open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
निदा फाजली

**मुक्तबा हसन** ऊर्फ **निदा फाजली** (जन्म : दिल्ली, भारत, १२ ऑक्टोबर, १९३८;  - मुंबई, महाराष्ट्र, भारत,  ८ फेब्रुवारी, २०१६) हे जनप्रिय शायर नजीर अकबराबादी, नजीर बनारसी यांची शायरी पुढे नेणारे एक उर्दू शायर होते. हिंदी चित्रपटांचे ते संवादलेखक आणि गीतकार होते.

त्यांचा जन्म दिल्लीत झाला आणि त्यांचे बालपण ग्वाल्हेर येथे गेले. हिंदुस्थानच्या फाळणीनंतर त्यांचे आई-वडील पाकिस्तानात गेले, निदा भारतात्च राहिले. साठोत्तरी उर्दू शायरीचे ते एक महत्त्वपूर्ण शायर म्हणून भारत व पाकिस्तानात ओळखले जात. त्यांचा पहिला काव्यसंग्रह लफ्जों का पूल लोकप्रिय झाला. ते आपल्या कविता, गीत आणि गझलांत नातेसंदर्भ, सत्य आणि असत्य इत्यादींचे विश्लेषण करतात. त्यात देशविभाजनामुळे विस्थापित झालेल्या व्यक्तिमत्त्वांचा संघर्ष, व्यक्तिगत दुःखे व तदनुषंगाने मनुष्याच्या स्वभावातील परिवर्तन हेसुद्धा दिसतात. 

उत्कृष्ट गीतकारासाठी निदा फजली यांना फिल्मफेअर आणि झी सिनेचे नामांकन मिळाले होते.

## निदा फाजली यांची गीते असलेले काही चित्रपट
* अनोखा बंधन (१९८२)
* आप तो ऐसे न थे (१९८०)
* इस रात की सुबह नही (१९९५)
* तमन्‍ना (१९९७) : घर से मस्जिद है
* देव (२००४)
* नाखुदा (१९८१)
* यात्रा (२००६)
* रझिया सुलताना (१९८३)
* विजय (१९८८)
* सरफरोश (१९९९) : होशवालों को खबर क्या
* सुर - द मेलडी ऑफ लाइफ (२००२) : आ भी जा ऐ सुबह आ भी जा 
* हरजाई (१९८१)

## संवादलेखन केलेले चित्रपट
* देव (सह-संवादलेखक, २००४)
* यात्रा (२००६)

## पुस्तके
* आंख और ख्वाब के दरमियान
* खोया हुआ सा सच
* दीवारों के बीच
* दुनिया एक खिलौना है
* दुनिया जिसे कहते हैं
* मोर नाच
* लफ्जों का फूल
* सफर में धूप तो होगी

## पुरस्कार
* पद्मश्री (२०१३)
* सुर चित्रपटातील ‘आ भी जा’ या गाण्यासाठी बॉलिवुडचा उत्कृष्ट गीतकाराचा पुरस्कार (२००३)
* उत्कृष्ट दूरचित्रवाणी गीतकाराचा इंडियन टेली पुरस्कार
* ‘सुर’मधील गीतांसाठी स्टार स्क्रीन पुरस्कार (२००३)
* खोया हुवा सच या उर्दू काव्यसंग्रहासाठी साहित्य अकादमीचा पुरस्कार (१९९८)

वर्ग:उर्दू कवी
वर्ग:इ.स. १९३८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
गोरखपूर जंक्शन रेल्वे स्थानक

**गोरखपूर जंक्शन** हे उत्तर प्रदेशच्या गोरखपूर शहरामधील प्रमुख रेल्वे स्थानक व भारतीय रेल्वेच्या उत्तर पूर्व रेल्वे क्षेत्राचे मुख्यालय आहे. गोरखपूर भारतामधील १०० सर्वात वर्दळीच्या स्थानकांपैकी एक असून येथून नवी दिल्ली, मुंबई, कोलकाता तसेच देशातील बहुतेक सर्व प्रमुख शहरांसाठी थेट गाड्या सुटतात. पूर्व उत्तर प्रदेशातून बिहारकडे जाणाऱ्या बहुतेक सर्व गाड्या येथूनच जातात.

## गाड्या
*गोरखपूर-लोकमान्य टिळक टर्मिनस कुशीनगर एक्सप्रेस
*गोरखपूर-वांद्रे टर्मिनस अवध एक्सप्रेस
*गोरखपूर-पुणे एक्सप्रेस
*बिहार संपर्क क्रांती एक्सप्रेस
*सहर्सा-अमृतसर गरीब रथ एक्सप्रेस

## बाह्य दुवे
*वेळापत्रक व माहिती

वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील रेल्वे जंक्शन स्थानके
रे
वंशस्थ (वृत्त)

वंशस्थ हे संस्कृत काव्यात वापरले जाणारे एक समवृत्त आहे. वंशस्थ वृत्तात लिहिलेल्या काव्यातल्या प्रत्येक ओळीत १२ अक्षरे असून त्यांचे ज त ज र असे गण पडतात. पंडितराज जगन्‍नाथ या संस्कृत कवीने आपले ६० श्लोकांचे करुणालहरी हे काव्य अंशतः वंशस्थ वृतात आणि अंशतः वियोगिनी वृत्तात लिहिले आहे.

वर्ग:वृत्त
वियोगिनी (वृत्त)

वियोगिनी हे संस्कृत काव्यात वापरले जाणारे एक अक्षरवृत्त आहे. या वृतात लिहिलेल्या विषम क्रमांकाच्या ओळीत १० तर सम क्रमांकाच्या ओळीत ११ अक्षरे आसतात. अक्षरांचे गण पाडल्यावर ते विषम क्रमांकाच्या ओळीचे स स ज ग असे आणि सम क्रमांकाच्या ओळीचे स भ र ल ग असे पडतात. 

पंडितराज जगन्‍नाथ या संस्कृत कवीने आपले करुणालहरी हे ६० श्लोकांचे काव्य अंशतः वंशस्थ वृत्तात आणि अंशतः वियोगिनी वृत्तात लिहिले आहे.

वर्ग:वृत्त
धनु (तारकासमूह)

उजवे|300px
**धनू** ही दक्षिण खगोलार्धातल्या राशिचक्रातील एक रास आणि ८८ तारकासमूहांतील एक तारकासमूह आहे. त्याचे इंग्रजीतील नाव Sagittarius (सॅजिटॅरियस) हे मूळ लॅटिन नाव असून त्याचा अर्थ तिरंदाज किंवा धनुर्धर असा होतो. वरचा भाग धनुर्धारी मानवाचा व खालील भाग (धड) घोड्याचा अशा अश्वमानव प्राण्याच्या (सेंटॉरच्या) आकृतीने ही रास दर्शवली जाते.

आकाशगंगेचे केंद्र धनूच्या पश्चिम भागामध्ये आहे.

## वर्णन 
हा तारकासमूह पूर्वेला मकर आणि पश्चिमेला वृश्चिक आणि भुजंगधारी तारकासमूहांच्या मध्ये विस्तृत (होरा १७ ता. ४० मि. ते २० ता. २० मि. आणि क्रांती –१२° ते –४५°) पसरला आहे. धनूचे खगोलावरील क्षेत्रफळ ८६७ चौ. अंश आहे. हा तारकासमूह जुलै व ऑगस्टमध्ये रात्री दक्षिणेकडे चांगला दिसतो.

## वैशिष्ट्ये 
### तारे 
डावे|इवलेसे|374x374अंश|रात्रिच्या आकाशात दिसणारे धनू तारकासमूह. उत्तर दिशा चित्रामध्ये डावीकडे आहे.
आल्फा सॅजिटॅरी (α Sgr) हा ३.९६ दृश्यप्रतीचा तारा आहे. याला आल्फा ही संज्ञा असली तरी हा या तारकासमूहातील सर्वात तेजस्वी तारा नाही. यातील सर्वात तेजस्वी तारा एप्सिलॉन सॅजिटॅरी हा असून त्याची दृश्यप्रत १.८५ आहे.सिग्मा सॅजिटॅरि (σ Sgr) हा या तारकासमूहातील दुसरा सर्वात तेजस्वी तारा आहे. त्याची दृश्यप्रत २.०८ आहे. हा बी२व्ही प्रकारचा तारा असून तो अंदाजे २६० प्रकाशवर्ष अंतरावर आहे. झीटा सॅजिटॅरी (ζ Sgr) २.६१ दृश्यप्रतिचा ए२ प्रकारचा द्वैती तारा आहे ज्याच्या घटकांची दृश्यप्रत ३.३ आणि ३.५ आहे.

डेल्टा सॅजिटॅरी (δ Sgr) के२ प्रकारचा २.७१ दृश्यप्रतीचा तारा आहे. हा पृथ्वीपासून फक्त ८५ प्रकाशवर्ष अंतरावर आहे. त्याची दृश्यप्रत ३.० आहे.
* ओमेगा तेजोमेघ  एक तेजस्वी तेजोमेघ असून त्याची दृश्यप्रत ६.० आहे आणि तो पृथ्वीपासून ४८९० प्रकाशवर्ष अंतरावर आहे.
* ट्रिफिड तेजोमेघ (एम२०, एनजीसी ६५१४) एक उत्सर्जन तेजोमेघ आहे. फ्रेंच खगोलशास्त्रज्ञ चार्ल्स मेसिए यांनी शोधलेल्या या तेजोमेघाचे पृथ्वीपासूनचे अंतर २००० ते ९००० प्रकाशवर्ष आहे आणि व्यास ५० प्रकाशवर्ष आहे.]]

#### इतर दूरच्या वस्तू 
१९९९ मधील एका हिंस्रक उद्रेकामुळे पृथ्वीपासून सर्वात जवळील कृष्णविवराचा शोध लागला, पण पुढील तपासातून त्याचे अंतर पहिल्यापेक्षा १५ पट जास्त आहे असा निष्कर्ष निघाला. धनु अ हा एक रेडिओ स्रोत धनूमध्ये आहे. खगोलशास्त्रज्ञ असे मानतात की, त्याचा एक घटक धनु अ* हा एक प्रचंड वस्तुमानाचे कृष्णविवर आहे. हे आकाशगंगेच्या केंद्रस्थानी असून त्याचे सौर वस्तुमान २६ लक्ष आहे.

## शोध मोहीम 
न्यू होरायझन्स अंतराळयान सध्या २०१६ मध्ये सूर्यमालेच्या बाहेर जात आहे, जे आता पृथ्वीवरून धनूच्या दिशेला दिसते.  इतर कुठल्याही ताऱ्याच्या जवळ पोहोचण्यापूर्वीच न्यू होरायझन्सचे रेडिओआयसोटोप थर्मोइलेक्ट्रिक जनरेटर इंधन संपेल. १५ ऑगस्ट १९७७ साली जेरी एहमन यांना अरुंद रेडिओ बॅंडमध्ये मिळालेला तीव्र असा वॉव! सिग्नल धनू तारकासमूहाच्या दिशेने आला होता.

## दंतकथा 
इवलेसे|300x300अंश|लंडनमध्ये इ.स. १८२५ मध्ये प्रकाशित करण्यात आलेल्या उर्निआज् मिरर या नक्षत्रांच्या कार्डांमध्ये रेखाटण्यात आलेली धनु रास.

