open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
फिल्मफेर सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक पुरस्कार

**फिल्मफेर सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक पुरस्कार** दरवर्षी फिल्मफेअर नियतकालिकातर्फे बॉलिवूडमधील सर्वोत्तम संगीतकाराला दिला जातो. हा फिल्मफेअर पुरस्कारांमधील एक पुरस्कार आहे. आजवर ए.आर. रहमानने सर्वाधिक वेळा (१० वेळा) हा पुरस्कार जिंकला आहे तर लक्ष्मीकांत-प्यारेलालनां सर्वाधिक वेळा (२५) नामांकन मिळाले आहे. जतीन-ललित जोडीला ११ वेळा नामांकन मिळाले पण एकदाही पुरस्कार जिंकण्यात यश आले नाही.

## यादी
*१९५४	- नौशाद - बैजू बावरा
*१९५५	- सचिन देव बर्मन - टॅक्सी ड्रायव्हर
*१९५६	- हेमंत कुमार - नागिन
*१९५७	- शंकर-जयकिशन - चोरी चोरी
*१९५८	- ओ.पी. नय्यर - नया दौर
*१९५९	- सलिल चौधरी - मधुमती
*१९६०	- शंकर-जयकिशन - अनाडी
*१९६१	- शंकर-जयकिशन - दिल अपना प्रीत परायी
*१९६२	- रवी - घराना
*१९६३	- शंकर-जयकिशन - प्रोफेसर
*१९६४	- रोशन - ताज महल
*१९६५	- लक्ष्मीकांत-प्यारेलाल - दोस्ती
*१९६६	- रवी - खानदान
*१९६७	- शंकर-जयकिशन - सुरज
*१९६८	- लक्ष्मीकांत-प्यारेलाल - मिलन
*१९६९	- शंकर-जयकिशन - ब्रह्मचारी
*१९७०	- लक्ष्मीकांत-प्यारेलाल - जीने की राह
*१९७१	- शंकर-जयकिशन - पहचान
*१९७२	- शंकर-जयकिशन - मेरा नाम जोकर
*१९७३	- शंकर-जयकिशन - बेईमान
*१९७४	- सचिन देव बर्मन - अभिमान
*१९७५	- कल्याणजी-आनंदजी - कोरा कागज
*१९७६	- राजेश रोशन - जुली
*१९७७	- खय्याम - कभी कभी
*१९७८	- लक्ष्मीकांत-प्यारेलाल - अमर अकबर अ‍ॅन्थनी
*१९७९	- लक्ष्मीकांत-प्यारेलाल - सत्यम शिवम सुंदरम
*१९८०	- लक्ष्मीकांत-प्यारेलाल - सरगम
*१९८१	- लक्ष्मीकांत-प्यारेलाल  - कर्ज
*१९८२	- खय्याम - उमराव जान
*१९८३	- राहुल देव बर्मन - सनम तेरी कसम
*१९८४	- राहुल देव बर्मन - मासूम
*१९८५	- बप्पी लहिरी - शराबी
*१९८६	- रविंद्र जैन - राम तेरी गंगा मैली
*१९८७	- पुरस्कार नाही
*१९८८	- पुरस्कार नाही
*१९८९	- आनंद-मिलिंद - कयामत से कयामत तक
*१९९०	- राम लक्ष्मण - मैने प्यार किया
*१९९१	- नदीम-श्रवण - आशिकी
*१९९२	- नदीम-श्रवण - साजन
*१९९३	- नदीम-श्रवण - दीवाना
*१९९४	- अन्नू मलिक  - बाझीगर
*१९९५	- राहुल देव बर्मन - १९४२: अ लव्ह स्टोरी
*१९९६	- ए.आर. रहमान - रंगीला
*१९९७	- नदीम-श्रवण - राजा हिंदुस्तानी
*१९९८	- उत्तम सिंग - दिल तो पागल है
*१९९९	- ए.आर. रहमान - दिल से..
*२०००	- ए.आर. रहमान - ताल
*२००१	- राजेश रोशन  - कहो ना... प्यार है
*२००२	- ए.आर. रहमान - लगान
*२००३	- ए.आर. रहमान - साथिया
*२००४	- शंकर-एहसान-लॉय - कल होना हो
*२००५	- अन्नू मलिक - मैं हूं ना
*२००६	- शंकर-एहसान-लॉय - बंटी और बबली
*२००७	- ए.आर. रहमान - रंग दे बसंती
*२००८	- ए.आर. रहमान - गुरू
*२००९	- ए.आर. रहमान - जाने तू... या जाने ना
*२०१०	- ए.आर. रहमान - दिल्ली 6
*२०११	- साजिद-वाजिद व ललित - दबंग
*२०१२	- ए.आर. रहमान - रॉकस्टार
*२०१३	- प्रीतम - बर्फी!
*२०१४ - अंकित तिवारी, मिथून व जीत गांगुली - आशिकी २
*२०१५ - शंकर-एहसान-लॉय - टू स्टेट्स 
*२०१६ - अमाल मलिक, अंकित तिवारी व मीत ब्रदर्स - रॉय
*२०१७ - प्रीतम - ऐ दिल है मुश्किल

संगीत
फिल्मफेर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पुरस्कार

**फिल्मफेर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पुरस्कार** हा दरवर्षी फिल्मफेर नियतकालिकातर्फे बॉलीवूडमधील सर्वोत्तम दिग्दर्शकाला दिला जातो. हा फिल्मफेर पुरस्कारांमधील एक पुरस्कार आहे. पहिला फिल्मफेर पुरस्कार २१ मार्च १९५४ रोजी आयोजित करण्यात आला होता, ज्यामध्ये १९५३ मध्ये हिंदी चित्रपटसृष्टीतील सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शकांचा सन्मान करण्यात आला आणि तेव्हापासून ह्या श्रेणीचा समावेश करण्यात आला आहे. १९५८ पर्यंत, इतर कोणत्याही नामांकनाची घोषणा करण्यात आली नव्हती आणि फक्त विजेत्याला थेट पुरस्कार देण्यात येत होते. 

या श्रेणीतील पहिले विजेते बिमल रॉय होते ज्यांना *दो बिघा जमीन* या चित्रपटासाठी पुरस्कार मिळाला. रॉययांनी हा पुरस्कार सर्वधिक ७ वेळा जिंकला असून (७ नामांकनांमधून) यश चोप्रा यांना सर्वाधिक वेळा असे १२ नामांकन (४ पुरस्कार) मिळाले आहे. रॉय यांच्या खालोखाल संजय लीला भन्साळी (५), यश चोप्रा (४) आणि राज कपूर (४) ह्यांना पुरस्कार मिळाले आहे. महेश भट्ट यांना ६ नामांकन मिळून एकही पुरस्कार मिळाला नाही. एकाच वर्षात दोन नामांकन मिळवणारे असे ३ दिग्दर्शक आहेत: १९७४ मध्ये गुलजार (*अचानक* आणि *कोशिश*), १९७७ मध्ये बासू चॅटर्जी (*छोटी सी बात* आणि *चितचोर*) आणि १९८० मध्ये हृषिकेश मुखर्जी (*गोल माल* आणि *जुर्मना*); परंतु त्यांना या चित्रपटांसाठी पुरस्कार मिळाले नाहीत. २०२४ मध्ये *१२वी फेल* या चित्रपटासाठी विधू विनोद चोप्रा यांना नवीनतम पुरस्कार मिळाला आहे.

## यादी
[150px|thumb|[बिमल रॉय यांना पहिला आणि सर्वाधील ७ वेळा पुरस्कार मिळाला आहे.]]
[150px|thumb|[संजय लीला भन्साळी यांना ८ नामांकनांमधून ५ पुरस्कार मिळाले आहे.]]
[150px|thumb|[यश चोप्रा यांना सर्वाधील १२ नामांकन मिळाले व ४ वेळा ते विजयी झाले.]]
[150px|thumb|[राज कपूर यांना ६ नामांकनांमधून ४ पुरस्कार मिळाले आहे.]]
[150px|thumb|१९८५ मध्ये [सई परांजपे|सई परांजपेंना त्यांच्या *स्पर्श* चित्रपतासाठी पुरस्कार मिळाला व त्या पहिल्या महिला विजेत्या झाल्या.]]

## संदर्भ 
दिग्दर्शक
फिल्मफेर सर्वोत्तम महिला पदार्पण पुरस्कार

**फिल्मफेर सर्वोत्तम महिला पदार्पण पुरस्कार** दरवर्षी फिल्मफेर नियतकालिकातर्फे बॉलिवूडमध्ये सर्वोत्तम पदार्पण अभिनेत्रीला दिला जातो. हा फिल्मफेर पुरस्कारांमधील एक पुरस्कार आहे. १९८९ साली हा पुरस्कार देण्यास सुरुवात झाली. पूर्वी याला "लक्स न्यू फेस ऑफ द इयरसाठी फिल्मफेर अवॉर्ड" म्हणूनही ओळखले जात असे.

[200px|इवलेसे|[जुही चावलाला हा सर्वप्रथम पुरस्कार मिळाला.]]

## विजेते व नामांकन
## संदर्भ 
महिला पदार्पण
वर्ग:अभिनेत्रींसाठी पुरस्कार
सामंत चंद्रशेखर

**सामंत चंद्रशेखर** ( १३ डिसेंबर १८३५ - १९०४) हे महान खगोलशास्त्रज्ञ होते. 
इवलेसे|सामंत चंद्रशेखर

* http://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-iarticle_query?bibcode=1998BASI...26...33N&db_key=AST&page_ind=0&data_type=GIF&type=SCREEN_VIEW&classic=YES
*http://www.oocities.org/uuphy2000/psbipin.PDF
*http://www.iopb.res.in/~library/publications/journal/1995/62.pdf
*http://samantachandrasekhar.blogspot.in/2011/08/biography-of-samanta-chandrasekhar.html
* Samanta Chandra Sekhar Trust  

वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १८३५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९०४ मधील मृत्यू
परिणीती चोप्रा

**परिणीती चोप्रा** ( २२ ऑक्टोबर १९८८) ही एक भारतीय सिने-अभिनेत्री आहे. इंग्लंडच्या मॅंचेस्टर विद्यापीठामधून व्यापार, अर्थ व वाणिज्य अशी तिहेरी पदवी घेतलेल्या परिणीतीने २०११ सालच्या लेडीज vs रिक्की बहल ह्या चित्रपटामध्ये सह-नायिकेची भूमिका करून बॉलिवूडमध्ये पदार्पण केले. ह्या भूमिकेसाठी तिला सर्वोत्तम पदार्पणासाठीचा फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाला. २०१२ साली प्रदर्शित झालेल्या इशकजादे ह्या चित्रपटामधील भूमिकेसाठी परिणीतीला विशेष उल्लेख हा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाला.

## चित्रपट यादी 
## बाह्य दुवे
*

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सोनाक्षी सिन्हा

**सोनाक्षी सिन्हा** ( २ जून १९८७) ही एक भारतीय सिने-अभिनेत्री आहे. २०१० सालच्या दबंग ह्या चित्रपटामध्ये सलमान खानच्या नायिकेची भूमिका करून सोनाक्षीने बॉलिवूडमध्ये पदार्पण केले. दबंगमधील भूमिकेसाठी तिला सर्वोत्तम पदार्पणासाठीचा फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाला. तिने राउडी राठोर या चिञपटात पारोची भूमिका साकारलेली आहे.

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते
बर्फी!

इवलेसे
**बर्फी!** हा २०१२ साली प्रदर्शित झालेला एक हिंदी चित्रपट आहे. अनुराग बसूने दिग्दर्शन केलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये रणबीर कपूर, प्रियांका चोप्रा व इलिआना डिक्रुझ ह्यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. ह्या विनोदी चित्रपटामध्ये मर्फी *बर्फी* जॉन्सन नावाच्या दार्जीलिंगमधील मूक-बधिर इसमाची कथा रंगवली आहे. जगभर सुमारे १७५ कोटी रूपयांचा व्यवसाय करणारा बर्फी! सुपरहिट झाला.

## पुरस्कार
*फिल्मफेर पुरस्कार
**सर्वोत्तम चित्रपट
**सर्वोत्तम अभिनेता - रणबीर कपूर
**सर्वोत्तम महिला पदार्पण - इलिआना डिक्रुझ
**सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक - प्रीतम

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:इ.स. २०१२ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:अनुराग बसू दिग्दर्शित चित्रपट
तंगुतूरी प्रकाशम

**तंगुतूरी प्रकाशम** (२३ ऑगस्ट १८७२ — २० मे १९५७) हे भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक व आंध्र राज्याचे पहिले मुख्यमंत्री होते. त्यांना **आंध्र केसरी** नावाने ओळखले जायचे.

वर्ग:आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री
वर्ग:इ.स. १८७२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५७ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
पंकज मलीक

इवलेसे|पंकज मलीक
**पंकज मलीक** (१० मे, इ.स. १९०५ - १९ फेब्रुवारी, इ.स. १९७८) हे भारतीय संगीतकार होते. त्यांनी सुरुवातीच्या बंगाली आणि हिंदी चित्रपटांना संगीत दिले. हे रवीन्द्र संगीतात विशारद होते.

वर्ग:संगीतकार
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९०५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७८ मधील मृत्यू
गणपतराव गोविंदराव जाधव

**गणपतराव गोविंदराव जाधव** हे पुढारी या वृत्तपत्राचे इ.स. १९३९ पासून संपादक होते.

वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
करूळचा मुलगा (पुस्तक)

**करूळचा मुलगा** हे, मराठी लेखक मधु मंगेश कर्णिक यांचे आत्मचरित्र आहे. दारिद्ऱ्याशी झगडत प्रतिकूल परिस्थितीवर मात करीत आशावादी वृत्तीने केवळ लेखनगुणांच्या बळावर जिद्दीने स्वतःचे जीवन यशस्वी करणाऱ्या लेखकाने सांगितलेली ही जीवनकथा आहे.

या पुस्तकात कर्णिक यांनी आपले बालपण, आईवडिलांचे प्रेम, पूर्वजांच्या पुण्याईबद्दलचा अभिमान आणि करूळ गावातील माणसे व त्यांचे जीवनव्यवहार यांविषयी वाटणारी अतीव आत्मीयता यांवर लिहिले आहे.

आत्मचरित्राचा उत्तरार्ध लेखकाच्या साहित्यसेवेचा, समाजसेवेचा व संस्थात्मक कार्याचा तपशील सांगणारा आहे.  त्यांनी काढलेला काचेचा कारखाना, करूळच्या शाळेचा आणि वनराईचा त्यांचा उपक्रम, आमराईचा अनुभव, जमीनदारीचे प्रकरण, रत्‍नागिरीत भरलेल्या मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद, कोमसापची उभारणी, केशवसुतांच्या स्मारकाची निर्मिती इत्यादी प्रकरणांच्या रंजक व उद्‌बोधक हकिकती त्यांनी कथन केल्या आहेत.

कळत नकळत होणारे मनोव्यापार, मुखवट्यामागचे चेहरे, मानवी वर्तमानामागील अहंता व स्वार्थभावना, माणसांच्या आचारविचारांतील विसंगती या सर्वांचे भेदक दर्शन **करूळचा मुलगा** या आत्मचरित्रातून घडते. हे आत्मचरित्र सर्वार्थाने सांस्कृतिक स्वरूपाचा दस्तऐवज झाले आहे.

पहा : मधु मंगेश कर्णिक

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
वर्ग:आत्मचरित्रे
रेखा पुरुषोत्तम खेडेकर

**रेखा पुरुषोत्तम खेडेकर** ( इ.स.... हयात) या चिखली मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या माजी विधानसभा सदस्या आहेत.त्यांनी भारतीय जनता पक्षाचे ही प्रतिनिधित्व सुद्धा केले.

## बालपण
रेखा पुरुषोत्तम खेडेकर यांचे लग्ना पुर्वीचे नाव रेखा दाणी असे होते. दाणी हे मुळचे मध्यप्रदेशातील कुटुंब होते.

## शिक्षण
## व्यक्तीगत जीवन
## कारकीर्द
*सामाजिक कारकीर्द :

*राजकीय कारकीर्द :
....इ.स. साली ..... त्यांनी  .....राजकीय पक्षाच्या माध्यमातून आपल्या राजकीय कारकीर्द सुरू केली.. ....इ.स. ते ....इ.स. त्यांनी ..... पक्षातर्फे चिखली मतदार संघाचे विधानसभेत प्रतिनीधीत्व केले.सध्या त्या ..... राजकीय पक्षाचे  ...... राजकीय कार्य करतात.

## चरित्र
रेखा पुरुषोत्तम खेडेकर यांच्या जीवनावर त्यांचे लेखक पती पुरुषोत्तम खेडेकर यांनी 'रेखांकन' नावाचा ग्रंथ लिहिला आहे.

## संदर्भ
वर्ग:चिखलीचे आमदार
वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार
वर्ग:महाराष्ट्राच्या ११ व्या विधानसभेचे सदस्य
वर्ग:महाराष्ट्राच्या १० व्या विधानसभेचे सदस्य
वर्ग:महाराष्ट्राच्या ९ व्या विधानसभेचे सदस्य
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
दॉइशे बँक

इ-बँकिंग**डॉइचे बँक**(Deutsche Bank) ही जगभर बँकिंग आणि वित्तीय सेवा पुरविणारी जगातील सर्वात मोठी बहुराष्ट्रीय कंपनी आहे. या मूळच्या जर्मन कंपनीचे मुख्य कार्यालय फ्रॅंकफुर्ट येथे आहे. या बँकेच्या जगातील ७०हून अधिक देशांत शाखा असून त्यांत १,००,०००हून अधिक कर्मचारी आहेत. या बँकेची स्थापना इ.स.१८७० साली झाली. भागभांडवल आणि गंगाजळी यांचा विचार करता, जगातील सर्वात मोठ्या बँकांत या बँकेचा पहिला क्रमांक आहे.

वर्ग:इ.स. १८७० मधील निर्मिती
वर्ग:जर्मन बँका
वर्ग:जर्मनीमधील कंपन्या
वर्ग:भारतातील वित्तसंस्था
वर्ग:न्यू यॉर्क रोखे बाजारातील नोंदणीकृत कंपन्या
केंब्रिज

**केंब्रिज** () हे इंग्लंडच्या केंब्रिजशायर ह्या काउंटीचे मुख्यालय व ऐतिहासिक शहर आहे. हे शहर लंडनच्या  उत्तरेस वसले आहे. आठव्या शतकामध्ये स्थापन झालेले हे शहर येथील १२०९ साली स्थापन झालेल्या केंब्रिज विद्यापीठासाठी प्रसिद्ध आहे.

## जुळी शहरे
*  हायडेलबर्ग
*  सेगेड

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

*

वर्ग:इंग्लंडमधील शहरे
वर्ग:केंब्रिजशायर
गुरुनाथ मैयप्पन

**गुरुनाथ मैयप्पन** हा तमिळ उद्योगपती आहे. इंडिया सिमेंट्समध्ये अधिकारी असलेला मैयप्पन भारतीय प्रिमीयर लीगमधील चेन्नई सुपर किंग्स या संघाचे प्रतिनिधित्व करीत असे.

हा भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळाच्या भूतपूर्व अध्यक्ष एन. श्रीनिवासनचा जावई आहे.

वर्ग:तमिळ उद्योगपती
वर्ग:चेन्नई सुपर किंग्स
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ऱ्होड आयलंड टी.एफ. ग्रीन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

**टी.एफ. ग्रीन विमानतळ** तथा **प्रॉव्हिडन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ** हा अमेरिकेच्या ऱ्होड आयलंड राज्यातील प्रॉव्हिडन्स (ऱ्होड आयलंड) शहरातील विमातळ आहे. १९३१मध्ये सुरू झालेला हा विमातळ *थियोडोर फ्रांसिस ग्रीन मेमोरियल स्टेट एरपोर्ट* या नावानेही ओळखला जातो.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:प्रॉव्हिडन्स (ऱ्होड आयलंड)
वर्ग:अमेरिकेतील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
अलाउद्दीन खान

**उस्ताद अलाउद्दीन खान** (जन्म : इ.स. १८६२;  - इ.स. १९७२) हे एक भारतीय संगीतज्ञ व अभिजात भारतीय संगीतातील मैहर घराण्याचे प्रवर्तक होते. ते सरोदवादनातील श्रेष्ठतम वादक मानले जातात. पंडित रविशंकर व निखिल बॅनर्जी हे त्यांचेच शिष्य होत.

