open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
बोईंग ७७७

**बोईंग ७७७** हे बोईंग कंपनीचे खूप मोठ्या प्रवासी क्षमतेचे लांब पल्ल्याचे प्रवासी विमान आहे. ट्रिपल सेव्हन असे अनधिकृत नाव असलेले हे विमान दोन इंजिने असलेले जगातील सगळ्यात मोठे विमान आहे. या विमानातून ३००पेक्षा अधिक प्रवासी ९,३८० किमी अंतर जाऊ शकतात. हे विमान आता मोठ्या आकाराच्या जुन्या विमानां जागा हे हळूहळू घेऊ लागले आहे. बोईंग ७६७ या मध्यम क्षमतेच्या व बोईंग ७४७ या मोठ्या क्षमतेच्या विमानांच्या मध्ये ७७७ची क्षमता बसते.

जगातील सगळ्यात मोठ्या आकाराची इंजिने, प्रत्येकी सहा चाके असलेली लॅंडिंग गियर्स आणि गोलाकृती क्रॉस सेक्शन ही या विमानाची काही वैशिष्ट्ये आहेत. या विमानाची रचना करताना बोईंगने आठ प्रमुख विमानकंपन्याची मते घेतली. संपूर्ण रचना संगणकावर (पूर्वीप्रमाणे कागदावर न करता) केली गेली.

चे ७७७-२००एलआर विमान.]]
७७७ चे लांबीनुसार दोन प्रकार आहेत. १९९५पासून तयार केले गेलेले ७७७-२००, १९९७पासूनचे ७७७-२००ईआर आणि १९९८पासून तयार केले गेलेले ३३.३ फूट अधिक लांबीचे ७७७-३००ईआर. अधिक लांब पल्ला असलेले ७७७-३००ईआर आणि ७७७-२००एलआर अनुक्रमे २००४ आणि २००६ पासून कार्यरत आहेत तर सामानवाहतूकीसाठीचे ७७७एफ २००८पासून सेवेत आहे. मालवाहू तसेच लांब पल्ल्याच्या उपप्रकारांना जी.ई. ९०, प्रॅट अँड व्हिटनी पीडब्ल्यू४००० किंवा रोल्स-रॉइस ट्रेंट ८०० प्रकारची इंजिने लावलेली असतात. ७७७-२००एलआर प्रकारचे विमान जगातील सगळ्यात लांब पल्ल्याच्या प्रवासी विमानांपैकी एक आहे. हवेत इंधन न भरता सगळ्यात लांबचा प्रवास करण्याचा विक्रम याच्या नावावर आहे. हे विमान मुंबई तसेच दिल्लीपासून न्यूअर्क, न्यू जर्सी पर्यंत न थांबता जाते.

१९९५मध्ये युनायटेड एरलाइन्सच्या सेवेत रुजू झाल्यानंतर नोव्हेंबर इ.स. २०१०च्या सुमारास अंदाजे ६० गिऱ्हाइकांनी १,१६० विमानांची मागणी नोंदवली आहे. पैकी ९०२ विमाने त्यांना सुपूर्द करण्यात आली आहेत. ४१५ विकलेल्या विमानांसह ७००-२००ईआर प्रकाराचा खप सर्वाधिक आहे. एमिराट्स एरलाइन्सकडे सर्वाधिक ८६ ७७७ विमाने आहेत. ऑक्टोबर २०१०पर्यंत ७७७ प्रकारच्या विमानांना एक मोठा अपघात झाला असून त्यातील विमान नष्ट झाले आहे. हा अपघात ट्रेंट इंजिनात बिघाड झाल्यामुळे घडला.

ईतर विमानांपेक्षा प्रतिप्रवासी-प्रतिकिलोमीटर कमी इंधनवापर असलेले ७७७ अधिक लोकप्रिय होत आहे व समुद्रापलीकडील लांब पल्ल्यांच्या मार्गांवर याचा वापर सर्वाधिक होतो. जानेवारी २०२२पर्यंत ६० वेगवेगळ्या विमानवाहतूक कंपन्यांनी २,०९५ नमून्यांची मागणी नोंदवली होती. त्यापैकी १,६७८ विमाने गिऱ्हाइकांना हस्तांतरित झालेली होती.

एरबस ए-३३०, एर बस ए-३४० तसेच एरबस ए-३५० एक्स.डब्ल्यू.बी. या प्रकारची विमाने ७७७ चे थेट स्पर्धक आहेत.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:प्रवासी विमाने
वर्ग:बोईंग प्रवासी विमाने
मुक्ती बाहिनी

**मुक्ती वाहिनी** (किंवा **बांगला मुक्तिवाहिनी**) ही १९७१च्या बांगलादेशाच्या स्वातंत्र्ययुद्धात पाकिस्तानी  लष्कराविरुद्ध गनिमी युद्ध लढणारी संघटना होती.

१९६९ पासूनच बांगलादेशात, (तत्कालीन पूर्व पाकिस्तान) असंतोषाची बीजे मूळ धरू लागली होती. अयूब खानांविषयी असंतोष भडकत होता. मुजिबुर रेहमान हे आपल्या सहा कलमी कार्यक्रमाद्वारे या सगळ्याला धार आणत होते. बांगलादेश पाकिस्तान पासून स्वतंत्रच व्हावा या मागणीने मूळ धरले. या सगळ्याला चिरडण्यासाठी पश्चिम पाकिस्तानातून दले आणण्यात आली. या मोहिमेचे नाव होते 'ऑपरेशन सर्च लाईट'. या अवाजवी पणे राबवलेल्या मोहिमेमुळे यादवी युद्धालाच सुरुवात झाली.  मोठ्या प्रमाणात निर्वासित भारताच्या पूर्व सीमेवर येऊ लागले. या सगळ्याशी मुकाबला करण्यासाठी भारताने **मुक्ती वाहिनी**ला पाठिंबा व मदत करणे सुरू केले.
हीच वाहिनी किंवा याचे काही भाग मुक्ती फौज नावानेही ओळखली जात होते. यात मुख्यतः विद्यार्थ्यांचा भरणा होता.
बांगलादेशाच्या काही भागात या वाहिनीने पाकिस्तानी सैन्याचा विस्कळीत असा प्रतिकार केला. भारतीय सैन्याच्या आधाराने या वाहिनीने बांगलादेशाचे स्वातंत्र्य मिळवले.

**बांगला मुक्ती वाहिनी** हीच वाहिनी किंवा याचे काही भाग मुक्ती फौज नावानेही ओळखली जात होते. यात मुख्यतः विद्यार्थ्यांचा भरणा होता. बांगला देशाच्या काही भागात या वाहीनीने पाकिस्तानी सैन्याचा विस्कळीत असा प्रतिकार केला. भारतीय सैन्याच्या आधाराने या वाहीनीने पुर्व पाकिस्तान  आताचाबांगलादेशचे पाकिस्तान पासून स्वातंत्र्य मिळवले.पूर्व पाकिस्तान हा बांगलादेश नावाने जन्मास आला.

वर्ग:बांगलादेशचा इतिहास
बांगलादेशचे स्वातंत्र्ययुद्ध

**बांगलादेशाचे स्वातंत्र्ययुद्ध** हे बांगलादेशाचे पाकिस्तानकडून स्वातंत्र्य मिळवण्यासाटी झालेले युद्ध होते. हे युद्ध इ.स. १९७१ साली झाले होते.

खरेतर युद्ध पाकिस्तानी लष्कर व मुक्ती वाहिनी या संघटनेत झाले होते. पण ३ डिसेंबर, इ.स. १९७१ रोजी भारतीय सैन्य मुक्ती वाहिनीच्या बाजूने युद्धात उतरले. यामुळे हे युद्ध भारत-पाकिस्तान तिसरे युद्ध म्हणूनही ओळखले जाते. १६ डिसेंबर, इ.स. १९७१ रोजी हे युद्ध संपले व बांग्लादेश स्वतंत्र झाला. 
  

वर्ग:१९७१ चे भारत-पाकिस्तान युद्ध
वर्ग:इ.स. १९७१
वर्ग:बांगलादेशचा इतिहास
वर्ग:बांगलादेश सहभागी असलेली युद्धे
वर्ग:पाकिस्तान सहभागी असलेली युद्धे
वर्ग:भारत सहभागी असलेली युद्धे
माधवी सोमण

**माधवी सोमण** ही एक मराठी चित्रपट अभिनेत्री आहे. हिने माईबाप (२००७), शाळा (२०११), दांडगी मुले (२०१२) तसेच पितृऋण (२०१३) या चित्रपटांतून अभिनय केला आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
भिवंडी

इवलेसे
**भिवंडी** हे ठाणे जिल्ह्यातील एक शहर आहे. महाराष्ट्रामध्ये इचलकरंजी नंतर भिवंडी येथील यंत्रमागावर कापड तयार करण्याचा व्यवसाय प्रसिद्ध आहे.

वर्ग:ठाणे जिल्हा
वर्ग:भिवंडी
किर्गिझस्तानी सोम

**सोम** (किर्गिझ:сом) हे किर्गिझस्तानचे अधिकृत चलन आहे.

वर्ग:किर्गिझस्तान
भारतीय क्रिकेट लीग २००७, अंतिम सामना

**गडी बाद होण्याचा क्रम:** १-२० (विग्नेश, १.५ ष.), २-६३ (रिड, ६.६ ष.), ३-७० (आर्नोल्ड, ८.३ ष.), ४-८३ (हार्वे, १०.४ ष.), ५-११६ (बदानी, १५.३ ष.), ६-१४८ (सथिश, १८.३ ष.), ७-१५३ (सरवानन, १९.४ ष.), ८-१५५ (लॉ, १९.६ ष.)

**फलंदाजी केली नाही:**  तमिल कुमारन , शब्बीर अहमद

**गडी बाद होण्याचा क्रम:** १-६ (फरहत, ०.६ ष.), २-१९ (मार्शल, २.६ ष.), ३-३० (मनिश शर्मा, ४.४ ष.), ४-६६ (सिंघ, ९.५ ष.), ५-८२ (मोंगिया, १२.१ ष.), ६-८२ (चेतन शर्मा, १२.२ ष.), ७-८४ (केर्न्स, १३.४ ष.), ८-१४३ (सरबजित, १९.६ ष.)

**फलंदाजी केली नाही:** डॅरिल टफी , अमित उनियाल

**संघ १:** इयान हार्वे, गणपती विग्नेश, क्रिस रीड, रसेल आर्नोल्ड, हेमांग बदाणी, स्टुअर्ट लॉ, राजगोपाल सथिश, वसंत सर्वानन, थिरू कुमारन, तमिल कुमारन , शब्बीर अहमद

**संघ २:** इमरान फरहात, हामिश मार्शल, तेजिंदर पाल सिंग, मनिष शर्मा, दिनेश मोंगिया, ख्रिस केर्न्स, चेतन शर्मा, अँड्रु हॉल, सरबजीत सिंग, डॅरिल टफी , अमित उन्याल

**सामनावीर:** शब्बीर अहमद

**मालिकावीर** : इयान हार्वे

पंच :जेफ इवांस व ट्रेवर जेस्टी 

तिसरा पंच :रे ज्यूलियन

सामना पर्यवेक्षकःइरापल्ली प्रसन्ना

## बाह्य दुवे 
* इंडियनक्रिकेटलीग.इन - अंतिम सामना (२००७) (इंग्लिश मजकूर)
* क्रिकइन्फो.कॉम - अंतिम सामना (२००७) (इंग्लिश मजकूर)

वर्ग: भारतीय क्रिकेट लीग २००७
वर्ग:चित्रसमस्या असणारी पाने तात्पुरता
इटानगर

**इटानगर** ही भारत देशाच्या अरुणाचल प्रदेश राज्याची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. इटानगर शहर अरुणाचल प्रदेशच्या दक्षिण भागात हिमालयाच्या पायथ्याशी वसले आहे. इ.स. २०११ साली इटानगरची लोकसंख्या सुमारे ३५ हजार होती. 

राष्ट्रीय महामार्ग ५२ ए इटानगरला आसाम राज्यासोबत जोडतो. इटानगरजवळील नहरलगुन हे रेल्वे स्थानक भारतीय रेल्वेच्या उत्तर पूर्व सीमा रेल्वे क्षेत्राच्या अखत्यारीमध्ये येते. रेल्वेद्वारे जोडले गेलेले इटानगर हे गुवाहाटी व अगरतला खालोखाल ईशान्य भारतातील केवळ तिसरे राजधानीचे शहर आहे. येथून गुवाहाटीसाठी रोज तर नवी दिल्लीसाठी आठवड्यातून एकदा गाड्या सुटतात.

## बाह्य दुवे
*सरकारी संकेतस्थळ 

वर्ग:अरुणाचल प्रदेशमधील शहरे
वर्ग:पापुम पारे जिल्हा
वर्ग:ईशान्य भारत
बाराटांग

**बाराटांग** भारताच्या अंदमान आणि निकोबार केंद्रशासित प्रदेशातील द्वीपसमूहातील एक मोठे बेट आहे. हे बेट पोर्ट ब्लेरपासून १५० किमी उत्तरेस आहे.

येथे चिखली ज्वालामुखी (मड व्होल्केनो) आढळून येतात.

वर्ग:अंदमान आणि निकोबार द्वीपसमूह
आन्देस

thumb|left|
**आन्देस** (प्रचलित इंग्लिश उच्चारः अँडीझ, स्पॅनिश: *Cordillera de los Andes*, क्वेचुआ: *आन्तिस कुना*) ही पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरील सर्वात लांब पर्वतरांग आहे. मात्र, समुद्राखालील पर्वतरांगा विचारात घेतल्या तर सुमारे ६५,००० किमी लांबीची मध्य-अटलांटिक ही अटलांटिक महासागराखालील पर्वतरांग ही पृथ्वीवरील सर्वात लांब पर्वतरांग आहे. सुमारे ७००० किलोमीटर लांबीची व सुमारे २०० किलोमीटर ते ७०० किलोमीटर रूंद असलेली अ‍ॅन्डीज ही पर्वतरांग दक्षिणोत्तर दिशेने दक्षिण अमेरिकेच्या पश्चिम समुद्रकिनाऱ्याला समांतर धावते.  व्हेनेझुएला, कोलंबिया, पेरू, बोलिव्हिया, इक्वेडोर चिली व आर्जेन्टिना ह्या सात देशांमध्ये अ‍ॅन्डीज पर्वत रांगेचा काहीना काही हिस्सा येतो.  

आन्देस पर्वतरांगेची सरासरी उंची  इतकी असून ती आशिया खंडाच्या बाहेरील सर्वात उंच पर्वतरांग आहे. तिच्यावरील आल्तिप्लानो नावाचे पठार तिबेटच्या पठाराखालोखाल जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचे उंच पठार आहे. अ‍ॅकोनकाग्वा हे  इतक्या उंचीवरील शिखर आन्देसमधील सर्वात उंच स्थान आहे. ला पाझ, क्वितो, बोगोता, अरेकिपा, सुक्रे, मेदेयीन ही लॅटिन अमेरिकेतील महत्त्वाची शहरे आन्देसमध्येच वसलेली आहेत.

## संदर्भ व नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* आन्देसचे भूविज्ञान 
* हवामान व प्राणी 
* आन्देसचे प्रदेश व हवामान

वर्ग:दक्षिण अमेरिकेचा भूगोल
वर्ग:पर्वतरांगा
होजे एदुआर्दो दोस सांतोस

right|thumb|250 px|
**होजे एदुआर्दो दोस सांतोस** ( २८ ऑगस्ट, इ.स. १९४२:लुआंडा, अँगोला - ) हे पश्चिम आफ्रिकेतील अँगोला देशाचे माजी राष्ट्राध्यक्ष आणि संरक्षण दलांचे व शासनाचे प्रमुख आहेत. ते इ.स. १९७९ सालापासून इ.स. २०१७ दरम्यान राष्ट्राध्यक्षपदावर होते. २०१७ पासून जोआओ लोरेन्सो ॲंगोलाचे राष्ट्राध्यक्ष आहेत.

## बाह्य दुवे
*दोस सांतोसची खरी कथा

वर्ग:आफ्रिकन व्यक्ती
वर्ग:अँगोलाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १९४२ मधील जन्म
लेक प्लॅसिड (निःसंदिग्धीकरण)

**लेक प्लॅसिड** खालील संदर्भात वापरले जाऊ शकते.

* लेक प्लॅसिड, न्यू यॉर्क, १९३२ आणि १९८० च्या हिवाळी ऑलिंपिकचे ठिकाण .
* लेक प्लॅसिड (न्यू यॉर्क), न्यू यॉर्क गावाजवळील एक तलाव.
* लेक प्लॅसिड, फ्लोरिडा, फ्लोरिडातील एक शहर.
* लेक प्लॅसिड, टेक्सास, टेक्सासमधला एक तलाव.
* लेक प्लॅसिड, क्वीन्सलँड, ऑस्ट्रेलियातले उत्तर क्वीन्सलँडमधले एक शहर. 
* लेक प्लॅसिड, चित्रपट,  १९९९ मधला एक हॉलिवूड भयपट.

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
गुरमुखी

इवलेसे|गुरमुखी अक्षरे
**गुरमुखी** (ਗੁਰਮੁਖੀ) ही पंजाबी भाषा लिहीण्यासाठी वापरली जाणारी लिपी आहे. ही लिपी ब्राह्मी कुटुंबातल्या शारदा लिपीपासून विकसित झाली. ह्या लिपीचे प्रमाणीकरण शीखांचे दुसरे गुरू गुरू अंगददेव यांनी १६व्या शतकात केले. गुरू ग्रंथ साहिब हा शीखांचा पवित्र ग्रंथ गुरमुखी वापरून लिहिला गेला आहे.

आधुनिक भारतीय भाषांतील पंजाबी भाषेची ही लिपी आहे. गुरुमुखातून निघालेल्या धर्माज्ञा लिहिण्यासाठी या लिपीचा उपयोग करीत असल्यामुळे या लिपीला ‘गुरुमुखी’ वा ‘गुरमुखी’ हे नाव पडले. शीख लोकांचे धर्मग्रंथ याच लिपीत लिहिले जात. पंजाबमध्ये महाजन (व्यापारी) लोकांमध्ये ‘लंडा’ नावाची महाजनी लिपी प्रचलित होती. या लिपीत स्वरचिन्हे नव्हती. त्यामुळे धर्मग्रंथ शुद्ध रीतीने लिहिता-वाचता येत नसत. ही अडचण दूर करण्यासाठी आणि ते धर्मग्रंथ शुद्ध रीतीने लिहिले-वाचले जावेत, म्हणून शीख गुरू अंगद यांनी नागरीप्रमाणे एक स्वरचिन्हयुक्त लिपी तयार केली. या लिपीचे काश्मीरमधील त्यावेळच्या ⇨ शारदा लिपीशी बरेच साम्य आहे. ‘उ, ऋ, ओ, घ, च, छ, ट, ड, ढ, त, थ, द, ध, प, फ, भ, म, य, श, ष, स’ हे वर्ण वर्तमान शारदा लिपीतील वर्णांशी मिळतेजुळते आहेत, तर ‘ट, ठ, प, म’ या वर्णांचे वर्तमान देवनागरी लिपीतील वर्णांशी साम्य आहे. ‘आ’ काराचा काना उजवीकडे उभा दंड काढून दाखवितात. ऱ्हस्व ‘इ’ व दीर्घ ‘ई’ देवनागरीप्रमाणेच व्यंजनाला अनुक्रमे डावीकडे व उजवीकडे लावीत असून ऱ्हस्व ‘उ’ आणि दीर्घ ‘ऊ’ देवनागरीपेक्षा भिन्न आहेत. ऱ्हस्व ‘उ’ अक्षराच्या खाली एका आडव्या लहान रेघेने, तर दीर्घ ‘ऊ’ अक्षराच्या खाली दोन आडव्या रेघांनी दाखवितात. हाच नियम व्यंजनांतर्गत ‘उ’ आणि ‘ऊ’ लाही लागू आहे. गुरुमुखीतील अंक नागरीवरूनच घेतलेले आहेत. एक ते पाच अंक गुरुमुखी आणि नागरीमधील एकच आहेत; पुढील अंकांत मात्र थोडासा फरक आहे.

## संदर्भ
ओझा, गौरीशंकर, भारतीय प्राचीन लिपिमाला, दिल्ली, १९५९.

वर्ग:पंजाबी भाषा
वर्ग:लिप्या
बांगलादेश विजय दिन

[इवलेसे|विजय दिवस परेड, २०१२. [ढाका, बांगलादेश]]
**बांगलादेश विजय दिन** बांगलादेश या दिवशी पाकिस्तान पासून स्वतंत्र झाला. 
बांगला मुक्ती वाहिनीला मदत करतांना भारताने १६ डिसेंबर १९७१ रोजी पाकिस्तान बरोबरील युद्धात विजय मिळवला होता.भारतात हा दिवस
विजय दिन म्हणून साजरा केला जातो. 
हे युद्ध ३ डिसेंबर १९७१ला सुरू होवून १६ डिसेंबर १९७१ला संपले.
बांगलादेशातील नागरिकांना व बांगला मुक्ती वाहिनीला भारताने मदत करू नये यासाठी, याह्याखानाने पाकिस्तानी हवाई दलाला आदेश देऊन रॅ‍पीड ऍक्शन द्वारे भारताची कुरापत काढली व भारतीय हद्दीत ३५० किमी आग्र्या जवळ येऊन भारतीय धावपट्यांवर बॉंब टाकून त्या निकामी केल्या. काही तासांच्या अवधीत ,भारतीय लष्कराने त्या धावपट्ट्या पूर्ववत करून हवाई हल्ल्याची तयारी केली.

भारताला गुंतवून ठेवण्यासाठी, त्याच वेळी पाकिस्तानने पंजाब सीमेवरही हल्ला केला. याला चोख प्रत्युत्तर देत भारतीय सैन्याने पाकिस्तानचा १४०००(?) किमी प्रदेश ताब्यात घेतला. हा प्रदेश १९७२ च्या शिमला करार तरतुदीत सद्भावनेचे प्रतिक म्हणून परत केला गेला. पुढे भारताने आपले डावपेच जास्त प्रखर करून समुद्र मार्गेही पाकिस्तानची नाकेबंदी केली. दोन पाकिस्तानी विनाशिका (destroyers) व एक पाणबुडी उद्ध्वस्त करून पाकिस्तानला नामोहरम केले.

पाकिस्तानच्या बांग्लादेशातल्या हवाई विभागावर हवाई हल्ले करून पाकिस्तानी हवाई दल उध्वस्त केले गेले. सर्व बाजूंनी कोंडी व पराभव झाल्यामुळे पाकिस्तान ने भारता समोर पराभव पत्करला. ९०००० पाकिस्तानी सैनीक भारताला शरण आले.
अशा रितीने भारताने एक बलशाली सत्ता व अभेद्य हवाईदल हा नावलौकिक स्थापन केला व युद्ध थांबले.

या युद्धाआधी तत्कालीन पंतप्रधान  इंदिरा गांधी यांनी युरोपचा दौरा केला व ब्रिटन व फ्रांस यांच्या सहित जागतिक मत भारताकडे वळवले. त्याच वेळी रशिया बरोबर करार करून दडपण आणून चीनलाही या युद्धापासून दूर ठेवण्यात यश मिळवले.
पाकिस्तानी सैन्याने या युद्धात बांगलादेशीयांवर अन्वनित अत्याचार केले होते. याच्या अनेक कहाण्या प्रसिद्ध आहेत.

पुढे १६ डिसेंबर या नावाने १९७१ च्या युद्धाची पार्श्वभूमी घेऊन काढलेला चित्रपटही आहे.

## हेही पहा
* बांगलादेशाचे स्वातंत्र्ययुद्ध
* भारत-पाकिस्तान तिसरे युद्ध

वर्ग:बांगलादेशचा इतिहास
जेऊर (करमाळा)

**जेऊर** हे करमाळा तालुक्यातील शहर आहे. हे मुंबई चेन्नई रेल्वेमार्गावरील रेल्वे स्थानक असून राष्ट्रीय महामार्ग ४ वर आहे. येथे मोठा आठवडी बाजार भरतो.

सैराट या मराठी चित्रपटाचे कथानक जेऊरमध्ये आहे. या चित्रपटाचे चित्रीकरण येथेच झाले होते.

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:करमाळा तालुक्यातील गावे
वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
भोमा

**भोमा** हे गोव्यातील एक शहर आहे.

हे शहर फोंडा तालुक्यात वसलेले आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:गोव्यामधील शहरे
बनस्तारी

**बनस्तारी** (लेखनभेद: *बनस्तारिम*) हे गोव्यातील एक शहर आहे. हे शहर पणजीपासून १६ किमी अंतरावर आहे.

वर्ग:गोव्यामधील शहरे
पाकिस्तानी वायुसेना

**पाकिस्तानी हवाई दल** पाकिस्तानी सैन्याचा एक भाग आहे.

सध्या २०१५ साली, पाकिस्तानी हवाई दलात अमेरिकेने पुरवलेली एफ १८ विमाने आहेत. ही विमाने अतिशय वेगवान असून रडारवर दिसू नयेत अशी सुविधा असलेली आहेत. ही विमाने चपळतेने मारा करण्यासाठी प्रसिद्ध आहेत.

## इतिहास 
पाकिस्तानचे राष्ट्राध्यक्ष जनरल याह्याखान यांच्नी आदेशानुसार पाकिस्तानी हवाई दलाने भारतावर आक्रमण केले होते. कोणतीही पूर्वसूचना न देता, भारतीय हद्दीत सुमारे ३५० किमी आत येऊन पाकिस्तानी विमाने, भारतीय हवाई दल विमानतळांच्या हवाईपट्ट्या उद्ध्वस्त करून गेली होती. याला प्रत्युत्तर म्हणून १९७१ च्या युद्धात भारताने तत्कालीन पूर्व पाकिस्तानी हवाई दल जवळजवळ नष्ट केले.

हवाईदल
वर्ग:देशानुसार वायुसेना
म्हापसा

**म्हापसा**, **म्हापुशे** किंवा **मापुसा** हे गोव्यातील एक शहर आहे. हे बारदेस तालुक्यात आहे. याच्याजवळ काणका हे गाव आहे.

म्हापसा हे मोठे शहर आहे. शुक्रवारी म्हापसा बाजार भरतो.  

म्हापष्याचा राखणदार बोडगेश्वर. तसेच म्हापष्याची प्रसिद्ध देवस्थान म्हणजे पंचमुखी मारुति,सातेरी देवस्थान खोर्ली, साईबाबा मंदिर काणका, लक्ष्मीणारायण मंदिर अन्साभाट.  

वर्ग:गोव्यामधील शहरे
कुट्टाळी

**कुट्टाळी** (Cortalim) हे गोव्यातील एक गाव आहे.

पोर्तुगीजांने या नावाचे पोर्तुगीजीकरण *कोर्तालिम* असे केले.

वर्ग:गोव्यामधील शहरे
वेर्णे

**वेर्णें** (Vernem) हे गोव्यातील एक गाव आहे.

वेर्णें किंवा वेरना गावचे नाव इटलीमधील टस्कनीच्या प्रदेशात स्थित 'ला वेरना' नावाचे ठिकाण पासून आले आहे

वर्ग:गोव्यामधील शहरे
कंकोळी

**कंकोळी** (Cuncolim) हे गोवा राज्याच्या दक्षिण गोवा जिल्ह्यातील एक गाव आहे.

## नावाची व्युत्पत्ती
या गावात पूर्वी कुंकू तयार होत असे. त्यावरून गावाचे नाव कंकोळी पडले. पोर्तुगीजांनी या नावाचे पोर्तुगिजीकरण *कंकोलिम* असे केले होते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:गोव्यामधील शहरे
चौरी

**चौडी** तथा **चौरी** हे गोव्यातील एक गाव आहे. हे गाव मडगांवच्या दक्षिणेस ३३ किमी वर आहे.

वर्ग:गोव्यामधील शहरे
जगतियाल

**जगतियाल हे** हे भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील शहर आहे. हे करीमनगर जिल्ह्यात आहे. 

जगतियालमधील किल्ल्याचे बांधकाम फ्रेंच वास्तुरचनाकारांनी इ.स. १७४७मध्ये केले होते.  त्यावेळी तेथे जफरुद्दौला राज्य करीत होता.  त्या काळात तेथे बांधली गेलेली एक मशीद आजही चांगल्या स्थितीत आहे. २०११ च्या जनगणनेनुसार जगतियालची लोकसंख्या ९६,४७० असून तेथील साक्षरता प्रमाण ७८.६१% होते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील शहरे
वर्ग:करीमनगर जिल्हा
दार्बांदोरा

**दार्बांदोरा** हे गोव्यातील एक शहर आहे. पूर्व गोवा भागातील हे शहर दार्बांदोरा उपविभागाचे प्रशासकीय केन्द्र आहे.

वर्ग:गोव्यामधील शहरे
वास्को द गामा (गोवा)

**वास्को द गामा** (स्थानिक वापर: **वास्को**) हे गोव्यामधील एक शहर व मुरगांव तालुक्याचे मुख्यालय आहे. या शहराला प्रसिद्ध पोर्तुगीज खलाशी व शोधक वास्को द गामा ह्याचे नाव दिले आहे. हे शहर अरबी समुद्राच्या किनाऱ्यावर व झुआरी नदीच्या मुखाजवळ, राजधानी पणजीच्या ३० किमी दक्षिणेस वसले आहे.

गोवा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ येथून ५ किमी अंतरावर आहे. वास्को द गामा रेल्वे स्थानक हे मडगांव रेल्वे स्थानकाखालोखाल गोव्यातील दुसऱ्या क्रमांकाचे वर्दळीचे स्थानक आहे. राष्ट्रीय महामार्ग १७ ए येथून सुरू होतो.

## बाह्य दुवे
*मुरगाव महापालिका

वर्ग:गोव्यामधील शहरे
वर्ग:मुरगांव तालुका
तेझू

**तेझू** हे भारताच्या अरुणाचल प्रदेश राज्यातील एक शहर आहे. हे शहर लोहित जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे. या शहरात एक विमानतळ आहे.

तेझू येथे वर्षात सरासरी ३,०६३ मिमी (३ मीटर) इतका पाउस होतो.

वर्ग:अरुणाचल प्रदेशमधील शहरे
वर्ग:लोहित जिल्हा
टेक्सासचे प्रजासत्ताक

इवलेसे|right|टेक्सासच्या प्रजासत्ताकचा नकाशा. दाट हिरव्या रंगातील प्रदेश आधिपत्याखालील तर फिक्या हिरव्या रंगातील प्रदेशावर दावा केलेला होता.

**टेक्सासचे प्रजासत्ताक** (१८३६-१८४५) हे उत्तर अमेरिकेतील अमेरिका आणि मेक्सिको दरम्यान वसलेले एक स्वतंत्र संस्थान होते. मेक्सिकोचा भाग असलेल्या या प्रदेशाने १८३६मध्ये स्वतःला स्वतंत्र राष्ट्र घोषित केले व १८४५मध्ये हे राष्ट्र स्वखुशीने अमेरिकेचे एक राज्य झाले.

वर्ग:अमेरिकेचा इतिहास
वर्ग:टेक्सासचे प्रजासत्ताक
मोनोसोडियम ग्लुटामेट

**अजिनोमोटो** उर्फ **मोनोसोडियम ग्लुटामेट**, (Monosodium Glutamate - MSG) (सेंद्रिय नाव: सोडियम २-अमिनोपेंटेन डायोएट) हा ग्लुटामिक आम्लाचा (C5H9NO4 चा) सोडियम क्षार आहे. याचे रासायनिक सूत्र C5H8NO4Na असे आहे. अजिनोमोटोला चिनी मीठ असे म्हणतात. ते खास करून चिनी पाककृतींमध्ये वापरते जाते.

ग्लुटामेटचे दोन प्रकार असतात. एक प्रथिनांशी बद्ध आणि दुसरा मुक्त. या मुक्त ग्लुटामेटमुळे पदार्थाला एक वेगळीच चव येते. ग्लुटामेटमुळे येणाऱ्या चवीचा शोध इसवी सनाच्या नवव्या शतकात जपानमध्ये लागला. या चवीला उमामी असे नाव आहे. टोमॅटो, मशरूम आणि एका प्रकारचे चीज यामध्येही ही चव असते. आपल्या मूलभूत चवी म्हणजे गोड, कडू, खारट, आंबट, तुरट व तिखट. यांपेक्षा ही चव वेगळी असते. व्हिनेगार जसे आंबवण्याच्या प्रक्रियेतून तयार होते तसेच अजिनोमोटोसुद्धा आंबवण्याच्या प्रक्रियेतून तयार होते. ही आंबवण्याची प्रक्रिया उसाचा रस आणि साबुदाणा यांवर केली जाते. 

शुद्ध मोनोसोडियम ग्लुटामेटला चव नसते. त्यामध्ये दुसरा स्वाद मिसळला की त्याला चव येते आणि मग त्यामुळे एकूणच पदार्थाची चव वाढते. मांसाचे पदार्थ, मासे, अंडी यांचे पदार्थ, अनेक भाज्या व सॉस आणि सूप यांमध्ये अजिनोमोटो चांगल्या प्रकारे मिसळते. पण अजिनोमोटो जास्त घातला गेला, तर मात्र पदार्थाची चव बिघडते. अजिनोमोटो आणि आपले साधे मीठ यांच्यामध्ये विपरीत प्रक्रिया घडू शकते. मिठामध्ये जेवढे सोडियम असते त्याच्या साधारण एक तृतीयांश एवढे सोडियम अजिनोमोटोमध्ये असते. त्यामुळे उच्च रक्तदाब, हृदयविकार, अर्धागवायू यांसारख्या आजारांत साध्या मिठाऐवजी अजिनोमोटोचा वापर करता येतो असे म्हणतात. 

अजिनोमोटोमुळे आरोग्यावर विघातक परिणाम होऊ शकतो.

## संदर्भ
* अजिनोमोटो आणि कॅन्सर 

वर्ग:पाककला
वर्ग:सोडियमची संयुगे
सांकवाळ

**सांकवाळ** (Sancoale) हे गोव्यातील एक शहर आहे. येथे पूर्वी सारस्वत समाजाची लक्ष्मी-नृसिंह, शांतांदुर्गा शंखवलेश्वरी आणि विजयादुर्गा यांची मंदिरे होती. साधारण १५६० च्या सुमारास पोर्तुगीजांपासून वाचविण्यासाठी येथील मूर्ती वेलिंग आणि फोंडा येथे हलविण्यात आल्या.
## भूगोल
सांकवाळची सरासरी उंची ४१ मीटर (१३५ फूट) आहे.

## लोकसंख्या
२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार, सांकवाळची लोकसंख्या २१,९२३ आहे. या लोकसंख्येपैकी ५३% पुरुष आणि ४७% महिला आहेत. सांकवाळचा साक्षरता दर सरासरी ८८.६१% आहे, हा दर गोवा राज्याच्या ८८.७०% या  सरासरी दरापेक्षा कमी आहे. पुरुष साक्षरता दर ९१.५४% आणि महिला साक्षरता दर ८०.९३% आहे. सांकवाळ मधील १२.२८% लोकसंख्या ६ वर्षाखालच्या वयाची आहे. 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:गोव्यामधील शहरे
मेलबर्न विमानतळ

[250 px|इवलेसे|मेलबर्न विमानतळावर थांबलेले [जेटस्टारचे एरबस ए३२१ विमान]]

**मेलबर्न विमानतळ** किंवा **टुलामरीन विमानतळ** (Melbourne Airport)  हा ऑस्ट्रेलिया देशाच्या मेलबर्न शहरामधील प्रमुख विमानतळ आहे. मेलबर्नपासून २३ किमी अंतरावर टुलामरीन ह्या उपनगरामध्ये असलेला हा विमानतळ वर्दळीच्या दृष्टीने ऑस्ट्रेलियामध्ये सिडनी विमानतळाखालोखाल दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. १९७० साली सुरू झालेला हा विमानतळ मेलबर्नमधील चार विमानतळांपैकी एकमेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे.

ह्या विमानतळाला ४ टर्मीनल्स असून. टी२ हा आंतरराष्ट्रीय विमानांसाठी वापरला जातो. इ‌.स.इ.स. २००७ साली या विमानतळाच्या आधुनिकीकरणाचे काम सुरू झाले. एरबस ए३८० या जगातल्या सर्वात मोठ्या दुमजली विमानाला आवश्यक असे बदल या विमानतळावर केले गेले. स्कायबस सुपर शटल सेवेद्वारे सद्य स्थितीत या विमानतळावर जाण्या-येण्याची सोय आहे. ही बस मेलबर्नच्या सदर्न क्रॉस स्टेशन ह्या स्थानकावरून सुटते.

## विमानकंपन्या आणि गंतव्यस्थाने
## संदर्भ
## बाह्य दुवे
* अधिकृत संकेतस्थळ

वि
वर्ग:ऑस्ट्रेलियामधील विमानतळ
पोळे

**पोळे** (Polem) हे गोव्यातील एक शहर आहे.

पोर्तुगीजांनी या नावाचे पोर्तुगिजीकरण *पोलेम* असे केले होते.

वर्ग:गोव्यामधील शहरे
एर्नाकुलम

**अर्नाकुलम** भारताच्या केरळ राज्यातील एक शहर आहे. ते आणि कोचीन ही जोडशहरे आहेत. 

वर्ग:केरळमधील शहरे
वर्ग:एर्नाकुलम जिल्हा
द एज

**द एज** हे मेलबर्न येथील मुख्य वृत्तपत्र आहे. हे आंतरजालावरही वाचनासाठी उपलब्ध आहे. १८५४मध्ये सुरू झालेले हे वृत्तपत्र सध्या फेरफॅक्स मीडिया या कंपनीच्या मालकीचे आहे.

## बाह्य दुवे
* वृत्तपत्राचे संकेतस्थळ

एज
वर्ग:मेलबर्न
मेलबर्नचे सार्वजनिक परिवहन

ऑस्ट्रेलियातील मेलबर्न शहरात सार्वजनिक परिवहन वापरण्यासाठी ट्रॅम, बस, रेल्वे हे पर्याय उपलब्ध आहेत. या सर्व सेवांचे खाजगीकरण झाले असून अनुक्रमे यारा ट्रॅम, नॅशनल बस(व इतर) व कॉनेक्स या कंपन्या या सेवा चालवतात. या सर्व परिवहन सेवांसाठी एकच तिकिट काढावे लागते. मात्र कोणत्याही वाहनात चढल्यावर तिकिट पंच करणे आवश्यक आहे. सार्वजनिक परिवहनासाठी शहराचे झोन १ व झोन २ असे विभाग पाडले आहेत. झोन १ हा शहराजवळ आहे तर झोन २ हा शहरापासून दुरचा भाग आहे. तिकिटाचे दर झोन २ मध्ये अधिक आहेत. 
आंतरजालावर मेटलिंक (इंग्रजी: metlink) या संस्थेच्या मेटलिंकमेलबर्न  या संकेतस्थळाद्वारे प्रवासाची आखणी आधीच करून घेता येते. एकच तिकिट सर्व ठिकाणी चालत असल्याने प्रवास करणे सुलभ आहे. मात्र सकाळी व सायंकाळी या कार्यालयीन कामकाज भरण्या-सुटण्याच्या वेळी गर्दी असु शकते. 
साधारण पणे रात्री १ वाजे नंतर बहुतेक सावजनिक परिवहनाची साधने बंद होतात. काही ठिकाणी  नाईट रायडर  ही सेवा मात्र सुरू असते.

सदर्न क्रॉस स्टेशन हे मेलबर्न शहरातले मुख्य रेल्वे स्थानक आहे. मुख्य शहरांना जोडण्याऱ्या गाड्या सुटतात. तसेच टुलामरीन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ या विमानतळाला जोडणारी स्कायबस सेवा येथूनच सुटते.

वर्ग:मेलबर्न
आर.एम.आय.टी. विद्यापीठ

**आर. एम. आय. टी.** हे एक ऑस्ट्रेलियन विद्यापीठ आहे. अनेक आंतरराष्ट्रीय विद्यार्थी येथे शिक्षण घेतात. हे विद्यापीठ मेलबर्न येथे असून व्हियेतनाम, सिंगापूर तसेच हॉंगकॉंग येथेही कोर्सेस चालवते.

या पैकी व्हियेतनामला स्वतंत्र आर. एम. आय. टी. विद्यापीठाचा कॅंपस आहे.
या विद्यापीठाची सौरप्रकाशावर धावणारी मोटार हा जागतिक चर्चेचा विषय होता.

## बाह्य दुवे 
आर. एम. आय. टी. विद्यापीठ संकेतस्थळ

वर्ग:ऑस्ट्रेलियामधील विद्यापीठे
एरबस ए३८०

**एरबस ए३८०** हे फ्रान्समधील एरबस ह्या कंपनीने विकसित व उत्पादित केलेले लांब पल्ल्याचे, जगातील सगळ्यात जास्त प्रवासीक्षमता असलेले दोनमजली विमान आहे. चार इंजिने असलेले हे विमान ५२५ ते ८५३ प्रवाशांना १५,७०० कि.मी. पर्यंत नेऊ शकते. म्हणजेच हे विमान डॅलस ते सिडनी दरम्यान विनाथांबा जाऊ शकते. एरबस ए३८० चे पहिले उड्डाण २७ एप्रिल २००५ रोजी पार पडले तर ह्या विमानाची पहिली प्रवासी सेवा सिंगापूर एरलाइन्स ह्या कंपनीने २५ ऑक्टोबर २००७ रोजी पुरवली.

एरबसने प्रतिस्पर्धी विमान उत्पादक बोइंगचे लांब पल्ल्याच्या विमानांवरील वर्चस्व मोडून काढण्यासाठी जून १९९४ मध्ये ह्या विमानाची घोषणा केली. १९ डिसेंबर २००० रोजी एरबसच्या प्रशासनाने ८.८ अब्ज युरो इतक्या खर्चाचा एरबस ए३८० विमान विकासाचा आराखडा मंजूर केला. २३ जानेवारी २००२ रोजी ह्या विमानाच्या पहिल्या सुट्या भागाचे उत्पादन सुरू झाले. पहिले विमान बांधून पूर्ण होईपर्यंत ह्या पूर्ण परियोजनेचा एकूण खर्च ११ अब्ज युरोंवर पोचला होता. अतिविशाल आकाराच्या ह्या विमानाचे सुटे भाग फ्रान्स, जर्मनी, युनायटेड किंग्डम व स्पेन ह्या देशांमध्ये बनवले जातात व तुलूझमधील प्रमुख कारखान्यामध्ये एकत्र जोडले जातात. ह्या विमानामधील अत्यंत गुंतागुंतीच्या विद्युत जोडण्या करण्यासाठी ५३० किमी लांबीच्या तारा वापरल्या जातात. एरबसने महिन्याला ४ ए३८० विमाने पूर्ण करण्याची क्षमता बनवली आहे.

## मागण्या व ग्राहक
नोव्हेंबर २०१४ मध्ये एरबसकडे ए३८० विमानाच्या एकूण ३१८ मागण्या (ऑर्डर्स) होत्या ज्यांपैकी १४७ विमाने ग्राहकांना हास्तांतरीत करण्यात आली आहेत. 

## चित्रदालन
## बाह्य दुवे
*अधिकृत पान 

## संदर्भ
वर्ग:प्रवासी विमाने
वर्ग:एरबस प्रवासी विमाने
वर्ग:प्रचंड प्रवासी विमाने
कक्कनाड

**कक्कनाड** भारताच्या केरळ राज्यातील एक शहर आहे.

हे शहर एर्नाकुलम जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.

वर्ग:केरळमधील शहरे
वर्ग:एर्नाकुलम जिल्हा
स्कायबस सुपर शटल

250 px|इवलेसे|स्कायबस
**स्कायबस सुपर शटल** (Skybus Super Shuttle) ही ऑस्ट्रेलियाच्या मेलबर्न शहरातील एक बस सेवा आहे. स्कायबस मेलबर्न विमानतळाला मेलबर्न शहरासोबत जोडते. स्कायबस सेवेद्वारे शहरातील सदर्न क्रॉस स्टेशन ह्या स्थानकावरून मेलबर्न विमानतळावर पोहोचता येते. परतीसही हीच सेवा उपलब्ध आहे. प्रवाश्यांकडे असलेले जादा सामान ठेवण्याची सुवीधा असलेल्या बसेस या सेवे साठी वापरल्या जातात.

जून १९७८ पासून चालू असलेल्या स्कायबसच्या ताफ्यामध्ये ४९ बसेस आहेत. दरवर्षी सुमारे २० लाख प्रवासी ह्या सेवेचा वापर करतात.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:मेलबर्न
जेटस्टार एरवेझ

[250 px|इवलेसे|[सिंगापूर चांगी विमानतळावर उतरणारे जेटस्टारचे एअरबस ए३२० विमान]]
**जेटस्टार एअरवेज** ही ऑस्ट्रेलिया देशामधील कमी दरात विमानसेवा पुरवणारी एक विमान वाहतूक कंपनी आहे. व्हर्जिन ब्ल्यू या कंपनीला शह देण्यासाठी क्वांटास कंपनीने या सेवेची स्थापना केली. या कंपनीचे मुख्यालय मेलबर्न येथे आहे.

या सेवेद्वारे ऑस्ट्रेलियातील बहुतेक सर्व मुख्य शहरे जोडली गेली आहेत.

## विमानांचा ताफा

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:ऑस्ट्रेलियामधील विमानवाहतूक कंपन्या
कोयना धरण

**कोयना धरण** हे कोयना नदीवर असलेले महाराष्ट्रातील सर्वांत मोठे धरण आहे.

## धरणाची माहिती 
बांधण्याचा प्रकार : रबल कॉंक्रीट 
उंची : १०३.०२ मी (महाराष्ट्रात सर्वात जास्त)
लांबी : ८०७.७२ मी 
दरवाजे

प्रकार : S - आकार
लांबी : ८८.७१ मी.
सर्वोच्च विसर्ग : ५४६५ घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार : ६, (१२.५० X ७.६२ मी)

पाणीसाठा क्षमता : 2797.4

दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता : २६७७.६ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र : १२१०० हेक्टर
ओलिताखालील गावांची संख्या : ९८
वीज उत्पादन
[संपादन] टप्पा १:

जलप्रपाताची उंची : ४७५ मी.
जास्तीतजास्त विसर्ग : १६४ क्यूमेक्स
निर्मिती क्षमता : २६० मेगा वॅट
विद्युत जनित्र : ४ X ६५ मेगा वॅट
[संपादन] टप्पा २:

जलप्रपाताची उंची : ४९० मी.
जास्तीतजास्त विसर्ग : १६४ क्यूमेक्स
निर्मिती क्षमता : ३०० मेगा वॅट
विद्युत जनित्र : ४ X ७५ मेगा वॅट
[संपादन] टप्पा ४:

जलप्रपाताची उंची : ४९६ मी.
जास्तीतजास्त विसर्ग : २६० क्यूमेक्स
निर्मिती क्षमता : १००० मेगा वॅट
विद्युत जनित्र : दिवशी.

## दरवाजे 
प्रकार	: S - आकार
लांबी	: ८८.७१ मी.
सर्वोच्च विसर्ग	: ५४६५ घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: ६, (१२.५० X ७.६२ मी)

## शिवसागर जलाशय 
कोयना धरणाचा जलाशय (पाणी साठा) हा शिवसागर या नावाने ओळखला जातो. हा जलाशय त्याच्या निसर्गसंपन्न परिसराकरिता परिचित आहे. जलाशयाच्या दुसऱ्या टोकाला तापोळा नावाचे गाव आहे. तिथे कोयना, सोळशी आणि कांदोटा या नद्यांचा संगम आहे. त्या परिसरात बोटिंग व इतर पर्यटन सुविधा उपलब्ध आहेत. जलाशयाच्या काठाने कोयना अभयारण्य आहे.

इवलेसे|200px|कोयना धरण
### पाणीसाठा 
क्षमता : २७९७.४ दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता : २६७७.६ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र : १२१०० हेक्टर
ओलिताखालील गावे : ९८

## वीज उत्पादन 
### टप्पा १: 
जलप्रपाताची उंची : ४७५ मी.
जास्तीतजास्त विसर्ग : १६४ क्यूमेक्स
निर्मिती क्षमता : २६० मेगा वॅट
विद्युत जनित्र : ४ X ६५ मेगा वॅट

### टप्पा २: 
जलप्रपाताची उंची : ४९० मी
जास्तीतजास्त विसर्ग : १६४ क्यूमेक्स
निर्मिती क्षमता : ३०० मेगा वॅट
विद्युत जनित्र : ४ X ७५ मेगा वॅट

### टप्पा 3: 
जलप्रपाताची उंची : ४९६ मी.
जास्तीतजास्त विसर्ग : २६० क्यूमेक्स
निर्मिती क्षमता : १००० मेगा वॅट
विद्युत जनित्र : ४ X २५० मेगा वॅट

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:पश्चिम घाटातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील धरणे
वर्ग:संदर्भ नसलेली पाने
काली (कोलंबिया)

*हा लेख कोलंबिया देशातील काली शहराविषयी आहे. काली शब्दाच्या इतर उपयोगांसाठी पहा - काली (निःसंदिग्धीकरण)*.

**सांतियागो दे काली** तथा **काली** हे कोलंबियातील एक शहर आहे. हे शहर व्हाये देल कौका प्रभागाचे प्रशासकीय केन्द्र असून २०१८ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या २२,२७,६४२ होती.

वर्ग:कोलंबियामधील शहरे
वर्ग:व्हाये देल कौका प्रभाग
नडियाद

**नडियाद** हे भारताच्या गुजरात राज्यातील एक शहर आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* नडियाद रेल्वे स्थानक

वर्ग:गुजरातमधील शहरे
वर्ग:खेडा जिल्हा
*
कुर्नूल

**कुर्नूल** हे भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील शहर आहे. हे शहर कुर्नूल जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.

वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील शहरे
वर्ग:कुर्नूल जिल्हा
साष्टांग नमस्कार (नाटक)

**साष्टांग नमस्कार** हे प्र.के. अत्रे (आचार्य अत्रे) यांनी लिहिलेले एक विनोदी नाटक आहे.

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
वर्ग:प्रल्हाद केशव अत्रे यांचे साहित्य
शोगुन

180px|इवलेसे|उजवे|मिनामोतोनो योरिमोतो
**शोगुन** (将軍) हा मध्ययुगीन जपानमधला एक लष्करी दर्जा आणि एक प्रतिष्ठेचे पद आहे. हा शब्द मूळ **सेइ-ई तायशोगुन**(征夷大将軍:せいいたいしょうぐん, *पूर्वेच्या जंगली आक्रमकांना हरवणारा सेनापती*) या संज्ञेचा संक्षेप आहे.

वर्ग:जपान
*
रिश्टर मापनपद्धत

**रिश्टर मापनपद्धत** किंवा **रिख्टर मापनपद्धत** ही भूकंपाच्या धक्क्याची क्षमता आणि त्यामुळे बाहेर पडणाऱ्या उर्जेचे प्रमाण मोजण्याची पद्धत आहे.
रिश्टर स्केल जेव्हा एका युनिटने वाढतं तेव्हा ऊर्जा दहापटीने वाढलेली असते. म्हणजे सात रिश्टर स्केलच्या धक्कयानं जी ऊर्जा बाहेर पडते ती सहा रिश्टर स्केलच्या धक्क्याच्या दहा पट जास्त असते आणि पाच रिश्टर स्केल धक्क्याच्या शंभर पट जास्त असते. भूजचा भूकंप ७.७ रिश्टर स्केलचा होता, तर लातूरचा भूकंप ६.३ रिश्टर स्केलचा होता. २०११ साली जपान मध्ये झालेला भूकंप ९ रिश्टर स्केलचा होता.
भूकंप मॅग्नीटय़ूड (क्षमता) आणि इन्टेन्सिटी (तीव्रता) अशा दोन मानकात मोजला जातो.

वर्ग:भूशास्त्र
गुडुर

250 px|इवलेसे|गुडूर येथून जवळच असलेले एक मंदिर
**गुडुर** () हे भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्याच्या नेल्लोर जिल्ह्यातील एक शहर आहे. गुडूर आंध्र प्रदेशच्या दक्षिण भागात नेल्लोरच्या ४० किमी दक्षिणेस तर चेन्नई शहराच्या १३५ किमी उत्तरेस चेन्नई-कोलकाता महामार्गावर वसले आहे. २०११ साली गुडूरची लोकसंख्या ७४ हजार होती.

गुडूर रेल्वे स्थानक हावडा−चेन्नई रेल्वेमार्गावर असून येथून तिरुपतीकडे एक फाटा जातो.

वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील शहरे
वर्ग:नेल्लोर जिल्हा
कण्हेर धरण

## धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : मातीचा भराव व दगडी बांधकाम
उंची  : ५८.५३ मी (सर्वोच्च)
लांबी  :  १९५५ मी

## दरवाजे
प्रकार	: S - आकार
लांबी	: ५७ मी.
सर्वोच्च विसर्ग	: १७७८ घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: ४, (१२ X ८ मी)

## पाणीसाठा
क्षेत्रफळ  :  १९.९७ वर्ग कि.मी.
क्षमता  :  २८६.१३ दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  २७१.६८ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  १९९७ हेक्टर
ओलिताखालील गावे  :  ११

## कालवा
### डावा कालवा
लांबी  :  २१ कि.मी.
क्षमता  :  २८.५६ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र  :  २०२४ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  ९४० हेक्टर

### उजवा कालवा
लांबी  :  ५८ कि.मी.
क्षमता  :  ७.२३ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र  :  १०१२१ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  ८५८३ हेक्टर

### आरफळ डावा कालवा
लांबी  :  २३५ कि.मी.
क्षमता  :  २७.७३ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ४५०६५ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  ३४२१७ हेक्टर

## वीज उत्पादन
जलप्रपाताची उंची  :  १९ मी.
जास्तीतजास्त विसर्ग  :  १४.४४ क्यूमेक्स
निर्मिती क्षमता  :  ४ मेगा वॅट
विद्युत जनित्र  :  १

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील धरणे
वर्ग:पश्चिम घाट
वर्ग:पश्चिम घाटातील धरणे

कण्हेर धरणामुळे सातारा जिल्ह्यातील खूप भाग पाण्याखाली येण्यास मदत झाली आहे.
माजलगाव धरण

**माजलगाव धरण** हे महाराष्ट्रातील बीड जिल्ह्यातील सिंधफणा नदीवर सिंचन व जलविद्युतनिर्मितीसाठी बांधलेले धरण आहे. मातीचा भराव व दगडी बांधकाम असलेल्या या धरणाची लांबी ६४८८ मीटर असून कमाल उंची ३५.६० मीटर आहे.

## दरवाजे
प्रकार	: S - आकार
लांबी	: २३९ मी.
सर्वोच्च विसर्ग	: १४५०० घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: १६, (१२ X ८ मी)

## पाणीसाठा
क्षेत्रफळ  : ७६  चौरस कि.मी.
क्षमता  :  ४५३.६४ दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  ३११.३४ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ७८१३ हेक्टर
ओलिताखालील गावे  :  २०

## कालवा
### उजवा कालवा
लांबी  :  १६५ कि.मी.
क्षमता  :  ८३.६० घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र  :  १३१५२० हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  ११९४०० हेक्टर

वर्ग:बीड जिल्हा
वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:बीड जिल्ह्यातील धरणे
मांजरा धरण

**मांजरा धरण** मांजरा नदीवरील महाराष्ट्रातील बीड जिल्ह्यातील धरण आहे.
प्रकल्पिय साठा क्षमता,
एकूण साठा      = 224.09 दलघमी (8 TMC),
उपयुक्त साठा     = 176.96 दलघमी,
मृत साठा       =  47.130 दलघमी,
पूर्ण संचय पातळी  = 642.37 मी.

मांजरा धरणाचे पाणलोट क्षेत्र महासांगवी,पाटोदा,पांढरेवाडी,चौसाळा,पारगाव(वाशी),केज,नेकनूर,कळंब या ठिकाणी पाऊस पडल्यास मांजरा धरणाच्या पाणी पातळीत वाढ होते.

कृष्णा-नीरा-सीना-मांजरा नदीजोड प्रकल्पाद्वारे बोगद्यातून कृष्णा,नीरा नदी खोऱ्यातील पाणी मांजरा धरणात आणण्यासाठी काम सुरू आहे.

## धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : मातीचा भराव व दगडी बांधकाम
उंची  : 42.10 मी (सर्वोच्च)
लांबी  :  ४२०३ मी

## दरवाजे
प्रकार	: S - आकार
लांबी	: २६० मी.
सर्वोच्च विसर्ग	: ६००० घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: १८, (१२ X ५ मी)

## पाणीसाठा
क्षेत्रफळ  :  ४३.९२३ वर्ग कि.मी.
क्षमता  :  २५०.७० दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  १७३.३२ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ४३४९.३० हेक्टर

## कालवा
### डावा कालवा
लांबी  :  ९० कि.मी.
क्षमता  :  ८ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र  :  २३६९० हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  २१३२१ हेक्टर

### उजवा कालवा
लांबी  :  ७८ कि.मी.
क्षमता  :  ८ घनमीटर / सेकंद

## धरणाचे वैशिष्ट्य 
लातूर शहर, अंबाजोगाई, धारूर, केजसह, ७२ गावांना पाणीपुरवठा मांजरा धरणातून होतो. या धरणाची ओळख त्याच्या स्थानिक गावावरून  "धनेगाव धरण" अशीही होते. हे धरण मुख्यतः दुष्काळी ओळखल्या जाणाऱ्या भागात असल्यामुळे ते जास्त रिकामेच असते. 
१४ सप्टेंबर २०१६ रोजी धनेगाव धरणात थेंबरही पाणी नव्हते. केवळ १० दिवसांत हे धरण ७७ टक्के भरले. २००७ सालानंतर पहिल्यांच या धरणात एवढा मोठा पाणीसाठा झाला
## संदर्भ
वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:बीड जिल्हा
वर्ग:बीड जिल्ह्यातील धरणे
चलथाण

**चलथाण** हे भारताच्या गुजरात राज्यातील एक शहर आहे.

सांख्यिकी
इ.स. २००१ च्या जनगणनेनुसार चलथाणची लोकसंख्या १२,७४६ होती. यातील ५७% पुरुष तर ४३% स्त्रीया होत्या. येथील साक्षरतेचे प्रमाण ७१% आहे. राष्ट्रीय सरासरीपेक्षा (५९.५%) हा आकडा जास्त आहे. पुरुषांत साक्षरतेचे प्रमाण ७८% तर स्त्रीयांत हे प्रमाण ६२% आहे. चलथाणमधील १४% व्यक्ती ६ वर्षांपेक्षा लहान आहेत.

वर्ग:गुजरातमधील शहरे
वर्ग:सुरत जिल्हा
फर्नांदो दा पिएदादे दिआस दोस सांतोस

इवलेसे|फर्नान्दो दा पिएदादे दिआस दोस सान्तोस (2012)
**फर्नान्दो दा पिएदादे दिआस दोस सान्तोस**, (;  मार्च ५, १९५०) ज्यांना **नांदो** असेही संबोधले जाते; हे ॲंगोलाचे सध्याचे उप-राष्ट्राध्यक्ष (होजे एदुआर्दो दोस सांतोस ह्यांच्या खाली) व माजी पंतप्रधान आहेत.

वर्ग:अँगोलाचे पंतप्रधान
वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
करजण

**करजण** हे भारताच्या गुजरात राज्यातील एक शहर आहे.

वर्ग:गुजरातमधील शहरे
वर्ग:वडोदरा जिल्हा
फर्नांदो दे ला रुआ

**फेर्नान्दो देला रुआ** (१५ सप्टेंबर, इ.स. १९३७ - ९ जुलै, २०१९) हा आर्जेन्टिनाचा भूतपूर्व राष्ट्राध्यक्ष होता. हा १० डिसेंबर, १९९९ ते २१ डिसेंबर, २००१ दरम्यान सत्तेवर होता.

रुआ
वर्ग:इ.स. १९३७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अंकलेश्वर

**अंकलेश्वर** (गुजराती: અંકલેશ્વર) हे भारताच्या गुजरात राज्यातील एक शहर आहे,तसेच खनिजतेल क्षेत्र म्हणून पण ओळखले जाते. हे शहर भरूच जिल्ह्यात मोडते. हे नगर अंकलेश्वर तालुकाच्या मुख्यालय आहे. नर्मदा नदीच्या काठी वसलेल्या या शहराची लोकसंख्या ६७,९५२ (इ.स. २००१ जनगणनेनुसार) आहे.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:गुजरातमधील शहरे
वर्ग:भरूच जिल्हा
*
प्रीमियर हॉकी लीग २००८

## संघ
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## सामने
### साखळी सामने
#### पहिला आठवडा
----

----

----

----

----

----

----

#### दुसरा आठवडा
----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

#### तिसरा आठवडा
----

----

----

----

### उपांत्य फेरी
#### उपांत्य फेरी १
----

#### उपांत्य फेरी २
----

### अंतिम सामने
#### अंतिम सामना १ 
----

#### अंतिम सामना २ 
----
#### अंतिम सामना ३ 
----

## विक्रम
## बाह्य दुवे
*प्रिमीयर हॉकी लीग 

 
 
 

वर्ग:प्रीमियर हॉकी लीग
वर्ग:प्रीमियर हॉकी लीग २००८
सिडनी विमानतळ

[250 px|इवलेसे|सिडनी विमानतळावरील [कॅथे पॅसिफिकचे एअरबस ए३४० विमान]]

**सिडनी विमानतळ** किंवा **किंग्सफोर्ड-स्मिथ विमानतळ ** (Sydney Airport)  हा ऑस्ट्रेलिया देशाच्या सिडनी शहरामधील प्रमुख विमानतळ आहे. सिडनीपासून २३ किमी अंतरावर मॅस्कट ह्या उपनगरामध्ये स्थित असलेला हा विमानतळ वर्दळीच्या दृष्टीने ऑस्ट्रेलियामध्ये पहिल्या तर जगामध्ये ३१व्या क्रमांकावर आहे. १९१९ साली सुरू झालेला हा विमानतळ सिडनीमधील एकमेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे.

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
* अधिकृत संकेतस्थळ

वि
वर्ग:ऑस्ट्रेलियामधील विमानतळ
एरबस

2013]]
एअरबस ही जगातली आघाडीची जेट विमान बनवणारी कंपनी आहे. या कंपनी मध्ये ५७००० लोक काम करतात. जगातल्या निम्म्याहून अधिक जेट विमानांचे उत्पादन ही कंपनी करते.  या कंपनीचे मुख्यालय तौलूज (इंग्रजी Toulouse) फ्रान्स येथे आहे. विमानांच्या जुळणीचे काम फ्रान्स येथील तौलूज व जर्मनीतील हॅंबुर्ग (इंग्रजी Hamburg  येथे चालते.

या कंपनीने एअरबस ए-३८० (इंग्रजी Airbus A380) हे अतिभव्य असे दुमजली अत्याधुनिक विमान बनवले आहे. या विमानाची चाचणीसाठीची पृथ्वी-प्रदक्षिणा पूर्ण झाली आहे. सिंगापूर एरलाइन्सने या विमानाचे पहिले व्यावसायिक उड्डाण केले.

ही कंपनी अनेक इतर कंपन्यांमध्ये समाविष्ट झाली. त्यामुळे तिचे नाव आता एअरबस सास (इंग्रजी Airbus SAS) असे झाले आहे.
या कंपनीची अनेक विमान उत्पादने आहेत उदा०
 
A300 दोन जेट इंजिने असलेले A330 तसेच चार इंजिनांचे A340 वगैरे.

एअरबस ए ३४०-५०० (इंग्रजी Airbus A340-500) हे जगातले दुसऱ्या क्रमांकाचे जास्तीत जास्त अंतर कापणारे विमानही एअरबसने बनवले आहे. पहिला क्रमांक बोइंग ७७७-२००एल आर (इंग्रजी  Boeing 777-200LR) आहे.

वर्ग:विमान उत्पादक कंपन्या
वापी

**वापी** (गुजराती: વાપી) हे भारताच्या गुजरात राज्यामधील एक शहर आहे.वापी हे वलसाड जिल्ह्यातील एक तालुक्याचे ठिकाण/मुख्यालय आहे. वापी शहर गुजरातच्या दक्षिण भागात गुजरात-महाराष्ट्र राज्यांच्या सीमेजवळ राष्ट्रीय महामार्ग ८ वर वसले असूने ते राजधानी गांधीनगरपासून ३७८ किमी तर मुंबईहून १७५ किमी अंतरावर स्थित आहे. २०११ साली वापीची लोकसंख्या १.६३ इतकी होती व ते सुरत खालोखाल दक्षिण गुजरातमधील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर होते. 

वापीच्या पूर्वेस दादरा आणि नगर-हवेली तर पश्चिमेस दमण हे दोन केंद्रशासित प्रदेश आहेत. दमण-वापी-सिल्वासा हे आजच्या घटकेला एक महानगर मानले जाते. वापी भागाचे मोठ्या प्रमाणावर औद्योगिकीकरण झाले असून येथे रासायनिक कंपन्या मोठ्या प्रमाणावर आहेत. ह्यामुळे वापी जगातील सर्वात प्रदूषित शहरांपैकी एक मानले जाते. वापी रेल्वे स्थानक हे पश्चिम रेल्वेवरील एक प्रमुख स्थानक आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:गुजरातमधील शहरे
वर्ग:वलसाड जिल्हा
*
आर्थिक उदारीकरण

**आर्थिक उदारीकरण** म्हणजे अर्थव्यवस्थेतील शासकीय हस्तक्षेप व नियंत्रण कमी करण्याकडे कल असणाऱ्या आर्थिक धोरणांचा अवलंब करणारी प्रक्रिया होय. या प्रक्रियेत अर्थव्यवस्थेमध्ये खासगी क्षेत्राला अधिक सहभागी करून घेण्यात येते. सामान्यपणे, या धोरणांमध्ये उद्योगधंद्यांच्या खासगीकरणावर भर देण्यात येतो.औद्दीगिक सुधारणा,राजकोषीय सुधारणा ,करसुधारणा, नियोजनातील सुधारणा ,बँकिंग सुधारणा अशा विविध बृहतलक्षी सुधारणा राबवून भारतीय अर्थव्यवस्थेत मोठे संरचनात्मक बदल घडत आहेत,अशा बदलांमधून अर्थव्यवस्थेतील सर्व क्षेत्रावरील निर्बंध कमी केले जाता आहेत .  याला उदारीकरण असे म्हणतात

जागतिकीकरण हे लक्ष्य गाठण्यासाठी उदारीकरण ही एक दिशा  आहे उदारीकरणाला शिथिलीकरण असाही एक पर्यायी शब्द  आहे . समाजवादी अर्थव्यस्थेत अर्थव्यवस्थेवर सरकारचे निर्बंध ,नियंत्रण असते ,मुक्त अर्थव्यवस्था स्वीकारल्या नंतर हे नियंत्रण सैल करावे लागते ,ते सैल करणे म्हणजेच उदारीकरण होय .

भारताशी संबंधित आर्थिक उदारीकरण

 भारताच्या परकीय व्यापारात १९९१ पर्यंत चालू खात्यावर प्रचंड तूट निर्माण झाली ,१९९१ पर्यंत भारताचा व्यवहारतोल एकदम प्रतिकूल झाला होता , १९९१ साली  आपल्याकडील परदेशी गंगाजळी नच्या बरोबर होती तेव्हा भारत सरकार ने थेट परदेशी गुंतवणुकीचा मार्ग मोकळा करायचा ठरवला त्यात आर्थिक उदारीकरण, जागतिकीकरणआणि खाजगीकरणाचा समावेश होता तत्कालीन पंतप्रधान पी .व्ही. नरसिंहराव आणि अर्थमंत्री मनमोहन सिंग ह्यांची ह्या सर्वांमध्ये महत्त्वाची भूमिका होती.

 
## हे सुद्धा पहा 
* भांडवलशाही
* जागतिकीकरण
* खुली बाजारपेठ

वर्ग:अर्थशास्त्र
वर्ग:विकास अभ्यास
चंदिगढ हॉकी स्टेडियम

**चंदिगढ हॉकी स्टेडियम** भारताच्या चंदिगढ शहरातील हॉकीचे मैदान आहे. हे प्रीमियर हॉकी लीगमधील चंदिगढ डायनॅमोज संघाचे घरचे मैदान होते.

याची प्रेक्षकक्षमता ३०,००० असून हे कायमस्वरुपी सिमेंटच्या बैठका असलेले जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे मैदान आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतातील हॉकी मैदाने
वर्ग:चंदिगढ
वर्ग:प्रीमियर हॉकी लीग
संजय (महाभारत)

**संजय** (संस्कृत: ) हा महाभारतातील धृतराष्ट्रचा सारथी होता ज्याला दिव्यदृष्टी प्राप्त झाली होती. याद्वारे त्याने अंध असलेल्या धृतराष्ट्रास हस्तिनापूरमध्ये बसून कुरुक्षेत्रातील युद्धाचे वर्णन सांगितले.

वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा
ृ
चित्रांगदा

**चित्रांगदा** मणिपूरचा राजा चित्रवाहनाची मुलगी व अर्जुनाची पत्नी होती.

अज्ञातवासादरम्यान अर्जुन भारतभर भटकत असताना तो मणिपूरमध्ये पोचला व त्याने चित्रांगदाला मागणी घातली. चित्रवाहनाने आधी नकार दिला. नंतर फक्त चित्रांगदाची मुलेच मणिपूरच्या राज्यावर हक्क सांगू शकतील अशी अट घालून त्याने अर्जुन आणि चित्रांगदाच्या लग्नास होकार दिला.

बभ्रुवाहन हा अर्जुन व चित्रांगदाचा मुलगा होय.

वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा
युयुत्सु

इवलेसे
**युयुत्सु** हा धृतराष्ट्राचा पुत्र होता. हा गांधारीपुत्र नसून शंभर कौरवांतील एक गणला जात नाही. युयुत्सु हा धृतराष्ट्राचाच एक पुत्र होता. परंतु तो १०० कौरवांपैकी एक गणला जात नव्हता. अर्थात तो कौरवांचा सावत्र भाऊ होता. महाभारताच्या युद्धावेळी जेव्हा धर्मराज युधिष्ठिराने समस्त सैन्यास आवाहन केले की ज्यांना अजूनहि आपला पक्ष बदलावयाचा असेल ते आपला पक्ष बदलू शकतात. तेव्हा युयुत्सु ने आपला रथ पांडवांच्या शिबिरात नेला.अन तो युद्ध पांडवांच्या बाजूने लढला.
कौरवांच्या पराजय अन् मृत्युनंतर जेव्हा युधिष्ठिर हस्तिनापुरचा राजा झाला तेव्हा हस्तिनापुरच्या आधिपत्याखाली असलेल्या इंद्रप्रस्थचा राज्यकारभार युयुत्सु कडे देण्यात आला. ३६ वर्षे राज्यकारभार बघितल्यानंतर जेव्हा पांडवांनी संन्यास घेतला तेव्हा हस्तिनापुरचा राज्यकारभार हा अभिमन्युचा पुत्र आणि अर्जुनचा नातू परिक्षित यास सोपवण्या आली आणि राज्यकारभारावर लक्ष ठेवण्याची जबाबदारी युयुत्सुला देण्यात आली.

वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा
अहिलावती

**अहिलावती** तथा **मौरवी** ही महाभारतातील एक व्यक्तिरेखा आहे. ही नरकासुराच्या सेनापती मुर याची मुलगी असून घटोत्कचाची पत्नी होती.

अहिलावती आणि घटोत्कच यांना बार्बारिक, मेघवर्ण आणि अंजनपर्वण अशी तीन मुले होती.

वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा
बारबरीका

इवलेसे
**बारबरीका** हा महाभारतातील घटोत्कच आणि अहिलावतीचा पुत्र. 

वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा
वर्ग:रिकामी पाने
बभ्रुवाहन

इवलेसे
**बभ्रुवाहन** हा महाभारतात अर्जुन आणि त्याची पत्नी चित्रांगदा यांचा मुलगा होता. मणिपूरचा राजा असलेल्या बभ्रुवाहनाने कुरुक्षेत्राच्या लढाईत भाग घेतला नाही.

युद्धानंतरच्या अश्वमेध यज्ञाच्या वेळी अर्जुन आणि बभ्रुवाहन यांच्यात युद्ध झाले. त्यात बभ्रुवाहनाने आपले वडील अर्जुन यांना मारले परंतु लढाईनंतर त्याने अर्जुनाला परत जीवित केले.

बभ्रुवाहन आपली पत्नी किमवेकाशी एकपत्नीव्रती होता.

वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा
इरावान

इवलेसे
**इरावान** हा अर्जुन व नागकन्या उलूपी हिचा पुत्र होता. याने पांडवांकडून कुरुक्षेत्राच्या युद्धात पहिल्या ते आठव्या दिवसापर्यंत युद्ध केले. आठव्या दिवशी अलंबुश याने त्याला मारले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा
कृतवर्मा

इवलेसे|पांडवांची सेना
**कृतवर्मा** हा यादव वंशीय सेनापती होता. याने कौरवांच्या बाजूने लढणाऱ्या यादव सैन्याचे नेतृत्व केले. महाभारताच्या युद्धात कौरव सैन्यात फक्त कृतवर्मा अश्वथामा व कृपाचार्य एवढेच जिवंत राहिले होते. द्वारकेतील यादवीची सुरुवात सात्यकी व कृतवर्माच्या भांडणातून सुरू झाली होती. यात सात्यकी व कृतवर्माने एकमेकांना ठार केले.  

वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा
हेराल्ड सन

**हेरल्ड सन** हे मेलबर्न येथील प्रमुख टॅब्लॉईड स्वरूपाचे वृत्तपत्र आहे. सनसनाटी बातम्यांसाठी ते प्रसिद्ध आहे. हे वृत्तपत्र आंतरजालावर वाचण्याची सोय उपलब्ध आहे. 

