open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
संगीत सौभद्र

**संगीत सौभद्र** या नाटकाचा पहिला प्रयोग १८ नोव्हेंबर, इ.स. १८८२ या दिवशी पुण्याच्या पूर्णानंद थिएटरात झाला.

नाटकः **संगीत सौभद्र**

लेखक : **बलवंत पांडुरंग तथा बळवंत पांडुरंग किर्लोस्कर**
साल: **इ.स. १८८२**
पात्रे :  
* अर्जुन
* कुसुमावती
* गर्गमुनी
* नटी
* नारद
* बलराम
* रुक्मिणी
* विदूषक
* श्रीकृष्ण
* सारंगनयना
* सुभद्रा
* सूत्रधार

### या नाटकातली गाजलेली पदे
** पात्र: नारद ** 

राधाधरमधुमिलिंद जयजय । रमारमण हरि गोविंद ॥ धृ ॥ 
कालिंदी तट पुलिंद लांच्छित सुरनुतपादारविंद । जयजय ॥ 1 ॥
उद्‌धृतनग मध्वरिंदमानघ सत्यपांडपटकुविंद । जयजय ॥ 2 ॥ 
गोपसदनगुर्वलिंदखेलन बलवत्स्तुतिते न निंद । जयजय ॥ 3 ॥

** पात्र: नारद ** 

पार्था, तुज देउन वचनें । 
फसविले पहा मुकुंदानें ॥ ध्रु ॥
सार्वभौम दुर्योधननृपती ।
लक्ष्मी त्याची आणुनी चित्तीं ।
त्यजिले तुज अवमानें ॥ 1 ॥

** पात्र: नारद ** 

पावना वामना या मना ।
दे तव भजनीं निरंतर वासना ॥ ध्रु ॥
श्रीवत्सांकित कौस्तुभधारिण ।
योगिजनांतररंजना ॥ 1 ॥
भो प्रल्हादपरा हरिरूपा ।
मत्तनिशाचरकंदना ॥ 2 ॥
नवतुलसीदलमालाभूषा ।
बलवद भवभयभंजना ॥ 3 ॥

** पात्र: सुभद्रा**

बलसागर तुम्ही वीरशिरोमणी कोठेंतरी रमलां ।
आश्वासन जिस दिले तिला कां विसरुनियां गेलां ॥ धृ ॥
पेरियलें जें प्रीतितरुचें बीज ह्रुदयिं त्याला ।
अंकुर येउनि सुदृढ तयाचा वृक्ष असे झाला ।
सुंदर तुम्ही मूर्तिमान तच्छायेला बसलां ।
चित्र असे हृदयांत कोंदतां ठाव न अन्याला ॥

**अन्य पदे**

* अर्जुन तर संन्यासि हो‍उनी
* अति कोपयुक्‍त होय परि
* अरसिक किती हा शेला
* किती सांगुं तुला मज
* कोण तुजसम सांग
* कांते फार तुला मजसाठीं
* गर्गगुरूतें घेतलें वश
* जेव्हां जेव्हां वाढायातें
* ज्यावरिं मीं विश्‍वास ठेविला
* तस्कराहातीं द्विजगोधन
* दिसलि पुनरपी गुप्त जाहली
* नच सुंदरि करूं कोपा
* नभ मेघांनीं आक्रमिलें
* नमुनि ईशचरणा
* नाहीं झाले षण्मास मला
* नीरक्षीरालिंगनरूपी स्‍नान
* नेमियलें मज शत्रुजयाला
* परम सुवासिक पुष्पें
* पुष्पपरागसुगंधित शीतल
* पांडुकुमारा पार्थ नरवरा
* पांडुनृपति जनक जया
* प्रिया सुभद्रा घोर वनीं
* प्रिये पहा
* बघुनि सुभद्रेला
* बहुत छळियलें नाथा
* बहुत दिन नच भेटलों
* भूमि जल तेज पवमान
* मन्नेत्र गुंतले लुब्ध
* माझी मातुलकन्यका
* माझ्या मनिचे हितगुज सारे
* माझ्यासाठीं तीनें अन्न
* मी कुमार तीहि कुमारी
* मोडुनि दंडा फेंकुन देइन
* लग्नाला जातों मी
* लाल शालजोडी जरतारी
* वद जाउं कुणाला शरण 
* वदनीं घर्मजलाला
* वसंतीं बघुनि मेनकेला
* वाटे सर्वथा मुक्‍त झालों
* व्यर्थ मीं जन्मलें थोर
* शशिकुलभूषण सदया
* होतों द्वारकाभुवनीं

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:मराठी नाटकांची यादी
सौभद्र
संगीत शाकुंतल

**संगीत शाकुंतल** मराठी भाषेतले पहिले संगीत नाटक आहे. या नाटकामुळे मराठी रंगभूमीवर अजरामर संगीत नाटकांच्या परंपरेची सुरुवात झाली.

कालिदासाच्या 'अभिज्ञानशाकुंतलम' या संस्कृत नाटकाचे हे मराठी रूपांतर आहे.

लेखक : बलवंत पांडुरंग तथा बळवंत पांडुरंग किर्लोस्कर
साल : इ.स. १८८०
पात्रे :

* राजा दुष्यंत
* शकुंतला
* अनसूया
* प्रियंवदा
* गौतमी
* शारंग्रव
* शारद्वत
* कण्व मुनी
* नटी
* सूत्रधार
* विदूषक
* मातली
* सेवक
* चोर
* शिपाई

वर्ग:मराठी नाटकांची यादी
शाकुंतल
लांजा

**लांजा** हे रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील तालुक्याचे गाव आहे. हे गाव राष्ट्रीय महामार्ग ६६ वर वसलेले आहे.  लांजा हे गाव अतिशय सुंदर आहे. या गावात जाकादेवी, पोल्तेश्वर, केदारलिंग आणि जांगलदेव ही चार प्रसिद्ध देवळे आहेत.

## तालुक्यातील गावे
लांजा तालुक्यात खालील गावे समाविष्ट आहेत.
#आडवली
#आगरगाव
#आगवे
#आनंदगाव
#आंजणारी
#आरगाव
#आसगे
#आसोडे
#बाईंग
#बाणखोर
#बापेरे
#बेनी बुद्रुक
#बेनी खुर्द
#भडे
#भांबेड
#बोरीवले
#बोरथडे
#बुद्धवाडी तर्फे वेरवली बुद्रुक
#बुद्धवाडी तर्फे देवधे
#बुद्धवाडी तर्फे सालपे
#चाफेत
#चिंचुंर्टी
#डाफळे
#देवधे
#धुंदरे
#डोळस
#गंगर कारगाव
#गौतमगाव
#गवाणे
#घडशी (लांजा)
#गोळवशी
#गोंडेसाखळ
#गोविळ
#गुरववाडी
#हर्चे
#हर्दखळे
#हसोळ
#इंदवटी
#इसवली
#जावडे
#जोशीगाव
#कडुगाव
#कंगवळी
#कांटे
#कातळगाव
#केळंबे
#केळवली(लांजा)
#खानवली
#खावडी
#खेरवसे
#खोरगाव
#खोरनिनको
#कोचरी
#कोलधे
#कोल्हेवाडी
#कोंडगे
#कोंडगाव (लांजा)
#कोंड्ये
#कोर्ले
#कोट
#कुडेवाडी
#कुंभारगाव
#कुणाणे
#कुरंग
#कुरचुंब
#कुरणे
#कुवे
#लांजा
#लावगण
#माचळ
#माजळ
#मंचे
#मठ(लांजा)
#मोगरगाव
#मुसलमानवाडी
#मुस्लीमगाव
#नामे
#नांदिवली
#निवसर
#निवोशी
#पडवण
#पड्यार
#पालू
#पन्हाळे
#पनोरे
#पनोरे तर्फे हर्चे
#पातेरेगाव
#पाटीलगाव(लांजा)
#प्रभानवल्ली
#पुनस
#पुरगाव
#रामाणे
#रामबाडेगाव
#रामगाव
#रावरी
#रिंगणे
#रुण
#सडवली
#सालपे
#साटवली
#शिपोशी(लांजा)
#शिरंंबवली
#शिरवली(लांजा)
#तळवडे(लांजा)
#उपळे
#वनगुळे
#वरची शिरवली
#वेरळ
#वेरवली बुद्रुक
#वेरवली खुर्द
#वेसुर्ले
#विलवडे
#विरगाव
#विवळी
#वाडगाव
#वाडी लिंबू
#वाघणगाव
#वाघ्रट
#वाकेड
#व्हेळ
#येरवंडे
#झापडे

## संदर्भ
१.https://villageinfo.in/
२.https://www.census2011.co.in/
३.http://tourism.gov.in/
४.https://www.incredibleindia.org/
५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
६.https://www.mapsofindia.com

वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्हा
शिवडी-न्हावा शेवा अटल सेतू

**मुंबई पारबंदर प्रकल्प** (Mumbai Trans Harbour Link) किंवा **शिवडी-न्हावा शेवा अटल सेतू** हा मुंबई महानगर क्षेत्रामधील एक प्रकल्प आहे. अरबी समुद्राच्या ठाणे खाडीवर २२ किमी लांबीच्या व भारतातील सर्वात मोठ्या पूलाद्वारे दक्षिण मुंबईमधील शिवडी भाग नवी मुंबईसोबत जोडला गेला आहे. हा मार्ग मुंबई–पुणे द्रुतगतीमार्गासोबत देखील जोडला आहे ज्यामुळे पुण्याहून दक्षिण मुंबईकडे वाहतूक सुलभ झाली. तसेच प्रस्तावित नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ देखील दक्षिण मुंबईहून कमी अंतरात गाठता येते.

मुंबईला रायगड जिल्ह्यासोबत जोडणाऱ्या सागरी मार्गाची संकल्पना सर्वप्रथम १९६३ साली रचली गेली. महाराष्ट्र शासनाने ह्या प्रकल्पामध्ये सुरुवातीस फारसे स्वारस्य न दाखवल्यामुळे व राजकीय रस्सीखेचीमुळे हा प्रकल्प बासनातच राहिला. २०१२ साली केंद्रीय पर्वावरण मंत्रालयाने ह्या प्रकल्पास मंजूरी दिली. परंतु ह्या पूलामुळे येथील नैसर्गिक खारफुटी नष्ट होण्याची भीती व्यक्त केली जात होती. तसेच सध्या कोणत्याही प्रमुख खाजगी कंपनीने ह्या प्रकल्पामध्ये रस दाखवला नव्हता. ह्या कारणांस्तव ₹ ११,००० कोटी खर्च अपेक्षित असलेल्या मुंबई पारबंदर प्रकल्पाचे भविष्य अज्ञात होते.

## बाह्य दुवे
*एम.एम.आर.डी.ए.च्या संकेतस्थळावरील माहिती 

वर्ग:नवी मुंबईमधील रस्ते
वर्ग:मुंबईमधील रस्ते
वर्ग:नवी मुंबई मधील वाहतूक
तापी (निःसंदिग्धीकरण)

**तापी** या शब्दाशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत :
* तापी नदी - भारतातून वाहणारी तापी नदी.
* तापी जिल्हा - गुजरातचा एक जिल्हा.
* तापी नदी, थायलंड - थायलंड देशातून वाहणारी तापी नदी

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
लॉवेल (मॅसेच्युसेट्स)

इवलेसे
इवलेसे
इवलेसे
इवलेसे
**लॉवेल** हे अमेरिकेच्या मॅसेच्युसेट्स राज्याच्या उत्तर भागातील एक गाव आहे. हे गाव आपल्या कापड गिरण्यांसाठी प्रसिद्ध होते. २०१० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १,०६,५१९ होती.

या शहराची स्थापना १८२६मध्ये झाली.

वर्ग:मॅसेच्युसेट्समधील शहरे
वर्ग:इ.स. १८२६ मधील निर्मिती
वर्ग:मिडलसेक्स काउंटी (मॅसेच्युसेट्स)
ब्रह्मकमळ

**ब्रह्मकमळ** ही एक दुर्मिळ वनस्पती असून ती हिमालयावर १३,००० ते १७,००० फुटांवर पहावयास मिळते. ब्रह्मकमळाचे शास्त्रीय नाव साॅसूरिया ऑबव्हॅलाटा (Saussurea obvallata) हे आहे.

भारतात डचमन्स पाईप कॅक्टस या निवडुंग वनस्पतीला अज्ञानवश 'ब्रह्मकमळ' असे संबोधले जाते. मुळात या दोन्ही वनस्पती भिन्न भिन्न असून यांची कुळे पण वेगवेगळी आहेत.

सूर्यफुलाच्या कुळातील हे फूल असून जुलै-ऑगस्टमध्ये या ब्रह्मकमळाचा बहर असतो. परंतु 'फुलांच्या दरीत' (व्हॅली ऑफ फ्लाॅवर्समध्ये) आणि उत्तराखंडातील हेमकुंड साहेब येथे हे ब्रह्मकमळ जूनच्या शेवटच्या आठवड्यात हजेरी लावते. या फुलाचे वरचे टोक जांभळ्या रंगाचे असून पाकळ्या हिरव्या-पिवळ्या कागदी प्रदल मंडलात गुंडाळल्यासारख्या दिसतात. हिमवृष्टीतही मुख्य फुलाच्या आतील तीनचार छोट्या फुलांचे संरक्षण व्हावे यासाठी ही रचना आहे. हे ब्रह्मकमळ साधारणपणे एकटे-दुकटे नसते, ते तीन चार फुलांच्या गटांमध्येच आढळते. हे  फूल हिमालयातील उत्तराखंड राज्याचे राज्यपुष्प आहे. बद्रीकेदारच्या आणि केदारनाथाच्या मंदिरात देवाला ब्रह्मकमळ वाहायची परंपरा आहे. त्यामुळेच याला देवपुष्प म्हणतात. सध्या दुर्मिळ होत चाललेले हे फूल वाचवण्यासाठी या ब्रह्मकमळाच्या रोपाला संरक्षित रोपाचा दर्जा देण्यात आला आहे.

## संदर्भ
वर्ग:वनस्पती
कृतिक्रमाभ्यास

**कृतिक्रमाभ्यास** गणिताची एक उपशाखा आहे.

वर्ग:गणित
वर्ग:रिकामी पाने
सातत्य

Continuity

Translation available from 'http://mr.upakram.org/node/22' . This translation needs review.

वर्ग:गणित
वर्ग:रिकामी पाने
सान्त गणित

**सान्त गणित** गणिताची एक शाखा आहे.

Translation available from http://mr.upakram.org/node/22  . This translation needs review.

वर्ग:गणित
जेम्स डॉब्सन

**जेम्स क्लेटन** *जिम* **डॉब्सन** (एप्रिल २१, इ.स. १९३६:श्रीव्हपोर्ट, लुईझियाना - ) हा अमेरिकेतील ख्रिश्चन धर्मप्रसारक आहे.

याने कॉलोराडो स्प्रिंग्ज येथे फोकस ऑन द फॅमिली ही संस्था स्थापन केली.

वर्ग:ख्रिश्चन धर्मप्रसारक
वर्ग:इ.स. १९३६ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
स्वावर्तन

Recursion

Translation available from 'http://mr.upakram.org/node/22' . This translation needs review.

वर्ग:गणित
वर्ग:रिकामी पाने
संच सिद्धांत

**संच प्रवाद** ही गणिताची संचांचा अभ्यास करणारी एक शाखा आहे.

संच ही आधुनिक गणितातील एक मूलभूत संकल्पना आहे. गेओर्क कॅन्टर (Georg Cantor) या जर्मन गणितज्ञाने या संकल्पनेचा सखोल अभ्यास केला. पुढे रिखार्ट डेडेकिंट, बर्ट्रंड रसेल व इतर गणितज्ञांनी संचातील अनेक महत्त्वपूर्ण बाबींचे विश्लेषण केले. विशिष्ट गुणधर्म असलेल्या घटकांच्या समूहाला संच असे म्हणतात. उदाहरणार्थ, एका गावातील सर्व लोकांचा समूह हा एक संच आहे. त्या गावातील प्रत्येक माणूस हा या संचाचा घटक आहे.

संचाची गणितीय व्याख्या पुढीलप्रमाणे करता येईल.

संच : ज्या समूहातील घटक वेगवेगळे असतात आणि ते अचूक व नेमकेपणाने सांगता येतात अशा समूहाला संच असे म्हणतात.

सर्वसाधाराणपणे, इंग्रजी वर्णमालेतील पहिल्या लिपीतील अक्षरे संच दर्शविण्यासाठी वापरतात तर संचातील घटक दर्शविण्यासाठी दुसऱ्या लिपीतील अक्षरे वापरतात. तसेच, एखादा घटक हा एखाद्या संचाचा घटक आहे हे दर्शविण्यासाठी “ ”  या चिन्हाचा वापर करतात.  संचाचे घटक  या प्रकारच्या कंसाच्या आत लिहितात.

उदा.,  या संचात चार घटक आहेत.  हा  चा घटक आहे हे दर्शविण्यासाठी “” असे लिहितात तर  हा  चा घटक नाही हे दर्शविण्यासाठी   “” असे लिहितात.

## संख्यांचे काही महत्त्वाचे संच 
१. नैसर्गिक संख्यांचा संच (set of natural numbers): 

२. पूर्ण संख्यांचा संच (set of integers): .

३. परिमेय संख्यांचा संच (set of rational numbers):  .

४. अपरिमेय संख्यांचा संच (set of irrational numbers): परिमेय नसणाऱ्या संख्यांना अपरिमेय संख्या  म्हणतात. उदा., ,  (पाय)  ह्या संख्या परिमेय नाहीत असे दाखविता  येते.  अपरिमेय संख्यांचा संच वरील संख्यांच्या संचांप्रमाणे संक्षिप्त रूपात मांडता येत नाही.

५. वास्तव संख्यांचा संच (set of real numbers) :  परिमेय संख्यांचा संच व अपरिमेय संख्यांचा संच मिळून  वास्तव संख्यांचा संच बनतो आणि तो  या अक्षराने दर्शविला जातो.

६. रिक्त संच (empty set) : ज्या संचामध्ये एकही घटक नसतो अशा संचास रिक्त संच असे म्हणतात व तो  “”  ~ (फि / फाय) या चिन्हाने दर्शवितात. तसेच जो संच रिक्त नसतो अशा संचास अरिक्त संच (non-empty set) असे संबोधतात.

७. सांत संच (finite set) : ज्या संचातील घटकांची संख्या मर्यादित असते, अशा संचास सांत संच असे संबोधतात. रिक्त संच हा सांत संच आहे. उदा.,  हा सांत संच आहे.

८. अनंत संच (infinite set) :  ज्या संचातील घटकांची संख्या अमर्यादित असते, अशा संचास अनंत संच असे संबोधतात.

नैसर्गिक संख्यांचा संच, पूर्ण संख्यांचा संच, परिमेय संख्यांचा संच, अपरिमेय संख्यांचा संच, वास्तव संख्यांचा संच, ही अनंत संचांची काही उदाहरणे आहेत. अनंत संचाचे गणनीय संच (countable set) व अगणनीय संच (uncountable set) असे वर्गीकरण करतात.  उदा., नैसर्गिक संख्यांचा संच हा अनंत व गणनीय  आहे तर वास्तव संख्यांचा संच  हा अगणनीय आहे असे दाखवता येते.

९. उपसंच (subset) : जर  या संचाचा प्रत्येक घटक  या संचाचा घटक असेल तर  हा  चा उपसंच आहे असे म्हणतात व  “” असे लिहितात.

## कार्तीय गुणाकार (Cartesian product) : 
दोन समूहातील घटकांच्या सर्व क्रमिक जोड्यांचा संच मिळवण्यासाठी कार्टेशियन गुणाकार या संकल्पनेचा वापर केला जातो. उदाहरणार्थ, राम व श्याम यांना रंगकाम, बागकाम व विणकाम ही तीनही प्रकारची कामे करता येतात. तर माणसे  व कामांच्या पुढीलप्रमाणे सहा क्रमिक जोड्या होतील. क्रमिक जोड्या ह्या “(~,~)” अशा प्रकारच्या कंसात लिहिल्या जातात.
वर्ग:गणित
शब्दालंकार

भाषेचे अलंकार.

* अनुप्रास
* यमक
* श्लेष

वर्ग:भाषेचे अलंकार
अर्थालंकार

भाषेचे अलंकार

* उपमा
* उत्प्रेक्षा
* अपन्हुती
* रूपक

वर्ग:भाषेचे अलंकार
इ.स. ३०३

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी 
* मे ११ - बायझेन्टाईन साम्राज्याची राजधानी बायझेन्टियमचे *नोव्हा रोमा* (नवीन रोम) असे नामकरण. कॉन्स्टेन्टिनोपल हेच नाव जास्त प्रचलित.

## जन्म 
## मृत्यू 
## शोध 
## निर्मिती 
## समाप्ती 
वर्ग:इ.स. ३०३
वर्ग:इ.स.च्या ३०० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या ४ थ्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
बळवंत पांडुरंग किर्लोस्कर

**बळवंत पांडुरंग किर्लोस्कर** ऊर्फ **अण्णासाहेब किर्लोस्कर** (जन्म : गुर्लहोसूर, धारवाड जिल्हा, ३१ मार्च १८४३;  - २ नोव्हेंबर १८८५) हे मराठी भाषेतील पहिले संगीत नाटककार, गायकनट आणि नाट्यशिक्षक होते.

## जीवन
## उल्लेखनीय
अण्णासाहेब किर्लोस्करांनी ३१ ऑक्टोबर १८८० या दिवशी धनत्रयोदशीच्या मुहूर्तावर ‘शाकुंतल’ या पहिल्या परिपूर्ण संगीत नाटकाचा पहिला प्रयोग केला.‘शांकरदिग्विजय’ हे त्याचं पहिलं गद्य नाटक. पण अण्णासाहेबांना संगीत नाटकाची स्फूर्ती मिळाली ती मात्र पारशी ऑपेराचे ‘इंद्रसभा’ हे नाटक बघून. हे गद्यपद्यात्मक नाटक बघितल्यावर मराठी रंगभूमीवरही असे नाटक झाले पाहिजे या कल्पनेने त्यांना झपाटून टाकले. त्यांनी लगेचच महाकवी कालिदासांच्या ‘अभिज्ञान शाकुंतलम’ या नाटकाचे त्यांनी मराठी भाषांतर करायला घेतले. पहिल्या चार अंकांचा अनुवाद झाल्यावर १८८० साली ३१ ऑक्टोबरला धनत्रयोदशीच्या मुहूर्तावर या नाटकाचा पहिला प्रयोग पुण्याच्या आनंदोद्भव नाट्यगृहात संपन्न झाला. या पहिल्या प्रयोगात मोरो बापुजी वाघुलीकर (मोरोबा देव) यांनी दुष्यंताची आणि बाळकृष्ण नारायण नाटेकर (बाळकोबा) यांनी कण्वमुनींची भूमिका केली होती. शंकरराव मुजुमदार हे शकुंतलाेच्या, तर स्वतः नाटककार अण्णासाहेब हे स्वतः सूत्रधार, शार्गंव आणि मारिच अशा तिहेरी भूमिकेत होते.

शाकुंतल नाटकाचे वैशिष्ट्य म्हणजे सूत्रधार-नटीचा प्रवेश झाला की सूत्रधार रंगपटात जाई आणि पुन्हा परत येत नसे. अशा रीतीने अण्णासाहेबांनी सूत्रधाराकडचा संगीताचा मक्ता संपवला आणि सर्व पात्रे स्वतःची गाणी स्वतःच म्हणू लागली.

अण्णासाहेबांच्या नाट्य आणि काव्य गुणांची स्वतंत्र प्रतिभा दर्शवणारे त्यांचे नाटक म्हणजे ‘संगीत सौभद्र’. संगीत सौभद्र या तीन अंकी नाटकाचा पहिला प्रयोग पुण्यात १८ नोव्हेंबर १८८२ या दिवशी झाला आणि नाटकाला उदंड प्रतिसाद मिळाला. त्यानंतर मार्च १८८३मध्ये झालेल्या पाच अंकी प्रयोगाच्या लोकप्रियतेमुळे अण्णासाहेबांचे नाव घरोघरी पोचले. त्यांतही अण्णासाहेबांनी सूत्रधार आणि बलराम अशा भूमिका केल्या. बाळकोबा हे नारद आणि कृष्ण, मोरोबा हे अर्जुन, भाऊराव हे सुभद्रा तर शंकरराव हे रुक्मिणी अशी पात्ररचना होती.

अण्णासाहेबांचे तिसरे नाटक रामराज्यवियोग. या तीन अंकी नाटकाचा पहिला प्रयोग २० ऑक्टोबर १८८४ला झाला. रामराज्यवियोग हे नाटक पूर्ण करण्यापूर्वीच २ नोव्हेंबर १८८५ या दिवशी अण्णासाहेबांना देवाज्ञा झाली.

## पुरस्कार
किर्लोस्करांच्या नावाने महाराष्ट्र सरकारतर्फे संगीताचार्य अण्णासाहेब किर्लोस्कर संगीत रंगभूमी जीवनगौरव पुरस्कार दिला जातो. हा पुरस्कार आजवर अरविंद पिळगावकर, कीर्ती शिलेदार, चंद्रकांत उर्फ चंदू डेगवेकर, जयमाला शिलेदार, निर्मला गोगटे, प्रसाद सावकार, फैय्याज, रजनी जोशी, रामदास कामत  आणि विनायक थोरात यांना प्रदान झाला आहे.

## कार्य
अण्णासाहेब किर्लोस्करांनी एकूण पाच नाटके लिहिली. ती अशी :

## बाह्य दुवे
* 

## संदर्भ
वर्ग:मराठी नाटककार
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:इ.स. १८४३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८८५ मधील मृत्यू
वर्ग:मराठी संगीत नाटककार
रिचर्ड हॅडली

वर्ग:न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शरच्चंद्र चट्टोपाध्याय

**शरच्चंद्र चट्टोपाध्याय** उर्फ़  सरतचंद्र चटर्जी (१५ सप्टेंबर १८७६ - १६ जानेवारी १९३८) हे बंगाली कादंबरीकार आणि लघुकथा लेखक होते. बंगाली भाषेतील ते  सर्वात लोकप्रिय कादंबरीकार आहे. [त्यांच्या उल्लेखनीय कामांमध्ये देवदास, श्रीकांतो, चोरित्रोहिन इत्यादींचा समावेश आहे. त्यांची बहुतेक कामे बंगालमध्ये प्रचलित असलेल्या ग्रामीण लोकांच्या जीवनशैली, शोकांतिका आणि संघर्षाविषयी आणि समकालीन सामाजिक पद्धतींविषयी आहेत. ते एक लोकप्रिय, भाषांतरित आणि रूपांतरित भारतीय लेखक म्हणून प्रसिद्ध आहेत.

शरतचंद्र चट्टोपाध्याय यांचा जन्म १ सप्टेंबर १7676. रोजी हुगली, पश्चिम बंगालच्या देवानंदपूर या छोट्याशा गावात झाला.  शरतचंद्र ह्यांचे शिक्षण खेड्यातील पियारी पंडित शाळेत सुरू झाले आणि नंतर त्यांनी हुगळी येथील हायस्कूलमध्ये शिक्षण घेतले.  दहावी नंतर ते F Aची प्रवेश परीक्षा पास झाले मात्र पैश्याअभावी ते महाविद्यालयात जाऊ शकले नाहीत.

## शरतचंद्रांचे घर 
बर्माहून परत आल्यानंतर चट्टोपाध्याय हे 11 वर्षे बाजे शिबपूर, हावडा येथे राहिले. त्यानंतर त्यांनी १९३२ मध्ये समता गावात एक घर बनवले, जिथे त्यांनी कादंबरीकार म्हणून आयुष्याची नंतरची बारा वर्षे घालविली. त्यांचे घर सैराटचंद्र कुटी  म्हणून प्रसिद्ध आहे. दोन मजली बर्मी शैलीतील घर, बेलूर मठातील शिष्य असलेल्या सैराटचंद्रचा भाऊ स्वामी वेदानंद यांचेही घर होते. त्याची आणि त्याच्या भावाची समाधी घराच्या आवारात आहे. प्रख्यात लेखकाने लावलेली बांबू आणि पेरू सारखी झाडे अजूनही घरातील बागांमध्ये आहेत.

## प्रकाशित पुस्तके
### कादंबऱ्या
### नाटक
* षोडशी, १९२८
* रमा, १९२८
* विराजबहू, १९३४
* विजय, १९३५
### निबंध
## विशेष
शरच्चंद्र चटोपाध्याय यांच्या जीवनावर मराठी लेखिका सुमती क्षेत्रमाडेयांनी ’जीवनस्वप्न’ नावाची कादंबरी लिहिली आहे.

चतर्जी
वर्ग:इ.स. १८७६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३८ मधील मृत्यू
नॅनोकंपोझिट

स्वतःच्या वजनाच्या पाच लाख पट वजन पेलू शकणारा **नॅनोकंपोझिट** हा पदार्थ तयार करण्यात पुणे विद्यापीठाच्या भौतिकशास्त्र विभागाला यश मिळाले आहे.

वर्ग:भौतिकशास्त्र
वर्ग:सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ
जॉन मॅककेन

250 px|इवलेसे|जॉन मॅककेन
**जॉन सिडनी मॅककेन तिसरा** (ऑगस्ट २९, इ.स. १९३६ - ऑगस्ट २५, इ.स. २०१८ ) हा एक अमेरिकन राजकारणी व ॲरिझोना राज्यातून वरिष्ठ सेनेटर आहे. तो १९८७ सालापासून सलग सेनेटरपदावर आहे. मॅमकेनने २००० सालच्या अध्यक्षीय निवडणुकीसाठी रिपब्लिकन पक्षाची उमेदवारी मिळवण्याचे प्रयत्न केले होते परंतु पक्षाच्या प्राथमिक निवडणुकांमध्ये त्याला जॉर्ज डब्ल्यू. बुशकडून पराभव पत्कारावा लागला. २००८ सालच्या अध्यक्षीय निवडणुकांसाठी मॅककेनला रिपब्लिकन पक्षाचे नामांकन मिळाले पण ह्यावेळी त्याला पराभूत करून बराक ओबामा अमेरिकेचा राष्ट्राध्यक्ष बनला.

## आरमारी सेवा 
मॅककेनने आपल्या वडील व आजोबांप्रमाणे अमेरिकन आरमारात सेवा केली. ऍनापोलिसच्या यु.एस. नेव्हल ऍकेडेमीमधून स्नातक झाल्यावर मॅककेन १९५८मध्ये आरमारी लढाऊ वैमानिक म्हणून काम सुरू केले. तेव्हा तो विमानवाहू नौकांवरून जमिनीवर मारा करणारी विमाने उडवत असे. व्हियेतनाम युद्धादरम्यान मॅककेन यु.एस.एस. फॉरेस्टल या विमानवाहू नौकेवर असताना तेथे लागलेल्या आगीत तो मृत्यूपासून थोडक्यात बचावला होता. त्याच वर्षी हनोईवर बॉम्बहल्ला करीत असताना त्याचे विमान उत्तर व्हियेतनामी सैन्याने तोडून पाडले. पॅराशूटच्या साहाय्याने जमिनीवर उतरलेल्या व गंभीर जखमी झालेल्या मॅककेनला युद्धकैदी बनवण्यात आले. १९७३पर्यंत कैदेत खितपत पडलेला असताना त्याची छळ केला गेला. या सगळ्यामुळे त्याला अनेक शारीरिक व्यंगे आहेत. कैदेत असताना कैद्यांच्या अदलाबदलीच्या वेळी मॅककेन अमेरिकन ऍडमिरलचा मुलगा व नातू असल्यामुळे त्याला आधी सोडवण्यासाठी केलेल प्रयत्न त्याने नाकारले व आपल्या क्रमानुसार त्याने अदलाबदल स्वीकारली.

वर्ग:इ.स. १९३६ मधील जन्म
वर्ग:अमेरिकन राजकारणी
वर्ग:अमेरिकेचे सेनेटर
वर्ग:रिपब्लिकन पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:अमेरिकेच्या प्रतिनिधीगृहाचे सदस्य
रॅमन मॅग्सेसे

इवलेसे
**रमोन मॅग्सेसे** (३१ ऑगस्ट, इ.स. १९०७ - १७ मार्च, इ.स. १९५७) फिलिपाइन्सचा सातवा राष्ट्राध्यक्ष होता. पत्रकारितेतील जगप्रसिद्ध मॅग्सेसे पुरस्कार याच्या स्मरणार्थ दिला जातो.

वर्ग:फिलिपिन्सचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १९०७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
होआकिन बॅलाग्वेर

thumb|right|250px|होआकिन बॅलाग्वेर
**होआकिन बॅलाग्वेर** (; १ सप्टेंबर १९०६, बिसोनो − १४ जुलै २००२, सांतो दॉमिंगो) हा कॅरिबियनमधील डॉमिनिकन प्रजासत्ताक देशामधील एक राजकारणी व तीन वेळा देशाचा राष्ट्राध्यक्ष होता. बॅलाग्वेर १९६०-६२, १९६६-७८ व १९८६-९६ ह्या तीन सत्रांमध्ये राष्ट्राध्यक्षपदावर होता.

## बाह्य दुवे
*व्यक्तिचित्र 

वर्ग:इ.स. १९०६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००२ मधील मृत्यू
वर्ग:डॉमिनिकन प्रजासत्ताकाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गिरोलामो साव्होनारोला

250 px|इवलेसे|
**जिरोलामो साव्होनारोला** (; २१ सप्टेंबर, इ.स. १४५२:फेरारा - २३ मे, इ.स. १४९८:फ्लोरेन्स) हा डॉमिनिकन समुदायाचा एक अनुयायी व रानिसां काळातील एक इटालियन धर्मप्रसारक होता. साव्होनारोलाने रोमन कॅथलिक चर्चमधील भ्रष्टाचार, गरिबांचे शोषण इत्यादी सामाजिक समस्यांवर कडाडून टीका केली व स्वतःला भविष्यवादी घोषित केले.

पोप अलेक्झांडर सहाव्याने साव्होनारोलाला भेटीचे आमंत्रण दिले असतानाही त्याने पोपचा अवमान केला व चर्चविरुद्ध चळवळी सुरू केल्या. ह्यावरून खवळून उठलेल्या पोपने त्याला शिक्षा ठोठावली व २३ मे १४९८ रोजी साव्होनारोला व त्याच्या दोन सहकाऱ्यांना फाशी देण्यात आले.

वर्ग:इ.स. १४५२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १४९८ मधील मृत्यू
वर्ग:ख्रिश्चन धर्मप्रसारक
वर्ग:इटालियन व्यक्ती
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बोलोन्या

**बोलोन्या** (; ; ) ही इटली देशाच्या एमिलिया-रोमान्या ह्या प्रदेशाची राजधानी व सर्वांत मोठे शहर आहे. इटलीच्या उत्तर भागात वसलेले व सुमारे २.८४ लाख लोकसंख्या असलेले बोलोन्या हे इटलीमधील सातव्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. इ.स. १०८८ साली स्थापन झालेले येथील बोलोन्या विद्यापीठ जगातील सर्वांत जुने विद्यापीठ मानले जाते.

सध्या बोलोन्या हे उत्तर इटलीमधील कला व संस्कृतीचे माहेरघर मानले जाते. २००० साली बोलोन्या युरोपियन सांस्कृतिक राजधानीचे शहर होते. बोलोन्या हे इटलीमधील सर्वांत सुबत्त शहरांपैकी एक असून येथील राहणीमानाचा दर्जा इटलीमध्ये सर्वोत्तम आहे.

## जुळी शहरे 
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
*

वर्ग:इटलीमधील शहरे
वर्ग:एमिलिया-रोमान्या प्रदेश
ऑगस्ट १३

## ठळक घटना व घडामोडी
### अठरावे शतक
* १७९२ - फ्रांसच्या राजघराण्यातील व्यक्तींना क्रांतीकारकांनी पकडून तुरुंगात टाकले.

### एकोणिसावे शतक
### विसावे शतक
* १९४२ - न्यू यॉर्कमध्ये बॅंबी या चित्रपटाचे प्रथम प्रदर्शन.
* १९४३ - रिझर्व्ह बँकेचे पहिले भारतीय संचालक म्हणून सी.डी. देशमुखांची नियुक्ती.
* १९६१ - पूर्व जर्मनी आणि पश्चिम जर्मनीमधील सीमा बंद केल्या गेल्या. बर्लिन भिंतीचे बांधकाम सुरू.
* १९९१ -  कन्नड साहित्यिक विनायक कृष्ण गोकाक यांना ज्ञानपीठ पुरस्कार जाहीर.

### एकविसावे शतक
* २००२ - के.के. बिर्ला या उद्योगपतीस कांचीपूरम येथे *विद्यासेवारत्न* सन्मान प्रदान केला गेला.
* २००४ -  नागपूरमध्ये संतापलेल्या स्त्रियांनी अक्कू यादव या गुंडाला न्यायालयाच्या आवारात घेरून ठार मारले.
* २००४ -  ग्रीसच्या राजधानी अथेन्समध्ये शतकातील पहिल्या ऑलिंपिक स्पर्धांचे उद्घाटन

## जन्म
* १८७२ - रिर्चड विलस्टॅटर, क्लोरोफिलच्या कार्याचे स्पष्टीकरण करून १९१५ चे नोबेल पारितोषिक मिळविणारा जीवशास्त्रज्ञ.
* १८८० - जॉन लोगी बेअर्ड, दूरचित्रवाणीसंचशोधक.
* १८९० - त्र्यंबक बापूजी ठोंबरे तथा *बालकवी*, मराठी कवी.
* १८९८ - आचार्य प्रल्हाद केशव अत्रे, मराठी साहित्यिक.
* १८९९ - अल्फ्रेड हिचकॉक, इंग्लिश चित्रपटदिग्दर्शक.
* १८९८ - विश्राम बेडेकर, मराठी साहित्यिक.
* १९२३ - पंडित काशिनाथशास्त्री जोशी, भागवत अभ्यासक, प्रवचनकार.
* १९२७ - फिडेल कॅस्ट्रो, क्युबाचा हुकुमशहा.

## मृत्यू
* १७९५ - अहल्याबाई होळकर.
* १९१० - फ्लॉरेन्स नाईटिंगेल, क्रिमियन युद्धातील रुग्णसेवक.
* १९४६ - एच.जी. वेल्स, इंग्लिश साहित्यिक.
* १९८० - पुरुषोत्तम भास्कर भावे मराठी साहित्यिक.
* १९८८ -  गजानन जागीरदार, हिंदी चित्रपट अभिनेते व दिग्दर्शक.

## प्रतिवार्षिक पालन
## बाह्य दुवे
ऑगस्ट ११ - ऑगस्ट १२ - ऑगस्ट १३ - ऑगस्ट १४ - ऑगस्ट १५ - ऑगस्ट महिना
तिबेर नदी

**तिबेर नदी** ही इटलीतील लांबीत तिसऱ्या क्रमांकावर असलेली नदी आहे. ही नदी रोम शहरातून वाहते.

वर्ग:इटलीतील नद्या
वर्ग:रोम
वर्ग:तोस्कानामधील नद्या
वर्ग:अंब्रियामधील नद्या
वर्ग:लाझियोमधील नद्या
पोखरण

**पोखरण** हे भारताच्या राजस्थान राज्यातील जैसलमेर जिल्ह्यातील एक तालुक्याचे ठिकाण/मुख्यालय आणि नगरपालिका आहे. हे थरच्या वाळवंटातील एक दुर्गम स्थान आहे आणि भारताच्या पहिल्या भूमिगत अण्वस्त्र, क्षेपणास्त्र चाचणीचे प्रसिद्ध स्थान आहे.

वर्ग:राजस्थानमधील शहरे
वर्ग:जैसलमेर जिल्हा
आय.बी.एम.

**आय.बी.एम.** इंटरॅशनल बिझनेस मशिन्स कॉर्पोरेशन’ ही शंभर वर्ष जुनी आहे. ही जगातील सगळ्यात मोठ्या माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्यांपैकी एक आहे. १६ जून इ.स. १९११ रोजी विविध प्रकारच्या कार्यालयीन नोंदी ठेवण्याच्या कामापासून ते पंच कार्ड करण्याच्या व्यवसायात कंपनीने सुरुवात केली. 
## शोध 
१९५६ साली कंपनीने मॅग्नेटिक हार्ड ड्राईव्हचा शोध लावला. इ.स. १९७१ साली फ्लॉपी डिस्क आणि इ.स. १९६० साली पहिल्यांदा बार कोडचे तंत्रज्ञान आणले. क्रेडिट कार्डासाठी चुंबकीय पट्टीचे तंत्रज्ञान आय.बी.एम.ने पहिल्यांदा जगात आणले. इ.स. १९८१ साली व्यक्तिगत वापराचा संगणक प्रथम बाजारात आणला.
भारतात या कंपनीने १९५१ साली प्रवेश केला. 
## संदर्भ 
वर्ग:माहिती तंत्रज्ञान कंपन्या
वर्ग:बहुराष्ट्रीय कंपन्या
वर्ग:संगणक उत्पादक कंपन्या
*
फिदेल रामोस

**फिदेल व्ही. रामोस** (फिलिपिनो: Fidel Valdez Ramos;  १८ मार्च १९२८) हा फिलिपिन्स देशाचा १२वा राष्ट्राध्यक्ष होता. १९९२ ते १९९८ दरम्यान राष्ट्राध्यक्षपदावर राहिलेल्या रामोसला फिलिपिन्सची अर्थव्यवस्था बळकट करण्याचे श्रेय दिले जाते. त्याच्या कारकिर्दीत फिलिपिन्समध्ये राजकीय स्थैर्य व जलद आर्थिक प्रगती झाली.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत माहिती

वर्ग:फिलिपिन्सचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बायझेंटाईन साम्राज्य

**बायझेंटाईन साम्राज्य** (देवनागरी लेखनभेद : **बायझेंटाइन साम्राज्य**, **बायझेन्टाईन साम्राज्य**; ग्रीक: Ῥωμανία ; लॅटिन: *Imperium Romanum*, *इंपेरिउम रोमानिउम* ;) हे भूमध्य समुद्र व नजीकच्या भूप्रदेशावर पसरलेले मध्ययुगातील ग्रीक भाषक-बहुल साम्राज्य होते. सम्राट कॉन्स्टंटाइनाने रोमन साम्राज्याची राजधानी रोम येथून कॉन्स्टॅंटिनोपल येथे हलवल्यानंतर ग्रीस हे रोमन साम्राज्याचे केंद्र झाले. पुढे रोमन साम्राज्याचे विघटन झाल्यानंतर *पूर्व रोमन साम्राज्य* हे बायझेंटाईन साम्राज्य म्हणून ओळखू जाऊ लागले. याची राजभाषा ग्रीक होती. याच काळात बायबलाची रचना झाली व ख्रिश्चन धर्म हा बायझेंटाईन साम्राज्याचा अधिकृत धर्म बनला. बायझेंटाईन राज्य हे आफ्रिका, मध्य युरोप, पर्शियापर्यंत पसरले होते. अनेक प्रांत या साम्राज्यात असले तरी या साम्राज्याची ख्रिश्चन धर्मीय म्हणून ओळख होती. बेलारियस व तिसरा लिओ यांसारख्या महान सेनांनीनी हे साम्राज्य विस्तारले. 

इस्लामाचा उदय झाल्यानंतर इस्लामी फौजांचे पहिले आक्रमण बायझेंटाईन साम्राज्यावर झाले. त्यात त्यांना आफ्रिका व मध्यपूर्वेकडचा भाग गमवावा लागला. तुर्कांचे आक्रमण होईपर्यंत पुढील अनेक वर्षे युरोपातील भूप्रदेश बायझेंटाईन साम्राज्याने टिकवून ठेवले. दरम्यान इ.स.च्या १० व्या शतकात बायझेंटाईन ख्रिस्ती धर्माधिकाऱ्यांचे व रोमच्या ख्रिस्ती धर्माधिकाऱ्यांचे मतभेद टोकाला गेले, रोम व ग्रीसमध्ये पुन्हा एकदा दरी निर्माण् झाली. ग्रीसचे ख्रिस्ती लोक स्वतःला पारंपारिक ख्रिस्ती म्हणू लागले. बायझेंटाईन साम्राज्याचा प्रभाव ग्रीस व सभोवतालच्या देशांवर ११०० वर्षांपर्यंत राहिला. बायझेंटाईन साम्राज्याने इस्लामी आक्रमणे अनेक शतकांपर्यंत थोपवून धरली होती. परंतु सरतेशेवटी ओस्मानी साम्राज्याने कॉन्स्टॅंटिनोपलाचा पाडाव केला व ११०० वर्षांची एकछत्री सत्ता संपुष्टात आणली.

## हे सुद्धा पहा
*प्राचीन रोम

## बाह्य दुवे 
*
सिल्वासा

**सिल्वासा** हे दादरा आणि नगर-हवेली या भारतातील केंद्रशासित प्रदेशाची राजधानी आहे. दादरा आणि नगर-हवेली पोर्तुगालची वसाहत असताना या शहराचे नाव *व्हिला दे पासो दार्कोस* होते. येथे उद्योगांवरील कराचा दर कमी असल्याने अनेक उद्योगांनी आपली उत्पादनकेंद्रे येथे थाटली आहेत.

वर्ग:दादरा आणि नगर-हवेलीतील शहरे
वर्ग:भारतीय राजधानी शहरे
ब्रुसेलोसिस

**ब्रुसेलोसिस** हा प्राण्यांच्यातून मानवांत लागण होणारा रोग आहे. *अबॉर्टस मेलिटॅन्सिस* या बॅक्टेरियामुळे होणारा हा रोग पाश्चराइझ न केलेल्या दूधातून किंवा न शिजवलेल्या मांसातून पसरतो.

वर्ग:रोग
वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
लक्ष्मणशास्त्री मोरेश्वर हळबे

**लक्ष्मणशास्त्री मोरेश्वर हळबे** हे मराठीतील आद्य कादंबरीकार मानले जातात. १८६१ साली त्यांनी लिहिलेली 'मुक्तामाला' ही कादंबरी मराठीतील पहिली कादंबरी मानली जाते. त्यांनी विधवाविवाहावर 'रत्नप्रभा' नामक कादंबरीही लिहिली.

*
वर्ग:मराठी साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १८३१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९०४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गॅल्व्हस्टन (टेक्सास)

**गॅल्व्हस्टन** () हे अमेरिकेच्या टेक्सास राज्यातील ह्युस्टन या महानगराजवळचे शहर आहे. हे शहर टेक्सासच्या आग्नेय भागात गॅल्व्हस्टन ह्याच नावाच्या मेक्सिकोच्या आखातामधील बेटावर वसले असून ते अमेरिकेमधील सर्वात मोठ्या बंदरांपैकी एक आहे. २०१२ च्या अंदाजानुसार या शहराची लोकसंख्या ४७,७६२ आहे. याला ह्युस्टन-शुगरलॅंड महानगराचा भाग समजले जाते.

## गॅल्व्हस्टन बंदर
गॅल्व्हस्टन बंदर १८२५मध्ये बांधण्यात आले. गॅल्व्हस्टन द्वीपाच्या उत्तर भागात व पेलिकन द्वीपावर सुविधा असलेल्या या बंदरातून खनिज तेलासह अनेक प्रकारच्या मालसामानाची वाहतूक होते. येथून कॅरिबियन समुद्रामध्ये जाणाऱ्या क्रुझनौकांसाठी वेगळा धक्का आहे. येथे कार्निव्हल क्रुझ लाइन्सच्या कार्निव्हल कॉन्क्वेस्ट, कार्निव्हल एक्सटसी, कार्निव्हल मॅजिक, कार्निव्हल फ्रीडम आणि कार्निव्हल ट्रायम्फ, रॉयल कॅरिबियन इंटरनॅशनलची एमएस लिबर्टी ऑफ द सीझ तसेच डिस्नी क्रुझ लाइनची डिस्नी मॅजिक या नौकांचे मुख्य बंदर आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ
*स्वागत कक्ष
*

वर्ग:टेक्सासमधील शहरे
वर्ग:गॅल्व्हस्टन (टेक्सास)
वर्ग:गॅल्व्हस्टन काउंटी
इंग्लिश इलेक्ट्रिक कॅनबेरा

**कॅनबेरा** विमान हे एक ब्रिटिश बनावटीचे हलके लढाऊ विमान आहे. या विमानाने भारतीय वायुदलाच्या सेवेत सुमारे पन्नास वर्ष महत्त्वपूर्ण कामगिरी बजावली आहे. इ.स. १९५७ साली हवाई दलात हे रुजू झाले.

## हे सुद्धा पहा
*तेजस
*युरोफायटर टायफून
*रफल
*छंतू थंडर
*भारतीय हवाई दल

वर्ग:लढाऊ विमाने
वर्ग:विमाने
वर्ग:ब्रिटिश लढाऊ विमाने
वर्ग:भारतीय वायुसेनेची विमाने
डायना हेडन

**डायना हेडन** ( १ मे १९७३) ही एक भारतीय विश्व सुंदरी आहे. १९९७ सालच्या फेमिना मिस इंडिया स्पर्धेमध्ये *फेमिना मिस इंडिया वर्ल्ड*चा मुकुट जिंकणाऱ्या डायनाने त्याच वर्षी सेशेल्समध्ये घेण्यात आलेल्या मिस वर्ल्ड स्पर्धेचे विजेतेपद मिळवले. ही स्पर्धा जिंकणारी डायना रीटा फारिया व ऐश्वर्या राय नंतर तिसरी भारतीय महिला आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ
* 

वर्ग:भारतीय महिला मॉडेल
वर्ग:मिस वर्ल्ड विजेत्या
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
राष्ट्रीय तंत्रज्ञान दिवस

पोखरण अणुचाचणीची घटना साजरी करण्यासाठी मे ११ हा दिवस राष्ट्रीय तंत्रज्ञान दिवस म्हणून देशभरात साजरा केला जातो.

वर्ग:भारत
कुंटणखाना

ज्या ठिकाणी देहविक्रय केला जातो ते ठिकाण. महाराष्ट्र राज्याच्या कायदयानुसार बेकायदेशीर.

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:वेश्याव्यवसाय
वर्ग:व्यवसाय
विष्णूभटजी गोडसे

**विष्णूभटजी गोडसे** हे 'माझा प्रवास' या १८५७ च्या स्वातंत्र्ययुद्धकाळातील प्रवासानुभव कथणाऱ्या पुस्तकाचे लेखक होते. विष्णूभटजी मूळचे 'वरसई' (पेण तालुका, रायगड जिल्हा, महाराष्ट्र) येथील विद्वान होते. ते घरच्या गरिबीमुळे अर्थार्जनासाठी वरसई सोडून काशीस गेले. प्रवासात दैववशाने झाशी येथे १८५७ च्या उठावात सापडले. तेथे त्यांना झाशीच्या राणी लक्ष्मीबाईंचा आश्रय लाभला. झाशीत आश्रयास असताना झाशीच्या किल्ल्याला पडलेल्या वेढ्यात सापडल्यामुळे उठावातील घडामोडी त्यांना प्रत्यक्ष पाहता आल्या. उठावातील प्रसंगांना तोंड देत खडतर प्रवास करत विष्णूभटजी अखेरीस वरसईस सुखरूप परतले. वरसईस परतल्यावर चिंतामणराव वैद्य यांच्या सांगण्यावरून विष्णूभटजींनी उठावाच्या हकिगती लिहून काढल्या आणि वैद्यांच्या ताब्यात दिल्या. १९०६ मध्ये विष्णूभटजींचे देहावसान झाले. त्यांच्या मृत्युपश्चात्‌ १९०७ साली चिंतामणराव वैद्यांनी त्यांचे लिखाण 'माझा प्रवास' या नावाने पुण्यात प्रसिद्ध केले.

## विविध आवृत्त्या
गेल्या १०५ वर्षांत अनेक संपादकांना "माझा प्रवास" ने भुरळ घातली आहे.
* १९०७: भारताचार्य चिंतामणराव वैद्य (मोडीचे देवनागरी रूपांतर).
* १९४९: न.र. फाटक, नवीन प्रस्तावनेसह. (चित्रशाळा प्रकाशन)
* १९६६: दत्तो वामन पोतदार (व्हीनस प्रकाशन)
* २००७: मृणालिनी शहा (राजहंस प्रकाशन)

## बाह्य दुवे
* पुस्तक परीक्षण : एक पुस्तक-प्रवासाची कथा 
----
गोडसे, विष्णूभटजी
वर्ग:इ.स. १९०६ मधील मृत्यू
राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठ

**राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठ** (पूर्वीचे नागपूर विद्यापीठ) महाराष्ट्रातील नागपूर शहरात आहे. ही एक मध्य भारतातील प्रमुख शिक्षण संस्था आहे. नागपूर जिल्ह्यातील व वर्धा, भंडारा जिल्ह्यातील (तसेच आजुबाजुच्या शहरातील) सर्व महाविद्यालये या विद्यापीठाशी संलग्न आहेत.

## इतिहास
नागपूर विद्यापीठाची स्थापना ४ ऑगस्ट १९२३ रोजी झाली. सर फ्रॅक स्लाय हे त्या वेळेचे कुलपती होते. 
* या विद्यापीठाचे संस्थापक कुलगुरू सर बिपिनकृष्ण बोस हे होते. 
त्या वेळेस फक्त ६ महाविद्यालये, ९१७ विद्यार्थी व फक्त ४ विद्याशाखा या पुंजीवर हे विद्यापीठ सुरू झाले. 
* एका मोठ्या कालावधीनंतर २००५ साली सुधीर मुनगंटीवार यांच्या प्रयत्नानंतर विद्यापीठाचे नाव बदलून तुकडोजी महाराज यांचे नांव देण्यात आले.

## वैशिष्ट्ये
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या विचारधारेवर आधारलेला अभ्यासक्रम सुरू करणारे हे पहिले विद्यापीठ आहे.
* एका स्वतंत्र विभागाद्वारे महात्मा गांधींच्या विचारधारेवर आधारलेला अभासक्रम  सुरू करण्याचे श्रेयही या विद्यापीठास जाते.

## बाह्य दुवे
Nagpuruniversity.org

वर्ग:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे
वर्ग:नागपूर
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठ
आय.एम.टी. (नागपूर)

**आय.एम.टी.** नागपूरातील अग्रगण्य व्यवस्थापन महाविद्यालय आहे.

वर्ग:नागपूरमधील शैक्षणिक संस्था
राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क

इवलेसे
**राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क** हे पुणे येथील हिंजवडी या उपनगरातील माहिती तंत्रज्ञान पार्क आहे. येथे सुमारे वीस भारतीय तसेच बहुराष्ट्रीय कंपन्यांची कार्यालये आहेत. रोज अंदाजे ३-५ लाख कर्मचारी येथे काम करण्यासाठी ये-जा करतात. अरुंद रस्ते आणि वाहतूकनियोजनाचाच अभाय यांनी येथे रोज वाहनांची प्रचंड गर्दी होते व लोकांचा खोळंबा होतो.े

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पुणे
इ.स. ५३६

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी 
* जून ८ - संत सिल्व्हेरियस पोपपदी.

## जन्म 
## मृत्यू 
* एप्रिल २२ - पोप अगापेटस पहिला.

## शोध 
## निर्मिती 
## समाप्ती 
वर्ग:इ.स. ५३६
वर्ग:इ.स.च्या ५३० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या ६ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
अंगणवाडी

**अंगणवाडी** ही भारतातील ग्रामीण भागात चालवली जाणारी एक महत्त्वाची योजना आहे. देशभरात एकूण १३.७७ लाख अंगणवाडी केंद्रे आहेत, तर महाराष्ट्रात १,०८,००५ अंगणवाडी कार्यरत आहेत. यामध्ये १२.८ लाख अंगणवाडी सेविका आणि ११.६ लाख अंगणवाडी मदतनीस काम करतात.
## प्रतिक्षा बाबासाहेब थोरात 
ग्रामीण भागात अंगणात चालणारी माहिती आणि सेवा केंद्र म्हणजे अंगणवाडी. ही एकात्मिक बाल विकास सेवा (ICDS) योजनेचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. स्थानिक अंगणवाडी ही ICDS चा आधार आहे. या केंद्रांद्वारे महिला आणि बालक यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी विविध सेवा दिल्या जातात. यात ३ ते ६ वयोगटातील मुलांना पूर्व प्राथमिक शिक्षण, आरोग्य, आहार आणि कुपोषण याकडे लक्ष देणे यांचा समावेश आहे. तसेच पालकांना मार्गदर्शन करणे आणि ग्रामीण महिलांना आरोग्य व आहाराबाबत जागरूक करणे हेही अंगणवाडीचे मुख्य काम आहे. अंगणवाडी केंद्रे लोकसंख्येच्या निकषांवर आधारित स्थापन केली जातात. ही केंद्रे अंगणवाडी सेविका चालवतात आणि त्यांना मदतनीस सहाय्य करतात.
## भारतातील अंगणवाडी शिक्षणाची पार्श्वभूमी 
भारतात अंगणवाडी शिक्षणाची सुरुवात १९व्या शतकात झाली. त्या काळात लॉर्ड कर्झन हा भारताचा व्हाइसरॉय होता. त्याच्या काळात किंडरगार्टन पद्धती देशात आली. त्याचा प्रभाव आजही प्राथमिक शिक्षणात दिसतो. १८८७ पासून शिशु शिक्षणाची व्यवस्था सुरू झाली. तेव्हा ५ वर्षांवरील मुलांना शाळेत प्रवेश मिळत असे, पण ४ वर्षांची मुलेही येत असल्याने त्यांच्यासाठी बालोद्यान पद्धतीने शिकवण्यास सुरुवात झाली. या वर्गात गाणी, गोष्टी आणि खेळ यांना महत्त्व दिले गेले.
१८९४ मध्ये मॉन्टेसरी पद्धतीची पहिली शाळा मद्रासजवळ अडयार येथे सुरू झाली. या पद्धतीचा प्रसार व्हावा म्हणून गिजुभाई बधेका आणि ताराबाई मोडक यांनी खूप प्रयत्न केले. १८९६ मध्ये मुंबई राज्यात बडोदा जिल्ह्यातील वासते गावात मॉन्टेसरी शाळा सुरू झाली. १९२५ मध्ये भावनगर येथे पहिली मॉन्टेसरी परिषद झाली आणि त्याच वर्षी गिजुभाई व ताराबाई यांनी नूतन बालशिक्षण संघ स्थापन केला. या संस्थेमुळे गावोगावी बालमंदिर आणि शिशुसदन सुरू झाले.
## महाराष्ट्रातील अंगणवाडी शिक्षणाची पार्श्वभूमी 
महाराष्ट्रात एकात्मिक बाल विकास सेवा योजनेची सुरुवात २ ऑक्टोबर १९७५ रोजी झाली. अमरावती जिल्ह्यातील धारणी आणि मुंबईतील धारावी या दोन ठिकाणी ही योजना सुरू झाली. बालकांचे पोषण, आरोग्य, कुपोषण कमी करणे आणि बालमृत्यू टाळणे हे या योजनेचे उद्दिष्ट होते. आज या योजनेचा विस्तार झाला आहे.

## राज्यातील एकात्मिक बाल विकास प्रकल्प 
### **प्रकल्प**
*नागरी प्रकल्प: १०४

*ग्रामीण/आदिवासी प्रकल्प: ४४९

### **मंजूर अंगणवाडी केंद्रे**
*अंगणवाडी केंद्रे: ९७,४७५

*मिनी अंगणवाडी केंद्रे: १३,०११

## अंगणवाडीच्या सेवा 
अंगणवाडीत खालील सहा सेवा दिल्या जातात:

*पूरक पोषण आहार
*लसीकरण
*आरोग्य तपासणी
*संदर्भ सेवा
*अनौपचारिक पूर्व शालेय शिक्षण
*आरोग्य आणि आहार शिक्षण

### **नागरी**
*प्रकल्प स्तर: बाल विकास प्रकल्प अधिकारी

*बीट स्तर: मुख्यसेविका

*अंगणवाडी केंद्र: अंगणवाडी सेविका व मदतनीस

## संदर्भ 
वर्ग:शिक्षणसंस्था
सेबास्टियाव होजे दि कारवाल्हो इ मेलो

250 px|इवलेसे|
**पोंबालचा पहिला मार्के, सेबास्तियाओ होजे दि कारवाल्हि इ मेलो** (; १३ मे १६९९, लिस्बन - ८ मे १७८२, पोंबाल) हा एक प्रभावी पोर्तुगीज राजकारणी व २ ऑगस्ट १७५० ते ४ मार्च १७७७ दरम्यान पोर्तुगालचा पंतप्रधान होता. त्याच्या २७ वर्षांच्या कार्यकाळामध्ये पोंबालने पोर्तुगालमध्ये मोठ्या प्रमाणावर आर्थिक सुधारणा घडवून आणल्या. १७५५ सालच्या लिस्बनमधील भूकंपानंतर हाती घेतलेल्या जलद बचावकार्याकरिता तो वाखाणला जातो.

वर्ग:इ.स. १६९९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७८२ मधील मृत्यू
वर्ग:पोर्तुगालचे पंतप्रधान
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अलेक्झांडर वेब

**अलेक्झांडर जोझाया** *एजे* **वेब** (जानेवारी १६, इ.स. १८५५:बेथनाल ग्रीन, लंडन, इंग्लंड - फेब्रुवारी १९, इ.स. १९४१:ॲबिंजर हॅमर, सरे, इंग्लंड) हा कडून एक कसोटी सामना खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

वेब, अलेक्झांडर
वेब, अलेक्झांडर
वेब, अलेक्झांडर
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फ्रांसिस्को दि पॉला रॉद्रिगेस अल्वेस

thumb|right|250px|फ्रान्सिस्को दि पॉला रॉद्रिगेस अल्वेस
**फ्रान्सिस्को दि पॉला रॉद्रिगेस अल्वेस** (; ७ जुलै १८४८, ग्वारातिंग्वेता, साओ पाउलो, ब्राझील − १६ जानेवारी १९१९, रियो दि जानेरो) हा ब्राझीलमधील एक राजकारणी, देशाचा ५वा राष्ट्राध्यक्ष व दोन वेळा साओ पाउलो राज्याचा राज्यपाल होता.

१९०२ ते १९६ दरम्यान ब्राझीलच्या राष्ट्राध्यक्षपदावर असलेला रॉद्रिगेस अल्वेस १९१८ मधील अध्यक्षीय निवडणुकीमध्ये ९९.१ टक्के इतक्या मोठ्या मताधिक्याने विजयी झाला होता. परंतु राष्ट्राध्यक्षपदाची शपथ घेण्याअगोदरच तो इंफ्लुएंझाच्या एका साथीमध्ये आजारी पडून मृत्यू पावला.

## बाह्य दुवे
*व्यक्तिचित्र

वर्ग:इ.स. १८४८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१९ मधील मृत्यू
वर्ग:ब्राझिलचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रोह मू-ह्युन

**रोह मू-ह्युन** (कोरियन: 노무현; १ सप्टेंबर १९४६ - २३ मे २००९) हा दक्षिण कोरियाचा ९वा राष्ट्राध्यक्ष होता. 
 

वर्ग:दक्षिण कोरियाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अलेक्झांडर कॉफमन

250 px|इवलेसे|
**अलेक्झांडर काउफमन** (; १४ मे १८१७ - १ मे १८९३) हा एक जर्मन कवी होता. 

याने बॉन विद्यापीठात कायदा, भाषा आणि इतिहासाचा अभ्यास केला होता.

वर्ग:जर्मन कवी
वर्ग:इ.स. १८१७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८९३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फल (गणित)

[thumb|250px|[कार्टेशी प्रतल|कार्टेशी प्रतलावरील आलेखाच्या स्वरूपात दर्शवलेले फलाचे स्वरूप : यात आडव्या अक्षावर *x* हे निविष्टी असलेले स्वचल परिमाण असून उभ्या अक्षावर त्याची *f*(*x*) ही फलनिष्पत्ती दर्शवली आहे. तांबड्या रेघेने दर्शवलेला आलेख *f* हे फल दर्शवतो.]]
गणितामध्ये **फल** (मराठी नामभेद: **फलन** ; इंग्लिश: *Function*, *फंक्शन*) म्हणजे दोन परिमाणांमधील परस्परसंबंध दर्शवणारे समीकरण होय. यात एक परिमाण, ज्यास *चल* असे म्हणतात, दुसऱ्या परिमाणाचे, ज्यास *परचल* असे म्हणतात, फल असते. गणिती सूत्रांमध्ये मांडताना, *x* हे चल परिमाण निविष्टी असलेल्या *f* या फलाची निष्पत्ती *f*(*x*) या चिन्हाद्वारे लिहिली जाते. फलाची ही निष्पत्ती *y* हे परचल परिमाण मानल्यास, चल व परचल परिमाणांतील फलाच्या स्वरूपातला परस्परसंबंध खालील सूत्राद्वारे मांडला जातो :
:y = f(x) 

=उदाहरणे=
* वास्तव त्रिमित अवकाशात एखादा बिंदू फिरत आहे असे माना. *t* या वेळेस या बिंदूचे अवकाशातील स्थान *f(t)* असल्यास
:t\mapsto f(t) 

हे ऋणेतर वास्तव संख्यांवरून त्रिमित अवकाशात, म्हणजेच :\mathbb{R}^3  मधे जाणारे फल आहे. लिहताना, f \colon \mathbb{R}^+\cup\{0\}\to \mathbb{R}^3  हे फल आहे असे लिहतात. येथे  f  हे फल आहे,  t  चल, आणि  f(t)  हे परचल.  f(t) ला  f ची  t ला असणारी किंमत असेही म्हणतात.

समजा, *t* या वेळेस या बिंदूचे अवकाशातील स्थान (cos(t),sin(t), 0)  असल्यास, वरील फलाचे सूत्र
:t\mapsto (cos(t),sin(t), 0)  वा f(t) =(cos(t),sin(t), 0) 
 
असे लिहता येते. फलनाकरिता नेहमीच एखादे सूत्र असेल, असे नाही.

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:गणित
वहीदा रेहमान

**वहीदा रहमान**  यांचा जन्म तामिळनाडूतील चेंगलपेट गावात 3 फेब्रुवारी १९३८ला  झाला. हे गाव आता मद्रास शहराचे उपनगर आहे. त्यांनी आपली कारकीर्द तांमीळ व तेलुगू चित्रपटांपासून सुरू केली असली, तरी त्यांच्या हिंदी चित्रपटांतील अभिनयामुळे त्या लोकप्रिय झाल्या. .

## वहीदा रहमान यांची भूमिका असलेले हिंदी चित्रपट
* अदालत
* अल्ल्लारखाँ
* आज की धारा 
* आदमी
* आधार
* उलफ़त की नयी मंज़िलें
* एक फूल चार काँटे
* एक दिल सौ अफ़सानें
* ओम जय जगदीश
* कभी कभी
* कागज़ के फूल
* काला बाज़ार
* कूली
* कोहरा
* कौन अपना कौन पराया
* ख़ामोशी
* गर्ल फ़्रेन्ड
* गाईड
* घुँघरू
* चाँदनी
* चौदहवी का चाँद
* जस्टिस
* ज़िदगी ज़िंदगी
* ज्वालामुखी
* ज्योती बने ज्वाला
* 12 ओ क्लॉक
* तीसरी क़सम
* त्रिशूल
* त्रिसंध्या
* दर्पण
* दिल दिया दर्द लिया 
* दिल का राजा
* दिल्ली 6
* धरती
* धरम काँटा
* नमक हलाल
* नमकीन
* नीलकमल
* पथ्थर के सनम
* पालकी
* प्यासा
* प्यासी आँखें
* प्रेमपुजारी
* फागुन
* बाज़ी
* बायें हाथ का खेल
* बीस साल बाद
* मकरंद
* मज़बूर
* मन की आँखें
* मन मंदिर
* मशाल
* महान
* मुझे जीने दो
* मेरी भाभी
* मैंनें गाँधी को नहीं मारा
* रंग दे बसंती
* राखी
* रूप की रानी चोरोंका राजा
* रेशमा और शेरा
* लम्हें
* लव्ह इन बॉम्बे
* वॉटर
* विश्वरूप-२
* शगुन
* शतरंज
* सनी
* सवाल
* साहब बीबी और गुलाम  
* सिंहासन
* सी.आय.डी.
* सुबह ओ श्याम
* सोलवाँ साल
* स्वयम्‌
* हम दोनों
* हिम्मतवाला

## वहीदा रहमान यांचे अन्य भाषांतील चित्रपट
* अभिजन (बंगाली)
* अलीबाबावु 40 तिरुदगळु (तामीळ)
* कालम्‌ मरी पोचू (तामीळ)
* चुक्कलो चंद्रदु (तेलुगू)
* जयसिंह (तेलुगू)
* 15 Park Avenue (इंग्रजी आणि बगाली)
* बंगावरु कलालु (तेलुगू)
* रोजुलु मरायी (तेलुगू)
* विश्वरूपम्‌ - 2 (तामीळ)
* सिंहासन (तेलुगू)

## पुरस्कार
* वहीदा रहमान यांना गाईड (१९६५) व नील कमल (१९६८) या चित्रपटांतील अभिनयासाठी उत्कृष्ट अभिनेत्रीचे फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाले.  
* रेशमा और शेरा (१९७१) या चित्रपटासाठी राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाला.
* १९७२ साली वहीदा रहमान यांना पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री]] आणि पद्मभूषण या पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले.. (एकाच वर्षी दोन पुरस्कार?)
* इंटरनॅशनल फिल्म फेस्टिव्हल ऑफ इंडियाचा पहिला शताब्दी चित्रपट पुरस्कार (२०१३)
* फिल्मफेरचा आणि मुंबई फिल्म फेस्टिव्हलचा असे दोन जीवनगौरव पुरस्कार
* बंगाल चित्रपट पत्रकार संघाचा 'तीसरी कसम’ला पुरस्कार
* मध्य प्रदेश सरकारचा किशोरकुमार अलंकरण पुरस्कार (२०१८-१९)
* 53 वाँ दादासाहेब फाळके पुरस्कार

## वहीदा रहमान यांच्या जीवनाविषयी आणि कारकिर्दीविषयी लिहिली गेलेली पुस्तके
* कॉन्व्हर्सेशन विथ वहिदा रहमान (मूळ इंग्रजी, लेखिका नसरीन मुन्नी कबीर) - वहीदा रहमान यांच्या प्रदीर्घ मुलाखतीचे पुस्तक. मराठी अनुवाद, ‘वहिदा रेहमान : हितगुजातून उलगडलेली’, अनुवादक मिलिंद चंपानेरकर

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९३८ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते
वर्ग:दादासाहेब फाळके पुरस्कारविजेते
औलावुर राग्नार ग्रिमसन

**औलावुर राग्नार ग्रिमसन** (आइसलॅंडिक: Ólafur Ragnar Grímsson;  ५ मे १९४३) हे युरोपामधील आइसलॅंड देशाचे विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष आहेत. १९९६ सालापासून सलग राष्ट्राध्यक्षपदावर असणाऱ्या ग्रिमसनने २०००, २००४, २००८ व २०१२ सालच्या पुनर्निवडणुकींमध्ये विजय मिळवला ज्यांपैकी २००० व २००८ साली ते बिनविरोध निवडुन आले. सध्या आपल्या राष्ट्राध्यक्षपदाच्या पाचव्या सत्रामध्ये असणारे ग्रिमसन आइसलॅंडचे सर्वात प्रदीर्घ काळ असलेले राष्ट्राध्यक्ष आहेत.

## हे सुद्धा पहा 
*जगातील देशांच्या राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुखांची यादी

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:आइसलँडचे राष्ट्राध्यक्ष
गाठ सिद्धान्त

**गाठ सिद्धांत** ही गणितातील स्थानविद्या या शाखेची उपशाखा आहे. यांत प्रामुख्याने गणिती गाठींचा अभ्यास केला जातो. त्रिमितीय युक्लिडीय अवकाश(**R**3) 

यांत वर्तुळ समाविष्ट केल्यास  गणिती गाठ तयार होते. आपण एखाद्या दोरीची दोन टोके घेऊन त्या सुटू नयेत म्हणून जशा एकत्र बांधतो, तसाच काहीसा हा प्रकार आहे. एखादी गणिती गाठीत जर सतत बदल करून दुसऱ्या गाठीच्या रूपात करता आली तर त्या दोन्ही गाठी गणितीदृष्ट्या समकक्ष आहेत असे मानतात. सोप्या भाषेत हे रूपांतर मूळ दोरी न कापता किंवा स्वतःतूनच न ओवता करण्यासारखे असावे लागते.

गाठींचे विविध रीतींने वर्णने केले जाऊ शकते. परंतु, सामान्यतः यासाठी प्रतलीय आकृत्या वापरतात. वर्णनाची एक पद्धत दिल्यास, त्याच गाठीसाठी, वर्णनाच्या अनेक पद्धती म्हणजेच आकृत्या असू शकतात. कुठल्याही दोन गाठी समकक्ष आहेत का नाही हे ओळखणे ही गाठ सिद्धांतातील प्रमुख समस्या मानली जाते. गाठ स्थिरक हा संख्यात्म वापरून गाठी वेगवेगळ्या आहेत हे ओळखता येते. गाठ स्थिरक हा कुठल्याही विशिष्ट गाठीच्या विविध वर्णनपद्धतींतही बदलत नाही.

गाठींची संकल्पना ही उच्च मितींनाही लावण्यात आली आहे. या कामात न-मितीय युक्लिडीय अवकाशात बहुमितीय गोलांचा विचार करण्यात आला आहे. हा विषय इसवी सन १९६० ते १९८० खूप अभ्यासला गेला आणि या काळात या संदर्भात महत्त्वाचे शोध लागलेत. हल्लीच्या काळात कमी मितींच्या समस्यांकडे अधिक लक्ष दिले जात आहे.

गाठ तक्ते आणि गाठींच्या समाकार तक्तीकरणाने गाठ सिद्धांतात संशोधन सुरू झाले. तक्तीकरण हे महत्त्वाचे काम असले तरी, हल्लीच्या संशोधनास नानाविध ध्येये आणि पार्श्वभूमी आहे. गाठ गट आणि एकतानी सिद्धांतातील स्थिरक यांचा अभिजात गाठ सिद्धांतात प्रामुख्याने अभ्यास केला जातो. 

वर्ग:गणित

.
विलेम ड्रीस

इवलेसे|विलेम ड्रीस

ड्रीस, विलेम
ड्रीस, विलेम
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील मृत्यू
रॉबर्ट मेंझिस

**रॉबर्ट मेंझिस** (पर्यायी उच्चार मेंझीस/मिंगिस) (२० डिसेंबर, १८९४ - १५ मे, १९७८) ऑस्ट्रेलियाचा १२वा पंतप्रधान होता. हा एकूण १८ वर्षे सत्तेवर होता.

मेंझिस, रॉबर्ट
वर्ग:इ.स. १८९४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७८ मधील मृत्यू
ओबुची कीझो

thumb|right|ओबुची केईझो
**ओबुची केईझो**(小渕恵三, इ.स. १९३७ - इ.स. २०००) हे जपानचे पंतप्रधान होते.

कीझो, ओबुची
कीझो, ओबुची
कीझो, ओबुची
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
चार्ल्स दि फ्रेसिने

**चार्ल्स दि फ्रेसिने** (; १४ नोव्हेंबर १८२८, फॉई - १४ मे १९२३, पॅरिस) हा एक फ्रेंच राजकारणी व तिसऱ्या फ्रेंच प्रजासत्ताकाचा चार वेळा पंतप्रधान होता.

वर्ग:इ.स. १८२८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२३ मधील मृत्यू
वर्ग:फ्रान्सचे पंतप्रधान
वॉल्टर मॉन्डेल

thumb|right|वॉल्टर मॉन्डेल
**वॉल्टर फ्रेडरिक मॉन्डेल** (Walter Frederick Mondale;  - :मिनीयापोलिस, मिनेसोटा, अमेरिका) हा एक अमेरिकन राजकारणी व अमेरिकेचा ४२वा उपराष्ट्राध्यक्ष होता. डेमोक्रॅटिक पक्षाचा सदस्य असलेला मॉन्डेल १९७७ ते १९८१ दरम्यान राष्ट्राध्यक्ष जिमी कार्टर ह्याच्या प्रशासनामध्ये उपराष्ट्राध्यक्षपदावर होता. त्यापूर्वी तो १९६४ ते १९७६ दरम्यान सेनेटर (मिनेसोटा राज्यातून) होता.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत व्यक्तिचित्र

वर्ग:अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:अमेरिकेचे सेनेटर
वर्ग:डेमोक्रॅटिक पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. २०२१ मधील मृत्यू
वर्ग:मिनेसोटामधील अमेरिकेचे सेनेटर
इम्तियाझ अहमद (निःसंदिग्धीकरण)

’’’इम्तियाझ अहमद’’’ या नावाने मराठी विकिपिडियावर पुढील लेख उपलब्ध आहेत.

# इम्तियाझ अहमद (क्रिकेट खेळाडू)
# इम्तियाझ अहमद (राजकारणी)
इ.स. ५२३

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी 
## जन्म 
## मृत्यू 
## शोध 
## निर्मिती 
## समाप्ती 
वर्ग:इ.स. ५२३
वर्ग:इ.स.च्या ५२० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या ६ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
नागनाथ

नवनाथांपैकी एक.

वर्ग:नाथ संप्रदाय
वर्ग:नाथ संप्रदायातील व्यक्ती
साहित्य अकादमी पुरस्कार

**साहित्य अकादमी पुरस्कार** साहित्याच्या क्षेत्रात महत्त्वाचे योगदान करणाऱ्या २४ भाषांतील साहित्यिकांना दिला जातो. साहित्यिकांमध्ये मानाचे स्थान असणाऱ्या या पुरस्काराचे वितरण दिल्ली येथे होते. एक लाख रुपये रोख आणि स्मृतिचिन्ह असे पुरस्काराचे स्वरूप आहे. 

इ.स. २००८ सालचा साहित्य अकादमी पुरस्कार मराठीतील लेखक व कादंबरीकार श्याम मनोहर यांना *उत्सुकतेने मी झोपलो* या कादंबरीसाठी मिळाला.
इ.स. २०१० सालचा पुरस्कार सरोज देशपांडे यांना ’अशी काळवेळ’ नावाच्या, मूळ शशी देशपांडेलिखित *अ मॅटर ऑफ टाइम* या पुस्तकाच्या अनुवादासाठी मिळाला.

## भाषा
खालील २४ भारतीय भाषांमधील योगदानासाठी हा पुरस्कार देण्यात येतो.

आसामी, इंग्रजी, उर्दू, उडिया, कन्नड, काश्मिरी, कोकणी, गुजराती, डोग्री, तमिळ, तेलुगू, नेपाळी, पंजाबी, बंगाली, बोडो, मणिपुरी, मराठी, मल्याळम, मैथिली, राजस्थानी, संथाळी, संस्कृत, सिंधी व हिंदी.

## मराठीतील पुरस्कार विजेते
* मराठीसाठी साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेत्यांची यादी

## मराठी व इतर भाषांतील इ.स. २००८ सालचे  पुरस्कार विजेते साहित्यिक 
कादंबरीकार  
* श्‍याम मनोहर - मराठी
* अशोक कामत - कोकणी
* गोविंद मिश्रा -  हिंदी भाषा
* रिता चौधरी -  आसामी
* विद्या सागर नाझरे -  बोडो
* श्रीनिवास बी. विद्या -  कन्नड
* मिथीर सेन मीत -  पंजाबी

कवी 
* सरतकुमार मुखोपाध्याय -  बंगाली
* चंपा शर्मा -  डोग्री
* ए. ओ. मेमोचोबी -  मणिपुरी
* प्रमोदकुमार मोहंती -  उडिया
* ओम प्रकाश पांडे -  संस्कृत
* जयंत परमार -  उर्दू

लघुकथाकार 
* सुमन शाह -  गुजराती
* श्री किरत -  संस्कृत
* दिनेश पांचाल -  राजस्थानी
* बादल होमबाम  - संथाली
* मिलानमई पोन्नुस्वामी -  तमिळ

समीक्षक 
* के. पी. अप्पान -  मल्याळी
* नबी आताश -  काश्‍मिरी
* हिरो शिवकणी -  संथाली

## साहित्य अकादमीतर्फे देण्यात येणारे बालसाहित्य पुरस्कार(२०१२)
हा पुरस्कार वितरण समारंभ पुणे शहरात २० नोव्हेंबर २०१२ रोजी, लेखक आणि समाजसेवक अनिल अवचट यांच्या हस्ते झाला. त्यावेळी नऊ कथासंग्रह, चार कवितासंग्रह, दोन निबंधसंग्रह, एक विज्ञानकथा संग्रह आणि आठ अन्य बाल साहित्यासाठी योगदान करणारे लेखक पुरस्कारप्राप्त ठरले.  मराठी भाषेतील लेखक बाबा भांड यांपैकी एक आहेत.

;पुरस्कार्थी (एकूण २४) :

* अयूब साबीर
* ओमप्रकाश ठाकुर
* के.एम. कोथांडम
* के. श्रीकुमार
* जगदीश लच्छानी
* दीनदयाल शर्मा
* पलक्ल भट
* पीतांबर हंसदा
* बन्सीलाल शर्मा
* बलराम बसाक 
* बाबा भांड (मराठी बालसाहित्यकार)
* बाला शौरी रेड्डी
* मनझीर आशिक हरगानवी
* मनमोहन सिंहदाऊँ
* मुरलीधर झा
* योसेफ मेकवान
* रस्किन बाँड
* राम प्रसाद मोहंती
* रेड्डी राघवैय्या
* शंतनू तमूली
* शिशुपाल शर्मा
* सगोलसेम सिंह
* सुधा खरांगटे
* हरी चरण बोडो

## साहित्य अकादमी सुवर्ण महोत्सवी पुरस्कार 
सुवर्णमहोत्सवी वर्षाच्या निमित्ताने, साहित्य अकादमी ने भारतीय भाषांमधील अनुवादातील उत्कृष्ट काव्यरचनांसाठी खालील पारितोषिके दिली.

* राणा नायर शीख संत बाबा फरीद च्या पंजाबी मधील श्लोकांच्या अनुवादासाठी.
* तपन कुमार प्रधान स्वतःच्या ओडिया कविता कालाहांडी संग्रहाच्या इंग्रजी अनुवादासाठी
* पारमिता दास पार्वती प्रसाद बरुवा यांच्या आसामी कवितांच्या इंग्रजी अनुवादासाठी.

जीवनगौरव आणि तरुण यशासाठी सुवर्ण महोत्सवी पारितोषिक नामदेव ढसाळ, रणजीत होस्कोटे, मंदाक्रांता सेन, अब्दुल रशीद, सीतारा एस. आणि नीलाक्षी सिंग.

## अधिक वाचन
### साहित्यातील इतर पुरस्कार
पहा : पुरस्कार विजेते मराठी साहित्यिक ; ज्ञानपीठ ; पुरस्कार

## बाह्य दुवे
अधिकृत संकेतस्थळ

## संदर्भ

वर्ग:पुरस्कार
पोप इनोसंट अकरावा

**पोप इनोसंट अकरावा** (मे १६, इ.स. १६११:कोमो, इटली - ऑगस्ट १२, इ.स. १६८९:रोम) हा सतराव्या शतकातील पोप होता.

याचे मूळ नाव *बेनेदेत्तो ओदेस्काल्ची* असे होते.

इनोसंट ११
इनोसंट ११
वर्ग:इ.स. १६११ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १६८९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख