open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
नेदरलँड्सची पहिली विल्हेमिना

इवलेसे|राज्याभिषेकानंतरचे विल्हेल्मिनाचे चित्र
**विल्हेमिना** तथा **विल्हेमिना हेलेना पॉलीन मरिया** (३१ ऑगस्ट, १८८० - २८ नोव्हेंबर, १९६२) ही १८९० पासून १९४८ पर्यंत नेदरलँड्सची राणी होती. तिने वयाच्या १०व्या वर्षापासून पदत्याग करे पर्यंत जवळजवळ ५८ वर्षे राज्य केले. ती डच इतिहासातील सर्वात जास्त काळ राज्य करणारी राज्यकर्ती होती. विल्हेमिना युनायटेड किंग्डम सोडून सर्वाधिक राज्य करणारी राणी होती. पहिले महायुद्ध, १९३३ चे डच आर्थिक संकट आणि दुसरे महायुद्ध तिच्या कारकिर्दीत घडले.

विल्हेमिना दुसरा विल्हेम त्याची राणी पिमाँत आणि वाल्डेकची एम्मा यांचे जगलेले एकमेव अपत्य होती. आपल्या वडिलांच्या मृत्यूनंतर विल्हेमिना राणी झाली. तिच्या आईने त्यावेळी कारभार सांभाळला. मुखत्यार झाल्यानंतर तिने पहिल्या महायुद्धात तटस्थता स्वीकारल्याने तसेच देशातील अनेक औद्योगिक प्रश्न मिटवल्याने ती नेदरलँड्समध्ये लोकप्रिय झाली. तिने आपल्या उद्योगधंद्यातून प्रचंड पैसा कमावला व १ अब्ज अमेरिकन डॉलर असलेली ती पहिली स्त्री झाली.

डावे|इवलेसे|१८९० च्या दशकात राणी विल्हेल्मिना
१९४० मध्ये नेदरलँड्सवरील जर्मन आक्रमणानंतर विल्हेमिना पळून ब्रिटनला गेली आणि तेथील परागंदा डच सरकारच्या नेतेपदी बसली. ब्रिटनमधून ती अनेकदा रेडियोवरून नेदरलँड्सला संबोधित करीत असे. विल्हेमिनाला डच प्रतिकाराचे प्रतीक म्हणून ओळखले जाऊ लागले.  १९४८ च्या सुमारास नेदरलँड्समध्ये परतली. तिच्या राज्याभिषेकाच्या वेळी सत्तेवर असलेल्या १७ युरोपीय राज्यकर्त्यांपैकी त्यावेळी ती एकटी उरली होती.  ढासळत असलेल्या तब्येतीमुळे विल्हेमिनाने सप्टेंबर १९४८ मध्ये पदत्याग करून आपली मुलगी ज्युलियानाला राणीपद दिले. निवृत्तीनंतर ती हेट लू महालात राहत असे. १९६२ मध्ये तेथेच तिचे निधन झाले.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९६२ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १८८० मधील जन्म
विल्हेमिना ०१
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
बायर

**बायर एजी** ही एक जर्मन बहुराष्ट्रीय औषधनिर्माण आणि जैवतंत्रज्ञान कंपनी आहे आणि जगातील सर्वात मोठ्या औषध कंपन्यांपैकी एक आहे. लेव्हरकुसेन येथे मुख्यालय असलेल्या बायरच्या व्यवसायाच्या क्षेत्रांमध्ये हे समाविष्ट आहे: औषधे, ग्राहक आरोग्य सेवा उत्पादने, कृषी रसायने, बियाणे आणि जैवतंत्रज्ञान उत्पादने.

बायरची स्थापना १८६३ मध्ये बारमेन येथे रंग विक्रेते फ्रेडरिक बायर (१८२५-८०) आणि रंगारी फ्रेडरिक वेस्कॉट (१८२१-७६) यांच्या भागीदारीतून झाली. कंपनीची स्थापना रंग उत्पादक म्हणून झाली होती, परंतु अ‍ॅनिलिन रसायनशास्त्राच्या बहुमुखी प्रतिभेमुळे बायरने इतर क्षेत्रांमध्ये आपला व्यवसाय वाढवला. १८९९ मध्ये, बायरने अ‍ॅस्पिरिन या ट्रेडमार्क नावाने अ‍ॅसिटिसालिसिलिक अ‍ॅसिड हे संयुग बाजारत आणले. अ‍ॅस्पिरिन जागतिक आरोग्य संघटनेच्या आवश्यक औषधांच्या यादीत आहे. २०२१ मध्ये, ते युनायटेड स्टेट्समध्ये ३४ व्या क्रमांकाचे सर्वात सामान्यपणे लिहून दिले जाणारे औषध होते.
डावे|इवलेसे|बायर अ‍ॅस्पिरिनची बाटली, १८९९

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १८६३ मधील निर्मिती
वर्ग:जर्मनीमधील कंपन्या
पेट्रोलियम उद्योग

इवलेसे|400x400अंश|२०१३ पर्यंत जागतिक तेल साठे

**पेट्रोलियम उद्योग**, ज्याला **तेल उद्योग** म्हणूनही ओळखले जाते, हा जागतिक स्तरावर तेलचा शोध, उत्खनन, शुद्धीकरण, वाहतूक (बहुतेकदा तेल टँकर आणि पाइपलाइनद्वारे) आणि पेट्रोलियम उत्पादनांचे विपणन यासोबत निगडीत उद्योग आहे. या उद्योगातील सर्वात मोठी उत्पादने म्हणजे इंधन तेल आणि पेट्रोल आहे. पेट्रोलियम (खनिज तेल) हे पेट्रोकेमिकल, औषध, द्रावक, खते, कीटकनाशके, कृत्रिम सुगंध आणि प्लास्टिक यासह अनेक रासायनिक उत्पादनांसाठी कच्चा माल देखील आहे. हा उद्योग सहसा तीन प्रमुख घटकांमध्ये विभागला जातो: अपस्ट्रीम, मिडस्ट्रीम आणि डाउनस्ट्रीम. अपस्ट्रीममध्ये कच्च्या तेलाचा शोध आणि उत्खनन समाविष्ट आहे, मिडस्ट्रीममध्ये त्याची वाहतूक आणि साठवणूक समाविष्ट आहे आणि डाउनस्ट्रीममध्ये कच्च्या तेलाचे विविध अंतिम उत्पादनांमध्ये शुद्धीकरण करणे समाविष्ट आहे.

पेट्रोलियम हे अनेक उद्योगांसाठी महत्त्वाचे आहे आणि सध्याच्या परिस्थितीत औद्योगिक संस्कृती टिकवून ठेवण्यासाठी ते आवश्यक आहे, ज्यामुळे ते अनेक राष्ट्रांसाठी एक गंभीर चिंतेचा विषय बनते. जगातील ऊर्जेच्या वापरात तेलाचा वाटा मोठा आहे, जो युरोप आणि आशियासाठी किमान ३२% पासून मध्य पूर्वे देशांसाठी ५३% पर्यंत आहे.

इतर भौगोलिक प्रदेशांचे वापराचे नमुने खालीलप्रमाणे आहेत: दक्षिण आणि मध्य अमेरिका (४४%), आफ्रिका (४१%) आणि उत्तर अमेरिका (४०%). जग ३६ अब्ज बॅरल (५.८किमी ३ ) एवढे तेल दरवर्षी वापरते. ज्यामध्ये विकसित राष्ट्रे सर्वात जास्त वापर करतात. २०१५ मध्ये उत्पादित झालेल्या तेलाच्या १८% तेलाचा वापर अमेरिकेने केला होता.

## संदर्भ
राष्ट्रीय खनिज विकास महामंडळ

**राष्ट्रीय खनिज विकास महामंडळ**, (एनएमडीसी लिमिटेड) हा एक भारतीय सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रम आहे जी लोहखनिज, खडक, जिप्सम, मॅग्नेसाइट, हिरा, कथील, टंगस्टन, ग्रेफाइट, कोळसा इत्यादींच्या शोधात गुंतलेली आहे. ही भारतातील सर्वात मोठी लोहखनिज उत्पादक आणि निर्यातदार आहे, जी छत्तीसगड आणि कर्नाटकमधील तीन यांत्रिकीकृत खाणींमधून ४५ दशलक्ष टनांपेक्षा जास्त लोहखनिजाचे उत्पादन करते. ही कंपनी मध्य प्रदेशातील पन्ना येथे देशातील एकमेव यांत्रिकीकृत हिऱ्याची खाण देखील चालवते.

## संदर्भ 
वर्ग:मुंबई रोखे बाजारातील नोंदणीकृत कंपन्या
वर्ग:भारताच्या राष्ट्रीय शेअर बाजारावर सूचीबद्ध कंपन्या
वर्ग:भारतातील सरकारी कंपन्या
वर्ग:इ.स. १९५८ मधील निर्मिती
वर्ग:निफ्टी ५० माजी घटक
सचिन कुमावत

**सचिन कुमावत** हे जळगाव जिल्हातील शेंदुर्नी येथील एक अभिनेते, संगीत निर्माते आहेत, ते अहिराणी भाषेत गाणे बनवतात.  ते अहिराणी गाणे उद्योग तील एक आघाडीचं नाव आहेत.  ते विविध विषयांवर गाने बनवता, जसेकी "ईकस केसावर फुगे" द्वारे त्यांनी सुशिक्षित-बेरोजगारीचा व त्यामुळे मुलांचे न होणारे लग्न हा प्रश्न विनोदी व तितक्याच गंभीर पद्धतीने मांडल, ते धार्मिक, सामाजिक प्रश्न या विषयांव सुद्धा गीत बनवतात. 

## वयक्तिक जीवन
कुमावत हे शेंदुर्णीत राहतात, त्यांचे लग्न झालेले आहे. त्यांच्या परिवाराचा बांधकामाचा व्यवसाय आहे. त्यांच्या वडिलांनी त्यांना संगीत शिकण्यासाठी प्रोत्साहन दिले, ते 8 वित असताना त्यांना पियानो घेऊन दिला.

## प्रसिद्ध गाने
## दूरचित्रवाणी
## संदर्भ
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म
वर्ग:जळगाव जिल्हा
वर्ग:जळगाव जिल्ह्यातील व्यक्ती
वर्ग:अहिराणी संगीत निर्माते
सुनील शुक्ला

**पंडित सुनील शुक्ला** (जन्म 4 जुलै 1980) हे एक भारतीय राजकारणी आहेत आणि उत्तर भारतीय विकास सेना (UBVS) चे संस्थापक आणि राष्ट्रीय अध्यक्ष आहेत, ही पक्ष महाराष्ट्रातील उत्तर भारतीयांचे हक्क सुरक्षित करण्यासाठी काम करते.

## राजकीय कारकीर्द 
2022 मध्ये, शुक्लांनी उत्तर भारतीयांचे हित साधण्यासाठी उत्तर भारतीय विकास सेना ची स्थापना केली. पक्ष भारताच्या निवडणूक आयोगात आणि महाराष्ट्र राज्य निवडणूक आयोगात नोंदणीकृत आहे.

## वाद 
### लॉरेंस बिश्नोईला निवडणूक लढवण्याची ऑफर 
ऑक्टोबर 2024 मध्ये, शुक्लांनी तुरुंगात असलेल्या गुंड लॉरेंस बिश्नोईला महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत उतरायला आमंत्रित केले. UBVS ने बिश्नोईच्या उत्साहाची तुलना भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक भगतसिंहशी केली.

### राज ठाकरे विरोधात याचिका 
ऑगस्ट 2025 मध्ये, शुक्लांनी महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे अध्यक्ष राज ठाकरे विरोधात भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयात याचिका दाखल केली, ज्यामध्ये ते आरोप करत होते की ठाकरे यांनी उत्तर भारतीयांवर हिंसा भडकवणारे भाषण दिले. सर्वोच्च न्यायालयाने शुक्लांना त्यांची याचिका बॉम्बे उच्च न्यायालयात सादर करण्याचा निर्देश दिला.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
होकुसाई

**कात्सुशिका होकुसाई** (३१ ऑक्टोबर १७६० - १० मे १८४९), ज्यांना **होकुसाई** म्हणून ओळखले जाते, हे एडो काळातील एक जपानी उकियो-ई कलाकार होते, जे चित्रकार आणि प्रिंटमेकर म्हणून सक्रिय होती. त्यांच्या लाकडी ब्लॉक प्रिंट मालिकेत *थर्टी-सिक्स व्ह्यूज ऑफ माउंट फुजी* या प्रतिष्ठित प्रिंटचा समावेश आहे. उकियो-ईला प्रामुख्याने गणिका आणि कलाकारांवर केंद्रित असलेल्या चित्रशैलीतून लँडस्केप रेखाचित्र, वनस्पती आणि प्राण्यांवर केंद्रित असलेल्या अधिक व्यापक कला शैलीत विकसित करण्यात होकुसाई यांची महत्त्वाची भूमिका होती. १९ व्या शतकाच्या उत्तरार्धात संपूर्ण युरोपमध्ये पसरलेल्या जपानीवादाच्या लाटेदरम्यान त्यांच्या कामांचा व्हिन्सेंट व्हॅन घो आणि क्लोद मोनेवर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडला.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १८४९ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १७६० मधील जन्म
वर्ग:जपानी चित्रकार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अमेरिकन म्युझियम ऑफ नॅचरल हिस्ट्री

**अमेरिकन म्युझियम ऑफ नॅचरल हिस्ट्री**  हे न्यू यॉर्क शहरातील मॅनहॅटनच्या वरच्या पश्चिम बाजूला एक नैसर्गिक इतिहास संग्रहालय आहे. सेंट्रल पार्कच्या रस्त्याच्या पलीकडे असलेल्या थिओडोर रूझवेल्ट पार्कमध्ये स्थित ह्या संग्रहालय संकुलात २१ परस्पर जोडलेल्या इमारती आहेत ज्यामध्ये ४५ प्रदर्शन हॉल आहेत, एक तारांगण आणि एक ग्रंथालय आहे. संग्रहालयात वनस्पती, प्राणी, जीवाश्म, खनिजे, खडक, उल्कापिंड, मानवी अवशेष आणि मानवी सांस्कृतिक कलाकृतींचे सुमारे ३२ दशलक्ष नमुने आहेत. ह्यात गोठलेल्या ऊती आणि जीनोमिक आणि खगोल भौतिक डेटासाठी विशेष संग्रह आहेत, ज्यापैकी फक्त एक छोटासा अंश कोणत्याही वेळी प्रदर्शित केला जाऊ शकतो. संग्रहालय २,५००,००० चौरस फीट वर व्यापले आहे, आणि दरवर्षी सरासरी पाच दशलक्ष लोक ह्याला भेट देतात.

## संदर्भ 
वर्ग:संग्रहालये
वर्ग:न्यू यॉर्क शहर
वर्ग:इ.स. १८६९ मधील निर्मिती
रुमी

**जलाल अल-दीन मुहम्मद रुमी** किंवा फक्त **रुमी** (३० सप्टेंबर १२०७ - १७ डिसेंबर १२७३), हे १३व्या शतकातील कवी, हनफी न्यायज्ञ (*फकीह*), मातुरीदी धर्मशास्त्रज्ञ ( *मुतकल्लीम* ),  आणि ख्वाराझमियन साम्राज्यात जन्मलेला सुफी गूढवादी होते.

रुमीची कामे त्यांच्या मातृभाषेत, फारसीमध्ये लिहिली आहेत. त्यांनी कधीकधी अरबी भाषा आणि तुर्की  व ग्रीक शब्द त्यांच्या पद्यांमध्ये वापरले. त्यांची *मसनवी* (*मथनवी*) ही फारसी भाषेतील महान कवितांपैकी एक मानली जाते. रूमीचा प्रभाव राष्ट्रीय सीमा आणि वांशिक विभागांच्या पलीकडे गेला आहे: इराणी, अफगाण, ताजिक, तुर्क, कुर्द, ग्रीक, मध्य आशियाई मुस्लिम तसेच भारतीय उपखंडातील मुस्लिमांनी गेल्या सात शतकांपासून त्यांच्या आध्यात्मिक वारशाचे खूप कौतुक केले आहे. त्यांच्या कवितेचा प्रभाव केवळ फारसी साहित्यावरच नाही तर ओटोमन तुर्की, चगताई, पश्तो, कुर्दिश, उर्दू आणि बंगाली भाषांच्या साहित्यिक परंपरांवरही पडला आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १२७३ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १२०७ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इराणी व्यक्ती
वर्ग:फारसी कवी
शैलपुत्री

**शैलपुत्री** ही हिंदू पूराण व धर्मात पर्वतीय राजा हिमावतची कन्या आहे. ती हिंदू माता महादेवीचे, पार्वतीचे रूप म्हणून प्रकटी झाली आहे. नवरात्रीच्या पहिल्या दिवशी पूजा केली जाणारी ती पहिली नवदुर्गा आहे आणि ती देवी सतीचा पुनर्जन्म आहे.

## वर्णन 
देवी शैलपुत्रीच्या चित्रणात हिला दोन हात आहे; तिच्या उजव्या हातात त्रिशूळ आणि डाव्या हातात कमळाचे फूल आहे. तिच्या कपाळावर चंद्रकोर आहे. ती नंदी बैलावर स्वार आहे.

योगामध्ये, तिला मूळ चक्राची, मूलाधाराची देवी म्हणून पाहिले जाते आणि एखाद्याच्या आध्यात्मिक जागृतीनंतर, ती शिवाकडे वरच्या दिशेने प्रवास सुरू करते असे म्हटले जाते, जो सहस्रारातील वरच्या चक्रावर तिची वाट पाहत आहे. शक्तीवादात, नवरात्रीचा पहिला दिवस योगिक पद्धती सुरू करण्यासाठी आणि दीक्षा घेण्यासाठी एक शुभ दिवस मानला जातो.

## प्रार्थना 
शैलपुत्रीचा मंत्र ला-मा आहे. मंत्राचे लक्ष जिभेच्या टोकावर आणि ओठांवर आहे.**शैलपुत्रीचा मंत्र:**

: *ॐ देवी शैलपुत्र्यै नमः ॥*

**शैलपुत्रीची प्रार्थना:**

: *वन्दे वाञ्च्छितलाभय चन्द्रार्ध कृतशेखरम् ।*
: *वृषारूढाम् शूलधारम् शैलपुत्रीम् यशस्विनीम् ॥*

 "भक्तांना सर्वोत्तम वरदान देणाऱ्या देवी शैलपुत्रीला मी नमस्कार करतो. चंद्रकोरीच्या आकारातील चंद्र तिच्या कपाळावर मुकुट म्हणून सजवलेला आहे. ती बैलावर आरोहित आहे. तिच्या हातात त्रिशूळ आहे. ती यशस्विनी आहे." 

## संदर्भ 
वर्ग:नवदुर्गा
वर्ग:हिंदू देवता
ब्रह्मचारिणी

**ब्रह्मचारिणी** ही हिंदू धर्मात एक देवीचे रूप आहे. ही एक समर्पित विद्यार्थिनी आहे जी तिच्या गुरूंसह इतर विद्यार्थ्यांसह आश्रमात राहते. ती महादेवीच्या नवदुर्गा रूपांपैकी दुसरे रूप आहे आणि नवरात्रीच्या दुसऱ्या दिवशी ( नवदुर्गेच्या नऊ दिव्य रात्री) तिची पूजा केली जाते. देवी ब्रह्मचारिणी ही पार्वतीचे एक रूप आहे आणि ती पांढरे कपडे परिधान करून, तिच्या उजव्या हातात जपमाला आणि डाव्या हातात कमंडलू आहे.

ब्रह्मचारिणी हा शब्द दोन संस्कृत मुळांपासून आला आहे. *ब्रह्म*  म्हणजे "एक स्वयं-अस्तित्वातील आत्मा, परिपूर्ण वास्तव, वैश्विक स्व, वैयक्तिक देव, पवित्र ज्ञान". *चारिणी* ही *चार्या*चे स्त्रीलिंगी रूप आहे, ज्याचा अर्थ "व्यस्त असणे, गुंतणे, पुढे जाणे, वर्तन, आचरण, अनुसरण करणे" असा होतो. वैदिक ग्रंथांमध्ये ब्रह्मचारिणी या शब्दाचा अर्थ पवित्र धार्मिक ज्ञानाचा शोध घेणारी स्त्री असा होतो.

तिच्या कथेच्या वेगवेगळ्या आवृत्त्यांनुसार, कन्या पार्वती ही शिवाशी लग्न करण्याचा संकल्प करते. तिचे पालक तिला परावृत्त करण्याचा प्रयत्न करतात, परंतु ती दृढ राहते आणि सुमारे ५,००० वर्षे तपश्चर्या करते.

## प्रार्थना 
**ब्रह्मचारिणीचा मंत्र:**

ॐ देवी ब्रह्मचारिण्यै नम: 

:

**प्रार्थना:**

दधाना करपद्माभ्यामक्षमालाकमण्डलू।

देवी प्रसीदतु मयि ब्रह्मचारिण्यनुत्तमा ॥

या देवी सर्वभूतेषु माँ ब्रह्मचारिणी रूपेण संस्थिता ।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

## संदर्भ 
वर्ग:नवदुर्गा
वर्ग:हिंदू देवी
चंद्रघंटा

हिंदू धर्मात, **चंद्रघंटा** ही देवी महादेवीची तिसरी नवदुर्गा रूप आहे, ज्याची नवरात्रीच्या तिसऱ्या दिवशी पूजा केली जाते. तिचे नाव चंद्र + घंटा आहे, म्हणजे "ज्याचा घंटासारखा अर्धा चंद्र आहे". तिचा तिसरा डोळा नेहमीच उघडा असतो, जो वाईट वृत्तींविरुद्ध लढण्यासाठी तिची सतत तयारी दर्शवितो. तिला *चंद्रखंड*, *वृक्षवाहिनी* किंवा *चंद्रिका* असेही म्हणतात. ती लोकांना तिच्या कृपेने, शौर्याने आणि धैर्याने आशिर्वाद देते असे मानले जाते. तिच्या कृपेने, भक्तांचे सर्व पाप, त्रास, मानसिक क्लेश आणि भूतप्रेतांचे अडथळे दूर होतात.

चंद्रघंटा देवीचे दहा हात आहेत जिथे दोन हातात त्रिशूल, तर एक-एक हातात गदा, धनुष्य-बाण, खडक (तलवार), कमळ, घंटा आणि कमंडलू (पाण्याचे भांडे) आहेत. तिचा एक हात आशीर्वाद मुद्रा किंवा अभयमुद्रा (भय दूर करणारा) आहे. ती तिचे वाहन म्हणून वाघ किंवा लांडग्यावर स्वार होते, जे शौर्य आणि धैर्याचे प्रतीक आहे. ती तिच्या कपाळावर घंटा दर्शविणारा अर्धचंद्र धारण करते आणि तिच्या कपाळाच्या मध्यभागी तिसरा डोळा आहे. तिचे रुपरंग सोनेरी आहे.

चंद्रघंटा दुष्टांचा नाश करण्यास सज्ज आहे, परंतु तिच्या भक्तांसाठी ती दयाळू आणि करुणामय आई आहे जी शांती आणि समृद्धीचा वर्षाव करते. तिच्या आणि राक्षसांमधील युद्धादरम्यान, तिच्या घंटेतून निघणाऱ्या गर्जना  राक्षसांना अर्धांगवायू आणि स्तब्ध केले होते असे सांगतात. ती नेहमीच लढण्यास तयार असते जी तिच्या भक्तांच्या शत्रूंचा नाश करण्याची तिची उत्सुकता दर्शवते जेणेकरून ते शांती आणि समृद्धीने जगू शकतील. तिचे निवासस्थान मणिपुर चक्रात आहे.

## प्रार्थना 
**चंद्रघंटा देवीचा मंत्र:**

: *ॐ देवी चंद्रघण्टायै नम: ॥*

**चंद्रघंटा देवीची प्रार्थना:**

: *पिण्डज प्रवरारुढा चण्डकोपास्त्रकैर्युता ।*
: *प्रसादं तनुते मह्यम् चन्द्रघण्टेति विश्रुता ॥* 

## संदर्भ 
वर्ग:शाक्त पंथ
वर्ग:नवदुर्गा
वर्ग:हिंदू देवी
श्रीअरबिंदो सर्कल (नियतकालिक)

**श्रीअरबिंदो सर्कल** -  (प्रकाशनाचा आरंभ - १९४५, अखेर - १९९८)

१९४५ मध्ये मुंबईमध्ये श्री अरबिंदो सर्कल या नियतकालिकाच्या प्रकाशनास सुरुवात झाली. श्रीमाताजी यांचे आशीर्वाद या नियतकालिकास लाभले होते. त्यांनीच श्री अरबिंदो सर्कल हे नाव सुचविले होते. श्रीअरविंद आश्रमातील ज्येष्ठ सदस्यांचे आणि साधकांचे सर्व विषयांवर दुर्मिळ लेख यामध्ये प्रकाशित होत असत. १९९८ मध्ये त्याचे प्रकाशन बंद करण्यात आले. हे नियतकालिक वार्षिक होते. 

के.डी.सेठना ऊर्फ अमल किरण हे या नियतकालिकाचे संपादक होते. 

## संदर्भ 
वर्ग:इंग्लिश नियतकालिके
वर्ग:इ.स. १९४५ मधील निर्मिती
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील समाप्ती
सन्मान कॅपिटल

**सन्मान कॅपिटल लिमिटेड**, (पूर्वीचे **इंडियाबुल्स हाऊसिंग फायनान्स लिमिटेड)**,  ही एक भारतीय वित्तीय सेवा कंपनी आहे. २००५ मध्ये स्थापन झालेली ही कंपनी नॅशनल हाऊसिंग बँकेत (NHB) नोंदणीकृत आणि नियंत्रित आहे. ही कंपनी गृहकर्ज आणि मालमत्तेवर कर्ज देण्याच्या व्यवसायात गुंतलेली आहे. हिचे मुख्यालय गुरुग्राम येथे आहे.

## इतिहास 
२०१३ मध्ये, इंडियाबुल्स फायनान्शियल सर्व्हिसेसचे त्यांच्या पूर्ण मालकीच्या उपकंपनी, इंडियाबुल्स हाऊसिंग फायनान्समध्ये विलीनीकरण झाले आणि इंडियाबुल्स समूहाची प्रमुख कंपनी बनली.

नोव्हेंबर २०१५ मध्ये, इंडियाबुल्स हाऊसिंग फायनान्सने ओकनॉर्थ बँकेतील ३९.७६% हिस्सा १०० दशलक्ष डॉलर्समध्ये विकत घेतला होता.

५ एप्रिल २०१९ ला, इंडियाबुल्स हाऊसिंग फायनान्सच्या बोर्डाने खाजगी क्षेत्रातील बँक लक्ष्मी विलास बँक मध्ये विलीनीकरणाला मान्यता दिली, ज्याचे नाव इंडियाबुल्स लक्ष्मी विलास बँक असे ठेवण्यात येणार होते. तथापि, रिझर्व्ह बँकेने ९ ऑक्टोबर २०१९ रोजी प्रस्तावित विलीनीकरण नाकारले.

२०२४ मध्ये, इंडियाबुल्स हाऊसिंग फायनान्सने प्रमोटरच्या नेतृत्वाखालील आणि प्रमोटर-चालित कंपनीपासून बोर्ड-संचालित आणि विविधतेने आयोजित वित्तीय संस्थेत बदल केल्यानंतर, त्याचे नाव सन्मान कॅपिटल असे बदलले.

## संदर्भ 
वर्ग:मुंबई रोखे बाजारातील नोंदणीकृत कंपन्या
वर्ग:भारताच्या राष्ट्रीय शेअर बाजारावर सूचीबद्ध कंपन्या
वर्ग:निफ्टी ५० माजी घटक
वर्ग:इ.स. २००५ मधील निर्मिती
रिलायन्स इन्फ्रास्ट्रक्चर

**रिलायन्स इन्फ्रास्ट्रक्चर लिमिटेड** (आर-इन्फ्रा), पूर्वी **रिलायन्स एनर्जी लिमिटेड** (आरईएल) आणि **बॉम्बे सबर्बन इलेक्ट्रिक सप्लाय** (बीएसईएस) ही एक भारतीय खाजगी क्षेत्रातील कंपनी आहे जी वीज निर्मिती, पायाभूत सुविधा, बांधकाम आणि संरक्षण क्षेत्रात गुंतलेली आहे. ही रिलायन्स ग्रुपचा एक भाग आहे. कंपनीचे अध्यक्ष अनिल अंबानी आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी पुनीत नरेंद्र गर्ग (६ एप्रिल २०१९ पासून) आहेत. ह्याचे कॉर्पोरेट मुख्यालय नवी मुंबईत आहे. ही ग्रुपची दुसरी कंपनी, रिलायन्स पॉवरमध्ये एक प्रमुख भागधारक आहे.

२०१९ च्या फॉर्च्यून इंडिया ५०० यादीमध्ये, रिलायन्स इन्फ्रास्ट्रक्चरला 'पायाभूत सुविधा विकास' श्रेणीमध्ये प्रथम क्रमांक होता आणि भारतातील ५१ व्या क्रमांकाची सर्वात मोठी कंपनी म्हणून स्थान देण्यात आले. मार्च २०१८ मध्ये रिलायन्स इन्फ्रास्ट्रक्चरमध्ये ५६ उपकंपन्या, ८ सहयोगी कंपन्या आणि २ संयुक्त उपक्रम होते. २०१८ मध्ये कंपनीच्या ईपीसी बिझनेस डिव्हिजनला विविध ऑर्डर मिळाल्या आहेत, ज्यात ₹७,००० कोटींचे वर्सोवा-वांद्रे सी लिंक प्रकल्प, ₹३,६४७ कोटींचे उप्पूर थर्मल पॉवर प्रकल्प, बिहार आणि झारखंडमधील एनएचएआयकडून ₹१,८८१ कोटींचे राष्ट्रीय महामार्ग प्रकल्प, ₹१,५८५ कोटींचे मुंबई मेट्रो लाईन-४ प्रकल्प, ₹१,०८१ कोटींचे कोड्डनकुलन अणुऊर्जा प्रकल्प  आणि इतरांचा समावेश आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:मुंबई रोखे बाजारातील नोंदणीकृत कंपन्या
वर्ग:भारताच्या राष्ट्रीय शेअर बाजारावर सूचीबद्ध कंपन्या
वर्ग:रिलायन्स उद्योगसमूह
वर्ग:मुंबई मधील कंपन्या
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील निर्मिती
अमाल मलिक

**अमाल मलिक** हा एक भारतीय संगीत दिग्दर्शक, संगीतकार, गायक, आणि गीतकार आहे. तो डब्बू मलिक आणि ज्योती मलिक यांचा मोठा मुलगा आणि सरदार मलिक यांचा नातू आहे. त्याने २०१४ मध्ये सलमान खानच्या *जय हो* साठी तीन गाणी लिहिली आणि त्यानंतर *खूबसुरत* मधील "नैना" गाण्याने संगीतकार म्हणून पदार्पण केले. त्याला *एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी* साठी गाणी लिहिल्याने व्यापक ओळख मिळाली. त्यांचा धाकटा भाऊ अरमान मलिक देखील एक प्रसिद्ध संगीतकार /गायक आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:पंजाबी व्यक्ती
वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय गायक
वर्ग:बॉलिवूड पार्श्वगायक
वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते
वर्ग:मुंबई विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी
वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
राची शर्मा

**राची शर्मा** (१४ फेब्रुवारी, २००१ - ) ही भारतीय अभिनेत्री आहे. ही प्रामुख्याने हिंदी दूरचित्रवाणीमालिकांमध्ये काम करते. कुमकुम भाग्य मध्ये पूर्वी कोहली मल्होत्राच्या भूमिकेसाठी प्रसिद्ध आहे.

वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
अरमान मलिक

**अरमान मलिक** (जन्म: २२ जुलै १९९५) हा एक भारतीय पार्श्वगायक, गीतकार, व्हॉइस-ओव्हर कलाकार आणि अभिनेता आहे. तो अनेक भारतीय भाषांमध्ये गायनासाठी ओळखला जातो. तो संगीतकार अमाल मलिकचा भाऊ आहे आणि त्याचे वडील डब्बू मलिक पण संगीतकार आहे. २०११ मध्ये *कच्चा लिंबू* या चित्रपटात त्याने पहिल्यांदा अभिनय केला.

## संदर्भ 
वर्ग:पंजाबी व्यक्ती
वर्ग:बॉलिवूड पार्श्वगायक
वर्ग:इ.स. १९९५ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कुमकुम भाग्य

**कुमकुम भाग्य** ही एकता कपूरची निर्मित भारतीय हिंदी भाषेतील मालिका आहे जी बालाजी टेलिफिल्म्सच्या अंतर्गत आहे.या मालिकेचा प्रीमियर १५ एप्रिल २०१४ रोजी झी टीव्हीवर झाला. आणि झी५ वर डिजिटली स्ट्रीम झाला.यामध्ये पूर्वी श्रुती झा, शबीर अहलुवालिया, मुग्धा चाफेकर, कृष्णा कौल, राची शर्मा आणि अबरार काझी यांनी भूमिका केल्या होत्या. सध्या यामध्ये प्रणाली राठोड आणि नामिक पॉल चौथ्या पिढीतील प्रमुख कलाकार म्हणून आहेत.

## कलाकार
* प्रज्ञा अरोरा म्हणून श्रुती झा : सरला आणि रघुवीर यांची मुलगी; अभिची पत्नी (२०१४-२०२१, २०२३)

* अभिषेक "अभि" मेहरा म्हणून शबीर अहलुवालिया : संतोषी आणि प्रेम यांचा मुलगा; प्रज्ञाचा नवरा (२०१४-२०२१, २०२३)

* प्राची अरोरा म्हणून मुग्धा चाफेकर : प्रज्ञा आणि अभिची मुलगी; रणबीरची पत्नी  (२०१९–२०२४)

* रणबीर कोहली म्हणून कृष्णा कौल : पल्लवी आणि विक्रमचा मुलगा; प्राचीचा नवरा (२०१९–२०२४)

* पूर्वी कोहली म्हणून राची शर्मा : रणबीर आणि प्राचीची मुलगी; राजवंशची पत्नी (२०२३-२०२५)

* राजवंश "आरव्ही" मल्होत्रा म्हणून अबरार काझी : हरमन आणि हरलीनचा मुलगा; पूर्वीचा नवरा (२०२३-२०२५)

* प्रार्थना मल्होत्रा म्हणून प्रणाली राठोड : पूर्वी आणि राजवंश यांची मुलगी; शिवांशची पत्नी (२०२५-सध्या)

* शिवांश रंधवाच्या भूमिकेत नामिक पॉल : स्मिताचा मुलगा; प्रार्थनाचा नवरा (२०२५-सध्या)

वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:झी टीव्ही दूरचित्रवाहिनी मालिका
श्रीअरबिंदोज ॲक्शन (इंग्रजी नियतकालिक)

**श्रीअरबिंदोज ॲक्शन** - श्रीमाताजींच्या प्रेरणेने श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या नावाच्या सोसायटीची १७ जून १९७० रोजी स्थापना करण्यात आली.

## उद्देश 
श्रीअरबिंदोज ॲक्शनचे एकमेवाद्वितीय ध्येय म्हणजे देश - भारत हे आहे. "भारताला स्वतःच्या स्वातंत्र्याचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःची पुनर्रचना करावी लागेल, असा संदेश श्रीमाताजींनी याच्या स्थापनेच्या निमित्ताने दिला होता.

## कार्य 
श्रीअरविंद यांनी भारताच्या विविध समस्यांना तोंड देण्यासाठीचे उपाय वेळोवेळी सांगितले आहेत. ते विविध भारतीय भाषांमधून प्रकाशित करून भारतीय जनसमुदायांपर्यंत पोहोचविणे हे या सोसायटीचे व पर्यायाने नियतकालिकाचे कार्य आहे.

## शाखा 
२००६ साली या सोसायटीच्या प.बंगाल शाखेची स्थापना करण्यात आली.

## संस्थापक सदस्य 
श्रीमाताजी या सोसायटीच्या कायमस्वरूपी अध्यक्ष आहेत.  त्यांनी प्रद्योत, उदार पिंटो आणि श्यामसुंदर झुनझुनवाला यांची अनुक्रमे अध्यक्ष, सचिव आणि कोषाध्यक्ष म्हणून नियुक्ती केली.

## मुखपत्र 
श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या नावाने या संस्थेचे मुखपत्र प्रकाशित केले जाते. ते विविध भारतीय भाषांमध्ये अनुवादित केले जाते. ऑक्टोबर १९७० मध्ये याचा पहिला अंक प्रकाशित झाला. त्याचे संपादक म्हणून श्री.मनोज दास यांनी एप्रिल १९७३ पर्यंत जबाबदारी सांभाळली. त्यानंतर श्री.श्यामसुंदर झुनझुनवाला यांनी संपादक-पदाची जबाबदारी सांभाळली.

## संदर्भ 
वर्ग:इंग्लिश नियतकालिके
कुष्मांडा

**कुष्मांडा** ही एक हिंदू देवी आहे, जिला तिच्या दिव्य हास्याने जग निर्माण करण्याचे श्रेय दिले जाते. कलिकुल / शाक्त परंपरेचे अनुयायी तिला महादेवीच्या नवदुर्गा रूपांमध्ये चौथे रूप मानतात. तिचे नाव तिच्या मुख्य भूमिकेचे संकेत देते: "कु" म्हणजे "थोडेसे", "उष्मा" म्हणजे "उब" किंवा "ऊर्जा" आणि "अंड" म्हणजे "अंड्याच्या आकाराचे विश्व".

नवरात्रोत्सवाच्या चौथ्या दिवशी कुष्मांडाची पूजा केली जाते आणि ती आरोग्य सुधारते आणि संपत्ती आणि शक्ती देते असे मानले जाते. देवी कुष्मांडाचे आठ हात आहेत आणि म्हणूनच तिला अष्टभुजा देवी असेही म्हणतात. त्यापैकी सहा हातात चक्र, गदा, कमळ, धनुष्य-बाण, तलवार आणि जपमाळ आहे आणि इतर दोन हातात मध आणि पाण्याचा भांडे आहे. सिद्धी आणि निधी देण्याची सर्व शक्ती तिच्या जपमाळेत असते असे मानले जाते.

असे म्हटले जाते की तिने संपूर्ण विश्वाची निर्मिती तिच्या स्मितहास्याने केली. तिला पांढऱ्या भोपळ्याची बाली देखील आवडते जी कुष्मांड म्हणून ओळखली जाते. तिचे निवासस्थान अनाहत चक्रात आहे.

## प्रार्थना 
**कुष्मांडा देवीचा मंत्र:**

: *ॐ देवी कूष्माण्डायै नमः॥*

**कुष्मांडा देवीची प्रार्थना:**

: *सुरासम्पूर्ण कलशं रुधिराप्लुतमेव च ।*
: *दधाना हस्तपद्माभ्यां कूष्माण्डा शुभदास्तु मे ॥* 

## संदर्भ 
वर्ग:नवदुर्गा
वर्ग:शाक्त पंथ
कालरात्री

**कालरात्री** ही महादेवीच्या नऊ नवदुर्गा रूपांपैकी सातवी आहे. तिचा उल्लेख प्रथम देवी महात्म्यात आढळतो. कालरात्री ही देवीच्या भयानक रूपांपैकी एक आहे. *काली* आणि *कालरात्री* ही नावे परस्पर बदलण्यासाठी वापरली जाणे असामान्य नाही, जरी काही लोक या दोन्ही देवता वेगवेगळ्या अस्तित्वात असल्याचा युक्तिवाद करतात. हिंदू धर्मात कालीचा उल्लेख प्रथम ३०० ईसापूर्व महाभारतात एक वेगळी देवी म्हणून केला जातो, जो ईसापूर्व ५ व्या आणि दुसऱ्या शतकादरम्यान लिहिला गेला असावा असे मानले जाते.

पारंपारिकपणे नवरात्र उत्सवाच्या नऊ रात्रींमध्ये कालरात्रीची पूजा केली जाते. विशेषतः नवरात्राचा सातवा दिवस तिला समर्पित आहे आणि तिला देवीचे सर्वात भयंकर रूप मानले जाते. देवीचे हे रूप सर्व राक्षसी प्राणी, भूत, दुष्ट आत्मे आणि नकारात्मक शक्तींचा नाश करणारे मानले जाते, जे तिच्या आगमनाची माहिती मिळताच पळून जातात असे म्हटले जाते. काळे शरीर व तीन रक्ताळलेले डोळे असलेली, केशसंभार विखुरलेला, वाहन गर्दभ/गाढव, गळ्यात कवटीचा हार, खड्ग धारण केलेली, भयानक असे स्वरूप ह्या देवीचे आहे. तिच्या चार हातात त्रिशूळ, तंतुवाद्य, वज्र आणि एक प्याला आहे.

## प्रार्थना 
**कालरात्री देवीचा मंत्र:**

: *ॐ देवी  कालरात्र्यै नम: ॥*

**कालरात्री देवीची प्रार्थना:**

:
एकवेणी जपाकर्णपूरा नग्ना खरास्थिता।

लम्बोष्ठी कर्णिकाकर्णी तैलाभ्यक्त शरीरिणी॥

वामपादोल्लसल्लोह लताकण्टकभूषणा।

वर्धन मूर्धध्वजा कृष्णा कालरात्रिर्भयङ्करी॥

## संदर्भ 
वर्ग:दुर्गा पूजा
वर्ग:नवदुर्गा
वर्ग:हिंदू देवी
वर्ग:शाक्त पंथ
कात्यायनी

**कात्यायनी** हे महादेवीचे एक रूप आहे आणि अत्याचारी राक्षस महिषासुराचा वध करणारी ती आहे. नवरात्रोत्सवात पूजा केल्या जाणाऱ्या हिंदू देवी दुर्गाच्या नऊ रूपांपैकी ती नवदुर्गांपैकी सहावी आहे. तिला चार, दहा किंवा अठरा हातांनी चित्रित केले जाते.

शक्तीवादात, ती शक्ती किंवा दुर्गा या योद्धा देवींच्या भयंकर रूपांशी संबंधित आहे, ज्यामध्ये भद्रकाली आणि चंडिका देखील समाविष्ट आहेत. पारंपारिकपणे तिचा संबंध लाल रंगाशी आहे, तसेच शक्तीचे आदिम रूप पार्वतीशी आहे. ही वस्तुस्थिती पतंजलीच्या पाणिनीवरील महाभाष्यमध्ये देखील नमूद केली आहे, जी ईसापूर्व दुसऱ्या शतकात लिहिलेली आहे.

तिचा उल्लेख प्रथम यजुर्वेदाच्या तैत्तिरीय आरण्यक भागात आढळतो. स्कंद पुराणात देवांच्या उत्स्फूर्त क्रोधातून तिची निर्मिती झाल्याचा उल्लेख आहे, ज्यामुळे अखेर सिंहावर बसलेल्या महिषासुर राक्षसाचा वध झाला. हा प्रसंग भारतातील बहुतेक भागात वार्षिक दुर्गा पूजा उत्सवादरम्यान साजरा केला जातो.

तिच्या पराक्रमांचे वर्णन देवी-भागवत पुराण आणि देवी महात्म्यममध्ये केले आहे, जे मार्कंडेय पुराणाचा भाग आहेत जे मार्कंडेय ऋषी यांनी लिहिले होते, ज्यांनी ते सुमारे ४००-५०० इ.स. संस्कृतमध्ये लिहिले होते. कालांतराने, तिची उपस्थिती बौद्ध आणि जैन ग्रंथांमध्ये आणि अनेक तांत्रिक ग्रंथांमध्ये, विशेषतः कालिका पुराणात (१० वे शतक), ज्यामध्ये कात्यायनी आणि जगन्नाथ यांचे स्थान म्हणून *उडियाना* किंवा *ओद्रदेश* ( ओडिशा) चा उल्लेख आहे.

योग आणि तंत्र यासारख्या हिंदू परंपरेत, तिला सहाव्या आज्ञा चक्र किंवा तिसऱ्या नेत्र चक्राशी जोडले जाते आणि या स्थानावर लक्ष केंद्रित करून तिचे आशीर्वाद घेतले जातात.

वामन पुराणानुसार, देवतांची महिषासुर राक्षसावरचा क्रोध ऊर्जा किरणांच्या रूपात प्रकट झाली तेव्हा देवतांच्या एकत्रित शक्तींपासून तिची निर्मिती झाली. कात्यायन ऋषींच्या आश्रमात किरणे स्फटिकरूपात आली, ज्यांनी तिला योग्य स्वरूप दिले म्हणून तिला कात्यायनी किंवा "कात्यायनाची कन्या" असेही म्हटले जाते. कालिका पुराणासारख्या ग्रंथांमध्ये इतरत्र असे नमूद केले आहे की ऋषी कात्यायन यांनी प्रथम तिची पूजा केली होती, म्हणूनच तिला *कात्यायनी* म्हणून ओळखले जाऊ लागले. दोन्ही बाबतीत, ती दुर्गेचे अवतार आहे आणि नवरात्रोत्सवाच्या सहाव्या दिवशी तिची पूजा केली जाते.

## प्रार्थना 
**कात्यायनी देवीचा मंत्र:**

: *ॐ देवी कात्यायन्यै नमः ॥*

**कात्यायनी देवीची प्रार्थना:**

: *चन्द्रहासोज्ज्वलकरा शार्दूलवरवाहना ।*
: *कात्यायनी शुभं दद्याद् देवी दानवघातिनी ॥* 

## संदर्भ 
वर्ग:नवदुर्गा
वर्ग:हिंदू देवी
गंगा (देवी)

**गंगा** ही गंगा नदीचे अवतार/मानवीकरण आहे, जिची हिंदू लोक शुद्धीकरण आणि क्षमेची देवी म्हणून पूजा करतात. अनेक नावांनी ओळखल्या जाणाऱ्या गंगेला बहुतेकदा एक गोरी, सुंदर स्त्री म्हणून चित्रित केले जाते, जी मकर नावाच्या दैवी मगरीसारख्या प्राण्यावर स्वार आहे.

गंगेचे काही प्राचीन उल्लेख ऋग्वेदात आढळतात, जिथे तिचा उल्लेख सर्वात पवित्र नद्यांमध्ये केला आहे. तिच्या कथा प्रामुख्याने *रामायण*, *महाभारत* आणि *पुराण* यांसारख्या वैदिकोत्तर ग्रंथांमध्ये आढळतात.

*रामायणात* तिला हिमालयाचे रूप असलेल्या हिमावतची ज्येष्ठ कन्या आणि माता पार्वतीची बहीण असे वर्णन केले आहे. तथापि, इतर ग्रंथांमध्ये तिचा उगम विष्णूपासून झाल्याचे नमूद केले आहे. आख्यायिका तिच्या पृथ्वीवर अवतरणावर केंद्रित आहेत, जे राजेशाही ऋषी भगीरथामुळे झाले होते, ज्याला देव शिव यांनी मदत केली होती.

*महाभारतात*, गंगा ही ही कुरु राजा शंतनूची पत्नी आहे व योद्धा भीष्मची आई आहे.

हिंदू धर्मात, गंगा ही मानवतेची आई मानली जाते. यात्रेकरू गंगा नदीत त्यांच्या नातेवाईकांच्या अस्थींचे विसर्जन करतात, जी त्यांच्या मते आत्म्यांना  मोक्षाच्या जवळ आणते, व जीवन आणि मृत्यूच्या चक्रातून मुक्तता देते. गंगा दशहरा आणि गंगा जयंतीसारखे सण गंगेच्या काठावर असलेल्या अनेक पवित्र ठिकाणी साजरे केले जातात, ज्यात गंगोत्री, हरिद्वार, प्रयागराज, वाराणसी आणि कोलकातामधील काली घाट यांचा समावेश आहे. , थायलंडमधील लॉय क्रथोंग उत्सवादरम्यान गौतम बुद्धांसोबत गंगेची पूजा केली जाते.

## संदर्भ 
वर्ग:गंगा नदी
वर्ग:समुद्र आणि नदीच्या देवी
वर्ग:हिंदू देवी
भूमी (देवी)

**भूमी** ज्यांना **भूदेवी**, **धरणी** आणि **वसुंधरा** असेही म्हणतात, ही हिंदू धर्मातील एक महत्त्वाची देवी आहे, जी पृथ्वीचे रूप दर्शवते. तिचे सर्वात जुने रूप वैदिक देवी पृथ्वीमध्ये प्रतिबिंबित आहे, जरी त्यांच्या भूमिका, गुणधर्म आणि चित्रण पूर्णपणे भिन्न आहेत. *महाभारत*, *रामायण* आणि विविध पुराण यांसारख्या वैदिकोत्तर ग्रंथांमध्ये भूमीचे ठळकपणे वैशिष्ट्य आहे.

हिंदू पौराणिक कथांमध्ये भूमीची मध्यवर्ती भूमिका आहे, जिथे तिला अनेकदा वाईट शक्ती, राक्षस किंवा भ्रष्ट शासकांनी छळलेली चित्रित केले आहे. या कथांमध्ये ती अनेकदा देव विष्णूला मदतीसाठी आवाहन करताना दाखवली जाते आणि प्रतिसादात, विष्णू वेगवेगळे अवतार घेऊन तिचे दुःख कमी करण्यासाठी हस्तक्षेप करतात. एका उदाहरणात, विष्णू तिला असुर हिरण्याक्षपासून वाचवण्यासाठी वराह अवतार घेतात आणि नंतर तिच्याशी लग्न करतात, ज्यामुळे मंगळ नावाचा मुलगा जन्माला येतो. दुसऱ्या एका कथेत, विष्णू गायीच्या रूपात पळून गेलेल्या भूमीला वश करण्यासाठी राजा पृथूचा अवतार घेतात. *रामायणातील* स्त्री नायिका सीता, पृथ्वीतून जन्मलेली आणि भूमीची मुलगी मानली जाते. हिरण्याक्षाच्या प्रभावामुळे तिच्यापासून जन्मलेल्या असुर नरकासुराला पराभूत करण्यासाठी भूमी सत्यभामा म्हणून देखील अवतार घेते.

प्रतीकात्मकदृष्ट्या, भूमीला निळे कमळ धरलेले दाखवले आहे आणि बहुतेकदा ती विष्णू, लक्ष्मी किंवा वराह यांच्यासोबत दाखवली आहे. दक्षिण भारतात तिला आदरणीय मानले जाते व तिचे अनेक मंदिर आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदू देवी
होलिका

**होलिका**, ज्याला **सिंहिका** म्हणूनही ओळखले जाते, ती हिंदू धर्मात एक असुर आहे. ती असुर-राजे हिरण्यकश्यपू आणि हिरण्याक्ष यांची बहीण आणि प्रल्हादाची आत्या आहे.

होळी  किंवा होलिका दहन ही आख्यायिका पापावर धार्मिकतेचा विजय दर्शवते. होलिका दहन हे रंगांचा उत्सव होळीच्या आदल्या रात्री दरवर्षी होळी पेटवून साजरी करतात.

## आख्यायिका 
पुराणानुसार, अनेक असुरांप्रमाणे, हिरण्यकश्यपू नावाचा राजा अमर होण्याची इच्छा बाळगत होता. ही इच्छा पूर्ण करण्यासाठी, त्याने आवश्यक तप केले जोपर्यंत त्याला ब्रह्मदेवाने वरदान दिले नाही. हिरण्यकश्यपूला पाच इच्छा पूर्ण झाल्या: तो ब्रह्मदेवाने निर्माण केलेल्या कोणत्याही जीवाच्या हातून मरणार नाही, तो आत किंवा बाहेर, दिवसा किंवा रात्री, कोणत्याही शस्त्राने, पृथ्वीवर किंवा आकाशात, मनुष्य किंवा पशू, देव किंवा असुरांकडून नष्ट होणार नाही, तो अतुलनीय असेल, त्याच्याकडे अमर्याद शक्ती असेल आणि तो सर्व सृष्टीचा एकमेव शासक असेल. त्याची इच्छा पूर्ण झाली आणि हिरण्यकश्यपूने इंद्राचे सिंहासन धारण करून तिन्ही लोक जिंकले. वैष्णव म्हणून वाढलेला त्याचा मुलगा प्रल्हाद, त्याच्या वडिलांची देवता म्हणून पूजा करण्यास नकार देत व विष्णूला पूजत असे.

यामुळे हिरण्यकश्यपू संतापला आणि त्याने प्रल्हादाला मारण्याचे अनेक प्रयत्न केले. विष्णू पुराणानुसार, होलिकाने तिच्या भावाला सांगितले की, तिला मिळालेल्या वरदानामुळे ती अग्नीपासून अभेद्य आहे. प्रल्हादाला तिच्या मांडीवर, जळत्या चितेवर बसवण्याची व्यवस्था करण्यात आली. तथापि, प्रल्हादाने विष्णूचे नाव घेतल्याने तो सुरक्षित बचावला, तर होलिका जळून गेली. विष्णू नरसिंहाच्या रूपात प्रकट झाला व हिरण्यकश्यपूला मारले.

## होलिका दहन 
विविध हिंदू परंपरेनुसार, होलिका दहन, हे होलिकाच्या मृत्युचा आणि प्रल्हादाच्या उद्धाराचा उत्सव साजरा करते. होळीच्या आदल्या रात्री, उत्तर भारतात या आख्यायिकेची आठवण म्हणून होळी पेटवली जाते. ही तारीख दक्षिण भारतातील कामदहनमच्या उत्सवाशी जुळते, ज्या दिवशी शिवाने कामदेवाला जाळून राख केली होते.

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदू दैत्य
महागौरी

हिंदू धर्मातील महादेवीच्या नऊ रूपांच्या नवदुर्गा मध्ये **महागौरी** हे आठवे रूप आहे. नवरात्रीच्या आठव्या दिवशी तिची पूजा केली जाते. महागौरी तिच्या भक्तांच्या सर्व इच्छा पूर्ण करण्यास सक्षम असल्याचे मानले जाते.

महागौरी या नावाचा अर्थ अत्यंत तेजस्वी, स्वच्छ-शुभ्र, चंद्रासारखी चमक असलेली असा होतो. (महा = महान; गौरी = तेजस्वी, स्वच्छ).

महागौरी ही पांढऱ्या बैलावर स्वार पांढऱ्या वस्त्रांमध्ये दाखवली जाणारी पवित्रतेची प्रतीक आहे. तिला चार हातांनी चित्रित केले आहे: तिच्या उजव्या वरच्या हातात त्रिशूळ आहे आणि डाव्या हातात डमरू आहे. अभयमुद्रेमध्ये तिचा उजवा हात आहे.

## प्रार्थना 
**महागौरी देवीचा मंत्र:**

: *ॐ देवी महागौर्यै नमः॥ ॥*

**महागौरी देवीची प्रार्थना:**

: *श्वेते वृषेसमारूढा श्वेताम्बरधरा शुचिः ।*
: *महागौरी शुभं दद्यान्महादेव प्रमोददा ॥* 

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदू देवी
वर्ग:नवदुर्गा
वर्ग:शाक्त पंथ
अबरार काझी

**अबरार काझी** याचा जन्म 3 ऑगस्ट १९९२ झाला. हा एक भारतीय दूरचित्रवाणी अभिनेता आहे.याने **गठबंधन** मध्ये रघु जाधव ही भूमिका साकारली होती,**ये है चहातें** मधील रुद्राक्ष खुराना आणि सम्राट चौधरी आणि **कभी नीम नीम कभी शहद शहद** मधील उदयवीर जिंदाल यांची भूमिका साकारण्यासाठी तो प्रसिद्ध आहे.

वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते
वर्ग:हयात व्यक्ती
नामिक पॉल

**नामिक पॉल** (१९ सप्टेंबर, १९८७ - ) हा एक भारतीय दूरचित्रवाणी अभिनेता आहे. हा प्रामुख्याने हिंदी दूरचित्रवाणीमध्ये काम करतो. याने २०१५ मध्ये कुबूल है या कार्यक्रमात अहसानची भूमिका साकारली आणि अभिनय क्षेत्रात पदार्पण केले.नंतर एक दुजे के वास्ते मधील श्रवण मल्होत्राची भूमिका, एक दीवाना था मधील शिव कपूर आणि क्रिश खन्ना आणि  सध्या कुमकुम भाग्य मधील शिवांश रंधावा ही भूमिका साकारत आहे.

वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते
वर्ग:भारतातील पुरुष मॉडेल
वर्ग:इ.स. १९८७ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हिरण्याक्ष

**हिरण्याक्ष** किंवा **हिरण्यनेत्र** हा हिंदू पौराणिक कथेनुसार एक असुर राजा होता. त्याने पृथ्वीला बुडवून टाकले आणि तिन्ही लोकांमध्ये दहशत निर्माण केली असे वर्णन केले आहे. विष्णूच्या वराह अवताराने त्याला मारले, ज्याने पृथ्वीदेवी भूमीला वाचवले आणि पृथ्वीवर सुव्यवस्था पुनर्संचयित केली.

## आख्यायिका 
काही पुराणांमध्ये हिरण्याक्ष हा दिति आणि कश्यपाचा मुलगा असल्याचे सांगीतले आहे. ब्रह्मदेवाला प्रसन्न करण्यासाठी तपस्या केल्यामुळे, हिरण्याक्षला कोणत्याही देवाकडून, मनुष्याकडून किंवा पशूकडून त्याचा मृत्यू न होण्याचे अभेद्य वरदान मिळाले होते.

हिरण्यक्षाने निराधार भूमीवर हल्ला केला आणि तिला वैश्विक महासागराच्या खोल पाण्यात ओढले. इतर देवतांनी विष्णूला विनंती केली व विष्णूने देवीला वाचवण्यासाठी रानडुकराचा (वराह) अवतार धारण केला. हिरण्यक्षाने त्याला अडवण्याचा प्रयत्न केला, त्यानंतर विष्णूने त्याला मारले.

हिरण्यक्षाचा मोठा भाऊ हिरण्यकश्यपू होता, ज्यानेही अभेद्यतेचे वरदान मिळवले आणि आपल्या भावाच्या मृत्यूचा बदला घेण्यासाठी तिन्ही लोक जिंकले. त्याने आपला मुलगा प्रल्हाद विष्णूचा विश्वासू भक्त असल्याने त्याचा छळ केला. हिरण्याक्षला वराहने मारले, तर हिरण्यकश्यपूला नरसिंहने मारले.

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदू दैत्य
नीलम शर्मा

**नीलम शर्मा** (७ मार्च, १९६९ - १७ ऑगस्ट, २०१९)  या एक दूरदर्शनच्या संस्थापक सूत्रसंचालकांपैकी एक महिला सूत्रसंचालिका म्हणून प्रसिद्ध होत्या. त्यांना  भारतातील महिलांसाठीचा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार, नारी शक्ती पुरस्कार मिळाला होता.

## जीवन 
इवलेसे|डॉ. रश्मी तिवारी (उजवीकडे) नीलम शर्मा (डावीकडे)
नीलम यांनी त्यांच्या *तेजस्विनी* या शोद्वारे भारतातील यशस्वी महिलांवर कार्यक्रम प्रसारित केला. त्यांनी १९९५ मध्ये दूरदर्शनमधून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली आणि २० वर्षांहून अधिक काळ या त्या  कार्यरत होत्या. १७ ऑगस्ट २०१९ रोजी वयाच्या ५० व्या वर्षी कर्करोगामुळे त्यांचे निधन झाले.

## संदर्भ 
वर्ग:लेडी श्री राम महाविद्यालयाचे माजी विद्यार्थी
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१९ मधील मृत्यू
वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
हिमावत

**हिमावत** हा हिंदू धर्मातील हिमालय पर्वतांचे अवतार/मानवीकरण आहे. तो हिमालयाचा संरक्षक देव आहे आणि *महाभारत* आणि इतर हिंदू धर्मग्रंथांमध्ये त्याचा उल्लेख आढळतो.

विविध हिंदू धर्मग्रंथांमध्ये हिमालयाच्या व्यक्तिरेखेचा वेगवेगळ्या नावांनी उल्लेख आहे, आणि म्हणूनच हिमावतला हिमवंत*,* हिमवान, हिमराज, आणि पर्वतेश्वर असेही म्हणतात.

## आख्यायिका 
[इवलेसे|हिमावत (डावीकडे वर) त्याची मुलगी [पार्वती आणि शिव (उजवीकडे) यांच्या लग्नाचे विधी करताना.]]
गंगा देवी, रागिणी  आणि शिवाची दुसरी पत्नी पार्वती हे हिमावतच्या मुली आहे. त्याची पत्नी ही वैदिक देवी मैनावती आहे, जी रामायणानुसार मेरु पर्वताची कन्या आहे. किंवा विष्णु पुराण सारख्या इतर काही स्त्रोतांनुसार, मैनावती  ही पितृ वर्गातील सदस्य असलेल्या स्वधा आणि तिचा पती कवी यांची कन्या आहे. शिवपुराणात हिमावत आणि मैना यांच्यातील लग्नाचे वर्णन आहे.

देवी-भागवत पुराणातील सातव्या स्कंधाच्या शेवटच्या नऊ अध्यायांमध्ये (३१-४०) आढळणारा *देवी गीतेचा* पवित्र ग्रंथ हा पार्वती आणि तिचे वडील हिमावत यांच्यातील संवाद आहे. हा भाग देवीचे वैश्विक स्वरूप, *उपनिषदांच्या* प्रमुख ग्रंथांवरील ध्यान, *अष्टांग-योग*, *ज्ञान*, *कर्म* आणि *भक्तीचे*, देवीला समर्पित मंदिरांची स्थाने आणि तिच्या उपासनेशी संबंधित विधींबद्दल माहिती देतो.

हिमावतच्या कथेचा उल्लेख *ब्रह्मांड पुराण* आणि *केनोपनिषदातही* आढळतो.

## संदर्भ 
;संदर्भग्रंथ
* 
* *Dictionary of Hindu Lore and Legend* () by Anna Dallapiccola.

वर्ग:हिमालय
वर्ग:हिंदू देव
सोलुंग पूजा

सोलुंग पूजा उत्सव हा भारतातील अरुणाचल प्रदेशातील आदि लोकांद्वारे साजरा केला जाणारा एक प्रमुख कृषी उत्सव आहे. दरवर्षी १ सप्टेंबर रोजी आयोजित केला जाणारा हा उत्सव कापणीच्या हंगामाची सुरुवात म्हणून साजरा केला जातो आणि समुदायाच्या समृद्धी, सुरक्षितता आणि कल्याणासाठी साजरा केला जातो.देवतांना समर्पित. हा सण आदि परंपरेत खोलवर रुजलेला आहे आणि निसर्ग आणि शेतीशी त्यांचा मजबूत संबंध प्रतिबिंबित करतो.

हा उत्सव पाच दिवस चालतो आणि वेगवेगळ्या टप्प्यात विभागला जातो. पहिला दिवस, ज्याला **सोलांग-गिडी डोगिन** म्हणून ओळखले जाते, त्यात तांदळाची बियर (अपंग) आणि स्थानिक स्वादिष्ट पदार्थ तयार करणे आणि वाटणे समाविष्ट आहे. दुसरा दिवस, ज्याला डोरेफ-लाँग म्हणून ओळखले जाते, देवांना प्रसन्न करण्यासाठी आणि शेती समृद्धी सुनिश्चित करण्यासाठी प्राण्यांचे, प्रामुख्याने मिथुन आणि डुकरांचे (स्थानिक भाषेत एक) बळी देऊन साजरा केला जातो. अरुणाचल प्रदेशातील पासीघाट, इंगकिओंग, अलॉंग, गेकू टूटिंग सारख्या गावांमध्ये आणि मोठ्या शहरांमध्ये हा उत्सव मोठ्या थाटामाटात साजरा केला जातो.  तिसऱ्या दिवशी बिनियत असते, जिथे पिकांची देवी, किन नाने, बुद्धी आणि संरक्षणाची देवता, डुइंग बोटे (डोनी पोलो) आणि घरांची संरक्षक देवता, गुमिन सोयिन यांना प्रार्थना आणि नैवेद्य अर्पण केले जातात.  चौथ्या आणि पाचव्या दिवशी आदि महिलांनी सादर केलेले पोनुंग सारखे पारंपारिक नृत्य आणि समुदायात अन्न आणि भेटवस्तूंची औपचारिक देवाणघेवाण असते. आणि फुटबॉल स्पर्धा आयोजित केल्या जातात. 

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील सांस्कृतिक उत्सव
मांडवी (रामायण)

**मांडवी** ही हिंदू महाकाव्य *रामायणातील* विदेह राज्याची राजकुमारी आहे. ती भरताची पत्नी आहे आणि तिला देवी लक्ष्मीच्या शंखाचे अवतार मानले जाते. मांडवी तिच्या त्याग आणि चिकाटीसाठी ओळखली जाते.

मांडवी हे संस्कृत मूळचे हे नाव आहे ज्याच्या अर्थ 'योग्य आणि सक्षम' असा होतो.

## आख्यायिका 
कुशध्वज व यांची पत्नी चंद्रभागा मांडवी आणि श्रुतकीर्ती यांना जन्म दिला. मांडवीला लक्ष्मीच्या शंखाचे अवतार मानले जाते. तिचे वडील समकस्याचे शासक होते आणि ते मिथिलाचे राजा जनक यांचे धाकटे बंधू होते. मांडवी आणि श्रुतकीर्ती यांचे संगोपन सीता आणि ऊर्मिलासह मिथिलामध्ये झाले.

रामाने सीतेच्या स्वयंवरात तिचा हात जिंकल्यानंतर, त्याचे वडील, राजा दशरथ आपल्या मुलाच्या लग्नासाठी मिथिला येथे आले. तेव्हा लक्ष्मण- ऊर्मिला, भरत-मांडवीला आणि शत्रुघ्न-श्रुतकीर्ती, अशे चारही बहिणींचे चार भावांशी लग्न जुळले, ज्यामुळे दोन्ही राज्यांमधील संबंध मजबूत झाले. शतानंदाच्या मार्गदर्शनाखाली हे विवाह सोहळे पार पडले.

मांडवी आणि भरताला तक्ष आणि पुष्कल नावाचे दोन पुत्र होते. तक्षाने सिंधूच्या पूर्वेस तक्षशिला शहराची स्थापना केली, तर पुष्कलाने सिंधूच्या पश्चिमेस पुष्कलवतीची स्थापना केली.

राम-सीता-लक्ष्मण यांच्या वनवासाच्या काळात भरताने नंदीग्राम येथे वनवासात जीवन जगण्याचा निर्णय घेतला. त्याच्या विनंतीनुसार, मांडवी तिच्या पतीच्या वृद्ध पालकांची काळजी घेण्यासाठी अयोध्येतच राहिली. त्यानंतर मांडवीने ती चौदा वर्षे तिच्या पतीला न भेटण्याचा निर्णय घेतला, जेणेकरून तो अयोध्येच्या कल्याणासाठी आणि त्याच्या भावाच्या जबाबदाऱ्या पूर्ण करण्यासाठी आपला वेळ देऊ शकेल.

तुलसीदासांच्या *रामचरितमानसातील* एका आख्यायिकेनुसार, मांडवी तिच्या बहिणी श्रुतकीर्तीसह तिच्या पतीसोबत सती गेली. उर्मिला तिच्या मुलाचे अंगद आणि चंद्रकेतू आणि सीतेचे पुत्र लव आणि कुश यांची काळजी घेण्यासाठी अयोध्येत राहिली.

## पूजा 
तेलंगणातील मेदक जिल्ह्यात, श्री कल्याण रामचंद्र सन्नाधी नावाचे एक मंदिर आहे जे भरत आणि मांडवी यांना समर्पित आहे. हे मंदिर भारतातील एकमेव मंदिर आहे जिथे रामाच्या भावांच्या आणि त्यांच्या पत्नींच्या मूर्ती स्थापित केल्या आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:रामायणातील व्यक्तिरेखा
श्रुतकीर्ती

**श्रुतकीर्ती** ही हिंदू महाकाव्य *रामायणातील* विदेहाची राजकुमारी आहे. ती शत्रुघ्नची पत्नी आहे आणि तिला देवी लक्ष्मीच्या चक्राचा अवतार मानले जाते. श्रुतकीर्ती तिच्या दूरदृष्टी आणि समर्पणासाठी ओळखली जाते. श्रुतकीर्ती ह्या नावाचा संस्कृतमध्ये अर्थ "प्रसिद्ध आणि प्रतिष्ठित" असा होतो.

## आख्यायिका 
श्रुतकीर्तीचा जन्म राजा कुशध्वज आणि त्याची पत्नी चंद्रभागा यांची धाकटी मुलगी म्हणून झाला. ती मांडवीची धाकटी बहीण आहे. तिचे वडील समकस्याचे शासक होते, परंतु श्रुतकीर्ती आणि मांडवी यांचे संगोपन सीता आणि उर्मिला यांच्यासह मिथिलामध्ये झाले. 

रामाने सीतेच्या स्वयंवरात तिचा हात जिंकल्यानंतर, त्याचे वडील, राजा दशरथ आपल्या मुलाच्या लग्नासाठी मिथिला येथे आले. तेव्हा लक्ष्मण- ऊर्मिला, भरत-मांडवी आणि शत्रुघ्न-श्रुतकीर्ती, अशे चारही बहिणींचे चार भावांशी लग्न जुळले, ज्यामुळे दोन्ही राज्यांमधील संबंध मजबूत झाले.

शत्रुघ्न आणि श्रुतकीर्ती यांना सुबाहू आणि शत्रुघटी असे दोन पुत्र होते. सुबाहू मथुरेचा राजा झाला तर शत्रुघटीने विदिशावर राज्य केले.

तुलसीदासांच्या *रामचरितमानसातील* एका आख्यायिकेनुसार, मांडवी व श्रुतकीर्ती तिच्या पतीसोबत सती गेली. उर्मिला तिच्या मुलाचे अंगद आणि चंद्रकेतू आणि सीतेचे पुत्र लव आणि कुश यांची काळजी घेण्यासाठी अयोध्येत राहिली.

## पूजा 
तेलंगणातील मेदक जिल्ह्यात, श्री कल्याण रामचंद्र सन्नाधी नावाचे एक मंदिर आहे जे शत्रुघ्न आणि श्रुतकीर्ती यांना समर्पित आहे. हे मंदिर भारतातील एकमेव मंदिर आहे जिथे रामाच्या भावांच्या आणि त्यांच्या पत्नींच्या मूर्ती स्थापित केल्या आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:रामायणातील व्यक्तिरेखा
कुशध्वज

**कुशध्वज** हा संकस्यचा राजा आणि हिंदू महाकाव्य *रामायणातील* मिथिलाचा राजा जनकाचा धाकटा भाऊ आहे. त्याचे लग्न चंद्रभागा सोबत झाले होते.  तो मांडवी आणि श्रुतकीर्तीचा पिता आहे, ज्यांचे विवाह भरत आणि शत्रुघ्न सोबत झाले.

कुशध्वजाचा जन्म मिथिलाचा राजा हृस्वरोमन आणि त्याची पत्नी केकसी यांच्या पोटी झाला. तो जनकाचा धाकटा भाऊ आहे. विदेह राज्य ऐतिहासिकदृष्ट्या गंडकी नदीच्या पूर्वेस, महानंदा नदीच्या पश्चिमेस, गंगा नदीच्या उत्तरेस आणि हिमालयाच्या दक्षिणेस स्थित होते.

## संदर्भ 
वर्ग:रामायणातील व्यक्तिरेखा
अरुण (हिंदू देवता)

**अरुण** हा हिंदू धर्मातील सूर्या देवाचा सारथी आहे. तो गरुडाचा मोठा भाऊ आहे. अरुण आणि गरुड हे वैदिक ऋषी कश्यप आणि त्यांची पत्नी विनता (प्रजापती दक्ष यांची कन्या) यांचे पुत्र आहेत. त्यांची मुले संपाती आणि जटायू ही शक्तिशाली गिधाडे होती. बौद्ध आणि जैन धर्माच्या साहित्यात आणि कलांमध्येही तो आढळतो.

## आख्यायिका 
अरुणचे वर्णन वेगवेगळ्या, विसंगत भारतीय दंतकथांमध्ये आढळते. *महाभारतात*, तो अकाली जन्मला आणि अंशतः एका अंड्यापासून विकसित झाला असे नमुद केले आहे. या आवृत्तीनुसार, कश्यपच्या  दोन पत्नी विनता आणि कद्रू यांना मुले हवी होती. कश्यपाने त्यांना वरदान दिले. कद्रूने एक हजार 'दीर्घदेह' (म्हणजे दीर्घ शरीर असलेले) नाग (सर्प) पुत्र मागितले, तर विनताला फक्त दोनच पण अत्यंत बलवान 'दिव्यदेह' (म्हणजे शरीरातून सोनेरी तेजस्वी प्रकाश सोडणारे) हवे होते, जे कद्रूच्या हजार पुत्रांपेक्षा श्रेष्ठ ठरतील. कश्यप त्यांना आशीर्वाद देऊन जंगलात निघून गेला. नंतर, कद्रूने एक हजार अंडी जन्माला घातली, तर विनताने दोन अंडी जन्माला घातली. ही पाचशे वर्षे उबवली व कद्रूचे १,००० पुत्र बाहेर पडले. आपल्या पुत्रांसाठी उत्सुक असलेल्या विनताने, ज्या अंड्यांमधून अर्धवट आकाराचे अरुण बाहेर आले त्यापैकी एक अंडं तोडलं. अरुणचा जन्म अकाली झाला असल्याने, त्याच्या शरीराचा फक्त वरचा अर्धा भाग विकसित झाला होता. त्याच्या आईच्या घाईमुळे संतप्त होऊन, त्याने तिला ५०० वर्षे कद्रूची गुलाम राहण्याचा शाप दिला, ज्यानंतर  तिचे दुसरे अंडे फुटेल आणि त्याचा भाऊ तिला मुक्त करेल. त्याच्या आईला शाप देऊन, अरुण आकाशात गेला आणि त्याचे वडील कश्यप यांनी त्याला सूर्याचा सारथी म्हणून नियुक्त केले. त्यानुसार, विनता वाट पाहत राहिली आणि नंतर पूर्ण विकसित झालेला पराक्रमी गरुडचा जन्म झाला, जो भगवान विष्णूंचे वाहन आहे. हे दोघेही *रामायणात* खूप महत्त्वाची भूमिका बजावतील.

*महाभारतात* अशी एक आख्यायिका आहे की सूर्याने अरुण आणि त्याचा दिव्य रथ त्याचा मुलगा कर्ण याला अर्पण केला होता, जो त्याने नाकारला कारण तो युद्ध जिंकण्यासाठी इतरांवर अवलंबून राहू इच्छित नव्हता.

रामायणाशी संबंधित भारतीय लोककथांमध्ये सामान्यतः सांगितल्या जाणाऱ्या आणखी एका आख्यायिकेनुसार, अरुण एकदा अरुणी नावाची स्त्री बनली आणि अप्सरांच्या सभेत गेला. इंद्र अरुणीच्या प्रेमात पडला आणि तिच्यापासून वाली नावाचा मुलगा झाला. दुसऱ्या दिवशी, सूर्याच्या विनंतीवरून, अरुणाने पुन्हा स्त्री रूप धारण केले आणि सूर्याकडून सुग्रीव नावाचा मुलगा झाला. दोन्ही मुले अहल्याला संगोपनासाठी देण्यात आली, परंतु तिचा पती, ऋषी गौतम यांनी त्यांना शाप दिला, ज्यामुळे ते वानर बनले, कारण त्यांना ते आवडत नव्हते.

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदू देव
वर्ग:रामायणातील व्यक्तिरेखा
वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा
जुगल किशोर मुखर्जी

**जुगल किशोर मुखर्जी** (जन्म: ९ जुलै १९२५,  मृत्यू: १५ डिसेंबर २००९) श्रीअरविंद आश्रमातील ज्येष्ठ साधक आणि विद्वान म्हणून परिचित होते. श्रीअरविंद तत्त्वज्ञानाचे अभ्यासक आणि लेखक म्हणूनही ते ओळखले जात. आश्रमवासीयांमध्ये ते जुगल-दा या नावाने परिचित होते.

## अध्ययन व अध्यापन 
कलकत्ता विद्यापीठातून विज्ञान विषयात पदव्युत्तर शिक्षण (त्यांचा विशेष पेपर न्यूक्लियर फिजिक्स होता) पूर्ण केल्यानंतर, ते ऑगस्ट १९४९ मध्ये आश्रमात सामील झाले. मेघनाद साहा हे त्यांचे शिक्षक होते. सुरुवातीच्या काळात, जुगल-दा यांना आश्रमाच्या प्रकाशन विभागात काम सोपवण्यात आले. 

पुढे ते श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन येथे भौतिकशास्त्राचे अध्यापन करत असत. नंतर स्वतः श्रीमाताजींनी त्यांच्यावर उच्च अभ्यासक्रम आयोजित करण्याची जबाबदारी सोपवली. ते "नॉलेज" या उच्च अभ्यासक्रम विभागाचे प्रमुख होते.

## प्रकाशित ग्रंथ 
# *The Destiny of the Body* (The Vision and Realisation in Sri Aurobindo's Yoga). - (द*डेस्टिनी ऑफ द बॉडी) - १९७५*
# *From Man Human to Man Divine* (Sri Aurobindo's Vision of the Evolutionary Destiny of Man).- (फ्रॉम मॅन ह्युमन टू मॅन डिव्हाईन) - १९९०
# K.D. Sethna: The Wonder that is Amal Kiran (१९९४) ISBN: 81-7058-408-6
# *Sri Aurobindo Ashram: Its Role, Responsibility and Future Destiny. - (श्रीअरबिंदो आश्रम: इट्स रोल, रेस्पॉन्सिबिलिटी अँड फ्युचर डेस्टिनी)*
# *Sri Aurobindo: The Smiling Master* (Humour in Sri Aurobindo's Writings). - (*श्रीअरबिंदो - द स्माईलिंग मास्टर) - १९९५*
# ''Sri Aurobindo's Poetry and Sanskrit Rhetoric. - (श्रीअरबिंदो ज पोएट्री अँड संस्कृत ह्रेटोरिक) - १९८९*
# "Mysteries of Death, Fate, Karma and Rebirth - (मिस्टरिज ऑफ डेथ, फेट, कर्म *अँड रिबर्थ)* (प्रकाशन वर्ष २००४) ISBN: 81-7058-772-7
# *The Practice of the Integral Yoga - (द प्रॅक्टिस ऑफ द इंटिग्रल योग) - २००३'' 
# The Ascent of Sight in Sri Aurobindo’s Savitri 
# Mrityu Rahasya - मृत्यू रहस्य - (बंगाली भाषेतील पुस्तक) - 
# Purna Yoger Sadhan Paddhati - पूर्ण योगर साधन पद्धती - (बंगाली भाषेतील पुस्तक) 

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००९ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय शिक्षक
वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
२०२५ यू.एस. ओपन

**२०२५ यू.एस. ओपन** ही यू.एस. ओपन टेनिस स्पर्धेची १४५ वी आवृत्ती होती. ही स्पर्धा अमेरिकेच्या न्यू यॉर्क शहरात भरवण्यात आली.

## विजेते
### पुरूष एकेरी
* 

### महिला एकेरी
### पुरूष दुहेरी
* 

### महिला दुहेरी
* 

### मिश्र दुहेरी
*  

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ

*
यू.एस. ओपन
त्रिदेवी

हिंदू धर्मात **त्रिदेवी**  ही सर्वोच्च देवत्वाची त्रिमूर्ती आहे, जी त्रिमूर्तीच्या स्त्रीलिंगी आवृत्ती म्हणून किंवा पुरुष त्रिमूर्तीच्या पत्नी म्हणून प्रख्यात आहे. ह्या त्रिदेवी देवी सरस्वती, लक्ष्मी आणि पार्वती द्वारे दर्शविले जातात. शक्तीवादात, या त्रिमूर्ती मूल-प्रकृती किंवा *महादेवीचे* प्रकटीकरण आहेत.
सरस्वती ही विद्या, कला आणि संगीताची देवी आहे, तसेच ती निर्माता ब्रह्मदेवाची पत्नी आहे.

लक्ष्मी ही भाग्य, संपत्ती, प्रजनन क्षमता, शुभता, प्रकाश आणि भौतिक आणि आध्यात्मिक पूर्णतेची देवी आहे, तसेच विष्णूची पत्नी, जो संरक्षक आहे.

पार्वती ही शक्ती, युद्ध, सौंदर्य आणि प्रेमाची देवी आहे. ती शिवाची पत्नी आहे, वाईटाचा नाश करणारी किंवा परिवर्तन करणारी.

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदू देवी
वर्ग:हिंदू धर्मातील देवाची नावे
आर्मी लॉ कॉलेज

**आर्मी लॉ कॉलेज, पुणे** (इंग्रजी: *Army Law College, Pune*) हे महाराष्ट्रातील पुणेजवळील कान्हे येथे वसलेले निवासी कायदा महाविद्यालय आहे. हे महाविद्यालय आर्मी वेल्फेअर एज्युकेशन सोसायटी (AWES) अंतर्गत २०१८ मध्ये स्थापन झाले.  
  
  
  
  
  
  
  
  
  

वर्ग:पुणे
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील शैक्षणिक संस्था
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील निर्मिती
वायु (हिंदू देवता)

**वायु** ज्याला **वात** आणि **पवन** पण म्हणतात, हा वाऱ्यांचा हिंदू देवता तसेच देवांचा दैवी दूत आहे. *वैदिक शास्त्रांमध्ये*, वायु हा एक महत्त्वाचा देवता आहे आणि ह्याचा देवांचा राजा इंद्राशी जवळचा संबंध आहे. तो सर्वोच्च पुरुष विश्वपुरुषाच्या श्वासातून जन्माला आला आणि असे म्हटले आहे की सोम पिणारा पहिला आहे. *उपनिषदांमध्ये* त्याची "प्राण" किंवा "जगाचा जीवन श्वास" अशी स्तुती केली आहे. नंतरच्या हिंदू शास्त्रांमध्ये, त्याचे वर्णन अष्टदिक्पाल (दिशेच्या रक्षकांपैकी एक) असे केले आहे, जो वायव्य दिशेकडे पाहतो. हिंदू महाकाव्यांमध्ये त्याचे वर्णन हनुमान आणि भीम यांचे वडील म्हणून केले आहे.

१३ व्या शतकातील संत माधचार्यव यांचे अनुयायी त्यांच्या गुरूंना वायुचा अवतार मानतात. ते वायू देवतेची **मुख्यप्राण** म्हणून पूजा करतात आणि त्याला विष्णू देवाचा पुत्र मानतात.

## संदर्भ 
वर्ग:ऋग्वेदिक देवता
वर्ग:हिंदू देव
वर्ग:शास्त्रीय घटक
क्रिस्टिना बुक्सा

**क्रिस्टिना बुक्सा बुक्सा** (१ जानेवारी, १९९८:चिशिनाउ, मोल्दोव्हा - ) ही स्पॅनिश व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहे. हिने २०२४ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये महिला दुहेरीत कांस्यपदक जिंकले. 

क्रिस्टिनाचे वडील इऑन बुक्सा हे ऑलिंपिक खेळाडू आहेत. हे १९९८ आणि २००२ च्या हिवाळी ऑलिंपिकमध्ये मोल्दोव्हाचे ध्वजवाहक होते.   क्रिस्टिना तीन वर्षांची असताना तिचे कुटुंब उत्तर स्पेनमधील कांताब्रिया येथे स्थलांतरित झाले.   क्रिस्टिना स्पॅनिश, रोमानियन, इंग्लिश आणि फ्रेंच बोलते. 

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९९८ मधील जन्म
वर्ग:स्पेनच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सनकादि कुमार

**सनकादि कुमार** हे हिंदू धर्माच्या पुराणातील चार ऋषी आहेत जे विश्वात फिरतात, हे चार कुमार आहे - **सनक**, **सनंदन**, **सनातन** आणि **सनत्कुमार**. त्यांना निर्माता-देव ब्रह्माचे प्रथम मानसपुत्र म्हणून ओळखले जाते. ब्रह्माच्या मनातून जन्मलेल्या या चार कुमारांनी त्यांच्या वडिलांच्या इच्छेविरुद्ध ब्रह्मचर्यचे आजीवन व्रत घेतले. ते शिक्षणाचा एकच उद्देश घेऊन भौतिकवादी आणि आध्यात्मिक विश्वात भटकत आहे असे म्हटले जाते.

*भागवत पुराणात* बारा *महाजनांमध्ये* (महान भक्त) कुमारांना गणले आहे, जे जन्मापासूनच सनातन मुक्त आत्मे असले तरी ते विष्णूच्या भक्तीकडे आकर्षित झाले. ते अनेक हिंदू आध्यात्मिक परंपरांमध्ये, विशेषतः विष्णू आणि त्यांच्या अवतार कृष्णाच्या उपासनेशी संबंधित, कधीकधी शिवाशी संबंधित परंपरांमध्ये देखील महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतात.

## नावे 
या चौघांना विविध नावांनी ओळखले जाते: "कुमार", "चतुर्सन" किंवा "चतुः सन" (सनापासून सुरू होणारी चार नावे) आणि "सनकादि" (सनक आणि इतर). वैयक्तिक नावांमध्ये सहसा सनक (प्राचीन), सनातन (शाश्वत), सनंदन (सदैव आनंदी) आणि सनत्कुमार (सदैव तरुण) यांचा समावेश होतो. कधीकधी, सनातनऐवजी सनत्सुजाताचा वापर केला जातो. कधीकधी रिभू नावाचा पाचवा कुमार जोडला जातो. कधीकधी, सन आणि रिभू किंवा सनत्सुजात जोडून कुमारांची गणना सहा म्हणून केली जाते.

महाभारतात एकूण सात पुत्रांचा उल्लेख आहे, म्हणजे: १) अनिरुद्ध, २) सन, ३) सनत्सुजात, ४) सनक, ५) सनंदन, ६) सनत्कुमार आणि ७) सनातन आणि पुढे असे नमूद करतात की, "या सात ऋषींना ज्ञान स्वतःहून येते. हे सातही *निवृत्ती* (आतील चिंतन) धर्माशी जोडलेले आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:विष्णूचे अवतार
वर्ग:ऋषी