open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
प्रभाकर नारायण परांजपे

प्रा. **प्रभाकर नारायण परांजपे** हे पुणे विद्यापीठाच्या संज्ञापन व वृत्तपत्रविद्या विभागाचे प्रमुख होते. त्यांनी शुद्धलेखन, मराठी प्रतिशब्द निर्मिती व त्यांचा उपयोग या क्षेत्रात काम केले आहे. ते मराठी अभ्यास परिषद संस्थेचे अध्यक्ष आणि संस्थापक सदस्य आहेत. मराठी अभ्यास परिषदेतर्फे प्रकाशित होणाऱ्या भाषा आणि जीवन ह्या त्रैमासिकाचे ते प्रमुख संपादक आहेत. त्यांची अनुवाद, कथालेखन आणि संपादनपर पुस्तके प्रसिद्ध झाली आहेत. 'कविता दशकाची', 'कविता विसाव्या शतकाची' ह्या संपादित प्रकल्पांचे ते संयोजक होते. (प्रकल्पाचे अन्य संपादक : शांता शेळके, वसंत आबाजी डहाके व नीलिमा गुंडी).

परांजपे हे एक नाट्यसमीक्षकही आहेत.

## पुस्तके
* भाषेतून भाषेकडे... आणि भाषांतराकडे

## पुरस्कार
परांजपे ह्यांना अखिल भारतीय मराठी-साहित्य-महामंडळाच्या वतीने देण्यात येणारा **भाषाव्रती** हा पुरस्कार जाहीर करण्यात आला आहे.

## बाह्य दुवे
* प्र.ना. परांजपे यांची मुलाखत 
## संदर्भ
## संदर्भसूची
* 

* 

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रशियाची एलिझाबेथ

**एलिझाबेथ पेत्रोव्ना रोमानोव्ह** तथा **रशियाची एलिझाबेथ** (२९ डिसेंबर, १७०९:मॉस्को, रशिया - ५ जानेवारी, १७६२:सेंट पीटर्सबर्ग, रशिया) ही १७४१ ते मृत्यूपर्यंत रशियाची सम्राज्ञी होती. हिच्या राज्यकालात रशिया ऑस्ट्रियाच्या वारसाचे युद्ध आणि सात वर्षांचे युद्ध या दोन मोठ्या युद्धांमध्ये लढले.

ती रशियाचा झार पीटर द ग्रेटची मुलगी होती.

एलिझाबेध
वर्ग:इ.स. १७०९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७६२ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
महाराष्ट्रातील आदिवासी समाज

महाराष्ट्राचे भौगोलिक क्षेत्र 3,07,713 किमी२एवढे असून त्यापैकी 50,757 किमी२क्षेत्र आदिवासी उपयोजनेखाली येते. याचे प्रमाण 16.5 टक्के एवढे होते.  गेल्या तीन दशकांतील राज्याची लोकसंख्या व आदिवासी लोकसंख्या यांची तुलनात्मक आकडेवारी खाली देण्यात आली आहे.

जनगणना वर्ष	राज्याची एकूण लोकसंख्या (लाखांत)	आदिवासी लोकसंख्या (लाखांत)	टक्केवारी

1971	504.12	38.41	7.62

1981	627.84	57.72	9.19

1991	789.37	73.18	9.27

2001	968.79	85.77	8.85

2011	1123.74	105.10	9.35

1981-1991 या दशकातील राज्याची एकूण लोकसंख्या व आदिवासी लोकसंख्या यांची तुलना केल्यास असे दिसून येते की, आदिवासी लोकसंख्येच्या वाढीची ही टक्केवारी कमी अधिक प्रमाणात सातत्याने 9.00 ते 9.20 टक्के एवढी राहिलेली आहे. तथपि, 2001च्या जनगणनेनुसार प्रथमच 9.00 टक्केपेक्षा आदिवासी लोकसंख्या कमी झाल्याचे दिसून येते. महाराष्ट्रात भिल्ल, गोंड, हे सर्वात मोठी आदिवासी समुदाय आहे त्यानंतर मल्हार कोळी , महादेव कोळी, ढोर कोळी-टोकरे कोळी,  ठाकूर, वारली,अंध,कोकणा-कोकणी या प्रमुख आदिवासी जमाती आहेत. कोलाम (यवतमाळ जिल्हा), कातकरी (मुख्यत: रायगड व ठाणे जिल्हा) आणि माडिया गोंड (गडचिरोली जिल्हा) या केंद्र शासनाने आदिम जमाती म्हणून अधिसूचित केलेल्या अशा तीन जमाती आहेत. राज्यात एकूण 36 जिल्हे आहेत आणि आदिवासींची संख्या मोठया प्रमाणात  नंदूरबार, धुळे जळगांव, नाशिक व ठाणे (सहयाद्री प्रदेश व सातपुडा प्रदेश (भिल प्रदेश ) चंद्रपूर, गडचिरोली, भंडारा, गोंदिया, नागपूर, अमरावती व यवतमाळ (गोंडवाना प्रदेश) या पूर्वेकडील वनाच्छादित जिल्हयांमध्ये मुख्यत: अधिक आहे.)

1975-76 या वर्षी भारत सरकारने निर्देश दिल्याप्रमाणे ज्या गांवातील आदिवासी संख्या एकूण लोकसंख्येच्या 50 टक्क्याहून अधिक असेल त्या गांवाचा समावेश एकात्मिकृत आदिवासी विकास प्रकल्पामध्ये (आयटीडीपी) करण्यात आला. भारत सरकारने मान्यता दिलेले अशाप्रकारे 16 प्रकल्प होते. नंतर ज्या गांवामधील आदिवासींची लोकसंख्या 50 टक्केपेक्षा किंचितशी कमी होती. त्या गांवाचा समावेशही अशा एकात्मिकृत आदिवासी विकास प्रकल्प क्षेत्रामध्ये जमा करण्यात आला आणि अशी क्षेत्रे अतिरिक्त आदिवासी उपयोजना (एटीएसपी गट/प्रकल्प) म्हणून ओळखण्यात येऊ लागली. राज्य शासनाची मान्यता मिळालेली अशी 4 अतिरिक्त आदिवासी उपयोजना प्रकल्प क्षेत्रे आहेत. कालांतराने विखुरलेल्या स्वरूपातील इतर क्षेत्रामधील आदिवासींची संख्या लक्षात घेऊन आणि त्या ठिकाणी चालविण्यात येणाऱ्या शैक्षणिक संस्थांचा विचार करून या आदिवासी क्षेत्रामधील कामकाज पाहण्यासाठी सध्या  एकूण 29 प्रकल्प कार्यालये सुरू करण्यात आली आहेत.

दरम्यान काळात एकात्मिकृत आदिवासी विकास प्रकल्प क्षेत्रालगतच्या प्रदेशातही काही ठिकाणी आदिवासींची वस्ती असल्याचे निदर्शनास आले.  म्हणून सुमारे 10,000 लोकवस्तीच्या गांवामध्ये आदिवासींची संख्या 50 टक्कयाहून अधिक असेल तर अशा गांवाचा समावेश सुधारीत क्षेत्र विकास खंडामध्ये (माडा) करण्यात यावा व एकूण 5,000 लोकवस्तीच्या  दोन किंवा तीन गांवामध्ये 50 टक्क्याहून अधिक आदिवासींची संख्या असेल तर, त्या गांवाचा समावेश मिनीमाडा क्षेत्रामध्ये करण्यात यावा, असे निर्देश देण्यात आले. त्यानुसार  महाराष्ट्रामध्ये एकूण 43 माडा क्षेत्रे आणि 24 मिनीमाडा क्षेत्रे निर्माण करण्यात आली आहेत.

2001च्या जनगणेनुसार राज्यातील आदिवासीपैकी एकूण सुमारे 49 टक्के आदिवासी आयएडीपी, माडा आणि मिनीमाडा क्षेत्रात राहतात व उर्वरित 51 टक्के आदिवासी या क्षेत्राबाहेर राहतात.**आज**
चौडेश्वरी देवी

[इवलेसे|[चित्र:श्री चौडेश्वरी देवी मंदिर.jpg|इवलेसे|मंदीर परिसरइवलेसे|मंदिराच्या आतील नाक्षी]]
कोल्हापूरची श्री महालक्ष्मी व तुळजापूरची भवानी माता आणि पुण्याची चतुःशृंगीदेवी या प्रमाणेच कर्नाटक राज्यातील विजापूर जिल्ह्यातील तीर्थक्षेत्र बदामी येथील प्रसिद्ध श्री बनशंकरी (शांकभरी) देवी तीन अद्यापीठांपैकी एक मानली जाते. हे मंदिर सुमारे २५० वर्षापूर्वीचे आहे ,या देवीच्या मूर्तीची प्रतिष्ठापना आटल जगद्गुरू श्री शंकराचार्य यांनी केले आहे.

## इतिहास 
चौडेश्वरी देवी ने दुष्काळात आपल्या शरीरात शांकभाजी निर्माण करून भक्तांना तारले म्हणून तिला शंकभरी असेही म्हणतात. तसेच तीर्थक्षेत्र बदामी येथे बनाच्या रम्य परिसरात स्थायिक झाल्यामुळे बनशंकरी असेही संबोधतात. या देवीचे अखिल भारतातील देवांग हटवार कोष्टी समाजाची श्री बनशंकरी देवी ही कुदैवत मनाली जाते. देवीचे प्रारूप सोलापूर येथील साखरपेठ येथे आहे.

## वास्तू 
सदर मंदिर हेमाडपंथी असून या देवाचे सभामंडप प्राचीन असून अत्यंत आकर्षक आहे. सभा मंडपात डाव्या बाजूस दुर्गा मातेचे चित्र रेखाटले आहे. तर उजव्या बाजूस श्री पार्वती माता आणि शंकराचे चित्र रेखाटले आहे.

मूर्ती: या देवीची मूर्ती काळ्या पाषाण दगडाची आहे. मूर्ती रेखीव आणि तेजस्वी आहे. मूर्ती चतर्भुज असून सिंहावर आरूढ झालेली आहे. बनशंकरी देवीने आपल्या हातात त्रिशूल ,डमरू ,तलवार , अमृतकलश इ. आयुधे धारण केली असून एका हातामध्ये ग्रंथ/पुस्तक आहे. हे देवीचे स्वरूप उग्र आहे .या देवीस कुंकूमार्चंन केले असता अखंड सौभाग्यवती प्राप्त होते. या देवीच्या डाव्या बाजूस उजव्या सोंडेच्या कृपाभिलाषी गणपतीची मूर्ती असून उजव्या बाजूस श्री शंभु महादेवाचे लिंग आहे.

उत्सव: सोलापुरातील भक्तगण बदामी येथे जात असल्यामुळे माघ पौर्णिमेला सोलापूर येथे बनशंकरी देवीची यात्रा भरते या यात्रेला रथाची व नंदिध्वजासह मिरवणूक निघते.यावेळी सर्व समाजातील समाज असंख्य भक्तगण मिरवणुकीला हजर राहतात. नवरात्रीमध्ये अश्विनशुक्ल प्रतिपदेपासून विजयादशमीपर्यंत दररोज रुद्राभिषेक तसेच  महापूजा कुंकूमर्चंन करून सामुदायिक आरती केली जाते. 

विशेष : विलंबाने लग्न होत असलेल्या मुलींना दार शुक्रवारी देवीस गजरा अर्पण केलेस ,त्यांचे विवाह जमतात असा बऱ्याच भक्तांचा अनुभव आहे. त्याप्रमाणे संकट निवारणासाठी राहू काळामध्ये दर शुक्रवारी लिंबाची आरती केल्यास संकट निवारण होते ,याची प्रचिती ही बऱ्याच लोकांना आली आहे .

वर्ग:सोलापूर शहरातील मंदिरे
ऋषी ऋण

हिंदू धर्मात चार प्रकारची ऋणे ही मनुष्यास जन्मतःच प्राप्त होतात व ती फेडायची असतात असे सांगीतल्या गेले आहे.याचा उल्लेख शतपथ ब्राह्मणात देखील आहे.ती चार ऋणे म्हणजे देव ऋण, ऋषी ऋण,पितृ ऋण व मनुष्य ऋण.
ऋषी ऋण हे त्यांनी निर्माण केलेले ज्ञान इतरांना देऊन ते फेडता येते असा समज आहे.

वर्ग:हिंदू धर्म
पितृ ऋण

हिंदू धर्मात चार प्रकारची ऋणे ही मनुष्यास जन्मतःच प्राप्त होतात व ती फेडायची असतात असे सांगितले गेले आहे.याचा उल्लेख शतपथ ब्राह्मणात देखील आहे.ती चार ऋणे म्हणजे देव ऋण, ऋषी ऋण,पितृ ऋण व मनुष्य ऋण.

पितृ  ऋण हे चांगल्या प्रकारची अविच्छिन्न संतती उत्पन्न करून फेडता येते असा समज आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* पितृऋण (चित्रपट)

वर्ग:हिंदू तत्त्वज्ञान
ब्रह्मदेवाचे ऋण

हिंदू धर्मात वर्णिलेल्या ऋणांपैकी हे एक ऋण आहे.
ब्रह्मदेवाचे ऋण हे त्याने निर्माण केलेल्या सृष्टीचे जतन करून, त्याचे नीट संगोपन व संवर्धन करून ते पुढच्या पीढीस सोपविण्याने ते फेडता येते असा समज आहे.
नारायणडोहो रेल्वे स्थानक

**नारायणडोहो रेल्वे स्थानक **हे महाराष्ट्रातील अहिल्यानगर-बीड-परळी या निर्माणाधीन असलेल्या रुंदमापी लोहमार्गावरील अहिल्यानगर नंतरचे पहिले स्थानक आहे.

अहिल्यानगरपासून येथपर्यंत लोहमार्गाचे बांधकाम पूर्ण झाले असून दि. १८ मार्च २०१७ रोजी येथे रेल्वेची चाचणी घेण्यात आली. हे स्थानक मध्य रेल्वेच्या सोलापूर मंडळात असून येथे १ फलाट आहे.

वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके
वर्ग:मध्य रेल्वेची स्थानके
इतवारी जंक्शन रेल्वे स्थानक

**ईतवारी** हे भारत देशाच्या नागपूर जिल्ह्यातील एक रेल्वे स्थानक व जंक्शन आहे. मुंबई व कोलकाता शहरांना नागपूर मार्गे जोडणाऱ्या हावडा−नागपूर−मुंबई रेल्वेमार्गावर असलेले ईतवारी रेल्वे स्थानक ह्या भागातील एक महत्त्वाचे स्थानक मानले जाते.हे नागपूर स्थानकापासून सुमारे ४ किमी अंतरावर आहे. येथे ६ फलाट आहेत.या स्थानकावर सुमारे ८ गाड्या थांबतात.येथून १० रेल्वे गाड्यांची सुरुवात होते व १० रेल्वे गाड्या येथे टर्मिनेट होतात.हे रेल्वेचे नागपूर नागभीड नॅरो गेज मार्गावरील एक स्थानकही आहे. येथून कोराडीला एक फाटा जातो.

नागपूर शहरातील पाच रेल्वे स्थानकांपैकी एक असलेल्या या स्थानकातून इतवारी टाटानगर पॅसेंजर गाडी निघते.

## इतवारीहून जाणाऱ्या महत्त्वाच्या गाड्या 
* गोंदिया-कोल्हापूर महाराष्ट्र एक्सप्रेस
* गोंदिया-छत्रपती शिवाजी टर्मिनस विदर्भ एक्सप्रेस
* पुणे-हावडा आझाद हिंद एक्सप्रेस
* मुंबई-हावडा गीतांजली एक्सप्रेस
* लोकमान्य टिळक टर्मिनस-हावडा समरसता एक्सप्रेस
* नागपूर-बिलासपूर इंटरसिटी एक्सप्रेस
* छत्तीसगड एक्सप्रेस
* शिवनाथ एक्सप्रेस
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* ईतवारीहून जाणाऱ्या व सुटणाऱ्या सर्व गाड्यांचे वेळापत्रक

रे
वर्ग:नागपूर जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके
वर्ग:दक्षिण पूर्व मध्य रेल्वेची स्थानके
वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे जंक्शन स्थानके
अशोक जाधव

## अशोक जाधव यांना मिळालेले पुरस्कार 
* 'भंगार' या आत्मचरित्राला मुंबईतील सुप्रभात वृत्तसेवा साहित्य पुरस्कार. सुमारे १०३ आत्मचरित्रांतून ‘भंगार’ या आत्मचरित्राची निवड या पुरस्कारासाठी एकमताने करण्यात आली. पाच हजार रुपये रोख, सन्मानचिन्ह आणि प्रमाणपत्र असे याचे स्वरूप आहे. (पुरस्कार वितरण १ मे २०१८)
* पंढरपूर तालुक्यातील इसबावी येथील डॉ. द. ता. भोसले सार्वजनिक वाचनालय व जिव्हाळा सेवाभावी संस्था यांच्याकडून राज्यस्तरीय साहित्य पुरस्कार (३ जून २०१७)

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
वर्ग:मराठी लेखक
सोन्नलग्गी सिद्धेश्वर देवालय

सोलापुरातील साखरपेठ येथे असलेले सोलापूरचे ग्रामदैवत श्री शिवयोगी सिद्धराम सिद्धरामेशवरांचे जन्मस्थळ हे (सोन्नलग्गी) सिद्धेश्वर मंदिर (जुने मंदिर) या नावाने ओळखले जाते.
सिद्धरामेश्वरांचे बालपण या वास्तूमध्ये गेले असल्यामुळे त्या वास्तुस अनन्यसाधारण महत्त्व प्राप्त झाले आहे. आजही सिद्धरामेश्वरांवर भक्तांची गाढ श्रद्धा आहे,की या ठिकाणी जाऊन प्रार्थना, पूजा केल्यास भक्तांची शारीरिक आणि मानसिक त्रासातून सुटका होते. 

## इतिहास
इ.स.१२ व्या शतकात सोन्नलग्गी या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या सोलापुरात मुर्डी मुद्दगौडा नावाचे पाटील व त्यांची पत्नी सुग्गलदेवी हे दाम्पत्य राहत होते. त्यांना अपत्य नव्हते. एके दिवशी आचार्य व योगी (जगद्गुरू) श्री रेवणसिद्धेश्वर सोन्नलग्गी गावात आले. त्यांनी सुग्गलदेवीला पाहिले व एका वर्षात तुझ्या पोटी पुत्ररत्न जन्मास येणार आहे, असे भविष्य वर्तवुन तिला आशीर्वाद दिला. सुग्गलदेवी ६० वर्षांची वृद्ध असल्याने तिच्या पोटी मूल जन्मणे अशक्यप्राय वाटत होते. परंतु, इ.स. ११३० साली एक पुत्र जन्मले तेच सोलापूरचे सिद्धरामेश्वर या नावाने महाशिवयोगी म्हणून प्रसिद्ध पावले.

## हे ही पहा 
सिद्धरामेश्वर मंदिर, सोलापूर

## चित्रदालन

चित्र:सोन्नलग्गी सिद्धेश्वर देवालय.jpg|
चित्र:सोन्नलग्गी सिद्धेश्वर देवालय 1.jpg|
चित्र:सोन्नलग्गी सिद्धेश्वर देवालय 3.jpg|
चित्र:सोन्नलग्गी सिद्धेश्वर देवालय 2.jpg|
चित्र:सोन्नलग्गी सिद्धेश्वर देवालय 4.jpg|

वर्ग:सोलापूर शहरातील मंदिरे
वर्ग:मंदिरे
कॅरोलाइन हर्षल

**कॅरोलाइन लुक्रेशिया हर्षल** (१६ मार्च, १७५०:हानोफर, जर्मनी - ९ जानेवारी, १८४८) ही जर्मन खगोलशास्त्रज्ञ होती. हिने ३पी/हर्षल रिगोलेट धूमकेतूसह अनेक धूमकेतू व खगोलीय वस्तूंचा शोध लावला. ही रॉयल ॲस्ट्रोनॉमिकल सोसायटीचे सुवर्णपदक मिळविणारी पहिली महिला होती.

कॅरोलाइन ही विल्यम हर्षलची लहान बहीण होती व त्याच्या सोबत तिने संशोधन केले.

वर्ग:जर्मन खगोलशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १७५० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८४८ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
आर्थिक भांडवल

वित्तपुरवठा, प्रामुख्याने आर्थिक सेवा कंपन्या, आर्थिक भांडवल हे धोकादायक भांडवलाची रक्कम असते, ते वास्तववादी आधारावर ठरवले जाते, ज्यामुळे जोखमीसंदर्भातील जोखमींचा समावेश करणे आवश्यक असते ज्यात जाणे यासारख्या चिंताजनक बाब आहे, जसे की बाजार धोका, क्रेडिट जोखीम , कायदेशीर धोका, आणि कार्यरत धोका हे पैशांची रक्कम आहे .

वर्ग:अर्थशास्त्र
वर्ग:भांडवल
वर्ग:अर्थव्यवस्था
पार

**पार** हे झाडाच्या भोवतालची केलेल्या बांधकामास म्हणतात. सहसा हे ३-५ फूट उंचीचे गोलाकार किंवा आयताकृती बांधकाम असते व त्याला कठडा नसतो. उंच पारांना क्वचित पायऱ्या असतात.
महाराष्ट्र उदयगिरी महाविद्यालय

महाराष्ट्र राज्यामध्ये लातूर या जिल्हा मध्ये उदगिरी या शहरामध्ये महाराष्ट्र उदयगिरी महाविधालययाची स्थापना सन १९६२साली झाली. महाविद्यालय हे ३८ एक्कंर मध्ये पसरली आहे. ही संस्था खाजगी आहे. या महाविधालययाची विधापीठ नांदेड असून येथे ७ पदवी  व ३९ उपपदवी आहेत. आणि येथे मुलासंठी वसतिगृह आहेत. २०१७ मध्ये NAAC संस्था कडून "अ" श्रेणी मिळवली.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         .                                                                                                                                                                                                                                       

वर्ग:लातूर जिल्ह्यातील शैक्षणिक संस्था
वर्ग:लातूर
प्रमाणक (वाणिज्य)

**प्रमाणक** हा व्यवसायातील व्यवहाराला पुराव्याचा आधार देणारा दस्तऐवज होय. एखाद्या व्यवहाराची निश्चिती होताच त्याचे प्रमाणक केले जाते. उदा. विक्री होताच विक्री प्रमाणक, रोख रक्कम काढताना रोख प्रमाणक बनवले जाते. प्रमाणकावर व्यवहाराचे स्वरूप, व्यवहार करणाऱ्या व्यक्ती किंवा लेखा, तारीख, रक्कम, मालाचे तपशील, व्यवहार करणाऱ्या व्यक्ती किंवा अधिकाऱ्यांच्या सह्या असे तपशील नोंदवण्याची सोय असते.

## प्रमाणकांचे प्रकार
१) **अंतर्गत प्रमाणक** ( इंग्लिश : Internal Voucher) - व्यवसायातील अंतर्गत व्यवहारांच्या नोंदीसाठी वापरले जाणारे प्रमाणक म्हणजे अंतर्गत प्रमाणक होय. दोन खात्यांमधील देव घेव, हात खर्चासाठी घेतली जाणारी रोख रक्कम, गोदामातून काढलेल्या मालाची नोंद ज्या कागदपत्रावर केली जाते ते सर्व अंतर्गत प्रमाणक आहेत. मोठ्या व्यवसायातील व्याप, अनेक शाखा, कामाच्या विविध पाळ्या, कर्मचाऱ्यांची संख्या इत्यादी घटकांमुळे अंतर्गत व्यवहारांची नोंद ठेवणे आवश्यक बनले आहे.अंतर्गत प्रमाणकावर सह्या करणारे सर्व जण व्यवसायाचे नोकर असतात.

२) **बाह्य प्रमाणक** ( इंग्लिश : External Voucher) - व्यवसायाबाहेरील व्यक्ती किंवा इतर व्यवसायाबरोबर झालेल्या व्यवहारांची नोंद ठेवण्यासाठी वापरल्या जाणारया प्रमाणकास बाह्य प्रमाणक असे म्हणले जाते. बाह्य प्रमाणक हा व्यवसायाला इतर संस्थे कडून प्राप्त होतो. थोडक्यात इतर व्यापारी संस्थेने हा प्रमाणक जारी केलेला असतो. मालाची उधारीवर खरेदी केल्याचे प्रमाणक, कर चलान, रोख खरेदी प्रमाणक इत्यादी.

## फायदे
१) कर निर्धारण करताना नफ्याची गणना करण्यासाठी पुरावा म्हणून प्रमाणक उपयोगी असतात .

२) व्यवहारांचा विश्वसनीय पुरावा. - वाद उद्भवल्यास प्रमाणकावरील माहिती पुरावा म्हणून उपयोगी पडते.

३) अन्केक्षकाला त्याची जबाबदारी कुठल्याही व्यक्तिगत ढवळाढवळीशिवाय पार पाडता यावी म्हणून.

४) एखाद्या व्यवहाराची तारीख, रक्कम, व्यक्तीची खात्री पटवून घेता यावी म्हणून.

५) न्यायालयात पुरावा म्हणून व्यवसायातील प्रमाणके सादर करता येतात.

वर्ग:वाणिज्य
वर्ग:व्यापार
वर्ग:बँकिंग
रविराज गंधे

**रविराज गंधे** हे एक माध्यमतज्ज्ञ, दूरदर्शन कार्यक्रम अधिकारी आणि लेखक-पत्रकार आहेत. ते कथा आणि माध्यम, पर्यावरण विषयक लेखन करतात. गंधे यांनी *सत्यकथा* आणि अन्य मासिकांतून कथालेखन तर महाराष्ट्र टाइम्स, लोकसत्ता, सामना, दिव्य मराठी आदी वृत्तपपत्रामध्ये त्यांचे माध्यम आणि पर्यावरण विषयक लिखाण प्रसिद्ध झाले आहे. या विषयावरील, प्रतिष्टित संस्थांनी आयोजित केलेल्या अनेक परिसंवादात त्यांचा सहभाग असतो. अखिल भारतीय साहित्य संमेलनात त्यांची व्याख्याने झाली आहेत. त्यांनी रेडिओ, दूरचित्रवाणीआणि वृत्तपत्रे यांतून विविध क्षेत्रांतील तज्ज्ञांच्या मुलाखती व कार्यक्रमांचे सूत्रसंचालन केले आहे. ’ग्रंथाक्षर’ ह्या दिवाळी अंकाचे आणि ‘जागर पर्यावरणाचा’ या पर्यावरणतज्ञांच्या मुलाखतींच्या पुस्तकांचे त्यांनी संपादन केले आहे. पुण्या–मुंबईच्या महाविद्यालयांमध्ये ‘इलेक्ट्रॉनिक जर्नालिझम’ ह्या विषयांवरील व्याख्याता म्हणून ते कार्यरत आहेत. महाराष्ट्र् शासनाच्या राज्य चित्रपट पुरस्कार स्पर्धेसाठी तसेच MIFF मुंबई इंटरनॅशनल फिल्म फेस्टिव्हल, पर्यावरण लघुपट वसुंधरा अवॉर्ड आदी विविध स्पर्धांसाठी त्यांनी परीक्षक म्हणुन काम केले आहे.

गंधे यांनी मुंबई दूरदर्शनसाठी पुस्तक–परिचय करून देणाऱ्या ‘अमृतवेल’ या कार्यक्रमाची निर्मिती केली. या कार्यक्रमाला ‘सह्याद्री माणिक सन्मान’ आणि ‘गदिमा चैत्रबन’ पुरस्कार, मटा सन्मान पुरस्कार प्राप्त झाले.मुंबई साहित्य संघाचा सर्वोत्कृष्ट ग्रंथ प्रसारक हा प्रतिष्टेचा पुरस्कार मिळाला आहे. त्यांनी लिहिलेल्या माध्यमरंग ह्या माध्यमाविषयक पुस्तकास महाराष्ट्र साहित्य परिषद पुणे आणि सार्वजनिक वाचनालय नाशिक ह्या संस्थेचे उत्कृष्ठ ललितेतर साहित्यकृती म्हणून सन्मानित करण्यात आले आहे. 2020 साली ग्रंथाली ने त्यांचे माध्यम यात्रेतील माणसं हे पुस्तक प्रसिद्ध केले.सदर पुस्तकात रविराज गंधे यांनी वृत्तपत्रे आणि दुरदर्शन साठी घेतलेल्या अनेकविध दिग्गज साहित्यिक, कलावंत, गायक आदींच्या बहारदार मुलाखतींचा समावेश आहे. 2022 साली नवचैतन्य प्रकाशन ने गंधे यांचे कथा, कविता, लेख, मुलाखती पत्रव्यवहार आदी विविध साहित्य कृतींचा अंतर्भाव असलेले भिरभिरं हे पुस्तक प्रसिद्ध केले.डिंपल प्रकाशन ने त्यांचे पर्यावरण तज्ञांच्या मुलाखतींचे वेध पर्यावरणाचा हे पुस्तक 2017 साली प्रकाशित केले.आकाशवाणी आणि दूरदर्शनच्या सह्याद्री वाहिनी वरून त्यांनी जागर पर्यावरणाचा ही पर्यावरण विषयक 52 भागांची मालिका सादर केली

## पुस्तके
* वेध पर्यावरणाचा (संपादित, डिंपल प्रकाशन दिनांक ४-६-२०१७)
* जागर पर्यावरणाचा (संपादित ग्रंथायन,5 जून2009)
* माध्यमरंग (माध्यम विषयक पुस्तक ग्रंथाली 26डिसें 2018)
* माध्यमायात्रेतील माणसं (माध्यमक्षेत्रातील दिग्गज लेखक-कलावंतांच्या मुलाखतींचा संग्रह प्रकाशन 26 डिसें 2020 ग्रंथाली)
* भिरभिर (कथा, लेख,मुलाखती व पत्रव्यवहार आदी चा अंतर्भाव असलेले संकीर्ण पुस्तक. प्रसिद्ध 15 डिसेंबर 2022
* महासागर - प्रसिद्ध 8 September 2024

वर्ग:मराठी लेखक
इंदापूर (रायगड)

इंदापूर हे रायगड जिल्ह्यातील  माणगाव तालुक्यतील एक गाव आहे. मुंबई गोवा महामार्ग येथूनच जातो तसेच कोकण रेल्वे मार्गावर इंदापूर रेल्वे स्थानक आहे येथून तळा येथे जाण्याचा मार्ग देखील आहे इंदापूर येथे ग्राम पंचायत कार्यरत आहे . 

वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
बाळाभाऊ महाराज पितळे

मेहकर,जिल्हा बुलडाणा येथे परमहंस परिव्राजकाचार्य १००८ ओम ब्रह्मी श्वासानंद सरस्वती उपाख्य संत श्री बाळाभाऊ महाराज पितळे यांचे ज्ञानमंदीर हे हंस संप्रदायाचे गुरूपीठ तसेच प्राचीन कालीन एकादश नृसिंहातील ६वे प्रह्लादवरद लक्ष्मीनृसिंह मंदिर असून येथे विद्यमान गुरुपीठाधिश अ्ॅंड.रंगनाथ महाराज पितळे (बाबासाहेब)यांच्या मार्गदर्शनाखाली विविध प्रकारचे धार्मिक,पारंपरिक, सामाजिक कार्यक्रम होतात.

#### जन्म व बालपण 
संत बाळाभाऊ महाराज पितळे उपाख्य ॐ ब्रम्ही श्वासानंद सरस्वती मेहकर  हे वारकरी संप्रदायाचे एक संत होते. पितळे घराण्याच्या नऊ पिढ्यांच्या भगवान लक्ष्मीनृसिंहाच्या उपासनेचे फळ म्हणून १८८८ मध्ये पैनगंगा नदीच्या तीरी भगवान नृसिंहाने बाळाभाऊ महाराजाच्या मेहकर रूपाने अवतार घेतला, अशी कल्पना आहे.

### गुरुदीक्षा 
जालना जिल्ह्यातील नाव्हा गावात बाळाभाऊ पितळे यांना आनंदी आत्मानंद रंगनाथ महाराजांची गुरुदीक्षा मिळाली,

#### हंस संप्रदायाची स्थापना 
गुरुदीक्षा मिळाल्यावर बाळाभाऊ महाराजांनी नाथसंप्रदाय दत्तसंप्रदाय मी वारकरी संप्रदाय यांचा त्रिवेणी संगम असणारा हंस संप्रदाय रूढ केला. विदर्भातून पहिली पायी दिंडी पंढरपूरला नेली. ४१ वर्षांच्या आयुष्यात त्यांनी शेकडो नामसप्ताह यज्ञ सोहळे आयोजित करून प्रत्येक चातुर्मासात पंडरपूरची पायी वारी करून सर्व जातिधर्माच्या लोकांना भक्तिमार्गात आणले. जातिभेद निर्मूलन धर्म शुद्धीकरण आणि समाज परिवर्तनासाठी महाराजांनी लक्षणीय कार्य केले. त्रैवर्णिक यांच्या मौंजीबंधनांचा समारंभ त्यांनी आयुष्यात दोनदा आयोजित केला.

### चमत्कार 
मृतास जीवदान, पुत्रहीनास पुत्रप्राप्ती, गरीब भाजीवालीच्या थैलीतून हजार रुपयांचे दान करणे, नदीतील पाण्याचे तूप करून पंक्तीस वाढणे, पाण्याचे दिवे लावणे, जिवंत वाघाची पूजा, माहूरच्या रेणुका मातेच्या मूर्तीस प्रसाद खाऊ घालणे, स्वतः कालकूट विष पचवणे यासारखे अनेक चमत्कार बाळाभाऊ महाराजांनी केले अशा आख्यायिका आहेत. त्यांच्याकडील मूक प्राणीसुद्धा एकादशीच्या दिवशी काही खात नव्हते, असे सांगितले जाते.

### संजीवन समाधी 
चारही आश्रमांचे पालन करून सन १९३०मध्ये काशी बनारस इथे महाराजांनी **संजीवन समाधी** घेतल्यानंतरही सगुण रूपात दर्शन दिले होते. बाळाभाऊ मार्गांच्या कृपाप्रसादाची अनुभती भक्तांना त्यानंतरही येत असते, असे म्हणतात.  वैकुंठवासी **दत्तात्रय महाराज** आणि वैकुंठवासी समर्थ सदगुरू **दिगंबर महाराज** यांनी त्यांचा वारसा अखंड चालविला होता. विद्यमान हंस संप्रदायाच्य गुरुपीठाच्या गादीवर (२०१७ साली) ॲडव्होकेट **रंगनाथ महाराज पितळे** ऊर्फ **बाबा साहेब** आहेत.

### पुन्हा दर्शन 
चारही आश्रमांचे पालन करून १९३०मध्ये काशी इथे महाराजांनी संजीवन समाधी घेतल्यानंतरही सगुण रूपात दर्शन दिले होते, असे सांगतात.

### ज्ञान मंदिर परिसर मेहकर 
## पितळे महाराजांची दिंडी 
विदर्भातील ही पहिली दिंडी असून यात जवळपास शंभर वारकऱ्यांचा समावेश असतो. ही दिंडी आषाढी एकादशीच्या आदल्या दिवशी पंढरपूर येथे पोहचते.

वर्ग:दत्त संप्रदाय
संगणक आज्ञावली

**संगणक आज्ञावली** किंवा *कॉम्पुटर प्रोग्रामिंग* ही एक अशी प्रक्रिया आहे की ज्यामुळे कॉम्प्युटिंग समस्येचे निष्पादन करण्यायोग्य कॉम्प्यूटर प्रोग्रॅमवर ​​मूळ स्वरूपाचे होते. प्रोग्रामिंगमध्ये लक्ष्यित प्रोग्रामिंग भाषेमध्ये एल्गोरिदमचे विश्लेषण, विकास समृद्धी, एल्गोरिदम तयार करणे, त्यांचे शुद्धीकरण आणि संसाधनांचा वापर आणि एल्गोरिदम सारख्या अंमलबजावणी (सामान्यतः कोडींग म्हणून संदर्भित) यासारख्या गतिविधींचा समावेश आहे. स्रोत कोड एक किंवा अधिक प्रोग्रामिंग भाषांमध्ये लिहिला जातो. प्रोग्रामिंगचा हेतू म्हणजे निर्देशांचे क्रम शोधणे जे विशिष्ट कार्य करणे किंवा दिलेल्या समस्येचे निराकरण करणे स्वयंचलित असेल. अशा प्रकारे प्रोग्रामिंगची प्रक्रिया बऱ्याच वेगवेगळ्या विषयांमध्ये तज्ञांची आवश्यकता असते, ज्यामध्ये अनुप्रयोग डोमेनचे ज्ञान, विशेष अल्गोरिदम आणि औपचारिक तर्क समाविष्ट असतात.संबंधित कार्यांमध्ये स्रोत कोडची चाचणी, डिबगिंग आणि देखरेख, बिल्ड सिस्टिमची अंमलबजावणी, आणि मशीन कोड संगणक प्रोग्रामच्या सारख्या साधित कलांचे व्यवस्थापन. हे प्रोग्रामिंग प्रक्रियेचा एक भाग म्हणून विचारात घेतले जाऊ शकते, परंतु बहुतेक वेळा सॉफ्टवेर डेव्हलपमेंट हे या मोठ्या प्रक्रियेसाठी वापरले जाते शब्द प्रोग्रामिंग, अंमलबजावणी, किंवा स्रोत कोडच्या प्रत्यक्ष लेखनसाठी आरक्षित कोडिंगसह. सॉफ्टवेर इंजिनिअरिंगमध्ये सॉफ्टवेर डेव्हलपमेंट प्रथिनेसह अभियांत्रिकी तंत्रज्ञानाचा समावेश आहे

वर्ग:संगणकशास्त्र
जया दडकर

जया दडकर (जयवंत केशव दडकर) (जन्म : ३१ मे १९३५ हे एक मराठी लेखक, वाङ्मय-संशोधक, संग्राहक आणि समीक्षक आहेत.

## जया दडकर यांची पुस्तके
* एक लेखक आणि एक खेडे (१९७३)
* चिं. त्र्यं. खानोलकरांच्या शोधात (१९८३)
* वि. स. खांडेकर : वाङ्मसूची (१९८५)
* काय वाट्टेल ते / कीचकवधाचा तमाशा (नाटक) (१९९५)
* वि. स. खांडेकर : सचित्र चरित्रपट (२००१) 
* दादासाहेब फाळके : काळ आणि कर्तृत्व (२०१०)
* चिं. त्र्यं. खानोलकर : आदिपर्व (२०२१)

### टोपणनावाने केलेले लेखन
* थोडाबहुत काफ्का (१९९३) - शकु नी. कनयाळकर
* डोस्टोएवस्कीचा कारावास (१९९९) - श्रीकृष्ण कामत
* प्रेमपुजारी डी. एच. लॉरेन्स (२०००) - श्रीकृष्ण कामत
* मार्सेल प्रूस्त (२००५) - विष्णू सदाशिव ब्रह्मे 

### संपादने
* निवडक पत्रे 
* संक्षिप्त मराठी वाङमयकोश (३ खंड, संपादित. सहसंपादक - डॉ. प्रभा गणोरकर, सदानंद भटकळ, वसंत आबाजी डहाके)

## बाह्य दुवे
* राज्य मराठी विकास संस्थेच्या संकेतस्थळावरील जया दडकर ह्यांची निवडक पुस्तके

## संदर्भ
## संदर्भसूची
* 

* 

* 

* 

* 

वर्ग:मराठी लेखक
पृथ्वीच्या अंतरंगाची रचना

इवलेसे|277x277अंश|earth
**पृथ्वीच्या अंतरांची रचना**

पृथ्वीच्या अंतरांचे ३ भाग आहेत .
 
१. भूकवच  

२. मध्यावरण 

३. गाभा    

 **भूकवच**

भूशास्त्रात, शब्द 'sial'(silicon+aluminium) म्हणजे पृथ्वीच्या पृष्ठभागाच्या वरच्या थाराप्रमाणे, म्हणजे सिलिकॉन आणि ॲल्युमिनियम खनिजे समृद्ध खडक. हे कधीकधी खनिज क्रस्टशी समरूप असे म्हणले जाते. "सियाल" ही प्लॉट टेक्टॉनिक टर्म ऐवजी भौगोलिक संज्ञा आहे. हे घटक पृथ्वीच्या बहुतेक घटकांपेक्षा कमी दाट आहेत म्हणून ते कवचच्या वरच्या थरावर केंद्रित असतात.

जिओलॉजिस्ट हे या स्तंभात फेल्सिकच्या रूपात चिठ्ठी दर्शवतात, कारण त्यात उच्च पातळीचे फेलडस्पायर, ॲल्युमिनियम सिलिकेट खनिज मालिका असते. तथापि, सियाल "खरंतर रॉक प्रकाराचे विविधता आहे, ज्यात मोठ्या प्रमाणात बेसाल्टिक खडक आहेत."

