open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
व्हार

**व्हार** () हा फ्रान्स देशाच्या प्रोव्हाँस-आल्प-कोत देझ्युर प्रदेशातील एक विभाग आहे. हा विभाग फ्रान्सच्या आग्नेय भागात आल्प्स पर्वतरांगेत व भूमध्य समुद्रकिनाऱ्यावर (कोत दाझ्युर) वसला आहे.

## बाह्य दुवे 
*  प्रिफेक्चर 
*  समिती 
*  पर्यटन 

वर्ग:फ्रान्सचे विभाग
वर्ग:प्रोव्हाँस-आल्प-कोत देझ्युर
जांभई

तोंड पूर्ण उघडून जोराने हवा आत घेणे व त्यानंतर ती लगेच बाहेर सोडणे या मानवी क्रियेस **जांभई** असे म्हणतात.  आळस आल्यावर, दुसरे कोणी जांभई देत असल्यास किंवा झोप येऊ घातली असल्यास ही क्रिया घडते. यात कानाचा पडदाही ताणला जातो. जांभई देतांना क्वचित कोणी शरीरही ताणतात.  माणसांप्रमणे इतरही काही प्राणी जांभया देतात.

## विस्तृत कारणे   :  मेंदुला प्राणवायुचा पुरवठा कमी झाल्यामुळे जांभई येते 
दररोजच्या जीवनात आपण 'जांभई' देतांना इतरांना पाहतो. तसेच 'जांभई'चा अनुभव आपण स्वतःही घेतलेला आहेच म्हणा. 'जांभई' येणे ही नैसर्गिक प्रक्रिया आहे. झोपी जाण्यापूर्वी अथवा झोपेतून उठल्या- उठल्या आपण तोंड व शरीर वेडेवाकडे करून जांभई देतो. मात्र ही जांभई येण्‍याचे कारण काय? हा प्रश्न तुम्हालाही पडलाय ना!

एखाद्या वेळी अधिक थकतो. तेव्हा आपल्या शरीरातील प्राणवायूचे प्रमाण कमी होते. तेव्हा या प्राणवायूची कमी ही 'जांभई' भरून काढत असते, असे मानले जाते. तर जांभई' ही आपला मेंदू थंड ठेवण्यासाठी येते, असा दावा बरमिंघटन विद्यापीठातील अभ्यासकांनी केलाय.

' जांभई' का येते? याचे मागील कारण शोधून काढण्यासाठी अभ्यासकांनी पोपटांवर परीक्षण केले होते. त्यांनी परिक्षणासाठी अतिशय उष्ण, कमी उष्ण व सामान्य वातावरण, अशा स्थळांची निवड करून प्रत्येक वातावरणात पोपटांना काही तास ठेवले.

कमी व सामान्य वातावरणातील पोपटांना जांभई आली नाही. मा‍त्र उष्ण वातावरणातील पोपटांना वारंवार जांभई येत असल्याचे त्यांच्या निदर्शणास आले.

त्यांच्या म्हणण्यानुसार आपण जेव्हा सामान्य तापमानात असतो तेव्हा आपल्या मेंदू शांत राहतो. त्यामुळे आपल्याला जांभई येत नाही. त्याचप्रमाणे थंड वातावरणातही आपल्याला जांभई येत नाही.

मात्र उष्ण वातावरणमध्ये आपला मेंदू तापत असल्याने आपल्याला जांभई येते. झोप येण्याआधी व झोपेतून उठल्या- उठल्या मेंदूला योग्य तापमानात आणण्यासाठी आपल्या जांभई येत असते.

## प्राण्यांच्या जांभया

File:My cat - at home - Sieraków.jpg|जांभई मांजरीची
File:Tigergebiss.jpg|जांभई वाघाची 
File:Panthera_onca_at_the_Toronto_Zoo_2.jpg|जांभई चित्त्याची
File:Panthera leo -zoo -yawning-8a.jpg|सिंहाची जांभई 
File:Monkey yawning 1.jpg|जांभई माकडाची 
File:Old pony by the solent.jpg|खेचराची जांभई
File:Strix varia DM1.jpg|घुबड जांभई देतांना
File:Taro the Shiba Inu yawning, also NO WAI!!!.jpg|कुत्र्याची जांभई
File:Herring Gull yawning.jpg|जांभई एका समुद्री पक्षाची

वर्ग :जैविक क्रिया
त्रिभुवन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

**त्रिभुवन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ** ()  हे नेपाळची राजधानी काठमांडू येथील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे. शहरापासून अंदाजे सहा किमी अंतरावर असलेला हा विमानतळ १९४९पासून कार्यरत आहे परंतु १९५५मध्ये तत्कालीन नेपाळी राजा महेन्द्र बीर बिक्रम देव शाहने याचे उद्घाटन केले.

## संदर्भ
वर्ग:नेपाळमधील विमानतळ
वर्ग:काठमांडू
द अमेझिंग रेस १९

**द अमेझिंग रेस १९** ही दूरचित्रवाणी मालिका द अमेझिंग रेस (अमेरिका) या मालिकेचे एकोणिसावे पर्व आहे. यात दोन व्यक्तींच्या अकरा संघानी भाग घेतला. प्रत्येक संघातील व्यक्ती एकमेकांच्या नात्यातील होत्या. हे संघ एकमेकांशी पृथ्वीप्रदक्षिणा करण्याच्या शर्यतीत असतील.

हे पर्व सप्टेंबर २५, इ.स. २०११ रोजी सुरू झाले. ही मालिका अमेरिकेत सी.बी.एस. वाहिनीवर दर रविवारी रात्री ८ वाजता (ईस्टर्न स्टॅंडर्ड टाइम) दाखवली जाते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:द अमेझिंग रेस
साळुंखे

मराठा जातीतील ९६ कुळांपैकी साळुंखे हे एक कूळ आहे. सोळंके हे त्यांचे उपनाव आहेत . सोळंके हे राजन्य शहाण्णव कूळी मराठा जातीत येताय

## ऐतिहासिक संदर्भ 
साळुंखे कूळ वर्णव्यवस्थेनुसार क्षत्रिय वर्णातील आहे. इ.स.च्या ५ व्या शतकातील चालुक्य राजघराण्याचे वंशज महाराष्ट्रात उत्तरकाळात साळुंखे कुलनामाने ओळखले जाऊ लागले व तेच गुजरात मध्ये सोलंकी. वर्तमान कर्नाटकातील *बदामी* या गावी चालुक्यांचे मुख्य ठाणे होते. चालुक्य या कुलनामाची सालुक्या-साळुंखे-सोलंकी अशी अपभ्रष्ट रूपे रूढ होऊन ही आडनावे तयार झाली.

मराठ्यांच्या ९६ कुळातील सर्वात मोठे कूळ म्हणून साळुंखे राजवंशिय कुळाकडे पाहिले जाते**.मराठ्यांच्या ९६ कुळात ९६ आडनावे प्रमुख मानली जातात त्यातीलच एक नाव म्हणजे "साळुंखे" किंवा "साळुंके".**

साळुंखे चालुक्य राजवंशीय कुळातील पडणावने राहणारी पण आपले कूळ साळुंखे चालुक्य आहे. 

साळुंखे - सोळंके या  मुख्य कुळातील पण काळाच्या ओघात पडलेली पडणावे आणि उप- कुलांचे (आडनावे) याांची माहिती खालीलप्रमाणे:

टीप:  आजच्या साळुंखे चालुक्य कुळातीलच पण काळाच्या ओघात ही पड(आडनावे) असून ती साळुंखे चालुक्य या आडनावाची भवकितील आडनावे आहेत.ही आडनावे खालीलप्रमाने:

आडनावे

**चुलकी ,चालुक्य,सोलंकी वाळुंज, वाळुंजकर वालंज,साळुंके, साळुंखे,सोळुंके,सोळंके, साळके, साळोखे,चाळके,चिलवंत.

**साळुंखे**-**पाटील''' , मारणे- देशमुख, अवघडराव-देशमुख, डुबल- ईनामदार, इंगवले- देशमुख, वाघचौरे- देशमुख, घार्गे- देशमुख, घर्गे- देसाई, सोनवणे- देशमुख, झोल- सरदार, टोळ- सरदार, चोर- सरदार, व्यवहारे- देशमुख, डुबल- सरकार, पाटनकर- सरकार, नरेराव- देशमुख, तुरेराव- देशमुख, फरताडे- देशमुख, बाबर- देशमुख, काळे- देशमुख, सावंत- देशमुख, हुंबे- देशमुख, कऱ्हाळे- देशमुख,  इंगळे- देशमुख, नीलवर्ण- देशमुख, ताकवले- देशमुख, पतंगे- देशमुख

## जातिव्यवस्थात्मक संदर्भ 
मराठा जातीतील ९६ कुळांपैकी साळुंखे हे एक कूळ आहे.

वर्ग:मराठी आडनावे
जात :- क्षत्रिय मराठा
ऑत-आल्प

right|thumb|250 px|विभागाचा नकाशा
**ऑत-आल्प** (; ऑक्सितान: Auts Aups) हा फ्रान्स देशाच्या प्रोव्हॉंस-आल्प-कोत देझ्युर प्रदेशातील एक विभाग आहे. हा विभाग फ्रान्सच्या आग्नेय भागात आल्प्स पर्वतरांगेत इटली देशाच्या सीमेवर वसला असून फ्रान्समधील सर्वात तुरळक लोकवस्तींपैकी एक आहे.

## बाह्य दुवे
*  प्रिफेक्चर 
*  समिती 
*  अधिकृत 

वर्ग:फ्रान्सचे विभाग
वर्ग:प्रोव्हाँस-आल्प-कोत देझ्युर
आईन इ अकबरी

अबुल फझल याने लिहीलेल्या अकबरनामा या ग्रंथाच्या तीन भागांपैकी जो तिसरा भाग आहे त्या तिसऱ्या भागालाच ***आईन इ अकबरी*** म्हणून ओळखले जाते. आईन इ अकबरीचे पाच विभाग आहेत. पहिल्या दोन विभागात बादशहा, त्याचे कुटुंब, दरबार, नोकरचाकर, त्यांची कामे इत्यादींची माहिती दिलेली आहे. तिसऱ्या विभागात न्यायव्यवस्थेचे वर्णन, चौथ्या विभागात भारतीय जनतेचे विशेषतः हिंदूंचे सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनाचे वर्णन केलेले आहे. अंतिम पाचव्या विभागात कवींच्या स्फुट रचना व म्हणींचा संग्रह आहे.

वर्ग:मुघल साम्राज्य
वर्ग:फारसी साहित्य
बुश-द्यु-रोन

[right|thumb|250 px|[मार्सेल हे फ्रान्समधील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे (पॅरिस खालोखाल)]]
**बुश-द्यु-रोन** (; ऑक्सितान: Bocas de Ròse; अर्थ:रोन नदीचे मुख) हा फ्रान्स देशाच्या प्रोव्हॉंस-आल्प-कोत देझ्युर प्रदेशातील एक विभाग आहे. हा विभाग फ्रान्सच्या दक्षिण भागात भूमध्य समुद्राच्या किनाऱ्यावर व रोन नदीच्या मुखाजवळ वसला आहे. 

अनेक निसर्गरम्य व प्रसिद्ध समुद्रकिनाऱ्यांमुळे पर्यटन हा येथील सर्वात मोठा उद्योग आहे. दाट लोकवस्तीच्या ह्या विभागामधील मार्सेल, एक्स-अँ-प्रोव्हॉंस व अ‍ॅर्ल ही मोठी शहरे आहेत.

## बाह्य दुवे 
*  प्रिफेक्चर 
*  समिती 

वर्ग:फ्रान्सचे विभाग
वर्ग:प्रोव्हाँस-आल्प-कोत देझ्युर
थॉमस अ‍ॅक्विनास

**थॉमस अ‍ॅक्विनास** () (इ.स. १२२५ - मार्च ७, इ.स. १२७४) हा मध्य युगाच्या १३व्या शतकामधील एक इटलियन कॅथलिक चर्चचा डॉमिनिकन धर्मगुरू, तत्त्ववेत्ता, शिक्षक व विद्वान होता.

## बाह्य दुवे 
*सेंट थॉमस अ‍ॅक्विनास (pdf )
*[सेंट थॉमस अ‍ॅक्विनास - कॅथलिक एनसाक्लोपीडिया](http://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Thomas_Aquinas)
 

वर्ग:ख्रिश्चन सेंट
वर्ग:इ.स. १२२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १२७४ मधील मृत्यू
व्हॉक्ल्युझ

[right|thumb|250 px|ऐतिहासिक [आव्हियों शहरामधील पोपचे प्रासाद]]
**व्हॉक्ल्युझ** (; ऑक्सितान: Vauclusa) हा फ्रान्स देशाच्या प्रोव्हाँस-आल्प-कोत देझ्युर प्रदेशातील एक विभाग आहे. 

येथील आव्हियों शहरामधील पोपचे प्रासाद (Palais des Papes) ही युरोपमधील एक महत्त्वाची मध्ययुगीन गॉथिक वास्तू युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थान आहे.

## बाह्य दुवे 
*  प्रिफेक्चर
*  समिती 
*  पर्यटन

वर्ग:फ्रान्सचे विभाग
वर्ग:प्रोव्हाँस-आल्प-कोत देझ्युर
आल्प-मरितीम

right|thumb|250 px|विभागाचा नकाशा
**आल्प-मरितीम** (; ऑक्सितान: Aups Maritims) हा फ्रान्स देशाच्या प्रोव्हॉंस-आल्प-कोत देझ्युर प्रदेशातील एक विभाग आहे. हा विभाग फ्रान्सच्या आग्नेय कोपऱ्यात इटली देशाच्या सीमेवर आल्प्स पर्वतरांगेत व भूमध्य समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसला आहे. मोनॅको हा सार्वभौम देश पूर्णपणे आल्प-मरितीमच्या आंतर्गत आहे.

येथील फ्रेंच रिव्हिएरावरील अनेक निसर्गरम्य व प्रसिद्ध समुद्रकिनाऱ्यांमुळे पर्यटन हा येथील सर्वात मोठा उद्योग आहे. दाट लोकवस्तीच्या ह्या विभागामधील नीस, ॲंतिब व कान ही मोठी शहरे आहेत.

## बाह्य दुवे 
*  प्रिफेक्चर 
*  समिती
*  डीमॉझ 

वर्ग:फ्रान्सचे विभाग
वर्ग:प्रोव्हाँस-आल्प-कोत देझ्युर
मध्य युग

[right|thumb|300 px|[इ.स.चे ५ वे शतक|नवव्या शतकात काढले गेलेले शार्लमेन, पोप गेलाशियस पहिला व पोप ग्रेगोरी पहिला ह्यांचे चित्र]]
**मध्य युग** हा शब्दप्रयोग युरोपामधील पाचवे शतक व १५वे शतक ह्या दरम्यानच्या काळाचा उल्लेख करण्याकरिता वापरला जातो. इ.स. ४७६ मध्ये रोमन साम्राज्य कोसळल्यानंतर मध्य युग सुरू झाले असे मानण्यात येते तर इ.स. १४५३ मधील ओस्मानांचा कॉन्स्टेन्टिनोपलवरील विजय ही घटना मध्य युगाच्या अस्तासाठी वापरली जाते. रानिसां हा साधारणपणे मध्य युग व आधुनिक युग ह्यांमधील दुवा मानला जातो. मध्य युगातील युरोपात अनेक उत्क्रांती घडल्या; कला, संगीत, वास्तूशास्त्राच्या नव्या शैल्या निर्माण झाल्या व समाज पूर्णपणे बदलून टाकणारे अनेक नवे शोध लावले गेले.

## विभाग
बहुतेक इतिहासकारांच्या मते मध्य युग प्रारंभिक मध्य युग (इ.स. ४७६ - इ.स. १०००), उच्च मध्य युग (इ.स. १००० - इ.स. १३००) व शेवटचे मध्य युग (इ.स. १३०० - इ.स. १४५३) ह्या तीन कालखडांमध्ये विभागले जाऊ शकते.

## बाह्य दुवे
* इंटरनेट मध्य-युग दालन
* ऑनलाइन रेफरन्स बूक

वर्ग:युरोपचा इतिहास
वर्ग:युगे
आकाशकंदील

**आकाशकंदील** हा दिवाळी सणाचा विशेष मानला जातो. या सणाला स्वतःच्या राहत्या घराबाहेर बाहेरच्या लोकांना दिसेल अशा उंच जागी व शक्यतोवर पूर्व दिशेस हा आकाशदिवा (आकाशकंदील) लावला जातो. हा आकाशकंदील पारंपरिकरीत्या बांबूच्या कामट्या व रंगीत कागदापासून तयार केला जातो. अलीकडील काळात आकर्षक प्लास्टिकचे वा कागदापासून बनवलेले आकाशकंदील विकत मिळतात. दिवाळी सणानिमित्त विविध रंगाचे, प्रकारचे आकाशकंदील बाजारपेठेत विक्रीसाठी उपलब्ध असतात तसेच भारतात तयार होत असलेल्या  
कंदिलांना परदेशात मागणी असते. भारतातील दीपावलीप्रमाणेच चीन व जपानमध्येही वेगवेगळ्या प्रसंगांनुसार आकाशदिव्यांच्या वापराची प्रथा आहे.

## धार्मिक महत्त्व
कार्तिक महिन्यात सूर्यास्ताच्या वेळेला घराच्या बाहेर आकाशदिवा लावावा असे हिंदू धर्मशास्त्र सांगते. घराच्या बाहेर अंगणात जमीन साररवून मध्यभागी यज्ञाला उपयोगी असे लाकूड मधोमध खड्डा खणून पुरावे. त्यावर आठ पाकळ्यांचे दिव्याचे तयार केलेले यंत्र टांगावे. या यंत्राच्या मधोमध दिवा लावावा. त्याच्या आठ पाकळ्यात आठ दिवे लावावेत आणि हा दिवा देवाला अर्पण करावा असे सांगितले आहे.  

## नाताळ
नाताळ सणाच्या प्रसंगी चांदणीच्या आकाराचे आकाशकंदील लावण्याची ख्रिस्ती बांधवांची परंपरा दिसून येते. प्रेषित भगवान येशू ख्रिस्त याच्या जन्माच्या वेळी आकाशात देदीप्यमान तारा चमकत असल्याने त्याचे प्रतीक म्हणून चांदणी आकाराचा कंदील लावला जातो.

## आकाशकंदील तयार करण्याची एक कृती
आकाशकंदील घरी तयार करण्याची पद्धती महाराष्ट्र राज्यात आणि अन्य राज्यातही दिसून येते. घरातील लहान मुले दिवाळीच्या सुट्टीत घरी आकाशकंदील तयार करतात. यासाठी विविध कृती उपलब्ध आहेत. 
*साहित्य- 
पतंगाचा रंगीत कागद, कंपास, मापन पट्टी, पेन्सिल, कात्री, कटर, डिंक,इ.
१) एखद्या जाड कागदावर १० सेंटिमीटर त्रिज्येचे गोल वर्तुळ काढून, वर्तुळाच्या परिघाचे त्रिज्येच्या मापाने ६ समान भाग करतात.
२) त्रिज्येच्या १० सेंटी मापाने परिघावर काढलेल्या ६ बिंदूंवरून वर्तुळाबाहेर परस्परांना छेदणारे कंस टाकतात, आणि हे ६ बिंदू एकमेकांना जोडतात.
३) हे बिंदू केंद्रबिंदू धरून आकृती ३ प्रमाणे परिघावर पाकळ्या तयार करतात.
४) अशी ४ वर्तुळे तयार करून कापून घेतात. 
५) सर्व वर्तुळाच्या आतील गोल पाकळ्यांवर कर्कटक अथवा टोकदार वस्तू हलक्या हाताने फिरवून घेतल्या की योग्य ठिकाणी घड्या पडतात. या आकाशकंदिलाच्या सर्व घड्यांना गोलाई असते.
६) वर्तुळाच्या मध्यभागी साजेसे नक्षीकाम काढून ते कापतात व त्याला आतील बाजूस पतंगाचा रंगीत कागद चिटकवतात.
७) त्यानंतर ४ ही वर्तुळांची जोडणी करून घेतल्यावर, प्रत्येक वर्तुळाच्या २ पाकळ्या इतर एका वर्तुळाशी सामाईक असल्याचे दिसून येईल. ही जोडणी झाल्यावर आकाशकंदिलाचा मुख्य गोलाई असलेला ढाचा /त्रिमिती आकार तयार होईल.
८) आकाशकंदिलाच्या वराच्या बाजूस कंदील टांगण्यासाठी दोरा आणि खालील बाजूस झिरमिळ्या चिकटवून किंवा अधिक  कल्पकता वापरून हा आकाशकंदील सजवता येतो.

## चित्रदालन

चित्र:Lanterns-at-Durpan-stores.gif|दिवाळीसाठी वापरले जाणारे आकाशकंदील
चित्र:Akashkandil.jpg|विकण्यासाठी ठेवलेले आकाशकंदील
File:Diwali Lanterns in Pun Maharashtra.jpg|दिवाळी आकाशकंदील

## संदर्भ 
वर्ग:दिवाळी
जॅक्सन पोलॉक

**जॅक्सन पोलॉक** () (जानेवारी २८, इ.स. १९१२ - ऑगस्ट ११, इ.स. १९५६) हा एक अमेरिकन चित्रकार होता. अमूर्त अभिव्यक्तिवादी चित्रशैलीमध्ये त्याचे योगदान मौल्यवान मानले जाते. विक्षिप्त व खाजगी स्वभावाच्या व मद्यपानाच्या आहारी गेलेल्या पोलॉकला त्याच्या कारकिर्दीत पुष्कळ प्रसिद्धी व बदनामी मिळाली.

कॅनव्हासावर रंग ओतून चित्रे बनवण्याच्या शैलीमध्ये पोलॉकने नैपुण्य मिळवले होते. इ.स. १९४८ साली त्याने रेखाटलेले क्रमांक ५ ह्या चित्राचे मूल्य सध्या १५.६८ कोटी अमेरिकन डॉलर इतके असून, ते जगातील सर्वांत महागडे चित्र मानले जाते.

## बाह्य दुवे 
*जॅक्सन पोलॉक - म्युझियम ऑफ मॉडर्न आर्ट
*पोलॉक-क्रास्नर फाउंडेशन
 

वर्ग:अमेरिकन चित्रकार
वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील मृत्यू
य.गि. महाजन

**यशवंत गिरधर महाजन** (मे १२, इ.स. १९४१ - हयात) हे मराठी-भारतीय राजकारणी आहेत. पुणे विद्यापीठातून बी.एड. केलेले महाजन हे व्यवसायाने शिक्षक आहेत. हे भारतीय जनता पक्षाकडून जळगांव लोकसभा मतदारसंघातून १९९९ सालच्या तेराव्या व २००४ सालच्या चौदाव्या लोकसभेवर निवडून गेले होते.
नॉयडामधल्या *कोब्रापोस्ट* नामक प्रसारमाध्यम कंपनीने एका छुप्या कारवाईदरम्यान ते ३५,००० रुपयांची लाच घेत असताना त्यांची ध्वनि-चित्रफीत काढली. ही फीत आज तक या हिंदी दूरचित्रवाहिनीने ऑपरेशन दुर्योधन या कार्यक्रमात दाखवली. हे पैसे त्यांनी लोकसभेत विशिष्ट प्रश्न विचारण्यासाठी घेतल्याचा आरोप होता.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९४१ मधील जन्म
वर्ग:जळगांवचे खासदार
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कांतॅल

[right|thumb|250 px|[गुस्ताव्ह आयफेलने निर्माण केलेला एक रेल्वे पूल]]
**कांतॅल** (; ऑक्सितान: Cantal) हा फ्रान्स देशाच्या ऑव्हेर्न्य प्रदेशातील एक विभाग आहे. हा विभाग फ्रान्सच्या मध्य भागात वसला असून तो फ्रान्समधील सर्वात तुरळक लोकवस्तीच्या प्रांतांपैकी एक आहे.

## बाह्य दुवे 
*  प्रिफेक्चर 
*  समिती
*पर्यटन 

वर्ग:फ्रान्सचे विभाग
वर्ग:ऑव्हेर्न्य
हिप्पोचा ऑगस्टीन

**हिप्पोचा ऑगस्टीन**, सेंट ऑगस्टीन, सेंट ऑस्टिन (; नोव्हेंबर ३, इ.स. ३५४ - ऑगस्ट २८, इ.स. ४३०) हा उत्तर आफ्रिकेच्या हिप्पो रेजियस प्रदेशातील (आजचा अल्जीरिया) एक रोमन कॅथलिक संत, धर्मगुरू, तत्त्ववेत्ता, शिक्षक व विद्वान होता. त्याच्या लिखाणांचा कॅथलिक धर्मावर मोठा प्रभाव पडला. तसेच मध्य युगातील थॉमस अ‍ॅक्विनास ह्या कॅथलिक संतावर देखील ऑगस्टीनच्या विचारांचा पगडा जाणवतो. 

## बाह्य दुवे 
*सेंट ऑगस्टीन - जीवन व कार्य
*सेंट ऑगस्टीन
 

वर्ग:ख्रिश्चन सेंट
वर्ग:अल्जीरियन व्यक्ती
वर्ग:इ.स. ३५४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. ४३० मधील मृत्यू
एरलाइन्स पीएनजी फ्लाइट १६००

**एरलाइन्स पीएनजी फ्लाइट १६००** हे पापुआ न्यू गिनी मधील एरलाइन्स पीएनजी या विमानकंपनीचे उड्डाण होते. या विमानास ऑक्टोबर १३, २०११ रोजी झालेला अपघात होउन त्यात २८ व्यक्ती मृत्यू पावल्या.

## संदर्भ
* http://aviation-safety.net/database/record.php?id=20111013-0 
* http://www.abc.net.au/news/2011-10-13/plane-crashes-in-png/3570522

वर्ग:२०११ मधील विमान अपघात व दुर्घटना
हेवा बोरा एरवेझ फ्लाइट ९५२

**हेवा बोरा एअरवेज फ्लाइट ९५२** हे हेवा बोरा एरवेझचे जुलै ८, २०११ रोजी काँगोमधील किन्शासा पासून किसनगानीला जाणारे विमानोड्डाण होते. याला उड्डाणादरम्यान अपघात झाला.

## संदर्भ
वर्ग:विमान अपघात व दुर्घटना
वर्ग:२०११ मधील विमान अपघात व दुर्घटना
ऑन्री मातीस

**ऑन्री मातीस** (मराठी लेखनभेद: **ऑंरी मातीस** ; ) (डिसेंबर ३१, इ.स. १८६९ - नोव्हेंबर ३, इ.स. १९५४) हा एक फ्रेंच कलाकार होता. तो चित्रकला, शिल्पकला इत्यादी अनेक कलांमध्ये निपुण असला तरीही एक चित्रकार हीच त्याची सर्वात प्रसिद्ध ओळख आहे. आधुनिक कलेमध्ये त्याचे योगदान अत्यंत मौल्यवान मानले जाते.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:फ्रेंच चित्रकार
वर्ग:इ.स. १८६९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५४ मधील मृत्यू
पुय-दे-दोम

right|thumb|250 px|पुय दे दोम ज्वालामुखीचा डोंगर
**पुय-दे-दोम** (; ऑक्सितान: lo Puèi de Doma) हा फ्रान्स देशाच्या ऑव्हेर्न्य प्रदेशातील एक विभाग आहे. हा विभाग फ्रान्सच्या मध्य भागात वसला असून येथील ह्याच नावाच्या एका मोठ्या ज्वालामुखीवरून ह्या विभागाचे नाव देण्यात आले आहे.

## बाह्य दुवे 
*  प्रिफेक्चर 
*  समिती

वर्ग:फ्रान्सचे विभाग
वर्ग:ऑव्हेर्न्य
आल्ये

right|thumb|250 px|विभागाचा नकाशा
**आल्ये** (; ऑक्सितान: Alèir) हा फ्रान्स देशाच्या ऑव्हेर्न्य प्रदेशातील एक विभाग आहे. हा विभाग फ्रान्सच्या मध्य भागात वसला असून येथून वाहणाऱ्या वरून ह्याचे नाव देण्यात आले आहे. 

दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान इ.स. १९४० साली नाझी जर्मनीने फ्रान्सचा पराभव केला व येथे विशी फ्रान्स सरकार स्थापन केले. आल्ये विभागातील विशी ह्या गावात १९४० ते १९४४ दरम्यान विशी फ्रान्सची राजधानी होती.

## बाह्य दुवे 
*  प्रिफेक्चर 
*  समिती
*  पर्यटन

वर्ग:फ्रान्सचे विभाग
वर्ग:ऑव्हेर्न्य
पीटर पॉल रुबेन्स

**पीटर पॉल ऱ्युबेन्स** (; जून २८, इ.स. १५७७ - मे ३०, इ.स. १६४०) हा एक बेल्जियन चित्रकार होता. तो आपल्या ऐतिहासिक व बरॉक शैलीच्या व्यक्तीचित्र, वस्तूचित्र व निसर्गचित्रांसाठी ओळखला जातो.

चित्रकारीबरोबरच राजनैतिक कौशल्यासाठी देखील ऱ्युबेन्स प्रसिद्ध होता. इंग्लंडच्या पहिल्या चार्ल्सने त्याला सरदारकी बहाल केली होती.

## निवडक चित्रे

Image:Rubens - Massacre of the Innocents - Art Gallery of Ontario 2.jpg|*The Massacre of the Innocents*, १६११
File:Rubens Venus at a Mirror c1615.jpg|*व्हीनस*, १६१५
File:Peter Paul Rubens - Diana Presentig the Catch to Pan - WGA20291.jpg|*Diana Presenting the Catch to Pan*, १६१५
Image:Peter Paul Rubens 083.jpg|*The Hippopotamus and Crocodile Hunt*, १६१६
Image:Peter Paul Rubens - Enthroned Madonna Adored by Saints.jpg|*संत यांनी पूजलेली सिंहासनारूढ मॅडोना*, १६२८
Image:Peter Paul Rubens - Das Kind mit dem Vogel (Gemäldegalerie Berlin).jpg|*पक्ष्यासोबतचे मूल*, १६२५-१६४०
Image:Peter Paul Rubens 019.jpg|*Portrait of Hélène Fourment*; १६३०
Image:Peter Paul Rubens - A View of Het Steen in the Early Morning.jpg|*The Château de Steen with Hunter*, १६३५-३८

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:बेल्जियन चित्रकार
वर्ग:इ.स. १५७७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १६४० मधील मृत्यू
आय.एम. पेइ

**इहो मिंग पेइ** (जन्मः एप्रिल २६, इ.स. १९१७) हे एक चिनी-अमेरिकन स्थापत्यकार आहेत. त्यांना आधुनिक वास्तूशास्त्राचा जनक असे संबोधले जाते. १९१७ साली चीनच्या कॅंटन शहरात जन्मलेले व शांघाय आणि हॉंग कॉंगमध्ये वाढलेले पेइ इ.स. १९३५ साली अमेरिकेत दाखल झाले. एम.आय.टी.मध्ये वास्तूशास्त्र शिकताना पेइंनी फावल्या वेळेत नवनवी स्थापत्य तंत्रे विकसित केली तसेच ल कॉर्बूझीये व इतर होतकरू वास्तूशास्त्रज्ञांच्या शैलीचा अभ्यास केला.

आजवर पेइ ह्यांनी अमेरिकेमधील व जगातील अनेक प्रसिद्ध इमारती डिझाईन केल्या आहेत. त्यांच्या कामात बॉस्टनमधील जॉन एफ. केनेडी अध्यक्षीय ग्रंथालय, पॅरिसमधील लूव्र संग्रहालयाचा काचेचा पिरॅमिड, हॉंग कॉंगमधील बँक ऑफ चायना टॉवर तसेच दोहामधील म्युझियम ऑफ इस्लामिक आर्ट ह्या उल्लेखनीय वास्तू गणल्या जातात.

[center|thumb|600 px|पेइ ह्यांनी रचलेला [पॅरिसमधील लूव्र संग्रहालयाचा काचेचा घुमट (पिरॅमिड)]]

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:अमेरिकन स्थापत्यकार
वर्ग:इ.स. १९१७ मधील जन्म
वर्ग:प्रेसिडेन्शियल मेडल ऑफ फ्रीडम विजेते
आयफोन ३जी

'''''' ही अ‍ॅपलच्या आयफोनची दुसरी पिढी आहे.

वर्ग:आयफोन
२०११ मोरोक्को वायुसेना सी-१३० अपघात

'''''' हा जुलै २६, २०११ रोजी झालेला विमान अपघात आहे.
## संदर्भ
वर्ग:विमान अपघात व दुर्घटना
वर्ग:२०११ मधील विमान अपघात व दुर्घटना
गडसंच (पुस्तक)

हे मराठीतील एक पुस्तक आहे.

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
फ्रँक लॉईड राइट

**फ्रँक लॉईड राइट** (जून ८, इ.स. १८६७ - एप्रिल ९, इ.स. १९५९) हा एक अमेरिकन स्थापत्यकार होता. राइटने आपल्या कारकिर्दीत ५०० पेक्षा अधिक वास्तू विकसित केल्या ज्यांमध्ये अनेक शाळा, कचेऱ्या, संग्रहालये, हॉटेल व गगनचुंबी इमरती होत्या. इ.स. १९९१ साली अमेरिकन स्थापत्यकार संस्थेने त्याला *आजवरचा सर्वोत्तम अमेरिकन स्थापत्यकार* असे गौरवले.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:अमेरिकन स्थापत्यकार
वर्ग:इ.स. १८६७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५९ मधील मृत्यू
आयफोन (मूळ)

**मूळ आयफोन** (किंवा आयफोन २जी) हा अ‍ॅपलचा सर्वात पहिला आयफोन होता. त्याचा उत्तराधिकारी आयफोन ३जी हा आहे.

## माहिती
हा भ्रमणध्वनी १५३ ग्रॅम वजनाचा आहे. तो प्रथम जून २००७ मध्ये बाजारात उपलब्ध झाला.  

 
वर्ग:आयफोन
समर्थांचा सज्जनगड (पुस्तक)

**समर्थांचा सज्जनगड** हे एक मराठी पुस्तक आहे.

## हे सुद्धा पहा
* सज्जनगड

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
रतनवाडी

**रतनवाडी** हे गाव महाराष्ट्रातील अहमदनगर जिल्ह्याच्या अकोले तालुक्यातील ऐतिहासिक वारसा असलेले गाव आहे. हे गाव भंडारदरा धरणाच्या फुगवट्याजवळ आहे. येथे हेमाडपंती स्थापत्यशैलीचे अमृतेश्वर मंदिर व रतनगड हे प्रसिद्ध पर्यटन स्थळ आहेत.

वर्ग:अकोले तालुक्यातील गावे
वर्ग:अहिल्यानगर जिल्हा
पर्वणी सूर्यग्रहणाची (पुस्तक)

हे मराठीतील  सूर्यग्रहण आणि त्याची माहिती देणारे पुस्तक आहे.

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
पर्यावरण (पुस्तक)

## पर्यावरणावरील पुस्तके
* आरोग्यदायी पर्यावरण (भूषण पटवर्धन)  
* Environmental Awareness  : Environmental Studiea (इंग्रजी आणि मराठी, अरुण राजाराम कुंभारे)
* ओळख पर्यावरणाची (बालसाहित्य, जोसेफ तुस्कानो)  
* डायमंड क्विझ सीरिज : पर्यावरण (जॉन्सन बोर्जेस)  
* चित्रमय पर्यावरण (डी. एस. इटोकर) 
* जीवनशैली, पर्यावरण, प्रदुषण आणि आयुर्वेद (प्रभाकर पवार )
* झाडं आणि पर्यावरण (डॉ. बी.पी. वांगीकर)  
* निसर्ग पर्यावरण विविधा (प्रा. पी.आर. परदेशी)  
* निसर्गायण (दिलीप कुलकर्णी)  
* पर्यावरण ((प्र.के. घाणेकर)
* पर्यावरण (बालसाहित्य, प्रशांत निंबाजी घरटे)  
* पर्यावरण (डॉ. बाळ पदवाड)  
* पर्यावरण (बी.के. कुलकर्णी)  
* पर्यावरण (बालसाहित्य, भीमा कदम)  
* पर्यावरण (वि.गो. भागवत)
* पर्यावरण आणि मानव (स्मिता देवधर)
* पर्यावरण आणि समाज (प्रा. शैलजा सांगळे)   
* पर्यावरण गाथा (निरंजन घाटे)  
* पर्यावरण जागृती (मराठी आणि इंग्रजी, अरुण राजाराम कुंभारे)     
* पर्यावरण : जाणीव विकास (वसंतराव ठाकरे)  
* पर्यावरण परिस्थिती आणि प्रयत्न : पृथ्वीचा प्राण (भास्कर देशमुख)  
* पर्यावरण - पोषक शौचकूप (श.म. केतकर)  
* पर्यावरण प्रदूषण (रंजन गर्गे)
* पर्यावरण प्रदूषण (डॉ. रवींद्र भावसार)  
* पर्यावरण प्रहरी (पं. वासुदेव देशपांडे)  
* पर्यावरण भूगोल (प्रा. शैलजा सांगळे) 
* पर्यावरण : रोजचा विचार (पद्मा साठे)  
* पर्यावरणशास्त्र परिचय (डॉ. रंजना देवरे)  
* पर्यावरण शिक्षण (प्रा. नीला पाथरे) 
* पर्यावरण समस्या निराकरण व क्षेत्र अभ्यास (डॉ. श्रीकांत कार्लेकर) 
* पर्यावरण संरक्षण (वैशाली जेऊरकर)   
* पर्यावरणाची कथा आणि व्यथा (डॉ. रविकांत पागनीस)  
* पक्षी आणि पर्यावरण (डॉ. प्रदीप व्यवहारे, डॉ. सुभाष बेहरे)  
* भवताल (द्वैमासिक)
* डायमंड पर्यावरणशास्त्र शब्दकोश : इंग्लिश->मराठी (जॉन्सन बोर्जेस)  
* डायमंड भूगोल - पर्यावरणशास्त्रकोश (जॉन्सन बोर्जेस, डॉ. श्रीकांत कार्लेकर  
* मला उत्तर हवंय ! : पर्यावरण (मोहन आपटे)  
* वसुंधरेचा अाविष्कार ( प्रा. श.ल. चोरघडे)  
* वेध पर्यावरणाचा (नंदकुमार रोपळेकर) 
* वेध पर्यावरणाचा (रविराज गंधे)
* व्यावसायिक पर्यावरण आणि उद्योजकता (कडवेकर, प्रा. रवींद्र कोठावदे)  
* शिक्षण व पर्यावरण (भूषण पटवर्धन)  
* साधनसंपदा व पर्यावरण (अरुण राजाराम कुंभारे) 
* स्वच्छतेतून पर्यावरण (डॉ. प्रफुल्ल चौधरी)  
* हसरे पर्यावरण (बालसाहित्य, दिलीप कुलकर्णी) 

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
सिंहगड (पुस्तक)

हे मराठीतील सिंहगड या किल्ल्याची संपूर्ण माहिती सांगणारे पुस्तक आहे.

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
सहली एक दिवसाच्या, परिसरात पुण्याच्या (पुस्तक)

हे मराठीतील पुण्याच्या परिसरात एक दिवसाच्या सहली बद्दल माहिती देणारे पुस्तक आहे.

पुणे हे साधारण सहलीच्या सुरुवातीचे ठिकाण मानून एका दिवसात म्हणजे सकाळी निघुउन रात्रीपर्यंत पुण्यात परत येत येईल अशा ठिकाणाची माहिती या पुस्तकात दिली आहे. शक्य असेल तिथे मुंबई, नाशिक अशा मोठ्या गावांपासुंची माहिती नमूद केली आहे. बऱ्याच ठिकाणी त्या गावाचे नकाशे, फोटो दिले असून चांगली माहिती दिली आहे.

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
वर्ग:पुणे
योद्धा जनरल झोरावरसिंग (पुस्तक)

हे जनरल झोरावरसिंग यांच्या वरील मराठीतील एक पुस्तक आहे.

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
सफर दिवेआगरची.... निसर्गराज श्रीवर्धन परिसराची (पुस्तक)

हे दिवेआगर, श्रीवर्धन परिसरातील ठिकाणची माहिती सांगणारे मराठीतील एक पुस्तक आहे.

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
ओळख किल्ल्यांची - भाग २ (पुस्तक)

हे मराठीतील काही किल्ल्यांची ओळख करून देणारे पुस्तक आहे.

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
भटकंती, रायगड जिल्ह्याची (पुस्तक)

हे रायगड जिल्हा, त्यातील गावे आणि माहिती देणारे मराठीतील एक पुस्तक आहे.

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
दियेगो व्हेलाझ्केझ

**दियेगो व्हेलाझ्केझ** (; जून ६, इ.स. १५९९ - ऑगस्ट ६, इ.स. १६६०) हा एक स्पॅनिश चित्रकार होता. बरॉक शैलीमधील सर्वोत्तम मानल्या जाणाऱ्या व्हेलाझ्केझला चौथ्या फिलिपच्या दरबारात मानाचे स्थान होते. इ.स. १६५६ साली त्याने रेखाटलेले *लास मेनिनास* हे तैलचित्र पश्चिमात्य कलेमधील एक उत्कृष्ट नमुना मानला जातो.

१९व्या शतकापासून व्हेलाझ्केझच्या कलाकृती अनेक नव्या चित्रकारांसाठी मार्गदर्शक ठरल्या आहेत. एदुआर माने, पाब्लो पिकासो, साल्व्हादोर दाली इत्यादी श्रेष्ठ चित्रकारांनी व्हेलाझ्केझची अनेक चित्रे पुन्हा काढली आहेत.

[thumb|300 px|left|[:en:Las Meninas|लास मेनिनास हे व्हेलाझ्केझचे सर्वोत्तम चित्र मानले जाते]]

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:स्पॅनिश चित्रकार
वर्ग:इ.स. १५९९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १६६० मधील मृत्यू
योहानेस व्हर्मीर

**योहानेस व्हर्मीर** (; ऑक्टोबर ३१, इ.स. १६३२ - डिसेंबर १५, इ.स. १६७५) हा एक डच चित्रकार होता.

left|thumb|300 px|*गर्ल विथ अ पर्ल इअररिंग* हे व्हर्मीरच्या सर्वोत्तम चित्रांपैकी एक आहे

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:डच चित्रकार
वर्ग:इ.स. १६३२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १६७५ मधील मृत्यू
सहली मौजेच्या, पावसाळ्यात भिजायच्या (पुस्तक)

हे पावसाळ्यातील सहलींची ठिकाणे आणि त्या विषयी माहिती देणारे मराठीतील एक पुस्तक आहे.

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
कौशांबी

**कोसांबी** (पाली) किंवा **कौशांबी** (संस्कृत) ही एक प्राचीन नगरी आहे. ही नगरी प्राचीन भारतातील सोळा महाजनपदांपैकी एक असलेले वत्स या राज्याची राजधानी होती. सध्या भारताच्या उत्तरप्रदेश राज्याच्या एका जिल्ह्याचे नाव (जिल्ह्याचे मुख्यालय मंझनपूर) आहे. हे शहर कौशंबी जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे. वैदिक व बौद्ध साहित्यात या नगरीचे महत्त्व वर्णिलेले आहे. पांडव वंशातील प्रसिद्ध राजा उदयन याचीही हीच राजधानी होती. याच्या काळातच बुद्धाने काही काळ येथे वास्तव्य केले होते. चिनी यात्री ह्युएन-त्सांग याने इ.स.च्या सातव्या शतकात या नगरीला भेट दिली होती. येथे केलेल्या उत्खननात अनेक देवालये व बौद्ध विहारांचे भग्नावशेष सापडलेले आहेत.

वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील शहरे
वर्ग:कौशांबी जिल्हा
वर्ग:प्राचीन शहरे
वर्ग:बौद्ध तीर्थस्थळे
वर्ग:पुरातत्त्वीय स्थळे
लेणी महाराष्ट्राची (पुस्तक)

हे मराठीतील महाराष्ट्रातील लेणी आणि त्या विषयक माहिती सांगणारे दाऊद दळवी लिखित पुस्तक आहे.

‘महाराष्ट्रातील लेणी’  हे प्रा. सु.ह जोशी यांचेही याविषयीचे पुस्तक आहे. डायमंड पब्लिकेशनने ते प्रकाशित केले आहे.

‘लेणी महाराष्ट्राची’ या नावाचे पुस्तक प्र.के. घाणेकर यांनी लिहिले आहे..

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
लोणार - एक वैज्ञानिक चमत्कार (पुस्तक)

हे मराठीतील लोणार सरोवर आणि त्याची वैज्ञानिक माहिती देणारे पुस्तक आहे.

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
इतिहास घडवणार्‍या वनस्पती (पुस्तक)

हे  महत्त्वाच्या वनस्पतींची माहिती देणारे मराठी पुस्तक आहे.

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
आठवडा

**आठवडा** किंवा सप्ताह हे एक कालमापन एकक आहे. एका आठवड्यामध्ये ७ दिवस असतात.

प्रत्येक आठवड्यात सात वार असतात, ते पुढील प्रमाणे - १.रविवार, २.सोमवार, ३.मंगळवार, ४.बुधवार, ५.गुरुवार, ६.शुक्रवार, ७.शनिवार.

प्रत्येक वार दर आठव्या दिवशी परत येतो. त्यामुळे या चक्राला आठवडा असे म्हणतात.

हिंदू पंचांगानुसार सूर्योदयापासून नवीन वार सुरू होतो. मुसलमान सूर्यास्तानंतर पुढचा वार सुरू झाला असे समजतात, तर आंतरराष्ट्रीय पद्धतीनुसार मध्यरात्री बारानंतर नवीन वार सुरू होतो. तिन्ही पद्धतींमध्ये सूर्योदय ते सूर्यास्त या काळात एकच समान वार असतो. वारांनाच वासर असेही म्हणले जाते.

वारांची ही नावे त्याकाळी माहित असलेल्या आकाशस्थ 'ग्रहांवरून घेतली आहेत. माणसाचे भविष्य सांगण्यासाठी त्याच्या जन्मवेळी आकाशातील ग्रहांच्या स्थितींवरून जी जन्मकुंडली बनवतात, तिच्यातच हेच सात ग्रह (आणि राहू-केतू) असतात.  

रवि-सोम...शनी हा क्रम खालील सूत्रावरून ठरला : 
**आ मंदात्‌‌ शीघ्रपर्यंतम् होरेशा:** 
अर्थ - आकाशात मार्गक्रमण करताना दिसणाऱ्या मंदगतीच्या ग्रहापासून शीघ्रगतीच्या ग्रहापर्यंत होरे सुरू असतात.
मंदग्रह ते शीघ्र ग्रह पुढील प्रमाणे आहेत - शनी (सर्वात मंद), गुरू, मंगळ , रवि, शुक्र, बुध, चंद्र (सोम, सर्वात जलद).
एका दिवसाचे २४ होरे असतात. होरा म्हणजे तास. प्रत्येक होरा एका एका ग्रहाला दिलेला असतो. सूर्योदयाच्या वेळेस ज्या ग्रहाचा होरा असतो त्याचे नाव त्या दिवशीच्या वारास दिलेले असते.

वारांची इंग्रजी नावे :  Sunday (सूर्याच्या नावावरून), . Monday (चंद्राच्या नावावरून), Tuesday (Týr or Tiw या देवाच्या नावावरून), Wednesday (Odin या देवाच्या नावावरून), Thursday (Thor या देवाच्या नावावरून), Friday (Frigg या देवीच्या नावावरून), Saturday (शनीवरून).

वारांची हिंदी-उर्दू नावे : इतवार, पीर, मंगल. बुध, जुमेरात, जुम्मा, शनीचर

वर्ग:कालमापन
वर्ग:कालक्रम
दांते अलिघियेरी

**दांते अलिघियेरी** (; इ.स. १२६५ - सप्टेंबर १४, इ.स. १३१२) हा एक मध्ययुगीन इटालियन कवी होता. त्याने लिहिलेली १४,२३३ ओळींची दिव्हिना कॉमेदिया ही ऐतिहासिक कविता इटालियन व जागतिक साहित्यामधील एक सर्वोत्कृष्ट नमुना मानला जातो.

[right|thumb|250 px|[सांद्रो बोत्तिचेल्लीने काढलेले अलिघियेरीचे चित्र]]

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:इटालियन कवी
वर्ग:इ.स. १२६५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १३१२ मधील मृत्यू
जंजिरा (पुस्तक)

**जंजिरा** हे मराठीतील जंजिरा किल्ल्याची संपूर्ण माहिती सांगणारे पुस्तक आहे.

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
रुबेन दारियो

**रुबेन दारियो** (; जानेवारी १८ १८६७ - फेब्रुवारी ६, १९१६) हा एक निकाराग्वाचा कवी होता. १९व्या शतकाच्या अखेरीस आधुनिकवादी चळवळ सुरू करण्यामध्ये दारियोचा मोठा वाटा होता. विसाव्या शतकातील स्पॅनिश साहित्यावर दारियोचा मोठा प्रभाव आढळून येतो.

दारियोच्या काव्यात फ्रेंच साहित्याचा पगडा जाणवतो. आपल्या काव्यकारकिर्दीत सुरुवातीच्या काळात व्हिक्तोर युगो तर नंतर थेयोफाइल गॉतिये ह्यांच्याकडून दारोयोने प्रेरणा घेतली.

वर्ग:निकाराग्वाचे कवी
वर्ग:इ.स. १८६७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१६ मधील मृत्यू
वर्ग:स्पॅनिश कवी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
दत्तात्रेय शंकर सोमण

**दत्तात्रेय शंकर सोमण** (८ मे, इ.स. १९३० - ९ ऑक्टोबर, इ.स. २०११; मुंबई, महाराष्ट्र) हे महाराष्ट्र पोलिस विभागातले अधिकारी होते. सोमण इ.स. १९८५ ते इ.स.१९८७ या कालखंडात मुंबई पोलीस दलाचे आयुक्त होते, तर इ.स. १९८७ ते इ.स. १९८८ या कालखंडात महाराष्ट्र पोलीसदलाचे पोलीस महासंचालक होते. 
मुंबईत पोलीस दलाच्या महासंचालकपदी असताना मुंबईतील माफिया टोळीचा डॉन वरदराजन मुदलियार याचे माफिया साम्राज्य मोडून काढण्यात पोलिसांना यश आले.

## जीवन 
सोमणांचे शिक्षण महाराष्ट्रात सोलापुरात झाले. भारतीय पोलीस सेवेच्या इ.स. १९५३ च्या तुकडीतून ते पोलीससेवेत दाखल झाले.

इ.स. १९७०-८० च्या काळात मुंबईतील माफिया साम्राज्यावर वरदराजन टोळीची पकड होती. त्याला पुढे सोमण आणि वाय.सी. पवार जोडीने नामशेष केले. सोमण पुढे पोलीस महासंचालक झाले.

पोलीसदलातून निवृत्त झाल्यानंतर त्यांनी आर्थिक गुन्हेगारी रोखण्यासाठी काय करता येईल याविषयी 'सेबी'ला सल्लागाराच्या भूमिकेत मदत केली. यामुळे 'सेबी' बळकट झाली आणि गुंतवणूकदारांना दिलासा देण्यात यशस्वी झाली. सोमण यांचे प्रशासकीय कौशल्य लक्षात घेऊन त्यांना मुंबई महापालिकेचे अतिरिक्त आयुक्त करण्यात आले. महापालिकेत त्यांच्या रूपाने पोलीस अधिकाऱ्याची नियुक्ती होणे, ही घटना बहुचर्चित बनली. पालिकेच्या कारभारातही त्यांनी मोलाचे योगदान दिले.

## संकीर्ण 
सोमणांनी *आपला पोलीस* नावाचे पुस्तक लिहिले आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:महाराष्ट्र पोलीस
वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
प्रलंबपादासन

'''''' म्हणजे आसनावर दोन्ही पाय खाली सोडून बसणे.

वर्ग:योगासने
बुद्ध आंतरराष्ट्रीय सर्किट

250px|right|thumb|बुद्ध आंतरराष्ट्रीय सर्किट
**बुद्ध आंतरराष्ट्रीय सर्किट** हे ग्रेटर नोएडा येथे नवी दिल्ली पासून ४० किलोमीटर दूर आहे. ८७५ एकर क्षेत्रफळावर या ट्रॅकची उभारणी करण्यात आली आहे. या ट्रॅकसाठी २१५ मिलियन डॉलर खर्च करण्यात आले आहेत. या ट्रॅकचे उद्घाटन १८ ऑक्टोबर २०११ला करण्यात आले. याचे पूर्वी नाव 'जयपी इंटरनॅशनल रेसिंग सर्किट' असे होते, परंतु एप्रिल २०११ मध्ये नाव बदलून गौतम बुद्धांच्यावरून 'बुद्ध आंतरराष्ट्रीय सर्किट' ठेवले गेले.

## क्षमता व सुविधा 
तब्बल एक ते दीड लाख प्रेक्षक क्षमता असलेल्या या स्टेडियममध्ये शर्यती दरम्यान अपघाताचा अनर्थ उदभवल्यास वैद्यकीय सेवा तत्पर असेल. अगदी ऑपरेशन थिएटरपासून २२० जणांचे वैद्यकीय अधिकारी पथक सेवेसाठी तत्पर असेल. असं सगळं उपलब्ध आहेत व अपघात अगदीच मोठा असेल, तर अपघातातील व्यक्तींना वाहण्यासाठी दोन हेलिकॉप्टर सज्ज असतील. 

## रेस ट्रॅक 
फॉर्म्युला वनच्या या रेस ट्रॅकचं अंतर ५.१४ किमी. आहे. ड्रायव्हर्सना ही एक लॅप पूर्ण करायला एकूण १ मिनिटे व २७ सेंकदांचा वेळ लागणार आहे. ही स्पर्धा ६० लॅपची असणार आहे. त्यामुळे फॉर्म्युला वन कार ड्रायव्हर्सना ३६० किमीचं अंतर पार करावं लागेल. या सर्किटवर कारसाठी सर्वोच्च वेगमर्यादा ३२० किमी प्रती तास असणार आहे. या ट्रॅकवर शर्यतीदरम्यान स्पर्धकांना प्रतिस्पर्ध्यांना ‘ओव्हरटेक’ करता येईल तसेच आपल्या गाडीचा वेग वाढवता येईल या दृष्टिकोनातून रेसिंग ट्रॅक तयार केला आहे. यासाठी युरोपमधील रेसिंग ट्रॅकचे निर्माणकर्ता हर्मन टाईल्क यांच्या सल्ल्यानुसार बुद्ध आंतरराष्ट्रीय सर्किटला मदत केले गेले आहे.

## हे सुद्धा पहा 
# फॉर्म्युला वन
# फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी
# फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी
# फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी
# फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
# फॉर्म्युला वन ग्रांप्रीचे अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:फॉर्म्युला वन सर्किट
वर्ग:दिल्ली
पंचप्रयाग

प्रयाग म्हणजे दोन नद्यांचा संगम. 

उत्तराखंड राज्यामध्ये असलेल्या पुढील पाच संगमांना पंचप्रयाग म्हणतात.

# देवप्रयाग - अलकनंदा आणि भागीरथी या नद्यांचा संगम
# रुद्रप्रयाग - अलकनंदा आणि मंदाकिनी या नद्यांचा संगम
# नंदप्रयाग - अलकनंदा आणि नंदावती या नद्यांचा संगम
# कर्णप्रयाग - अलकनंदा आणि कर्णावती या नद्यांचा संगम
# विष्णूप्रयाग - अलकनंदा आणि विष्णू या नद्यांचा संगम

उत्तर प्रदेशातल्या अलाहाबाद येथे गंगा यमुना आणि गुप्त रूपात असलेली सरस्वती यांचा त्रिवेणी संगम होतो, म्हणून अलाहाबादलाच प्रयाग म्हणून ओळखले जाते. पंचप्रयागात या प्रगागचा समावेश होत नाही.

## बाह्य दुवे
* www.hisalu.com/258
कारंजा (निःसंदिग्धीकरण)

**कारंजा** अथवा **कारंजे** या नावाशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत :
* कारंजा लाड -  भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील वाशीम जिल्ह्यातील एक शहर. हे तालुक्याचे ठिकाण आहे.
** कारंजा लाड तालुका
* कारंजा घाडगे तालुका -  वर्धा जिल्ह्यातील, नागपूर- अमरावती राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक ६ वर असलेले एक तालुक्याचे गाव.
* कारंजा विधानसभा मतदारसंघ - वाशीम जिल्ह्यातील एक मतदारसंघ.
* कारंजा-सोहोळ अभयारण्य - वाशिम जिल्ह्यातील एक छोटे अभयारण्य.
* कारंजे- पाण्याचा फवारा उडेल अशी करण्यात आलेली व्यवस्था.
* करंजे, सातारा - सातारा जिल्ह्यातील एक गाव.
* कारंज - एक वृक्ष
* करंज तेल - दिवाळीत पणत्यांसाठी वापरायचे एक तेल. हे तेल त्वचारोगांवर गुणकारी आहे.

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
२०११ भारतीय ग्रांप्री

**२०११ भारतीय ग्रांप्री** (अधिकृत **एअरटेल भारतीय ग्रांप्री**) ही एक फॉर्म्युला वन शर्यत आहे, जी ३० ऑक्टोबर २०११ रोजी ग्रेटर नोयडा येथील बुद्ध आंतरराष्ट्रीय सर्किट येथे आयोजित करण्यात आली. ही शर्यत २०११ फॉर्म्युला वन हंगामाची १७वी शर्यत आहे.

६० फेऱ्यांची ही शर्यत फॉर्म्युला वन विश्व अजिंक्यपद विजेता सेबास्टियान फेटेल ने रेड बुल रेसिंग-रेनोल्ट एफ१साठी जिंकली. जेन्सन बटन ने दुसऱ्या क्रमांकावर उपविजेता होत मॅकलारेन-मर्सिडीज-बेंझसाठी ही शर्यत जिंकली व फर्नांदो अलोन्सो ने गत विजेता व तिसरा क्रमांकावर स्कुदेरिआ फेरारीसाठी ही शर्यत जिंकली.

## निकाल
### पात्रता फेरी
### मुख्य शर्यत
## निकालानंतर गुणतालिका
### चालक अजिंक्यपद गुणतालिका
### कारनिर्माता अजिंक्यपद गुणतालिका
## हे सुद्धा पहा 
# फॉर्म्युला वन
# भारतीय ग्रांप्री
# २०११ फॉर्म्युला वन हंगाम
# फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी
# फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी
# फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी
# फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
# फॉर्म्युला वन ग्रांप्रीचे अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:भारतीय ग्रांप्री
वर्ग:२०११ फॉर्म्युला वन हंगाम
देवप्रयाग

**देवप्रयाग** हे भारताच्या उत्तराखंड राज्यातील एक लहान शहर आहे. उत्तराखंडमधील पंचप्रयागांपैकी एक असलेले देवप्रयाग अलकनंदा व भागीरथी नद्यांच्या संगमावर वसले असून ते राजधानी डेहराडूनच्या ११० किमी पूर्वेस स्थित आहे. देवप्रयाग येथेच गंगेची सुरुवात होते.

दिल्ली ते बद्रीनाथ दरम्यान धावणारा राष्ट्रीय महामार्ग ५८ देवप्रयागमधून जातो. 

## भूगोल
अलकनंदा नदी तिबेटच्या सीमेजवळ उत्तराखंडमधील सतोपंथ आणि भगीरथ खारक हिमनदीच्या संगमाजवळ आणि पायथ्याशी उगम पावते.गढवाल हिमालयातील गंगोत्री हिमनदी आणि खतलिंग हिमनदीच्या पायथ्याशी गौमुख येथे भागीरथी नदीचा जलप्रवाह तयार होतो.या दोन पवित्र नद्या देवप्रयागमध्ये मिळून गंगा नदी बनते.

देवप्रयाग ऋषिकेशपासून ७० किमी अंतरावर आहे. देवप्रयागची सरासरी उंची ८३० मीटर (२,७२३ फूट) आहे.

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:उत्तराखंडमधील गावे
वर्ग:तेहरी गढवाल जिल्हा
नॉर्थवेस्ट एरलाइन्स

**नॉर्थवेस्ट एरलाइन्स** ही अमेरिकेतील मोठी विमानवाहतूक कंपनी होती. इ.स. २००८मध्ये ही कंपनी डेल्टा एरलाइन्समध्ये विलीन झाली.

नॉर्थवेस्टचे मुख्यालय मिनीयापोलिस-सेंट पॉल आंतरराष्ट्रीय विमानतळाजवळ ईगन, मिनेसोटा येथे होते. दुसऱ्या महायुद्धानंतर जपानच्या तोक्यो शहरात (सुरुवातीला हानेदा विमानतळ, नंतर नारिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ) येथे कंपनीने ठाण मांडले व पॅसिफिक क्षेत्रात तिने वर्चस्व निर्माण झाले. युनायटेड एरलाइन्सने १९८५ मध्ये पॅन ॲमचे पॅसिफिक मार्ग ताब्यात घेतल्याला प्रत्युत्तर म्हणून नॉर्थवेस्टने ८८.४ कोटी डॉलर्स देऊन रिपब्लिक एरलाइन्स विकत घेतली आणि त्यानंतर डेट्रॉईट मेट्रोपॉलिटन वेन काउंटी विमानतळ आणि मेम्फिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ येथे आपले बालेकिल्ले बनवले. या विलीनीकरणामुळे, नॉर्थवेस्टने आपल्या प्रस्थापित पॅसिफिक मार्गांना देशांतर्गत जाळ्याशी जोडले. युरोपमधील धंदा वाढविण्यासाठी १९९३ मध्ये नॉर्थवेस्टने केएलएमसोबत धोरणात्मक युती केली आणि ॲमस्टरडॅम विमानतळ शिफोल येथे संयुक्त युरोपीय ठाणे मांडले.

डेल्टासोबत विलीनीकरण होण्यापूर्वी नॉर्थवेस्ट देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय नियोजित प्रवासी मैलांनुसार जगातील सहावी सर्वात मोठी विमान कंपनी होती आणि अमेरिकेतील देशांतर्गत प्रवासी मैलांनुसार सहावी सर्वात मोठी कंपनी होती. अमेरिकेतील सर्वात मोठ्या देशांतर्गत मार्गांपैकी एक चालवण्यासोबतच, नॉर्थवेस्टने पॅसिफिक महासागरापलीकडे इतर कोणत्याही अमेरिकन कंपनीपेक्षा जास्त प्रवासी (२००४ मध्ये ५.१ दशलक्ष) वाहून नेले आणि इतर कोणत्याही अमेरिकन प्रवासी विमान कंपनीपेक्षा जास्त देशांतर्गत मालवाहतूक केली.

नॉर्थवेस्टसाठी प्रादेशिक आणि आखूड पल्ल्याची विमान सेवा नॉर्थवेस्ट एरलिंक या नावाने बिग स्काय एरलाइन्स, युजीन एव्हिएशन सर्व्हिसेस, एक्सप्रेस एरलाइन्स १/२, फिशर ब्रदर्स एव्हिएशन, मेसाबा एरलाइन्स, नॉर्थईस्ट एक्सप्रेस रिजनल एरलाइन्स, पॅसिफिक आयलंड एव्हिएशन, पिनॅकल एरलाइन्स, प्रिसिजन एरलाइन्स, सिमन्स एरलाइन्स आणि कम्पास एरलाइन्स यांच्याशी झालेल्या कोड शेर करारांनुसार चालवली जात असे. नॉर्थवेस्ट एरलाइन्सची मिडवेस्ट एरलाइन्समध्ये ४०% भागीदारी होती.

### कोडशेर करार 
* एर चायना
* एर फ्रान्स
* अलास्का एरलाइन्स
* अलिटालिया
* एशियाना एरलाइन्स
* अमेरिका वेस्ट एरलाइन्स 
* अमेरिकन ईगल
* चायना एरलाइन्स
* चायना सदर्न एरलाइन्स
* कॉन्टिनेंटल एरलाइन्स 
* झेक एरलाइन्स
* डेल्टा एर लाइन्स 
* गल्फस्ट्रीम इंटरनॅशनल एरलाइन्स
* हॅवियन एरलाइन्स
* होरायझन एर
* जपान एरलाइन्स
* केन्या एरवेझ
* केएलएम
* केएलएम सिटीहॉपर
* कोरियन एर
* मालेव्ह हंगेरियन एरलाइन्स
* मिडवेस्ट एरलाइन्स
* पिनॅकल एरलाइन्स

वर्ग:अमेरिकेमधील विमानवाहतूक कंपन्या
वर्ग:अमेरिकेमधील नामशेष विमानवाहतूक कंपन्या
जम्मू–बारामुल्ला रेल्वेमार्ग

**जम्मू-बारामुल्ला रेल्वेमार्ग** (उर्दू:کشمیر ریلوے) हा भारताच्या जम्मू आणि काश्मीर राज्यात बांधला जात असलेला रेल्वेमार्ग प्रकल्प आहे. याचे अधिकृत नाव **जम्मू उधमपूर श्रीनगर बारामुल्ला लोहमार्ग** असून ह्याद्वारे काश्मीर खोरे उर्वरित भारतासोबत रेल्वेमार्गाने जोडले जाईल.

भारत-पाकिस्तानच्या नियंत्रण रेषेजवळील बारामुल्ला शहरामध्ये सुरू होणारा हा मार्ग श्रीनगर, अनंतनाग, उधमपूर इत्यादी शहरांमधून वाट काढत जम्मू येथे संपतो. जम्मूमधील जम्मू तावी स्थानकापर्यंत उत्तर रेल्वेचे जाळे विकसित असल्यामुळे काश्मीर रेल्वेमार्गामुळे काश्मीरसाठी भारताच्या सर्व भागांमधून रेल्वे प्रवास सुलभ होईल.

एकूण ३४५ किमी लांबीच्या ह्या मार्गावरील बारामुल्ला ते बनिहाल हा १३० किमी लांबीचा व जम्मू ते कटरा हा ७८ किमी लांबीचा अशा दोन स्वतंत्र पट्ट्यांचे काम पूर्ण झाले असून ह्या मार्गांवर वाहतूक सुरू आहे. बनिहाल ते कटरा ह्या १३० किमी लांबीच्या सर्वात दुर्गम पट्ट्याचे बांधकाम सुरू असून ते २०२० मध्ये पूर्ण होईल असा अंदाज आहे. ह्या मार्गावरील काम अत्यंत कठीण असून येथे एकूण ६२ पूल व अनेक बोगदे अपेक्षित आहेत.

भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी ह्यांनी ४ जुलै २०१४ रोजी कटरा ते नवी दिल्ली *श्री शक्ती एक्सप्रेस* ह्या गाडीचे उद्घाटन केले. कटरा येथील श्री माता वैष्णोदेवी कटरा रेल्वे स्थानक ह्या स्थानकामुळे वैष्णोदेवीला भेट देणाऱ्या प्रवाशांना रेल्वे प्रवास सुलभ झाला आहे.
## तपशील
[250 px|इवलेसे|ह्या मार्गावरील [रियासी जिल्हा|रियासी जिल्ह्यात बांधण्यात येत असलेला चिनाब पूल]]
जम्मू-बारामुल्ला मार्ग साधारण ४ पट्ट्यांत विभागला गेला आहे.
***पट्टा ०** जम्मू ते उधमपूर (५३ किमी लांबी): हा मार्ग २००५ साली बांधून पूर्ण झाला.
***पट्टा १** उधमपूर ते कटरा (२५ किमी लांबी): हा मार्ग २०१४ साली बांधून पूर्ण झाला. ह्यामुळे वैष्णोदेवीच्या पायथ्याशी असलेले कटरा शहर रेल्वेमार्गाद्वारे उर्वरित भारतासोबत जोडले गेले. ह्या मार्गावर ७ बोगदे व ३० लहानमोठे पूल आहेत.
***पट्टा २** कटरा ते बनिहाल (१४८ किमी लांबी): संपूर्ण मार्गावरील सर्वाधिक खडतर असलेल्या ह्या पट्ट्याचे बांधकाम अजून सुरू आहे व २०२० पूर्वी पूर्ण होणे अपेक्षित नाही. ह्या मार्गाच्या जोडणीमध्ये अनेकदा बदल घडून आले आहेत व अजूनही संपूर्ण मार्गाचे स्थान ठरलेले नाही. अत्यंत दुर्गम भागातून वाट काढत बांधला जत असलेला हा मार्ग जगातील सर्वात अवघड बांध्काम प्रकल्पांपैकी एक आहे. ह्या मार्गावर ६२ पूल व अनेक बोगदे अपेक्षित आहेत. काझीगुंड ते बनिहाल ह्या १८ किमी लांबीच्या टप्प्याचे काम जून २०१३ मध्ये पूर्ण झाले. ह्याच टप्प्यावर पीर पंजाल रेल्वे बोगदा हा ११.२१५ किमी लांबीचा भारतातील सर्वाधिक लांब बोगदा स्थित आहे.
***पट्टा ३** बनिहाल ते उधमपूर (११२ किमी): ह्या पट्ट्याचे बांधकाम २००९ साली पूर्ण झाले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:जम्मू आणि काश्मीरमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:भारतामधील रेल्वेमार्ग
अनुराधा कोइराला

**अनुराधा कोइराला** (एप्रिल १४, इ.स. १९४९ - हयात) या सामाजिक कार्यकर्त्या आहेत. वेश्याव्यवसायात अडकलेल्या स्त्रियांसाठी काम करणाऱ्या माइती नेपाळ या संघटनेच्या त्या संस्थापिका व संचालिका आहेत. 

सध्या या संस्थेतर्फे काठमांडू शहरात पुनर्वसन केंद्र चालवले जाते. तसेच, भारत-नेपाळ सीमेवर तात्पुरती निवास केंद्रे व काठमांडू शहरात अकादमी चालवली जाते. माइती ही संस्था नावाला अनुसरून (नेपाळी भाषेत माइती म्हणजे माहेर) भारतातील कुंटणखान्यांतून सुटका झालेल्या स्त्रियांना आसरा देते. अशा स्त्रिया त्यांची कुटुंबे त्यांना पुन्हा स्वीकारेपर्यंत अथवा स्वतःच्या पायांवर उभ्या राहीपर्यंत माइतीने पुरविलेल्या निवासस्थानांत राहू शकतात.

सुटका केलेल्या स्त्रियांची त्यांच्या कुटुंबांशी पुन्हा गाठ घालून देणे, भारत-नेपाळ सीमेवर पोलिसांबरोबरीने गस्त घालणे व इतर संबंधित कायदेशीर बाबी हाताळणे तसेच, वेश्याव्यवसायात ओढल्या गेलेल्या स्त्रियांची भारतातील अधिकाऱ्यांच्या मदतीने सुटका करणे, ही कामेही माइती नेपाळ करते. 

कोइराला यांना ऑगस्ट २५, इ.स. २००६मध्ये शेर्बर्न, मॅसॅच्युसेट्स येथील द पीस अ‍ॅबेकडून 'द करेज ऑफ कॉन्सायन्स' पुरस्कार मिळाला, तसेच इ.स. २०१०साली 'सीएनएन हिरो ऑफ द ईयर' पुरस्कार मिळाला. 

अमेरिकन सरकारने या संस्थेला पाच लाख अमेरिकन डॉलरांची, दोन वर्षांची आर्थिक मदत एप्रिल, इ.स. २०१०मध्ये देऊ केली आहे.

वर्ग:नेपाळी व्यक्ती
वर्ग:समाजसेवक
शंकर पुणतांबेकर

डॉ. **शंकर पुणतांबेकर** (इ.स. १९२३ - हयात) हिंदी भाषेतील मराठी साहित्यिक आहेत. कथा, कादंबरी, एकांकिका, समीक्षा, व्यंगकोश यासारखे बहुविध लिखाण करणारे व्यंगकार म्हणून पुणतांबेकर प्रसिद्ध आहेत.

## साहित्यिक कारकीर्द 
पुणतांबेकरांनी हिंदीतील जवळपास ९५०० शब्द निवडून त्यावर आपल्या व्यंगात्मक शैलीने प्रहार करत 'व्यंग्यकोश' सिद्ध केला. पुणतांबेकरांनी व्यंग कादंबरी हाही एक वेगळा प्रकार हिंदीत आणला आणि *एक मंत्री स्वर्गलोक में* व *जहाँ देवता मरते है।* या दोन कादंबऱ्या लिहिल्या. जगात चालू असलेल्या घडामोडींना स्वर्गाच्या पार्श्वभूमीवर रेखाटून केलेले कल्पनारंजन व राजकारणावरील व्यंगात्मक टीका *एक मंत्री स्वर्गलोक में* या कादंबरीत आहे. या कादंबरीचा ओमप्रकाश शर्मा यांनी *एक मंत्री स्वर्गलोकात* या नावाने मराठी भाषेत अनुवाद केला आहे.

## पुरस्कार व गौरव 
पुणतांबेकरांना 'व्यंग्यश्री'सह 'चकल्लस' व 'मुक्तिबोध' यांसारख्या पुरस्कारांनी गौरवण्यात आले आहे. त्यांच्यावर *एक कलम की कहानी* हा लघुपट तयार करण्यात आला आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी व्यक्ती
वर्ग:हिंदी साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म
युर

**युर** () हा फ्रान्स देशाच्या नोर्मंदी प्रदेशातील पाचपैकी एक विभाग आहे. हा विभाग फ्रान्सच्या उत्तर भागात ऐतिहासिक नोर्मंदी प्रांतात वसला आहे.

## बाह्य दुवे 
*  प्रिफेक्चर
*  समिती

वर्ग:फ्रान्सचे विभाग
वर्ग:ओत-नोर्मंदी
ॲरेमाईक भाषा

**ॲरेमाइक भाषा** (इंग्लिश: *Aramaic language*) ही मूळ अ‍ॅरेमियन लोकांकडून बोलली जाणारी सेमिटो-हॅमिटिक भाषाकुळातील सेमिटिक समूहाच्या उत्तरेकडील शाखेची एक प्राचीन भाषा आहे. मध्यपूर्वेत बोलली जाणारी ही भाषा आता जवळजवळ नष्ट झालेली आहे.

वर्ग:भाषा
अरविंद मफतलाल

**अरविंद मफतलाल** (२७ ऑक्टोबर, १९२३ - ३० ऑक्टोबर, २०११) हे भारतीय उद्योजक होते. भारतातील मफतलाल उद्योगसमूहाचे ते चेरमन होते.

वर्ग:भारतीय उद्योगपती
वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
विभवांतर

इवलेसे|उजवे|250px|"सावधान! विजेच्या धक्क्याचा धोका" (आय.एस.ओ. ३८६४), अर्थात **उच्च विद्युतदाब** या रूढ नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सुरक्षाचिन्हाचे चित्र
**विभवांतर** किंवा **विद्युतदाब** अर्थात **व्होल्टेज** (इंग्लिश: *Voltage* ;) म्हणजे एकक धन प्रभार विद्युत क्षेत्रातील एका बिंदूपासून दुसऱ्या बिंदूपर्यंत स्थानांतरित होताना घडून येणारे एकूण कार्य होय. गणिती सूत्राच्या स्वरूपात *विभवांतर म्हणजे दर एकक विद्युतभारामुळे निर्माण होणारी किंवा खर्च होणारी ऊर्जा*.

विद्युतचुंबकीय शास्त्राच्या पारंपरिक व्याख्येनुसार, विद्युतदाब ही अदिश राशी असून, दिलेल्या बिंदूचा विद्युतदाब हा त्या बिंदूची विद्युत स्थितीज ऊर्जा भागिले त्या बिंदूवर असणारा विद्युत प्रभार एवढा असतो.

## एकक 
विभवांतर व्होल्टमीटरने मोजतात. व्होल्ट हे विभवांतर मोजमापाचे एकक आहे.

## उपयोग 
जितके विभवांतर अधिक तितके विजेचा प्रवाह कमीतकमी गळतीने अधिक लांबवर पोहोचवता येतो. विद्युत केंद्राकडून हजारो किलोमीटर अंतरापर्यंत वीज पोहोचवली जाते. त्यासाठी उच्च दाबाची वीज तारांमधून वाहून नेली जाते. दाब जितका जास्त तितकी प्रवाह वाहून नेणाऱ्या तारांची जाडी कमी ठेवता येते. दाब ४०० किलोव्होल्ट (चार लाख व्होल्ट), ३३० किलोव्होल्ट, २२० किलोव्होल्ट, ३३ किलोव्होल्ट, २२ किलोव्होल्ट, ११ किलोव्होल्ट इतका ठेवतात आणि विविध ठिकाणी असलेल्या वीज उपकेंद्रांपर्यंत (सब-स्टेशन्स) वीज पोहोचवली जाते. या प्रत्येक उपकेंद्रातून रोहित्राच्या (ट्रान्सफॉर्मर) साह्याने विजेचा दाब, ११००० व्होल्टपासून ४४० व्होल्टपर्यंत कमी करतात. मग तो परत एकदा रोहित्रावरून४४० व पुढे २३०पर्यंत आणखी कमी केला जातो. घरांत वापरण्यासाठी विजेच्या २३० व्होल्ट हा दाब बऱ्यापैकी सुरक्षित समजला जातो.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:विद्युतचुंबकशास्त्र
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
आण्विक बल सूक्ष्मदर्शक यंत्र

[thumb|right|250px|काचेच्या पृष्ठभागाचे [स्थलाकृति|स्थलाकृतिक प्रतिबिंब]]
**आण्विक बळ सूक्ष्मदर्शक यंत्र** (इंग्लिश: *Atomic force microscope*, *अटॉमिक फोर्स मायक्रोस्कोप* ; इंग्लिश लघुरूप: *AFM*, *एएफएम*), अर्थात **क्रमवीक्षण बळ सूक्ष्मदर्शक यंत्र** (इंग्लिश: *Scanning force microscope*, *स्कॅनिंग फोर्स मायक्रोस्कोप* ; इंग्लिश लघुरूप: *SFM*, *एसएफएम*), हे नॅनोमीटरपेक्षाही सूक्ष्म स्तर दाखवू शकणारे एक अति-विभेदनशील सूक्ष्मदर्शक आहे. प्रकाशिक सूक्ष्मदर्शकांच्या तुलनेने याची क्षमता १००० पट अधिक आहे. गेर्ड बिनिश आणि हाइनरिख रोहरर यांनी बनवलेल्या *अवलोकन टनेलिंग सूक्ष्मदर्शी यंत्रा*पासून  आण्विक बळ सूक्ष्मदर्शक बनवला. त्यासाठी त्यांना इ.स. १९८६ साली नोबेल पुरस्कार मिळाला. बिनिश, कॅल्विन केट व क्रिस्तोफ गेर्बर यांनी इ.स. १९८६ साली पहिल्यांदा आण्विक बल सूक्ष्मदर्शक बनवले. आज नॅनोस्तरावर प्रतिबिंबन, मापन व दक्षप्रयोग यांत हे यंत्र महत्त्वपूर्ण भूमिका निभावत आहे. खरे पाहता या यंत्राला *सूक्ष्मदर्शक* म्हणणे चपखल ठरत नाही, कारण हे यंत्र एका यांत्रिक अन्वेषिकेद्वारे  प्रतिबिंब बनवते.

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:मापन
योहानेस ब्राम्स

**योहानेस ब्राम्स** (; मे ७, इ.स. १८३३ - एप्रिल ३,  इ.स. १८९७) हा एक ऑस्ट्रियन संगीतकार होता. पश्चिमात्य शास्त्रीय संगीत इतिहासात मानाचे स्थान असलेल्या ब्राम्सचा समावेश बीथोव्हेन, योहान सेबास्टियन बाख ह्या उच्च दर्जाच्या संगीतकारांमध्ये केला जातो.

प्रामुख्याने पियानो व सिंफनीसाठी संगीतरचना करनाऱ्या ब्राम्सच्या कलाकृतींमध्ये पारंपारिक व आधुनिक संगीताची मिसळ असे.

## बाह्य दुवे 
*ब्राम्स संगीत संस्था
*संपूर्ण संग्रह

## मिडीया 
वर्ग:जर्मन संगीतकार
वर्ग:ऑस्ट्रियन संगीतकार
वर्ग:इ.स. १८३३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८९७ मधील मृत्यू
अभीप्सा

## पूर्णयोग आणि अभीप्सा
पूर्णयोगी श्रीअरविंदांनी ऊर्फ अरविंद घोष यांनी Aspiration ला अभीप्सा हा शब्द दिला आहे. श्रीअरविंद आणि श्रीमाताजी ऊर्फ मीरा अल्फान्सा यांनी प्रतिपादित केलेल्या पूर्णयोग तत्त्वज्ञानामध्ये अभीप्सा (Aspiration), नकार (Rejection) आणि समर्पण (Surrender) या त्रिसूत्रीस अनन्यसाधारण महत्त्व आहे.

## अभीप्सा म्हणजे काय?
* श्रीअरविंदांच्या मते 'अभीप्सा' म्हणजे ईशशक्तीला केलेले आवाहन. सर्वोच्च शक्तीने आपल्यापर्यंत यावे म्हणून हे आवाहन असते. ती दिव्यतेला दिलेली साद आहे. 

* अभीप्सा ही स्थिर, अखंड, दक्ष आणि नित्य दिव्यासारखी प्रकाशित हवी. तिला बुद्धी आणि भावना यांची सोबत हवी. बुद्धीने अभीप्सा ज्ञानमार्गी बनते. भावनेने अभीप्सा भक्तिमार्गी होते. बुद्धीने सतत व्यष्टीला आणि समष्टीला शोधीत राहावे. स्वभावाला आणि अभ्यासाला यत्नशील राखण्यात बुद्धी हे ईश्वरी वरदान आहे. त्यामुळे अकारण क्षुद्र ताठरपणा आपल्यात येत नाही. समृद्ध अभीप्सा अध्यात्म विकासाला पोषक ठरते. अभीप्सेचे वैशिष्टय असे आहे; अभीप्सा शब्दांवर अवलंबून नसते. शब्दांच्या साहाय्याशिवाय अभीप्सा कार्य करते. अभीप्सा मौनातही खुलते आणि बोलण्यातून व्यक्त होते. मात्र अभीप्सेचे श्रद्धेवाचून अडत नाही. अश्रद्ध अभीप्सा बाळगू शकतात. ईश्वरावर श्रद्धा नसलेले जगाच्या कल्याणाकरिता झटतात. त्यांच्या तळमळीत श्रद्धा असते. म्हणून ते जरी देवाला विसरले तरी देव त्यांना विसरत नाही. या साऱ्यात अभीप्सा अंतज्र्योतीसारखी आहे. निसर्गालासुद्धा अभीप्सा आहे. मात्र एक निश्चित, अभीप्सा प्रयत्नांनी मिळवावी लागते.
* अभीप्सा जागरुक, निरंतर आणि अविरत असली पाहिजे – मनामध्ये तोच संकल्प, अंतःकरणात तोच ध्यास, प्राणतत्त्वाची त्यालाच संमती, भौतिक-शारीरिक चेतना व प्रकृती ग्रहणक्षम आणि लवचीक करण्याची तीव्र इच्छा अशा स्वरूपाची अभीप्सा पाहिजे.

* परम साहसाची आवड म्हणजे ‘अभीप्सा’ (Aspiration). अशी अभीप्सा जी, तुमचा पूर्णपणे ताबा घेते आणि कोणताही मागचा पुढचा विचार न करता, हातचे काहीही राखून न ठेवता, परतीच्या साऱ्या शक्यता नसतानाही, तुम्हाला ‘ईश्वरी’ शोधाच्या ‘महान साहसा’साठी झोकून देण्यास प्रवृत्त करते; ईश्वर-भेटीसाठीच्या महान साहसासाठी आणि त्याहूनही अधिक महान अशा ‘ईश्वरी साक्षात्काराच्या साहसा’साठी तुम्हाला झोकून देण्यास प्रवृत्त करते. ‘पुढे काय होईल?’ याविषयी एक क्षणभरही शंका उपस्थित न करता, मागे वळून न पाहता या साहसामध्ये तुम्ही स्वतःला झोकून देता.…धैर्य आणि अभीप्सा या गोष्टी हातात हात घालून नांदतात. खरीखुरी अभीप्सा ही धैर्ययुक्त असते.

## संदर्भ
वर्ग:पूर्णयोग तत्त्वज्ञान
वर्ग:अरविंद घोष यांचे साहित्य
गांधीगिरी

[इवलेसे|[महात्मा गांधी, १९३१]]

'गांधीगीरी भारतात वापरला जाणारा एक नवा शब्द आहे , जो महात्मा गांधींचे सिद्धांत / गांधीवाद, सध्याच्या परीस्थितीतही प्रत्यक्ष अमलात आणण्या साठी प्रयोग केला जातो. (गांधीवाद : महात्मा गांधीचे आदर्श सत्याग्रह, अहिंसा, व सत्य ). लोकप्रिय हिंदी फिल्म 'लगे रहो मुन्नाभाई' मध्ये याच्या वापरामुळे हा शब्द २००६ पासून लोकप्रिय झाला.

## बाह्य दुवे 
गांधीगिरी !  : एक सम्पादकीय  लेख  

वर्ग:महात्मा गांधी
वर्ग:महात्मा गांधी यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
हंसराज हंस

**हंसराज हंस** (जन्मदिनांक अज्ञात - हयात) हा एक लोकप्रिय पंजाबी गायक आहे. पंजाबी लोक गीते, शबद-कीर्तन, पॉप, व सूफी या प्रकारांमध्ये त्यांनी अनेक गीते गायली आहेत. भारतीय केंद्रशासनाकडून त्यांस पद्मश्री पुरस्कार देऊन त्यांचा सन्मान करण्यात आला आहे.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:पंजाबी गायक
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९६४ मधील जन्म