open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
मोन्रोव्हिया

**मोनरोव्हिया** ही लायबेरिया देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.

वर्ग:लायबेरियामधील शहरे
वर्ग:आफ्रिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे
यामूसूक्रो

**यामूसूक्रो** ही आयवरी कोस्ट देशाची राजधानी आहे. आबिजान या भूतपूर्व राजधानीच्या शहराच्या उत्तरेला २४० कि.मी. अंतरावर टेकड्यांच्या उताराकडील भागावर हे शहर वसले आहे. 'बासिलीक द नोत्र दाम दला पेइस द यामूसूक्रो' नावाने ओळखले जाणारे जगातील सर्वांत मोठे ख्रिश्चन धर्मीय प्रार्थनास्थळ यामूसूक्रोत आहे.

## बाह्य दुवे 
* यामूसूक्रो जिल्ह्याचे संकेतस्थळ (इंग्लिश मजकूर) 

वर्ग:आयवरी कोस्टमधील शहरे
वर्ग:आफ्रिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे
अमृतानुभव

'*** अथवा **अनुभवामृत*' () ही संत ज्ञानेश्वर यांची १३व्या शतकातली रचना आहे. ती मराठी साहित्यात एक मैलाचा दगड आहे. अमृतानुभव हा ज्ञानेश्वरांचा स्व-रचित स्वतंत्र ग्रंथ असून त्याला चिद्‌विलासानंद असेही नाव आहे.

## ग्रंथाचे नाव
सदर ग्रंथ अमृतानुभव ह्या नावाने प्रसिद्ध असला तरी त्याचे मूळ नाव अनुभवामृत असावे असे मत वा. दा. गोखले ह्यांनी संपादित केलेल्या श्रीज्ञानदेवविरचित अनुभवामृत ह्या ग्रंथाच्या प्रस्तावनेत मांडण्यात आलेले आहे. ह्यासाठी त्यांनी पुढील आधार दिले आहेत.

# सदर ग्रंथाच्या उपसंहारात अनुभवामृत असा शब्द वापरलेला आहे. उदा. ज्ञानदेवो म्हणे श्रीमंतु । तें हें अनुभवामृतु । सेवौनि जीवन्मुक्तु । हेंचि होती ।। ७८९ ।।
# हस्तलिखित प्रतींपैकी बहुसंख्य प्रतींत अनुभवामृत हे नाव आलेले आहे.

मात्र अमृतानुभव हे नावही नामदेवांच्या काळापासून प्रचलित असलेले दिसते ही वस्तुस्थितीही उपरोक्त प्रस्तावनेत नोंदवण्यात आली आहे. 

## अमृतानुभव या ग्रंथाला अनुसरून लिहिली गेलेली पुस्तके
* अमृतानुभव आणि चांगदेव पासष्टी (लेखक - डॉ. सुधाकर नायगावकर) 
* Amritanubhav in Marathi (Downloadable APK File)-- Sahitya Chintan.
* अमृतानुभव कौमुदी (लेखक - बाबाजीमहाराज पंडित, अमरावती)
* अमृतानुभव : मराठी अनुवाद (लेखक - विजय बळवंत पांढरे). ई-साहित्य.
* सार्थ अमृतानुभव चांगदेव-पासष्टीसह (लेखक - दिवाकर अनंत घैसास)
* सार्थ श्री अमृतानुभव (लेखक - विष्णुबुवा जोग, १९०५)
* सुलभ सार्थ अमृतानुभव (लेखक - दिवाकर अनंत घैसास)
* ज्ञानदेवकृत अमृतानुभव (लेखक अण्णा मोरेश्वर कुंटे, १८८८)

## संदर्भ
## संदर्भसूची
* 

* 

* 

* 

## हे सुद्धा पहा
## बाह्य दुवे
* जोशी, बाळकृष्ण भाऊ, श्री ज्ञानेश्वर यांचा अमृतानुभव : साकीबद्ध आणि मराठी सरळ अर्थासह, (१९२४), २री आ., ए. सी. भट, पुणे.

वर्ग:संत साहित्य
वर्ग:अमृतानुभव
मनुष्यशरीररचनाशास्त्र

वर्ग:मानवी शरीर
वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
जगातील देशांची यादी (लोकसंख्येनुसार)

right|thumb|350 px|जगातील देशांची लोकसंख्या
खालील यादीत जगातील सर्व देश त्यांच्या एकूण लोकसंख्येनुसार क्रमबद्ध केले आहेत.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील देशांची यादी (क्षेत्रफळानुसार)

## संदर्भ 
लोकसंख्या
भिवपुरी रोड रेल्वे स्थानक

**भिवपुरी रोड** हे रायगड जिल्ह्याच्या भिवपुरी गावामधील एक रेल्वे स्थानक आहे. हे स्थानक मुंबई उपनगरी रेल्वेच्या मध्य मार्गावर स्थित आहे.

वर्ग:मुंबई उपनगरी रेल्वे स्थानके
वर्ग:रायगड जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके
शाहीर प्रभाकर

**प्रभाकर जनार्दन दातार** (जन्म : गंगापूर (नाशिक जिल्हा-महाराष्ट्र, इ.स. १७५५;  - इ.स. १८४३) हा मराठी लावणीकार होता. 

तो मुरुड या गावचा राहणारा. त्याने पेशवाईचा उत्कर्ष आणि अपकर्ष दोन्हीही पाहिले. २०-२२ व्या वर्षी तो पुण्यात दाखल झाला व नंतर गंगू हैबतीच्या फडात  प्रभाकरच्या कवनांनी तो काळ गाजविला त्याच्या कवनांत उत्तान श्रुंगार आढळतो. या कवनांचा संग्रह १९२०मधे प्रसिद्ध झाला.  त्याने एकूण १३ पोवाडे व ११९ लावण्या लिहिल्या. माधवराव पेशवे यांचा 'रंग' आणि त्यांचा 'मृत्यू' यासंबधीचे त्याचे पोवाडे प्रसिद्ध आहेत. त्याचा सवाई माधवरावांचा पोवाडा करुणरसाचा उत्कट अविष्कार करतो.

## शाहीर प्रभाकरवरील मराठी पुस्तके
* प्रभाकरकृत कविता : पदे, पोवाडे, लावण्या (वि.का. राजवाडे)

वर्ग:मराठी गीतकार
वर्ग:इ.स. १७५५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८४३ मधील मृत्यू
नक्षत्रांचे देणे

**नक्षत्रांचे देणे** हा प्रख्यात मराठी साहित्यिक चिंतामणी त्र्यंबक खानोलकर उर्फ 'आरती प्रभू' यांचा हा कवितासंग्रह आहे, ज्यासाठी त्यांना १९७८ मध्ये मरणोत्तर मराठी भाषेतील साहित्य अकादमी पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.

## संदर्भ 
वर्ग: मराठी साहित्य
वर्ग:ग्रंथ
शेलू

**शेलू** हे रायगड जिल्ह्याच्या कर्जत तालुक्यामधील एक गाव आहे. शेलू रेल्वे स्थानक मुंबई उपनगरी रेल्वेच्या मध्य मार्गावरील एक स्थानक आहे.

## हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती  केली जाते.

वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
श्रीयुत गंगाधर टिपरे

**श्रीयुत गंगाधर टिपरे** ही झी मराठी वाहिनीवरून इ.स. २००१-२००५ या काळात प्रसारित झालेली मराठी मालिका आहे. ०२ नोव्हेंबर २००१ पासून हिच्या प्रक्षेपणास सुरुवात झाली. १६५ भागांनंतर ०७ जानेवारी २००५ रोजी अखेरचा भाग प्रक्षेपित होऊन ही मालिका संपली. केदार शिंदे यांनी या मालिकेचे दिग्दर्शन केले असून दिलीप प्रभावळकर, राजन भिसे, शुभांगी गोखले, विकास कदम, रेश्मा नाईक, इत्यादी कलाकारांनी या मालिकेत भूमिका केल्या आहेत. या मालिकेच्या लोकप्रियतेमुळे झी मराठी वर याचे दोनदा पुनःप्रक्षेपण करण्यात आले होते.

## कथानक 
या मालिकेचे कथानक दिलीप प्रभावळकर यांच्या अनुदिनी या लोकसत्ता दैनिकात प्रसिद्ध होणाऱ्या सदरांवर आधरित होते. टिपरे कुटुंबात घडणाऱ्या दैनंदिन घटना या ह्या मालिकेचा आधार होता. पुढे ह्या सदरांचे ‘अनुदिनी’ नावाचे पुस्तक प्रसिद्ध झाले.

## पात्रयोजना 
## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
हप्ता बंद

**हप्ता बंद** हा झी मराठी वाहिनीवर प्रसारित झालेला एक कथाबाह्य कार्यक्रम आहे.

## पर्व 
## टीआरपी 
## संदर्भ 
वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
मालवणी डेझ

वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
कुलवधू (मालिका)

**कुलवधू** ही झी मराठी वाहिनीवर प्रसारित झालेली एक मालिका आहे. या मालिकेची सुरुवात **महाराष्ट्राची महामालिका** म्हणून करण्यात आली होती.

## कलाकार 
* सुबोध भावे - विक्रमादित्य राजेशिर्के
* पूर्वा गोखले - देवयानी दामोदर देशमुख / देवयानी विक्रमादित्य राजेशिर्के
* मिलिंद गुणाजी - रणवीर राजेशिर्के
* पल्लवी वैद्य - साक्षी दामोदर देशमुख
* आशालता वाबगावकर - साईमा
* सुप्रिया पाठारे - अभिलाषा देशमुख
* सदाशिव अमरापूरकर - दामोदर विनायक देशमुख
* निशिगंधा वाड - प्रियदर्शिनी रणवीर राजेशिर्के
* शैलेश दातार - इंद्रनील राजेशिर्के
* मेघना वैद्य - प्रतीक्षा दामोदर देशमुख
* सई रानडे - श्रावणी देशमुख
* सुलभा देशपांडे - गोदा
* लोकेश गुप्ते - राज
* वैभव मांगले
* विकास पाटील
* रणजित जोग
* इला भाटे
* मिलिंद फाटक
* किर्ती पेंढारकर
* समीक्षा मांजरेकर
* पूजा नायक

## टीआरपी 
## पुरस्कार 
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
सावित्री (मालिका)

**सावित्री** ही झी मराठी वाहिनीवर प्रसारित झालेली एक मालिका आहे.

## कलाकार 
* समीरा गुजर-जोशी
* अक्षय विनायक पेंडसे
* स्मिता शेवाळे
* विनय आपटे
* गिरीश परदेशी

## टीआरपी 
## नव्या वेळेत 
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
आभाळमाया

**आभाळमाया** ही पहिली मराठी मालिका होती. ती अल्फा टीव्ही मराठी दूरचित्रवाणीवरून प्रसारित झाली होती. ही एक यशस्वी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका आहे. यात सुकन्या कुलकर्णी-मोने, मनोज जोशी, संजय मोने, अतिशा नाईक, हर्षदा खानविलकर, मनवा नाईक, संज्योत हर्डीकर, परी तेलंग मुख्य भूमिकेत झळकतात.

## कथानक 
ही कथा रतनबाई कॉलेजमधील प्राध्यापक सुधा जोशी या शिक्षिकेभोवती फिरते, ज्यांच्या कुटुंबात तिचा पती शरद जो एक प्राध्यापक देखील आहे आणि त्यांना दोन मुली आकांशा आणि अनुष्का आहेत. शरद जेव्हा दुसऱ्या प्रोफेसर चित्राच्या प्रेमात पडतो जिची त्याला चिंगी नावाची एक मुलगी आहे, तेव्हा कुटुंबात तेढ निर्माण होते.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
वादळवाट

**वादळवाट** ही झी मराठी दूरचित्रवाणी वाहिनीवर प्रसारित झालेली एक मराठी मालिका आहे. शशांक सोळंकी यांनी निर्मिती केलेल्या या मालिकेत अदिती सारंगधर, अरुण नलावडे, मेघना वैद्य, शरद पोंक्षे, सुबोध भावे इत्यादी अभिनेत्यांनी प्रमुख भूमिका रंगवल्या आहेत.

## कलाकार 
* अदिती सारंगधर
* लोकेश गुप्ते
* अरुण नलावडे
* शरद पोंक्षे
* सुबोध भावे
* प्रसाद ओक
* उमेश कामत
* नीलम शिर्के
* हेमांगी कवी
* अविनाश नारकर
* पुष्कर श्रोत्री
* सुकन्या मोने
* शुभांगी जोशी
* चिन्मय मांडलेकर
* आनंद अभ्यंकर
* अभिजीत चव्हाण
* मंदार चांदवडकर
* मिताली जगताप
* भारत गणेशपुरे
* प्रभाकर पणशीकर
* मिलिंद शिंदे
* संतोष जुवेकर
* उषा नाडकर्णी
* उदय सबनीस
* ऋजुता देशमुख
* अक्षय पेंडसे
* क्षिती जोग
* अनंत जोग
* श्वेता शिंदे
* अस्ताद काळे
* अंगद म्हसकर
* स्मिता ओक
* चैत्राली गुप्ते
* प्रतिमा कुलकर्णी
* पंकज विष्णू
* माधवी सोमण
* अजिंक्य जोशी
* मंदार देवस्थळी
* मैथिली जावकर
* केतन क्षीरसागर
* अनुराधा राजाध्यक्ष
* आशिष कुलकर्णी
* प्राजक्ता हनमघर
* शुभदा पाटणकर
* विभावरी प्रधान
* सुनील गोडसे
* विघ्नेश जोशी
* शेखर फडके
* रमा जोशी
* मेघना वैद्य
* पूजा नायक

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
आम्ही सारे खवय्ये

**आम्ही सारे खवय्ये** ही झी मराठी दूरचित्रवाहिनी वरून प्रसारित होणारी मराठी भाषेतील खाद्यसंस्कृती विषयक मालिका आहे. अभिनेता प्रशांत दामले, अभिनेत्री राणी गुणाजी, अभिनेत्री मृणाल दुसानीस, अभिनेता संकर्षण कऱ्हाडे हे चौघे या मालिकेचे सूत्रसंचालन करत होते. प्रशांत नाईक व समीर जोशी हे या मालिकेचे दिग्दर्शक आहेत.

## नवीन वेळ 
## विशेष भाग 
# कार्तिकीच्या सुरेल आवाजात रंगणार खवय्ये कुटुंबात आषाढी एकादशी. (२३ जुलै २०१८)
# घरच्यांच्या आठवणीत रमणाऱ्या शिवानीसमोर उलगडला आठवणींचा खजिना. (१३ सप्टेंबर २०१८)
# सुमीच्या प्रभावाने खवय्ये कुटुंबात झालीये प्रिन्सिपल मॅडमची एंट्री. (१८ सप्टेंबर २०१८)
# ताईंचा भांडकुदळ स्वभाव ही इतरांची डोकेदुखी झालीये का? (१० ऑक्टोबर २०१८)
# फिल्म पाहताना ताईंच्या आयुष्यात आला वेगळाच टि्वस्ट, काय आहे तो टि्वस्ट? (१८ ऑक्टोबर २०१८)
# शेफ ताईंचं क्रूझवर जाण्याचं स्वप्न का राहिलं अपूर्ण? (१८ नोव्हेंबर २०१९)
# खवय्ये कुटुंबात ताईंनी उलगडली डाएट डब्याची गोष्ट. (२० नोव्हेंबर २०१९)
# खो-खो खेळताना ताईंच्या आयुष्यात आला एक सुखद प्रसंग. (२२ नोव्हेंबर २०१९)
# घरोघरी खवय्येगिरी करत चाखूया नवीन पदार्थ, घराघरातील नात्यांना देऊया नवा अर्थ. (२५ नोव्हेंबर २०१९)
# सात्त्विक आहार देऊन ताईंनी कमावली लाखो नवीन नाती. (२७ नोव्हेंबर २०१९)
# खवय्येगिरीच्या निमित्ताने उलगडली बाप-मुलीची गोष्ट. (२९ नोव्हेंबर २०१९)
# चित्र काढताना ताईंनी उलगडली प्रेमाची गोष्ट. (२ डिसेंबर २०१९)
# मसाले कुटताना ताईंना मिळालं अनोखं सरप्राइज. (४ डिसेंबर २०१९)
# बाबांसाठी लाडक्या लेकीने घेतला एक आगळावेगळा निर्णय. (६ डिसेंबर २०१९)
# मैत्रिणीने उलगडलं ताईच्या लग्नाचं गुपित. (९ डिसेंबर २०१९)
# करिअरच्या महत्त्वाच्या टप्प्यावर ताईंनी का सोडली नोकरी? (११ डिसेंबर २०१९)
# यंत्रवत युगात यंत्रच का झाला ताईंच्या जगण्याचा आधार? (१३ डिसेंबर २०१९)
# दोन बहिणींनी लढवली नवीन शक्कल. (२८ सप्टेंबर २०२०)
# का आहेत ताई इतक्या हट्टी? (१९ ऑक्टोबर २०२०)
# दुपारची वेळ अजून खमंग होणार, जोडीने गोडी वाढणार. (२६ सप्टेंबर २०२२)
# काळजाची वाट पोटातून जाते. (९ ऑगस्ट २०२५)
# खमंग पदार्थांसोबत खुसखुशीत गप्पांची मैफल रंगणार. (१६ ऑगस्ट २०२५)
# ३४ वर्षांनी यजमानांची अलकाताईंना प्रेमाची मागणी. (३ नोव्हेंबर २०२५)
# 'आम्ही सारे खवय्ये'च्या मंचावर संतोष-शलाकाची जोडी प्रेमाची रेसिपी बनवणार. (४ नोव्हेंबर २०२५)
# 'आम्ही सारे खवय्ये'च्या मंचावर प्रियदर्शन-वैभवीची लव्ह केमिस्ट्री फुलणार. (१० नोव्हेंबर २०२५)
# प्रणव आणि अमृता रावराणेची 'आम्ही सारे खवय्ये'च्या मंचावर धमाकेदार एंट्री. (२४ नोव्हेंबर २०२५)
# 'आम्ही सारे खवय्ये'मध्ये स्वाती आणि तुषार देवल बनवणार स्पेशल राजमा चावल. (२५ नोव्हेंबर २०२५)
# नवीन वर्ष, नवीन पर्व आणि नव्या उत्साहासह नवीन पाहुण्यांबरोबर करूया धमाल. (५ जानेवारी २०२६)

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:दीर्घकालीन मराठी मालिका
कळत नकळत (मालिका)

**कळत नकळत** ही झी मराठी वाहिनीवर प्रसारित झालेली एक मालिका आहे.

## कलाकार 
* ऋजुता देशमुख
* सुकन्या मोने
* सुबोध भावे
* अनिकेत विश्वासराव
* सुनील बर्वे
* हर्षदा खानविलकर
* नम्रता संभेराव
* विद्याधर जोशी
* प्राजक्ता दातार-गणपुले
* मुग्धा गोडबोले-रानडे
* उमा सरदेशमुख
* अजिंक्य जोशी
* केतकी पालव
* अनिकेत केळकर

## बाह्य दुवे 
वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
भजी

250px|इवलेसे|उजवे|भजे
भजे (अनेक वचन भजी) हा एक खाद्यपदार्थ आहे. बऱ्याच भाजा तसेच बरीच पीठे वापरून भजी करता येतात. गूळ वापरून केलेल्या गोड भज्यांना गुलगुले म्हणतात.

पण साधारण पणे भजी म्हंटले की डोळ्यासमोर येतात. चमचमीत, झणझणीत आणि कुरकुरीत कांंदा भजी,  मुंगभजी, बटाटा भजी. हे सर्वात जास्त आवडीनेे खाल्ल्ले  जाणाारे प्रकार. 

## साहित्य
# हरबऱ्याच्या डाळीचे पीठ (बेसन)
# हळद
# तिखट
# मीठ
# खाद्य तेल
# कांदा/बटाटा/मुळा/घोसावळे/कारले/केळे इत्यादींचे काप; पालक आदी पालेभाजीचे पान, आख्खी मिरची, वगैरे.

## पूर्व तयारी
काप केलेले कांदे/बटाटे हरबऱ्याच्या पिठात बुडवून तळल्यावर भजी बनतात. कांद्या-बटाट्याऐवजी अन्य भाज्याही चालतात. ही भजी नुसती किंवा चटणीशी लावून खातात.

## बटाटा भजी लेखन
बेसनाऐवजी मुगाची भिजवून वाटलेली डाळ घेतल्यास ते मूग भजी होतात.

पालक भजी प्रकृतीस चांगली

वर्ग:महाराष्ट्रातील खाद्यपदार्थ
वर्ग:मराठी विकिबुक्स बंधूप्रकल्पात स्थानांतरित करावयाचे लेख
वरणफळे

right|thumb|वरणफळे

## साहित्य
#कणिक
#हळद
#तिखट
#मिठ
#शेंगदाणा तेल
#तुरीची डाळ
#मोहरी
#चिंच
#गुळ/साखर(चवीसाठी)
#ओवा
## पुर्व तयारी
प्रथम तुरीची डाळ शिजवुन घ्या.कणकीत हळद,तिखट,मीठ,ओवा(थोडा)टाकुन घट्ट भिजवुन घ्या.त्याचे गोळे घेउन पणतीच्या आकाराच्या वाट्या (फळे)करून घ्या.आकार द्यायचा नसल्यास शंकरपाळ्यांच्या आकारात चौकोनी तुकडे करून तेही वरणात सोडून तळले जातात.

## कृती
शिजविलेल्या तुरीच्या डाळीस फोडणी देउन फोडणीचे पातळ वरण तयार करावयास ठेवा.त्यात चविसाठी चिंच,गुळ/साखर टाका.  

कृती १) यात आता तयार केलेली फळे टाका. चांगले शिजु द्या. 

कृती २) कणकीचे गोळे घेउन त्याच्या जाडसर पोळ्या लाटा,शंकरपाळयाच्या आकारात कापा .फोडणीचे पातळ वरणात चांगले शिजु द्या.

## सजावट
यास सजावट नाही.चिरलेली कोथिंबीर टाकुन खाण्यास द्या.
## इतर माहिती
 ह्या पदार्थाला खान्देशात दाळचिखल्या आणि सातारा,सांगली येथे चकुल्या असे देखील म्हणतात.पोळ्या लाटण्यापासुन सुटका म्हणुन हा पदार्थ     पर्याय आहे.

वर्ग:महाराष्ट्रातील खाद्यपदार्थ
वर्ग:मराठी विकिबुक्स बंधूप्रकल्पात स्थानांतरित करावयाचे लेख
रशियन परी कथा

**रशियन परी कथा** या रशियन कथांचा संग्रह आहे. यातील काही प्रसिद्द कथा

* सुंदर वासीलिसा
* इवान छोटा युक्तीने मोठा
* जा कुठे मला माहित नाही आण काय मला ठाउक नाही

वर्ग:रशियन साहित्य
आमचूर

कच्च्या आंबट आंब्याच्या (कैरी) फोडी उन्हात वाळवून त्याचा चूर (पावडर) करून ठेवतात. नंतर ती अन्नास आंबट चव येण्यासाठी वापरतात.

वर्ग:मसाल्याचे पदार्थ
अवघाचि संसार

**अवचाचि संसार** ही झी मराठी वाहिनीवर प्रसारित झालेली एक लोकप्रिय मालिका आहे.

## कलाकार 
* प्रसाद ओक - हर्षवर्धन भोसले
* अमृता सुभाष - आसावरी रघुनाथ मोहिते / आसावरी हर्षवर्धन भोसले
* कादंबरी कदम - अंतरा रघुनाथ मोहिते
* विहंग नायक / आनंद अभ्यंकर - रघुनाथ मोहिते
* सुहिता थत्ते - सुधा रघुनाथ मोहिते
* वंदना सरदेसाई-वाकनीस - उमा धनंजय मोहिते
* दीप्ती देवी - नेहा धनंजय मोहिते
* संजय मोने - धनंजय मोहिते
* सुबोध भावे - राज शारंगपाणी
* नेहा बाम - गोरे बाई
* सारिका निलाटकर-नवाथे - लाड बाई
* आदेश बांदेकर - मयेकर सर
* श्रीराम कोल्हटकर - बँक मॅनेजर घारे
* नेहा जोशी - संयोगिता भोसले
* हेमांगी कवी - साक्षी
* पंकज विष्णू - सचिन म्हात्रे
* अशोक शिंदे
* अरुण नलावडे
* सुरुची अडारकर
* चिन्मय मांडलेकर
* श्वेता शिंदे
* समिधा गुरु
* अजय पूरकर
* अविनाश नारकर
* दीप्ती समेळ-केतकर
* विद्याधर जोशी
* मानसी मागीकर
* अनिकेत केळकर
* सुनील गोडबोले

## पुरस्कार 
## टीआरपी 
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:दीर्घकालीन मराठी मालिका
वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
मराठी भाषा संरक्षण व विकास संस्था

मराठी भाषा संरक्षण समिती ही मराठी भाषा संरक्षण व विकास संस्था या नावाने ऑक्टोबर २००० मध्ये नोंदणीकृत झाली. शांताराम दातार हे ह्या संस्थेचे संस्थापक अध्यक्ष होते.

महाराष्ट्रात शासकीय, न्यायालयीन इ. सर्व व्यवहारांत मराठी भाषेचा पूर्णपणे वापर व्हावा, मराठी ही ज्ञानभाषा व्हावी हे संस्थेचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.
ठाणे जिल्हात कल्याण येथे संस्थेचे नोंदणीकृत कार्यालय आहे.

* १९९८ च्या अधिसूचनेप्रमाणे तालुका पातळीवरील न्यायालये व जिल्हा पातळीवरील न्यायालये ह्यांमध्ये पूर्णपणे मराठीतून कामकाज व्हावे
* घटनात्मक तरतूदीप्रमाणे मराठी भाषा ही मुंबई उच्च न्यायालयाची प्राधिकृत भाषा व्हावी
* महाविद्यालयीन शिक्षणात मराठी भाषा हे शिक्षणाचे एक माध्यम म्हणून उपलब्ध करून देण्यात यावे
* मराठी भाषा ज्ञानभाषा व्हावी
ह्या उद्देशाने विविध उपक्रमांद्वारे संस्था कार्य करत असते.

## संदर्भ
## संदर्भसूची
* 
 
* 

* 

वर्ग:महाराष्ट्रातील संस्था
वर्ग:मराठी भाषा
राजा शिवछत्रपती (मालिका)

**राजा शिवछत्रपती** ही स्टार प्रवाह वाहिनीवर प्रसारित झालेली एक मालिका आहे. ही ऐतिहासिक मालिका छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जीवनावर आधारित आहे.

## निर्मिती 
राजा शिवछत्रपती निर्मिती आणि चित्रीकरण 'एन.डी. स्टुडिओ'मध्ये झाले. हे स्टुडिओ कर्जत येथे आहे. हे नाटक हिंदी चित्रपट सृष्टीतील आर्ट डायरेक्टर नितिन चंद्रकांत देसाई यांनी केले. राजा शिवछत्रपती बाबासाहेब पुरंदरेंच्या याच नावाच्या कादंबरीवरून बनवले गेले होते. नवखे कलाकार अमोल कोल्हे यांनी छत्रपती शिवाजी महाराजांची भूमिका निभावली आणि मृणाल कुलकर्णी यांनी राजमाता जिजाबाईंची भूमिका निभावली. या कार्यक्रमाचं वेशभूषा व्यवस्थापन पूर्णिमा ओक यांनी केलं तर कार्तिक केंढे यानी सहदिग्दर्शन केलं. प्रतिआभास दृश्यांची निर्मिती जितेंद्र वर्मा यांनी केली. रंगभूषा अमोद दोषी आणि सुहास गवते यांनी केली. ध्वनि कार्य विजय भोपे यांनी सांभाळले. राजा शिवछत्रपती कार्यक्रमातील रंगभूषा निता लुल्ला यांनी बनवली होती. सर्व देखावे नितीन चंद्रकांत देसाई यांनी बनवले होते.

## कलाकार 
* अमोल कोल्हे - छत्रपती शिवाजी महाराज
* मृणाल कुलकर्णी - राजमाता जिजाबाई
* अविनाश नारकर - शहाजीराजे भोसले
* यतीन कार्येकर - औरंगजेब

## टीआरपी 
## संदर्भ 
वर्ग:शिवाजी महाराज
वर्ग:स्टार प्रवाह दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:ऐतिहासिक मालिका
कृत्रिम पाऊस

पाऊस पाडण्यासाठी ढगांमधल्या बाष्पाची क्षमता, तापमान, वाऱ्याची दिशा आणि वेग असे अनेक घटक आवश्यक असतात. यातल्या कोणत्याही एका घटकाचा असमतोल झाल्यास पावसाची शक्यता कमी होते. अशावेळी ढगांमधलं बाष्पाचं प्रमाण वाढवून ते विशिष्ट तापमानाला थंड केलं की त्याचं पाण्याच्या थेंबांमध्ये रूपांतर होतं. काळ्या ढगांवर विशिष्ट परिस्थितीत रसायने फवारून पाऊस पाडणे, म्हणजेच कृत्रिम पाऊस.

ढगांवर रसायने फवारून पाऊस पाडण्याप्रमाणेच गारांचा आकार कमी करण्यासाठीसुद्धा या प्रयोगांचा उपयोग केला जातो. हवेतले बाष्प एकत्र येऊन पावसाचा थेंब बनण्यासाठी एखाद्या लहानशा कणाची आवश्यकता असते. एखादा सूक्ष्म कण हा पावसाच्या थेंबाच्या केंद्राची भूमिका बजावतो. या केंद्रावर बाष्प जमा होत जाते आणि त्याचा आकार वाढला की तो पावसाचा थेंब म्हणून जमिनीवर पडतो. पण ही पावसाच्या थेंबाची निर्मिती नैसर्गिकरीत्या थांबते, तेव्हा ती कृत्रिम रित्या घडवून आणावी लागते. त्यासाठी काळ्या ढगांवर सोडियम क्लोराईड म्हणजेच मिठाचे कण फवारले जातात. मिठाच्या पाणी शोषून्याच्या गुणधर्मामुळे या कणांभोवती ढगातील बाष्प जमा होते. त्याचा आकार वाढला की बाष्प पावसाचे थेंब म्हणून खाली पडते. एकदा ही क्रिया सुरू झाली की पाऊस पडायला सुरुवात होते. काळ्या ढगांप्रमाणेच अधिक उंचीवर असलेल्या पांढऱ्या ढगांमधूनही पाऊस पाडता येतो. त्यासाठी सिल्व्हर आयोडाईड फवारले जाते.
अमेरिका, इस्रायल, चीन, कॅनडा, रशिया, आफ्रिकेतील काही देश आणि युरोपीय देशांमध्येसुद्धा असे प्रयोग केले जातात. चीन येथे ओलम्पिक पूर्वी तर रशिया तही असा प्रयोग झाला होता. अमेरिका, कॅनडासारख्या ठिकाणी गारांचा आकार फार मोठा असतो. तिथेसुद्धा सोडियम आयोडाईडचे ‘कण’ फवारले की गारांची संख्या वाढते, पण त्यांचा आकार कमी होऊ शकतो.
वर्ग:हवामानशास्त्र
जेनिफर लोपेझ

**जेनिफर लोपेझ** () ( २४ जुलै १९६९) ही एक अमेरिकन अभिनेत्री, पॉप गायक व मॉडेल आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:पॉप गायक व गायिका
वर्ग:अमेरिकन संगीतकार
वर्ग:अमेरिकन चित्रपट अभिनेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मायक्रोनेशिया

right|300 px|thumb|मायक्रोनेशिया प्रदेशाचा नकाशा
**मायक्रोनेशिया** हा ओशनिया खंडातील एक भौगोलिक प्रदेश आहे. मायक्रोनेशियामध्ये खालील देश आहेत:

*  
*  
*  
* 
* 
*  
*  
*  वेक द्वीप

वर्ग:ओशनिया
वर्ग:मायक्रोनेशिया
ओशनिया

**ओशनिया** हा पृथ्वीवरील एक खंड आहे. ओशनिया खंडामध्ये प्रशांत महासागरात पसरलेली अनेक बेटे  आहेत. ओशनिया खंडाचे साधारण ४ भाग गणले जातात: ऑस्ट्रेलेशिया, मेलनेशिया, मायक्रोनेशिया व पॉलिनेशिया.