नाव 'sial' सिलिका आणि ॲल्युमिनियमच्या पहिल्या दोन अक्षरांमधून घेतले गेले. 
याची घनता २.६त २.७ आहे . 

**मध्यावरण **
  
यालाच मधला आवरणाचा भाग म्हणतात .या स्तरास सीमा म्ह्णतात.  या स्तराची घनता ३ ते ४.७ आहे. यात सिलिका व मग्नेसिअम या खनिज द्रव्याचे प्रमाण जास्त आहे .
भूशास्त्रानुसार, सिमा पृथ्वीच्या पृष्ठभागाच्या खालच्या पृष्ठासाठीचे नाव आहे. हा थर मॅग्नेशियम सिलिकेट खनिजे समृद्ध खडकावर बनलेला आहे. साधारणपणे जेव्हा सिमा पृष्ठभागावर येतो तेव्हा ते बेसाल्ट असते, तर काहीवेळा या थरला कवचाच्या 'बेसाल्टर लेयर' असे म्हणतात. सिमा थरला 'बेसल क्रस्ट' किंवा 'बेसल लेयर' असे म्हणले जाते कारण हे क्रस्टची सर्वात कमी स्तर आहे. कारण महासागरांच्या फवारा प्रामुख्याने सिमा आहेत, याला 'सागरी क्रस्ट' असेही म्हणले जाते.

**गाभा**   

भूकावचाखाली २९००कि.मी.पृथ्वीच्या मध्य भागाकडील अतितप्त उष्ण द्रवरूप अशा लाव्हारसाची जाडी ४८७६ कि.मी.आहे.या भागाला निफे म्हणतात कारण यात निकेल व फेरस लोह या खनिज द्रव्याचे प्रमाण सर्वाधिक आहे.
याची घनता १७ असून तापमान ५००० अं.से.आहे

वर्ग:भूशास्त्र
गुरु ग्रहाचे चंद्र

गुरू ग्रहाचे चंद्र=
ज्यूपिटरचे 69 ज्ञात चंद्रमा आहेत.यामुळे बृहस्पति सौर प्रवाहातील कुठल्याही ग्रहाचे वाजवी स्थिर अवस्थेत असलेल्या चंद्राची संख्या अधिक होते. [2] सर्वात मोठे चंद्रमार्ग म्हणजे गॅलिलियो गॅलीली आणि सायमन मारिअस यांनी 1610 मध्ये स्वतंत्रपणे शोधलेले गॅलिलियन चंद्रातील चार ग्रह आणि त्या पहिल्या ऑब्जेक्ट्स होत्या ज्यांना शरीर किंवा पृथ्वी सूर्यप्रकाशास लागलेली नव्हती. 1 9व्या शतकाच्या अखेरीस डझनभर लहान जोव्हिन चंद्राचे शोध लावले गेले आहेत आणि रोमन देव बृहस्पति किंवा त्यांच्या ग्रीक समूदास झ्यूसच्या चाहत्यांच्या मुलींचे नाव मिळाले आहे.
ज्युपिटरच्या चंद्रमार्गांपैकी आठ नियोजित उपग्रह आहेत, ज्यात प्रोजेक्ट आणि जवळजवळ परिपत्रक कक्ष आहेत जे ज्युपिटरच्या इक्वेटोरियल प्लेनच्या संदर्भात फारशी आवडत नाहीत. गॅलिलिअन उपग्रह ग्रहांच्या वस्तुमानामुळे जवळजवळ गोलाच्या आकाराचा गोलाकार आहेत आणि जर ते सूर्यमालेत थेट कक्षेत असतील तर त्यांना (बौद्ध) ग्रहांचा विचार केला जाईल. इतर चार नियमित उपग्रह बरेच लहान आहेत आणि बृहस्पति जवळ आहेत; हे ज्युपिटरच्या रिंग्जमुळे बनलेल्या धूळचे स्रोत म्हणून काम करतात. ज्युपिटरचे चंद्रमार्ग उर्वरित अनियमित उपग्रह आहेत ज्याचा प्रोजेक्ट आणि प्रतिगामी कक्षिका बृहस्पतिपासून फार दूर आहेत आणि उच्च प्रलोभन व विलक्षणता आहेत. कदाचित या चंद्रमार्ग कदाचित सौरभांगातून गुरू ग्रहाने पकडले असतील. अठराव्या अनियमित उपग्रहांची नावे अद्याप देण्यात आलेली नाहीत.

वर्ग:खगोलशास्त्र
आर्क्टिक वर्तुळ

**आर्क्टिक वर्तुळ** हे उत्तर ध्रुवावरील वर्तुळ आहे. या वर्तुळाच्या उत्तरेस जवळजवळ पूर्ण वर्ष सूर्याची किरणे तिरपी पडतात. या प्रदेशात कॅनडा, ग्रीनलँड, नॉर्वे, स्वीडन, फिनलंड, रशिया, अलास्काचा समावेश होतो .

वर्ग:भूगोल
हंटरवाली

**हंटरवाली** हा १९३५मध्ये प्रदर्शित झालेला हिंदी चित्रपट आहे. यात मेरी ॲन एव्हान्स तथा *फियरलेस नादिया* या अभिनेत्रीने नायिकेची भूमिका केली होती. याची निर्मितीत वाडिया मूव्हीटोन या संस्थेने केली होती.

एव्हान्सला पहिली आणि विख्यात भारतीय साहसदृष्ये करणारी अभिनेत्री झाली. या चित्रपटाच्या यशानंतर अनेक कंपन्यांनी *हंटरवाली* नाव असलेल्या वस्तू विकायला काढल्या.

१९४३मध्ये या चित्रपटाचा पुढील भाग हंटरवालीकी बेटी या नावाने प्रदर्शित झाला. सिक्वेल असलेला हा पहिला भारतीय चित्रपट होता.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १९३५ मधील हिंदी चित्रपट
आयुष्यातील महत्त्वाच्या गोष्टी

**आयुष्यातील महत्त्वाच्या गोष्टी** - एका तत्त्वज्ञान प्राध्यापक त्याच्या समोर टेबलवर काही गोष्टी त्याच्या वर्गात ठेवल्या. जेव्हा वर्गाला सुरुवात झाली, शब्दहीनपणे त्याने एक मोठे आणि रिक्त मेयोनेझ जार उचलले आणि तो खडकांनी भरून काढला, त्यास सुमारे 2 इंच केला आणि मग तो जार पूर्ण झाला असेल तर तो विद्यार्थ्यांना विचारले. ते मान्य झाले की, प्राध्यापकांनी कंकड्यांचा एक बॉक्स उचलला आणि त्यांना कारागृहात ओतली, त्याने हलकेच जेल हिरावून घेतले. गारगोटी उघड्या भागांत घुसलेल्या पट्टयांच्या खडकाळ खडकाचे खड्डे खणलेल्या असतात, ज्या गोष्टी खरोखरच महत्त्वाच्या असतात आणि बाकीचे म्हणजे केवळ वाळू असतात .......

वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
सहकारी संस्थेची नोंदणी

**सहकारी** संस्थेची नोंदणी.

     महाराष्ट्रातील सहकाररी संस्थांची नोंदणी सहकारी संस्था कायदा १९६० नुसार करावी लागते.  संपूर्ण राज्यासाठी एक रजिस्ट्रार असतो आणि तोच कायद्याची अंमलबजावणी करतो.  त्याच्या मदतीला विभागीय स्तरावर खायक रजिस्ट्रार आणि जिल्हा पातळीवर जिल्हा रजिस्ट्रार असतात.  तालुका पातळीवर जिल्हा रजिस्ट्रारच्या वतीने कार्य करण्यासाठी सहायक रजिस्ट्रार असतात. जिल्हा रजिस्ट्रार आणि तालुका पातळीवरील रजिस्ट्रार सहकारी संथांच्या नोंदणी कार्य करतात.  
  

  * अटी:
     [१] सहकारी कायद्याने सभासद होण्यास पात्र असणाऱ्या आणि संस्थेच्या कार्य क्षेत्रात असणाऱ्या किमान            
         १० वैक्ती पाहिजेत.  त्या एका कुटुंबातील असू नयेत.  
     [२] संघीय स्वरूपाच्या संस्थेच्या बाबतीत किमान ५ संस्था सभासद पाहिजेत. 
     [३] उपसा सिंचन संस्थेच्या बाबतीत किमान ५ वैक्ती पाहिजेत.
     [४] अमर्यादित जबाबदारी असणाऱ्या संस्थेच्या बाबतीत सर्व सभासद एकाच खेड्यातील,                    
         शहरतील अथवा गावातील रहिवासी पाहिजेत.
 
वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
बॉम्बे, बडोदा अँड सेंट्रल इंडिया रेल्वे

**बॉम्बे, बरोडा अँड सेंट्रल इंडिया रेल्वे** तथा **बी.बी. अँड सी.आय.** ही भारतातील रेल्वे कंपनी होती. या कंपनीची स्थापना १८५५ साली बॉम्बे प्रेसिडेन्सीची राजधानी मुंबई आणि वडोदरा संस्थानाची राजधानी वडोदरा यांना रेल्वेमार्गे जोडण्यासाठी करण्यात आली. हे काम ९ वर्षांत पूर्ण झाले व १८६४मध्ये मुंबई पासून वडोदरापर्यंत पहिली रेल्वेगाडी धावली.

बी.बी. अँड सी.आय.ने मुख्यत्वे ब्रॉड गेज आणि मीटर गेज प्रकारचे रेल्वेमार्ग बांधले. याशिवाय गुजरातमधील संस्थानांसाठी या कंपनीने २ फूट ६ इंच रुंदीच्या नॅरोगेज रेल्वेमार्गाचे जाळेही बांधले. यानंतर बीबी अँड सीआयने मध्य आणि पश्चिम भारतात मीटरगेज आणि ब्रॉडगेजचे अनेक रेल्वेमार्ग उभारले. १८६७मध्ये या कंपनीने भारतातील सर्वप्रथम उपनगरी रेल्वेसेवा सुरू केली. ही सेवा कोलाबा रेल्वे स्थानकापासून विरार पर्यंत धावत असे.

बीबी अँड सीआयचे मुख्यालय चर्चगेट स्थानकात होते तर मीटर गेज मार्गांचे व्यवस्थापन अजमेर येथून होई. ब्रिटिश सरकारने १९०५मध्ये ही कंपनी पूर्णपण विकत घेतली परंतु त्यानंतरही ती स्वतंत्र कंपनीप्रमाणेच कारभार करी. १९४२मध्ये ब्रिटिश सरकारने या कंपनीचे कामकाज आपल्या हाती घेतले. भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यावर या कंपनीने उभारलेले सगळे रेल्वेमार्ग भारतीय रेल्वेच्या ताब्यात आले. यातील बव्हंश मार्ग पश्चिम रेल्वेच्या अखत्यारीत होते.

वर्ग:भारतातील रेल्वे कंपन्या
वर्ग:ब्रिटिश भारत
यात्रा

यात्रा ही एखाद्या व्यक्ती किंवा गटाने केलेला प्रवास. हा सहसा धार्मिक कारणांसाठी केला जातो.

महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध यात्रा: पंढरपूर यात्रा

कित्येक वेळेस यात्रेसाठी महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळ / भारतीय रेल्वे यांचेकडून जादा गाड्यांची व्यवस्था केली जाते.
निर्भय नादिया

**मेरी ॲन एव्हान्स**, **मेरी एव्हान्स वाडिया** तथा **फियरलेस नादिया** (८ जानेवारी , १९०८:पर्थ, ऑस्ट्रेलिया – ९ जानेवारी, १९९६:मुंबई, महाराष्ट्र, भारत) भारतीय फिल्म जगतातील एक अभिनेत्री आणि स्टंट नायिका होती. हिने १९३०-४० दरम्यान चित्रपटांत कामे केली. ही स्वतःची धाडसी दृश्ये स्वतःच करत असे

हिने हंटरवाली या चित्रपटात नायिकेची भूमिका केली होती. २०१७मध्ये प्रदर्शित झालेला रंगून हा हिंदी चित्रपट हिच्या जीवनावर काहीसा आधारित आहे.

## बालपण 
१९०८ मध्ये ऑस्ट्रेलियातील पर्थ येथे एक ब्रिटिश सैनिक आणि ग्रीक आईच्या पोटी जन्माला आलेली नादिया (मूळ नाव : मेरी ॲन एव्हान्स) १९१३ मध्ये वडिलांच्या बरोबर भारतात आली. पेशावरमध्ये रहात असताना तिच्या वडिलांचा युद्धात मृत्यू झाला. त्यानंतर मेरी वयाच्या विशीतच घोडेस्वारी, जिम्नॅस्टिक्स, टेनिस, बालेनृत्य, टॅपनृत्य अशी अनेक कौशल्ये शिकली. एका सर्कसमध्ये नोकरी पत्करून मेरीने भारतभर भ्रमंती सुरू केली. नावात बदल करून तिने स्वतःसाठी *नादिया* असे नाव घेतले.

## चित्रपट सृष्टी
वाडिया मूव्हीटोन या चित्रपट निर्मिती कंपनीचे मालक जमशेद बोमन होमी वाडिया आणि त्यांचे भाऊ होमी वाडिया हे दोघेजण नादियाच्या कौशल्याने प्रभावित झाले. १९३३ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या देश दीपक या चित्रपटातील नादियाची छोटी भूमिका खूपच गाजली. १९३५ मध्ये 'हंटरवाली' या होमी बंधूंच्या चित्रपटात नादीयाला प्रमुख भूमिका मिळाली. आपल्या वडिलांच्या राज्यात अन्यायाविरुद्ध लढा देणारी रोबिनहूड सारखी नायिका प्रचंड लोकप्रिय झाली. १९६८ मध्ये आलेला जेम्स बाँड सदृश्य 'खिलाडी' हा तिचा शेवटचा चित्रपट.

एक युरोपियन गोरी स्त्री भारतीयांवर होणाऱ्या अन्यायाविरुद्ध लढा देते आहे ही बाब तत्कालीन भारतीय प्रेक्षकांना बहुतेक फारच रुचली असावी. त्यामुळे स्वातंत्र्यपूर्व काळातील नादियाचे चित्रपट आणि त्यातील हाणामाऱ्या अतिशय लोकप्रिय झाल्या.

नूर-ए-यमन, डायमंड क्वीन, जंगल प्रिन्सेस, बगदाद का जादू, लेडी रोबिनहूड, हंटरवाली की बेटी अशा सुमारे ५५ चित्रपटात नादियाने काम केले. या पैकी ३३ चित्रपटांत तिचा नायक जॉन कावस हा होता.

## उत्तरायुष्य
१९६१ मध्ये नादियाने होमी वाडिया यांच्याशी विवाह केला. चित्रपटसृष्टीतून निवृत्ती पत्करल्यावर नादियाने शर्यतीच्या घोड्यांची पैदास या व्यवसायाकडे लक्ष दिले. 'निजीन्स्की' या नावाचा तिचा घोडा भारतीय रेस शौकीनांमध्ये भयंकर गाजला होता.

८ जानेवारी १९९६ मध्ये मुंबईतील खंबाला हिल रुग्णालयात नादियाचे निधन झाले.

## सन्मान
नादियाचा पणतू रियाद विन्ची वाडिया याने 'फियरलेस : द हंटरवाली स्टोरी' हा माहितीपट १९९३मध्ये बनवला. विशाल भारद्वाज यांच्या रंगून (२०१७) या चित्रपटातील कंगना राणावत हिचे पात्र नादियाच्या भूमिकेवरून सुचलेले आहे. गुगल ने ८ जानेवारी १९१८ रोजी नादियाच्या ११०व्य जयंतीनिमित्त डुडल बनवून तिला श्रद्धांजली वाहिली.

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९६ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
खडकांचे प्रकार

खनिज खनिजांच्या सर्व गुणधर्मांच्या मिश्रणासह खनिज समुच्चय असतात. रासायनिक संरचना, खनिजविज्ञान, धान्य आकार, पोत, किंवा इतर विशिष्ट वैशिष्ट्ये कोणत्याही अद्वितीय संयोजन रॉक प्रकार वर्णन करू शकता. याव्यतिरिक्त, प्रत्येक मोठ्या प्रकारचे रॉकसाठी विविध वर्गीकरण प्रणाली अस्तित्वात आहेत. निसर्गात अस्तित्वात असलेले रॉक्सचे वेगवेगळे प्रकार आहेत.

 
खडकांचे प्रकार=
            निसर्गामध्ये सापडणाऱ्या खडकांमध्ये क्वचितच ही साधी वैशिष्ट्ये दर्शविली जातात आणि सामान्यत: मोजमाप प्रमाणातील बदल म्हणून गुणधर्मांच्या संचामधील काही फरक प्रदर्शित करतात.
खालीलप्रमाणे तीन व्यापक श्रेणींमध्ये खडकांचे वर्गीकरण केले जाते.
१.अंधुक खडक(ईग्नियस रोक)
२.गाळासंबंधीचा खडक(सेडीमेन्टरी रोक)
३.मेटाफॉम खडक(मेटामर्फिक रोक)

१.अंधुक खडक=
            हा तीन मुख्य खडक प्रकारांपैकी एक आहे. अंधुक खडक मेग्मा किंवा लावाच्या थंड आणि मजबूतीमुळे बनतो. इब्नसॅस रॉक क्रिस्टलायझेशनसह किंवा त्याशिवाय पृष्ठभागाबाहेरील असू शकतो, एकतर दडपशाही (फ्लोटोनिक) खडक किंवा पृष्ठभागावरील (ज्वालामुखीय) खडक म्हणून.
अंधुक खडक या मेग्मा अस्तित्वातील खडकांच्या आंशिक पिठातून मिळू शकते जे एक ग्रहच्या आवरणासारखा किंवा कवच मध्ये असेल. थोडक्यात, पिघलने तीन किंवा त्यापेक्षा जास्त प्रक्रियांचा प्रभाव असतो: तापमान वाढणे, दबाव कमी होणे किंवा रचना बदलणे.

२.गाळासंबंधीचा खडक=  
                 गलिच्छ धरणांची निर्मिती गौण आणि त्यानंतरच्या आवरणाची रचना त्या पाण्याचा व पृथ्वीच्या पृष्ठभागाच्या शरीरात केली जाते. एका जागेवर स्थायिक होणाऱ्या विविध सेंद्रीय पदार्थ आणि खनिजांना कारणीभूत करण्याची प्रक्रिया अवसादन म्हणून संबोधत आहे.
या खडकाना जोडून तयार करणारी कण गाळणी म्हणून ओळखले जाते. जमा होण्याआधी, तळाची झुळका स्रोत क्षेत्रातून हवामानास व मुरुमांद्वारे बनविली गेली आणि नंतर पाणी, वारा, बर्फ, द्रव्यमान चळवळ किंवा ग्लेशियर यांनी बळजबरीने स्थलांतरीत केले, ज्याला निनावीचे एजंट असे म्हणले जाते. खारज पाण्याचा विरघळलेला अवक्षेपण देखील होऊ शकतो किंवा जलतरणांमधील शेल निलंबनाच्या बाहेर पडू शकतात.

३.मेटाफॉम खडक=
             मेटाफॉम खडक पृथ्वीच्या पृष्ठभागाचा मोठा भाग बनवतात आणि त्यास वर्गीकृत आणि रासायनिक आणि खनिज संमेलनाद्वारे वर्गीकृत केले जाते. ते फक्त पृथ्वीच्या पृष्ठभागाजवळ खोलवर राहून, उच्च तापमानापेक्षा आणि त्यावरील रॉक थरांचा प्रचंड दाब करून बनवता येती
मेटामॉर्फिक खडक विद्यमान रॉक ट्रॅक्सच्या रूपांतरीत होतात, मेट्राम्रफिज्म नावाच्या एका प्रक्रियेमध्ये, ज्याचा अर्थ "फॉर्म बदलणे" आहे. मूळ खडक 150 ते 200 अंश सेल्सियस पेक्षा अधिक तापमानासह 1500 पट्टांवर दबाव टाकते, यामुळे गंभीर भौतिक किंवा रासायनिक बदल होतात.
ज्वालामुखीच्या उद्रेकात दरम्यान भूपृष्ठाखाली शिलारस आणि भूपृष्ठावर लाव्हारस थंड होत जाऊन त्याचे घनीभवन होते या प्रक्रियेतून अग्निजन्य खडक निर्माण होतो अग्निजन्य खडक पृथ्वीच्या अंतर्गत भागातील पदार्थापासून तयार होत असल्यामुळे त्यांना मूळ खडक असेही म्हणतात बहुतांश अग्निजन्य खडक हे कठीण व एकजिनसी दिसतात हे खडक वजनाने देखील जड असतात अग्निजन्य खडकांमध्ये जीवाश्म आढळत नाही महाराष्ट्र पठार व सह्याद्री अग्निजन्य खडकांनी बनलेले आहेत या अग्नीजन्य खडकांमध्ये बेसाल्ट हा प्रमुख खडक आहे

वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
मुरूम

मुरुम हे गाव बेन्नीतुरा नदीच्या काठी तालुका उमरगा , जिल्हा उस्मानाबाद  आणि उस्मानाबाद जिल्ह्यातील सर्वात मोठी बाजारपेठ म्हणून ओळखली जाते. ह्या गावास स्वातंत्र्य  सैनिकांचा वारसा आहे. विश्वंभर हराळकर विश्वनाथ बरबडे सिद्धराम देवमानकर  इत्यादी स्वा. सैनिक मराठवाडा मुक्ती संग्रामासाठी लढले. माजी राज्य मंत्री  आणि विद्यमान आमदार बसवराअ माधवरावजी पाटील या गावचे आहेत.

उमरगा तालुक्यातील एकमेव साखर कारखाना विठ्ठल साई सहकारी साखर कारखाना या गावी आहे.

बडोदा येथे झालेल्या ९१व्या साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष लक्ष्मीकांत देशमुख  मुरुम गावचे आहेत.

वर्ग:उस्मानाबाद जिल्ह्यातील गावे
विदारण

**विदारण : अपक्षय क्रिया**

ऊन,वारा,पाऊस,नहिमनद्या,भूमिगत पाणी,सागरी लाटा या बाह्याकारकामुळे शक्तीमार्फत भूप्रष्टाची झीज होते . त्याला खनन किंवा शरण म्हणतात . झीज कार्यामुळे खडकांचे बरीक तुकडे व मातीचे कण खोलगट भागाकडे उताराने वाहून नेले जातात .या क्रियेस वाहन कार्य म्हणतात .वारा,वाहते पाणी इत्यादी घटक वाहनकार्य करतात . सखल भागात सर्व कणाचे संचयन होते त्यास भरण कार्य म्हणतात .खडकांचे विखंडन किंवा झीज होणे या क्रियेला विदारण म्हणतात .

**विदारणाचे प्रकार :** 

१.कायिक विदारण 

२.रासायनिक विदारण 

३.जैविक  विदारण

  रासायनिक  विदारणाचे  प्रकार 

१.१ भस्मीकरण 

१.२ जलीकरण 

१.३ कार्बोनेषन

वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
इतिहास वस्तुसंग्रहालय

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठामधील, इतिहास विभाग हा एक महत्त्वाचा विभाग आहे. या विभागामध्ये इतिहास वस्तूसंग्रहालय आहे.या वस्तुसंग्रहालयामध्ये, प्राचीन ते आधुनिक इतिहासाच्या साधनांचे संवर्धन करण्यात आलेले आहे.  यामध्ये प्राचीन कालखंडातील सिंधू संस्कृतीतील काही पुरावशेषांचा समावेश आहे. 

 

वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
निरामिष

मराठवाड्या मध्ये ज्वारी तसेच बाजरीची भाकरी व कोरड्यास म्हणजेच कालवणासाठी बेसन(पिठल) आवडीने खाल्या जाते.सणावाराला पुरणाची पोळी उदा.दिवाळी, होळी,संक्रांतीला, केल्या जाते.

वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
उत्तम बावस्कर

**उत्तम बावस्कर** हे मराठवाड्यातील एक कथालेखक आहेत. त्यांची 'बुजगावणं', इस्कोट' 'टंचाई' हे तीन कथासंग्रह आहेत.

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
येळी (उमरगा)

**येळी** हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील उस्मानाबाद जिल्ह्यातील उमरगा तालुक्यातील एक गाव आहे.
## भौगोलिक स्थान
## हवामान
येथील वातावरण साधारणपणे उष्ण व कोरडे असते. पावसाळा जून महिन्याच्या मध्यापासून सुरू होऊन सप्टेंबरच्या शेवटी संपतो.ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर मध्यापर्यंत दमट वातावरण असते. नोव्हेंबर मध्य ते जानेवारी हिवाळा असतो. फेब्रुवारी ते मार्च वातावरण कोरडे असते. एप्रिल ते जून उन्हाळा असतो.सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ६४० मिलीमीटर असते.

## लोकजीवन
## प्रेक्षणीय स्थळे
## नागरी सुविधा
## जवळपासची गावे
## संदर्भ
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 

वर्ग:उमरगा तालुक्यातील गावे
वर्ग:उस्मानाबाद जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:माहितीचौकटीची आवश्यकता असणारे लेख
सोयगाव

**सोयगाव** हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील एक गाव आहे. ते छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्याच्या सोयगाव तालुक्याचे मुख्य ठिकाण आहे.

वर्ग:छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील गावे
भू-उठाव दर्शविण्याच्या पद्धती

भू-उठाव दर्शवण्याच्या सहा  पद्धती आहेत.

१.स्थल-उच्चांक 

२.उठाव रेषा 

३.छाया किंवा रेखांकन पद्धती

४.रंग पद्धती 

५.आकार रेषा पद्धती

६.समोच्च रेषा पद्धती

वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
भाजीपाला

भाजीपाला या मध्ये हर्भर्यची भाजी ही एक महत्त्वाची भाजी आहे

वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
दूध व्यवसायाचा विकास

**दूध** व्यवसायाचा विकास. भारतात दूध व्यवसायाचा सहकारी क्षेत्रातील विकास गेल्या दोन दशकातील आहे.  या क्षेत्रात दुधापासून अन्य उत्पाद्के करण्यास सुरुवात झाली आहे.  प्रगत तंत्राचा वापर म्हणावा तसा अजून ही नाही.  दूध उत्पादक वाढ, सकस दूध उतपादन यासाठी दुभत्या जनावरांची निगा ठेवण्यास पुरेसे लक्ष दिले जात नाही.

डेन्मार्क मधील दूध उतपादन क्षेत्रात लोणी निर्यात व चीझ निर्यात संस्था स्वतंत्र कार्य करीत आहेत.  दुधापासून अन्य पदार्थ निर्मितीसाठी प्रगत तंत्रताचा वापर केला जातो.  तशी ही कामे कुशल तंत्राकडून केली जातात.  दूध उतपान वाढ व सकस दूध मिळण्यासाठी दुभत्या जनावरांची निगा ठेवण्यावर विशेष लक्ष दिले जाते.

वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
आडस

आडस हे गाव केज तालुक्यात असून जिल्हा बीड आहे. 2011च्या जनगणने नुसार आडस ह्या गावाचा केंद्रीय गाव क्रमांक 559774 हा आहे. गावात ग्रामपंचायत असून, ती एकूण 17 सदस्यांची आहे. आडस हे गाव सर्व पंचक्रोशीत येथील शनिवारी भरल्या जाणाऱ्या बाजारामुळे प्रसिद्ध आहे.

वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:बीड जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:माहितीचौकटीची आवश्यकता असणारे लेख
वातावरणाची रचना

**वातावरणाची रचना / वातावरणाचे उंचीनुसार विभाग **
'''
  १.तपांबर 
  २.स्थितांबार
  ३.दलांबर 
  ४.आयानांबर
                  १.तपांबर:
                          भू-पृष्ठाला लागून असलेला हा वातावरणाचा थर आहे. याची उंची 8 ते १६ कि.मी.आहे. 
                 २.स्थितांबार:
                          तपांबरानंतर सुमारे ३० ते ४० कि.मी. रुंदीचा समताप पट्टा म्हणून ओळखला जातो . 
                 ३.दलांबर:
                        ८० ते ६४० कि.मी. उंचीचा थर आहे .               
                 ४.आयानांबर: 
                          ३२० ते ५०० कि.मी. उंचीचा अति उष्ण असलेला आयानांबर थर आहे. संदेशवहन वातावरणातील आयनांबरातून होतो

वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
लोटू पाटील

सोयगावमधे श्रीराम संगीत मंडळीची स्थापना होण्यापूर्वीही नाटके होत होती. लोटू पाटील यांचे वडील रामजी महिपती पाटील हे आपल्या मित्रांसोबत नाटके करीत असत. प्राथमिक काळात त्यांनी सोंगे काढून रसिकांचे मनोरंजन केले. परंतु लोटू पाटील यांनी १९०५ मधे श्रीराम संगीत मंडळीची स्थापना केली आणि त्याद्वारे नाटके सुरूच ठेवली. 

## जीवन
## उल्लेखनीय कार्य
धोत्री किल्ला

धोत्री किल्ला

१.प्रस्तावना:
    महाराष्ट्राला ज्या पद्धतीचा भौगोलिक, सांस्कृतिक, ऐतिहासिक व राजकीय पद्धतीचा दैदिप्यमान असा वारसा लाभलेला आहे, हे पाहून कोणाचाही उर अभिमानाने भरून येईल. महाराष्ट्राचा किंबहुना भारताचा सुवर्णाक्षरांनी लिहून ठेवलेला इतिहास हा आपल्याला त्याच्या वैभवशाली वास्तुवरून नक्कीच पाहता येईल .
    महाराष्ट म्हंटले की गढ किल्ले हे आलेच आणि महाराष्ट आणि गढ किल्ले हे समीकरण आलेच. महाराष्ट्राच्या वैभवशाली इतिहासाची साक्ष देण्यासाठी हे गढ किल्ले जागोजागी आपले स्वागत करण्यासाठी सज्ज्य आहेत. ते आपल्या आजूबाजूलाच असतात पण आपण त्यांच्याकडे फारसे लक्ष देत नाही.
    सोलापूर जिल्यातही असे अनेक छोटे-मोठे गढ किल्ले अस्तित्वात आहेत. असाच एक गढ किल्ला म्हणजे दक्षिण सोलापूर तालुक्यातील धोत्री या गावी असणारा गाधीवजा किल्ला होय. या किल्ल्याचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे आखीव,रेखीव,भक्कम आणि छोटेखाणी रूपं. पण तसे हा किल्ला पर्यटकांच्या आणि शासनाच्या नजरेपासून फार काळापासून दुर्लक्षित राहिला आहे.
२.मुख्य प्रवेशद्वार :

    धोत्री गावातून किल्ल्याच्या एका भव्य बुरुजाला वळसा घालून आपण किल्लयाच्या मुख्य प्रवेशद्वारापाशी येतो.हे प्रवेशद्वार पाहताच आपल्याला चटकन लक्षात येईल की, ताठ मानेने व भरभक्कमपणे उभे राहिलेले हे प्रवेशद्वार या किल्ल्याच्या रक्षणासाठी सदैव तत्पर आहे. हे मुख्य प्रवेशद्वार उत्तराभिमुख आहे. तब्बल १२ फूट उंचीचे हे मुख्य  प्रवेशद्वार पर्यटकांचे मोठ्या अदबीने स्वागत करते. या प्रवेशद्वाराची थोडी मोडतोड झाली आहे पण याचे नवीन लाकडी प्रवेशद्वार आपले मन मोहून टाकते. प्रवेशद्वारातील तटबंदीत सज्जा आहे.
३.मुख्य मैदान : 
    प्रवेशद्वारातून आत शिरल्यावर दोन्ही बाजूंना देवड्या आहेत. प्रवेशद्वाराच्या समोरचे १००×१०० फूटाचे भव्य चौकोनी मैदान आहे. या मैदानाच्या चारही बाजूंना पूरातन वास्तू व खोल्यांचे अवशेष मिळतात.स्थानिक लोकांचे असे म्हणणे आहे की, येथे जवळपास ७० खोल्या होत्या. कदाचित हा एखाद्या सुमांतचा अथवा सुभेदाराचे वास्तवाचे ठिकाण असेल, जो त्याला त्याच्या कामगिरीवरून एखाद्या राजाकडून मिळाला असेल. पण हा किल्ला नेमका कोणाचा याबाबत नेमकी अशी माहिती नाही. 
४.बांधकाम :
    या किल्ल्याच्या सर्व तटबदीच्या व बुरुजांच्या भिंती या पांढऱ्या मातीच्या बनवलेल्या आहेत. त्याच्या आतील व बाहेरील बाजूस संरक्षणासाठी दगड व विटा लावलेल्या आहेत. बुरुज व तटबंदीत जागोजागी जंग्या आहेत. पण कुतूहल या गोष्टीचे वाटते की, आजुबाजूच्या परिसरात मुख्यत्वे काळी जमीन आढळते. पुढे प्रवेशद्वारातून आत शिरल्यावर उजव्या बाजूस  तटबंदीत बालेकिल्ला पूर्व दिशेला मुख करून उभा आहे. येथून पुढे आत गेल्यावर जुनी दगडी बांधकामाची व पायऱ्या असलेली एक विहीर आहे. साध्या ती कोरडी आहे. बालेकिल्ल्याला चार बुरुज आहेत. दक्षिण बुरुजावर जाण्यासाठी छान वळणदार जीना आहे. जिन्यावरून वर गेल्यावर संपूर्ण किल्ला आणि किल्ल्याची एकूनेक रचना समजते.
५.गुप्त मार्ग :
     प्रत्येक किल्ल्याप्रमाणे या किल्ल्यालाही काही गुप्त पळवाटा आहेत. येथे देखील एक गुप्त मार्ग आहे जो थेट जातो तो अक्कलकोटच्या किल्ल्यापर्यंत.
     अशा पद्धतीने हा ५००×३५० फुटाचा भव्य किल्ला पर्यटकांची भूक भागवतो.

वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
बारोमास

बारोमास या कांदबरीला भारत सरकारकडून साहित्य अकादमी पुरस्कार प्राप्त झाला आहे
दंडारणं

**दंडारणं** हे आंध आदिवासी जमातीचे लोकनाट्य आहे. पैनगंगा नदीच्या खोऱ्यात वास्तव्यास असलेल्या आंध आदिवासी जमातीत गीत, संगीत नाट्य, पौराणिक कथा विनोदी ढंगाने सादर करत दंडारणं हे रात्रभर सादर केले जाते. पौराणिक दंडकारण्य या प्रदेशात तसेच रामायण व महाभारतातील रंजक कथा दंडारण्यातून सादर केल्या जातात. बुलढाणा, अकोला, वाशिम, हिंगोली, परभणी, नांदेड तसेच यवतमाळ या जिल्ह्यातून वाहणाऱ्या पैनगंगेच्या खोर्तात ही लोकनाट्य कला आजही काही प्रमाणात दिसून येते.
सामान्यतः राजा, प्रधान, सोंगाड्या, राणी, दासी, विदूषक व गरजेप्रमाणे सावकार, चौकीदार तसेच पौराणिक पात्रे कथानकातून आपली कला सादर करतात. 
पुढे चालू...

वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:लोकनाट्य
मंगलाजोडी

**मंगलाजोडी** हे ओरिसा राज्यातील खोरधा जिल्ह्यातील एक गाव असून हे चिल्का सरोवराच्या उत्तर किनाऱ्यावर वसले आहे. येथील मोठा पाणथळ, दलदलीचा प्रदेश अनेक स्थलांतरीत पक्ष्यांना आकर्षित करतो. हे गाव **स्थलांतरीत तसेच पाणपक्ष्यांचे नंदनवन** म्हणून ओळखले जाते.

## निसर्ग 
चिल्का या खाऱ्या पाण्याच्या सरोवराच्या काठी वसलेले या गावावर निसर्गसौंदर्याचा वरदहस्त आहे. जगभरातील अनेक ठिकाणांहून इथे हिवाळ्यात स्थलांतरीत पक्षी येतात. येथील दलदलीच्या प्रदेशात स्थलांतराचा हंगाम जेव्हा भरात असतो तेव्हा एका वेळी सुमारे १.५ लाख पक्षी वास्तव्यास असतात. त्यामुळे पक्षी निरीक्षक आणि छायाचित्रकार यांच्यासाठी हे गाव खास आकर्षण आहे.नोव्हेंबर ते मार्च हा हंगाम येथे भेट देण्यासाठी सर्वोत्तम आहे. हे गाव जगातील महत्त्वाच्या दलदलींच्या प्रदेशापैकी एक असून **आंतरराष्ट्रीय पक्षी संवर्धन प्रदेश** म्हणून जाहीर झाले आहे.

## आढळणारे पक्षी 
येथे काळ्या डोक्याचा शराटी,मोर शराटी,चक्रवाक(स्थलांतरीत), नदी सुरय,कापशी घार,कंठेरी चिखल्या,कमळपक्षी,जांभळी पाणकोंबडी,मळगुजा,पाणकावळा,नकट्या,शेकाटा(स्थलांतरीत) इ.पक्षी आढळतात. 

## उद्योग व्यवसाय 
गावात मुख्यत: चिल्का तलावात मासेमारी करणारे कोळी आहेत. तसेच आता पर्यावरण पर्यटन हा येथील लोकांचा मुख्य व्यवसाय आहे. गावात लाकडी होड्या तयार करण्याचा व्यवसाय सुद्धा केला जातो.
आजूबाजूच्या अनेक गावातील कोळी येथून होड्या खरेदी करतात.

पक्षी निरीक्षणाबरोबरच येथे चैत्र महिन्यात होणाऱ्या दांडा यात्रेसाठी सुद्धा येथे पर्यटक येतात. रामलीला सुद्धा मोठ्या उत्साहात सादर केली जाते.

## वाहतूक व्यवस्था 
मंगलाजोडीला रेल्वेने अथवा रस्त्याने सहज पोचता येते. मुक्तेश्वर हे जवळचे रेल्वे स्थानक आहे. जवळचे बस स्थानक तांगी येथे भुवनेश्वर पासून ६० कि.मी.वर आहे. कालूपाडा घाट हे अजून एक
जवळचे रेल्वे स्थानक आहे. येथे काही एक्स्प्रेस गाड्या थांबतात. 

## गावात कार्यरत संस्था 
मंगलाजोडी येथे काही वर्षांपूर्वी पक्ष्यांची मोठ्या प्रमाणावर चोरटी शिकार होत असे. त्याला आळा घालण्यासाठी स्थानिक युवकांनी प्रयत्न केले. उदरनिर्वाहाच्या प्रश्नामुळे काही गावकरी 
पक्ष्यांची शिकार करून ते विकत आहेत, हे लक्षात आल्यावर काही स्वयंसेवी संस्थांच्या मदतीने पर्यावरण पर्यटनाला चालना देण्यात आली. गावामध्ये महावीर पक्षी सुरक्षा समिती स्थापन करण्यात आली.इंडियन ग्रामीण सर्व्हिसेस या स्वयंसेवी संस्थेच्या मदतीने गावकऱ्यांना प्रशिक्षण तसेच स्थलांतरीत पक्ष्यांविषयीचे शिक्षण देण्यात आले. त्यामुळे पूर्वीचे शिकारी आता पर्यटकांसाठी मार्गदर्शक म्हणून काम करतात आणि पक्ष्यांच्या संवर्धनाच्या कामात त्यांचा सहभाग आहे.या प्रयत्नांना यश येऊन चोरटी शिकार थांबली आहे.
पर्यटकांचा ओघ वाढत आहे.

## मंदिरे 
पतित पावन मंदिर हे गावातील सर्वांत जुने आणि सर्वांत मोठे मंदिर आहे. तसेच गुप्तेश्वर, नीलकंठेश्वर, मा मंगला, मा ब्राह्मणी, मा बालीमाझी देवी यांची मंदिरे गावात आहेत.

## चित्रदालन

चित्र:Mangalajodi View (19834389150).jpg|मंगलाजोडी येथील दृश्य
चित्र:Pheasant-tailed jacana Odisha India.jpg|कमलपक्षी
चित्र:Ruddy Shelduck Odisha India.jpg|चक्रवाक 
चित्र:Glossy Ibis Odisha India.jpg|कुदळा 
चित्र:Black-tailed godwit Odisha India.jpg|Black-tailed godwit 
चित्र:Grey-headed lapwing Odisha India.jpg|Grey-headed lapwing 
चित्र:Northern pintails Odisha India.jpg|Northern pintails 
चित्र:Pacific Golden plover Odisha India.jpg|Pacific Golden plover 
चित्र:Ruddy-breasted Crake 2 Odisha India.jpg|Ruddy-breasted Crake 

वर्ग:जैवविविधता असलेली ठिकाणे