open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
कोबाल्ट

**कोबाल्ट** (इंग्लिश: *Cobalt* ; मूलद्रव्य चिन्ह: *Co* ; ) हे अणुक्रमांक २७ असलेले धातुरूप रासायनिक मूलद्रव्य आहे. निसर्गतः हे मूलद्रव्य रासायनिक संयुगाच्या स्वरूपातच आढळते. क्षपणकारक प्रद्रावणाने, अर्थात रिडक्टिव्ह स्मेल्टिंग प्रक्रियेने, राखाडी-चंदेरी रंगाचे कोबाल्ट शुद्ध स्वरूपात निराळे काढता येते. चुंबकीय गुणधर्माचे मिश्रधातू बनवण्यासाठी, तसेच शाई, रंगद्रव्ये, व्हार्निश यांच्या उत्पादनात निळ्या रंगासाठी वापरले जाणारे कोबाल्ट अ‍ॅल्युमिनेट (रासायनिक सूत्र: *CoAl2O4*) बनवण्यासाठी कोबाल्टाचा उपयोग होतो. कॉंगोचे लोकशाही प्रजासत्ताक व झांबिया या देशांमध्ये कोबाल्टचे जगातील सर्वाधिक उत्पादन होते.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मूलद्रव्ये
वर्ग:धातू
निकेल

**निकेल** (Ni) (अणुक्रमांक २८) हे निसर्गतः आढळणारे धातूरूप मूलद्रव्य आहे.

वर्ग:मूलद्रव्ये
वर्ग:धातू
जस्त

**झिंक**  म्हणजे जस्त हे एक रासायनिक मूलद्रव्य असून  त्याची रासायनिक संज्ञा  (Zn) आहे. 

त्याचा अणुक्रमांक ३0 आहे.  तो एक धातु आहे. या धातूचा प्राचीन काळापासून मानव वापर करीत आलेला आहे. जस्त विलेपन या प्रकियेमध्ये या धातूचा वापर केला जातो. 

जस्ताचे रासायनिक गुणधर्म मॅग्नेशियम या मूलद्रव्याशी मिळतेजुळते आहेत. तो संक्रमण धातू गटाचा एक सदस्य आहे. पितळ हे तांबे  आणि जस्त यांचे एक मिश्रधातू आहे.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मूलद्रव्ये
वर्ग:धातू
गॅलियम

**गॅलियम** (Ga) हा एक रासायनिक पदार्थ आहे. याचा अणुक्रमांक ३१ आहे.

वर्ग:मूलद्रव्ये
प्लाटून

**प्लाटून** हा शब्द अनेक अर्थांनी वापरला जातो --
* प्लाटून (सैन्य) - सैनिकी तुकडी
* प्लाटून (चित्रपट)

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
टायटॅनियम

35px|left (Ti) (अणुक्रमांक २२) रासायनिक पदार्थ. 

right|150px|thumb|राखाडी-पांढरा टायटॅनियम
## इतिहास 
१७९१ साली इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ व खनिजशास्त्रज्ञ **विल्यम ग्रेगॉर** यांना एक नवा धातू मेनकॅनाइट खनिजात सापडला त्याव्रून त्यांनी त्याचे नाव **मेनाकिन** असे ठेवले. पुढे १७९५ साली जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ **मार्टिन हेन्रिक क्लॅपरॉथ** यांना रुटाइलच्या खनिजात हा धातू सापडला. क्लॅपरॉथ यांना आधीच्या शोधाबद्दल काहीच माहित नव्हते, त्यांनी त्याचा शास्त्रीय अभ्यास करून त्यास **टायटॅनियम** असे नाव दिले. क्लॅपरॉथ यांनाच टायटॅनियमच्या शोधाचे श्रेय दिले जाते. 

150px|right|thumb|मार्टिन हेन्रिक क्लॅपरॉथ

त्यानंतर अनेक शास्त्रज्ञांनी शुद्ध स्वरूपात टायटॅनियम मिळविण्याचे प्रयत्न केले. १८२३ साली इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ **वोलॅस्टन** यांना टायटॅनियमचे काही स्फटिके मिळविण्यात यश आले. तर १८२५ साली स्वीडिश रसायनशास्त्रज्ञ व खनिजशास्त्रज्ञ **बर्झेलियस** यांनी पोटॅशियम फ्ल्युरोटायटॅनेट याचे सोडियमच्या सहाय्याने क्षपण करून प्रथमतः धातूरूप टायटॅनियम मिळविले. १८८५ साली रशियन रसायनशास्त्रज्ञ **किरिलोव** यांना धातूरूपातील शुद्ध टायटॅनियम मिळविता आले. त्यापुढील प्रयत्नात १८९५ साली फ्रेंच रसायनशास्त्रज्ञ **हेन्री मॉइसन** यांना ९८ % शुद्ध टायटॅनियम मिळविता आले. पण यापैकी एकही पदार्थ शुद्ध टायटॅनियम नव्हता. अशुद्धतेचे काही दशांश भाग जरी यात राहिले तर टायटॅनियम सहज तुटणारा, ठिसूळ आणि यांत्रिक कामास निरूपयोगी ठरतो. १९२५ साली डच रसायनशास्त्रज्ञ फॉन आर्केल आणि द बोअर यांनी टंग्स्टनच्या तप्त तारेवर टायटॅनियम टेट्राक्लोराईडचे विघटन करून अतिशुद्ध स्वरूपाचे टायटॅनियम मिळविले.  

ताकदीबाबत टायटॅनियमला औद्योगिक धातूंमध्ये प्रतिस्पर्धी नाही असे म्हणले तरी ते चूक ठरणार नाही. टायटॅनियम हा एक अतिकठीण धातू आहे. ऍल्युमिनियमपेक्षा याची कठीणता १२ पट आणि लोखंड व तांब्यापेक्षा ४ पट अधिक आहे. त्यामुळे विमानामध्ये टायटॅनियमचा उपयोग मोठ्या प्रमाणात करण्यात येतो. विशेषतः विमानाची इंजिने टायटॅनियम धातू वापरून बनविली जातात त्यामुळे त्यांचे वजन तर कमी होतेच पण इंधनाची मोठी बचतही होते. उच्च तपमानाशी संबंधीत सर्वच क्षेत्रात टायटॅनियमचा मोठ्या प्रमाणात उपयोग होतो. चुंबकीय गुणधर्माचा अभाव हे आणखी एक वैशिष्ट्य टायटॅनियमच्या अंगी आहे. विद्युतवाहकतेचा निकष तपासला आणि चांदीची विद्युतवाहकता जर १०० गृहीत धरली तर तांब्याची ९४, ऍल्युमिनियमची ५५, पारा आणि लोखंडाची २ भरेल तर टायटॅनियमची विद्युतवाहकता ०.३ ठरेल. 

## साठे 
पृथ्वीवर टायटॅनियमचे जे प्रमाण आहे ते तांबे, जस्त, शिसे, सोने, चांदी, प्लॅटिनम, टंग्स्टन, पारा, क्रोमियम, मॉलिब्डेनम, बिस्मथ, ॲंटिमनी, निकेल आणि कथील यासह इतर काही धातूंच्या आणि खनिजांच्या एकत्रित प्रमाणापेक्षाही अधिक आहे. तर ज्या खनिजांमध्ये डायऑक्साइड्च्या स्वरूपात किंवा टायटॅनिक आम्लाच्या स्वरूपात टायटॅनियम आढळते असे ७० च्या वर प्रकार उपलब्ध आहेत. टायटॅनियम खनिज आढळणारी जगात एकूण १५० च्या वर ठिकाणे आहेत. 

## उपयोग 
घड्याळे, मोबाईल फोन, इलेक्ट्रॉनिकच्या असंख्य वस्तु, मोटारी, विमाने, रेल्वे, मेट्रो, हाड मोडल्यावर शस्त्रक्रिया करून हाड जोडण्यासाठी अशा सर्व ठिकाणी टायटॅनियम धातू वापरला जातो.

## नावाची व्युत्पत्ती 
ग्रीक पुराणकथेनुसार पृथ्वी पुत्र टायटन याच्या नावावरून या धातूस **टायटॅनियम** नाव देण्यात आले. याला आधुनिक जगाचा धातू असेही म्हणले जाते.

वर्ग:मूलद्रव्ये
शेफिल्ड युनायटेड एफ.सी.

**शेफिल्ड युनायटेड एफ.सी.** इंग्लंडच्या यॉर्कशायर काउंटीमधील व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे.

वर्ग:इंग्लिश फुटबॉल क्लब
चार्लटन ॲथलेटिक एफ.सी.

**चार्लटन ॲथलेटिक फुटबॉल क्लब** () हा युनायटेड किंग्डमच्या लंडन शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. इ.स. १९०४ साली स्थापन झालेला हा क्लब फुटबॉल लीग चॅंपियनशिप ह्या दुय्यम लीगमध्ये खेळतो. 

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:इंग्लिश फुटबॉल क्लब
युएफा चँपियन्स लीग

**युएफा चॅंपियन्स लीग** (अजूनही युरोपियन कप या नावाने प्रसिद्ध) ही युनियन ऑफ युरोपियन फुटबॉल असोसिएशन्स द्वारा आयोजित वार्षिक फुटबॉल स्पर्धा आहे. फुटबॉल जगतात अत्यंत लोकप्रिय अशा या स्पर्धेचे जगभरात अदमासे एक अब्ज चाहते असावेत.

१९५५ साली फ्रेंच क्रीडा पत्रकाराच्या सल्ल्यावरून युरोपातील देशांतर्गत क्लब्जच्या विजेत्यांसाठी ही स्पर्धा सुरू करण्यात आली. सुरुवातीस या स्पर्धेचे नाव **युरोपियन कप** असेच होते. मात्र १९९२-९३च्या मोसमापासून ही स्पर्धा केवळ देशांतर्गत विजेत्यांसाठी खुली न ठेवता इतर उत्कृष्ठ संघांचाही यात समावेश करण्यात आला व स्पर्धेचे नाव बदलून 'युएफा चॅंपियन्स लीग' असे ठेवण्यात आले. नाव चॅंपियन्स लीग असे असले तरी सहभागी संघांत देशांतर्गत स्पर्धा कधीही न जिंकलेल्या क्लब्जचाही समावेश आहे. युएफा चॅंपियन्स लीग आणि युएफा युरोपा लीग भिन्न असून युरोपा लीग ही स्पर्धा दुय्यम क्लबांकरता आहे.

सध्याचा (२०१६-१७ हंगाम) चषक विजेता क्लब रेआल माद्रिद आहे.

## विजेते यादी 
२०१६-१७चा अंतिम सामना मिलेनीयम स्टेडियम, कार्डिफ येथे रेयाल माद्रिद आणि युव्हेंट्स क्लब यामध्ये झाला. रेयाल माद्रिद ने ४-१ असा विजय मिळवून चॅम्पियन लीगचे विक्रमी बारावे विजेतेपद मिळवले.

## बाह्य दुवे 
* 'युएफा'चे अधिकृत संकेतस्थळ

 
 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:युएफा चँपियन्स लीग
स्टीव मॅकलारेन

इंग्लंडच्या संघाचे विद्यमान प्रशिक्षक. 

वर्ग:फुटबॉल प्रशिक्षक
वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
स्वेन-गोरान एरिक्सन

thumb|right|स्वेन-गोरान एरिक्सन
**स्वेन-गोरान एरिक्सन** (५ फेब्रुवारी, इ.स. १९४६:सुने, स्वीडन -ऑगस्ट २६ .इ.स. २०२४ सुने, स्वीडन )  फुटबॉल संघाचा माजी प्रशिक्षक आहे. हा इ.स. २००१ ते इ.स.  २००६ दरम्यान प्रशिक्षकपदी होता.

वर्ग:फुटबॉल प्रशिक्षक
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
धनराज पिल्ले

**धनराज पिल्ले** (जन्म : १६ जुलै, इ.स. १९६८) हे खडकी-पुणे येथे राहणारे एक हॉकी खेळाडू आहेत.

धनराज पिल्ले यांचा जन्म सामान्य कुटुंबात झाला पण आपल्या जिद्दीच्या व कौशल्याच्या जोरावर ते भारतीय हॉकी संघाच्या कर्णधारपदापर्यंत पोचले.. आघाडीवर खेळणाऱ्या धनराजने आतापर्यंत चारशेहून जास्त सामने खेळले असून दोनशेच्या आसपास गोल केले आहेत.

भारताकडून सर्वांत जास्त गोल करणार ते खेळाडू आहे. चार ऑलिम्पिक, चार जागतिक हॉकी करंडक, चार चॅम्पियन्स चषक व चार आशियाई स्पर्धांत भाग घेतला आहे. २००२ मध्ये झालेल्या आशियाई स्पर्धेत सुवर्णपदक मिळवून देणाऱ्या संघाचा ते कर्णधार होते. ते सध्या इंडियन एअरलाइनमध्ये सहाय्यक व्यवस्थापक आहेत.

धनराज पिल्ले आतापर्यंत इंडियन जिमखाना, एफ सी लॉन, सिलंगूर (मलेशिया), अभाहानी (बांगला देश), स्टुटगार्ट किकर्स,  बँक सिंपानाम नॅशनल (मलेशिया),  आर्थर अँडरसन (कुआलालंपूर) अशा वेगवेगळ्या जागतिक हॉकी क्लबांकडून खेळला आहे.

## पुरस्कार
* अर्जुन पुरस्कार (१९९५)
* के. के. बिर्ला पुरस्कार (१९९८-९९)
* राजीव गांधी खेलरत्‍न पुरस्कार (१९९९)
* पद्मश्री (२०००)
* क्रीडा महर्षी हरिभाऊ साने पुरस्कार (२८-७-२०१६)

वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
आशिष बल्लाळ

**आशिष कुमार बल्लाळ** हा कडून हॉकी खेळलेला खेळाडू आहे.

वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू
वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
आर्सेनिक

आर्सेनिक (सोमल) (As) (अणुक्रमांक ३३) रासायनिक पदार्थ. विषारी.

वर्ग:मूलद्रव्ये
सेलेनियम

35px|left

**सेलेनियम** हा (Se) (अणुक्रमांक ३४) अधातु रासायनिक पदार्थ आहे.

वर्ग:मूलद्रव्ये
ब्रोमीन

ब्रोमीन (Br) (अणुक्रमांक ३५) हा वायुरूप अधातू  सामान्य तापमानात लाल-तपकिरी द्रव अवस्थेत राहतो. निसर्गात मुक्त ब्रोमीन सापडत नाही. ते ब्रोमाईडच्या रूपात (मिठाच्या रूपात) सापडते. ब्रोमीनचे २ परमाणू  एकत्र येऊन ब्रोमीनचा अणू बनतो.. (Br२)

वर्ग:मूलद्रव्ये
क्रिप्टॉन

**क्रिप्टॉन** (Kr) हा एक (अणुक्रमांक ३६) अधातु वायुरूप रासायनिक पदार्थ आहे.

वर्ग:मूलद्रव्ये
रुबिडियम

(Rb) (अणुक्रमांक ३७) अल्कली धातुरूप रासायनिक पदार्थ.

वर्ग:अल्क धातू
वर्ग:मूलद्रव्ये
स्ट्राँशियम

35px|उजवे
**स्ट्राँशियम** हा एक (Sr) (अणुक्रमांक ३८) रासायनिक पदार्थ आहे.

वर्ग:मूलद्रव्ये
वर्ग:अल्कमृदा धातू
इट्रियम

(Y) (अणुक्रमांक ३९) धातूरूप रासायनिक पदार्थ.

वर्ग:मूलद्रव्ये
वर्ग:धातू
जर्मेनियम

**जर्मेनियम** (Ge) (अणुक्रमांक ३२) हा एक धातुरूप रासायनिक पदार्थ आहे. हा कार्बन ग्रुपमधील एक तेजस्वी, कठिण, भूऱ्यारंगाचा पांढरा धातू आहे. हा रासायनिकदृष्ट्या त्याच्या गटातील शेजारी सिलिकॉन आणि टिन सारखाच आहे. शुद्ध जर्मेनियम अर्धचालक आहे. हा दिसण्यात नैसर्गिक सिलिकॉन सारखा आहे. सिलिकॉनप्रमाणेच, जर्मेनियम सुद्धा नैसर्गिकरित्या प्रतिक्रिया देतो आणि ऑक्सिजनसह संकुले तयार करतो.

वर्ग:मूलद्रव्ये
वर्ग:धातू
रेआल माद्रिद

**रेआल माद्रिद क्लब दे फूटबोल** हा व्यावसायिक फुटबॉल विश्वात नावाजलेला माद्रिदमधील स्पॅनिश फुटबॉल क्लब आहे. रेआल माद्रिद हा जगातील सर्वोत्तम फुटबॉल  क्लबांमधील एक मानला जातो. हा क्लब स्पॅनिश लीग  (ला लीगा) मध्ये खेळतो. माद्रिदनेला लीगा  ही स्पर्धा सर्वाधिक ३५ वेळा जिंकली आहे. फक्त स्पेनमध्येच नव्हे, तर क्लबने युरोपेमाधिले सर्वोत्कृष्ट मानले जाणारे युएफा चॅंपियन्स लीग  सर्वाधिक १4 वेळा जिंकले आहे.  याशिवाय क्लबने स्पानिष कप 20 वेळा जिंकले आहे. एफ.सी. बार्सेलोना आणि ॲटलेटिको माद्रिद हे क्लब्स रेआल माद्रिदचे मुख्य प्रतिद्वंद्वी आहेत. 

१९५० च्या दशकात क्लबने यूरोपियन पातळीवर यश मिळवले. अल्फ्रेडो दि स्तेफानो, गेन्तो यासारख्या नामांकित खेळाडूंमुळे क्लबने सलग ५ युएफा चॅंपियन्स लीग जिंकल्या. याव्यतिरिक्त रेआल माद्रिदमध्ये हुगो सांचेझ, फेरेन्क पुस्कास, संतील्लाना, रोनाल्डो, झिनेदिन झिदान, राऊल गोन्झालेझ, लुईस फिगो, डेव्हिड बेकहॅम, रोबेर्तो कार्लोस, क्रिस्तियानो रोनाल्डो*, एकर कासियास* यासारखे नामांकित खेळाडू होते.

## खेळाडू 
### सद्य संघ 
:*ऑगस्ट ३१, इ.स. २०१४ची माहिती.*

## पारितोषिक 
***युएफा चॅंपियन्स लीग** : (९) : १९५५–५६, १९५६–५७, १९५७–५८, १९५८–५९, १९५९–६०, १९६५–६६, १९९७–९८, १९९९–२०००, २००१–०२ ,२०१३-२०१४

***ला लीगा** : (३२) : १९३१–३२, १९३२–३३, १९५३–५४, १९५४–५५, १९५६–५७, १९५७–५८, १९६०–६१, १९६१–६२, १९६२–६३, १९६३–६४, १९६४–६५, १९६६–६७, १९६७–६८, १९६८–६९, १९७१–७२, १९७४–७५, १९७५–७६, १९७७–७८, १९७८–७९, १९७९–८०, १९८५–८६, १९८६–८७, १९८७–८८, १९८८–८९, १९८९–९०, १९९४–९५, १९९६–९७, २०००–०१, २००२–०३, २००६–०७, २००७–०८, २०११–१२

***स्पॅनिश कप** : (१८ ) : १९०५, १९०६, १९०७, १९०८, १९१७, १९३४, १९३६, १९४६, १९४७, १९६१–६२, १९६९–७०, १९७३–७४, १९७४–७५, १९७९–८०, १९८१–८२, १९८८–८९, १९९२–९३, २०१०–११,२०१३-२०१४

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:स्पॅनिश फुटबॉल क्लब
वर्ग:माद्रिद
फुलहॅम एफ.सी.

**फुलहॅम फुटबॉल क्लब** () हा युनायटेड किंग्डमच्या लंडन शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. इ.स. १८७९ साली स्थापन झालेला हा क्लब प्रीमियर लीगमधे खेळतो.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:इंग्लिश फुटबॉल क्लब
वर्ग:लंडनमधील खेळ
टेक्नेटियम

**टेक्नेटियम** (Tc) (अणुक्रमांक ४३) हे एक मूलतत्त्व आहे.

वर्ग:मूलद्रव्ये
रुथेनियम

(Ru) (अणुक्रमांक ४४) रासायनिक पदार्थ.

वर्ग:मूलद्रव्ये
नायोबियम

**नायोबियम** (Nb) (अणुक्रमांक ४१) हे एक मूलद्रव्य आहे.

ज्या ज्या ठिकाणी कमी तपमानात ताकद टिकविण्याची गरज पडते त्या प्रत्येक ठिकाणी नायोबियमचा प्रवेश झाला आहे. विशेषतः जेट इंजिनच्या टर्बाइन यंत्रातील पाते, येथे तापमान वाढून चालत नाही म्हणून नायोबियम हाच सक्षम पर्याय आहे. नायोबियम अनेक धातूंसोबत मिळून मिस्ळून यांत्रिक सामानाचे सुटे भाग बनविण्याच्या कार्यात उपयोगी पडतो. 

मिश्रधातूंचा एक घटक म्हणून नायोबियम महत्त्वाची भूमिका बजावतो. नायोबियम ऍल्युमिनियम, टायटॅनियम, मॉलिब्डेनम, झिर्कोनियम इ. धातूंचा मित्र आहे. या धातूच्या अंगी न्युट्रॉन पारदर्शकता आहे. उच्च वितळणबिंदू, उत्तम उष्णता रोधकता, रासायनिक परिणामास रोखणारे गुणही याच्याजवळ आहेत. चांदीऐवजी अनेक क्षेत्रात नायोबियम वापरण्याकडे आता कल असून नायोबियमची नाणीही करण्याचा विचार गंभीरपणे होत आहे. या दोन्ही धातूंची किंमत सारखीच असून चांदी दिवसेंदिवस दुर्मिळ होत असल्याने नायोबियम त्यास उत्तम पर्याय म्हणून समोर येत आहे. 
 
## शोधाचा इतिहास 
१७ व्या शतकाच्या मध्यात उत्तर अमेरिकेतील कोलंबिया नदीच्या पात्रात सोनेरी शिरा असणारा, कृष्णवर्णी, वजनदार खनिज प्रकार आढळला. इतर अनेक नमुन्यांसह तो ब्रिटिश वस्तुसंग्रहालयाकडे पाठविला गेला आणि पुढे सुमारे १५० वर्षे तो तेथेच पडून होता. इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ चार्ल्स हॅचेट यांनी त्याचे पहिल्यांदा पृथक्करण करून त्यास कोलंबियम असे नाव दिले. पुढच्याच वर्षी स्वीडनचे रसायनशास्त्रज्ञ अँड्रिस एकबर्ग यांना स्कॅंडिनेव्हियात सापडलेल्या खनिजावर संशोधन करून त्यास टांटालम असे नाव दिले. पण कोलंबियम आणि टांटालम असे दोन वेगळे धातू नसून एकाच धातूस दोन ठिकाणी दोन वेगवेगळी नावे ठेवल्या गेली असे रसायनशास्त्रज्ञांचे मत होते. १८४४ साली जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ आणि खनिज तज्ज्ञ हेन्रिक रोझ यांनी सिद्ध केले की कोलंबियम आणि टांटालम हे दोन वेगवेगळे पदार्थ आहेत. हेन्रिक रोझ यांनीच मग कोलंबियम धातूस **नायोबियम** असे नाव दिले. 

१८६६ मध्ये स्विस रसायनशास्त्रज्ञ **जे. सी. गॅलिसर्ड द मेरिग्नॅक** यांनी पहिल्यांदा या जुळ्या धातूंना वेगळे करण्याची औद्योगिक स्वरूपाची पहिली रीत प्रत्यक्षात आणली. त्यांना या मूलद्रव्यांच्या संयुगाची वेगवेगळ्या प्रकारे विरघळण्याची रीत कळली आणि ही दोन्ही मूलद्रव्ये वेगळी असल्याचे सिद्ध तर झालेच पण त्यांच्या औद्योगिक उत्पादनास सुरुवातही झाली. १९ व्या शतकाच्या अखेरीस फ्रेंच रसायनशास्त्रज्ञ हेन्री मॉइसन यांनी पहिल्यांदा नायोबियमची शुद्ध प्रत मिळविली. 

## नावाची व्युत्पत्ती 
ग्रीक पुराणकथेप्रामाणे टॅंटलस राजाची मुलगी निओब हिच्या नावावरून नायोबियम हे नाव कोलंबियम धातूला देण्यात आले.

वर्ग:मूलद्रव्ये
पॅलिडियम

**पॅलॅडियम** हा (Pd) (अणुक्रमांक ४६) एक रासायनिक मूलद्रव्य आहे.

वर्ग:मूलद्रव्ये
वर्ग:धातू
ऱ्होडियम

**ऱ्होडियम** हे (Rh) (अणुक्रमांक ४५) एक मूलद्रव्य आहे.  हा रुपेरी रंगाचा एक कठीण धातू आहे.

वर्ग:मूलद्रव्ये
जुर्चेन

चीनच्या ईशान्येकडील एक प्रबळ राजघराणे. झोंगडू (आताचे बीजिंग) ही या राज्याची राजधानी होती.

वर्ग:चीनचा इतिहास
खितान

**खितान** चीनच्या पश्चिमेकडील एक प्रबळ राजघराणे होते.

वर्ग:चीनचा इतिहास
एडमंड हिलरी

सर **एडमंड हिलरी** (२० जुलै १९१९ – जानेवारी ११ २००८) हे शेर्पा तेनसिंग नोर्गेबरोबर सर्वप्रथम एव्हरेस्ट सर करणारे जगप्रसिद्ध गिर्यारोहक होते. त्यांनी २ मे १९५३ रोजी स्थानिक वेळेनुसार सकाळी ११.३०ला एव्हरेस्टचे ८८४८ मी. उंचीचे शिखर सर केले. ही कामगिरी त्यांनी एव्हरेस्टसाठीच्या नवव्या ब्रिटिश मोहिमेअंतर्गत केली.

एव्हरेस्ट आणि हिमालयीन साहसमोहिमांव्यतिरिक्त त्यांनी स्नो-कॅटरने दक्षिण ध्रुवावर यशस्वी मार्गक्रमण केले, उत्तर ध्रुव पादाक्रांत केला आणि जेट बोटीने बंगालच्या उपसागरातून गंगा नदीच्या प्रवाहातून तिच्या उगमापर्यंत जाण्याचा पराक्रम केला.

त्यांनी हिमालयातील साहसमोहिमांबरोबर तेथील लोकांसाठी अनेक कल्यणकारी प्रकल्प हाती घेतले आहेत. एडमंड हिलरी हयांचे भारताशी आणि भारतीयांशी अतूट नातेदेखील जोडले आहे. त्यांनी काही काळ भारतात 'हायकमिशनर' ह्या पदावर काम केले आहे.

## तारुण्य 
त्यांचा जन्म २० जुलै १९१९ रोजी न्यू झीलंडमधील ऑकलंड शहरात झाला. त्यांचे शिक्षण ऑकलंड ग्रामर स्कूलमध्ये झाले. त्यांचा घरापासून शाळेपर्यंतचा प्रवास दोन तासाच होता त्या वेळात त्यांनी पुस्तके वाचायचा छंद जोपासला. शाळेत असताना ते त्यांच्या वर्गातील इतर मुलांपेक्षा किरकोळ शरीरयष्टीचे होते परंतु वयाबरोबर बनत गेलेला त्यांचा मजबूत बांधा आणि कष्ट झेलण्याची क्षमता त्यांना पुढे उपयोगी पडली. ते शाळेत असताना अबोल आणि स्वप्नाळू होते परंतु पुढील आयुष्यात त्यांनी त्यांच्या साहसावर जगभर व्याख्याने दिली. 
१६ वर्षाचे असताना Ruapehuच्या सहलीच्यावेळी त्यांच्यात गिर्यारोहणाची आवड निर्माण झाली.

## मोहिमा 
## गौरव 
## समाजकार्य 
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:इ.स. १९१९ मधील जन्म
वर्ग:गिर्यारोहक
वर्ग:इ.स. २००८ मधील मृत्यू
वर्ग:गिर्यारोहण
मॉलिब्डेनम

(Mo) (अणुक्रमांक ४२) रासायनिक पदार्थ. 
----
पृथ्वीवर केवळ ०.०००३ % येवढ्या अल्प प्रमाणात मॉलिब्डेनम आढळते. हे प्रमाण नगण्य असले तरी जगाच्या अनेक भागात मॉलिब्डेनमचे साठे सापडले आहेत. मॉलिब्डेनम अतिकठीण असूनही तो तंतुक्षम आहे आणि रूळांच्या साहाय्याने किंवा ठोकून मॉलिब्डेनमला आकार देता येतो. ग्राफाईट प्रमाणेच मॉलिब्डेनममध्येही एकावर एक याप्रमाणे ढलप्यांची रचना आढळते. अशा १,६०० ढलप्या एकावर एक असलेल्या तुकड्याची उंची केवळ एक मायक्रॉन एवढी भरते.
----
१७७८ मध्ये स्वीडनचे रसायनशास्त्रज्ञ कार्ल विल्हेम शील यांनी मॉलिब्डेनमचा शोध लावला. "मॉलिब्डॉस" या ग्रीक भाषेतील शब्दावरून मॉलिब्डेनम हे नाव घेण्यात आले. याचा शब्दशः अर्थ शिसे असा होतो. प्राचीन ग्रीक लोकांना शिशाचे खनिज "गॅलेना मॉलिब्डेना" परिचित होते आणि त्यात मॉलिब्डेनाइटही होतेच. यामुळे कदाचित ही दोन्ही खनिजे एकच असावीत असे वाटल्याने त्यांनी शिसे असा अर्थ होत असलेले मॉलिब्डेनम हे नाव या द्रव्यास ठेवले असावे. १७८३ साली स्वीडनचेच रसायनशास्त्रज्ञ पी. एच. जेम यांना धातुरूप चूर्णाच्या रूपात हे मूलद्रव्य वेगळे करण्यात यश आले. 

## उपयोग 
मॉलिब्डेनमचे अनेक उपयोग आहेत. मॉलिब्डेनमयुक्त रंग मृत्तिकाशिल्पात, प्लॅस्टिक उद्योगात, कातडी कमाविण्यासाठी, सुती व लोकरी कापड उद्योगात वगैरे केला जातो तर मॉलिब्डेनम ट्रायॉक्साइडचा उत्प्रेरक म्हणून तेलाच्या भंजनात व इतर रासायनिक प्रक्रियांमध्ये वापर होतो. उच्च वितळणबिंदू आणि अगदी कमी प्रसरणांक यामुळे विद्युत्अभियांत्रिकी, रेडियो इलेक्ट्रॉनिक्स व उच्च तपमान तंत्रक्षेत्रात मॉलिब्डेनमचा उपयोग केला जातो. नेहमीच्या विद्युतदीपातील (बल्ब) टंग्स्टनची तार मॉलिब्डेनमच्या खोबणीत बसवलेली असते तेच कार्य इलेक्ट्रॉन व क्ष-किरण नळ्यातदेखील मॉलिब्डेनमला करावे लागते. बंदुकीच्या नळ्या, विमाने व मोटारींचे विविध भाग, बाष्पयंत्रे, टर्बाइन, धातू कापण्याची यंत्रे या ठिकाणीसुद्धा मॉलिब्डेनमचे सहकार्य मोलाचे ठरते. 

मॉलिब्डेनमच्या खनिजांचा मोठा भाग **फेरोमॉलिब्डेनम** या मिश्र धातू निर्मितीसाठी वापरला जातो. यामुळे उच्च दर्जाचे पोलाद तयार होते. टंग्स्टनही पोलादाच्या मजबुतीसाठी उपयोगी पडते पण मॉलिब्डेनम अधिक प्रभावी आहे. पोलाद निर्मितीच्यावेळी १ % टंग्स्टन वापरून जेवढी मजबुती आणता येते तेवढीच मजबुती केवळ ०.३ % मॉलिब्डेनम वापरून आणता येते शिवाय टंग्स्टनपेक्षा मॉलिब्डेनम स्वस्त पडत असल्याने मॉलिब्डेनमलाच लोखंडाचा एकनिष्ठ सहकारी म्हणले जाते.

ऍल्युमिनियम, तांबे, निकेल, कोबाल्ट, टायटॅनियम यांचा पायाभूत धातू म्हणून उच्च ताकदीच्या टंग्स्टन किंवा मॉलिब्डेनमच्या तंतूंचे बळकटी आणण्यासाठी उपयोग केल्याने वरील धातू / मूलद्रव्ये टायटॅनियमपेक्षा दुप्पट ताकदीचे होतात. वितळलेल्या काचेत मॉलिब्डेनम मिसळल्यावर काचेचा रंग सूर्यप्रकाशात निळा होतो आणि रात्री तीच काच पूर्णपणे पारदर्शी होते. 

वर्ग:मूलद्रव्ये
टेलरियम

**टेलरियम** हा एक रासायनिक पदार्थ आहे. याचे चिह्न Te असून अणुक्रमांक ५२ आहे.

वर्ग:मूलद्रव्ये
पोप एड्रियान सहावा

**पोप एड्रियान सहावा** (२ मार्च, १४५९ - १४ सप्टेंबर, १५२३) हा १६व्या शतकातील पोप होता. हा ९ जानेवारी, १५२२ ते मृत्युपर्यंत या पदावर होता.

