open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
लेखणीचा शोध

## **लेखनिचा शोध-लस्झो बियो** 
१९३८ मध्ये लास्झो ब्रियोने प्रथम बॉलपॉईंट पेन विकले, अगदी डब्लु.डब्लु.आए.च्या सुरुवातीच्या आधी. पेन तलवारपेक्षा अधिक शक्तिशाली असू शकतो परंतु १९३० च्या दशकात जर्सी-हंगेरियन पत्रकार लस्झो ब्रोएक बॉलपेप पेनवरील पहिले पेटंट 30 ऑक्टोबर 1888ला जॉन जे लाउड यांना जारी करण्यात आले. १९३८ साली हंगेरियन वृत्तपत्र संपादक हसेझो बियो यांनी आपल्या भावाला जॉर्ज नावाची एक रसायनशास्त्राच्या मदतीने नवीन प्रकारचे पेन तयार केले व त्यात एक लहानसा टोकचा समावेश होता, जो त्याच्या सॉकेटमध्ये चालू होता.

## एक बॉलपेन पेन     
एक लहान-कठिण गोलाका लगेचच सूप असते. बॉलपॉईंट पेन सामान्यतः विश्वासार्ह आहे आणि स्वस्त आणि महाग प्रकार दोन्हीमध्ये येतो. फाउंटन पेन हा रोजच्या लिखाणांसाठी सर्वात सामान्य साधन म्हणून बदलला आहे.एक रोलरबॉल पेनर, साधारणपणे 0.5-1.2 मिमी आणि पितळ, स्टील किंवा टंगस्टन कार्बाईड तयार करून तेल-आधारित शाई पुरवतो. कागदाच्या संपर्कात शाई जवळजवळ

## एक बॉलपेप पेन सारख्या बॉल टिपद्वारे पाणी- 
आधारित द्रव किंवा जेल शाई वितरीत करतो. कमी घट्ट व चिकट शाई अधिक सहजपणे तेल आधारित शाई पेक्षा पेपर द्वारे गढून गेलेला आहे, आणि पेन लेखन पृष्ठभागावर अधिक सहजपणे हलवेल. रोलरबॉल पेन सुरुवातीला एक बॉलपेप पेनची सोय एकत्रित करण्यासाठी डिझाइन करण्यात आली होती.फौन्ंट पेनच्या गुळगुळीत "ओल्या शाई" प्रभावासोबत जेल स्याही रंग विविध रंगांमध्ये उपलब्ध आहेत, धातूचा पेंट रंग, चमक इत्यादी, निऑन, धूसर झालेले प्रभाव, संतृप्त रंग, रंगीत रंगीत रंग, चमकदार रंगीबेरंगी, अंधुक रंग, अदृश्य शाई, दृश्य-प्रभाव, चमकदार रंग आणि चमक-इन गडद परिणाम आहेत.

## एक फाँटेन पेन पेन
आधारित द्रव शाई वापरते. एक जलाशय पासून एक "फीड" माध्यमातून nib करण्यासाठी, नंतर केबिका क्रिया आणि गुरुत्व संपुष्टात nib द्वारे, एक जलाशय पासून वाहते. निबांना कोणतेही हलवलेले भाग नाहीत आणि ते शाईचे लेखन पृष्ठभागावर एक पातळ भोके टाकून देतात. फौन्टन पेन जलाशय रिफिल करण्यायोग्य किंवा डिस्पोजेबल असू शकते; डिस्पोजेबल प्रकार याला शाई कारतूस म्हणतात. एक रीफिलबल जलाशय असलेल्या पेनाने पिशवीसारख्या यंत्राजवळ एक बाटलीमधून शाई काढता येते, किंवा आईड्रोप्रायरने त्याला पुन्हा भरण्यासाठी आवश्यक असू शकते. रिफिल जलाशया, ज्याला काड्रिज कन्व्हर्टर्स देखील म्हणतात, काही पेनसाठी उपलब्ध आहेत जे डिस्पोजेबल कार्ट्रिज वापरतात. एक फॉन्टाइन पेन कायम किंवा कायमस्वरूपी शाई वापरली जाऊ शकते.

## एक टिप पेन, किंवा मार्कर
एक टिप पेन, किंवा मार्कर,तंतुमय साहित्याचा एक सच्छिद्र टीप आहे. कागदावर लिहिण्यासाठी सर्वात छान, कसलेही इष्ट-टिप पेन वापरले जातात. मध्यम टिपलेल्या टिपांमुळं मुले रंगवण्याची आणि चित्र काढण्यासाठी वापरतात. मोठे प्रकार, ज्याला "मार्कर" असे म्हणले जाते, मोठ्या आकारात लिहिण्यासाठी वापरले जातात, सहसा इतर पृष्ठांवर जसे की नाला कोरलेले बक्से, व्हाइटबोर्ड आणि चॉकबोर्ड, ज्याला "तरल चाक" किंवा "चॉकबोर्ड मार्कर" असे म्हणले जाते. ठळक टिपा आणि तेजस्वी पण पारदर्शी शाई असलेल्या मार्कर, ज्याला हायलाइट्स म्हणले जाते, हे आधीपासून लिहिलेले किंवा छापलेले मजकूर प्रकाशित करण्यासाठी वापरले जातात. मुलांसाठी डिझाइन केलेले पेन किंवा तात्पुरते लेखन (जसे की व्हाइटबोर्ड किंवा ओव्हरड प्रोजेक्टरसह) सामान्यत: गैर-स्थायी सत्तेचा वापर करतात. शिपिंग केस किंवा इतर पॅकेजसह लेबल करण्यासाठी वापरलेले मोठे चिन्हक हे सहसा कायम मार्कर असतात

वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
संत नागी

संत नागी ही नामदेवाची पुतणी होती

वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
शेंगदाणा चिक्की

**शेंगदाणा चिक्की** तयार करताना प्रथम शेंगदाणे खरपूस भाजून घ्यावे.त्याची साल काढून टाकावी.अर्धे अर्धा दाने करावे मग गुळ गरम करावा.

गुळाचा पाक झाल्यावर त्यात शेंगदाणे टाकावे ताटाला तूप लावून ते मिश्रण ताटात टाकावे व पसरवून द्यावे.थंड झाल्यावर वड्या पाडाव्यात.

वर्ग:चिक्की
ऋषिकेश कांबळे

ऋषिकेश कांबळे (एप्रिल १४,१९६३ - हयात) हे साहित्यिक,अभ्यासक,आंबेडकरी चळवळीचे भाष्यकार म्हणून प्रसिद्ध, उदगीर येथे भरलेल्या 40 व्या मराठवाडा साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष. 
#### साहित्यकृती : 
१ . भाई तुम्ही कुठे आहात - नाटक

२ . दलित कविता आणि अमेरिकन ब्लॅक पोएट्री

३. परिवर्तन आणि प्रबोधन - वैचारिक 

४. वादाचिये गावा

५. अस्तित्त्व आणि अस्मिता 

वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:महिला संपादनेथॉन २०२० लेख
संत अक्काबाई

संत अक्काबाई ह्या चाफळ येथील मठात संत रामदास स्वामीच्या मठात राहत होत्या

वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
संत वेणाबाई

संत वेणाबाई ही बालविधवा होती.तिला विधवाचे जीवन जगावे लागले होते.

वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
मिलिंद महाविद्यालय

**मिलिंद महाविद्यालय** हे औरंगाबाद शहरातील एक महाविद्यालय आहे. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी पीपल्स एज्युकेशन सोसायटी अंतर्गत याची स्थापना केली. **मिलिंद कॉलेज ऑफ सायन्स**, **मिलिंद कॉलेज ऑफ आर्ट्स** आणि **डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर कॉलेज ऑफ कॉमर्स** येथे असलेल्या तीन शैक्षणिक महाविद्यालयाच्या पदवीधारकांचे गट आहे.  या महाविद्यालयात कला, वाणिज्य आणि विज्ञानमधील पदवी व पद्युत्तर अभ्यासक्रम शिकविला जातो. हे तिनही महाविद्यालये डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठशी संलग्न आहेत. ५४ एकर परिसरामध्ये हे महाविद्यालय पसरलेले आहे. देण्यात आली. हैदराबाद संस्थानाचा सातवा निजाम मीर उस्मान अली खान कडून सुरुवातीला मिलिंद महाविद्यालयाच्या स्थापनेसाठी जमीन देण्यात आली.

## इतिहास
## हे सुद्धा पहा 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची

वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
वर्ग:महाराष्ट्रातील महाविद्यालये
वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:छत्रपती संभाजीनगर
ओल्ड मंक

**ओल्ड मंक** हा भारतात बनत असलेला विदेशी मद्यातील रम या प्रकारचा ब्रॅन्ड आहे. याची निर्मिती लष्करातून निवृत्त झालेले कपिल मोहन यांनी केली. जगात सर्वाधिक विकली जाणारी रम म्हणून 'ओल्ड मंक'ची ख्याती होती. १९ डिसेंबर १९५४ रोजी 'ओल्ड मंक'च्या विक्रीला सुरुवात करण्यात आली होती.

वर्ग:भारतीय मद्य
मोरशिखा

मोराशिका 

( वनस्पति नाव : सेलोसिया क्रिस्टाटा) एक वनस्पती आहे ज्याचे फूल  मोराच्या पंखा सारखे दिसते. याला 'चिकन फुला' किंवा 'रेड कॉक' असेही म्हणतात. 
काही भारतीय भाषांमध्ये नाव 

•	संस्कृत : मयुरशिखा, मयचुध्रा, मधुचंद, बहारशीका, बखबाला, शिखिनी, सुशिका 
•	ओडिया : मयूर चुलिया, मयुर चुंडीया, पायूर शिखा गाच 
•	तेलगू : मायक्रिपी 
•	बंगाली : लाल मोरग, मुर्दा 
•	मराठी : मयूरशिख, मयुरशिखा, मयुषाशिखर, मोर्शिन्डी, मोरशिका

## अधिक माहितीसाठी पहा: 
* मयूरशिख
* फुलांचे आध्यात्मिक अर्थ

वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
कपिल मोहन

**कपिल मोहन** हे ओल्ड मंक ह्या भारतीत बनत असलेला विदेशी मद्यातील रम या प्रकारच्या ब्रॅन्डचे निर्माते होते. लष्करातून निवृत्त झालेले कपिल मोहन यांना २०१० साली 'पद्मश्री'ने गौरवण्यात आलं होत. जगात सर्वाधिक विकली जाणारी रम म्हणून 'ओल्ड मंक'ची ख्याती होती. ते 'मोहन मीकिन लिमिटेड' या कंपनीचे अध्यक्ष आणि कार्यकारी संचालकही होते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:भारतीय उद्योगपती
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म
पक्वान्न

मेजवानीच्या जेवणातील मुख्य गोड पदार्थाला पक्वान्न म्हंटले जाते. पुरणपोळी, श्रीखंड, बासुंदी, खीर ही काही पक्वान्नांची उदाहरणे आहेत. विशेष जेवणात पंच-पक्वान्ने करण्याची पद्धत आहे. याचा अर्थ एका जेवणात पाच गोड पदार्थ केले जातात, 
पक्वान्न हे जेवणासोबत खाण्याची पद्धत आहे. परदेशात जसे गोड जेवणानंतर खाल्ले जाते तसे अपेक्षित नाही.
अनेक कार्यात खीर हे पक्वान्न म्हणून केले जाते पण हे मुख्य पक्वान्न नसते.
ताटात वाढलेल्या जेवणात पक्वान्न वाढायची सुद्धा एक जागा ठरलेली असते. उदाहरणार्थ खीर पानाच्या डावीकडे वाढली जाते तर श्रीखंड वाटी ऐवजी पानात वाढले तर मिठा खाली वाढले जाते.
## हेही बघा
* पानात काय कुठे वाढावयाचे त्याचे वर्णन
वर्ग:खाद्यपदार्थ
अतुल देऊळगावकर

**अतुल देऊळगावकर** हे मराठी लेखक आहेत. हे मुख्यत्वे वैचारिक लिखाण करतात.

## अतुल देऊळगावर यांनी लिहिलेली पुस्तके
* अनवट गुरुजी (प्रा. जयंत वैद्य यांचे चरित्र)
* ग्रेटाची हाक : तुम्हाला ऐकू येतेय ना
* डळमळले भूमंडळ (खगोलशास्त्रीय)
* बखर पर्यावरणाची आणि विवेकी पर्यावरणवाद्याची 
* लॉरी बेकर (चरित्र)
* Laurie Baker - Truth in Architecture (इंग्रजी)
* विवेकीयांची संगती (ललित)
* विश्वाचे आर्त (पर्यावरणविषयक)
* स्वामीनाथन (चरित्र)
* स्वामीनाथन-भूकमुक्तीचा ध्यास 

वर्ग:मराठी लेखक
श्रीराम संगीत मंडळी

लोटू पाटील यांनी आपल्या सोयगावातही  एक नाटक मंडळी स्थापन व्हावी म्हणून इ.स. १९०५ मधे रामनवमीला सोयगाव येथे श्रीराम प्रासादिक संगीत मंडळी स्थापना केली. नंतर प्रासादिक हा शब्द जाऊन श्रीराम संगीत मंडळी हे नाव राहीले.

वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:नाट्यसंस्था
माल्कम एक्स

**माल्कम एक्स (१९२५ - १९६५)** हा एक आफ्रिकी-अमेरिकी मुस्लिम मंत्री व मानवाधिकार कार्यकर्ता होता. त्याच्या चाहत्यांसाठी तो अमेरिकेतील कृष्णवर्णीयांचा धैर्यशील समर्थक होता. अधिकारांसाठी गोरे अमेरिकी काळ्यांच्या विरुद्ध कसे गुन्हे करतात हे सांगण्यात त्याची हयात गेली.  ह्यासाठी एक त्याचे निंदक त्याला वर्णभेदाचे व हिंसाचाराचे समर्थन केल्याबद्दल दोष देतात. असे असूनही माल्कम एक्सला आफ्रिकी-अमेरिकी इतिहासातील, श्रेष्ठ व महान लोकांमध्ये गणले जाते.

त्याचे वय ६ असताना त्याच्या वडिलांचा मृत्यू झाला. तो १३ वर्षाचा असताना त्याच्या आईला एका मानसिक रुग्णालयात भरती करण्यात आले, ज्यानंतर तो अनेक फाॅस्टर घरांमध्ये राहिला. १९४६ मध्ये, वय वीस वर्ष असताना, तो चोरीच्या गुन्ह्यासाठी तुरुंगात गेला. तुरुंगात असतात तो नेशन आॅफ इस्लाम ह्या संघटनेचा भाग झाला. तेव्हाच त्याने नाव माल्कम लिटल वरून माल्कम एक्स असे बदलून घेतले, कारण लिटल हे नाव गोऱ्या मालकाने त्याच्या पालकांवर थोपले होते, अशी त्याची समजूत होती.  १९५२मध्ये तुरुंगातून सुटका झाल्यानंतर तो संघटनेचा सगळ्यात प्रभावी नेता म्हणून पुढे आला. त्याने १२ वर्षे संघटनेचे त्याने नेतृत्व केले. त्याच्या आत्मकथेमध्ये त्याने नेशनचा सदस्य असताना केलेल्या काही गोष्टी अभिमानाने लिहिल्या आहेत, मुख्यतः, त्याचा मोफत व्यसन मुक्ती कार्यक्रम. नेशन ही संघटना काळ्यांचे वर्चस्व, गोऱ्या अमेरिकींना वेगळे करणे, ह्या गोष्टीचे समर्थक होती. मानवाधिकार चळवळीला व एकीकरणाच्या मुद्द्याला नेशनचा नकार होता. 

मार्च १९६४ च्या दरम्यान, माल्कमम एक्स नेशन आॅफ इस्लाम व त्याचा नेता एलिजाह मुहम्मद, ह्यांच्याबद्दल नकारात्मक झाला. संघटनेसोबतच्या काळाबद्दल त्याने अनेक वेळा खेद व्यक्त केला व सुन्नी इस्लामला मानायला सुरुवात केली. अफ्रिका व मध्य पूर्वचा काही काळ दौरा केल्यावर, व हज पूर्ण केल्यावर, त्याला एल हज मलिक ए शाबाझ, हे नाव मिळाले. त्याने नेशन आॅफ इस्लामला अस्वीकृत केले, वर्णवादाला नकार दिला, व मुस्लिम माॅस्क, ईंक, व आॅरगनायझेशन आॅफ ॲफ्रो अमेरिकन युनिटी ह्यांची स्थापना केली. त्याचा पॅन-आफ्रिकनवाद, काळ्यांना स्व:अोळख, व काळ्यांना स्वरक्षण ह्या गोष्टींना समर्थन देत राहिला.

२१ फेब्रुवारी १९६५ रोजी नेशन आॅफ इस्लामच्या ३ सदस्यांनी गोळ्या घालून त्याची हत्या केली.

वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६५ मधील मृत्यू
रामकट्टी महादेव मंदिर (बोरामणी)

**रामकट्टी  महादेव मंदिर- बोरामणी**
           इवलेसे|या गोलाकार दगडावरतीच राम बसले होते.
           इवलेसे|समोरून मंदिराचा नजरा
           इवलेसे|या गोलाकार दगडावरतीच राम बसले होते.
           इवलेसे|हे मंदिराचे सुबक प्रवेशद्वार आहे.
           इवलेसे|खूप सुंदर नक्षीकाम करण्यात आले आहे.
                               
               भारत हा खेड्यांचा देश आहे असे म्हंटले जाते आणि याच खेड्या-खेड्यात असतात ती वेगवेगळी देवी-देवतांची मंदिरे.भारताला जसा खेड्यांचा इतिहास आहे तसाच वेगवेगळ्या मंदिरांचा देखील एक आध्यात्मिक स्वरूपाचा असा दांडगा इतिहास आहे. अशाच एका मंदिराचा इतिहास म्हणजे सोलापूर जिल्ह्यातील दक्षिण सोलापूर तालुक्यातील बोरामणी या गावच्या ‘रामकटटी महादेव मंदीर’ याचा.
               या नावावरूनच आपल्याला थोडीशी कल्पना येऊ शकते. अर्थात हे नाव कन्नड बोलीतील आहे. याचा अर्थ असा की, जेव्हा राम सितामातेच्या शोधासाठी फिरत होते त्या वेळी त्यांनी या जागेतील एका मोठ्या गोलाकार दगडावर काही काळ विश्राम केला होता. तसेच येथे त्यांनी शंभू महादेवाच्या लिंगाची प्रतिष्ठापना केली होती आणि तेव्हापासून या जागेस पवित्र मानून लोक या जागेची पूजा-अर्चा करू लागले. कालांतराने येथे छोटेसे मंदिर बांधण्यात आले. त्यामुळेच याचे नाव ‘रामकटटी महादेव मंदीर’ असे आहे असे येथील लोक सांगतात.
               खरच, भारतीय संस्कृतीच निराळी .आपण भारतात कोठेही असो येथील मंदिरांपासून आपण ७ कि.मी. पेक्षा जास्त लांब नाही. हे खरेच आहे आणि याचे उत्तम उदाहरण म्हणजे ‘रामकटटी महादेव मंदीर’ होय. गेल्या ५-७ वर्षात या मंदिराचा बराच विकास करण्यात आला आहे. आधी या मंदिरास कळस नव्हता आता लोकवर्गणीच्या माध्यमातून याला कळस बसवण्यात आला आहे. तसेच या मंदिराच्या समोर एक छोटासा सभामंडप देखील बांधण्यात आला आहे.छोटे-मोठे कार्यक्रम या सभामंडपाच्या माध्यमातून पार पडले जातात. मंदिरात प्रवेश करताच याचे मोहक व कालाकूसरपूर्ण लाकडी द्वार आपले सहर्ष स्वागत करते. अत्यंत बारीक असे नक्षीकाम यावर साकारण्यात आले आहे. आत प्रवेश केल्यानंतर आपल्या प्रथम दर्शनी नजरी पडतो तो येथील ‘नंदी’.या मंदिराच्या आतमध्ये एक छोटेसे मंदिर/गाभारा आहे. या गाभाऱ्यातच शंभू महादेवाची मनमोहक पिंड आहे. या पिंडीवरती महादेवाचा मुखवटा व त्यांच्या भोवती नाग असा नयनरम्य देखावा येथे दररोज पुष्पहारांनी व वेगवेगळ्या फुलांनी सजवलेला असतो. पहाटे ४ वाजेपासून याची दारे भाविकांसाठी खुली असतात. या गाभाऱ्याचे संपूर्ण बांधकाम हे दगडी आहे गाभाऱ्याच्या बाहेर भजन, कीर्तन प्रवचन इ. कार्यक्रम करण्यासाठी मोठी जागा आहे. जेष्ठ नागरिक येथे येऊन देवाच्या नामस्मरणात लीन होतात. 
               
                या मंदिराचे महत्त्वपूर्ण आकर्षण म्हणजे याच्या शिखरावरती करण्यात आलेले नक्षीकाम. या नक्षीकामावारती दाक्षिणात्य कालाशैलीचा प्रभाव आढळतो.या शिखरावरती हिंदू देव-देवतांच्या मूर्ती सुबकपणे कोरण्यात आल्या आहेत. विविध घटनांचे प्रसंग या वरती दाखवण्यात आले आहेत. तब्बल १५१ फुटाचे हे शिखर या मंदिराची शोभा वाढवते. या शिखराच्या उंचीच्या वरती कोणीही बांधकाम करत नाही, जर कोणी केले तर त्या घरातील कर्त्या पुरुषाचा मृत्यु होतो असा समज येथील लोकांचा आहे. अशा प्रकारे १०० × १०० फुटाच्या जागेत हे मंदिर दिमाखात उभे आहे.

                           वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
जैविक रसायनशास्त्र

**जैविक रसायनशास्त्र** ही प्रामुख्याने रसायनशास्त्र अंतर्गत अभ्यासली जाणारी शाखा आहे. जैविक रसायनशास्त्रामध्ये विविध जैविक रेणू , त्यांची संरचना , गुणधर्म , रासायनिक अभिक्रीया यांचा समावेश होतो.
गुणधर्म अभ्यासामध्ये रेणूंच्या रासायनिक तसेच भौतिक गुणधर्म अभ्यासले जातात.

जैविक रसायनशास्त्र ह्या वर्गातर्गत हइय्द्रोकार्बन मूलद्रव्यांचा समावेश केला जातो.मुख्यत: कार्बन अणुच्या मिश्रणान समाविष्ट केले जाते.

वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:रसायनशास्त्र
*
गोगटे जोगळेकर महाविद्यालय (रत्‍नागिरी)

मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न असलेले रत्‍नागिरी एज्युकेशन सोसायटीचे र.प. गोगटे कला व विज्ञान महाविद्यालय आणि र.वि. जोगळेकर वाणिज्य महाविद्यालय हे रत्‍नागिरी शहरातील अग्रगण्य असे महाविद्यालय आहे. या महाविद्यालयाची स्थापना इ.स. १९४५ साली झाली. या महाविद्यालयास बहुमोल शैक्षणिक व सर्वांगिण गुणवत्ता प्राप्त केल्याबद्दल तसेच विद्यापीठाच्या कार्यप्रणालीत सहभाग घेऊन एकूण दर्जा उंचावण्यात योगदान दिल्याबद्दल मुंबई विद्यापीठाने 'सर्वोत्कृष्ट महाविद्यालय' हा पुरस्कार प्रदान केला आहे.

## कला विभाग 
* भाषाविभाग-
महाविद्यालयामध्ये पाच विविध भाषांचे अध्यापन केले जाते. या पाच विभागांमध्ये इंग्रजी मराठी हिंदी संस्कृत उर्दु या भाषांचा समावेश होतो. या पाच भाषांमधील पदवी व पदव्युत्तर अभ्यासक्रम येथे उपलब्ध आहे. या भाषांचा अभ्यास करण्यासाठी महाविद्यालयात सुसज्ज संगणक कक्ष उपलब्ध आहे. याच्या मदतीने एखाद्या विषयासंदर्भात दृकश्राव्य माहिती विद्यार्थ्यांना प्रभावीपणे मिळविता येते.
* इंग्रजी भाषा विभाग :
विभागप्रमुख-डॉ.अतुल पित्रे
* मराठी भाषा विभाग :
विभागप्रमुख-प्रा.शिवराज गोपाळे
* हिंदी भाषा विभाग :
विभागप्रमुख-डॉ.चित्रा गोस्वामी
* संस्कृत भाषा विभाग :
विभागप्रमुख-डॉ.कल्पना आठल्ये
* उर्दु भाषा विभाग :
विभागप्रमुख-प्रा.दानिश गनी

## शास्त्र विभाग 
महाविद्यालयाला विस्तृत असा शास्त्र विभाग आहे. या शाखेंतर्गत अनेक उपशाखांचे सम्मिलीकरण केले आहे. यामध्ये रसायनशास्त्र, भौतिकशास्त्र, जीवशास्त्र, वनस्पतीशास्त्र, गणित तसेच व्यावसाईक अभ्यास्क्रमातर्गत संगणक विद्यान, सूक्ष्मजीवशास्त्र, जीवतंत्रज्ञान, जीवरसायनशास्त्र यांचा समावेश केला गेला आहे.

## क्रीडा विभाग/जिमखाना विभाग 
गोगटे जोगळेकर महाविद्यालयात विद्यार्थ्यांसाठी स्वतंत्र असा क्रीडा विभाग आहे.

वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्हा
वर्ग:महाराष्ट्रातील महाविद्यालये
वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
ध्वनिशास्त्र

ध्व्नीशास्त्र हे भौतिकशास्र विभगाचे मह्त्त्वाची शाखा आहे.ध्वनी हा लहरीचा बनलेला असतो.या लहरीना विशेष अशी वारंवारिता असते.या वारांवारीतेच्या किंमती वरून आवाजाची प्रखरता ठरते.आवाजाच्या संप्रेषनसाठी माध्यमाची गरज असते.जसे की हवा.हवेच्या कणांची जवळ व लांब हालचाल होऊन आवाज आपल्या कानापर्यंत येतो.ध्वनीचा वेग हा हवेमध्ये ३४० मीटर/सेकंद एवढा असतो.तसेच आवाजाचा वेग हा हवेच्या घनतेवर ही अवलंबून असतो.आवाजाची प्रखारता हे हर्ट्झ या एककात मोजली जाते.

वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
भौतिकशास्त्र
वृत्तलेखन

वृत्तलेखन म्हणजे घडून गेलेल्या बातमीचा आढावा घेणे होय .एखादी बातमी घडून गेल्यानंतर वृत्तलेख लिहिला जातो . वृत्तलेख हा नेहमीच ताजा असावा लागतो . त्याला काही निमित्त असावे लागते.वृत्तलेख हा घडलेल्या, घडू पाहणाऱ्या घटनेशी संबंधित असतो .वृत्त्लेखाला ‘धावपळीचे साहित्य’ असेही म्हणतात .वृत्तलेख तातडीचा असला तरी त्यामधील अचूकता महत्त्वाची असते .वृत्तलेखात वाचकांच्या भावनाची दखल घेतली जाते. वृत्तलेख हा स्वतंत्र असतो. त्यातील मजकूर हा वैशिष्ट्यापूर्ण असतो,तसेच तो आकर्षकही असतो. वृत्तलेखाची भाषादेखील वाचकाला खिळवून ठेवणारी असते. वृत्तलेखाची भाषा सोपी ,वाचकाला समजणारी ,त्यांना आपलीशी वाटणारी ,वाचकांच्या  मनात ठाव घेणारी ,कमी शब्दात अधिक आशय सांगणारी असते . वृत्तलेख वाचकाला आनंद देणारा ,माहिती देणारा ,ज्ञान देणारा , मनोरंजन करणारा असतो. वाचकाला त्यात उत्सुकता आणि रस असतो . **वृत्तलेखांचे प्रकार :**
#बातमीवर आधारित वृत्तलेख
#व्यक्तीचित्रनात्मक वृत्तलेख
#मुलाखतीवर आधारित वृत्तलेख
#ऐतिहासिक स्थळांविषयी वृत्तलेख
#नवल ,गूढ ,विस्मय इत्यादींवर आधारित वृत्तलेख 
**वृत्तलेख लिहिताना विचारात घ्यायच्या बाबी :**
#वाचकांची अभिरुची
#तात्कालिकता
#वेगळेपण 
#वाचकांचे लक्ष वेधणे 
#वृत्तलेखाची शैली 
वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
मासेमारी

**मासेमारी**  हा कोळी समाजाचा प्रमुख व्यवसाय आहे. महाराष्ट्राच्या किनारपट्टीवर कोळी समाजाची वस्ती असून कोळी बांधव समुद्रात मासेमारी करण्यासाठी जात असतात. गोव्यातसुद्धा मासेमारीचा व्यवसाय बऱ्याच जोमाने चालत असतो. 
## कोकणातील मासेमारी
कोकणात शेती या व्यवसायाबरोबरच मासेमारी हाही एक महत्त्वाचा व्यवसाय आहे. कोकण किनारपट्टीवरील लोकांचा हा प्रमुख व्यवसाय म्हणून ओळखला जातो. कोकणाला लाभलेल्या विशाल समुद्रकिनाऱ्यामुळे येथे मासेमारी व्यवसायाचा मोठ्या प्रमाणात विकास झालेला दिसून येतो.
अल्ट=|इवलेसे|वेंगुर्ला येथील मच्छीमार
कोकणात विविध प्रकारचे मासे आढळतात. येथील मच्छिमार साधारणपणे उन्हाळा व हिवाळा या ऋतूंमध्ये मासेमारी करतात. मान्सूनमध्ये तुलनेने कमी प्रमाणात मासेमारी केली जाते. कारण, मान्सूनमध्ये मासेमारी करणे धोकादायक असल्यामुळे बोटी दूरवर पाठवल्या जात नाहीत.त्याचप्रमाणे मन्सून हा माश्यांचा प्रजनन कालावधी असल्याने या काळात मासेमारीवर बंदी घालण्यात येते.
thumb|उत्तन वेलंकेणी समुद्र किनाऱ्यावर वाळत घातलेले मासे
कोकणामध्ये सुरमई, बांगडा,पापलेट, घोळ, बोंबील असे विविध प्रकारचे मासे मिळतात. कोकणातील मासे अनेक ठिकाणी निर्यात केले जातात. त्यामुळे मासेमारी हे आज कोकणातील अनेक लोकांच्या उपजीविकेचे मुख्य साधन बनले आहे.

वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:व्यवसाय
भाट्ये समुद्रकिनारा

महाराष्ट्रातील रत्‍नागिरी जिल्ह्यातीत अनेक समुद्र किनारे आहेत. त्यातील एक म्हणजे रत्‍नागिरी शहराच्या जवळच असणारा समुद्रकिनारा,"भाट्ये समुद्रकिनारा" हा एक प्रसिद्ध किनारा आहे.या ठिकाणी पांढऱ्या रंगाची वाळू आढळते .समुद्र किनारी असणारे सुरू झाडांचे वन आहे.किनाऱ्या जवळच असणाऱ्या झरी विनायक ठिकाणी किनाऱ्यानजीक झरी विनायकाचे सुंदर मंदिर आहे.किनाऱ्या जवळच समुद्राला काजळी नदी येऊन मिळते तेथेच भाट्येची खाडी तयार होते.ह्याठिकाणी देशातून व राज्यातून खूप पर्यटक आकर्षित होतात.

## झरीविनायक मंदिर
झरीविनायक मंदिर येथून जवळ आहे. प्रती गणपतीपुळे म्हणून हे देवस्थान प्रसिद्धी पावत आहे. येथे पर्वताच्या शिळेत उमटलेली जागृत गणेश प्रतिमा आहे. गाभाऱ्याच्या समोरच एक तळे आहे. गाभाऱ्याच्या जवळून वाहणाऱ्या गोमुखातून वाहणारे पाणी या तळ्यात साठते. हे तळे बारमाही पाण्याने भरलेले असते. जवळच समुद्र असूनही या झऱ्याचे पाणी गोडे आणि पिण्यायोग्य आहे हे एक आश्चर्यच म्हणावे लागेल. या झऱ्यामुळेच हे गणेश मंदिर झरीविनायक म्हणून ओळखले जाते. येथे गणेश जयंतीचा उत्सव मोठ्या प्रमाणावर साजरा केला जातो.

वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वचनचिठ्ठी

एका व्यक्तीने दुसऱ्या व्यक्तीस, ठराविक रक्कम,काही अटींच्या अंतर्गत, एका ठराविक दिवशी किंवा भविष्यात ठरवता येईल किंवा घेणाऱ्याने मागणी केलेल्या दिवशी देण्याचे, दिलेले लेखी वचन म्हणजे वचनचिठ्ठी होय. हे एक कायदेशीरदृष्ट्या मान्य असे दस्त आहे.

भारतीय रिझर्व्ह बँकेने छापलेल्या भारताच्या नोटा या वचनचिठ्ठी या प्रकारच्या आहेत. नोटेवर लिहिलेला मजकूर "**मै धारक को सौ रुपये अदा करनेका वाचन देता हु** ' हे पैसे देण्याचे वचन आहे.

वचनचिठ्ठी वर काही अटी नसतील तसेच विकता येणे शक्य असेल तर अश्या वचनचिठ्ठीला परक्राम्य संलेख (इंग्लिश : Negotiable Instrument) समजले जाते.

## कर्ज व्यवहारात वचनचिठ्ठी 
उधार घेतलेले पैसे ठराविक दराने परतफेड करण्याचे वचन देणाऱ्या दस्तऐवजास वचनचिठ्ठी (इंग्लिश : Promissory Note) असे म्हणतात. वचनचिठ्ठी हे न्यायालयात वैध असे प्रमाणक आहे. त्यामुळे कर्ज व्यवहार करताना बँक ऋणकोकडून वचनचिठ्ठी  लिहून घेते

## तपशील
१) वचनचिठ्ठी मध्ये ऋणको आणि धनको असे दोनच पक्ष नोंदवले जातात

२) वचनचिठ्ठीवर एक किंवा अनेक ऋणको सही करू शकतात

३) वचनचिठ्ठीवर योग्य रकमेचा रेव्हेन्यू तिकीट लावणे गरजेचे आहे. अशा व्यवहारासाठी आवश्यक असे सरकारी कर मूल्य भरलेले नसेल तर व्यवहार वैध मानला जात नाही.

४) वचनचिठ्ठीवर रक्कम, कर्ज घेतल्याची तारीख, परतफेडीची तारीख, व्याजाचा दर, ऋणकोच्या स्वाक्षऱ्या स्पष्टपणे नोंदवल्या जाणे आवश्यक आहे.

५) कर्जाची मुदत संपल्यावर तीन वर्षेपर्यंत कर्ज वसुलीसाठी न्यायालयात दावा करता येतो. तीन वर्षे उलटण्यापूर्वी ऋणकोने नवी वचनचिठ्ठी सही करून दिली तर दावा करण्याची मुदत वाढते. 

 

वर्ग:अर्थशास्त्र
वर्ग:वित्त
भारतीय समुद्र किनारा

भारतीय समुद्र किनाऱ्याला पूर्वीपासून जगभरात अत्यंत महत्त्वाचे स्थान मिळाले आहे.भारतीय समुद्रकिनारा हा 11098.कि.मी.असून भारताच्या तीनही बाजूंनी वेढलेला आहे. भारतातील गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ, तामिळनाडू, आंध्र प्रदेश, ओडिसा, पश्चिम बंगाल हे राज्य तर अंदमान-निकोबार, दिव-दमण आणि लक्ष्यद्वीप हे केंद्रशासित प्रदेश किनारपट्टीला जोडले गेलेले आहेत. तसेच पश्चिमेला **अरबी समुद्र** , दक्षिणेला  **हिंदी महासागर** आणि आग्नेयेला **बंगालचा उपसागर** अशा ह्या तीन सागरांमुळे भारतीय किनारपट्टी विकसित झालेली दिसून येते. वरीलपैकी गुजरात या राज्यास सर्वात जास्त(2304 कि.मी.) समुद्रकिनारा लाभलेला आहे.

वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:भारतीय भूगोल
सुधीर मोंडकर

डॉ. **सुधीर मोंडकर** हे एक चरित्रलेखन आणि योगादि आरोग्यविषयक लिखाण करणारे मराठी लेखक आहेत.

## पुस्तके
* आचार्य अत्र्यांचे महान समकालीन 
* कलामांचे आदर्श 
* चिरंतन 
* डॉक्टर मंडळी योगाकडे (आरोग्यविषयक)
* प्रश्न तुमचा उत्तर विज्ञानाचे 
* भारतरत्न कलाम 
* योगधुरंधर 
* विद्यार्थ्यांचे कलाम 
* सानथोरांनी अनुभवलेला योग 

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बमंकडा धबधबा

बमान्कडा हा धबधबा रत्‍नागिरी शहरातील संगमेश्वर तालुक्यातील माखजन ह्या ठिकाणापासून ६-७ किलोमीटर अंतरावर धामापूर गावातील धनावडे वाडीजवळ स्थित आहे. हा धबधबा ज्या ठिकाणी स्थित आहे, ती वाट शोधणे आणि तिथपर्यंत पोहोचणे खूप अवघड आहेच पण ह्याचा अनुभव अतिशय मनोरंजक आहे. रत्‍नागिरी शहरापासून धामापुर गावापर्यंत १:३० तासावर आहे आणि त्या पुढे १ किलोमीटर चढाई आहे. पूर्वार्ध वाटेत काही अडचण नसून ती लवकर पार होऊ शकते. पण जसं आपण धबधब्याजवळ जातो तसतशी ती वाट खूपकिचकट होत जाते.

वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:महाराष्ट्रातील धबधबे
वर्ग:माहितीचौकटीची आवश्यकता असणारे लेख
गड्डा यात्रा

इवलेसे
**गड्डा यात्रा** ही एक वार्षिक यात्रा आहे, जी सोलापूरात दरवर्षी मकर संक्रांतीला भरते. श्री सिद्धेश्वराची ही यात्रा आहे.
## विशेष 
साडेआठशेला साडेआठशे वर्षांपासूची ऐतिहासिक परंपरा लाभलेली आहे.नंदिधवजांची मिरवणूक, शहराच्या विविध भागांतील ६८ लिंगाची पूजा, या संपूर्ण कालावधीत सिद्धेश्वर मंदिरात होणारे विविध धार्मिक कार्यक्रम, होम,  सिद्धरामेश्वरांच्या विवाहाचा अक्षता सोहळा ,यादरम्यान होणारे सर्व धार्मिक विधी हे या यात्रेचे धार्मिक विशेष मानले जातात.

## संदर्भ 
वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:सोलापूर
वर्ग:धार्मिक आचार
सती प्रतिबंधक कायदा

सती प्रतिबंधक कायदा:४,सप्टेंबर १९८७ , रोजी राजस्थानातील देवरा गावात रुपकुंवर  नावाची विवाहिता सती गेली . ती स्वछेने  सती गेली नाही . तिला सती जाण्यासाठी प्रवृत्त करण्यात आले . तिचे सती जाने , सती प्रथेचे उद्दत्तीकरण करणे या सर्वच गोष्टी बेकायदेशीर होत्या . मीना मेनन , गीता सेधू , सुजाता आनंदन , अनु  जोसेफ , कल्पना शर्मा या स्त्री मुक्तिवाडी कार्यकर्त्या आणि पत्रकार यांनी या प्रकरणी सत्यशोधन केले . सरकारने १९८८ मध्ये कडक  तरतुदी  करून  'सती प्रतिबंधक कायदा ' संमत करण्यात आला .

वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:भारतातील रुढी व परंपरा
वर्ग:बेकायदेशीर परंपरा
गोपिकाबाई

**गोपिकाबाई** (जन्म : इ.स. १७२५;  - इ.स. १७८८) या इतिहासाकालातील महाराष्ट्राचे पंतप्रधान पेशवे यांच्या घरातील कर्त्या स्त्री होत्या.

## बालपण
गोपिकाबाईंचा जन्म १७२५ साली कोकणात गुहागर येथे झाला. त्यांचे वडील रास्ते हे गुहागर येथे सावकार होते. ते वसुलीची कामेही करीत. शाहू महाराजांनी सातारची गादी स्वतःकडे घेतल्यानंतर नशीब काढण्यासाठी रास्ते कुटुंब सातारला आले. ते साताऱ्याजवळच्या वाई गावी रास्ते वाड्यात राहत असत. वाई शहरात सरदार रास्ते यांच्या वास्तू आढळून येतात .

## लग्न आणि संसार
एकवर्षी दिवाळीत शाहू महाराज रास्ते यांच्याकडे आले होते. तिथे त्यांनी गोपिकाबाईंना बघितले. शाहू महाराजांनी पुढाकार घेऊन गोपिकाबाईंचे व नानासाहेब पेशव्यांचे लग्न ठरविले. १७३० मध्ये नानासाहेब व गोपिकाबाई यांचा विवाह झाला. तेव्हा गोपिकाबाई फक्त ५ वर्षांच्या होत्या. घरातल्या वातावरणामुळे आणि मुळातच हुशार असल्याने गोपिकाबाई लवकरच प्रगल्भ जबाबदार स्त्री बनल्या. गोपिकाबाईंना उत्तम लिहिता वाचता येत होते. नात्यातल्या स्त्रियांना पत्रे लिहिण्याची त्यांना हौस होती. नानासाहेब पेशवे यांची पत्नी म्हणून त्यांना योग्य ती साथ देत शनिवारवाड्यात पेशव्यांच्या घरातील कामे त्या स्वतः लक्ष घालून करून घेत. मोठा मुलगा विश्वासराव, मधला माधवराव व धाकटा नारायणराव असे तीन मुलगे त्यांना झाले. पानिपतच्या युद्धातील पराभवाचा फार मोठा आघात जसा मराठी राज्यावर झाला होता. तसाच तो पेशव्यांच्या घरावरही झाला होता. पराभवाच्या धक्क्याने नानासाहेब पेशवे खचले होतेच. शिवाय मुलगा विश्वास युद्धात मरण पावला होता. पुतण्या बेपत्ता झाला होता. मुलाच्या आणि दीराच्या दुःखाने गोपिकाबाई व्याकुळ झाल्या होत्या. परंतु त्याही परिस्थितीत नानासाहेबांना साथ देत होत्या. पानिपतच्या युद्धानंतर काही महिन्यातच नानासाहेब पेशवे यांचे निधन झाले. गोपिकाबाईंवर आणखीनच एक आघात झाला. नानासाहेब पेशवे यांच्या मृत्यूनंतर माधवरावांना पेशवेपद मिळाले, त्यावेळी गोपिकाबाई माधवरावांना वेळोवेळी सल्ला देत असत. गोपिकाबाई हुशार होत्या, तशाच करारी आणि हट्टीसुद्धा होत्या. माधवरावांशी झालेल्या वादामुळे त्या शनिवारवाडा सोडून नाशिकजवळ गंगापूर येथे जाऊन राहिल्या. परत शनिवार वाड्यात आल्या नाहीत. तीनही मुलांचा मृत्यू त्यांना पहावा लागला. नारायणरावांच्या मृत्यूनंतर लहान वयात त्यांचा मुलगा सवाई माधवराव पेशवा झाला. तेव्हा गोपिकाबाईंनी नातवाला अनेक पत्रे पाठवून वेगवेगळ्या प्रकारे उपदेश केला. अभ्यास, व्यायाम कसा करावा येथपासून कसे वागावे, कसे बोलावे. हाताखालच्या माणसांना काबूत कसे ठेवावे इ.विषयी सूचना त्यांनी केल्या आहेत. गंगापूर येथे वयाच्या ६३व्या वर्षी इ.स. १७८८ साली गोपिकाबाईंचे निधन झाले. गोपिकाबाईंचे तरुणपण वैभवात मानाने गेले. उतारवयात अनेक आघात सहन करीत त्यांना राहावे लागले. बुद्धिमत्ता, धैर्य, महत्त्वाकांक्षा, स्वतःच्या मोठेपणाची जाणीव, चाणाक्षपणा असे अनेक गुण त्यांच्यात होते. करारी आणि जिद्दी स्त्री म्हणूनच गोपिकाबाईंचे नाव इतिहासात नोंदवले गेले आहे.
## संदर्भ
वर्ग:इ.स. १७२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७८८ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय राजघराण्यातील स्त्रिया
वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास
वर्ग:मराठा साम्राज्यातील स्त्रिया
फिनॉलेक्स कंपनी

फिनॉलेक्स कंपनी ही रत्‍नागिरी जिल्हा मध्ये आहे।

वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
दालदी बोली

रत्‍नागिरी खाडीपट्यात मुस्लिम मच्छिमार लोक 'दालदी बोली' ही मराठी प्रमाणभाषेची बोली बोलतात. ते लोक याला 'दालदी कोकणी बोली' असे संबोधतात. या समाजाचा मुख्य व्यवसाय मच्छिमारी आहे त्यामुळे सागर व मासेमारी याविषयी कित्येक शब्दांचा भरणा त्यांच्या बोलीत आहे. उदा. "भागातचो मासोनी शेपटी कुसो" ही म्हण. याचा अर्थ भागीदारीत नीट लक्ष नसले की नुकसानच पदरी येते.    
इवलेसे|(Daldi Muslim Women, Ratnagiri)

वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
शून्य गुरुत्वाकर्षणातील होणारे शारीरिक बदल

**शून्य** गुरुत्वाकर्षणातील होणारे शारीरिक बदल.

अंतराळवीर जेव्हा अंतराळात जातात तेव्हा तेथे गुरुत्वाकर्षण विरहीत वातावरण असते.  अशा वातावरणात राहण्याचे प्रशिक्षण त्यांना नासाच्या केंद्रातून मिळते.  शून्य गुरुत्वाकर्षणाचा मेंदूवर परिणाम होऊन मेंदूचे इतर अवयवांवरील नियंत्रण शिथिल होते.  म्हणूनच मेंदूच्या हालचालींचा या काळात घडणाऱ्या घटनांचा अभ्यास करण्यासाठी शुक्ष्म यंत्रे असलेले शिरस्त्राण केलेले असते.  हे शिरस्त्राण डोक्यावर घालून मगच काम करावे लागते.  शून्य गुरुत्वाकर्षण ही एक निराळीच अवस्था असून अंतराळवीरांच्या शिरिरावरील प्रत्येक अवयवावर त्याच्या परिणाम होतो.

वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:गुरुत्वाकर्षण
वर्ग:शरीरशास्त्र
मराठवाड्यातील विस्थापितांचे साहित्य

`विस्थापन` ही संकल्पना व्यापक असल्यामुळे मराठी कादंबरी साहित्यात या संदर्भातील विविध प्रश्नांची चर्चा कमी अधिक प्रमाणात झालेली आहे. परंतु एकूण मराठी कादंबरी साहित्य प्रकारचा इतिहास पाहताना १९६० पूर्वी हा विषय केंद्रभूत मानून फारसे कादंबरी लेखन झालेले नाही. या विषयाच्या अनुषंगाने थोड्याफार प्रमाणात विस्थापितांचे जीवन कुठे कुठे आलेले दिसून येते. मात्र त्यांची संपूर्ण जीनानुभूती आविष्कृत करणारी कलाकृती विरळच आहे. यात प्रामुख्याने धरणग्रस्तांच्या प्रश्नाने या संकल्पनेला व्यापक स्वरूप प्राप्त झाले आहे. त्यानंतर मराठी कादंबरीने हा विषय केंद्रभूत मानून नवा आशय व विषय घेऊन एकूण साहित्य विश्वात आपली स्वतंत्र नाममुद्रा उमटविली.
वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
विस्थापितांचे भौगोलिक स्थान ,सांस्कृतिक जडण घडण ,समाजरचना,मातीशी जुळलेली घट्टनाळ आणि भावनिकबंध तोडून टाकताना होणारी घुसमट यांचे यथार्थ चित्रण मराठी कादंबरी साहित्य प्रकारातून आलेले आहे .दुष्काळ,धरण,प्रकल्प,देशाची फाळणी,भाषावार प्रांतरचना,धार्मिक व वांशिक छळवाद ,नैसर्गिक आपत्ती ,उदरनिर्वाहासाठी कायमचे किंव्हा अंशकालीन स्थलांतर इ कारणाने  विस्थापित झालेले समाजसमूह आणि मुक्त अर्थ व्यवस्थेमुळे देशात येऊ घातलेल्या मोठमोठ्या प्रकल्पामुळे विस्थापित होऊ पाहणारी गावे ही कादंबरी लेखनाचे विषय झालेले आहेत.मात्र मराठी कादंबरीमध्ये प्रामुख्याने धरण्ग्रस्तांचेच विस्थापित्व  अधिक लक्ष्य केलेले आढळते.धरण्ग्रस्ताशिवाय इतर कारणांमुळे निर्माण झालेल्या विस्थापित जीवनाचे चित्रण फारसे मराठी कादंबऱ्यामधून झालेले नाही.
या भयावह समस्येकडे मराठवाड्यातील दोन-तीन कादंबरीकारांनी प्रामुख्याने लक्ष वेधले आहे.त्यात त्र्यंबक असरडोहकर ,सरदार जाधव,आणि जगदीश अभ्यंकर यांनी अनुक्रमे` काळी आई `कोयता` आणि `धरणग्रस्त` कादंबऱ्यामधून विस्थापितांचे चित्रण केले आहे .काळी आई मधून प्रकल्पासाठी जमिनी दिल्यानंतर शेतकऱ्यांच्या हाती प्रचंड पैसा येतो.आणि त्या ठिकाणचा कष्टकरी ,शेतकरी व्यसनाधीनतेचा कसा बळी ठरतो.या पद्धतीचे चित्रण येते.तर कोयता या कादंबरीत उसतोडणी कामगारांची अवहेलना अभिव्यक्त होते.त्यात मुकादमाचा ऊसतोडणी महिला कामगारांकडे पाहण्याचा दृष्टीकोन किती वाईट असतो याचे दर्शन घडते.त्याचबरोबर धरणग्रस्त कलाकृती मधून मराठवाड्यातील पैठण तालुक्यातील बांधलेला पहिला `मातीचा` प्रकल्प म्हणून ओळखला जाणारा नाथसागर अर्थात जायकवाडी या प्रकल्पात एकूण चार तालुक्यातील साधारणपणे १०८ गावांचा समावेश होतो.जमिनी गेल्यानंतर त्या ठिकाणची संपूर्ण संस्कृती ,शेजार,गावगाडा उद्ध्वस्त होऊन जातो.त्यानंतर पाण्याच्या तुंबामुळे अनेक गावे पुन्हा संकटात सापडली जातात.त्यांना सरकारी पातळीवर धरणग्रस्त,पूरग्रस्त,प्रकल्पबाधित म्हणून गणले जात नाही.ही अवस्था अभिव्यक्त होते.हे नवीन आशय ,विषय घेऊन मराठवाड्यातील कादंबरीकारांनी कादंबरी लेखन केलेले आहे.त्यामुळे मराठवाड्यातील साहित्यिक नवीन काहीतरी करू पाहत आहे.याची नोंद घ्यावी लागते.
भारतीय अणुऊर्जा आयोग

भारताचे प्रधानमंत्री पंडित जवाहरलाल नेहरू यांना वैज्ञानिक दृष्टीकोन रुजवून राष्ट्राची प्रगती साधायची होती . या विचारातूनच त्यांनी १० ऑगस्ट १९४८ , रोजी अणुउर्जा आयोगाची स्थापना केली . आयोगाचे पहिले अध्यक्ष म्हणून डॉ.होमी भाभा याची नेमणूक झाली . अणु ऊर्जेपासून वीजनिर्मिती , अन्नधान्य उत्पादन वाढवणे व ते टिकवणे , यासाठी प्रगत तंत्रज्ञान उभारणे,न्यानो तंत्रज्ञान विकसित करणे अशी अणुउर्जा आयोगाची उद्दिष्टे होती . १९५६ मध्ये या विभागाने अणुउर्जेवर चालणारी भारताची पहिली अणुभट्टी 'अप्सरा' कार्यान्वित केली.

१९६९ मध्ये अणुऊर्जेपासून विद्युतनिर्मिती करण्यासाठी मुंबईजवळ तारापूर येथे अणुशक्ती केंद्राची स्थापना झाली . थोरियमचा विद्युतनिर्मितीसाठी उपयोग साध्य करण्यासाठी तामिळनाडू राज्यात कल्पकम येथे 'रियाक्टर रिसर्च सेंटर' सुरू करण्यात आले . अणुउर्जेच्या विकासात रियाक्टएर्सची भूमिका महत्त्वाची असते . अणुशक्तीच्या निर्मितीसाठी आवश्यक असणाऱ्या 'जड पाण्याचे ' कारखाने वडोदरा , ताल्चेर , तुतीकोरीन, कोटा इत्यादी ठिकाणी उभारले आहेत . अणुभट्टयासाठी जड पाण्याचे देशांतर्गत मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन व संशोधन करण्यासाठी 'जड पाण्याचे उपक्रम' या संस्थेची उभारणी करण्यात आली. पुढे याच संस्थेचे 'मोठ्या प्रमाणात जलमार्ग' असे नामकरण झाले.

वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
एक होता कार्व्हर

‘एक होता कार्व्हर’ एक रसग्रहण

लेखिका – वीणा गवाणकर

‘एक होता कार्व्हर’ हे जॉर्ज वाशिंग्टन कार्व्हर यांचे चरित्र आहे. कार्व्हर हे एक थोर शास्त्रज्ञ होते . त्यांच्या जीवनातील खडतर प्रवास लेखिकेने अतिशय मार्मिकपणे रेखाटलेला आहे. 

व्यक्तिचे मोठेपण त्याच्या बह्यसौन्दर्यपेक्षा त्याच्या गुणांवर व प्रतिभेवर  त्याच्या आत्मिक ौ 

सौंदर्यावर जास्त सिद्ध होते. याचे उत्तम उदाहरण म्हणजे कार्व्हर होय .

वर्ग:पुस्तके
वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:तात्पुरता वर्ग-१० मार्च २०१८ कार्यशाळा
प्रतीक

**प्रतीक** या शब्दाचा  प्राचीन काळापासून प्रयोग करण्यात येत आहे .आज त्याला आपण प्रतीक किंवा प्रतीका वाद म्हणतो त्याचा उदय आधुनिक काळात इ.स.१८८० च्या आसपास  झाला आहे .प्रतीक हा शब्द **प्रति उपसर्गपूर्वक इणगतौ** या धातूपासून बनला आहे.प्रतीक या शब्दाचा अर्थ  अभिव्यक्त करणारा शब्द म्हणजे प्रतीक होय.

**अल्बर्ट ओरिएटने** सन १८९१ मध्ये प्रतीकवाद  या लेखामध्ये त्याचे ५ विभागात विभाजन केले आहे .
* १.भावात्मक 
* २.प्रतीकात्मक
* ३.संश्लेषात्मक 
* ४.विषयीपरक
* ५.अलंकारणात्मक

वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
पानचक्की

१.इतिहास : पानचक्की हे छत्रपती संभाजीनगर शहरातील एक मुख्य आकर्षण स्थळ असून देशी विदेशी पर्यटकाचे खास आकर्षण केंद्र आहे. जगातील अनेक पर्यटक येथे भेट देऊन याची कौशल्यपूर्ण रचना पाहून प्रभावित होतात. बारमाही वाहणाऱ्या पाण्याच्या प्रवाहामुळे मोठे लोखंडी पाते आणि दगडी जाते यांना गती मिळते. छत्रपती संभाजीनगर येथे सद्यस्थितीतही मलिक अंबरने बांधलेल्या भुमिअंतर्गत भाजलेल्या मातीच्या पाईपलाइनद्वारे येणारे पाण्याचे नहर आजही पानचक्कीला पाणी पुरवितात. पानचक्कीला प्रवेश करण्यासाठी लगतच महमद दरवाजा आहे. या पाणचक्कीला जमिनीखाली असणाऱ्या पाईपलाइनद्वारे पाण्याचा अखंड पुरवठा होतो. हर्सूूल नदी व तीच्या एका उपप्रवाहाचा जेथे संगम होतो, तेथुन पानचक्कीच्या जलाशयास पाणीपुरवठा होतो. याची रचना अशी केली आहे की, पानचक्कीत उंचीवर असणाऱ्या जलकुंडातून येणाऱ्या गतीमान प्रवाहामुळे पानचक्की फिरते. हा जलाशय 164 x 31 फुट आकाराचा असून कारंजांनी सजवला आहे. यातुन बाहेर पडणारे पाणी खाम नदीत जाते. परिसरात हजरत बाबाशहा मुसाफिर आणि हजरत बाबा अहमद सईद यांचे दर्गे असून मस्जिद आणि सराई देखील आहेत.
२. जगतिक अध्ययन केंद्र : पानचक्की हे जगातील सर्वोत्तम अध्ययन केंद्रापैकी एक होते. येथील ग्रंथालय आशिया खंडातील सर्वात मोठे ग्रंथालय होते. युरोपातील अभ्यासक आणि तज्ञ संशोधनासाठी या ग्रंथालयाला भेट देत असत. अनेक हस्तलिखिते स्वतः राजा-महाराजांनी लिहून ठेवलेली आहेत. सध्या पानचक्की येथे औरंगजेब यांच्या हस्ताक्षरातील पवित्र धर्मग्रंथ उपलब्ध आहे. त्याला तीनशे वर्षाचा इतिहास आहे. अनेक लिखितांना सोन्याचा मुलामा आहे. बाबाशाह मुसाफिर आणि बाबाशाहा पिलंगपोष हे बुखारा येथून छत्रपती संभाजीनगरला आले. या दोघांकडे येणाऱ्या भक्तांता ओढा वाढला. त्यातून येथे नहर उभारण्याची संकल्पना बाबाशाह मुसाफिर यांचे शिष्य बाबाशाह मेहमूद यांना सुचली. 
३. नहर : सुरुवातीला एक छोटी मस्जिद आणि एक विहीर असलेला पानचक्की हा भाग 1744 मध्ये नहरीमुळे समृद्ध झाला. औरंगाबाद शहराचे वैभव असलेली नहर-ए-अंबरी तयार करण्यासाठी अवघ्या पंधरा महिन्यांचा अवधी लागला. नागरिकांची गरच लक्षात घेऊन मलिक अंबर यांनी ही संकल्पना आपल्या राजापुढे मांडली. मंलिक अंबरने साधारण दोन लाख रुपये खर्च करून नहर-ए-अंबरी अभारली.
छत्रपती संभाजीनगरचे अखंड पाणी पुरवठा व्हावा आणि जीवंत पाण्याचा प्रवाह सतत शहरास व्हावा या हेतून शहरात ठिकठिकाणी हौद बांधले होते. वाहणाऱ्या पाण्याच्या शक्तीपासून कार्य कसे करून घ्यावे याचे उत्तम उदाहरण पानचक्कीच्या रूपाने सर्वांपुढे ठेवले आहे. वाहत्या पाण्याचा कृत्रिम प्रवाह निर्माण करून सैन्यासाठी भाकरी बनविण्यासाठी लागणाऱ्या धान्य दळणाचा प्रश्न कायमचा सोडवला. आजच्या यंत्रयुगात मध्ययुगीन स्थापत्य शास्त्राचा हा ठेवा आपली स्मृती उजाळत अभा आहे.
	सदर स्मारक हे निजामकाळात संरक्षित झालेले असून राज्यपुनर्रचनेनंतर या विभागाकडे हस्तांतरित झालेले आहे. हे स्मारक वक्फबोर्ड यांच्या तसेच या विभागाच्याही यादीवर असून सदरील स्मारकात मराठवाडा वक्फ बोर्ड यांचे कार्यालय आहे. या स्मारकाची दैनंदिन देखभाल वक्फ बोर्डाकडून होत आहे.

वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
आलेखाचे प्रकार

## आलेखाचे प्रकार 
१.बहुरेषालेख 

२.साधा रेषालेख            

३.साधा स्तंभालेख               

४.जोडस्तंभालेख          

५.संयुक्त स्तंभालेख

वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:गणित
आधुनिकीकरण

**आधुनिकीकरण**

आधुनिकीकरण म्हणजे अर्थ व्यवस्थेतील विविध प्रकारच्या संस्थात्मक व रचनात्मक बदलांची प्रक्रिया होय.  संस्थात्मक बदल हे आधुनिकीकरणाचा पाया ठरतात.  आधुनिकीकरणात नवीन बदले, उत्पादन तंत्र व पद्धती यांना महत्त्व प्राप्त होते.  आधुनिकीकरणात आधुनिकचा दुसऱ्या बाजूने विचार करताना शेती क्षेत्रावरील अवलंबित्व कमी करून औदोयागिकरणाला प्राधान्य देणे म्हणजे आधुनिकीकरण होय.  

भारतीय अर्थव्यवस्थेत सार्वजनिक  क्षेत्रतील आधुनिकीकरणाच्या बाबतीत महत्त्वाची भूमिका पार पाडली जाते.
वर्ग:अर्थशास्त्र
वर्ग:समाजशास्त्र
वर्ग:विकास अभ्यास
प्रवाळ खडक

सागरामध्ये अति सूक्ष्म प्रवाळ कीटकांच्या अवशेषापासून हे खडक निर्माण  होतात. प्राण्यांचे अवशेष ,सांगडे हे  कॅल्शियम कार्बोनेटव्हे असतात . कीटक हे पाण्यातील कॅल्शिमचे क्षार शोषून घेतात व त्याचे   कॅल्शियम  कार्बोनेटचे मध्ये रूपांतर करतात ते सुक्षमजीव एका ठिकाणी मोठ्या प्रमाणात राहतात.  त्यामुळे त्यांच्यापासून बेटे निर्माण झाले आहेत.  उष्ण कटिबंधी सागरी भागात प्रवाळ कीटक जास्त असल्याने प्रवाळ खडक व प्रवाळ बेटांचे प्रमाण जास्त आढळते.  जेथे ऑक्सिजन  प्रमाण जास्त असते. हिंदी महासागरात सागर जलाचे जास्त तापमान असून तेथे प्रवाळ खडक मोठ्या प्रमाणात आढळतात .

वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:समुद्र
देविदाहेगाव

**देविदाहेगाव** हे जालना जिल्ह्यातील घनसावंगी तालुक्यातील गाव आहे. जालना शहरापासून ६४ किलोमीटर अंतरावर हे गाव आहे. या गावाची लोकसंख्या समारे ३००० आहे, ज्यात विविध जाती धर्मांचे लोक समाविष्ट आहेत. गावामध्ये रेणुका देवीचे मंदिर आहे व दरवर्षी तेथे यात्रा भरते.

वर्ग:जालना जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:माहितीचौकटीची आवश्यकता असणारे लेख
शेठ मफतलाल गगलभाई हायस्कूल

शेठ मफतलाल गगलभाई हायस्कूल हे देवगडमधील एक विद्यालय आहे. या विद्यालयाचे संचालन देवगड एज्युकेशन बोर्ड,मुंबईद्वारे केले जाते. या विद्यालयाची स्थापना १९१९ साली करण्यात आली. हे विद्यालय गावाच्या मध्यवर्ती ठिकाणी बस स्थानकाजवळ आहे. या विद्यालयात बालवर्गापासून बारावी पर्यंतचे शिक्षण दिले जाते. विद्यालाय्च्या प्राथमिक विभागाचे नाव मिलिंद सदानंद पवार पूर्व प्राथमिक शाळा असे आहे. विद्यालातर्फे दरवर्षी 'श्रीराम हस्तलिखित' असा एक अंक प्रकाशित केला जातो.
## शाळेचा इतिहास
ही शाळा सुरुवातीला 'श्रीराम इंग्लिश स्कूल ' या नावाने ओळखली जायची. पुढे शेठ मफतलाल यांनी दिलेल्या देणगीप्रीत्यर्थ शाळेचे नाव 'शेठ मफतलाल गगलभाई हायस्कूल' असे ठेवण्यात आले. शाळेची स्थापना ३ मार्च १९१९ साली झाली. दरवर्षी या दिवशी शाळेचा वर्धापन दिन साजरा केला जातो. 'ज्ञानं शीलं तपो बलं' हे शाळेचे ब्रीद वाक्य आहे.

## शाळेची वैशिट्ये
या शाळेत क्रमिक अभ्यासासोबतच इतर कलांच्या जोपासनेसाठी विशेष विभाग चालवले जातात. शाळेचा संगीत विभाग 'संगीतायातन' या नावाने ओळखला जातो. माजी विद्यार्थ्यांच्या योगदानातून साकारलेला 'गुरुदक्षिणा प्रेक्षगृह' आणि 'अनंत स्मृती रंगमंच' शाळेच्या महत्त्वाच्या वैशिष्ट्यांपैकी एक आहेत. शाळेला एक विस्तीर्ण क्रीडांगण लाभले आहे. संगणक विभाग, चित्रकला कक्ष यामुळे विद्यार्थ्याना योग्य मार्गदर्शन प्राप्त होते. यासाठी अनुभवी शिक्षकवर्ग उपलब्ध आहे.  

वर्ग:देवगड तालुका
वर्ग:महाराष्ट्रातील शाळा
वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
व्यंकटेश महाजन महाविद्यालय उस्मानाबाद

तपस्वी पब्लिक चॅरिटेबल ट्रस्ट संचलित व्यंकटेश महाजन महाविद्यालयाची स्थापना सन १९९९-२००० मध्ये करण्यात आली असून या महाविद्यालयात कला व विज्ञान या विद्याशाखेचे शिक्षण दिले जाते. ऱाष्ट्रीय विचारांचा प्रभाव असलेले व सामाजिक निर्मिती करणारे शिक्षण देऊन स्वावलंबी व स्वाभीमानी विद्यार्थी घडविण्याच्या उद्देशाने शिक्षणक्षेत्रात संस्थेने पहिले पाऊल टाकले आहे.आर्थिक दुर्बलता आणि भौगोलिक प्रतिकुलता यांवर मात करत अशासकीय पद्धतीने शिक्षणातून समाज परिवर्तन करण्याचे दायित्व या संस्थेने स्वीकारले आहे. विद्यांना आधुनिक तंत्रज्ञानाचे शिक्षण मिळावे व या करिता संगणकशास्त्र व सुक्ष्मजीवशास्त्र हे विषय संस्थेने उपलब्ध करून दिले आहे.

महाविद्यालयाचे कार्यः
विद्यार्थ्यांचाया मनात समर्पणाची भावना व उत्कृष्टता जोपासून भारताची समृद्धी वाढविण्याची, सामाजिक हितासाठी ज्ञानदान करणे व ज्ञानाचा पाठपुरावा करणे हे या संस्थेचे कार्य आहे.
प्रत्येक विद्यार्थ्यांचा बौद्धिक, सामाजिक, भावनिक, शारीरिक व आध्यात्मिक विकासासाठी हे महाविद्यालय कसोशीने प्रयत्न करते.

महाविद्यालयाचे उद्दिष्ट्ये:
१. स्री व पुरूष यांच्यात तांत्रिक , कलात्मक, सामाजिक व वैज्ञानिक क्षमता आणि श्रेष्ठता निर्माण करण्यासाठी शिक्षणास मुक्तदार पुरविणे व त्याच बरोबर त्याच्यात दृढ मूल्यात्मक पाया असणारे चारित्र्य निर्माण करणे.
२. समरसतेसोबतच व्यक्तिस्वातंत्र्यास प्रोत्साहन देणे.
३. विद्यार्थ्यांच्या चारित्र्यात प्रामाणिकपणा, चातुर्य, प्रेरणा निर्माण करणे.
४. व्यावसायिक कौशल्य निर्माण करणे.
५. न्याय व रचनात्मक स्पर्धेत प्रोत्साहन देणे.

वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
सावित्रीबाई फुले महिला एकात्म समाज मंडळ

**सावित्रीबाई फुले महिला एकात्म समाज मंडळ** ही महाराष्ट्रातील सामाजिक क्षेत्रात काम करणारी स्वयंसेवी संस्था आहे .

## स्थापना
सावित्रीबाई फुले महिला एकात्म समाज मंडळ ह्या संस्थेची नोंदणी संस्था नोंदणी अधिनियम १८६० अंतर्गत १२/९/१९९४ रोजी व १९५० मुंबई अधिनियम क्रं २९ अन्वये १०/११/१९९४ रोजी करण्यात आली.

महाराष्ट्रातील औरंगाबाद शहरातील ११ सेवावस्त्या व २२ गावात सावित्रीबाई फुले महिला एकात्म समाज मंडळाच्या किशोरी विकास प्रकल्पाचे काम चालते. ५००० किशोरी पर्यंत हे काम पोहोचविले जाते. शिक्षण, किशोरवयीन आरोग्य, लग्नाचे वय, लिंग समानता ह्या विषयात काम चालते.

## संदर्भ
* संकेत स्थळावरील माहिती 

वर्ग:महाराष्ट्रातील समाजकारणी संस्था
वर्ग:सावित्रीबाई फुले
जागतिक मूळव्याध दिन

२० नोव्हेंबर हा जगभर **जागतिक मूळव्याध दिन** म्हणून साजरा केला जातो. जगात सर्वच देशांमध्ये मूळव्याधीचे रुग्ण आहेत व त्यांची संख्या वाढतेच आहे. या दिनाच्या निमित्ताने ठिकठिकाणी या आजाराविषयी जनजागृती करणारे कार्यक्रम आयोजित होत असतात. 

भारतात आजघडीस (सन २०१७) साधारणतः ४ कोटी लोकांना हा आजार आहे आणि दरवर्षी या आजाराचे १० लाख रुग्ण नव्याने तयार होत असतात. काही काळपूर्वी मूळव्याध हा साधारण चाळीशीनंतर उद्भवणारा आजार होता. पण, आता १८ ते २५ या वयोगटातील स्त्री- पुरुषांनाही मूळव्याध होऊ लागला आहे. मूळव्याधीच्या एकूण रुग्णांपैकी १० ते १२ टक्के रुग्ण हे १८ ते २५ वयोगटातील आहेत.

वर्ग:जागतिक दिन
शाक्त पंथ

**शाक्त पंथ** हा हा शैव पंथाचा एक भाग आहे.

यात दोन उपपंथ आहेत - 

१) साममार्गी - देवीची अर्थात शक्तीची सात्त्विक पद्धतीने वैदिक मंत्रोच्यारात  पुजा केली जाते. 

२)वाममार्गी - मंत्र-तंत्र , मांस,मद्य आणि मैथुन याचा समावेश असे. अर्थात ही पुजा अवैदिक गुप्त पद्धतीने होत असे.

या पंथाची स्थापना नाथजोगी नावाच्या सांप्रदायिकांनी केली. त्यांनी या संबंधी शिवपार्वती संवादरूप अनेक ग्रंथ लिहिले. त्यांस तंत्र असे म्हणतात. त्यांत पूजा, न्यास, मुद्रा, बीजाचे मंत्र वगैरे अनेक विधी आहेत. त्यांच्या देवतांस दशमहाविद्या म्हणतात. या देवींची नांवे पुढीलप्रमाणे- 1.श्यामा (काळी), 2 तारा, 3. त्रिपुरा, 4. बगलामुखी, 5. छिन्नमस्तका, 6. मातंगी, 7. धुमावती, 8. भैरवी, 9. महाविद्या व 10. भुवनेश्वरी

वर्ग:हिंदू धर्माचे संप्रदाय
वर्ग:शाक्त पंथ
सराईघाट पूल

250 px|इवलेसे|रस्ता व रेल्वे वाहतूक करणारा सराईघाट पूल (उजवीकडे). नव्याने बांधण्यात आलेला पूल डावीकडील.
**सराईघाट पूल** (आसामी: শৰাইঘাট দলং) हा आसाम राज्याच्या गुवाहाटी शहरामधील ब्रह्मपुत्रा नदीवरील एक प्रसिद्ध पूल आहे. १९६२ साली बांधण्यात आलेला ह्या पूलाला येथील सराईघाट ह्या परिसराचे नाव देण्यात आले आहे. सराईघाट पूल ब्रह्मपुत्रेवरील पहिला पूल होता तसेच रस्ता व रेल्वेमार्गाची एकत्रित वाहतूक करणारा भारतामधील पहिलाच पूल होता. तत्कालीन पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू ह्यांच्या हस्ते सराईघाट पूलाचे उद्घाटन केले गेले. २०१७ साली ह्या पूलाच्या शेजारी ३ मार्गिका असलेला एक वाढीव पूल बांधला गेला.

गुवाहाटीच्या उत्तरेला स्थित असलेल्या भारतीय प्रौद्योगिकी संस्थान गुवाहाटी कडे जाण्यासाठी ह्या पुलाचा वापर करावा लागतो. तसेच भारताच्या इतर भागातून गुवाहाटी व ईशान्येकडे धावणाऱ्या बहुतेक सर्व रेल्वेगाड्या ह्याच पुलावरून जातात.

वर्ग:आसाममधील पूल
टॅम्पा बे रेझ

'**टॅम्पा बे रेझ** हा अमेरिकेत मेजर लीग बेसबॉल या संघटनेतील एक बेसबॉल संघ आहे. हा संघ फ्लोरिडाच्या टॅम्पा शहरात स्थित आहे. याचे घरचे सामने ट्रॉपिकाना पार्क या मैदानात खेळले जातात.

*
वर्ग:मेजर लीग बेसबॉल संघ
रेझ
कोबी स्मल्डर्स

**जॅकोबा फ्रांसिस्का मरिया** *कोबी* **स्मल्डर्स** (३ एप्रिल, १९८२:व्हॅंकूवर, ब्रिटिश कोलंबिया, कॅनडा - ) ही केनेडियन-अमेरिकन चित्रपट अभिनेत्री आहे.

हीने हाउ आय मेट युअर मदर या दूरचित्रवाणीमालिकेत रॉबिन शर्बात्स्कीची भूमिका केली होती. स्मल्डर्सने मार्व्हेल कॉमिक्सवर आधारित चित्रपटांतून मरिया हिलच्या भूमिका केल्या आहेत. याशिवाय तिने पंधरा चित्रपट आणि तितक्याच दूरचित्रवाणीमालिकांतूनही अभिनय केला आहे.

वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:हाऊ आय मेट युअर मदर
ॲलिसन हॅनिगन

**ॲलिसन ली हॅनिगन** (२४ मार्च, १९७४:वॉशिंग्टन, डी.सी., अमेरिका - ) ही अमेरिकन चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी अभिनेत्री आहे.

हॅनिगनने बफी द व्हॅम्पायर स्लेयर या दूरचित्रवाणीमालिकेत विलो रोझेनबर्गची तर हाउ आय मेट युअर मदर या मालिकेत लिली आल्ड्रिनची भूमिका केली आहे. हीने अमेरिकन पाय चित्रपटशृंखलेत मिशेल फ्लॅहर्टीची भूमिका केली आहे. याशिवाय हॅनिगनने सुमारे १० चित्रपट आणि २५पेक्षा जास्त दूरचित्रवाणीमालिकांमध्ये अभिनय केला आहे.

वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९७४ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इंग्लिश दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
वर्ग:हाऊ आय मेट युअर मदर
प्लेटो आणि ॲरिस्टॉटलचा अनुकृती सिद्धांत

पाश्चात्य साहित्यिक आद्य तत्त्वज्ञ सोक्रेटीसचा शिष्य आणि आणि ॲरिस्टॉटलचा गुरू असणाऱ्या प्लेटोने साहित्याच्या सैद्धांतिक निरूपणाचा पाया घातला. कला म्हणजे अनुकरण किंवा अनुकृती (Art is Imitation) हा सिद्धांत प्लेटोच्या काळापर्यंत परिचित झालेला होता. ईश्वरकृत 

प्लेटो आणि ॲरिस्टॉटल यांनी मांडलेला अनुकृती विचार आकृतीच्या स्वरूपात पुढीलप्रकारे दाखवता येतो.

प्लेटो सुताराच्या पलंगाला उपयुक्त मानतो. तर ॲरिस्टॉटल कलाकाराच्या पलंगाचे मोल विशेष मानतो. पलंगपणाच्या वास्तवाला साकार करण्याच्या दृष्टीने ॲरिस्टॉटलच्या अनुकृती सिद्धांताची कल्पना अधिक ग्राह्य मानली आहे. कलावंत-प्रतिभावंताचा पलंग हा सुताराच्या पलंगापेक्षा निश्चितच पलंगपणाच्या कल्पनेजवळ जाणारा आहे. प्लेटोने कला म्हणजे केवळ अनिकृतीची अनुकृती मानली तर ॲरिस्टॉटलने त्याला सर्जनशील अनुकृतीची संज्ञा दिली. मनुष्य स्वभाव, मानवी मन आणि मानवी जीवन, संवेदना यांचे सर्जनशीलतेच्या पातळीवरून केलेले हे अनुकरण सर्जनशील अनुकृतीवादात ॲरिस्टॉटलला अभिप्रेत आहे. 

वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:प्राचीन ग्रीक साहित्य
वर्ग:तत्त्वज्ञानविषयक संकल्पना
हर्मन हॉलेरिथ

इवलेसे|हर्मन हॉलेरिथ
**हर्मन हॉलेरिथ** (२९ फेब्रुवारी, १८६० - १७ नोव्हेंबर, १९२९) हा अमेरिकन शोधक होता. याने माहितीचे संकलन करण्यासाठीचे सर्वप्रथम विद्युतयांत्रिकी यंत्र तयार केले होते. या यंत्रात सुधारणा करून नंतर ते गणितातील प्रश्न सोडविण्यासाठी वापरले.

त्याने टॅब्युलेटिंग मशीन कंपनीची स्थापना केली. या कंपनीचे इतर तीन कंपन्यांशी एकत्रीकरण झाल्यावर कम्प्युटिंग-टॅब्युलेटिंग-रेकॉर्डिंग कंपनीमध्ये रूपांतर झाले. या कंपनीने नंतर आयबीएम हे नाव धारण केले.

वर्ग:संगणकशास्त्रज्ञ
वर्ग:आयबीएम
वर्ग:इ.स. १८६० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
माहितीपत्रक (वाणिज्य)

कंपनीचे **माहितीपत्रक** म्हणजे ज्या पत्रकाने जनतेला कंपनीकडे ठेवी ठेवण्याचे किंवा  कंपनीने विक्रीस काढलेले भागासाठी अर्ज करण्याचे किंवा कर्जरोखे खरेदी करण्याचे जाहीर निमंत्रण केले आहे अशी नोटीस, परिपत्रक,जाहिरात, अन्य स्वरूपाचे पत्रक किंवा माहितीपत्रक म्हणून वर्णन करता येईल सके पत्रक म्हणजे माहीतीपत्रक होय.

वर्ग:११ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:कंपन्या
जनता शिक्षण मंडळ

**जनता शिक्षण मंडळ** महाराष्ट्राच्या अलिबाग शहरातील शैक्षणिक संस्था आहे. या संस्थेची स्थापना १९६१ साली झाली.

## शाळा 
## महाविद्यालये 
श्रीमती इंदिराबाई जी. कुलकर्णी कला, जे. बी. सावंत विज्ञान आणि सौ. जानकीबाई धोंडो कुंटे वाणिज्य महाविद्यालय. 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:११ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:अलिबाग
वर्ग:महाराष्ट्रातील शैक्षणिक संस्था
बिनतारी यंत्रणेचा विकास

मायक्रो कॉम्प्यूटर इतर कॉम्प्यूटर बरोबर माहिती विभागून वापरू शकतो.हि क्षमता जोडणीमुळे येते. मोबाइल तसेच इतर बिनतारी यंत्रणांचा सर्वदूर वापर यामुळे गेल्या पाच वर्षात जोडणीचा चेहरा मोहरा बदलून गेला आहे. बिनतारी क्रांतीची ही टर केवळ सुरुवात आहे, असं या क्षेत्रातील तज्ञांचे मत आहे. या क्रांतीमुळे संपर्क यंत्रणा आणि कॉम्प्यूटरचा वापर या दोन्हींमध्ये कमालीचा बदल होणार आहे अशी तज्ञांची खात्री आहे.

नेटवर्क किंवा कॉम्प्यूटर नेटवर्क हे या जोडणीच्य केंद्रस्थानी आहेत. नेटवर्क या संपर्क यंत्रणेमुळे दोन अथवा अधिक कॉम्प्यूटर्स एकमेकांना जोडता येतात. जगातले सर्वात मोठे नेटवर्क म्हणजे इंटरनेट. इंटरनेट म्हणजे प्रचंड मोठा हमरस्ता, ज्याद्वारे जगभरातील लोक आणि संस्थांशी तुम्हाला संवाद साधता येतो. वेब अर्थात वर्ल्ड वाईड वेबमुळे इंटरनेट वापरासाठी मल्टीमिडिया इंटरफेस मिळतो.

संदर्भ:एम.एस.सी.आय.टी. पुस्तक

वर्ग:११ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:दूरसंचार
इन्स्टंट मेसेजिंग

इन्स्टंट मेसेजिंग ही ई-मेलची पुढची पायरी आहे. याद्वारे दोन किंवा अधिक व्यक्तींना एकमेकांशी थेट संवाद साधने शक्य होते. इन्स्टंट मेसेजिंगचा वापर करताना आपण मित्रांची-सहकाऱ्यांची नावाची यादी ( याला 'बडीज' असेही म्हणतात.) करून इन्स्टंट मेसेजिंग सर्व्हरमध्ये आपले नाव दाखल करतो. जेव्हा तुम्ही इंटरनेटबरोबर जोडला जाता, तेव्हा एक विशेष संगणकप्रणाली तुमच्या  मेसेजिंग सर्व्हरला माहिती देते कि तुम्ही ऑनलाईन आला आहत. उला प्रतिसाद म्हणून तुमचे कोणी मित्र-सहकारी ऑनलाईन असल्याचा संदेश सर्व्हर इतरांना देतो. त्यानंतर तुम्ही एकमेकांना मेसेज पाठवू शकता. नवीन इन्स्टंट मेसेजिंग प्रोग्राम व्हिडीओ कॉन्फरन्सिंग, फाईल शेअर करणे आणि रिमोट सहाय्य उपलब्ध करून देतात. अनेक व्यवसायांमध्ये इन्स्टंट मेसेजिंग वापरली जाते.
सर्वाधि वापरली जाणारी इन्स्टंट मेसेजिंग सर्व्हिस म्हणजे डीफ बोल इन्स्टंट मेसेजिंग , मायक्रोसॉफ्टचे **एम.एस.एन.**  मेसेंजर आणि याहू मेसेंजर, या सेवांमधील एक कमतरता म्हणजे यांपैकी बहुतांश सेवा दुसऱ्या सेवेबरोबर संवाद साधत नाहीत. उदा. बोलची सेवा घेतल्यावर **बोल**च्या इन्स्टंट संगणकप्रणालीचा उपयोग याहू मेसेंजरवर असलेल्या मित्रांबरोबर संवाद साधण्यासाठी करता येत नाही. अलीकडच्या काळात काही संगणकप्रणाली कंपन्या युनिव्हर्सल इन्स्टंट मेसेंजर हा प्रोग्राम पुरवून मेसेंजरची फी कमतरता दर करण्याचा प्रयत्न करतात. उदा. इतर मेसेजिंग सर्व्हरच्या सहकाऱ्यांबरोबर संवाद साधण्यासाठी **गेन** , **ओडीगो**कडून विशेष सेवा पुरवली जाते.

वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:११ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
उद्योगाचे वर्गीकरण

### उद्योगांचे वर्गीकरण 
उद्योगांचे वर्गीकरण कच्चा माल, आकार व मालकीच्या आधारावर केले जाते.

* कच्चा माल : कृषी, खनिज, समुद्र, वने हे कच्च्या मालाच्या आधारावर केले जाते.
             अन्नप्रक्रिया, वनस्पती तेल, सुती वस्र, डेरी उत्पादन, चामडे उद्योग कृषी उद्योगावर आधारित आहेत . 
* आकार :    उद्योगाचा आकार हा गुंतवणूक भांडवलाची किंमत, नियोजित लोकांची संख्या व उत्पादन प्रमाण या बाबतींशी संबंधित आहेत .
 
        अ ) लघु उद्योग : 
        ब ) मोठे उद्योग :

* मालकी :  खाजगी क्षेत्रातील उद्योगचे मालकी एका व्यक्तीद्वारा किंवा व्यक्ती समुहाद्वारे केले जाते .
## उद्योगाच्या स्थानावर परिमाण करणारे घटक 
      यात पुढील घटकांचा समावेश होतो.
  
 * कच्च्या मालाची उपलब्धता
 * भूमी
 * जल
 * श्रमशक्ती
 * भांडवल
 * परिवहन
 * बाजार
 
 
 वर्ग:११ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा