open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
राधाबिनोद कोईजम

**राधाबिनोद कोईजम** (जन्म: १९ जुलै १९४८) हे मणिपूरमधील राजकारणी आहेत. २००१ मध्ये त्यांनी मणिपूरचे १० वे मुख्यमंत्री म्हणून अल्प काळासाठी काम केले जेव्हा ते समता पक्षासोबत होते.

१९९५ मध्ये, कोईजाम पहिल्यांदा भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे उमेदवार म्हणून मणिपूर विधानसभेवर निवडून आले. नंतर, ते समता पक्षात सामील झाले.

कोईजाम यांनी १५ फेब्रुवारी २००१ रोजी मणिपूरचे मुख्यमंत्री म्हणून शपथ घेतली  ते सरकार मात्र अल्पायुषी होते. त्याच वर्षी मे महिन्यात ते ज्या युतीचे नेतृत्व करत होते ती टिकली नाही.

ते मणिपूरमधील राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे अध्यक्ष होते. २००७ मध्ये ते मणिपूरच्या विधानसभेवर थंगमेइबंद विधानसभा मतदारसंघातून राष्ट्रवादीचे उमेदवार म्हणून ते निवडून आले.

सप्टेंबर २०१५ मध्ये, कोईजम यांनी २०१७ च्या मणिपूर विधानसभा निवडणुकीची वाट पाहत भारतीय जनता पक्षाशी आपली निष्ठा बदलली. 

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९४८ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:मणिपूरचे मुख्यमंत्री
वर्ग:मणिपूरचे आमदार
वर्ग:समता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
राजकुमार रणबीर सिंह

**राजकुमार रणबीर सिंग** (१९३० - २७ जानेवारी २००६) हे **आर.के. रणबीर सिंग** या नावानेही ओळखले जाणारे मणिपूर राज्याचे माजी मुख्यमंत्री होते. ते मणिपूर राजघराण्यातील होते. १९९० ते १९९२ पर्यंत ते मुख्यमंत्री होते. ते मणिपूर पीपल्स पार्टीचे सदस्य म्हणून १९९० च्या मणिपूर विधानसभेच्या निवडणुकीत केशमथोंग येथून विधानसभेवर निवडून आले.

त्यांनी मणिपूर दारू बंदी कायदा, १९९१ आणला ज्याने मणिपूर राज्यात दारूवर बंदी घातली. मार्च २००४ मध्ये त्यांनी भारतीय जनता पक्षात प्रवेश केला होता.

दीर्घ आजाराने २७ जानेवारी २००६ रोजी त्यांचे निधन झाले.

## संदर्भ 
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय राजकारणी
वर्ग:मणिपूरचे मुख्यमंत्री
वर्ग:इ.स. २००६ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:मणिपूर पीपल्स पक्षातील राजकारणी
वर्ग:मणिपूरचे आमदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
यांगमासो शियाझा

**यांगमासो शियाझा** (१९२३ - ३० जानेवारी १९८४) हे भारतीय राजकारणी होते आणि मणिपूरचे चौथे मुख्यमंत्री होते. त्यांनी १९७४ मध्ये मणिपूर हिल्स युनियनची स्थापना केली. १९७७ मध्ये ते जनता पक्षाच्या तिकीटावरून परत मुख्यमंत्री झाले

३० जानेवारी १९८४ रोजी नागराम, इंफाळ येथे नॅशनल सोशालिस्ट कौन्सिल ऑफ नागालँडच्या दोन मारेकऱ्यांनी यांगमासोची हत्या केली.

## संदर्भ 
वर्ग:जनता पक्षाचे राजकारणी
वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:कलकत्ता विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी
वर्ग:मणिपूरचे मुख्यमंत्री
वर्ग:हत्या झालेले भारतीय राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म
वर्ग:मणिपूरचे खासदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
राजकुमार जयचंद्र सिंह

**राजकुमार जयचंद्र सिंह** (जन्म ९ फेब्रुवारी १९४२)  ज्यांना **आर.के. जयचंद्र सिंग**  म्हणूनही ओळखले जाते, ते १९८८ ते १९९० या काळात ईशान्य भारतीय मणिपूर राज्याचे ७ वे मुख्यमंत्री होते. ते भारताचे माजी पंतप्रधान राजीव गांधी यांचे जवळचे सहकारी आणि मणिपूरमधील सगोलबंद विधानसभा मतदारसंघातील भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे प्रमुख नेते होते. मणिपूरमधील ते पहिले केंद्रीय मंत्री आहेत ज्यांनी राजीव गांधी यांच्या मंत्रिमंडळात १९८५ ते १९८८ दरम्यान क्रीडा आणि युवक व्यवहार मंत्रालयात राज्य मंत्री होते.

ते १० एप्रिल १९८४ ते ९ एप्रिल १९८८ पर्यंत राज्यसभेचे सदस्य होते.  सागोलबंद, बिजयगोविंदा मैदान येथे *आरके जयचंद्र सिंग मेमोरियल ट्रस्टची*  स्थापना त्यांच्या स्मरणार्थ करण्यात आली आहे.

१३ जून १९९४ रोजी अपोलो हॉस्पिटल चेन्नई येथे त्यांचे निधन झाले. त्यांच्या पश्चात त्यांची पत्नी आरके सोरोजिनी देवी आणि चार मुले आहेत.  त्यांचा मुलगा राजकुमार इमो सिंह हासागोलबंद मतदारसंघातून तीन वेळा आमदार आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू
वर्ग:मणिपूरचे मुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९४२ मधील जन्म
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:मणिपूरचे आमदार
लाँगजाम थंबू सिंह

**लाँगजाम थंबू सिंह** हे मणिपूरचे राजकारणी होते जे भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षासोबत होते. ते १३ ऑक्टोबर ते २४ ऑक्टोबर १९६७ ह्या अल्प काळासाठी राज्याचे मुख्यमंत्री होते. १९६७ मध्ये ते केशमथोंग विधानसभा मतदारसंघातून ४,४८८ (३३.५४%) मते मिळवून विजयी झाले होते.

१९६७ मणिपूर विधानसभा निवडणूकीनंतर काँग्रेसला ३० पैकी १६ जागा मिळाल्या होत्या. पण ७ अपक्ष नेत्यांच्या पाठिंब्याने मैरेंबाम कोइरेंग सिंह हे मार्च १९६७ मध्ये परत मुख्यमंत्री झाले. ऑक्टोबर १९६७ मध्ये ९ नेत्यांनी काँग्रेस सोडले वर मैरेंबाम यांचे सरकार संपले. लाँगजाम थंबू सिंहयांनी "मणिपूर युनायटेड फ्रंट" या नवाखाली राज्यातले पहिले युती सरकार बनवले. पण लगेच या युतीमधील एका राजकारण्याने आपला गट सोडून काँग्रेस पक्षात प्रवेश केला. त्यांच्या पाठोपाठ मणिपूर विधानसभेचे अध्यक्ष व उपअध्यक्ष यांनी राजीनामा दिला. नवे अध्यक्ष व उपअध्यक्ष निवडता न आल्याने सिंह यांचे सरकार बरखासत करून राष्ट्रपती राजवट लागू झाली.

## संदर्भ 
वर्ग:मणिपूरचे मुख्यमंत्री
वर्ग:मणिपूरचे आमदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
मूषक आख्यान

**मूषक आख्यान** इ.स. २०२४मध्ये प्रदर्शित झालेला एक मराठी चित्रपट आहे. ‘राजकारण गेलं मिशीत’ या चित्रपटानंतर यावेळी ‘मूषक आख्यान’ या त्यांनीच दिग्दर्शित केलेल्या चित्रपटात त्यांनी नऊ रंगाच्या अन् ढंगाच्या नऊ वेगवेगळ्या भूमिका साकारलेल्या आहेत. मराठीत हा प्रयोग पहिल्यांदाच होतो आहे. ‘मूषक आख्यान’ हा चित्रपट ८ नोव्हेंबरला प्रदर्शित होणार आहे.

{{माहितीचौकट चित्रपट|नाव=मुषक आख्यान|छायाचित्र=

## पार्श्वभूमी
## कथानक
## गाणी
## कलाकार
* मकरंद अनासपुरे
* भारत सावले
* गौतमी पाटील
* प्रकाश भागवत
* राजा सोनवणे
* नितिन कुलकर्णी

## बाह्य दुवे
## संदर्भ आणि नोंदी
द्वारका प्रसाद मिश्रा

**द्वारका प्रसाद मिश्रा** (५ ऑगस्ट १९०१ - ३१ मे १९८८) हे भारतीय राजकारणी, लेखक आणि पत्रकार होते. ते भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे सदस्य होते. १९६३ ते १९६७ त्यांनी मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री म्हणून काम केले.

## संदर्भ 
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय राजकारणी
वर्ग:मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९०१ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मोतीलाल व्होरा

**मोतीलाल व्होरा** (२० डिसेंबर १९२८ - २१ डिसेंबर २०२०) हे भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे राजकारणी होते.

त्यांनी मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री (१९८५-८८ आणि १९८९) म्हणून दोन वेळा काम केले. १९९३-९६ या काळात ते उत्तर प्रदेशचे राज्यपालही होते. व्होरा यांचा ९२ व्या वाढदिवसाच्या एक दिवसानंतर कोविड-१९ साथीच्या आजारादरम्यान मृत्यू झाला.

## संदर्भ 
वर्ग:छत्तीसगढचे खासदार
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:उत्तर प्रदेशचे राज्यपाल
वर्ग:मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री
वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म
वर्ग:कोविड-१९ महामारीमुळे मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गोविंद नारायण सिंह

**गोविंद नारायण सिंह** (२५ जुलै १९२० &ndash; १० मे २००५) हे भारतीय राजकारणी होते.  ते ३० जुलै १९६७ ते १२ मार्च १९६९ दरम्यान मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री होते. २६ फेब्रुवारी १९८८ ते २४ जानेवारी १९८९ पर्यंत ते बिहार राज्याचे राज्यपाल होते.

सिंह १९५१ मध्ये रामपूर-बघेलन मतदारसंघातून विंध्य प्रदेश विधानसभेवर निवडून आले. पुढे ते १९५७, १९६२ आणि १९६७ मध्ये मध्य प्रदेश विधानसभेवर निवडून आले.

सिंह यांना पाच मुलगे आणि एक मुलगी होती. त्यांच्या मुलांपैकी हर्ष सिंह हे रामपूर-बघेलन मतदारसंघाचे आमदार आहेत  आणि ध्रुव नारायण सिंह हे भोपाळ मध्य विधानसभा मतदारसंघाचे आमदार होते.

## संदर्भ 
वर्ग:बिहारचे राज्यपाल
वर्ग:मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:इ.स. २००५ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२० मधील जन्म
वर्ग:मध्य प्रदेशचे आमदार
वर्ग:विंध्य प्रदेशचे आमदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
तेनफुंगा सायलो

ब्रिगेडियर **तेनफुंगा सायलो** (१९२२-२०१५) हे भारतीय लष्करी अधिकारी आणि राजकारणी होते ज्यांनी मिझोरामचे दुसरे मुख्यमंत्री म्हणून काम केले. त्यांनी मिझोराम पीपल्स कॉन्फरन्सची स्थापना केली, जो मिझोराममधील प्रमुख राजकीय पक्षांपैकी एक आहे. त्यांच्या लष्करी सेवा आणि मानवतावादी कार्यांसाठी ते अति विशिष्ट सेवा पदक आणि पद्मश्री (१९९९),  आणि त्यांच्या जीवनभरातील कामगिरीबद्दल मिझो पुरस्कार प्राप्तकर्ते होते.

## संदर्भ 
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय राजकारणी
वर्ग:सामाजिक कार्यातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:कलकत्ता विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी
वर्ग:ब्रिटिश भारतीय सैन्य अधिकारी
वर्ग:मिझोरमचे मुख्यमंत्री
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय सैन्यातील अधिकारी
वर्ग:मिझोरमचे आमदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सी. छुंगा

**सी. चुंगा** (१९१५-१९८८) हे ईशान्य भारतातील मिझोराम राज्याचे पहिले मुख्यमंत्री होते. १९७२ ते १९७७ पर्यंत त्यांनी मिझो युनियनचे सदस्य म्हणून काम केले.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९१५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील मृत्यू
वर्ग:मिझोरमचे मुख्यमंत्री
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डी.डी. लपांग

**डॉ. डॉनवा डेथवेलसन लपांग** (१० एप्रिल, १९३४ - १२ सप्टेंबर, २०२५), **डॉ. डी.डी. लपांग** या नावाने प्रसिद्ध, हे मेघालय मधील राजकारणी आणि मेघालयचे ४ वेळा मुख्यमंत्री राहिले आहे.

१२ सप्टेंबर २०२५ रोजी लपांग यांचा मृत्यू झाला. मृत्यू समयी त्यांचे वय ९१ वर्षे होते.

## संदर्भ 
वर्ग:मेघालयचे मुख्यमंत्री
वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:मेघालयचे आमदार
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू
बी.बी. लिंगडोह

**ब्रायटन बुहाई लिंगडोह** किंवा **बी.बी. लिंगडोह** (२ फेब्रुवारी १९२२ &ndash; २७ ऑक्टोबर २००३) हे ईशान्य भारतातील मेघालयचे माजी मुख्यमंत्री होते. २ फेब्रुवारी १९२२ रोजी शिलाँगपासून पंचवीस किलोमीटर अंतरावर असलेल्या लैटलिंगकोट गावात त्यांचा जन्म झाला. ते चार वेळा मुख्यमंत्री होते (१९७९-८१, १९८३, १९९०-९१ आणि १९९८-२०००).

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९२१ मधील जन्म
वर्ग:मेघालयचे मुख्यमंत्री
वर्ग:इ.स. २००३ मधील मृत्यू
वर्ग:कलकत्ता विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी
वर्ग:मेघालयचे आमदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वीरेंद्र कुमार सखलेचा

**वीरेंद्र कुमार सखलेचा** (४ मार्च १९३० - ३१ मे १९९९) हे एक भारतीय राजकारणी होते ज्यांनी १८ जानेवारी १९७८ ते १९ जानेवारी १९८० दरम्यान मध्य प्रदेशचे १० वे मुख्यमंत्री म्हणून काम केले. ते भारतीय जनता पक्षाचे नेते होते. ते मूळचे मंदसौर जिल्ह्यातील होते. १९६७-६९ ते मध्य प्रदेशचे उपमुख्यमंत्री होते.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय जनसंघ नेते
वर्ग:मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री
वर्ग:जनता पक्षाचे राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९९९ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:जावडचे आमदार
वर्ग:मध्य प्रदेशचे उपमुख्यमंत्री
विवेक फणसळकर

**विवेक फणसळकर** (०४- नोव्हेंबर -२०२४) मुंबई, महाराष्ट्र या कालखंडात महाराष्ट्र पोलीसदलाचे पोलीस महासंचालक आहेत.

## प्रारंभिक जीवन 
## करिअर 
## हे देखील पहा 
## संदर्भ 
वर्ग:महाराष्ट्र पोलीस
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डार्विन डियेंगडोह पग

**डार्विन डियेंगडोह पग** (१२ जानेवारी १९२७ - १७ नोव्हेंबर २००८) हे ईशान्य भारतातील मेघालय राज्याचे दुसरे मुख्यमंत्री (१९७८-७९) आणि या पदावर असणारे पहिले खासी व्यक्ती होते. ते ऑल पार्टी हिल लीडर्स कॉन्फरन्सचे सरचिटणीस होते.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. २००८ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
वर्ग:मेघालयचे मुख्यमंत्री
वर्ग:मेघालयचे आमदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लालडेंगा

**लालडेंगा** (११ जून १९२७ - ७ जुलै १९९०) हे ईशान्य भारतातील मिझोराममधील मिझो फुटीरतावादी आणि राजकारणी होते. ते मिझो नॅशनल फ्रंटचे संस्थापक होते, जी एक सामाजिक संघटना होती व नंतर राजकीय पक्ष बनली. संघराज्य म्हणून ते मिझोरामचे पहिले मुख्यमंत्री होते, ज्याचे पद त्यांनी १९८६ ते १९८८ या काळात सांभाळले.

## संदर्भ 
वर्ग:मिझोरमचे मुख्यमंत्री
वर्ग:इ.स. १९९० मधील मृत्यू
वर्ग:कर्करोगामुळे मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डोनकुपर रॉय

**डोनकुपर रॉय** (१० नोव्हेंबर १९५४ - २८ जुलै २०१९) हे भारतीय राजकारणी होते, ज्यांनी मेघालयचे मुख्यमंत्री म्हणून काम केले होते. मेघालयातील मान्यताप्राप्त राजकीय पक्ष युनायटेड डेमोक्रॅटिक पार्टीचे ते प्रमुख होते.

## संदर्भ 
वर्ग:मेघालयचे मुख्यमंत्री
वर्ग:मेघालयचे आमदार
वर्ग:मेघालय विधानसभेचे सभापती
वर्ग:इ.स. २०१९ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९५४ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
एस.सी. मारक

**सालसेंग चाडा मारक** (१६ जानेवारी १९४१ - १६ ऑगस्ट २०२४) हे भारतीय राजकारणी होते जे ईशान्येकडील मेघालय राज्यातील भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते होते.

त्यांनी कोलकात्याच्या स्कॉटिश चर्च कॉलेजमध्ये शिक्षण घेतले. मारक हे १९९३ ते १९९८ राज्याचे मुख्यमंत्री होते. १६ ऑगस्ट २०२४ रोजी वयाच्या ८३ व्या वर्षी त्यांचे निधन झाले.

## संदर्भ 
वर्ग:मेघालयचे मुख्यमंत्री
वर्ग:मेघालयचे आमदार
वर्ग:कलकत्ता विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी
वर्ग:इ.स. २०२४ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९४१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
इ.के. मावलोंग

**इव्हान्सियस केक मावलोंग** (१ फेब्रुवारी १९४६ - १८ ऑक्टोबर २००८) हे एक भारतीय राजकारणी होते. त्यांनी ८ मार्च २००० ते ८ डिसेंबर २००१ पर्यंत मेघालयचे ७वे मुख्यमंत्री म्हणून काम केले. मेघालयातील युनायटेड डेमोक्रॅटिक पार्टीच्या स्थापनेतील ते मुख्य शिल्पकार होते आणि त्याचे संस्थापक अध्यक्ष होते.

## संदर्भ 
वर्ग:मेघालयचे मुख्यमंत्री
वर्ग:इ.स. २००८ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:उमरोइचे आमदार
नरेशचंद्र सिंह

**राजा नरेशचंद्र सिंह** (२१ नोव्हेंबर १९०८ - ११ सप्टेंबर १९८७) हेछत्तीसगडच्या रायगड जिल्ह्यातील सारंगढ राज्याचे शासक होता. त्यांनी मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री म्हणूनही काम केले.

## संदर्भ 
वर्ग:मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८७ मधील मृत्यू
वर्ग:मध्य प्रदेशचे आमदार
वर्ग:शरणगढचे राजे
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जे.डी. रिम्बाई

**जे. ड्रिंगवेल रीम्बाई** (२६ ऑक्टोबर १९३४ &#x2013; २१ एप्रिल २०२२) हे मेघालयातील राजकारणी होते.

त्यांनी १९८३ मध्ये सक्रिय राजकारणात प्रवेश केला आणि मेघालयच्या विधानसभेची निवडणूक जिरंग मतदारसंघातून काँग्रेस पक्षाच्या तिकिटावर यशस्वीपणे लढवली. त्याच वर्षी त्यांना विधानसभेचे उपसभापती बनवण्यात आले. १९९३, १९९८ आणि २००३ मध्ये ते सलग तीन वेळा जिरंगचे आमदार म्हणून निवडून आले. १९९३ मध्ये त्यांची मेघालय विधानसभेच्या अध्यक्षपदी निवड झाली. १९९८ पासून त्यांनी सरकारमधील अनेक मंत्रालयांचा कार्यभार सांभाळला आहे.

ते मुख्यमंत्री डी.डी. लपांग यांचे निष्ठावंत मानले जात होते. २००६ मध्ये लपांग यांच्या नेतृत्वावर मतभेद झाल्यानंतर, त्यांनी १५ जून २००६ रोजी लपांग यांच्या जागी मेघालयचे मुख्यमंत्री म्हणून नियुक्ती केली.   २००७ पर्यंत ते पदस्थ होते, जेव्हा लपांग परत मुख्यमंत्री झाले.

२१ एप्रिल २०२२ रोजी वयाच्या ८८ व्या वर्षी त्यांचे निधन झाले.

## संदर्भ 
वर्ग:मेघालयचे मुख्यमंत्री
वर्ग:इ.स. २०२२ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म
वर्ग:मेघालयचे आमदार
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:जिरंगचे आमदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रविशंकर शुक्ला

**रविशंकर शुक्ला** (२ ऑगस्ट १८७७ - ३१ डिसेंबर १९५६)  हे भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे नेते, भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीतील कार्यकर्ते होते. २७ एप्रिल १९४६ ते २५ जानेवारी १९५० पर्यंत ते मध्य प्रांत आणि वऱ्हाडचे  प्रधानमंत्री होते. नंतर मध्य प्रदेश राज्याच्या निर्मिती नंतर ते २६ जानेवारी १९५० ते ३१ डिसेंबर १९५६ मध्य प्रदेशचे पहिले मुख्यमंत्री होते. पदस्थ असतांनाच त्यांचा ३१ डिसेंबर १९५६ रोजी मृत्यू झाला. त्यांनी मध्य प्रांत आणि वऱ्हाडमधून भारताच्या संविधान सभेचे सदस्य म्हणूनही काम केले होते.

## संदर्भ 
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय वकील
वर्ग:ब्रिटिश भारतातील कैदी आणि बंदीवान
वर्ग:कलकत्ता विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी
वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य
वर्ग:मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १८७७ मधील जन्म
वर्ग:मध्य प्रदेशचे आमदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सी.एस. व्यंकटाचार

**कडंबी शेषाचार व्यंकटाचार** (११ जुलै १८९९ - १६ जून १९९९) एक भारतीय नागरी सेवक, मुत्सद्दी आणि राजस्थानचे दुसरे मुख्यमंत्री होते.

१९२२ मध्ये ते भारतीय नागरी सेवेत रुजू झाले. 

व्यंकटाचार यांनी ब्रिटिश भारतातील संयुक्त प्रांतांमध्ये काम केले आणि ते १९३१ मध्ये भारताच्या जनगणनेशी जवळून संबंधित होते. त्यानंतर त्यांची भारतीय राजकीय सेवेत नियुक्ती करण्यात आली जी तेव्हा फक्त ब्रिटिश लष्करी अधिकाऱ्यांसाठी राखीव होती. वेंकटचार यांची १९४१ च्या बर्थडे ऑनर्समध्ये ऑर्डर ऑफ द ब्रिटिश एम्पायर अधिकारी म्हणून नियुक्ती करण्यात आली होती. १९४२ मध्ये, ते अलाहाबादचे आयुक्त होते आणि १९४६ च्या बर्थडे ऑनर्समध्ये त्यांना ऑर्डर ऑफ द इंडियन एम्पायर म्हणून नियुक्त करण्यात आले.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य
वर्ग:भारतीय नागरी सेवक
वर्ग:राजस्थानचे मुख्यमंत्री
वर्ग:इ.स. १९९९ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १८९९ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:जोधपूरचे दिवान
वर्ग:बिकानेरचे पंतप्रधान
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जय नारायण व्यास

**जय नारायण व्यास** (१८ फेब्रुवारी १८९९ - १४ मार्च १९६३) हे भारतीय राजकारणी आणि राजस्थान तिसरे मुख्यमंत्री होते. ते जोधपूर शहरातील होता आणि भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे नेते होते.

३ मार्च १९४८ रोजी ते जोधपूर राज्याचे पंतप्रधान झाले.  ते दोनदा राजस्थान राज्याचे मुख्यमंत्री होते, पहिल्यांदा २६ एप्रिल १९५१ ते ३ मार्च १९५२ आणि दुसऱ्यांदा १ नोव्हेंबर १९५२ ते १२ नोव्हेंबर १९५४.

ते १९५७-६० आणि 3१९६०-६३ ते राज्यसभेचे सदस्य होते. १४ मार्च १९६३ रोजी दिल्लीत त्यांचे निधन झाले व जोधपूर येथील चांदपोल येथे त्यांच्या पार्थिवावर अंत्यसंस्कार करण्यात आले.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य
वर्ग:राजस्थानी लोक
वर्ग:जोधपूरमधील लोक
वर्ग:राजस्थानचे मुख्यमंत्री
वर्ग:इ.स. १९६३ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १८९९ मधील जन्म
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:जोधपूरचे पंतप्रधान
वर्ग:किशनगढचे आमदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
भगवंतराव मंडलोई

**भगवंतराव अण्णाभाऊ मंडलोई** (१५ डिसेंबर १८९२ - ३ नोव्हेंबर १९७७) हे भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे राजकारणी व मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री होते. त्यांचा जन्म खांडव्यात झाला. १९७० मध्ये ते पद्मभूषण या नागरी सन्मानाचे मानकरी होते.

ते दोनदा राज्याचे मुख्यमंत्री होते; १ जानेवारी १९५७ ते ३० जानेवारी १९५७ या अल्प काळासाठी आणि नंतर परत १२ मार्च १९६२ ते २९ सप्टेंबर १९६३ पर्यंत. १९५७ ची निवडणूक जिंकून त्यांनी अविभाजित मध्य प्रदेश विधानसभेच्या खंडवा विधानसभा मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व केले.

## संदर्भ 
वर्ग:ब्रिटिश भारतातील कैदी आणि बंदीवान
वर्ग:सार्वजनिक व्यवहारातील पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य
वर्ग:मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९७७ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १८९२ मधील जन्म
वर्ग:मध्य प्रदेशचे आमदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फ्लिंडर अँडरसन खोंगलाम

**डॉ. फ्लिंडर अँडरसन खोंगलाम** (६ फेब्रुवारी १९४५ - २२ मे २०१२) हे भारतीय राजकारणी आणि चिकित्सक होते. २००१ ते २००३ पर्यंत त्यांनी मेघालयचे आठवे मुख्यमंत्री म्हणून काम केले. इतिहासातील कोणत्याही भारतीय राज्याचे मुख्यमंत्री म्हणून काम करणारे खोंगलाम हे पहिले स्वतंत्र (अपक्ष) आमदार होते.

## संदर्भ 
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय वैद्यकीय डॉक्टर
वर्ग:मेघालयचे मुख्यमंत्री
वर्ग:इ.स. २०१२ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म
वर्ग:अपक्ष राजकारणी
वर्ग:मेघालयचे आमदार
वर्ग:सोहराचे आमदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हिरालाल शास्त्री

पंडित **हिरालाल शास्त्री** (२४ नोव्हेंबर १८९९ - २८ डिसेंबर १९७४) हे भारतीय राजकारणी होते. त्यांनी उत्तर भारतातील राजस्थान राज्याचे पहिले मुख्यमंत्री (१९५०-५१) म्हणून काम केले. ते संयुक्त राजस्थानचे तिसरे पंतप्रधान (१९४९-५०) देखील होते. ते भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे सदस्य होते.

## संदर्भ 
वर्ग:राजस्थानचे मुख्यमंत्री
वर्ग:राजस्थानचे खासदार
वर्ग:२ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य
वर्ग:राजस्थानी लोक
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९७४ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १८९९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हीरा लाल देवपुरा

**हीरालाल देवपुरा** (१९२५-२००४) हे २३ फेब्रुवारी १९८५ ते १० मार्च १९८५ ह्या अल्पकाळासाठी भारतातील राजस्थान राज्याचे मुख्यमंत्री होते. शिवचरण माथूर यांच्या राजीनाम्यानंतर देवपुरा पदस्थ होते. ते भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे नेते होते. त्यांनी उदयपूर विभागातील कुंभलगड विधानसभा मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व केले.Photograph

## संदर्भ 
वर्ग:राजस्थानचे मुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:कुंभलगढचे आमदार
वर्ग:इ.स. २००४ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:राजस्थानी लोक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शिवचरण माथूर

**शिवचरण माथूर** (१४ फेब्रुवारी १९२७ - २५ जून २००९) हे भारतीय राजकारणी होते. भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे नेते असून ते १९८१ ते १९८५ आणि पुन्हा १९८८ ते १९८९ पर्यंत राजस्थानचे मुख्यमंत्री होते. नंतर २००८ ते २००९ पर्यंत ते आसामचे राज्यपाल होते. राज्यपाल असताना हृदयविकाराच्या झटक्याने त्यांचा मृत्यू झाला.

## संदर्भ 
वर्ग:३ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:राजस्थानचे खासदार
वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:आसामचे राज्यपाल
वर्ग:राजस्थानी लोक
वर्ग:राजस्थानचे मुख्यमंत्री
वर्ग:इ.स. २००९ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:भिलवाडाचे आमदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
टीका राम पालीवाल

**टीका राम पालीवाल** (२४ एप्रिल १९०९ - ८ फेब्रुवारी १९९५) हे एक भारतीय राजकारणी होते, ज्यांनी ३ मार्च १९५२ ते ३१ ऑक्टोबर १९५२ पर्यंत राजस्थानचे मुख्यमंत्री म्हणून काम केले.

१९५२ आणि १९५७ मध्ये दोन वेळा ते महुव्याचे आमदार होते. १९६२ मध्ये ते हिंडौन येथून लोकसभा मतदारसंघातून अपक्ष उमेदवार म्हणून निवडून आले.

## संदर्भ 
वर्ग:राजस्थानचे खासदार
वर्ग:३ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:राजस्थानी लोक
वर्ग:राजस्थानचे मुख्यमंत्री
वर्ग:इ.स. १९९५ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९०९ मधील जन्म
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:राजस्थानचे उपमुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:महुवाचे आमदार
वर्ग:हिंदौनचे खासदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
श्रीदीप मांगेला

**श्रीदीप मांगेला** (जन्म १ एप्रिल १९८८) हा भारतीय वंशाचा क्रिकेट खेळाडू आहे जो युगांडाकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.

## संदर्भ 
वर्ग:युगांडाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
राजा मानसिंह (राजकारणी)

**राजा मानसिंह** (जन्म ५ डिसेंबर १९२१ – मृत्यू २१ फेब्रुवारी १९८५) हे भारतीय राजकारणी आणि जाट संस्थान भरतपूर राज्याचे प्रमुख होते. १९५२ ते १९८४ या काळात ते दीग विधानसभा मतदारसंघातून सात वेळा अपक्ष विधानसभेचे सदस्य होते. त्यांचे वडील भरतपूरचे किशन सिंह मुलगा होते. सिंह यांच्या हत्येच्या वादामुळे मुख्यमंत्री माथूर यांनी राजीनामा दिला.

## संदर्भ 
वर्ग:राजस्थानच्या संवैधानिक व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२१ मधील जन्म
वर्ग:हत्या झालेले भारतीय राजकारणी
वर्ग:राजस्थानचे आमदार
मानसिंह
वर्ग:दीगचे आमदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हरीदेव जोशी

**हरीदेव जोशी** (१७ डिसेंबर १९२० - २१ मार्च १९९५) हे भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे स्वातंत्र्यसैनिक आणि राजकारणी होते. ते तीन वेळा राजस्थानचे मुख्यमंत्री (१९७३-७७, १९८५-८८ आणि १९८९-९०) होते.

त्यांनी आसाम (१९८९) आणि मेघालय (१९८९) राज्यांचे राज्यपाल म्हणूनही काम केले आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:मेघालयचे राज्यपाल
वर्ग:आसामचे राज्यपाल
वर्ग:राजस्थानचे मुख्यमंत्री
वर्ग:इ.स. १९९५ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२० मधील जन्म
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:राजस्थानचे आमदार
वर्ग:डुंगरपूरचे आमदार
वर्ग:घाटोलचे आमदार
वर्ग:बांसवाडाचे आमदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
काजी लेंडुप दोरजी

**काजी लेंडुप दोरजी** (११ ऑक्टोबर १९०४ - २८ जुलै २००७) हे एक भारतीय राजकारणी होते जे सिक्कीमचे भारताशी एकीकरण झाल्यानंतर १९७५ ते १९७९ या काळात पहिले मुख्यमंत्री होते. १९७४ ते १९७५ या काळात ते सिक्कीमचे पहिले पंतप्रधान होते. त्यांनी १९६७ ते १९७० पर्यंत सिक्कीमचे कार्यकारी परिषद मध्ये काम केले. ते १९७५ नंतर भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे सदस्य होते आणि १९७५ पूर्वी सिक्कीम नॅशनल काँग्रेसचे सदस्य होते. २००२ मध्ये त्यांना पद्मविभूषण मिळाले.

## संदर्भ 
वर्ग:सार्वजनिक व्यवहारातील पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:सिक्कीमचे मुख्यमंत्री
वर्ग:इ.स. २००७ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९०४ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:शतायुषी
वर्ग:सिक्कीमचे पंतप्रधान
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
रॉबिन्सन ओबुया

**रॉबिन्सन ओबुया** (जन्म १२ डिसेंबर २०००) हा युगांडाचा क्रिकेट खेळाडू आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:युगांडाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अल्पेश रामजानी

**अल्पेश रविलाल रामजानी** (जन्म २४ सप्टेंबर १९९४) हा भारतीय वंशाचा क्रिकेट खेळाडू आहे जो युगांडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून खेळतो.

## संदर्भ 
वर्ग:युगांडाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बरकतुल्ला खान

**बरकतुल्ला खान** (२५ ऑक्टोबर १९२०&nbsp;– ११ ऑक्टोबर १९७३) जे **प्यारे मियाँ** म्हणूनही ओळखले जात हे भारतीय उर्दू-भाषेतील कवी, वकील आणि राजकारणी होते. त्यांनी ९ जुलै १९७१ ते ११ ऑक्टोबर १९७३ पर्यंत राजस्थानचे पहिले मुस्लिम आणि राज्याचे ६ वे मुख्यमंत्री म्हणून काम केले. पदस्थ असतानांच त्यांचा मृत्यू झाला.

ते भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे नेते होते. त्यांनी तिजारा विधानसभा मतदारसंघातून राजस्थान विधानसभेचे सदस्य म्हणून काम केले आणि १९७२ ते १९७७ पर्यंत काम केले.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:जोधपूरमधील लोक
वर्ग:राजस्थानचे मुख्यमंत्री
वर्ग:इ.स. १९७३ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२० मधील जन्म
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:राजस्थानचे आमदार
वर्ग:तिजाराचे आमदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बी.बी. गुरुंग

**भीम बहादूर गुरुंग** (११ ऑक्टोबर १९२९ - २८ मार्च २०२२)  हे सिक्कीमचे तिसरे मुख्यमंत्री होते. त्यांनी ११ मे ते २४ मे १९८४ पर्यंत पदभार सांभाळला, जो सिक्कीमच्या इतिहासातील सर्वात कमी कालावधी होता.

## संदर्भ 
वर्ग:सिक्कीमचे मुख्यमंत्री
वर्ग:कलकत्ता विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी
वर्ग:इ.स. २०२२ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:सिक्कीम विधानसभेचे सभापती
हुकम सिंह (हरियाणा राजकारणी)

**हुकम सिंह फोगट** (२८ फेब्रुवारी १९२६ - २६ फेब्रुवारी २०१५) हे एक भारतीय राजकारणी होते आणि त्यांनी १९९०-९१ मध्ये हरियाणाचे मुख्यमंत्री म्हणून काम केले. चरखी दादरी येथून ते तीन वेळा आमदार झाले होते (१९७७, १९८२ आणि १९८७). ते हरियाणाचे उपमुख्यमंत्री पण होते.

## संदर्भ 
वर्ग:जनता पक्षाचे राजकारणी
वर्ग:जनता दलातील राजकारणी
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म
वर्ग:हरियाणाचे मुख्यमंत्री
वर्ग:हरियाणाचे उपमुख्यमंत्री
वर्ग:हरियाणाचे आमदार
वर्ग:चरखी दादरीचे आमदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अँडील सिमेलेन

**अँडील सिमेलन** (जन्म ३ जून २००३) हा दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
हुकम सिंह

**हुकम सिंह** किंवा **हुकुम सिंह** हे खालीलपैकी असू शकतात:

* हुकम सिंह (हरियाणा राजकारणी), हरियाणाचे माजी मुख्यमंत्री
* हुकम सिंह (पंजाब राजकारणी), लोकसभा माजी अध्यक्ष
* हुकुम सिंह (उत्तर प्रदेश राजकारणी), उत्तर प्रदेशचे राजकारणी

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने

__DISAMBIG__
भागवत दयाल शर्मा

**भागवत दयाल शर्मा** (२६ जानेवारी १९१८ - २२ फेब्रुवारी १९९३), जे **पंडितजी** म्हणून प्रसिद्ध होते, ते भारताच्या हरियाणा राज्याचे पहिले मुख्यमंत्री (१९६६-६७) होते. नंतर ते ओडिशाचे (१९७७-८०) आणि मध्य प्रदेशचे राज्यपाल (१९८०-८४) होते.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:मध्य प्रदेशचे राज्यपाल
वर्ग:ओडिशाचे राज्यपाल
वर्ग:हरियाणाचे मुख्यमंत्री
वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९१८ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ठाकूर राम लाल

**ठाकूर राम लाल** (७ जुलै १९२९ - ६ जुलै २००२) हे हिमाचल प्रदेशमधील राजकारणी आणि भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे नेते होते. १९९७ मध्ये आणि परत १९८०-८३ ते राज्याचे दुसरे मुख्यमंत्री होते.

जानेवारी १९८३ मध्ये त्यांचा मुलगा जगदीश ठाकूर याला लाकूड तस्करीप्रकरणी दोषी ठरवल्यानंतर त्यांना मुख्यमंत्रीपदाचा राजीनामा द्यावा लागला.

राम लाल यांची १५ ऑगस्ट १९८३ रोजी आंध्र प्रदेशचे राज्यपाल म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. तेलगू देसम पक्षाचे मुख्यमंत्री एन.टी. रामाराव हे शस्त्रक्रियेसाठी अमेरिकेत असताना, त्यांनी अर्थमंत्री एन. भास्कर राव  यांना काँग्रेस पक्षाच्या नेतृत्वाच्या सांगण्यावरून मुख्यमंत्री म्हणून नियुक्त केले जेव्हा  काँग्रेसकडे फक्त २०% आमदार होते. परत आल्यावर, एनटीआरने राम लाल आणि काँग्रेस पक्षाच्या विरोधात मोहीम सुरू केली ज्यामुळे २९ ऑगस्ट १९८४ रोजी राम लाल यांना बडतर्फ करण्यासाठी राष्ट्रपती झैल सिंग यांनी आदेश दिला आणि एनटीआरची आंध्र प्रदेशच्या मुख्यमंत्रीपदी पुन्हा नियुक्ती करण्यात आली.

ठाकूर राम लाल यांचे ६ जुलै २००२ रोजी शिमला येथे हृदयविकाराच्या झटक्याने निधन झाले. त्यांच्या नंतर त्यांचा नातू रोहित ठाकूर हा त्यांच्याच जागेवरून जुब्बल-कोटखई येथून हिमाचल प्रदेश विधानसभेत तीन वेळा आमदार आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:जनता दलातील राजकारणी
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:इ.स. २००२ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म
वर्ग:हिमाचल प्रदेशचे मुख्यमंत्री
वर्ग:आंध्र प्रदेशचे राज्यपाल
वर्ग:हिमाचल प्रदेशचे आमदार
वर्ग:जुब्बल-कोटखाईचे आमदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान

**सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान** (सामान्यत: **सेंट जॉर्ज पार्क**, **क्रुसेडर्स मैदान** किंवा फक्त क्रुसेडर्स म्हणून ओळखले जाणारे) हे दक्षिण आफ्रिकेतील गेबेर्हा (पूर्वी पोर्ट एलिझाबेथ म्हणून ओळखले जाणारे) क्रिकेटचे मैदान आहे. हे पोर्ट दक्षिण आफ्रिकेतील सर्वात जुने क्रिकेट क्लब-एलिझाबेथ क्रिकेट क्लब, इस्टर्न प्रोव्हिन्स क्लब आणि सनरायझर्स इस्टर्न केप यांचे घरचे मैदान आहे. दक्षिण आफ्रिकेत ज्या ठिकाणी कसोटी सामने आणि एकदिवसीय सामने खेळले जातात त्यापैकी हे एक ठिकाण आहे. हे ग्रॅहमटाउनमधील किंग्सवुड कॉलेजपेक्षा जुने आहे. हे मैदान त्याच्या ब्रास बँडसाठी प्रसिद्ध आहे जे मोठ्या सामन्यांदरम्यान वातावरण निर्मितीसाठी वाजवले जाते.

मार्च १८८९ मध्ये इंग्लंडने दक्षिण आफ्रिकेचा ८ गडी राखून पराभव केला तो ह्या मैदानावरील पहिला कसोटी सामना होता. तथापि, दक्षिण आफ्रिका आणि इतर क्रिकेट चाहते मैदानाला फक्त "सेंट जॉर्ज पार्क" ह्या त्याच्या ऐतिहासिक नावानेच संबोधतात. सेंट जॉर्जच्या प्रसिद्ध दंतकथेवर आधारित त्याचे टोपणनाव "द ड्रॅगन लेअर" आहे.
## २००३ क्रिकेट विश्वचषक
सेंट जॉर्ज पार्क हे २००३ विश्वचषकादरम्यान सामने आयोजित करण्यासाठी दक्षिण आफ्रिका, झिम्बाब्वे आणि केन्या मधून  निवडलेल्या १५ ठिकाणांपैकी एक होते. स्पर्धेदरम्यान ३ गट सामने, १ सुपर सिक्स सामना आणि उपांत्य फेरीसह एकूण ५ येथे सामने आयोजित केले गेले.
## २००९ इंडियन प्रीमियर लीग
जेव्हा आयपीएल २००९ दक्षिण आफ्रिकेत हलवण्यात आले, तेव्हा सेंट जॉर्ज पार्क हे सामने आयोजित करण्यासाठी दक्षिण आफ्रिकेतील आठ ठिकाणांपैकी एक म्हणून निवडले गेले. या मैदानावर सात सामन्यांचे आयोजन करण्यात आले होते, ते सर्व गट सामने होते.
## वॉरियर्स क्रिकेट
हे स्टेडियम वॉरियर्सच्या २ होम ग्राउंड्सपैकी एक आहे, दुसरे आहे ईस्ट लंडन चे बफेलो पार्क. या स्टेडियममध्ये सनफॉइल सीरिज, मोमेंटम १डे कप *(पूर्वी MTN डोमेस्टिक चॅम्पियनशिप)* आणि रॅम स्लॅम टी२० चॅलेंज मधील वॉरियर्सचे होम सामने आयोजित केले जातात.

## संदर्भयादी
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेतील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:पोर्ट एलिझाबेथ
२०२४ महिला बेल्ट आणि रोड चषक

**२०२४ महिला बेल्ट आणि रोड चषक** ७ ते १० नोव्हेंबर या काळात चीन येथे आयोजित करण्यात आली होती. हे चषक हाँग काँग महिलांनी जिंकले.

## गुणफलक
## फिक्स्चर
----

----

----

----

----

## तिसरे स्थान प्ले-ऑफ
## अंतिम सामना
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे
* ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ

वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट
वर्ग:महिला क्रिकेट
वर्ग:चीनमधील क्रिकेट
एमिलियो गे

**एमिलियो निको गे** (जन्म १४ एप्रिल २०००) हा एक इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू आहे जो पूर्वी नॉर्थहॅम्प्टनशायर सोबत असताना डरहमसाठी खेळतो.

## संदर्भ 
वर्ग:इटलीचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अरविंद ओत्ता

डॉ. अरविन्द ओत्ता हे भारतीय मानसशास्त्रज्ञ, लेखक, मानसशास्त्राचे शिक्षक आणि साइकोलॉग्स मासिकाचे संपादक आहेत।  ती मानसिक आरोग्य आजारांनी ग्रस्त लोकांच्या हक्कांसाठी काम करते आणि भारतातील त्यांची परिस्थिती सुधारण्यासाठी काम करते। 

## करिअर 
जामिया मिलिया इस्लामिया मधून मानसशास्त्रात पदवी प्राप्त केल्यानंतर आणि आंबेडकर विद्यापीठातून पदव्युत्तर व पीएचडी पूर्ण केल्यानंतर त्यांनी मानसिक आरोग्य व्यावसायिक म्हणून कार्य सुरू केले. डॉ. ओत्ता साइकोलॉग्स पत्रिकेचे मुख्य संपादक आहेत आणि दिल्ली विद्यापीठात मानसशास्त्र संबंधित अभ्यासक्रम विकसित केले आहेत। 'उत्साह' नावाचा राष्ट्रीय मानसिक आरोग्य सक्रियतावाद हा त्यांच्या प्रमुख कामांपैकी एक आहे।  डॉ. ओत्ता विविध आयोजनांच्या माध्यमातून लोकांना मानसिक आरोग्याबद्दल जागरूक करतात आणि मानसिक आरोग्याने प्रभावित लोकांच्या मानवाधिकारांसाठी कार्य करतात. त्यांना विश्वास आहे की भारतात मानसिक आरोग्य स्थिती सुधारण्यासाठी व्यापक स्तरावर जागरूकता प्रथम आवश्यक आहे।  ते इंटरनेट गेमिंग आणि सोशल मीडियाच्या व्यसनाचा मुलं आणि किशोरांवर होणाऱ्या नकारात्मक प्रभावावरही काम करत आहेत आणि जागरूकता अभियानांत या मुद्द्याला जोरदारपणे उठवत आहेत।

अरविंद ओत्ता भारतातील एकमेव मानसिक आरोग्य पत्रिका 'साइकोलॉग्स' चे मुख्य संपादक आहेत. त्यांची बरीच पुस्तकेही प्रकाशित झाली आहेत।

### पुस्तके 
* बायोसायकॉलॉजी (इंग्रजी): ISBN: 9789391724474
* बालपणातील नैराश्य (इंग्रजी): ISBN: 9789391724368
* मानसशास्त्र प्रवेश परीक्षा (इंग्रजी): ISBN: 9789391724948
* सोशल मीडिया व्यसन (इंग्रजी): ISBN: 9789391724542
* मानवी मेमरी आणि समस्या सोडवणे (इंग्रजी): ISBN: 9789391724313
* मानवी विकास (इंग्रजी): ISBN: 9789391724337

## संदर्भ
बिरेंदर सिंह (हरियाणा राजकारणी)

**चौधरी बिरेंदर सिंह शेओकंद** (जन्म २५ मार्च १९४६) हे एक भारतीय राजकीय नेते आहेत. त्यांनी अलीकडे २०१४ ते २०१६ पर्यंत ग्रामीण विकास, पंचायती राज, स्वच्छता आणि पेयजल मंत्री आणि नंतर २०१६ ते २०१९ या काळात भारतातील नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखालील सरकारमध्ये केंद्रीय पोलाद मंत्री म्हणून काम केले.

बिरेंदर सिंह हे शेतकरी नेते सर छोटू राम यांचे नातू आहेत. त्यांचे वडील चौधरी नेकी राम हे संयुक्त पंजाबमधील राजकारणी होते. ९ एप्रिल २०२४ ला त्यांनी भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसमध्ये प्रवेश केला.

## संदर्भ 
वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म
वर्ग:हयात व्यक्ती
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:हरियाणाचे आमदार
वर्ग:हिसारचे खासदार
वर्ग:उचना कलानचे आमदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
राव बिरेंदर सिंह (राजकारणी)

**महाराजा राव बिरेंदर सिंह** (२० फेब्रुवारी १९२१ - ३० सप्टेंबर २००९)    हे भारतीय राजकारणी होते. त्यांनी प्रथम पंजाब राज्य सरकारमध्ये मंत्री म्हणून आणि नंतर हरियाणाचे मुख्यमंत्री म्हणून काम केले. त्यांनी नंतर पंजाब राज्य, हरियाणा राज्य आणि केंद्रीय मंत्रिमंडळात त्यांनी मंत्री म्हणूनही काम केले. त्यांनी १९६७ मध्ये हरियाणा राज्य विधानसभेचे दुसरे स्पीकर म्हणूनही काम केले.

३० सप्टेंबर २००९ रोजी गुरगांव येथे हृदयविकाराच्या झटक्याने त्यांचे निधन झाले.

## संदर्भ 
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय राजेशाही
वर्ग:जनता दलातील राजकारणी
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:भारतीय कृषीमंत्री
वर्ग:हरियाणाचे मुख्यमंत्री
वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:इ.स. २००९ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२१ मधील जन्म
वर्ग:हरियाणा विधानसभेचे सभापती
वर्ग:हरियाणा विधानसभेचे सदस्य
वर्ग:पटौडीचे आमदार
वर्ग:महेंद्रगढचे खासदार
वर्ग:विशाल हरियाणा पार्टीचे राजकारणी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रोहित ठाकूर

**रोहित ठाकूर** हे भारतातील हिमाचल प्रदेश विधानसभेतील जुब्बल-कोटखाई मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करणारा आमदार आहे. ते हिमाचल प्रदेशचे माजी मुख्यमंत्री ठाकूर राम लाल यांचे नातू आहेत. ते भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे सदस्य आहेत.

त्यांनी पंजाब विद्यापीठ, चंदीगडमधून राज्यशास्त्रात पदवी प्राप्त केली.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९७४ मधील जन्म
वर्ग:हयात व्यक्ती
वर्ग:हिमाचल प्रदेशचे आमदार
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:जुब्बल-कोटखाईचे आमदार
भारतीय क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२४-२५

भारतीय क्रिकेट संघ नोव्हेंबर २०२४ मध्ये दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघासोबत खेळण्यासाठी दक्षिण आफ्रिकेच्या दौऱ्यावर होता. या दौऱ्यावर चार आंतरराष्ट्रीय टी२० (T20I) सामने खेळवले गेले. जून २०२४ मध्ये, क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका (CSA) आणि भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ (BCCI) या दोघांनीही या दौऱ्याच्या सामन्यांची पुष्टी केली.

## संघ
## आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका
### १ला आं.टी२० सामना
### २रा  आं.टी२० सामना
### ३रा  आं.टी२० सामना
### ४था  आं.टी२० सामना
## नोंदी
## संदर्भयादी
## बाह्यदुवे
* मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर

२०२४
वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट
दक्षिण आफ्रिका
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे दक्षिण आफ्रिका दौरे
बांगलादेश क्रिकेट संघाचा अफगाणिस्तान दौरा (संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये), २०२४-२५

बांगलादेश क्रिकेट संघाने नोव्हेंबर २०२४ मध्ये अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाशी खेळण्यासाठी संयुक्त अरब अमिरातीचा दौरा केला. या दौऱ्यात तीन आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय (ODI) सामन्यांचा समावेश होता. सप्टेंबर २०२४ मध्ये, अफगाणिस्तान क्रिकेट बोर्ड (ACB) ने या दौऱ्यासाठी वेळापत्रक निश्चित केले परंतु सामन्यांची ठिकाणे निश्चित झाली नव्हती. ही मालिका फेब्रुवारी २०२५ मध्ये होणाऱ्या आगामी आयसीसी चॅम्पियन्स चषक स्पर्धेसाठी दोन्ही संघांच्या तयारीचा एक भाग होता.

मूळतः, ही मालिका जुलै २०२४ मध्ये दोन कसोटी, तीन आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय आणि तीन आंतरराष्ट्रीय टी२० सामने अशा स्वरूपात खेळली जाणार होती. नंतर ग्रेटर नोएडा येथे २५ जुलै ते ६ ऑगस्ट दरम्यान तीन एकदिवसीय आणि तीन टी२० सामने खेळण्यासाठी त्याचे वेळापत्रक बदलण्यात आले. तथापि, ग्रेटर नोएडामध्ये त्या वेळी पाऊस पडण्याची सूचना हवामानाच्या परिस्थितीमुळे पुढे ढकलण्यात आली.

## संघ
बांगलादेशने नवोदित वेगवान गोलंदाज नाहिद राणा आणि यष्टीरक्षक जाकेर अली यांना संघात स्थान दिले आहे. झाकीर हसन आणि नसुम अहमद वर्षभरानंतर संघात परतले. ७ नोव्हेंबर रोजी, मुशफिकुर रहीमला बोटाच्या फ्रॅक्चरमुळे उर्वरित एकदिवसीय सामन्यांमधून वगळण्यात आले. ११ नोव्हेंबर रोजी, कर्णधार नजमुल हुसैन शान्तोला कंबरेच्या दुखापतीमुळे तिसऱ्या आणि अंतिम एकदिवसीय सामन्यातून बाहेर काढण्यात आले आणि मेहदी हसन मिराझची कर्णधार म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.

## आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका
### १ला आं.ए.दि. सामना
### २रा आं.ए.दि. सामना
### ३रा आं.ए.दि. सामना
## नोंदी
## संदर्भयादी
## बाह्यदुवे
* मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फो

२०२४
अफगाणिस्तान
बांगलादेश
वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट
प्रेस्टोन टायन्सॉन्ग

**प्रेस्टोन टायन्सॉन्ग** हे एक भारतीय राजकारणी आहेत जे २०१८ पासुन मेघालयचे ३ रे उपमुख्यमंत्री आहे. ते सार्वजनिक बांधकाम विभाग (रस्ते), पशुसंवर्धन, पशुवैद्यकीय, गृहनिर्माण, कामगार आणि संसदीय कामकाज असे मेघालय सरकारचे मंत्री म्हणून काम करत आहेत. ते २०१७ पासून नॅशनल पीपल्स पार्टी चे सदस्य आहेत आणि २०१७ पूर्वी भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे सदस्य होते.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९७१ मधील जन्म
वर्ग:हयात व्यक्ती
वर्ग:मेघालयचे उपमुख्यमंत्री
वर्ग:मेघालयचे आमदार
नागालँडच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी

**नागालँडचे उपमुख्यमंत्री** हे नागालँड सरकारमधील मंत्रिमंडळाचे सदस्य आहेत. हे एक घटनात्मक कार्यालय नसून, त्यात क्वचितच कोणतेही विशिष्ट अधिकार असतात, जसे राज्याच्या मुख्यमंत्रींकडे असतात. उपमुख्यमंत्र्यांकडे सामान्यत: गृहमंत्री किंवा अर्थमंत्री यासारखे मंत्रालय असतात. संसदीय राज्यपद्धतीत, मुख्यमंत्र्यांना मंत्रिमंडळात "समान लोकांमध्ये प्रथम" मानले जाते. युती सरकारमध्ये राजकीय स्थिरता आणि ताकद आणण्यासाठी उपमुख्यमंत्रिपदाचा वापर केला जातो.

## यादी 
## हे देखील पहा 
* सध्याच्या भारतीय उपमुख्यमंत्र्यांची यादी

## संदर्भ 
वर्ग:नागालँडचे उपमुख्यमंत्री
वर्ग:भारतामधील राज्यांचे उपमुख्यमंत्री
स्निवभलंग धर

**स्निवभलंग धर** हे मेघालय राज्यातील नॅशनल पीपल्स पार्टीचे राजकारणी आहेत. ते २०२३ पासून मेघालयचे ४थे उपमुख्यमंत्री म्हणून कार्यरत आहेत. ते २०१३ पासून मेघालय विधानसभेत नार्तियांग मतदारसंघातून निवडून आले आहेत. २०१८-२३ या काळात ते वाणिज्य आणि उद्योग, समुदाय आणि ग्रामीण विकास, मृदा आणि जलसंधारण, परिवहन मंत्री होते.   

## संदर्भ 
वर्ग:जन्म वर्ष गहाळ (जिवंत लोक)
वर्ग:हयात व्यक्ती
वर्ग:मेघालयचे उपमुख्यमंत्री
वर्ग:मेघालयचे आमदार
बिंदो लॅनाँग

**बिंदो लानॉन्ग** हे भारतीय राजकारणी आहेत. ते १९८३ मध्ये एकदा आणि २००८ मध्ये युनायटेड डेमोक्रॅटिक पार्टीचे सदस्य म्हणून दोनदा मेघालय विधानसभेवर निवडून आले आहेत. त्यांनी जून २०१९ मध्ये मुकुल संगमांच्या मंत्रिमंडळात कामगार, पर्यावरण, मदत आणि पुनर्वसन, भूकंप पुनर्वसन राज्यमंत्री म्हणून काम केले. 

ते मार्च २००८ ते मे २००९ पर्यंत मेघालय विधानसभेचे अध्यक्ष म्हणून निवडून आले आणि एप्रिल २०१० ते मार्च २०१३ पर्यंत ते मेघालयचे उपमुख्यमंत्री होते.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९७६ मधील जन्म
वर्ग:हयात व्यक्ती
वर्ग:मेघालयचे उपमुख्यमंत्री
वर्ग:मेघालयचे आमदार
वर्ग:युनायटेड डेमोक्रॅटिक पार्टीचे राजकारणी
वर्ग:माल्की-नाँगथिम्मैचे आमदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
टी.एस. सिंह देव

**त्रिभुवनेश्वर सरन सिंह देव** (जन्म ३१ ऑक्टोबर १९५२) हे **टी.एस. सिंह देव** किंवा **टी.एस. बाबा** या नावानेही ओळखले जाणारे, अंबिकापूर, छत्तीसगड येथील भारतीय राजकारणी आहेत. ते जून २०२३ ते डिसेंबर २०२३ पर्यंत छत्तीसगडचे पहिले उपमुख्यमंत्री होते.

