open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
झी सिने पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट पदार्पण अभिनेत्री

**झी सिने पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट पदार्पण अभिनेत्री** हा ज्युरी सदस्यांद्वारे निवडला जाणारा पुरस्कार आहे जो वार्षिक झी सिने पुरस्कारांचा एक भाग आहे. बॉलीवूडच्या नवीन अभिनेत्रींना पुरस्कार देतात जिथे त्यांना काही क्षमता दिसते. पहिला झी सिने पुरस्कार १४ मार्च १९९८ रोजी मुंबई येथे आयोजित करण्यात आला होता. तेव्हापासून, पुरस्कार सोहळा वेगवेगळ्या देशांमध्ये आणि खंडांमध्ये आयोजित केला जात आहे.

पहिल्या पुरस्कार सोहळ्यात सर्वोत्कृष्ट पदार्पणा अभिनेत्रीसाठी महिमा चौधरी ही प्राप्तकर्ता ठरली. तिला *परदेस* (१९९७) चित्रपटासाठी हा पुरस्कार मिळाला. वर्षे २००६, २०१३, २०१६, २०२० आणि २०२४ मध्ये हा पुरस्कार विभागून दोन अभिनेत्रींना दिला गेला होता. २००६ मध्ये कोंकणा सेन शर्मा व विद्या बालन, २०१३ मध्ये  इलिआना डिक्रुझ व यामी गौतम, २०१६ मध्ये हर्षाली मल्होत्रा व भूमी पेडणेकर, २०२० मध्ये अनन्या पांडे व तारा सुतारिया आणि २०२४ मध्ये  मेधा शंकर व अलिझेह अग्निहोत्री. २०२० चा पुरस्कार हा दोघी पांडे व सुतारिया यांना एकच *स्टूडंट ऑफ द यीअर २* चित्रपटासाठी होता. २००७ चा पुरस्कार कंगना राणावत यांना *गॅंगस्टर* आणि *वो लम्हे* या दोन्ही चित्रपटांसाठी एकत्रित मिळाला होता. 

## विजेते 
## संदर्भ 
वर्ग:झी सिने पुरस्कार
वर्ग:अभिनेत्रींसाठी पुरस्कार
सुनंदा पोद्दार

**सुनंदा पोद्दार** - (जन्म - २४ फेब्रुवारी १९३४, नैरोबी, केनिया) श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशनमधील शिक्षिका, लेखिका 

## जीवन व कार्य 
सुनंदा यांच्या आईवडिलांनी आफ्रिकेत जाण्यापूर्वी, महात्मा गांधीच्या स्वातंत्र्य चळवळीत सहभाग घेतला होता. गुजराथमध्ये काही लोकोपयोगी कामात देखील ते सहभागी होते. १९२० साली ते दोघेही श्रीअरविंद आणि श्रीमाताजी यांचे अनुयायी बनले. वडील शिवाभाई अमीन हे वकील होते. १९२९ साली हे कुटुंब नैरोबी येथे स्थायिक झाले. त्यांच्या समवेत सुनंदा श्रीअरविंद आश्रमाच्या प्रकाशन विभागात काम करत असत. त्या प्राणिक उपचार देण्याचे काम देखील करत असत. १९८९ पासून त्यांच्यावर श्रीस्मृती या श्रीमाताजींच्या वस्तुसंग्रहालयाची जबाबदारी सोपविण्यात आली.

## प्रकाशित लेखन 
* आनंदी लहेर (गुजराथी)
* रे प्रीती (गुजराथी) 
* रेनबो लँड्स (इंग्रजी)
* वुई फाइव्ह अँड अदर्स (इंग्रजी) 

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय लेखिका
वर्ग:भारतीय शिक्षिका
नाट

**नाट**  डोंबाऱ्यांप्रमाणे खेळ करणारी एक भटकी जमात.यांचा संचार मुख्यत्वे महाराष्ट्र व गुजरात या प्रदेशांत असतो.स्थलपरत्वेनाटांना भिन्न नावे प्राप्त झाली आहेत.नाट याचा संस्कृतमध्ये नटनर्तक असा अर्थ असून हा शब्द, भटकणाऱ्या व शारीरिक व्यायामाचे निरनिराळे खेळ दाखविणाऱ्या,विशेषतः दोन खांबांस दोरी बांधून त्यावर करावयाच्या शारीरिक कसरतीचे काम दाखविणाऱ्या व सापास शिकवून खेळ करणाऱ्या निरनिराळ्यामानवी समूहास वापरला जातो.मारवाडातून हे लोक महाराष्ट्रात आले असावेत, असा तज्ञांचा समज आहे.महाराष्ट्र व मध्य प्रदेशात नाट, बादी, डांग-छारा, कर्नाटी, बाझीगर, सपेरा इ. नावांनी ते ओळखले जातात.

महाराष्ट्रातील नाट हिंदू आहेत, तर पंजाबातील बाझीगर ही भटकी जमात आहे.नाटस्त्रियांना,त्यांच्या कबूतरासारख्या गिरेबाज नाचांवरून कबूतरी असेही म्हणतात.

क्रुकने उत्तर भारतातील नाटांच्या दहा शाखा सांगितल्या आहेत:(१) ब्रिजवासी, (२) गुआल, (३) जोगिला, (४) कबूतरी, (५) कलबाझ, (६) कर्नाटी, (७) महावत, (८) मिरदाह, (९) राठोड व (१०) सपेरा.

कंजार अथवा बेरिया स्त्रियांप्रमाणे काही नाट स्त्रिया गोंदण्याचे काम करतात. मध्यप्रदेशातील गोपाळ जातीच्या ज्या स्त्रिया कसरतीचे काम करतात, त्यांनादेखील कबूतरी म्हणतात. नाट ही धंदेवाईक संज्ञा असावी, विशिष्ट जमात नव्हे, असे काहींचे म्हणणे आहे.कर्नाटी हे कर्नाटकातील नाट होत.आपल्या शारीरिक श्रमाने उपजीविका करीत असलेला हा एक व्यावसायिक समूह आहे.

याशिवाय ग्वाल्हेरी नाट ही शाखा अयोध्येत असून तिचे कापुरी,भातू व सरवानीअसे तीन स्वतंत्र भेद आहेत.भातू हे संसी ऊर्फ संसिया या भारतीय जिप्सी जातीची एक शाखा आहे. यांच्या स्त्रिया पोटदुखीच्या वेळी पोटाला डबा लावणे, दात कोरणे व काढणे आणि भविष्य व शकुन सांगणे ही कामे करतात. हे हिंदूअसून मृतांना पुरतात.सानवत म्हणून जे नाट आहेत, ते मुसलमान असून आल्हा वउदालचा पोवाडा गात फिरतात.ब्रिजवासीत पुरुष कुस्त्या खेळतात व स्त्रिया दोरीवरची कसरत व नाच करतात.हे हिंदू असून मृतांना बसवलेल्या स्थितीत पुरतात. महावत मुसलमान असून ते गुरांचा व्यापार करतात. बाझीगर हे जादूचे प्रयोग करतात. मिर्झापूरमध्ये बजनिया, बाघ्या, कर्नाटक, काश्मीरी कलबाझ, महावत, आघी व मलार या नाटांच्या शाखा आढळतात. नाटांच्या हिंदू जमाती ३८६ व मुसलमान जमाती २०५ आहेत. हिंदू नाटांच्या उत्तर हिंदुस्थानातल्या देवता हुलकी-माअी, विंध्यवासिनी, दुर्गा, काली व परमेश्वर या आहेत.

नाट हा निकृष्टावस्थेत असलेला एक समाज असून बंगालमधील नाट हे मूळचे ब्राह्मणी परंपरेतले कथक होते. मालाकार पुरुष आणि शूद्र स्त्रीपासून झालेली ही संतती आहे असे म्हणतात.परंतु काही नाट भारद्वाजमुनींच्या एका नर्तकीपासून आपली संतती झाली असे सांगतात.उत्तर भारतातले कथक यज्ञोपवीत घालतात व शूद्रांना आशीर्वाद देतात, पण बंगालचे नाट तसे करीत नाहीत कारण तेथे आल्यापासून नीचवर्णीय स्त्रियांशी लग्‍न केल्यामुळे व संबंध ठेवावे लागल्यामुळे कथकांप्रमाणे त्यांना आपले ब्राह्मण्य कायम ठेवता आले नाही.
वर्ग:मानवशास्त्र
नुमित काप्प

**नुमित काप्प** (मणिपूरी) हे प्राचीन मैतै भाषेतील पौराणिक महाकाव्य आहे. हे महाकाव्य इ. स. ३३ च्या आसपास किंवा त्यापूर्वी लिहिले गेले असे मानले जाते. ते आंशिक कविता आणि आंशिक गद्य स्वरूपात लिहिलेले आहे.

हे महाकाव्य आजही मैतै साहित्यातील सर्वात जुने महाकाव्य मानले जाते.

## सारांश 
या महाकाव्यात दोन सूर्य देवता रेखाटलेले आहेत. हे दोन्ही सुर्य जगाला प्रकाशमान करण्याचे काम करत होते. यापैकी एकाला ठार मारणे जरुरी होते की जेणेकरून रात्र होऊ शकेल. 
ख्वाई नुंगजेंग पिबा हे  तज्ज्ञ होते तिरंजातीत, ज्याने गोळी झाडली ताओथुरेंग, आकाशातील दोन सूर्यांपैकी एक.
इवलेसे|200x200अंश|एकाच वेळी आकाशात चमकणारे दोन सूर्य

### आकाशातील देवीच्या पाच मुलांपैकी दोन जिवंत राहिले 
"हे माझे आई, हे सूर्याची आई, जे जगाचे जनक आहेत, हे सर्व देवतांची आई आहेस. जगाची आई असलेल्या तिने एकाच दिवशी तीन मुलांना जन्म दिला. प्रथम जन्मलेला मुलगा वाळलेल्या धान्यासारखा नष्ट झाला. तो जुन्या कोरड्या सुकलेल्या धान्यासारखा झाला होता. तो जमिनीत गेला आणि मुंग्यांच्या ढिगाऱ्यासारखा भुसभुशीत झाला. त्यानंतर लेरेम्मा (मेईटेई साठी 'देवी') धान्याचे आणि मोठ्या धान्याचे रूपांतर मोरासी आणि इरोया धान्यामध्ये झाले. तिचा दुसरा मुलगा कोंबडीच्या अंड्याप्रमाणेच कुजलेला झाला. तो गडद इंद्रधनुष्यासारखा झाला. त्याचे डोळे हिरवे होते. तिचा तिसरा मुलगा कोइडे नगाम्बा नावाचा होता, जो सूर्याचा धाकटा भाऊ होता. तो एक गर्विष्ठ स्वभावाचा होता. तो मासेमारीच्या धरणात पडला आणि तिथेच त्याचा मृत्यू झाला. त्यानंतर त्याचे दात वन्य प्राण्यांसारखे झाले. त्याच्या कातडी-हाडे देवतांची लांब दाओ बनली. त्याच्या डोक्याचे केस पुरुषांनी अर्पण केलेल्या फुलांसारखे झाले पुरीरोम्बा आणि इतर सर्व देवांसारखे झाले." ते अगदी डिसेंबरमध्ये लुआंग्स (लहान डोंगराळ मासे) पकडण्यासाठी पुरुष त्यांच्या भालाच्या टोकांवर बांधतात त्या फुलांसारखे झाले, किंवा राजाच्या पत्नी आणि मुलांनी शेतात सादर केलेल्या फुलांसारखे, जसे की फुले अंगोम निंगथू दररोज अर्पण केले जाते. देवाचे पांढरे केस झाले.

## विश्लेषण 
नुमित काप्प राजकीय परिस्थिती एक रूपकात्मक घटकामध्ये दर्शविते. अनेक विद्वानांच्या मते हे सर्वकाळ स्पष्ट आहे. जेव्हा महिला पुजारी आपल्या सुमधुर आवाजात तरुण सूर्याची प्रशंसा करत होती, तेव्हा ती सूर्याला लोकांच्या दुःखाची कथा सांगत होती. सूर्य यापुढे प्रतिकार करू शकला नव्हता.

ग्रंथाच्या शेवटच्या भागातील शेवटच्या ओळी, जोरदार आणि जोरदार पद्धतीने, सना खोमाडॉनच्या दुर्मिळ उत्कृष्टतेचे कौतुक करतात, ज्याची कवी, आनंदाने, अनंतकाळपर्यंत चमकणाऱ्या ज्वालाशी तुलना करतो.

## मैतै (मणिपुरी) धर्मात 
* पुरातन शब्द मैतै भाषा पुजाऱ्यांनी अजूनही गाणी गायली आहेत चुप्साबा समारंभ (मैतै ब्रह्मांडशास्त्रातील विशेष प्रकारच्या मृत्यूशी संबंधित एक विधी), स्तोत्रे स्वरूपात.

## इतर लोकप्रिय संस्कृतीत 
* अलीकडेच, हे महाकाव्य नाटकाच्या स्वरूपात पुन्हा सादर केले गेलेहोते. ते दिल्ली मधील नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ परफॉर्मिंग आर्ट्स (एनआयपीए) सरुंगबाम बिरेनच्या मार्गदर्शनाखाली केले गेले होत.

## तुलनात्मक इतिहासात 
या कथेचा उल्लेख इतर ऐतिहासिक संदर्भात सापडतो

* चिनी पौराणिक कथा - आर्चर होउ यी ९ पैकी १० सूर्य
* जपानी पौराणिक कथा - सौर देवता अमातेरसु आत लपून अमानो-इवाटो गुहा

## अवांतर वाचन 
* भाषा, साहित्य आणि राष्ट्रीय एकात्मता
* मणिपूर, भूतकाळ आणि वर्तमान: नागा आणि कुकी-चिन

## ग्रंथसंग्रह 
* 
* 

## संदर्भ 
क्ष्
वर्ग:भारतीय साहित्य
वर्ग:मैतै साहित्य
श्वेता त्रिपाठी

**श्वेता त्रिपाठी शर्मा** (जन्म ६ जुलै १९८५ ) ही एक भारतीय अभिनेत्री आहे जी *मिर्झापूर* मालिकेमधील गोलू गुप्ताच्या भूमिकेसाठी प्रसिद्ध आहे. तिने तिच्या चित्रपट कारकिर्दीची सुरुवात प्रोडक्शन असिस्टंट आणि असोसिएट डायरेक्टर म्हणून केली आणि हिंदी चित्रपट उद्योग आणि वेब सिरीजमध्ये तिच्या अभिनयासाठी तिला व्यापक ओळख आणि प्रशंसा मिळाली. *मसान* (२०१५) आणि *हरामखोर* (२०१७) हे तिचे उल्लेखनीय चित्रपट आहेत.

## सुरुवातीचे जीवन 
त्रिपाठी यांचा जन्म ६ जुलै १९८५ रोजी नवी दिल्ली येथे झाला. तिचे वडील भारतीय प्रशासकीय सेवेत काम करतात आणि तिची आई निवृत्त शिक्षिका आहे. तिच्या वडिलांच्या नोकरीमुळे कुटुंब खूप स्थलांतरित झाले. त्रिपाठी यांचे बालपण अंदमान आणि निकोबार बेटे आणि मुंबई, महाराष्ट्र येथे गेले.

त्रिपाठी माध्यमिक शिक्षण घेण्यासाठी नवी दिल्लीला परतली आणि त्यांनी दिल्ली पब्लिक स्कूल, आरके पुरम येथे शिक्षण घेतले. त्यानंतर तिने नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ फॅशन टेक्नॉलॉजीमध्ये शिक्षण घेतले आणि "फॅशन कम्युनिकेशन" मध्ये पदवी प्राप्त केली.

त्रिपाठी यांनी २९ जून २०१८ रोजी गोव्यात अभिनेता आणि रॅपर चैतन्य शर्माशी लग्न केले.

## कारकीर्द 
त्रिपाठी ही मुख्यतः *मसान* चित्रपटामधील तिच्या भूमिकेसाठी ओळखली जाते, जिथे तिने अभिनेता विक्की कौशलच्या प्रेयसीची भूमिका केली होती. ह्यासाठी तिला झी सिने पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री मिळाला आहे. तिने डिस्ने इंडियाच्या सिटकॉम *क्या मस्त है लाईफ* मध्ये झेनिया खान ही एक टॉमबॉय व्यक्तिरेखा देखील साकारली होती. ती टाटा स्काय, टाटा टी, मॅकडोनाल्ड्स, तनिश्क आणि व्होडाफोन सारख्या ब्रँडच्या जाहिरातींमध्येही दिसली आहे. ती *फेमिना* या महिला मासिकाची फोटो संपादक देखील होती. *क्या मस्त है लाईफ* या सिटकॉममध्ये काम करण्यापूर्वी, तिने मुंबईतील पोस्ट-प्रॉडक्शन हाऊस असलेल्या पिक्सियन ट्रेलर हाऊसमध्ये काम केले आणि ऑल माय टी प्रॉडक्शन्स नावाची थिएटर कंपनी देखील चालवली.

ती *द ट्रिप* या बिंदास चॅनलचा भाग होती आणि तिने सारवना राजेंद्रन दिग्दर्शित *मेहंदी सर्कस* मधून तमिळमध्ये पदार्पण केले.  ती *झू* या चित्रपटाचा देखील भाग होती, जो भारतातील पहिला वैशिष्ट्यपूर्ण चित्रपट होता जो पूर्णपणे आयफोनवर चित्रित झाला होता. श्वेता नंतर *मिर्झापूर* या वेब सिरीजमध्ये गोलू गुप्ताच्या  भूमिकेत दिसली ज्यामध्ये तिच्या हस्तमैथुन दृश्याचे महिलांच्या लैंगिकतेचे स्पष्ट चित्रण केल्याबद्दल कौतुक झाले. त्रिपाठीचा चित्रपट *गॉन केश* हा तिचा सर्वात महत्त्वाकांक्षी चित्रपट आहे ज्यामध्ये ती एका किशोरवयीन नर्तकीची भूमिका साकारते जिला अलोपेसिया होतो आणि तिचे केस आणि सोबतच तिचा स्वाभिमान कमी होतो.

*टीव्हीएफ ट्रिपलिंग* सीझन २ च्या तिसऱ्या भागात बेगम झैनबची भूमिका साकारण्यासाठी तिचे कौतुक केले जाते, जी वृद्ध नवाबच्या प्रेमात पडते. *लाखों में एक* मालिकेच्या सीझन २ मध्ये तिने डॉ. श्रेयाची मुख्य भूमिका साकारली होती.

## संदर्भ 
वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय अभिनेत्री
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
न्यूनगंड

**नगंड**  (इन्फीअरिऑरिटी काँप्लेक्स). ॲल्फ्रेड ॲड्लर याने प्रसृत केलेली एक मानसशास्त्रीय संकल्पना. अर्भके व अगदी लहान मुले बराच काळ मोठ्या माणसावर अवलंबून असतात. त्यांच्या भोवतालची माणसे तुलनेने खूपच शक्तिमान व प्रचंड भासतात म्हणून त्यांना नमून वागावेच लागेत. मानसिक विकास वेगाने होत असलेल्या बालकाला ह्याची पूर्ण जाणीव असते, की आपण इतरांवर अवलंबून आहोत, दुसऱ्याला विरोध करण्याची ताकद आपल्यात नाही. तीत शारीरिक अपूर्णतेची जाणीव प्रमुख असते व तिचे रूपांतर न्यूनतेच्या भावनेत होते. ही न्यूनतेची भावना व्यक्तीला अधिक प्रयत्नशील बनवते. बालकाच्या विकासावस्थेत पालनपोषणाच्या पद्धती चुकीच्या असल्या, तर त्याच्या प्रयत्नशीलतेला मध्येच खीळ बसते व ह्या न्यूनतेच्या भावनेचे रूपांतर न्यूनगंडात होते. ⇨ॲल्फ्रेड ॲड्लर (१८७०–१९३७) न्यूनतेची भावना व न्यूनगंड यांत असा फरक दाखवतो, की न्यूनतेच्या भावनेमुळे व्यक्ती अधिक प्रयत्नशील बनून प्रगती करण्याचा प्रयत्न करते, तर न्यूनगंड हा व्यक्तीच्या विकासमार्गातील धोंड बनतो. जीवनातील प्रश्न सोडविण्याची अक्षमता म्हणजे न्यूनगंड, असे म्हणता येईल.

न्यूनगंडाचा विकास बालकात तीन कारणांनी होऊ शकतो : (१) शारीरिक व्यंग, (२) अतिलाड व

(३) दुर्लक्ष. शारीरिक व्यंग कित्येक वेळा अस्पष्ट असते किंवा त्याचे स्वरूप इतके किरकोळ असते, की त्याकडे दुर्लक्ष केले तरी चालू शकते. महत्त्वाची गोष्ट अशी, की ह्या शारीरिक व्यंगाचे परिणाम केवळ शारीरिक न राहता मानसिक जीवनावरही होतात आणि त्याचे रूपांतर मज्‍जाविकृतीसारख्या मानसिक विकृतीत होऊ शकते. लहान मुलाचे दोष हे केवळ शारीरिक न्यूनतेचे निदर्शक नसून चुकीच्या मानसिक प्रवृत्तीचे निदर्शक होत. उदा., अधू डोळ्यांचा मुलगा वर्गात मागे बसेल, त्याला शिक्षकाने शिकविलेले समजणार नाही व तो अभ्यासात कच्चा राहील. विद्यार्थ्याच्या डोळ्यांची तक्रार शिक्षकाला माहित नसल्यामुळे तो मुलाला मंदबुद्धी आणि परिणामी तो मुलगाही स्वतःला इतरांहून कमी लेखेल. खेळताना त्याला अशाच स्वरूपाचे अनुभव आल्यामुळे ही जाणीव दृढमूल होईल.

बहुतेक माणसे लहानपणी लाडात वाढलेली असतात तथापि अतिरिक्त लाडामुळे इतरांविषयी आपुलकी वाटत नाही व आत्मकेंद्री वृत्ती वाढते. आईचे मुख्य कार्य मुलाचा संबंध बाहेरच्या जगाशी जास्तीत जास्त वाढविणे व त्याला अधिकाधिक सहनशील व समाजशील बनविणे हे असते. कधीकधी मुलाचे लाड पुरविण्यात आनंद मानणाऱ्या मातेकडून हे कार्य नीट होत नाही व मूल परावलंबी बनते. सतत होणारे लाड, मागितलेली गोष्ट मिळणे इ. प्रकारांमुळे मुलाला विरोध असा ठाऊकच नसतो आणि त्याची जीवनशैली वेगळेच वळण घेते. मूल स्वतःला मोठे समजते तसेच आपली प्रत्येक इच्छा इतरांनी तृप्त केलीच पाहिजे, असेही त्याला वाटू लागते. मोठेपणी असे होणे शक्य नसते, विरोध सहन करावा लागतो, निर्णय स्वतःच घ्यावे लागतात. अशा प्रसंगी त्यांना वास्तवतेचे दर्शन होते आणि आपल्यातील अपुरेपणाचीही जाणीव होते.

नकोशी असलेली, तिरस्कृत, कुरूप, रोगट मुले त्यांच्याकडे दुर्लक्ष झाल्यामुळे न्यूनगंडाची शिकार बनतात. सतत होणारा उपहास, सापत्न वागणूक, छळ, हेटाळणी यांमुळे अशा मुलांचा जगाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन विकृत बनला, तर नवल नाही. परीकथा व लहान मुलांच्या गोष्टींतून सावत्र आईच्या छळाच्या भडक कथा ह्या दृष्टिकोनाला खतपाणी घालतात. आईवडिलांनी कितीही लपवण्याचा प्रयत्न केला, तरी आपण दूषित वातावरणात वावरत आहोत, ह्याची मुलाला जाणीव असते. अशी मुले आक्रमक प्रवृत्तीची बनतात कित्येक वेळा ती गुन्हेगारीच्या मार्गाकडेही वळतात.

वर्ग:मानसशास्त्र
मालिनी शर्मा

**मालिनी दमन शर्मा** ही एक भारतीय मॉडेल आणि अभिनेत्री आहे, जिने *सावन में लग गई आग*, *क्या सूरत है*, *रंझार*, *कितनी अकेली* यांसारख्या संगीत व्हिडिओ आणि *राझ* (२००२) सारख्या चित्रपटांमध्ये काम केले आहे. *राझ* चित्रपटातील भूमिकेसाठी, तिला २००३ चा सर्वोत्कृष्ट महिला पदार्पणाचा झी सिने पुरस्कार मिळाला.

शर्मा यांचा पहिला चित्रपट *राझ* होता. तिने डिनो मोरिया सोबत *गुनाह* चित्रपटासाठी मुख्य महिला कलाकार म्हणून करार केला होता. तथापि, शूटिंग सुरू होण्याच्या दोन दिवस आधी, तिने प्रकल्पातून माघार घेतली. तिने *थोडा प्यार थोडा मॅजिक*  आणि  *जस्ट मॅरिड*  या दोन चित्रपटांसाठी कला दिग्दर्शिका म्हणून काम केले.

तिचे लग्न मॉडेल/अभिनेता प्रियांशु चॅटर्जी सोबत झाले होते, पण २००१ मध्ये त्यांचा घटस्फोट झाला.

## संदर्भ 
वर्ग:जन्म वर्ष गहाळ (जिवंत लोक)
वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय अभिनेत्री
वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
संजना कपूर

**संजना कपूर** (जन्म: २७ नोव्हेंबर १९६७  ) ही एक भारतीय नाट्य व्यक्तिमत्व आणि माजी चित्रपट अभिनेत्री आहे. ती अभिनेते शशी कपूर आणि जेनिफर केंडल-कपूर यांची मुलगी आहे. १९९३  ते फेब्रुवारी २०१२ पर्यंत मुंबईतील पृथ्वी थिएटर चालवण्यात तिचा भाग होता.

## चरित्र 
[डावे|इवलेसे| वडील [शशी कपूर यांच्यासोबत संजना कपूर]]
संजना कपूरचा जन्म भारतीय चित्रसृष्टीतील प्रसिद्ध कपूर कुटुंबात झाला. तिचे आजोबा पृथ्वीराज कपूर होते आणि तिचे काका राज कपूर आणि शम्मी कपूर होते. तिचे भाऊ कुणाल कपूर आणि करण कपूर यांनीही काही चित्रपटांमध्ये काम केले आहे. तिचे आईचे पालक, जेफ्री केंडल आणि लॉरा केंडल, हे अभिनेते होते ज्यांनी त्यांच्या थिएटर ग्रुप, *शेक्सपियराना* सोबत भारत आणि आशियाचा दौरा केला होता, जिथे त्यांनी शेक्सपियर आणि जॉर्ज बर्नार्ड शॉ यांचे नाटक सादर केले होते. मर्चंट आयव्हरी चित्रपट, *शेक्सपियर वाल्ला*, हा कुटुंबावर आधारित होता, ज्यामध्ये तिचे वडील आणि तिची मावशी, अभिनेत्री फेलिसिटी केंडल यांनी भूमिका केल्या होत्या. संजनाने मुंबईतील बॉम्बे इंटरनॅशनल स्कूलमध्ये शिक्षण घेतले.

तिने १९८१ मध्ये आलेल्या *३६ चौरंगी लेन* चित्रपटातून अभिनय क्षेत्रात पदार्पण केले. हा चित्रपट तिच्या वडिलांनी निर्मित केला होता आणि त्यात तिची आई जेनिफर मुख्य भूमिकेत होती. तिने तिच्या आईने साकारलेल्या भूमिकेचे लहानपणीचे रूप साकारले होते. नंतर ती *उत्सव* (१९८४) मध्ये दिसली, जी तिच्या वडिलांनी निर्मित केली होती आणि तिने *हिरो हीरालाल* (१९८९) नावाच्या बॉलीवूड चित्रपटात पहिली मुख्य भूमिका साकारली, जी बॉक्स ऑफिसवर यशस्वी झाली.

त्यानंतर ती १९८८ मध्ये मीरा नायरच्या समीक्षकांनी प्रशंसित केलेल्या *सलाम बॉम्बे!* चित्रपटात दिसली परंतु त्यानंतर तिने चित्रपटांमध्ये अभिनय करणे सोडून दिले आणि १९९० च्या दशकात तिने तिचे लक्ष रंगभूमीवर वळवले. १९९१ मध्ये, तिने फे आणि मायकेल कानिन यांच्या ब्रॉडवे नाटकावर आधारित अकिरा कुरोसावा यांच्या अमर चित्रपट *राशोमोनच्या* थिएटर प्रॉडक्शनमध्ये जपानी पत्नीची भूमिका साकारली. 

तिने मुंबईतील जुहू येथील पृथ्वी थिएटरचे व्यवस्थापन केले आणि २०११ पर्यंत मुलांसाठी नाट्य कार्यशाळा चालवल्या.

## वैयक्तिक जीवन 
संजना कपूरचे दोनदा लग्न झाले आहे. तिचे पहिले पती अभिनेता आणि दिग्दर्शक आदित्य भट्टाचार्य होते. ते चित्रपट निर्माते बासू भट्टाचार्य आणि रिंकी भट्टाचार्य (चित्रपट निर्माते बिमल रॉय यांची मुलगी) यांचे पुत्र होते.

त्यानंतर कपूरने वाल्मिक थापरशी लग्न केले. हे वाघांचे संवर्धन करतात व जो पत्रकार रोमेश थापर यांचा मुलगा आहेत. वाल्मिक हे इतिहासकार रोमिला थापर (रोमेश थापरची बहीण) यांचे पुतणे होत. संजना आणि वाल्मिक यांना २००२मध्ये हमीर थापर नावाचा एक मुलगा झाला.

## चित्रपटांची यादी 
## संदर्भ 
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
रिंकी खन्ना

**रिंकी खन्ना** (जन्म **रिंकल जतीन खन्ना**; २७ जुलै १९७७) ही एक माजी भारतीय अभिनेत्री आहे. ती अभिनेत्री डिंपल कपाडिया आणि अभिनेता राजेश खन्ना यांची सर्वात धाकटी मुलगी आणि ट्विंकल खन्नाची बहीण आहे. अभिनेत्रीने आपले मूळ नाव रिंकलवरून बदलून रिंकी केले.

## कारकीर्द 
रिंकीने *प्यार में कभी कभी* (१९९९) मधून चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले ज्यात डिनो मोरिया आणि संजय सूरी होते. चित्रपटातील गीत "मूसु मूसु हासी" प्रसिद्ध झाले जे गायक शंतनू मुखर्जी (शान) चे पहिले चित्रपट गीत होते. त्या नंतर तिने *जिस देश में गंगा रहता है* (२०००), *मुझे कुछ कहना है*  (२००१) आणि *चमेली*  (२००४) मध्ये सहाय्यक भूमिका केली होती. २००१ मधील *मजुनु* ह्या तमिळ चलचित्रपटात तिने अभिनेता प्रशांत त्यागराजन सोबत मुख्य भूमीका केली होती जेव्हा डिंपल कपाडीयाला चित्रपटाची कथा आवडली होती. ती चित्रपटातील मुख्य नायकाच्या प्रेयसीची भूमिका साकारते, जो तिला दहशतवादी समजतो. २००२ मध्ये, तिने अंकुर विकल आणि अतुल कुलकर्णी यांच्यासोबत *मँगो सॉफ्ले* चित्रपटात मुख्य अभिनेत्रीची भूमिका केली.

## वैयक्तिक जीवन 
खन्ना यांचा जन्म २७ जुलै १९७७ रोजी मुंबई येथे अभिनेते राजेश खन्ना आणि डिंपल कपाडिया यांच्या घरी झाला. ती तिच्या पालकांची सर्वात लहान मुलगी आहे. तिची मोठी बहीण, ट्विंकल खन्ना, एक अभिनेत्री आहे. ट्विंकलचा विवाह अभिनेता अक्षय कुमार सोबत झाला आहे.

खन्ना ने तिने मुंबईतील सेंट झेवियर्स महाविद्यालयमध्ये शिक्षण घेतले आणि कम्युनिकेशनमध्ये बॅचलर पदवी पूर्ण करण्यासाठी बॉस्टनला गेली.

खन्ना यांनी ८ फेब्रुवारी २००३ रोजी उद्योगपती समीर सरन यांच्याशी लग्न केले आणि ते त्यांच्या पती आणि दोन मुलांसह लंडनमध्ये राहतात. तो मुळात कोलकात्याचा आहे. समीरच्या एमबीएच्या अभ्यासादरम्यान, ती त्याच्यासोबत स्वित्झर्लंडमध्ये राहिली. 

## चित्रपटांची यादी 
## पुरस्कार 
* २०००: सर्वोत्कृष्ट महिला पदार्पणासाठी झी सिने पुरस्कार - *प्यार में कभी कभी* (**विजयी**)
* २०००: सर्वोत्कृष्ट महिला पदार्पणासाठी फिल्मफेर पुरस्कार - *प्यार में कभी कभी* (*नामांकित*)

## संदर्भ 
वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय अभिनेत्री
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मेधा शंकर

**मेधा शंकर** (जन्म १ ऑगस्ट १९९७)  ही एक भारतीय अभिनेत्री आहे जी हिंदी चित्रपटांमधील तिच्या कामांसाठी ओळखली जाते. शंकरने *बीचम हाऊस* (२०१९) या ब्रिटिश लघु मालिकांमधून अभिनय क्षेत्रात पदार्पण केले आणि त्यानंतर *शादिस्थान* चित्रपट आणि *दिल बेकरार* (२०२१) या मालिकेत सहाय्यक भूमिका केल्या. तिने *१२वी फेल* (२०२३) या चरित्रात्मक नाटकातून तिचे यश संपादन केले, ज्याने तिला सर्वोत्कृष्ट महिला पदार्पणासाठी झी सिने पुरस्कार जिंकला.

## जीवन आणि कारकीर्द 
शंकरचा जन्म आणि बालपण उत्तर प्रदेशातील नोएडा येथे झाले. शंकर ही एक प्रशिक्षित हिंदुस्तानी शास्त्रीय गायक आहे. तिने दिल्लीतील नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ फॅशन टेक्नॉलॉजीमधून फॅशन मॅनेजमेंटमध्ये पदव्युत्तर पदवी पूर्ण केली.

शंकरने २०१९ मध्ये ब्रिटिश टेलिव्हिजन मालिका *बीचम हाऊसमधून* अभिनय क्षेत्रात पदार्पण केले, जिथे तिने रोशनआराची भूमिका साकारली. त्यानंतर तिने २०२१ मध्ये *शादिस्थान* या हिंदी किशोर संगीत चित्रपटाद्वारे चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले. *न्यूज१८* च्या सृष्टी नेगी म्हणाल्या, "मेधा किशोरवयीन मुलांच्या असुरक्षितता आणि निराशेला अत्यंत प्रामाणिकपणे सादर करते". त्याच वर्षी, तिने *दिल बेकरार* या स्ट्रीमिंग मालिकेत सर्वात धाकटी बहीण, ईश्वरीची भूमिका साकारली, ज्याला समीक्षकांकडून सकारात्मक प्रतिसाद मिळाला.

२०२२ मध्ये, शंकरने *मॅक्स, मिन आणि मेवझाकी* मध्ये मिनाराची भूमिका साकारली होती, जी तिच्या प्रियकराला एका मोठ्या पुरुषासाठी सोडून देते. या चित्रपटाला विविध चित्रपट महोत्सवांमध्ये समीक्षकांची प्रशंसा मिळाली. २०२३ मध्ये, शंकरने *१२वी फेल* या नाट्य चित्रपटात विक्रांत मॅसीच्या सोबत श्रद्धा जोशी या यूकेपीएससी अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली होती. *इंडिया टुडेच्या* भावना अग्रवाल यांनी नमूद केले की, "श्रद्धेच्या भूमिकेत मेधा शंकरचीही एक निश्चित भूमिका आहे आणि ती चित्रपटातील हलक्या क्षणांना मदत करणारी आधारस्तंभ आहे". *द हिंदूचे* अनुज कुमार म्हणाले की शंकर तिच्या "शांत आणि उबदारपणा" ने प्रभावित करते. हा चित्रपट स्लीपर हिट म्हणून उदयास आला. हे तिचे यश ठरले आणि तिला व्यापक ओळख मिळाली.

## चित्रपटांची यादी 
### चित्रपट 
### दूरदर्शन 
## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय हिंदू
वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय अभिनेत्री
वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९९७ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:राष्ट्रीय फॅशन तंत्रज्ञान संस्थाचे माजी विद्यार्थी
निधी अग्रवाल

**निधी अग्रवाल** ही एक भारतीय अभिनेत्री आहे जी प्रामुख्याने तेलुगू, तमिळ आणि हिंदी चित्रपटांमध्ये काम करते. मिस दिवा युनिव्हर्स २०१४ मध्ये सहभागी झाल्यानंतर, अग्रवालने *मुन्ना मायकल* (२०१७) या हिंदी चित्रपटातून अभिनय क्षेत्रात पदार्पण केले, ज्यासाठी तिला सर्वोत्कृष्ट महिला पदार्पणासाठी झी सिने पुरस्कार मिळाला.''*

अग्रवालने *सव्यसाची* (२०१८) मधून तेलुगूमध्ये पदार्पण केले आणि *ईश्वरन* (२०२१) मधून तमिळमध्ये पदार्पण केले. पहिल्यासाठी, तिला सर्वोत्कृष्ट महिला पदार्पणासाठी - तेलुगू SIIMA पुरस्काराचे नामांकन मिळाले. तिने *आयस्मार्ट शंकर* (२०१९) आणि *कलागा थलैवन* (२०२२) यासारख्या यशस्वी चित्रपटांमध्ये काम केले आहे.

## सुरुवातीचे जीवन 
अग्रवालचा जन्म हैदराबादमध्ये झाला आणि ती बंगळुरूमध्ये वाढली. हिंदी भाषिक मारवाडी कुटुंबात जन्मलेल्या त्या तेलुगू, तमिळ आणि कन्नड भाषा समजू शकतात आणि बोलूही शकतात. तिचे जन्मवर्ष १९९२

तिचे शालेय शिक्षण देबीपूर मिलन विदयापीठात झाले. तिने बंगळुरू येथील क्राइस्ट युनिव्हर्सिटीमधून बिझनेस मॅनेजमेंटमध्ये पदवी प्राप्त केली आहे. ती बॅलेमध्ये चांगली प्रशिक्षित आहे.

## कारकीर्द 
२०१६ मध्ये, दिग्दर्शक सब्बीर खान यांनी पुष्टी केली की टायगर श्रॉफसोबत त्यांच्या *मुन्ना मायकल* चित्रपटात अग्रवालला मुख्य भूमिकेत साइन करण्यात आले आहे. तिला ३०० उमेदवारांमधून निवडण्यात आले. चित्रपट पूर्ण होईपर्यंत आग्रवाल यांना *नो-डेटिंग क्लॉजवर* स्वाक्षरी करण्यास सांगितले होते. तिने या चित्रपटाद्वारे अभिनय क्षेत्रात पदार्पण केले, ज्याला समीक्षकांकडून मिश्रित ते नकारात्मक पुनरावलोकने मिळाली.

आग्रवालने २०१८ मध्ये नागा चैतन्य सोबत *सव्यसाची* या चित्रपटाद्वारे तेलुगू चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले. बॉक्स ऑफिसवर तो चांगला चालला नाही. २०१९ मध्ये तिचे दोन चित्रपट प्रदर्शित झाले. अखिल अक्किनेनी यांच्यासोबतचा *मिस्टर मजनू* हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर अयशस्वी ठरला  तर राम पोथीनेनी यांच्यासोबतचा *आयस्मार्ट शंकर* हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर १०० दिवसांहून अधिक काळ व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी ठरला. त्याच वर्षी, आग्रवाल दोन म्युझिक व्हिडिओंमध्ये दिसला, ज्योतिका टांगरी यांनी गायलेले "उंगलिच रिंग डाळ दे" आणि  बादशाहसोबत "आहो!मित्रन दी येस है".

२०२१ मध्ये, तिने *ईश्वरन* या चित्रपटातून सिलंबरसन सोबत तमिळ चित्रपटात पदार्पण केले. चित्रपटाला मिश्रित पुनरावलोकने मिळाली आणि तो सरासरी यशस्वी झाला. तिचा पुढचा चित्रपट, जयम रवीसोबतचा *भूमी,* त्याच वर्षी प्रदर्शित झाला. त्याला नकारात्मक पुनरावलोकने मिळाली. अल्ताफ राजा यांच्या "साथ क्या निभोगे" गाण्याच्या रिक्रिएशनमध्ये ती सोनु सूदच्या बरोबर दिसली. २०२२ मध्ये, ती नवोदित अभिनेता अशोक गल्ला सोबत *हिरो* चित्रपटामध्ये दिसली. या चित्रपटाला समीक्षक आणि प्रेक्षकांकडूनही मिश्र प्रतिक्रिया मिळाल्या. मगिझ थिरुमेनी यांच्या  या ॲक्शन-थ्रिलर चित्रपटात ती उदयनिधी स्टॅलिनसोबत दिसली, ज्याला समीक्षकांकडून सकारात्मक प्रतिसाद मिळाला.

ती पुढे क्रिश जगरलामुडीच्या *हरी हरा वीरा मल्लूमध्ये'' पंचमीच्या भूमिकेत दिसणार आहे, जो २०२५ मध्ये प्रदर्शित होणार आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म
वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:भारतीय हिंदू
वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय अभिनेत्री
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स.च्या १९९० च्या दशकातील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
हर्षाली मल्होत्रा

**हर्षाली मल्होत्रा** (जन्म: ३ जून २००८) ही एक भारतीय अभिनेत्री आणि मॉडेल आहे जी हिंदी चित्रपट आणि दूरदर्शन मालिकांमध्ये काम करते. कबीर खानच्या *बजरंगी भाईजान*  (२०१५) या नाट्यमय चित्रपटातील मुन्नीच्या भूमिकेसाठी ती प्रसिद्ध आहे, ज्याने तिला सर्वोत्कृष्ट महिला पदार्पणासाठी फिल्मफेर पुरस्कारासाठी नामांकन मिळवून दिले.

## जीवन व कारकीर्द 
हर्षालीचा जन्म ३ जून २००८ रोजी मुंबई, महाराष्ट्र, भारत येथे खत्री जमातीच्या एका पंजाबी हिंदू कुटुंबात झाला.

मल्होत्राने २०१५ मध्ये कबीर खानच्या *बजरंगी भाईजान*  या नाटक चित्रपटातून चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले. या चित्रपटात सलमान खान, करीना कपूर आणि नवाजुद्दीन सिद्दीकी यांच्यासोबत तिने काम केले. तिने शाहिदाची भूमिका साकारली होती जिला 'मुन्नी' म्हणूनही ओळखले जाते. ती एक पाकिस्तानी मुस्लिम मुलगी होती. एका मूक मुलीच्या भूमिकेत तिच्या अभिनयाचे समीक्षकांनी कौतुक केले आणि तिला सर्वोत्कृष्ट महिला पदार्पणासाठी फिल्मफेर पुरस्कार नामांकन मिळाले, ज्यामुळे ती या श्रेणीत नामांकित होणारी सर्वात तरुण व्यक्ती बनली आणि इतर अनेक पुरस्कार आणि नामांकनांसह सर्वोत्कृष्ट बाल कलाकाराचा स्क्रीन पुरस्कार जिंकला. २०२२ मध्ये *बजरंगी भाईजानमधील* तिच्या अभिनयासाठी तिला भारतरत्न डॉ. आंबेडकर पुरस्कार देखील मिळाला. भूमी पेडणेकर सोबत तिला झी सिने पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट पदार्पण अभिनेत्री विभागून मिळाले.

तिने *कुबूल है* (२०१४) आणि *लौत आओ तृषा* (२०१४) यांसारख्या मालिकांमध्ये काम केले आहे.

## चित्रपटांची यादी 
### चित्रपट 
### दूरदर्शन 
## पुरस्कार आणि नामांकने 
## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय हिंदू
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:बाल कलाकार
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. २००८ मधील जन्म
मीरा ठाकूर

**मीरा ठाकूर** ह्या बिहार राज्यातील एक महिला असून त्यांना सिक्की गवताची हस्तकला अवगत असून त्या ही कला इतरांना देखील शिकवत असतात. या कामासाठी त्यांना युनेस्को तर्फे 'हस्तकला क्षेत्रातील उत्कृष्टतेची मोहोर' (सील ऑफ एक्सेलेंस फॉर हॅण्डिक्राफ्ट्स) आणि 'नारी शक्ती पुरस्कार' असे विविध पुरस्कार मिळाले आहेत.

## कारकिर्द 
इवलेसे| सिक्की गवतापासून बनवलेली झाकी
मीरा ठाकूरचा जन्म बिहार राज्यातील मधुबनी जिल्ह्यातील उमरी येथे झाला. वयाच्या चौथ्या वर्षी तिने तिच्या आईकडून सिक्की गवताची हस्तकला शिकायला सुरुवात केली, या हस्तकलेद्वारे घरगुती सजावट, फुलदाण्या तसेच पेट्या आदी वस्तू बनवल्या जातात.  सिक्की हे फक्त बिहार आणि उत्तर प्रदेशात आढळणारे गवत आहे, ज्याच्या तंतूना सोनेरी रंगाची झळक असते. ठाकूर ह्या मधुबनी येथे राहत असून, येथे त्या हस्तकला विकास केंद्र चालवतात. सदरील संस्था वंचित महिलांना हस्तकला प्रशिक्षण देते. त्यांनी पारंपरिक हस्तकला प्रशिक्षण केंद्राची स्थापना केली आहे.

## पुरस्कार आणि सन्मान 
दिल्ली क्राफ्ट्स कौन्सिलने १९८८ मध्ये ठाकूर यांना बाल शिल्पी कलाकार पुरस्कार दिला होता. २००५ मध्ये त्यांना युनेस्कोकडून हस्तकला क्षेत्रातील उत्कृष्टतेची मोहोर हा  सन्मान प्रदान करण्यात आला. तसेच २०२२ च्या आंतरराष्ट्रीय महिला दिनी त्यांना नारी शक्ती पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.

## संदर्भ 
वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:बिहारचे व्यक्ती
वर्ग:भारतीय उद्योगिनी
झी सिने पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायक

[इवलेसे|झी सिने पुरस्कार सोहळ्यात [श्रेया घोषाल यांना ८ वेळा पुरस्कृत केले आहे.]]
**झी सिने पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायक** हा हिंदी चित्रपट उद्योगात काम करणाऱ्या महिला पार्श्वगायिकेला दिला जातो. विजेत्याची निवड ज्युरींकडून निवडक यादी मधून केली जाते आणि त्याची घोषणा वार्षिक झी सिने पुरस्कार सोहळ्यात केली जाते.  पहिला झी सिने पुरस्कार १४ मार्च १९९८ रोजी मुंबई येथे आयोजित करण्यात आला होता. तेव्हापासून, पुरस्कार सोहळा वेगवेगळ्या देशांमध्ये आणि खंडांमध्ये आयोजित केला जात आहे.

या श्रेणीतील पुरस्काराचे पहिले मानकरी लता मंगेशकर होत्या, ज्यांना *दिल तो पागल है* चित्रपटातील शीर्षक गीतासाठी हा पुरस्कार मिळाला. श्रेया घोषालने या श्रेणीत सर्वाधिक असे ८ झी सिने पुरस्कार जिंकले आहेत, ज्यात २०१२ ते २०१६ पर्यंत सलग चार पुरस्कारांचा समावेश आहे. तिच्या खालोखाल अलका याज्ञिकला ३ आणि कविता कृष्णमूर्तीला २ वेळा पुरस्कार मिळाला आहे.

## विजेते व नामांकन 
## संदर्भ 
वर्ग:झी सिने पुरस्कार
वर्ग:गायन पुरस्कार
न्यायचौकशी

न्यायचौकशी : (ट्रायल). दिवाणी व फौजदारी कार्यवाहींच्या न्यायाधीकरणाकडून होणाऱ्या परीक्षेला न्यायचौकशी म्हणतात. कार्यवाहीचे सर्व टप्पे न्यायचौकशीत तत्त्वतः अंतर्भूत होत असले, तरी सामान्यपणे साक्षीदारांची तपासणी, कागद दाखल करणे व युक्तिवाद एवढ्यांपुरतीच ती मर्यादित करण्याची प्रथा आहे.

फौजदारी प्रक्रिया संहितेप्रमाणे समन्स प्रकरणामध्ये आरोपीला दंडाधिकाऱ्यापुढे उभा केला, की न्यायचौकशी सुरू होते. अधिपत्र प्रकरणात प्रथमदर्शनी पुराव्यावरून दोषसिद्धी शक्य असल्यासच आरोप ठेवून न्यायचौकशीला प्रारंभ होतो. काही दर्जाच्या दंडाधिकाऱ्यांना काही गुन्ह्यांबाबात न्यायचौकशी संक्षिप्त रीत्या करण्याचा अधिकार दिलेला आहे. सुपूर्दकारी दंडाधिकाऱ्यांपुढील कार्यवाही न्यायचौकशी नव्हे. त्यांनी सुपूर्द केलेली प्रकरणेच उच्च न्यायालयापुढे किंवा सत्र न्यायालयापुढे चालतात.

फिर्यादीतर्फेच्या साक्षीदारांचा तपास, त्यातून आरोपीविरुद्ध उघड झालेली परिस्थिती त्याच्या नजरेला आणून देणारे न्यायालयीन प्रश्न, आरोपीचे साक्षीदार असल्यास त्यांची तपासणी व युक्तिवाद, ही फौजदारी न्यायचौकशीची प्रमुख अंगे होत. इच्छा असल्यास शपथेवर साक्ष देण्याची मुभा आरोपीला १९५५ सालापासून देण्यात आली आहे. प्रत्येक आरोपीविरुद्ध प्रत्येक आरोपाबाबत भिन्न न्यायचौकशी हा नियम आहे तथापि प्रसंगोपात्त संयुक्त न्यायचौकशीची तरतूद प्रक्रिया संहितेत केलेली आहे. एका न्यायचौकशीत दोषमुक्ती वा दोषसिद्धी झाल्यास, त्याच गुन्ह्याबाबत दुसरी न्यायचौकशी प्रतिसिद्ध आहे. दिवाणी प्रकरणांमध्ये वादप्रतिवाद कथने, मुद्दे व नंतर सुनावणी हा स्थूलमानाने क्रम असतो. पक्षकारांच्या अनुपस्थितीत केलेल्या निर्णयाला तसेच प्रथम सुनावणीच्या वेळी म्हणजे मुद्दे काढण्याच्या टप्प्याला वादप्रश्नांच्या अभावी, केलेल्या निर्णयाला न्यायचौकशीचा भाग समजत नाहीत. मुद्दे काढल्यानंतर पक्षकारांच्या उपस्थितीत न्यायाधीश पुरावा लेखनबद्ध करतात, तेव्हा न्यायचौकशी सुरू होते. एकाच न्यायचौकशीमध्ये अनेक पक्षकार व/वा वादाकरणे यांचा अंतर्भाव करण्याबाबत दिवाणी-प्रक्रिया संहितेमध्ये तरतुदी आहेत.

वर्ग:कायदा
वर्ग:न्यायव्यवस्था
फुलशेती उद्योग

**फुलशेती उद्योग** हा फुलांच्या लागवडीद्वारे व्यावसायिक दृष्टिकोनातून आर्थिक लाभ मिळवण्याचा शेती व्यवसाय आहे. भारतात फुलांचा उपयोग धार्मिक विधी, सजावट आणि औषधी कारणांसाठी प्राचीन काळापासून होत आहे. आर्थिक सर्वेक्षण २०२४-२५ मध्ये फुलशेतीला "सूर्योदय उद्योग" (Sunrise Industry) असे संबोधले गेले आहे.
## स्वरूप आणि व्याप्ती 
फुलशेती ही पारंपरिक शेतीला पूरक आधुनिक शेती पद्धती आहे. भारतात फुलांची मागणी सण-उत्सव, लग्नसमारंभ आणि निर्यातीसाठी आहे. यात माती, हवामान, श्रम आणि बाजारपेठ यांसारखे घटक महत्त्वाचे ठरतात. भारतात गुलाब, झेंडू, शेवंती, जरबेरा आणि ऑर्किड यांसारख्या फुलांची लागवड केली जाते.
## भारतातील फुलशेती 
भारतात २.५ लाख हेक्टर क्षेत्रावर फुलशेती होते आणि यातून वार्षिक २५,००० कोटी रुपयांचे उत्पन्न मिळते. भारतातून युरोप, अमेरिका आणि आखाती देशांमध्ये फुलांची निर्यात होते.
## तंत्रज्ञान 
पॉलीहाऊस आणि ग्रीनहाऊस तंत्रज्ञानामुळे वर्षभर फुलांचे उत्पादन शक्य झाले आहे.डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाने फुलशेतीसाठी नवीन तंत्रज्ञान विकसित केले आहे.

## आर्थिक योगदान 
भारतातील फुलांचा बाजार दरवर्षी २०% ने वाढतो. पॉलीहाऊस फुलशेतीतून शेतकऱ्यांचे उत्पन्न एकरी ३ ते ५ लाख रुपये इतके वाढले आहे.हा उद्योग ग्रामीण रोजगाराला चालना देतो.

## आव्हाने 
फुलांचा नाशवंत स्वभाव, वाहतूक खर्च आणि बाजारपेठेतील चढ-उतार ही फुलशेतीतील प्रमुख आव्हाने आहेत.सरकारच्या योजना या उद्योगाला पाठबळ देतात.
## संदर्भ
न्यायनिर्णय

**न्यायनिर्णय**  (जज्‌मेंट). न्यायनिर्णय म्हणजे न्यायालयाने बनविलेल्या मतांची कारणासह अभिव्यक्ती. तो सर्वसाधारणपणे कार्यवाहीची सुनावणी संपल्यावर देण्यात येतो. सदसद्‌विवेकबुद्धीला स्मरून काढलेल्या निष्कर्षांना समर्पक कारणांसह पुष्टी देणे, हा न्यायनिर्णयाचा उद्देश होय. त्याची भाषा समतोल, स्पष्ट व सुबोध असावी. दुर्बोध असल्यास अपील न्यायालय त्यात सुबोधता आणण्यासाठी प्रकरण खाली पाठवू शकते. न्यायनिर्णय खुल्या न्यायालयात दिनांक घालून व सही करून सुनावणी झाल्याबरोबर किंवा पुढे नेमलेल्या दिवशी घोषित करावा लागतो. परंतु निर्णय झाल्याबद्दलची सूचना पक्षकारांना द्यावी लागत नाही.

फौजदारी प्रकरणातील न्यायनिर्णयात निर्धारणीय प्रश्न, त्यांच्या वरील निष्कर्ष व कारणे द्यावयाची असतात. आरोपीला देहान्ताची शिक्षा द्यावयाची असल्यास जीव जाईपर्यंत त्याच्या मानेला फास लावावा, असे लिहावे लागते आणि अपिलाची मुदतही नमूद करावी लागते. निर्णय एकदा घोषित झाल्यानंतर त्यात अभावितपणे झालेल्या चुका दुरुस्त करण्यापुरतचा फेरफार करता येतो.

दिवाणी वादातील न्यायनिर्णयामध्ये वादप्रतिवादांचा सारांश काढलेले मुद्दे व त्यांवरील कारणांसह निष्कर्ष देणे जरूर असते. त्यांतील विवेचन वादप्रतिवादामधील कथनाबाहेर जाऊ नये. लघुवाद न्यायालयाच्या निर्णयामध्ये विचारार्थ प्रश्न व त्यांवरील निष्कर्ष दिले तरी चालते. पूर्वीच्या न्यायाधिशाने लिहिलेला न्यायनिर्णय त्याच्या जागी आलेल्या दुसऱ्या न्यायाधिशाला घोषित करता येतो. निर्णय एकदा घोषित झाल्यानंतर त्यात पक्षकारांना फेरफार पाहिजे असल्यास पुनर्विलोकनाचा अर्ज करावा लागतो पण हस्तदोष, अंकगणितीय प्रमाद किंवा अभावित चुका किंवा लोपन पक्षकारांच्या अर्जावरून किंवा विनाअर्जसुद्धा न्यायाधिशाला दुरुस्त करता येतात. हुकूमनामा न्यायनिर्णयाशी जुळता असावा लागतो.

एकदा दिवाणी कामातील न्यायनिर्णय दिला गेला, की तीच भूमिका धारण करणारे तेच पक्षकार अगर त्यांच्यामार्फत हक्क सांगणाऱ्या व्यक्ती यांच्या दरम्यान त्याच विषयासंबंधी दुसरा वाद चालत नाही. त्याला प्राङ्‌न्यायाचा म्हणजे ‘निर्णित वस्तू’ या तत्त्वाचा बाध येतो. मात्र तो येण्यासाठी पहिले न्यायालय दुसरा वाद ऐकावयाला समक्ष असले पाहिजे आणि पहिला वाद सुनावणी होऊन अंतिमतः निर्णित झाला असला पाहिजे. हा बाध फक्त वादालाच येतो असे नाही, तर मुद्यालाही लागू होतो. 

काही न्यायनिर्णय फक्त पक्षकारांवर बंधनकारक असतात, त्यांना व्यक्तिबंधक म्हणतात आणि काही सर्वांवर बंधनकारक असतात, त्यांना सर्वबंधक म्हणतात.

वर्ग:न्यायव्यवस्था
वर्ग:कायदा
न्यायशास्त्र

न्यायशास्त्र : (जूरिसप्रूडन्स). न्यायशास्त्र म्हणजे विधीचा उगम, कार्य व ध्येय यांचा अभ्यास करणारे शास्त्र होय. कायदा म्हणजे काय, कायदा कोण करते, कायद्याच्या मर्यादा कोणत्या, ह्या मूलभूत प्रश्नांचा शोध घेणे व ज्या मूळ संकल्पनांभोवती कायद्याच्या नियमांचा गोफ विणण्यात येतो, त्या संकल्पना स्पष्ट करणे, तसेच त्या संकल्पनांचे एकमेकींशी असलेले संबंध स्पष्ट करणे, हे न्यायशास्त्राचे उद्दिष्ट आहे. ह्या संकल्पना स्पष्टपणे कळल्याशिवाय विविध कायद्यांचा अन्वयार्थ करणे शक्य होत नाही. उदा., जमिनीची मालकी (ओनरशिप) म्हणजे काय, मालकी व ताबा (पझेशन) ह्यांत काय फरक आहे, ताब्याला कायद्याचे संरक्षण का व किती असते, ह्यांसारख्या प्रश्नांची उकल न्यायशास्त्र करते. अधिकार, कर्तव्य, क्षमता, पात्रता, कराराचे पावित्र्य ह्यांसारख्या संकल्पनांचे अर्थ निश्चित केल्याशिवाय विधिनियमांचे नेमके अर्थ लावणे कठीण होते. न्यायशास्त्र हे अनेक विधिपद्धतींचा तौलनिक अभ्यास करून त्यांत आढळणाऱ्या समान तत्त्वांवर आधारलेले असते. म्हणून प्रत्येक देशाचा कायदा जरी भिन्न असला, तरी न्यायशास्त्र हे सार्वत्रिकच असते.

कायदा म्हणजे काय, ह्या प्रश्नाभोवती न्यायशास्त्रात बरेत संशोधन झाले आहे. ह्या प्रश्नाच्या उत्तारावरच इतर संकल्पनांचे अर्थ अवलंबून असल्याने ह्या प्रश्नाला महत्त्व मिळणे साहजिकच आहे. जो मानवी व्यवहाराचे नियमन करतो तो कायदा, असे जर मानले तर मग नीती, रूढी, सवयी, धार्मिक बंधने ह्यांपासून कायदा वेगळा कसा ओळखायचा, हा प्रश्न महत्त्वाचा ठरतो. जॉन ऑस्टिनने कायद्याची व्याख्या, ‘सार्वभौम राजकीय सत्तेने दिलेले सार्वजनिक स्वरूपाचे हुकूम, जे न मानल्यास शिक्षा होते’, अशी केली. जॉन ऑस्टिनच्या व्याख्येत सार्वभौमत्वाच्या कल्पनेचे विश्लेषण आहे. ह्या व्याख्येवर खूप टीका झाली असून तीतील उणिवा बऱ्याच विधिज्ञांनी निदर्शनास आणून दिल्या आहेत. ऑस्टिनच्या व्याख्येत कायद्याच्या गुणात्मकतेच्या कसोटीवर त्याचा विचार होत नाही. कायदा न्याय्य आहे किंवा नाही, चांगला कायदा कोणता व वाईट कायदा कोणता, ह्यांसारख्या प्रश्नांची उत्तरे ऑस्टिनच्या व्याख्येनुसार मिळत नाहीत. त्यांची उत्तरे नैसर्गिक न्यायाच्या संकल्पनेनुसार मिळतात. नैसर्गिक कायदा म्हणजे बुद्धी आणि निसर्ग ह्यांनुसार वागण्याचे नियम. फ्रीड्रिख साव्हिन्यी ह्या जर्मन विधिज्ञाच्या मते, सामाजिक रूढी हाच कायद्याचा आधार होय. सर हेन्‍री मेनने ह्याच दृष्टिकोनातून प्राचीन समाजांचा अभ्यास करून कायद्याच्या उत्क्रांतीचा अभ्यास केला. त्याने भारतीय समाज व कायदा ह्यांचाही सूक्ष्म अभ्यास केला. ⇨ रॉस्को पाउंड ह्या अमेरिकन विधिज्ञाने कायदा हा सामाजिक ध्येयांच्या पूर्तीचे साधन आहे, असे सांगून कायद्याचे समाजशास्त्रीय विश्लेषण केले. कायद्याचा समाजशास्त्रीय दृष्टीने विचार करून सामाजिक वर्तनाशी सांगड घालणारे महत्त्वाचे समाजशास्त्रज्ञ म्हणजे माक्स वेबर व एमील द्यूरकेम हे होत. विसाव्या शतकात ह्या दृष्टिकोनाला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले. व कायद्याचा अभ्यास समाजशास्त्रीय भूमिकेतून होऊ लागला. हान्स केलझेन याने समाजशास्त्रीय दृष्टिकोनापेक्षा विभिन्न अशी विचारसरणी मांडलेली आहे. त्याच्या मते, न्यायशास्त्राचा विचार तत्त्वज्ञानाच्या दृष्टिकोनातून केला पाहिजे. म्हणून त्याने न्यायशास्त्र हे विशुद्ध विधिशास्त्र असले पाहिजे, असे मत मांडले. अमेरिकेत न्यायशास्त्राचा विचार वास्तवतेच्या भूमिकेवरून करणारा एक पंथ निर्माण झाला आहे. तसल्या प्रकारचा विचार स्कँडिनेव्हियन राष्ट्रांतही होऊ लागला आहे.

वर्ग:कायदा
वर्ग:न्यायशास्त्र
वर्ग:न्यायव्यवस्था
कमल कुंभार

[इवलेसे| ८ मार्च २०२२ रोजी कमल कुंभार [नारी शक्ती पुरस्कार स्विकारताना]]
**कमल कुंभार** ह्या एक भारतीय सामाजिक उद्योजिका, तथा क्रमागत उद्योजिका आहेत. कुंभार ह्या कमल पोल्ट्री आणि एकता प्रोड्यूसर कंपनीच्या संस्थापिका आहेत.

## प्रारंभिक आयुष्य 
कुंभार यांचा जन्म उस्मानाबाद, महाराष्ट्र येथे एका सर्वसामान्य रोजंदार मजुराच्या पोटी झाला. त्यांचे बालपण गरिबीत तसेच  अपुऱ्या शिक्षणाचे गेले. त्यांचे लग्न लहानपणीच लावल्या गेले. ीसेच त्यांचा संसार देखील तुटला.आयामुळे त्यांची परिस्थिती र्थिकदृष्ट्या कअजून मकुवत झाली.

## कारकिर्द 
कुंभार या महिला बचत गटांमध्ये सहभागी झाल्या. बचत गटाच्या माध्यमातून त्यांनी ५०० रुपयाच्या गुंतवणुकीतून बांगड्या विकण्याचा छोटासा व्यवसाय सुरू केला. पुढे अवघ्या दोन वर्षांनंतर, त्यांच्याकडे महाराष्ट्रातील महिला महासंघाचे नेतृत्व आले.

कुंभार यांनी १९९८ मध्ये व्यवसाय तसेच विपणनाचे (मार्केटिंगचे) कोणतेही ज्ञान नसताना, २००० रुपयांच्या गुंतवणुकीसह कमल पोल्ट्री आणि एकता प्रोड्यूसर नावाची कंपनी सुरू केली. सदरील कंपनीचा व्यापार दरमहा सुमारे १ लाख रुपयांचा होऊ लागला तपुढेत  कुंभार यांनी महाराष्ट्रातील ५,००० हून अधिक महिलांना अशा प्रकारे विविध उद्योग सुरू करण्यासाठी आणि स्वावलंबी  होण्यासाठी मार्गदर्शन केले. 

२०१२ मध्ये, त्या स्वच्छ ऊर्जा उद्योजक बनल्या आणि एसएसपीच्या "स्वच्छ ऊर्जा कार्यक्रमातील महिला" मध्ये "ऊर्जा सखी" म्हणून प्रशिक्षण घेतल्यानंतर, त्यांनी ३००० हून अधिक घरांमध्ये सौरऊर्जेवर चालणाऱ्या उपकरणांचा व्यापार केला. सदरील स्वच्छ  ऊर्जा कार्यक्रमाने महाराष्ट्र आणि बिहारमधील ११०० हून अधिक महिलांना प्रशिक्षण दिले. सध्या त्या समानांतर सहा व्यवसाय करतात ज्यामुळे तिला "क्रमगत उद्योजक"  अशी उपाधी मिळाली आहे. त्यांच्याकडे शेतीशी संबंधित अनेक व्यवसाय आहेत.  

## पुरस्कार 
* राष्ट्रपती प्रणव मुखर्जी यांच्या हस्ते सीआयआय फाउंडेशनचा महिला आदर्श पुरस्कार.
* संयुक्त राष्ट्रसंघ आणि नीती आयोगाने आयोजित केलेला महिला परिवर्तनकारी भारत पुरस्कार, २०१७. 
* २०२२ साली नारी शक्ती पुरस्कार मिळाला. 

## संदर्भ 
वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते
वर्ग:मराठी उद्योगिनी
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
न्यायालय शुल्क

**न्यायालय शुल्क**  न्यायालयीन कार्यवाहीसाठी आकारण्यात येणारे शुल्क. प्राचीन भारतामध्ये कार्यवाहीच्या सुरुवातीला न्यायालय शुल्क घेत नसत. फौजदारी कार्यवाहीत सिद्धदोषीकडून आणि दिवाणी कार्यवाहीत निर्णयानंतर दोषी व पक्षकाराकडून दंड म्हणून न्यायालय शुल्क घेत असत. यूरोपमध्ये पक्षकार वादनिर्णय करणाऱ्यांना मोबदला देत. त्याचा परिणाम फ्रान्समध्ये राज्यक्रांतीपूर्वी न्यायिक पदांचे लिलाव करण्यात व इंग्‍लंडमध्ये विनाश्रमपदे निर्माण करून ती अवैधपणे न्यायाधीशांच्या नातेवाइकांना देण्यात झाला.

ब्रिटिश कारकीर्दीच्या आरंभी भारतात न्यायदानावर कर नव्हता. सर्व खर्च शासनच करीत असे. १५६५ साली ब्रिटिशांनी बंगालच्या नबाबाकडून दिवाणीची सनद मिळविली आणि त्याबरोबर त्यांच्याकडे दिवाणी कायदा व कार्यवाहीचे अधिकार आले. १७७२ मध्ये गव्हर्नर जनरल वॉरन हेस्टिंग्ज ह्याने दिवाणी न्यायालयाची मांडणी केली आणि सदर दिवाणी न्यायालयाची मांडणी केली आणि सदर दिवाणी न्यायालय कलकत्त्यास स्थापन केले व ह्या न्यायालयास दाव्याच्या ५% फी न्यायालय शुल्क म्हणून दावा दाखल करताना आकारण्याचा अधिकार दिला.

लॉर्ड कॉर्नवॉलिस १७९३ मध्ये गव्हर्नर जनरल असताना त्याने न्यायालय शुल्क रद्द केले. त्यामुळे झालेली खोट्या न्यायतंट्यांची वाढ थांबवण्यासाठी १७९५ च्या बंगालमधील विनियमानुसार पुन्हा दाखलाशुल्क बसविण्यात आले. १७९७ च्या बंगाल अधिनियमात महसुलातील वाढ हाही उद्देश घातला गेला. अशाच प्रकारचे विनियम इतर प्रांतांतही करण्यात आले. सर्व प्रांतांना लागू असणारा पहिला अधिनियम म्हणजे १८६० चा ३६ वा अधिनियम होय. त्यानुसार असलेले न्यायिक व बिनन्यायिक शुल्क फारच कमी होते. त्यामुळे कनिष्ठ न्यायाधिकाऱ्यांचे वेतन अपुरे पडते व परिणामी न्यायदानात भ्रष्टाचार वाढतो, अशी तक्रार करण्यात आली आणि न्यायालये स्वयंनिर्वाही बनविण्यासाठी उपाय सुचविण्याकरिता आयोग नेमण्यात आला. त्यानंतर १८७० चा ७ ब हा केंद्रीय अधिनियम करण्यात आला. पुढे १९२० साली आणि नंतर १९३५ च्या भारतीय शासन अधिनियमाने मिळालेल्या अधिकारांन्वये प्रांतांनी आपापले स्वतंत्र न्यायालय शुल्क अधिनियम तयार केले.

न्यायदानाची यंत्रणा चालविण्यासाठी लागणाऱ्या अत्यावश्यक खर्चापलीकडे शासनाने न्यायालय शुल्काची वसुली करणे अन्याय्य आहे, हे मत बाजूलाच राहून पुष्कळ प्रांतांतील अधिनियमांप्रमाणे सरकारला अधिक प्राप्ती होई. याला अपवाद असलेल्या मुंबई प्रांतात नेमलेल्या समितीने प्राप्ती खर्चाच्या वर असू नये व शक्य तो कमी प्राप्तीच्या गटावर अधिक भार पडू नये, अशा केलेल्या काही शिफारसींना अनुसरून १९५९ चा ३६ वा मुंबई अधिनियम करण्यात आला.

न्यायालय शुल्क लेखाला चिकटवलेल्या मुद्रांकाच्या (स्टँपच्या) स्वरूपात द्यावयाचे असते. फौजदारी न्यायालयात फारच थोड्या लेखांवर शुल्क घेतात. त्यातील नुकसान दिवाणी न्यायालयातील शुल्क भरून काढते. त्यांपैकी काही मूल्यानुसार व काही ठराविक रकमेचे असावे, अशी योजना आहे. न्यायविषयाची किंमत ठरविण्यासाठी नियमही आहेत. आवश्यक न्यायालय शुल्क दिल्याशिवाय अधिकाऱ्यांनी लेख दाखल करून घेऊ नयेत, अशी तरतूद केलेली आहे. काही बाबतींत भरलेले शुल्क परत मागता येते. दाखलाशुल्क भरण्याची असमर्थता असणाऱ्याने दिवाणी वाद किंवा अपील नादारीत करण्याची सोय दिवाणी प्रक्रिया संहितेत केलेली आहे.

वर्ग:कायदा
वर्ग:न्यायव्यवस्था
असीस कौर

**असीस कौर** (जन्म २६ सप्टेंबर १९८८) ही एक भारतीय गायिका आहे. तिने *इंडियन आयडॉल* आणि *आवाज पंजाब दी*  यासह विविध गायन रिॲलिटी शोमध्ये भाग घेतला आहे. २०२१ मध्ये, तनिष्क बागचीसह *शेरशाह* चित्रपटामधील तिचे "रातां लंबियां" हे गाणे खूप हिट झाले. तिने अनेक पुरस्कार जिंकले आहेत ज्यात २ फिल्मफेर पुरस्कार आणि एक आयफा पुरस्कार यांचा यांचा समावेश आहे. २०२१ व २०२२ मध्ये तिने लागोपाठ फिल्मफेर सर्वोत्तम महिला पार्श्वगायक पुरस्कार जिंकला. ("हुई मलंग", *मलंग* चित्रपट आणि "रातां लंबियां", *शेरशाह* चित्रपट)

कौरला खूप लहान वयातच पार्श्वगायिका बनण्याची इच्छा होती. तिने वयाच्या ५ व्या वर्षी गुरबानी गायला सुरुवात केली. तिने *तमंचे* चित्रपटाच्या "दिलदारा (रिप्राइज)" या सोबत बॉलिवूडमध्ये पदार्पण केले. तेव्हापासून, तिने *केसरी*  मधील "वे माही", *ड्राइव्ह* मधील "मखना", *सिंबा* मधील "बंदेया रे बंदेया" आणि "तेरे बिन", *लवयात्री* मधील "अख लड जावे" आणि "चोघाडा" आणि *कपूर अँड सन्स* मधील "बोलना" यासह अनेक बॉलीवूड गाण्यांवर विविध संगीतकारांसोबत काम केले आहे.

## वैयक्तिक जीवन 
कौर ही हरियाणामधील पानिपतची आहे. २६ सप्टेंबर १९८८ रोजी जन्मलेल्या तिने वयाच्या ५ व्या वर्षी गाणे सुरू केले. तिच्या वडिलांनीच तिला गुरबानी पठणासाठी प्रोत्साहित केले. तिने स्वतः गुरबानी शिकली आणि स्पर्धांमध्ये पहिल्याच प्रयत्नात प्रशंसा मिळवली. ती बाल विकास पब्लिक स्कूलची माजी विद्यार्थिनी आहे आणि तिनेएसडी (पीजी) कॉलेज मधून एम.कॉम. पूर्ण केले आहे.

१८ जून २०२३ रोजी, तिने मुंबईतील एका गुरुद्वारात पंजाबी संगीतकार गोल्डी सोहेल सोबत लग्न केले.

## पुरस्कार 
## संदर्भ 
वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते
वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय महिला गायिका
वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय गायक
वर्ग:बॉलिवूड पार्श्वगायक
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
विभा सराफ

**विभा सराफ** या काश्मिरी गायिका-गीतकार आणि बॉलीवूड पार्श्वगायिका आहेत. ती लोकगीते सादर करते आणि गाण्यांसाठी संगीत बनवते, जी प्रामुख्याने काश्मिरी लोक-प्रेरित गाणी आहे. ६४ व्या फिल्मफेर पुरस्कारांमध्ये सर्वोत्कृष्ट चित्रपटाचा पुरस्कार जिंकणाऱ्या *राझी*  आणि २०१९ मधील चौथ्या क्रमांकाचा सर्वाधिक कमाई करणारा बॉलिवूड चित्रपट *गली बॉय* या चित्रपटांच्या गाण्यांमध्ये तिचे काम आहे. २०१९ मध्ये, तिला ड्रामा थ्रिलर *राझी* मधील "दिलबरो" या गाण्यासाठी ६५ व्या फिल्मफेर पुरस्कारांसाठी हर्षदीप कौरसोबत सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिका आणि २० व्या आंतरराष्ट्रीय भारतीय चित्रपट अकादमी पुरस्कारांसाठी सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिका म्हणून संयुक्तपणे नामांकन मिळाले होते. त्या दोघींनी ह्या गाण्यासाठी झी सिने पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायक जिंकला.

## सुरुवातीचे जीवन आणि शिक्षण 
विभा सराफ यांचा जन्म भारतातील जम्मू आणि काश्मीरमधील श्रीनगरच्या फतेह कदल परिसरात झाला. काश्मिरी पंडितांच्या या प्रदेशातून पलायनाच्या वेळी, सराफ तीन वर्षांची असताना तिचे कुटुंब नवी दिल्लीत स्थलांतरित झाले.

तिने श्रीराम भारतीय कला केंद्रात वर्ग घेण्यास सुरुवात केली, पाच वर्षे पॉप संगीत शिकण्यापूर्वी चार वर्षे हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीताचा अभ्यास केला. संगीतात कारकीर्द करण्याआधी सराफने पाच वर्षे व्यवस्थापन सल्लागार म्हणून काम केले होते.

## कारकीर्द 
२०१३ मध्ये, सराफ संगीतात कारकीर्द करण्यासाठी मुंबईला गेली.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म
वर्ग:बॉलिवूड पार्श्वगायक
वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय गायक
वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय महिला गायिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
बल्गेरिया महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी

खालील यादी बल्गेरिया महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. बल्गेरियाने १२ ऑक्टोबर २०२४ रोजी सर्बिया विरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला.

## सूची 
## यादी
महिला टी२०
केमन द्वीपसमूह महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी

खालील यादी केमन द्वीपसमूह महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. केमन द्वीपसमूहाने २६ सप्टेंबर २०२४ रोजी आर्जेन्टिना विरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला.

## सुची 
## यादी
महिला टी२०
हर्षदीप कौर

**हर्षदीप कौर** (जन्म: १६ डिसेंबर १९८६) ही एक भारतीय पार्श्वगायिका आहे जी तिच्या बॉलिवूड-हिंदी, पंजाबी, इंग्रजी आणि सुफी गाण्यांसाठी ओळखली जाते. तिच्या भावपूर्ण सूफी सादरीकरणामुळे तिला "सूफी की सुलताना" म्हणून ओळखले जाते. दोन रिॲलिटी शोमध्ये विजेतेपद जिंकल्यानंतर, कौरने बॉलिवूडमध्ये एक प्रमुख गायिका म्हणून स्वतःची स्थापना केली. कौरने तिचे पहिले बॉलिवूड गाणे "सजना मै हारी" गायले तेव्हा ती सोळा वर्षांची होती.

कौरने हिंदी, पंजाबी, मल्याळम, तमिळ आणि उर्दू यासह अनेक भारतीय भाषांमध्ये चित्रपट संगीतासाठी गाणी गायली आहेत आणि भारतीय चित्रपटसृष्टीतील एक आघाडीची पार्श्वगायिका म्हणून स्वतःची स्थापना केली आहे. तिने आघाडीच्या संगीत दिग्दर्शकांसोबत काम केले आहे, जसे ए.आर. रहमान, प्रीतम, विशाल-शेखर, सलीम-सुलेमान, शंकर-एहसान-लॉय, अमित त्रिवेदी, शंतनू मोइत्रा, तनिष्क बागची, हिमेश रेशमिया, व संजय लीला भन्साठी.  हॉलिवूड चित्रपटासाठी गाणी गायलेल्या त्या मोजक्या भारतीय गायिकांपैकी एक आहेत. ए.आर. रहमान यांनी संगीतबद्ध केलेले तिचे ट्रॅक "आर.आय.पी" हे ऑस्कर विजेते दिग्दर्शक डॅनी बॉयल यांच्या *१२७ अवर्स* या चित्रपटाचा भाग होते. तिने पाकिस्तानी चित्रपट आणि दूरदर्शन उद्योगासाठी काही गाणी गायली आहेत.

तिच्या काही लोकप्रिय गाण्यांमध्ये *रॉकस्टार* मधील "कटिया करून", *राझी*  मधील "दिलबरो", *जब तक है जान* मधील "हीर", *रंग दे बसंती* मधील "इक ओंकार", *रईस* मधील "झालिमा", *बार बार देखो* मधील "नचदे ने सारे", *बँड बाजा बारात* मधील "बारी बारसी", *ये जवानी है दीवानी* मधला "कबीरा", *कॉकटेल* मधील "जुगनी जी", *बरेली की बर्फी* मधील "ट्विस्ट कमरिया" ; यांचा समावेश आहे.

२०१९ मध्ये, कौरला २० व्या आयफा पुरस्कारांमध्ये *राझी* चित्रपटातील "दिलबारो" गाण्यासाठी सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिकेचा आयफा पुरस्कार, झी सिने पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायक आणि  स्टार स्क्रीन अवॉर्ड मिळाला आहे. इतर अनेक गाण्यांसाठी तिला पुरस्कारांचे नामांकन मिळाले आहे.

## वैयक्तिक जीवन 
कौरचा जन्म १६ डिसेंबर १९८६ रोजी दिल्लीतील सविंदर सिंग सोहल यांच्या घरी झाला. ती संगीताच्या पार्श्वभूमीतून आहे. तिचे वडील सविंदर सिंग सोहल यांच्याकडे वाद्यांचा कारखाना आहे. तिने नवी दिल्लीतील स्प्रिंगडेल्स स्कूलमध्ये शिक्षण घेतले. अभ्यासाव्यतिरिक्त, तिने वयाच्या सहाव्या वर्षी संगीत शिकण्यास सुरुवात केली. तिने सिंग ब्रदर्स म्हणून प्रसिद्ध असलेल्या श्री तेजपाल सिंग यांच्याकडून भारतीय शास्त्रीय संगीत आणि दिल्ली म्युझिक थिएटरमधील जॉर्ज पुलिनकाला यांच्याकडून पाश्चात्य शास्त्रीय संगीत शिकले. नंतर, वयाच्या बाराव्या वर्षी, संगीताच्या जगात डोकावण्यासाठी, ती पियानो शिकण्यासाठी दिल्ली स्कूल ऑफ म्युझिकमध्ये दाखल झाली.

२० मार्च २०१५ रोजी मुंबईत कौरने तिचा बालपणीचा मित्र मनकीत सिंगशी पारंपारिक शीख पद्धतीने लग्न केले. या जोडप्याचे पहिले मूल, हुनर सिंग यांचा जन्म २ मार्च २०२१ रोजी झाला.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय शास्त्रीय नृत्याचे कलाकार
वर्ग:भारतीय महिला शास्त्रीय नृत्यांगना
वर्ग:बॉलिवूड पार्श्वगायक
वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय गायक
वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय महिला गायिका
वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म
वर्ग:लेख with short description
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मध्य भारत

आणि छत्तीसगढचा समावेश आहे.]] 

**मध्य भारत** हा भारताचा एक सैल भौगोलिक प्रदेश आहे. कोणतीही स्पष्ट अधिकृत व्याख्या नाही आणि विविध व्याख्या वापरल्या जाऊ शकतात. एका सामान्य व्याख्येत छत्तीसगढ आणि मध्य प्रदेश ही राज्ये समाविष्ट आहेत, जी जवळजवळ सर्व व्याख्यांमध्ये समाविष्ट आहेत. इतर काही व्याख्यांप्रमाणे हे उत्तर भारताचा तो भाग घेते जो पूर्व-पश्चिम अक्षावर "मध्य" आहे. अशाप्रकारे भारत सरकारने स्थापन केलेल्या केंद्रीय क्षेत्रीय परिषदेत ही दोन्ही राज्ये, तसेच उत्तरेकडील उत्तर प्रदेश आणि उत्तराखंड यांचा समावेश आहे, जो शेवटचा प्रदेश हिमालयातील तिबेट/चीनच्या सीमेवर घेऊन जातो.

 मध्य विभाग]]

वर्ग:भारतातील प्रदेश