ओशनिया खंडातील महत्त्वाचे देश ऑस्ट्रेलिया, न्यू झीलंड, पापुआ न्यू गिनी, फिजी हे आहेत. अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने देशाचे हवाई राज्य देखील ओशनिया खंडात गणले जाते.

## संदर्भ 
वर्ग:ओशनिया
वर्ग:खंड
उज्ज्वल निकम

**उज्ज्वल निकम** (३० मार्च, इ.स. १९५३ - हयात) एक मराठी वकील आहेत. सरकारी वकील म्हणून यांनी अनेक बहुचर्चित खटल्यांमध्ये महत्त्वाची कामगिरी बजावली. दहशतवादी अजमल कसाबविरुद्ध खटल्यात  सरकारी वकील म्हणून काम पाहिले.

## पुरस्कार
उज्ज्वल निकम यांना ’प्रमोद महाजन’ स्मृती पुरस्काराने गौरवण्यात आले आहे. (३०-१०-२०१५)

वर्ग:सरकारी वकील
वर्ग:मराठी वकील
वर्ग:इ.स. १९५३ मधील जन्म
वर्ग:सार्वजनिक व्यवहारातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते
जेद्दाह

**जेद्दाह** (अरबी भाषा: جدّة‎ *जिद्दा*)हे सौदी अरेबिया देशातील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. लाल समुद्राचा काठावर वसलेले हे शहर सौदी अरेबियाच्या पश्चिम भागातील महानगर आहे. येथील लोकसंख्या ३४ लाख इतकी आहे.

किंग अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हा येथील प्रमुख विमानतळ असून मक्का येथे हजसाठी जाणारे बहुतांश यात्राळू जेद्दाहमधून जातात.

वर्ग:सौदी अरेबियामधील शहरे
वर्ग:जेद्दाह
उत्तर सायप्रस

**उत्तर सायप्रस** (तुर्की: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti उत्तर सायप्रसचे तुर्की प्रजासत्ताक) हा सायप्रस देशातील एक वादग्रस्त भाग व एक स्वयंघोषित स्वतंत्र देश आहे. उत्तर सायप्रसला तुर्कस्तान व्यतिरिक्त इतर कोणत्याही राष्ट्राने मान्यता दिलेली नाही. आंतरराष्ट्रीय समुदाय, युरोपियन संघ उत्तर सायप्रसला सायप्रस देशाचा एक सार्वभौम भाग मानतात.

उत्तर सायप्रस आर्थिक, राजकीय व लष्करी मदतीसाठी पुर्णपणे तुर्कस्तानवर अवलंबुन आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील अमान्य व अंशतः मान्य देशांची यादी

## बाह्य दुवे 
* Zypern Times 

वर्ग:वादग्रस्त प्रदेश
वर्ग:सायप्रस
वर्ग:अमान्य देश
शार्दूलविक्रीडित (वृत्त)

**शार्दूलविक्रीडित** हे एक अक्षरगणवृत्त आहे. ह्या वृत्ताच्या प्रत्येक चरणात १९ अक्षरे येतात. यति बाराव्या अक्षरावर येतो. ह्या वृत्ताचे गण म-स-ज-स-त-त-ग असे येतात. महाराष्ट्रातील हिंदुधर्मीयांच्या विवाहांत म्हणण्यात येणारी मंगलाष्टके ही शार्दूलविक्रीडित वृत्तात असतात.

शार्दूलविक्रिडिताचा लघुगुरू आणि मात्रांचा क्रम असा आहे :

## उदाहरणे
*आम्ही कोण म्हणून काय पुसता आम्ही असू लाडके।
देवाचे दिधले असे जग तये आम्हांस खेळावया।
विश्वी या प्रतिभाबले विचरितो चोहीकडे लीलया।
दिक्कालातुन आरपार अमुची दृष्टी पहाया शके।।

*आहे वृत्त विशाल त्यास म्हणती शार्दूलविक्रीडित ।
मा सा जासत ता ग येति गण हे पादास की जोडित।।

* मासाजा सतताग येति गण ते शार्दूलविक्रीडिती।

* मानावा समरा जनास समरा ताराप ताराप गा।

* म्हातारी उडता न येचि तिजला माता मदीया अशी।
कांता काय वदो नवप्रसव ते साता दिसांची तशी॥

## हेसुद्धा पहा
*भुजंगप्रयात
*मंदाक्रांता

## बाह्य दुवे 
*
*असा मी असामी- भूषण कटककर 
*आम्ही कोण?-कृष्णाजी केशव दामले|केशवसुत 

वर्ग:वृत्त
वर्ग:अक्षरगणवृत्त
शिखरिणी (वृत्त)

**शिखरिणी** हे एक अक्षरगणवृत्त आहे.

## उदाहरणे 
### मराठी
* जयामध्ये येती य म नस भला गा शिखरिणी|
* यमानासाभाला ग गण पदि येता शिखरिणी ।
* यमाचा मानावा नमन समरा भास्कर ल गा । 

### संस्कृत 
आर्या पथ्या स्वराट् श्रीकमलपटुधरा स्रग्विणी पुष्पिताग्रा
दोलाक्रीडाकलानन्दथुपरवनिता शालिनी मौलिमाला । 
मत्ताली भारतीला प्रमुदितवदना भासिनी फल्गुमध्या  लीलाचित्रा विचित्रा शशधरसुमुखी राधिका कीर्तिगौरी ।। 

ह्यातील सर्व ओळींचा लघु-गुरू क्रम पुढीप्रमाणे आहे:  
ल गु गु गु गु गु ल ल ल ल ल गु गु ल ल ल गु

हे एक सम-वृत्त आहे.

#### शिवमहिम्न स्तोत्र 
या स्तोत्रात एकूण ४३ श्लोक आहेत.या स्तोत्रात पहिल्या श्लोकापासून ते २८ व्या श्लोकापर्यंत शिखरिणी वृत्त आहे.

## हे सुद्धा पहा
भुजंगप्रयात

## संदर्भ
वर्ग:वृत्त
संध्या (वैदिक)

इवलेसे|गायत्री देवी
संध्या किंवा संध्यावंदना हा हिंदू धर्मातील ब्राह्मण, क्षत्रिय आणि वैश्य या त्रिवर्णीयांनी करावयाची एक उपासना आहे.दिवस व रात्र यांच्या संधीकाळात केली जाणारी उपासना म्हणून याला संध्या म्हणतात. या उपासनेची सुरुवात उपनयनानंतर केली जाते. प्रतिदिन प्रातःकाळ, माध्यानकाळ व सायंकाळ अशा तिन्ही काळी ही उपासना केली जाते. ही उपासना आपल्या गुरूकडून शिकून घ्यावी लागते. अर्घ्यदान, गायत्री जप व उपस्थान ही संध्येतील मुख्य कर्मे आहेत.  संध्येमध्ये गायत्री देवी, सूर्य, अग्नी, वरुण इ. देवांची उपासना केली जाते.  

## संध्या उपासनेचे टप्पे 
* भस्मधारण
* आचमन
* प्राणायाम 
* संकल्प
* प्रथम मार्जन
* मंत्राचमन
* द्वितीय मार्जन
* अघमर्षण
* अर्घ्यदान
* आसन
* न्यास
* गायत्रीध्यान
* उपस्थान
* दिग्वंदन
* प्रदक्षिणा
* अभिवादन
* विसर्जन

## साधने
#आसन पाट 
#कलश
#ताम्हण 
#पळी 
#पंचपात्र 
# पवित्रक

## हे सुद्धा बघा
पूजा

## बाह्य दुवे
* 
* 

वर्ग:हिंदू धर्म पूजा पद्धती
वर्ग:महाराष्ट्रातील दिनचर्या
रामचंद्र दत्तात्रेय रानडे

**रामभाऊ दत्तात्रेय रानडे** ऊर्फ **गुरुदेव रानडे** (जुलै ३, १८८६ - जून ६, १९५७) हे भारतीय तत्त्वज्ञ व अलाहाबाद विद्यापीठाचे माजी कुलगुरू होते.

रा.द. रानडे यांचा जन्म जमखंडी येथे दिनांक जुलै ३, १८८६ रोजी झाला.

## शिक्षण
पुण्यातील डेक्कन कॉलेज येथे त्यांचे शिक्षण झाले. १९१४ साली त्यांनी एम. ए. ही पदवी प्राप्त केली.

## कारकीर्द
गुरुदेव रानडे आधी सांगलीच्या विलिंग्डन महाविद्यालयात प्राध्यापक होते. त्यानंतर ते अलाहाबाद विश्वविद्यालयात तत्त्वज्ञान विभागाचे प्रमुख झाले. त्या विश्वविद्यालयात त्यांनी १९२७ ते १९४५ पर्यंत तत्त्वज्ञान विषय शिकवला. अखेर १९४५ ते १९४७ पर्यंत कुलगुरुपदावर काम करून ते निवृत्त झाले. त्यांनी अनेक पुस्तके लिहिली, व्याख्याने दिली व अनेकांना अनुग्रह देऊन परमार्थाचा प्रसारही केला.

## पारमार्थिक वाटचाल
रा. द. रानडे हे इंचगिरी संप्रदायाचे प्रमुख अनुयायी मानले जातात. यालाच निंबर्गी संप्रदाय म्हणूनही ओळखले जाते. नवनाथ संप्रदायाची एक शाखा मानल्या गेलेल्या या शाखेचे संस्थापक भाऊसाहेब महाराज उमदीकर हे मानले जातात.
संत ज्ञानेश्वर महाराज, संत एकनाथ महाराज, समर्थ रामदास स्वामी यांच्या विचारांचा प्रभाव या संप्रदायावर आहे.
आपल्या सेवा निवृत्तीनंतर रानडे हे निंबाळ येथील आश्रमात राहिले आणि त्यांनी पारमार्थिक कार्य सुरू केले.

## लेखन
रा.द. रानडे यांनी थिओसॉफी (ब्रह्मविद्या),तत्त्वज्ञान अशा विविध विषयांवर पुस्तके लिहिली आहेत. त्यांचे पाथवे टू गॉड हे पुस्तक इंगजी आणि मराठी अशा दोन्ही भाषांमधून प्रसिद्ध झाले आहे.समर्थ रामदासांच्या विचारांवर आधारित रामदास वचनामृत हे त्यांचे मराठी भाषेतील पुस्तक आहे. ग्रीक तत्त्वज्ञानाचा अभ्यास असल्याने रानडे यांनी भारतीय तत्त्वज्ञानाचा विचार करताना त्याला मानसशास्त्र या विषयाची जोडही दिलेली दिसून येते.
उपनिषदे, मराठी संतसाहित्य यांवरही रानडे यांनी आपले अभ्यासपूर्ण विचार मांडले आहेत.  वि.चिं केळकर यांनी त्यांचे चरित्र लिहिले आहे.

## सन्मान
* गुरुदेव रानडे यांनी १९३७ साली नागपूर येथे भरलेल्या भारतीय तत्त्वज्ञान काँग्रेसचे अध्यक्षपद भूषवले होते.

## रामचंद्र दत्तात्रेय रानडे यांची इंग्रजी-मराठी ग्रंथ संपदा
* Autobiography of Gurudev R.D. Ranade : A Discovery (विनायक चिंतामण केळकर)
* Indian Mysticism : Mysticism In Maharashtra - History Of Indian Philosophy - (इंग्रजी, सातवा खंड)
* Constructive Survey of Upanishadic Philosophy (इंग्रजी) 
* Sant Tukaram
*Sant Namdev
*Sant Eknath
*Sant Dnyandev
* Pathway to God (इंग्रजी-मराठी)
* Mysticism in India : The Poet-Saints of Maharashtra (इंग्रजी)
* Mysticism in Maharashtra : Indian Mysticism (इंग्रजी)
* History of Indian Philosophy : The Creative Period (इंग्रजी, सहलेखक - श्रीपाद कृष्ण बेलवलकर)
* Jnaneshwar : The Guru's Guru

## बाह्य दुवे
*गुरुदेव रानडे आश्रम, निंबाळ या संस्थेचे अधिकृत संकेतस्थळ 
* गुरुदेव विशेषांक
* गुरुदेव रानडे स्मरणिका

## संदर्भ
वर्ग:मराठी तत्त्वज्ञ
वर्ग:इ.स. १८८६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५७ मधील मृत्यू
अग्निहोत्र (मालिका)

**अग्निहोत्र** ही स्टार प्रवाह दूरचित्रवाहिनीची एक मालिका होती जी २७ नोव्हेंबर २००८ रोजी पहिल्यांदा प्रसारित झाली. ही मालिका अग्निहोत्री कुटुंबाविषयी आहे ज्यांना पुरोगामी काळापासून अग्निहोत्र पेटवत ठेवायची परंपरा आहे.

## कलाकार 
* मोहन आगाशे - विनायक गणेश अग्निहोत्री
* सुहास जोशी - प्रभा केशव रिसबूड
* विक्रम गोखले - मोरया विनायक अग्निहोत्री
* मोहन जोशी - चिंतामणी विनायक अग्निहोत्री
* इला भाटे - मृणालिनी चिंतामणी अग्निहोत्री
* सिद्धार्थ चांदेकर - नील चिंतामणी अग्निहोत्री
* मृण्मयी गोडबोले - वैदेही चिंतामणी अग्निहोत्री
* शरद पोंक्षे - महादेव विनायक अग्निहोत्री
* शुभांगी गोखले - रोहिणी विनायक अग्निहोत्री / रोहिणी सदानंद राव
* विनय आपटे - सदानंद राव
* आस्ताद काळे - अभिमन्यू सदानंद राव
* उदय टिकेकर - श्रीपाद विनायक अग्निहोत्री
* मुक्ता बर्वे - मंजुळा श्रीपाद अग्निहोत्री
* सुलेखा तळवलकर - उषा विनायक अग्निहोत्री / क्रांती बंड
* स्पृहा जोशी - उमा बंड
* चिन्मय मांडलेकर - शरु बंड
* मिलिंद शिंदे - कृष्णा गुरव
* प्रवीण तरडे - तात्या
* अभिजीत चव्हाण - गोपीनाथ वानखेडे
* अविनाश नारकर / गिरीश ओक - दिनेश निंबाळकर
* मृण्मयी देशपांडे - सई दिनेश निंबाळकर
* सुनील अभ्यंकर - केशव रिसबूड
* मैथिली जावकर - तुळसा श्रीपाद अग्निहोत्री

वर्ग:स्टार प्रवाह दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
जमखंडी

जमखंडी (कन्‍नड -: ಜಮಖಂಡಿ; मराठी - जमखिंडी) हे भारताच्या कर्नाटक राज्यातील बागलकोट जिल्ह्यातले (पूर्वी विजापूर जिल्ह्यातले) एक शहर आहे. जमखंडी हे पटवर्धनांचे जमखंडी म्हणून ओळखले जाते. जमखंडीप्रमाणेच सांगली, मिरज आणि कुरुंदवाड ही गावेही पटवर्धनांचीच.  या जमखिंडी तालुक्यात ६४ खेडी समाविष्ट आहेत. 

## शिक्षण
जमखिंडीत शकुंतला गर्ल स्कूल (मुलींची प्राथमिक शाळा), फेरी स्कूल आणि पागा शाळा अशा तीन प्राथमिक शाळा आहेत. पागा शाळेत पूर्वी घोड्यांची पागा होती, म्हणून ते नाव. माध्यमिक शिक्षणासाठी प.भा (परशुरामभाऊ) हे एकच विद्यालय आहे. विद्यार्थ्यांना कॉलेजचे शिक्षण मोफत मिळावे म्हणून जमखंडीच्या सर परशुरामभाऊ पटवर्धनांनी पुण्याच्या न्य़ू पूना कॉलेजला मोठी देणगी दिली.  तेव्हापासून ते कॉलेज सर परशुरामभाऊ कॉलेज (एस.पी. महाविद्यालय]] म्हणून ओळखले जाऊ लागले. जमखंडीचे रहिवासी असलेल्या आणि जमखंडीमधून शालान्त परीक्षा उत्तीर्ण झालेल्या विद्यार्थ्यांना एस.पी. कॉलेजमध्ये मोफत शिक्षण मिळू शकते.

## प्रेक्षणीय स्थळे
जमखंडीपासून दीड-दोन मैलांवर रामतीर्थ नावाचे क्षेत्र आहे.  तेथे श्रावणातल्या चारही सोमवारी यात्रा भरते.  वरच्या भागाला ’रामचंद्र प्रासाद’ म्हणून संस्थानिकांची वास्तू आहे. गावापासून चार मैलाच्या अंतरावर डोंगराच्या पायथ्याशी केल्हळी नावाचे क्षेत्र आहे. तेथे व्यंकटेशाचे आणि गोविंदराजचे अशी प्रसिद्ध देवालये आहेत.  या गोविंदराजने कुबेराला कर्ज दिले होते.  परत घेताना गोविंदराज थकून झोपी गेले. त्याच्या उशाशी पैसे मोजण्याचे माप आहे.

## जमखंडी क्षेत्रातली पिके
या भागातली मुख्य पिके म्हणजे ज्वारी, कृष्णाकाठची वांगी, करडई तेल व शेंगादाणा होत. या भागात पावसाचे प्रमाण फार थोडे आहे.  जमखंडीचे तूप उत्तम समजले जाते.

## यात्रा
गुढी पाडव्यापासून पुढे पाच दिवस जमखंडी गावात गुरांची मोठी यात्रा भरते. यावेळी बैलगाड्यांच्या शर्यती असत व एकाच बैलाची ताकद अजमावण्यासाठी लोखंडाच्या भल्यामोठ्या कायलीत रेतीची पोती भरून ती कायली बैलांकडून ओढायची शर्यत असे.  त्याच वेळी कुस्त्या, वजन उचलणे अशा शर्यती होत.  जिथे या शर्यती असत त्याला पोलो ग्राउंड असे नाव आहे. कदाचित तेथे पूर्वी घोड्यावरून पोलो खेळला जात असावा.

## अन्य
जमखंडीच्या अनेक मुली पुण्यात दिल्या आहेत. काही पुण्याच्या मुलीही लग्न करून जमखंडीत येतात. 

जमखंडीतील बालबा चोपडे यांचा पेढा व चिवडा काही पिढ्यांपासून प्रसिद्ध आहे.

वट्टतात (=एकूण) आणि मनगंड (=भरपूर) हे शब्द कानावर पडले तर ते बोलणारी माणसे जमखंडीची समजावीत.

## जमखंडी संस्थान
सरदार वल्लभभाई पटेल यांनी संस्थाने विलीन करायचे ठरविल्यानंतर सर्वात प्रथम आपले संस्थान विलीन करण्याचा निर्णय पटवर्धनांनी घेतला.  
## जमखंडी सिल्क
## प्रसिद्ध व्यक्ति
* मुंबई राज्याचे पहिले मुख्यमंत्री बाळासाहेब गंगाधर खेर
* भारताचे राष्ट्रपती बी.डी. जत्ती
* दानशूर संस्थानिक परशुरामभाऊ पटवर्धन
* गुरुदेव रामभाऊ दत्तात्रेय रानडे
* विठ्ठल रामजी शिंदे

वर्ग:बागलकोट जिल्हा
संध्या (निःसंदिग्धीकरण)

**संध्या** या शब्दाशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत :
* संध्या (मराठी अभिनेत्री) - मराठी चित्रपट अभिनेत्री.
* संध्या (मल्याळी अभिनेत्री) - मराठी चित्रपट अभिनेत्री.
* संध्या (वैदिक) - हिंदू धर्मातील एक दैनंदिन आचार.

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
जॉन रेनी

**जॉन अलेकझांडर रेनी** (जुलै २९, इ.स. १९७०:मास्विंगो, झिम्बाब्वे - ) हा कडून चार कसोटी व ४४ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.

याचा भाऊ गॅव्हिन रेनी सुद्धा झिम्बाब्वेकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळला

रेनी, जॉन
रेनी, जॉन
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आदिमानवांची चित्रकला

## हे सुद्धा पहा
*भीमबेटका
*लास्को

## मध्यभारतातील पाषाणयुगातील चित्रगुहेतील आदिमानवांची चित्रकला
वर्ग:गुहा
पलाउ

**पलाउ** हा प्रशांत महासागरात वसलेला ओशनिया खंडाच्या मायक्रोनेशिया भागातील एक छोटा द्वीप-देश आहे. पलाउ फिलिपाईन्सच्या पूर्वेला ८०० किमी व जपानच्या दक्षिणेला ३,२०० किमी अंतरावर आहे. १९९४ साली संयुक्त राष्ट्रसंघापासुन स्वातंत्र्य मिळालेला पलाउ हा जगातील सर्वात नवीन स्वतंत्र देशांपैकी एक आहे.

वर्ग:ओशनियातील देश
वर्ग:मायक्रोनेशिया
महाराष्ट्रातील दिनचर्या

## गामीण
## पूर्वीचा काळ
महाराष्ट्रातील सर्वसामान्य माणसाची दिनचर्या अगदी रामप्रहरापासून (सूर्योदया पूर्वी) सुरू होत असे.

झोपेतून ऊठताना करदर्शन प्रार्थना म्हणून  
शौच-मुखमार्जन, तेल लावून अभ्यंगस्नान, केशभूषा, सुंदर पेहराव, प्रसाधन करून, आणि आभूषणांनी नटूनथटून झाल्यावर दैनंदिन कामासाठी तयारी होते.

देवांना भूपाळी, जात्यावर दळण कर ओव्या ,रामदासी लोक प्रभात फेरी यांच्या रेडिओ सारखी आधूनिक माध्यमे उपलब्ध झाल्यानंतर भक्ति गीते योग आणि सूर्य नमस्कार, सडा, दुध काढणे तुळशीचा पाणी, दारापुढे रांगोळी, दाराखिडक्यांवर तोरणे बांधून दिवसाच्या स्वागताची तयारी होते. 
## उपासना
खास सण आणि उत्सवाच्या वेळी भिंतीवर मंगल चिन्हेआणि देवदेवतांच्या आकृतीही चितारल्या जातात.

षोडषोपचार पूजा हा दिनचर्येतील एक महत्त्वाचा भाग असतो. देवघरातील देव्हाऱ्यात देवदेवतांच्या अनेक छोट्या मूर्ती आणि पवित्र चिन्हे यांची यथासांग पूजा केली जाते. पवित्र गंगाजलाने देवांना स्नान घातले जाते. त्यानंतर, दूध, दही, तूप, मध आणि साखा यांपासून सिद्ध केलेले पंचामृत देवांच्या अंगाला लावून त्यांना अभिषेक करतात. अभिकेषकानंतर देवांना स्वच्छ वस्त्राने पुसून त्यांना चंदन, हळद-पिंजर, अबीर-गुलाब लावण्यात येतो. त्यानंतर देवांवर अक्षत आणि फुले, तुळशी आणि बिल्वपत्रे वाहिली जातात. त्यानंतर धूप आणि शुद्ध तेलातुपातील दीप उजळला जातो. नंतर देवाला नैवेद्य अर्पण करतात आणि मग आरती होते. केव्हाकेव्हा झांज, टाळ, चिपळ्या , मृदंग, तंबोरा आदि संगीत वाद्यांची नादमधुर साथही आरतीला असते. आरतीनंतर मंत्रघोषात देवाला मंत्रपुष्पांजली होऊन पूजेची सांगता होते.

या षोडषोपचार पूजेच्या पूजासाहित्यात अभिषेक पात्र, तांब्यापळी, पंचपात्र यासारखी भांडी, करंडा, आरती-तबक, निरांजन, समई, कर्पूर पात्र (पंचारती), धूपपात्र, फुले ठेवण्यासाठी तबके किंवा परड्या आदि अनेक वस्तु असतात. त्यांचा घाट आकर्षक आणि जडणघडण कलात्मक असते.

## संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रातील दिनचर्या
मार्शल द्वीपसमूह

**मार्शल द्वीपसमूह** हा प्रशांत महासागरात वसलेला ओशनिया खंडाच्या मायक्रोनेशिया भागातील एक छोटा द्वीप-देश आहे.

वर्ग:ओशनियातील देश
वर्ग:मायक्रोनेशिया
दक्षिणी महासागर

thumb|दक्षिण महासागर
**दक्षिण. महासागर** किंवा **दक्षिण ध्रुवीय महासागर** किंवा **ॲंटार्क्टिक महासागर** किंवा **अँटार्क्टिक वर्तुळ**  हा पृथ्वीवरील सर्वांत दक्षिणेकडील महासागर आहे. दक्षिणी महासागराने अंटार्क्टिका खंडाला चारही बाजूंनी पुर्णपणे वेढले आहे. दक्षिणी महासागर अंटार्क्टिक ह्या भौगोलिक प्रदेशात गणला जातो.

हा भाग विश्व महासागराच्या दक्षिणेकडील भागात समाविष्ट आहे. सामान्यत: ६०° एस अक्षांश दक्षिणेस आणि अंटार्कटिका घेरते. म्हणूनच, हे पाच महासागरीय विभागांचे चौथे-मोठे मानले जाते: प्रशांत, अटलांटिक आणि भारतीय महासागरापेक्षा लहान पण आर्कटिक महासागरापेक्षा मोठे. या महासागर क्षेत्रामध्ये अंटार्कटिक मिश्रणाने थंड, उत्तर दिशेने वाहणारे पाणी उबदार पाण्याचे आहे.

इ.स. १७७० च्या सुमारास कॅप्टन जेम्स कुकने आपल्या प्रवासाच्या माध्यमातून जगाच्या दक्षिणेकडील अक्षांशांना व्यापून टाकल्याचे सिद्ध केले. तेव्हापासून, प्रादेशिक, अटलांटिक आणि भारतीय महासागराच्या विविध भागांसारख्या पाण्याचे विचार करून, भूगोलशास्त्रज्ञांनी दक्षिणेकडील महासागराच्या उत्तरी सीमा किंवा अस्तित्वावरही असहमती दर्शवली आहे. तथापि, इंटरनॅशनल हायड्रोग्राफिक ऑर्गनायझेशन (आयएचओ)च्या कमांडर जॉन लीकने नुकतेच महासागरीय संशोधनाने दक्षिणेच्या परिसंवादाचे महत्त्व शोधून काढले आहे. दक्षिणी महासागराच्या शब्दाचा वापर नदीच्या शरीरास परिभाषित करण्यासाठी केला आहे जो उत्तरेच्या दक्षिणेला आहे. परिसंचरण. आयएचओची सध्याची अधिकृत धोरणे अद्यापही आहे, कारण २००० च्या ६० व्या समांतरच्या दक्षिणेस असलेल्या दक् आपल्या परिभाषांचा पुनरावृत्ती अद्याप स्वीकारला गेला नाही. इतर मौसमी-चढत्या अंटार्क्टिक अभिसरणला (कन्व्हर्जन्स) नैसर्गिक सीमा म्हणून मानतात.

वर्ग:दक्षिणी महासागर
वर्ग:महासागर
मध्य अमेरिका

**मध्य अमेरिका** हा अमेरिका खंडातील एक भौगोलिक प्रदेश आहे. हा प्रदेश उत्तर अमेरिका खंडाच्या दक्षिणेला व दक्षिण अमेरिका खंडाच्या उत्तरेला वसला आहे. मध्य अमेरिका प्रदेशात खालील देशांचा समावेश केला जातो.

## हे सुद्धा पहा 
* लॅटिन अमेरिका

## संदर्भ 

वर्ग:अमेरिका खंडामधील भौगोलिक प्रदेश
वर्ग:मध्य अमेरिका
अमेरिका (खंड)

right|300 px|thumb|अमेरिका खंड
**अमेरिका खंड** हा पृथ्वीच्या पश्चिम गोलार्धातील एक मोठा खंड आहे. अमेरिका खंडात उत्तर अमेरिका आणि दक्षिण अमेरिका हे उप-खंड व मध्य अमेरिका व कॅरिबियन हे भौगोलिक प्रदेश समाविष्ट आहेत. 

अमेरिका खंडात एकूण ३५ स्वतंत्र देश व २३ वसाहती आहेत. अमेरिका खंडाने पृथ्वीवरील ८.३% पृष्ठभाग व्यापला आहे व जगातील १३.५% लोक येथे राहतात.

हा खंड म्हणजेच युरोपमध्ये नवे जग समजले जाणारा भूप्रदेश आहे हे अमेरिगो वेस्पुचीने सिद्ध केले. या खंडाचे नाव वेस्पुचीच्या नावावरुनच आले आहे.

## परिभाषा
### इतिहास
मर्केटर नकाशांवर सुरुवातीला या प्रदेशाला अमेरिका किंवा न्यू इंडिया असे म्हटले जात असे.

वर्ग:खंड
सगनभाऊ

**सगनभाऊ** जन्म १७७८ मृत्यू १८५० सगनभाऊ मुस्लिम धर्मीय होता. मूळचा जेजुरीचा राहणारा; परंतु पुढे अनेक वर्ष पुण्यात व्यवसायाच्या निमित्ताने राहिला. तो शिकलकरीचा तलवारींना धार लावणे, म्यान बनवणे, असा व्यवसाय करीत. सगनभाऊ लावण्या उत्तम लिहीत. त्या काळी गवळ्याचा फड व रावळचा फड असे दोन फड पुण्यात होते. गवळ्याच्या फडाचा प्रमुख होनाजी तर रावळाच्या फडाचा प्रमुख सगनभाऊ होता 

## गुरुपरंपरा 
नागेश - अदिनाथ - गोविंदनाथ - सिद्धनाथ - सगनभाऊ अशी त्यांची नाथपंथीय परंपरा आहे. 

## वैशिष्ट्ये 
सगनभाऊच्या लावण्यातील शृंगारात नाजुकपणा व संयम अधिक होता. एकनिष्ठा, पातिव्रत्य, धर्मश्रद्धा, याबाबतचे हिंदुसंस्कार त्यामधे स्पष्ट दिसून येतात. अनंतफंदीपासून शृंगाराला सुरुवात झाली. सगनभाऊच्या काळी रसिकतेने मर्यादा ओलांडली. बिभत्स, अश्लील, आडपडदा न ठेवता लावणीकार सर्व वर्णन करुत होते. त्याच वेळेस सगनभाऊनेही शृंगारिक लावण्या रचल्या. स्वतंत्र विचार, मनोहर कल्पना,  यांची सांगड त्याने आपल्या कवनात घातलेली दिसते. उत्तान शृंगार व डौलदार रचना, बैठकीच्या चाली, यामुळे सगनभाऊच्या लावण्या लोकप्रिय झाल्या. सगनभाऊंनी आपल्या लावण्यांतून मराठी राज्य, मराठी संस्कृतीचे दर्शन घडविले. 

'नाकी नथ हालति नागिन डुलती शृंगाराचा काय नखरा' किंवा 'लाल भडक वेणी सडक आति चमेली मधि भिजली'
आणि 'गोरे गाल मजा पहाल जपून चाल फाकडे' असे वर्णने तो करतो.

## सगनभाऊवरील पुस्तके
* सगनभाऊकृत लावण्या व पोवाडे (संपादित, पद्मगंधा प्रकाशन)

वर्ग:मराठी व्यक्ती
वर्ग:मराठी लावणीकार
वर्ग:इ.स. १७७८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८५० मधील मृत्यू
होनाजी बाळा

**होनाजी बाळा** (इ.स. १७५४ - इ.स. १८४४) होनाजी सयाजी शिलारखाने व बाळा कारंजकर या दोन व्यक्ती होत्या पण एकाच नावाने ओळखल्या जातात. दोघेही पुण्याचे रहिवासी होते. होनाजींचे घराणेच शाहिरांचे व पिढीजात कवित्व करणारे होते. त्यांचे आजोबा सातप्पा शिलारखाने हे पेशव्यांचे आश्रित व नावाजलेले तमासगीर होते. होनाजी आणि त्याचा मित्र बाळा यांनी **होनाजी बाळा** या जोडनावानी कवने गायली. होनाजी लिहायचा व बाळा गायचा. होनाजींच्या अनेक लावण्या रागदारीवर आधारित होत्या. त्यांच्या नावावर २५० लावण्या आहेत. काही पोवाड्यांची रचनाही त्यांनी केली. 

होनाजी बाळा यांची 'घनश्याम सुंदरा श्रीधरा अरुणोदय झाला' ही भूपाळी मराठी संस्कृतीत अजरामर झाली.

## होनाजी बाळा यांनी लिहिलेली गीते
* गोल तुझ्या शरीराचा (लावणी)
* छबीदार सुरत साजिरी, दिसे गोजिरी (लावणी)
* घडीघडी अरे मनमोहना
* घनश्याम सुंदरा श्रीधरा (भूपाळी)
* तुझ्या प्रीतीचे दुःख मला (गीत)
* तू पाक सूरत कामिना (लावणी)
* नको दूर देशी जाऊ (विरहगीत)
* लटपट लटपट तुझं चालणं (लावणी)
* वक्रतुंड गजानन पावला (नांदी)
* सांगा मुकुंद कुणि हा पाहिला (गीत)
* श्रीरंगा कमलाकांता हरी पदरातें सोड (नाट्यगीत)

## पुस्तक, चित्रपट, आणि नाटक
* होनाजी बाळा यांच्या जीवनावर व्ही. शांताराम यांनी ’अमर भूपाळी’ नावाचा मराठी चित्रपट काढला. 
* लेखक चिं.य. मराठे यांचे ’होनाजी बाळा’ हे नाटक याच विषयावरचे आहे. 
* होनाजी बाळाकृत लावण्या (चित्रशाळा प्रकाशन-पुणे)

बाळ, होनाजी
वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती
वर्ग:शाहीर
वर्ग:इ.स. १७५४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८४४ मधील मृत्यू
पानिपतची दुसरी लढाई

**पानिपतची दुसरी लढाई** अकबर आणि  सम्राट हेमु यांच्या सैन्यात नोव्हेंबर ५, इ.स. १५५६ रोजी झाली. यात अकबराचा विजय झाला.

## हे सुद्धा पहा 
* पानिपतची पहिली लढाई
* पानिपतची तिसरी लढाई

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारताचा इतिहास
वर्ग:मुघल साम्राज्य
वर्ग:लढाया
नक्षत्र वन

महाराष्ट्र राज्याच्या नाशिक येथे एक **नक्षत्र वन** आहे.

## हे सुद्धा पहा
* आराध्यवृक्ष
वर्ग:नाशिक
निरोध (निःसंदिग्धीकरण)

#निरोध गर्भ निरोधक या अर्थाने अधिक प्रचलीत आहे.
#हा शब्द कोणतीही गोष्ट थांबवणे या अर्थानेही क्वचित वापरला जातो. (योगैः चित्तवृत्ती निरोधः-योगाद्वारे चित्तवृत्तींचा रोध होतो.)

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने

__DISAMBIG__
शिवांबू

**शिवांबू** किंवा **मूत्र चिकित्सा** ही स्वतःचे मूत्र प्राशन करण्याची व इतर बाह्य उपचारांकरिता वापरण्याची एक उपचार पद्धत आहे. स्वमूत्राचे नियमित सेवन करण्याने सर्व प्रकारचे रोग बरे होतात व दीर्घायुष्य प्राप्त होते असा शिवांबू चिकित्सेच्या समर्थकांचा दावा आहे. परंतु ह्याला शास्त्रीय आधार नाही.

साठवून ठेवलेले शिवांबू त्वचेवर चोळले असता बाह्य जखमा व त्वचारोग बरे होतात असाही उल्लेख सापडतो.

भारताचे माजी दिवंगत पंतप्रधान मोरारजी देसाई हे शिवांबूचे उपासक होते व त्यांनी आपल्या ९९ वर्षाच्या निरोगी आयुष्याचे श्रेय शिवांबू चिकित्सेला देले आहे.

## बाह्य दुवे 
* शिवांबू कल्प विधी
वर्ग:चिकित्सा पद्धती
इष्टलिंग

**इष्टलिंग** वीरशैव अथवा लिंगायत समाजातील पुरुषांचे पूजास्थान आहे.

प्रत्येक वीरशैव अथवा लिंगायत व्यक्ति गळ्यात एका चांदीच्या छोट्या पेटीमध्ये एक शिवलिंग ठेवून, सकाळी उठल्यावर प्रथम त्याची पूजा करून नंतरच पाणी घेतात

वर्ग:वीरशैव पंथ
वर्ग:हिंदू धर्म उपासना पद्धती
सेंट पियेर व मिकेलो

**सेंट पियेर व मिकेलो** हा फ्रान्स देशाचा उत्तर अमेरिका खंडातील प्रदेश (टेरिटोरी) आहे. सेंट पियेर आणि मिकेलो ही दोन बेटे उत्तर अटलांटिक महासागरात कॅनडाच्या न्यू फाउंडलंड आणि लाब्राडोर ह्या प्रांताच्या दक्षिणेस आहेत.

वर्ग:उत्तर अमेरिका
वर्ग:फ्रान्सचे परकीय प्रांत
लंका डिसिल्व्हा

डिसिल्व्हा, लंका
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म
पूर्व युरोप

[right|thumb|300px|[संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या व्याख्येनुसार युरोपातील प्रदेश:

]]
**पूर्व युरोप** हा युरोप खंडातील एक भौगोलिक प्रदेश आहे. युरोपच्या इतिहासात पूर्व युरोपाची व्याख्या विविध प्रकारे केली गेली आहे. 

संयुक्त राष्ट्रसंघ खालील देशांचा पूर्व युरोपमध्ये समावेश करतो:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

वर्ग:पूर्व युरोप
वर्ग:युरोप खंडामधील भौगोलिक प्रदेश
आयएनएस विराट

right|thumb|आय.एन.एस. विराट
**आय.एन.एस. विराट** ही भारतीय नौदलातील विमानवाहू युद्धनौका होती. विराट या संस्कृत शब्दाचा अर्थ *प्रचंड* असा होतो. ती ब्रिटनच्या रॉयल नेव्हीमध्ये १८ नोव्हेंबर १९५९ साली दाखल झाली. रॉयल नेव्हीमध्ये ती एच.एम.एस. हर्मीस या नावाने ओळखली जात असे. नौदल उभारणीसाठी भारताने ब्रिटनकडून ती १९८७ साली विकत घेतली. भारतीय नौदल ताफ्याची ही अग्रणी ध्वजनौका(Flagship) होती.

ही नौका आय.एन.एस. ज्योतीनंतरची भारतीय आरमारातील सगळ्यात मोठी नौका होती.

विराट भारतीय आरमारात १२ मे, इ.स. १९८७ रोजी रुजू झाली व ६ मार्च, इ.स. २०१७ रोजी निवृत्त झाली.

वर्ग:भारताच्या विमानवाहू नौका
तान्हा पोळा

इवलेसे|तान्ह्या पोळ्याचा विक्रीस आलेला रु.५१,०००चा लाकडी बैल
## तान्हा पोळा 
भारत हा एक कृषिप्रधान देश आहे. महाराष्ट्रात व त्यातल्यात्यात विदर्भात, पोळा हा एक शेतकऱ्यांचा मोठा सण आहे. त्या दिवशी बैलांना कामकाजापासून सुट्टी असते. त्या दिवशी बैलांना न्हाऊ-माखू घालतात. त्यांना गोड पुरणपोळीचे जेवण घालतात, त्यांना सजवतात व मिरवतात. त्या दिवशी त्यांची घरोघरी पूजा होते.
लहान मुले मोठे बैल नेऊ शकत नाहीत. ते त्यांना आवरु पण शकत नाहीत. म्हणून त्यांच्या हौस-मजेसाठी *तान्हा पोळा*' साजरा करण्यात येतो. त्या दिवशी, लहान मुले लाकडापासून तयार केलेला बैल घेऊन खऱ्या बैलाप्रमाणेच या लाकडाच्या बैलाचा तान्हा पोळा साजरा करतात. नागपूरकर भोसल्यांच्या शासनकाळात हा सण सुरू झाला.
 विदर्भात बहुधा सर्व ठिकाणी हा सण साजरा होतो.

## संदर्भ 
वर्ग:महाराष्ट्राची संस्कृती
वर्ग:कृषी संस्कृती
पहिला राजराज चोळ

**पहिला राजराज चोळ** हा दक्षिण भारतातील चोळ साम्राज्याचा कर्तबगार राज्यकर्ता होता. याने इ.स. ९८५ ते इ.स. १०१४ या काळात राज्यकारभार सांभाळून चोळ राज्याचे साम्राज्य होण्यात मोठा हात भार लावला. याच्या काळात चोळ साम्राज्याने श्रीलंंका, पूर्व भारत, मगध, आजचा आधुनिक बंगाल, ओडिशा, म्यानमार आणि थायलंडचे काही भाग, आणि मलेशिया, इंडोनेशिया या प्रदेशांवर नियंत्रण मिळवले. बहुधा पहिला राजराज चोळ व त्यानंतरचे चोळ राज्यकर्ते हे एकमेव भारतीय राज्यकर्ते होते ज्यांनी साम्राज्यवादी धोरण स्वीकारले होते व त्यासाठी भारताबाहेरील प्रदेशावर आक्रमणे केली. मालदीव बेटे हे त्यापैकी एक. पहिला राजराज चोळ याने त्याच्या काळात अनेक प्रसिद्ध व महाकाय दक्षिण भारतीय मंदिरांची निर्मिती केली.

वर्ग:चोळ साम्राज्य
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:हिंदू साम्राज्ये
भारतीय सेनानी

या लेखात प्राचीन कालापासून ते आजवरचे भारतीय सेनानींची यादी दिली आहे. ज्यांनी भारतीय इतिहासात आपल्या सैन्य नेतृत्व गुणांनी, लढलेल्या लढायांनी कायमचा बरा वाईट ठसा उमटवला व इतिहासाला निर्णायक असे वळण दिले व आजचा भारत साकार होण्यात त्यांचा सिंहाचा वाटा आहे. 

## प्राचीन काल 
* पोरस
* चंद्रगुप्त मौर्य
* सम्राट अशोक
* पुष्यमित्र शुंग
* सम्राट विक्रमादित्य
* मिलींद (मिनॅंडर पहिला)
* गौतमीपुत्र शातकर्णी
* धर्मपाल

## मध्य युगीन 
* चंद्रगुप्त 
* समुद्रगुप्त
* हर्षवर्धन
* पृथ्वीराज चौहान
* राजाराज चोल
* राजेंद्र चोल
* महिपाल

## इस्लाम कालीन 
* कृष्णदेवराया
* हेमचंद्र विक्रमादित्य
* महाराणा प्रताप
* महाराजा मानसिंग
* मिर्झाराजे जयसिंग
इस्लामी राज्यकर्ते व सेनानी
* बिन कासीम
* अल्लाउद्दीन खिलजी
* बाबर
* मुघल सम्राट अकबर
* बेहरामखान
* औरंगजेब

## मराठा साम्राज्य कालीन 
* शहाजी भोसले
* छत्रपती शिवाजी भोसले
* छत्रपती संभाजी भोसले
* पहिला बाजीराव
* मल्हारराव होळकर
* तुकोजीराव होळकर
* महादजी शिंदे
* महाराजा यशवंतराव होळकर
* सूरजमल जाट
* महाराज रणजितसिंह

## ब्रिटिश कालीन 
* तात्या टोपे
* राणी लक्ष्मीबाई

## आधुनिक भारत 
* फिल्ड मार्शल करिअप्पा
* जनरल सॅम माणेकशॉ
* जनरल वेदप्रकाश मलिक

वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती
जॉर्ज विल्हेल्म फॉन सीमेन्स

**जॉर्ज विल्हेल्म फॉन सीमेन्स** (३० जुलै, १८५५:बर्लिन, जर्मनी - १४ ऑक्टोबर, १९१९:अरोसा, स्वित्झर्लंड) हा जर्मन उद्योजक होता. हा वर्नर फॉन सीमेन्सचा दुसरा मुलगा होता.

वर्ग:जर्मन उद्योगपती
वर्ग:इ.स. १८५५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सॉलोमन द्वीपसमूह

**सॉलोमन द्वीपसमूह** हा ओशनिया खंडाच्या मेलनेशिया भागातील एक देश आहे. सॉलोमन द्वीपसमूह पापुआ न्यू गिनीच्या पूर्वेला आहे.

हा राष्ट्रकुलाचा भाग असून तिसरा चार्ल्स या देशाचा राजा आहे.

वर्ग:ओशनियातील देश
जयवंत कुलकर्णी

**जयवंत कुलकर्णीं** (ऑगस्ट ३१, १९३१ - जुलै १०, २००५:मुंबई, महाराष्ट्र, भारत) हे एक मराठी संगीतकार व गायक होते.

## जीवन
जयवंत कुलकर्णी यांना गायनाचे धडे तत्कालीन प्रसिद्ध शास्त्रीय गायक लक्ष्मणराव देवासकर यांच्याकडून मिळले. लक्ष्मणरावांनी त्यांना हार्मोनियम वाजवायलाही शिकवले. जयवंत कुलकर्णी यांच्या आवाजातील गाण्यांवर सत्तरच्या दशकातील तरुणाई इतकी फिदा होती की, त्यांनी मंचावर उभे राहून गायलेल्या  “हिल पोरी हिला” किंवा “ही चाल तुरू तुरू” या दोन गाण्यांना हमखास “वन्स मोअर” मिळत असे. “सावध हरिणी सावध” हे त्यांचे आणखी एक प्रसिद्ध गाणे. उडत्या चालीच्या संगीतासोबतच जयवंत कुलकर्णी यांच्या आवाजातील जोरकसपणा ही त्यांच्या काळची खासियत होती. मराठी चित्रपटगीतांसाठी व भावगीतांसाठी हा प्रयोग त्याकाळी नवीनच होता. जयवंत कुलकर्णी यांनी जी चित्रपट गीते गायली त्यांतल्या बऱ्याच गाण्यांमध्ये “गावरान बाज” ठासून भरलेला असे.

### गायक
एक गायक म्हणून *जयवंत कुलकर्णी* यांनी अनेक मराठी चित्रपटांमध्ये पार्श्वगायन केले. त्यापैकी काही अतिशय गाजलेली मराठी गीते पुढे दिली आहेत. यांतील चित्रपटांत नसलेली भावगीतेही आहेत :

* *अंतरंगी तो प्रभाती छेडितो स्वरबासरी, नाम त्याचे श्रीहरि नाम त्याचे श्रीहरि”
* *अष्टविनायका तुझा महिमा कसा*  (चित्रपट- अष्टविनायक)
* *आई तुझं लेकरु येडं ग कोकरु*  (चित्रपट- नवरा माझा ब्रम्हचारी)
* *चांदणं टिपूर हलतो वारा*  (चित्रपट- गारंबीचा बापू)
* *जीवन गगन मी पाखरू*  (चित्रपट- अनोळखी)
* *देवकीचा तान्हा यशोदेचा कान्हा माया ममतेचा धागा जोडतो *  (चित्रपट- देवघर)
* *माळ्याच्या मळ्यामधी कोण गं उभी*  (चित्रपट- सोंगाड्या)
* “विठुमाउली तू माऊली जगाची, माऊली तू मूर्ती विठठ्लाची ”
* “सावध हरिणी सावध” 
* *हिल पोरी हिला” 
*  “ही चाल तुरू तुरू''

## पुरस्कार
ज्योतिबाचा नवस आणि एकटा जीव सदाशिव या चित्रपटातील गाण्यासाठी जयवंत कुलकर्णी यांना सर्वोत्कृष्ट पार्श्वगायक म्हणून महाराष्ट्र राज्य मराठी चित्रपट पुरस्काराने गौरवण्यात आले. 

## बाह्य दुवे 
## संदर्भ
जयवंत कुलकर्णी यांचे निधन

वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:मराठी पार्श्वगायक
वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००५ मधील मृत्यू
आयएनएस अरिहंत

250px|इवलेसे|उजवे|आय.एन.एस. अरिहंतचे रेखाचित्र
**आयएनएस अरिहंत** (S-73) *ॲडव्हान्स्ड टेक्नॉलॉजी व्हेसल* या गटातील मोडणारी ही भारतीय बनावटीची आण्विक पाणबुडी आहे. भारताची ही पहिलीच आण्विक पाणबुडी असून यापूर्वी भारताने रशिया कडून आण्विक  पाणबुडी भाडेतत्त्वावर घेतली होती.

अरिहंतचा अर्थ *शत्रूचा नाश करणारी* असा होतो.  भारतीय नौदलाला अशा आण्विक पाणबुडीची जागतिक स्तरावर ठसा उमटवण्यासाठी तीव्र गरज होती. सुमारे तीस हजार कोटी रुपयांचा हा प्रकल्प यासाठी १९८० मध्ये सुरू झाला. दोन दशके या पाणबुडीची उभारणी चालू होती. ही उभारणी विशाखापट्टणम येथील गोदीत करण्यात आली.

## अरिहंतची क्षमता
* क्षमता - ६,००० टन
* लांबी - ११० मीटर
* रुंदी - १२ मीटर
* आण्विक प्रक्रियक - ८५ मेगावॉट
* वेग - २२ ते २८ किमी प्रति तास
* शिबंदी - ९५-१०० खलाशी व अधिकारी
* क्षेपणास्त्रे - १२

## प्रगती
भारतीय बनावटीच्या आय.एन.एस. अरिहंतवरील आण्विक प्रक्रियक ९ ऑगस्ट, इ.स. २०१३ रोजी रात्री कार्यान्वित करण्यात आला. नौदलामध्ये दाखल करून घेण्याआधी आणखी काही चाचण्या करण्यात येतील.

## हे सुद्धा पहा
* अरिहंत (जैन धर्म)

## संदर्भ आणि नोंदी 
अरिहंत
अरिहंत
मारबत

'मारबत व बडग्या' हा जगातला एकमेव असा मिरवणुक प्रकार फक्त नागपूरातच आहे. पुर्वी, बांकाबाई हिने ईंग्रजांशी हातमिळवणी केली त्याचा निषेध म्हणुन बांकाबाईच्या, कागद व बांबू वापरून केलेल्या पुतळयाची, तान्ह्या पोळ्याच्या दिवशी (पोळ्याचा दुसरा दिवस)मिरवणुक काढण्यात येते व मग त्याचे दहन होते.या मध्ये काळी व पिवळी मारबत असे दोन प्रकार आहेत.बाकांबाईच्या नवऱ्यानेपण या तिच्या कृत्याचा विरोध केला नाही म्हणुन त्याचाही पुतळा बनवून सोबतच त्याचीपण मिरवणुक काढतात. तिच्या नवऱ्याच्या पुतळ्याला 'बडग्या' म्हणतात.या दिवशी(श्रावण अमावस्येच्या दुसऱ्यादिवशी)नागपूर व जवळपासच्या गाव-खेडयातील लोकं नागपूरला आपल्या लहानग्यांना घेउन येतात.मिरवणूक मार्गाच्या दुतर्फा उभे राहून मारबत व बडग्या बघतात.ही एक प्रकारे जत्राच आहे. तेथे अनेक फेरीवाले फुगे,खेळणी इ.वस्तु विकतात.या वेळेस पावसाळयाच्या जोर कमी झाला असतो.शेतीची कामेपण बहुदा झालेली असतात.त्यामुळे शेतकऱ्यांना व इतरेजनांना हा एक विरंगुळा वाटतो.  ईंग्रजांचे राज्य जाऊन आज कितीतरी वर्षे लोटली. परंतु, नागपूरकर आणि या परीसरातील नागरिकांच्या मनात बांकाबाईच्या कुकृत्यामुळे झालेली जखम अजुन भळभळतेच आहे.

सन २०११ मध्ये काळ्या मारबतीच्या मिरवणुकीला १३१ वर्षे तर पिवळ्या मारबतीला १२७ वर्षे पूर्ण झाली आहेत.

पोळ्याच्या दुसऱ्या दिवशी मारबत आणि बडग्याचा उत्सव असतो.  या निमित्ताने समाजातील वाईट चालीरीती आणि रोगराई दूर करण्याचे साकडे मारबतीला घालण्यात येते. या उत्‍सवात राष्ट्रीय, आंतरराष्ट्रीय मुद्यांसह स्थानिक समस्यांवरही भाष्य करणारे फलक आणि सूचक ओळींनी जनतेच्या मनातला प्रशासनाच्‍या विरोधात राग आणि संताप व्यक्त होतो. दरवर्षी वर्षभरातील चर्चेचा विषय घेऊन बडग्या येत असतो.

**कसे तयार होतात मारबत?**

ही परंपरा मूळ आदिवासींची आहे, जी नागपुरात १८८१ सालापासून सुरू झाली. तेली समाजाच्या बांधवांनी पिवळी मारबत तयार करून तिचे दहन करण्याची प्रथा सुरू केली. तान्ह्या पोळ्याच्या दिवशी लहान मुले गल्लीबोळांतून “घेऊन जा रे मारबत ,घेऊन जा रे मारबत” असे ओरडत फिरत असतात. काठ्या, बांबू, तरट ह्यापासून मोठे पुतळे बनवले जातात, त्यावर फाटके कपडे, चिंध्या गुंडाळतात व विविध रंगांनी रंगवतात. मारबतबरोबर जो बडग्या असतो त्याच्या गळ्यात मोडके झाडू, फाटके कपडे, फुटके डबे, टायरचे तुकडे ह्यांच्या माळा घालतात. बडग्याच्या हातात मुसळ व कमरेला उखळ बांधलेले असते.

## चित्र

चित्र:Pivali marbat 5.jpg|नागपूरात निघणारी पिवळी मारबत
चित्र:Marbat2.jpg|काळी मारबत
चित्र:Tutariwala.jpg|तुतारीवाला
चित्र:Badgya Maharashtra News.webp|बडग्या

## संदर्भ
काटा रुते कुणाला

**काटा रुते कुणाला** ही ई टीव्ही मराठीवर प्रसारित झालेली मालिका आहे.

वर्ग:कलर्स मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका