open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
हॅरी बट

**हेन्री** *हॅरी* **रिजन बट** (डिसेंबर २७, इ.स. १८६५:सँड्स एंड, फुलहॅम, मिडलसेक्स, इंग्लंड - डिसेंबर २१, इ.स. १९२८:वेस्ट हिल, हेस्टिंग्स, ससेक्स, इंग्लंड) हा कडून तीन कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८६५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२८ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
युएफा यूरो २००८ गट अ

#### गट अ 
## स्वित्झर्लंड वि चेक प्रजासत्ताक 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## पोर्तुगाल वि तुर्कस्तान 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## चेक प्रजासत्ताक वि पोर्तुगाल 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## स्वित्झर्लंड वि तुर्कस्तान 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## स्वित्झर्लंड वि पोर्तुगाल 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## तुर्कस्तान वि चेक प्रजासत्ताक 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

 
 

वर्ग:युएफा यूरो २००८
युएफा यूरो २००८ पात्रता फेरी गट अ

**युएफा यूरो २००८ पात्रता फेरी गट अ** मधून ने १७ नोव्हेंबर, २००७ रोजी ला २-० हरवून मुख्य स्पर्धेत पात्र ठरला. ने २१ नोव्हेंबरला ला ०-० असे रोखून मुख्य स्पर्धेत प्रवेश मिळवला होता.

पात्रता फेरी गट अ
युएफा यूरो २००८ पात्रता फेरी गट क

**युएफा यूरो २००८ पात्रता फेरी गट क** मधून  आणि  पात्र ठरले.

वर्ग:रिकामी पाने
युएफा यूरो २००८ गट ड

## स्पेन वि रशिया
|
|valign="top" width="50%"|

|}

## ग्रीस वि स्वीडन
|
|valign="top" width="50%"|

|}

## स्वीडन वि स्पेन
|
|valign="top" width="50%"|

|}

## ग्रीस वि रशिया
|
|valign="top" width="50%"|

|}

## ग्रीस वि स्पेन
|
|valign="top" width="50%"|

|}

## रशिया वि स्वीडन
|
|valign="top" width="50%"|

|}
युएफा यूरो २००८ पात्रता फेरी गट ब

**युएफा यूरो २००८ स्पर्धेच्या पात्रता फेरीच्या ब गटात** इटली, जॉर्जिया, फॅरो द्वीपसमूह, फ्रान्स, युक्रेन, लिथुएनिया, स्कॉटलंड यांच्या फुटबॉल संघांचा समावेश होता. यातून इटली व फ्रान्स हे दोन संघ १२ सामन्यांतून अनुक्रमे २९ व २६ गुण कमवून अंतिम फेरीसाठी पात्र ठरले.

## बाह्य दुवे 
* युएफा यूरो २००८ स्पर्धेच्या संकेतस्थळावरील माहिती (इंग्लिश मजकूर)

पात्रता फेरी,गट ब
जिनिव्हा

**जिनीव्हा** (लेखन पर्याय जिनेव्हा) हे  स्वित्झर्लंड देशातील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. स्वित्झर्लंडच्या फ्रेंच-भाषिक नैर्ऋत्य कोपऱ्यात वसलेले जिनीव्हा शहर त्याच नावाच्या प्रांताची राजधानी आहे. संयुक्त राष्ट्रसंघ, रेड क्रॉस तसेच काही महत्त्वाच्या आंतरराष्टीय संघटनांच्या अनेक विभागांची मुख्यालये येथे आहेत.

## हे सुद्धा पहा
* जिनिव्हा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

वर्ग:स्वित्झर्लंडमधील शहरे
वर्ग:जिनिव्हा
क्लागेनफुर्ट

**क्लागेनफुर्ट** (; ) ही ऑस्ट्रिया देशातील क्यार्न्टन ह्या राज्याची राजधानी व देशातील सहाव्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. हे शहर ऑस्ट्रियाच्या दक्षिण भागात स्लोव्हेनिया देशाच्या सीमेजवळ वसले आहे. 

## दालन

File:Klagenfurt Stadttheater 28012008 02.jpg|ऑपेरा व नाट्यगृह 
File:Landesmuseum für Kärnten.JPG|संग्रहालय
File:Stadthaus-Klagenfurt.JPG|नगर भवन
File:Klagenfurt Dom.JPG|क्लागेनफुर्ट कॅथेड्रल
File:Klagenfurt_Lend.jpg|लेंड कालवा
File:Minimundus Model St. Peter's basilica.jpg|बासिलिका ऑफ सेंट पीटरची प्रतिकृती 
File:Klagenfurt Schloss Tentschach 25032008 49.jpg|किल्ला
File:Klagenfurt_Waidmannsdorf_Woerthersee_Arena_09092008_55.jpg|व्योर्दरझी स्टेडियोन
File:Klagenfurt Autobahn Portal Falkenbergtunnel 31102008 34.jpg| फाल्केनबर्ग बोगदा व अ-२ महामार्ग
File:Lindworm and Hercules.jpg|लिंडवर्म कारंजे 

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ
*

वर्ग:ऑस्ट्रियामधील शहरे
युएफा यूरो २००८ गट ब

## ऑस्ट्रिया वि क्रो‌एशिया 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## जर्मनी वि पोलंड 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## क्रो‌एशिया वि जर्मनी 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## ऑस्ट्रिया वि पोलंड 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## पोलंड वि क्रो‌एशिया 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## ऑस्ट्रिया वि जर्मनी 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:युएफा यूरो २००८
रेड बुल अरेना (जाल्त्सबुर्ग)

**रेड बुल अरेना** () हे ऑस्ट्रिया देशाच्या जाल्त्सबुर्ग शहरामधील एक फुटबॉल स्टेडियम आहे. मार्च २००३ रोजी खुले करण्यात आलेले हे स्टेडियम युएफा यूरो २००८ स्पर्धेसाठी वापरले गेले. रेड बुल ह्या कंपनीने ह्या स्टेडियमचे हक्क विकत घेतल्यामुळे त्याचे नाव रेड बुल अरेना असे ठेवण्यात आले.

वर्ग:ऑस्ट्रियामधील फुटबॉल मैदाने
वर्ग:जाल्त्सबुर्ग
तिवोली नु

**तिवोली नु** हे ऑस्ट्रियाच्या इन्सब्रुक शहरातील खेळाचे मैदान आहे. याची क्षमता ३०,००० प्रेक्षकांची आहे.

वर्ग:ऑस्ट्रियामधील फुटबॉल मैदाने
वर्ग:इन्सब्रुक
सेंट जकोब-पार्क

**सेंट जकोब-पार्क** हे स्वित्झर्लंडच्या बासेल शहरातील फुटबॉल मैदान आहे. मूळ ३३,४३३ प्रेक्षकक्षमता असलेल्या या मैदानाची क्षमता युरो २००८च्या निमित्ताने ४२,५०० इतकी करण्यात आली. तेव्हा हे मैदान स्वित्झर्लंडमधील सगळ्यात मोठे फुटबॉल मैदान झाले.

याला *जॉग्गेली* या नावानेही ओळखता येते.

वर्ग:बासेल
व्योर्दरझी स्टेडियोन

**व्योर्दरझी स्टेडियोन** () हे ऑस्ट्रिया देशाच्या क्लागेनफुर्ट शहरामधील एक फुटबॉल स्टेडियम आहे. ७ सप्टेंबर, इ.स. २००७ रोजी खुले करण्यात आलेले हे स्टेडियम युएफा यूरो २००८ स्पर्धेसाठी वापरले गेले. २०१० सालापर्यंत हे स्टेडियम *हायपो-अरेना* ह्या नावाने ओळखले जात असे.

वर्ग:ऑस्ट्रियामधील फुटबॉल मैदाने
लेत्झिग्रुंड

**लेत्झिग्रुंड** हे स्वित्झर्लंडच्या झुरिक शहरातील फुटबॉल मैदान आहे.

वर्ग:झ्युरिक
युएफा यूरो २००८ गट क

## रोमेनिया वि फ्रान्स 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## नेदरलँड्स वि इटली 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## इटली वि रोमेनिया 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## नेदरलँड्स वि फ्रान्स 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## नेदरलँड्स वि रोमेनिया 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## फ्रान्स वि इटली 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

 
 

वर्ग:युएफा यूरो २००८
स्टेड दे जिनिव्हा

**स्टेड दे जिनिव्हा** तथा **स्टेड दे सर्व्हेट** हे स्वित्झर्लंडच्या जिनिव्हा शहराजवळील खेळाचे मैदान आहे. याची प्रेक्षक क्षमता ३०,०८४ इतकी आहे.

वर्ग:जिनिव्हा
वर्ग:स्वित्झर्लंडमधील खेळ
इन्सब्रुक

**इन्सब्रुक** हे ऑस्ट्रिया देशाच्या तिरोल राज्याचे राजधानीचे शहर आहे.

वर्ग:ऑस्ट्रियामधील शहरे
*
वर्ग:तिरोल
२००८ भारतीय प्रीमियर लीग अंतिम सामना

## माहिती
## अंतिम सामन्यापर्यंतचा प्रवास 

## संघ

[[]]

[[]]

## सामना माहिती 
### पहिला डाव
**फलंदाजी केली नाही:** मनप्रीत गोनी, लक्ष्मीपती बालाजी, मुथिया मुरलीधरन, मखाया एन्टिनी 
**गडी बाद होण्याचा क्रम:** १-३९ (विद्युत, ५.२ ष), २-६४ (पार्थिव, ८.६ ष), ३-९५ (मॉर्केल, १२.४ ष), ४-१२८ (रैना, १६.२ ष), ५-१४८ (कपुगेदरा, १९.१ ष)

### दूसरा डाव
**फलंदाजी केली नाही: **सिद्धार्थ त्रिवेदी, मुनाफ पटेल 
**गडी बाद होण्याचा क्रम: **१-१९ (नीरज पटेल, ३.१ ष), २-४१ (अस्नोडकर, ६.१ ष), ३-४२ (अकमल, ६.४ ष), ४-१०७ (वॅटसन, १४.१ ष), ५-१३९ (कैफ, १६.६ ष), ६-१३९ (जडेजा, १७.१ ष), ७-१४३ (पठाण, १७.४ ष)

  
  
 
 
 

* **पंच**:  बिली बॉडन व रूडी कर्टझन
* **तिसरा पंच** : डेरिल हार्पर
* **सामना अधिकारी**: जवागल श्रीनाथ

## हेसुद्धा पहा 
* २००८ इंडियन प्रीमियर लीग

## बाह्य दुवे
* CricInfo

वर्ग:२००८ इंडियन प्रीमियर लीग
अर्न्स्ट-हॅपल-स्टेडियोन

**अर्न्स्ट-हॅपल स्टेडियोन** हे ऑस्ट्रियाच्या व्हियेना शहरातील मैदान आहे. ऑस्ट्रियातील सगळ्यात मोठे हे मैदान १९२९-३१ दरम्यान बांधले गेले व १९९२मध्ये अर्न्स्ट हॅपलच्या स्मृतीप्रीत्यर्थ याचे पुनर्नामकरण करण्यात आले. याआधी या मैदानाचे नाव **प्रेटरस्टेडियोन** होते. याला **वीनरस्टेडियन** या नावानेही ओळखले जायचे.

वर्ग:ऑस्ट्रियामधील फुटबॉल मैदाने
वर्ग:व्हियेना
पीट कॉन्राड

**चार्ल्स** *पीट* **कॉन्राड जुनियर** (२ जून, १९३०:फिलाडेल्फिया, पेनसिल्व्हेनिया, अमेरिका - ९ जुलै, १९९९:ओहाई, कॅलिफोर्निया, अमेरिका) हे अमेरिकेच्या आरमारातील वैमानिक होते. हे चंद्रावर पाउल ठेवणारे तिसरे मानव होते.

त्यांनी अपोलो १२ खेरीज जेमिनी ५, जेमिनी ११ आणि स्कायलॅब २ या अंतराळयानांतून प्रवास केला.

वर्ग:अमेरिकेचे अंतराळवीर
वर्ग:चंद्रावतरित मानव
वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:अमेरिकेचे सैन्याधिकारी
नर्गीस दत्त

**नरगीस दत्त** (मूळ नाव: *फातिमा रशीद*; १ जून, १९२९:कोलकाता - ३ मे, १९८१:मुंबई) या भारतीय चित्रपट अभिनेत्री होत्या. आपल्या तीस वर्षांच्या चित्रपट कारकिर्दीत त्यांनी आग, मदर इंडिया, आवारा, बरसात, श्री ४२० आणि चोरी चोरी यांसह अनेक यशस्वी चित्रपटांतून अभिनय केला. यांतील अनेक चित्रपटात राज कपूर यांच्याबरोबर त्यांनी काम केले.

हिने बाल कलाकार म्हणून १९३५मध्ये तलाश-ए-इश्क या सिनेमाद्वारे चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले, तर अभिनेत्री म्हणून कारकिर्दीस सुरुवात १९४२ साली तमन्ना या चित्रपटाने केली. तेव्हापासून सालापासून ते १९६० च्या दशकापर्यंत वीस वर्षांच्या कारकिर्दीत नर्गीसने अनेक सिनेमांतून कामे केली. त्यातील अनेक चित्रपटांत तिचे नायक सिनेनिर्माता राज कपूर होते.

मदर इंडिया या चित्रपटातील राधाच्या भूमिकेसाठी तिला फिल्मफेअर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार मिळाला. त्यानंतर एक वर्षात या चित्रपटातील आपल्या सहकलाकार सुनील दत्तशी लग्न करून नर्गीस दत्तने चित्रपट अभिनयातून निवृत्ती घेतली. त्यानंतर तिने रात और दिन सारख्या चित्रपटांत अपवादानेच अभिनय केला. या चित्रपटासाठी तिला सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा पुरस्कार मिळाला.

## कौटुंबिक माहिती
दत्त या अनवर हुसेन या चित्रपट अभिनेत्याच्या बहीण होत. नरगीस यांचे राज कपूर यांच्याशी संबंध होते. कपूर यांनी आपल्या पत्नीस घटस्फोट देण्यास नकार दिल्यावर नरगीस यांनी हे संबंध संपवले. त्यानंतर नरगीस यांनी आपल्या मदर इंडिया चित्रपटातील सहकलाकार सुनील दत्त यांच्याशी लग्न केले. याच चित्रपटाच्या चित्रीकरणादरम्यान सुनील दत्त यांनी नरगीस यांना आगीतून वाचविले होते. त्यांच्यापासून त्यांना तीन मुले झालील. यांपैकी संजय दत्त हे चित्रपट अभिनेता आहेत. नम्रता यांनी राजेंद्र कुमार यांचा मुलगा कुमार गौरव यांच्याशी लग्न केले. प्रिया दत्त यांनी आपले वडील सुनील दत्त यांच्यानंतर राजकारणात प्रवेश केला व त्या मुंबई उत्तर मध्य मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेल्या.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील मृत्यू
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री
युएफा यूरो २००८ संघ

## गट अ
###### मुख्य प्रशिक्षक: कारेल ब्रुकनेर

मुख्य प्रशिक्षक:  लुइझ फेलिपे स्कोलारी

###### मुख्य प्रशिक्षक: कोबी कुह्न

मुख्य प्रशिक्षक: Fatih Terim

## गट ब
###### मुख्य प्रशिक्षक: Josef Hickersberger

मुख्य प्रशिक्षक: Slaven Bilić

###### मुख्य प्रशिक्षक: Joachim Löw

मुख्य प्रशिक्षक:  Leo Beenhakker

## गट क
###### मुख्य प्रशिक्षक: Raymond Domenech

मुख्य प्रशिक्षक: Roberto Donadoni

###### मुख्य प्रशिक्षक: Marco van Basten

मुख्य प्रशिक्षक: Victor Piţurcă

## गट ड
###### मुख्य प्रशिक्षक:  Otto Rehhagel

मुख्य प्रशिक्षक:  Guus Hiddink

###### मुख्य प्रशिक्षक: Luis Aragonés

मुख्य प्रशिक्षक: Lars Lagerbäck

## खेळाडू
;क्लब नावे

;क्लब देश 

Nations in *italics* are not represented by their national teams in the finals

;डोमेस्टिक लीग सहभाग

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
*Euro 2008 official site

 
 

वर्ग:युएफा यूरो २००८
नीरज पटेल

**नीरज कनुभाई पटेल** (२६ मार्च, इ.स. १९८१:अमदावाद, गुजरात, भारत - ) हा गुजरात क्रिकेट संघाकडून प्रथम श्रेणीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे. हा २००८ आणि २००९ साली राजस्थान रॉयल्स संघाचा भाग होता.

वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
वर्ग:राजस्थान रॉयल्स माजी खेळाडू
महेश रावत

वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:राजस्थान रॉयल्स माजी खेळाडू
आदित्य आंग्ले

**आदित्य आंग्ले** (२ नोव्हेंबर, १९८३:मडगांव, गोवा, भारत - ) हा भारतीय प्रथमवर्गीय क्रिकेट खेळाडू आहे. हा गोव्याकडून प्रथमवर्ग तर राजस्थान रॉयल्सकडून भारतीय प्रीमियर लीगमध्ये खेळला.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८३ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सुमीत खत्री

**सुमीत खत्री** (१५ जुलै, १९८९:जयपूर, राजस्थान, भारत - ) हा भारतीय क्रिकेट खेळाडू आहे. हा आयपीएलमध्ये राजस्थान रॉयल्सकडून खेळला.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
२००८ भारतीय प्रीमियर लीग संघ

## संघ
----

----

----

----

----

----

----

----
वर्ग:२००८ भारतीय प्रीमियर लीग खेळाडू
वर्ग:इ.स. २००८ मधील खेळ
नेपोटियानस

वर्ग:रोमन सम्राट
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पोर्ट-औ-प्रिन्स

**पोर्ट-औ-प्रिन्स** (Port-au-Prince) ही हैती ह्या कॅरिबियन मधील देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.

गोनाव्हेचा अखातावर वसलेले हे शहर उतारावर आहे. बहुतांश लोकसंख्या डोंगरांवर असून व्यावसायिक भाग समुद्रकिनाऱ्यावर आहेत. ह्या शहराची वस्ती २५ ते ३० लाख आहे. येथील बहुतांश लोक झोपड्यांमध्ये राहतात.

जानेवारी १२, २०१० रोजी घडलेल्या प्रलयंकारी भूकंपामध्ये हे शहर जवळजवळ पूर्णपणे उध्वस्त झाले आहे. ७.१ रिश्टर स्केलच्या ह्या भूकंपामुळे पोर्ट-औ-प्रिन्समधील अनेक इमारती जमीनदोस्त झाल्या आहेत तर इतर इमारतींचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झाले आहे.
right|300 px|thumb|भूकंपामध्ये ढासळलेले राष्ट्रपती भवन

वर्ग:हैतीमधील शहरे
वर्ग:उत्तर अमेरिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे
जॉर्ज ऑर्वेल

**एरिक आर्थर ब्लेअर** (इंग्लिश: *Eric Arthur Blair*), ऊर्फ **जॉर्ज ऑर्वेल** (इंग्लिश: *George Orwell*), (जून २५, इ.स. १९०३; मोतिहारी, बिहार, ब्रिटिश भारत - जानेवारी २१, इ.स. १९५०; लंडन, युनायटेड किंग्डम) हा इंग्लिश लेखक व पत्रकार होता. तीव्र बुद्धिमत्ता, चतुराई, सामाजिक विषमतेची सखोल जाण, एकाधिकारशाहीला कडवा विरोध, भाषेची सुस्पष्टता आणि लोकशाहीशी संलग्न असलेल्या समाजावादावरचा विश्वास इत्यादी वैशिष्ट्ये त्याच्या लेखनात आढळून येतात.  

ऑर्वेलने लेखनात कल्पनाधारित, तत्त्वनिष्ठ पत्रकारिता, साहित्यिक समीक्षा आणि काव्य असे नाना लेखनप्रकार हाताळले. त्याची *नाइंटीन एटी-फोर* (इ.स. १९४९ साली प्रकाशित) ही कादंबरी आणि उपहासात्मक लघुकादंबरी *अ‍ॅनिमल फार्म* (इ.स. १९४५ साली प्रकाशित) ह्या विख्यात साहित्यकृती आहेत. विसाव्या शतकात ह्या दोन पुस्तकांनी खपाचा उच्चांक गाठला होता. स्पॅनिश यादवी युद्धकाळात रिपब्लिकनांच्या बाजूने स्वयंसेवक म्हणून काम करताना आलेल्या अनुभवांवर त्याने *होमेज टू कातालुन्या* (इ.स. १९३८ साली प्रकाशित) हे पुस्तक लिहिले. त्याचे राजकारण, साहित्य, भाषा आणि संस्कृती या विषयांवरील अनेक निबंधही नावाजले गेले आहेत. 

आधुनिक संस्कृती, राजकारणावरचा ऑर्वेलचा पगडा अद्यापही अबाधित आहे. त्याने भाषेला बहाल केलेल्या अनेक नवीन संज्ञांबरोबरच *ऑर्वेलियन* ही संज्ञा शब्दकोशांत समाविष्ट झालेली आहे. 

## बाह्य दुवे 
* 
* 
* 

वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:ब्रिटिश पत्रकार
वर्ग:इ.स. १९०३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५० मधील मृत्यू
वर्ग:जॉर्ज ऑर्वेल
आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००८

## २००८ मोसमाच्या सुरुवातीचा आय.सी.सी. गुणतक्ता

| width=1% |
||

|}

वर्ग:इ.स. २००८ मधील क्रिकेट
व्यासपर्व

**व्यासपर्व** हा दुर्गा भागवत लिखित महाभारतावर भाष्य करणारा ग्रंथ आहे.

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
वर्ग:दुर्गा भागवत यांचे साहित्य
डूब

**डूब** हा दुर्गा भागवत लिखित ललित लेखसंग्रह आहे.

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
वर्ग:दुर्गा भागवत यांचे साहित्य
पैस

पैस हा दुर्गा भागवत यांनी लिहिलेल्या विठ्ठलासंबंधीच्या लोककथांचा संग्रह आहे.  

## पैसमधील काही कथा-थोडक्यात
१. 
विठ्ठलाची मूळ राणी पद्मावती अर्थात 'पदुबाई'. एकदा 'माळीराया' हा विठ्ठलाचा भक्त ५०० सहकाऱ्यांसह विठ्ठलदर्शनासाठी येत असल्याचे कळल्यावर, विठ्ठलाने घरी स्वागताच्या तयारीसाठी निरोप धाडला. पदुबाईचा नकार आला, 'काही नाही दळणारनी कांडणार. जळून तुमच्या भक्तांचा कोळसा होवो' हा निरोप दुसऱ्यांकडून कानी पडताच, माळीराया विठ्ठलाला न भेटताच परतला. विठ्ठलाने पदुबाईला भयानक शाप दिला, 'आज माझा संसार बुडाला. बायकोने सत्त्व घालवले. ऐक पदुबाई, तुझे-माझे नाते तुटले.. तू वेडी होऊन रानांत एकटी मरशील. कुणी तुझ्या प्रेताला शिवणार नाही..' दुसऱ्याच दिवशी तसे झाले. पदुबाई मेल्यावर भयंकर पाऊस पडून तिच्या अस्थी समुद्रात वाहून गेल्या. ही हकीकत ऐकून माळीरायाच्या काळजाचे पाणी झाले. तो 'आईच्या' वियोगात समुद्राकाठी तप करीत बसला. १२ वर्षांनी पदुबाईच्या अस्थी समुद्राने माळीरायाला देऊन त्या चंद्रभागेत टाकायला सांगितल्या. त्याने त्या तिथल्या पद्मतीर्थ तळ्यांत टाकल्या. तिथे एक कमळ उगवले.. राज्य सोडून विरहात भटकणाऱ्या विठोबाला ते सुंदर कमळ दिसले. त्याने ते तोडताच पदुबाई उभी राहिली.. पण आता तिचे नाव 'रुक्मिणी' होते. विठोबा तिला म्हणाला, 'आपला संसार तुटला तो तुटलाच. आपण आता एकत्र राहायचे नाही. रोज भेटू, बोलू. भक्ताचे भले करू.' पंढरपुरांत 'पद्मळे' हे तळे अन् पद्मवतीचे देऊळ आहे. 

ही लोककथा फारशी कुणाला माहित नाही, पण धनगरांनीच ती अजून जपली आहे.

२.
तुळशी ही दरिद्री ब्राह्मणाची काळी मुलगी. घरचं दारिद्ऱ्य; लग्न होईना. ती अनाथ झाल्यावर पंढरपूरच्या 'गवळी' विठोबारायाने तिला आश्रय दिला. रुक्मिणीने मत्सराने कट-कारस्थान केले. ते जिव्हारी लागून तुळशी भूमीत गडप होत असताना, विठोबाने तिचे केस धरून तिला वर ओढले. तेव्हा एक सावळे झाड वर आले, तेव्हा विठोबाच्या हातांत मंजिऱ्या होत्या. तुळशीला मानवी स्वरूपात दिलेले लग्नाचे वचन विठोबाने त्या झाडाशी लग्न लावून पूर्ण केले. 

विठोबाच्या गळ्यातील तुळशीमाळेची अर्थात वैजयंतीमालेची अन् तुळशीच्या लग्नाची ही लोककथा ’पैस’मध्ये आहे.. 

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
वर्ग:दुर्गा भागवत यांचे साहित्य
गायकवाड घराणे

चा ध्वज]]

 ध्वज]]
 हे गायकवाड घराण्याचे अधिकृत निवासस्थान होते]]
**गायकवाड घराणे** बडोदा येथील मराठा राजघराणे होते.

मुळ गाव पुणे जिल्ह्यातील खेड तालूक्यातील दावडी-निमगाव. 
सिद्धराव पुत्र तिन एक कन्या.
विजयराव, विश्वासराव, शंकरराव दुर्गा.
दुर्गाबाई या शहाजीराजे यांचे बंधू शरीफराजे यांच्या पत्नी.

विजयराव यांना पुत्र चार, एक कन्या.
नंदाजी, तिमाजी, भिवजी, कोंडाजी, जयंती. जयंतीबाई या शिवरायांचे थोरले बंधू संभाजीराजे भोसले याच्या राणीसाहेब.

विश्वासराव यांना यांना पाच पुत्र, एक कन्या.
कृष्णाजी उर्फ रणबंकी, गेणोजी, सेकोजी, रांगोजी, दमाजीराव, सकवारबाई. सकवारबाई या छत्रपती शिवरायांच्या राणीसाहेब.

## गायकवाड राज्यकर्ते 
 दमाजीराव  गायकवाड पहिले
 पिलाजीराव गायकवाड (१७२१-१७३२)
 दमाजीराव गायकवाड दुसरे 
                  (१७३२-१७६८)
 गोविंदराव गायकवाड (१७६८-१७७१)
 सयाजीराव गायकवाड प्रथम (१७७१-१७८९)
 मानाजीराव गायकवाड (१७८९-१७९३)
 गोविंदराव गायकवाड (पुनर्स्थापित १७९३-१८००)
 आनंदराव गायकवाड (१८००-१८१८)
 सयाजीराव गायकवाड द्वितीय (१८१८-१८४७)
 गणपतराव गायकवाड (१८४७-१८५६)
 खंडेराव गायकवाड (१८५६-१८७०)
 मल्हारराव गायकवाड (१८७०-१८७५)
सयाजीराव गायकवाड तृतीय (१८७५-१९३९)
 प्रतापसिंह गायकवाड (१९३९-१९५१) - १९४७मध्ये राज्य भारतात विलीन
 फत्तेसिंहराव गायकवाड (१९५१-१९८८) - शिवाजीराव गायकवाड मराठा सामाजाचे आहेत त्यांना अभिनेता रजनीकांत म्हणतात

वर्ग:गायकवाड घराणे
आयोवा सिटी (आयोवा)

**आयोवा सिटी** () हे अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने देशाच्या आयोवा राज्यातील पाचव्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. आयोवा विद्यापीठाचा कॅम्पस ह्याच शहरात स्थित आहे. आयोवा सिटीची लोकसंख्या सुमारे ६८ हजार आहे.

## बाह्य दुवे
* अधिकृत संकेतस्थळ
* स्वागत कक्ष 

वर्ग:आयोवामधील शहरे
वर्ग:जॉन्सन काउंटी (आयोवा)
रमोन कॅस्टियो

**रमोन अँतोनियो कॅस्टियो बारियोनुएव्हो** (२० नोव्हेंबर, १८७३ - १२ ऑक्टोबर, १९४४) आर्जेन्टिनाचा २५वा राष्ट्राध्यक्ष होता. हा २७ जून, १९४२ ते ४ जून, १९४३ दरम्यान सत्तेवर होता.

वर्ग:आर्जेन्टिनाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १८७३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ऑडली मिलर

**ऑडली मॉंटेग्यू मिलर** (१९ ऑक्टोबर, १८६९, वेस्टबरी-ऑन-ट्रिम, ग्लाउस्टरशायर, इंग्लंड - २६ जून, १९५९:क्लिफ्टन, ब्रिस्टॉल, इंग्लंड) हा कडून एक कसोटी सामना खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता. मिलर दोन कसोटी सामन्यांत पंच होता.

हा २३ ऑगस्ट, १९५६ ते मृत्यूपर्यंत सर्वात मोठा हयात कसोटी क्रिकेट खेळाडू होता.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८६९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
क्रिस्टोफर हेसेल्टाइन

हेसेल्टाइन, क्रिस्टोफर
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कार्लोस मनुएल अराना ओसोरियो

इवलेसे|उजवे|कार्लोस मैनुअल अरना ओसोरियो
**कार्लोस मनुएल अराना ओसारियो एल पेपे बोतेया** (जुलै १७, इ.स. १९१८ - डिसेंबर ६, इ.स. २००३) हा ग्वाटेमालाचा राष्ट्राध्यक्ष होता.

याची सद्दी जुलै १, १९७० ते जुलै १, १९७४ दरम्यान होती.

ओसोरिया अराना, कार्लोस मनुएल
ओसोरिया अराना, कार्लोस मनुएल
ओसोरिया अराना, कार्लोस मनुएल
युएफा यूरो २००८ अंतिम सामना

|style="text-align: center;"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### सांखिकी
;**पहिला हाफ**

;**दुसरा हाफ**

;**एकूण**

* UEFA Full Time Report
* UEFA Full Time Statistics
युएफा यूरो २००८ पात्रता

### गट अ 
### गट ब 
### गट क 
### गट ड 
### गट इ 
### गट फ 
### गट ग 
वर्ग:युएफा यूरो २००८
युएफा यूरो २००८ गुणांकन

## गुणवत्ता तक्ता 
१ यजमान देश
२ गत विजेते
युएफा यूरो २००८ सामना अधिकारी

## सामनाधिकारी
Twelve referees and twenty four assistants were selected for the tournament:

;चौथे पंच

वर्ग:युएफा यूरो २००८
अनुप रेवंडकर

वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:रिकामी पाने
युएफा यूरो २००८ नॉकआउट फेरी

## उपांत्य पूर्व फेरी 
### पोर्तुगाल vs जर्मनी 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

### क्रो‌एशिया vs तुर्कस्तान 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

### नेदरलँड्स vs रशिया 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

### स्पेन vs इटली 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## उपांत्य फेरी 
### उपांत्य फेरी १ 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

### उपांत्य फेरी २ 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## अंतिम सामना 
वर्ग:युएफा यूरो २००८
माल्टा राष्ट्रीय फुटबॉल संघ

**माल्टा राष्ट्रीय फुटबॉल संघ** (माल्टी: *टिम नॅझ्योनॅली ताल-फुटबॉस ता माल्टा*) हा आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल स्पर्धांमध्ये माल्टाचे प्रतिनिधित्व करतो.

फुटबॉल
सुरेशानंदजी

* ऑगस्ट २००० मध्ये पूज्य बापूजीनी सुरेशानंदजीना युनैटेड नेशनच्या वर्ल्ड रिलीजस आँरगेनाइजेशन द्वारा आयोजित मिलेनियम सम्मीट मध्ये आपला प्रतिनिधि म्हनून पाठवले
* जानेवारी १९८४ मध्ये  सुरेशानान्दजीना वयाच्या १३ व्या वर्षी पूज्य बापूजींद्वारा दिक्षेचा प्रसाद मिळाला.
* श्री बापूजींचा विशेष दूत म्हणून श्री सुरेशानंदजीनी बरेच सत्संग पश्चिमेच्या न्यू यॉर्क, अटलांटा, शिकागो, कॅलिफोर्निया, बोस्टन, टोरंटो, कॅनडा येथील आध्यात्मिक बाबतीत उपाशी लोकांना दिले. त्यांचे भजन व कीर्तन युक्त सत्संग ऐकून हजारो लोक साधे व आरोग्यदायी जीवन जगू लागले. त्यानी योग, ध्यान व प्राणायामाची बरीच शिबिरे घेतली
* पूज्य बापूजींच्या आशिर्वादाने श्री सुरेशानंदजी भारताच्या विभिन्न शहरात नेहमी  सत्संग करीत असतात.
प्युमा

## संदर्भ व नोंदी 
{vikashpedia}}

वर्ग:मार्जार कुळकूगर
मांसाहारी गणातील (कार्निव्होरा) मार्जार कुलातला (फेलिडी) सस्तन प्राणी. याला प्यूमा, माउंटन लायम (गिरिकेसरी पर्वतावरचा सिंह) अशीही नावे आहेत. सबंध दक्षिण व मध्य अमेरिका, उत्तर अमेरिकेचा अगदी दूरचा भाग आणि कॅनडा या प्रदेशांत हा प्राणी आढळतो.

पूर्ण वाढ झालेल्या कूगराची लांबी तीन मी.पर्यंत असते; शेपटी ९० सेंमी. लांब असते; वजन ९० किग्रॅ.पर्यंत असते; नर मादीपेक्षा मोठा असतो. याचा रंग सिंहासारखा पिंगट असतो. कान आणि शेपटीचे टोक काळे असू शकते; पोट पांढरे असते.

कूगर झाडावर चढण्यात पटाईत आहे. हा मांसाहारी असून हरणांसारख्या मोठ्या प्राणांची शिकार करतो, परंतु उंदरांसारखे लहान प्राणीही याला खायला चालतात. पाळीव जनावरांवरदेखील हा हल्ला करतो; अगदी थोड्या वेळात १०–१२ मेंढ्या किंवा बकऱ्‍या तो सहज मारतो. याला एका वेळी खायला बरेच मांस लागते.
स्कॉटलंड राष्ट्रीय फुटबॉल संघ

**स्कॉटलंड फुटबॉल संघ** हा स्कॉटलंड राष्ट्रीय फुटबॉल संघ आहे. हा संघ आपले बहुतेक सामने ग्लासगोमधील हॅम्पडेन पार्क येथून खेळतो. स्कॉटलंडने आजवर ८ फिफा विश्वचषकांमध्ये पात्रता मिळवली असून प्रत्येक वेळा त्यांना पहिल्याच फेरीमध्ये पराभव पत्कारावा लागला.

## बाह्य दुवे
*स्कॉटिश फुटबॉल असोसिएशन

वर्ग:स्कॉटलंडमधील खेळ
सर्बिया राष्ट्रीय फुटबॉल संघ

**सर्बिया फुटबॉल संघ** () हा सर्बिया देशाचा पुरुष राष्ट्रीय फुटबॉल संघ आहे. हा संघ २००६ सालापासून सर्बिया ह्या नावाने आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळत असला तरीही फिफा व युएफाच्या नोंदीमध्ये सर्बियाला युगोस्लाव्हिया व सर्बिया आणि माँटेनिग्रो ह्या संघांचा थेट व एकमेव वारसदार मानले जाते.

सर्बियाने आजवर ११ (सर्बिया ह्या नावाने केवळ १) फिफा विश्वचषकांमध्ये पात्रता मिळवली व दोनदा उपांत्य फेरीमध्ये धडक मारली. २०१४ फिफा विश्वचषक स्पर्धेसाठी पात्रता मिळवण्यास सर्बियाला अपयश आले.

## बाह्य दुवे
*सर्बिया फुटबॉल संघटनेचे अधिकृत संकेतस्थळ

फु
माय पेपर

'''''' हे सिंगापुरातील मोफत, द्वैभाषिक (इंग्लिश, चिनी) वृत्तपत्र आहे. हे वृत्तपत्र सिंगापूर प्रेस होल्डिंग्जतर्फे प्रकाशित केले जाते.

## बाह्य दुवे
* http://mypaper.sg/  मायपेपर.एसजी

वर्ग:सिंगापूरमधील वृत्तपत्रे
नारायण यशवंत देऊळगावकर

'''''' (ऑगस्ट २२, १९२०-जून ३, २००८) हे मराठी चित्रपटसृष्टीतील पटकथालेखक होते.

## जीवन
देऊळगावकरांचा जन्म ऑगस्ट २२, १९२० रोजी पुण्याच्या डेक्कन जिमखाना परिसरात झाला. अखेरच्या काही वर्षांतील नागपुरातील वास्तव्य वगळता त्यांचे वास्तव्य पुण्यातच होते. मराठी व संस्कृत या विषयांमध्ये त्यांनी एम.ए. पदवी मिळवली.
जून ३, २००८ रोजी नागपुरात दीर्घ आजाराने त्यांचे निधन झाले.

## कारकीर्द
देऊळगावकरांनी ४० वर्षांच्या कारकिर्दीत २५हून अधिक चित्रपटांच्या पटकथा व ५०हून अधिक गीते लिहिली. 'सीता स्वयंवर' व 'माया बाजार' या गाजलेल्या मराठी चित्रपटांसाठी ग.दि. माडगूळकरांसोबत त्यांनी चित्रपट व्यवसायात पहिले पाऊल ठेवले. 'झाकली मूठ' या चित्रपटापासून अण्णांच्या स्वतंत्र कारकिर्दीला सुरुवात झाली.
 
### चित्रपट: पटकथालेखन
* पैशाचा पाऊस 
* सतीचं वाण 
* थापाड्या 
* सासुरवाशीण 
* धूमधडाका
* माहेरची साडी 
* खट्याळ सासू नाठाळ सून 
* नवरा बायको नशीबवान 
* सतीची पुण्याई 
* लेक चालली सासरला 
* नशीबवान 
* सुभद्राहरण 
* दे दणा दण

## संकीर्ण माहिती 
प्रीती वडनेरकर या लेखिका देऊळगावकरांच्या कन्या आहेत.

वर्ग:मराठी पटकथाकार
वर्ग:मराठी गीतकार
वर्ग:मराठी दिग्दर्शक
वर्ग:मराठी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:इ.स. १९२० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००८ मधील मृत्यू
होरेशियो नेल्सन

thumb|300 px |होरेशियो नेल्सन
**लॉर्ड होरेशियो नेल्सन, पहिला व्हायकाउंट नेल्सन** (सप्टेंबर २९ इ.स. १७५८ - ऑक्टोबर २१, इ.स. १८०५:ट्रफालगार) हा इंग्लंडच्या इतिहासातील अतिशय शूर नौदल ॲडमिरल होता. हा लॉर्ड नेल्सन या नावाने ओळखला जातो. व काहींच्या मते आजवरचा सर्वोत्तम नौदल योद्धा होता. नौदलीय युद्धातील त्याच्या डावपेचांमुळे इंग्रज नौदलाला १९व्या शतकाच्या सुरुवातीला त्याने जबरदस्त दरारा मिळवून दिला. युरोपात जमीनीवर नेपोलियनची सद्दी असली तरी नेपोलियन समुद्रावर नियंत्रण मिळवणार नाही याची त्याने खबरदारी घेतली व नेपोलियनचा आरमारी युद्धात त्याने अनेक वेळा पराभव केला. ऑक्टोबर २१ १८०५ रोजी त्याने फ्रेंच व स्पॅनिश आरमाराचा ट्रफालगर येथे जबरदस्त पराभव केला. स्वता: नेल्सन या युद्धात मारला गेला. युद्धाआधी सैनिकांना केलेले आवाहन *England expects that every man will do his duty* (देशाची अपेक्षा आहे की प्रत्येक जण आपापले कर्तव्य निभावेल) व मरणापूर्वी त्याचे उद्गागरलेले शेवटचे वाक्य * Now I am satisfied, that I have done my duty *(मी समाधानी आहे की मी माझे कर्तव्य पार पाडू शकलो) इंग्लंडमध्ये आजही प्रेरणादायी आहे. त्याच्या धाडसी स्वाभावामुळे त्याला युद्धांमध्ये एक डोळा व एक हात गमवावा लागला होता. अतिशय प्रभावी सेनापती व शूर योद्धा म्हणून नावजलेल्या हा योद्धा ट्रफालगारच्या युद्धात लढताना मरण पावला व इंग्लंडच्या इतिहासातील सोनेरी पानांमध्ये नेल्सनचा समावेश झाला.

वर्ग:इंग्लंडचा इतिहास
वर्ग:इ.स. १७५८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८०५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वाक्लाव स्वेर्कोस

वर्ग:चेक प्रजासत्ताकाचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बडे गुलाम अली खान

इवलेसे|बडे गुलाम अली खान
**बडे गुलाम अली खान** (उर्दू: بڑے غلام علی خان‎; २ एप्रिल, १९०२ - २३ एप्रिल, १९६८) हे पतियाळा घराण्याचे हिंदुस्तानी शास्त्रीय गायक होते.

वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:भारतीय संगीतकार
वर्ग:इ.स. १९०२ मधील जन्म 
वर्ग:इ.स. १९६८ मधील मृत्यू
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सुश्रुत संहिता

सुश्रुत हा भारतामधील एक शल्यविशारद (surgeon) होता. त्याने सुश्रुतसंहिता हा ग्रंथ लिहिला. जो बृहद्त्रयींपैकी एक ग्रंथ आहे 

या ग्रंथात सुश्रुतांनी शस्त्रक्रिया कशी करावी,कुठले शस्त्र वापरावे,शस्त्रक्रिया करताना कुठली काळजी घ्यावी आदि बाबीचे सखोल विवेचन केले आहे.
वर्ग:आयुर्वेद
गोविंद सखाराम सरदेसाई

*रियासतकार* **गोविंद सखाराम सरदेसाई** (जन्म : गोविल, रत्‍नागिरी जिल्हा, महाराष्ट्र, १७ मे १८६५;   - कामशेत,(खडकाळे), ता, मावळ.जिल्हा,पुणे.९ नोव्हेंबर १९५९) हे मराठी इतिहासकार व लेखक होते. मराठा साम्राज्याच्या इतिहासाविषयीची (आठ) ८ खंडांत ”मराठी रियासत”, तीन खंडांत *मुसलमानी रियासत* व दोन खंडांत ”ब्रिटिश रियासत” या ग्रंथरचनांतून यांनी महाराष्ट्राचा सुमारे हजार वर्षांचा इतिहास मांडला. भारतीय केंद्रशासनाने इतिहासविषयक साहित्यातील योगदानासाठी यांना इ.स. १९५७ साली पद्मभूषण पुरस्कार देऊन गौरविले.

वर्ग:इ.स. १८६५ मधील जन्म 
वर्ग:इ.स. १९५९ मधील मृत्यू
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:मराठी इतिहास संशोधक
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इतिहासकार
नवयुग (साप्ताहिक)

'''''' हे प्रल्हाद केशव अत्र्यांनी १९४० ते १९६० च्या दशकांत चालवलेले एक मराठीभाषिक साप्ताहिक वृत्तपत्र होते. संयुक्त महाराष्ट्राच्या चळवळीत या वृत्तपत्राने चळवळीच्या बाजूने ’मुखपत्राप्रमाणे’ जबाबदारी निभावली.

वर्ग:मराठी भाषेमधील वृत्तपत्रे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील वृत्तपत्रे
एम.एस. सुब्बुलक्ष्मी

**मदुरै षण्मुखवडिवु सुब्बुलक्ष्मी** ऊर्फ **एम.एस. सुब्बुलक्ष्मी** (तमिळ: மதுரை சண்முகவடிவு சுப்புலட்சுமி ; रोमन लिपी: *M. S. Subbulakshmi*) (१६ सप्टेंबर, इ.स. १९१६ - ११ 
डिसेंबर, इ.स. २००४) या मॅगसेसे पुरस्कार व भारतरत्‍न पुरस्कार विजेत्या कर्नाटक शैलीतील गायिका होत्या.

कुंजम्मा हे त्याचे बालपणीचे लाडाचे नाव, त्यांच्या आई अक्कमलाई यासुद्धा नावाजलेल्या व्हायोलिन वादक होत्या , सुब्बलक्ष्मी त्यांच्या वीणावादक आईकडून प्राथमिक संगीत शिकल्या. सहाव्या इयत्तेत असतानाच शिक्षकांनी मार दिल्यामुळे सुब्बलक्ष्मी यांनी शिक्षण अर्धवट सोडून दिले.  श्रीनिवास अय्यंगर, मुसिरी सुब्रमण्यम अय्यर व सेम्मानगुडी श्रीनिवास अय्यर यांच्याकडे एम. एस.  सुब्बलक्ष्मी यांचे सांगीतिक शिक्षण झाले.  वयाच्या दहाव्या वर्षी त्यांनी त्यांच्या पहिल्या कॅसेटचे उदघाटन केले. 
त्यांचे मार्गदर्शक व सल्लागार असलेल्या त्यागराजन यांच्याशी त्या १९४० साली विवाहबद्ध झाल्या. 'मीरा' या चित्रपटाच्या घवघवीत यशानंतर त्यांनी अभिनय क्षेत्राला पूर्णविराम देऊन आपले संपूर्ण लक्ष संगीतावर केंद्रित केले.  
त्यांनी चित्रपटांतही अभिनयही केला. त्यांच्या चित्रपटांत सेवासदनम, सावित्री, शाकुंतलम या तमिळ, आणि मीरा/मीराबाई या तमिळ/हिंदी चित्रपटाचा समावेश आहे. त्रिवेंद्रम येथील मंदिराच्या श्रीरंगम गोपुर बांधणीच्या खर्चासाठी सुब्बलक्ष्मी यांनी मुंबईत मैफिल केली होती. 

सुब्बलक्ष्मी यांच्यावर व्ही राजगोपाल यांनी दिग्दर्शित केलेला एक लघुपट आहे.

## सुब्बलक्ष्मी यांच्या आवाजातील काही हिंदी/संस्कृत गीते
* चाकर राखो जी (हिंदी)
* पग घुंगरु बॉंध मीरा नाचे रे
* भज गोविंदम
* मधुराष्टकम्
* मोरे ऑंगना में (हिंदी)
* मोरे तो गिरिधर गोपाल (हिंदी)
* श्रीवेंकटाचलपते तव सुप्रभातम्‌
* विष्णूसहस्रनाम
* वृंदावन कुंज भवन (हिंदी)
* हनुमान चालिसा
* हरि तुम हरो (हिंदी)

## पुरस्कार
* पद्मभूषण, पद्मविभूषण आणि भारतरत्‍न पुरस्कार
* संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार
* संगीत कलानिधी आणि संगीत कलाशिखरमणी पुरस्कार
* कालिदास सन्मान
* रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार

वर्ग:इ.स. १९१६ मधील जन्म 
वर्ग:इ.स. २००४ मधील मृत्यू
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:भारतरत्‍न पुरस्कारविजेते
वर्ग:मॅग्सेसे पुरस्कारविजेते
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:कालिदास सन्मान पुरस्कारविजेते
ध्यानचंद सिंग

अल्ट=मेजर ध्यानचंद सिंह|इवलेसे|मेजर ध्यानचंद सिंह
**ध्यानचंद सिंग** (२९ ऑगस्ट १९०५ ते ३ डिसेंबर १९७९) हे भारतीय हॉकीचे नावाजलेले खेळाडू होते. त्यांना  खेळ विश्वातील सर्वोत्कृष्ट हाॅकीचे खेळाडू म्हणून ओळखले जाते.  त्यांना हाॅकीचे जादूगार म्हणून संबोधले जायचे. त्यांनी भारताला 1928, 1932 व 1936 मध्ये आॅलिम्पिक सुवर्ण पदक मिळवून दिले. त्यांच्या काळात भारतीय संघ सर्वात शक्तिशाली संघ म्हणून ओळखला जायचा.ध्यानचंद यांनी आपला शेवटचा आंतरराष्ट्रीय सामना १९४८ साली खेळला. त्यांनी दिलेल्या  योगदानाचा प्रभाव इतका जबरदस्त होता कि भारताने १९२८ ते १९६४ दरम्यान झालेल्या ८ ऑलिम्पिक स्पर्धेपैकी ७ स्पर्धेत सुवर्ण पदकाला गवसणी घातली. जर्मनी संघाला १९३६ मध्ये ८-१ ने नामावल्यानंतर, त्यांच्या खेळाने  प्रभावित होऊन हिटलरने त्यांना आपल्या सैन्यात वरिष्ठ पदाची ऑफर दिली होती जी त्यांनी नाकारली. त्यांनी आपल्या आंतराष्ट्रीय काराकीर्दीत ४०० पेक्षा अधिक  त्यांनी एकूण 580 गोल केले.गोल केले जे हॉकीच्या इतिहासात एका खेळाडूने केलेले सर्वाधिक गोल्स आहेत. भारत सरकारने १९५६ साली त्यांचा पद्मभूषण या पुरस्काराने सन्मान केला. त्यांचा जन्मदिवस भारतीय खेळ दिवस म्हणुन साजरा केला जातो. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी या दिवशी देण्यात येणाऱ्या राजीव गांधी खेलरत्न पुरस्काराचे नाव मेजर ध्यानचंद खेलरत्न पुरस्कार असे केले आहे. राष्ट्रीय क्रीडा दिनानिमित्त Fit India चळवळ सुरू झाली.राष्ट्रीय क्रीडा दिनानिमित्त देशभरात सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते. या दिवशी सर्व लोक जमतात आणि राष्ट्रीय क्रीडा दिन उत्सव यशस्वी करतात.

## बालपणीचे जीवन
ध्यानचंद यांचा जन्म उत्तर प्रदेशातील अलाहाबाद येथे झाला. त्यांचे मोठे भाऊ रूपसिंग हे सुद्धा हॉकीचे खेळाडू होते. ध्यानचंद यांचे वडील सामेश्वर दत्त सिंग हे ब्रिटिश सैन्यात होते. ते सुद्धा सैन्यात हाॅकी खेळायचे. अशाप्रकारे ध्यानचंद यांना हॉकीचे बाळकडू लहानपणापासूनच मिळाले.

वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९०५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील मृत्यू
वर्ग:पंजाबी व्यक्ती
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू
वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू
वर्ग:ऑलिंपिकमधील भारतीय सुवर्णपदक विजेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:कर्करोगामुळे मृत्यू
लुकास पोदोल्स्की

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:जर्मनीचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
किम क्लाइस्टर्स

**किम क्लाइजस्टर्स** (, उच्चार-[kɪm ˈklɛistərs]) ही बेल्जियम देशाची एक टेनिसपटू आहे. क्लाइजस्टर्सने आजवर आपल्या कारकिर्दीत चार ग्रँडस्लॅम व एकूण ४१ महिला एकेरी टेनिस स्पर्धा तसेच २ महिला दुहेरी ग्रँड स्लॅम स्पर्धा जिंकल्या आहेत.

१९९७ सालापासून व्यावसायिक टेनिस खेळणाऱ्या क्लाइजस्टर्सने २००७ साली निवृत्ती जाहीर केली. परंतु २ वर्षांनंतर ऑगस्ट २००९ मध्ये तिने टेनिसमध्ये पुनरागमन केले व पुनरागमनात ३ ग्रँड स्लॅम स्पर्धा जिंकल्या. इव्होन गूलागॉंगनंतर आई बनल्यावर ग्रँड स्लॅम जिंकणारी क्लाइजस्टर्स पहिलीच टेनिस खेळाडू आहे. २०११ मध्ये एका आठवड्यासाठी डब्ल्यूटीए यादीत अव्वल राहिल्यानंतर क्लाइजस्टर्स सध्या नवव्या क्रमांकावर आहे.

## कारकीर्द
### ग्रँड स्लॅम अंतिम फेऱ्या
#### महिला एकेरी
#### महिला दुहेरी
#### मिश्र एकेरी
## बाह्य दुवे
* 
* 

वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:बेल्जियमच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
दुसरे इंग्रज-मराठा युद्ध

**दुसरे इंग्रज-मराठा युद्ध** हे मराठा साम्राज्य व ईस्ट इंडिया कंपनी यांच्यात इ.स. १८०३-०५ दरम्यान झालेले युद्ध होते.

## पार्श्वभूमी
दुसरा बाजीराव पेशवा हा अधिकाराने जरी मराठ्यांच्या राज्याचा मुख्य कार्यकारी असला, तरी पेशव्यांचे राज्यावरचे नियंत्रण संपुष्टात आल्यात जमा होते. मराठ्यांची सत्ताकेंद्र पुण्यावरून आता इंदूर व ग्वाल्हेर येथे गेले. महादजी शिंद्याच्या निधनानंतर मराठ्याच्या एकीमधील कच्चे दुवे बाहेर येवू लागले. पेशवे व शिंदेना होळकरांनी ऑक्टोबर २५ १८०२ रोजी पुण्याच्या जवळ पराभूत केले. पराभवानंतर होळकरांनी पुण्याचा ताबा घेतला व दुसरा बाजीराव पळून इंग्रजाकडे आश्रयासाठी गेला व संधी केली, जे वसईचा तह या नावाने ओळखली जाते. या तहानुसार इंग्रजांनी बाजीरावला मराठ्यांच्या सत्ता स्थानी पुन्हा बसवण्यासाठी मदत करण्याचे मान्य केले. बाजीरावच्या या देशघातकी निर्णयाने मराठे संस्थनिकात संतापाची लाट उसळली व ब्रिटीशांविरुद्ध युद्ध पुकारले. मराठे संस्थानिकांनीही फ्रेंचांकडून सैन्य मदत घेतली होती. भारतातील फ्रेंच प्रभुत्व कमी करणे हेही ब्रिटीशांचे धोरण होते. अश्याप्रकारे बाजीराव-इंग्रज सरकार व ईस्ट इंडिया कंपनी विरुद्ध शिंदे व इतर काही मराठा संस्थानिक असे दुसरे इंग्रज मराठा युद्ध सुरू झाले.

मराठ्यांचे नेतृत्व शिंद्याकडे होते, तर इंग्रजाचे नेतृत्व आर्थर वेलस्ली व जनरल लेक यांनी केले. एका इतिहासकाराच्या मते, आर्थर वेलेस्लीचा नाद पुरवण्यासाठी लॉर्ड वेलेस्लीने हे युदध उकरून काढले

= युद्ध =

ब्रिटीशांनी मुख्यत्वे दोन आघाड्या उघडल्या उत्तरेकडील आघाडीचे नेतृत्व लेक यांनी केले तर दक्षिणेकडे वेलेस्लीने आघाडी सांभाळली. इंग्रजांनी मराठ्यांना चुचकारण्यासाठी सरळसरळ संस्थानिकांच्या शहरांवर हल्ल्याची योजना बनवली. शिंद्या निही शत्रुला लवकर संपवावे या दृष्टीने आपली सेना दक्षिणेला भोसल्यांच्या मदतीला पाठवली. महाराष्ट्रात जालना जिल्ह्यात आसई, अकोला जिल्ह्यात शिरसोली तसेच चिखलदऱ्याजवळील गविलगड येथे वेलेस्लीने मराठ्यांचा निर्णायक पराभव केला. उत्तरेकडे जनरल लेक यांनी दिल्ली काबीज केली.

यशवंतराव होळकरांनी मराठ्यांची चाललेली ससेहोलपट पाहून युद्धात उतरण्याचा निर्णय घेतला. लष्करी दरारा व मुत्सदेगीरी यावर इंग्रजांना तह करण्यास भाग पाडले. मराठे संस्थानिकांचे सार्वभौमत्व कायम राहिले परंतु मराठ्यांना गुजरात व ओरिसाचा भूभाग गमवावा लागला.

वर्ग:ब्रिटिश साम्राज्य
वर्ग:महाराष्ट्रातील ब्रिटिश राजवट
वर्ग:मराठा साम्राज्य सहभागी असलेली युद्धे
वर्ग:ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी सहभागी असलेली युद्धे
पँथेरा

**पॅंथेरा** ही मार्जार कुळातील सर्वात मोठ्या जातकुळीचे पँथेरिनेचे उपकुळ आहे आहे. या उपकुळात खालील प्राण्यांचा समावेश होतो -

* सिंह (*पँथेरा लिओ*)
* जॅग्वार (*पँथेरा ऑंका*)
* बिबट्या (*पँथेरा पर्डूस*)
* वाघ (*पॅथेरा टायग्रीस*)

वर्ग:मार्जार कुळ
पँथेरिने

**पॅंथेरिने** हे प्राण्यांच्या मार्जार कुळातील उपकुळ आहे. ज्या मांजरांना डरकाळी फोडता येते तसेच गुरगुरता येते , त्या प्रजातींचा या उपकुळात समावेश होतो. या उपकुळात खालील जातकुळी आहेत

* निओफेलीस
* पँथेरा
* उन्सिया

वर्ग:मार्जार कुळ
विल्यम गॅलास

गॅलास, विल्यम
गॅलास, विल्यम
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
दीनानाथ दलाल

'''''' - पूर्ण नाव  नृसिंह दामोदर दलाल नाईक - (जन्म : मडगाव (गोवा), मे ३०, १९१६ - जानेवारी १५, १९७१) हे वाङ्‍मयीन पुस्तकांतील बोधचित्रांकरता, मुखपृष्ठांकरता ख्यातनाम झालेले मराठी चित्रकार होते.

१९३७ मध्ये जी.डी. आर्ट ही परीक्षा उत्तीर्ण होताच दलालांच्या कारकिर्दीस सुरुवात झाली. १९४४ मध्ये दलाल आर्ट स्टुडिओची स्थापना करून दलालांनी मराठी प्रकाशनविश्‍वात पुस्तकांची मुखपृष्ठे, अंतरंगचित्रेरं रेखाटण्यास सुरुवात केली. अल्पावधीतच लोकांना त्यांच्या कामातील कलात्मक ताकदीचा परिचय होऊ लागला. मराठी पुस्तकांचा चेहरामोहरा बदलू लागला. कारण, आता प्रकाशनविश्‍वात ‘दलाल-पर्व’ सुरू झाले होते. नवे मराठी पुस्तक आणि दलालांनी रंगवलेले मुखपृष्ठ असे जणू समीकरणच झाले होते. त्या काळात दलाल नावाची मोहिनी मराठी रसिकांवर पडली होती

## दीनानाथ दलाल यांच्या चित्रांची वैशिष्ट्ये
दलालांची चित्रे  हिंदुस्थानी मातीशी नाते सांगणारी होती. आपल्या जीवनातले रंग घेऊनच ती नटलेली होती. त्यांची रेषा अत्यंत सशक्त आणि लवचीकही होती. तिच्यात जोरकस प्रवाहीपणही होते आणि हळुवार लयकारीची नजाकतही होती. भारतीय पारंपरिक चित्रशैलींचे संस्कार त्यांच्या चित्रात दिसत. वास्तववादी चित्रणातील त्यांचे कसब वादातीत होते. 

दीनानाथ दलालांना साहित्याची मनापासून आवड होती. कथा, कादंबरी, कविता, चरित्र, प्रवासवर्णन, वैचारिक, विनोदी, ललित, ऐतिहासिक असे सर्व साहित्यप्रकार त्यांच्यासमोर येत व त्यांना योग्य ते न्याय देणारे चित्र ते साकारत. 

दलाल १९३८ च्या सुमारास बा. द. सातोस्कर यांच्या सागर प्रकाशनासाठी काम करू लागले. मामा वरेरकर यांच्या 'वैमानिक हल्ला' या पुस्तकासाठी दलालांनी पहिले मुखपृष्ठ केले. त्याच टिपणात नेमकेपणाने म्हणले आहे, पुस्तकाची मुखपृष्ठे आणि आतील चित्रे म्हणजे, फक्त सजावट नसते, तर पुस्तकाचा आशय दृश्य प्रतिमांनी समृद्ध करणारी, पुस्तकाला व्यक्तिमत्त्व देणारी, पुस्तकाशी संवादी अशी ती नवनिर्मिती असते. याची जाणीव दलालांच्या मुखपृष्ठांनी प्रथम दिली. 

## दीपावली, दलाल आणि चित्रप्रदर्शने
इ.स. १९४५ मध्ये दलालांनी ‘दीपावली’ या वार्षिकाचा पहिला अंक प्रसिद्ध केला. दर्जेदार साहित्य व दलालांच्या उत्तमोत्तम चित्रांनी सजलेला ‘दीपावली’ अल्पावधीतच लोकप्रिय झाला. रसिक आतुरतेने त्याची वाट पाहू लागले. हातांत व्यावसायिक कामे प्रचंड असूनही वेगळा वेळ काढून दलालांची स्वान्त सुखाय चित्रनिर्मिती चालू असे. भारतातील विविध चित्रप्रदर्शनांत त्यांचा सहभाग असे. दि बॉम्बे आर्ट सोसायटीच्या वार्षिक प्रदर्शनात १३ वेळा दलालांची चित्रे पुरस्कारप्राप्त ठरली. गोवा, हैदराबाद, अमृतसर येथील प्रदर्शनांमध्येही त्यांच्या चित्रांना पुरस्कार मिळाले. दलाल आर्ट स्टुडिओतर्फे प्रकाशित झालेली ‘शृंगार नायिका’, ‘चित्रांजली’, ‘भारताचे भाग्यविधाते’, ‘अमृतमेघ’ ही सचित्र पुस्तके रसिकमान्य ठरली. १९७१ मध्ये दीपावलीचा ‘रौप्यमहोत्सव’ समारंभ पार पडला आणि वयाच्या ५४व्या वर्षी आपली चित्रमैफल अपुरी ठेवून हा कलावंत निघून गेला.

वर्ग:मराठी चित्रकार
वर्ग:गोवेकर चित्रकार
वर्ग:इ.स. १९१६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७१ मधील मृत्यू
जॅग्वार (प्राणी)

**जॅग्वार** (मराठी लेखनभेद: **जग्वार**) हा अमेरिका खंडात आढळणारा मार्जार कुळातील शिकारी वन्यप्राणी आहे. हा प्राणी चित्ता आणि बिबळ्या यांसारखा ठिपकेदार असतो. याचा आढळ दक्षिण अमेरिका, मेक्सिको, मध्य अमेरिका, दक्षिण अमेरिका खंडातील अ‍ॅमेझॉन नदीच्या खोऱ्यातील वनांत दिसतो.

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:मार्जार कुळ
बोग्दान लोबोंटा

वर्ग:फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वाघाटी (प्राणी)

**वाघाटी** हे घरगुती मांजराच्या आकाराचे रानमांजर आहे. याचा रंग व अंगावरिल ठिपके हे बिबट्याप्रमाणेच असतात व बिबट्याची हुबेहुब लहान प्रतिकृती हे मांजर दिसते. याचा वावर भारतातील पूर्वेकडील राज्ये, ब्रम्हदेश, थायलंड, इंडोनेशिया, जावा, सुमात्रा इत्यादी देशात आहे. कर्नाटक व केरळमधील सह्याद्रीच्या रांगात याचीच उपजात आढळून येते. 

या मांजराला दाट ते घनदाट प्रकारची जंगले पसंत असून मानवी वस्तीच्या जवळ याचा वावर असतो.

वर्ग:मार्जार कुळ
समीर नास्री

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:फ्रान्सचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बानेल निकोलिता

**बानेल निकोलिता** (रोमेनियन: *Bănel Nicoliţă* ;) (७ जानेवारी, इ.स. १९८५;फाउरै, रोमेनिया - हयात) हा रोमेनियाचा फुटबॉल खेळाडू आहे. उजव्या किंवा डाव्या विंगराची भूमिका बजावणारा बानेल वेगवान खेळासाठी नावाजला जातो. इ.स. २००५ सालापासून त्याने आंतरराष्ट्रीय सामन्यांत रोमेनियन राष्ट्रीय संघाचे प्रतिनिधित्व केले असून व्यावसायिक साखळी स्पर्धांमध्ये तो स्टेवा बुकुरेस्टी क्लबाकडून खेळतो.

## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:रोमेनियाचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म
अद्रियन मुटू

**अद्रियन मुटू** हा एक रोमेनियन फुटबॉलपटू आहे.

वर्ग:रोमेनियाचे फुटबॉल खेळाडू
पेटर हॅन्सन

वर्ग:स्वीडनचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७६ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फेलिस

फेलिस (*Felis*) हे प्राण्यांच्या मार्जार कुळातील फेलिने या उपकुळातील जातकुळी आहे . या यातील प्रजातींना बहुतांशी स्थानिक भाषांमध्ये रानमांजर अथवा मांजर असेच संबोधले जाते. या जातकुळीत खालील प्रजातींचा समावेश होतो.

जातकुळी *फेलिस*
* चिनी पर्वतीय मांजर (*Felis bieti*)
* घरगुती मांजर (*Felis catus*)
* जंगलीमांजर किंवा भारतीय रानमांजर(*Felis chaus*)
* पॅल्लास कॅट (*Felis manul*)
* वाळवंटी मांजर (*Felis margarita*)
* काळ्या पायांचे मांजर (*Felis nigripes*)
* रानमांजर (*Felis silvestris*)

वर्ग:मार्जार कुळ
प्रियोनेलुरुस

**प्रियोनेलुरुस**(*Prionailurus*) हे प्राण्यांच्या मार्जार कुळातील फेलिने या उपकुळातील जातकुळी आहे . या जातकुळीत खालील प्रजातींचा समावेश होतो.

* बिबटेमांजर (*Prionailurus bengalensis*)
* इरिओमोट कॅट (*Prionailurus iriomotensis*)
* चपट्या-डोक्याची मांजर (*Prionailurus planiceps*)
* रस्टी-स्पॉटेड कॅट (*Prionailurus rubiginosus*)
* मच्छीमार मांजर (*Prionailurus viverrinus*)

वर्ग:मार्जार कुळ
वाळवंटी मांजर

**वाळवंटी मांजर** हा मार्जारकुळातील प्राणी आहे. हे मांजर पाण्याचे दुर्भिक्ष्य असलेल्या ठिकाणी राहते. हे सहसा दिवसा सावली किंवा छोट्या गुहांमध्ये असते आणि रात्री शिकारीसाठी बाहेर पडते.

वर्ग:मार्जार कुळ
चिनी पर्वतीय मांजर

**चिनी पर्वतीय मांजर** ज्याचे वैज्ञानिक नाव फेलिस बिएटी आहे, ही फेलिन (फेलिडे) सस्तन प्राण्यांच्या फेलिस वंशातील जैविक प्रजाती आहे. हे पश्चिम चीनमध्ये आहे. चिनी पर्वतीय मांजर  ज्याला चायनीज डेझर्ट मांजर आणि चायनीज स्टेप मांजर म्हणूनही ओळखले जाते, ही पश्चिम चीनमधील एक लहान जंगली मांजर आहे जी २००२ पासून आययूसीएन रेड लिस्टमध्ये असुरक्षित म्हणून सूचीबद्ध आहे, कारण प्रभावी लोकसंख्या आकारमान असू शकते.

२००७ मध्ये एफ. सिल्व्हेस्ट्रिस बिएटी या नावाने वन्य मांजराची उपप्रजाती म्हणून तात्पुरते वर्गीकरण करण्यात आले. २०१७ पासून ही एक वैध प्रजाती म्हणून ओळखली जाते, कारण ती वन्य मांजरांपेक्षा आकारशास्त्रीयदृष्ट्या वेगळी आहे.
वर्ग:मार्जार कुळ
वर्ग:रिकामी पाने
चिमाजी अप्पा

**अनंत बाळाजी भट** तथा **चिमाजी अप्पा** ऊर्फ **चिमणाजी अप्पा** (इ.स. १७०७ - १७ डिसेंबर, इ.स. १७४०) हे पेशवा बाळाजी विश्वनाथ भट यांचे पुत्र व बाजीराव पेशव्यांचे धाकटे भाऊ होते. त्यांनी महाराष्ट्राची पश्चिम किनारपट्टी पोर्तुगीज वर्चस्वातून मुक्त करण्यासाठी यशस्वी मोहीम राबवली. त्यांनी २ वर्ष झुंज देऊन वसईचा किल्ला जिंकला व साष्टी बेटांवर मराठ्यांची सत्ता स्थापली. आजच्या मुंबई भागातील मराठ्यांची ही पहिली सरशी होय.

पौष शुक्ल पक्ष दशमी, शके १६६२ म्हणजे १७ डिसेंबर, १७४० रोजी चिमाजी अप्पांचे निधन झाले. सदाशिवराव भाऊ हे त्यांचे पुत्र होत.

## पोर्तुगीजांच्या घंटा
२३ मे, १७३९ रोजी चिमाजी अप्पांच्या नेतृत्वाखाली मराठ्यांनी वसईची लढाई जिंकून पोर्तुगीजांचे त्या परिसरातील वर्चस्व नष्ट केले. यामुळे  चिमाजी स्थानिक जनतेत लोकप्रिय आहेत. या मोहिमेवरून आणलेल्या पोर्तुगीज घडणीच्या भल्याथोरल्या पितळी घंटा आजही महाराष्ट्रात जागोजागी पाहायला मिळतात. नाशिकची *नारोशंकराची घंटा* ही त्यातलीच एक होय. ही घंटा मराठी भाषेत वाक्प्रचाराच्या रूपात राहिली आहे. महेश तेंडुलकर यांनी या घंटांचा इतिहास ''हिंदू देवालयांतील पोर्तुगीज घंटा’' २००८ मध्ये प्रकाशित झालेल्या पुस्तकात लिहिला आहे.

## बाजीराव आणि चिमाजी अप्पा
थोरले बंधू बाजीराव पेशवे यांच्या झगमगत्या कारकिर्दीत चिमाजीआप्पांनी सदैव त्यांना सावलीसारखी साथ दिली. या जोडीचा निर्देश काही वेळा ‘राम-लक्ष्मण’ असा केला जातो, अर्थात लक्ष्मण हा कितीही गुणी व कर्तृत्त्ववान असला तरी रामाच्या कर्तृत्त्वापुढे त्याचे कर्तृत्त्व काहीसे झाकोळून जाते, तसेच चिमाजींबाबत घडले आहे. धोरण आणि अंमलबजावणी याबाबतींतील मुख्य कर्ताकरविता आणि योजक महापुरुष बाजीराव पेशवाच होता आणि चिमाजी हा त्याबाबतची योग्य समज असलेला निष्ठावंत बंधू व सखा होता. मराठ्यांच्या राजकारणाला उत्तराभिमुख बनवून मराठा साम्राज्यविस्ताराला चालना देण्यात बाजीराव पेशव्यांचे योगदान महत्त्वपूर्ण होते आणि चिमाजींचे सारे जीवितकार्य त्याला पूरक होते. आपल्या बंधूंप्रमाणेच राजकारण आणि रणकारण यांचा उत्तम मेळ त्यांनी साधला.

## स्मारक
* वसईच्या किल्ल्यात चिमाजी अप्पा यांचे अश्वारूढ पुतळ्याच्या रूपात एक स्मारक आहे.

* जंजिरे धारावी किल्ल्यात चिमाजी अप्पा यांचे अश्वारूढ पुतळ्याच्या रूपात एक स्मारक आहे*.

## चिमाजी अप्पांची चरित्रे
* कृ.वा. पुरंदरे (१९४८)
* सु.ह. जोशी (१९९३) 
* मराठ्यांच्या इतिहासातील चिमाजी आप्पांचे योगदान (प्रबंध आणि ग्रंथ - डॉ. आर.एच. कांबळे, २०१६)

## पुरस्कार
* पुण्याची ओंकारेश्वर देवस्थान ही संस्था (दरवर्षी) ’श्रीमंत चिमाजी अप्पा पेशवे पुरस्कार’ देते.  २०१५ सालाचा पुरस्कार १९-१-२०१६ रोजी दिवंगत (शहीद) कर्नल संतोष महाडिक यांना मरणोत्तर प्रदान करण्यात आला. इवलेसे|चिमाजी अप्पा यांची ओंकारेश्वर मंदिर येथील समाधी

वर्ग:मराठा साम्राज्य
वर्ग:पेशवे
वर्ग:सैनिकी पेशातील मराठी व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १७०७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७४० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बरकंदाज

thumb|200 px| ब्रिटिश मस्केटीयर
**बरकंदाज** किंवा **मस्केटीयर** हे १६व्या ते १८ व्या शतकातील युरोपातील व अमेरिकेतील बंदूकधारी पायदळ सैनिक होते. असे सैनिक मराठा व पेशवा सैन्यातही होते.

वर्ग:सैन्य
बंदूक

[thumb|right|250px|*रिवॉल्वर गन*, किंवा [पिस्तुल]]
**बंदूक** (इंग्लिश: *Gun*, *गन* ;) हे स्फोटक दारू वापरून गोळी डागणारे शस्त्र आहे. बंदुकांचे खूप प्रकार आहेत आणि वेगवेगळे देश त्यांची वेगवेगळी व्याख्या करतात.

thumb|भारतीय पिस्तुल उघडलेल्या स्वरूपात आत गोळ्या दिसत आहेत.

वर्ग:शस्त्रे

*तिरपी मुद्राक्षरे*
इगोर अकिंफीव

वर्ग:रशियाचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
तोफ

thumb|300 px|तोफ तोफ म्हणजे मोठी बंदूक किंवा आत स्फोटक दारू भरून बार काढण्याचे यंत्र होय. **तोफ** हे मध्ययुगीन ते आधुनिक काळातील युद्धांमधील प्रमुख शस्त्र आहे. तोफांमध्ये स्फोटकाचा वापर करून तोफगोळ्याला वेगाने फेकले जाते. 
 ]]
## प्रकार
अत्यंत हलक्या तोफेस नरनाळ असे म्हणतात. हलक्या लहान तोफांना रेहकले असेही म्हणतात. तसेच छोटेखानी तोफेस जंबुरा असेही संबोधन आहे. किल्ल्यावरील तोफेचा वापर प्रामुख्याने शत्रूचे आक्रमण थोपवून धरण्याकरिता होत असे. तर भूदलातील तोफेचा वापर आक्रमण करण्यासाठी होत असे.
## इतिहास
तोफ वापरल्याचा सर्व प्रथम दाखला चीन मध्ये मिळतो. त्या तोफा हाताने हाताळण्याजोग्या होत्या. 
त्यात अग्निबाण भरून शत्रूवर सोडले जात असत. पुढे वजनी गोळे वापराचे तंत्र पुढे आले आणि तोफेचे वजनही वाढले. त्यामुळे त्याला चाके लावली गेली. यूरोपात तोफ व तोफांच्या दारूगोळ्याचे ज्ञान तेराव्या शतकात पोहोचले. 
## स्वरूप
तोफेचे अनेक भाग असतात. त्यातील मागच्या बाजूला असलेला बत्ती देण्याचा भाग सर्वात महत्त्वाचा असतो. तोफ अनेकदा अष्टधातूंपासून बनविलेल्या असत. तोफा लाकडापासूनही बनवल्या जात असत.
### महाराष्ट्रातील तोफा
**रायगडावरील तोफा**
*	१) तोफ गंगासागर
*	२) तोफ मुलना
*	३) तोफ पेरूजंगी
*	४) तोफ भुजंग
*	५) तोफ रामचंगी
*	६) तोफ पद्मीण
*	७) तोफ फतेलष्कर
*	८) तोफ फतेजंग
*	९) तोफ सुंदर
*	१०) तोफ रेकम
*	११) तोफ मुंगसी
*	१२) तोफ शिवप्रसाद
*	१३) तोफ गणेश
*	१४) तोफ लांडा कसाब
*	१५) तोफ चांदणी
*	१६) तोफ भवानी
*	१७) तोफ नागीण

*कोरीगड - कोराईगड*
* लक्ष्मी तोफ - त्यापैकी सर्वात मोठी - कोराईदेवीच्या मंदिराजवळ आहे.

*जंजिरा* 
* कलाल बांगडी  लांब पल्ल्याची तोफ 

**देवगिरी किल्ला**
* अणकुचीदार तोफ
* मुख्य बुरुजावर देखील एक तोफ 

**नळदुर्ग**
* लांब तोफ - उपळ्या बुरुज
* चार तोफा - दारात
* पंचधातूची तोफ आणि असंख्य तोफगोळे - पुरातत्त्व विभागाचे कार्यालय
**लोहगड**
* तोफ - तुटलेल्या अवस्थेत लक्ष्मीकोठीच्या समोर 
* तोफ - ध्वजस्तंभ 
**आंबोळगड**
* तोफ - एकमेव 
**अंतूर** 
* एक तोफ
**सोनगिर किल्ला**
* तोफ - मंदिराच्या दारामध्ये
**देवगड** 
* तोफ - एक 
**घोसाळगड**
* तोफ माचीच्या टोकावर एक
**खांदेरी**  
*तोफ - धक्क्यावर पुरलेली
**उदगिर**
* बांगडी तोफ १० फूट ३ इंच लांबीची चांदणी बुरुज 
* पंचधातूची तोफ ८ फूट ४ इंच लांबीची चांदणी बुरुज 
**भूदरगड**
* तोफ - एक 
**विजयदुर्ग**
* जखीणीची तोफ
**विशाळगड**
* ८ फुटी तोफ - रणमंडळ’ टेकडी

वर्ग:शस्त्रे
सर्गेई सेमक

वर्ग:फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
काँस्तान्तिन झिर्यानोव्ह

250 px|इवलेसे|
**कॉंस्तान्तिन गेयॉर्गियेविच झिर्यानोव्ह** (;  , पर्म, सोव्हिएत संघ) हा एक रशियन फुटबॉल खेळाडू आहे. २००६-२०१२ दरम्यान  राष्ट्रीय संघाचा भाग राहिलेला झिर्यानोव्ह युएफा यूरो २००८ व युएफा यूरो २०१२ ह्या स्पर्धांमध्ये रशियासाठी खेळला आहे. क्लब पातळीवर झिर्यानोव्ह १९९४-२००० दरम्यान रशियन प्रीमियर लीगमधील एफ.सी. अम्कार पर्म, २००२-०७ दरम्यान  एफ.सी. तोर्पेदो मॉस्को तर २००७ पासून एफ.सी. झेनित सेंट पीटर्सबर्ग ह्या क्लबांसाठी खेळत आहे.

वर्ग:रशियाचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गुस हिड्डिंक

right|thumb|250 px|
'''''' (; जन्मः ८ नोव्हेंबर १९४६) हा एक माजी डच फुटबॉलपटू व प्रशिक्षक आहे. त्याच्या काळामधील सर्वोत्तम फुटबॉल प्रशिक्षकांमध्ये हिड्डिंकचे नाव घेतले जाते. त्याने आजवर अनेक संघांना प्रशिक्षण दिले आहे.

## प्रशिक्षक कारकीर्द
*२०१०-११: तुर्कस्तान
*२००९: चेल्सी
*२००६-१०: रसिया
*२००५-०६: ऑस्ट्रेलिया
*२००२-०६: पी.एस.व्ही. आइंडहॉवेन
*२००1-०२: दक्षिण कोरिया
*२०००: रेआल बेटीस
*१९९८-९९: रेआल माद्रिद
*१९९४-९८: नेदरलँड्स
*१९९१-९४: वालेन्सिया

## बाह्य दुवे
*Guus Hiddink Foundation 

वर्ग:नेदरलँड्सचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पॅट्रिक म्युलर

200px|इवलेसे|उजवे|२००६ मध्ये म्युलर
**पॅट्रिक म्युलर** (डिसेंबर १७, इ.स. १९७६:जिनिव्हा, स्वित्झर्लंड - )) हा कडून आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळलेला खेळाडू आहे.

हा बचावफळीत खेळायचा.

वर्ग:स्वित्झर्लंडचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७६ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मार्को स्ट्रेलर

**मार्को स्ट्रेलर** (जून १८, इ.स. १९८१:बासेल, स्वित्झर्लंड - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळणारा खेळाडू आहे. हा एफ.सी. बेसेलकडून क्लब फुटबॉल खेळतो.

वर्ग:स्वित्झर्लंडचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
योहान वॉनलँथेन

वर्ग:स्वित्झर्लंडचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म
झ्डेनेक ग्रिगेरा

**झ्डेनेक ग्रिगेरा** (मे १४, इ.स. १९८०:होलेसॉव्ह जवळ, चेक प्रजासत्ताक - ) हा चेक प्रजासत्ताकचा फुटबॉल खेळाडू आहे.

हा सध्या युवेन्टसकडून आक्रमक राइट बॅक व सेंटर बॅक स्थानी खेळतो.

ग्रिगेराने युरो २००४ तसेच २००६ फिफा विश्वचषक मध्ये चेक प्रजासत्ताकचे प्रतिनिधित्व केले.

वर्ग:चेक प्रजासत्ताकाचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मारेक यांकुलोव्सकी

वर्ग:चेक प्रजासत्ताकाचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लिबोर सिओंको

**लिबोर सिओंको** (१ फेब्रुवारी, १९७७:ओस्त्राव्हा, चेकोस्लोव्हाकिया - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळलेला खेळाडू आहे. हा मधल्या फळीत खेळत असे.

वर्ग:चेक प्रजासत्ताकाचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७७ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डेव्हिड रोझेनाल

**डेव्हिड सेबास्टियन रोझेनाल** (जुलै ५, इ.स. १९८०:श्टेर्नबर्क, चेक प्रजासत्ताक - ) हा एक व्यावसायिक फुटबॉल खेळाडू आहे.

वर्ग:चेक प्रजासत्ताकाचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जान कोलर

thumb|right|200px|बोरुशिया डोर्टमुंड क्लबाच्या सरावादरम्यान जान कोलर (इ.स. २००६)
**जान कोलर** (चेक: *Jan Koller*) (मार्च ३०, १९७३ - हयात) हा चेक फुटबॉल खेळाडू आहे. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर तो चेक प्रजासत्ताकाच्या राष्ट्रीय संघाकडून आक्रमकाच्या भूमिकेत खेळला आहे. याखेरीज फ्रेंच क्लब साखळी स्पर्धांमध्ये तो ए.एस. कां क्लबातर्फे खेळला आहे.

## बाह्य दुवे 
* फुटबॉलडेताबेस.कॉम - जान कोलर याच्याविषयीचे पान व समग्र सांख्यिकी (इंग्लिश मजकूर)

वर्ग:चेक प्रजासत्ताकाचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७३ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रिकार्डो परेरा

वर्ग:फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख