open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
प्रकृती

**प्रकृती** (**इंग्रजी:** Nature ; **संस्‍कृत भाषा:** प्रकृति ) निसर्ग  किंवा सृष्टी, जगत होय. ही विश्वाचे मुळ निर्मितीकारण आहे.प्रकृती आणि पुरुष यांच्या संयोगातून ‘सर्ग’ किंवा सृष्टी निर्माण झाले.

प्रकृतीपासून सत्त्वगुण , रजोगुण आणि तमोगुण हे तीन गुण उत्पन्न झाली. 

सांख्यदर्शनाच्या मते, पुरुष हा जीवात्मा (चेतन) व प्रकृती ही त्रिगुणात्मक (अचेतन वा जड) आहे, अशी दोन तत्त्वे मानली आहेत.

प्रकृति ही वैदिक शास्त्रात माया संकल्पनेशी संबंधित आहे.

पृथ्वीवरील सर्व सजीवसृष्टी पंचमहाभूतांपासून  निर्मिती झाली. खालीलदिल्याप्रमाणे

१. पृथ्वी (जमीन)

२. आप (पाणी अथवा जल)

३. अग्नि

४. वायू

५. आकाश

## व्युपत्तिशास्त्र 
प्र=विशेष आणि कृती=केलेले. 

## पंच प्रकृती 
संस्कृत मुळांपासून निर्माण झालेल्या भारतीय भाषांमध्ये, प्रकृती सर्व जीवनाच्या स्त्रीलिंगी पैलूचा संदर्भ देते आणि विशेषतः स्त्रीला प्रकृतीचे प्रतीक म्हणून पाहिले जाते.

हिंदू धर्मात, प्रकृतीची संकल्पना पूर्णपणे नमूद केली आहे. संस्कृत धर्मग्रंथ, ब्रह्मवैवर्त पुराण, देवी महात्म्य आणि देवी भागवत पुराणानुसार, पाच हिंदू देवींना प्रकृतीचे संपूर्ण स्त्रीलिंगी रूप मानले जाते - सरस्वती, लक्ष्मी, पार्वती, गायत्री आणि राधा. एकत्रितपणे या पाच देवींना पंच प्रकृती म्हणून पूजले जाते.

## भगवद्‌गीता 
#### भगवद्‌गीतामध्ये,  १३ व्या व १४ व्या अध्यायात, श्रीकृष्ण अर्जुनाला त्रिगुण व पुरुष प्रकृतीविषयी  सांगितले  आहे. 
**मूळ श्लोक**
    प्रकृतिं पुरुषं चैव विद्ध्यनादी उभावपि ।
    विकारांश्च गुणांश्चैव विद्धि प्रकृतिसम्भवान्‌ ॥ १३-१९ ॥
**अर्थ**

प्रकृती आणि पुरुष हे दोन्हीही अनादी आहेत, असे तू समज आणि राग-द्वेषादी विकार तसेच त्रिगुणात्मक सर्व पदार्थही प्रकृतीपासूनच उत्पन्न झालेले आहेत, असे समज. ॥ १३-१९ ॥

* **मूळ श्लोक**

    मम योनिर्महद्ब्रह्म तस्मिन्गर्भं दधाम्यहम्‌ ।
    सम्भवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत ॥ १४-३ ॥
**अर्थ**

हे भारता (अर्थात भरतवंशी अर्जुना), माझी महद्ब्रह्मरूप मूळ प्रकृती संपूर्ण भूतांची योनी म्हणजे गर्भधारणा करण्याचे स्थान आहे आणि मी त्या योनीच्या ठिकाणी चेतनसमुदायरूप गर्भाची स्थापना करतो. त्या जड-चेतन संयोगाने सर्व भूतांची उत्पत्ती होते. ॥ १४-३ ॥

* **मूळ श्लोक**

    सर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः सम्भवन्ति याः ॥
    तासां ब्रह्म महद्योनिरहं बीजप्रदः पिता ॥ १४-४ ॥
**अर्थ**

हे कौंतेया (अर्थात कुंतीपुत्र अर्जुना), नाना प्रकारच्या सर्व जातीत जितके शरीरधारी प्राणी उत्पन्न होतात, त्या सर्वांचा गर्भ धारण करणारी माता प्रकृती आहे आणि बीज स्थापन करणारा पिता मी आहे. ॥ १४-४ ॥

* **मूळ श्लोक**

   सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसम्भवाः ।
    निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम्‌ ॥ १४-५ ॥
**अर्थ**

हे महाबाहो अर्जुना, सत्त्वगुण, रजोगुण आणि तमोगुण हे प्रकृतीपासून उत्पन्न झालेले तिन्ही गुण अविनाशी जीवात्म्याला शरीरात बांधून ठेवतात. ॥ १४-५ ॥

## संदर्भ यादी 
वर्ग:भारतीय तत्त्वज्ञान
वर्ग:संख्याशास्त्र
विवेक (अभिनेता)

**गणेश अभ्यंकर** तथा **विवेक** (१६ फेब्रुवारी, १९१८ - ९ जून, १९८८) हे मराठी कृष्णधवल चित्रपटांतील अभिनेता होते.

विवेक हे मराठी कृष्णधवल चित्रपटांच्या काळातले अभिनेते होते. देखणे, प्रसन्‍न व्यक्तिमत्त्व आणि सहजसुंदर अभिनय यामुळे सिनेरसिकांमध्ये विवेक यांना आदराचे स्थान होते. १९४४ सालच्या भक्तीचा मळा या चित्रपटाद्वारे संत ज्ञानदेवांच्या भूमिकेने त्यांच्या कारकिर्दीची सुरुवात झाली. १९५० च्या बायको पाहिजे या चित्रपटात बाळ कुडतरकर यांनी अभ्यंकर यांना *विवेक* असे नाव दिले. हे नाव अभ्यंकरांनी पुढे वापरले. कुडतरकर आणि गणेश अभ्यंकर हे मुंबईतील जे.जे. स्कूल ऑफ आर्टचे एका बाकावर बसणारे सहाध्यायी होते.

विवेक यांनी सुमारे ८० चित्रपटांमधून आणि १० नाटकांमधून भूमिका केल्या आहेत.   

अंबरनाथ येथील *नवप्रकाश चित्र* या चित्रसंस्थेच्या हमारी कहानी या हिंदी चित्रपटातील प्रमुख भूमिकेत विवेक यांची निवड झाली होती. या चित्रपटाचे निर्माते- लेखक- दिग्दर्शक भालचंद्र वासुदेव कुलकर्णी होते. हा चित्रपट प्रकाशित झाला नाही. 

## नाटके (आणि त्यांतील भूमिका)
* लग्नाची बेडी (कांचन)

## चित्रपट
* भक्तीचा मळा (१९४४)
* अबोली (१९५३)
* एक होता राजा (१९५२) 
* ओवाळणी (१९५४)
* ओवाळिते भाऊराया (१९७५)
* कल्याण खजिना (१९५०)
* संत कान्होपात्रा (१९५०)
* संत चोखामेळा (१९५०)
* चोरावर मोर (१९८०) 
* संत जनाबाई (मराठी-हिंदी, १९४९)
* जोहार मायबाप (संत चोखामेळा, १९५०) 
* झंजावात (१९५४) 
* झालं गेलं विसरून जा (१९५७) 
* नरवीर तानाजी (१९५२) 
* नेताजी पालकर (१९७८ 
* तीन मुलं (१९५४) 
* तू सुखी रहा
* थांब लक्ष्मी कुंकू लावते (१९६७)
* दिसतं तसं नसतं (१९५६) 
* दूधभात
* देवघर (१९५६)
* देवबाप्पा (१९५३)
* देवाचा कौल (१९५२)
* नवरा माझा ब्रह्मचारी (१९७७) 
* नसती उठाठेव (१९७३)
* नांव मोठं लक्षण खोटं (१९७७) 
* संत नामदेव (१९४९)
* पुढचे पाऊल (१९५०)
* पुत्र व्हावा ऐसा
* पोस्टातली मुलगी (१९५४)
* संत बहिणाबाई (१९५३)
* बाईने केला सरपंच खुळा (१९८१) 
* बायको पाहिजे (१९५०)
* बेबी (१९५४)
* बोलकी बाहुली
* भक्तीचा मळा (१९४४)
* भालू (१९८०) 
* मर्द मराठा (१९५१)
* माझं घर माझीं माणसं (१९५६) 
* मामे भाचे (१९७९) 
* माय बहिणी (१९५२) 
* माया मच्छिंद्र/गोरखनाथ (१९५१) 
* लोकशाहीर राम जोशी (१९४७)
* वहिनींच्या बांगड्या (१९५३)
* श्रीकृष्ण दर्शन (१९५०)
* श्रीगुरुदेव दत्त (१९५२)
* संसार करायचाय मला (१९५४) 
* सापळा (१९७६) 
* सुवासिनी
* सौभाग्यकांक्षिणी (१९७४) 
* ही वाट पंढरीची (१९७३)

(अपूर्ण यादी)

## पुस्तक
विवेक यांच्या कलाप्रवासाची कहाणी ‘अभिनेता विवेक’ या पुस्तकात सांगितली आहे. सांगाती प्रकाशनातर्फे २०१७ साली प्रकाशित झालेल्या या पुस्तकाचे संपादन रविप्रकाश कुलकर्णी, प्रकाश चांदे, प्रभाकर भिडे आणि भारती मोरे यांनी केले आहे. 

## हे सुद्धा पहा 
* साप्ताहिक विवेक

वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:इ.स. १९१८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील मृत्यू
तुळुवर

**तुळुवर** किंवा **तुळुवा**, अर्थात **तुळू लोक** हे भारतीय उपखंडात राहणाऱ्या, तुळू भाषा बोलणाऱ्या भाषक समूहास उद्देशून वापरले जाणारे नाव आहे.
कोटा ब्राह्मण

**कोटा ब्राह्मण** ही भारतामधील ब्राह्मण समाजातील पोटजात आहे.

वर्ग:ब्राह्मण पोटजाती
रियाल

**रियाल** हे चलन मध्यपूर्वेतील अनेक देशांमध्ये वापरले जाते.

## सध्या रियाल हे चलन वापरणारे देश 
वर्ग:चलने

वर्ग:मध्यपूर्व
इंडियानापोलिस कोल्ट्स

**इंडियानापोलिस कोल्ट्स** (इंग्लिश: Indianapolis Colts) हा अमेरिकेच्या इंडियानापोलिस शहरातील एक फुटबॉल संघ आहे. हा संघ नॅशनल फुटबॉल लीगमधील ए एफ सी साउथ ह्या गटातून खेळतो.

वर्ग:नॅशनल फुटबॉल लीग संघ
वर्ग:इंडियानापोलिस
तुळू भाषा

**तुळू** (**तुळू**: ತುಳು ಬಾಸೆ , *तुळु बासे*) ही भारतातील कर्नाटक राज्याच्या नैर्ऋत्येकडील भागातली, जगभरातून १९.५ लाख भाषिकसंख्या (इ.स. १९९७) असलेली एक बोली आहे. भाषाशास्त्रीयदृष्ट्या ही बोली द्राविड भाषाकुळात मोडते. इ.स. २००१ सालातील भारतीय जनगणनेनुसार मातृबोली म्हणून तुळू बोलणाऱ्या लोकांची भारतातील संख्या १७.२ लाख होती .

ही बोली केरळच्या समुद्रकिनाऱ्यालगत असलेल्या मलबार भागात बोलली जाते. कारवार-गोव्याच्या कोंकणीत मराठी भाषेतून आलेले शब्द आहेत, तर तुळूमध्ये मल्याळी शब्द येतात.

## संदर्भ व नोंदी 

वर्ग:द्राविड भाषा
वर्ग:भारतामधील भाषा
ब्रह्मवर

**ब्रह्मवर**
हे कर्नाटकातील उडुपी जिल्ह्यातील एक गाव आहे. 

वर्ग:उडुपी जिल्हा
मल्याळम लिपी

**मलयाळ लिपी** ही मल्याळम भाषेची लिपी आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* मल्याळम भाषा


वर्ग:लिप्या
न्यू झीलंड डॉलर

: 

**न्यू झीलंड डॉलर** हे न्यू झीलंड देशाचे अधिकृत चलन आहे.

## बाह्य दुवे 
*न्यू झीलँड डॉलर (नोटा)   

वर्ग:न्यू झीलंड
वर्ग:चलने
परिनिरीक्षण

**परिनिरीक्षण** अथवा **अभ्यवेक्षण** (इंग्रजी: सेंसॉरशीप) म्हणजे शासन नियुक्त अथवा स्वयंघोषित गटास संवेदनशील, आक्षेपार्ह अथवा धोकादायक किंवा गैरसोयीच्या वाटणाऱ्या संवादाचे, संभाषणाचे अथवा मजकुराचे दमन असे आहे. 

वर्ग:रिकामी पाने
तुळु नाडू

तुळु नाडू किंवा तुळुनाड हा भारताच्या नैऋत्य किनाऱ्यावरील एक प्रदेश आणि प्रस्तावित राज्य आहे. तुळु लोक, ज्यांना 'तुळुवा' (बहुवचन 'तुळुवेर') म्हणून ओळखले जाते, ते द्रविड भाषा असलेल्या तुळुचे भाषिक आहेत, हे या प्रदेशातील प्रमुख वांशिक गट आहेत. दक्षिण कॅनरा, एक पूर्वीचा जिल्हा आणि ऐतिहासिक क्षेत्र, ज्यामध्ये कर्नाटक राज्यातील समकालीन दक्षिण कन्नड (कुड्ला), चिकमगलूर (एल्यामगलनूर), हसन (पासानो) उडुपी (ओडिपू) आणि शिमोगा जिल्ह्यांचा काही भाग आणि केरळ राज्यातील कासारगोड जिल्हा (कासरोड) आणि कन्नूर यांचा अविभाजित प्रदेश समाविष्ट आहे. हे तुळुवांचे सांस्कृतिक क्षेत्र आहे.

वर्ग:कर्नाटक
वर्ग:तुळू भाषा
वर्ग:भारतामधील प्रस्तावित राज्ये व केंद्रशासित प्रदेश
वर्ग:तुळु नाडू
हरिभाऊ देशपांडे

**हरिभाऊ देशपांडे** (जन्मदिनांक अज्ञात -  - २३ जून, इ.स. १९८२) हे मराठी ऑर्गनवादक व नाट्य-अभिनेते होते. ''गंधर्व नाटकमंडळीं मध्ये ऑर्गनवादक म्हणून काम केलेल्या देशपांड्यांनी बालगंधर्वांच्या अनेक संगीतनाटकांतील पदांना ऑर्गनाची साथ केली होती.

संगीताची आवड असलेल्या बालगंधर्व यांच्या कन्या पद्माताई खेडेकर यांनी हरिभाऊ देशपांडे यांच्याकडून पेटीवादनाचे धडे घेतले होते.

हरिभाऊंची तीन मुले - चंद्रशेखर, संजय आणि अनिल ही तिघेही उत्तम ऑर्गन वाजवतात.  चंद्रशेखर गायकही आहे. त्यांच्या एका मुलीचे नाव ऊर्मिला वैद्य. हरिभाऊंनी नाट्यसंगीत गाणारे अनेक शिष्य तयार केले. लालजी देसाई, मोहिनी पेंडसे-निमकर, आनंद भाटे हे त्यांपैकी काही. दरवर्षी गुरुपौर्णिमेला जॉली क्लबच्या हॉलमध्ये हरिभाऊंचे शिष्य गात असत. सर्व शिष्यांचे गाऊन झाल्यावर पहाटे साडेचार वाजता स्वतः बालगंधर्व गायला बसत.

हातात इतकी चांगली कला व इतका शिष्यगण असूनसुद्धा हरिभाऊ देेशपांडे यांचे उत्तरायुष्य हलाखीत गेले.

## चरित्र
हरिभाऊंचे चिरंजीव - अनिल हरि देशपांडे यांनी त्यांचे वडील आणि बालगंधर्व यांच्या मैत्रिपूर्ण जीवनावर 'बालगंधर्वांची कला व हरिभाऊ देशपांडे चरित्र' नावाचे पुस्तक लिहिले आहे.

## चंद्रशेखर देशपांडे
चंद्रशेखर देशपांडे (जन्म : ९ जुलै १९३८) हे हरिभाऊंचे ज्येष्ठ चिरंजीव. ह्यांनीही बालगंधर्वांना ऑर्गनची साथ केली होती. वयाच्या १२व्या वर्षी ते पेटी वाजवायला शिकले. त्यांचे पेटीवादन ऐकून हरिभाऊंनी त्यांना ऑर्गन वाजवायला शिकवले. चंद्रशेखर देशपाडे हे नवीन मराठी शाळेत संगीत शिक्षक होते. यांनी जयराम शिलेदार आणि जयमाला शिलेदारयांच्या ‘मराठी रंगभूमी’ संस्थेच्या सुमारे ४०० प्रयोगांमध्ये ऑर्गनची साथ केली आहे. वयाच्या ४५व्या वर्षी त्यांनी ऑर्गनवादन सोडून दिले.  त्यानंतर बालगंधर्वांची गायकी नव्या पिढीपर्यंत पोचविण्याचे काम त्यांनी आयुष्यभर केले. ऑर्गनवादन अवघड असल्याने कोणी ते शिकायला तयार होत नाही असे चंद्रशेखर यांचे म्हणणे आहे.  

वर्ग:मराठी अभिनेते
वर्ग:वादक
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील मृत्यू
कन्नड लिपी

**कन्नड लिपी** ही कन्नड भाषेची लिपी आहे.

कर्नाटक राज्यातील कन्नड भाषेच्या या लिपीत लिहिलेले लेख पाचव्या शतकापासून आढळतात. पल्लव, कदंब, पश्चिमेकडील आणि पूर्वेकडील चालुक्य, राष्ट्रकूट, गंगवशी राजे, काकतीय वंशातील राजे आणि त्यांचे मांडलिक यांचे हजारो लेख उपलब्ध झालेले आहेत. ते एपिग्राफिया इंडिका, एपिग्राफिया कर्नाटिका, इंडियन ॲंटिक्वरी इ. नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झालेले आहेत.

## भाषेच्या अवस्था
कन्नडच्या एकूण तीन अवस्था दिसून येतात :प्राचीन वळणाची कन्नड लिपी बनवासी येथील कदंबांच्या लेखांतून आढळून येते; त्याचप्रमाणे बदामीच्या चालुक्य राजांच्या लेखांतूनही ती दिसून येते. कदंबांचे लेख पाचव्या-सहाव्या शतकांतील असावेत. कदंब राजा काकुस्थवर्मन्‌ सु. ४०५ ते ४३५ या काळात होऊन गेला. या काळच्या लिपीतील अक्षरांचे साम्य सातवाहनाच्या लेखांतील अक्षरांशी दिसून येते. कदंब राजांच्या लेखांतून ‘अ’, ‘र’ या अक्षरांना थोडी गोलाई प्राप्त झालेली असली, तरी ‘आ’ हे अक्षर आपले प्राचीनत्व टिकवून असल्याचे दिसून येते. चालुक्य राजवंशातील पहिला कीर्तिवर्मन्‌ आणि मंगलेश यांच्या बदामीयेथील लेखांतून ‘क’ या अक्षराचे डावे टवळे आडव्या दंडाला चिकटलेले दिसून येते; तथापि मंगलेशाच्या दानपत्रांतून मात्र अशा तऱ्हेचा ‘क’ दिसून येत नाही. दुसऱ्या पुलकेशीच्या ऐहोळे येथील लेखात जुन्या वळणाचेच ‘क ’ आणि ‘र’ दिसून येतात.

## कन्नड वर्णमाला
कन्नडची द्वितीयावस्था सातव्या शतकापासून दहाव्या शतकापर्यंत दिसून येते. बदामीच्या चालुक्य राजांच्या,राष्ट्रकुटांच्या आणि वेंगीच्या चालुक्य राजांच्या लेखांतून ही लिपी आढळून येते. अक्षरांचे एकूण वळण बसके असून स्वरूप थोडे बेंगरूळ वाटते. या काळात ‘अ’, ‘आ’, ‘क’ आणि ‘र’ या अक्षरांचे गोल वळण टिकून राहिले. ‘ब’चे चौकोनी स्वरूप गेले, तसेच त्याच्या डोक्यावरील आडवी रेघ गेली आणि अक्षराला गोलाई प्राप्त झाली. असे कितीतरी फरक दाखविता येतात. द्राविडी भाषेतील ‘र’ आणि ‘ळ’ सातव्या शतकापासून आढळून येत असल्यामुळे कन्नड साहित्याची सुरुवातही सातव्या शतकापासून असली पाहिजे, असे एक मत आहे.
कन्नडच्या तिसऱ्या अवस्थेतील अक्षरे वर्तमान कन्नड व तेलुगू लिपींपेक्षा फार भिन्न नाहीत. गंगवंशी राजाचे लेख या लिपीत लिहिलेले आहेत. अक्षराच्या डोक्यावर कोनाकृती दिसू लागली.

## देवनागरी व कन्नड
प्रचलित कन्नडमध्ये देवनागरीपेक्षा ऱ्हस्व ‘ए’ आणि ऱ्हस्व ‘ओ’ असे दोन स्वर अधिक आहेत; तसेच ‘ऐ’चा उच्चार ‘अइ’ आणि ‘औ’चा उच्चार ‘अउ’ असा होतो. अनुस्वाराचा उच्चार ‘अम्‌’ असा होतो. जोडाक्षरे लिहिताना पहिले व्यंजनपूर्ण लिहितात आणि दुसऱ्या जोडल्या जाणाऱ्या व्यंजनाला एकचिन्ह जोडतात. कन्नडमध्ये प्रत्येक व्यंजनाला एक चिन्ह आहे.

## संदर्भ
*Buhler, G.Indian Paleography, Calcutta, 1962.
*ओझा,गौरीशंकर,भारतीय प्राचीन लिपिमाला,दिल्ली, १९५९.
**मराठी विश्वकोश
* http://mr.vikaspedia.in/

## हे सुद्धा पहा 
* कन्नड भाषा


वर्ग:लिप्या
बै शीचांग

**बै शीचांग** (सोपी चिनी लिपी: 贝时璋 ; पारंपरिक चिनी लिपी: 貝時璋 ; पिन्यिन: Bèi Shízhāng ;) (ऑक्टोबर १०, १९०३ - ऑक्टोबर २९, २००९) हा चीनच्या जनता प्रजासत्ताकातील जीवशास्त्रज्ञ व प्राध्यापक होता. तो चिनी विज्ञान अकादमीचा सदस्य होता.

त्याने ट्युबिंगन विद्यापीठातून १९२८ साली डॉक्टरेट मिळवली. चीनच्या जनता प्रजासत्ताकातील पेशीय जीवशास्त्राच्या क्षेत्रात त्याने महत्त्वाची कामगिरी बजावली.

वर्ग:चिनी जीवशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १९०३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००९ मधील मृत्यू
ज्युलिया जिलार्ड

**ज्युलिया आयलीन जिलार्ड** (इंग्लिश: Julia Eileen Gillard; जन्मः २९ सप्टेंबर १९६१) ही ऑस्ट्रेलिया देशामधील एक राजकारणी व जून २०१० ते जून २०१३ दरम्यान देशाची पंतप्रधान होती. जिलार्डने २४ जून २०१० रोजी ऑस्ट्रेलियाच्या मजूर पक्षाचे नेतृत्वपद स्वीकारले आणि पंतप्रधानपदाची शपथ घेतली. ऑस्ट्रेलियाच्या इतिहासामधील जिलार्ड ही महिला पंतप्रधान होती. ३ वर्षे पंतप्रधानपदावर राहिल्यानंतर २६ जून २०१३ रोजी घेण्यात आलेल्या मजूर पक्षाच्या आंतरिक निवडणुकीमध्ये केव्हिन रुडने जिलार्डचा ५७ विरुद्ध ४५ अशा मतफरकाने पराभव केला व मजूर पक्षाचे नेतृत्व पटकावले. ही निवडणुक हरल्यास राजकारणामधून निवृत्त होऊ अशी घोषणा करणाऱ्या जिलार्डने पराजयानंतर पंतप्रधानपदाचा राजीनामा दिला व केव्हिन रूडने ह्या पदाची सुत्रे स्वीकारली.

वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे पंतप्रधान
शिवल्ली ब्राह्मण

**शिवल्ली ब्राह्मण** ही भारतामधील ब्राह्मण समाजातील पोटजात आहे.

शिवल्ली ब्राह्मणांचे दोन गट असून ते मुख्यत्वे कर्नाटकात आढळतात. यांपैकी मध्वाचार्यांचे अनुयायी स्वतःला *शिवल्ली मध्व ब्राह्मण* म्हणतात व द्वैतवादाचा पुरस्कार करतात. बहुसंख्य शिवल्ली ब्राह्मण या गटात मोडतात.

दुसऱ्या गटातील शिवल्ली ब्राह्मण आदि शंकराचार्यांचे अनुयायी असून ते अद्वैतवादाचा पुरस्कार करतात. हे स्वतःला *शिवल्ली स्मार्त ब्राह्मण* म्हणतात.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:ब्राह्मण पोटजाती
वर्ग:कर्नाटकातील संस्कृती
कन्नदासन

इवलेसे|कन्नदासन
*कवियरासू* **कन्नदासन** (तमिळ: கண்ணதாசன்) (जून २४, इ.स. १९२७ - ऑक्टोबर १७, इ.स. १९८१) हा तमिळ कवी, गीतकार व लेखक होता. तमिळ चित्रपटांतील गाण्यांसाठी लिहिलेल्या गीतांमुळे कन्नदासनाला प्रचंड लोकप्रियता लाभली. त्याने आपल्या साहित्यिक कारकिर्दीत सुमारे ५,००० गीते, ६,००० कविता व नाटके, महाकाव्ये, निबंधसंग्रह इत्यादी प्रकारांत मोडणारी २३२ पुस्तके लिहिली . त्याने धर्म व धार्मिक तत्त्वज्ञानाचा अभ्यास करून लिहिलेले दशखंडात्मक निबंध *अर्थमूल इंदुमतम्* (मराठी: *सार्थ हिंदुत्व*) व *येसू काव्यम्* या नावाने लिहिलेले येशू ख्रिस्ताचे पद्य चरित्र, या रचनाही वैशिष्ट्यपूर्ण मानल्या जातात.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:तमिळ कवी
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील मृत्यू
वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते
वर्ग:राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट गीतकार
गुरू गोपीनाथ

**गुरू गोपीनाथ** (मल्याळम: ഗുരു ഗോപിനാഥ് ; रोमन लिपी: *Guru Gopinath* ;) (जून २४, इ.स. १९०८ – ऑक्टोबर ९, इ.स. १९८७) हे कथकली या भारतीय शास्त्रीय नृत्यप्रकारातील गुरू व प्रसिद्ध कलाकार होते. त्यांनी 'केरळ नत्तनम' नावाची कथकलीची वैशिष्ट्यपूर्ण शैली विकसवली.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:भारतीय नर्तक
वर्ग:मल्याळी व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८७ मधील मृत्यू
प्राणनाथ थापर

जनरल **प्राणनाथ थापर** (पंजाबी: ਪ੍ਰਾਨ ਨਾਥ ਥਾਪਰ ;) (मे २३, इ.स. १९०६ - जून २३, इ.स. १९७५) हे भारतीय सेनेच्या भूदलाचे पाचवे प्रमुख होते. त्यांनी मे ७, इ.स. १९६१ रोजी भूदलप्रमुखपदाची सूत्रे हाती घेतली व ती नोव्हेंबर १९, इ.स. १९६२ या सेवानिवृत्तीच्या दिवसापर्यंत सांभाळली.

## सैनिकी कारकीर्द 
महाविद्यालयीन शिक्षणानंतर थापरांनी बर्कशायर, युनायटेड किंग्डम येथील *रॉयल अकॅडमी ऑफ सॅंडहर्स्ट* या सैनिकी अकादमीत प्रशिक्षण घेतले. इ.स. १९२६ साली १ल्या पंजाब रेजिमेंटीमध्ये ते दाखल झाले. दुसऱ्या महायुद्धात ते ब्रिटिश भारतीय सैन्यातर्फे बर्मा, मध्यपूर्व व इटली आघाड्यांवरील मोहिमांत सहभागी झाले होते. त्यांना नोव्हेंबर, इ.स. १९४७मध्ये ''मेजर जनरलपदावर बढती मिळाली, तर इ.स. १९५४ साली त्यांची लेफ्टनंट जनरलपदी नेमणूक झाली होती.

## सेवानिवृत्तीनंतरचे जीवन 
भूदलातून सेवानिवृत्त झाल्यावर थापर ऑगस्ट, इ.स. १९६४ ते जानेवारी, इ.स. १९६९ या काळात अफगाणिस्तानात भारताचे राजदूत होते. २३ जून, इ.स. १९७५ रोजी नव्या दिल्लीत वयाच्या ६९व्या वर्षी त्यांचे निधन झाले.

वर्ग:पंजाबी व्यक्ती
वर्ग:भारताचे लष्करप्रमुख
शेख झायेद मशीद

**शेख झायेद मशीद** (अरबी: جامع الشيخ زايد الكبير‎) ही संयुक्त अरब अमिरातीच्या अबु धाबी शहरातील एक प्रमुख मशीद आहे. ही अमिराती देशातील सर्वात मोठी मशीद असून तिला अबु धाबीचा अमीर शेख झायेद बिन सुल्तान अल नाह्यान ह्याचे नाव देण्यात आले आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:अबु धाबी
वर्ग:मशिदी
शेख लोत्फ अल्लाह मशीद

**शेख लोत्फ अल्लाह मशीद** (पर्शियन:مسجد شیخ لطف الله‎) इराणच्या इस्फहान शहरातील मशीद आहे.

वर्ग:इस्फहान
वर्ग:मशिदी
शेख इब्राहिम अल-इब्राहिम मशीद

**शेख इब्राहिम अल-इब्राहिम मशीद** वेनेझुएलाच्या काराकास शहरातील मशीद आहे.

वर्ग:काराकास
ह्वांग कुन

**ह्वांग कुन** (देवनागरी लेखनभेद: **हुआंग कुन**; पारंपरिक चिनी लिपी: 黄昆 ; पिन्यिन: Huáng Kūn) (सप्टेंबर २, १९१९ - जुलै ६, २००५) हा चीनच्या जनता-प्रजासत्ताकातील विख्यात |भौतिकशास्त्रज्ञ होता. तो चिनी विज्ञान अकादमीचा सभासद होता. जनता-प्रजासत्ताकात विज्ञान क्षेत्रातील सर्वोच्च समजल्या जाणाऱ्या 'विज्ञान व तंत्रज्ञानाच्या सर्वोच्च शासकीय पारितोषिकाने' २००१ साली त्याला गौरवण्यात आले.

वर्ग:चिनी भौतिकशास्त्रज्ञ
उक्ब्याची मशीद

**उक्बाची मशीद** (جامع عقبة بن نافع‎) तथा **कैरुआन मशीद**(جامع القيروان الأكبر) ही ट्युनिसियाच्या कैरुआन गावातील मशीद आहे.

उक्बा इब्न नफी याने इ.स. ६७०मध्ये बांधलेली ही मशीद जगातील सगळ्यात जुन्या मशीदींपैकी एक आहे. सुमारे ९,००० मी२ इतका पसारा असलेली ही मशीद ट्युनिसियातील सगळ्यात मोठी मशीद आहे.

वर्ग:मशिदी
वर्ग:ट्युनिसियामधील मशिदी
वर्ग:इ.स. ६७० मधील निर्मिती
फैजल मशीद

300 px|इवलेसे|फैसल मशीद
**फैजल मशीद** () ही पाकिस्तान देशाच्या इस्लामाबाद शहरामधील एक मशीद आहे. १९८६ साली बांधून पूर्ण झालेली फैजल मशीद आकाराने पाकिस्तानमधील सर्वात मोठी तर जगातील चौथ्या क्रमांकाची मोठी मशीद आहे. ह्या मशीदीला सौदी अरेबियाचा दिवंगत राजा फैजल बिन अब्दुलअझीझ अल सौद ह्याचे नाव देण्यात आले आहे.

## दालन
वर्ग:मशिदी
वर्ग:इस्लामाबाद
कन्नड ब्राह्मण

**कन्नड ब्राह्मण** (कानडी ब्राह्मण) ही कर्नाटकातील विविध ब्राह्मण पोटजातींना सामावून घेणारी एक समूहवाचक संज्ञा आहे. तेलंगी ब्राह्मण, दक्षिणी ब्राह्मण या अशाच समूहवाचक समज्ञा आहेत. 

यांच्यांत तीन पंथ आढळतात -
* माध्व - मध्वाचार्यांच्या द्वैतवादाचे अनुचरण करणारे भक्तिमार्गी वैष्णव
* वैष्णव - रामानुजाचार्यांच्या विशिष्टाद्वैतवादाचे अनुचरण करणारे
* स्मार्त - आदि शंकराचार्यांच्या अद्वैतवादाचे अनुचरण करणारे

वर्ग:ब्राह्मण पोटजाती
प्रोव्हाँस-आल्प-कोत देझ्युर

**प्रोव्हॉंस-आल्प-कोत देझ्युर** (; ऑक्सितान: Provença-Aups-Còsta d'Azur / Prouvènço-Aup-Costo d'Azur) हा फ्रान्स देशाच्या २७ प्रदेशांपैकी एक आहे. हा प्रदेश फ्रान्सच्या दक्षिण भागात स्थित असून त्याच्या दक्षिणेला भूमध्य समुद्र व मोनॅको तर पूर्वेला इटली हे देश आहेत.

प्रोव्हॉंस-आल्प-कोत देझ्युर हा प्रदेश खालील भूभागांचा बनला आहे.
*भूतपूर्व प्रांत प्रोव्हॉंस
*आव्हियों हे पोपचे स्थान
*फ्रेंच आल्प्स प्रदेश
*नीस व फ्रेंच रिव्हिएरा हा फ्रान्सचा भूमध्य समुद्रकिनारा 

लोकसंख्या व अर्थव्यवस्था ह्या दोन्ही बाबतीत प्रोव्हॉंस-आल्प-कोत देझ्युर प्रदेशाचा फ्रान्समध्ये तिसरा क्रमांक लागतो (इल-दा-फ्रान्स व रोन-आल्प खालोखाल).

## शहरे 
फ्रान्समधील खालील मोठी शहरे प्रोव्हॉंस-आल्प-कोत देझ्युर प्रदेशात आहेत. 

## विभाग 
खालील सहा विभाग प्रोव्हॉंस-आल्प-कोत देझ्युर प्रदेशाच्या अखत्यारीत येतात.
    

 

## खेळ 
खालील लीग १ फुटबॉल क्लब ह्या प्रदेशात स्थित आहेत.
*ऑलिंपिक दे मार्सेल
*ओ.जी.सी. नीस
*ए.सी. अ‍ॅर्ल-आव्हियों

## वाहतूक 
आल्प्स पर्वतराजीमध्ये भूमध्य समुद्राजवळ वसलेला हा प्रदेश युरोपातील एक मोठे पर्यटन क्षेत्र आहे. ह्यामुळे येथे रेल्वे व महामार्गांचे जाळे आहे. टीजीव्ही ही फ्रेंच रेल्वे कंपनी येथे अनेक मार्ग चालवते. 

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:फ्रान्सचे प्रदेश
बैतुल फुतुह मशीद

**बैतुल फुतुह मशीद** (विजयगृह) ही लंडनमधील मोठी मशीद आहे. ही मशीद पश्चिम युरोपातील सगळ्यात मोठी मशीद आहे.

वर्ग:इंग्लंडमधील मशिदी
वर्ग:लंडन
बादशाही मशीद

250 px|इवलेसे|बादशाही मशीद
**बादशाही मशीद** () ही पाकिस्तान व दक्षिण आशियामधील दुसऱ्या क्रमांकाची तर जगातील पाचव्या क्रमांकाची मोठी मशीद आहे. ही मशीद पंजाबच्या लाहोर शहरामध्ये स्थित असून ती इ.स. १६७३ साली सहावा मुघल सम्राट औरंगजेब ह्याने बांधली. सुमारे ५५,००० प्रार्थनाक्षमता असलेली बादशाही मशीद इ.स. १६७३ ते इ.स. १९८६ दरम्यान जगातील सर्वात मोठी मशीद होती. सध्या ती इस्लामाबादमधील फैसल मशीदीखालोखाल पाकिस्तानमधील दुसऱ्या क्रमांकाची मोठी मशीद आहे.

बादशाही मशीदीची वास्तूरचना दिल्लीच्या जामा मशीदीसोबत मिळतीजुळती आहे. १९९३ सालापासून पाकिस्तान सरकारने बादशाही मशीदीला युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थानंच्या यादीमध्ये स्थान मिळावे ह्यासाठी प्रयत्न केले आहेत.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:लाहोर
वर्ग:मशिदी
पॅरिस मशीद

thumb|

**पॅरीस मशीद** () ही पॅरिस शहरामधील एक मशीद आहे. पॅरिसच्या पाचव्या जिल्ह्यात स्थित असलेली ही मशीद फ्रान्स देशामधील सर्वात मोठ्या मशिदींपैकी एक आहे.

## गॅलरी

Image:ParisMosqueEOL1.JPG
Image:DSCF0249.JPG
Image:ParisMosqueEOL3-2.JPG
Image:ParisMosqueEOL4.JPG
Image:ParisMosqueEOL5.JPG
Image:ParisMosqueEOL6.JPG
Image:GD-FR-Paris-Mosquée011.JPG
Image:Paris - Mosquee de Paris - 2005-11-12.jpg
Image:GD-FR-Paris-Mosquée013.JPG
Image:GD-FR-Paris-Mosquée014.JPG
Image:GD-FR-Paris-Mosquée015.JPG
Image:GD-FR-Paris-Mosquée016.JPG
Image:GD-FR-Paris-Mosquée017.JPG
Image:GD-FR-Paris-Mosquée018.JPG

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ  

वर्ग:मशिदी
म
हजरत अली दर्गा (मशीद)

**हजरत अली दर्गा (मशीद)** ही अफगाणिस्तानच्या मझार-ए-शरीफ शहरातील मधील मशीद आहे.

वर्ग:अफगाणिस्तान
वर्ग:मझार-ए-शरीफ
आइस्नर-महुत सामना, २०१० विंबल्डन स्पर्धा

**२०१० विंबल्डन स्पर्धेत** २३वा मानांकित जॉन आइस्नर आणि पात्रताफेरीतून आलेला निकोलास महुत यांच्यातील सामना टेनिस खेळातील सगळ्यात लांबलेला सामना आहे.

हा सामना जून २२, इ.स. २०१०ला सुरू झाला. जून २४ला सकाळी आइस्नरने हा सामना ६-४, ३-६, ६-७७, ७-६३, ७०-६८ असा जिंकला.

## सामना माहिती 
### स्कोर 
### सेशन वेळा 
[इवलेसे|125px|उजवे|[निकोलास महुतला मानांकन मिळाले नाही. स्पर्धेत तो पात्रता फेरी मधुन आला.]]
सर्व वेळा बीएसटी (GMT+1)
;मंगळवार २२ जून, २०१०
* १८:१८ – सामना सुरू
* २१:०७ – २ सेट नंतर सामना स्थगित, एकूण वेळ १६९ मिनिट.

;बुधवार २३ जून, २०१०
* १४:०५ – सामना पुन्हा सुरू
* १७:४५ – विक्रम सर्वात जास्त वेळ चालणारा सामना
* २१:१३ – स्कोर ५९-५९ असतांना पाचव्या सेट मध्ये सामना स्थगित, एकूण वेळ ५९८ मिनिट.

;गुरुवार २४ जून २०१०
* १५:४० – कोर्ट १८ वर सामना पुन्हा सुरू.
* १६:४८ – जॉन आइस्नर सामन्याचा विजेता. अंतिम सेट स्कोर : ७०–६८. सामना एकूण ११ तास ५ मिनिटे चालला.

### इतर सांखिकी 
: ''विंबल्डन अधिकृत संकेतस्थळ

## संदर्भ व नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* Match statistics from Wimbledon.org

वर्ग:२०१० विंबल्डन स्पर्धा
न्यूकॅसल अपॉन टाईन

**न्यूकॅसल अपॉन टाईन** (संक्षेप नाव: **न्यूकॅसल**) हे इंग्लंडमधील एक शहर आहे. न्यूकॅसल शहर इंग्लंडच्या टाईन व वेयर काउंटीमध्ये टाईन नदीच्या तीरावर वसले आहे.

वर्ग:इंग्लंडमधील शहरे
निकोला मॅऊ

## बाह्य दुवे
* 
* महुतचा ब्लॉग  (फ्रेंच भाषेत)
* महुतचे सामने 
* महुत विश्व मानांकन इतिहास 

वर्ग:फ्रान्सचे टेनिस खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जॉन इस्नर

**जॉन रॉबर्ट इस्नर** ()  हा एक व्यावसायिक अमेरिकन टेनिसपटू आहे. ए.टी.पी. एकेरी क्रमवारीमध्ये २२व्या क्रमांकावर असलेला इस्नर सध्याच्या घडीला अमेरिकेमधील सर्वोत्तम टेनिस खेळाडू आहे. आपल्या उत्तुंग सर्व्हिससाठी प्रसिद्ध असलेला इस्नर २०१० विंबल्डन स्पर्धेमध्ये झालेल्या विश्वविक्रमी सामन्यानंतर प्रसिद्धीझोतात आला. टेनिस इतिहासामधील सर्वाधिक लांबीच्या (११ तास ५ मिनिटे) व १६८ गेमच्या ह्या सामन्यामध्ये इस्नरने फ्रान्सच्या निकोलास महुतला 6–4, 3–6, 6–7(7–9), 7–6(7–3), 70–68 असे हरवले.

इस्नरने आजवर दोन ए.टी.पी. वर्ल्ड टूर मास्टर्स १००० स्पर्धांच्या अंतिम फेऱ्या गाठल्या आहेत.

## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:अमेरिकेचे टेनिस खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सुलतान अहमद मशीद

300 px|इवलेसे|सुलतान अहमद मशीद
इवलेसे|सुल्तान अहमद मशीद
**सुल्तान अहमद मशीद** (तुर्की: Sultan Ahmet Camii) ही तुर्कस्तानच्या इस्तंबूल शहरामधील एक ऐतिहासिक मशीद आहे. ही मशीद ओस्मानी सुलतान पहिला एहमेद ह्याने इ.स. १६०९ ते १६१६ दरम्यान बांधली. ह्या मशिदीच्या आतल्या भागामधील भिंती निळ्या रंगाच्या फरश्यांनी सजवल्या असल्यामुळे ही मशीद *निळी मशीद* ह्या नावाने देखील ओळखली जाते.

हागिया सोफियाच्या जवळच स्थित असलेल्या सुलतान अहमद मशिदीला एक प्रमुख घुमट, सहा मिनार व आठ छोटे घुमट आहेत. ह्या मशिदीच्या रचनेमध्ये इस्लामिक तसेच बायझेंटाईन वास्तूशास्त्र शैलीचा प्रभाव जाणवतो.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:मशिदी
वर्ग:इस्तंबूल
लोरेन

**लोरेन** (; ) हा फ्रांस देशाचा एक भूतपूर्व प्रशासकीय प्रदेश आहे. हा प्रदेश फ्रान्सच्या ईशान्य भागात बेल्जियम, लक्झेंबर्ग व जर्मनी देशांच्या सीमेजवळ स्थित असून नान्सी हे फ्रान्समधील मोठे शहर ह्याच प्रदेशामध्ये आहे. फ्रांसचा फुटबॉल खेळाडू मिशेल प्लाटिनी या प्रदेशातील आहे. २०१६ साली अल्सास, लोरेन व शांपेन-अ‍ॅर्देन हे तीन प्रदेश एकत्रित करून ग्रांद एस्त नावाच्या नवीन प्रशासकीय प्रदेशाची निर्मिती करण्यात आली.

## विभाग 
लोरेन प्रशासकीय प्रदेश खालील चार विभागांमध्ये विभागला गेला आहे.
* म्युर्ते-ए-मोझेल
* म्युझ
* मोझेल
* व्हॉझ

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ


वर्ग:फ्रान्सचे भूतपूर्व प्रदेश
वर्ग:ग्रांद एस्त
पिकार्दी

**पिकार्दी** () हा फ्रान्सचा एक भूतपूर्व प्रशासकीय प्रदेश आहे. हा प्रदेश फ्रान्सच्या उत्तर भागात इंग्लिश खाडीच्या किनाऱ्यावर वसला आहे. २०१६ साली पिकार्दी व नोर-पा-द-कॅले ह्या दोन प्रदेशांचे एकत्रीकरण करून ऑत-दा-फ्रान्स हा नवा प्रशासकीय प्रदेश बनवण्यात आला.

## विभाग
पिकार्दी प्रशासकीय प्रदेश खालील तीन विभागांमध्ये विभागला गेला आहे.
*अएन 
*वाझ 
*सोम

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 
*पर्यटन

वर्ग:फ्रान्सचे भूतपूर्व प्रदेश

वर्ग:ऑत-दा-फ्रान्स
बूर्गान्य

right|thumb|250 px|बूर्गान्यचा नकाशा
**बूर्गान्य** (फ्रेंच: ; इंग्लिश लेखनभेदः Burgundy, बरजंडी) हा फ्रान्स देशाचा एक भूतपूर्व प्रशासकीय प्रदेश आहे. हा प्रदेश फ्रान्सच्या मध्य-पूर्व भागात स्थित असून तो ऐतिहासिक बरजंडी प्रांताचा एक भाग आहे. कृषीप्रधान व ग्रामीण स्वरूपाच्या बूर्गान्यमध्ये तुरळक लोकवस्ती आहे. येथील लोकसंख्या घटत चालली असून सरासरी वय वाढते आहे. येथील बरजंडी वाईन जगप्रसिद्ध आहे.

२०१६ साली बूर्गान्य व फ्रांश-कोंते हे दोन प्रदेश एकत्रित करून बूर्गान्य-फ्रांश-कोंते ह्या नव्या प्रशासकीय प्रदेशाची निर्मिती करण्यात आली.

## इतिहास
इ.स. ४११ मध्ये रोमन साम्राज्य कोसळल्यावर जर्मनीतील बरजंडियन्स ह्या नावाने ओळखली जाणारी जमात या प्रदेशात आली व त्यांनी येथे आपले राज्य वसवले. त्यांनीच या प्रदेशाला त्याचे नाव दिले. यानंतरच्या काळात आपले राज्य टिकवण्यासाठी त्यांना रोमन व हूण सैन्याशी सतत झुंजावे लागले. इ.स. ९००च्या सुमारास याचे तीन छोट्या राज्यांत विभाजन झाले - लेक जिनिव्हाजवळील अपर बरजंडी, प्रोव्हांस जवळील लोअर बरजंडी व फ्रान्समधील डची ऑफ बरजंडी. अपर व लोअर बरजंडी इ.स. १०३२मध्ये पवित्र रोमन साम्राज्यात विलीन झाले तर फ्रान्सने डची ऑफ बरजंडी इ.स. १००४मध्ये बळकावले.

## विभाग
[left|thumb|250 px|बूर्गान्यमध्ये बनवलेली [वाईन]]
बूर्गान्य प्रशासकीय प्रदेश खालील चार विभागांमध्ये विभागला गेला आहे.
*कोत-द'ओर
*न्येव्र
*सॉन-ए-लावार
*योन

## हे सुद्धा पहा
* बरगंडी

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 
*पर्यटन

वर्ग:फ्रान्सचे भूतपूर्व प्रदेश

वर्ग:बूर्गान्य-फ्रांश-कोंते
साँत्र-व्हाल दा लोआर

**साँत्र-व्हाल दा लोआर** (-Val de Loire) हा फ्रान्सच्या २७ प्रशासकीय प्रदेशांपैकी एक आहे. हा प्रदेश फ्रान्सच्या मध्य भागात स्थित असून फ्रान्समधील अनेक नद्या ह्या प्रदेशातून वाहतात. तुर हे फ्रान्समधील मोठे शहर ह्याच प्रदेशामध्ये स्थित आहे.

## विभाग
साँत्र प्रशासकीय प्रदेश खालील सहा विभागांमध्ये विभागला गेला आहे.
*शेर 
*लुआर-ए-शेर
*एंद्र
*एंद्र-ए-लावार
*युर-ए-लुआर
*लुआरे

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:फ्रान्सचे प्रदेश
मालिबु हिंदू मंदिर

**मालिबु हिंदू देऊळ** हे अमेरिकेच्या कॅलिफोर्निया राज्यातील मालिबु शहरातील हिंदू देऊळ आहे.

वर्ग:अमेरिकेतील हिंदू मंदिरे
वर्ग:हिंदू मंदिरे
वर्ग:मालिबु
वर्ग:लॉस एंजेलस काउंटी (कॅलिफोर्निया)
ऑत-नोर्मंदी

**ऑत-नोर्मंदी** (; नॉर्मन: Ĥâote-Normaundie; इंग्लिश लेखनभेदः अप्पर नॉर्मंडी) हा फ्रान्स देशाच्या २७ प्रदेशांपैकी एक आहे. १९८४ साली ऐतिहासिक नोर्मंदी प्रांताचे दोन तुकडे करून ऑत-नोर्मंदी व बास-नोर्मंदी हे दोन प्रदेश स्थापन करण्यात आले. परंतु २०१६ साली हे दोन्ही विभाग पुन्हा एकत्रित करून नॉर्मंदी ह्या नव्या प्रदेशाची निर्मिती करण्यात आली. रोऑं ही ऑत-नोर्मंदीची राजधानी तर ला आव्र हे येथील सर्वात मोठे शहर आहे.

## विभाग
खालील दोन विभाग ऑत नोर्मंदी प्रदेशाच्या अखत्यारीत येतात.
*सीन-मरितीम (Seine-Maritime)
*युर (Eure)

## बाह्य दुवे
* प्रादेशिक समिती

वर्ग:फ्रान्सचे भूतपूर्व प्रदेश
कां

**कां** हे फ्रान्स देशाच्या वायव्य भागामधील एक शहर व बास-नॉर्मंदी ह्या प्रांताची राजधानी आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

*

वर्ग:फ्रान्समधील शहरे
पेई दा ला लोआर

**पेई दाला लोआर** () हा पश्चिम फ्रान्समधील एक प्रदेश आहे. नॉंत ह्या शहराचे राजकीय महत्त्व वाढवण्यासाठी विसाव्या शतकादरम्यान ह्या कृत्रिम प्रदेशाची निर्मिती करण्यात आली. ॲंजी व ले मां ही येथील इतर मोठी शहरे आहेत. 

## विभाग
पेई दाला लोआर प्रदेश खालील पाच विभागांमध्ये विभागला गेला आहे.
*लावार-अतलांतिक
*मेन-एत-लावार
*सार्त
*वांदे
*मायेन

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ
*पर्यटन 

वर्ग:फ्रान्सचे प्रदेश
निकोलाय गोगोल

इवलेसे
**निकोलाय व्हासिलियेविच गोगोल** (रशियन: Николай Васильевич Гоголь, युक्रेनी: Микола Васильович Гоголь, Mykóla Vasýl’ovych Hóhol’) (मार्च ३१, इ.स. १८०९ - मार्च ४, इ.स. १८५२) हा युक्रेनमध्ये जन्मलेला रशियन लेखक होता.

गोगोल, निकोलाय
गोगोल, निकोलाय
गोगोल, निकोलाय
लिमुझे

**लिमुझे** () हा फ्रान्स देशाचा एक भूतपूर्व प्रशासकीय प्रदेश आहे. हा प्रदेश फ्रान्सच्या मध्य भागात स्थित असून तो फ्रान्समधील दुसऱ्या क्रमांकाच्या तुरळक लोकसंख्येचा प्रदेश आहे. २०१६ साली लिमुझे, अ‍ॅकितेन व पॉयतू-शाराँत हे तीन प्रदेश एकत्रित करून नुव्हेल-अ‍ॅकितेन नावाचा मोठा प्रदेश स्थापन करण्यात आला.

## विभाग
लिमुझे प्रशासकीय प्रदेश खालील तीन विभागांमध्ये विभागला गेला आहे.
*क्रूझ 
*ऑत-व्हियेन
*कोरेझ

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:फ्रान्सचे भूतपूर्व प्रदेश

वर्ग:नुव्हेल-ॲकितेन
फ्रांश-कोंते

**फ्रांश-कोंते** (फ्रेंच: Franche-Comté) हा फ्रान्स देशाचा एक भूतपूर्व प्रशासकीय प्रदेश आहे. हा प्रदेश फ्रान्सच्या पूर्व भागात स्वित्झर्लंड देशाच्या सीमेवर वसला आहे. बेझॉंसों ही फ्रांश-कोंते प्रदेशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. २०१६ साली बूर्गान्य व फ्रांश-कोंते हे दोन प्रदेश एकत्रित करून बूर्गान्य-फ्रांश-कोंते ह्या नव्या प्रशासकीय प्रदेशाची निर्मिती करण्यात आली.

## विभाग
फ्रांश-कोंते प्रशासकीय प्रदेश खालील चार विभागांमध्ये विभागला गेला आहे.
*दूब (Doubs)
*श्युरॅ (Jura)
*ऑत-सॉन (Haute-Saône)
*तेरितॉर दे बेल्फॉर (Territoire de Belfort)

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ
*पर्यटन

वर्ग:फ्रान्सचे भूतपूर्व प्रदेश

वर्ग:बूर्गान्य-फ्रांश-कोंते
गुओ मोरुओ

thumb|right|200px|
**गुओ मोरुओ** (देवनागरी लेखनभेद: **ग्वो मोरुओ**, **कुओ मोरुओ**; पारंपरिक चिनी लिपी: 郭沫若 ; पिन्यिन: Guō Mòruò ;) (नोव्हेंबर १६, १८९२ - जून १२, १९७८) हा चिनी भाषेतील लेखक, कवी, पुरातत्त्वशास्त्रज्ञ, इतिहासकार व चीनच्या जनता-प्रजासत्ताकातील शासकीय अधिकारी होता.

वर्ग:चिनी भाषेमधील कवी
वर्ग:चिनी लेखक
वर्ग:चिनी इतिहासकार
वर्ग:इ.स. १८९२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७८ मधील मृत्यू
ऑव्हेर्न्य

**ऑव्हेर्न्य** (; ऑक्सितान: Auvèrnhe / Auvèrnha) हा फ्रान्स देशाचा एक भूतपूर्व प्रदेश एक आहे. फ्रान्सच्या मध्य भागात डोंगराळ भागातील हा प्रदेश अत्यंत तुरळक लोकवस्तीचा आहे. २०१६ साली ऑव्हेर्न्य व रोन-आल्प हे दोन प्रदेश एकत्रित करून ऑव्हेर्न्य-रोन-आल्प ह्या नव्या प्रदेशाची निर्मिती करण्यात आली.

## विभाग
खालील चार विभाग ऑव्हेर्न्य प्रदेशाच्या अखत्यारीत येतात.
*आल्ये (Allier)
*कांतॅल (Cantal)
*ओत-लावार (Haute-Loire)
*पुय-दे-दोम (Puy-de-Dôme)

## शहरे आणि लोकसंख्या
* क्लेरमॉं-फेरॉं - २,५८,५४१
* मॉंतुल्सॉन - ६०,९९३
* विशी - २६,५०१

## बाह्य दुवे
*  प्रादेशिक समिती 
*  पर्यटन माहिती 

वर्ग:फ्रान्सचे भूतपूर्व प्रदेश

वर्ग:ऑव्हेर्न्य-रोन-आल्प
वन यिदुओ

**वन यिदुओ** (देवनागरी लेखनभेद: **वन यितुओ**, **वेन यिदुओ**; सोपी चिनी लिपी: 闻一多 ; पारंपरिक चिनी लिपी: 聞一多 ; पिन्यिन: Wén Yīduō; ) (नोव्हेंबर २४, १८९९ - जुलै १५, १९४६) हा चिनी भाषेतील कवी, लेखक होता.

वर्ग:चिनी भाषेमधील कवी
वर्ग:चिनी लेखक
वर्ग:इ.स. १८९९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील मृत्यू
कांपानिया

**कांपानिया** हा इटलीच्या दक्षिण भागातील एक प्रांत आहे. लोकसंख्येच्या दृष्टीने कांपानिया हा इटलीतील दुसऱ्या क्रमांकाचा प्रांत आहे.

प्राचीन ग्रीकांनी येथे वसाहती केलेल्या होत्या व या भागास ते मॅग्ना ग्रेसियाचा (बृहद् ग्रीस) भाग मानीत.

वर्ग:इटलीचे प्रदेश
*
अंब्रिया

**अंब्रिया** हा इटलीच्या मध्य भागातील एक प्रांत आहे.

वर्ग:इटलीचे प्रदेश
*
ओर्लेयों

**ओर्लेयों** () हे उत्तर-मध्य फ्रान्समधील सॉंत्र ह्या प्रदेशाची व लुआरे विभागाची राजधानी आहे. ओर्लेयों शहर पॅरिसच्या नैऋत्येला १३० किमी अंतरावर स्थित आहे.

अमेरिका देशाच्या लुईझियाना राज्यामधील न्यू ऑर्लिन्स ह्या शहराचे नाव ओर्लेयोंवरूनच देण्यात आले आहे.

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ
*

वर्ग:फ्रान्समधील शहरे
मोलीझे

**मोलीझे** () हा इटलीच्या दक्षिण भागातील एक प्रदेश आहे. १९७० साली आब्रुत्सोपासून वेगळा करण्यात आलेला मोलीझे इटलीमधील सर्वात नवीन प्रदेश आहे. मोलीझेला ईशान्येस आयोनियन समुद्राचा लहान किनारा लाभला आहे.

मोलीझेमधील लोकवस्ती इटलीच्या इतर भागांच्या तुलनेत तुरळक आहे. कृषी व पर्यटन हे येथील प्रमुख उद्योग आहेत.

## विभाग 
मोलीझेमध्ये दोन प्रांत आहेत:

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 
*पर्यटन 

वर्ग:इटलीचे प्रदेश
*
मार्के

**मोलीझे** () हा इटलीच्या २० प्रदेशांपैकी एक आहे. हा प्रदेश इटलीच्या मध्य भागात स्थित असून त्याच्या पूर्वेस एड्रियाटिक समुद्र आहे. सान मरिनो हा लहान देश मार्केच्या उत्तरेस स्थित आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:इटलीचे प्रदेश
*
चीमो शू

**शू चीमो** (देवनागरी लेखनभेद: **ह्सू चीमो**; पारंपरिक चिनी लिपी: 徐志摩 ; पिन्यिन: Xú Zhìmó;) (जानेवारी १५, १८९७ - नोव्हेंबर १९, १९३१) हा चिनी भाषेतील इ.स.च्या विसाव्या शतकातला प्रभावशाली कवी होता. प्रेम, सौंदर्य, स्वातंत्र्य इत्यादी मूल्यांचे उदात्तीकरण करणाऱ्या त्याच्या कवितांनी चिनी काव्यपरंपरेला आधुनिक वळण दिले.

## जीवन 
चीनमधील चेज्यांग प्रांतात जानेवारी १५, १८९७ रोजी जन्मलेल्या शूने अमेरिकेतील क्लार्क विद्यापीठ, कोलंबिया विद्यापीठ, तर इंग्लंडातील किंग्ज कॉलेज, केंब्रिज या संस्थांतून उच्चशिक्षण घेतले. इंग्लंडात असताना तेथील कीट्स व शेली या कवींच्या कवितांचा व समकालीन फ्रेंच कवींच्या कवितांचा प्रभाव त्याच्यावर पडला. या प्रभावातून त्याच्या चिनी कवितांना आधुनिकतेची प्रेरणा मिळाली असावी.

वर्ग:चिनी भाषेमधील कवी
वर्ग:इ.स. १८९७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३१ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आय छिंग

**आय छिंग** (देवनागरी लेखनभेद: **आय च्हिंग**, **आय त्सिंग** ; पारंपरिक चिनी लिपी: 艾青; पिन्यिन: Aì Qīng;) या टोपणनावाने विख्यात असलेला **ज्यांग चंघान** (सोपी चिनी लिपी: 蒋正涵 ; पिन्यिन: Jiang Zhenghan ;) (मार्च २७, इ.स. १९१० - मे ५, इ.स. १९९६) हा चिनी भाषेतील आधुनिक कवींपैकी एक होता. त्याने लिंग बी (चिनी लिपी: 林壁 ), क आ (चिनी लिपी: 克阿 ), अ ज्या (चिनी लिपी: 莪伽 ) या टोपणनावांनीही साहित्यनिर्मिती केली.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:चिनी भाषेमधील कवी
वर्ग:इ.स. १९१० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९६ मधील मृत्यू
आब्रुत्सो

**आब्रुत्सो** () हा इटलीच्या मध्य भागातील एक प्रदेश आहे. आब्रुत्सोच्या पूर्वेस एड्रियाटिक समुद्र तर इतर दिशांना इटलीचे इतर प्रदेश आहेत. भौगोलिक दृष्ट्या आब्रुत्सो इटलीच्या मध्यात असला तरीही ऐतिहासिक काळात दोन सिसिलींच्या राजतंत्राचा भाग असल्यामुळे तो दक्षिण इटलीमध्ये गणला जातो. लाक्विला ही आब्रुत्सोची राजधानी तर पेस्कारा हे येथील सर्वात मोठे शहर आहे. आब्रुत्सोची पश्चिम सीमा रोमपासून केवळ ८० किमी अंतरावर आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ
*पर्यटन 
* 

वर्ग:इटलीचे प्रदेश
*
अदिसयम वॉटर पार्क

**अदिसयम वॉटर पार्क**(रोमन लिपी: Athisayam तमिळ: அதிசயம்) हे मदुरै ह्या शहरापासून १२ किमी अंतरावर असणाऱ्या पार्वै ह्या गावात वसलेले एक मनोरंजनाचे ठिकाण/ऍम्युझमेंट पार्क आहे.हे ठिकाण मदुरै-दिंडुक्कल ह्या राष्ट्रीय महामार्ग क्र.७ वर असल्याने एक मोठे पर्यटन केंद्र म्हणुन विकसीत होत आहे.एकूण ४० एकराच्या प्रशस्त जागेत वसलेल्या ह्या उद्यानात अनेक प्रकारचे खेळ आणि इतर मनोरंजनाची साधने उपलब्ध करून देण्यात आली आहेत.ह्यात एकूण ४० खेळ व २० पाण्यातील सफरींचा समावेश आहे.अदिसयम वॉटर पार्क हे त्याच्या पाण्यातील राईड्स साठी प्रसिद्ध आहे,त्यात अनेक कृत्रिम धबधबे,तलाव आणि कालव्यांची निर्मिती करण्यात आली आहे.
## अदिसयम वॉटर पार्क 
## बाह्य दुवे 
*Official website  (अधिकृत संकेतस्थळ)

वर्ग:मदुराई जिल्हा
जल्लीकट्टु

**जल्लीकट्टु** किंवा **चल्लीकट्टु** तमिळनाडूतील मदुराई जिल्ह्यात पोंगल उत्सवादरम्यान होणारी बैलांची झुंज आहे. प्राणी अत्याचार प्रतिबंध कायद्यांतर्गत या खेळास भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाने बंदी आणली आहे. या प्रकरणावरील याचिकेवर सध्या तेथे अद्याप निर्णय झाला नाही. तामिळनाडूतील नागरिकांनी या बंदीविरोधात याचिका दाखल केली आहे. त्यावरील निर्णय प्रलंबित आहे.

१८ मे २०२३ रोजी तीन राज्याच्या कायद्यात सुधारणा करून सर्वोच्च न्यायालयाने पुढील खेळांना मान्याता दिली: महाराष्ट्रातील बैलगाडा शर्यत, तामिळनाडूतील जलिकट्टू शर्यत आणि कर्नाटक राज्यातील कंबाला शर्यत.

## संदर्भ 
वर्ग:मदुराई जिल्हा
वर्ग:शर्यती
तिरुप्परनकुंड्रम

**तिरुप्परनकुंड्रम** मदुराईतील एक प्रसिद्ध धार्मिक ठिकाण आणि पर्यटन स्थळ आहे. २०११ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ४८,८१० इतकी होती.

वर्ग:मदुराई
वर्ग:मदुराई जिल्हा
वर्ग:तमिळनाडूमधील शहरे
त्रेन्तिनो-आल्तो अदिजे

**त्रेन्तिनो-आल्तो अदिजे** हा इटली देशाच्या उत्तर भागातील ऑस्ट्रिया देशाच्या सीमेवरील एक स्वायत्त प्रदेश आहे. 

वर्ग:इटलीचे प्रदेश
*
मदुराई कामराज विद्यापीठ

**मदुरै कामराज विद्यापीठ** (तमिळ: மதுரை காமராஜர் பல்கலைக்கழகம் ; उच्चार: मदुरै कामराजर् पलकलैकळहम) हे तमिळनाडूमधील एक विद्यापीठ आहे.
## इतिहास
मदुराई कामराज विद्यापीठाचे उद्घाटन ६ फेब्रुवारी १९६६ रोजी करण्यात आले.हे मद्रास विद्यापीठाचे एक विस्तारीत केंद्र होते.१९६८ मध्ये तेंव्हाचे भारताचे राष्ट्रपती झाकीर हुसेन यांनी नवीन परिसराची कोनशिला स्थापन केली. १९७१ मध्ये या विद्यापीठामध्ये दूरस्थ शिक्षण संचालनालयाची स्थापना झाली.मद्रास राज्याचे माजी मुख्यमंत्री के. कामराज यांना सन्मानित करण्यासाठी १९७८ मध्ये याचे नाव मदुराई कामराज विद्यापीठ असे बदलण्यात आले.

वर्ग:तमिळनाडूमधील विद्यापीठे
लिगुरिया

**लिगुरिया** () हा इटली देशाचा एक प्रदेश आहे. लिगुरियाच्या पश्चिमेला फ्रान्स, उत्तरेला प्यिमाँत, पूर्वेला एमिलिया-रोमान्या व तोस्काना तर दक्षिणेला लिगुरियन समुद्र आहेत. जेनोवा ही लिगुरियाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. सव्होना हे लिगुरियामधील दुसरे मोठे शहर आहे.

उत्तरेकडील आल्प्स पर्वतरांग तर दक्षिणेकडील समुद्र ह्यांच्या मध्ये चिंचोळ्या भूभागावरील लिगुरिया हे येथील निसर्गरम्य समुद्रकिनाऱ्यांमुळे एक लोकप्रिय पर्यटक आकर्षण आहे. कृषीप्रधान अर्थव्यवस्था असलेल्या लिगुरियामध्ये वाइन व ऑलिव्ह तेल ही उत्पादने प्रामुख्याने बनवली जातात.

## बाह्य दुवे
*पर्यटन 

वर्ग:इटलीचे प्रदेश
*
मद्रास विद्यापीठ

**चेन्नै विद्यापीठ** किंवा **मद्रास विद्यापीठ** (तमिळ: சென்னைப் பல்கலைக்கழகம் ; उच्चार: चेन्नै पलकलैकळहम) हे तमिळनाडूमधील विद्यापीठ आहे. याची स्थापना १८५७मध्ये झाली.

वर्ग:तमिळनाडूमधील विद्यापीठे
वर्ग:चेन्नई
वर्ग:इ.स. १८५७ मधील निर्मिती
मदुराई नायक राजघराणे

**मदुरै नायक राजघराणे** (तमिळ:மதுரை நாயக்கர்கள்; *मदुरै नायक्कर्गळ)* हे सध्याच्या तमिळनाडूतील मोठ्या भागाचे राज्यकर्ते होते. या घराण्याची सत्ता अंदाजे १५२९ ते १७३९ दरम्यान होती. या राज्याची राजधानी मदुरै येथे होती.

वर्ग:तमिळनाडूचा इतिहास
वर्ग:भारतीय राजवंश
वर्ग:मदुराई
फ्रिउली-व्हेनेझिया जुलिया

**फ्रिउली-व्हेनेझिया जुलिया** हा इटली देशाच्या ईशान्य भागातील ऑस्ट्रिया व स्लोव्हेनिया देशांच्या सीमेवरील एक स्वायत्त प्रदेश आहे. 

वर्ग:इटलीचे प्रदेश
*
व्हाले दाओस्ता

**व्हाले दाओस्ता** (, ) हा इटली देशाच्या वायव्य कोपऱ्यातील आल्प्स पर्वतरांगेमध्ये वसलेला एक अर्ध-स्वायत्त प्रदेश आहे. व्हाले दाओस्ताच्या पश्चिमेस फ्रान्सचा रोन-आल्प प्रदेश, उत्तरेस स्वित्झर्लंडचे व्हाले हे राज्य तर इतर दिशांना इटलीचा प्यिमाँत प्रदेश आहेत. व्हाले दाओस्ता हा इटलीमधील आकाराने व लोकसंख्येने सर्वात लहान प्रदेश आहे.

आल्प्समधील माँट ब्लँक हा सर्वात उंच पर्वत येथेच स्थित आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ  

वर्ग:इटलीचे प्रदेश
वर्ग:आल्प्स
वर्ग:व्हाले दाओस्ता प्रदेश
अण्णा विद्यापीठ

250 px|इवलेसे|प्रमुख प्रवेशद्वार
**अण्णा विद्यापीठ** (तमिळ: அண்ணா ப‌ல்கலைக்கழகம்) हे भारताच्या तमिळनाडू राज्यामधील एक प्रमुख विद्यापीठ आहे. चेन्नईच्या गिंडी भागात प्रमुख कॅम्पस असलेले अण्णा विद्यापीठ १९७८ साली मद्रास विद्यापीठामधील ४ कॉलेजांचे एकत्रीकरण करून निर्माण करण्यात आले. ह्या विद्यापीठाला तामिळनाडूचे दिवंगत मुख्यमंत्री सी.एन. अण्णादुराई ह्यांचे नाव दिले गेले आहे. अण्णा विद्यापीठाचे चेन्नई व्यतिरिक्त मदुराई, तिरुचिरापल्ली, कोइंबतूर व तिरुनेलवेल्ली येथे देखील कॅम्पस आहेत.

भारतीय प्रौद्योगिकी संस्थान मद्रास व गिंडी राष्ट्रीय उद्यान अण्णा दिव्यापीठापासून जवळच स्थित आहेत.

## प्रसिद्ध माजी विद्यार्थी
*ए.पी.जे. अब्दुल कलाम, भारताचे माजी राष्ट्रपती
*कृष्णम्माचारी श्रीकांत, माजी भारतीय क्रिकेट खेळाडू

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:चेन्नई
वर्ग:तमिळनाडूमधील विद्यापीठे
शकिरा

220px|इवलेसे|उजवे|शकीरा 24 व्या वार्षिक लॅटिन ग्रॅमी पुरस्कारांमध्ये (2023)
शकिरा एक प्रसिद्ध स्पॅनिश वंशाची कोलंबियन गायिका.

वर्ग:अमेरिकन गायिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:कोलंबियन व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९७७ मधील जन्म
वर्ग:ग्रॅमी पुरस्कारविजेते
तनन्या

**तनन्या** तथा **दनन्या** ही कुंगुमा पूवुम कोंञम पुरावुम या तमिळ चित्रपटात अभिनय केलेली अभिनेत्री आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वंदियुर मरिअम्मन तेप्पाकुळम

**वंदियुर मरिअम्मन तेप्पाकुळम** (अर्थ : मरिआईचे कुंड) हे भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील मदुराई शहरातील एक पर्यटन स्थळ आहे.

300px|right|thumb|वंदियुर मरिअम्मन तेप्पाकुळम)

वर्ग:मदुराई
कलयुग (चित्रपट)

**कलयुग** हा १९८१ साली प्रदर्शित झालेला एक भारतीय हिंदी चित्रपट आहे. ह्या चित्रपटामध्ये महाभारताचे आधुनिक स्वरूप रंगवले आहे. श्याम बेनेगल ह्यांचे दिग्दर्शन असलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये शशी कपूर, रेखा, राज बब्बर ह्यांच्या आघाडीच्या भूमिका आहेत. कलयुगला १९८२ सालचा सर्वोत्तम चित्रपटासाठीचा फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाला.

## बाह्य दुवे
*
विजेता (१९८२ चित्रपट)

वर्ग:इ.स. १९८२ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:गोविंद निहलानी दिग्दर्शित चित्रपट
तिरुमलई नायक्कर महाल

300px|right|thumb|तिरुमलै नायगन पॅलेस
**तिरुमलै नायक्कर महाल** तथा **नायक महाल** हा भारताच्या मदुराई शहरातील राजवाडा आहे. हा राजवाडा १६३६मध्ये मदुरैच्या नायक वंशाच्या तिरुमलै नायक याने बांधून घेतला. हा महाल राजपूत-द्रविड शैलीचा असून मीनाक्षी मंदिरापासून २ किमी अंतरावर आहे.

२०१९ च्या सुमारास शाबूत असलेली वास्तू राजाचा मुख्य महाल होता तर मूळ राजवाडा याच्या चौपट विस्ताराचा होता. अठराव्या शतकात याची मोडतोड करण्यात आली होती.

**तिरुमलाई नायक पॅलेस हे** मदुराईमधील एक प्रमुख पर्यटन स्थळ आहे . हे 1636 मध्ये बांधले गेले . एका इटालियन वास्तुविशारदाने ते राजासाठी बांधले. राजा आणि त्याचे कुटुंब येथे राहत होते. स्वर्गविलास आणि रंगविलास हे राजवाड्याचे दोन भाग आहेत. याशिवाय पॅलेसमध्ये अशी अनेक ठिकाणे आहेत जिथे पर्यटकांना जाण्याची परवानगी आहे. या महालाला भेट देण्यासाठी प्रवेश शुल्क भरावे लागते. इंग्रज राजवटीत या जागेचा वापर प्रशासकीय कामासाठी होत असे. आता त्याची देखभाल भारतीय पुरातत्व विभागाकडून केली जाते आणि त्याला राष्ट्रीय स्मारक घोषित करण्यात आले आहे. संध्याकाळी येथे लाइट अँड साऊंड शो आयोजित केला जातो ज्यामध्ये मदुराईमधील राजाचे जीवन आणि त्याचे राज्य प्रकाश आणि आवाजाद्वारे सांगितले जाते.

वर्ग:मदुराई
वर्ग:इ.स. १६३६ मधील निर्मिती
भूमिका (चित्रपट)

वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:इ.स. १९७७ मधील हिंदी चित्रपट
निशांत (चित्रपट)

**निशांत** हा श्याम बेनेगल यांनी दिग्दर्शित केलेला व विजय तेंडुलकर यांनी लिहिलेला इ.स. १९७५ मधील एक बॉलिवुडमधील सामाजिक चित्रपट आहे.

वर्ग:इ.स. १९७५ मधील हिंदी चित्रपट
जीवा (अभिनेता)

इवलेसे|जीवा
**जीवा**( रोमन: Jeeva तमिळ: ஜீவா ;जन्म नावः अमर चौधरी जन्मः जानेवारी ४ इ.स. १९८४,चेन्नै,तमिळनाडु) ,एक तमिळ चित्रपट अभिनेता.
## चित्रपट कारकीर्द 
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेते
जुनून (चित्रपट)

***जुनून*** हा १९७८ चा श्याम बेनेगल दिग्दर्शित चित्रपट आहे. 

बिमल दत्त दिग्दर्शित *कस्तुरी* चित्रपटासोबत *जुनून* चित्रपटाला राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट हिंदी चित्रपट मिळाला.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९७८ मधील हिंदी चित्रपट
घाशीराम कोतवाल

**घाशीराम कोतवाल** हा पेशवाईच्या काळात पुण्याचा *कोतवाल* होता. प्रचलित मान्यतेनुसार तो नाना फडणविसाचा समकालीन मानला जातो.

## हे सुद्धा पहा 
* घाशीराम कोतवाल (नाटक)

वर्ग:पुण्याचा इतिहास
वर्ग:मराठा साम्राज्य
सत्यदेव दुबे

**सत्यदेव दुबे** (इ.स. १९३६; बिलासपूर, ब्रिटिश भारत - २५ डिसेंबर, इ.स. २०११; मुंबई, महाराष्ट्र) हे भारतीय पटकथाकार, संवादलेखक, नाट्य-अभिनेते, चित्रपट-अभिनेते, दिग्दर्शक व निर्माते होते. नाट्यक्षेत्रातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार (इ.स. १९७१), तन्वीर सन्मान (२००८), चतुरंग प्रतिष्ठानचा जीवनगौरव पुरस्कार (२००८) व पद्मभूषण पुरस्कार (इ.स. २०११) देऊन गौरवण्यात आले.

## जीवन 
दुब्यांचा जन्म इ.स. १९३६ साली ब्रिटिश भारतातील बिलासपूर (वर्तमान छत्तीसगढ राज्यात) येथे झाला. क्रिकेट खेळाडू होण्याचे स्वप्न बाळगून ते मुंबईत आले. मात्र मुंबईत गेल्यावर सौदी अरब-भारतीय रंगकर्मी इब्राहिम अल्काझी यांनी चालवलेल्या *थिएटर युनिट* नावाच्या नाट्यसंस्थेत ते सामील झाले. पुढे *राष्ट्रीय नाट्य विद्यालय* (*नॅशनल स्कूल ऑफ ड्रामा*) या संस्थेचे संचालकपद स्वीकारून अल्काझी नवी दिल्लीस गेले. त्यानंतर दुब्यांनी *थिएटर युनिट* नाट्यसंस्थेची धुरा आपल्या खांद्यांवर घेतली.

गिरीश कर्नाडांचे पहिले नाटक *ययाति*, तसेच *हयवदन*, बादल सरकारांची *एवम् इंद्रजित* व *पगला घोडा*, विजय तेंडुलकरांचे *खामोश! अदालत जारी है*, मोहन राकेशांचे *आधे अधुरे*, धर्मवीर भारती यांचे *अंधा युग* इत्यादी गाजलेली नाटके दुब्यांनी निर्मिली.

दुब्यांनी *अपरिचय के विंधाचल* (इ.स. १९६५) व *टंग इन चीक* (इ.स. १९६८) असे दोन लघुपट बनवले. विजय तेंडुलकरांच्या नाटकावर आधारित *शांतता! कोर्ट चालू आहे* हा मराठी भाषेतील चित्रपट त्यांनी दिग्दर्शिला आहे.

## कारकीर्द 
### चित्रपट 
## मृत्यू 
दुब्यांना सप्टेंबर, इ.स. २०११मध्ये अपस्माराचा झटका आल्यामुळे रुग्णालयात दाखल करण्यात आले होते. त्यानंतर ते दोन महिने कोम्यात होते. अखेर २५ डिसेंबर, इ.स. २०११ रोजी त्यांचे मुंबईत निधन झाले.

## संदर्भ व नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:नाट्यअभिनेते
वर्ग:नाट्यदिग्दर्शक
वर्ग:पटकथाकार
वर्ग:हिंदी व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९३६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
वर्ग:कालिदास सन्मान पुरस्कारविजेते
अशी पाखरे येती (नाटक)

**अशी पाखरे येती** हे प्रख्यात मराठी नाटककार विजय तेंडुलकर यांनी लिहिलेले एक लोकप्रिय आणि भावस्पर्शी नाटक आहे. १९७० मध्ये रंगभूमीवर आलेल्या या नाटकाने तेंडुलकरांची एक वेगळी—हळवी आणि संवेदनशील—बाजू प्रेक्षकांसमोर आणली. त्यांच्या सखाराम बाईंडर किंवा घाशीराम कोतवाल यांसारख्या आक्रमक आणि बंडखोर नाटकांच्या तुलनेत हे नाटक अत्यंत साधे, पण मनाला भिडणारे आहे.

## कथानक आणि विषय 
या नाटकाचे कथानक एका मध्यमवर्गीय कुटुंबाभोवती फिरते. त्या घरात *अरुण* नावाचा एक तरुण काही काळासाठी पाहुणा म्हणून राहायला येतो. या कुटुंबातील मुलगी *सरू* (सरस्वती) जी दिसायला अत्यंत साधी आणि काहीशी आत्मविश्वास गमावलेली असते. तिच्या आयुष्यात अरुणच्या येण्याने सकारात्मक बदल घडून येतो.

हे पात्र भारतीय मध्यमवर्गीय कुटुंबातील अनेक मुलींचे प्रतिनिधित्व करते, ज्यांच्या इच्छा आणि आत्मविश्वास दडपला गेलेला असतो. अरुण आपल्या उत्साही आणि मोकळ्या स्वभावाने त्या कुटुंबातील मरगळ झटकून टाकतो. तो सरूचा आत्मविश्वास जागा करतो आणि तिला स्वतःच्या अस्तित्वाची जाणीव करून देतो. नाटकाचे शीर्षक *अशी पाखरे येती* हे अशा व्यक्तींचे प्रतीक आहे ज्या आपल्या आयुष्यात अनपेक्षितपणे येतात, आपल्याला आनंदाचे क्षण देतात आणि पुन्हा आपल्या वाटेने निघून जातात.

तेंडुलकरांच्या लेखनात सहसा आढळणारा कडवटपणा या नाटकात नाही. त्याऐवजी आशावादी वृत्ती यात दिसून येते.

## प्रयोग आणि वारसा 
हे नाटक व्यावसायिक रंगभूमीवर प्रचंड यशस्वी झाले. अमोल पालेकर आणि दीपा लागू यांनी या नाटकातील प्रमुख भूमिका अजरामर केल्या होत्या. आजही अनेक हौशी आणि प्रायोगिक नाट्य संस्था या नाटकाचे प्रयोग आवडीने करतात. या नाटकावर आधारित बिन फेरे हम तेरे हा चित्रपट प्रदर्शित झाला.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी नाटके
वर्ग:विजय तेंडुलकरांचे साहित्य
वर्ग:कौटुंबिक नाटके
वर्ग:इ.स. १९७० मधील पुस्तके
शांतता! कोर्ट चालू आहे

**शांतता! कोर्ट चालू आहे** हे विजय तेंडुलकर यांनी लिहिलेले आणि मराठी रंगभूमीवर मैलाचा दगड ठरलेले मराठी नाटक आहे. या नाटकाला २० डिसेंबर २०१७ रोजी ५० वर्षे पूर्ण झाली. 

## नाटकासाठी संस्थांची निर्मिती
'शांतता...' या नाटकासाठी 'रंगायन’ आणि नंतरच्या टप्प्यात ‘आविष्कार’ या नाट्यसंस्थांची निर्मिती झाली.

## सुलभा बेणारे
या नाटकात 'सुलभा बेणारे' ही भूमिका करणाऱ्या सुलभा देशपांडे यांना अमाप लोकप्रियता मिळाली. 

## नाट्यस्पर्धेने बाद ठरवलेले नाटक
मुंबईच्या दादर येथील छबिलदास मुलींच्या शाळेत कोंडून ठेवल्यानंतर विजय तेंडुलकर यांनी तासाभरात ''शांतता! कोर्ट चालू आहे' नाटकाचा दुसरा अंक लिहून दिला. 

श्री.पु. भागवत हे ‘रंगायन’चे अध्यक्ष तर, विजय तेंडुलकर उपाध्यक्ष होते. राज्य नाट्य स्पर्धेमध्ये ‘एन्ट्री’ करताना भागवतांनी नाटककार तेंडुलकर एवढेच लिहिले होते. नाटक लिहून तयार नव्हते आणि तेंडुलकर यांना विषय सुचत नव्हता. एक दिवस ते रेल्वे स्टेशनवरून पार्ल्याला पायी घरी जात होते. त्यांच्यापुढे काही तरुण मुले चालली होती. त्यांतील एकाने देशस्थ ऋग्वेदी संघाचा हॉल कुठे आहे, अशी विचारणा तेंडुलकर यांच्याकडे केली. हे तरुण तेथे ‘अभिरूप न्यायालय’ सादर करणार होते आणि त्याविषयी त्यांच्यामध्ये चर्चा सुरू होती. त्यांच्यामध्ये सुरू असलेली चर्चा ऐकतच तेंडुलकर घरी पोहोचले. घरी गेल्यावर त्यांनी अरविंद देशपांडे यांना फोन करून नाटकाचा विषय सुचल्याचे सांगितले आणि लगोलग पहिला अंक लिहून दिला. तेंडुलकर यांच्या ज्येष्ठ बंधूंच्या निधनानंतर अंत्यसंस्कार आटोपले आणि सायंकाळी तालमीच्या ठिकाणी आलेल्या तेंडुलकर यांना निर्मात्यांनी शाळेच्या खोलीत कोंडून ठेवले. तासाभरात दुसरा अंक आणि बेणारेचे स्वगत झाल्याचे तेंडुलकर यांनी सांगितल्यानंतरच बाहेरून कडी उघडली गेली. बेणारेचे हे स्वगत रंगभूमीवरील ऐतिहासिक स्वगत झाले आहे. 

असे असले तरी राज्य नाट्य स्पर्धेच्या प्राथमिक फेरीतच परीक्षकांनी ‘हे नाटकच नाही’ असे म्हणत या नाटकाला बाद ठरविले.

## अन्य भाषांत रूपांतरे
मराठी, हिंदीसह विविध १६ भारतीय भाषांत 'शांतता...' रंगभूमीवर सादर झाले आणि त्याला इंग्रजीसह परदेशी भाषांमध्ये चित्रपटाद्वारे झळकण्याचा बहुमान लाभला.

## 'शांतता...' नाटकावरून बनलेली अन्य नाटके/चित्रपट
* मराठी चित्रपट - शांतता कोर्ट चालू आहे, दिग्दर्शक सत्यदेव दुबे, कलावंत सुलभा देशपांडे.
* हिंदी नाटक - खामोश अदालत जारी है, दिग्दर्शक - ओम शिवपुरी. प्रमुख भूमिका - सुधा शिवपुरी.
* हिंदी चित्रपट - शांतता कोर्ट शुरू है. दिग्दर्शक सत्यदेव दुबे, कलावंत सुलभा देशपांडे, अरविंद देशपांडे, अमरीश पुरी, अमोल पालेकर, एकनाथ हट्टंगडी.
*

## ''शांतता! कोर्ट चालू आहे' या नाटकाला मिळालेले पुरस्कार आणि सन्मान''
* कमलादेवी चटोपाध्याय पुरस्कार 
* शंभू मित्रा यांनी नाटक [बंगाली भाषा|बंगालीत]] नेले.
* सत्यदेव दुबे यांनी नाटक हिंदीत नेऊन त्यावर नाटक चित्रपट केला.
* या नाटकाचे ‘रंगायन’ने सुलभा देशपांडे यांना घेऊन शंभर तर, रोहिणी हट्टंगडी यांना घेऊन ‘आविष्कार’ने नव्वद प्रयोग केले.

वर्ग:विजय तेंडुलकरांचे साहित्य
वर्ग:मराठी नाटकांची यादी