अंबिकापूर येथे मुख्यालय असलेले सुरगुजाचे ते सध्याचे उपाधीयुक्त महाराजा देखील आहेत. सुरगुजाच्या गादीवर बसणारे ते शेवटचे गुरू होते.

## संदर्भ 
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९५२ मधील जन्म
वर्ग:छत्तीसगढचे आमदार
वर्ग:छत्तीसगढचे उपमुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:सुरगुजाचे राजे
वर्ग:अंबिकापूरचे आमदार
छत्तीसगढच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी

**छत्तीसगडचे उपमुख्यमंत्री** हे छत्तीसगड सरकारमधील मंत्रिमंडळाचे सदस्य आहेत. तांत्रिकदृष्ट्या हे संवैधानिक कार्यालय नाही व त्यात क्वचितच कोणतेही विशिष्ट अधिकार असतात. उपमुख्यमंत्र्यांकडे सामान्यत: गृहमंत्री किंवा अर्थमंत्री यासारखे महत्त्वाचे मंत्रालय असतात.

## यादी 
## हे देखील पहा 
* छत्तीसगढचे मुख्यमंत्री
* छत्तीसगढ विधानसभा
* विद्यमान भारतीय उपमुख्यमंत्र्यांची यादी

## संदर्भ 
वर्ग:छत्तीसगढचे उपमुख्यमंत्री
वर्ग:भारतामधील राज्यांचे उपमुख्यमंत्री
हरियाणाच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी

**हरियाणाचे उपमुख्यमंत्री**  हे हरियाणा सरकारच्या मंत्रिमंडळाचे सदस्य आहेत. हे एक संवैधानिक कार्यालय नाही, व त्यात क्वचितच कोणतेही विशिष्ट अधिकार असतात. संसदीय राज्यपद्धतीत, मुख्यमंत्र्यांना मंत्रिमंडळात "समानांमध्ये प्रथम" मानले जाते. उपमुख्यमंत्रिपद हे सहसा युती सरकारमध्ये राजकीय स्थैर्य आणि ताकद आणण्यासाठी वापरले जाते. उपमुख्यमंत्र्यांकडे सामान्यत: गृहमंत्री किंवा अर्थमंत्री यासारखे मंत्रालय देखील असतात.

## यादी 
## हे देखील पहा 
* सध्याच्या भारतीय उपमुख्यमंत्र्यांची यादी

## संदर्भ 
*
वर्ग:भारतामधील राज्यांचे उपमुख्यमंत्री
भागवत कराड

**भागवत किशनराव कराड** हे मराठी राजकारणी आणि निवृत्त बालरोग शल्यचिकित्सक आहेत.  ते भारतीय जनता पक्षाचे सदस्य आहेत आणि महाराष्ट्रातून राज्यसभेचे सदस्य आहेत. ते दोन वेळा औरंगाबादचे महापौर होते.    पंतप्रधान मोदींच्या मंत्रिमंडळात दुसऱ्या सत्ताकालात कराड हे अर्थमंत्रालयात राज्यमंत्री झाले. 

## कौटुंबिक जीवन 
कराड यांचा जन्म १६ जुलै, १९५६ रोजी चिखली, लातूर जिल्हा, महाराष्ट्र येथे झाला. त्यांच्या वडिलांचे नाव किशनराव आणि आईचे नाव गयाबाई कराड होते. त्यांनी २१ डिसेंबर, १९८१ रोजी अंजलीशी लग्न केले आणि त्यांना तीन मुले आहेत. कराड यांनी औरंगाबाद येथील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठ आणि मुंबईच्या कॉलेज ऑफ फिजिशियन अँड सर्जनमध्ये शिक्षण घेतले असून, त्यांनी शस्त्रक्रियेमध्ये मास्टर ऑफ सर्जरी आणि बालरोग शस्त्रक्रियेमध्ये मॅजिस्टर चिरुर्गी पदवी प्राप्त केली आहे. औरंगाबादमधील कराड हॉस्पिटल हे ५० खाटांचे बहुचिकित्सा रुग्णालय त्यांच्या मालकीचे आहे.  

## करिअर 
कराड १९९७-९८ मध्ये औरंगाबाद महापालिकेचे उपमहापौर होते.  हे २०१८-२० दरम्यान आरईसी लिमिटेडचे संचालक होते. कराड यांची एप्रिल २०२० मध्ये राज्यसभेवर निवड झाली. ते जून २०२० मध्ये पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायूवरील समिती आणि ऊर्जा मंत्रालय आणि नवीन आणि नवीकरणीय ऊर्जा मंत्रालयाच्या सल्लागार समितीचे सदस्य झाले. ७ जुलै, २०२१ रोजी कराड यांची वित्त मंत्रालयात राज्यमंत्री म्हणून नियुक्ती करण्यात आली   कराड आणि खासदार सुभाष भामरे यांनी १७ जून, २०२२ रोजी दिल्लीहून औरंगाबादला एर इंडिया फ्लाइट ४४३ मधील प्रवाशालाही आपत्कालीन वैद्यकीय मदत दिली. 

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील जन्म
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:औरंगाबादचे महापौर
वर्ग:औरंगाबादचे उपमहापौर
यानथुंगो पॅटन

**यानथुंगो पैटन** हे नागालँडमधील एक राजकारणी आणि NDPP- भाजप प्रशासनात सेवा करणारे नागालँडचे उपमुख्यमंत्री आहेत.  ते भाजपचे आमदार आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म
वर्ग:त्युईचे आमदार
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:नागालँडचे आमदार
वर्ग:नागालँडचे उपमुख्यमंत्री
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अष्टविनायक (चित्रपट)

***अष्टविनायक***  हा ९ फेब्रुवारी १९७९ रोजी प्रदर्शित झालेला मराठी भाषेतील चित्रपट आहे.चित्रपटाचे दिग्दर्शन राजदत्त यांनी केले होते आणि मनोरमा फिल्म्सच्या बॅनरखाली शरद पिळगावकर यांनी निर्मिती केली होती. हा चित्रपट इचलकरंजी येथील १९७५ मध्ये घडलेल्याकुटुंबावर आधारित आहे.

वर्ग:इ.स. १९७९ मधील मराठी चित्रपट
मिचेल हे

**मिचेल जेम्स हे** (जन्म २० ऑगस्ट २०००) हा न्यू झीलंडचा क्रिकेट खेळाडू आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डॅन मौसली

**डॅनियल रिचर्ड मौसली** (जन्म ८ जुलै २००१) हा एक इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू आहे.

## संदर्भ 
वर्ग: इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
कॉस्मास क्येवुता

**कॉस्मास क्येवुता** (जन्म २८ डिसेंबर २००१) हा युगांडाचा क्रिकेट खेळाडू आहे. उजव्या हाताचा वेगवान गोलंदाज म्हणून खेळत त्याने २०२१ मध्ये युगांडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघासाठी आंतरराष्ट्रीय पदार्पण केले. कॉसमॉसने ३ एप्रिल २०२१ रोजी नामिबियाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० पदार्पण केले तर १७ जून २०२२ रोजी जर्सीविरुद्ध त्याने लिस्ट-अ पदार्पण केले.

## संदर्भ 
वर्ग:युगांडाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:२०१९-२१ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीगमध्ये खेळलेले खेळाडू
वर्ग:इ.स. २००१ मधील जन्म
शिवसृष्टी (पुणे)

**शिवसृष्टी** हे छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या चरित्रावर आधारित संकल्पना उद्यान किंवा कायम स्वरूपी प्रदर्शन आहे.अशी संकल्पना शिवप्रेमी अभ्यासकांच्या माध्यमातून वास्तुरूपाने  महाराष्ट्रातील विविध शहरात , गावात उभारण्यात आलेली आहे. महाराष्ट्र राज्यातील पुणे शहरातील आंबेगाव येथे शिवसृष्टी उभारण्यात आलेली आहे. कै. बाबासाहेब पुरंदरे यांच्या प्रेरणेतून ही उद्यान निर्माण करण्यात आले आहे . 

वर्ग:पुणे
डेवाल्ड ब्रेव्हिस

**डेवाल्ड ब्रेव्हिस** (जन्म २९ एप्रिल २००३) हा दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो दक्षिण आफ्रिकेच्या देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये टायटन्ससाठी आणि जगभरातील विविध मुंबई भारतीय मालकीच्या टी-२० फ्रँचायझींसाठी खेळतो.

## संदर्भ 
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
न्काबा पीटर

**नकाबायोमझी पीटर** (जन्म ९ डिसेंबर २००१) हा एक दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू आहे जो दक्षिण आफ्रिकेच्या क्रिकेट संघासाठी खेळतो आणि तो लेग ब्रेक गोलंदाज म्हणून दक्षिण आफ्रिकेच्या देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये लायन्स आणि पार्ल रॉयल्सचे प्रतिनिधित्व करतो.

## संदर्भ 
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेतील पुरूष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
विजयकुमार वैशक

**विजयकुमार वैशक** (जन्म ३१ जानेवारी १९९७) हा एक भारतीय क्रिकेट खेळाडू आहे जो देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये कर्नाटककडून आणि इंडियन प्रीमियर लीगमध्ये रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरूकडून खेळतो.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जाफर चोहान

**जाफर अली चोहान** (जन्म ११ जुलै २००२) हा एक इंग्लिश व्यावसायिक क्रिकेट खेळाडू आहे जो यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लबकडून खेळतो. तो उजव्या हाताचा फलंदाज आणि उजव्या हाताचा लेग ब्रेक गोलंदाज आहे.

## संदर्भ 
वर्ग: इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
धैर्यशील पाटील

**धैर्यशील मोहन पाटील** हे एक भारतीय राजकारणी आहेत. हे ऑगस्ट २०२४ पासून महाराष्ट्रातून राज्यसभा सदस्य म्हणून कार्यरत आहेत. त्यापूर्वी हे २००९-२०१९ दरम्यान पेण मतदारसंघातून महाराष्ट्राच्या विधानसभेवर निवडून गेले होते. 

पाटील यांचा जन्म १९७१ रोजी पेण येथे झाला. त्यांचे वडील मोहन महादेव पाटील शेतकरी आणि कामगार पक्षाचे नेते होते आणि महाराष्ट्राचे राज्यमंत्री होते. हे १९८०-२००४ असे सतत २४ वर्षे पेणचे आमदार होते. 

धैर्यशील पेणमधील एका खाजगी हायस्कूल मध्ये शिकले. त्यानंतर त्यांनी मुंबई विद्यापीठात शिक्षण घेतले. १९९१ मध्ये त्यांनी भारती विद्यापीठात सिव्हिल इंजिनियरिंगचा डिप्लोमा केला. 

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९७१ मधील जन्म
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:पेणचे आमदार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मुनीस अन्सारी

**मुनीस अन्सारी** (जन्म १ एप्रिल १९८६) हा भारतीय वंशाचा क्रिकेट खेळाडू आहे जो ओमान राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून खेळतो.

## संदर्भ
वर्ग:ओमानचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:ओमानचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट खेळाडू
फैसल अक्रम

**फैसल अक्रम** (जन्म २० ऑगस्ट २००३) हा पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:पाकिस्तानचे टी२० पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सुफियान मुकीम

**सुफियान मुकीम** (जन्म २५ नोव्हेंबर १९९९) हा पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू आहे जो पाकिस्तान राष्ट्रीय संघाकडून खेळतो आणि डाव्या हाताच्या मनगटाचा फिरकी गोलंदाज म्हणून देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये डॉल्फिन आणि पेशावर झल्मीकडून खेळतो.

## संदर्भ 
वर्ग:पाकिस्तानचे टी२० पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लक्ष्मीकांत बेर्डेला मिळालेले चित्रपट आणि पुरस्कार

मराठी साहित्य संघात कर्मचारी म्हणून काम करत असताना बेर्डे यांनी मराठी रंगमंच नाटकांतून छोट्या छोट्या भूमिकांमध्ये अभिनय करण्यास सुरुवात केली.  मध्ये त्यांनी पुरषोत्तम बेर्डे यांच्या मराठी रंगभूमी नाटकातली पहिली भूमिका साकारली जी एक हिट ठरली आणि बर्डे यांच्या विनोदी शैलीची प्रशंसा केली गेली.
बेर्डे यांनी मराठी चित्रपटाने 'चल चालली सासारला' या चित्रपटाद्वारे पदार्पण केले. त्यानंतर, तो आणि अभिनेता महेश कोठारे यांनी धूम धडाका आणि दे दानदान चित्रपटात एकत्र काम केले. हे दोन्ही चित्रपट प्रसिद्ध झाले आणि बर्डेला आपली ट्रेडमार्क विनोदी शैली प्रस्थापित करण्यास मदत केली. 
बहुतेक सिनेमांमध्ये त्याने कोठारे बरोबर अभिनेता अशोक सराफसोबत अभिनय केला होता. बेर्डे-सराफची जोडी भारतीय सिनेमात जोडीदार यशस्वी अभिनेता म्हणून ओळखली जाते.अशोक सराफ, सचिन पिळगावकर आणि महेश कोठारे यांच्यासह बेर्डे यांनी च्या ‘आशा हाय बनवा बनवी’ या मराठी चित्रपटात एकत्र काम केल्यामुळे मराठी चित्रपटांमध्ये यशस्वी चौकट तयार केले.

ते दशक मराठी चित्रपटसृष्टीत ‘अशोक-लक्ष’ युगाच्या रूपात सर्वांना चांगलेच आठवले जाईल. बर्डे मरेपर्यंत दोन्ही अभिनेते सर्वोत्कृष्ट मित्र राहिले. बऱ्याच चित्रपटांमध्ये, बर्डे अभिनेत्री आणि त्याची भावी पत्नी प्रिया अरुण यांच्याबरोबर जोडलेली होती. मध्ये सलमान खान अभिनीत सूरज बड़जात्याचा मैने प्यार किया हा बेर्डेचा पहिला हिंदी चित्रपट होता. त्यांच्या इतर काही लोकप्रिय हिंदी चित्रपटांमध्ये हम आपके हैं कौन ..! शांतेचा कर्ता चालु आहे अशा इतर हिट मराठी रंगमंचावरील नाटकांमध्येही बर्डे मुख्य कलाकार म्हणून काम करत राहिले. मध्ये बेर्डेने आपल्या विनोदी साचापासून दूर जाण्याचा प्रयत्न केला आणि 'एक होता विद्या' या चित्रपटात गंभीर भूमिकेत काम केले. तथापि, चित्रपटाला व्यावसायिक यश मिळाले नाही आणि चित्रपटाच्या अपयशामुळे बेर्डे आपल्या ट्रेडमार्क कॉमेडीकडे परत आला.पर्यंत बेर्डे यांनी आमी डोघे राजा रानी, ​​हमाल दे धमाल, बालाचे बाप ब्रह्मचारी, एकपक्षा एक, भूताचा भाऊ, थरथारट, धडकेबाज आणि झापटलेला अशा अनेक मराठी ब्लॉकबस्टरमध्ये काम केले. 
बेर्डे यांनी मराठी टीव्ही सीरियल नास्ती अफत आणि “गजरा” मध्ये काम केले होते.

### मराठी चित्रपट 
### हिंदी चित्रपट 
### नाटके 
चित्रपट पुरस्कार
प्रोव्हिजनल आयरिश रिपब्लिकन आर्मी

**प्रोव्हिजनल आयरिश रिपब्लिकन आर्मी** (**प्रोव्हिजनल आयआरए**), अधिकृतपणे **आयरिश रिपब्लिकन आर्मी** तथा  **प्रोव्होस** हे १९६९-२००५ दरम्यान आयर्लंडमध्ये अस्तित्त्वात असलेले एक निमलष्करी दल होते ज्याने उत्तर आयर्लंडमधील ब्रिटिश राजवट संपुष्टात आणण्याचा प्रयत्न केला. आयरलंडचे एकत्रीकरण आणि संपूर्ण आयर्लंडमध्ये स्वतंत्र प्रजासत्ताक आणणे हा या दलाच लक्ष्य होते. याच्या जवळजवळ संपूर्ण अस्तित्त्वकालात याला युनायटेड किंग्डममध्ये एक दहशतवादी संघटना आणि आयर्लंडच्या प्रजासत्ताकमधील एक बेकायदेशीर संघटना म्हणून घोषित केले गेले होते. या संघटनेने उत्तर आयरलंड तसेच युनायटेड किंग्डम, विशेषतः इंग्लंडमध्ये अनेक हिंसक हल्ले केले होते. यांत ब्रिटिश सुरक्षा दलाच्या अंदाजे १,००० सदस्य आणी ५-६४४ नागरिकांचा समावेश आहे. त्यांना परदेशा राहणाऱ्या आयरिश लोकांचा तसेच पॅलेस्टाईन लिबरेशन ऑर्गेनायझेशन आणि लिब्याच्या मुअम्मर गद्दाफीची मदत होती.

[इवलेसे|[मार्टिन मॅकगिनेस यांनी आयआरएच्या वतीने जुलै १९७२मध्ये विल्यम व्हाइटलॉ, उत्तर आयर्लंडचे राज्य सचिव यांच्या बरोबर शांतता चर्चेत भाग घेतला होता. ]]

### संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:युनायटेड किंग्डमचा इतिहास
वर्ग:आयर्लंडचा इतिहास
वर्ग:प्रोव्हिजनल आयरिश रिपब्लिकन आर्मी
भारतरत्न पंडित भीमसेन जोशी जीवनगौरव पुरस्कार

**पंडित भीमसेन जोशी जीवनगौरव पुरस्कार** हा  महाराष्ट्र शासनातर्फे दिला जाणारा एक पुरस्कार असून, २०१२ पासून शास्त्रीय गायन आणि वादन क्षेत्रात प्रदीर्घ काळ उल्लेखनीय कार्य करणाऱ्या कलाकारांना हा पुरस्कार दिला जातो. या पुरस्कारात , प्रशस्तीपत्र आणि स्मृतिचिन्ह असे पारितोषिक दिले जाते.

## प्राप्तकर्ते 
पंडित भीमसेन जोशी जीवनगौरव पुरस्कार प्राप्तकर्ते पुढीलप्रमाणे आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:महाराष्ट्र सरकारचे पुरस्कार
जननायक जनता पक्ष

**जननायक जनता पक्ष** हा हरियाणा, भारतातील एक राज्य-स्तरीय राजकीय पक्ष  आहे. जेजेपी हा एक मान्यताप्राप्त राज्य राजकीय पक्ष आहे.
* ह्याची स्थापना ९ डिसेंबर २०१८ रोजी दुष्यंत चौटाला यांनी (जननायक) श्री.देवी लाल यांच्या विचारसरणीने केली होती, ज्यांनी भारताचे उपपंतप्रधान म्हणून काम केले होते.
दुष्यंत चौटाला उपमुख्यमंत्री म्हणून पहिल्याच निवडणूकीत शपथ घेतली.

## निवडणूक कामगिरी 
## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील राजकीय पक्ष
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील निर्मिती