## संदर्भ 
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:मैहर घराणे
वर्ग:इ.स. १८६२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील मृत्यू
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:सरोदवादक
शाल्मली खोलगडे

**शाल्मली खोलगडे** ( ३१ जानेवारी १९८८) ही एक मराठी गायिका आहे. मराठीसह तिने आजवर बॉलिवूड चित्रपटांमध्ये तसेच काही इंग्रजी बँडसाठी गाणी म्हटली आहेत. २०१२ साली शाल्मलीने इशकझादे ह्या चित्रपटामधील *परेशान* ह्या गाण्यासह बॉलिवूडमध्ये पार्श्वगायिका म्हणून पदार्पण केले. ह्या गाण्याकरिता तिला २०१३ सालचा सर्वोत्तम महिला पार्श्वगायकाचा फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाला.

शाल्मलीने २००९ साली प्रदर्शित झालेल्या व  ईस्ट इंडियन लोकांवर आधारित तू माझा जीव ह्या मराठी चित्रपटामध्ये नायिकेची भूमिका केली होती.‎

कारकिर्दीच्या सुरुवातीला :

शाल्मलीने १६ वय असताना आपले गायन प्रेक्षकांसमोर आणले. ८ वर्षाची असताना तिने आपल्या आईच्या मार्गदर्शनाखाली गायनास सुरुवात केली. तिची आई उमा खोलगडे भारतीय शास्त्रीय गायिका आणि थिएटर मधील व्यक्तिमत्त्व आहे.तिने नंतर शुभदा पराडकरच्या अंतर्गत तिचे संगीत शिक्षण चालू ठेवले.

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:भारतीय गायिका
वर्ग:बॉलिवूड पार्श्वगायक
वर्ग:मराठी गायिका
तू माझा जीव

**तू माझा जीव** हा एक २००९ साली प्रदर्शित झालेला एक मराठी चित्रपट आहे. ईस्ट इंडियन लोकांवर आधारित असलेला हा पहिला मराठी चित्रपट आहे. बॉलिवूडमधील पार्श्वगायिका शाल्मली खोलगडे हिची ह्या चित्रपटात प्रमुख भूमिका आहे.

## संदर्भ 
*टाइम्स ऑफ इंडियामधील लेख 
## बाह्य दुवे 
* 
वर्ग:इ.स. २००९ मधील मराठी चित्रपट
वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
राम नाथ चोप्रा

सर कर्नल **राम नाथ चोप्रा** (१७ ऑगस्ट, १८८२ - १३ जून, १९७३) हे भारतीय डॉक्टर होते. यांना आधुनिक भारती औषधनिर्माण शास्त्राचे जनक समजले जाते.

वर्ग:इ.स. १८८२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७३ मधील मृत्यू
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:भारतीय डॉक्टर
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मोरेश्वर वासुदेव अभ्यंकर

**मोरेश्वर वासुदेव अभ्यंकर** (जन्म : १९ ऑगस्ट १८८६ -  २ जानेवारी १९३५) हे नागपूरमधील एक वकील, स्वातंत्र्यसैनिक ‎व भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे टिळकवादी कार्यकर्ते  होते.

वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
वर्ग:मराठी समाजसेवक
वर्ग:नागपूर
वर्ग:इ.स. १८८६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३५ मधील मृत्यू
वर्ग:मराठी व्यक्ती
अतुल चिटणीस

**अतुल चिटणीस** (२० फेब्रुवारी १९६२  - ३ जून २०१३ ) हे जर्मनीत जन्मलेले भारतीय संगणक अभियंता होते.  भारतात इंटरनेट वापरणाऱ्या युजर्सना "लिनक्‍स सॉफ्टवेर' वापराची ओळख करून देण्याचा मान प्रथम चिटणीस यांच्याकडे जातो. त्यांनी प्रसिद्ध नियतकालिक "पीसीक्वेस्ट'साठी सहा वर्षे सल्लागार संपादक म्हणून जबाबदारी सांभाळली होती.

## कारकीर्द
तंत्रज्ञानामुळे पारदर्शक कारभाराची गुरुकिल्ली हाती येते ; तरी कित्येकदा तंत्रज्ञानही मक्तेदारीमध्ये जखडून ठेवण्याची खेळी प्रस्थापितांकडून केली जाते. या जोखडातून संगणक तंत्रज्ञानाची सुटका करून ते सर्वांना उपलब्ध व्हावे ,याचा पाठपुरावा करण्यात ओपन सोर्सचे प्रणेते अतुल चिटणीस यांनी आपली कारकीर्द घडवली. फ्री आणि ओपन सोर्स सॉफ्टवेरचे प्रणेते म्हणून १९९४पासून अतुल चिटणीस हे नाव भारताला ठाऊक झाले. साधारण त्याच काळात उद्योगव्यवहारांमध्ये वह्यापेन्सिली आणि कागदी फायलींची जागा कम्प्युटर घेऊ लागला होता. कदाचित त्यावेळी , सॉफ्टवेर कुणा कंपन्यांच्या मक्तेदारीत बांधलेले नसावे , या विचाराचे मोल सर्वांना तितकेसे उमजत नसावे. नंतर भारतीय भाषांच्या वापरातील अडचणी , परवान्यासाठी मोजावी लागणारी किंमत तसेच भारतीय डेटाची सुरक्षितता व परावलंबित्वाचे प्रश्न यामुळे ओपन सोर्सची गरज सर्वांना पटू लागली. अतुल चिटणीस यांनी मात्र १९८०पासूनच कम्प्युटर तंत्रज्ञानावर हुकुमत मिळविली होती. त्यामुळेच लिनक्स सॉफ्टवेर तसेच फ्री व ओपन सोर्सचा नारा त्यांनी पुकारला. अतुल यांचे वडील भारतीय , तर आई जर्मनीची. त्यांचा जन्म आणि प्राथमिक शिक्षणही बर्लिनमध्ये झाले. त्यानंतर मात्र त्यांचे शिक्षण बेळगाव मिलिटरी स्कूलमध्ये झाले व गोगटे इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजीमधून त्यांनी बीई-मेकॅनिकल केले. वर्षभरातच त्यांचा प्रवास कम्प्युटरनिगडित तंत्रज्ञानाकडे झाला. कम्प्युटरनिगडित अनेक गोष्टींचा प्रथम पुरस्कार त्यांनी केला. मोडेमचा वापर शिकविला. इंटरनेटचा प्रसार होण्यापूर्वीच्या काळात डेटाकम्युनिकेशन ,नेटवर्किंग यांची सुरुवात त्यांनी केली.
सीआयएक्स- बुलेटिन बोर्ड सिस्टिम ही भारतातील पहिली ऑनलाइन सेवा त्यांनी सुरू केली. ऑनलाइन संपर्क आणि समूहसंवादाचे ते आद्य माध्यम होते. १९९३ ते १९९७ या काळात त्यांनी पीसी-क्वेस्ट या कम्प्युटरआधारित नियतकालिकातून कम्प्युटरजागृतीचा वसा घेतला. भारत सरकारने बुलेटिन बोर्ड सिस्टिमला करांच्या कक्षेत आणण्याचा घाट घातला असताना चिटणीस यांनी इलेक्ट्रॉनिक चळवळीद्वारे त्यावर प्रहार केले. ही पहिलीच ऑनलाइन चळवळ यशस्वी ठरली. विविध व्यासपीठांवर त्यांनी लिनक्स आणि ओपनसोर्सविषयी जनजागरण केले. २१व्या शतकातील नव्या तंत्रज्ञानानुसार त्यांनी मोबाइल कम्प्युटिंग , कन्व्हर्ज्ड कम्युनिकेशन यांतही उडी घेतली. पीसी क्वेस्टचे सल्लागार संपादक म्हणून विपुल लिखाण केले. ते स्वतः हौशी संगीतकारही होते व संगीताची तंत्रज्ञानाशी सांगड घालण्याचे कसबही त्यांच्या अंगी होते. रेडिओव्हर्व हे इंटरनेट रेडिओ स्टेशन त्यांनी सुरू केले होते. त्यांच्या अकाली निधनाने एक बहुआयामी व्यक्तिमत्त्व काळाच्या पडद्याआड गेले आहे. 
त्यांना कर्करोग झाल्याचे निदान ऑगस्ट २०१२ झाले होते. त्यांचे केमोथेरपीच्या उपचारादरम्यान ३ जून २०१३ रोजी निधन झाले.

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९६२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील मृत्यू
वर्ग:संगणकशास्त्रज्ञ
श्रीपाद अच्युत दाभोळकर

**श्रीपाद अच्युत दाभोळकर** (१९२४ - ३० एप्रिल, २००१) ऊर्फ **मुकुंद दाभोळकर** हे महाराष्ट्रातील *प्रयोग परिवार* या संकल्पनेचे प्रवर्तक आणि जमनालाल बजाज पुरस्काराचे मानकरी होते.

दाभोळकर हे कोल्हापूरचे एक गणितज्ञ होते. ते कोल्हापूरजवळच्या गारगोटी महाविद्यालयात प्राध्यापक होते.  आपल्याला जन्मापासूनच प्रयोग चिकटलेला आहे असे ते म्हणत. माठात भोपळा वाढवणे, स्वतः पपई पिकवून आणि खाऊन त्याच्या सालांवर व बियांवर कोंबडीपालन करणे, नागफणीवर शेळी वाढवणे, स्वमूत्रावर केळी वाढवणे असे त्यांचे प्रयोग लहानपणापासूनच सुरू होते. आपल्या पृथ्वीवरच्या सर्व प्राणिमात्रांच्या ऊर्जेचा मूळ स्रोत सूर्य, हा आपल्या प्रकाशाचे सर्वाना समान वाटप करत असतो. त्याच्या या प्रकाशाला जास्तीतजास्त हिरव्या पानांनी शोषून घेतले तर शेतकरी खूप समृद्ध होऊ शकेल, हेच दाभोळकर आयुष्यभर प्रयोगाने सिद्ध करत राहिले. कोल्हापूरला कुंडीत वाढविलेल्या द्राक्षाच्या एका वेलीवरच्या प्रत्येक पानाला अधिकाधिक सूर्यप्रकाश मिळवून देऊन त्यांनी द्राक्षाच्या तब्बल शंभर घडांचे उत्पन्न मिळवले. ते बघून शेतकऱ्यांना सूर्यशेतीची महती उमगली आणि मग महाराष्ट्रात द्राक्षाची क्रांती झाली. कुठल्याही शेतकी महाविद्यालयात न शिकवता केवळ अनौपचारिक शिक्षण देऊन दाभोळकरांनी महाराष्ट्राला शेतीत समृद्ध केले. एका रिकाम्या सिमेंटच्या पोत्यात कुजलेल्या काँग्रेस गवतावर त्यांनी ऊस लागवड केली. भरपूर उपलब्ध असलेला सूर्यप्रकाश वापरून पाच महिने तो ऊस यशस्वीपणे वाढवला. रसायनांच्या मागे न लागता फक्त सूर्यप्रकाशाच्या शक्तीवर शेतात साखरेची निर्मिती कशी करता येईल, हे त्यांनी दाखवले. सकाळी आंघोळ करताना आपल्या शरीराचा मळ निघून जातो. या मळात शेण कुजण्यासाठी आवश्यक असणारे कोट्यवधी जीवाणू असतात, असे दाभोळकर म्हणत. 

आंबा व नारळ खड्डा न करता ढीग पद्धतीने घेणे, घरातील सर्वांचे आंघोळीचे पाणी वापरून सूर्यमंडल पद्धतीने रोजच्या गरजेचा भाजीपाला एका गुंठ्यात उगवणे, सजीव बांबूंचा कुंपण-बायोगॅससाठी उपयोग आदी विविध तंत्रांची माहिती दाभोळकरांच्या पुस्तकांत आहे.

## पुस्तके
* आधुनिक द्राक्ष लागवड 
* आपला हात जगन्नाथ
* केल्याने होत आहे रे
* प्लेन्टी फॉर ऑल (इंग्रजी)
* विपुलाच सृष्टी
* सर्जन-विसर्जन-सर्जन 

## दाभोळकर यांच्यावरील पुस्तक
* श्रीपाद दाभोळकर प्रयोग परिवार : काल-आज-उद्या (लेखक देवदत्त दाभोळकर)

वर्ग:मराठी शास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. २००१ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:शेतीतज्‍ज्ञ
वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म
निर्मला देशपांडे (गांधीवादी नेत्या)

thumb|निर्मला देशपांडे
**निर्मला देशपांडे** (जन्म : नागपूर, १९ ऑक्टोबर १९२९;  - नवी दिल्ली, १ मे २००८)  ह्या सामाजिक कार्यकर्त्या व गांधीवादी नेत्या होत्या. मराठीतील विचारवंत लेखक पु.य. देशपांडे हे निर्मला देशपांडे यांचे वडील आणि लेखिका विमलाबाई देशपांडे या आई होत.

निर्मला देशपांडे या नागपूरच्या मॉरिस कॉलेजात पॉलिटिक्सच्या प्राध्यापिका होत्या. इ.स. १९५२मध्ये त्या विनोबा भावे यांच्या भूदान चळवळीत सामील झाल्या, आणि त्यांनी विनोबांबरोबर ४० हजार किलोमीटरची पदयात्रा केली. 

पहिल्यांदा १९९७साली आणि नंतर २००४ साली त्या राज्यसभेच्या राष्ट्रपतिनियुक्त सदस्य झाल्या. त्यांना पद्मविभूषण पुरस्काराने आणि राजीव गांधी सद्भावना पुरस्काराने सन्मानित केले होते.

वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००८ मधील मृत्यू
वर्ग:महाराष्ट्रातील महिला शिक्षक
कुछ कुछ होता है

**कुछ कुछ होता है** हा १९९७ साली प्रदर्शित झालेला एक भारतीय हिंदी चित्रपट आहे. करण जोहरने निर्माण व दिग्दर्शन केलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये शाहरूख खान, काजोल व राणी मुखर्जी ह्यांच्या आघाडीच्या भूमिका आहेत. हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर प्रचंड यशस्वी ठरला व त्याला अनेक पुरस्कार मिळाले.

## कलाकार
*काजोल
*शाहरुख खान
*सलमान खान
*राणी मुखर्जी
*फरीदा जलाल
*अनुपम खेर
*रीमा लागू
*हिमानी शिवपुरी
*अर्चना पुरण सिंह
*गीता कपूर
*जॉनी लिव्हर
*सना सईद
*परजन दस्तुर

## पार्श्वभूमी
## कथानक
राहुल खन्ना नावाचा एक विद्यार्थी असतो तो बास्केटबॉल खेळायचा आणि अंजली शर्मा नावाची एक मुलगी असते ती राहुलवर प्रेम करत असते.              पण राहुलचे टिना नावाच्या मुलीवर प्रेम असतं नंतर अंजलीला समजल्यावर ती या दोघांच्या आयुष्यातून निघून जाते परत तिचा फोन, पत्र काहीच येत नाही मग राहुलचे आणि टिनाचे लग्न होते त्यांना एक मुलगी होते तिचे नाव अंजली ठेवतात टिनाचा मृत्यू होतो जाताना ती एका कागदावर सगळी कहाणी लिहुन जाते. तिची मुलगी अंजली जेव्हा सर्व कागद वाचते तेव्हा तिला सगळं समजतं नंतर १२ वर्षांनी अंजली शर्मा परत येते तिच लग्नं अमन नावाच्या मुलाशी जमलेल असतं पण राहुल आणि अंजलीची भेट होते. अमनला जाणीव होते की राहुलच अंजलीवर प्रेम आहे आणि अंजलीच ही असतं. नंतर राहुल आणि अंजलीच लग्न होतं.

## पुरस्कार
*फिल्मफेर पुरस्कार
**सर्वोत्तम चित्रपट
**सर्वोत्तम दिग्दर्शक - करण जोहर
**सर्वोत्तम अभिनेता - शाहरूख खान
**सर्वोत्तम अभिनेत्री - काजोल
**सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेता - सलमान खान
**सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री - राणी मुखर्जी
**सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक - उत्तम सिंग
*राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार
**सर्वोत्कृष्ट सर्वांगीण मनोरंजक चित्रपट
**सर्वोत्तम महिला पार्श्वगायक - अलका याज्ञिक

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:इ.स. १९९८ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:करण जोहर दिग्दर्शित चित्रपट
द फॉक्स अँड द हाउंड

**द फॉक्स अँड द हाउंड** () हा एक इ.स. १९८१ सालचा अमेरिकन ॲनिमेशन चलचित्रपट आहे, हा चित्रपट डॅनियेल मॅनिक्सने लिहिलेल्या याच नावाच्या कादंबरीवर आधारित आहे.

वर्ग:इ.स. १९८१ मधील इंग्लिश चित्रपट
वर्ग:ॲनिमेशन
ऑलिव्हर अँड कंपनी

**ऑलिव्हर अँड कंपनी** () हा एक इ.स. १९८८ सालचा अमेरिकन ॲनिमेशन चलचित्रपट आहे.

वर्ग:ॲनिमेशन
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील इंग्लिश चित्रपट
वर्ग:डिझ्नी अ‍ॅनिमेटेड चित्रपट
द लायन किंग

**द लायन किंग** () हा एक इ.स. १९९४ सालचा अमेरिकन ॲनिमेशन चलचित्रपट आहे. ११ ऑक्टोबर, २०१५ रोजी या चित्रपटाची मराठी ध्वनिमुद्रित आवृत्ती झी मराठीवर प्रदर्शित झाली होती.

वर्ग:इ.स. १९९४ मधील इंग्लिश चित्रपट
वर्ग:डिझ्नी अ‍ॅनिमेटेड चित्रपट
वर्ग:ॲनिमेशन
द रेस्क्युअर्स

**द रेस्क्युअर्स** () हा एक इ.स. १९७७ सालचा अमेरिकन ॲनिमेशन चलचित्रपट आहे.

वर्ग:इ.स. १९७७ मधील इंग्लिश चित्रपट
वर्ग:ॲनिमेशन
परशुराम कृष्ण गोडे

**परशुराम कृष्ण गोडे** (इ.स. १८९१ - इ.स. १९६१) हे भारतीय प्राच्यविद्या संशोधक होते.

वर्ग:इ.स. १८९१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६१ मधील मृत्यू
रामराव माधवराव देशमुख

**रामराव उर्फ अण्णासाहेब माधवराव देशमुख** (नोव्हेंबर २५, इ.स. १८९२ - एप्रिल २०, इ.स. १९८१)

**शिक्षण** :

हे अमरावतीमधील एक बॅरिस्टर होते. यांचे शिक्षण अमरावती येथील स्कूलमधून झाले, तर उच्च शिक्षण केंब्रिजमधून..

**राजकीय जीवन:-**

* ब्रिटिश सरकारच्या काळात आणि नंतरही रामराव देशमुख अनेक महत्त्वाच्या राजकीय पदांवर होते.  
* मध्यप्रांत आणि वऱ्हाडाच्या विधानपरिषदेचे सदस्य.1920-25, 1927-30 आणि 1937-41; 
* प्रांत आणि वऱ्हाड सरकारातील मंत्री, 1927-28, 1929-30 आणि1937-38 
* ग्वाल्हेर राज्याचे आर्थिक सल्लागार,  1941-44 
* दक्षिण आफ्रिका संघ, भारत येथे भारताचे आयुक्त,1945-47 
* रेवा राज्य - मुख्य प्रधान,  1947-48 
* मध्य भारतातील विधानसभा सदस्य  
* राज्यसभेत सदस्य. 3-4-1952 ते  2-4-1958 आणि 3-4-1958 ते 2-4-1964; 
* १९७१ साली त्यांस पद्मभूषण पुरस्काराने गौरविण्यात आले.

**राजकीय कार्यः**

तत्कालीन मध्यप्रांत व वऱ्हाडातील एक प्रमुख पुढारी, राजकारणी व मराठी भाषिकांचा महाराष्ट्र हा प्रांत बनविण्यात यावा ही मागणी सर्वप्रथम करणारे नेते होते.
त्याचप्रमाणे ब्रिटिश हिंदुस्थानातील एक प्रमुख राजकीय आणि शैक्षणिक व्यक्तिमत्त्व होते. त्या काळातील विदर्भातील फार मोजक्या बॅरिस्टरांपैकी (कायदेपंडित) पैकी ते एक होत. स्थापण करण्यात आलेल्या स्वराज्य पक्षामध्ये त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली. १९२५-२६ वेरार लॅन्ड रेव्हेन्यू कोड सी.पी अँड बेरार लेजिस्लेटिव्ह कौन्सिलने मंजूर केले होते. त्याचा आराखडा तयार करतांना बॅ. रामराव माधवराव देशमुख यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली होती. त्यांचे कार्य करण्याची सचोटी पाहून सरदार वल्लभभाई पटेल यांनी त्यांची सन १९४७-४८ या कालखंडात रेवा राज्याचे मुख्य प्रधान म्हणून नेमणूक केली होती.

वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १८९२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील मृत्यू
नोबुरू काराशिमा

**नोबुरू काराशिमा** (२४ एप्रिल, इ.स. १९३३ - हयात ) हे जपानी इतिहासकार, तमीळ भाषेचे साहित्यिक व  दक्षिण भारताचा इतिहास आणि पुरालेखविद्यावर संशोधक आहेत.  काराशिमा सध्या तोक्यो विद्यापीठात प्राध्यापक असून त्यांनी चेन्नईतील मद्रास विद्यापीठात संशोधन करण्यासाठी त्यांनी अनेक वर्षे वास्तव्य केले होते. त्यांना साहित्य आणि शिक्षण क्षेत्रातील भरीव योगदानाबद्दल पद्मश्री पुरस्काराने गौरविले गेले आहे.

वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९३३ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
करण जोहर

**करण जोहर** ( २५ मे १९७२) हा एक भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक, निर्माता व लेखक आहे. बॉलिवूडमधील सर्वात यशस्वी चित्रपटांपैकी काही दिग्दर्शित केल्याचे श्रेय त्याला दिले जाते. त्याला आजवर फिल्मफेअर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पुरस्कारासह अनेक सिने-पुरस्कार मिळाले आहेत.

करणने आदित्य चोप्राच्या दिलवाले दुल्हनिया ले जायेंगे ह्या चित्रपटामध्ये शाहरूख खानच्या मित्राची भूमिका करून आपल्या बॉलिवूडमधील कारकिर्दीची सुरुवात केली. १९९८ साली त्याने कुछ कुछ होता है ह्या चित्रपटाद्वारे दिग्दर्शन क्षेत्रात पदार्पण केले. ह्या चित्रपटाच्या प्रचंड यशानंतर करणने शाहरूख खानसह अनेक चित्रपट काढले जे सर्व सुपरहिट झाले. करण जोहर, शाहरूख खान व काजोल ह्यांचे त्रिकूट बॉलिवूडमधील सर्वात ग्लॅमरस मानले जाते.

चित्रपतसृष्टीसोबतच करणने दूरचित्रवाणीवर देखील आपला ठसा उमटवला. त्याचा कॉफी विथ करण हा मुलाखत कार्यक्रम लोकप्रिय होता. तसेच झलक दिखला जा ह्या लोकप्रिय नाच-प्रदर्शन कार्यक्रमामध्ये तो माधुरी दीक्षित व रेमो डिसुझा ह्यांच्यासोबत तो परिक्षक होता.

## प्रारंभिक आणि वैयक्तिक जीवन 
जोहरचा जन्म मुंबई, भारत येथे चित्रपट निर्माता यश जोहर, धर्मा प्रॉडक्शनचे संस्थापक आणि हिरू जोहर यांच्या घरी झाला. त्याच्या वडिलांच्या बाजूने पंजाबी हिंदू वंश आहे आणि आईच्या बाजूने सिंधी हिंदू वंश आहे. त्यांनी ग्रीनलॉन्स हायस्कूलमध्ये शिक्षण घेतले. ग्रीनलॉन्सनंतर, त्यांनी एचआर कॉलेज ऑफ कॉमर्स अँड इकॉनॉमिक्स मध्ये मुंबई येथे शिक्षण घेतले.

जोहरने १९८९ मध्ये दूरदर्शन मालिका इंद्रधनुषमध्ये श्रीकांतची भूमिका साकारताना अभिनेता म्हणून मनोरंजन उद्योगात आपल्या कारकिर्दीला सुरुवात केली. लहानपणी, त्याच्यावर व्यावसायिक भारतीय सिनेमांचा प्रभाव होता: त्याने राज कपूर, यश चोप्रा आणि सूरज आर. बडजात्या यांना आपली प्रेरणा म्हणून उद्धृत केले. काही काळासाठी, जोहरने अंकशास्त्राला अनुसरून, चित्रपटाची शीर्षके तयार केली ज्यामध्ये पहिला शब्द आणि शीर्षकातील इतर अनेक अक्षरे K या अक्षराने सुरू झाली. २००६ चा 'लगे रहो मुन्ना भाई' हा अंकशास्त्रावर टीका करणारा चित्रपट पाहिल्यानंतर, जोहरने थांबण्याचा निर्णय घेतला.

त्याच्या लैंगिक अभिमुखतेवर चर्चा करताना, जोहर म्हणाला "माझे लैंगिक अभिमुखता काय आहे हे प्रत्येकाला माहित आहे. मला ते ओरडण्याची गरज नाही. जर मला ते स्पष्ट करायचे असेल तर मी ते करणार नाही". फेब्रुवारी २०१७ मध्ये, जोहर सरोगसीद्वारे जुळ्या मुलांचा (एक मुलगा आणि मुलगी) पिता झाला. मुंबईतील मसरानी रुग्णालयात या जुळ्या मुलांचा जन्म झाला. जोहरने आपल्या मुलाचे नाव यश त्याच्या वडिलांच्या नावावर ठेवले आणि त्याच्या मुलीचे नाव त्याच्या आईचे नाव हिरू अशी पुनर्रचना करून रुही ठेवले.

## चित्रपट यादी
## आत्मचरित्र
करण जोहरने ‘अनसूटेबल बॉय’ नावाचे आत्मचरित्र लिहिले आहे.

## पुरस्कार
* राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार
*सर्वोत्कृष्ट सर्वांगीण मनोरंजक चित्रपट - कुछ कुछ होता है (१९९८)
* फिल्मफेअर पुरस्कार
*सर्वोत्तम दिग्दर्शक - कुछ कुछ होता है (१९९८)
*सर्वोत्तम दिग्दर्शक - माय नेम इज खान (२०११)
*पद्मश्री पुरस्कार (२०२०) 

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
*करण जोहरचा अधिकृत ब्लॉग 
* 

वर्ग:भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:भारतीय चित्रपट निर्माते
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
फिरंगोजी नरसाळा

फिरांगोजी नरसाळा हे तूर्तास भूपाळगड चे किल्लेदार होते. फिरंगोजि नरसाळा यांच्या नंतर, "दौलतराव गायकवाड" हे छत्रपती शिवाजी महाराजांचे अत्यंत निष्ठावान साथीदार होते.स्वराज्य स्थापनेच्या पूर्वी पासून दौलतराव गायकवाड हे शिवरायांचे फक्त साथीदार नसून ,त्यांचे कौटुंबिक संबंध सुद्धा होते दौलतराव यांची अत्या शिवाजी महाराजांच्या ज्येष्ठ बंधूंच्या (संभाजीराजे शहाजीराजे भोसले) पत्नी होत्या.त्यानंतर दौलतराव गायकवाड यांची मोठी बहीण शिवरायांच्या पत्नी होत्या  (सकवरबई गायकवाड).मिर्झाराजे जयसिंग यांच्या तहा नंतर भूपाळगडची किल्लेदारी दौलतराव गायकवाड यांच्या कडे देण्यात आली व त्यांनी ती चोखपणे पार पाडली.

## पूर्व जीवन
फिरंगोजी नरसाळे यांचा जन्म पराक्रमी कुलीन क्षत्रिय मराठा परिवारात झाला. शहाजीराजांच्या निष्ठावंतांपैकी एक असणारे फिरंगोजी नरसाळा. जेव्हा शहाजीराजांना कर्नाटकात जाण्याचे हुकूम आले त्यावेळेस महाराष्ट्रातील वडिलोपार्जित जहागिरीची सोय लावण्यासाठी त्यांनी खास मर्जीतली, विश्वासू माणसं निवडली. चाकण परगण्यासाठी त्यांनी फिरंगोजी नरसाळा यांची निवड केली.
आदिलशहा आणि मुघल यांच्यात तह झाल्याने चाकण परगणा आदिलशहाच्या ताब्यात गेला. चाकण फिरंगोजीच्या देखरेखीखाली असल्याने फिरंगोजींनाही बादशहाच्या चाकरीत जावे लागले. इ.स. १६४७ साली शिवाजी राजेंनी चाकणवर विजय मिळवत ताबा मिळवला आणि फिरंगोजींनी स्वराज्याची सेवा स्विकारली.

## शाहिस्तेखानाशी संघर्ष
औरंगजेबाचा मामा **शाहिस्तेखानाने** ७७ हजार घोडेस्वार व ३० हजार पायदळ एवढी विशाल सेना.असंख्य हत्ती,तोफा व दारूगोळा घेऊन स्वराज्यावर आक्रमण केले.
**फिरंगोजी नरसाळे** यांच्या ताब्यात असलेल्या **चाकण चा किल्ला संग्रामदूर्ग** या किल्ल्यावर त्याने आक्रमण केले फिरंगोजी नरसाळे यांनी शाहिस्तेखानाशी निकराने झुंज दिली व किल्ला लढत ठेवला, 
पण अखेर दुर्भाग्याने १५ ऑगस्ट १६६० रोजी त्यांचा पराभव झाला व **किल्ले संग्रामदूर्ग** त्यांना शाहिस्तेखानाला द्यावा लागला.           
तद्नंतर छत्रपती शिवाजी महाराजांनी फिरंगोजी नरसाळेंना **भूपाळगड** चे किल्लेदार बनवले.

## संभाजी महाराज व दिलेरखानशी संघर्ष
**संभाजी महाराज व दिलेरखानाने** भूपाळगडावर केलेल्या आक्रमणाच्या प्रसंगामूळे फिरंगोजी नरसाळे इतिहासात विशेष प्रसिद्ध आहेत.            छत्रपती शिवाजी महाराजांबरोबर असलेल्या काही मतभेदांमुळे १३ डिसेंबर इ.सन.१६७८ मध्ये संभाजी महाराज दिलेरखानास जाऊन मिळाले. तेव्हा संभाजी महाराज व दिलेरखान यांनी स्वराज्यावर प्रथम आक्रमण म्हणून १७ एप्रिल १६७९ रोजी फिरंगोजी नरसाळे यांच्या ताब्यात असलेल्या **भूपाळगडावर आक्रमण** केले, परंतु युवराजांवर शस्त्र हल्ला करण्यास फिरंगोजी नरसाळे धजावले नाहीत व **काही दिवसांतच भूपाळगड दिलेरखानाच्या ताब्यात दिला.** यात दिलेरखानाने ७०० मावळे कैद केले व त्यांचा एक-एक हात कापून सोडून दिले. या प्रकरणानंतर छत्रपती शिवाजी महाराज फिरंगोजींवर चांगलेच संतापले यानंतर फिरंगोजी नरसाळेंचे वर्णन इतिहासात कुठेच पहायला मिळत नाही. 

वर्ग:मराठा साम्राज्य
वर्ग:सैनिकी पेशातील व्यक्ती
विनायक महादेव दांडेकर

डॉ. **वि.म. दांडेकर**, पूर्ण नाव : **विनायक महादेव दांडेकर** (जन्म :६ जुलै, इ.स. १९२० -  - इ.स. ३१ ऑगस्ट, १९९५) हे महाराष्ट्रातील जागतिक कीर्तीचे अर्थतज्‍ज्ञ होते. संख्याशास्त्रज्ञ म्हणूनही गाजलेल्या दांडेकरांचा जन्म सातारा येथे झाला. पाणी, शेती, बेरोजगारी या क्षेत्रात त्यांनी मोलाचे कार्य केलेले आहे.

वि.म. दांडेकरांनी राष्ट्रीय उत्पन्न, प्राथमिक शिक्षणातील त्रुटी, खेडेगावांचा व शेतीचा अभ्यास इ. अनेक विषयांचा संख्याशास्त्रावर आधारित विश्लेषणात्मक अर्थशास्त्रीय अभ्यास केला. शेतीसाठी पाणी वापरताना, पाण्याचे पिकाप्रमाणे नियोजन कसे करावे, उसाची लागवड कमी करून इतर पिकांना पाणी देणे, भाकड गुरांची कत्तल करावी, इ. त्यांची परखड मते शास्त्रीय कसोट्यांवर आधारलेली होती व ती अनेकांच्या पचनी पडणे अवघड असल्याने त्यांची अंमलबजावणी झाली नाही.

## कार्य 
दांडेकरांनी अनेक राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय समित्यांवर अर्थविषयक तज्‍ज्ञ सल्लागार म्हणून काम केले. भारताची अर्थव्यवस्था आणि आर्थिक समस्यांविषयीही त्यांनी सखोल संशोधन केले.

## लेखन 
शेती, सहकार, लोकसंख्या, गरिबी, लघुद्योग, अन्नधान्य समस्या, शेतीविषयक कायदे या विषयांवर त्यांनी दीडशेहून अधिक पुस्तके व शोधनिबंध लिहिले. 'पॉव्हर्टी इन इंडिया' हे डॉ. नीळकंठ रथ यांच्याबरोबर दांडेकरांनी लिहिलेले पुस्तक हे या विषयातील महत्त्वाचा व मोलाचा टप्पा आहे.

## अन्य पुस्तके
* Artha vijnana
* The Indian Economy, 1947-92 (दोन खंडांत. १ला खंड शेती. २रा खंड रोजगार, दारिद्‌ऱ्य आणि लोकसंख्या)
* The cattle economy of India
* Crop insurance for developing countries (A/D/C teaching and research forum) 
* गाईचे अर्थशास्त्र
* गांधीवादाची शोकांतिका (लेख)
* गावरहाटी (सहलेखक म.भा. जगताप)
* The Demand for Food, and Conditions Governing Food Aid During Development
* Democratic decentralization (Harold Laski Institute of Political Science. Publication no. 80) 
* Peasant-Worker Alliance: Its Basis in the Indian Economy 
* Population front of Indias economic development (Hukerikar memorial lecture)
* भारतातील दारिद्‌ऱ्य
* भारतीय अर्थव्यवस्थेतील बेकारी आणि असमतोल
* महाराष्ट्राची ग्रामीण समाजरचना (सहलेखक म.भा. जगताप)
* मी बाई आहे म्हणून (संपादित ग्रंथ)
* Measurement of poverty (R.R. Kale memorial lecture)
* Report of the Expert Committee on Tax Measures to Promote Employment
* Report on the Poona Schedules of the National Sample Survey (1950-51). Gokhale Institute of Politics and Economics, Publication No. 26
* Use of food surpluses for economic development (Gokhale Institute of Politics and Economics Publication)
* A survey of famine conditions in the affected regions of Maharashtra and Mysore (Gokhale Institute mimeograph series, No. 13) 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतीय अर्थशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १९२० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९५ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय संख्याशास्त्रज्ञ
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आदित्य चोप्रा

**आदित्य चोप्रा** (आदित्य चोपड़ा) ( २१ मे १९७१) हा एक भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक, निर्माता व लेखक आहे. सध्याच्या घडीला तो यश राज फिल्म्स ह्या मोठ्या मनोरंजन कंपनीचा चेरमन देखील आहे. दिलवाले दुल्हनिया ले जायेंगे, मोहब्बतें व रब ने बना दी जोडी हे त्याने आजवर दिग्दर्शित केलेले चित्रपट आहेत. ह्याचबरोबर बॉलिवूडमधील अनेक सुपरहिट चित्रपटांचा तो निर्माता आहे. त्याला आजवर फिल्मफेअर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पुरस्कारासह अनेक सिने-पुरस्कार मिळाले आहेत.

## चित्रपट यादी 
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:भारतीय चित्रपट निर्माते
फिल्मफेर सर्वोत्तम पुरुष पदार्पण पुरस्कार

**फिल्मफेर सर्वोत्तम पुरुष पदार्पण पुरस्कार** दरवर्षी फिल्मफेअर नियतकालिकातर्फे बॉलिवूडमध्ये सर्वोत्तम पदार्पण करणाऱ्या अभिनेत्याला दिला जातो. हा फिल्मफेअर पुरस्कारांमधील एक पुरस्कार आहे. १९८९ साली ह पुरस्कार देण्यास सुरुवात झाली.

## विजेते व नामांकन
## संदर्भ 
पुरुष पदार्पण
वर्ग:अभिनेत्यांसाठी पुरस्कार
देवदत्त दाभोळकर

**देवदत्त अच्युत दाभोळकर** (जन्म : कोल्हापूर, २३ सप्टेंबर, इ.स. १९१९ -  - सातारा, १७ डिसेंबर, इ.स. २०१०) हे शिक्षणतज्ज्ञ, समाजवादी विचारवंत, वाईच्या प्राज्ञपाठशाळा मंडळाचे सदस्य, पुणे विद्यापीठाचे दहावे कुलगुरू आणि संस्कृत विषयाचे गाढे अभ्यासक होते.

देवदत्त दाभोळकर हे दहा भावंडांमध्ये सर्वात वडील होते. इ.स. १९३६मध्ये ते मुंबई विद्यापीठातून मॅट्रिकच्या परीक्षेत पहिले आले होते. मुंबईच्या एल्फिन्स्टन कॉलेजातून ते एम.एससी. झाले आणि सांगलीच्या विलिंग्डन कॉलेजात आधी प्राध्यापक आणि नंतर प्राचार्य झाले. इ.स. १९६० मध्ये त्यांनी सांगलीत चिंतामणराव पटवर्धन महाविद्यालय काढले आणि ते तेथे प्राचार्य झाले. दाभोळकर पुण्याच्या फर्ग्युसन कॉलेजचे आणि मुंबईतील कीर्ती महाविद्यालयाचेही प्राचार्य राहिले आहत.

निवृत्तीनंतर इ.स.१९९०मध्ये ते साताऱ्याला जाऊन स्थायिक झाले होते..

## लेखन 
* ॲग्रो इंडस्ट्रियल बॅलन्स
* ओ नर्मदा
* क्लाइबिंग ए वॉल ऑफ ग्लास
* पायलट सर्व्हे ऑफ शिरूर तालुका
* सरदार सरोवर डिबेट

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी शिक्षणतज्ज्ञ
वर्ग:इ.स. १९१९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू
वर्ग:पुणे विद्यापीठाचे कुलगुरू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
भैरी भवानी

भैरी भवानी हे कोकणवासीयांचे एक कुलदैवत आहे. यातील भैरी (भैरव) हा शंकराचा अवतार असून त्याच्या भैरव किंवा काळभैरवनाथ या नावाचा भैरी,काळभैरी, बहिरीनाथ हे अपभ्रंश आहेत. तरी कुलदेव्हाऱ्यात भैरव व खंडोबाच्या वेगवेगळ्या मूर्ती पुजल्या जातात. भैरी भवानी (काल भैरी) देवीचे जोगेश्वरी हे एक नाव आहे. भैरी भवानी म्हणजेच काल भैरव देवाची संगिनी जोगेश्वरी आहे. कोकणातील मुंबई, ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी  जिल्ह्यातील सर्वच समाजात भैरी देव हा कुलस्वामी आहे. मराठा, कोळी, आगरी, गवळी, कुणबी, न्हावी, भंडारी(राजपूत), खारवी, भोई, कराडी, सुतार, कुंभार समाजांत भैरी (भैरव) देवाला विशेष स्थान आहे. भैरी देवाची काळभैरव, काळभैरवनाथ, भैरवनाथ, बहिरीनाथ, भैरी अशी नावे असलेली अनेक मंदिरे ठाणे, रायगड व रत्‍नागिरी जिल्ह्यांत आहेत. भैरी देव हा कार्ल्याच्या एकवीरा देवीचा भाऊ मानला जातो. त्याचे मंदिर लोणावळाजवळच्या कार्ला लेणी असलेल्या डोंगराच्या पायथ्याशी असलेल्या देवघर गावात आहे. आणि जोगेश्वरी देवीचे स्थान कार्ल्याच्या डोंगरावरील एकवीरेचा मंदिरात एकवीरेच्या शेजारी आहे. भैरी देव हा रक्षणकर्ता म्हणून ओळखला जातो. कोकणपट्टीतील सर्वच डोंगरी व सागरी किल्ल्यांवर भैरी देवाची काळभैरव, भैरवनाथ, भैरोबा, भैरी, बहिरी या नावांची स्थाने आहेत.
नारायण भास्कर खरे

**नारायण भास्कर खरे** हे भारताच्या पहिल्या लोकसभेचे सदस्य होते.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य
यमुनाबाई वाईकर

**यमुनाबाई वाईकर** (जन्म : वाई-सातारा जिल्हा, ३१ डिसेंबर १९१५;  - वाई, १४ मे २०१८)) या महाराष्ट्रातील सुप्रसिद्ध लावणी गायिका आहेत.  त्यांना लावणीसम्राज्ञी म्हणून ओळखले जाते. त्यांचे मूळ नाव यमुना विक्रम जावळे. त्या रहात असलेली वाईची ही कोल्हाटी समाजाची वस्ती म्हणजे एक लोककलेचे माहेरच होते.  यमुना, तारा, हिरा या तीन बहिणी.  आईचे नाव गीताबाई. त्याही गायच्या. यमुनाबाई दहा वर्षाच्या असतानाच आपल्या दोन लहान बहिणींना घेऊन गावोगाव तमाशाच्या फडाबरोबर हिंडू लागल्या.  रंगू-गंगू सातारकर यांच्याकडे त्यांना तमाशातले गाणे आणि अभिनयाची अदाकारी याचे धडे  मिळत राहिले.

पुणे, मुंबई, नाशिक, बार्शी, सोलापूर, पंढरपूर, नागपूर ते थेट बेळगाव आणि कोकण असा सारा उभा-आडवा महाराष्ट्र यमुनाबाई आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी पालथा घातला आहे. त्यांच्या या तमाशाफडात दडलेले नाट्य आणि संगीत गावोगावच्या रसिकांना अनुभवायला मिळाले आहे. कासू-वारू आणि यमुना-हिरा-तारा-वाईकर असे एकेकाळचे गाजलेले फड होते.

अभिनय हा अंगभूत गुण असल्याने लोकनाट्यातून यमुनाबाई नाटकांकडे वळल्या. त्यांनी ‘भावबंधन’, ’मानापमान’ आदी संगीत नाटके सादर केली. त्यांची ‘संशय कल्लोळ’ नाटकातली भूमिका नाट्यवेड्या रसिकांच्या खास पसंतीस उतरली होती. त्यांनी ‘धर्मवीर संभाजी’, ‘मोहित्यांची मंजुळा’ आणि ‘महाराची पोर’ या अन्य नाटकांमध्ये भूमिका केल्या. ’महाराची पोर’ नाटक बघावयास साने गुरुजी आले होते.  या प्रयोगाचे सर्व उत्पन्न यमुनाबाईंनी गुरुजींच्या समाजकार्याला दिले.

गावागावांतून पोटासाठी कलाप्रदर्शन करणाऱ्या आपल्या कोल्हाटी समाजाला स्थैर्य यायला हवे याची जाणीव यमुनाबाईंना सतत सतावत राहिली. वाईच्या मध्यभागातली आणि कृष्णातीरावरची पाले उठली पाहिजेत, आपल्या समाजबांधवांना भिंतींचे घर हवे असे विचार मनात येत राहिले.  आणि यमुनाबाई वाईकरांनी समाजासाठी हौसिंग सोसायटी निर्माण केली. पोटासाठी भीक मागणाऱ्या आणि रस्तो-रस्ती-गल्ली-बोळांत गाण्यांची तान मारत हिंडत राहिलेल्या आपल्या भगिनींना यमुनाबाईंनी घरे दिली.

## पुरस्कार
* मातोश्री भीमाबाई आंबेडकर पुरस्कार, २०१२
* मध्य प्रदेश शासनाचा इ.स. १९९९-२००० सालचा 'राष्ट्रीय देवी अहिल्या सन्मान' (एक लाख रुपये रोख व प्रशस्तीपत्र)
* पद्मश्री पुरस्कार, भारत सरकारचा,  २०१२
* ’पवळा-पठ्ठे बापूराव संगीत लोककला आणि साहित्य अकादमी यांच्या वतीने आणि महाराष्ट्र सरकारच्या सांस्कृतिक विभागाच्या राज्यमंत्री फौजिया खान यांच्या हस्ते, १५ मे २०१२ रोजी यमुनाबाई वाईकर यांचा विशेष गौरव करण्यात आला.  
* संगीत नाट्य अकादमीचा रवींद्रनाथ टागोर रत्न पुरस्कार (इ.स. २०१२) (३ लाख रुपये रोख + वगैरे)
* संगीत कला केंद्राच्या वतीने दिला जाणारा 'आदित्य विक्रम बिर्ला कलाशिखर पुरस्कार' २०१२ सालचा लावणीसम्राज्ञी यमुनाबाई वाईकर यांना महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री पृथ्वीराज चव्हाण यांच्या हस्ते दिला गेला. (नोव्हेंबर २०१२). (पुरस्काराचे स्वरूप : दोन लाख रुपये रोख + मानपत्र + शाल +श्रीफळ)

## चरित्र
यमुनाबाई वाईकर यांचे पुणे जिल्ह्यातील वडगाव मावळ येथील प्रभाकर ओव्हळ यांनी लिहिलेले ’लावणीसम्राज्ञी यमुनाबाई वाईकर’ या नावाने चरित्र, कोल्हापूरच्या पारस’ प्रकाशनाने प्रसिद्ध केले आहे. या पुस्तकाचा मुंबई विद्यापीठाने एम.ए.च्या अभ्यासक्रमात समावेश केला आहे.

वर्ग:मराठी लोककलाकार
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:तमासगीर
वर्ग:इ.स. १९१५ मधील जन्म
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:दलित कलाकार
वर्ग:लावणी कलाकार
वर्ग:मातोश्री भीमाबाई आंबेडकर पुरस्कार विजेत्या
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कार प्राप्त महिला
विजय कोपरकर

**विजय कोपरकर** (१४ फेब्रुवारी, १९६२ - )हे हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीताचे गायक आहेत.

यांचे वडील कीर्तनकार होते.

वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक
वर्ग:इ.स. १९६२ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अखिल भारतीय मराठा महासंघ

अखिल भारतीय मराठा महासंघ ही सामाजिक संघटना १९८१ साली कै. आमदार अण्णासाहेब पाटील यांनी स्थापन केली.

## मुलभूत संकल्पना
मराठा समाजाची शैक्षणिक , सामाजिक ,सांस्कृतिक ,आर्थिक , उन्नती व्हावी .त्याचबरोबर सामाजिक दबावगट निर्माण व्हावा ही मुलभूत संकल्पना मराठा महासंघाची आहे.

## संदर्भ
www.marathamahasangh.org
प्रभाकर कुंटे

**प्रभाकर काशीनाथ कुंटे** (३ सप्टेंबर १९२० - १४ ऑगस्ट २०१२) हे एक भारतीय स्वातंत्रलढ्यातील स्वातंत्र्यसेनानी, आणि संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीत व गोवामुक्ती आंदोलनात सहभाग घेतलेले काँग्रेसचे नेते होते. ते १९७२मध्ये धारावी मतदारसंघातून विधानसभेवर निवडून गेले होते.

वर्ग:इ.स. १९२० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१२ मधील मृत्यू
वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
स्वानंद किरकिरे

**स्वानंद किरकिरे** हे मराठी व हिंदीतील गीतकार, गायक तसेच लेखक आहेत. थ्री इडियट्स या चित्रपटातील *भैया ऑल इज वेल* या गाण्याचे ते रचनाकार व गायक आहेत.

वर्ग:गीतकार
वर्ग:हिंदी पार्श्वगायक
वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट गीतकार
नदीम-श्रवण

इवलेसे|नदीम-श्रवण
**नदीम-श्रवण** ही बॉलिवूडमधील एक संगीत दिग्दर्शक जोडी होती. नदीम सैफी व श्रवण राठोड ह्या दोन संगीतकारांनी मिळून अनेक हिंदी चित्रपटांना संगीत दिले. १९९० च्या दशकामध्ये नदीम-श्रवण बॉलिवूडमधील सर्वात यशस्वी व लोकप्रिय संगीतकार होते. त्यांनी आशिकी, साजन, दीवाना, दिल है के मानता नहीं, राजा, अग्नि साक्षी, राजा हिंदुस्तानी, परदेस इत्यादी अनेक हिट चित्रपटांना संगीत दिले. त्यांना फिल्मफेअरचा सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक पुरस्कार आजवर ४ वेळा मिळाला आहे.

नदीम-श्रवणनी कुमार सानू, उदित नारायण, अलका याज्ञिक, अनुराधा पौडवाल, अभिजीत, एस.पी. बालसुब्रमण्यम, सोनू निगम, कविता कृष्णमूर्ती, साधना सरगम इत्यादी जवळजवळ सर्व आघाडीच्या गायकांना आपल्या चित्रपटांमध्ये संधी दिली.

श्रवण राठोड यांचे २०२१मध्ये कोरोनाच्या साथीत निधन झाले.

## बाह्य दुवे
* 
* 

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:भारतीय संगीतकार
वसंत शंकर हुजुरबाजार

**वसंत शंकर हुजुरबाजार** ( १५ सप्टेंबर १९१९ - १५ नोव्हेंबर १९९१ ) हे नामवंत संख्याशास्त्रज्ञ होते. पुणे विद्यापीठात संख्याशास्त्र विभागाचे ते पहिले प्रमुख होते. १९७४ साली त्यांना त्यांच्या संख्याशास्त्रातील योगदानासाठी पद्मभूषण पुरस्काराने गौरविले गेले.

त्यांचे मूळचे गाव कोल्हापूर हे होते.

वर्ग:इ.स. १९१९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९१ मधील मृत्यू
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:भारतीय संख्याशास्त्रज्ञ
प्रभाकर कृष्णाजी कुंटे

डॉ. **प्रभाकर कृष्णाजी कुंटे** (जन्म : इ.स. १९३०;  - पुणे, ७ ऑगस्ट, इ.स. २०१५  ) हे एक मराठी खगोल वैज्ञानिक व लेखक होते. टाटा संशोधन संस्थेत ते ३७ वर्षे नोकरी करत होते. त्यांच्या ’गुरुत्वाकर्षणीय भिंगा’च्या संशोधनाला राष्ट्रपती पुरस्कार मिळाला होता. डॉ. कुंटे यांनी कॅनडातल्या कॅलेगरी विद्यापीठात आमंत्रित म्हणून काम केले आहे.  ’विज्ञानभारती’ या संस्थेचे ते संस्थापक सदस्य होते. त्यांनी अकरा विज्ञानविषयक पुस्तके लिहिली आहेत.  त्यांच्या लेखनाला महाराष्ट्र सरकारने तसेच बालसाहित्य परिषदेने पुरस्कार देऊन सन्मानित केले होते.

## डॉ. प्रभाकर कुंटे य़ांनी लिहिलेली पुस्तके
* अंतरिक्ष वारकरी
* खग्रास सूर्यग्रहण
* ताऱ्यांचे अंतरंग
* दुर्बिणींचे विश्व’ या कै. सुनील जोगळेकर यांनी १९८९ साली लिहिलेल्या पुस्तकातले ’रेडिओ खगोलशास्त्र' हे अकरावे प्रकरण  
* धूमकेतूची स्वारी 
* भारतीय शास्त्रज्ञ - डॉ. सी. व्ही. रामन (चरित्र)
* मानवाची अंतराळ झेप (वैज्ञानिक)
* व्यंकटेश बापूजी केतकर  (चरित्र)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू
पुरुषोत्तम गणेश मावळणकर

**पुरुषोत्तम गणेश मावळणकर** (३ ऑगस्ट, इ.स. १९२८:अहमदाबाद, गुजरात, भारत - १४ मार्च, इ.स. २००२:अहमदाबाद, गुजरात, भारत) हे भारतीय राज्यशास्त्रज्ञ, शिक्षणतज्ज्ञ आणि खासदार होते.

हे भारताच्या लोकसभेचे पहिले अध्यक्ष ग.वा. मावळणकर आणि सुशीला मावळणकर यांचे पुत्र असून ५व्या लोकसभेत अहमदाबाद तर ६व्या लोकसभेत गांधीनगर लोकसभा मतदारसंघातून अपक्ष उमेदवार म्हणून निवडून गेले होते.

वर्ग:गांधीनगरचे खासदार
वर्ग:अहमदाबादचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
परेश मोकाशी

**परेश मोकाशी** ( ६ फेब्रुवारी १९६९, पुणे) हे भारतीय सिने-दिग्दर्शक, अभिनेते व रंगमंच दिग्दर्शक आहेत. प्रामुख्याने मराठी चित्रपटउद्योग व नाटक क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या मोकाशी ह्यांनी आजवर हरिश्‍चंद्राची फॅक्टरी व एलिझाबेथ एकादशी ह्या दोन मराठी चित्रपटांचे दिग्दर्शन तसेच अनेक नाटकांचे देखील दिग्दर्शन केले आहे.

## कारकीर्द
## संदर्भ
## बाहय् दुवे
* 

वर्ग:इ.स. १९६९ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय दिग्दर्शक
वर्ग:मराठी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
प्रदीप वसंत नाईक

चीफ ऑफ एर स्टाफ, एर चीफ मार्शल **प्रदीप वसंत नाईक** हे भारताचे एकोणिसावे वायुदल प्रमुख होते.

वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय वायुसेना प्रमुख
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:मराठी एर मार्शल
देविका पळशीकर

thumb|देविका पळशीकर
**देविका पळशीकर** (२० जून, इ.स. १९७९:मालवण, महाराष्ट्र, भारत - ) ही कडून एक कसोटी आणि १५ आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेली महिला क्रिकेट खेळाडू आहे.

वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म
वर्ग:भारताच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मुकुंद रामराव जयकर

**बॅरिस्टर डॉ. मुकुंद रामराव जयकर** (१३ नोव्हेंबर, इ.स. १८७३ – १० मार्च, इ.स. १९५९) हे लेखक, विधिज्ञ,  राजकीय पुढारी, वक्ते आणि पुणे विद्यापीठाचे कुलगुरू होते. पुणे करारावर स्वाक्षऱ्या करणाऱ्या नेत्यांमध्ये यांचा समावेश होता.

जयकरांचा जन्म मुंबईत एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला. त्यांनी मुंबईतील एल्फिन्स्टन विद्यालय व सेंट झेवियर महाविद्यालय यांतून शिक्षण घेतले. मुंबई विद्यापीठाच्या अनेक पदव्या त्यांनी संपादन केल्या. वयाच्या चोविसाव्या वर्षी इंग्लंडला जाऊन ते बॅरिस्टर झाले आणि मुंबई उच्च न्यायालयात कायदेपटू म्हणून प्रसिद्धीस आले. १९१९ साली पंजाबमध्ये झालेल्या हत्याकांडाची चौकशी करण्याकरता काँग्रेसने जी एक समिती नेमली होती, तिचे ते सदस्य होते. त्यांनी स्वातंत्र्याच्या चळवळीत सक्रिय असा भाग घेतला नाही; तरीही राजकीय वाटाघाटीत मध्यस्थ म्हणून ते यशस्वी ठरले. या दृष्टीने ’गांधी–आयर्विन करार (१९३१” आणि ’पुणे करार (१९३२)’ या बाबतींत त्यांची कामगिरी उल्लेखनीय आहे. 

वकील म्हणून त्यांनी भरपूर पैसे मिळविले. त्यांतून त्यांनी अनेक संस्थांना देणग्या दिल्या. त्यांनी टिळक स्वराज्य फंडालाही मोठी देणगी दिलीे होती. प्रथम ते स्वराज्य पक्षात होते. नंतर त्यांनी केळकर प्रभृतींबरोबर प्रतिसहकार पक्ष काढला. ते प्रिव्ही कौन्सिल व फेडरल कोर्टातही न्यायाधीश झाले. तिन्ही गोलमेज परिषदांचे ते सभासद होते. त्यांना पुढे संविधान समितीचे सभासद म्हणून घेतले; पण फार दिवस ते काम त्यांनी केले नाही. मुंबईच्या विधिमंडळात त्यांनी १९२३–२६ च्या दरम्यान स्वराज्य पक्षाचे नेतृत्व केले. पुढे ते मध्यवर्ती विधिमंडळात राष्ट्रीय पक्षाचे उपनेते होते. (१९२६–३०) आयुष्याच्या अखेरच्या दिवसांतील पुणे विद्यापीठाची स्थापना, ही त्यांची महत्त्वाची कामगिरी होय. ते  पुणे विद्यापीठाचे पहिले कुलगुरू होते. वकिलीच्या धंद्यात त्यांना अतोनात पैसा मिळाला. त्यांपैकी दोन लाख रुपये त्यांनी शैक्षणिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक क्षेत्रांत काम करणाऱ्या संस्थांना देणगीरूपाने दिले. मुकुंदराव जयकर हे हिंदू महासभेचे संविधान सभेतील सदस्य होते.

’स्टडीज इन वेदान्त’ या इंग्रजी पुस्तकाचे जयकरांनी संपादन केले. त्यांचे हिंदू धर्माविषयीचे विचार त्यांनी ’मराठी मंदिर’  या नियतकालिकातील लेखांद्वारे प्रकाशित केले.

## संमेलनांचे अध्यक्षपद
पुणे येथे १९१८ साली भरलेल्या १४व्या मराठी नाट्यसंमेलनाचे अध्यक्षपद बॅ.मुकुंदराव जयकरांनी भूषविले होते. २३ एप्रिल १९२३ रोजी गुलबर्गा येथे झालेल्या हैदराबाद सामाजिक सुधार संघाच्या अध्यक्षस्थानी होते. 

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १८७३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५९ मधील मृत्यू
वर्ग:अखिल भारतीय मराठी नाट्य संमेलने
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
वर्ग:पुणे विद्यापीठाचे कुलगुरू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सुरेखा पुणेकर

**सुरेखा पुणेकर** ह्या भारतीय लावणी नृत्यांगना आहेत. बैठकीच्या लावणीला पांढरपेशा समाजात आणि महिला वर्गात लोकप्रिय करण्यात त्यांचे मोलाचे योगदान आहे. सुरुवातीला त्या ईतरांच्या तमाशा फडात लावण्या गात आणि सादर करीत असत. १९९० च्या उत्तरार्धात त्यांनी श्री बाबा पठाण आणि दिवंगत लोकशाहीर श्री बशीर मोमीन कवठेकर यांच्या साह्याने स्वतःचा तमाशा फड सुरू केला परंतु त्यात म्हणावेसे यश न मिळाल्याने त्यांनी पुन्हा बैठकीच्या लावण्याच्या 'नटरंगी नार' असा कार्यक्रम सुरू केला. यात त्यांना भरपूर यश मिळाले आणि त्यांना परदेशात सुद्धा हा कार्यक्रम सादर करण्याची संधी मिळाली.

वर्ग:तमासगीर
वर्ग:भारतीय बौद्ध
वर्ग:दलित कलाकार
वर्ग:लावणी कलाकार
कृष्ण मुरारी मोघे

**कृष्ण मुरारी मोघे** (२ डिसेंबर, इ.स. १९४७ - ) हे इंदूरचे १४वे महापौर आहेत. हे खरगौन लोकसभा मतदारसंघातून १४ व्या लोकसभेवर निवडून गेले होते.

वर्ग:खरगौनचे खासदार
वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:इंदूरचे महापौर
वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पांडुरंग गोविंदशास्त्री पारखी

**पांडुरंग गोविंद शास्त्री पारखी** उर्फ **भावगुप्तपद्म** (जन्म : कडूस - तालुका खेड - पुणे जिल्हा), २४ नोव्हेंबर १८४४;  - पुणे, २९मार्च १९११)हे मराठीतील निबंधकार व कवी होते. **पांडुरंग गोविंद शास्त्री पारखी** ह्यांनी पुण्यातील पंडित बाळशास्त्री देव ह्यांच्या संस्कृत पाठशाळेत व्याकरण, व्युत्पत्ती, अलंकार इत्यादी विषयांचे अध्ययन केले होते. 

त्यांची  कालिदासाच्या ऋतुसंहारावर आधारित "षड्‌ऋतुवर्णन" ही रचना इ.स. १८८७साली पुस्तकरूपाने प्रकाशित झाली. त्यांनी विविध प्रकारच्या अन्योक्ती आणि काही काव्यकूटे भावगुप्तपद्म या नावाने लिहिली.  पांडुरंग पारखींनी लिहिलेले निबंध, हे उपलब्ध  ताम्रपट, शिलालेख, चिनी प्रवाशांचे ग्रंथ आदींचा अभ्यास करून ऐतिहासिक दृष्टीने लिहिले आहेत.

## पांडुरंग गोविंद शास्त्रींची अन्य पुस्तके
* अलंकारार्पण (काव्य. हे ’काव्यरत्नावली’मधून प्रसिद्ध झाले होते.
* कादंबरीसार (बाणभट्टाच्या कादंबरीचे मराठी भाषांतर-१८९१)
* कृष्णाकुमारी (काव्य-१८८४)
* बाणभट्ट (निबंध-१९०५)
* बोधामृत (काव्य-१८८४)
* मंजुघोषा (कादंबरी)
* मित्रचंद्र (कादंबरी-१९८०). या कादंबरीला दक्षिणा प्राइज कमिटीचा पुरस्कार मिळाला होता.
* मुक्तामाला (कादंबरी)
* श्रीकृष्णलीला (काव्य)
* श्रीहर्ष (निबंध-१९११)
* हंसिका (बाणभट्टाच्या कादंबरीतील एक कथा-१८६६)

वर्ग:मराठी कवी  वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८४४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९११ मधील मृत्यू
आनंद पटवर्धन

इवलेसे|आनंद पटवर्धन
**आनंद पटवर्धन** हे प्रख्यात लघुपटनिर्माते आहेत. त्यांच्या **जय भीम कॉम्रेड** या माहितीपटाला राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला आहे. ते सामाजिक ऐक्य टिकवण्याच्या चळवळींसोबत अन्य अन्यायविरोधी चळवळींमध्येही कार्यकर्ते म्हणून नावाजले जातात.

वर्ग:मराठी चित्रपट निर्माते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख