open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
अंगारा नदी

**अंगारा** () ही रशियाच्या सायबेरिया प्रदेशामधील नदी येनिसेची प्रमुख उपनदी आहे. अंगारा नदी बैकाल सरोवरामध्ये उगम पावते. तेथून प्रथम उत्तरेस व त्यानंतर पश्चिमेस वाहत जाऊन ती येनिसे नदीला मिळते. एकूण १,७७९ किमी लांबीची अंगारा ही रशियातील सर्वात लांबीच्या नद्यांपैकी एक असून अंगारा, येनिसे व बैकालला पुरवठा करणारी सेलेंगा ह्या तीन नद्या मिळून जगातील सर्वात मोठ्या पाणलोट क्षेत्रांपैकी एक निर्माण झाले आहे.

रशियाच्या इरकुत्स्क ओब्लास्त व क्रास्नोयार्स्क क्राय ह्या प्रदेशांमधून वाहणाऱ्या अंगारावरील इरकुत्स्क हे सर्वात मोठे शहर आहे. येनिसेच्या दक्षिण व मध्य भागात जलविद्युतनिर्मिती करणारी अनेक मोठी धरणे बांधली गेली आहेत.

## बाह्य दुवे 
वर्ग:रशियामधील नद्या
रामदास वाघ

**रामदास वाघ** हे धुळे जिल्ह्यातील कापडणे गावात राहणारे एक अहिराणी बोलीभाषेत कविता करणारे साहित्यिक आहेत. ते गावशीव या पहिल्या अहिराणी नियतकालिकाचे संपादकही आहेत.

रामदास वाघ यांनी अहिराणी बोलीत लिहिलेल्या १२ कवितासंग्रहांचे प्रकाशन, १२ व्यक्तींकडून, १२-१२-२०१२ या दिवशी दुपारी १२ वाजून १२ मिनिटे या वेळी झाले. या उपक्रमाची नोंद ’लिम्का बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्ड' ने घेतली आहे 

## ते १२ कवितासंग्रह असे
* अवास्तव
* आख्यान
* एक बिघा जमीन
* खरं से खोटं सांगाऊ नही
* तुना काय बापनं जास
* माय नावना देव
* म्हातारपननी काठी
* याले जीवन आसं नाव
* वानगी
* शेतकरी एक जीवनकैदी
* सत्तामेव जयते
* सावली

## पुरस्कार आणि सन्मान
* धरणगाव येथील ‘साहित्य कला मंच’ व ‘पी.आर. हायस्कूल शतक महोत्सव समिती’ यांच्या संयुक्त विद्यमाने देण्यात आलेला राज्यस्तरीय ‘बालकवी काव्य पुरस्कार’ (’तुना बापानं काय जास’ या काव्यसंग्रहाला).
* खानदेश अहिराणी कला व सांस्कृतिक संस्था आणि सानेगुरुजी अहिराणी लोककला साहित्य विकास मंच यांच्या तर्फे निगडी (पुणे) येथे २३ फेब्रुवारी २०१४ला झालेल्या ४थ्या अहिराणी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद..

## मराठी काव्यसंग्रह
* रामदास वाघ लिखित "कष्टाची भाकर" नावाचा मराठी काव्यसंग्रह आहे.
वर्ग:मराठी कवी

## इंग्रजी व्याकरण - द बेस्ट इंग्लिश ग्रामर
* रामदास वाघ यांनी सर्वसामान्य विद्यार्थ्यानांदेखील आकलन होईल अशा सरळ आणि सोप्या भाषेत इंग्रजी व्याकरणाच्या अभ्यासासाठी "द बेस्ट इंग्लिश ग्रामर" हे पुस्तक प्रकाशित केले आहे.
उलान-उदे

**उलान-उदे** (, बुर्यात: Улаан Үдэ) हे रशिया देशाच्या बुर्यातिया प्रजासत्ताकाचे मुख्यालय आहे. आहे. उलान-उदे शहर सायबेरियाच्या दक्षिण भागात बैकाल सरोवराच्या १०० किमी आग्नेयेस सेलेंगा नदीच्या काठावर वसले आहे. २०१० सालच्या गणनेनुसार येथील लोकसंख्या ४ लाख होती.

उलान-उदे हे सायबेरियन रेल्वेमार्गावरील महत्त्वाचे स्थानक आहे.
## हे सुद्धा पहा
*रशियामधील शहरांची यादी

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
*

वर्ग:रशियामधील शहरे
वर्ग:बुर्यातिया
वर्ग:इ.स. १६६६ मधील निर्मिती
सेलेंगा नदी

**सेलेंगा नदी** (**मोंगोल**:Сэлэнгэ мөрөн *सेलेंगे मोरोन*; बुर्यात:Сэлэнгэ гол *सेलेंगे गोल*; *रशियन*:Селенга́ सेलेंगा) ही *मोंगोलिया* आणि *रशिया*मधील प्रमुख नदी आहे.

 शहराजवळील रेल्वे पूल]]
बुर्यातिया प्रजासत्ताकातून वाहणाऱ्या या नदीचा उगम इडेरीन आणि डेल्गेमोरोन या नद्यांच्या संगमापासून होतो आणि ९९२ किमी (६१६ मैल) साधारण ईशान्येस वाहून ही नदी बैकाल सरोवरास मिळते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मंगोलियामधील नद्या
वर्ग:रशियामधील नद्या
अल्बुकर्क

right|thumb|250px|अल्बुकर्क
**अल्बुकर्क** ( इ.स. १४५३ - मृत्यू: १६ डिसेंबर, इ.स. १५१५) हा भारतातील पोर्तुगीज वसाहतींचा इ.स. १५०९ ते १५१५ या कालखंडात व्हाइसराॅय होता.

## कार्यकाळ 
अल्बुकर्क हा पोर्तुगीज आरमाराचा उपनौदलप्रमुख म्हणून इ.स. १५०६ साली भारतात आला. आल्यानंतर त्याने पोर्तुगीजांच्या भारतातील वसाहतींचा पहिला व्हाइसराॅय अल्मेडा याच्याबरोबर अनेक मोहिमांमध्ये भाग घेतला. अल्मेडानंतर पोर्तुगीजांच्या भारतातील भूप्रदेशाचा व्हाइसराॅय म्हणून त्याने काम केले.

अल्बुकर्कने भारतातील जिंकलेल्या प्रदेशात मुलकी प्रशासन व्यवस्था सुरू केली. त्याने त्याच्या ताब्यातील खेड्यांना नागरी सुविधांसंबंधी धोरण राबविण्याचे स्वातंत्र्य दिले. महसूल गोळा करणे आणि फौजदारी खटले चालविण्यासाठी त्याने पोर्तुगीज अधिकारी नेमले.

वर्ग:पोर्तुगीज शोधक
वर्ग:भारताचा इतिहास
वर्ग:इ.स. १४५३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १५१५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ईश्वर पांडे

पांडे, ईश्वर
पांडे, ईश्वर
वर्ग:चेन्नई सुपर किंग्स माजी खेळाडू
प्रभाकर चिंतामण शेजवलकर

**प्रभाकर चिंतामण शेजवलकर** (प्राचार्य डॉक्टर **प्र.चिं. शेजवलकर**) हे एक मराठी लेखक, शिक्षणतज्ज्ञ, आणि व्यवस्थापनतज्ज्ञ आहेत. महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचे ते आधी उपाध्यक्ष आणि २०१२ साली अध्यक्ष झाले.

शेजवलकर वाणिज्य, व्यवस्थापन, अर्थ, बँक, विमा, शिक्षण, साहित्य, अध्यात्म अशा विविध क्षेत्रांत सहजपणे मुसाफिरी करतात. त्यांनी विद्यापीठाच्या स्तरावर सुमारे ६० वर्षे अध्यापन केले. पुणे विद्यापीठाच्या व्यवस्थापन विभागाचे ते प्रमुख होते. त्यांच्या हाताखाली ८२ विद्यार्थ्यांनी पीएच.डी. मिळवली आहे. काही व्यवस्थापन संस्थांचे प्रमुख संचालकपद त्यांनी खंडपणे भूषविले. पुणे विद्यापीठाच्या 'नॉलेज मॅनेजमेंट' या अभ्यासमंडळाचे ते अध्यक्ष होते. पुणे स्टॉक एक्स्चेंजचे ते संचालकही होते.

मराठी ही ज्ञानभाषा व्हावी यासाठी शेजवलकर नेहमीच आपल्या लेखनातून आणि व्याख्यानांमधून पाठपुरावा करतात. पुण्यात बी.कॉम.चा अभ्यासक्रम आज मराठी भाषेतून शिकवला जातो, उत्तरपत्रिकासुद्धा मराठी भाषेमधून लिहिता येते. हे सारे डॉ. शेजवलकर यांच्या प्रयत्नांमधूनच साध्य झाले. वाणिज्य विद्याशाखेत पीएच.डी.चा प्रबंध मराठीतून लिहिण्यास परवानगी मिळावी, हा त्यांचा आग्रह पुणे विद्यापीठाने मान्य केला. सुमारे ३० पाठ्यपुस्तके त्यांनी मराठीतून लिहिली. प्रमोद जोगदेव यांच्या ’सकारात्मक विचारासाठी’ या पुस्तकाला प्र.चिं. शेजवलकर यांची प्रस्तावना होती.

त्यांनी चार हजारांहून अधिक मराठीतून भाषणे केली. कामगारांसाठी ज्ञानशिक्षण देण्याचे वर्ग काढले. सुमारे ५० वर्षे त्यांनी त्यांनी अध्यात्मावरही विविधांगी लेखन केले आहे.

## प्र.चिं. शेजवलकर यांनी लिहिलेली पुस्तके 
* आठवणीतील माणसं
* उद्योजकांची कर्तृत्वगाथा
* तुमच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी
* नव्या युगाची स्पंदने (संपादित सामाजिक लेख) (गं.बा.सरदार यांचे निवडक लेख)
* प्रसाद प्रभाकर
* भारताचा आर्थिक विकास
* मधुपरीक्षा
* महाराष्ट्राचा आर्थिक विकास
* यशस्वी जीवनाचे रहस्य
* यशस्वी सुखी जीवन
* यशोगाथा (चर्चा पान पहावे)
* विक्रय व्यवसाय आणि जाहिरात कला (सहलेखक मो.स. गोसावी)
* व्यापार संघटन
* सहकारी संस्थांची व्यवस्था व चिटणिसांची कामे
* स्वगत
* स्वातंत्र्याची २५ वर्षे

(अपूर्ण)

## प्र.चिं. शेजवलकर यांच्यासंबंधी लिहिली गेलेली पुस्तके 
* प्र.चिं. शेजवलकर (प्रसाद प्रकाशन)

## पुरस्कार 
प्र.चिं. शेजवलकर यांना प्रसाद प्रकाशनातर्फे कै. मंजिरी जोशी स्मृती गौरव पुरस्कार प्रदान झाला. (२-६-२०१७)

वर्ग:मराठी लेखक
सोमनाथ अवघडे

**सोमनाथ अवघडे** मराठी चित्रपट अभिनेता आहे. याने *फँड्री* या चित्रपटात काम केले आहे. फॅन्ड्री चित्रपटातील 'जब्या' या भूमिकेसाठी त्यांला सर्वोत्कृष्ट अभिनयाचा राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला.

## प्रारंभिक जीवन आणि कुटुंब 
सोमनाथ अवघडे हा केम, करमाळा तालुका, सोलापूर जिल्ह्यातील आहे. त्याच्या कुटुंबात आई वडील मोठा भाऊ रवी आणि बहीण अंबिका आहेत. सोमनाथचे वडील लक्ष्मण अवघडे यांचा व्यवसाय पोतराज व ते हलगीही वाजवतात आणि आई शेतात मोलमजुरी करते.

## कारकीर्द 
अवघडे यांनी आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात *फॅन्ड्री* या चित्रपटातून केली आणि या चित्रपटातील त्याच्या उत्कृष्ट अभिनयामुळे तो प्रसिद्ध झाला. दिग्दर्शक नागराज मंजुळे हे करमाळ्यातील जेऊर गावचे आहेत. 2011 मध्ये 'पिस्तुल्या' या लघुपटासाठी त्यांना राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला होता. त्यानिमित्त केम गावात मंजुळे यांचा सत्कार होणार होता. जेव्हा ते कार्यक्रमाला आले तेव्हा त्यांनी सोमनाथला हलगी वाजवताना पाहिले आणि तिथेच सोमनाथची *फॅन्ड्री* चित्रपटाचा नायक म्हणून निवड झाली. 

पुढे त्याने *फ्रि हिट दणका* आणि अमिताभ बच्चन स्टारर *झुंड* या चित्रपटात अवघडे यांनी मुख्य भूमिका केल्या.  2023 मध्ये मंजुळे यांनी अवघडेला घर बंदुक बिरयानी कास्ट केले.

## चित्रपट 
* *फॅन्ड्री*
* *फ्रि हिट दणका* 
* *झुंड* 
* *घर बंदूक बिरयानी* 
* *संघर्षयोद्धा मनोज जरांगे पाटील* 

## पुरस्कार 
* ६१वे राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार - सर्वोत्कृष्ट बाल कलाकार 
* पुणे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव - सर्वोत्कृष्ट अभिनेता 
* अजिंक्य डीवाय पाटील फिल्मफेर अवॉर्ड्स (मराठी) - सर्वोत्कृष्ट बाल कलाकार 
* म.टा सन्मान - सर्वोत्कृष्ट बाल कलाकार

## संदर्भ
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते

## बाह्य दुवे 
*
राधनपूर

**राधनपूर** भारताच्या गुजरात राज्यातील छोटे शहर आहे. पाटण जिल्ह्यातील शहराची लोकसंख्या २००८ च्या अंदाजानुसार ५०,००० होती.

राधनपूर संस्थान इ.स. १६९३मध्ये स्थापन झालेले छोटे राज्य होते.

## नावाची व्युत्पत्ती
परंपरेनुसार या शहरा फतेह खान बलोचचा वंशज राधन खानचे नाव देण्यात आले आहे. राधन खानने गुजरातचा बादशहा तिसऱ्या अहमदशाहकडून हा प्रदेश जिंकून घेतल्यावर येथे आपल्या नावाने शहर वसवले.

वर्ग:गुजरातमधील शहरे
वर्ग:महेसाणा जिल्हा
किरोव

**किरोव** (, जुनी नावे: व्यात्का, ख्लायनोव) हे रशिया देशाच्या किरोव ओब्लास्ताचे मुख्यालय आहे. आहे. किरोव शहर रशियाच्या पश्चिम भागात उरल पर्वतरांगेजवळ व्यात्का नदीच्या काठावर वसले आहे. २०१० सालच्या गणनेनुसार येथील लोकसंख्या ४.७४ लाख होती.

किरोव हे सायबेरियन रेल्वेवरील एक स्थानक आहे.

## हे सुद्धा पहा
*रशियामधील शहरांची यादी

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
*

वर्ग:रशियामधील शहरे
पिस्तुल्या

**पिस्तुल्या** हा नागराज मंजुळे यांनी तयार केलेला १५ मिनिटांचा लघुपट होय. या  लघुपटाला इ.स.२०१० मध्ये राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला आहे.

वर्ग:मराठी लघुपट
व्यात्का नदी

[इवलेसे|180px|[किरोवजवळून वाहणारी व्यात्का नदी]]
**व्यात्का नदी** (रशियन: Вя́тка) रशियाच्या किरोव ओब्लास्त आणि तातारस्तान मधून वाहणारी नदी आहे. ही नदी कामा नदीची उपनदी असून हीचे पाणलोट क्षेत्र १,२९,००० वर्गकिमी तर लांबी १,३१४ किमी आहे.

वर्ग:रशियामधील नद्या
मर्काझी प्रांत

**मर्काझी प्रांत** (फारसी: استان همدان , *ओस्तान-ए-मर्काझी* ) हा इराणच्या ३१ प्रांतांपैकी एक प्रांत आहे. "मर्काझी" या शब्दाचा अर्थ "मध्यवर्ती" असा असला, तरी मर्काझी प्रांत इराणाच्या वर्तमान सीमांनुसार पश्चिम भागात वसला आहे. या प्रांताचे क्षेत्रफळ २९,१२७ वर्ग कि.मी. असून इ.स. २००६ च्या गणनेनुसार प्रांताची लोकसंख्या सुमारे १३.५ लाख आहे. इ.स. १९८० साली जुन्या मर्काझी प्रांताचे विभाजन करून वर्तमान मर्काझी प्रांत आणि तेहरान प्रांत यांची निर्मिती करण्यात आली, तसेच काही भाग इस्फहान, सेमनान, जंजान प्रांतांस जोडण्यात आले.

अराक हे मर्काझी प्रांताचे राजधानीचे शहर आहे.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:इराणचे प्रांत
नागराज मंजुळे

**नागराज पोपटराव मंजुळे** हे भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक, अभिनेते, आणि मराठी कवी आहेत. ते "पिस्तुल्या" या लघुपटाचे आणि फॅंड्री, सैराट, व झुंड  या चित्रपटांचे दिग्दर्शक आहेत.

## व्यक्तिगत जीवन
हे सोलापूर जिल्हयातील, करमाळा तालुक्यातील जेऊर गावचे आहेत. त्यांचा जन्म वडार समाजात झाला. जेऊर सारख्या छोट्या गावातून येऊन आपल्या लेखणी आणि दिग्दर्शन कौशल्याद्वारे मायानगरीत एक वेगळे अस्तित्त्व निर्माण करणारा कवी. सुरुवातीला पोलीस हवालदार, सिक्युरिटी गार्ड, इस्त्रीवाला अशी कामे त्यांनी केली.

### शिक्षण
त्यांचे लग्न झाले तेव्हा ते फक्त १९ वर्षांचे होते आणि १२वीत शिकत होते. वडार समाजात शिक्षणाचे प्रमाण अत्यंत कमी, तरीही नागराज यांचे पदवीपर्यंतचे शिक्षण जेऊर येथे झाले. पुढील शिक्षणासाठी ते पुणे विद्यापीठात शिकायला आले. मंजुळे यांनी मराठी विषयात एम.ए. आणि पुढे एम.फिल. केले. त्यानंतर नगरच्या महाविद्यालयात मास कम्युनिकेशनचा दोन वर्षाचा कोर्स पूर्ण केला. आणि तिथेच प्रोजेक्टचा एक भाग म्हणून 'पिस्तुल्या' ही पहिला लघुपट निर्माण केला.

## कारकीर्द 
मंजुळेच्या 'पिस्तुल्या' या पहिल्या लघुपटाला आणि त्यातील बालकलाकार सुरज पवार यांना राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला आहे. शाळेत जाण्यासाठी दलित मुलांची इच्छा तसेच कुटुंबाच्या गरिबीमुळे तसेच त्याच्या जमातीसाठी ह्या समाजात खोलवर रुजलेले द्वेष आणि तिरस्कार या कारणांमुळे मुलांना औपचारिक शिक्षण मिळण्यासाठीची असमर्थता हा लघुपट दर्शवितो. प्रथम चित्रपट फॅंड्री फेब्रुवारी २०१४ मध्ये प्रदर्शित झाला. फॅंड्री म्हणजे कैकाडी भाषेतील डुक्कर. त्यांचा दुसरा चित्रपट 'सैराट' सर्वाधिक कमाईचा चित्रपट ठरला.
त्यांचा 'उन्हाच्या कटाविरूद्ध' हा कवितासंग्रहही प्रकाशित आहे. 

खासदार नरेंद्र जाधव म्हणतात की, “नागराज मंजुळे हे २१व्या शतकातील सत्यजित राय आहेत. अस्सल आणि वास्तववादी समाजचित्रण तर ते करतातच, पण त्याहूनही महत्त्वाचे म्हणजे ते सामाजिक संदेश देऊन जातात.”

## चित्रपट
* पिस्तुल्या (लघुपट)
* फॅंड्री (मराठी चित्रपट) 
* सैराट (मराठी चित्रपट) : या चित्रपटाची ६६व्या बर्लिन आंतरराष्ट्रीय चित्रपटमेळ्यासाठी निवड झाली.
* पावसाचा निबंध (मराठी लघुपट) : या लघुपटाला ६५व्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार सोहळ्यामद्धे सर्वोत्कृष्ट लघुपट हा पुरस्कार मिळाला.  
* नाळ (मराठी चित्रपट)
* झुंड (हिंदी चित्रपट)
* घर बंदूक बिरयानी (मराठी चित्रपट) 

## पुरस्कार
* भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर पुरस्कार (२०१७)
* 'उन्हाच्या कटाविरुद्ध' या त्यांच्या कविता संग्रहास भैरू रतन दमानी (२०११), नारायण सुर्वे काव्य प्रतिभा(२०१४) आणि दया पवार स्मृती (२०१४)पुरस्कार मिळाले आहेत.
* 

## संदर्भ
वर्ग:मराठी दिग्दर्शक
वर्ग:हिंदी दिग्दर्शक 
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:आंबेडकरवादी 
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:मराठी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
मंगलाष्टक वन्स मोअर

**मंगलाष्टक वन्स मोअर** हा २०१३ साली प्रदर्शित झालेला एक मराठी प्रणयपट आहे. ह्या चित्रपटाचे कथाकार व दिग्दर्शक समीर जोशी असून स्वप्नील जोशी व मुक्ता बर्वे ही लोकप्रिय जोडी आघाडीच्या भूमिकेत आहे.

## बाह्य दुवे 
*
झंजान प्रांत

**झंजान प्रांत** (लेखनभेद: **जंजान प्रांत**) (फारसी: استان زنجان , *ओस्तान-ए-झंजान* ; अझरबैजानी: زنگان اوستانی ) हा इराणच्या ३१ प्रांतांपैकी एक प्रांत आहे. इराणाच्या वायव्य भागात वसलेल्या या प्रांताची राजधानी झंजान येथे आहे. प्रांताचे क्षेत्रफळ २१,७७३ वर्ग कि.मी. असून लोकसंख्या सुमारे १० लाख आहे. प्रांतातील प्रजेत अझेरी वांशिकांचे बाहुल्य असून, त्यांच्याखालोखाल ताती व कुर्दी लोकांचे वास्तव्य येथे आहे.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:इराणचे प्रांत
उबुंटु-विचारधारा

उबुण्टचा अर्थ मानवता होतो. हे एक झुलू भाषेतील शब्द असून त्याचा अर्थ होतो 'तुम्ही आहात, म्हणून मी आहे'. 
दक्षिण आफ्रिकेचे माजी राष्ट्रपती नेल्सन मंडेला यांनी या विचारसरणीचा प्रसार केला.
आल्मेरिया

**आल्मेरिया** () हे स्पेन देशाच्या आंदालुसिया संघामधील एक शहर आहे. आल्मेरिया स्पेनच्या दक्षिण भागात भूमध्य समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसले असून २०१३ साली येथील लोकसंख्या सुमारे १.९३ लाख होती.

यू.डी. आल्मेरिया हा स्पॅनिश ला लीगामध्ये खेळणारा फुटबॉल क्लब येथेच स्थित आहे.

## हे सुद्धा पहा
*स्पेनमधील शहरांची यादी

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

*

वर्ग:स्पेनमधील शहरे
वर्ग:आल्मेरिया
बॉबी मॅकफेरिन

**रॉबर्ट कीथ** *बॉबी* **मॅकफेरिन, जुनियर** (मार्च ११, इ.स. १९५०:मॅनहॅटन, न्यू यॉर्क, अमेरिका - ) हा अमेरिकन संगीतकार आणि गायक आहे. याचे १९८८ चे *डोंट वरी, बी हॅपी* हे गाणे लोकप्रिय झाले. मॅकफेरिनने आतापर्यंत दहा ग्रॅमी पुरस्कार मिळवले आहेत.

वर्ग:अमेरिकन संगीतकार
वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म
एफ.सी. अम्कार पर्म

**एफ.सी. अम्कार पर्म** () हा रशिया देशाच्या पर्म शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. हा संघ २००५ सालापासून रशियन प्रीमियर लीग स्पर्धेमध्ये खेळत आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:रशियन फुटबॉल क्लब
मलेशिया एरलाइन्स फ्लाइट ३७०

**मलेशिया एरलाइन्स फ्लाइट ३७०** हे मलेशिया एरलाइन्सचे कुआलालंपुर आंतरराष्ट्रीय विमानतळाहून बीजिंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळाकडे जाणारे उड्डाण होते.

बोईंग ७७७-२००ईआर प्रकारचे हे विमान मार्च ८, इ.स. २०१४ रोजी थायलंडवर असताना नाहीसे झाले. यात कर्मचारी व प्रवाशांसह २३९ व्यक्ती होत्या.

२९ जुलै, इ.स. २०१५ रोजी या विमानाच्या पंखाचा एक भाग व इतर तुकडे हिंदी महासागरातील रियुनियन बेटावर वाहू आले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:२०१४ मधील विमान अपघात व दुर्घटना
वर्ग:मलेशिया एरलाइन्स
एफ.सी. रुबिन कझान

**एफ.सी. रुबिन कझान** (; तातर: Рубин Казан футбол төркеме) हा रशिया देशाच्या कझान शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. हा संघ सध्या रशियन प्रीमियर लीग स्पर्धेमध्ये खेळतो.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:रशियन फुटबॉल क्लब
वर्ग:कझान
श्री.ज. जोशी

श्री.ज. जोशी हे पुण्यात राहणारे एक मराठी लेखक आणि अनुवादक होते. 

## श्री.ज. जोशी यांनी लिहिलेली पुस्तके
* अंगण
* अनिकेत 
* अनुभव
* ऑडिट टूर
* आनंदी गोपाळ
* इथे थबकली गंगामाई (अनुवादित, मूळ पुस्तक : Bend in the Ganges, लेखक- मनोहर साळगावकर)
* उत्तर ध्रुव
* ऐलमा पैलमा (भा१, २, ३)
* ओलेता दिवस
* कलंकिनी
* काचपात्र
* काळी माती हिरवी नाती(अनुवादित, मूळ लेखक रेणू फणीश्वरनाथ)
* कोंबडी
* गवतातले घर्कुल
* गाईड (अनुवादित, मूळ लेखक : आर.के. नारायण)
* गोमती
* चार्वाक
* जोशी पुराण
* डेड एन्ड
* थोडं माझं पण...
* दुहेरी
* धूमकेतू
* न रुजलेली वेल
* नावनिशाणी
* निवडक श्री.ज.
* पंढरीनाथ
* पाढरपेशांचे जग
* पाप
* पालवी
* पुणेरी
* पुरोची कहाणी (अनुवादित, मूळ्लेखिका अमृता प्रीतम)
* प्रकाशाची सावली
* प्लीज पुन्हा नको
* भरती ओहोटी
* माझी माणसं
* माझ्या साहित्याचा बॅलन्सशीट
* मामाचा वाडा
* मा का लिहितो? (संपादित; विविध लेखकांच्या मनोगतांचे संपादन)
* मृगजळ (अनुवादित, मूळ इंग्रजी कादंबरी -दि राईज ऑफ सिलास लाफम,  लेखक - विल्यम डीन हाॅवॆल्स). या पुस्तकाचे वि.ग. कानिटकर यांचे वृत्तपत्रात छापलेले परीक्षण, त्यांच्या 'अभिप्राय' या पुस्तकात आले आहे. जालावरून वाचता येते.
* यात्रा
* रघुनाथाची बखर
* वृत्त्पत्र
* वेचक लक्ष्मणराव सरदेसाई
* शृंगारवेल
* संगत
* संपूर्ण श्रीकृष्ण कथा
* समाधी
* समिधा
* सरता उन्माद
* साखळी
* साळसूद
* सुचलं...लिहिलं! (बदलत्या मराठी समाजाचा मागोवा घेणारे ललित लेख)
* सुलभा
* सूर्यापोटी
* स्थावर
* हॉटेल पॅलेस

## पुरस्कार
* पुणे नगर वाचन मंदिर ही संस्था दरवर्षी श्री,ज, जोशी यांच्या नावाचा साहित्य पुरस्कार देते.

वर्ग:मराठी लेखक
रशियन प्रीमियर लीग

**रशियन फुटबॉल प्रीमियर लीग** () ही रशियामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल साखळी स्पर्धा आहे. रशियामधील सर्वोच्च पातळीवरील ह्या लीगमध्ये दरवर्षी रशियामधील १६ सर्वोत्तम क्लब भाग घेतात. हंगाम संपल्यानंतर क्रमवारीमधील सर्वात खालच्या २ क्लबांची हकालपट्टी *नॅशनल फुटबॉल लीग* ह्या दुय्यम पातळीवरील लीगमध्ये होते तर नॅशनल फुटबॉल लीगमधील सर्वोत्तम २ संघांना प्रीमियर लीगमध्ये बढती मिळते. 

२००१ सालापासून खेळवल्या जात असलेल्याला लीगामध्ये आजवर ५९ स्पॅनिश क्लबांनी भाग घेतला असून रेआल माद्रिदने आजवर ३२ तर एफ.सी. बार्सेलोनाने २२ वेळा ही स्पर्धा जिंकली आहे.

## सद्य संघ
## बाह्य दुवे
*  अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:रशियामधील खेळ
वर्ग:राष्ट्रीय फुटबॉल प्रिमियर लीग
ग्रोझनी

**ग्रोझनी** (; चेचन: Соьлжа-Гӏала) हे रशिया देशाच्या कॉकेशस भागातील चेचन्या प्रजासत्ताकाचे मुख्यालय आहे. आहे. ग्रोझनी शहर सुन्झा नदीच्या काठावर वसले असून २०१० सालच्या गणनेनुसार येथील लोकसंख्या २.७२ लाख होती.

१९९१ सालच्या सोव्हिएत संघाच्या विघटनानंतर चेचन्याने रशियापासून स्वातंत्र्याची घोषणा केली व त्यानंतर झालेल्या दोन युद्धांमध्ये ग्रोझनीची मोठ्या प्रमाणावर पडझड झाली. दुसऱ्या चेचन युद्धामध्ये रशियाचा विजय झाल्यानंतर हे शहर पुन्हा रशियाच्या अधिपत्याखाली आले. युद्धानंतरच्या काळात येथील बहुसंख्य इमारतींची पुनर्बांधणी केली गेली.

रशियन प्रीमियर लीगमध्ये खेळणारा एफ.सी. तेरेक ग्रोझनी हा फुटबॉल संघ येथेच स्थित आहे.

## हे सुद्धा पहा
*रशियामधील शहरांची यादी

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
*

वर्ग:रशियामधील शहरे
वर्ग:चेचन्या
वर्ग:ग्रोझनी
वसू भगत

**वसू भगत** ( - मृत्यू: ६ मे, इ.स. २०१०) हे मराठी नाटककार व लेखक होते. भगतांचे मूळ गाव नागपूर. पुण्याच्या फिल्म इन्स्टिट्यूटमध्ये त्यांनी शिक्षण घेतले. तिथून त्यांनी दिग्दर्शन व चित्रपटलेखन या विषयात डिप्लोमा मिळवला. फिल्म इन्स्टिट्यूटच्या पहिल्या बॅचचे ते गोल्ड मेडॅलिस्ट होते. वसू भगतांनी लिहिलेल्या 'जंगली कबुतर' या कमलाकर सारंग दिग्दर्शित नाटकाचे नटेश्वर या संस्थेने दोन हजाराहून अधिक प्रयोग केले.

## लेखन 
भगतांनी 'माणूस' साप्ताहिकातून बरेच लेखन केले. त्यांनी चित्रपटविषयक लेखनही केले. त्यांनी एकूण नऊ नाटके लिहिली. त्यातील 'वासवदत्ता', 'नियती', 'मृत्यूछाया' या नाटकांना पारितोषिके मिळाली. 'प्रकाशाची झाडे' या त्यांनी लिहिलेल्या लघुकथासंग्रहाला महाराष्ट्र राज्य वाङ्मय पुरस्कारही मिळाला. त्यांनी लिहिलेले 'जंगली कबुतर' हे नाटक मराठीबरोबरच गुजराती रंगभूमीवरही गाजले. त्यावर हिंदी चित्रपटही निर्माण झाला.

## निधन 
वसू भगत यांचे मालाड येथील रिद्धिविनायक हॉस्पिटलमध्ये ६ मे, इ.स. २०१० यादिवशी ह्रदयविकाराच्या झटक्याने निधन झाले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू
वर्ग:मराठी नाटककार
एफ.सी. डायनॅमो मॉस्को

**एफ.सी. डायनॅमो मॉस्को** () हा रशिया देशाच्या मॉस्को शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. रशियामधील सर्वात जुना असलेला हा संघ सध्या रशियन प्रीमियर लीग स्पर्धेमध्ये खेळतो.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:रशियन फुटबॉल क्लब
वर्ग:मॉस्को
स्वामी राम

*श्री* **स्वामी राम** (इ.स. १९२५ - इ.स. १९९६) हे एक भारतीय योगी होते. पाश्चात्य वैज्ञानिकांना आपला आणि आपल्या क्षमतांचा अभ्यास करू देण्यास परवानगी देणाऱ्या मोजक्या योग्यांमध्ये त्यांचा समावेश होतो. १९६० च्या दशकात मेनिंगर क्लिनिकमधील वैज्ञानिकांना त्यांनी आपली तपासणी करण्यास अनुमती दिली. हृदयाची गती, रक्तदाब, शरीराचे तापमान नियंत्रित करणाऱ्या प्रक्रिया अनैच्छिक (व्यक्तीच्या ताब्यात नसणाऱ्या) मानल्या जातात; स्वामी रामांचे या प्रक्रियांवर नियंत्रण कसे आहे याचा अभ्यास मेनिंगर क्लिनिकमधील वैज्ञानिकांनी केला.

वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९६ मधील मृत्यू
अझाक्सियो

**अझाक्सियो** (; कॉर्सिकन: Aiacciu) हे फ्रान्स देशाच्या कॉर्सिका बेटावरील सर्वात मोठे शहर आहे. अझाक्सियो शहर कॉर्सिका बेटाच्या पश्चिम भागात भूमध्य समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसले असून ते मार्सेलच्या आग्नेयेस २१० सागरी मैलांवर स्थित आहे.

इ.स. १७६९ साली नेपोलियन बोनापार्टचा जन्म अझाक्सियो येथे झाला होता.

## खेळ
फुटबॉल हा येथील सर्वात लोकप्रिय खेळ असून लीग १मध्ये खेळणारा ए.सी. अझाक्सियो हा येथील प्रमुख संघ आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 
*

वर्ग:फ्रान्समधील शहरे
वर्ग:कॉर्स
ऑत-कॉर्स

**ऑत-कॉर्स** () हा फ्रान्स देशाच्या कॉर्स प्रदेशातील एक विभाग आहे. हा विभाग कॉर्सिका बेटाच्या उत्तर भागात वसला असून त्याच्या उत्तर, पूर्व व पश्चिम दिशांना भूमध्य समुद्र आहे. बास्तिया हे येथील प्रमुख शहर आहे. 

## बाह्य दुवे 
*  समिती 

वर्ग:फ्रान्सचे विभाग
वर्ग:कॉर्स
बास्तिया

**बास्तिया** (; कॉर्सिकन: Bastia) हे फ्रान्स देशाच्या कॉर्सिका बेटावरील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर (अझाक्सियो खालोखाल) आहे. बास्तिया शहर कॉर्सिका बेटाच्या उत्तर भागात भूमध्य समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसले असून ते इटलीच्या एल्बा ह्या बेटाच्या पश्चिमेस ५० किमी अंतरावर स्थित आहे.

## खेळ
फुटबॉल हा येथील सर्वात लोकप्रिय खेळ असून लीग १मध्ये खेळणारा एस.सी. बास्तिया हा येथील प्रमुख संघ आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ
*

वर्ग:फ्रान्समधील शहरे
वर्ग:कॉर्स
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
मागादान

**मागादान** () हे रशिया देशाच्या मागादान ओब्लास्तचे मुख्यालय आहे. मागादान शहर रशियाच्या अति-पूर्व भागात ओखोत्स्कच्या समुद्रकिनाऱ्यावर वसले असून ते ह्या भागातील एक महत्त्वाचे बंदर आहे.

## हे सुद्धा पहा
*रशियामधील शहरांची यादी

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
*

वर्ग:रशियामधील शहरे
वर्ग:मागादान ओब्लास्त
जोहान क्लोएट

**जोहानेस डॅनिएल क्लोएट** ( २१ जुलै २९७१) हा दक्षिण आफ्रिका देशाचा एक आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट पंच आहे.

## बाह्य दुवे
*क्रिकइन्फोवरील माहिती

वर्ग:क्रिकेट पंच
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेमधील व्यक्ती
आनंद कुमार

right|thumb|250px|आनंद कुमार
**आनंद कुमार** (१ जानेवारी, इ.स. १९७३ पाटणा; बिहार - हयात) हे भारतीय गणितज्ञ आहेत. हुशार असलेल्या परंतु गरिबीमुळे मागे पडणाऱ्या विद्यार्थ्यांना मोफत गणित शिकवण्याचा उपक्रम बिहारमध्ये 'सुपर-३०' या नावाने ते चालवितात.

इ.स. १९९२ साली आनंदकुमारांनी 'रामानुजन स्कूल आॅफ मॅथेमॅटिक्स' ही संस्था सुरू केली. या संस्थेकडून मुलांची चाचणी घेऊन त्यातून ३० जणांची निवड केली जाते व त्यांना आयआयटी प्रवेश व इतर अनेक परिक्षांसाठी प्रशिक्षण दिले जाते. डिस्कव्हरी वाहिनीने त्यांच्या या गणित वर्गावर एक तासाचा कार्यक्रम केला होता.

आनंदकुमारांचे गणितातील शोधनिबंध 'मॅथेमॅटिकल स्पेक्ट्रम' व 'द मॅथेमॅटिकल गॅझेट' या नियतकालिकातून प्रसिद्ध झालेले आहेत.

## पुरस्कार 
इ.स. २०१४ साली राजकोट येथे झालेल्या गणित संमेलनात आनंदकुमार यांना 'श्रीनिवास रामानुजन पुरस्कार' देण्यात आला.
स्वामी ब्रम्हानंद पुरस्कार

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* सुपर-३० चे अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:भारतीय गणितज्ञ
वर्ग:इ.स. १९७३ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बाजीगर

**बाजीगर** हा १९९३ साली प्रदर्शित झालेला एक भारतीय हिंदी चित्रपट आहे. अब्बास-मस्तान ह्यांनी दिग्दर्शन केलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये शाहरूख खानने प्रथमच खलनायकाची भूमिका केली. अभिनेत्री शिल्पा शेट्टी हिने बाजीगरमधून बॉलिवूडमध्ये पदार्पण केले. हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर प्रचंड यशस्वी ठरला व त्याला अनेक पुरस्कार मिळाले.

## पुरस्कार
### फिल्मफेअर पुरस्कार
*सर्वोत्तम अभिनेता - शाहरूख खान
*सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक - अन्नू मलिक
*सर्वोत्तम पुरुष पार्श्वगायक - कुमार सानू

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:अब्बास-मस्तान दिग्दर्शित चित्रपट
आपेगाव

**आपेगाव** हे छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील पैठण तालुक्यातील गाव आहे. हे संत ज्ञानेश्वर यांचे जन्म गाव होय. पैठण तालुक्यापासून आपेगाव १० किलोमीटर अंतरावर गोदावरी नदीकाठी वसलेले आहे. ज्ञानेश्वरांची 3 भावंडे आहेत. सर्वात मोठा निवृत्तीनाथ तर सोपान आणि मुक्ता की लहान आहेत. ज्ञानेश्वर चे वडील विठ्ठलपंत काही वर्षासाठी तीर्थयात्रेला गेले होते तेच ते आळंदी या ठिकाणी थांबले यादरम्यान आपेगाव येथे आपल्या कुटुंबासोबत राहत असलेले ज्ञानेश्वर यांना लोक सन्याशाची पोर म्हणून छळत असे. त्यांना गावातून बहिष्कृत करण्याचा प्रयत्न केला त्यावेळी आपेगाव आणि तसेच महाराष्ट्रातील मोठ्या अंतरापर्यंत पुरोगामी ब्राम्हणांचे वर्चस्व होते तसेच जातीभेद उंबरठयावर होते.

वर्ग:छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील गावे
भवभूती

**भवभूती** हे सुमारे ८व्या शतकात होऊन गेलेले एक संस्कृत नाटककार होते.त्यांनी उत्तररामचरित, महावीरचरित आणि मालतीमाधव या रूपकांची रचना केली.
दक्षिणपथातील पद्मपूर या ठिकाणी ते रहात असत.त्यांच्या वडिलांचे नाव नीलकंठ व आईचे नाव जातूकर्णी होते.
संस्कृत साहित्यातील करुण रसात्मक उत्तररामचरित्र या कलाकृतीतील प्रतिभा आविष्कारामुळे 'उत्तररामचरिते भवभूतिर्विशिष्यते।' ही उक्ति अन्वर्थक ठरते.

वर्ग:साहित्यिक
वर्ग:संस्कृत नाटककार
उत्तररामचरित्र (नाटक)

इवलेसे

**उत्तररामचरित्र** हे भवभूतीनी लिहिलेले नाटक असून, त्यात सात अंक आहेत. त्यात रामराज्याभिषेक ते सीतात्याग पर्यंत रामायणाची कथा आहे. यात कवीकल्पनेला बराच वाव दिला गेला आहे.

वर्ग:संस्कृत नाटके
वर्ग:रामायण
महावीर चरित्र (नाटक)

**महावीर चरित्र** या भवभूतींनी लिहिलेल्या संस्कृत नाटक वीर रसावर आधारीत आहे. हे नाटक अपूर्ण आहे असे म्हणतात. त्याचे फक्त पाचच अंक उपलब्ध आहेत.या नाटकात रामाचे वर्णन आहे.

वर्ग:संस्कृत नाटके
मालतीमाधव (नाटक)

**मालतीमाधव** हे भवभूतींनी लिहिलेले एक नाटक आहे.यात दहा अंक आहेत.ही एक प्रेमकथा आहे.हे त्यांचेद्वारे भारताच्या उत्तरेत लिहीण्यात आलेले नाटक आहे.त्यात तेथील नद्या,झाडे, वाडे, देवालये इत्यादींचा सुंदर उल्लेख करण्यात आलेला आहे.असे समजण्यात येते कि या नाटकाचा पहिला प्रयोग कालप्रियनाथाच्या यात्रेत करण्यात आला.

वर्ग:संस्कृत नाटके
मोहन वाघ

**मोहन वाघ** ( ७ डिसेंबर, इ.स. १९२९ - मृत्यू: २४ मार्च, इ.स. २०१०) हे छायाचित्रकार, नाट्यनिर्माते, नाट्यदिग्दर्शक, प्रकाशयोजनाकार तसेच नेपथ्यकार होते.

## कारकीर्द 
मोहन वाघांनी वीस वर्षे वृत्तपत्र छायाचित्रकार म्हणून काम केले. २३ नोव्हेंबर, इ.स. १९६७ रोजी त्यांनी स्वतःची चंद्रलेखा ही नाट्यसंस्था काढली. तिच्यामार्फत त्यांनी जवळपास ८० नाटकांची निर्मिती करून त्यांचे सोळा हजाराच्यावर प्रयोग केले. ३१ डिसेंबर १९७० रोजी मध्यरात्रीनंतर दोन वाजता 'गारंबीचा बापू' या नाटकाचा पहिला प्रयोग त्यांनी मुंबईच्या शिवाजी मंदिरात केला. त्यानंतर दरवर्षी ३१ डिसेंबरच्या मध्यरात्री नवीन नाटक रंगभूमीवर आणण्याचा पायंडा त्यांनी शेवटपर्यंत जपला.

 मोहन वाघांनी नवख्या कलाकारांना घेऊन केलेल्या 'ऑल दी बेस्ट' नाटकाचे तीन हजारांवर प्रयोग झाले आहेत. 'स्वामी'चा शतकमहोत्सवी प्रयोग त्यांनी शनिवारवाड्यावर केला, 'गगनभेदी'चा पहिला प्रयोग त्यांनी लंडनच्या गोल्डन लेन थिएटरमध्ये केला, 'गुलमोहर'चा पहिला प्रयोग विक्रांत युद्धनौकेवर केला तर १० डिसेंबर, इ.स. १९९८ रोजी 'रणांगण' नाटकाचा पहिला प्रयोग पानिपतच्या रणागणांवर केला. १९८८ च्या ३१ डिसेंबरला एकाच दिवशी त्यांनी तीन नवीन नाटकांचे शुभारंभ केले तसेच इ.स. १९९१ साली चंद्रलेखाच्या रौप्यमहोत्सवानिमित्त एकाच वेळी मोहन वाघांनी नऊ नाटकांचे मुहूर्त केले. मोहन वाघ यांनी स्वतः 'रात्र उद्याची' आणि 'ब्लॅकगेम' ही दोन नाटके लिहून आणि दिग्दर्शित करून रंगभूमीवर आणली होती.

## मोहन वाघ यांनी निर्मिती केलेली प्रसिद्ध नाटके 
* ‘ऑल दी बेस्ट’
* ‘गगनभेदी
* ‘गारंबीचा बापू’
* ‘गुड बाय डॉक्टर’
* ‘घरात फुलला पारिजात’
* ‘तरुण तुर्क, म्हातारे अर्क’
* ‘ती फुलराणी’
* ‘रणांगण’
* ’रमले मी’
* ‘वाऱ्यावरची वरात’
* ‘स्वामी’
*'दीपस्तंभ'
*'आसू आणि हसू'
*'गोड गुलाबी'
*'संगीत शतजन्म शोधिताना'
*गंध निशिगंधाचा
*सोनपंखी

## मोहन वाघ यांचे नेपथ्य असलेली ’श्रींची इच्छा’ या नाट्यसंस्थेची नाटके 
* गोलमाल
* मृत्युंजय
* संकेत मिलनाचा

## पुरस्कार 
कमाल अमरोहींच्या पाकिजासाठी त्यांना डिझाईनचा राष्ट्रपती पुरस्कार मिळाला. नाट्य परिषदेतर्फे त्यांना जीवनगौरव पुरस्कारानेही सन्मानित करण्यात आले होते.

मोहन वाघ यांच्या स्मृतिप्रीत्यर्थ ’श्रींची इच्छा’ या संस्थेतर्फे चित्रकार रवी परांजपे यांना मोहन वाघ स्मृती पुरस्कार देण्यात आला. (२८-५-२०१५)

## इतर 
राज ठाकरे हे मोहन वाघ यांचे जावई आहेत.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू
आस्त्राखान

**आस्त्राखान** () हे रशिया देशाच्या आस्त्राखान ओब्लास्ताचे मुख्यालय आहे. आहे. आस्त्राखान शहर रशियाच्या नैर्ऋत्य भागात व्होल्गा नदीच्या काठावर व कॅस्पियन समुद्राच्या जवळ वसले आहे. २०१० सालच्या गणनेनुसार त्यावेळी येथील लोकसंख्या ५.२ लाख होती. 

## हे सुद्धा पहा
*रशियामधील शहरांची यादी

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
*

वर्ग:रशियामधील शहरे
वर्ग:आस्त्राखान ओब्लास्त
आनंद गायकवाड

**आनंद बळीराम गायकवाड** ( ऑगस्ट २८ ,इ.स.१९६० - हयात) समाजिक भान असलेले विद्रोही कवी, वैचारिक लेखक, पत्रकार, सामाजिक कार्येकर्ते त्यांचे विविध वृत्तपत्रांतून स्तंभलेखन प्रसिद्ध झाले आहे.आंबेडकरी विचाराचे राजकीय,सामाजिक,सांस्कृतिक सजग भान असणारे कार्यकर्ते, कथाकार,ललित लेखक,पथनाट्याची चळवळ राबवणारे नाटककार,अभ्यासू प्रगल्भ वक्ते तसेच विद्रोही कवी अशी त्यांची ओळख आहे.

## शिक्षण 
आनंद गायकवाड यांचे प्राथमिक व माध्यमिक शिक्षण यवतमाळ येथील नगरपरिषद शाळेत झाले आहे. त्यांनी *डॉ. आंबेडकर विचारधारा* या विषयात एम.ए. राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठ येथून केले असून सध्या ते डॉ. भाऊ लोखंडे, नागपूर विद्यापीठ यांच्या 'मार्गदर्शनाखाली मराठी कवितेतील "बुद्ध प्रतिमासृष्टी: एक चिकित्सक अभ्यास" यावर पीएच.डी. करत आहेत.रा.तु.म.अमरावती विद्यापीठातून  एल.एल.बी. झालेत.

## कवितासंग्रह 
आनंद गायकवाड यांचा "आखरीचं तुव्ह्च सडान चीबवीन" (कवितासंग्रह इ.स.२०१२) , "इस्तो" (कवितासंग्रह इ.स.२०१२) तसेच "हिंदाण" (कवितासंग्रह, इ.स.२०१२) प्रकाशित झालेले आहेत. "हिंदाण" हा एकल शब्द ओळीतील काव्यसंग्रह आहे, या प्रकारचे लेखन हा महाराष्ट्रातील पहिला प्रयोग आहे . तसेच आनंद गायकवाड सरांची "आखरीचं तुव्ह्च सडान चीबवीन" (कवितासंग्रह) मधील "रापी" ही कविता इयत्ता ९वीच्या 'कुमारभारती'त समाविष्ट करण्यात आली आहे.

## लेखसंग्रह 
* 'चौरस्ता' (लेखंसंग्रह,इ.स.२००३),
* 'सुरूंग' (एकपात्री प्रयोग,इ.स.२००५ ,)
* लढाई थांबली कुठे ? .?(दोन अंकी नाटक).
* हिंदू म्हणून मरणार नाही(लेखसंग्रह.इ.स.२०१०) 
* निळी माणसं(कथासंग्रह, इ.स.२०१२).प्रसिद्ध झाले आहे.

## सामाजिक कार्य 
* संस्थापक अद्यक्ष- नाग संगटना(राष्ट्रीय आंबेडकरी सुरक्षा दल)(National Ambedkarite Guard).
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठ , नामांतरण लढ्यात तुरुंगवास.

## राजकीय कार्य 
* उपाध्यक्ष यवतमाळ नगरपरिषद- इ.स.१९९१-९२ 
* आरोग्य सभापती, यवतमाळ नगरपरिषद- इ.स.१९९५-९६ 
* सार्वजनिक बांधकाम विभाग सभापती- इ.स.२००२-२००३ 
* आरोग्य सभापती, यवतमाळ नगरपरिषद- इ.स.२००४-०५ 
* सदस्य यवतमाळ नगरपरिषद- इ.स.२००६ ते इ.स. २०११ 
* डी.एस.फोर. व बहुजन समाज पक्ष यवतमाळ तालुका अध्यक्ष- इ.स.१९८२ ते इ.स.१९९५ 
* जिल्हा अध्यक्ष भारिप बहुजन महासंघ- इ.स.१९९५ ते २००४(राजीनामा दिला) आता आनंद गायकवाड हे कोणत्याही राजकीय पक्षाशी निगडीत नाहीत.
## सांस्कृतिक कार्य 
* सचिव, आंबेडकरी साहित्य व कला अकादमी संगटना 
* सचिव,आंबेडकरी साहित्य संमेलन इ.स.१९९७ व इ.स.२००३ 
* सचिव,आंबेडकरी युवा साहित्य संमेलन इ.स.२००८ 
* सचिव,भारतीय संविधान संमेलन इ.स.२०११ 
* श्रमिक साहित्य संमेलन इ.स.२०१२ तसेच फुले- आंबेडकरी स्मृती पर्व(इ.स.२००७), बुद्ध महोत्सव(इ.स.२०१२), अखिल भारतीय आंबेडकरी महिला साहित्य संमेलन(इ.स.२०१३) यांचे आयोजन व विविध सामाजिक, सांस्कृतिक कार्यक्रमात संचालन,आयोजन आनंद गायकवाड यांनी केले आहे.
* आनंद गायकवाड यांची फेब्रुवारी २०१८ मध्ये उमरखेड (जि.यवतमाळ)येथे संपन्न होणाऱ्या आंबेडकरी साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षपदी निवड झालेली आहे.

## प्रसिद्ध काव्यपंक्ती 
तो म्हणाला, तू बरेच दिवसांपासून एकच ड्रेस वापरतो, मी म्हणालो, अरे,या नंग्यांच्या दुनियेत एक ड्रेस काय वाईट आहे..?
## बाह्यदुवे 
वर्ग:विस्तार विनंती
वर्ग:कवी
वर्ग:विद्रोही कवी
वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:भारतीय व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९६० मधील जन्म
वर्ग:भारतीय बौद्ध
वर्ग:नवयान बौद्ध
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:लाल वर्ग असणारे लेख
संजीवनी (कवी)

**कवी संजीवनी** तथा **संजीवनी रामचंद्र मराठे** (१४ फेब्रुवारी, इ.स. १९१६:पुणे, महाराष्ट्र - १ एप्रिल, इ.स. २०००:पुणे) या एक कवितागायनासाठी प्रसिद्ध असलेल्या मराठी कवयित्री होत्या.

संजीवनी मराठे यांचे शिक्षण पुण्यात झाले. शाळकरी वयातच त्यांनी कविता करावयास सुरुवात केली. श्रीमती नाथीबाई दामोदर ठाकरसी महिला विद्यापीठाच्या त्या जी.ए. (गृहीतागमा) व एम. ए. होत्या.  आयुष्याच्या उत्तरार्धात संजीवनी मराठे आणि त्यांचे पती खानापूर-बेळगाव सोडून सांगलीस गेले. सांगलीत राममंदिराजवळच त्यांचा *रामकृपा* नावाचा बंगला होता. संजीवनीबाईंनी काही दिवस सांगलीच्या शाळेत शिक्षिकेचे काम केले.

संजीवनी मराठे यांना मिनी, भारती, अंजू या तीन मुली आणि प्रताप नावाचा मुलगा होता. प्रताप हा वैमानिक होता. अंजूने लग्नानंतर पाठविलेली पत्रे संजीवनी मराठे यांनी संपादित करून प्रकाशित केली.

## कवितासंग्रह आणि अन्य साहित्य
* अंजू (पत्रसंग्रह मूळ लेखिका - अंजू व्हॉन वेर्श (Anju Van Wersch)/संपादिका संजीवनी मराठे)
* आत्मीय
* इच्छामणी आणि इतर गोष्टी (बालसाहित्य)
* काव्यसंजीवनी (१९४८)
* गंमत (बालसाहित्य)
* चंद्रफूल (१९५१)
* चित्रा (१९४७)
* छाया (१९४९)
* ट्युलिप्सच्या देशातून (पत्रसंग्रह, मूळ लेखिका - अंजू व्हॉन वेर्श/ संपादिका संजीवनी मराठे)
* परिमला (१९५९)
* बरं का गं आई (१९६२- बालकवितासंग्रह)
* भावपुष्प (१९५१)
* मराठी साहित्य दर्शन (ललित लेख, भाग १ ते १०)
* माझा भारत (बालसाहित्य)
* माणिकमोती (बालकविता)
* मासुमा आणि इतर प्राणिकथा (बालसाहित्य)
* मी दिवाणी
* राका (१९३८). या संग्रहात ’संजीवनी;तील काही निवडक कविता पुन्हा आल्या आहेत.
* लाडकी लेक (१९७६) - अनुवादित बालकादंबरिका
* वाळवंटातील वाट
* संजीवनी (१९३२)
* संजीवनी (१९७६). निवडक कवितांचा संपादित संग्रह
* संसार (१९४३)
* हसू बाई हसू (१९६३-बालकवितासंग्रह)

## ध्वनिमुद्रित गीते
* अंगाई राजस बाळा, ऐकत धुंदींत स्वप्नांचें संगीत, लागो रे डोळ्यासी डोळा
* अंबरात नाजुकशी चंद्रकोर हासे
* आला स्वप्‍नांचा मधुमास
* आळविते मी तुला विठ्ठला
* जिवाचा जिवलगा नंदलाला
* या गडे हासू या
* शांत सागरी कशास उठविलीस मला हे गाणं ऐकलं लामिळेल टकावादळे (गायिका कांचनमाला बढे)
* सकल मिळुनि हसुनि
* सत्यात नाहि आले
* सोनियाचा पाळणा रेशमाचा
* हसतिल मजला कबीर मीरा
* अजाण आम्ही तुझी लेकरे तू सर्वांचा पिता

## पुरस्कार
महाराष्ट्र शासनाने ’बरं का गं आई’, आणि ’हसू बाई हसू’ या कवितासंग्रहांना पुरस्कारांनी सन्मानित केले आहे.

वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:इ.स. १९१६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००० मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
गोपाल नायक

गायक गोपाल नायक यांचा जन्म १२व्या शतकातला. हे देवगिरीच्या रामदेवराव राजाच्या दरबारात एक छंदप्रबंध (ध्रुपद गायनाचे पूर्वस्वरूप) गायक होते. 

इ.स. १२९७मध्ये जेव्हा अल्लाउद्दीन खिलजीने देवगिरीचे राज्य जिंकले तेव्हा त्याने गोपाल नायक यांचे गाणे ऐकायची इच्छा व्यक्त केली. गोपाल नायक सतत सहा दिवस गाणे ऐकवत राहिले. त्यावेळी अल्लाउद्दिनाने आपल्या सिंहासनाखाली अमीर खुसरोला लपविले होते.  तिथ बसून अमीर खुसरोने गोपाल नायकाच्या गायन पद्धतीचे ध्यानपूर्वक श्रवण केले. त्यामुळे जेव्हा अमीर खुसरो आणि गोपाल नायक यांच्यांत गायनाची स्पर्धा सुरू झाली तेव्हा अमीर खुसरोने त्याला अडवायला सुरुवात केली. गोपाल नायक गात असलेला राग हा ’मूळ राग’ नसून तो एका फारसी रागावर बेतलेला राग आहे, असे अमीर खुसरो म्हणाला,  आणि त्याने तो तथाकथित फारसी राग गाऊन दाखविला. . असे अनेकदा झाल्यावर गोपाल नायक याने आपला पराजय मान्य केला.

गोपाल नायक यांची खरी योग्यता अमीर खुसरो जाणून होता.  त्यामुळे त्याने गोपाल नायक आणि असे अनेक गायक दिल्लीला नेले, आणि देवगिरीला  जन्मलेले हिंदुस्तानी संगीत उत्तरी भारतात पोहोचले.

१३व्या शतकातल्या आयुर्वेदाचार्य आणि संगीतज्ञ शारंगदेव याने लिहिलेल्या ’संगीत रत्‍नाकर’ या ग्रंथावर टीका लिहिताना ’चतुर कल्लीनाथ’ याने ’ताल-व्याख्ये’च्या संदर्भात गोपाल नायकाचा उल्लेख केला आहे. गोपाल नायक हे एक पखवाज वादकही होते. त्यांनी संगीतातल्या ’देवगिरी बिलावल’ नावाच्या एका रागाची निर्मिती केली.

गोपाल नायक यांनी सुरू केलेली गानपद्धती पुढे किराणा घराणा या नावाने प्रसिद्ध झाली. त्या घराण्याचे पाचव्या पिढीतले गायक अब्दुल करीम खान यांनी किराणा गायकी लोकप्रिय केली.

## एक आख्यायिका
गोपाल नायक जेव्हा बैलगाडीने प्रवास करीत तेव्हा बैलांच्या मानेभोवती, त्या त्या वेळेनुसार रागवाचक नाद करणाऱ्या घंटा बांधत असत. त्यामुळे बैलगाडी धावू लागली की त्या विशिष्ट रागातले संगीत ऐकू येई.

वर्ग:शास्त्रीय गायन
बहाळ शिलालेख

**बहाळ शिलालेख** हा जळगाव जिल्ह्यातील बहाळ येथील सारजादेवीच्या मंदीरात मिळाला. या लेखाची भाषा संस्कृत असून लिपी नागरी आहे. यात उल्लेखिलेली तिथी चैत्र आद्य प्रतिपदा चित्रभानु संवत्सर अशी आहे. हा लेख यादवराजा सिंघणदेव याच्या कारकिर्दीतील आहे. या लेखाचा उद्देश सिंघणदेव याचा ज्योतिषी अनंतदेव याने द्वारजा (सारजादेवी) देवालयाचा पाया बांधला हे नमूद करण्याचा होता. या लेखाचे दोन भाग आहेत. पहिल्या भागात अनंतदेव व त्याचे पूर्वज यांची माहिती दिलेली असून दुसऱ्या भागात सिंघणदेव व त्याचा पिता यांची स्तुती केलेली आहे. या लेखात पुढे जैत्रपालाने गणपतीला आंध्रप्रदेशाचा प्रमुख केल्याचा उल्लेख आहे. विवेकसिंधु ग्रंथ लिहिणारा प्रसिद्ध मराठी आद्यकवि मुकुंदराज हा याच जैत्रपालाच्या पदरीं होता असे म्हणले जाते.

## शिलालेखात आलेली व्यक्तिनामे 
* सिंह (सिंघण) – यादव राजा 
* जैत्रपाल – यादव राजा, सिंघणाचा पिता 
* भिल्लम - 
* गणपती – जैत्रपालाने संरक्षण दिलेला आंध्र देशचा राजा 
* अनंतदेव – देऊळ बांधणारा राजज्योतिषी 
* महेश्वर – बांधकामासाठी आर्थिक मदत देणारा अनंतदेवाचा भाऊ 
* गंगाधर – लेख लिहिणारा 
* थालू – बांधकामाचा सूत्रधार 
* शांडिल्य – अनंतदेवाच्या घराण्याचा मूळ पुरुष

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:जळगाव जिल्हा
वर्ग:शिलालेख
मखच्कला

**मखच्कला** (; अव्हार: МахӀачхъала) हे रशिया देशाच्या कॉकेशस भागातील दागिस्तान प्रजासत्ताकाचे मुख्यालय आहे. आहे. मखच्कला शहर कॅस्पियन समुद्राच्या पश्चिम किनाऱ्यावर वसले असून २०१० सालच्या गणनेनुसार येथील लोकसंख्या ५.७२ लाख होती.

१८४४ साली स्थापन करण्यात आलेल्या मखच्कलाचे नाव १९२१ सालापर्यंत पीटर द ग्रेट ह्याच्या नावावरून *पेत्रोस्कोये, Petrovskoye* असे होते. १९९१ सालच्या सोव्हिएत संघाच्या विघटनानंतर दागिस्तानमध्ये दहशतवाद सुरू आहे त्यामुळे मखच्कला शहर असुरक्षित बनले आहे.

रशियन प्रीमियर लीगमध्ये खेळणारा एफ.सी. आन्झी मखच्कला हा फुटबॉल संघ येथेच स्थित आहे.

## हे सुद्धा पहा
*रशियामधील शहरांची यादी

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
*

वर्ग:रशियामधील शहरे
वर्ग:दागिस्तान
वर्ग:मखच्कला
भारतीय युद्धशास्त्रातील व्यूहांची यादी

महाभारत युद्धादरम्यान  रचल्या गेलेल्या वेगवेगळ्या व्यूहांची यादी खालीलप्रमाणे आहे.त्यात १६ प्रकारचे व्यूह आहेत:
इवलेसे|चक्रव्यूह

## दुसरी एक यादी
* **क्रौंच व्यूह** (क्रौंच पक्षाच्या आकारातील)
* **मकर व्यूह** (मगरीच्या आकारातील)
* **कुर्म व्यूह** (कासवाच्या आकारातील)
* **त्रिशूल व्यूह** (त्रिशूळ आकारातील)
* **चक्र व्यूह** (चक्राच्या आकारातील)
* **कमल व्यूह** किंवा **पद्म व्यूह** (कमळपुष्पाच्या आकारातील)
* **गरुड व्यूह** (गरुड पक्षाच्या आकारातील)
* **ऊर्मि व्यूह** (समुद्राच्या लाटेच्या आकारातील)
* **मंडल व्यूह** (ग्रहमंडळाच्या आकारातील?)
* **वज्र व्यूह** (हिऱ्याच्या आकारातील)
* **शकट व्यूह** (सहा बाजुंच्या खोक्याच्या आकारातील)
* **असुर व्यूह** (राक्षस आकारातील)
* **देव व्यूह** (देवांच्या आकारातील)
* **सूचि व्यूह** (सुईच्या आकारातील)
* **शृंगाटक व्यूह** (शिंगाच्या आकारातील)
* **चंद्रकला व्यूह** (अर्धचंद्राकृती)

वर्ग:याद्या
वर्ग:महाभारत
सरोजिनी देशपांडे

इंदिरा गांधी यांनी भारतावर लादलेल्या आणीबाणीच्या काळात सक्रिय असणाऱ्या लेखिकांमध्ये सरोजिनी देशपांडे या एक होत्या.

## कालपक्ष
सरोजिनी देशपांडे यांचे ‘कालपक्ष’ हे पुस्तक म्हणजे आणीबाणीतील तुरुंगवासाची रोजनिशीच आहे. त्यात त्यांनी विविध पक्षांमधील स्त्री सत्याग्रहींच्या व्यथावेदनांचे व परस्पर सौहार्दाचे हृद्य चित्रण केले आहे. येरवडा येथे त्यांच्याबरोबर अहिल्या रांगणेकर, प्रमिला दंडवते, सुमतीताई सुकळीकर, प्रमिलाबाई टोपले आदी मान्यवर नेत्या होत्या. त्यांच्या सहवासामुळे लेखिकेला येरवड्याचे दिवस सुवर्णाक्षराने नोंदवावेसे वाटले आहेत. त्यानंतर नागपूर जेलमध्ये असताना बिहारच्या सत्याग्रहात सक्रिय असलेल्या सुमनताई बंग यांचाही सहवास त्यांना मिळाला. बिहार जेलमध्ये सुमनताईंना आलेले अनुभव अंगावर काटे आणणारे आहेत. स्त्रियांना तुरुंगवासात किती हालअपेष्टा आणि अन्याय सहन करावा लागला; हे या पुस्तकातून कळते.

## पुस्तके
* कालपक्ष
* युरोपच्या अंतरंगात 
* सहप्रवासी

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सुभाष वारे

**सुभाष वारे** हे राष्ट्र सेवादलाचे माजी राष्ट्रीय अध्यक्ष व आम आदमी पक्षाचे पुणे लोकसभा मतदारसंघातील उमेदवार आहेत.

## संदर्भ
वर्ग:मराठी समाजसेवक
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी
त्रिरत्न

बौद्ध धम्मात बुद्ध, धम्म, व संघ हे त्रिरत्न आहेत.

* बुद्ध
बुद्ध म्हणजे जागृत व्यक्ती, ज्याने बुद्धत्व (ज्ञान) मिळवलेले आहे.
* धम्म
बुद्धांच्या शिकवणुकीला धम्म असे म्हणले जाते.
* संघ 
बुद्धांच्या शिकवणुकीचे आचरण करणाऱ्या भिक्खू-भिक्खूंनींच्या समूहास संघ असे म्हणतात.

या त्रीरत्नाला शरण जाण्याला त्रिशरण असे म्हणतात.

वर्ग:गौतम बुद्ध
वर्ग:बौद्ध धर्म
वर्ग:बौद्ध तत्त्वज्ञानविषयक संकल्पना
भूस्थिर उपग्रह प्रक्षेपण यान-३

**भूस्थिर उपग्रह प्रक्षेपण यान-३** हे भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था द्वारे विकसित उपग्रह वाहन आहे. १८ डिसेंबर २०१४ रोजी सकाळी नऊ वाजता या यानाने सतीश धवन अंतराळ केंद्र येथुन अंतराळाच्या दिशेने झेप घेतली. या प्रायोगिक उड्डाणामध्ये इस्रोने या स्वरूपाच्या उड्डाणासाठी लागणाऱया सर्व चाचण्या घेतल्या. या सर्व चाचण्या यशस्वीपणे पूर्ण झाल्या. हे उड्डाण मानवरहित होते. उड्डाण प्रायोगिक असल्यामुळे प्रक्षेपणानंतर काही वेळाने यान बंगालच्या उपसागरात उतरविण्यात आले.

## महत्त्वाची माहिती
* लांबी : ४३.४३ मीटर
* वजन : ६३०.५८ टन
* टप्पे : ३
* पेलोड : क्रु मोद्युल अटमोस्पेरिक रिएंट्री एक्सपेरिमेंट

## संदर्भ
वर्ग:भारतीय उपग्रह प्रक्षेपण यान
द्राविडी पक्ष

**द्राविडी पक्ष** तमिळ: திராவிடக்கட்சிகள்) हे भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील अनेक राजकीय पक्ष आहेत ज्यांचे मूळ पेरियारच्या द्राविडी चळवळीमध्ये आहे. द्रविड भाषा वापरणाऱ्या दक्षिण भारतीय लोकांमध्ये उत्तर व मध्य भारतामध्ये वापरात असणाऱ्या हिंद-आर्य भाषासमूहामधील भाषा येत नसल्यामुळे उपेक्षेच्या भावना निर्माण झाल्या. ह्यामधून तमिळनाडूमध्ये स्वाभिमान चळवळ जागृत झाली ज्याचे रूपांतर राजकीय उद्देशासाठी झाले. १९४४ साली स्थापन झालेली द्रविडर कळघम हा पहिला द्रविडी राजकीय पक्ष मानला जातो. सध्या द्रमुक व अण्णा द्रमुक हे दोन प्रमुख द्राविडी पक्ष असून गेल्या अनेक दशकांपासून तमिळनाडूच्या राजकारणावर ह्या दोन पक्षांचेच वर्चस्व आहे.

## द्राविडी राजकीय पक्षांची नावे
*द्रविडर लीग (निवडणुकीत सहभागी होत नाही)
*द्रविडर लिबरेशन ऑर्गनायझेशन
* पी.एम.के.
*द्रविड मुनेत्र कळघम (DMK)
*अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम (AIADMK)                      
* डी.एम.डी.के. (DMDK)
*अम्मा मक्कल मुन्नेट्ट्र कळगम (AMMK)
*अखिल भारतीय महत्त्वाकांक्षी द्रविड मुनेत्र कळघम (LDMK)
* मारूमालारची द्रविड मुन्नेत्र कळघम (MDMK)

वर्ग:तमिळनाडूतील राजकीय पक्ष
पंचशील

**पंचशील** ही बौद्ध धम्मातील एक आचरण नियमावळी आहे. सामान्यत: पाच तत्त्वांना पंचशील म्हणून संबोधले जाते. पंचशील ही पाच नियमे आहेत, पाच गुण आहेत. बुद्धांनी सामान्य माणसाकरिता आपल्या शरीरावर नियत्रंण ठेवण्यासाठी व शाब्दिक कृती नियंत्रित करण्यासाठी, त्यापासून परावृत्त होण्यासाठी हे पाच गुण सांगितले आहेत. खालील पाच शीलांची शिकवण तथागत बुद्धांनी आपल्या शिष्यांना दिली होती. सामान्यत: जगातील सर्व बौद्ध ही पाच शीले पाळतात.

पंचशीलाचा पाली व मराठीतील भाषांतर पुढीलप्रमाणे.
१) ***पाणातिपाता वेरमणी सिक्खापदं समादियामी***
अर्थ: मी जीवहिंसेपासून अलिप्त राहण्याची प्रतिज्ञा करत आहे.

२) ***अदिन्नदाना वेरमणी सिक्खापदं समादियामी*** 
अर्थ : मी चोरी करण्यापासून अलिप्त राहण्याची प्रतिज्ञा करत आहे.

३) ''**कामेसुमिच्छाचारा वेरमणी सिक्खापदं समादियामी**'
अर्थ : मी व्याभिचारापासून अलिप्त राहण्याची प्रतिज्ञा करत आहे.

४) ***मुसावादा वेरमणी सिक्खापदं समादियामी***
अर्थ : मी खोटे बोलण्यापासून अलिप्त राहण्याची प्रतिज्ञा करत आहे.

५) ***सुरा-मेरय-मज्ज पमादठ्ठाना वेरमणी सिक्खापदं समादियामी***
अर्थ : मी मद्य, त्याचप्रमाणे मोहात पडणाऱ्या इत्तर मादक वस्तूच्या सेवनापासून अलिप्त राहण्याची प्रतिज्ञा करत आहे.

वरील पाच ही गुण महत्त्वाचे आहे. व्यक्तीने मन व शरीरावर संयम ठेवून ही पाचही शीले आत्मसात केली तर ती व्यक्ती शीलवंत बनते.

## शीलग्रहन प्राप्तीसाठी पायऱ्या 
शीलग्रहणाच्या दोन पद्धती आहेत. ज्याठिकाणी भिक्खू नाही, तेथे पाच शीलांचा उच्चार व्यक्तीनेच (बौद्ध उपासक) करावयाचा असतो. दुसरी पद्धत अशी की, व्यक्तीने/उपासकाने भिक्खूसमोर नम्रपणे बसावे व हात जोडून भिक्खुना शीले देण्यासाठी विनंती करावी.

::*ओकास वन्दामि भन्ते ।*
::*ओकास द्वारत्तयेन कतं संब्ब अपराधं खमतूमे भन्ते*
::*ओकास अहं भन्ते तिसणेन सह पंचशील धम्म याचामि ।*
::*अनुग्गहं कत्वा शीलं देयमे भन्ते ।।*
::*दुतियम्पि ओकास अहं भन्ते, तिसरणेनसह पंचशील धम्मं याचामि ।*
::*अनुग्गहं कत्वा शीलं देयमे भन्ते ।*
::*ततियाम्पि ओकास अहं भन्ते, तिसरणेनसह पंचशील धम्मं याचामि *
::*अनुग्गहं कत्वा शीलं देयमे भन्ते ।।*

नंतर भंते खालील ओळी तीन वेळा म्हणतील :-
::*नमोतस्स भगवतो अरहतो । सम्मा सम्मबुद्धस*

बौद्ध उपासकांनी हे त्यांच्या मागे म्हणावे. त्रिशरण ग्रहणानंतर खालील ओळी भंते म्हणतील:-

## हे सुद्धा पहा 
* अष्टांगिक मार्ग
* त्रिशरण
* चार आर्यसत्य
* दहा पारमिता

## बाह्य दुवे
## संदर्भ
वर्ग:बौद्ध धर्म
वर्ग:तत्त्वज्ञान
वर्ग:बौद्ध तत्त्वज्ञानविषयक संकल्पना
एरोफ्लोत

[250 px|[मॉस्को विमानतळावरील एरोफ्लोतची विमाने|इवलेसे]]
**एरोफ्लोत ** (रशियन: ОАО «Аэрофло́т-Росси́йские авиали́нии) ही रशिया देशाची राष्ट्रीय विमान वाहतूक कंपनी आहे. १९२३ साली सोव्हिएत संघाच्या काळात स्थापन झालेली एरोफ्लोत ही जगातील सर्वात जुन्या विमान कंपन्यांपैकी एक आहे.

एरोफ्लोत सध्या रशियातील व जगातील सर्व मोठ्या शहरांमध्ये प्रवासी व मालवाहतूक पुरवते.

## विमान ताफा 
एरोफ्लोतच्या ताफ्यामध्ये पाच नॅरो-बॉडी आणि वाईड-बॉडी एरक्राफ्ट प्रकारची विमाने आहेत: एरबस ए३२० आणि उपप्रकार, एरबस ए३३०, एरबस ए३५० एक्सडब्ल्यूबी, बोईंग ७३७, आणि बोईंग ७७७. उपकंपन्या वगळता, कंपनीच्या ताफ्यात एकूण १७१ विमाने आहेत: ज्यामध्ये ११२ एरबस आणि ५९ बोईंग विमानांचा समावेश आहे. कंपनीचे आपल्या ताफ्यात याकोव्हलेव एमसी-२१ हे प्रमुख विमान (Flagship plane) समाविष्ट करण्याचे नियोजन असून, त्याची डिलिव्हरी २०२६ मध्ये सुरू होण्याची अपेक्षा आहे.

## देश व शहरे
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:रशियामधील विमानवाहतूक कंपन्या
वर्ग:स्कायटीम
कृष्णशास्त्री चिपळूणकर

अल्ट=कृष्णशास्त्री चिपळूणकर|इवलेसे|कृष्णशास्त्री चिपळूणकर
**कृष्णशास्त्री चिपळूणकर** (इ.स. १८२४ - इ.स. १८७८) हे मराठी लेखक आणि समाजसेवक होते.

एकोणिसाव्या शतकाच्या मध्यावर मराठीला दर्जेदार छंदबद्ध रचनांनी अलंकृत करण्याचे कार्य ज्यांनी केले त्यांत कृष्णशास्त्री चिपळूणकर यांचे नाव आदराने घेतले जाते. पुण्याच्या संस्कृत पाठशाळेत शिक्षण घेतलेल्या कृष्णशास्त्री चिपळूणकर यांनी पुढे पूना कॉलेजमधून इंग्रजीचेही शिक्षण पूर्ण केले आणि १८५२ मध्ये ते अनुवादक म्हणून सरकारी नोकरीत रुजू झाले. त्याच वर्षी त्यांनी ‘साक्रेतिसाचे चरित्र’ हे अनुवादित पुस्तक लिहिले. यानंतरच्या काळात त्यांनी पुणे पाठशाळेत सहाय्यक प्राध्यापक, दक्षिण प्राइझ कमिटीचे चिटणीस, पूना ट्रेनिंग कॉलेजचे प्राचार्य, रिपोर्टर ऑन द नेटिव्ह प्रेस अशा पदांवर काम केले. एकीकडे त्यांची ही कारकीर्द सुरू असतानाच त्यांच्या हातून निरनिराळ्या प्रकारांतली ग्रंथरचना झाली. त्यांनी लिहिलेल्या ग्रंथसंपदेपैकी १८५५ मध्ये प्रकाशित झालेला ‘अर्थशास्त्रपरिभाषा, प्रकरण पहिलें’ हा ग्रंथ महत्त्वाचा आहे. हा ग्रंथ म्हणजे जॉन स्टुअर्ट मिलकृत ‘प्रिन्सिपल ऑफ पोलिटिकल इकॉनमी’चे भाषांतर होय.  हा ग्रंथ म्हणजे मिलच्या ग्रंथातील केवळ एकाच प्रकरणाचे भाषांतर होते. शास्त्रीबुवांनी १८५६ मध्ये दुसरे प्रकरणही भाषांतरित केले होते, पण ते प्रकाशित झाले नाही. या ग्रंथाने त्यांचे अनुवादकौशल्य दाखवून दिले. 

अनुवादाच्या हातोटीबरोबरच कृष्णशास्त्रीकडे आणखी एक गुण होता, तो म्हणजे मूळ विषय समजावून घेऊन तो सुगम शैलीत सांगणे. त्यांच्या या गुणाचे दर्शन घडवणारा ‘अनेकविद्यामूलतत्त्वसंग्रह’ हा ग्रंथ १८६१ मध्ये प्रकाशित झाला. त्यात रसायनशास्त्र, ज्योतिष, गणित, साहित्य, कला, नीती आदी अनेक विषयांची माहिती देण्यात आली होती. 

कृष्णशास्त्रींनी  ‘पद्यरत्नावली’ हा ग्रंथ १८६५ मध्ये प्रकाशित केला. या ग्रंथातली  मेघदूत, अन्योक्तिकलाप, विद्याप्रशंसा, प्रश्नोत्तरावली व विलाप अशी पाच प्रकरणे कालिदास, भवभूती, बिल्हण, जगन्नाथराय इत्यादी अत्यंत रसिक व प्राचीन कवींच्या ग्रंथांच्या आधाराने लिहिली होती. ग्रंथात मनोवेधक व सुरस वृत्तांचे श्लोक, आर्या, साक्या, दिंडय़ा इत्यादी वृत्ते योजिली आहेत. 

कृष्णशास्त्री चिपळूणकरांचे हे नोकरी आणि भाषांतर-लेखनकार्य सुरू असतानाच त्यांनी ‘विचारलहरी’, ‘मराठी शालापत्रक’ या नियतकालिकांचे संपादनही काही काळ केले होते.

## कृष्णशास्त्री चिपळूणकर यांची साहित्यरचना
* विचारलहरी (१८५२)
* सॉक्रेटिसचे चरित्र (१८५२)
* अर्थशास्त्र परिभाषा (१८५५)
* संस्कृतभाषेचे लघु व्याकरण (१८५९)
* पद्यरत्नावली (१८६५)
* अरबी भाषेतील सुरस व चमत्कारिक गोष्टी (१९६१)

वर्ग:इ.स. १८२४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८७८ मधील मृत्यू
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
माय नेम इज खान

**माय नेम इज खान** हा एक २०१० साली प्रदर्शित झालेला एक बॉलिवूड चित्रपट आहे. करण जोहरने दिग्दर्शन केलेला हा चित्रपट तिकिट खिडकीवर प्रचंड यशस्वी ठरला. २००१ नंतरच्या कभी खुशी कभी गम नंतर शाहरुख-काजोल ही जोडी प्रथमच एकत्र दिसली.

## पुरस्कार
### फिल्मफेअर पुरस्कार
*फिल्मफेअर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पुरस्कार - करण जोहर
*फिल्मफेअर सर्वोत्तम अभिनेता पुरस्कार - शाहरुख खान
*फिल्मफेअर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार - काजोल

## बाह्य दुवे
*
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:इ.स. २०१० मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:करण जोहर दिग्दर्शित चित्रपट
दंडवते

दंडवते हे मराठी आडनाव असून हे निरा नरसिंहपूर येथील मुख्य रहिवासी आहेत.दंडवते हे निरा नरसिंहपूर येथील श्री लक्ष्मी नरसिंह मंदिराचे मुख्य पुजारी आहेत. दंडवते यांचे मुख्य वंशज श्री. बहिरंभट दंडवते हे आहेत.दंडवते यांचे निरा नरसिंहपूर येथे १० घरे आहेत.

वर्ग:मराठी आडनावे
मोघम तर्क

मोघम तर्क (फजी लॉजीक-Fuzzy Logic) म्हणजे  'अनेकमुल्य' असलेल्या ओव्हरलॅप करणाऱ्या श्रेणी अथवा 'संदिग्ध  गृहीत' असलेलेला तर्क होय; ज्यास तर्कशास्त्रात मात्रा अंश इत्यादीच्या संचाच्या प्रमाणात व्यक्त करण्याचा प्रयास केला जातो.   

जसे चहा १०० से.ला उकळत आहे. हे सुस्पष्ट आहे(बायनरी सुधा). पण चहा वाफळला आहे असे म्हणणे व्यवहारात मोघम असते. वेटरला गरम चहा दे असे सांगतात. चहा ५० से. तापवुन दे असे सांगत नाही. मग अशी आज्ञा कॉम्प्युटरला कशी समजावायची ? त्याला तर चहा २५ ते ३९ से.ला तापव म्हणले तर ठरवताच येणार नाही. शिवाय गरम चहाची व्याख्या व्यक्ती परत्वेही वेगवेगळी (फजी) उरते. थोडक्यात प्रसंगानुरूप विविध फजी फॅक्टर सतत काम करत असतात. हे बायपास करता आले तर जे उरते ते शुद्ध वास्तव असते.  

## व्याख्या
## उदाहरण
## संदर्भ
सत्यानंद सरस्वती

* 
* १९१८साली रावळपिंडीत जन्मलेले आणि ज्यांचा आश्रम दिल्लीत आहे, ते वेगळेच सत्यानंद सरस्वती आहेत.

## बिहारचे सत्यानंद सरस्वती 
सत्यानंद सरस्वती (२६ जुलै १९२३ - ५ डिसेंबर २००९) हे भारतात आणि भारताबाहेर अध्यात्माचा प्रसार करणारे संन्यासी, योगशिक्षक आणि गुरू होते. इ.स. १९६३ मध्ये त्यांनी बिहार स्कूल ऑफ योगा स्थापन केले. त्यांनी ऐंशीहून अधिक पुस्तकांचे लेखन केले. *आसन प्राणायाम मुद्रा बंध* हे त्यांचे पुस्तक, योगावर आज उपलब्ध असलेल्या सर्वोत्तम पुस्तकांपैकी एक मानले जाते.

झारखंड राज्यातील देवघर जिल्ह्याच्या रिखिया गावात सत्यानंद सरस्वतींचा योगाश्रम आहे. या शिवाय, मुंगेर येथील ’बिहार योग विद्यालया’ची स्थापना सत्यानंदांनी केली आहे..

वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:इ.स.  १९२३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००९ मधील मृत्यू
एफ.सी. आन्झी मखच्कला

**एफ.सी. आन्झी मखच्कला** () हा रशिया देशाच्या मखच्कला शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. हा संघ सध्या रशियन प्रीमियर लीग स्पर्धेमध्ये खेळतो.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:रशियन फुटबॉल क्लब
वर्ग:मखच्कला
द्नीस्तर नदी

**द्नीस्तर** (, , ) ही पूर्व युरोपामधील एक प्रमुख नदी आहे. ही नदी युक्रेनमध्ये उगम पावते व मोल्दोव्हा देशातून वाहून काळ्या समुद्राला मिळते. ह्या नदीने मोल्दोव्हाच्या पूर्वेकडील ट्रान्सनिस्ट्रिया हा वादग्रस्त भूभाग व स्वयंघोषित देश मोल्दोव्हापासून वेगळा केला आहे. 

वर्ग:युक्रेनमधील नद्या
वर्ग:मोल्दोव्हामधील नद्या