open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
जॉर्जेस चार्पाक

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्य दुवे
चार्पाक, जॉर्जेस
चार्पाक, जॉर्जेस
वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू
गाथा

**गाथा** म्हणजे देवांच्या स्तुतीपर लिखित पद्यप्रकार. वारकरी संप्रदायातील तुकारामांच्या गाथा प्रसिद्ध आहेत.
तसेच गाथा सप्तशती हे ऐतिहासिक काव्य लेखनही प्रसिद्ध आहे.

Wikisource या संकेतस्थळावर पुढील गाथा उपलब्ध आहेत:
*तुकाराम गाथा

वर्ग:साहित्यप्रकार
मार्टिन लुईस पर्ल

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार 
## बाह्य दुवे
पर्ल, मार्टिन लुईस
पर्ल, मार्टिन लुईस
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
आषाढ

इवलेसे|१८७१-७२ची हिंदू दिनदर्शिका
इवलेसे
**आषाढ** हा हिंदू पंचांगाप्रमाणे आणि भारतीय सौर दिनदर्शिकेप्रमाणे वर्षातला चौथा महिना आहे. सूर्य जेव्हा १६ जुलैच्या सुमारास कर्क राशीत प्रवेश करतो, तेव्हा हिंदू पंचांगातील आषाढ सुरू असतो. भारतीय सरकारी पंचांगाप्रमाणे २२ जून ते २२ जुलै या काळात आषाढ महिना असतो.

## नावाचे कारण
आषाढ महिन्यात पौर्णिमा तिथीच्या आसपास पूर्वाषाढा किंवा उत्तराषाढा नक्षत्र असते म्हणून या महिन्याला "आषाढ" असे नाव पडले आहे. भडली नवमी. 
* आषाढ शुद्ध एकादशी : शयनी एकादशी- देवशयनी एकादशी-पंढरपूर यात्रा-चातुर्मास प्रारंभ.
* आषाढ शुद्ध द्वादशी : वासुदेव द्वादशी
* आषाढ पौर्णिमा : गुरुपौर्णिमा-व्यासपौर्णिमा.
* आषाढ कृष्ण पंचमी : मौना पंचमी
* आषाढ वद्य एकादशी : कामिका एकादशी 
* अमावास्या- दिव्याची आवस
* कोकिलाव्रत : ज्यावर्षी अधिक आषाढ असतो, त्या वर्षी निज पौर्णिमेपासून पुढे एक महिना.
* अधिक आषाढ महिन्यातल्या दोनही एकादशींचे नाव ‘कमला‘ असते. (पर्यायी नावे - शुक्ल एकादशीचे नाव-पद्मिनी एकादशी, कृष्ण एकादशीचे परम एकादशी)
## अपवाद
* साधारणपणे दर १९ वर्षांनी अधिक आषाढ येतो (अपवाद आहेत!). विसाव्या शतकात पहिल्यांदा सन १९१२मध्ये अधिक आषाढ आला होता. त्यानंतरचे अधिक आषाढ सन १९३१, १९५०, १९६९, १९९६, २०१५, २०३४, २०५३ या साली आले होते/येतील.

* जगन्नाथपुरी येथील यात्रा आषाढ शुक्ल द्वितीयेला सुरू होते. त्या दिवशी चंद्र पुष्य नक्षत्रात असावा अशी अपेक्षा असते, परंतु कधीकधी चंद्र पुष्यच्या ऐवजी पुनर्वसू, आर्द्रा किंवा आश्लेषा नक्षत्रातही असू शकतो. असे झाले तरी रथयात्रा मात्र शुक्ल द्वितीयेलाच सुरू होते.

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदू कालमापन
वर्ग:हिंदू पंचांग
वर्ग:ज्योतिष
*
अभिधम्मपिटक

**अभिधम्मपिटक** हा प्रमुख बौद्ध ग्रंथ त्रिपिटकाचा एक भाग आहे. सुत्तपिटकातील विषय प्रश्नोत्तराच्या रूपाने दिले आहेत. सुत्तपिटक आणि अभिधम्मपिटक या दोन्ही ग्रंथाचे विषय एकच आहेत. या दोन ग्रंथात फरक इतकाच आहे की, अभिधम्मपिटकातील ग्रंथाची माहिती अधिक सविस्तर, रुक्ष व पांडित्यपूर्ण आहे. अभिधम्म म्हणजे सर्वश्रेष्ठ किंवा धर्माची श्रेष्ठ तत्वे होत. अभिधम्मपिटकात एकंदर सात ग्रंथ मोडतात.
अभिधम्मपिटकात प्रामुख्याने सात ग्रंथांचा समावेश आहे.
१. धम्मसंगणि
२. विभंग
३. धातुकथा
४. पुग्गलपञती
५. कथावत्थु
६. यमक
७. पट्ठान

वर्ग:त्रिपिटके
वर्ग:बौद्ध ग्रंथ
मुनाबाओ

**मुनाबाओ** (लेखनभेद: **मुनाबाव**) हे भारताच्या राजस्थान राज्यातील बारमेर जिल्ह्यातील गाव आहे.

वर्ग:राजस्थानमधील शहरे
लाइफलाइन एक्सप्रेस

**लाइफलाईन एक्सप्रेस** तथा **जीवनरेखा एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेवरील विशेष गाडी पोचण्यास कठीण अशा अनागरी वस्त्यांमध्ये स्वास्थ्यसेवा पुरवते. *फिरता दवाखाना* या नावानेही ओळखल्या जाणाऱ्या गाडीचा एक डबा शल्यचिकित्सा खोलीच असतो. याशिवाय दोन डब्यांतून रुग्णांना राहण्याची सोय असते. एका स्थानकात दीड-दोन महिने थांबत ही गाडी देशभर प्रवास करीत राहते.

1991 पासून सुरुवात झाली

वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
हिमसागर एक्सप्रेस

250 px|इवलेसे|हिमसागर एक्सप्रेसचा मार्ग
**हिमसागर एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची एक आठवड्यातून एक दिवस धावणारी आगगाडी आहे. ही रेल्वेगाडी भारताच्या तामिळनाडू राज्याच्या दक्षिण टोकावरील कन्याकुमारी पासून उत्तरेकडील जम्मू आणि काश्मीर राज्याच्या वैष्णोदेवी जवळील कटरा शहरापर्यंत धावते. सध्याच्या घडीला हिमसागर एक्सप्रेस प्रवासवेळ व अंतर ह्या दोन्ही बाबतीत भारतामधील दुसऱ्या क्रमांकाची गाडी आहे (कन्याकुमारी-दिब्रुगढ विवेक एक्सप्रेस खालोखाल). हिमसागर एक्सप्रेस कन्याकुमारी ते कटरा दरम्यानचे ३७८७ किमी अंतर ७३ तास व १० मिनिटांमध्ये पूर्ण करते. ह्या प्रवासादरम्यान हिमसागर एक्सप्रेस भारताच्या १२ राज्यांमधून धावते व एकूण ६९ थांबे घेते.

## वेळापत्रक
## मार्ग
कन्याकुमारी → नागरकोविल → तिरुवनंतपुरम → कोल्लम → एर्नाकुलम → पालक्काड → कोइंबतूर → इरोड → सेलम → जोलारपेट → चित्तूर → तिरुपती → नेल्लोर → तेनाली → विजयवाडा → वारंगळ → चंद्रपूर → नागपूर → इटारसी → भोपाळ → झाशी → ग्वाल्हेर → आग्रा → हजरत निजामुद्दीन → नवी दिल्ली → रोहतक → लुधियाना → जालंधर → पठाणकोट → कथुआ → जम्मू तावी → कटरा

ही गाडी रायपूरच्या जवळ आली की अति वेगाने म्हणजे ताशी १०८ कि.मी. वेगाने धावते तर हजरत निजामुद्दीन ते नवी दिल्ली दरम्यान कमीत कमी वेगाने म्हणजे ताशी २४कि.मी. वेगाने धावते. भोपाळ हबीबगंज ते भोपाल जंक्शन दरम्यान ती ताशी १९ कि.मी. वेगाने धावते. दिल्ली परिसर ओलांडण्यासाठी या ट्रेनला साधारण तीन तास लागतात.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
वर्ग:तमिळनाडूमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:जम्मू आणि काश्मीरमधील रेल्वे वाहतूक
खोखरापार

**खोखरापार** तथा **खोखरोपार** (उर्दू: کھوکھراپار‎) पाकिस्तानच्या सिंध प्रांतामधील थरपारकर जिल्ह्यात असलेले शहर आहे.

वर्ग:पाकिस्तानमधील शहरे
चित्तरंजन रेल्वे इंजिन कारखाना

**चित्तरंजन लोकोमोटिव्ह कार्यशाळा** (इंग्लिश: Chittaranjan Locomotive Works, बंगाली: চিত্তরঞ্জন লোকোমোটিভ ওয়ার্কস) हा भारतीय रेल्वेचा एक कारखाना आहे.  पश्चिम बंगाल राज्यातील चित्तरंजन शहरामध्ये असलेल्या ह्या कारखान्यामध्ये पूर्वी दगडी कोळशावर चालणाऱ्या रेल्वे इंजिनांचे उत्पादन होत असे. आता तेथे प्रामुख्याने विजेच्या इंजिनांचे उत्पादन करण्यात येते. चित्तरंजन लोकोमोटिव्ह कार्यशाळा ही रेल्वे इंजिने बनवणाऱ्या जगामधील मोठ्या कारखान्यांपैकी एक आहे. 

इ.स. १९५० साली चालू झालेल्या ह्या कारखान्याला भारतीय स्वातंत्र्यसेनानी चित्तरंजन दास ह्यांचे नाव दिले गेले आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:पश्चिम बंगाल
वर्ग:भारतीय रेल्वेची उत्पादन केंद्रे
पतियाळा रेल्वे इंजिन कारखाना

**डीझेल रेल्वे इंजिन कारखाना** (इंग्लिश: Diesel-Loco Modernisation Works) हा भारत देशाच्या पतियाला शहरामधील भारतीय रेल्वेचा एक कारखाना आहे. ह्या कारखान्यामध्ये जुन्या वापरलेल्या डीझेल इंजिनांचे आधुनिकीकरण करून त्यांचा सेवा काळ वाढवला जातो. हा कारखाना १९८१ साली विश्व बँकेच्या सहाय्याने उघडला गेला.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:पतियाळा
वर्ग:भारतीय रेल्वेची उत्पादन केंद्रे
बनारस रेल्वे इंजिन कारखाना

**बनारस रेल्वे इंजिन कारखाना** (इंग्लिश: Banaras Locomotive Works) हा भारत देशाच्या वाराणसी शहरामधील भारतीय रेल्वेचा एक कारखाना आहे. ह्या कारखान्यामध्ये रेल्वे इंजिनांचे उत्पादन केले जाते. डीझेल इंजिने बनवणे मार्च २०१९ला बंद झाले आहे. मार्च २०१९ पासून हा कारखाना फक्त इलेक्ट्रिक इंजिने बनवतो डीझेल इंजिने बनवणारा हा भारतामधील सर्वात मोठा कारखाना होता. १९६१ साली उघडलेल्या या कारखान्यामध्ये पहिले इंजिन १९६४ साली *अमेरिकन लोकोमोटिव्ह कंपनी* ह्या अमेरिकन कंपनीच्या सहाय्याने बनवले गेले.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:वाराणसी
वर्ग:भारतीय रेल्वेची उत्पादन केंद्रे
सुत्तपिटक

**सुत्तपिटक** हा प्रमुख बौद्ध ग्रंथ त्रिपिटकाचा एक भाग आहे. 'सुत्त' या शब्दाचा अर्थ उपदेशपर वाक्य किंवा प्रवचन होय. यात धर्माविषयीच्या उपदेशांचा संग्रह करण्यात आलेला आहे. याचे पाच निकाय (संग्रह) आहेत.

२. सुत्तपिटक : सुत्तपिटकामध्ये पाच ग्रंथांचा समावेश होतो.
(अ) दिघ निकाय - ३४ सुत्त,
(ब) मज्झिम निकाय - १५२ सुत्त
(क) संयुत्त निकाय - ७७६२ सुत्त
(ड) अंगुत्तर निकाय - ९५५७ सुत्त
(इ) खुद्दक निकाय - खुद्दक निकायामध्ये इतर निकायांप्रमाणे सुत्तांऐवजी १५ ग्रंथांचा समावेश होतो. ते पुढील प्रमाणे :

१. खुद्दकपाठ
२. धम्मपद
३. उदान
४. इत्थिवत्थु
५. सुत्तनिपात
६. विमानवत्थु
७. पेतवत्थु
८. थेरगाथा
९. थेरीगाथा
१०. जातक
११. अपदान
१२. निद्देस
१३. पटिसंभिदामग्ग
१४. बुद्धवंश
१५. चरियापिटक
## संदर्भ
वर्ग:त्रिपिटके
वर्ग:बौद्ध धर्म
वर्ग:बौद्ध ग्रंथ
यंत्र

right|320px
**यंत्र** हे उर्जेचा वापर करून इष्ट काम करून घेण्याचे उपकरण होय. या उपकरणास एक किंवा अधिक भाग असतात.
विविध धर्मात कर्मकांडाचा भाग म्हणून काही विशिष्ट द्विमितीय आकृती किंवा कोरीव शिल्प यांना पण यंत्र असे संबोधले जाते.

यंत्र (संस्कृत) (याचा शब्दशः अर्थ “मशीन, यंत्र” आहे)

## संदर्भ
## हे सुद्धा पहा
यंत्र (धार्मिक)

वर्ग:तंत्रज्ञान
चित्तरंजन (पश्चिम बंगाल)

**चित्तरंजन** हे भारताच्या पश्चिम बंगाल राज्यातील एक शहर आहे. येथे चित्तरंजन लोकोमोटिव्ह कार्यशाळा हा भारतीय रेल्वेचा रेल्वे इंजिने तयार करण्याचा कारखाना आहे.

२०११ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ३९,०९८ होती.

वर्ग:पश्चिम बंगालमधील शहरे
वर्ग:पश्चिम बर्धमान जिल्हा
ओस्मानी साम्राज्य

**ओस्मानी साम्राज्य** (ओस्मानी तुर्की: دَوْلَتِ عَلِيّهٔ عُثمَانِیّه (देव्लेत-ई-ऍलीये-ई-ओस्मानिये); आधुनिक तुर्की: Osmanlı İmparatorluğu किंवा Osmanlı Devleti ; मराठीतील चुकीचे प्रचलित नाव : **ऑटोमन साम्राज्य**) हे इ.स. १२९९ ते इ.स. १९२३ सालापर्यंत अस्तित्वात असलेले जगातील एक शक्तिशाली साम्राज्य होते. इ.स. १९२३ साली ओस्मानी साम्राज्याचा शेवट झाला व  ह्या देशाची स्थापना झाली.

१६ व्या व १७ व्या शतकादरम्यान उत्कर्षाच्या शिखरावर असताना ओस्मानी साम्राज्य आग्नेय युरोप, पश्चिम आशिया व उत्तर आफ्रिका ह्या ३ खंडांमध्ये पसरले होते.

उस्मान पहिला हा ओस्मानी साम्राज्याचा पहिला (१२९९ - १३२६) तर मेहमेद सहावा हा शेवटचा (१९१८ - १९२२) सुलतान होता.


वर्ग:तुर्कस्तानचा इतिहास
वर्ग:साम्राज्ये
वर्ग:खिलाफती
रोमन सम्राट

वर्ग:रोमन साम्राज्य
वर्ग:रोमन सम्राट
वर्ग:रिकामी पाने
महासंगणक

वर्ग:महासंगणक
वर्ग:समांतर गणन
वर्ग:रिकामी पाने
इंटिग्रल डबा कारखाना

**इंटिग्रल कोच कारखाना** (इंग्लिश: Integral Coach Factory, संक्षेप नाव: आय.सी.एफ.) हा भारत देशाच्या चेन्नई शहरामधील रेल्वेचे प्रवासी डबे बनवणारा एक कारखाना आहे. ह्या कारखान्याचे मूळ उद्दिष्ट भारतीय रेल्वेसाठी डबे बनवणे हे असले तरीही आय.सी.एफ.ने आजवर अनेक देशांमधील रेल्वे कंपन्यांसाठी देखील डबे बनवले आहेत. १९९५ साली हा कारखाना स्वित्झर्लंडच्या सहयोगाने चालू करण्यात आला.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:चेन्नई
वर्ग:भारतीय रेल्वेची उत्पादन केंद्रे
कोरियन युद्ध

**कोरियन युद्ध** (२५ जून १९५० - २७ जुलै १९५३) हे कोरियाचे प्रजासत्ताक व कोरियाचे जनतेचे लोकशाही प्रजासत्ताक या दोन देशात झालेले युद्ध होते. कोरियाचे प्रजासत्ताकाला किंवा दक्षिण कोरियाला अमेरिकेने व संयुक्त राष्ट्रांनी मदत केली होती. कोरियाचे जनतेचे लोकशाही प्रजासत्ताकाला किंवा उत्तर कोरियाला चीनने मदत केली होती त्याचप्रमाणे सोव्हिएत संघानेही उत्तर कोरियाला मदत केली होती. या युद्धाची सुरुवात कोरियाच्या फाळणीमुळे झाली. 

वर्ग:अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने सहभागी असलेली युद्धे
वर्ग:उत्तर कोरिया सहभागी असलेली युद्धे
वर्ग:दक्षिण कोरिया सहभागी असलेली युद्धे

वर्ग:शीतयुद्ध
झार

रशियन सम्राटाला ‘झार’ असे म्हणतात.

वर्ग:शाही रशिया
वर्ग:रशियन राज्यकर्ते
वर्ग:रशियाचे झार
रेल डबा कारखाना

**रेल डबा कारखाना** (इंग्लिश: Rail Coach Factory) हा भारतीय रेल्वेचा रेल्वे डबे तयार करणारा एक कारखाना आहे. हा कारखाना इ.स. १९८६मध्ये भारताच्या पंजाब राज्यातील कपुरथळा शहरात सुरू झाला. आत्तापर्यंत या कारखान्याने १६,००० प्रकारचे प्रवासी रेल्वे डबे तयार केले आहेत. यात स्वयंचलित वाहनांसह ५१ प्रकार शामिल आहेत.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:कपुरथळा
वर्ग:भारतीय रेल्वेची उत्पादन केंद्रे
समझौता एक्सप्रेस

**समझौता एक्सप्रेस** (उर्दू: سمجھوتا اکسپريس) ही भारत व पाकिस्तान देशांदरम्यान आठवड्यातून दोन वेळा धावणारी एक प्रवासी रेल्वेगाडी आहे. ही गाडी भारतीय राजधानी दिल्लीला अमृतसरमार्गे पाकिस्तानधील लाहोर शहरासोबत जोडते. भारतीय रेल्वेची दिल्लीहून सुटणारी गाडी भारत-पाकिस्तान सीमेजवळ अटारी गावापर्यंतच धावते. येथे सर्व प्रवाशांना उतरून कस्टम व इमिग्रेशन पूर्ण करावे लागते. त्यानंतर त्यांना पाकिस्तान रेल्वेद्वारे चालवल्या जात असलेल्या एका वेगळ्या गाडीत चढावे लागते. ती वेगळी गाडी लाहोरपर्यंत धावते.

सिमला करारात ठरल्याप्रमाणे ह्या रेल्वे प्रवासाचा २२ जुलै १९७६ रोजी प्रारंभ करण्यात आला. भारत-पाकिस्तान दरम्यानच्या तणावपूर्ण संबंधांचा फटका ह्या सेवेला बसत असून आजवर अनेकदा ही सेवा स्थगित करण्यात आली आहे.

वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
वर्ग:भारत-पाकिस्तान संबंध
रेल स्प्रिंग कारखाना

**रेल स्प्रिंग कारखाना** (इंग्लिश: Rail Wheel Factory) हा भारतीय रेल्वेचा एक कारखाना आहे. मध्य प्रदेशमधील ग्वाल्हेर शहराच्या १२.८ किमी दक्षिणेस सिथौली रेल्वे स्थानकानजीक स्थित असलेल्या ह्या कारखान्यामध्ये रेल्वेच्या इंजिन, प्रवासी तसेच मालवाहतूक डबे इत्यादींमध्ये वापरात येणाऱ्या सर्व प्रकारच्या स्प्रिंगांचे उत्पादन केले जाते.

रेल स्प्रिंग कारखान्याचे उद्घाटन २५ एप्रिल १९९० रोजी तत्कालीन रेल्वेमंत्री जॉर्ज फर्नान्डिस ह्यांनी केले.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:ग्वाल्हेर
वर्ग:भारतीय रेल्वेची उत्पादन केंद्रे
दुसरा ओस्मान

thumb|right|दुसरा ओस्मान दुसरा

सुलतान '''*दुसरा* ओस्मान'* (ओस्मानी तुर्की भाषा: عثمان ثانى ; *ओस्मान-इ सानी*) (नोव्हेंबर ३, इ.स. १६०४ - मे २०, इ.स. १६२२) हा इ.स. १६१८ पासून मृत्यूपर्यंत ओस्मानी सम्राट होता.

याला *जेंच ओस्मान'' (धाकटा ओस्मान) या नावानेही ओळखत असत.

दुसऱ्या ओस्मानाने इ.स. १६०७ मध्ये एइशा हिच्याशी लग्न केले. याला अपत्ये नव्हती.

ओस्मान,०२
वर्ग:इ.स. १६०४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १६२२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कार्ल बेडेकेर

'*** हे जर्मन प्रकाशक होते. त्यांच्या ** बेडेकेर*' प्रकाशनाने माडलेली मानके प्रवास्यांनसाठि मार्गदर्शनपर लिहिण्यात येणाऱ्या पुस्तकांची मानके ठरवण्यात आधारभूत  मानण्यात  येतात. 

thumb|right|कार्ल बेडेकेर

बेडेकेर, कार्ल
वर्ग:इ.स. १८०१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८५९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रेल चाक कारखाना

**रेल चाक कारखाना** (इंग्लिश: Rail Wheel Factory) हा भारतीय रेल्वेचा एक कारखाना आहे. बंगळूरच्या येळहंका भागात स्थित असलेल्या ह्या कारखान्यामध्ये रेल्वेच्या इंजिन, प्रवासी तसेच मालवाहतूक डबे इत्यादींमध्ये वापरात येणारी सर्व प्रकारची चाके, आस (Axle) व निगडीत भाग बनवण्यात येतात.

१९७० च्या दशकाअखेरीस भारतीय रेल्वे आवश्यक असलेल्या चाकांपैकी ५५ टक्के चाके आयात करीत असे. भारतीय कंपन्यांपैकी केवळ टाटा लोह व स्टील कंपनी व दुर्गापूर स्टील कारखाना ह्या दोनच कंपन्या रेल्वेची चाके बनवीत असत. महागड्या आयत दरामुळे नुकसान होत असल्यामुळे भारत सरकारने स्वतःचा चाक कारखाना उघडण्याचा निर्णय घेतला. तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी ह्यांनी १५ सप्टेंबर १९८४ रोजी रेल चाक कारखान्याचे उद्घाटन केले.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:बंगळूर
वर्ग:भारतीय रेल्वेची उत्पादन केंद्रे
फ्रेडरिक राईन्स

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्य दुवे
राईन्स, फ्रेडरिक
राईन्स, फ्रेडरिक
वर्ग:इ.स. १९१८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९८ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डेव्हिड ली

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्य दुवे
ली, डेव्हिड मॉरिस
ली, डेव्हिड मॉरिस
वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
स्टीवन चू

## पुरस्कार
''''* (इंग्लिश: *Steven Chu'') (फेब्रुवारी २८, इ.स. १९४८ - हयात) हा अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ आहे. 

## जीवन 
## संशोधन 
इ.स. १९९७ साली लेसर|लेसर किरणांद्वारे अणूंना थंड करण्याच्या व पाशात बांधण्याच्या प्रक्रियेवर त्याने केलेल्या मूलभूत संशोधनाबद्दल त्याला भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक देऊन गौरवण्यात आले. इ.स. २००९ साली बराक ओबामा याच्या अध्यक्षीय कारकिर्दीत त्याला अमेरिकेचा ऊर्जामंत्री म्हणून नेमण्यात आले.

## बाह्य दुवे
* लॉरेन्स बर्कले राष्ट्रीय प्रयोगशाळेच्या संकेतस्थळावरील चरित्र (इंग्लिश मजकूर) 

वर्ग:अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ
वर्ग:भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेते
वर्ग:इ.स. १९४८ मधील जन्म
रॉबर्ट कोलमन रिचर्डसन

'''''' ( २६ जुलै, इ.स. १९३७ वाॅशिंग्टन डी.सी., अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने - मृत्यू: १९ फेब्रुवारी, इ.स. २०१३ इथाका, अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने) हे शास्त्रज्ञ आहेत. त्यांना इ.स. १९९६ सालचे भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक मिळाले.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्य दुवे
रिचर्डसन, रॉबर्ट कोलमन
रिचर्डसन, रॉबर्ट कोलमन
वर्ग:इ.स. १९३७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील मृत्यू
नफा

एखाद्या उत्पादनाच्या विक्रीतून मिळालेले उत्पन्न आणि त्या उत्पादनाच्या निर्मितीसाठी केला गेलेला खर्च यांच्यातील फरकास, तो धन संख्या असल्यास नफा असे म्हणतात.

जर निर्मितीचा खर्च विक्रीतून मिळालेल्या उत्पन्नापेक्षा जास्त असेल, तर त्या विक्रीतून तोटा होतो.

उदा. जर एका  निर्मितीत शंभर रुपये खर्च आला, आणि ती खुर्ची दीडशे रूपयास  गेली, तर ह्या खुर्चीच्या व्यवहारात पन्नास (दीडशे वजा शंभर) रुपये फायदा झाला असे म्हणतात.

वर्ग:अर्थशास्त्र
दीर्घिका

आपल्या सुर्यकुलात असणारा सुर्य हा एक मध्यम आकाराचा तारा आहे. अशा आपल्या सुर्याएव्हढ्या अंदाजे सुमारे १०० अब्ज ता-यांच्या समुहास आकाशगंगा असे म्हणतात याचा आकार प्रचंड मोठा असतो. अशा अंदाजे सुमारे १०० अब्ज आकाशगंगांच्या समुहास "दिर्घीका" असे म्हणतात. आणी अशा १०० अब्ज दिर्घीका या ब्रम्हांडात असण्याची शक्यता आहे. यावरून ब्रम्हांड किती प्रचंड मोठे आहे याची कल्पना येते.

### मंदाकिनी
हे आपल्या आकाशगंगेचे नाव आहे. आपली आकाशगंगा स्पायरल प्रकारची आहे. देवयानी ही आपल्या सर्वात जवळची दीर्घिका आहे. या आकाशगंगेत अंदाजे १०० अब्ज तारे आहेत.

*
वर्ग:विश्व
डग्लस डी. ओशेरॉफ

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्य दुवे
ओशेरॉफ, डग्लस डी.
ओशेरॉफ, डग्लस डी.
वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म
मार्लीन डीट्रिच

**मरी माग्दालीन** *मार्लीन* **डीट्रिच** (२७ डिसेंबर, इ.स. १९०१ - ६ मे, इ.स. १९९२) ही मूळची जर्मन असलेली अमेरिकन चित्रपटअभिनेत्री होती.

वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:अमेरिकन अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९०१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू
विल्यम डॅनियेल फिलिप्स

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्य दुवे
फिलिप्स, विल्यम डॅनियेल
फिलिप्स, विल्यम डॅनियेल
वर्ग:इ.स. १९४८ मधील जन्म
एर्नान कोर्तेझ

**एर्नान कोर्तेझ** हा स्पॅनिश कॉंकिस्तादोर होता. त्याच्या नेतृत्वाखाली ॲझटेक साम्राज्य पडले व ते मेक्सिकोच्या सत्तेखाली आले.

वर्ग:स्पॅनिश काँकिस्तादोर
वर्ग:मेक्सिकोचा इतिहास
वर्ग:स्पेनचा इतिहास
वर्ग:इ.स. १४८५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १५४७ मधील मृत्यू
राक्षसी वायू ग्रह

राक्षसी वायू ग्रह हे मुख्यतः हायड्रोजन व हेलियम पासून बनलेले महाकाय ग्रह असतात. गुरू व शनी हे सूर्यमालेतील राक्षसी वायू ग्रह आहेत.  पूर्वी "महाकाय ग्रह" आणि "राक्षसी वायू ग्रह" या संज्ञा समानार्थी होत्या. सन १९९० मध्ये युरेनस आणि नेपच्यून हे एका वेगळ्या वर्गातील ग्रह असल्याचे दिसून आले. हे ग्रह जड वायुरूपप्रवण पदार्थांपासून बनलेले होते. कालांतराने त्यांना बर्फाळ राक्षसी ग्रह म्हणून ओळखले जावू लागले. 

वर्ग:सूर्यमाला
वर्ग:ग्रह
स्पेनचा तेरावा आल्फोन्सो

**अल्फोन्सो तेरावा** (२८ नोव्हेंबर, १८५७ - २५ नोव्हेंबर, १८८५) हा स्पेनचा राजा होता.

आल्फोन्सो १३
वर्ग:इ.स. १८५७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८८५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फेडरल ब्यूरो ऑफ इन्व्हेस्टिगेशन

वर्ग:अमेरिकेच्या हेरसंस्था
वर्ग:फेडरल ब्युरो ऑफ इनव्हेस्टिगेशन
वर्ग:रिकामी पाने
नोर्मंदी

right|250 px|thumb|नोर्मंदीचा नकाशा
**नोर्मंदी** (; नॉर्मन: Normaundie) हा फ्रान्स देशामधील एक भौगोलिक प्रदेश व भूतपूर्व प्रांत आहे. फ्रान्सच्या उत्तर भागात इंग्लिश खाडीच्या किनाऱ्यावर वसलेल्या नॉर्मंदीचे क्षेत्रफळ ३०,६२७ वर्ग किमी इतके असून येथील लोकसंख्या सुमारे ३५ लाख इतकी आहे. सीन नदी नोर्मंदीमधील ला आव्र ह्या शहराजवळ इंग्लिश खाडीला मिळते. जर्सी व गर्न्सी ही दोन ब्रिटिश बेटे नॉर्मंदीच्या पश्चिमेला स्थित आहेत. 

सध्या नोर्मंदी ओत-नोर्मंदी (अप्पर नॉर्मंडी) व बास-नोर्मंदी (लोअर नॉर्मंडी) ह्या दोन प्रशासकीय प्रदेशांमध्ये विभागला गेला आहे. ओत-नोर्मंदीमध्ये सीन-मरितीम व युर ह्या तर बास-नोर्मंदी ऑर्न, काल्व्हादोस व मांच ह्या विभागांमध्ये विभागला गेला आहे. रोऑं, कां व ला आव्र ही नोर्मंदीमधील मोठी शहरे आहेत.

दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान दोस्त राष्ट्रांनी जून ६, १९४४ रोजी नोर्मंडीमधून नाझी जर्मनीवर मोठा हल्ला चढवला. येथून दुसऱ्या महायुद्धात पश्चिम युरोपमध्ये दोस्त राष्ट्रांची सरशी सुरू झाली

## हे सुद्धा पहा 
*गी द मोपासॉं

## बाह्य दुवे 
*  Normandie Héritage 


वर्ग:फ्रान्सचे भूतपूर्व प्रांत
विनाशिका

इवलेसे|200x200अंश
**विनाशिका** (इंग्लिश: *destroyers*) हा जलद, जपळ गतीच्या लढाऊ नौकांचा प्रकार आहे. सहसा या नौका मोठ्या लढाऊ नौका किंवा तांड्यांच्या आसपास राहून शत्रुकडून घातल्या जाणाऱ्या झडपांपासून त्यांचे रक्षण करतात. या नौका रसद न घेता बराच वेळ लढाईत कार्यरत राहू शकतात.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:प्रकारानुसार जहाजे
वर्ग:नौदलाची जहाजे
वर्ग:विनाशिका
वर्ग:आरमारी नौका
युनियन कार्बाइड

**युनियन कार्बाईड कॉर्पोरेशन** ही अमेरिकन रसायनकंपनी आहे. २००१पासून ही डाउ केमिकल कंपनीची उपकंपनी आहे. युनियन कार्बाइडच्या मूळ कंपनीची स्थापना १९१७मध्ये झाली होती.

याचे मुख्यालय ह्युस्टन येथे आहे.

वर्ग:भोपाळ वायुदुर्घटना
वर्ग:अमेरिकेमधील कंपन्या
कॅरिबियन समुद्र

उजवे|300 px
**कॅरिबियन समुद्र** हा अटलांटिक महासागर आणि मेक्सिकोच्या अखाताच्या मधील समुद्र आहे. याच्या दक्षिणेस वेनेझुएला आणि कोलंबिया, नैऋत्येस पनामा, पश्चिमेस कोस्टा रिका, निकाराग्वा, ग्वाटेमाला आणि बेलिझ, उत्तरेस ग्रेटर ॲंटिल्स, क्युबा, जमैका, डॉमिनिकन प्रजासत्ताक आणि पोर्तो रिको तर पूर्वेस लेसर ॲंटिल्स हे देश/भूभाग आहेत.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:समुद्र
वर्ग:अटलांटिक महासागर
वर्ग:कॅरिबियन
तालिबान

**तालिबान** आशियातील काही देशांतून असलेली दहशतवादी संघटना आहे.

## पाकिस्तान
तहरिक-ए-तालिबान-पाकिस्तान या दहशतवादी संघटनेची स्थापना बैतुल्ला मसूद या कडव्या दहशतवाद्याने २००७ साली पाकिस्तानमध्ये केली. पाकिस्तानच्या पश्चिमेकडील 'फेडरली ॲडमिनिस्टर्ड ट्राइबल एरिया' अर्थात फटा क्षेत्रात १९८० च्या दशकापासून फोफावलेल्या अनेक इस्लामिक मूलतत्त्ववादी संघटना एकत्र करून त्याने या संघटनेची स्थापना केली. या संघटनेची तीन मुख्य उद्दिष्टे होती. एक म्हणजे अमेरिकेचा कट्टर विरोध करणे. दोन, पाकिस्तानमध्ये शरियतवर आधारित असेलेले कट्टर इस्लामिक राज्य स्थापन करणे आणि तीन, अफगाणिस्तान, चीन व भारतातील जिहादी संघर्षाला समर्थन, सहकार्य करणे. 

विशेष म्हणजे ही संघटना पाकिस्तानी लष्कराला पहिल्यापासूनच इस्लामचा शत्रू मानत आली आहे. पाकिस्तान जरी इस्लामिक राष्ट्र असले, तरी कट्टर इस्लामी राज्याची फार कमी वैशिष्ट्ये पाकिस्तानात आहेत. असे कडवे इस्लामिक राज्य पाकिस्तानात आणण्यात सर्वात मोठा अडथळा पाकिस्तानचे लष्कर असल्याचे या संघटनेचे मत आहे. पाकिस्तानमधील राजकीय नेतृत्व लष्कराच्या नियंत्रणात आहे. त्यामुळे या संघटनेने आपल्या स्थापनेनंतर लगेचच पाकिस्तानातील राजकीय नेतृत्व आणि लष्कराला लक्ष्य करायला सुरुवात केली. प्रत्युत्तरादाखल पाकिस्तानने या संघटनेविरुद्ध लष्करी कारवाई केली व त्यासाठी अमेरिकेची मदत घेतली.

२००९ साली पाकिस्तान तालिबान व लष्कर यांच्यात पहिला संघर्ष झाला. त्यात मसूद मारला गेला. १५ जून २०१४ रोजी या संघटनेविरुद्ध पाकिस्तानने दुसरी लष्करी कारवाई सुरू केली. 

या दुसऱ्या लष्करी मोहिमेचे एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे ही कारवाई केवळ 'तहरिक-ए-तालिबान-पाकिस्तान'च्या विरोधात आहे. ती पाकिस्तानमधील इतर दहशतवादी विशेषतः पाकिस्तानच्या पूर्वेकडे सक्रिय असणाऱ्या 'जमात-उल-दवा', 'लष्कर-ए-तैय्यबा' यांसारख्या संघटनांच्या विरुद्ध नाही. या संघटनांना सूट देण्यामागचे महत्त्वाचे कारण म्हणजे, जर या संघटना पश्चिमेकडील पाकिस्तान तालिबानला जाऊन मिळाल्या, तर पाकिस्तानसाठी तो सर्वात मोठा धोका असेल. त्यामुळे या संघटनांविषयी मवाळ धोरण स्वीकारण्यात आले, तसेच या संघटनांचा फायदा भारतविरोधी देखील करता येत असल्यामुळे त्यांच्याविषयी सहकार्याचे धोरण पाकिस्तानी लष्कराचे राहिले आहे. हाफिज सईदचा पाकिस्तानातील मुक्त संचार किंवा नुकतेच मुंबई हल्ल्यातील मुख्य सूत्रधार लखवीला मिळालेला जामीन या गोष्टी 'जमात-उल-दवा' व 'लष्कर-ए-तैय्यबा'विषयीचा 'सॉफ्ट कॉर्नर' स्पष्ट करतात. एवढेच नाही तर पाकिस्तान तालिबानला नियंत्रित करण्यासाठी पाकिस्तानी लष्कर हाफिज सईदची मदतही घेऊ शकते. 

## तालिबानची दहशतवादी कृत्ये
* पेशावरमधील शाळेवर केलेला अमानुष दहशतवादी हल्ला. या हल्ल्यात .... मुले मृत्युमुखी पडली.

## तालिबानची साद्यंत माहिती सांगणारी पुस्तके
* तालिबान (मूळ लेखक - पत्रकार अहमद रशीद, मराठी अनुवाद - भारती पांडे) 
* माझे तालिबानी दिवस (मूळ इंग्रजी, लेखक -सलाम झैफ, मराठी अनुवाद - डॉ. प्रमोद जोगळेकर)

वर्ग:दहशतवाद
वर्ग:इस्लामी मूलतत्त्ववादी संघटना
वर्ग:अफगाणिस्तानातील यादवी

वर्ग:इस्लामी दहशतवाद
वर्ग:पाकिस्तानमधील राजकारण
वर्ग:अफगाणिस्तानमधील राजकारण
वर्ग:दहशतवादी संघटना
डीप ब्लू (निःसंदिग्धीकरण)

* डीप ब्लू (महासंगणक)
* डीप ब्लू (२००१ चित्रपट)
* डीप ब्लू (२००३ चित्रपट)

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
नरेंद्र करमरकर

**नरेंद्र कृष्ण करमरकर** (१९५७; ग्वाल्हेर, भारत - हयात) हे मराठी, भारतीय गणितज्ञ आहेत. ते करमरकर अल्गोरिदमासाठी प्रसिद्ध आहेत.

## जीवन 
करमरकरांचा जन्म १९५७ साली ग्वाल्हेरात झाला. त्यांनी इ.स. १९७८ साली भारतीय प्रौद्योगिकी संस्था, मुंबई येथून विद्युत अभियांत्रिकी शाखेची बी.टेक पदवी मिळवली. पुढे त्यांनी अमेरिकेतील कॅलिफोर्निया इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी संस्थेतून एम.एस., तर कॅलिफोर्निया विद्यापीठ, बर्कले येथून संगणकशास्त्र विषयात पीएच.डी. मिळवली.

न्यूजर्सी येथील बेल प्रयोगशाळेत काम करताना इ.स. १९८४ साली त्यांनी *करमकर अल्गोरिदम* म्हणून ख्यातनाम झालेला अल्गोरिदम मांडला. पुढे करमरकर मुंबईतील टाटा इन्स्टिट्यूट ऑफ फंडामेंटल रिसर्च या संशोधनसंस्थेत प्राध्यापक म्हणून काम केले.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:भारतीय गणितज्ञ
वर्ग:मराठी गणितज्ञ
वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डीप ब्लू (महासंगणक)

वर्ग:महासंगणक
वर्ग:आयबीएम
वर्ग:समांतर गणन
पोर्फिरियो दियाझ

**होजे देला क्रुझ पोर्फिरियो दियाझ मोरी** (; १५ सप्टेंबर १८३० - २ जुलै १९१५) हा मेक्सिको देशाचा लष्करी अधिकारी व तीन वेळा राष्ट्राध्यक्ष होता. १८६२ मधील फ्रान्सच्या मेक्सिकोवरील लष्करी आक्रमणादरम्यान मेक्सिकोकडून लढणाऱ्या दियाझने १८७६ सालच्या लष्करी बंडादरम्यान सत्ता बळकावली.

आपल्या ३० वर्षांच्या कारकिर्दीमध्ये दियाझने मेक्सिकोमध्ये अनेक सुधारणा घडवून आणल्या तसेच देशाची आर्थिक प्रगती केली. परंतु त्याने हुकुमशहाच्या थाटात सत्ता चालवल्याचे मानले जाते.

## बाह्य दुवे 
*ऐतिहासिक माहिती

वर्ग:मेक्सिकोचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रशियाची दुसरी कॅथरीन

**कॅथेरिन दुसरी** किंवा **महान कॅथेरिन** तथा **कॅथरीन द ग्रेट** (२ मे, इ.स. १७२९ - १७ नोव्हेंबर, इ.स. १७९६) ही जुलै ९, इ.स. १७६२ ते आपल्या मृत्यूपर्यंत रशियन साम्राज्याची सम्राज्ञी होती. कॅथरीन द ग्रेट मूळची जर्मन होती. तिचा जन्म सध्याच्या पोलंडमधील(पूर्वीचे प्रशिया) स्टेटिन प्रांतात झाला होता. तिचे मूळ नाव सोफिया ऑगस्टा फ्रेडरिका होते.

## परिचय 
thumb|left|कॅथेरिन दुसरी, रशिया
तिसरा पीटर म्हणजेच द ग्रँड ड्यूक पीटरशी विवाह होऊन कॅथरीन रशियाला आली आणि रशियन होऊन गेली. जर्मनीला विसरून नंतरचे आयुष्य तिने रशियाच्या भल्यासाठी घालवले. तिच्या काळात तिने अनेक लढाया करून रशियाचा साम्राज्यविस्तार केला. रशियन समाजाची घडी बसवतानाच कायदा आणि प्रशासन व्यवस्थेतही व्यापक सुधारणा घडवून आणल्या. विवाहानंतर तिचे मूळ नाव बदलून कॅथरीन ॲलेक्सीयेव्ना ठेवण्यात आले.

एलिझाबेथच्या मृत्यूनंतर कॅथरीनचा पती पीटर रशियाचा झार झाला होता पण कोणताही निर्णय घेण्याच्या बाबतीत तो सल्लागारांवर व मित्रांवर अवलंबून राहत असे त्यामुळे रशियन लोक कॅथरीनला उघडपणे पाठिंबा देऊ लागले. कॅथरीनच्या या लोकप्रियतेमुळे पीटरने कॅथरीनला तुरुंगात टाकण्याची तयारी सुरू केली होती मात्र पीटरचा हा कट रशियन सैन्याला कळताच सैन्याने कॅथरीनला पाठिंबा दिला. लष्करी गणवेशात कॅथरीनने सैन्याच्या या उठावाचे नेतृत्व केले. पीटरला अटक करून कोठडीत डांबण्यात आले नंतर कोठडीतच त्याचा मृत्यू झाला.

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्यदुवे 
* 

वर्ग:इ.स. १७२९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७९६ मधील मृत्यू
वर्ग:रशियन सम्राज्ञी
वर्ग:रशियाचे राज्यकर्ते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वास्को द गामा

**वास्को द गामा** (१४६० ते २४ डिसेंबर १५२४) हा एक पोर्तुगीज खलाशी होता. वास्को द गामाला सर्वप्रथम युरोपाहुन भारतापर्यंत समुद्रयात्रा करण्याचे श्रेय दिले जाते. त्याने इ.स. १४९८ मध्ये आफ्रिका खंडाला वळसा मारून भारतात येण्याचा सागरी मार्ग शोधला.

वर्ग:पोर्तुगीज खलाशी
वर्ग:भारताचा इतिहास
वर्ग:पोर्तुगालचा इतिहास
वर्ग:इ.स. १४६० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १५२४ मधील मृत्यू
वर्ग:दर्यासारंग
ग्रीनलँड

**ग्रीनलंड** हा अटलांटिक महासागर व आर्क्टिक महासागर ह्यांच्या मधील उत्तर अमेरिका खंडातील एक स्वायत्त देश आहे. ग्रीनलंडवर डेन्मार्कच्या राजतंत्राची सत्ता आहे. ग्रीनलंड हे जागातील सर्वात मोठे बेट व जगातील सर्वात कमी लोकसंख्या घनता असलेला  देश आहे. नूक ही ग्रीनलंडची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.

स्थानिक ग्रीनलँडिक भाषेत याचे नाव **कलाल्लित नुनात** आहे.

## बाह्य दुवे 
* Greenland Home Rule (इंग्रजीमध्ये)
* Greenland.com
* 
* 

वर्ग:उत्तर अमेरिका
वर्ग:बेटे
वर्ग:आर्क्टिक
वर्ग:डेन्मार्कचे राजतंत्र
शरच्चंद्र रॉय

**शरच्चंद्र रॉय** (नोव्हेंबर ४, १८७१ - १९४२) हे भारतीय मानववंशशास्त्रज्ञ होते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतीय मानववंशशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १८७१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शंभू महाराज

**शंभू महाराज** (१९१०:लखनौ, उत्तर प्रदेश, भारत - नोव्हेंबर ४, इ.स. १९७०) हे प्रसिद्ध भारतीय कथकनर्तक होते.

वर्ग:कथक नर्तक
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९१० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
येमेन

**येमेन** हा मध्यपूर्वेतील एक देश आहे.

वर्ग:आशियातील देश
वर्ग:येमेन
पुरुषोत्तम विश्वनाथ बापट

**पुरुषोत्तम विश्वनाथ बापट** (जून १२, १८९४ - नोव्हेंबर ४, १९९१) हे मराठी प्राच्यविद्यासंशोधक, बौद्ध धर्माचे अभ्यासक, पाली भाषेतील विद्वान होते.

## प्रकाशित साहित्य 
वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:मराठी भाषांतरकार
वर्ग:इ.स. १८९४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९१ मधील मृत्यू
इंदिराबाई खाडिलकर

## पूर्वायुष्य 
इंदिराबाई खाडिलकर (? - नोव्हेंबर १, १९९२) ह्या मराठी गायिका होत्या. पं. केशवबुवा मटंगे यांच्याकडे त्यांनी हिंदुस्तानी संगीतातील ग्वाल्हेर गायकीचे शिक्षण घेतले.

## गाजलेली गीते 
* जो या नगराभूषण खरा
* नयने लाजवीत

वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:हिंदुस्तानी गायक
वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक
वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
भय्यासाहेब ओंकार

**धुंडिराज भास्कर ओंकार** ऊर्फ **भय्यासाहेब ओंकार** (१९३० - ऑक्टोबर ३१, १९९९) हे मराठी चित्रकार होते. त्यांनी श्रीमती नाथीबाई दामोदर ठाकरसी विद्यपीठातील कलाविभागाचे डीनपद काही काळ सांभाळले.

## प्रकाशित साहित्य 
ओंकारांनी चित्रकलाविषयक साहित्यही लिहिले.
* स्केचबुकातील पाने (आत्मचरित्र)

वर्ग:मराठी चित्रकार
वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९९ मधील मृत्यू
शरद भुथाडिया

**शरद भुथाडिया** हे मराठी रंगभूमीवरील अभिनेते, दिग्दर्शक आहेत. कोल्हापुरातील "प्रत्यय हौशी नाट्यसंस्था" ह्या संस्थेत ते कार्यरत आहेत.

वर्ग:मराठी नाट्यदिग्दर्शक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कथक

**कथक** किंवा कथ्थक ही एक भारतीय नृत्यशैली आहे. ती भारतातील आठ शास्त्रीय नृत्य प्रकारांपैकी एक आहे.  (इतर प्रकार - ओडिसी, कथकली, कुचिपुडी, भरतनाट्यम्,  मणिपुरी, मोहिनीअट्ट्म आणि सथ्थियार).

कथ्थक हा उत्तर भारतातील प्रमुख नृत्यप्रकार असून भावप्रधान आणि चमत्कारप्रधान तत्त्वाचा समावेश हे या शैलीचे वैशिष्ट्य आहे. शास्रीयदृष्ट्या या शैलीत गत, तोडे, नायक नायिका भेद, तत्कार, घुंगुरांचा आवाज, तालवादकासह नर्तकाची जुगलबंदी अशा प्रकारांचा समावेश होतो. या गोष्टीमुळे लोकरंजनही होते.

## इतिहास
कथावाचन करणाऱ्यांकडून मंदिरांमधे पौराणिक कथा सांगितल्या जात. त्यानंतर होणाऱ्या कीर्तनात नट मंडळी नृत्य करीत असत. काही सामाजिक कारणांमुळे या नटमंडळींवर तत्कालीन परिस्थितीत बहिष्कार टाकला गेला, त्यामुळे यांनी स्वतःच कथा सांगून नृत्य करण्यास प्रारंभ केला, म्हणून त्यांना 'कत्थक' असे संबोधण्यात येऊ लागले. आचार्यांच्या मार्गदर्शनाखाली या नटमंडळींनी नृत्याची शास्त्रीय पद्धती व परिभाषा आत्मसात केली आणि नृत्यप्रधान अंगाने त्यांनी कृष्णाच्या लीलांचे सादरीकरण करण्यास सुरुवात केली, आणि कथक नृत्यशैलीचा जन्म झाला.

## घराणे परंपरा
कथकची तीन प्रमुख घराणी आहेत -

१. जयपूर घराणे - भानुजी हे मुख्य प्रवर्तक. याच्या चार शाखांचे नायक नत्थूलाल, शंकरलाल, गिरिधारीलाल व भानजी.  हे अन्य प्रवर्तक होत.

२. लखनौ घराणे  -  प्रवर्तक : ईश्वरीप्रसाद.

३. बनारस घराणे - प्रवर्तक : जानकीप्रसाद

४. रायगड घराणे - हे फारसे प्रचलित नाही.

इतर शास्त्रीय नृत्य प्रकारांच्या तुलनेत कथकमध्ये पाय ताठ ठेवले जातात. हा कथकवरील मोगल प्रभावामुळे झालेला बदल आहे असे मानले जाते.

## प्रसिद्ध कलाकार
अच्छन महाराज, बिरजू महाराज, रोहिणी भाटे, मंजिरी देव, रोशनकुमारी, हजारी प्रसाद हे कथ्थक नृत्यप्रकारातील प्रसिद्ध कलावंत आहेत. महाराष्ट्रात कथ्थक नृत्यप्रकारातील प्रमुख कलावंत आहेत मनीषा साठे, शमा भाटे, उमा डोगरा, माधुरी दीक्षित,टीना तांबे, अदिती भागवत आणि नंदकिशोर कपोते.   

## चित्रदालन

चित्र:Kathak 3511900193 986f6440f6 b retouched.jpg|उजवे|कथक नृत्य
चित्र:Aditi Mangaldas.JPG|उजवे|कथक कलाकार अदिती मंगलदास
File:Richa Jain kathak Exponent.jpg|उजवे|रीचा जैन यांचे नृत्य

## संदर्भ
वर्ग:कथक
वर्ग:अभिजात भारतीय नृत्ये
शंकर केशव कानेटकर

**शंकर केशव कानेटकर** ऊर्फ **कवी गिरीश** (ऑक्टोबर २८, इ.स. १८९३:सातारा, महाराष्ट्र, भारत - डिसेंबर ४, इ.स. १९७३) हे मराठी कवी होते. साताऱ्यात जन्मलेल्या कानेटकरांनी फर्ग्युसन व विलिंग्डन या कॉलेजांतून अध्यापन केले. ते मुधोजी हायस्कूल, फलटण या शाळेचे प्राचार्य होते. त्यांनी अनेक प्रसिद्ध कविता फलटण मुक्कामी रचल्या आहेत. कवी गिरीश हे *रविकिरण* मंडळाचे एक प्रमुख सदस्य होते. 

कवी गिरीश यांचे ५ काव्यसंग्रह आहेत.  त्याशिवाय त्यांनी चार स्वरचित खंडकाव्ये व टेनिसनच्या ’इनॉक आर्डेन’चा ’अनिकेत’ हा काव्यानुवाद केला.  माधव  ज्युलियन यांचे चरित्र त्यांनी लिहिले, तर रेव्हरंड  ना.वा. टिळक यांच्या *ख्रिस्तायन*ची प्रत संपादित केली.

## लेखन 
* कांचनगंगा (काव्यसंग्रह)
* चंद्रलेखा (काव्यसंग्रह) 
* फलभार (काव्यसंग्रह)
* बालगीत (काव्यसंग्रह)
* सोनेरी चांदणे (काव्यसंग्रह)
* कवी यशवंत आणि गिरीश यांच्या एकत्रित कवितांचे  ‘वीणाझंकार’ व ‘यशो-गौरी’ या नावांचे दोन कवितासंग्रह आहेत. 
* माधव ज्यूलियन यांचे ‘स्वप्नलहरी’ तसेच रेव्हरंड ना.वा. टिळक यांचे ‘ख्रिस्तायन’ या ग्रंथांचे संपादन.

## संदर्भ
वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:रविकिरण मंडळ‎
वर्ग:इ.स. १८९३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नास्तिकता

**नास्तिकता**  नास्तिकवाद या अनीश्वरवाद (इंग्रजी:**Atheism** ) ही  जो सार्वभौम पुरावा नसतानाही जगाला निर्माण करतो, राज्य करतो आणि नियंत्रित करतो अशा कोणत्याही ईश्वराचे अस्तित्त्व मान्य करत नाही. (नास्ति = न + अस्ति ) = नाही आहे, म्हणजेच ईश्वर/देव नाही आहे.) निरीश्वरवादी असत्यपणा  बोलतात कारण देव (ईश्वर) अस्तित्त्वाचा कोणताही स्पष्ट पुरावा नाही. बहुतेक निरीश्वरवादी कोणत्याही देवता, अलौकिक शक्ती, धर्म आणि आत्मा यावर विश्वास ठेवत नाहीत. हिंदू तत्त्वज्ञानामध्ये जे वेदांना मान्यता देत नाहीत त्यांच्यासाठी नास्तिक हा शब्द वापरला जातो. नास्तिक विश्वास ठेवण्यापेक्षा जाणून घेण्यावर विश्वास ठेवतात. त्याच वेळी, आस्तिक काही ईश्वराचा विश्वास त्याच्या धर्माप्रमाणे, पंथ, जाती, कूळ किंवा कोणत्याही सत्यतेशिवाय स्वीकारतो. निरीश्वरवाद याला अंधश्रद्धा म्हणतात कारण कोणत्याही दोन धर्म आणि श्रद्धा देवावर समान विश्वास ठेवत नाहीत. नास्तिकता म्हणजे देव रूढीवादी मान्यतांच्या आधारे नव्हे तर वास्तविकता आणि पुराव्यांच्या आधारावर स्वीकारण्याचे तत्त्वज्ञान आहे. आतापर्यंतचे सर्व तर्क आणि पुरावे नास्तिकतेसाठी देवाचा अधिकार स्वीकारण्यास अपूर्ण आहेत.

निरीश्वरवादी म्हणजे पारलौकिक शक्तीचे अस्तित्त्व नाकारणारा**.** ईश्वराचे अस्तित्त्व मान्य नसलेल्या व्यक्तीस नास्तिक म्हणतात. जगभरात २.५ अब्ज लोक नास्तिक आहेत.

ईश्वर, आत्मा, पुनर्जन्म, स्वर्ग, नरक इत्यादी कल्पनिक गोष्टी नाकारणारे व्यक्ती वा तत्त्वज्ञान हे नास्तिक असते. लोकायत, बौद्ध धर्म, जैन धर्म या दृष्टीने नास्तिक ठरतात. हिंदू तत्त्वज्ञानांत नास्तिक हे एक दर्शन मानले आहे.

## भारतीय तत्त्वज्ञानातील नास्तिकता
हिंदू तत्त्वज्ञानात नास्तिक शब्द तीन अर्थांनी वापरला जातो.

१. जे लोक वेदांना प्रमाण मानत नाहीत ते नास्तिक समजले जातात. या व्याख्येनुसार बौद्ध, जैन, आणि लोकायत तत्त्वज्ञानाने अनुयायी नास्तिक होतात आणि ही तीन तत्त्वज्ञाने नास्तिक तत्त्वज्ञान मानली जातात.

२. जे लोक परलोक (स्वर्ग/नरक) आणि पुनर्जन्म यावर विश्वास ठेवत नाहीत; या व्याख्येनुसार केवळ चार्वाक दर्शन ज्याला लोकायत दर्शनही म्हणतात, ते नास्तिक ठरते.

३. जे लोक ईश्वराच्या अस्तित्त्वावर विश्वास ठेवत नाहींत.

## आधुनिक काळातील नास्तिक 
नास्तिक लोक सर्व देशात व काळात मिळतात. ह्या वैज्ञानिक युगात नास्तिकांची कमी नाही. उलट असे म्हणणे योग्य होइल की नास्तिक नसलेले लोक कमी झाले आहेत. नास्तिकांचे असे म्हणणे आहे की देवावरच्या विश्वासची गरज राहिली नाही, तसेच विज्ञानाच्या प्रगतिमुळे ही सृष्टी कशी चालते याची अधिकाधिक माहिती मिळालामुळे त्यासाठी कोणत्या विधात्याची गरज नाही. नास्तिकांचे असे सांगतात की देवाचे अस्तित्त्व सिद्ध करण्याचे सर्व प्रयत्न अयशस्वी झाले आहेत. मानव हा निसर्गाच्या सानिध्यात निर्माण झालेला आहे.बुद्धांनी ईश्वरांचे अस्तित्त्व नाकारले.आणि विज्ञानावर आधारलेले तत्त्वज्ञान दिले.

## साहित्य 
भगतसिंग यांनी लिहिलेले "मी नास्तिक का झालो" हे पुस्तक भारताच्या दृष्टीकोनातून नास्तिकतेवर केलेले भाष्य आहे.

## हे सुद्धा पहा 
रिचर्ड डॉकिन्स

## संदर्भ यादी 
वर्ग:तत्त्वज्ञान
*
वर्ग:धर्म
वर्ग:चार्वाक दर्शन
शकुंतला गोगटे

'''''' (१९३० - नोव्हेंबर ५, १९९१) ह्या मराठी लेखिका होत्या.

## प्रकाशित साहित्य 
वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९१ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
डॅनियेल सी. त्सुइ

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## बाह्य दुवे 
त्सुइ, डॅनियेल ची
त्सुइ, डॅनियेल ची
वर्ग:इ.स. १९३९ मधील जन्म
रॉबर्ट बी. लाफलिन

इवलेसे|उजवे|200px|

'*** हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
**रॉबर्ट बेट्स लाफलिन*' (इंग्लिश: *Robert Betts Laughlin* ;) (नोव्हेंबर १, इ.स. १९५० - हयात) हा अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ आहे. तो स्टॅनफर्ड विद्यापीठात भौतिकशास्त्र व उपयोजित भौतिकशास्त्र या विषयांचा प्राध्यापक आहे.
## पुरस्कार 
*आंशिक पुंज हॉल परिणाम* या विषयाच्या विवरणाबद्दल कोलंबिया विद्यापीठातील होर्स्ट श्ट्यॉर्मर व प्रिन्स्टन विद्यापीठातील डॅनियल छी त्सुई या दोघांसमवेत त्याला इ.स. १९९८ साली भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक मिळाले.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ
वर्ग:भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेते
क्लॉड कोहेन-तनूद्जी

**क्लॉड कोहेन-तनूद्जी** (१ एप्रिल, इ.स. १९३३ - ) हे नोबेल पारितोषिकविजेता फ्रेंच भौतिकशास्त्रज्ञ आहेत. त्यांना स्टीवन चू आणि विल्यम डॅनियेल फिलिप्सबरोबर १९९७ चे भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक दिले गेले.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्य दुवे
वर्ग:फ्रेंच भौतिकशास्त्रज्ञ
वर्ग:भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेते
वर्ग:इ.स. १९३३ मधील जन्म
हॉर्स्ट लुडविग श्ट्यॉर्मर

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्य दुवे
स्टॉर्मर, हॉर्स्ट लुडविग
स्टॉर्मर, हॉर्स्ट लुडविग
वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म
जेरार्ड एट हॉफ्ट

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्य दुवे
हूफ्ट, जेरार्डस ट
हूफ्ट, जेरार्डस ट
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कालका−शिमला रेल्वे

250 px|इवलेसे|तारादेवी स्थानकावर थांबलेली शिवलिक डिलक्स एक्सप्रेस
**कालका−सिमला रेल्वे** ही भारतीय रेल्वेची एक विशेष सेवा आहे. नॅरो गेजवर धावणारी ही छोटी रेल्वे हिमाचल प्रदेशची राजधानी सिमलाला हरियाणामधील कालकासोबत जोडते. उत्तर रेल्वेच्या दिल्ली-कालका मार्गाचा शेवट असलेल्या कालका स्थानकापासून कालका−सिमला रेल्वेची सुरुवात होते. हिमालय पर्वतरांगेमधून वाट काढत ही रेल्वे कालका ते सिमला दरम्यानचे ९६ किमी अंतर सुमारे ५ तासांमध्ये पार करते.

इ.स. १८९१ साली दिल्ली कालका रेल्वे मार्ग चालू झाल्यानंतर १८९८ साली कालका−सिमला मर्गाचे बांधकाल सुरू करण्यात आले. सिमला हे ब्रिटिश राजवटीचे उन्हाळी राजधानीचे शहर होते. १९०३ साली लॉर्ड कर्झनच्या हस्ते कालका−सिमला रेल्वेचे उद्घाटन करण्यात आले. १९७१ साली ह्या रेल्वेवरील सर्व वाफेची इंजिने बंद करून त्याऐवजी डिझेल इंजिने वापरली जाऊ लागली. २००८ साली युनेस्कोने दार्जीलिंग हिमालयन रेल्वे व निलगिरी पर्वतीय रेल्वेसह कालका−सिमला रेल्वेचा जागतिक वारसा स्थान यादीत समावेश केला.

## हे सुद्धा पहा
*माथेरान डोंगरी रेल्वे

## बाह्य दुवे
*भारतीय रेल्वेच्या संकेतस्थळावरील माहिती

वर्ग:भारतातील पर्यटन
वर्ग:भारतामधील रेल्वेमार्ग
वर्ग:भारतातील जागतिक वारसा स्थाने
मार्क्स बंधू

**मार्क्स बंधू** हे चार अमेरिकन विनोदी अभिनेते होते. चिको, हार्पो, ग्राउचो व झेप्पो अशी नावे असलेले हे अभिनेते इ.स. १९०५ ते इ.स. १९४९ दरम्यान कामे करीत असत.

वर्ग:अमेरिकन अभिनेते
वर्ग:अमेरिकन विनोदी अभिनेते
सांद्रो बोत्तिचेल्ली

**सांद्रो बोत्तिचेल्ली** (; इ.स. १४४५ - मे १७, इ.स. १५१०) हा रानिसां काळातील एक इटालियन चित्रकार होता. 

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:इटालियन चित्रकार
वर्ग:इ.स. १५१० मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १४४५ मधील जन्म
दोनातेल्लो

**दोनातो दि नोकोलो दि बेटो बार्दी** तथा **दोनातेल्लो** (इ.स. १३८६ - १३ डिसेंबर, इ.स. १४६६) हा सुरुवातीच्या रानिसां काळातील फ्लोरेन्सचा चित्रकार होता.

वर्ग:इटालियन शिल्पकार
वर्ग:इ.स. १३८६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १४६६ मधील मृत्यू
साल्व्हादोर दाली

**साल्व्हादोर दाली** (; मे ११, इ.स. १९०४ - जानेवारी २३, इ.स. १९८९) हा एक स्पॅनिश चित्रकार होता.

## चित्रकृती 
साल्वादोर दालीने जवळपास १५०० चित्रकृतींची निर्मिती केली. इ.स. १९२७ साली साल्वादोरने `हनी इज स्वीटर दॅन ब्लड' हे आपले पहिले अस्तित्ववादी चित्र रेखाटले. `इल्यूमिड प्लेझर्स' या त्याच्या चित्रकृतीत त्याने परस्परविसंगत जटिल प्रतिमांच्या गर्दीत स्त्रीवर अतिप्रसंग करणाऱ्या पुरुषाची प्रतिमा रेखाटली आहे. `सिटी ऑफ ड्रॉअर्स' मध्ये स्त्रीच्या नग्न शरीरातून टेबलाचे खण बाहेर पडताना दाखवले आहेत. `द स्पेक्टर ऑफ सेक्स अपील' या चित्रकृतीकून त्याने बालकांच्या मनातील सुप्त कामप्रेरणांचा प्रतिकात्मक वेध घेतला. `वन सेकंद बिफोर अवेकनिंग फ्रॉम अ ड्रीम कॉज्ड बाय द फ्लाईट अराऊंड अ पॉमग्रेनेट' (इ.स. १९४४) या चित्रातून त्याने डाळिंबातून झेपावणारी क्रूर श्वापदे स्त्रीवर आक्रमण करताना रेखाटली आहेत. स्पेनमधील यादवी युद्धावर `प्रीमोनिशन ऑफ सिव्हिल वार' हे यादवीचे संहारक परिणाम सूचित करणारे चित्र साल्वादोरने इ.स. १९३६ साली काढले. फ्रॉइडच्या `नार्सिसिझम'वर आधारलेले `मेटॅमॉर्फोसिस ऑफ नार्सिसस' हे चित्रही त्याने रेखाटले. अवकाशाची असीमता आणि काळाची अनेकार्थी रुपे सूचित करणारे `द पर्सिस्टन्स ऑफ मेमरी' हे चित्र त्याने इ.स. १९३१ साली रेखाटले. सध्या ते न्यू यॉर्क येथील `म्युझियम ऑफ माॅडर्न आर्ट' येथे ठेवलेले आहे. `द पर्सिस्टन्स ऑफ मेमरी' आणि `ॲग्नॉस्टिक सिंबल' या दोन्ही चित्रात त्याने घड्याळाच्या प्रतिमांचा वैशिष्ट्यपूर्ण वापर केलेला आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:स्पॅनिश चित्रकार
वर्ग:इ.स. १९०४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८९ मधील मृत्यू
ल कॉर्बूझीये

इवलेसे|Le Corbusier (1964)
**चार्ल्स एदुआर्द जीनेरे** (), टोपणनाव **ल कॉर्बूझीये** (; ऑक्टोबर ६, इ.स. १८८७ - ऑगस्ट २७, इ.स. १९६५) हा एक स्विस-फ्रेंच स्थापत्यकार होता. त्याला आधुनिक वास्तूशास्त्राचा जनक मानले जाते.

इ.स. १९५० च्या दशकात कॉर्बूझीयेला भारतातील चंदिगढ हा केंद्रशासित प्रदेश विकसित करण्याची जबाबदारी सोपवण्यात आली. भारतातील पहिले सुनियोजित शहर म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या चंदिगढमधील अनेक इमारती कॉर्बूझीयेने डिझाइन केल्या आहेत तसेच शहरामधील सेक्टरची संकल्पना देखील त्याचीच आहे.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:फ्रेंच स्थापत्यकार
वर्ग:स्विस स्थापत्यकार
वर्ग:इ.स. १८८७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६५ मधील मृत्यू
मार्टिनस जे.जी. व्हेल्टमन

इवलेसे
'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार 
## बाह्य दुवे
वेल्टमन, मार्टिनस जे.जी.
वेल्टमन, मार्टिनस जे.जी.
वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मॅरिलिन मनरो

मॅरिलिन मनरो (जन्मनाव नॉर्मा जियान मॉर्टेन्सन; १ जून १९२६ - ५ ऑगस्ट १९६२) ही १९५० च्या दशकात अनेक यशस्वी व्यावसायिक बोलपटांमधून प्रसिद्धीस आलेली आणि प्रमुख ‘प्रणय प्रतीक’ बनलेली अमेरिकी अभिनेत्री, मॉडेल व गायिका होती. 

मॉडेल म्हणून कारकिर्दीस प्रारंभ केलेल्या मॅरिलीनला सन १९४६ मध्ये एका चित्रपटासाठी *ट्वेंटिएथ-सेंच्युरी फॉक्स* ने करारबद्ध केले. काही दुय्यम भूमिकांनंतर १९५० मध्ये प्रदर्शित झालेल्या *दी ॲस्फाल्ट जंगल*  आणि *ऑल अबाऊट ईव्ह*  या दोन चित्रपटांमुळे ती प्रसिद्धीस आली. सन १९५२ मध्ये *डोंट बॉदर टु नॉक*  या चित्रपटात तिला मुख्य भूमिका मिळाली. *नायगारा*  या सन १९५३ मधील अतिनाट्यात्मक चित्रपटात तिच्या मादकपणाचा प्रभावी वापर मुख्य भूमिकेत दिसला. *‘डंब ब्लॉंड’*  (बुद्धीपेक्षा सौंदर्यावर भर देणारी पिंगट केसांची नायिका) ह्या तिच्या प्रतिमेचा *जन्टलमेन प्रिफर ब्लॉंड्स*  (१९५३), *हाऊ टू मॅरी अ मिलियेनर*  (१९५३) व *द सेवन इयर इच*  (१९५५) या चित्रपटांमध्ये करण्यात आला. आपल्या कौशल्यांमध्ये भर घालण्यासाठी *ॲक्टर्स स्टुडिओ*मध्ये जाऊन तिने अभ्यास केला. *बस स्टॉप*  (१९५६) मधील तिच्या भूमिकेचे समीक्षकांनी कौतुक केले आणि *गोल्डन ग्लोब*चे नामांकन तिला मिळाले. सन १९५९ मधील *सम लाइक इट हॉट*  या चित्रपटातील भूमिकेसाठी तिला गोल्डन ग्लोब पुरस्कार मिळाला. 

मॅरिलिनच्या आयुष्याची अखेरची वर्षे आजारपण, वैयक्तिक समस्या आणि कामातील कुचराईसाठी उठून दिसतात. मुख्यतः निद्रानाशावर वापरल्या जाणाऱ्या *बार्बिट्युरेट्स* गटातील औषधांच्या अधिक मात्रेने तिचा झालेला मृत्यू संशयास्पद ठरला. अधिकृतरीत्या ‘बहुधा आत्महत्या’ असे या मृत्यूचे वर्गीकरण झालेले आहे. मृत्यूनंतरच्या काळात तिच्याकडे पॉप व सांस्कृतिक प्रतीक म्हणून तसेच आदर्श अमेरिकी लैंगिक प्रतीक म्हणून बघितले जाते.

वर्ग:अमेरिकन अभिनेत्री
वर्ग:अमेरिकन गायिका
वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६२ मधील मृत्यू
एल ग्रेको

**डोमेनिकोस थिओटोकोपूलोस** तथा **एल ग्रेको** (इ.स. १५४१ - ७ एप्रिल, इ.स. १६१४) हा स्पॅनिश रानिसां काळातील चित्रकार होता.

वर्ग:स्पॅनिश चित्रकार
वर्ग:ग्रीक चित्रकार
वर्ग:इ.स. १५४१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १६१४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
दिनकर द. पाटील

**दिनकर द. पाटील** (नोव्हेंबर ६, १९१५ - ऑक्टोबर २३, २००५) हे मराठी चित्रपटदिग्दर्शक, कथालेखक, पटकथाकार होते.

## जीवन 
दिनकर द. पाटलांचा जन्म नोव्हेंबर ६, १९१५ रोजी बेळगाव जिल्ह्याच्या चिक्कोडी तालुक्यातील बेनाडी गावी झाला. त्यांचे शालेय शिक्षण बेनाडीतच झाले. शालेय शिक्षणानंतर इ.स. १९४० च्या सुमारास त्यांनी कोल्हापुरात वृत्तपत्रांमधून लेखन आरंभले. १९४१ साली त्यांनी मास्टर विनायकांच्या 'हंस पिक्चर्स' चित्रपटकंपनीत नोकरीस लागले. इ.स. १९४७ सालापर्यंत ते 'हंस पिक्चर्स'मध्ये कामास होते. वामनराव कुलकर्णी व विष्णूपंत चव्हाण यांच्या 'मंगल पिक्चर्स'च्या 'जय मल्हार' चित्रपटाकरता संवाद लिहिण्यानिमित्ताने त्यांचे नाव चित्रपटसृष्टीत पहिल्यांदा ठळकपणे प्रसिद्धीस आले. पाच दशके चित्रपटकारकीर्द अनुभवलेल्या पाटलांनी शंभराहून अधिक चित्रपटांकरता संवाद लिहिले तर पन्नासाहून अधिक चित्रपटांचे दिग्दर्शन केले.

## कारकीर्द 
### चित्रपट 
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:मराठी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:मराठी पटकथाकार
वर्ग:इ.स. १९१५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००५ मधील मृत्यू
एड्सेल फोर्ड

thumb|right|एड्सेल फोर्ड

**एड्सेल ब्रायंट फोर्ड** (नोव्हेंबर ६, इ.स. १८९३:डेट्रॉइट, मिशिगन - मे २६, इ.स. १९४३:ग्रॉस पॉइंट शोर्स, मिशिगन) हा अमेरिकन उद्योगपती होता.

एड्सेल हेन्री फोर्डचा मुलगा होता व १९१९ पासून मृत्यूपर्यंत फोर्ड मोटर कंपनीचा अध्यक्ष होता.

## संदर्भ व नोंदी 
फोर्ड, एड्सेल
वर्ग:इ.स. १८९३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४३ मधील मृत्यू
वर्ग:फोर्ड मोटर कंपनी
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
झोर्स इव्हानोविच आल्फेरोव्ह

'''''' हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन 
## संशोधन 
## पुरस्कार
## बाह्य दुवे
आल्फेरोव्ह, झोर्स इवानोविच
आल्फेरोव्ह, झोर्स इवानोविच
वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१९ मधील मृत्यू
पीटर ब्रूघेल (थोरला)

**पीटर ब्रूघेल** (; १५२५ - ९ सप्टेंबर १५६९) हा एक डच चित्रकार होता. त्याने काढलेली अनेक निसर्गचित्रे लोकप्रिय आहेत. त्याची सुमारे ४५ चित्रे आज अस्तित्वात आहेत तर इतर चित्रे हरवली गेली आहेत.

## काही चित्रे
खालील दालनात ब्रूघेलची काही चित्रे व त्यांचे सद्य स्थान दिले आहेत.

चित्र:Bruegel, Pieter de Oude - De val van icarus - hi res.jpg|*Landscape with the Fall of Icarus* (c. 1558), रॉयल म्युसियम ऑफ फाइन आर्ट्स ऑफ बेल्जियम
चित्र:Pieter Bruegel the Elder - The Dutch Proverbs - Google Art Project.jpg|*Netherlandish Proverbs* (1559), बर्लिन
चित्र:Pieter Bruegel d. Ä. 041b.jpg|''Children's Games* (1560), व्हियेना
चित्र:Pieter brueghel the elder-children playing-detail.jpeg|*Children's Games*चा काही तपशील
चित्र:Thetriumphofdeath.jpg|*The Triumph of Death* (c. 1562), माद्रिद
चित्र:Pieter Bruegel the Elder - The Fall of the Rebel Angels - Google Art Project.jpg|*The Fall of the Rebel Angels*, (1562), रॉयल म्युसियम ऑफ फाइन आर्ट्स ऑफ बेल्जिय
चित्र:Mad meg.jpg|*Dull Gret* {1562}, ॲंटवर्प
चित्र:Pieter Bruegel the Elder - The Tower of Babel (Vienna) - Google Art Project - edited.jpg|*The Tower of Babel* (1563), व्हियेना
चित्र:Circle of Pieter Bruegel the Elder - Winter Landscape with a Bird Trap.jpg|*Winter Landscape with a Bird Trap* (1565), व्हियेना
चित्र:Pieter Bruegel d. Ä. 106b.jpg|*The Hunters in the Snow* (1565) Dec-Jan, oil on oak panel, व्हियेना
चित्र:Pieter Bruegel d. Ä. 096.jpg|*The Gloomy Day* {1565}, Feb-Mar, oil on wood, व्हियेना
चित्र:Harvesting-brueghel.jpg|*The Hay Harvest* (1565), प्राग 
चित्र:Pieter Bruegel the Elder- The Corn Harvest (August).JPG|*The Harvesters* (1565), Aug-Sept, oil on panel, न्यू यॉर्क शहर
चित्र:Pieter Bruegel d. Ä. 103b.jpg|*The Return of the Herd* {1565} OCt-Nov, oil on oak panel, व्हियेना
चित्र:The Wedding Dance.JPG|*The Wedding Dance* (c.1566), डेट्रॉईट http://pl.wikipedia.org/wiki/Taniec_wiejski_na_obrazach_Bruegla
चित्र:BRUEGEL the Elder, Pieter - Massacre of the Innocents (1565-7).JPG|*Massacre of the Innocents*, (c. 1565-1567), सिबिव
चित्र:Pieter Bruegel d. Ä. 037.jpg|*The Land of Cockaigne* (1567), म्युनिक
चित्र:Pieter Bruegel the Elder - Peasant Wedding - Google Art Project.jpg|*The Peasant Wedding* (1568), व्हियेना
चित्र:Pieter Bruegel The Peasant Dance.jpg|*The Peasant Dance* (1568), व्हियेना
चित्र:The Peasant and the Birdnester Pieter Bruegel the Elder 1568.jpeg|*The Peasant and the Nest Robber* (1568), व्हियेना
चित्र:Pieter Bruegel the Elder - The Cripples.JPG|*The Beggars (The Cripples)* (1568), लूव्र संग्रहालय, पॅरिस
चित्र:Pieter Bruegel d. Ä. 025.jpg|*The Blind Leading the Blind* (1568), नापोली
चित्र:Pieter Bruegel d. Ä. 035.jpg|*The Misanthrope'' (1568), नापोली
चित्र:Le dénombrement de Bethléem par Pieter Brueghel l'Ancien - 1566 - Bruxelles.jpg|*The Census at Bethlehem* (1566), oil on wood panel, रॉयल म्युसियम ऑफ फाइन आर्ट्स ऑफ बेल्जियम

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
वर्ग:फ्लेमिश चित्रकार
वर्ग:डच चित्रकार
वर्ग:इ.स. १५२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १५६९ मधील मृत्यू
जयराम शिलेदार

**जयराम शिलेदार** (६ डिसेंबर, इ.स. १९१६ - नोव्हेंबर ६, १९९२) हे मराठी गायक, नाट्य-चित्रपट अभिनेते होते. जयराम शिलेदारांचा विवाह औरंगाबाद जिल्ह्यातील सोयगाव येथे श्रीराम मंदिरात १९५० साली गायिका-अभिनेत्री प्रमिला जाधव जयमाला यांच्याशी झाला. कीर्ती शिलेदार आणि लता शिलेदार (दीप्ती भोगले) या त्यांच्या कन्या होत. अभिनेता किरण भोगले हा जावई.

अण्णासाहेब किर्लोस्कर यांनी सुरू केलेल्या संगीत नाटकांना, नटसम्राट बालगंधर्व, संगीतसूर्य केशवराव भोसले, मास्टर दीनानाथ मंगेशकर यांच्यामुळे सोन्याचे दिवस दिसले. संगीत रंगभूमीने मराठी भूमीतल्या संगीत रसिकांना झपाटून टाकले. पण बोलपटांच्या युगाने संगीत रंगभूमीला उतरती कळा लागली. महाराष्ट्रातल्या बहुतांश संगीत नाटक संस्था हळूहळू बंद पडल्या. संगीत रंगभूमीलाही ओहोटी लागली होती. जयराम शिलेदार यांना चित्रपटांमुळे लोकप्रियता मिळाली होती तरी, त्यांचा जीव मात्र संगीत रंगभूमीवरच घुटमळत होता. जयमाला यांची साथ मिळताच त्यांनी चित्रपटसृष्टीकडे पाठ वळवली आणि संगीत रंगभूमीच्या पडत्या काळात, संगीत रंगभूमीला वाचवायसाठी पुढचे आयुष्य संगीत रंगभूमीसाठीच समर्पित केले. परिणामी त्यांनी रंगभूमीवर आणलेल्या संगीत नाटकांच्यामुळेच, संगीत रसिकांची पावले पुन्हा नाट्यगृहाकडे वळली. नव्या पिढीलाही त्यांनी संगीत नाटकांचे वेड लावले. ते वाढवले आणि युवा पिढीनेही संगीत नाटकाची ही परंपरा पुढे चालवायसाठी प्रयत्‍नही केले. ’मराठी रंगभूमी’ (स्थापना १० ऑक्टोबर १९४९)  ही त्यांची संस्था रसिक मान्य झाली ती, या कुटुंबाने पैसा, प्रसिद्धी, संपत्ती, या कशाचाही मोह न ठेवता फक्त मराठी रंगभूमीवर संगीत नाटकेच अखंडपणे सुरू ठेवल्याने. मुंबई, पुणे, औरंगाबाद, नागपूर, धुळे, जळगाव, कोल्हापूर, पणजी या मोठ्या शहरांसह ’मराठी रंगभूमी'ने इंदूर, ग्वाल्हेर, जबलपूर, बंगलोर, कलकत्ता, या शहरातही संगीत नाटकांचे महोत्सव करून मराठी संगीत रसिकांची अभिरुची जपली. संगीताच्याच नव्हे तर रंगभूमीच्या क्षेत्रातही मराठी संगीत नाटकांनी जी नवी परंपरा निर्माण झाली, ती संगीत नाटकातल्या कथानक आणि संगीताच्या संगमानेच होय.

जयराम आणि जयमाला शिलेदार यांनी ’मराठी रंगभूमी' ही संस्था स्थापन करून, संगीत नाटकांची परंपरा पुनरूज्जीवित तर केलीच, पण पुन्हा संगीत रंगभूमीच्या वैभवी परंपरेचे दर्शनही संगीत रसिकांना घडवले.

वि.भा. देशपांडे यांनी दीड तासात आटोपेल इतके संक्षिप्‍त करून दिलेल्या संगीत सौभद्र आणि संगीत रामराज्य वियोग या नाटकांचे यशस्वी प्रयोग जयराम शिलेदारांनी दिल्ली आकाशवाणीवरून सादर केले.

## जयराम शिलेदार यांच्या  ‘मराठी रंगभूमी’ या संस्थेनेसादर केलेली नाटके 
* संगीत अनंत फंदी
* संगीत अभोगी
* एकच प्याला
* संगीत कमळाच्या पाकळ्या
* कविराय रामजोशी
* संगीत कान्होपात्रा
* संगीत गा भैरवी गा
* संगीत संत तुकाराम
* संगीत द्रौपदी
* संगीत नमस्ते महाशय
* बाजीराव-मस्तानी
* भेटता प्रिया
* संगीत मंदोदरी
* मला निवडून द्या
* संगीत महाकवी कालीदास
* मानापमान
* मुंबईची माणसं
* संगीत मूकनायक
* संगीत मृच्छकटिक
* ययाती आणि देवयानी
* संगीत रामराज्यवियोग
* संगीत रूपमती
* संगीत विद्याहरण
* संगीत शाकुंतल
* संगीत शारदा
* श्रीरंग प्रेमरंग
* संगीत संशयकल्लोळ
* संगीत सैरंध्री
* संगीत सौभद्र
* संगीत स्वप्नमंगल
* संगीत स्वयंवर
* संगीत स्वरसम्राज्ञी 

### चित्रपट 
## आत्मचरित्र
जयराम शिलेदारांनी 'सूरसंगत' या नावाचे आपले आत्मकथन लिहिले आहे.

वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९१६ मधील जन्म