### ग्रीक दंतकथा 
ग्रीक पुराणकथेनुसार चिरॉन हा सॅटर्नचा (शनीचा) मुलगा कुशल धनुर्धर होता. हर्क्युलसच्या विषारी बाणाने त्याला मृत्यू आल्यावर ज्युपिटरने (गुरूने) त्याला आकाशात तारापद दिले. तो आकाशात वृश्चिकावर बाण रोखून आहे. चिरॉन म्हणजे बैल मारणारा असेही समजतात, कारण धनू रास उगवते तेव्हा वृषभ (बैल) राशीतील तारे मावळतात.

## स्रोत 
* 
* 

## संदर्भ
करदळ

करदळ ही नेहमीच्या कर्दळीपेक्षा वेगळी वनस्पती आहे. तिचे शास्त्रीय नाव ‘एन्सीस्ट्रोक्लॅडस हायनीअनस असे आहे. अन्सिस्टीन म्हणजे हूक आणि क्लॅडोस म्हणजे फांद्या अर्थात हूक असलेल्या फांद्यांचा वृक्ष. 

या करदळीचा लहान वृक्ष किंवा पसरणारे लहान झुडूप असते. त्याला असलेल्या काष्ठ तंतूंचा आधार घेऊन करदळ वाढते. मूळ फांद्यांचे रूपांतर काष्ठतंतूत  होते. पाने व फुले येणाऱ्या फांद्या बेचक्यात असतात. करदळ साधारणपणे २-३ मीटर उंच वाढते. १० ते २५ सेमी लांब अशी एकांतरित पाने असतात. सदाहरित पानांवर ठळक शिरा असतात. फुलं पांढरी, लहान तुऱ्यात उगवतात व लवकर गळून पडतात. फुले लहान, गोल पाच पंखसदृश पाकळ्या असलेली, फुलांचा हंगाम मार्च – एप्रिलमध्ये असतो.

हा दुर्मीळ वृक्ष महाराष्ट्रात खंडाळा, माथेरान, फणसाडचे अभयारण्य, अंबोली घाट या ठिकाणी नैसर्गिकरीत्या वाढताना आढळतो. केरळमध्ये तिला मल्याळम भाषेत ‘मोडिरावल्ली’  म्हणतात. या करदळीच्या एका जातीमध्ये ‘एड्स’ हा रोग बरा करण्याची क्षमता आहे. म्हणूनच सर्वाना करदळीच्या प्रजातींमध्ये विशेष आकर्षण निर्माण झाले आहे. मोठय़ा प्रमाणात मागणी वाढल्यामुळे हा दुर्मीळ वृक्ष नाहीसा होण्याच्या मार्गावर जाण्याची भीती आहे.

वर्ग: वनस्पती
कर्दळ

**कर्दळ** (Indian Shot) ही कॅनेसी कुलातील वनस्पती असून तिचे शास्त्रीय नाव *कॅना इंडिका* असे आहे. ही मूळची वेस्ट इंडीज आणि मध्य व दक्षिण अमेरिका येथील आहे. कर्दळ ही मोठी, बहुवर्षायू व शोभादायक ओषधी असल्यामुळे भारतात बागेमध्ये तिच्या अनेक जाती आढळतात.

कर्दळीचे जमिनीखालील खोड (मूलक्षोड) जाड असते. तिचे जमिनीवरील खोड ०.९-१.२ मीटर उंच असते. पाने साधी व आकाराने मोठी असतात. फुले अनियमित, द्विलिंगी, जोडीने, लाल, शेंदरी व मिश्र रंगांची असतात. बिया अनेक, काळ्या, लहान, गोलाकार व छऱ्यांप्रमाणे असतात. त्यामुळे या वनस्पतीला इंडियन शॉट असेही म्हणतात.

कर्दळीची लागवड ओल्या भुसभुशीत जमिनीत केली जाते. हिला उष्ण हवामान लागते. जमिनीखाली वाढणाऱ्या मूलक्षोडापासून अभिवृद्धी करतात. नवीन प्रकार बियांपासून तयार करतात. निरनिराळ्या प्रकारांत संकर करून पुष्कळ ठेंगण्या, निरनिराळ्या रंगछटांच्या व मोठ्या फुलांच्या जाती तयार करतात.

कर्दळीचे मूळ मूत्रल (लघवी साफ करणारे), उत्तेजक व स्वेदकारी (घाम आणणारे) असते. बिया जखमा भरून येण्यास चांगल्या आहेत. दागिने बनविण्यासाठी कर्दळीच्या बियांचा वापर होतो.

## हे सुद्धा पहा 
* करदळ

वर्ग:वनस्पती
कमलाबाई रघुनाथराव गोखले

**कमलाबाई रघुनाथराव गोखले** तथा **कमला कामत** या भारतीय चित्रपटसृष्टीतील प्रथम बाल स्त्री-कलाकार होत्या. कमलाबाईंच्या आई दुर्गाबाई कामत यांना चित्रपट सृष्टीतील पहिल्या महिला कलाकार बनण्याचा मान मिळाला. या दोघींनी एकाच वेळी आणि एकत्र दादासाहेब फाळके यांच्या मोहिनी भस्मासुर या मूकपटात काम केले.

## कौटुंबिक माहिती 
कमलाबाई या दुर्गाबाई कामत आणि मुंबईच्या जे.जे स्कूल ऑफ आर्ट्‌समधील प्राध्यापक आनंद नानोसकर यांची कन्या होत. रघुनाथ गोखले हे त्यांचे पती. चंद्रकांत गोखले, लालजी गोखले व सूर्यकांत गोखले ही त्यांची तीन मुले होत. लालजी गोखले आणि सूर्यकांत गोखले हे दोघे तबलावादक होते तर चंद्रकांत गोखले चित्रपट आणि नाट्य अभिनेता होते. चंद्रकांत गोखले यांचे पुत्र विक्रम गोखले हेदेखील चित्रपट, नाट्य आणि दूरचित्रवाणी अभिनेते आहेत.

## कमलाबाई गोखले यांची भूमिका असलेले हिंदी चित्रपट
* अफ़गान अबला (१९३४)
* अंबरीश (१९३४)
* अल्लादीन और जादुई चिराग (१९५२)
* आख़री ग़लती (१९३६)
* एक नज़र (१९७२)
* औरत का दिल (१९३३)
* कृष्ण सुदामा (१९३३)
* ग़रीब का लाल (१९३९)
* गहराई (१९८०)
* गुणसुंदरी सुशीला (१९३४)
* चंद्रहास (१९३३)
* चाबुकवाली (१९३८)
* चार चक्रम (१९३२)
* देवी देवयानी शर्मिष्ठा (१९३१)  
* नवजीवनम कमला (१९४९)
* नास्तिक कमला (१९५४)
* नीति विजय (१९३२)
* प्रभुका प्यारा (१९३६)
* बॅरिस्टर्स वाईफ़ (१९३५)
* बाल्यकालसखी (१९६७)
* बिख़रे मोती (१९३५)
* बे ख़राब जन (१९३६)
* भूतियो महाल (१९३२)
* भूल भुलैयॉं (१९३३)    
* भोला शिकार (१९३३)
* मिर्ज़ा साहिबॉं (१९३३)
* मोहिनी भस्मासुर (१९३१)
* राजरानी मीरा (१९३३)
* लाल-ए-यमन लालारुख (१९३३)
* शैल बाला (१९३२)
* सोना चांदी (१९४६)
* स्टंट किंग (१९४४)      
* स्ट्रीट सिंगर (१९३८)
* हक़दार (१९४६)
* हलचल (१९७१)

## संदर्भ
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:मराठी अभिनेत्री 
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९०९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९७ मधील मृत्यू
बाबा हरदेव सिंह

**बाबा हरदेव सिंग** (२३ फेब्रुवारी, इ.स. १९५४ : दिल्ली, भारत - १३ मे, इ.स. २०१६ : मॉंत्रियाल, कॅनडा) हे शीख आध्यात्मिक गुरू होते. १९७१ मध्ये त्यांनी निरंकारी सेवादलामध्ये प्राथमिक सदस्य म्हणून प्रवेश केला आणि १९७५ मध्ये त्यांनी निरंकारी यूथ फोरमची स्थापना केली.

हरदेव सिंग यांचा जन्म 23 फेब्रुवारी 1954 रोजी दिल्लीत गुरबचन सिंग आणि कुलवंत कौर यांच्या घरी झाला. [१] [२] त्यांनी त्यांचे प्राथमिक शिक्षण यादवंद्र पब्लिक स्कूल, पटियाला , पंजाब येथून पूर्ण केले आणि नंतर शालेय शिक्षण रोझरी पब्लिक स्कूल, संत निरंकारी कॉलनी, दिल्ली येथून पूर्ण केले. त्यांनी दिल्ली विद्यापीठातून पदवी प्राप्त केली . [३]

1975 मध्ये, त्यांनी दिल्लीतील वार्षिक निरंकारी संत समागम दरम्यान सविंदर कौरशी लग्न केले. [३]

२४ एप्रिल १९८० रोजी दहशतवाद्यांनी निरंकारी मिशनचे तत्कालीन प्रमुख सद्गुरू बाबा गुरूबचन सिंह आणि हरदेव सिंग यांच्या वडिलांची हत्या केली. २७ एप्रिल १९८० रोजी बाबा हरदेव सिंह यांना मिशनचे प्रमुख म्हणून घोषित करण्यात आले. शांती, प्रेम आणि विश्वबंधुत्व स्थापन करण्यासाठी बाबा हरदेव सिंह यांनी देश-विदेशांमध्ये विस्तृत प्रचार यात्रा आयोजित केल्या.

शांती, संयम आणि औदार्य अशा त्रिगुणांच्या अनोख्या संगमामुळे बाबा हरदेव सिंह यांनी लाखो अनुयायी जोडले आणि मानवतेची पूजा करणारा निरंकारी पंथ जगभर पसरवला.  

कॅनडाच्या कल्याण यात्रेवर असताना, १३ मे, २०१६ रोजी, गाडी अपघातामध्ये त्यांचा मृत्यू झाला.

## संदर्भ 
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:शीख गुरू
वर्ग:आध्यात्मिक व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९५४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
सर्बानंद सोनोवाल

**सर्बानंद सोनोवाल** (आसामी: সৰ্বানন্দ সোণোৱাল; ३१ ऑक्टोबर, इ.स. १९६२)  हे एक भारतीय राजकारणी, विद्यमान राज्यसभा सदस्य व केंद्रीय मंत्रीमंडळात बंदर व जलवाहतूक मंत्री व आयुष मंत्री आहेत. ते आसाम राज्याचे माजी मुख्यमंत्री आहेत. २०१६ सालच्या आसाम विधानसभा निवडणुकीत भारतीय जनता पक्षाला स्पष्ट बहुमत मिळाले. भाजपच्या विधीमंडळाचे नेते असलेल्या सोनोवालांनी २४ मे २०१६ रोजी मुख्यमंत्रिपदाची शपथ घेतली व १० मे २०२१ पर्यंत मुख्यमंत्रीपदाचा कार्यभार सांभाळला.