एड्रियानस हा एकमेव डच पोप आहे. त्याच्यानंतर जॉन पॉल दुसरा पोपपदावर येई पर्यंत ४५५ वर्षे हा शेवटचा बिग-इटालियन पोप होता.

एड्रियान ०६
वर्ग:इ.स. १४५९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १५२३ मधील मृत्यू
वर्ग:डच पोप
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बेरियम

(Ba) (अणुक्रमांक ५६) रासायनिक पदार्थ.

वर्ग:मूलद्रव्ये
वर्ग:अल्कमृदा धातू
बाटु खान

**बाटु खान** (१२०५ - १२५०) हा चंगीझ खानचा नातू व जोचीचा मुलगा होता.

वर्ग:मंगोलियाचा इतिहास
वर्ग:इ.स. १२०५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १२५० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मोंगके खान

**मोंगके खान** चंगीझ खानचा नातू व तोलुई खानचा पुत्र होता.

वर्ग:मंगोलियाचा इतिहास
वर्ग:इ.स. १२०९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १२५९ मधील मृत्यू
सिझियम

35px|left (Cs) (अणुक्रमांक ५५) रासायनिक पदार्थ.

File:Cesium133Cesium.JPG|अतिशुद्ध स्वरूपातील सिझियम

वर्ग:मूलद्रव्ये
झिर्कोनियम

35px|left (Zr) (अणुक्रमांक ४०) धातुरूप रासायनिक पदार्थ.

प्रसिद्ध जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ मार्टिन हेन्‍रिक क्लॅपरॉथ यांना १७८९ साली एक नवे मूलद्रव्ये सापडले. त्यांनी याचे नाव **झिर्कोनियम** असे ठेवले. याच्या सोनेरी, नारिंगी आणि गुलाबी रंगांच्या छटांमुळे हे खनिज अलेक्झांडर द ग्रेट याच्या काळापासून मौल्यवान खड्यात गणले गेले. अरबी भाषेतील झरकन म्हण्जे सोनेरी या शब्दावरून झिर्कोनियम हे नाव आले असावे.

150px|right|thumb|जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ **क्लॅपरॉथ**

गेल्या शतकाच्या सुरुवातीस झिर्कोनियमची शुद्ध प्रत तयार करणे शक्य झाले आणि तेव्हा समजले की झिर्कोनियम सोबतच नेहमी हाफ्नियम हा धातूही असतोच आणि या वस्तुस्थितीकडे सुमारे १३० वर्षे येवढा मोठा काळ शास्त्रज्ञांचे लक्ष नव्हते. झिर्कोनियम आणि हाफ्नियम हे दोन धातू वेगळे करणे एक कठीण काम आहे. या दोन धातूंच्या रासायनिक गुणधर्मात खूपच साम्य आहे.   

शुद्ध झिर्कोनियमचे बाह्यस्वरूप पोलादाप्रमाणेच असते पण ते पोलादापेक्षा अधिक ताकदवान असते. झिर्कोनियम धातू अनेक प्रकारच्या दाहक माध्यमानाही दाद देत नाही. नायोबियम व टायटॅनियमपेक्षा याची गंजरोधकता जास्त आहे. तर अल्कली द्रव्यांबाबतची याची गंजरोधकता टांटालमपेक्षा अधिक आहे. यामुळे मज्जासंस्थेच्या शल्यकर्मात झिर्कोनियम पासून तयार केलेला "दोरा" टाके घालण्यासाठी वापरला जात असे. तर शल्यकर्मासाठी वापरली जाणारी शस्त्रे झिर्कोनियम धातूची बनविलेली असतात. 

पोलादात झिर्कोनियम मिसळल्यामुळे पोपडे पडण्याचा दोष कमी करता येऊ शकतो. बांधकामात वापरल्या जाणाऱ्या पोलादात झिर्कोनियम मिसळल्यामुळे त्याची गंजण्याची प्रवृत्ती कमी होते. हा मिश्रधातू उच्च तपमानावर तापविल्यावरही त्यावर काहीही दुष्परिणाम होत नसल्याने घडीव काम, ठोकून आकार देण्याचे काम अतिशय वेगाने करता येते. अलोह धातूंसोबत झिर्कोनियम वापरून चांगले परिणाम मिळतात. झिर्कोनियम तांबे, कॅडमियम, ॲल्युमिनियम, मॅग्नेशियम, टायटॅनियम, मॉलिब्डेनम या धातूंसोबत वापरल्यावर उत्तम परिणाम दिसून येतात. आणुभट्टीमध्ये युरेनियमचा वापर अणुगर्भीय इंधन म्हणून होतो, या युरेनियमवर झिर्कोनियमचे आवरण वापरतात. झिर्कोनियम १८५०° से. वर वितळत असल्याने ते अणुभट्टीतील तापमान उत्तम प्रकारे सहन करू शकते. 

झिर्कोनियमची अल्कधर्मी संयुगे रेनकोटवर दिल्या जाणाऱ्या थरांमध्ये वापरल्याने ते उत्तम प्रकारे जलरोधक बनतात, छपाईची रंगीत शाई, खास प्रकारची वॉर्निशे बनविण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात झिर्कोनियमचा वापर मिश्र स्वरूपात होतो. तर इंजिनासाठी उच्च दर्जाचे इंधन तयार करण्यासाठी झिर्कोनियमची संयुगे उत्प्रेरक म्हणून वापरली जातात. कातडी कमाविण्याच्या कामात झिर्कोनियम-सल्फेट संयुगे वापरली जातात. सुमारे २७००° से. तापमानाला टिकणारे झिर्कोनियम डायॉक्साईड, झिर्कोनियम-बोराईड, इ. संयुगे उच्च तापमान टिकविणारे साहित्य तयार करण्यासाठी, तसेच काच तयार करण्यासाठी वापरतात.

File:Zirconium rod.jpg|झिर्कोनियमचा रॉड
File:CZ brilliant.jpg|हिऱ्यासारखा झिर्कोनियमचा मौल्यवान खडा 

वर्ग:मूलद्रव्ये
वर्ग:धातू
युएफा

**युनियन ऑफ युरोपियन फुटबॉल असोसिएशन्स** (संक्षिप्त: **युएफा**) ही युरोप खंडामधील देशांच्या राष्ट्रीय फुटबॉल संघांची एक नियंत्रण संस्था आहे. सध्या युरोपामधील ५३ देशांचे फुटबॉल संघ युएफाचे सदस्य आहेत.

## सदस्य संघ 
## आयोजित केल्या जाणा़ऱ्या स्पर्धा 
### आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा 
* युएफा युरोपियन फुटबॉल अजिंक्यपद: १९५८ मध्ये सुरुवात
* २१, १९ आणि १७ वर्षाखालील खेळाडूंसाठी आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा

### क्लब स्पर्धा 
* युएफा चॅंपियन्स लीग
* युएफा युरोपा लीग
* युएफा सुपर कप

## बाह्य दुवे 
* UEFA संकेतस्थळ

वर्ग:फुटबॉल
खे
एडमिल्सन गोमेस

**होजे एडमिल्सन गोमेस दि मोरेस** हा इटालियन वंशाचा ब्राझिलियन फुटबॉल खेळाडू आहे. हा बचावफळीत खेळतो.
* इ.स. २००२ च्या फुटबॉल विश्वचषक विजेत्या ब्राझिल संघात समावेश.

वर्ग:ब्राझिलचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९७६ मधील जन्म
काफू

* ब्राझिल संघाचा विद्यमान कर्णधार
* ब्राझिलकडून सर्वाधिक (१४२) सामने खेळण्याचा विक्रम
* इ.स. १९९४चा साउथ अमेरीकन फुटबॉलर ऑफ द इयर पुरस्कार विजेता.
* ए.सी. मिलान क्लबकडून फुटबॉल खेळतो.

वर्ग:फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रूड व्हान निस्तलरॉय

## माहिती 
### क्लब 
### राष्ट्रीय संघ 
वर्ग:फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७६ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
राऊल गाँझालेझ

## सांख्यिकी 
''११ नोव्हेंबर, इ.स. २००७ची सांख्यिकी.

(qualifying)

वर्ग:स्पेनचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ओलिफर कान

'''''' हा जर्मनीचा फुटबॉल खेळाडू आहे.

वर्ग:जर्मनीचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
थिएरी ऑन्री

ऑन्री, थिएरी
ऑन्री, थिएरी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कार्लोस आल्बेर्तो परेरा

* इ.स. १९९४ च्या फुटबॉल विश्वचषक विजेत्या ब्राझिल संघाचे प्रशिक्षक.
* सध्याच्या दक्षिण आफ्रिका संघाचे प्रशिक्षक
रिवाल्डो

* इ.स. २००२ च्या फुटबॉल विश्वचषक विजेत्या ब्राझिल संघात समावेश.
* इ.स. १९९९चा युरोपियन फुटबॉलर ऑफ द इयर पुरस्कार विजेता.
* इ.स. १९९९चा फिफा वर्ल्ड प्लेयर ऑफ द इयर पुरस्कार विजेता.

वर्ग:ब्राझिलचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मार्सेलो लिप्पी

**मार्सेलो रोमियो लिप्पी** (१२ एप्रिल, १९४८ - ) हा चा व्यावसायिक फुटबॉल खेळाडू आणि प्रशिक्षक आहे. हा २००४-२००६ दरम्यान इटलीच्या राष्ट्रीय फुटबॉल संघाचा प्रशिक्षक होता. याच्या मार्गदर्शनाखाली इटलीने २००६चा फिफा विश्वचषक जिंकला

वर्ग:इटलीचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इटलीचे फुटबॉल प्रशिक्षक
वर्ग:इ.स. १९४८ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
निकोलास अनेल्का

वर्ग:फ्रान्सचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म
प्रासिओडायमियम

(Pr) (अणुक्रमांक ५९) रासायनिक पदार्थ.

वर्ग:मूलद्रव्ये
वर्ग:लँथेनाइड
रुई कोस्टा

**रुई मनुएल सेझार कोस्टा** (मार्च २९, इ.स. १९७२:लिस्बन, पोर्तुगाल - ) हा पोर्तुगालचा फुटबॉल खेळाडू आहे.

वर्ग:पोर्तुगालचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील जन्म
पाय (निःसंदिग्धीकरण)

* पाय (स्थिरांक)
* पाय (अक्षर)
* पाय (अवयव) : मानवी शरीराचा एक अवयव. मानवी शरीरास दोन पाय असतात.
पायाच्या सहाय्याने मानव चालू शकतो.

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
नेपाळ स्काउट्स

**नेपाळ स्काउट्स** ही नेपाळ देशातील स्काउटिंग आणि गाइडिंग संस्था आहे. याची स्थापना १९५२मध्ये झाली. यात १९,९५२ (२०११) स्काउट आणि ११,९६२ गाइड (२००३) सदस्य होते.

स्काउट्स
वर्ग:स्काउट
इंद्रधनुष्य

thumb|200px|आकाशात दिसणारे इंद्रधनुष्य
thumb|200px|इंद्रधनुष्याच्या निर्मितीची मीमांसा

**इंद्रधनुष्य** म्हणजे पृथ्वीच्या वातावरणातील बाष्पकणांवर / दवबिंदूंवर पडलेल्या सूर्यप्रकाशाचे परावर्तन आणि अपवर्तन होऊन प्रकाशाचा वर्णपट दिसण्याची वातावरणीय, प्रकाशीय घटना आहे. हा वर्णपट धनुष्याकृतीप्रमाणे दिसतो. या वर्णपटात बाहेरील कडेस तांबडा व आतील कडेस जांभळा रंग दिसतो.

क्वचित प्रसंगी मुख्य इंद्रधनुष्याबाहेर पसरलेले, फिक्या रंगांतील व मुख्य इंद्रधनुष्याच्या वर्णपटाच्या उलट्या क्रमाने रंग दाखवणारे (जांभळा बाहेरील कडेस व तांबडा आतील कडेस असणारे) दुय्यम इंद्रधनुष्यही दिसते.

## इंद्रवज्र
संपूर्ण गोलाकार इंद्रधनुष्याला *इंद्रवज्र* असे म्हणतात. इंद्रवज्र क्वचित आणि फक्त काही भौगोलिक ठिकाणीच दिसते.
प्रत्येक इंद्रधनुष्य हा पूर्ण गोल "इंद्रवज्रच" असतो. पण क्षितिजामुळे आपल्याला तो अर्धगोल दिसतो. पावसाचे थेंब कसे , कुठल्या दिशेने, त्यातले अंतर आणि  किती वेगात पडत आहेत यावर इंद्रधनुष्याचे पूर्ण गोलाकार दिसणे अवलंबून असते.
इंद्रवज्राचे वैशिष्ट्य असे, की जो हे दृश्य पाहतो; तो स्वतःलाच त्यात पाहतो. पाहणा-याचे डोके बरोबर मध्यभागी दिसते.
वर्ग:हवामानशास्त्र
वर्ग:प्रकाश
मेष रास

right|thumb|150 px|मेष राशीचे चिन्ह

**मेष** (Aries-अ‍ॅरीज) ही राशीचक्राच्या १२ राशींपैकी पहिली रास आहे. मेष राशीवर मंगळ (ज्योतिष) ग्रहाची मालकी आहे. ही अग्नितत्त्वाची रास असून ही रास क्रांतिवृत्ताच्या १ ते ३० अंशात पसरली आहे. चू, चे, चो, ला, ली, लू, ले, लो, आ ही या राशीत येणारी चरणाक्षरे आहेत. 

## व्यक्तिस्वभाव 
मेष राशीच्या व्यक्ती तापट, कर्तबगार, व्यावहारिक दृष्टिकोन ठेवणाऱ्या, धीट, महत्त्वाकांक्षी, कोणत्याही समस्येला बुद्धीने तोंड देणाऱ्या अशा असतात. स्वतंत्र वृत्तीचा स्वभाव, कर्तबगारी यामुळे या राशीच्या व्यक्तींचा दैवापेक्षा प्रयत्नावर अधिक विश्वास असतो. हे अरसिक, रुक्ष, कठोर, खोटी स्तुती न करणारे, आग्रह न करणारे असे असतात.

कालपुरुषाच्या मस्तकावर या राशीचा अंमल असल्याने या राशीच्या लोकांना सहसा मेंदूशी संबंधित त्रास, जसे दाह, मस्तकशूळ वगैरे तसेच चेहऱ्याचा पक्षाघात, नेत्रदोष, कर्णदोष, रक्तदाब वाढणे असे विकार होऊ शकतात.

## लाभदायक व्यवसाय 
मेष राशीच्या स्वभावानुसार, ही रास असणाऱ्यांत नेतृत्वगुण असल्यामुळे राजकारणी, सैन्याधिकारी, पोलीस विभागातील अधिकारी जर या राशीचे असले तर ते जास्त यशस्वी होतात.

## हे सुद्धा पहा 
राशी

## संदर्भ 
* अश्वलायन - जुना संदर्भ ग्रंथ
* होरासिद्धि - जुना संदर्भ ग्रंथ
* राशी चक्र, लेखक : शरद उपाध्ये

वर्ग:हिंदू कालमापन
वर्ग:भारताची राष्ट्रीय दिनदर्शिका
वर्ग:हिंदू दिनदर्शिका
वर्ग:हिंदू पंचांग
वर्ग:ज्योतिष
वर्ग:राशी
वर्ग:ज्योतिष-राशी
वर्ग:फलज्योतिष
वृषभ रास

right|thumb|150 px|वृषभ राशीचे चिन्ह
**वृषभ** ही राशीचक्राच्या १२ राशींपैकी दुसरी रास आहे. जन्मकुंडलीतील २ आकड्याने दर्शवतात. वृषभ राशीवर शुक्र (ज्योतिष) ग्रहाची मालकी आहे. ही रास कष्टाळूपणा, सोशीकपणा, सतत कार्य करण्याची धमक व दीर्घोद्योग हे बैलाचे नैसर्गिक गुण दर्शवते. ही सम राशी आहे. कुंडलीतील समस्थानात सम राशी सामान्यत: बलवान असते असे मानले जाते. ही स्थिर आणि पृथ्वी तत्त्वाची राशी आहे. तसेच ही चतुष्पाद राशी आहे. चतुष्पाद राशी दशम भावात बलवान असतात. ही पृष्ठोदय राशी आणि रात्रीबली राशी आहे. ही मध्यम प्रसव आहे.

## स्वभाव 
वृषभ ही रास चंद्राची रास आहे. या राशीच्या व्यक्ती तेजस्वी, बुद्धीमान असतात. लोकांना आपलेसे करणारी ही रास आहे.

अक्षरे - ब व उ

वर्ग:ज्योतिष
वर्ग:फलज्योतिष
वर्ग:राशी
वर्ग:ज्योतिष-राशी
सिंह रास

इवलेसे|सिंह राशीचे  चिन्ह
**सिंह** (♌︎; प्राचीन ग्रीक: Λέων, रोमन भाषेत: Léōn, लॅटिनमध्ये "सिंह" साठी) ही राशीची पाचवी रास आहे.अग्नीतत्त्व राशी आहे. या ग्रहावर रवि (ज्योतिष) ग्रहाचे  शासक आहे. ही राशी वंध्या राशी म्हणूनही ओळखली जाते. कुंडली मध्ये ५ आकड्याने  ही दर्शवली जाते. सूर्य व मंगळ हे या राशीचे कारक ग्रह आहेत. ही अग्नितत्त्व, पुरुष राशीराशी आहे. राशीचा स्वामी सूर्य (ज्योतिष) आहे. मघा, पूर्वा फाल्गुनी नक्षत्राचे चार चरण व उत्तरा फाल्गुनीचे प्रथम चरण मिळून सिंह रास होते.
## स्वभाव 
यांना अधिकार गाजवणे आवडते. भरपूर स्फूर्ती  तत्त्वनिष्ठता आकर्षता, आशावाद असलेली ही राशी आहे. जिद्दीने उभारी घेण्याची हिम्मत ठेवतात. मिरवण्याची हौस असते, मान सन्मान आवडतात. ताकद आणि चपळाई भरपूर असते.

## संदर्भ यादि 
## हे सुद्धा पहा
* फलज्योतिष

वर्ग:ज्योतिष
वर्ग:फलज्योतिष
वर्ग:राशी
वर्ग:ज्योतिष-राशी
मिथुन रास

right|thumb|150 px|मिथुन राशीचे चिन्ह
**मिथुन** (इंग्रजीमध्ये जेमिनी) ही राशीचक्राच्या १२ राशींपैकी तिसरी रास आहे. मिथुन राशीवर बुध (ज्योतिष) ग्रहाची मालकी आहे व ही वायुतत्‍त्वाची रास आहे, असे म्हणले जाते. कुंडलीतील ही रास तिसऱ्या क्रमांकाच्या घराने दर्शवतात. सूर्य या राशीत २१ मेपासून २१ जूनपर्यंत असतो. या राशी ६६ च्या आसपास तारे आहेत, त्यांपैकी पोलक्स हा सगळ्यात मोठा आहे

ग्रीक पुराणाप्रमाणे ही रास म्हणजे कॅस्टर आणि पोलक्स या दोघांची जुळी जोडगोळी आहे, म्हणून हिचे नाव जेमिनी (जुळे). 

हिंदू पुराणानुसार हे जोडतारे म्हणजे सूर्य आणि सूर्यपत्‍नी असलेली आणि मेघांची देवता शरण्यू यांची आश्विन नावाची दोन जुळी मुले आहेत.

## स्वभाव 
या राशीत उत्तम ग्रहणशक्ती आढळते. अभ्यासू वृत्ती, तरल बुद्धी, हास्य विनोदी, खेळकर असा स्वभाव दिसून येतो. बोलण्यात चातुर्य आणि उत्कृष्ट स्मरण शक्ती हे दोन महत्त्वाच्या गोष्टी आहेत. 

वर्ग:ज्योतिष
वर्ग:फलज्योतिष
वर्ग:राशी
वर्ग:ज्योतिष-राशी
कन्या रास

**कन्या रास** एक ज्योतिष-राशी आहे. राशीवर बुधाचा अंमल आहे.  पृथ्वी तत्त्वाची ही रास असून विवेक आणि स्नेहाचे प्रतीक आहे. या राशीची व्यक्ती दुहेरी स्वभावाची असते अशी ज्योतिषींची मान्यता आहे.

मीन रास ही कन्या राशीची विरोधी रास मानली जाते.

## स्वभाव 
ही जन्मरास असणाऱ्यांमध्ये उत्कृष्ट बुद्धिमत्ता व संशोधक वृत्ती दिसून येते. त्या लोकांत ऐन वेळी कामाला येणारी अचाट स्मरणशक्ती आढळते.  बुद्धिचातुर्य, हजरजबाबीपणा, हास्यविनोद यांच्या जोरावर या राशीच्या लोकांना लोकप्रियता मिळते. ही माणसे निरीक्षण हातोटी उत्तम असलेली, अंतर्मनाचा थांग लागू न देणारी, पैशाच्या बाबतीत काटेकोर आणि, दूरचा विचार करणारी असतात. यांना माणसाची उत्तम पारख असते.
उत्तरा नक्षत्राचे  २,३,४ चरण, हस्त नक्षत्र आणि चित्रा नक्षत्राचे पहिले दोन चरण मिळून ही रास निर्माण होते. 

ही जन्मरास असणाऱ्या मुलांची नावे- टो,पा,पी,मु,मू,ष,ग,ड,पे,पी,ज या अक्षरांपैकी एखाद्या अक्षरावरून ठेवतात.

## हे सुद्धा पहा 
* कुंडली
* फलज्योतिष
* चांदण्यांची नावे

वर्ग:ज्योतिष
वर्ग:फलज्योतिष
वर्ग:राशी
वर्ग:ज्योतिष-राशी
रॉबर्ट पिरेस

250 px|इवलेसे|रॉबर्ट पिरेस
**रॉबर्ट पिरेस** (;  , रेंस) हा एक फ्रेंच फुटबॉलपटू आहे. १९९६ ते २००४ दरम्यान  राष्ट्रीय संघाचा भाग राहिलेला पिरेस १९९८ फिफा विश्वचषक, युएफा यूरो २००० व २००१ फिफा कॉन्फेडरेशन्स चषक स्पर्धांमध्ये फ्रान्सडून खेळला आहे. क्लब पातळीवर पिरेस १९९३-९८ दरम्यान लीग १मधील एफ.सी. मेस, १९९८-२००० दरम्यान ऑलिंपिक दे मार्सेल, २०००-०६ दरम्यान प्रीमियर लीगमधील आर्सेनल एफ.सी., २००६-१० दरम्यान ला लीगामधील व्हियारेआल सी.एफ., २०१०-११ दरम्यान ॲस्टन व्हिला एफ.सी. तर २०१४ पासून भारताच्या इंडियन सुपर लीगमधील एफ.सी. गोवा ह्या क्लबांसाठी खेळत आहे.

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:फ्रान्सचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इंडियन सुपर लीग खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कर्क रास

right|thumb|150 px|कर्क राशीचे चिन्ह
**कर्क**  ही मेेष राशीपासून आरंभ होणाऱ्या राशीचक्रातील १२ राशींपैकी चौथी रास आहे. पुनर्वसू नक्षत्राचा एक चरण आणि पुष्य व आश्लेषा ही नक्षत्रे मिळून ही रास बनते.  सूर्य १५ जुलैच्या आसपास कर्क राशीत प्रवेश करतो आणि १५ ऑगस्टच्या आसपास ही रास सोडून सिंह राशीच्या मघा नक्षत्रात प्रवेश करतो.  
आकाशात दिसणाऱ्या कर्क राशीत चार प्रमुख तारे आहेत, आणि त्यांपैकी फक्त दोन ठळक. कर्क राशीच्या पूर्वेला सिंह व पश्चिमेला मिथुन या राशी आणि उत्तरेला काकुली, ईशान्येला लघुसिंह व नैर्ऋत्येला लघुलुब्धक नावाचे तारकापुंज येतात.

**कर्क** (♋︎) ( इंग्रजी: Cancer ,ग्रीक: Καρκίνος, रोमनीकृत: Karkínos, "क्रॅब" साठी लॅटिन) हे कर्क राशीपासून उद्भवणारे चौथे ज्योतिषशास्त्रीय चिन्ह आहे. हे ९०° ते १२०° आकाशीय रेखांशापर्यंत पसरलेले आहे. उष्णकटिबंधीय राशी अंतर्गत, सूर्य अंदाजे २२ जून ते २२ जुलै दरम्यान या क्षेत्रातून भ्रमण करतो. 
ज्योतिषशास्त्रात, कर्क हे जल त्रिकोणाचे मुख्य चिन्ह आहे, जे कर्क, मीन आणि वृश्चिक राशीपासून बनलेले आहे. हे सहा नकारात्मक चिन्हांपैकी एक आहे आणि त्याचा शासक ग्रह चंद्र आहे. जरी कर्कच्या काही चित्रणांमध्ये लॉबस्टर किंवा क्रेफिशचा समावेश आहे,  चिन्ह बहुतेक वेळा कार्किनोसवर आधारित खेकड्याद्वारे दर्शविले जाते. कर्क राशीचे विरुद्ध चिन्ह मकर आहे.

## हिंदू फलज्योतिषानुसार
कर्क राशीवर चंद्र ग्रहाची मालकी आहे. ही राशी ४ आकड्याने दर्शवतात. कर्क राशीचा जलप्रदेश, समुद्र, नदी किंवा समुद्रकिनारा यांचा जवळचा संबंध मानला जातो. कर्क रास पृष्ठोदयी आहे. उत्तर दिशेकडे विशेष बलवान असते.

साधारणपणे कर्क रास चंचल, कोमल, सौम्य पण अस्थिर स्वभावाची दिसून येते. ही रास रजोगुणी, जलतत्त्वयुक्त आहे. तसेच रात्री बलवान असणारी, कफ प्रकृतीची, स्त्री प्रधान आणि बहुसंततीयुक्त आहे.  या राशीचे गुण म्हणजे चिवटपणा, लज्जा आणि विवेक.

कर्क राशी घेऊन जन्मलेल्या मुलाच्या नावाचे आद्याक्षर  ही, हू, हे, दा, दि, दे किंवा दो असावे असा संकेत आहे.

## संदर्भ यादि 
वर्ग:ज्योतिष
वर्ग:फलज्योतिष
वर्ग:राशी
वर्ग:ज्योतिष-राशी
तूळ रास

इवलेसे|तूळ राशीचे चिन्ह
**तूळ** हा एक अंतराळातील तारका समूह आहे. बारा राशीतली ही एक ज्योतिष-राशी आहे. यावर शुक्र (ज्योतिष) ग्रहाचा अंमल आहे. तूळ रास कुंडली मध्ये ७ आकड्याने दर्शवतात. ही वायू तत्त्व असलेली रास आहे. चित्रा नक्षत्राचा तिसरा व चौथा चरण, स्वातीचे चारही चरण व विशाखाच्या प्रथम, द्वितीय आणि तृतीय चरण मिळून ही राशी बनते.

## स्वभाव 
या व्यक्ती आकर्षक, सुंदर, प्रेमळ, कष्टाळू, सौंदर्यप्रेमी, न्यायप्रिय, आणि नीतिवान असतात. अंतःकरण जाणून घेण्याची हातोटी दिसून येते.
## हे सुद्धा पहा
* कुंडली
* फलज्योतिष

वर्ग:ज्योतिष
वर्ग:फलज्योतिष
वर्ग:राशी
वर्ग:ज्योतिष-राशी
वृश्चिक रास

वृश्चिक एक ज्योतिष-राशी आहे पृथ्वीवरून माणसाला दिसणारे जे आकाश आहे त्याच्या पूर्वेकडून पश्चिमेकडे जाणाऱ्या रेषेवर आकाशाचे प्रत्येकी ३० अंशाचे असे बारा भाग केले आहेत. वृश्चिक रास ही आठव्या भागात येते, म्हणून ही राशी कुंडलीत ८ या आकड्याने दर्शवतात. या राशीमध्ये विशाखा नक्षत्राच्या चारापैकी चौथा चरण(भाग), आणि अनुराधा व ज्येष्ठा ही संपूर्ण नक्षत्रे येतात.

या राशीवर मंगळ (ज्योतिष) ग्रहाचा अंमल आहे. ही जलतत्त्वाची आणि स्थिरस्वभावाची आहे. ही चंद्राची नीच रास आहे. 

वृश्चिक म्हणजे विंचू, या राशीची माणसे एकटे राहणे आणि विनाकारण दुसऱ्याच्या फंदात न पडणे पसंद करतात. पण जर कोणी या लोकांना छेडले तर विंचवाप्रमाणे डंक मारायला हे मागेपुढे पहात नाहीत.

## हे सुद्धा पहा 
* कुंडली
* फलज्योतिष

वर्ग:ज्योतिष
वर्ग:फलज्योतिष
वर्ग:राशी
वर्ग:ज्योतिष-राशी
कुंभ रास

इवलेसे
**कुंभ** एक ज्योतिष-राशी आहे. पृथ्वीवरून माणसाला दिसणारे जे आकाश आहे त्याच्या पूर्वेकडून पश्चिमेकडे जाणाऱ्या रेषेवर आकाशाचे प्रत्येकी ३० अंशाचे असे बारा भाग केले आहेत. कुंभ रास ही अकराव्या भागात येते म्हणून ही राशी कुंडलीत ११ या आकड्याने दर्शवतात. या राशीमध्ये धनिष्ठा नक्षत्राचा दुसरा चरण(चारातला दुसरा भाग), आणि शततारका हे संपूर्ण नक्षत्र आणि पूर्वाभाद्रपदा नक्षत्राचे पहिले तीन चरण येतात.

ज्योतिषशास्त्रीय मतानुसार ही बौद्धिक तत्त्वाची रास आहे.  मित्र राशी मिथुन व तूळ. मिथुन, तूळ व कुंभ राशीची माणसे कानाद्वारे जन्म मरणाच्या फेऱ्यात अडकतात.
त्यांची वासना कानांत असते. त्यांना प्रिय बोललेले आवडते आणि अप्रिय बोलणे सहन होत नाही.

## स्वभाव 
या व्यक्ती बुद्धिप्रामाण्यवादी असतात, असे फलज्योतिष्यात सांगितले आहे. 
ही जन्मरास असलेल्या बाळाला  - गु, गे, गो, सा, सी, सु, से, सो, द यांपैकी एखाद्या आद्याक्षराचे नाव ठेवतात.

## हे सुद्धा पहा
* कुंडली
* फलज्योतिष
* चांदण्यांची नावे

वर्ग:ज्योतिष
वर्ग:फलज्योतिष
वर्ग:राशी
वर्ग:ज्योतिष-राशी
मकर रास

एक ज्योतिष-राशी आहे पृथ्वीवरून माणसाला दिसणारे जे आकाश आहे त्याच्या पूर्वेकडून पश्चिमेकडे जाणाऱ्या रेषेवर आकाशाचे प्रत्येकी ३० अंशाचे असे बारा भाग केले आहेत. मकर रास ही दहाव्या भागात येते, म्हणून ही राशी कुंडलीत १० या आकड्याने दर्शवतात. या राशीमध्ये उत्तराषाढा नक्षत्राचे चारापैकी शेवटचे तीन चरण(भाग) श्रवण हे संपूर्ण नक्षत्र आणि धनिष्ठा नक्षत्राचे पहिले दोन चरण येतात.

या राशीवर शनि (ज्योतिष)चा अंमल आहे. 
## स्वभाव 
व्यवहारी, धोरणी, महत्त्वाकांक्षी, शिस्तप्रिय.
## हे सुद्धा पहा
* कुंडली
* फलज्योतिष

वर्ग:ज्योतिष
वर्ग:फलज्योतिष
वर्ग:राशी
वर्ग:ज्योतिष-राशी
धनु रास

**धनु** एक ज्योतिष-राशी आहे पृथ्वीवरून माणसाला दिसणारे जे आकाश आहे त्याच्या पूर्वेकडून पश्चिमेकडे जाणाऱ्या रेषेवर आकाशाचे प्रत्येकी ३० अंशाचे असे बारा भाग केले आहेत. धनु रास ही नवव्या भागात येते, म्हणून ही राशी कुंडलीत ९ या आकड्याने दर्शवतात. या राशीमध्ये मूळ व पूर्वाषाढा ही संपूर्ण नक्षत्रे आणि उत्तराषाढा नक्षत्राच्या चारापैकी पहिला चरण(भाग) येतो.

ही अग्नितत्त्वाची रास आहे. यावर गुरू (ज्योतिष)चा अंमल आहे. 

## स्वभाव
ही द्विस्वभावी राशी आहे. ही रास असलेल्या माणसाचा स्वभाव काहीसा संतापी, पण याचवेळी संयमी आणि सात्त्विक असतो. माणसात अध्यात्माची ओढ दिसते. तो आशावादी असतो आणि त्याच्यात परोपकारी वृत्ती, दिलदारपणा, न्यायीपणा, उदारपणा व समाजसेवा करण्याची वृत्ती असल्याचे  दिसून येते

नावांची आद्याक्षरे - ये, यो, भा, भी, भू, धा, फा, टा, भे. 
## हे सुद्धा पहा
* कुंडली
* फलज्योतिष

वर्ग:ज्योतिष
वर्ग:फलज्योतिष
वर्ग:राशी
वर्ग:ज्योतिष-राशी
मीन रास

इवलेसे|मीन राशीचे चिन्ह
**मीन रास** एक ज्योतिष-राशी आहे. पृथ्वीवरून माणसाला दिसणारे जे आकाश आहे त्याच्या पूर्वेकडून पश्चिमेकडे जाणाऱ्या रेषेवर आकाशाचे प्रत्येकी ३० अंशाचे असे बारा भाग केले आहेत. मीन रास ही बाराव्‍या भागात येते म्हणून ही राशी १२ या आकड्याने दर्शवतात. या राशीमध्ये पूर्वा भाद्रपदा ह्या नक्षत्राचा शेवटचा चौथा चरण(चौथा भाग), आणि उत्तराभाद्रपदा व रेवती ही नक्षत्रे येतात. 
## स्वभाव 
ही द्विस्वभावी राशी आहे.

आद्याक्षरे - दि, दु, ठ, थ, झ, यां, दे, दो, चा,ची 

कन्या रास मीन राशीचा विरोधी रास मानली जाते.

## हे सुद्धा पहा 
* कुंडली
* फलज्योतिष

वर्ग:ज्योतिष
वर्ग:फलज्योतिष
वर्ग:राशी
वर्ग:ज्योतिष-राशी
सेरियम

35px|left
(Ce) (अणुक्रमांक ५८) रासायनिक पदार्थ.

वर्ग:मूलद्रव्ये
वर्ग:लँथेनाइड
साव्हो मिलोसेविच

**साव्हो मिलोसेविच** (सर्बियन सिरिलिक: Саво Милошевић; २ सप्टेंबर १९७३) हा सर्बियाचा निवृत्त फुटबॉल खेळाडू आहे. बॉस्नियामध्ये जन्मलेला मिलोसेविच अनेक युरोपियन क्लबांमधून फुटबॉल खेळला. तो युगोस्लाव्हियाचे संघीय प्रजासत्ताक व सर्बिया आणि माँटेनिग्रो ह्या देशांच्या राष्ट्रीय संघांसाठी सर्वाधिक सामने खेळलेला फुटबॉल खेळाडू आहे. २००१ ते २००६ दरम्यान तो  संघाचा कर्णधार होता.

## बाह्य दुवे 
* माहिती 

वर्ग:सर्बियाचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ऑगस्ट १८

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### तेरावे शतक 
* १२०१ - रिगा शहराची स्थापना.
### सोळावे शतक 
* १५८७ - रोआनोक वसाहतीच्या गव्हर्नर जॉन व्हाइटची मुलगी व्हर्जिनिया डेर ही अमेरिकेत जन्माला आलेली सर्वप्रथम इंग्लिश व्यक्ती ठरली.
### एकोणिसावे शतक
### विसावे शतक 
* १९०९ - टोक्योच्या महापौर युकिओ ओझाकीने वॉशिंग्टन डी.सी. शहरास २,००० चेरीच्या झाडांची भेट दिली. अद्यापही ही झाडे पोटोमॅक नदीकाठी आहेत.
* १९१७ - थेसालोनिकी, ग्रीसला आग लागू शहराचा तिसरा भाग भस्मसात.
* १९२० - अमेरिकेच्या संविधानातील १९वा बदल लागू झाल्याने स्त्रीयांना मतदानाचा हक्क मिळाला.
* १९४१ - नागरिकांच्या दबावापुढे झुकून ऍडॉल्फ हिटलरने मतिमंद व्यक्तींचे शिरकाण तात्पुरते थांबवले.
* १९६३ - जेम्स मेरेडिथ हा मिसिसिपी विद्यापीठातून स्नातक होणारा पहिला श्यामवर्णीय व्यक्ती झाला.
* १९७१ - व्हियेतनाम युद्ध - ऑस्ट्रेलिया आणि न्यू झीलंडने आपले सैनिक व्हियेतनाममधून काढून घेण्याचे ठरवले.
* १९८३ - हरिकेन ऍलिशिया टेक्सासच्या किनाऱ्यावर आले. २२ ठार, १ अब्ज अमेरिकन डॉलरचे नुकसान.

### एकविसावे शतक
* २००५ - जावामध्ये वीज गेल्यामुळे १० कोटी लोक अंधारात.
* २००८ - पाकिस्तानच्या राष्ट्राध्यक्ष परवेझ मुशर्रफने राजीनामा दिला.

## जन्म 
* १६९२ - लुई हेन्री, डुक दि बर्बन, फ्रांसचा पंतप्रधान.
* १६९९ - थोरले बाजीराव पेशवे, मराठा साम्राज्याचे पेशवे.
* १७५० - आंतोन्यो साल्येरी, इटालियन संगीतकार.
* १७७४ - मेरीवेदर लुईस, अमेरिकन शोधक व साहसिक.
* १७९२ - जॉन रसेल, युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान.
* १८३० - फ्रांझ जोसेफ पहिला, ऑस्ट्रियाचा सम्राट.
* १८७२ - विष्णू दिगंबर पलुसकर, मराठी हिंदुस्तानी गायक.
* १९६२ - फेलिपे काल्डेरॉन, मेक्सिकोचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९६७ - दलेर मेहंदी, भारतीय गायक, नर्तक.
* १९८० - प्रीती झंगियानी, हिंदी चित्रपट अभिनेत्री.

## मृत्यू 
* १२२७ - चंगीझ खान, मंगोल सम्राट.
* १२७६ - पोप एड्रियन पाचवा.
* १५०३ - पोप अलेक्झांडर सहावा.
* १५५९ - पोप पॉल चौथा.
* १६२० - वान्ली, चिनी सम्राट.
* १७६५ - फ्रांसिस पहिला, पवित्र रोमन सम्राट.
* १८५० - ऑनोरे दि बाल्झाक, फ्रेंच लेखक.
* १९४० - वॉल्टर पी. क्रायस्लर, अमेरिकन उद्योगपती.
* १९४५ - नेताजी सुभाषचंद्र बोस, भारतीय स्वातंत्रसेनानी
*१९७९ - वसंतराव नाईक , हरितक्रांती , श्वेतक्रांती  व रोजगार हमी योजनेेेेचे जनक (सिंगापूर येथे निधन) 
* १९९८ - पर्सिस खंभाता, भारतीय अभिनेत्री.
* २००८ - नारायण धारप, मराठी लेखक.
* २००९ - किम दे-जुंग, दक्षिण कोरियाचा १५वा राष्ट्राध्यक्ष.
* २००९ - रॉबर्ट नोव्हाक, अमेरिकन पत्रकार.

## प्रतिवार्षिक पालन 
## बाह्य दुवे
ऑगस्ट १५ - ऑगस्ट १६ - ऑगस्ट १७ - **ऑगस्ट १८** - ऑगस्ट १९ - ऑगस्ट महिना
----
पोप लिओ नववा

**पोप लिओ नववा** (जून २१, इ.स. १००२:एग्विशाइम - एप्रिल १९, इ.स. १०५४:रोम) हा अकराव्या शतकातील पोप होता.

लिओ ०९
वर्ग:इ.स. १०५४ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १००२ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
तोमास रॉसित्स्की

* झेक गणराज्याचा मधल्या फळीचा फुटबॉल खेळाडू
* सध्या आर्सेनल एफ.सी. या इंग्लिश क्लबकडून खेळतो.

वर्ग:चेक प्रजासत्ताकाचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म
गॅरी लिनेकर

* इंग्लिश फुटबॉल संघाचा माजी कर्णधार.
* अत्यंत खिलाडू वृत्तीचा खेळाडू: त्याच्या संपूर्ण कारकिर्दीत एकदाही पिवळे किंवा लाल कार्ड दाखवले गेले नाही. 
* इ.स. १९८६ च्या फुटबॉल विश्वचषक स्पर्धेत सर्वाधिक (६) गोल.

वर्ग:इंग्लंडचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
केव्हिन कीगन

* इंग्लिश फुटबॉल संघाचा माजी कर्णधार

वर्ग:फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बॉबी मूर

**बॉबी मूर** इंग्लंडकडून आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळलेला खेळाडू आहे. हा इ.स. १९६६ च्या फुटबॉल विश्वचषक स्पर्धेत विजेत्या इंग्लंडच्या संघाचा कर्णधार होता.

वर्ग:इंग्लंडचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९४१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील मृत्यू
तोरेगीन खातून

ओगदेई खानची बायको. ही धर्माने ख्रिश्चन होती. ओगदेईच्या पश्चात तिने व तिच्या मर्जीतील काही स्त्रीयांनी मिळून काही काळ मंगोल साम्राज्याची धुरा समर्थपणे वाहिली. इ.स. १२४५मध्ये तिने आपला मुलगा गुयुक खानला गादीवर बसवले. गुयुक खानाने आपल्या थोडक्या परंतु अत्यंत जुलमी राजवटीत आपल्या आईच्या सर्व सहकाऱ्यांना देहांत दिला. या धक्क्याने लवकरच तोरेगीन खातूनचे निधन झाले.

वर्ग: मंगोलियाचा इतिहास
इ.स. १२२९


वर्ग:इ.स.च्या १२२० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
फॉर्म्युला वन

**फॉर्म्युला वन** जो  एफ 1 या नावाने ही ओळखला जातो हा अतिशय जलद अशा मोटार शर्यतीचा खेळ आहे. हा खेळ अधिकृतरित्या **एफआयए फॉर्म्युला वन विश्व अजिंक्यपद** , या नावाने ओळखला जातो.

## स्पर्धेचा इतिहास 
## तंत्रज्ञान
## ग्रां प्री 
## हे सुद्धा पहा 
# फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी
# फॉर्म्युला वन चालक यादी
# फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी
# फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी
# फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी
# 

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
# फॉर्म्युला वन ग्रांप्रीचे अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:क्रीडा
वर्ग:फॉर्म्युला वन
मखाया न्तिनी

न्तिनी, मखाया
वर्ग:चेन्नई सुपर किंग्स माजी खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डिसेंबर १८

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### सतरावे शतक 
### अठरावे शतक
### एकोणिसावे शतक 
### विसावे शतक
### एकविसावे शतक 
* २०१२ - पुण्यात इमारतीचे बांधका करीत असताना छत कोसळून १३ कामगार ठार.
* २०२४ - मुंबईजवळ घारापुरीच्या दिशेने जाणाऱ्या "नीलकमल" फेरी आणि भारतीय आरमाराची स्पीटबोट यांच्यात धडक. १३ प्रवासी मृत्युमुखी व ५ जण बेपत्ता. एकूण ९९ जणांना वाचवण्यात आले. नीलकमलमध्ये क्षमतेपेक्षा जास्त प्रवासी भरले होते.

## जन्म 
* १६२० - हाइनरिक रॉथ, जर्मनीचा संस्कृतपंडित.
* १६२६ - क्रिस्टीना, स्वीडनची राणी.
* १७७८ - जोसेफ ग्रिमाल्डी, इंग्लिश विदूषक.
* १८५६ - सर जे.जे. थॉमसन, नोबेल पारितोषिक विजेता इंग्लिश भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १८६३ - फ्रांझ फर्डिनांड, ऑस्ट्रियाचा आर्चड्यूक.
* १८७८ - जोसेफ स्टालिन, सोवियेत संघाचा नेता.
* १८८६ - टाय कॉब, अमेरिकन बेसबॉल खेळाडू.
* १९१० - एरिक टिंडिल, न्यू झीलंडचा क्रिकेट आणि रग्बी खेळाडू.
* १९१३ - विली ब्रॅंट, पश्चिम जर्मनीचा चान्सेलर.
* १९३० - रमेश तेंडुलकर, मराठी साहित्यिक व समीक्षक.
* १९३१ - स.शि. भावे, मराठी समीक्षक.
* १९४३ - कीथ रिचर्ड्स, इंग्लिश संगीतकार.
* १९४६ - स्टीवन स्पीलबर्ग, अमेरिकन चित्रपट दिग्दर्शक.
* १९४६ - रे लियोटा, अमेरिकन चित्रपट अभिनेता.
* १९५५ - विजय मल्ल्या, भारतीय उद्योगपती
* १९६३ - ब्रॅड पिट, अमेरिकन चित्रपट अभिनेता.
* १९७१ - बरखा दत्त, भारतीय पत्रकार.
* १९७१ - अरांता सांचेझ व्हिकारियो, स्पेनची टेनिस खेळाडू.
* १९७८ - केटी होम्स, अमेरिकन चित्रपट अभिनेत्री.

## मृत्यू 
* १९९३ - राजा बारगीर, मराठी आणि हिंदी चित्रपट दिग्दर्शक.
* १९९५ - कमलाकरबुवा औरंगाबादकर, कीर्तनकार.
* २००० - मुरलीधर गोपाळ तथा मु.गो.गुळवणी, भारतीय इतिहास संशोधक, वैदिक संस्कृतीचे अभ्यासक.
* २००४ - विजय हजारे, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.

## प्रतिवार्षिक पालन
* प्रजासत्ताक दिन - नायजर.
* जागतिक स्थलांतरित दिन.
* अरब भाषा दिन.
* अस्पृश्यता निवारण दिन
* अल्पसंख्याक हक्‍क दिन

## बाह्य दुवे
डिसेंबर १६ - डिसेंबर १७ - **डिसेंबर १८** - डिसेंबर १९ - डिसेंबर २० - (डिसेंबर महिना)
मार्क वेबर

वर्ग:ऑस्ट्रेलियन फॉर्म्युला वन चालक
वर्ग:फॉर्म्युला वन चालक‎
ज्यांकार्लो फिसिकेल्ला

**ज्यांकार्लो फिसिकेल्ला** (जानेवारी १४, इ.स. १९७३:रोम - ) हा इटालियन रेसकार चालक आहे. फिसिकेल्ल्याने रेनॉल्ट, सॉबर, जॉर्डन, बेन्थॉं आणि मिनार्डी संघांसाठी कार चालवली आहे. सध्या तो फोर्स इंडिया या संघाचा चालक आहे.

याला *फिसिको* आणि *फिसि* या नावांनीही ओळखतात.

वर्ग:फोर्स इंडिया
वर्ग:इटालियन फॉर्म्युला वन चालक
वर्ग:इ.स. १९७३ मधील जन्म
वर्ग:फॉर्म्युला वन चालक
फिलिपे मास्सा

वर्ग:ब्राझिलियन फॉर्म्युला वन चालक
वर्ग:फॉर्म्युला वन चालक
रुबेन्स बॅरीकेलो

**रुबेन्स** *रुबिन्हो* **गॉन्साल्वेस बॅरिकेलो** (२३ मे, १९७२ - ) हा ब्राझीलचा फॉर्म्युला वन चालक आहे. याने १९९३-२०११ दरम्यान ११ ग्रां प्री शर्यती जिंकल्या तर ६८ वेळा पहिल्या तीन क्रमांकात आला.

वर्ग:ब्राझिलियन फॉर्म्युला वन चालक
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जेन्सन बटन

**जेन्सन अलेक्झांडर लायोंस बटन**  (१९  जानेवारी  १९८० - हयात) हा ब्रिटिश  फॉर्म्युला वन चालक आहे.  सध्या तो व्होडाफोन मॅकलारेन मर्सिडीज संघाचे प्रतिनिधित्व करत आहे. जेन्सन ने २००९ च्या मोसमात फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद जिंकले आहे.

वर्ग:ब्रिटिश फॉर्म्युला वन चालक‎
वर्ग:फॉर्म्युला वन चालक‎
वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म
किमी रायकोन्नेन

**किमी रायकोन्नेन**(१७ ऑक्टोबर १९७९ एस्पू  - हयात)  हा एक फिनिश रेसिंग कार चालक आहे. फॉर्म्युला वनच्या नऊ मोसमात त्याने  भाग घेतला. यापैकी २००७ च्या  मोसमात तो फॉर्म्युला वन विश्व अजिंक्यपद मिळवण्यात यशस्वी झाला.  २००९ ते २०११ मध्ये त्याने विश्व रॅली अजिंक्यपद स्पर्धेत आईस वन रेसिंग या संघाचे प्रतिनिधित्व केले. २०१२ फॉर्म्युला वन हंगामात तो लोटस रेसिंग संघाचे प्रतिनिधित्व करणार आहे. 

वर्ग:फिनिश फॉर्म्युला वन चालक
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म
वर्ग:फॉर्म्युला वन चालक
ताकुमा सातो

thumb|right|200px|
**ताकुमा सातो** (जपानी: 佐藤 琢磨 ;) (जानेवारी २८, १९७७ - हयात) हा फॉर्म्युला वन शर्यतींमधील जपानी चालक आहे. फॉर्म्युला वन शर्यतींच्या इतिहासातील आजवरचा सर्वाधिक यशस्वी जपानी चालक म्हणून तो विशेषत्वाने ओळखला जातो.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ (जपानी व इंग्लिश मजकूर)

वर्ग:जपानी फॉर्म्युला वन चालक
वर्ग:इ.स. १९७७ मधील जन्म
वर्ग:फॉर्म्युला वन चालक‎
निको रॉसबर्ग

## कारकिर्द
### सारांश
### फॉर्म्युला वन
 शर्यत पूर्ण नाही केली, परंतु ९०% शर्यत पूर्ण केल्यामुळे गुण मिळाले.
 शर्यत पूर्ण नाही केली परंतु ७५% शर्यत पूर्ण केल्यामुळे ५०% गुण मिळाले.

## हे सुद्धा पहा 
# फॉर्म्युला वन
# 
# फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी
# फॉर्म्युला वन चालक यादी
# फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी
# फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी
# फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
# फॉर्म्युला वन ग्रांप्रीचे अधिकृत संकेतस्थळ
# निको रॉसबर्ग रेखाचित्र  – मर्सिडीज जीपी अधिकृत संकेतस्थळ. 
# निको रॉसबर्ग कारकीर्द आकडेवारी. 
# निको रॉसबर्ग कारकीर्द.
# 

वर्ग:जर्मन फॉर्म्युला वन चालक
वर्ग:फॉर्म्युला वन चालक‎
संभाजीनगर (निःसंदिग्धीकरण)

शिवसेना पक्षाद्वारे मराठवाड्यातील औरंगाबाद या शहर/जिल्ह्यास **संभाजीनगर** असे संबोधले जाते.

पुणे शहरातील डेक्कन जिमखाना भागाचेही अधिकृतरीत्या संभाजीनगर असे नामकरण झालेले आहे. या विभागात पुढील लेख आहेत.

*छत्रपती संभाजीनगर जिल्हा - महाराष्ट्र राज्य
*छत्रपती संभाजीनगर शहर - महाराष्ट्र राज्य
*संभाजीनगर (पुणे)
*संभाजीनगर (पिंपरी-चिंचवड)
*संभाजीनगर (कणकवली)
*संभाजीनगर (सोनखेड)

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
पोप क्लेमेंट तिसरा

**पोप क्लेमेंट तिसरा** (?:रोम - मार्च २७, इ.स. ११९१:रोम) हा बाराव्या शतकाच्या अखेरीस पोप होता.

याचे मूळ नाव *पॉलिनो स्कोलारी* असे होते.

क्लेमेंट ०३
वर्ग:इटालियन पोप
वर्ग:इ.स. ११९१ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पोप लिओ तेरावा

इवलेसे|पोप लिओ तेरावा
**पोप लिओ तेरावा** (मार्च २, इ.स. १८१०:कार्पिनेतो रोमानो, इटली - जुलै २०, इ.स. १९०३:रोम) हा २५६वा कॅथोलिक पोप होता.

काउंट लोदोव्हिको पेचीच्या सात पैकी सहाव्या क्रमांकाच्या या मुलाचे नाव *व्हिंसेंझो जियोचिनो रफाएल लुइगी पेची* असे होते. व्हिंसेंझोने दिवाणी कायदा, दैवी कायदा व धर्मशास्त्रांमध्ये अशा तीन डॉक्टरेटच्या पदव्या मिळवल्या होत्या.

लिओ तेराव्याला कष्टकरी जनतेचा पोप असे म्हणतात.

लिओ १३
वर्ग:इ.स. १८१० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९०३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इटालियन पोप
पोप लिओ दहावा

[इवलेसे|पोप लिओ दहावा ([रफायेल, इ.स. १५१८)]]
**पोप लिओ दहावा** (डिसेंबर ११, इ.स. १४७५ - डिसेंबर १, इ.स. १५२१) हा इ.स. १५१३पासून मृत्यूपर्यंत पोपपदी होता.

याचे मूळ नाव *जियोव्हानी दि लॉरेंझो दे मेदिची* होते.

लिओ १०
लिओ १०
वर्ग:इ.स. १४७५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १५२१ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पोप जॉन तेविसावा

इवलेसे|पोप जॉन तेविसावा
**पोप जॉन तेविसावा** (नोव्हेंबर २५, १८८१:सोत्तो इल मॉॅंते, इटली - जून ३, १९६३:व्हॅटिकन सिटी) हे विसाव्या शतकातील पोप होते.

यांचे मूळ नाव *ॲंजेलो ज्युसेप्पे रॉॅंकाली* असे होते.

## लिंक 
जॉन २३
जॉन २३
वर्ग:इ.स. १८८१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६३ मधील मृत्यू
वर्ग:प्रेसिडेन्शियल मेडल ऑफ फ्रीडम विजेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पोप इनोसंट दहावा

**पोप इनोसंट दहावा** (मे ६, इ.स. १५७४:रोम - जानेवारी ७, इ.स. १६५५:रोम) हा सतराव्या शतकातील पोप होता.

याचे मूळ नाव *जियोव्हानी बत्तिस्ता पांफिली* असे होते

इनोसंट १०
इनोसंट १०
वर्ग:इ.स. १५७४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १६५५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अलेक्झांडर मॅकेन्झी

इवलेसे
**अलेक्झांडर मॅकेन्झी** (२८ जानेवारी, १८२२:लोगीरैट, स्कॉटलॅंड - १७ एप्रिल, १८९२:टोरॉंटो, कॅनडा) हा कॅनडाचा दुसरा पंतप्रधान होता. हा १८७३ ते १८७८ दरम्यान सत्तेवर होता.

वर्ग:कॅनडाचे पंतप्रधान
वर्ग:इ.स. १८२२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८९२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख