्रयोग आजच्या स्मार्टफोन कार्य प्रणाली अँड्रॉइड , ऍपल आणि विनडोझ साठी जे डिझाइन  तयार केले गेले आहे. यामध्ये आपण खूप कॅशलेस व्यवहार करू शकता. आपण खरेदी, रेल्वे आणि हवाई तिकिटे बुकिंग, मोबाइल आणि डिश रिचार्ज, या ॲप्लिकेशन्सीच्या माध्यमातून फिल्म तिकिटे देखील खरेदी करू शकता.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील वित्तसंस्था
वर्ग:इलेक्ट्रॉनिक वाणिज्य
व्हिक्तोर ओर्बान

**व्हिक्तोर ओर्बान** (;  ३१ मे १९६३) हा एक हंगेरीयन राजकारणी आणि देशाचा विद्यमान पंतप्रधान आहे. २०१० सालापासून सत्तेवर असलेला ओर्बान ह्यापूर्वी १९९८ ते २००२ दरम्यान देखील पंतप्रधानपदावर राहिला होता. ओर्बान हंगेरीमधील फिदेझ ह्या राष्ट्रवादी पारंपारिक मतवादी राजकीय पक्षाचा अध्यक्ष देखील आहे.

## हे सुद्धा पहा
*जगातील देशांच्या राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुखांची यादी

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:हंगेरीचे पंतप्रधान
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मोतक

**मोतक** (मोतक : (अ) नर, (आ) मादी.) हा भारतातील सर्वांत कमी वजनाचा मासा आहे. याचे वजन फक्त ०·०८ ग्रॅम इतके आहे. याचे शास्त्रीय नाव होराइक्थीस सेठनाय हे आहे.या माशाचा शोध १९३८ साली लागला व याचे शास्त्रीय नाव सुंदरलाल होरा व एस्. बी. सेठना या दोन भारतीय शास्त्रज्ञांच्या गौरवार्थ दिले गेले.
## शरीररचना
याच्या शरीररचनेत इतर माशांत न आढळणारी काही वैशिष्ट्ये आहेत. तसेच नराचे वीर्य शुक्राणुधर नावाच्या मुद्‍गलासारख्या आकाराच्या वीर्य-नलिकेत भरलेले असते व ते मादीच्या योनीत जननभुजेतून सोडले जाते. नंतर शुक्राणुधरातील शुक्राणू बाहेर पडतात. अशी रचना इतर माशांत आढळत नाही. गॅम्ब्युझिया, गपी, मॉली, असिपुच्छ मासा या मध्य अमेरिकेतल्या माशांत मात्र अशा प्रकारचे पण साध्या स्वरूपाचे अवयव अस्तित्वात आहेत; वर वर्णिलेला वैशिष्ट्यपूर्ण शुक्राणुधर मात्र या माशांत आढळत नाही.
## संदर्भ
* विकासपीडिया

वर्ग:मासे
अरक्कोणम जंक्शन रेल्वे स्थानक

**अर्कोणम जंक्शन** हे तमिळनाडूच्या अर्कोणम शहरामधील एक रेल्वे स्थानक आहे.  हे तमिळनाडूच्या उत्तर  भागातील मोठे स्थानक असून ते चेन्नई-मुंबई व चेन्नई-बेंगलोर ह्या दोन्ही रेल्वेमार्गांवर येते.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:तमिळनाडूमधील रेल्वे स्थानके
वर्ग:वेल्लूर जिल्हा
ज्वालामुखीय राख

**ज्वालामुखीच्या राखे**मध्ये चकचकीत खडक, खनिजे आणि ज्वालामुखीय काच आदींचा समावेश होतो. ज्वालामुखीचा उद्रेक झाल्यानंतर ही राख तयार होते. राखेतील या तुकड्यांचा व्यास बहुधा २ मिमी (०.०७९ इंच) पेक्षा कमी असला तरी ज्वालामुखीय राख हा शब्द २ मिमीपेक्षा मोठ्या कणांचा समावेश असलेल्या सर्व प्रकारच्या विस्फोटक उद्रेक उत्पादनांसाठीही वापरला जातो.  जेव्हा मेग्मातील वायू ज्वालामुखीतून बाहृ पडून वातावरणात मिसळतात, त्यावेळी वायूच्या दबावामुळे मेग्मा हवेत विखुरला जातो आणि ज्वालामुखीच्या खडकांच्या आणि काचांच्या तुकड्यांच्या रूपात तो खाली येतो.  एकदा हवेमध्ये मिसळली की मग ही राख वाऱ्याबरोबर हजारो किलोमीटर दूर वाहून जाते. 

ह्या राखेच्या पसरण्यामुळे माणसांच्या आणि प्राण्यांच्या आरोग्यावर विपरीत परिणाम होतो.  शिवाय विमान सेवा, तसेच पायाभूत सुविधा (उदा. विजेच्या तारा , दूरसंचार, पाणी आणि वाहतूक), प्राथमिक उद्योग (उदा. शेती), इमारती आणि संरचना. यांच्यावरही अनिष्ट परिणाम होऊ शकतो.

वर्ग:भूगर्भशास्त्र
वर्ग:ज्वालामुखी
जलपरी

**जलपरी**  हा लोकसाहित्यामध्ये आढळणारा एक विशिष्ट काल्पनिक प्राणी आहे. जलपरीचे वरचे अर्धे शरीर हे मानव स्त्रीचे असते व उरलेले कंबरेपासून खालचे शरीर हे मासळीचे असते. जलपरी पाण्यात अथवा काही काळ जमिनीवर ही राहू शकते.  सुंदर स्त्रीला उपमा देण्याकरता अनेकदा हा शब्द वापरला जातो. अगदी पुरातन काळापासून वेगवेगळ्या सभ्यतांमध्ये जलपरीचा उल्लेख आढळतो. 

मराठीमध्ये लहान मुलांच्या कथांमध्ये हे पात्र मोठ्या प्रमाणात वापरण्यात आलेले दिसते. जलपरी हे काल्पनिक पात्र वापरून विविध भाषांमध्ये बरेचसे चित्रपटही बनले आहेत.

वर्ग:काल्पनिक गोष्टी
कॉड

गॅडिफॉर्मिस गणाच्या गॅडिडी कुलातील निरनिराळ्या जातींच्या माशांना एकत्रितपणे **कॉड** म्हणतात. हे सागरी मासे आहेत. उत्तर अटलांटिक महासागर, उत्तर पॅसिफिक महासागर आणि बाल्टिक समुद्र यात ते आढळतात. अटलांटिक महासागरात आढणाऱ्या कॉडचे शास्त्रीय नाव गॅडस मोऱ्हुआ आहे. त्याची लांबी ७ सेंमी.पासून १८५ सेंमी पर्यंत असते. वजन ३-१८ किग्रॅ. असून यापेक्षाही जास्त वजनाचे कॉड असल्याची नोंद आहे. कॉडचे डोके मोठे असून बाकीचे शरीर शेपटीकडे निमुळते होत गेलेले असते. तोंड व डोळे मोठे असतात. वरचा जबडा खालच्या जबड्यापेक्षा थोडा पुढे आलेला असतो. पृष्ठपक्ष तीन व गुदपक्ष दोन असतात. शरीरावरील खवले लहान असतात. शरीराचा रंग हिरवा, तपकिरी किंवा तांबडा असतो. मादी एका वर्षात सरासरी ९० लाख अंडी घालते. अंडी लहान व पाण्यावर तरंगणारी असतात. १० ते १५ दिवसांत अंड्यांतून पिले बाहेर पडून पोहू लागतात. अपृष्ठवंशीय प्राणी व लहान मासे हे कॉ़डचे भक्ष्य आहे. भारतात आढळणाऱ्या कॉडचे शास्त्रीय नाव ब्रेग्मॅसेरॉस मॅक्कलेलॅंडाय असे आहे. त्याची लांबी ७-८ सेंमी. असून वजन सु. ३ किग्रॅ. असते.

## शरीररचना
डोक्याचा वरचा भाग काळा व पाठीकडचा भाग हिरवा असतो. शरीराच्या दोन्ही बाजू रूपेरी रंगाच्या असतात. पश्चिम किनाऱ्यावर रत्‍नागिरीपासून भडोचपर्यंत अरबी समुद्रात हे मासे आढळतात. या भागात दरवर्षी हजारो टन कॉड पकडले जातात.कॉड हा मासा खाद्य आहे. याच्या ताज्या यकृतापासून औषधी तेल ‘कॉड लिव्हर ऑईल’ काढतात. या तेलामध्ये ओमेगा-३ मेदाम्ले आणि अ आणि ड ही जीवनसत्त्वे मोठ्या प्रमाणात असतात. हे तेल बाजारात द्रवरूप आणि जिलेटीन वेष्टिन गोळ्यांच्या रूपात उपलब्ध असून ते तेल पूरक अन्न म्हणून बालकांना तसेच मुडदूस आणि क्षयरोग झालेल्या रुग्णांना देतात. हे तेल त्वचारोगावरही गुणकारी आहे. तसेच ते भाजल्यावर किंवा जखम झाल्यावर लावतात.कॉडच्या शरीरापासून मिळणारे तेल गुरे, डुकरे आणि कोंबड्यांना पूरक खाद्य म्हणून देतात.

## उपयोग
साबण व ग्रीस तयार करण्यासाठी ते वापरतात. लिंबाच्या झाडावरील कवकांचा प्रादुर्भाव थांबविण्यासाठी या तेलाचा उपयोग होतो. कॉडच्या वाताशयापासून जिलेटीन असलेला ‘आयसिंग्लास’ हा पदार्थ तयार करण्यात येतो. याचा उपयोग बिअर, मद्य व व्हिनेगार स्वच्छ करण्यासाठी होतो. वाताशयाच्या धाग्यापासून जर मिळते. ते कामासाठी वापरतात. कॉडच्या त्वचेपासून उत्तम सरस तयार करतात. त्वचा कमावून त्यापासून कातडे तयार करतात. हे कातडे बूट, चप्पल, पिशव्या, बटवे व चंच्या तयार करण्यासाठी उपयोगात आणतात.

## संदर्भ
वर्ग:जलचर प्राणी
वर्ग:मासे
बिटर्लिंग

**बिटर्लिंग** हा सायप्रिनिडी कुलातील मासा आहे. ऱ्होडियस सेरिसियस हे ह्याचे शास्त्रीय नाव आहे. हा गोड्या पाण्यात राहाणारा असून मध्य व पूर्व यूरोप आणि आशिया मायनरमध्ये (तुर्कस्तान) आढळतो. याची लांबी ९ सेंमी. पेक्षा क्वचितच जास्त असल्यामुळे व याच्या सुंदर रंगांमुळे पुष्कळ लोक घरगुती जलजीवालयात (मासे व इतर जलचर ठेवण्याच्या पात्रात) हा बाळगतात. नर आणि मादी यांचे रंग सारखेच असतात. पाठ राखी हिरव्या रंगाची आणि दोन्ही बाजू व खालचा भाग चकचकीत रुपेरी असतो. पृष्ठपक्षाच्या (पाठीवरील पराच्या) खालून राखी हिरव्या रंगाचा एक चमकणारा पट्टा सुरू होऊन शेपटीच्या बुडापर्यंत जातो. पृष्ठपक्ष काळसर आणि बाकीचे सगळे तांबूस अथवा पिवळसर असतात. प्रजोत्पादनाच्या काळात नराच्या रंगात पोपटी, नारिंगी, लाल, जांभळा, वगैरे रंगांची भर पडून तो फार सुंदर दिसतो.

बिटर्लिंग हे सहजीवनाचे एक असामान्य उदाहरण आहे. प्रजोत्पादनाच्या काळात मादीची जननपिंडिका (जनन ग्रंथीचा मऊ पेशीसमूहाचा निमुळता लहान उंचवटा) वाढून एखाद्या नळीसारखी लांब होते आणि तिचा अंडनिक्षेपक (जनन रंध्राच्या कडा लांब होऊन तयार झालेली लवचिक नळी) म्हणून उपयोग होतो. गोड्या पाण्यात आढळणाऱ्या युनिओ आणि ॲनोडोंटा वंशांच्या कालवांच्या अर्धवट उघड्या शिंपांच्या मधून ही नळी आत घालून मादी आपली अंडी कालवाच्या क्लोमांच्या (कल्ल्यांच्या) मध्ये घालते. नंतर नर आपले रेत कालवावर सोडतो.श्वसनाकरिता शिंपांच्या आत शिरणाऱ्या पाण्याच्या प्रवाहाबरोबर रेत आत जाऊन त्यातील शुक्राणूंच्या (पुं-जनन पेशींच्या) योगाने अंड्यांचे निषेचन (फलन) होते. निषेचित अंड्यांचा विकास कालवाच्या शरीरात होऊन सु. एक महिन्याने पिल्ले कालवाच्या शरीरातून बाहेर पडतात. पिल्ले बाहेर पडून पोहत दुसरीकडे जाण्याच्या सुमारास कालव आपले डिंभ (भ्रूणानंतरच्या स्वतंत्रपणे अन्न मिळवून जगणाऱ्या व प्रौढाशी साम्य नसणाऱ्या सामान्यतः क्रियाशील पूर्व अवस्थेतील जीव) या पिल्लांच्या अंगावर फेकतो व ते त्यांच्या अंगाला चिकटतात. त्यांचे पुटीभवन (आच्छादले जाण्याची क्रिया) होऊन माशांच्या त्वचेत ते काही काळ या अवस्थेत राहतात. नंतर त्यांची वाढ होऊन ते माशांच्या कातडीतून बाहेर पडतात. या विलक्षण योजनेमुळे बिटर्लिंग आणि कालव या दोघांचाही फायदा होतो. [⟶ सहजीवन].

## संदर्भ
वर्ग:जलचर प्राणी
वर्ग:मासे
अरक्कोणम

**अरक्कोणम** हे भारताच्या तमिळनाडू राज्याच्या वेल्लोर जिल्ह्यामधील एक लहान शहर आहे. अरक्कोणम शहर तमिळनाडूच्या उत्तर भागात चेन्नईपासून ६९ किमी अंतरावर स्थित आहे. २०११ साली अरक्कोणमची लोकसंख्या ७८ हजार होती. येथे भारतीय नौसेनेचा एक प्रमुख तळ आहे.

अरक्कोणम मुंबई-चेन्नई व बंगळूर-चेन्नई रेल्वेमार्गांवरील एक महत्त्वाचे जंक्शन आहे. महाराष्ट्र व कर्नाटकातून चेन्नईकडे धावणाऱ्या सर्व लांब पल्ल्याच्या गाड्या येथूनच जातात. चेन्नई उपनगरी रेल्वेचा पश्चिम मार्ग अरक्कोणममार्गे जोलारपेटपर्यंत धावतो.

## हे सुद्धा पहा
* अरक्कोणम लोकसभा मतदारसंघ

वर्ग:वेल्लूर जिल्हा
वर्ग:तमिळनाडूमधील शहरे
पाइक (मासा)

**पाईक** हे मासे एसॉसिडी मत्स्यकुलातील असून त्यांच्या कित्येक जाती आहेत. सामान्य जातीचे शास्त्रीय नाव एसॉक्स ल्यूसिअस असे आहे. हे गोड्या पाण्यात राहणारे असून यूरोप, उत्तर आशिया आणि उत्तर अमेरिकेतील नद्या व सरोवरे यांत आढळतात. 

## शरीररचना
पाइक याचे शरीर लांबट, दोन्ही बाजूंनी दबलेले असून हिरवट तपकिरी वा हिरवट करड्या रंगाचे असते व त्यावर फिक्कट रंगाचे ठिपके असतात. पक्षांवर (परांवर) काळे डाग असतात. शरीर लहान खवल्यांनी झाकलेले असते. डोके लांब, मुस्कट कलथ्याच्या अथवा चमच्याच्या आकाराचे आणि तोंड पुष्कळ मोठे असते. जबड्यांमध्ये मजबूत व लांब दात असतात आणि टाळू व जीभ यांवर लहान दातांचे पट्टे असतात. दात मागे वळलेले असल्यामुळे भक्ष्य बाहेरून तोंडात सहज जाऊ शकते; परंतु सहजासहजी बाहेर पडू शकत नाही. पृष्ठपक्ष (पाठीवरील पर) आणि गुदपक्ष बरेच मागे शेपटावर असतात, त्यामुळे हा फार वेगाने पोहू शकतो.    
## आहार
गोड्या पाण्यातील माशांमध्ये पाइक हे अत्यंत खादाड आहेत. लहान मासे, कीटक आणि जलचर अपृष्ठवंशी (पाठीचा कणा नसलेले) प्राणी यांवर ते उदरनिर्वाह करतात. मोठे पाइक चिचुंदऱ्या आणि पाणकोंबड्या पकडून खातात; ते कोल्हे आणि लहान कुत्रे यांवर देखील हल्ला करतात असे म्हणतात.

## संदर्भ
* विकासपीडिया

वर्ग:जलचर प्राणी
वर्ग:मासे
लिसा कुड्रो

**लिसा व्हॅलेरी कुड्रो** (जन्म ३० जुलै१९६३) ही अमेरिकन अभिनेत्री आहे. हिने *फ्रेंड्स* या मालिकेत फीबी बुफेची भूमिका केली होती. कुड्रोला एमी पुरस्कार व स्क्रीन ॲक्टर्स गिल्ड पुरस्कार मिळाले आहेत.

वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९६३ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:फ्रेंड्स (दूरचित्रवाणी मालिका)
नोआह वेब्स्टर

**नोआह वेब्स्टर, जुनियर** (१६ ऑक्टोबर, १७५८, हार्टफर्ड, कनेटिकट वसाहत, ब्रिटिश अमेरिका - २८ मे, १८४३:न्यू हेवन, कनेटिकट, अमेरिका) हे अमेरिकन लेखक, भाषासुधारक, पाठ्यपुस्तक लेखक आणि शब्दकोशकार होते. यांनी १८०६ साली प्रकाशित केलेला *अ कंपेन्डियस डिक्शनरी ऑफ द इंग्लिश लॅंग्वेज* हा अमेरिकेतील पहिला शब्दकोश होता. यानंतर १८२८ साली त्यांनी *ॲन अमेरिकन डिक्शनरी ऑफ द इंग्लिश लॅंग्वेज* हा शब्दकोश प्रकाशित केला. याची दुसरी आवृत्ती तयार होत असताना १८४३मध्ये त्यांचा मृत्यू झाला. त्यावेळी या शब्दकोशाचे हक्क जॉर्ज आणि चार्ल्स मरियम यांनी विकत घेतले. कालांतराने या शब्दकोशाचे रूपांतर मरियम-वेब्स्टर डिक्शनरीमध्ये झाले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:शब्दकोशकार
वर्ग:इ.स. १७५८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८४३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फीबी बुफे

**फीबी बुफे** फ्रेंड्स या अमेरिकन दूरचित्रवाणी मालिकेतील लिसा कुड्रोने साकारलेली भूमिका आहे.

फीबी या मालिकेतील सहा प्रमुख पात्रांपैकी एक आहे. कथानकात हिला अर्सुला बुफे नावाची जुळी बहीणही आहे. अर्सुलाचे कामही लिसा कुड्रोनेच केले होते.

वर्ग:फ्रेंड्स (दूरचित्रवाणी मालिका)
पर्च

हे नाव पर्सिडी मत्स्य कुलातील पर्का वंशातील जातींना देतात परंतु इतर काही माशांनाही पर्च हे नाव दिलेले आढळते. पर्कावंशात सु. ९० जाती असून बहुतेक अमेरिकन आहेत. हे गोड्या पाण्यात राहणारे असून खाद्यमत्स्य आहेत. सामान्य पर्चचा (पर्का फ्लुव्हिएटिलिस) प्रसार  सामानयतः उत्तर यूरेशियात आहे व पिवळा पर्च (पर्का फ्लॅव्हिसेन्स) उ. अमेरिकेच्या पूर्व भागात आढळतो. पर्सिडी कुलात पर्चशिवाय पाइक व डार्टर या माशांचा समावेश होतो. पर्च नद्या व सरोवरांत राहतात; पण ज्या सरोवरांत पाण्याची खोली एक मीटरपेक्षा जास्त आहे तेथे त्यांची भरपूर वाढ होते. मोठ्या खोल सरोवरात ते १०० मी. किंवा त्यापेक्षाही जास्त खोल जातात.
## वर्णन
त्यांच्या आकारात पुष्कळच विविधता आढळते. काहींची पाठ उंच असते, तर काहींची खोलसर असते व शरीर लांब असते. पाठ व बाजूंचा रंग गर्द हिरवा तपकिरी असून त्यात सोनेरी चमक असते. दोन्ही बाजू व पाठ यांवर पाच किंवा सात काळे आडवे पट्टे असतात. पृष्ठपक्षाच्या (पाठीवरील पराच्या) शेवटच्या दोन कंटकांच्या (काट्यांच्या) मधल्या कलेवर एक मोठा काळा ठिपका असतो. श्रोणिपक्ष (मागील बाजूस असलेले पर), गुदपक्ष आणि पुच्छपक्षांचे (शेपटीच्या परांचे) खालचे भाग चकचकीत तांबड्या रंगाचे असतात.

पर्च मांसाहारी असून खादाड असतात. अन्न म्हणून त्यांना महत्त्व आहे. त्यांची वीण फार मोठ्या प्रमाणावर होते. ते तीन वर्षांचे झाल्यावर अंडी घालू लागतात. अंडी घालण्याचा हंगाम एप्रिल किंवा मेचा पहिला पंधरवडा असतो. मादी १०,०००–४०,००० अंडी घालते. अंड्यांच्या लांब, अरुंद पट्ट्या असून जलवनस्पतींवर त्यांची जाळी असतात. त्यांची पैदास बेसुमार होते. त्यामुळे त्यांची गर्दी होऊन त्यांना पुरेसे अन्न मिळत नाही व ते बारीक राहतात, असे लहान पर्च खाण्यायोग्य नसतात.
## संदर्भ
* विकासपीडिया

वर्ग:जलचर प्राणी
वर्ग:मासे
उश्वैया

इवलेसे|
इवलेसे|
**उश्वैया** हे आर्जेन्टिनाच्या तिएरा देल फ्वेगो प्रांताच्या राजधानीचे शहर आहे. या शहराला जगातील सगळ्यात दक्षिणेकडील शहर मानले जाते. इस्ला ग्रांदे दि तिएरा देल फ्वेगो या बेटावर असलेल्या या शहराची लोकसंख्या २०१० च्या जनगणनेनुसार ५६,९५६ होती.

हे शहर पॅन अमेरिकन महामार्गाचे दक्षिणेकडील टोक आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:आर्जेन्टिनामधील शहरे
वर्ग:तिएरा देल फ्वेगो (आर्जेन्टिना) प्रांत
वर्ग:पॅन अमेरिकन महामार्ग
मसूरी

**मसूरी** हे भारताच्या उत्तराखंड राज्याच्या डेहरादून जिल्ह्यात असलेले एक शहर आहे. डेहरादून शहरापासून ३५ किमी अंतरावर असलेल्या या शहराची लोकसंख्या २०११ च्या जनगणनेनुसार ३०,११८ होती.

## थंड हवेचे ठिकाण
हे शहर अनेक दशकांपासून थंड हवेचे पर्यटनस्थळ म्हणून प्रसिद्ध आहे. 

## कसे जावे
उत्तराखंडची राजधानी देहरादून पासून 28 किलोमीटर अंतरावर उंच डोंगरांच्या रांगेत मसूरी हे थंड हवेचे सुंदर ठिकाण वसलेले आहे तेथे जाण्यासाठी रस्ते चांगले आहेत. एप्रिल ते जून हा काळ तिथला पर्यटन हंगाम  म्हणून ओळखला जातो. डिसेंबर ते फेब्रुवारी बर्फाच्छादित प्रदेश बऱ्यापैकी असतो. हॉटेल्स मसुरी पासून खाली सात-आठ किलोमीटर अंतरावर डोंगरउतारावर आहेत. 

वर्ग:हिमाचल प्रदेशमधील शहरे
उन्नाव बलात्कार प्रकरण

**उन्नाव बलात्कार प्रकरण** किंवा **उन्नाव सामूहिक बलात्कार प्रकरण** हे ४ जून २०१७ रोजी १८ वर्षांच्या मुलीवर झालेल्या बलात्कारासंबंधी आहे. या प्रकरणात उत्तर प्रदेशमधील उन्नाव येथील भाजपा आमदार कुलदीप सिंग सेंगर आणि यांचे भाऊ यांचा उल्लेख केला आहे.

वर्ग:उन्नाव जिल्हा
वर्ग:भारतातील बलात्कार
सूर्या (चित्रपट)

***सूर्या*** हा २०२३ चा हसनैन हैदराबादवाला दिग्दर्शित आणि एसपी मोशन पिक्चर्स निर्मित भारतीय मराठी-भाषेतील ॲक्शन थरारपट आहे. *सूर्या* ६ जानेवारी २०२३ रोजी चित्रपटगृहामध्ये प्रदर्शित झाला. १९८५ च्या हिंदी *ॲडव्हेंचर्स ऑफ टार्झनचे* हेमंत बिर्जे या चित्रपटाद्वारे मराठी चित्रपटसृष्टीत पदार्पण करणार आहेत.

## कलाकार 
* प्रकाश मंगेश
* रुचिरा जाधव
* अरुण नलावडे
* उदय टिकेकर
* प्रदीप पटवर्धन
* संजीवनी जाधव
* पंकज विष्णू 

वर्ग:इ.स. २०२३ मधील मराठी चित्रपट
सेहना (वृक्ष)

**सेहना** हा मोठा वृक्ष असून त्याचे उपयोग मोका वृक्ष प्रमाणेच आहेत.

## संदर्भ
* गोईण (पुस्तक) - लेखिका: राणी बंग

वर्ग:वृक्ष
मोका वृक्ष

खुप मोठा जात झाड (वृक्ष) असते. लाकुड मजबूत असते. मोठया लाकडाचा घर बांधण्यासाठी,बैलबंडी व शेतीची अवजारे तसेच टेबल-खुर्च्या,कपाट,दरवाजे-खिडक्या तयारकरण्यासाठी उपयोग करतात'लहान काड्या जाळण्यासाठी वापरतात. 

## संदर्भ
पुस्तकाचे नाव:गोईण

लेखकाचे नाव:राणी बंग 

वर्ग:वृक्ष
चिचवा

**चिचवा** किंवा **काली सिसम** हा मोठा वृक्ष आहे. लहान फाद्या जळण म्हणून वापरतात. तर मोठ्या खोडाचा घरासमोर पाट्या, मयाली, दरवाजे, खिडक्या, टेबल-खुर्च्या इत्यादीसाठी उपयोग होतो. शेळ्या व बकऱ्या याचा पाला खातात.

## संदर्भ
* गोईण - लेखिका - डॉ. राणी बंग

वर्ग:वृक्ष
कथुआ बलात्कार प्रकरण

**कथुआ बलात्कार प्रकरण** किंवा **असिफा बलात्कार प्रकरण** हे जम्मू आणि काश्मीर मधील कथुआ जवळील रसना गावातील असिफा नावाच्या एका ८ वर्षाच्या मुलीचे अपहरण, बलात्कार आणि खून याचा उल्लेख केला आहे.

१० जून, २०१९ रोजी आरोपींपैकी एक वगळता इतरांना दोषी ठरविण्यात आले.

वर्ग:भारतातील बलात्कार
कुंबी

right|thumb|कुंबी
**कुंबी** किंवा **कुंभी** (Careya arborea; केरीया आर्बोरिआ) हा भारतभर आढळणारा एक वृक्ष आहे. याची उंची ९ ते १८ मी. असते व त्याचे अंतकथ हलका किंवा गंध लाल रंगाची असते. या वृक्षाचे लाकूड खूप जड आणि कठोर असते.

## वर्णन
कुंबीच्या लाकडाचा वापर कृषी साधने, कपाट, बंदुकीच्या कुंडळे, रेल्वेचे स्लीपर, घराचे खांब आणि तख्तणे बनवण्यासाठी केला जातो, कनारा आणि मालाबार पासून मोठ्या प्रमाणातील लाकडी प्राप्त होते.

कुंबी का झाडाची रेशेदार आहे ज्याचा वापर गडद कागदावर आणि काजूच्या रसाच्या बनविण्यामध्ये होईल. त्याचे झाडाचे ठोकळे शेंक म्हणून दिले जाते त्याचा उपयोग चाचण्या आणि ज्वरहारी कोज नष्ट करण्यासाठी होतो. फुलांचे कळ्यांपासून श्लेष्मा तयार होतो. फळ सुगंधी आणि एक खाद्य पदार्थ आहे. फळांचा काढा पाचक आहे.बीज विषारी असतात.पानांमध्ये १९ % टैनिन आढळतो. त्यांचा उपयोग बीडी बनवण्यासाठी होतो. वनस्पतींमध्ये टॉर्स रेशमचे कीडे पाळले जातात.

## उपयोग
कुंबी या झाडाच्या सालीपासून 'वाक' (दोरी) काढतात. या वाकणे टेभराचे पान बांधतात. लहान झाडांचे कोवळे पान शेळ्या, बकऱ्या, ढोरे खातात. लालसर-पांढरे सुगंधी फुले लागतात. याची फळे बेलफळासारखी मोठी असतात.
झाव (उन्हं) लागली तर फळ पाण्यात घासून हाता-पायाला, छातीला लावतात. फळ आणून शेणाच्या गोवऱ्याच्या ढिगात, काड्यात ठेवतात. त्यामुळे साप येत नाही.

## संदर्भ
वर्ग:वृक्ष
शक्ती मोहन

**शक्ती मोहन** ही एक भारतीय नृत्यांगना आहे. तिने झी टीव्हीच्या डान्स रिएलिटी शो डान्स इंडिया डान्स सीझन २चे विजेतेपद मिळविले. स्टार स्टार प्लसवर लोकप्रिय डान्स रिएलिटी शो डान्स प्लस १, २ व ३ मध्ये  त्यांनी मार्गदर्शन केले. शक्ती २०१५ मध्ये आंतरराष्ट्रीय शो डान्स सिंगापूर नृत्य वर एक न्यायाधीश आहे. शक्ती तिच्या नृत्य कार्यशाळा आंतरराष्ट्रीय दौरा आहे ज्या अंतर्गत तिच्या पुढाकार चालते. शक्ती स्टुडिओ नर्तकांच्या सर्व स्तरांवर नृत्य वर्ग चालवत आहे. दिल डोस्ती डान्स (चॅनेल व्ही) मध्ये  तिने महत्त्वाची भूमिका बजावली. शक्तीला कमली गाण्याच्या धूम ३ साठी वैभविक मर्चंट सहकार्याने सहकार्य केले. २०१४ मध्ये झलक दिसला जा या शो त्यांनी एक स्पर्धक आणि अंतिम स्पर्धक म्हणून काम पाहिले. बॉलीवुडमधील नृत्यदिग्दर्शक म्हणून त्यांचे पहिले गाणे पद्मावत चित्रपटात नैनोवेले(घुमर) ने आहेत.

वर्ग:भारतीय नर्तक
छायाचित्रण कला

छायाचित्रण म्हणजे प्रकाश किंवा इतर विद्युतचुंबकीय विकिरणांची नोंद घेऊन, प्रतिमा सेंसरद्वारे विद्युतीय पद्धतीने अथवा प्रकाश-संवेदनशील द्रव्य जसे की छायाचित्रण फिल्मद्वारे रासायनिक पद्धतीने टिकाऊ प्रतिमांची निर्मिती करण्याचे शास्त्र, कला, अनुप्रयोग आणि अभ्यास.

वर्ग:कला
वर्ग:प्रकाशचित्रण
कुंडलिका नदी (रायगड जिल्हा)

**कुंडलिका नदी** महाराष्ट्राच्या रायगड जिल्हयातील एक पश्चिम वाहिनी नदी आहे. ह्या नदीच्या काठावर कोलाड, रोहा, चणेरा, आणि चौल  ही गावे वसलेली आहेत. हया नदीचा उगम भिरा जवळील देवकुंड खोऱ्यात होतो.

वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या
कपिलवस्तू

**कपिलवस्तु** भारतीय उपखंडातील एक प्राचीन शहर होते. तसेच ही शाक्यांची राजधानी होती. गौतम बुद्ध राजकुमार सिद्धार्थ असताना त्यांनी कपिलवस्तु येथे २९ वर्षे वास्तव्य केले होते. कपिलवस्तु हे गौतम बुद्धांचे बालपणाचे निवासस्थान आहे, कारण ही शाक्यांची राजधानी असल्याने त्यांचे वडील शुद्धोधन येथील राजे होते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:गौतम बुद्ध
वर्ग:भारतातील प्राचीन शहरे
वर्ग:बौद्ध तीर्थस्थळे
पापडी (वृक्ष)

**पापडी** हा एक मोठा वृक्ष आहे. याचे लाकूड मजबूत नसते. याचा काड्या जाळण्यासाठी वापर होतो. शेळ्या,बकऱ्या,ढोरे-वासरे याचा पाला खातात.

## उपयोग
फोड झाले किंव्हा जखम झाली तर पापडीच्या मुळ्या किंव्हा साल ठेचून त्याचा लेप फोडांना लावतात. व जखमेच्या आत भरतात. जखम लवकर भरून येते.गोंदेच्या गोंदे (झुपकेच्या झुपके) शेंगा लागतात. आत बिया असतात. या बियांपासून तेल काढतात. हे तेल डोक्याला लावायला,दिवा लावायला व स्वयंपाक करण्यात उपयोगी पडते.डोक्यात उवा झाल्या तर पापडीचे तेल डोक्याला लावतात. या तेलात शिजलेली भाजी चांगली लागत नाही पण या तेलात वडे तळले तर छान लागतात. मोह शिजवून खाताना त्यावर थोडे पापदीचे तेल टाकल्यावर चांगली चव येते. 
तळहाताला,तळपायाला भेगा पडल्या तर पापदीचे तेल लावून मालीश करतात. 

## संदर्भ
गोईण - डॉ. राणी बंग

वर्ग:वृक्ष
काकड

**काकड** हे झाड मध्यम आकाराचे आहे. हे नदी व नाल्याकाठी विशेष दिसून येते. 
## उपयोग
अंग दुखत असल्यास लचक भरली असल्यास या झाडाची साल पाण्यात ठेचून,त्याचा रस पाजतात. भूक लागत नसल्यास,ताप आल्यास,या झाडाच्या सालीचा किंवा पानाचा काढा करून पाजतात. व डोके दुखत असल्यास, फोड झाल्यास काही व्रण (जखम) झाल्यास या झाडाची पाने वाटून लावतात.या झाडाला फळे लागतात. व या झाडाच्या कच्च्या फळाचे लोणचे घालतात. गजकर्ण झाल्यास बिया वाटून लावतात.'पान लागले' साप चावला तर वैद्य लोक या झाडाची औषधी देतात. या झाडाची पिकलेली फळे खातात. 

## संदर्भ
* गोईण - डॉ. राणी बंग

वर्ग:वृक्ष
महानायक

**महानायक** ही विश्वास पाटील रचित सुभाषचंद्र बोस यांच्यावर आधारीत एक मराठी कादंबरी आहे. ही कादंबरी २००५मध्ये राजहंस प्रकाशनाने प्रकाशित केली होती.

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
वर्ग:सुभाषचंद्र बोस
वर्ग:मराठी जीवनचरित्रे
खरवड

**खरवड**  (kharvad )हे गाव  वरोरा तालुक्यातील चंद्रपूर जिल्हात असून हे गाव त्रिमूर्ती (ब्रम्हा,विष्णू, महेश.) या तिन्ही देवांच्या ७५० वर्ष जुन्या असलेल्या प्राचीन मूर्ती साठी प्रसिद्ध आहे.

### इतिहास 
हे गाव पूर्वी वडाळा-रिठ या नावाने प्रसिद्ध होते. या गांवात पूर्वी जंगल होते, येथे वड, निंब, पिंपळ, हे तीन वृक्ष एकत्र असून प्राचीन काळी ऋषीमुनी या ठिकाणी तप करत असत.

### धार्मिक 
गांवात वारकरी सांप्रदायिक पद्धतीने अखंड हरीनाम सप्ताह सर्व गांवकरी बांधवाच्या सहकार्याने त्रिमूर्ती मंदिरात दरवर्षी  चैत्र कृ. त्रयोदशी ते  चैत्र कृ. षष्ठी दरम्यान होत असतो.

या सप्ताहात दैनिक कार्यक्रम खालीलप्रमाणे होत असतात.

सकाळी ५ ते ६ काकडा ७ ते ८ नगर प्रदक्षणा ९ ते ११ श्रीमद्भागवत दुपारी ३ ते ५  श्रीमद्भागवत कथा सायं. ६ ते ८ हरिपाठ व भारुड रात्री ९ ते ११ हरिकीर्तन 

#### आतापर्यंत गांवात श्रीमद्भागवत कथा केलेले भागवतकार 
सर्व श्री ह. भ.प.

पुंडलिक महाराज बोलवटकर (२००९)

ज्ञानेश्वर महाराज पवने (२०१०, २०११, २०१२)

विलास महाराज झिल्लारे (२०१३)

देवानंद महाराज प्रधाने (२०१६)

मनोज महाराज मिरकुटे (२०१७)

धनंजय महाराज मोरे (२०१४, २०१५, २०१८,)
#### आतापर्यंत गांवात किर्तन केलेले किर्तनकार 
कैकाडी महाराज

राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज

नामदेव महाराज पंढरपूरकर

बालाजी महाराज कोहपरे

निंबाजी महाराज तागड (२०१०, २०११, २०१२, २०१३, २०१४, २०१५, २०१६,२०१७,२०१८,)

नारायण महाराज पडोळे (२००९, २०१०, २०१५,)

धनंजय महाराज मोरे (२०१४, २०१५, २०१८,)

## मंदिरे 
### त्रिमूर्ती मंदिर 
हे त्रिमूर्ती मंदिर गांवाच्या पश्चिमेस असून ते त्रिमूर्ती (ब्रम्हा,विष्णू, महेश.) या नावाने प्रसिद्ध असून ते पूर्वाभिमुख असून मंदिर हेमाडपंथी असून त्याची काळाच्या ओघात पडझड झाली आहे, संपूर्ण मंदिर आज उपलब्ध नाही, या मंदिरातील मूर्ती ह्या ७५० वर्षापूर्वी (संत ज्ञानेश्वर महाराज यांच्याही आधी)च्या आहेत, सदर त्रिमूर्ती मंदिर हे हे अतिशय पुरातन मानल्या जात. मंदीराच बांधकाम अतिशय  टिकाऊ दगडाने केले असून हेमाडपंथी पद्धतीचे आहे.

#### अमुल्य किमंत 
ह्या मूर्ती इटली येथील एका महिलने १९७४ मध्ये दीड कोटी रुपयाला विकत मागितल्या होत्या परंतु गावकरी लोकांनी त्या न विकण्याचा निर्णय घेतला.

### हनुमान मंदिर 
### महादेव मंदिर 
भगवान शिवाचे शिव मंदिर हे त्रिमूर्ती मंदिराच्या आवारातच असून ते या त्रिमूर्ती मंदिरापेक्षा वेगळे आणि स्वतंत्र असून त्या मंदिरा पुढे दोन नंदी आहेत.

## संत 
#### गुणा माता 
गांवात गुणा माता ह्या थोर अवलिया संत होवून गेल्या आहेत, त्यांची समाधी गावात असून त्या ठिकाणी वार्षिक पुण्यतिथीनिमित्त किर्तन आणि नगरभोजन होते.

#### भदू  बाबा 
### भजनी मंडळे 
वारकरी भजन मंडळ

तुकडोजी महाराज भजन मंडळ

ह्या भजन मंडळाच्या वतीने दररोज सकाळी ६; वाजता त्रिमूर्ती मंदिरात सामुदायिक प्रार्थना घेतली जाते.

## राजकीय 
गांवात ७ सदस्य असलेलेली ग्रामपंचायत १९६४ साली स्थापन झाली.

### ग्रामपंचायत 
सरपंच

### ग्रामसेवक 
### समाज 
गांवात मराठा, कुणबी, मारवाडी. माळी,बौद्ध, न्हावी,  इत्यादी समाजातील लोक राहतात.

वर्ग:चंद्रपूर जिल्ह्यातील गावे
पिकू

***पिकू*** हा 2015 चा भारतीय हिंदी भाषेतील कॉमेडी थरारपट आहे, जो शूजित सिरकार दिग्दर्शित आहे आणि एनपी सिंग, रॉनी लाहिरी आणि स्नेहा रजनी निर्मित आहे. भारतात 8 मे 2015 रोजी प्रदर्शित झालेल्या या  चित्रपटात अमिताभ बच्चन, दीपिका पदुकोण आणि इरफान खान मुख्य भूमिकेत आहेत, तर मौसमी चॅटर्जी आणि जिशू सेनगुप्ता प्रमुख भूमिकेत दिसत आहेत. पटकथा जुही चतुर्वेदीने लिहिली होती. मुख्य चित्रण ऑगस्ट २०१४ मध्ये सुरू झाले आणि डिसेंबरमध्ये ते पूर्ण झाले. अनुपम रॉय यांनी साउंडट्रॅक आणि स्कोअर तयार केला आणि गीते लिहिली.

हा चित्रपट 1980 साली सत्यजित रे यांच्या पिकू या बंगाली भाषेतील लघुपटावर आधारित आहे.  पटकथा, विनोद आणि एकूणच साधेपणा आणि पदुकोण, बच्चन आणि खान यांच्या अभिनयासाठी निर्देशित केलेल्या विशेष प्रशंसासह, रिलीज झाल्यावर व्यापक टीकाकारांची प्रशंसा झाली, अशा प्रकारे त्यांच्या संबंधित कारकिर्दीतील एक मैलाचा दगड ठरला.  हे जगभरात व्यावसायिक यश म्हणूनही उदयास आले.     च्या समतुल्य) च्या बजेटमध्ये बनवलेले, *Piku ने*  कमावले (    जगभरात. 

61 व्या फिल्मफेर पुरस्कारांमध्ये, *पिकूला* सर्वोत्कृष्ट चित्रपट, सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक (सरकार), आणि सर्वोत्कृष्ट अभिनेता (बच्चन) यासह 8 नामांकन मिळाले आणि सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री (पादुकोण) सह 5 पुरस्कार जिंकले. बच्चन यांनी 63 व्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांमध्ये सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा चौथा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार आणि चित्रपटातील त्यांच्या अभिनयासाठी सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा (समीक्षक) विक्रम करणारा तिसरा फिल्मफेअर पुरस्कार जिंकला.

__अनुक्रमणिकाहवीच__
गुवाहाटी उच्च न्यायालय

250 px|इवलेसे|उच्च न्यायालयाची गुवाहाटी येथील इमारत
**गुवाहाटी उच्च न्यायालय** हे भारत देशाच्या २४ उच्च न्यायालयांपैकी एक आहे. १ मार्च १९४८ रोजी स्थापन करण्यात आलेल्या ह्या उच्च न्यायालयाच्या अखत्यारीत ईशान्य भारताची आसाम, अरुणाचल प्रदेश, नागालॅंड व मिझोरम ही राज्ये येतात. गुवाहाटी उच्च न्यायालयाचे कामकाज गुवाहाटी येथून चालते व इटानगर, कोहिमा व ऐजवाल येथे त्याच्या तीन उपकचेऱ्या आहेत.

१९४८ मध्ये स्थापन झाल्यानंतर सर्व ईशान्य भारतीय राज्यांसाठी हे एकमेव उच्च न्यायालय होते. परंतु मार्च २०१३ मध्ये मेघालय, मणिपूर व त्रिपुरा ह्या राज्यांना प्रत्येकी स्वतंत्र उच्च न्यायलये मिळाली व गुवाहाटी उच्च न्यायालयाच्या अखत्यारीत ४ राज्ये राहिली. मार्च २०१६ पासून अजित सिंह हे गुवाहाटी उच्च न्यायालयाचे सर्वोच्च न्यायाधीश आहेत.

## हेही पहा 
* भारताचे सर्वोच्च न्यायालय

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

*
वर्ग:भारतातील उच्च न्यायालये
उ
गावठी बाभूळ

**गावठी बाभूळ** हे बहुधा मोठे झाड असते. त्याला काटे असतात. "सरकारी बाभळीपेक्षा" आपली 'गावठी बाभूळ' जास्त उपयोगी आहे. बाभळीची कडी (?) टणक चिक्कान असते. तुटल्याने तोडल्याने लवकर तुटत नाही.

## उपयोग 
मोठे झाड राहिले तर त्याच्या खोडापासून बसायचे पाट, टेबले, खुर्च्या, दरवाजे, खिडक्या तयार करतात. फांद्या सरपण म्हणून वापरतात. बाभळीची काडी छान जळते. फांद्या कुंपण करायला वापरतात. मोठ्या झाडाच्या काडीचे दातण करतात. हे दातण कडू नसते; खूप छान 'तुपट' (तुपासारखे) लागते. दात हलत असले तर बाभळीच्या दातणाने दात आवळून येतात. (दात घट्ट होतात) व दात हलणे बंद होते.बाभळीच्या झाडापासून डिंक निघतो. हा डिंक खातात. कागद, पट्ट्या, चिकटविण्यासाठी हा डिंक वापरतात. शेळ्या व बकऱ्यांना खाण्यासाठी बाभळीचा पाला/शेंगा उपयुक्त आहेत. पाला वाळवून त्याची भुकटी बनवून, पांढरे पाणी जात असल्यास स्त्रीला पाण्यात टाकून देतात. प्रदर किंव्हा पांढर पाणी जात असल्यास काही जण बाभळीचा कच्चा पाला वाटून,त्याच्या रसात खडीसाखर व जिरे टाकून पितात.
बी लावल्याने नवीन झाड उगवते. बाभळीच्या बिया बाजारात विकल्या जातात. या बिया वाटून, त्याची भुकटी' (भुरका) बनवून, त्यात हिराकस मिसळून टाकून दात घासतात. या मंजनाला 'मिश्री'म्हणतात. त्यामुळे दात काळे होतात. पण खूपच मजबूत बनतात.
कृमी झाल्या' तर तर मुळाचा 'वाक' (दोरी) करून गळ्याला' कंबरेला बांधतात. या वाकामुळे पूर्ण अंगाला वास येतो. व या वासाने 'किरीम' 'भेदरून'(घाबरून) नष्ट होतात.

बाभळीचा चुरा दंतमंजनांमध्ये आणि टूथपेस्टमध्ये वापरतात. 

## हे सुद्धा पहा
* बाभूळ
* देवबाभूळ

## संदर्भ 
पुस्तकाचे नाव-गोईण
लेखिकेचे नाव-डॉ.राणी बंग

वर्ग:काटेरी वृक्ष
कण्हेर

**कण्हेर** हे भारतात अनेक ठिकाणी आढळणारे एक झाड आहे. याच्या फुलांच्या रंगावरून यास पांढरा अथवा पिवळा कण्हेर असेही म्हणतात. याचे फळांना बिट्ट्या असे म्हणतात. वाळलेल्या फळांतील बियांचा वापर ग्रामीण भागातील मुली बैठ्या खेळासाठी करतात.

## अधिक माहितीसाठी पाहा 
फुलांचे आध्यात्मिक अर्थ

वर्ग:वृक्ष
वर्ग:वनस्पती
वर्ग:फुलझाडे
जीसॅट-६अ

जीसॅट-६अ हा एक संप्रेषण उपग्रह आहे. भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थे कडून  याचे संचलन केल्या जाते.

## इतिहास 
जीसॅट-६अचे प्रक्षेपण हे  जीसॅट-६ला मदत करण्यासाठी केले गेले. जीसॅट-६  ऑगस्ट २०१५ला प्रक्षेपण  केल्या गेले होते. जीसॅट-६अच्या प्रक्षेपनामुळे संप्रेषण उत्तम मिळेल. जीसॅट-६ला निर्माण करण्यासाठी ₹ २६९ कोटी खर्च आला तर जीसॅट-६ ए  साठी १४७ ₹  खर्च आला.

वर्ग:भारतीय अंतराळ संशोधन
वर्ग:पृथ्वीभोवतीचे कृत्रिम उपग्रह
माइक्रोसॅट

माइक्रोसॅट हा एक पृथ्वी निरीक्षण करणारा उपग्रह आहे. हा  भारताने प्रक्षेपित केलेला १०० वा  उपग्रह आहे.

वर्ग:पृथ्वीभोवतीचे कृत्रिम उपग्रह
वर्ग:भारतीय अंतराळ संशोधन
जीसॅट-१७

जीसॅट-१७  हा भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था इस्रोने अवकाशात सोडलेला एक कृत्रिम उपग्रह आहे. याचा वापर दळणवळणची सुविधा उत्तम कारणासाठी केला जातो

वर्ग:पृथ्वीभोवतीचे कृत्रिम उपग्रह
वर्ग:भारतीय अंतराळ संशोधन
अशोक बेंडखळे

**अशोक बेंडखळे** हे एक मराठी लेखक, समीक्षक व संपादक आहेत. लोकसत्ता, महाराष्ट्र टाइम्स, लोकप्रभा, साप्ताहिक सकाळ, नवशक्तीसारख्या दैनिक नियतकालिकांमधून त्यांनी अनेक वर्षे स्तंभलेखन व इतर सदरे लिहिली केले.

बेंडखळे ह्यांनी २४हून अधिक पुस्तके लिहिली आहेत. 'साहित्य' या दिवाळी अंकाचे ते संपादक आहेत. 

## पुस्तके
* अभिनयसम्राट दिलीपकुमार : चरित्र आणि चित्रपट
* इये मराठीचिये नगरी (भाषाविषयक)
* ५१ गाजलेली भाषणे (संपादित)
* ऐतिहासिक महाड
* क्रांतिवीर भगतसिंह (चरित्र)
* निकोबारच्या लोककथा (अनुवादित, मूळ लेखक - राॅबिन राॅयचौधुरी)
* निवडक पिंगे (संपादित)
* पत्र वृतान्त (मराठी वृत्तपत्र लेखक संघाचा इतिहास)
* बखर एका पांडुरंगाची (पांडुरंग परांजपे नावाच्या अल्पपरिचित माणसाचे व्यक्तिचित्रण)
* बिनचेहऱ्याची माणसे (व्यक्तिचित्रणे) 
* महाराष्ट्राच्या पंचकन्या (५ चरित्रांची मालिका) (आनंदीबाई कर्वे, पंडिता रमाबाई, रमाबाई रानडे, लक्ष्मीबाई टिळक, सावित्रीबाई फुले)
* माणसं मनातली 
* २६/११ ची शौर्यगाथा 

## पुरस्कार
* बेंडखळे यांना नऊ साहित्य पुरस्कारांनी सन्मानित केले गेले आहे, त्यांमध्ये डॉ. सी. डी. देशमुखांवरील पुस्तकाला नवी दिल्लीच्या राष्ट्रीय शैक्षणिक आणि प्रशिक्षण परिषदेचा (एनसीईआरटी) आणि २००० सालच्या बाल साहित्य पुरस्काराचा समावेश आहे.

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी संपादक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जीसॅट-१८

जीसॅट-१८ हा भारतीय  दळणवळण व  उपग्रह प्रसारण साठी वापरण्यात येणारे उपग्रह आहे. या उपग्रहाची निर्मिती इस्रो ने व संचालन इन्सॅट द्वारे केल्या गेले.

वर्ग:भारतीय अंतराळ संशोधन
वर्ग:पृथ्वीभोवतीचे कृत्रिम उपग्रह
जीसॅट-१६

जीसॅट-१६ हा ११ वा दळणवळन उपग्रह आहे ज्यामुळे दूरध्वनी, टी. व्ही. आणि व्हीसॅट सुविधांची गुणवत्ता सुधारण्यास मदत होईल.

वर्ग:पृथ्वीभोवतीचे कृत्रिम उपग्रह
वर्ग:भारतीय अंतराळ संशोधन
जीसॅट-१५

जीसॅट-१५ हा जीसॅट-१० बरोबर साधर्म्य असलेला उपग्रह आहे. या उपग्रहाद्वारे डीटीएच  तसेच व्हीसॅट सेवा उत्तम करण्यासाठी होतो.

वर्ग:पृथ्वीभोवतीचे कृत्रिम उपग्रह
वर्ग:भारतीय अंतराळ संशोधन
जीसॅट-९

जीसॅट-९ हा साऊथ आशिया उपग्रह या नावाने पण ओळखला जातो. या उपग्रहाचा वापर हवामानशास्त्र व दळणवळण क्षेत्रामध्ये आहे. या उपग्रहाचे प्रक्षेपण ५ मे २०१७ला करण्यात आले होते.

वर्ग:पृथ्वीभोवतीचे कृत्रिम उपग्रह
वर्ग:भारतीय अंतराळ संशोधन
जीसॅट-११

जीसॅट-११ हा भारताच्या भूस्थिर दळणवळण व उपग्रह प्रसारण श्रेणीतील मोठा उपग्रह असेल.

## उपग्रह 
जीसॅट-११ उपग्रहाच्या निर्मितीमध्ये ५०० कोटी रुपये खर्च अपेक्षित आहे. हा उपग्रह जून २०१८ मध्ये प्रक्षेपीत होणे अपेक्षित आहे.
हा उपग्रह संपूर्न भारतभर हाय स्पीड ४gचा 
प्रसार करण्यास मदत करेल आणि दोंगल्ल द्वारे हा उपग्रह १४Gbits/secची टॉप स्पीड पुरवू शकतो.

वर्ग:भारतीय अंतराळ संशोधन
वर्ग:पृथ्वीभोवतीचे कृत्रिम उपग्रह
जीसॅट-६

जीसॅट-६ हा इन्सॅट उपग्रहांच्या मालिकेतील उपग्रह आहे याला इन्सॅट-४ई नावाने पण ओळखल्या जाते.

वर्ग:पृथ्वीभोवतीचे कृत्रिम उपग्रह
वर्ग:भारतीय अंतराळ संशोधन
भोपळ्याची पुरी

**भोपळ्याची पुरी** भोपळ्यापासून तार करण्यात येणारा खाद्यपदार्थ आहे.

## साहित्य
लाल भोपळा, गुळ, तेल, गव्हाचे पीठ, कढई, खिसणी, प्रेसर कुकर, पाणी.

## कृती
सर्वप्रथम भोपळा पाण्याने स्वच्छ धुऊन घ्यावा, त्यानंतर त्याचे उभे काप करून घ्यावे. त्यानंतर भोपळ्या वरील साल काढून घ्यावी, त्या नंतर प्रेशर कुकर मध्ये अर्धा कप पाणी टाकावे व त्यात भोपळ्याचे काप टाकून कुकरच्या दोन शिट्या घ्यावा. 

कुकर मधून भोपळ्याचे काप काढून ते थंड होऊ द्यावे. त्यानंतर त्यामध्ये गुळ व गव्हाचे पीठ मिक्स करावे, त्यात थोडे तेल टाकून मळून घ्यावे. पीठ मऊ झाल्यावर ते लाटून घ्यावी त्यानंतर कढई मध्ये तेल गरम करून लाटणी त्या मध्ये सोडावी व लाल होई पर्यंत तळावी, त्यानंतर ती एका पेपर वर काढून घ्यावी.

वर्ग:खाद्यपदार्थ
जिरा गोळी

## साहित्य
२०-२५ आमसुले

१/२ चमचा मीठ, 

१ चमचा जिरे, 

१ चमचा पिठीसाखर

## कृती
सर्व साहित्य एकत्र करून चिकट होईपर्यंत वाटावे. नंतर वाटलेल्या मिश्रणाच्या वाटाण्याएवढ्या गोळ्या कराव्या. 

१ दिवस उन्हात वाळवाव्या. नंतर १ चमचा पिठीसाखरेत घोळवून घट्ट झाकणाच्या बाटलीत भरून ठेवाव्यात.

वर्ग:खाद्यपदार्थ