## बाह्य दुवे 
* हेरल्ड सन

वर्ग:ऑस्ट्रेलियामधील वृत्तपत्रे
वर्ग:मेलबर्न
जनमेजय

इवलेसे|सर्पसंहार यज्ञ 

**जनमेजय** हा महाभारतातील अर्जुनाचा नातू, परीक्षित राजाचा मुलगा होता. जनमेजयाने उत्तंक ऋषींच्या मदतीने सर्पसंहार यज्ञ केला होता. पिता परीक्षितच्या मृत्यूचा बदला घेण्यासाठी त्याने हा यज्ञ केला होता‌.

वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा
वर्ग:कुरु कुळ
शल्‍य

**शल्‍य** हा महाभारतातील माद्रीचा भाऊ व मद्र देशाचा राजा होता. नात्याने पांडवांचा मामा असूनही त्याने कुरुक्षेत्र युद्धात कौरवांची बाजू घेतली. कर्ण कौरवांचा सरसेनापती झाल्यावर त्याला कर्णाचे सारथ्य दिले गेले. कर्णाच्या मृत्यूनंतर शल्य कौरवांचा सरसेनापती झाला.

युधिष्ठिराने युद्धात शल्याचा वध केला.

वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा
वर्ग:रिकामी पाने
बारडोली

**बारडोली** हे भारताच्या गुजरात राज्यातील सुरत जिल्ह्याच्या बारडोली तालुक्यातील एक शहर आहे.  महात्मा गांधींच्या अगदी सुरुवातीच्या सत्याग्रहामुळे हे शहर प्रसिद्धीस आले.

वर्ग:गुजरातमधील शहरे
वर्ग:सुरत जिल्हा
पुनंद धरण

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
सात्यकी

[thumb|right|200 px|कृष्णशिष्टाईच्या वेळेस सात्यकीला रोखणारा [कृष्ण ( राजा रवीवर्मा यांचे अजरामर चित्र)]]महाभारतील एक शूर व्यक्तिमत्त्व. **सात्यकी** हा यादव सैन्यातील एक प्रमुख सेनापती होता व कृष्णाचा परम भक्त व मित्र होता. कृष्णाच्या बरोबर त्याने अनेक युद्धांमध्ये सहभाग घेतला होता. महाभारताच्या युद्धाआगोदर  कृष्ण जेव्हा शांती प्रस्ताव घेउन कौरवांकडे गेला होता, त्यावेळेस सात्यकी कृष्णाबरोबर होता. कृष्णाला बंदीवान बनवण्याची भाषा करणाऱ्या दुर्योधनाला कौरवांच्या सभेतच ठार मारण्यास सात्यकी सरसावला होता. परंतु भीमाच्या प्रतिज्ञेची आठवण करून कृष्णाने त्याला परावृत केले. महाभारतातील युद्धात यादव सैन्य जरी कौरवांच्या बाजूने लढले तरी सात्यकी कृष्णांच्याच बाजूने लढण्यास उत्सुक होता व पांडवाच्या बाजूने लढला. महाभारताच्या युद्धात सात्यकीच्या अनेक लढाईंची वर्णने आहेत. युद्धाच्या १२ व्या ते १४ व्या दिवसापर्यंत द्रोणाचार्यांनी युधिष्ठिराला बंदी बनवण्याचा विडा उचलला होता व अर्जुनाला दुसऱ्या लढाईत गुंतवले होते त्यावेळेस सात्यकीने द्रोणाचार्यांना युधिष्ठिरापासून दूर ठेवण्यास मोठी भूमिका बजावली होती. या दरम्यान भुवीश्रवस बरोबर झालेल्या युद्धात अर्जुनाने त्याला मदत केली होती.

कौरवांच्या ११ औक्षाहिणी सैन्याची वाताहत करण्यात सात्यकीने मोठी भूमिका बजावली होती. असे मानतात की ११ पैकी ६ औक्षाहिणी सैन्य फक्त भीम अर्जुन व सात्यकी कडून मारले गेले होते. हा आकडा खूप जास्त असला तरी महाभारताच्या लेखकांना सात्यकी महान सैनिक होता असे दर्शवायचे होते.

उरलेल्या पांडव सैन्याची अश्वत्थामा व कृतवर्माने वाताहत लावल्यानंतर केवळ पांडव, कृष्ण व सात्यकी एवढेच जण जिवंत राहिले होते.

गांधारीने कृष्णाला सर्व यादव एकमेकांत भांडून नष्ट होतील असा शाप दिला होता. द्वारकेतील मुसळापासून बनलेली दारु पिल्यानंतर सात्यकीने कृतवर्माशी सैन्य झोपेत असताना अश्वथाम्याला हल्ला करण्यास मदत केल्याबद्दल भांडण सुरू केले होते त्याचे पुनर्वसन यादवीत झाले. यादव व द्वारका नष्ट झाली, अश्या प्रकारे सात्यकी गांधारीच्या शापाचा पहिला बळी ठरला.

वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा
करंजवन धरण

## धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : मातीचा भराव व दगडी बांधकाम
उंची  : ३९.३ मी (सर्वोच्च)
लांबी  :  २०८५.५ मी 

## दरवाजे
प्रकार	: S - आकार
लांबी	: ३९७.५० मी.
सर्वोच्च विसर्ग	: २७२४ घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: ५, (१२.५० X ५ मी)

## पाणीसाठा
क्षेत्रफळ  :  १८.४२ वर्ग कि.मी.
क्षमता  :  १७५.५६ दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  १६६.२२ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  १८४० हेक्टर
ओलिताखालील गावे  :  १

## कालवा
लांबी  :  १७ कि.मी.
क्षमता  :  ३.७० घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र  :  २९९७ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  २७४२ हेक्टर

## वीज उत्पादन
जलप्रपाताची उंची  :  ३५ मी.
जास्तीतजास्त विसर्ग  :  १२.६३ क्यूमेक्स
निर्मिती क्षमता  :  ३ मेगा वॅट
विद्युत जनित्र  :  १

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
ओझरखेड धरण

## धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : मातीचा भराव 
उंची  : ३५.३० मी (सर्वोच्च)
लांबी  :  ३०६५ मी 

## दरवाजे
लांबी	: १४० मी.
सर्वोच्च विसर्ग	: २४०० घनमीटर / सेकंद

## पाणीसाठा
क्षेत्रफळ  :  ६.८८ वर्ग कि.मी.
क्षमता  :  ६७.९६ दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  ६०.३२ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ६८८ हेक्टर

## कालवा
### डावा कालवा
लांबी  :  ४९ कि.मी.
क्षमता  :  १३.५९ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र  :  १८५७१ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  १४८५७ हेक्टर

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:नाशिक जिल्हा
वाघड धरण

## धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : मातीचा भराव
उंची  :  ४६.९२ मी (सर्वोच्च)
लांबी  :  ७४३ मी 

## दरवाजे
प्रकार	: S - आकार
लांबी	:  ४०५ मी.
सर्वोच्च विसर्ग	:  १३५० घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: ०

## पाणीसाठा
क्षेत्रफळ  :  ५.२६ वर्ग कि.मी.
क्षमता  :  ७६.४८ दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  ७२.२३ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ९९९ हेक्टर
ओलिताखालील गावे  :  १

## कालवा
### डावा कालवा
लांबी  :  १५ कि.मी.
क्षमता  :  १.४१ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र  :  १३४४१ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  ७३११ हेक्टर

### उजवा कालवा
लांबी  :  ४५ कि.मी.
क्षमता  :  ४.२४८ घनमीटर / सेकंद

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
चंकापूर धरण

## धरणाची माहिती 
बांधण्याचा प्रकार : मातीचा भराव व दगडी बांधकाम
उंची : ५१.१३ मी (सर्वोच्च)
लांबी : ३७०२.५ मी

## दरवाजे 
प्रकार	: S - आकार
लांबी	: १०१.१९ मी.
सर्वोच्च विसर्ग	: २२३६.५ घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: ७, (१२.१९ X ४.८८ मी)

## पाणीसाठा 
इवलेसे|200px|ओलिताखालील क्षेत्र

क्षेत्रफळ : १०.३१ वर्ग कि.मी.
क्षमता : ७९.९६ दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता : ७६.८६ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र : १०३१ हेक्टर

## कालवा 
### डावा कालवा 
लांबी : २९.५ कि.मी.
क्षमता : ५.०४ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र : २००५५ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन : १६०६८ हेक्टर

### उजवा कालवा 
लांबी : ३५.६८ कि.मी.
क्षमता : ६.६५ घनमीटर / सेकंद

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील धरणे
व्हर्जिन ऑस्ट्रेलिया

[250 px|इवलेसे|[लॉस एंजेल्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर थांबलेले व्हर्जिनचे बोइंग ७७७ विमान]]
**व्हर्जिन ऑस्ट्रेलिया** (जुने नाव: व्हर्जिन ब्ल्यू) ही ऑस्ट्रेलिया देशामधील दुसऱ्या क्रमांकाची मोठी (क्वांटास खालोखाल) विमान वाहतूक कंपनी आहे. व्हर्जिन ऑस्ट्रेलियाचे मुख्यालय व मुख्य वाहतूक केंद्र ब्रिस्बेन येथे आहे. सध्या व्हर्जिन ऑस्ट्रेलियामार्फत ऑस्ट्रेलियामधील २९ शहरांमध्ये प्रवासी विमानसेवा पुरवली जाते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:ऑस्ट्रेलियामधील विमानवाहतूक कंपन्या
भारताच्या राजदूतांचे संपर्क कार्यालय (मेलबर्न, ऑस्ट्रेलिया)

मेलबर्न येथील डॉकलॅंडस् नामक उपनगरात आहे.
भारताच्या राजदूतांचे मेलबर्न येथील संपर्क कार्यालय 
व्हिसा साठी पारपत्रे जमा करण्याची व इतर काम काजाची वेळ सकाळी ९ ते १२ इतकीच आहे व काटेकोरपणे पाळली जाते.
व्हिसा मिळालेली पारपत्रे मात्र सायंकाळी ४ ते ५ याच वेळात दिली जातात. या ठिकाणी बहुतेक वेळा गर्दी असते. व्हिसा मिळालेली पारपत्रे पोस्टाद्वारे पाठवण्याची सोय आहे. त्यासाठी योग्य ते पोस्टेज पेड पाकिट पुरवणे आवश्यक आहे.
(येथे पोहोचण्यासाठी अधिक माहिती मेटलिंकमेलबर्न  )हा भाग झोन १ मध्ये येतो. प्रवासाच्या अधिक माहीतीसाठी मेलबर्नचे सार्वजनिक परिवहन हे पान पहा.
वर्ग:भारत
वर्ग:मेलबर्न