सोनोवाल सोळाव्या लोकसभेचे सदस्य व भारताच्या केंद्रीय मंत्रिमंडळातील माजी युवक कल्याण व क्रीडामंत्री आहेत (२०१४-२०१६).  ते एम्‌.एल्‌‍एल. बी.सी.जे. (मास्टर ऑफ लॉज-बॅचलर ऑफ क्रिमिनल जस्टिस) असून व्यवसायाने वकील आहेत.

इ.स. १९९२ ते १९९९ या कालावधीत सर्वानंद हे आसाम राज्याच्या राजकारणातील प्रभावशाली असून सहा वर्षे आसाम आंदोलनाचे नेतृत्व करणाऱ्या ऑल आसाम स्टुडंट्स युनियन (आसू) या विद्यार्थी संघटनेचे अध्यक्ष होते. 'इल्लीगल मायग्रंट डिटरमिनेशन बाय ट्रिब्युनल' (आयएमडीटी) या बेकायदा स्थलांतरितांसंबंधीच्या कायद्याला सर्वोच्च न्यायालयात आव्हान दिल्यानंतर ते प्रसिद्धीच्या झोतात आले. १९९६ ते २००० दरम्यान त्यांनी 'नॉर्थ ईस्ट स्टुडंट्स ऑर्गनायझेशन'चे (एनईएसओ) अध्यक्ष म्हणूनही काम पाहिले. सोनोवाल सर्वप्रथम २००१ साली मोरन विधानसभा मतदारसंघातून आमदार झाले होते. परंतु २००४ साली झालेल्या लोकसभा निवडणुकीत ते दिब्रुगडमधून निवडून गेले होते. त्यांनी ८ फेब्रुवारी २०११ रोजी भारतीय जनता पक्षात प्रवेश केला. सुरुवातीला पक्षाच्या राष्ट्रीय कार्यकारिणीत आणि नंतर आसाम राज्यातील भाजपचे प्रवक्ते म्हणून त्यांची नियुक्ती करण्यात आली.

पुढे २०१२मध्ये सोनोवाल यांना प्रदेशाध्यक्ष करण्यात आले. २०१६ साली २८ जानेवारीला पक्षाने त्यांना आसामच्या मुख्यमंत्रिपदाचे उमेदवार म्हणून जाहीर केले.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:आसामचे मुख्यमंत्री
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:लखीमपूरचे खासदार
वर्ग:दिब्रुगढचे खासदार
अहमदनगर (चिनिओट जिल्हा)

अहमदनगर नावाची दोन शहरे पाकिस्तानतल्या पश्चिम पंजाब प्रांतात आहेत. एक चिनिओट जिल्ह्यात आहे, तर दुसरे गुजराणवाला जिल्ह्यात.

## अहमदनगर (चिनिओट)
पूर्वी झांग जिल्ह्याचा एक तालुका असलेल्या चिनिओट जिल्ह्यात अहमदनगर नावाचे एक शहर आहे.

## इतिहास
इ.स. ९९७ साली सुलतान महंमद गझनीने त्यांच्या वडिलांनी स्थापन केलेली सुलतानियत ताब्यात घेतली. पुढे इ.स. १००५ साली गझनीने काबूलजवळचे शाहीस जिंकले, आणि पाठोपाठ तत्कालीन हिंदुस्थानातला पंजाब प्रांतही जिंकला. पुढे हा प्रदेश मोगलांच्या ताब्यात गेला.  सूफी पंथाच्या प्रसारामुळे इथली लोकसंख्या पूर्णपणे मुस्लिमधर्मीय झाली. शीखांच्या राज्यात जे थोडेफार हिंदू होते ते हिंदुस्थानच्या इ.स. १९४७ साली झालेल्या फाळणीनंतर भारतात गेले.  

वर्ग:पाकिस्तानमधील शहरे
दत्तात्रेय राईलकर

**दत्तात्रेय विनायक** तथा **गजाननबुवा राईलकर** मे ३१ इ.स. १९२१ - १५ मे, इ.स. २०१६) हे एक मराठी कीर्तनकार होते. 

राईलकरबुवा यांनी कीर्तनकार रामचंद्रबुवा शिरवळकर यांच्याकडे बालवयातच गुरुकुल पद्धतीने कीर्तनाचे शिक्षण घेतले. आठवीपर्यंत शिक्षण घेतलेल्या राईलकर यांनी वयाच्या १२व्या वर्षापासून कीर्तन करणे सुरू केले. गायनाची उत्तम तयारी, वेदान्त-पुराणे आणि इतिहासाचा चांगला अभ्यास असल्याची राईलकरबुवांची ख्याती होती. रामदासी आणि नारदीय कीर्तन करण्यासाठी ते प्रसिद्ध होते. पुणे आकाशवाणी केंद्र आणि मुंबई दूरदर्शन केंद्रांवरील पहिले कीर्तन राईलकर बुवांनी केले.

महाराष्ट्र तसेच देशभर फिरून त्यांनी कीर्तन केले. श्री हरिकीर्तनोत्तेजक सभा या कीर्तन परंपरा जतन करण्यासाठी कार्यरत असलेल्या संस्थेमध्ये विविध पदांवर त्यांनी काम केले. या संस्थेचे ते दीर्घकाळ अध्यक्षही होते. शाहीर हिंगे लोककला प्रबोधिनीतर्फे राईलकर यांना कमलाकरबुवा औरंगाबादकर जीवनगौरव पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते. *कीर्तन सार्वभौम*, *कीर्तन केसरी*, अशा विविध पदव्या त्यांना मिळाल्या होत्या. महाराष्ट्र सरकारतर्फे २८ फेब्रुवारी २०१३ रोजी एक लाख रुपयांचा राज्य सांस्कृतिक पुरस्कार देऊन त्यांचा गौरव करण्यात आला होता. 

वर्ग:कीर्तन
वर्ग:इ.स. १९२१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
माउंट सेंट हेलेन्स

इवलेसे
**माउंट सेंट हेलेन्स** तथा **लूवाला-क्लाऊ** (काउलित्झ भाषा:*लावेट्लाट्ला*; क्लिकिटॅट भाषा:*लूविट*) हा अमेरिकेच्या वॉशिंग्टन राज्यातील जागृत ज्वालामुखी आहे. सिॲटलच्या दक्षिणेस १५४ किमी दक्षिणेस आणि पोर्टलंडच्या ८० किमी ईशान्येस असलेला हा ज्वालामुखी कॅस्केड पर्वतरांगेचा भाग आहे.

१८ मे, इ.स. १९८० रोजी या ज्वालामुखीचा स्फोट होउन त्यात ५७ व्यक्ती मृत्युमुखी पडल्या. २५० घरे, ४७ पूल, २४ किमी रेल्वेमार्ग आणि आणि २९८ किमी लांबीच्या हमरस्त्यांसह आसपासच्या प्रदेशाचे अतोनात आर्थिक आणि प्राकृतिक नुकसान झाले. स्फोटामुळे या डोंगराची उंची ९,६७७ फूटापासून ८,३६३ इतकी झाली. या स्फोटामुळे घसरलेल्या २.९ किमी३ घनफळाच्या डोंगराच्या तुकड्यामुळे रिश्टर मापनपद्धतीवर ५.१ तीव्रतेची नोंद असलेला भूकंप झाला आणि डोंगराच्या माथ्यावर १ मैल रुंदीचे भगदाड पडले.

वर्ग:जागृत ज्वालामुखी
वर्ग:वॉशिंग्टन (राज्य)
आ.श्री. केतकर

**आ.श्री. केतकर** हे एक मराठी लेखक, क्रीडा पत्रकार आणि अनुवादक आहेत. हे साप्ताहिक सकाळमध्ये क्रीडाविषयक लेख आणि पुस्तक परीक्षणे लिहितात.

## पुस्तके
* अद्वितीय ऑलिंपिकपटू 
* इंडिगो आणि निवडक कथा (बालसाहित्य, अनुवाद; मूळ लेखक सत्यजित रे)
* खगम्‌ आणि निवडक कथा (बालसाहित्य, अनुवाद; मूळ लेखक सत्यजित रे)
* बृहत्‌ भारत (अनुवाद; मूळ इंग्रजी लेखक - शशी तरूर)

वर्ग:मराठी लेखक
महेश काणे

**महेश काणे** हे एक मराठी कीर्तनकार आहेत. हे चिपळूणला राहत असून नरेंद्रबुवा हाटे हे त्यांचे कीर्तनगुरू होत. 

महेश काणे हे संगीत विशारद असून कीर्तन प्रशिक्षकही आहेत. इ.स. १९९७ पासून ते कीर्तनक्षेत्रात कार्यरत आहेत. महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, मध्यप्रदेश, गुजरात या पाच राज्यांत ते कीर्तने करीत असतात. काणेबुवा लेखनही करतात.   

## पुरस्कार
* इंदूरला मिळालेला कीर्तन केसरी
* उज्जैनला मिळालेला कीर्तन विशारद
* पुणे येथील श्री हरीकीर्तनोत्तेजक सभा नारद मंदिर या संस्थेतर्फे दत्तात्रेय राईलकर, रामचंद्रबुवा भिडे व मेहेंदळेबुवा या ज्येष्ठ कीर्तनकारांच्या मंडळाने काणे यांना कीर्तनभास्कर ही उपाधी समारंभपूर्वक प्रदान केली. (जानेवारी २०१४)

वर्ग:कीर्तन
महाराष्ट्रातील संग्रहालये

**महाराष्ट्रात** अनेक **वस्तु संग्रहालये** आहेत. पैकी काही ब्रिटिश काळात तर काही नंतर उभारलेली आहेत. 
### मुंबई
* भाऊ दाजी संग्रहालय, राणीचा बाग (स्थापना १८५५)
* छत्रपती शिवाजी महाराज वस्तुसंग्रहालय (जुने प्रिन्स ऑफ वेल्स म्य़ुझियम) (स्थापना १९२२)
* म्युझियम ऑन व्हील : छत्रपती शिवाजी महाराज वस्तुसंग्रहालयाची ही बस वर्षातून दोनदा महाराष्ट्राच्या दौऱ्यावर जाते. या बसमध्ये म्युझियमध्ये विविध विषयांवर १३ डॉक्युमेंटरी संग्रहित केल्या असून दृक्-श्राव्य माध्यमातून त्या दाखवल्या जातात. बसमध्येच विविध थीमवर प्रदर्शने भरवण्यात येतात.
* रिझर्व्ह बँकेचे आरबीआय मोनेटरी म्युझियम
* नॅशनल मेरिटाईम म्युझियम
* दी बॉम्बे नॅचरल हिस्ट्री सोसायटीचे संग्रहालय
* सेंट झेवियर्स महाविद्यालयाच्या परिसरातले हेरिटेज संग्रहालय (स्थापना १९२६)

### नागपूर
* मध्यवर्ती संग्रहालय, नागपूर (स्थापना इ.स. १८६३)
* मानववंशशास्त्र संग्रहालय
* अरुंदमापी रेल्वे संग्रहालय नागपूर

### छत्रपती संभाजीनगर
* सोनेरी महाल प्रादेशिक वस्तुसंग्रहालय
* मराठवाडा विद्यापीठ वस्तुसंग्रहालय
* श्रीमंत छत्रपती शिवाजी महाराज पुराणवस्तू संग्रहालय

### पैठण (छत्रपती संभाजीनगर)
* बाळासाहेब पाटील शासकीय संग्रहालय

### तेर, (धाराशिव)
* रामलिंगप्पा लामतुरे पुराणवस्तू संग्रहालय

### अहमदनगर
* आलमगीर संग्रहालय
* ऐतिहासिक वस्तुसंग्रहालय (स्थापना १ मे १९६०)
* कॅव्हलरी टॅंक म्युझियम (रणगाडा संग्रहालय, स्थापना १९९४)
* सिटी म्युझियम

### नाशिक
* (सरकारवाडा) प्रादेशिक वस्तुसंग्रहालय, नाशिक
* गारगोटी संग्रहालय, सिन्नर

### पुणे 
*आगाखान पॅलेस संग्रहालय
* पुणे रेल्वे स्टेशनजवळचे आदिवासी संग्रहालय
*गणेश संग्रहालय, सारसबाग
* जोशी म्युझियम ऑफ मिनिएचर रेल्वेज
*डेक्कन कॉलेज पुरातत्त्व संग्रहालय
* पेशवे संग्रहालय, पर्वती
* ब्लेड्स ऑफ ग्लोरी क्रिकेट म्युझियम
* भारत इतिहास संशोधन मंडळ संग्रहालय
* डेक्कन कॉलेजमधील मराठा इतिहास संग्रहालय
*राजा दिनकर केळकर संग्रहालय
* रे संग्रहालय (नवीन नाव महात्मा फुले संग्रहालय)
* केसरी वाड्यातील लोकमान्य टिळक संग्रहालय
* विश्रामबागवाडा संग्रहालय
* सदर्न कमांडचे राष्ट्रीय लष्करी संग्रहालय
* सिंबायोसिसमधील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर म्युझियम
* सिंबायोसिस सोसायटीचे ॲफ्रो एशियन कल्चरल म्युझियम

### सिंदखेड राजा (बुलढाणा) 
* काळा कोट येथील प्रादेशिक वस्तुसंग्रहालय

### वरसोली (लोणावळा)
* सुनील्स सेलिब्रेटी वॅक्स म्युझियम 

### सातारा
* श्री छत्रपती शिवाजी महाराज संग्रहालय
* सातारा ऐतिहासिक संग्रहालय (जुने नाव पारसनीस संग्रहालय).  हे संग्रहालय ब्रिटिशांनी पुण्यातील मराठा इतिहास संग्रहालयात विलीन केले. (१९३९)

### औंध (सातारा)
* श्री भवानी चित्र संग्रहालय (स्थापना वर्ष १९३८)

### सांगली
* सांगली वस्तुसंग्रहालय

### कोल्हापूर
* टाऊन हॉल संग्रहालय (स्थापना इ.स. १९४६)
* न्यू पॅलेस संग्रहालय
* श्री चंद्रकांत मांढरे कला संग्रहालय
* सिद्धगिरी म्युझियम

### सोलापूर 
*महर्षी दयानंद सरस्वती वस्तुसंग्रहालय, दयानंद महाविद्यालय, सोलापूर
*पुरातत्त्वीय संग्रहालय, पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर सोलापूर विद्यापीठ, सोलापूर
*शस्त्रास्त्र संग्रहालय, न्यू पॅलेस, अक्कलकोट
*ऐतिहासिक व पौराणिक कथा शिल्प संग्रहालय कैकाडी महाराज मठ, पंढरपूर

### रत्‍नागिरी 
* थिबा पॅलेस येथील प्रादेशिक वस्तुसंग्रहालय

## संदर्भ 
संग्रहालये
वर्ग:संग्रहालये
सुकाणू (वृक्ष)

सुकाणू हा एक एक सदाहरित, छोटेखानी पण विषारी वृक्ष आहे. इंग्रजीत ‘स्युसाइड ट्री’ म्हणतात. याचे शास्त्रीय नाव ‘सरबेरा ओडोलम’ असे आहे. 

भारतात आणि दक्षिण अशियाच्या इतर देशांमध्ये सुकाणू नैसर्गिकरीत्या वाढतो. साधारण समुद्रकिनाऱ्याची हवा यांस अधिक पोषक आहे. या झाडाच्या फांद्यांवर एकत्रित चकचकीत हिरव्या रंगाची पाने येतात. ती वरून गोलसर व खालच्या बाजूला निमुळती असतात. फुले मोठी आणि सुगंधी असतात. फळ जेव्हा हिरवे असते तेव्हा साधारण क्रिकेटच्या चेंडूच्या आकाराचे असते. वाळल्यावर फळ तंतुमय होते व अतिशय कमी वजनाचे होते. 

सुकाणू या वृक्षाचे कण्हेरीशी खूप साधर्म आहे. संपूर्ण वृक्षात पांढरा द्रव अर्थात लेटेक्स असतो. फळामध्ये सरबेरीन नावाचे एक विषारी तत्त्व असते. त्याचा चुकून वापर झाल्यास स्नायूंना हृदयाकडून होणारा कॅल्शियमचा पुरवठा खंडित होतो. त्यामुळे हृदयाचे स्पंदन अनियमित होते. काही वेळी मृत्यूपण होऊ शकतो. उपचार करत असताना नेमके कारण शोधणे कठीण होऊन बसते. केरळ प्रांतात १९८९-९९ या कालावधीत जवळजवळ पाचशे मृत्यू सुकाणू वृक्षामुळे झाल्याची नोंद आहे. या विषाचा उपयोग उंदीर मारण्यासाठीही होतो. फळांचा उपयोग वनस्पतिज कीटनाशक  बनवण्यासाठी केला जातो. 

मुंबईत भायखळा येथील राणीच्या बागेत आणि कुलाब्यात टाटा मूलभूत संशोधन केंद्राच्या आवारात सुकाणूंचा एकेक वृक्ष आहे. पुण्यातकी सुकाणूची झाडे आहेत.

वर्ग:वनस्पती
चीक

[इवलेसे|250px|[रबर|रबराच्या उत्पादनासाठी त्याच्या झाडापासून मिळवण्यात येणारा चीक]]
झाडाच्या पानांमध्ये किंवा खोडामध्ये असलेल्या दुधासारख्या पांढऱ्या द्रवपदार्थाला मराठीत ** ‘चीक’ ** आणि इंग्रजीत **लेटेक्स** (Latex) म्हणतात. झाडाच्या खोडाला भोक पाडले की भोकातून असा चीक ओघळतो. नैसर्गिक रबर हा असाच एक चीक आहे.

उंबराच्या झाडापासून सूर्योदयापूर्वी असा चीक मिळवून तो गालगुंड बरा करण्यासाठी सुजलेल्या गालाला लावतात.

कृत्रिमरीत्या तयार केलेला लेटेक्स रंग बनवण्यास वापरतात.

वर्ग:वनस्पतीशास्त्र
पिनाराई विजयन

**पिनाराई विजयन** (मल्याळम: പിണറായി വിജയൻ;  २१ मार्च १९४४)  हे एक भारतीय राजकारणी व केरळ राज्याचे विद्यमान मुख्यमंत्री आहेत. २०१६ सालच्या केरळ विधानसभा निवडणुकीत  डाव्या लोकशाही आघाडीला स्पष्ट बहुमत मिळाले. आघाडीच्या विधीमंडळाचे नेते असलेल्या विजयन ह्यांनी २० मे २०१६ रोजी मुख्यमंत्रीपदाची शपथ घेतली.

केरळच्या राजकारणात प्रदीर्घ काळ कार्यरत असलेले विजयन १९९८ ते २०१५ दरम्यान कम्युनिस्ट पक्षाच्या केरळ शाखेचे सरचिटणीस होते. त्यांनी १९९६ ते १९९८ दरम्यान राज्य सरकारमध्ये मंत्रीपद देखील भूषवले आहे.

## वैयक्तिक आणि शैक्षणिक जीवन 
विजयन यांचा जन्म २४ मे १९४५ला केरळ मधील कन्नूर जिल्ह्यातील पीनाराई येथे जी कोरान आणि कल्याणी यांच्या पोटी झाला .ते एकूण १४ भावंडे होते त्या पैकी ३भावंडे जिवंत आहेत. त्यांनी शाळेचे शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर १ वर्ष हातमाग विणकाम केले . त्यानंतर त्यांनी विश्वविद्यालयातील  गव्हर्मेंट ब्रेंनेन कॉलेज थलासरी, येथुन त्यांनी बी. ए.(अर्थशास्त्र) पदवी प्राप्त केली.

   त्यानंतर त्यांनी कमला विजयन यांच्याशी लग्न केले आणि त्यांना दोन मुलं आहे .

आणि त्यांची पत्नी ही निवृत्त शिक्षिका आहे .

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:केरळचे मुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी) पक्षातील राजकारणी
दत्ता देसाई

**दत्ता देसाई** (१४ एप्रिल, इ.स. १९५६ - ) हे पाणी, शिक्षण, जनविज्ञान, आदिवासी, स्त्री सक्षमीकरण अशा विविध क्षेत्रांत काम करणारे करणारे एक मराठी सामाजिक कार्यकर्ते आहेत.

देसाई यांनी वाणिज्य शाखेतील पदवी घेतल्यानंतर सुरुवातीला काही काळ टेलिफोन खात्यात नोकरी केली. नंतर महाराष्ट्र व आंध्र बॅॅंकेत त्यांची निवड झाली. तेथे उपशाखाव्यवस्थापक पदापर्यंत ते पोहोचले. पण समाजकार्याची आवड असल्याने १९८३ मध्ये बॅॅंकेची नोकरी सोडून देऊन त्यांनी पुणे येथील समाज विज्ञान अकादमीत दीर्घकाळ पूर्ण वेळ सचिव म्हणून काम केले. या संस्थेच्या माध्यमातून दत्ता देसाई यांनी महाराष्ट्र राज्यातील २५ जिल्ह्यांंमध्ये विद्यार्थी-युवक, कामगार-कर्मचारी, शेतकरी, महिला तसेच सामाजिक-सांस्कृतिक-राजकीय क्षेत्रातील कार्यकर्त्यांसाठी अभ्यास व प्रशिक्षण शिबिरे आयोजित केली. 

## अन्य कामे
* भारत ज्ञानविज्ञान समिती व भारतीय जनविज्ञान आंदोलन या माध्यमांतून साक्षरता, जनवाचन आंदोलन, समता विज्ञान आंदोलन व शिक्षण हक्क चळवळ.
* आरोग्य साक्षरता, पर्यावरण या क्षेत्रांत सामाजिक कार्य
* जल व सिंचन धोरणे व हक्कविषयक समिती, महाराष्ट्र शिक्षण हक्क समिती, अन्न हक्क समिती वगैरेंवर काम 
* लोक वैज्ञानिक दुष्काळ निर्मूलन व्यासपीठाचे ते सह-समन्वयक होते तर सर्वांसाठी आरोग्य या आंतररराष्ट्रीय अभियानाच्या अंतर्गत जन आरोग्य अभियानाचे ते राज्य समन्वयक होते. 
* विविध क्षेत्रांत काम करताना त्यांचे लिखाणही सुरू असते. देसाई यांनी काही ग्रंथांचे सहलेखन तर काहींचे संपादनही केले. 

## पुस्तके
* आधुनिकतेचे आगमन : युरोपकेंद्री इतिहासाचा जागतिक विचार
* जलयुद्ध की क्रांती?
* महाराष्ट्रातील दुष्काळ
* महाराष्ट्रातील विकासाची दिशा : हवी नवी मळवाट
* शहीद भगतसिंगांवरील अनुवादित पुस्तक

## पुस्तिका
* गोवंश हत्याबंदी
* पेटंट मक्तेदारी
* पाणी, दुष्काळ आणि विकास
* बुवाबाजीवर प्रकाशझोत
* भारतीय शेती आणि डंकेल नीती 

## पुरस्कार
* डॉ. राम आपटे प्रबोधन पुरस्कार (२००३)
* कॉ. गोविंद पानसरे प्रबोधन पुरस्कार देसाई (२०१६)

वर्ग:सामाजिक कार्यकर्ते
वर्ग:महाराष्ट्रातील सामाजिक कार्यकर्ते
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील जन्म
लोडता

**लोडता** भारताच्या राजस्थान राज्यातील एक गाव आहे. हे गाव जोधपूर जिल्ह्याच्या बालेसर तालुक्यात असून येथे टपाल उपकेंद्र आहे.

वर्ग:राजस्थानमधील गावे
वर्ग:जोधपूर जिल्हा
रामायण (मालिका)

**रामायण** ही १९८६ ते १९८८ दरम्यान दूरदर्शन ह्या दूरचित्रवाणी वाहिनीवर प्रसारित झालेली एक मालिका होती. रामायण ह्या इतिहास कथेवर आधारित असलेल्या ह्या मालिकेचे निर्माण व दिग्दर्शन रामानंद सागर ह्यांनी केले होते.

## प्रमुख कलाकार
*अरुण गोविल − श्रीराम
*दीपिका चिखलिया − सीता
*सुनील लाहिरी − लक्ष्मण
*संजय जोग − भरत
*समीर राजडा − शत्रुघ्न
*दारासिंग − हनुमान
*बाळ धुरी − दशरथ
*जयश्री गडकर − कौसल्या
*रजनी बाला − सुमित्रा
*पद्मा खन्ना − कैकेयी
*ललिता पवार − मंथरा
*सुलक्षणा खत्री − मांडवी
*अंजली व्यास − उर्मिला
*पूनम शेट्टी − श्रुतकिर्ती
*अरविंद त्रिवेदी − रावण
*विजय अरोरा − इंद्रजित
*नलिन दवे − कुंभकर्ण
*मुकेश रावल − विभीषण
*अपराजिता − मंदोदरी
*मूळराज राजडा − मिथिलानरेश, जनक
*सुधीर दळवी − वसिष्ठ
*श्रीकांत सोनी − विश्वामित्र

वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:दूरदर्शन दूरचित्रवाहिनी मालिका
व्ही.एस. अच्युतानंदन

**वेलिक्ककतु शंकरन अच्युतानंदन** उर्फ **व्ही.एस. अच्युतानंदन** (२० ऑक्टोबर, १९२३ - २१ जुलै, २०२५) हे एक भारतीय राजकारणी व केरळ राज्याचे माजी मुख्यमंत्री होते. ते १८ मे २००६ ते १८ मे २०११ दरम्यान मुख्यमंत्रीपदावर होते.

केरळच्या राजकारणात प्रदीर्घ काळ कार्यरत असलेले अच्युतानंदन मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्षाचे संस्थापक मानले जातात. ते १९८० ते १९९२ दरम्यान कम्युनिस्ट पक्षाच्या केरळ शाखेचे सरचिटणीस तसेच १९८५ ते २००९ दरम्यान पक्षाच्या पॉलिटब्युरोचे सदस्य होते.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:केरळचे मुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी) पक्षातील राजकारणी
वर्ग:भारतीय नास्तिक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ग्रेटना ग्रीन

**ग्रेटना ग्रीन** हे स्कॉटलंडमधील एक छोटे शहर आहे. एस्क नदीच्या मुखाशी इंग्लंड आणि स्कॉटलंडच्या सीमेवर वसलेल्या या शहरात स्कॉटलंड तसेच जगभरातील अनेक जोडपी लग्न करण्यास येतात.

२१ मे, १९१५ रोजी येथील रेल्वे स्थानकात झालेल्या भीषण अपघातात २२६ व्यक्ती मृत्युमुखी पडल्या.

वर्ग:स्कॉटलंडमधील शहरे
अलिकांते

**अलिकांते** तथा **अलाकांत** हे स्पेनमधील एक शहर आहे. भूमध्य समुद्रकिनारी असलेले हे शहर अलिकांते प्रांताचे प्रशासकीय केंद्र आहे. २०१५ च्या अंदाजानुसार येथील लोकसंख्या ३,२८,६४८ तर महानगराची लोकसंख्या ४,५२,४६२ आहे.

युरोपमधील प्राचीन शहरांपैकी एक असलेल्या अलिकांतेच्या आसपासच्या प्रदेशात गेली ७,००० वर्षे मनुष्यवस्ती असल्याचे पुरावे आहेत.

इवलेसे|500px|center|अलिकांतेचा देखावा

वर्ग:स्पेनमधील शहरे
माँत्रियाल-मिराबेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

**मॉंत्रियाल-मिराबेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ** हा कॅनडाच्या मॉंत्रियाल शहरातील दोन आंतरराष्ट्रीय विमानतळांपैकी एक आहे. बांधताना मॉंत्रियाल शहराचा मुख्य विमानतळ म्हणून नियोजित केलेला हा विमानतळ सध्या मुख्यत्वे सामानवाहतूकी करता वापरला जातो. मॉंत्रियाल पिएर त्रुदू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हा मॉंत्रियालचा दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे.

मिराबेल विमानतळ जगातील आकाराने सगळ्यात मोठ्या विमानतळांपैकी एक आहे.

विमानतळ
वर्ग:कॅनडामधील विमानतळ
वर्ग:क्वेबेक प्रांत
एम.ओ.पी. अय्यंगार

प्रा. **मंड्यम ओसूरी पार्थसारथी** तथा **एम.ओ.पी. अय्यंगार** (१५ डिसेंबर, इ.स. १८८६:गिप्लिकन, तमिळनाडू - इ.स. १९६३) हे एक भारतीय शैवाल-वैज्ञानिक (Phycologist) होते. 

एम.ओ.पी. अय्यंगार यांनी वनस्पतिशास्त्रात शैवाल हा प्रमुख विषय घेऊन एम.ए.ची पदवी मिळवली आणि लगेच सरकारी संग्रहालयात वनस्पतिशास्त्र विभागाचे प्रमुख म्हणून काम पत्करले. त्यानंतर ते मद्रास येथील अय्यंगार शिक्षक प्रशिक्षण महाविद्यालयाच्या प्राकृतिक विज्ञान या विभागाचे प्रमुख झाले. पुढील शिक्षणासाठी ते लंडनला गेले आणि तेथे त्यांनी १९३२ साली प्रा. फ्रिश (Fritsch) यांच्या मार्गदर्शनाखाली लंडन विद्यापीठाची पीएच.डी. प्राप्त केली.

भारतात परतल्यावर त्यांनी दक्षिण भारतातील गोड्या आणि खाऱ्या पाण्यातील शैवालांचा अभ्यास केला. त्यांनी आणि त्यांच्या बालकृष्णन, देसिकाचारी, सुब्रमण्यम या विद्यार्थ्यांनी शैवालाच्या अनेक नवीन प्रजाती शोधून काढल्या. हे शैवालविश्वात मोठे कार्य समजले जाते. म्हणूनच प्रा. अय्यंगार यांना फॉयकॉलॉजी विषयातील भारतातील पितामह म्हणले जाते. त्यांच्यामुळेच मद्रास विद्यापीठ हे भारतातील शैवाल विज्ञानाचे अग्रगण्य केंद्र बनले. 

डॅनिश शैवालतज्ज्ञ डॉ. बोर्जेसेन्स यांच्याबरोबर त्यांनी भारताच्या किनाऱ्यालगतच्या शैवालांचा अभ्यास केला. त्यांचे हे कार्य त्या क्षेत्रातील अग्रणी स्वरूपाचे आणि महत्त्वाचे गणले जाते. 

## सन्मान
* अमेरिकन असोसिएशन फॉर अ‍ॅडव्हान्सेस इन सायन्सचे फेलो 
* आंतरराष्ट्रीय फायकोलॉजिकल सोसायटीचे अध्यक्षपद
* इंडियन बॉटनिकल सोसायटीच्या बिरबल सहानी पदकाचे मानकरी
* इंडियन बॉटनिकल सोसायटीच्या पत्रिकेचे संपादकत्व
* १९२७ साली झालेल्या इंडियन सायन्स काँग्रेसच्या वनस्पतिशास्त्र विभागाचे अध्यक्षपद

वर्ग:भारतीय वैज्ञानिक
वर्ग:इ.स. १८८६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६३ मधील मृत्यू
सुधाकर भगवानराव देशमुख

डॉ. **सुधाकर भगवानराव देशमुख** ( इ.स. १९४४; निधन : औरंगाबाद, १९ मे,इ.स. २०१६) हे उदगीरमध्ये राहणारे एक डॉक्टर, विचारवंत, इतिहासतज्ज्ञ आणि लेखक होते. डॉ. देशमुख यांचे वैद्यकीय शिक्षण औरंगाबाद येथील शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालयात झाले होते.

इतिहास, तत्त्वज्ञान, साहित्य विषयांवर मोलाचेे लेखन करणारे डॉ. सुधाकर देशमुख यांचे वैद्यकीय क्षेत्रात विशेष योगदान होते. ते २६ जानेवारी १९७०रोजीे उदगीरचे सर्जन झाले.

मराठवाडा साहित्य परिषदेच्या उदगीर शाखेचे ते अध्यक्ष होते. रोटरी क्लब ऑफ उदगीर, सहयोग अर्बन को. ऑप. बँक, आयएमए या संस्थांचेही अध्यक्षपद भूषवले.

डॉ. सुधाकर देशमुख यांनी पत्‍नीच्या स्मरणार्थ इ.स. १९८३ सालापासून उज्ज्वला देशमुख व्याख्यानमाला सुरू केली. या व्याख्यानमालेत अनेक नामवंत वक्त्यांनी हजेरी लावली आहे. उदगीरातील वाचक चळवळीला समृद्ध करण्यात डॉ. देशमुख यांचा सिंहाचा वाटा आहे.

त्यांनी लिहिलेल्या दोन पुस्तकांना महाराष्ट्र शासनाचा वैचारिक ग्रंथासाठीचा राज्यस्तरीय पुरस्कार व महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचा पुरस्कार मिळाला आहे.

## पुस्तके
* उदगीरचा इतिहास
* प्रतिभा आणि सर्जनशीलता
* मध्ययुगीन धर्मसंकल्पनांचा विकास
* राष्ट्र आणि राष्ट्रवाद (महाराष्ट्र सरकारचा पुरस्कार,डिसेंबर २००९)
* लातूर जिल्ह्यातील ग्रामनामांचा अभ्यास
* वीरशैव तत्त्वज्ञान, आदी

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९४४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
माँत्रियाल–त्रूदो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

**मॉंत्रियाल पिएर त्रुदू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ** हा कॅनडाच्या मॉंत्रियाल शहरातील दोन आंतरराष्ट्रीय विमानतळांपैकी एक आहे. या विमानतळावरून मॉंत्रियालमधील बव्हंश प्रवासी वाहतूक होत असून मालवाहतूक मॉंत्रियाल मिराबेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून होते.

विमानतळ
वर्ग:कॅनडामधील विमानतळ
मराठा इतिहास संग्रहालय

**मराठा इतिहास संग्रहालय** पुण्याच्या डेक्कन कॉलेज मधील संग्रहालय आहे. हे इ.स. १९३९ साली स्थापन झाले.  मराठ्यांच्या इतिहासाशी संबंधित १८व्या आणि १९व्या शतकातील दुर्मीळ कागदपत्रे येथे जतन केली आहेत. साताऱ्याचे रायबहादुर पारसनीस यांनी मराठ्यांच्या इतिहासावर प्रकाश टाकणारी कागदपत्रे संपूर्ण भारतातून गोळा केली म्हणून या संग्रहालयातील वस्तुसंग्रह *पारसनीस कलेक्शन* म्हणून ओळ्खला जातो.

या संग्रहालयात पारसनीस कलेक्शनखेरीज मराठ्यांच्या इतिहासाचा परिचय करून देणारी मध्ययुगीन काळातील आयुधे, मोडी कागदपत्रे, ताम्रपट, तसेच अन्य ऐतिहासिक वस्तूही पहावयास मिळतात.

## संदर्भ 
वर्ग:संग्रहालये
वर्ग:पुणे
वर्ग:इ.स. १९३९ मधील निर्मिती
सोनकी

सोनकी (ग्रॅहम्स ग्राउंडसेल), शास्त्रीय नाव - सेनीशिओ ग्राहमायी (Senecio grahamii),  ही सह्याद्रीच्या पठारावर बहुसंख्येने उगवणारी फुले आहेत. यांचे इंग्रजी नाव Catalogue of Plants (Bombay) या पुस्तकाच्या John Graham या लेखकाच्या नावावरून ठेवण्यात आले आहे. फुले मात्र अस्सल देशी आहेत. कासच्या पठारावर, भूपतगडच्या पठारावर वगैरे अनेक ठिकाणी ही फुले आढळ्तात.

फुलाच्या देठाजवळ लहान पानासारखी रचना असते त्यास छद (bract) म्हणतात. सोनकीच्या फुलाच्या देठापाशी असलेल्या छदप्रकाराला, छदमंडल (Involucre) म्हणतात. यामध्ये अनेक छदे एकत्र येऊन त्यांनी फुलोऱ्याच्या देठाजवळ गोलाकार कडे तयार केलेले असते.

सोनकी या नावाचा र.वा. दिघे यांचा एक कथासंग्रह आहे.

वर्ग:वनस्पती
टिनू आनंद

**टिनू आनंद** हा भारतीय चित्रपटअभिनेता आहे.

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पराठा

हा मुळचा पंजाबी पदार्थ आहे. महाराष्ट्रात याला तिपोडी पोळी म्हणतात. हा पोळी व पुरी या मधील पदार्थ आहे. पुरी पेक्षा कमी तेलकट व पोळी पेक्षा जास्त तेलकट. यात पुष्कळ प्रकार आहेत. प्रत्येकाच्या आवडीनुसार व रुचीनुसार यात बदल करता येतात. पराठे व भाजी वेगवेगळी करण्याऐवजी एकत्र करूनही (मेथी/पालक/बटाटा/कोबी) ते बनविता येतात. हा थालीपीठाचाच प्रकार आहे-फक्त लाटुन करता येणारा पदार्थ आहे.

## साहित्य व पाककृती 
* एक प्रकारच्या पाककृतीसाठी कृपया येथे टिचकी द्या

## प्रकार 
## सजावट 
साधा पराटा भाजी सोबत खाता येतो. रोजच्या जेवणाताला पदार्थ असल्यामुळे विशेष सजावट नाही.

वर्ग:महाराष्ट्रातील खाद्यपदार्थ
वर्ग:मराठी विकिबुक्स बंधूप्रकल्पात स्थानांतरित करावयाचे लेख
वर्ग:खाद्यपदार्थ
वर्ग:लाल वर्ग असणारे लेख
गणेश संग्रहालय (सारसबाग)

**गणेश संग्रहालय** पुणे शहरातल्या सारसबागेतले हे गणपतीच्या मूर्तींचे संग्रहालय आहे. गोविंद मदाने, आणि पांडुरंग जोग यांनी त्यांच्या जवळील गणेशमूर्तींचा संग्रह पर्वतीवरील देवदेवेश्वर संस्थानच्या स्वाधीन केला, त्यांतून हे संग्रहालय उभे राहिले.

## वैशिष्ट्य
या गणेश संग्रहालयात अफगाणिस्तान, इंडोनेशिया, नेपाळ, इत्यादी देशांमधून आणलेल्या मूर्ती आहेत. यात्रेला निघालेला गणेश, वाद्य वाजवणारा गणेश, स्त्रीरूपातील गणेश, हनुमानरूप गणेश, अशा साधारणपणे ५०० मूर्ती या संग्रहालयात आहेत. या गणेशमूर्ती काच, चिनी माती, दगड, लाकूड आदी विविध द्रव्यांपासून बनवलेल्या आहेत.

## चित्रदालन

File:गणेश संग्रहालय,सारसबाग(१).jpg|गणेश संग्रहालय,सारसबाग(१)
File:गणेश संग्रहालय,सारसबाग(२).jpg|गणेश संग्रहालय,सारसबाग(२)
File:गणेश संग्रहालय,सारसबाग(३).jpg|गणेश संग्रहालय,सारसबाग(३)
File:गणेश संग्रहालय,सारसबाग (४).jpg|गणेश संग्रहालय,सारसबाग (४)
File:गणेश संग्रहालय,सारसबाग (५).jpg|गणेश संग्रहालय,सारसबाग (५)
File:गणेश संग्रहालय,सारसबाग (६).jpg|गणेश संग्रहालय,सारसबाग (६)

## संदर्भ 
वर्ग:पुणे
वर्ग:पुण्यामधील संग्रहालये
डेक्कन कॉलेज पुरातत्त्व संग्रहालय

**डेक्कन कॉलेज पुरातत्त्व संग्रहालय** पुण्यातील डेक्कन कॉलेजमधील संग्रहालय आहे.

पुरतत्त्व संग्रहालयात मानवाच्या सांस्कृतिक इतिहासाचे टप्पे दाखवणाऱ्या लोहयुगातील वस्तू, भारतीय कलावस्तू, नाणी, पुराभिलेख आदी गोष्टी आहेत. संग्रहालय पाहताना मानवाच्या प्रारंभापासून ते प्रगत अवस्थेपर्यंतचा परिचय विविध स्वरूपाच्या अवशेषांपासून, आयुधांतून व अलंकारांतून होतो. पाषाणयुग, लोहयुग, ताम्रपाषाणयुग, शिल्पकला, नाणकशास्त्र, वांशिक पुरातत्त्व आदींशी संबंधित वस्तू येथे पहावयास मिळतात. प्रा. हसमुख धीरजलाल सांकलिया यांच्या स्मरणार्थ एक स्वतंत्र कक्षही या संग्रहालयात आहे.

डेक्कन कॉलेजमध्ये याशिवाय मराठा इतिहास संग्रहालय हे दुसरे एक संग्रहालय आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:संग्रहालये
वर्ग:पुणे
वर्ग:पुण्यामधील संग्रहालये
सेंट मार्क

सेंट जॉन मार्क हा येशू ख्रिस्ताचा भक्त होता. या मार्कने बायबलमधल्या नव्या करारातले दुसरे प्रकरण, मार्ककृत शुभवर्तमान (गोस्पेल ऑफ मार्क) लिहिले.

येशू ख्रिस्ताचा सर्वात जवळचा शिष्य पीटर हा येशूच्या निधनानंतर ज्युडिआचा राजा हेरॉड(Herod)च्या तडाख्यातून कसाबसा निसटून रोमला पोहोचला, त्या वेळी त्याने जॉन मार्कला आपल्याबरोबर रोमला नेले. इ.स. ४९ मध्ये मार्क अलेक्झांड्रिया येथे पोहोचला. तिथे त्याने चर्च ऑफ अलेक्झांड्रिया स्थापन केले व तो त्या चर्चचा पहिला बिशप झाला. हाच मार्क आफ्रिकेतील ख्रिश्चन धर्माचा संस्थापकही समजला जातो. अलेक्झांड्रिया आणि उत्तर आफ्रिकेत ख्रिश्चन धर्माचा प्रसार होऊ लागल्यावर, तिथल्या पूर्वीच्या मूर्तिपूजक धर्ममार्तंडांना ही आपल्यासाठी धोक्याची सूचना असल्याचे जाणवू लागले. या धर्ममार्तंडांच्या हस्तकांनी इ.स. ६८ मध्ये मार्कच्या गळ्याभोवती दोर आवळून त्याला अलेक्झांड्रियाच्या रस्त्यांमधून फरफटत नेले. मार्कला फरफटत नेत असतानाच तो मृत झाल्याने त्यांनी त्याचे शरीर अलेक्झांड्रियाजवळच्या समुद्रात फेकून दिले.

मार्कच्या मृत्यूनंतर त्याला संतपद देण्यात आले. सेंट मार्कचे समुद्रात असलेले अवशेष दोन व्हेनिशियन व्यापाऱ्यांनी व दोन ग्रीक साधूंनी इ.स. ८२८ साली पळवले व व्हेनिसच्या डोजच्या ताब्यात दिले. पुढे व्यापारामुळे व्हेनिस शहर अर्थसंपन्न झाल्यावर सर्व व्हेनिसवासीयांनी मार्क याला व्हेनिसचे ग्रामदैवतपद देण्याचे ठरविले. व्हेनिसमधील एका चौकाला सेंट मार्क चौक ऊर्फ पिआझ्झा सान मार्को असे नाव देऊन तेथे ग्रॅनाईटच्या दोन स्तंभांवर व्हेनिसच्या दोन द्वारपालांचे प्रतीकात्मक पुतळे उभे केले. त्यंपैकी एका स्तंभावर सोनेरी पंखधारी सिंहाचा पुतळा आहे. सोनेरी पंखधारी सिंह हे व्हेनिसचे ग्रामदैवत सेंट मार्क याचे प्रतीक समजले जाते.

सेंट मार्क चौकातच सेंट मार्क बॅसिलिकाची भव्य आणि बायझंटाइन स्थापत्य शैलीची, काहीशी वेगळी वाटणारी इमारत आहे. हा सेंट मार्क चौक म्हणजे व्हेनिसमधील सतत गजबजलेले आणि सर्वाधिक ऐतिहासिक महत्त्वाचे ठिकाण आहे.

वर्ग:बायबल
रफीक शेख (गिर्यारोहक)

**रफीक शेख** हे एक माउंट एव्हरेस्ट सर करणारे मराठी गिर्यारोहक आहेत.

एव्हरेस्ट सर करण्यात त्यांना १९ मे, २०१६ रोजी तिसऱ्या प्रयत्‍नात यश आले. या आधी त्यानी दोनदा एव्हरेस्ट सर करण्याचा प्रयत्‍न केला होता. परंतु २०१४ सालच्या मोसमात झालेल्या हिमस्खलन अपघातात १६ शेरपा मृत्युमुखी पडले होते. त्यामुळे शेख यांनीही मोहीम अर्धवट टाकली. त्यानंतर २०१५मधील प्रयत्नास नेपाळमधील भूकंप होउन बेस कॅंपवर हिमकडा कोसळल्याने त्यांची ही मोहीमही अर्धवट राहिली.

रफीक शेख हे महाराष्ट्र ग्रामीण पोलीस दलात औरंगाबाद जिल्ह्यातील खुलताबाद या शहरात नेमणूक झालेले कॉन्स्टेबल आहेत. आपली पोलीस खात्यातील काम करून त्या परिसरातील डोंगर चढायचा सराव करीत असत. पाठीवर २० किलो वजन घेऊन दौलताबादचा किल्ला ते चढत आणि उतरत. सतत चार वर्षे त्यांनी हा सराव केला.

## दहा वर्षे तयारी
एव्हरेस्ट सर करण्याच्या दृष्टीने शेख यांनी दहा वर्षांपूर्वी मराठ्वाडा परिसरात तयारी सुरू केली होती. हिमालयातील आठ शिखरे त्यांनी आधीच सर केली होती. त्यांनी दहा वर्षे दररोज सायकलिंग, पाठीवर सामान घेऊन स्थानिक डोंगरांवर चढाई केली तसेच तज्ज्ञ गिर्यारोहकांचे मार्गदर्शन घेतले.

एव्हरेस्ट मोहिमे साठी लागण्याऱ्या प्रत्येकी किमान २५ लाख रुपये खर्चासाठी शेख यांनी पोलीस कर्मचारी सोसायटीतून आणि बँकेतून कर्ज घेतले तसेच औरंगाबादचे उद्योजक, प्राध्यापक आणि सहकाऱ्यांकडूनही मदत घेतली.

वर्ग:माउंट एव्हरेस्ट
वर्ग:गिर्यारोहक
वर्ग:मराठी गिर्यारोहक
आगाखान पॅलेस संग्रहालय

**आगाखान पॅलेस संग्रहालय** पुण्यातील आगाखान पॅलेसमध्ये आहे. जवळच कस्तुरबा गांधी आणि महादेवभाई देसाई यांच्या समाध्या आहेत. 

संग्रहालयात कस्तुरबा गांधी व महात्मा गांधी यांच्या वस्तू आणि छायाचित्रे आहेत.

## हे सुद्धा पहा 
* आगाखान पॅलेस संग्रहालय (टोराँटो)

वर्ग:संग्रहालये
वर्ग:पुणे
वर्ग:पुण्यामधील संग्रहालये
हर्षद राव

**हर्षद राव** हे माउंट एव्हरेस्ट सर करणारे एक मराठी गिर्यारोहक आहेत.

हे मूळचे पुण्याचे असून यांचे शिक्षण मुक्तांगण शाळेत झाले. पुणे विद्यापीठातून त्याने बी.एस्‌‍सी. केले आहे. त्यांनी सह्याद्रीतील खडा पारशी आणि ड्यूक्स नोज, इतयादींवर चढाई केली. उत्तरकाशीमधील नेहरू गिर्यारोहण संस्थेतून आणि दार्जिलिंगच्या हिमालयन इन्स्टिट्यूटमधून त्याने गियारोहणाचे प्रशिक्षण घेतले. 

हर्षद रावने पुढे हिमालयातील जोगीण १ व जोगीण ३ ही गंगोत्रीजवळ असलेली शिखरे, तसेच उत्तराखंडमधील जॉनली हे शिखर सर केले.

तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली हर्षदने २० मे रोजी एव्हरेस्ट चढणे सुरू केले आणि अनुकूल हवामानात रात्री त्याने अंतिम चढाई करून २१ मे २०१६ च्या सकाळी सव्वाआठ वाजता एव्हरेसट शिखर सर केले.

वर्ग:गिर्यारोहक
वर्ग:मराठी गिर्यारोहक
वर्ग:भारतीय गिर्यारोहक
शंकर पळशीकर

**शंकर बळवंत पळशीकर** (जन्म : १७ मे, इ.स. १९१७; निधन : मुंबई, इ.स. १९८४) ) हे एक मराठी चित्रकार होते. त्यांचा जन्म साकोली जिल्ह्यातील भंडारा या लहान गावात झाला.  १९४२ ते १९४७ ही पाच वर्षे त्यांनी मुंबईच्या जे.जे. स्कूल ऑफ आर्टमध्ये कलाशिक्षण घेतले. पाचही वर्षं वर्गात प्रथम, आल्यामुळे त्यांना मेयो मेडल हे महाविद्यालयातील सर्वोच्च पारितोषिक मिळाले. शिक्षण पूर्ण झाल्यावर ते त्याच संस्थेत कलाशिक्षक झाले. 

पळशीकरांनी व्यक्तिचित्रण कलेला अभिव्यक्तीचा दर्जा दिला आणि मॉडेलचे केवळ हुबेहूब चित्रण करण्यापेक्षा व्यक्तिचित्रणातूनच स्वतःकडे, स्वतःच्या शैलीकडे आणि सोबत अभिव्यक्तीकडे येण्यासाठी लागणारे धाडस आणि दृष्टी असावी असे शिकवले.

सहा वर्ष संस्थेचे डीन पदावर राहून एकूण तेहतीस वर्षांच्या शासकीय सेवेनंतर पळशीकर इ.स. १९७५ साली निवृत्त झाले.

पळशीकरांची मिस के', 'सुलभा आनंदकर', 'गायकवाड', 'पौल कोळी' आणि 'कोलते' ह्या जे.जे.शीच निगडित असणाऱ्या व्यक्तींची चित्रणे बेमिसाल अभिव्यक्तीची उदाहरणे ठरली. त्या व्यतिरिक्त त्यांनी केलेली लोकमान्य टिळक, विष्णूदास भावे, इंदिरा गांधी, जवाहरलाल नेहरू इत्यादी अनेक महान व्यक्तींची चित्रणे ही व्यावसायिक कामे असूनही त्यांत पळशीकरांची अभिव्यक्ती जाणवते. 

शंकर पळशीकरांची चित्रे १९५२ साली निघालेल्या 'Dancers with Snake' या, आणि १९७२ साली निघालेल्या 'Colour and Sound' या पुस्तकात समाविष्ट होती. 

१९८४मधे पळशीकरांचे निधन झाल्यावर मुंबईच्या जहांगीर कलादालनात त्यांच्या स्मरणार्थ त्यांच्याच कलाकृतींचे एक मोठे प्रदर्शन भरवण्यात आले.

## शिष्यवृंद
शंकर पळशीकरांनी अनेक उत्तमोत्तम शिष्य घडवले. वासुदेव गायतोंडे, प्रभाकर कोलते हे त्यांपैकी काही. 

## शंकर पळशीकरांना मिळालेले सन्मान
* मेयो मेडल
* भारत शासनाची चित्रकाराला मिळालेली सर्वात पहिली प्रवासी सांस्कृतिक शिष्यवृत्ती
* बॉम्बे आर्ट सोसायटीची दोनवेळा रौप्य आणि एकदा सुवर्णपदक
* कलकत्ता आर्ट सोसायटीचे सुवर्णपदक

वर्ग:मराठी चित्रकार
वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म
वर्ग: इ.स. १९८४ मधील मृत्यू
श्रीपाद द्वारकानाथ वैद्य

डॉ. **श्रीपाद द्वारकानाथ** **वैद्य** (१९२६ - २५ ऑक्टोबर, २०११) हे एक मराठी *कलावन्त बागवान* (Landscape Architect) होते. ते पुणे महापालिकेत उद्यान अधीक्षक होते. त्यानंतर मुंबईच्या भाभा अणुसंशोधन केंद्रातील बगिचाला आकर्षक करायचा काम त्यांनी केले. सर होमी भाभा यांच्या उत्तेजनाने वैद्यांनी फ्रांसमधील व्हर्साय युनिव्हर्सिटीचा लँडस्केप आर्किटेक्चरचा अभ्यासक्रम १९५८ साली केला. इटालियन पद्धतीची बोगनवेलीची बाग, *पार तेर* ह्या फ्रेंच धर्तीवर मांडणी केलेली कर्दळीची बाग, इंग्लिश पद्धतीचा चालत फिरण्यासारखा पार्क, झेन पद्धतीची जपानी बाग, अशा जगातील विविध पद्धतींच्या बागा त्यांनी अणुशक्ती केंद्रात लावल्या. भाभा अणुसंशोधन केंद्राचा संपूर्ण परिसर निसर्गाच्या हिरवाईने नटलेला दिसतो.

श्रीपाद द्वारकानाथ वैद्यांनी अणू केंद्राची उद्याने उभारण्याव्यतिरिक्त काश्मीरमधील मुघल गार्डन्सचा अभ्यास केला आणि त्यांची देखभाल कशी करायची याचा सल्ला शेख अब्दुल्ला सरकारला दिला. याशिवाय त्यांनी वरळीची नेहरू सेंटरची बाग, पैठण येथील संत ज्ञानेश्वर उद्यान, घारापुरी लेण्यांचा परिसर इ.चे आरेखन केले. चित्रकलेच्या जाणकारीमुळे सर होमी भाभांनी त्यांना चित्रनिवड समितीवरही घेतले होते.

वृक्षांचा समग्र अभ्यास करून सौंदर्यदृष्ट्या कोणते वृक्ष कुठे लावावेत ह्यावर त्यांचा कटाक्ष असे. विकासकामात कधीना कधी वृक्ष काढण्याची वेळ येते. मलबार हिल येथील अशाच एका पर्जन्यवृक्षाबाबत डॉ. भाभांच्या सांगण्यावरून त्यांनी तो जिवंत वृक्ष तेथून स्थलांतरित करून पेडर रोडवरील अणू केंद्राच्या केनिलवर्थ ह्या गृहसंकुलात स्थानापन्न केला. अशा अनेक वृक्षांना वैद्यांनी आपल्या ज्ञानाचा व अनुभवाचा उपयोग करून जीवनदान दिले आहे. 

वैद्यांचे स्मरण म्हणून इंडियन सोसायटी ऑफ लॅण्डस्केप आर्किटेक्चर ह्या संस्थेतर्फे त्यांच्या नावाने दर वर्षी एक स्मृतिव्याख्यान आयोजित केले जाते. 

वर्ग:स्थापत्यकार
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू
खडा पारशी

**वानरलिंगी** ऊर्फ **खडा पारशी** हा नाणेघाटापासून जवळ असलेल्या जीवधन गडाच्या टोकावरील २००० फूट उंचीचा सुळका आहे. हिमालयाची चढाई करण्याची पूर्वतयारी म्हणून अनेक गिर्यारोहक आयताकार असलेला खडा पारशी चढण्याचा प्रयत्‍न करतात. 

## मुंबईतील खडा पारशी
मुंबईत भायखळा येथे असलेल्या दोन पुलांच्या बेचक्यात उभ्या राहिलेल्या व्यक्तीचा एक भव्य पुतळा आहे. ह्या पुतळ्याला स्थानिक लोक **खडा पारशी** म्हणतात.

हा पुतळा मुंबई शहरातील ऐतिहासिक वास्तूंपैकी एक प्रमुख व प्रसिद्ध वास्तू म्हणजे समजला जातो. पारशी पेहरावातील उंच स्तंभावर उभारलेला शेट करसेटजी माणेकजी यांचा पुतळा आहे. पारशी समाजातील सामाजिक कार्यकर्ते म्हणून ओळखले जाणारे शेट करसेटजी माणोकजी यांच्या स्मरणार्थ बेलासिस रोड, क्लेअर रोड, डंकन रोड आणि रिपन रोड या जंक्शनवर १८७५ मध्ये त्यांच्या मुलांनी बीड व ब्राँझ धातूपासून तयार केलेला हा पुतळा उभारला. पुतळ्याच्या पायथ्याशी असलेला चौथऱ्यावर आकर्षक नक्षीकाम आहे.

वर्ग:सह्याद्री
वर्ग:मुंबईतील प्रेक्षणीय स्थळे
वर्ग:पारशी व्यक्ती
चांपानेर

**चांपानेर** गुजरातमधील प्राचीन शहर आहे. वडोदरापासून ५० किलोमीटरवर असलेल्या या शहरात १५व्या शतकातली नगररचना दिसून येते. पावागढ टेकड्यांच्या पायथ्याशी हे नगर वसवले गेले आहे. पावागढ शिखरावर कालीमातेचे मंदिर आहे. वाटेत अनेक अलंकृत वास्तूंचे अवशेष आहेत. यांत कमानी, टाकी आणि तळी आहेत. 

पावागढ हा मुळात हिंदू राजांनी निर्माण केलेला दुर्ग आहे. याच्याभोवती १६व्या शतकात मेहमूद बेगडा या सुलतानाने दुर्गाच्या परिसराचा उत्तम लाभ घेत सुंदर नगरी वसवली. मोगलांच्या आक्रमणानंतर हे शहर नष्ट झाले.  

वर्ग:गुजरातमधील शहरे
वर्ग:पंचमहाल जिल्हा
अनंत भावे

प्रा. **अनंत भावे** (१९३७ – २३ फेब्रुवारी,  २०२५) हे एक मराठी साहित्यिक पत्रकार आणि वक्ते होते. श्री.ग. माजगावकर यांच्या माणूस साप्ताहिकात ते स्तंभलेखन करीत. हे साप्ताहिक १९८६मध्ये बंद पडले. मुंबईत १९८३ साली भरलेल्या विनोदी साहित्य संमेलनात भावे यांच्या अध्यक्षतेखाली *वृत्तपत्रीय ललित स्तंभलेखनातील विनोदाचे स्वरूप आणि परिणाम* हा परिसंवाद झाला होता. अन्य पुस्तकांखेरीज भावे यांचे बरेच बालवाङ्‌मय प्रसिद्ध झाले आहे.

## पुस्तके
* अग्गड हत्ती तग्गड बंब (बालवाङ्‌मय)
* अज्जब गोष्टी गज्जब गोष्टी (बालवाङ्‌मय)
* A Flint Stone Becomes A Sparkling Star (बालवाङ्‌मय) (सहलेखिका माया पंडित)
* अब्दुल गब्दुल  (बालकविता)
* अश्शी सुट्टी सुरेख बाई ! (बालकविता)
* उथ्थाप्पाचे उंदीर (बालवाङ्‌मय)
* एरिक लोमॅक्सचा दीर्घ प्रवास (बालवाङ्‌मय)
* ॐ कासवाय नमः (बालवाङ्‌मय)
* कासव चाले हळू हळू (बालकविता)
* खंडोबा आणि खंडोबा : वाचा आणि रंगवा (बालवाङ्‌मय)
* गरागरा गरागरा (बालकविता)
* गारगोटी झाली आकाशचांदणी (बालकविता)
* गिरकी घेऊन कबुतर सांगतंय (बालवाङ्‌मय)
* घसरगुंडी पसरगुंडी (बालवाङ्‌मय)
* चल रे भोपळो टुणुक टुणुक (बालवाङ्‌मय)
* चला खाऊ पाणीपुरी (बालवाङ्‌मय)
* चलो डोंगरगाव ! (बालवाङ्‌मय)
* चिक्कीखाव् (बालकविता)
* चिमणे चिमणे (बालकविता)
* चिमी - चिमाजीची सर्कस (बालवाङ्‌मय)
* चेंडूच्या फिरक्या (बालवाङ्‌मय)
* झिमझिमपूरची झूम (बालवाङ्‌मय)
* झिम झिम सरी (बालकविता)
* जांभूळवनात सापशिडी (बालवाङ्‌मय)
* जिराफ - झेब्रा - उंट - गेंडा - हिप्पो - हत्ती (बालकविता)
* जोडाक्षरविरहित कविता : (खंडोबा आणि खंडोबा) वाचा आणि रंगवा
* टंगळ-मंगळ (बालवाङ्‌मय)
* टमू ठमू ढमू (कवितासंग्रह, बालवाङ्मय)
* टिंबाराणी आणि इतर गोष्टी (बालवाङ्‌मय)
* टेकाड्या (बालसाहित्य - नाटक)
* डोंगरगावची चेटकीण (बालवाङ्‌मय)
* तीन प्रवासी बारा पाय (बालवाङ्‌मय)
* दुसरे महायुद्ध : काही कथा (बालवाङ्‌मय)
* दोन चेहऱ्यांचा हेर रुडॉल्फ एबेल (बालवाङ्‌मय)
* पटपटपूर पटपटपूर (विनोदी बालकवितासंग्रह)
* 'बिस्मार्क' ची शिकार (बालवाङ्‌मय)
* मगरी मनातल्या (बालवाङ्‌मय)
* माझी खार माझी खार (बालकविता)
* मांजर - उंदीर - कुत्रे (कवितासंग्रह)
* मॉंटीज डबल (व्यक्तिचित्रण)
* मिठाईमॅड गुडबॉय (बालवाङ्‌मय)
* मीच मान्या - मीच मेरी (क्युरी) (व्यक्तिचित्रण) (ऑडिओबुक) 
* युद्धकथा (कथासंग्रह)
* लालमलाल (बालवाङ्‌मय)
* सांगतात नेहरू चाचा वाचा : वाचा : वाचा (बालवाङ्‌मय)
* सांगा सांगा ढगोजीबाप्पा ! (बालकविता)
* हसो हसो (बालकविता)
*उच्चकपाचक अंदाजपंचे
*उंच उडी खोल बुडी

## पुरस्कार आणि सन्मान 
* साहित्य अकादमीचा २०१४ सालचा बालसाहित्याचा पुरस्कार. ताम्रपट व पन्‍नास हजार रुपये असे या पुरस्काराचे स्वरूप आहे. 

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९३७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू
भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०१६

भारतीय क्रिकेट संघाने ११ जून ते २२ जून दरम्यान ३-एकदिवसीय सामन्यांची मालिका आणि ३ टी२० सामन्यांची मालिका खेळण्यासाठी झिम्बाब्वेचा दौरा केला.

ह्या दौऱ्यासाठी भारतीय संघाची घोषणा २३ मे २०१६ रोजी करण्यात आली. मालिकेमध्ये पाच नवीन खेळाडूंचा भारताकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये प्रथमच समावेश करण्यात आला, ज्यामध्ये विदर्भाचा फैज फैसल शिवाय युझवेंद्र चहल, जयंत यादव ह्या स्पिनर्सचा आणि करुण नायर व मनदीप सिंग या फलंदाजांचा समावेश करण्यात आला. त्याचबरोबर लोकेश राहुल मर्यादित षटकांच्या क्रिकेटमध्ये पदार्पण करेल.

२६ मे रोजी झिम्बाब्वे दौऱ्यासाठी माजी भारतीय क्रिकेट खेळाडू संजय बांगरची भारताच्या मुख्य प्रशिक्षकपदी निवड करण्यात आली.

दौऱ्याच्या दोन आठवडे आधी झिम्बाब्वे क्रिकेटने हॅमिल्टन मासाकाद्झाला कर्णधारपदावरून दूर केले आणि त्याच्याजागी ग्रेम क्रेमरकडे कर्णधापदाची सुत्रे देण्यात आली.

=संघ=

=एकदिवसीय मालिका=
*सर्व वेळा ह्या झिम्बाब्वे प्रमाणवेळ (यूटीसी+०२:००) आहेत.*
### १ला एकदिवसीय सामना
### २रा एकदिवसीय सामना
### ३रा एकदिवसीय सामना
=आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका=
*सर्व वेळा ह्या झिम्बाब्वे प्रमाणवेळ (यूटीसी+०२:००) आहेत.*
### १ला टी२० सामना
### २रा टी२० सामना
### ३रा टी२० सामना
=संदर्भ=

=बाह्यदुवे=
* मालिका पान - इएसपीएन क्रिकइन्फो

वर्ग:इ.स. २०१६ मधील खेळ
वर्ग:भारतीय क्रिकेट
वर्ग:झिम्बाब्वेमधील क्रिकेट
२०१६
झिम्बाब्वे
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील क्रिकेट
२०१६
किंग फहाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

**किंग फह्द आंतरराष्ट्रीय विमानतळ**  सौदी अरेबियाच्या दम्मम शहरातील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे. शहरापासून २० किमी वायव्येस असलेला हा विमानतळ जगातील सगळ्यात मोठ्या विमानतळांपैकी एक आहे.

याची पायाभूत रचना १९९० च्या सुमारास झाली. त्यावेळी याचा वापर मुख्यत्वे लढाऊ विमाने ठेवण्यासाठी करण्यात येई. पहिल्या आखाती युद्धादरम्यान अमेरिकेची ए-१० बॉम्बफेकी विमाने तसेच एएच-६४, सीएच-४७, यूएच-६० आणि ओएच-५८ प्रकारची हेलकॉप्टरे साठविण्यात आली. १९९मध्ये या विमानतळावरून प्रवासी वाहतूक सुरू झाली. त्यावेळी दहरान विमातळावरील सगळी वाहतूक येथे आणण्यात आली. या विमानतळाला सौदी अरेबियाचा राजा फह्द बिन अब्दुलअझीझ अल सौदचे नाव देण्यात आले आहे.

वर्ग:सौदी अरेबियामधील विमानतळ
वर्ग:दम्मम
राहुल द्रविडच्या आंतरराष्ट्रीय शतकांची यादी

राहुल द्रविड हा भारताचा निवृत्त आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू आहे. आंतराष्ट्रीय क्रिकेट संघटनेने आयोजित केलेल्या कसोटी आणि एकदिवसीय अशा दोन्ही क्रिकेट प्रकारांमध्ये त्याने शतके (एका डावात १०० किंवा त्याहून अधिक धावा) झळकाविली आहेत.

=सूची=

=कसोटी शतके=

=आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय शतके=

=बाह्यदुवे=
* 
* 

=संदर्भ आणि नोंदी=

वर्ग:याद्या
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:भारतीय क्रिकेट