open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
कर्नाटक विधानसभा मतदारसंघांची यादी

**कर्नाटक विधानसभेमध्ये** २२४ मतदारसंघांतून निवडून गेलेले सदस्य असतात. याशिवाय कर्नाटकचे राज्यपाल एक ॲंग्लो-इंडियन समाजातील व्यक्तीला नामांकित करतात.

विधानसभेच्या बैठका राज्याची राजधानी बंगळूर येथे होतात. या सभेचे प्रमुख विधानसभा अध्यक्ष तथा स्पीकर असतात. सभेत बहुमत सिद्ध केलेल्या पक्षातर्फे मुख्यमंत्र्यांची निवड केली जाते.

कर्नाटक विधानसभेसाठीची पहिली निवडणूक १९५१ साली झाली. त्यात भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षास बहुमत मिळून के. चंगलराया रेड्डी राज्याचे मुख्यमंत्री झाले.

## मतदारसंघ
## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील विधानसभा मतदारसंघ
*
जेम्न्स नेल्सन फ्रेजर

**जेम्न्स नेल्सन फ्रेजर** (१८६९ - १९१८)  हे मुंबईच्या भारतीय शिक्षण विभागात कार्यरत होते आणि माध्यमिक विद्यालयातील शिक्षकांसाठी मुंबईतील प्रशिक्षण महाविद्यालयाचे प्राचार्य होते. ते *लाईफ अँड टिचींस् ओफ तुकाराम* या पुस्तकाचे संयुक्त लेखक होते.

वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:इ.स. १८६९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१८ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नंदनर्स चिल्ड्रन- द परईयन्स ट्रिस्ट विथ डेस्टिनी डेस्टिनी- तामिळनाडू १८५०-१९५६

**नंदनर्स चिल्ड्रन- द परईयन्स ट्रिस्ट विथ डेस्टिनी डेस्टिनी- तामिळनाडू १८५०-१९५६** हे दलित इतिहासाचे अभ्यासक राजशेखर बसू यांनी लिहीलेले पुस्तक आहे. या पुस्तकातून तामिळनाडूतील परियर या दलित समाजघटकाच्या सामाजिक संघर्षाचा आढावा घेण्यात आला आहे. १९व्या शतकाच्या सुरुवातीपर्यंत परियर समाज असंघटित होता. त्यानंतर जागरुकता वाढीला लागली. या समाजघटकाच्या सामाजिक उत्थानामध्ये बौद्ध तत्त्वज्ञान व ख्रिश्चन मिशनरी यांचाही मोलाचा वाटा असल्याचे मत लेखकाने मांडले आहे. 

आठव्या शतकात जन्मलेले प्रसिद्ध समाजसुधारक नंदन हे तमिळनाडूतील दलितांचे प्रेरणासोत. नंदन यांच्याच नावावरून या पुस्तकाचे नाव 'नंदनर्स चिल्ड्रन' असे देण्यात आले आहे.

वर्ग:दलित साहित्य
वर्ग:इंग्लिश साहित्य
धनको

**धनको** हा दुसऱ्याला कर्जाने पैसे देणारी व्यक्ती किंवा संस्था होय. सावकार, बँक, पतपेढी ही धनकोची उदाहरणे आहेत. कर्जाने दिलेल्या रकमेवर जे व्याज मिळते ते धनकोचे उत्पन्न असते. बँकेत आपले पैसे ठेवणारा खातेदार हा बँकेचा धनको असतो. तर कर्ज देणारी बँक ही ऋणको म्हणजेच कर्जदार साठी धनको असते.

वर्ग:बँकिंग
सुमैरा अब्दुलअली

**सुमैरा अब्दुलअली** (२२ मे, १९६१) ह्या मुंबईतील एक पर्यावरणवादी सामाजिक कार्यकर्त्या आहेत. बिनसरकारी संस्था आवाज फाऊंडेशनच्या त्या संस्थापिका आहेत. भारतात ध्वनी प्रदूषण नियंत्रण कायदा पारित होण्यात त्यांचे  विशेष योगदान आहे.

वर्ग:भारतीय समाजसेवक
वर्ग:इ.स. १९६१ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:पर्यावरणवादी
वर्ग:मुस्लिम व्यक्ती
छत्स्पंद विद्युत लेखा

**छत्स्पंद विद्युत लेखा** (English: electrocardiogram) ही वैद्यकीय क्षेत्रात वापरली जाणारी एक संज्ञा आहे. याद्वारे हृदयाच्या स्पंदनांची आवर्तने तसेच त्याचे गुणधर्म न्याहाळले जातात.याने हृदयाच्या वर्तनाचा आलेख निर्माण करता येतो त्यावरून हृदयाचे कार्य कसे चालू आहे याबाबत अनुमान काढता येते व पुढे त्यानुसार औषधोपचार करण्यात येतो.

वर्ग:वैद्यकशास्त्र
हुंडी

**हुंडी** हा भारतातील पैशाच्या देवाणघेवाणीसाठी वापरला जाणारा एक पुरातन व्यवहार आहे. हुंडीला आधुनिक भाषेत *बिल ऑफ एक्सचेंज* असे नाव आहे. मध्ययुगीन कालखंडात या संकल्पनेचा व्यवहारासाठी उपयोग केला जात होता.

## उदाहरण
एक मनुष्य पुण्याहून दिल्ली येथे जाणार आहे. तो माणूस स्वतःबरोबर रोख रक्कम ठेवण्याऐवजी पुण्यातील सावकाराकडे आपली रक्कम ठेवायचा. त्या बदल्यात पुण्यातील सावकार त्यास दिल्लीतील एका सावकाराच्या नावाने हुंडी लिहून द्यायचा. ही हुंडी दिल्लीतील सावकारास दाखवली का दिल्लीतील सावकार त्या बदल्यात रोख रक्कम हाती द्यायचा. या हुंडीबद्दल काही शुल्क वसूल केले जायचे. जेव्हा दिल्लीतील कुणाला पुण्यासाठी हुंडी हवी असेल तेव्हा हाच व्यवहार उलट पद्धतीने व्हायचा.

वर्ग:बँकिंग
राजेश्वर बासू

**राजेश्वर बासू** (१६ मार्च, १८८० - २७ एप्रिल, १९६० ) हे *परशुराम* या नावाने ओळखले जाणारे एक बंगाली लेखक, आणि रसायनशास्त्रज्ञ होते. ते आपल्या विनोदी आणि उपहासात्मक लघुकथांसाठी प्रसिद्ध होता आणि विसाव्या शतकातील सर्वोत्कृष्ट बंगाली विनोद म्हणून ओळखला जातत. १९५६ मध्ये त्यांना पद्मभूषण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.

वर्ग:बंगाली लेखक
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १८८० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
खाते उतारा

**खाते उतारा** ही बँकग्राहकाच्या चालू खात्यातील सर्व व्यवहारांची नोंद होय. साधारणतः खाते उतारा एक महिन्यासाठी दिला जातो.

भारतातील बँकांमध्ये ग्राहकाला दरमहा एक खाते उतारा मोफत दिला जातो. पण काही कारणाने एकापेक्षा जास्त प्रती हव्या असतील तर त्याबद्दल सेवा शुल्क द्यावे लागते. सध्या, नेट बँकिंग वापरणारे ग्राहक, संबंधीत बँकेच्या संकेतस्थळावरून आपणास हव्या त्या कालावधीचा उतारा अधिभारण करून घेऊ शकतात. यासाठी कोणतेही शुल्क देय नाही. पण, वेगवेगळ्या बँकामध्ये वेगवेगळी प्रथा प्रचलित आहे.

## मालकीच्या जमिनीच्या बाबतीतील खाते उतारे
हा जमिनीवरील मालकी हक्क कोणाचा आहे हे समजून घेण्यासाठी महसूल विभागातर्फे दिलेला शासकीय अभिलेख आहे. क्रमांक ७ व क्रमांक १२ ही जमिनीच्या मालकी हक्कांसंबंधीच्या कायद्यातली विशेष कलमे आहेत.

वर्ग:बँकिंग
जमा (अर्थव्यवहार)

अर्थव्यवहारात खात्यावर रक्कम **जमा** होणे () म्हणजे त्या खात्याची शिल्लक वाढणे होय.

बँकेत किंवा इतर वित्तसंस्थेत ज्याचे खाते असते त्या खातेदाराने आपल्या खात्यामध्ये पैसे भरणे याला 'खात्यावर रक्कम जमा होणे ' असे म्हणतात.

वाणिज्य शाखेत खात्यांचे विविध प्रकार असतात त्या प्रमाणे 'जमा' या शब्दाचा अर्थ बदलतो

१) व्यक्तिगत खाते - जो पैसे देतो त्याचे खाते जमा होते (धनको). जो पैसे घेतो त्याचे खाते नावे होते.

२) मालमत्ता खाती - जी मालमत्ता बाहेर जाते ती खात्यावर जमा होते. जी मालमत्ता आत येते ती खात्यावर नावे होते.

३) उत्पन्न खर्चाची खाती - जे उत्पन्न असते ते जमा होते, जो खर्च असतो तो नावे होतो.

वर्ग:बँकिंग
ख्रिश्चन संस्कृती

**ख्रिश्चन संस्कृती** मध्ये ख्रिश्चन धर्मानुसार पाळल्या जाणाऱ्या प्रथा, परंपरा अणि अन्य वैशिष्ट्ये यांचा समावेश होतो.

वर्ग:ख्रिश्चन धर्म
वर्ग:धर्मानुसार संस्कृती
कैसर-ए-हिंद

**कैसर-ए-हिंद** हा भारतात सन १९०० ते १९४७ सालापर्यतच्या ब्रिटिश राजवटीत ब्रिटिश राजघराण्याकडून दिला गेलेला पुरस्कार होता.

## हा पुरस्कार मिळालेल्या काही व्यक्ती
इवलेसे|उजवे|कैसर-ए-हिंद पदके

* ॲना सारा कुगलर (दोन वेळा)
* महादेव यशवंत पाटील
* कावसजी जहांगीर
* कृष्णाबाई कृष्णाजी केळवकर
* जिम कॉर्बेट‎
* तुकोजीराव होळकर
* पंडिता रमाबाई
* महात्मा गांधी (१९१५ साली मिळाला, परंतु १९२० साली त्यांनी तो पुरस्कार परत केला)
* माधवराव सिंदिया (१८७६चा जन्म)
* रमा बिपिन मेधावी
* राजा रविवर्मा
* विल्यम जेम्स वानलेस
* मोक्षगुंडम विश्वेश्वरैया
* शंकर माधव चिटणवीस
* कोर्नेलिया सोराबजी
* हरी नारायण आपटे
* सरोजिनी नायडू १९०८ ला मिळाला, १९१९ ला परत केला
* सिस्टर आर.एस. सुब्बालक्ष्मी (१९२०)
* **बेहरामजी मलबारी** (1896 सालच्या दुष्काळात केलेल्या कार्याबद्दल ब्रिटिश सरकारकडून - केसर-ए-हिंद पुरस्कार प्रदान) 

वर्ग:भारतीय पुरस्कार
वर्ग:भारतीय नागरी पुरस्कार
सत्येंद्र प्रसन्न सिन्हा

thumb|सत्येंद्र प्रसान्नो सिन्हा
**सत्येंद्र प्रसान्नो सिन्हा** हे (२४ मार्च, १८६३ - ४ मार्च, १९२८) हे भारतातील एक वकील होते.  १९२० साली ते बिहार आणि ओरिसा प्रांताचे राज्यपाल झाले, ब्रिटिश भारताच्या प्रशासनामध्ये राज्यपाल सारख्या उच्च पदांवर नेमणूक होणारे ते पहिले भारतीय होते.

वर्ग:भारतीय वकील
वर्ग:इ.स. १८६३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२८ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अटल टिंकरींग प्रयोगशाळा

**अटल टिंकरींग प्रयोगशाळा ** हा भारतात विज्ञान संशोधनास चालना देण्यासाठीचा एक उपक्रम आहे.

भारतात दहा लाख बाल संशोधक निर्माण करण्याच्या हेतूने **अटल टिंकरींग प्रयोगशाळा ** (ए.टी.एल. - अटल) या उपक्रमाची सुरुवात अटल संशोधन मिशनतर्फे करण्यात आली आहे. या उपक्रमांतर्गत भारतभर ९०० पेक्षा जास्त शाळा अटल टिंकरींग प्रयोगशाळांची स्थापना करण्यासाठी निवडण्यात आल्या आहेत.
या योजनेचा उद्देश बालकांमध्ये कुतूहल, सर्जनशीलता आणि कल्पकता निर्माण करणे असा आहे.

## अटल टिंकरींग प्रयोगशाळांची ठळक वैशिष्ट्ये 
अटल प्रयोगाशाळांमध्ये विद्यार्थी अनेक गोष्टी स्वतः करून बघून मनातील कल्पनांना मूर्त रूप देऊ शकतील आणि संशोधन कौशल्ये शिकतील. विज्ञान, तंत्रज्ञान, अभियांत्रिकी आणि गणित यातील संकल्पना समजण्यासाठी मुलांना अनेक हत्यारे आणि उपकरणे वापरण्याची संधी याद्वारे मिळेल. अटलमध्ये शैक्षणिक आणि अध्ययनाची 'स्वतः करून पहा' पद्धतीची किट आणि विज्ञान, इलेक्ट्रॉनिक्स, रोबोटिक्स, ओपन सोर्स मायक्रो कंट्रोलर बोर्ड्स, संवेदक आणि त्रिमितीय प्रिंटर उपलब्ध असतील.
विद्यार्थ्यांमधील संशोधक वृती वाढवण्यासाठी अटल राज्यस्तरीय आणि राष्ट्रीय पातळीवर विविध स्पर्धा, प्रदर्शने, समस्या सोडवण्यासाठी कार्यशाळा, व्याख्याने इ. गोष्टी आयोजित करेल.

## आर्थिक पाठबळ 
अटल प्रयोगशाळा स्थापन करण्यासाठी अटल संशोधन मिशनतर्फे प्रत्येक अटल प्रयोगशाळेला सुरुवातीला रू.10 लाख आणि नंतर प्रयोगशाळा चालवण्याच्या खर्चासाठी जास्तीत जास्त पाच वर्षे रू.10 लाख दिले जातील.
## अर्हता 
अटल प्रयोगशाळा स्थापन करण्यासाठी सरकारी, स्थानिक संस्थांतर्फे चालवल्या जाणाऱ्या किंवा खाजगी ट्रस्ट /सोसायट्यांच्या कमीत कमी सहावी ते दहावीचे वर्ग असलेल्या शाळा पात्र असतील.
## संदर्भ 
* अटल योजनेबद्दल नीती आयोगाच्या संकेतस्थळावरील माहिती 

वर्ग:भारतातील विज्ञान संशोधन
चालू खाते

**चालू खाते** हे बँक आणि इतर वित्तसंस्थांमधील एक प्रकारचे ठेवखाते आहे.

हे खाते सहसा धंद्यासाठी किंवा सारखी उठाठेव लागणाऱ्या व्यवसायांसाठी वापरले जाते.हे खाते व्यावसायिक , उद्योजक , व्यापारी  यांच्याकडून उघडले जाते

## भारतातील चालू खात्यांचे काही गुणधर्म
* या खात्यावर जी रक्कम जमा असते तिच्यावर व्याज दिले जात नाही
* विविध प्रकारच्या सेवा उदा. धनादेश, एटीएम, जालिय बँकिंग ( इंटर नेट बँकिंग) सशुल्क दिल्या जातात.
* या खात्यावर कितीही व्यवहार केले जाऊ शकतात. दर दिवशी किंवा दर महिन्याला ठराविकपेक्षा कमी व्यवहार करण्याचे बंधन नसते.
* किमान रक्कम शिल्लक न ठेवल्यास बँक दंड करू शकते.
* चालू खात्यामध्ये ठेवण्याची किमान रक्कम इतरांपेक्षा अधिक ठेवून इतर काही सवलती मोफत देण्याची पद्धत बँकांनी आजकाल चालू केली आहे.
*या खात्यासाठी बॅॅंकेकडुन पासबुक दिले जात नाही , खाते तपशील  पाहण्यासाठी  विवरणपत्र  दिले  जाते

वर्ग:बँकिंग
वर्ग:वित्तीय सेवा
कर्नाटक ताल पद्धती

**कर्नाटक ताल पद्धती**किंवा धृवादी ताल पद्धती भारताच्या दक्षिण भागात प्रामुख्याने प्रचलित आहे.
## ताल पद्धती
कोणत्याही समान क्रियांच्या साखळीतील वेळेचे समान अंतर म्हणजे लय. या लयीच्या माध्यमातून गायन, वादन, नर्तन क्रियेतील कालमापन करण्याच्या प्रमाणित क्रियेला ताल असे म्हणतात. ताल म्हणजे लययुक्त सांगीतिक चक्र. ‘ताल:काल क्रियमानम’ अशी तालाची व्याख्या केली जाते. तालचे विशिष्ट विभाग असतात आणि तो विशिष्ट क्रियांनी दाखवला जातो. तालाच्या दोन पद्धती भारतामध्ये प्रचलित आहेत.
# कर्नाटक ताल पद्धती   
# हिंदुस्थानी ताल पद्धती 

या दोन्ही पद्धतीतील तालांची नावे आणि त्यांच्या मात्रासंख्या वेगवेगळ्या असल्या तरीही मूळ संकल्पना आणि व्याख्या एकच आहेत. दोन्हीकडे ताल हस्तक्रियांनी दाखवला जातो. हिंदुस्थानी पद्धतीत हव्या त्या मात्रांचे ताल निर्माण करता येतात पण कर्नाटक ताल पद्धतीत मात्र ठराविक १७८ तालांव्यतिरिक्त आणखी वेगळे ताल निर्माण करता येत नाहीत.

**कर्नाटक ताल पद्धती** – यांस धृवादी ताल पद्धती असेही म्हणतात. भारताच्या दक्षिण भागात ही पद्धती प्रामुख्याने प्रचलित आहे. तालाचे विभाग म्हणजे तालाची अंगे. अनुधृत,द्रुत,लघु,गुरू,प्लुत आणि काकपाद अशी याची सहा प्रमुख अंगे आहेत. प्रत्येक अंग विशिष्ट खुणेने दर्शवतात आणि प्रत्येकाची मात्रा संख्या ठरलेली असते. 

सध्याच्या काळात पहिली तीन अंगे प्रचलित आहेत आणि नंतरची तीन मागे पडली आहेत.

## जाती
तालाच्या मात्रासंख्येनुसार पाच जाती आहेत.

* तिश्र -३ मात्रा –त कि ट
* चतुश्र- ४ मात्रा –त क दि मी    
* खंड  - ५ मात्रा –त कत कि ट
* मिश्र – ७ मात्रा –त कि टत क दि मी 
* संकीर्ण – ९ मात्रा –त क दि मीत कत कि ट  

**सप्तताल** - ध्रुवो मठ्यो रूपकश्च झम्पा त्रिपुट एवच | अटतालस्य एकतालो सप्ततालात् प्रकीर्तित ||

## जातिभेद
या सात तालांची विशिष्ट अंगे किंवा विभाग ठरलेले आहेत. त्या मध्ये लघु या अंगाच्या मात्रा या जातीप्रमाणे बदलतात. जी जाती असेल तितक्या लघुच्या मात्रा होतात. त्याप्रमाणे प्रत्येक तालाची पाच जातीनुसार वेगळी मात्रा संख्या होऊन जातिभेदातून नवीन ताल निर्माण होतो. म्हणजे मूळ सात ताल आणि प्रत्येकाच्या पाच जाती असे ३५ ताल निर्माण झाले. जातिभेदात मात्रा संख्या बदलते.

## गतिभेद
प्रत्येक मात्रेमध्ये विशिष्ट अक्षरसंख्या असते. ही अक्षर संख्या बदलली की गतिभेद निर्माण होतो. पाच जातींनुसार गतिभेदाने ३५ तालांपासून १७५ ताल निर्माण झाले. गतिभेदांत मात्रा संख्या तीच राहते पण अक्षरसंख्या बदलते.

काही ताल ठेक्याने दर्शवले जातात, त्यांना चापू असे म्हणतात. खंड, मिश्र आणि संकीर्ण जातीचे ताल चापू मधून दाखवतात. म्हणून १७५ आणि हे तीन असे १७८ ताल कर्नाटक पद्धतीत वापरतात.

## संदर्भ
# तंजावूर नृत्यप्रबंध -श्री पार्वतीकुमार

वर्ग:नृत्य
वर्ग:संगीत
विमेन्स मेडिकल कॉलेज ऑफ पेनसिल्व्हेनिया

**विमेन्स मेडिकल कॉलेज ऑफ पेन्सिल्व्हेनिया** हे अमेरिकेच्या पेनसिल्व्हेनिया राज्यातील फिलाडेल्फिया शहरात असलेले वैद्यकीय महाविद्यालय होते.

याची स्थापना १८४८मध्ये *फीमेल मेडिकल कॉलेज ऑफ पेन्सिल्व्हेनिया* नावाने झाली व १८६७मध्ये त्याचे नाव *विमेन्स मेडिकल कॉलेज ऑफ पेन्सिल्व्हेनिया* असे बदलले गेले. १९७०मध्ये येथे पुरुषांनाही प्रवेश मिळाल्यावर याचे नाव *द मेडिकल कॉलेज ऑफ पेन्सिल्व्हेनिया* असे ठेवले गेले.

२००३मध्ये हानेमन मेडिकल स्कूल आणि विमेन्स मेडिकल कॉलेज ऑफ पेन्सिल्व्हेनिया एकत्रित होउन ड्रेक्सेल युनिव्हर्सिटी कॉलेज ऑफ मेडिसिनची स्थापना झाली.

भारतातील पहिल्या स्त्री डॉक्टर आनंदीबाई गोपाळराव जोशी यांनी येथे शिक्षण घेउन एम.डी. ही पदवी मिळविली होती.

वर्ग:अमेरिकेमधील उच्चशिक्षणसंस्था
वर्ग:ड्रेक्सेल विद्यापीठ
वर्ग:फिलाडेल्फिया
वर्ग:इ.स. १८४८ मधील निर्मिती
कर्नाटक जनता पक्ष

**कर्नाटक जनता पक्ष** हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील राजकीय पक्ष आहे. या पक्षाची स्थापना पद्मनाभ प्रसन्ना यांनी एप्रिल २०११मध्ये केली. २०१२मध्ये कर्नाटकचे भूतपूर्व मुख्यमंत्री बी.एस. येडीयुरप्पा या पक्षात दाखल झाले २०१३ च्या कर्नाटक विधानसभा निवडणुकीत या पक्षाला १०% मते मिळाली व २०३पैकी ६ जागांवर विजय मिळवला.

२०१४ च्या सुरुवातीस हा पक्ष भारतीय जनता पक्षात विलीन झाला परंतु आळंदचे आमदार बी.आर. पाटील यांनी हा पक्ष सोडला नाही. ते कर्नाटक विधानसभेत या पक्षाचे प्रतिनिधित्व करतात.

वर्ग:कर्नाटकातील राजकीय पक्ष
भूतानमधील धर्म

**वज्रयान बौद्ध धर्म** हा **भूतान** मधील ‘अधिकृत धर्म’ आहे. भूतान हे एक बौद्ध राष्ट्र आहे परंतु भूतानच्या राजाने (राष्ट्राध्यक्ष) धर्म स्वातंत्र्याची हमी दिली आहे. देशाच्या ७,७०,००० लोकसंख्येपैकी जवळपास ७५% लोक बौद्ध आहेत, उर्वरित २२% हिंदू, २% बॉन, १% इतर धर्मांचे पालन करतात.

## प्यू रिसर्च
प्यू रिसर्च नुसार, भूतानमध्ये ७४.८% बौद्ध, २२.६% हिंदू, १.९% बॉन, ०.५ ख्रिश्चन, ०.१% मुसलमान व ०.२% इतर आहेत.

## हे सुद्धा पहा
* भूतानमधील बौद्ध धर्म
## संदर्भ
वर्ग:देशानुसार धर्म
वर्ग:भूतान
नावे करणे (वाणिज्य)

वाणिज्यात एखाद्या खात्यावरून पैसे कमी करणे म्हणजे रक्कम **नावे करणे** होय.

बँकेत आपल्या बचत खात्यातील पैसे जेव्हा खातेदार काढतो तेव्हा ती रक्कम खात्याच्या नावे होते. खात्यातील शिल्लक रक्कम कमी होते. कर्जाची रक्कम बँकेकडून घेतली म्हणजे आपल्या नावाचे कर्जखाते नावे होते.

पैसे नावे टाकणे म्हणजे दरवेळी शिल्लक कमीच होईल असे नाही.

वाणिज्य शाखेत खात्यांचे विविध प्रकार असतात त्या प्रमाणे 'नावे' या शब्दाचा अर्थ बदलतो

१) व्यक्तिगत खाते - जो पैसे देतो त्याचे खाते जमा होते. जो पैसे घेतो त्याचे खाते नावे होते.

२) मालमत्ता खाती - जी मालमत्ता बाहेर जाते ती खात्यावर जमा होते. जी मालमत्ता आत येते ती खात्यावर नावे होते.

३) उत्पन्न खर्चाची खाती - जे उत्पन्न असते ते जमा होते, जो खर्च असतो तो नावे होतो.

वर्ग:वाणिज्य
वर्ग:बँकिंग
ओआरसीआयडी

**ओआरसीआयडी** (**ओपन रिसर्चर अँड कॉन्ट्रिब्युटर आयडी**) हा वैज्ञानिक व इतर विद्याविषयक ओळखणींना अनन्य रितीने ओळखण्यासाठी तसेच योगदानकर्त्यांसाठी असेलेला अक्षरांक संकेत आहे.

## संदर्भ
वर्ग:विना नफा संस्था
वर्ग:ओळखणी
वर्ग:तांत्रिक सुसंवाद
वर्ग:लाल वर्ग असणारे लेख
जस्टिन मॅककार्थी

**जस्टीन मेकार्थी** (१९५७ ) या अमेरिकेत जन्मलेल्या भारतीय भरतनाट्यम नृत्यांगना, प्रशिक्षक आणि कोरिओग्राफर आहेत. त्या दिल्लीतील श्रीराम भारतीय बाल केंद्रात गेल्या तीन दशकांपासून  भरतनाट्यम शिकवतात.

वर्ग:भारतीय नर्तक
वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
इंटिग्रेटेड अथॉरिटी फाईल

**इंटिग्रेटेड अथॉरिटी फाईल** (, ज्यास: *यूनिव्हर्सल अथॉरिटी फाईल*) किंवा **जीएनडी** असेही म्हणतात, ही एक आंतरराष्ट्रीय अथॉरिटी फाईल आहे. यात वैयक्तिक नावे, विषय मथळे व कॉर्पोरेट बॉडिज इत्यादी ग्रंथालय तालिकेनुसार नमूद आहेत.ही बहुदा ग्रंथालयातील दस्तावेजीकरणासाठी वापरतात.सध्या याचा वापर संग्रहालयांतही सुरू आहे.जीएनडीचे व्यवस्थापन हे जर्मन राष्ट्रीय ग्रंथालयाद्वारे(; DNB) होते.यात जर्मन बोलणाऱ्या युरोपमधील अनेक स्थानिक ग्रंथालय जालाचा तसेच इतर सहभागींचा समावेश आहे. तसेच याचा समावेश  Creative Commons Zero मध्ये होतो.

## संदर्भ
वर्ग:ओळखणी
वर्ग:ग्रंथालय तालिकीकरण व वर्गीकरण
वर्ग:लाल वर्ग असणारे लेख
लिलाव

**लिलाव** ही एखादी वस्तू अथवा मालमत्ता याची विक्री आधी जाहीर करून जास्तीत जास्त किंमत देणाऱ्या खरेदीदाराला विकण्याची प्रक्रिया होय.

लिलाव करताना खालील गोष्टींचा अंतर्भाव होतो

१) मालमत्ता किंवा वस्तू विकण्याची जाहीर सूचना देऊन संभाव्य खरेदीदारास आवाहन केले जाते

२) मालमत्ता किंवा वस्तूचे तपशीलवार वर्णन प्रसिद्ध केले जाते

३) काही वेळा जी मालमत्ता अथवा वस्तू विकायची आहे तिची तपासणी करण्यासाठी संभाव्य खरेदीदारास वेळ दिला जातो

४) लिलावाच्या दिवशी जास्तीत जास्त किंमत देणाऱ्या खरेदीदारास ती वस्तू विकली जाते.

५) लिलावाच्या अटींप्रमाणे खरेदीदाराने ठराविक दिवसात पैसे जमा केल्यावर वस्तूचा अथवा मालमत्तेचा ताबा नव्या खरेदीदारास दिला जातो.

लिलाव करण्याच्या पद्धती खालीलप्रमाणे

१) **जाहीर लिलाव - इंग्लिश चढत्या किमतीची पद्धत** - लिलाव पुकारणारा व्यक्ती कमीत कमी कमी अपेक्षित किमत जाहीर करतो. उपस्थित संभाव्य खरेदीदार त्या पेक्षा जास्ती किंमत देऊ करतात. जो सर्वात जास्ती किंमत देतो त्याला वस्तू विकली जाते

२) **जाहीर लिलाव - डच उतरत्या किमतीचा लिलाव** - लिलाव पुकारणारा व्यक्ती अपेक्षित असणारी सर्वात अधिक किंमत स्वतःच जाहीर करतो. अर्थात या किमतीला कुणी खरेदीदार तयार नसतात. मग ही किंमत कमी कमी करत आणली जाते. एक वेळ अशी येते कि एखादा खरेदीदार त्या कमी किमतीला तयार होतो. हॉलंड मध्ये ट्युलिपच्या फुलांसाठी ही लिलाव पद्धत वापरली जायची

३) **निविदा पद्धतीने लिलाव** - ठराविक दिवशी सर्व इच्छुक खरेदीदार आपण देऊ करत असलेली किंमत बंद पाकिटात लिहून लिलावकर्त्याला देतात. ही पाकिटे उघडून ज्याने सर्वात जास्ती किंमत देऊ केलेली असते त्याला वस्तू विकली जाते

ही वस्तूंची विक्री करण्याची जुनी पद्धत आहे. भारतीय पुराणकथांमध्ये सुद्धा राजा हरिश्चंद्र आणि राणी तारामती यांचा गुलाम म्हणून लिलाव झाल्याचे संदर्भ आहेत. वस्तूंची उपलब्धता कमी पण खरेदीदार जास्ती असतील तिथे लिलाव पद्धत मोठ्या प्रमाणावर वापरली जाते. उदा. भाजी बाजार, फुल बाजार, पुरातन वस्तू, चित्रे, शिल्प, स्थावर मालमत्ता  इत्यादी.

वर्ग:व्यापार
नारायणराव बोडस

पं. **नारायणराव बोडस** (जन्म : कराची, १ जानेवारी, १९३२;  - पुणे, २७ नोव्हेंबर, इ.स. २०१७|२०१७) हे ग्वाल्हेर घराण्याचे शास्त्रीय गायक होते.

बोडस यांचे संगीतशिक्षण वडील लक्ष्मणराव तसेच, प्रल्हादपंत गानू यांच्याकडे झाले. 'सौभाग्यरमा' या डॉ. बी.एन. पुरंदरे लिखित नाटकापासून गायक नट म्हणून त्यांच्या कारकिदीर्ची सुरुवात झाली. नोकरी करीत असताना त्यांनी शास्त्रीय गायनाचा रियाज सुरू ठेवला. दाजी भाटवडेकर यांनी *संगीत शारदम्* या संस्कृत नाटकासाठी त्यांची निवड केली. त्यानंतर दाजी भाटवडेकरांच्या अनेक नाटकांत त्यांनी भूमिका केल्या. संस्कृत नाटक *संगीत सौभद्रम्*, पासून ते मराठी नाटके - 'पती गेले गं काठेवाडी', 'बुद्ध तिथे हरला', 'सं. मृच्छकटिक', 'सं. महाश्वेता', 'सं. मानापमान', 'सं. स्वयंवर', 'सं. सौभद्र', 'सं. संशयकल्लोळ' अशा अनेक संगीत नाटकांत त्यांनी भूमिका केल्या. ते रागदारी गायक असूनही त्यांनी नाटकातील गाण्याचा बाज सोडला नाही.

वयाची साठी पूर्ण झाल्यावर १९९३ साली नारायणरावांनी रंगभूमीवरून निवृत्ती घेतली. त्या वर्षी गोव्यात त्यांनी ‘‘संगीत सौभद्र‘’चा अखेरचा प्रयोग केला. त्यानंतर त्यांनी संगीत अध्यापनाचे काम सुरू केले. १२ वर्ष त्यांनी मुंबई विद्यापीठात पदवी व पदव्युत्तर विद्यार्थ्यांना त्यांनी संगीत शिकवले. तेथून निवृत्त झाल्यावर २००६पासून ते वाशी येथील गांधर्व महाविद्यालयात संगीत शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांना विनामूल्य मार्गदर्शन करीत होते. 

## कौटुंबिक माहिती
लक्ष्मणराव बोडस हे त्यांचे वडील आणि शंकरराव बोडस काका होत. हे दोघेही विष्णू दिगंबर पलुस्कर यांनी स्थापलेल्या गांधर्व महाविद्यालयाशी निगडीत होते. आपल्या गुरूच्या आज्ञेनुसार कराची प्रांतांमध्ये जाऊन या दोन्ही बंधूंनी तेथे संगीत विद्यालय स्थापन केले. शंकरराव बोडस यांची कन्या म्हणजे वीणा सहस्रबुद्धे आणि पुत्र काशिनाथ हेही संगीतकार आहेत.

सध्या त्यांचे चिरंजीव केदार बोडस त्यांचा सांगीतिक वारसा पुढे नेत आहेत.

## नाटके
* संगीत कृष्णार्जुनयुद्ध
* संत गोरा कुंभार
* तो एक राजहंस
* देव दीनाघरी धावला
* संगीत धाडिला राम तिने का वनी?
* पती गेले गं काठेवाडी
* बावनखणी
* बुद्ध तेथे हरला
* मंदारमाला
* संगीत महाश्वेता
* संगीत मृच्छकटिक
* संगीत मानापमान
* संगीत मृच्छकटिक
* लहानपण देगा देवा
* संगीत शारदम् (संस्कृत)
* संगीत शारदा
* संगीत संशयकल्लोळ
* सुंदर मी होणार
* सुवर्णतुला
* संगीत सौभद्र
* संगीत सौभद्रम् (संस्कृत)
* सौभाग्यरमा
* संगीत स्वयंवर

## पुरस्कार
* महाराष्ट्र सरकारचा बालगंधर्व पुरस्कार

वर्ग:हिंदुस्तानी गायक
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मीना कपूर

**मीना कपूर** (१९३०:कलकत्ता - २३ नोव्हेंबर, २०१७, मुंबई) या एक हिंदी चित्रपटासाठी पार्श्वगायन करणाऱ्या गायिका होत्या. त्यांचे वडील विक्रम कपूर हे कलकत्त्याच्या न्यू थिएटर्स स्टुडिओचे अभिनेते होते. चित्रपट निर्माते पी.सी. बरुआ हेही त्यांचे नातेवाईक होते. यांमुळे कपूर यांचा चित्रपटात प्रवेश सुकर झाला.

संगीतकार एस.डी. बर्मन यांनी कपूर यांना लहान वयातच संधी दिली. अथ दिन या चित्रपटात त्यांनी प्रथम पार्श्वगायन केले. १९४० ते ६५ या काळात कपूर यांनी अनेक गीते गायली.

त्यांचा आवाज अतिशय सुंदर, नितळ, स्वच्छ आणि निकोप असा होता. त्यांचा आवाज सहजपणे वळत अशे आणि त्या गाण्यामध्ये अनेक हरकती आणि मुरकती घेत असत.

कपूर यांचा संगीतकार अनिल विश्वास यांच्याशी १९५९ मध्ये विवाह झाला. अनिल विश्वासनी चित्रपटसृष्टीतून कंटाळून दिल्ली आकाशवाणीमध्ये काम करण्यासाठी तेथे गेले. मीना कपूर याही आपली कारकीर्द गुंडाळून त्यांच्याबरोबर दिल्लीला गेल्या. त्यानंतरही त्यांनी निवडक चित्रपटांत पार्श्वगायन केले.

## गाणी
* आना मेरी जान मेरी जान संडे के संडे (चित्रपट - शहनाई)
* एक नई कली ससुराल चली
* कुछ और जमाना कहता है (चित्रपट - छोटी छोटी बातें, १९६५)
* मोरी अटरिया पे कागा बोले (चित्रपट - ऑंखे, १९५०)
* याद रखना चॉंद तारों ये सुहानी रात को
* रसिया रे मन बसिया रे (चित्रपट - परदेसी-१९५७)
* रुत रंगीली है सुहानी रात है (चित्रपट - प्यार की जीत, १९४८)

 
वर्ग:बॉलिवूड पार्श्वगायक
वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१७ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
राष्ट्रीय कांदा आणि लसूण संशोधन केंद्र

**राष्ट्रीय कांदा आणि लसूण संशोधन केंद्र** ही भारतीय कृषी संशोधन केंद्राच्या अंतर्गत असलेली संशोधन संस्था महाराष्ट्रातील राजगुरुनगर येथे १९९७ साली स्थापन करण्यात आली.
या संस्थेत कांदा आणि लसूण या पिकांवर संशोधन केले जाते. संस्थेत कांदा आणि लसूण या पिकांच्या नवनवीन जाती विकसित केल्या जातात, तसेच कांदा आणि लसूण बियाण्यांची विक्रीही केली जाते. येथील संशोधक नवीन उत्पादन तंत्रेही विकसित करत असतात.

येथे शेतकऱ्यांसाठी कांदा आणि लसूण यांच्या लागवडीबद्दलचे प्रशिक्षण वर्ग आयोजित केले जातात. काळूस येथे या संस्थेचे बियाणे तयार करण्यासाठीचे शेत आहे.
शेतकऱ्यांना या दोन्ही पिकांबद्दल मार्गदर्शन आणि कृषी सल्लाही दिला जातो. दर महिन्याला पीक सल्ल्याची मार्गदर्शिका जारी केली जाते.

## संस्थेने विकसित केलेल्या कांद्याच्या जाती 
#भीमा लाल 
#भीमा शक्ती 
#भीमा किरण
#भीमा सुपर 
#भीमा शुभ्रा - पांढऱ्या कांद्याची जात 
#भीमा सफेद

## संस्थेने विकसित केलेल्या लसणाच्या जाती 
#भीमा ओंकार 
#भीमा पर्पल 
## संदर्भ सूची 
'''

वर्ग:कृषी संशोधन
वर्ग:राजगुरुनगर
निम्मी

**निम्मी** ( जन्म : फतेहाबाद-आग्रा, १८ फेब्रुवारी १९३३;  - २६ मार्च २०२०) या एक हिंदी चित्रपट अभिनेत्री होत्या. त्यांचे वयाच्या तेरा-चौदाव्या वर्षी बरसात सिनेमात ग्रामीण मुलीच्या भूमिकेद्वारे चित्रपटसृष्टीत पदार्पण झाले.
इवलेसे
निम्मी यांचे आजोबा जमीनदार होते. त्यांना इंग्रज सरकारने नबाब हा किताब द्यावा अशी त्यांची फार इच्छा होती. किताब मिळाला नाही, पण त्याऐवजी आपल्या मुलीला- वहिदनला झालेल्या कन्येचे नावच त्यांनी नबाबबानू ठेवले. निम्मीचे वडील अब्दुल हकीम हे कंत्राटदार होते, तर आई वहिदन या त्या काळच्या लोकप्रिय गायिका व अभिनेत्री होत्या. मावशी सितारा बेगम ज्योती या नावाने चित्रपटांत कामे करीत. त्यांचे लग्न पार्श्वगायक जी. एम. दुराणी यांच्याबरोबर झाले होते. 

निम्मी अकरा वर्षाची असताना तिच्या आईचे निधन झाले. आजीने पालनपोषणाची जबाबदारी घेतली. त्यावेळी आग्ऱ्यातील वातावरण हिंसक झाल्याने आजीने निम्मीला घेऊन मुंबईला स्थलांतर केले. त्या दोघी पूर्वपरिचय असलेल्या मेहबूबखान यांच्याकडे गेल्या. मेहबूबखान सेन्ट्रल स्टुडियेमध्ये अंदाज या चित्रपटाचे चित्रण करत होते. नर्गिसच्या आई जद्दनबाई यांच्या शेजारी बसून शूटिंग पहात असताना निम्मी या राज कपूर यांच्या नजरेस पडल्या. त्यांना ही मुलगी इतकी आवडली की त्यांनी निम्मीला बरसात चित्रपटासाठी निवडले. निम्मी हे नाव राज कपूर यांनीच ठेवले.

निम्मी यांचे लग्न पटकथा लेखक अली रझा (निधन २००७) यांच्याशी झाले. त्यांना मूलबाळ झाले नाही. 

निम्मीने आयुष्यभर दुय्यम नायिकेच्या भूमिका केल्या, पण प्रत्येक भूमिकेत त्यांच्या वाट्याला नायिकेपेक्षा अधिक हिट गाणी आली.

## चित्रपट
* अमर
* आन
* उडन खटोला
* दाग
* दीदार
* पूजा के फूल
* बरसात
* मेरे महबूब
*

## निम्मी यांनी अभिनय केलेली गाणी (चित्रपट)
* अल्ला बचायें नौजवानों को (मेरे मेहबूब)
* आज मेरे संग सखी (आन)
* एक बात कहूॅं (अमर)
* खेलो रंग हमारे संग (आन)
* जिया बेकरार है (बरसात)
*ना मिलता गम (अमर)
* पतली कमर है (बरसात)
* बरसात में हम से मिले तुम (बरसात)
* मेरा नाम अब्दुल रेहमान (भाई भाई)

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९३३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू
कुमुदच्या आईची लेक (पुस्तक)

**कुमुदच्या आईची लेक** हे कुमुद ओक यांनी वयाच्या ९२व्या वर्षी लिहिलेले आत्मचरित्र आहे. 

या पुस्तकात ओक यांनी आपल्या आठवणी लिहिल्या आहेत तसेच विसाव्या शतकातून २१वे शतकात जाताना अनुभवलेली स्थित्यंतरे याबद्दलही लिहिले आहे.

**कुमुद नारायण म्हसकर** यांचा जन्म १९२० साली अंमळनेरमध्ये एका संपन्न कुटुंबात झाला. सुशिक्षित आणि प्रतिष्ठित कुटुंब असल्याने त्यांनी गावात राहूनही शिक्षण घेतले आणि क्रीडाक्षेत्रात नैपुण्य मिळवले. नंतर त्यांनी पुणे येथे महाविद्यालयीन शिक्षण घेऊन एसएनडीटी विद्यापीठात प्राध्यापकी केली. पुढे समाजवादी स्वातंत्रसैनिक रावसाहेब ओक यांच्याशी लग्न करून त्या नाशिक येथे राहण्यास गेल्या.

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
होरेस हेमॅन विल्सन

होरेस विल्सन|इवलेसे
**होरेस हेमॅन विल्सन** (२६ सप्टेंबर, १७८६ - ८ मे, १८६०) हे इंग्लिश प्राच्यविद्यापंडित होते.  त्यांनी सेंट थॉमसच्या हॉस्पिटलमध्ये वैद्यकशास्त्राचा अभ्यास केला आणि १८०८ साली भारतात ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या वतीने बंगाल येथे सहायक-शल्य चिकित्सक म्हणून रुजू झाले. त्यांचे धातुविज्ञानविषयक ज्ञानमुळे त्यांना कलकत्त्यातील टाकसाळीत रस घेतला, तेथे ते जॉन लेडनच्या संपर्कात आले.

विल्सनना भारतीय प्राचीन भाषेत व साहित्यात रुची आली आणि ते हेन्री थॉमस कोलेब्रुकच्या विनंती वरून १८११ मध्ये ते बंगालच्या एशियाटिक सोसायटीचे सचिव म्हणून नियुक्त झाले. १८१३ साली त्यांनी संस्कृत भाषेतील कालिदासच्या मेघदूत काव्याचे इंग्लिशमध्ये भाषांतर केले. १८१९ साली त्यांनी पहिला संस्कृत-इंग्रजी शब्दकोश तयार केला. या विल्सनच्या शब्दकोशाचे पुढील काम रुडॉल्फ रोथ व ओटो फोन बोह्त्लिंगक या जोडीने १८५३ ते १८७६ या काळात केले. 

विल्सनना आयुर्वेद आणि पारंपारिक भारतीय वैद्यकीय आणि शस्त्रक्रिया पद्धतींमध्ये मोठा रस होता. कलकत्ता येथील मेडिकल आणि फिजिकल सोसायटीतील त्यांच्या प्रकाशनांमधील कॉलेरा व कुष्ठरोगाबद्दलचे निरीक्षण नोंदविले आहे.

१८२७ साली विल्सनने प्रकाशित केलेल्या पुस्तकात हिंदूंच्या नाट्यकलेचे स्पष्टीकरण नमूद केले आहे. त्यात भारतीय नाटकांचा संपूर्ण सर्वेक्षण आहे व सहा पूर्ण नाटकांचे व २३ एकांकिकाचे भाषांतर आहे. त्यांचे १८२८ साली प्रकाशित झालेले *मॅकेन्झी कलेक्शन* हे ओरिएंटल, विशेषतः दक्षिण भारतीय हस्तलिखिते आणि कर्नल कॉलिन मॅकेन्झी यांनी जमवलेल्या पुरातन वास्तू यांचे वर्णनात्मक पुस्तक आहे. विल्सनने पहिल्या बर्मा युद्धावर राजकीय व भौगोलिक भाष्य १८२७ साली प्रकाशित केले. बंगालच्या बाह्य वाणिज्य आढावा या विषयावर त्यांनी १८२७ साली पुस्तक लिहिले. १८४० साली विल्सनने विष्णू पुराणाचे इंग्रजीत भाषांतर केले. १८०५ ते १८३५ सालचा ब्रिटिशांचा भारतातील इतिहास विल्सनने लिहिला.

त्यांनी सार्वजनिक शिक्षण समितीचे सचिव म्हणून अनेक वर्षे काम केले व कलकत्ता येथील संस्कृत महाविद्यालयाचा अभ्यासक्रम अधोरेखीत केला. विल्सन हे शाळांमध्ये इंग्रजी शिकवण्याचा एकमात्र माध्यम बनविण्याच्या विरोधकांपैकी एक प्रमुख विरोधी होते. १८३२ साली ऑक्सफर्ड विद्यापीठाने डॉ. विल्सन यांना संस्कृतच्या आभ्यासासाठी नव्याने स्थापलेल्या विभागाचे पहिले प्रमुख म्हणून निवडले. १८३६ साली त्यांना ईस्ट इंडिया कंपनीत प्रमुख ग्रंथपाल म्हणून नियुक्त करण्यात आले. त्यांनी ईस्ट इंडिया कंपनी कॉलेज येथे काही काळ शिकवले. ते कलकत्ता येथील मेडिकल आणि फिजिकल सोसायटीचे सदस्य होते आणि रॉयल एशियाटिक सोसायटीचे संथापक सभासद होते व १८३७ पासून ते त्यांच्या मृत्यू पर्यत निदेशक होते. 

८ मे १८६० रोजी विल्सन यांचे निधन झाले. त्यांना लंडन मधील केन्सल ग्रीन कबरस्तानमध्ये दफन केले गेले.

## संदर्भ
## संदर्भसूची
* 

* 

* 

* 

* 

* 

वर्ग:इ.स. १७८६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८६० मधील मृत्यू
वर्ग:संस्कृत व्याकरणकार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
तुषार सिंचन

**तुषार सिंचन** पद्धत ही ॲल्युमिनीयम किंवा पीव्हीसी पाईपला जोडलेल्या बारीक वेज असलेल्या तोटीद्वारे (स्प्रिंकलर नोझल) पाण्याच्या दाबाचा वापर करून पाणी पावसाप्रमाणे पिकावर सर्व ठिकाणी सारखे फवारले जाण्याची पद्धत होय. यात जास्तीत जास्त नोझल ठराविक वेगाने कायम वर्तुळाकाररीत्या फिरवण्याची सोय असते.

## फायदे
१) तुषार पद्धतीत पाण्याचा नाश होत नाही.

२) प्रवाही सिंचनापेक्षा सिंचन क्षमता जास्त मिळते.

३) तुषार सिंचन पद्धत जवळजवळ सर्व पिकांच्या सिंचनासाठी वापरता येते.

४) पाण्याची २५ ते ३५% बचत होते

५) पाणी सर्व ठिकाणी ठिकाणी समप्रमाणात पाहिजे तेवढे देता येते.

६) पाण्याचा प्रवाह कमी असतानासुद्धा पाहिजे तेवढे पाणी देता येते.

७) पावसासारखे पाणी पिकांवर पडते त्यामुळे काही किडी-रोग धुऊन जातात.

८) पाने आणि ताटे स्वच्छ राहतात.

९) द्रवरूप रासायनिक खाते तुषार-सिंचनाद्वारे देता येतात. खाते पिकाच्या मुळाशी पडतात. त्यामुळे खताचा कार्यक्षम वापर होऊन बचत होते.

१०) ठिबक सिंचन पद्धतीपेक्षा दरएकरी खर्च कमी येतो..

११) जमीन सपाट करण्याची अगर रानबांधणीची गरज नसते.

१२) मजुरीवरचा खर्च कमी येतो.

१३) पीक उत्पादनात १२ ते २०%वाढ होते.

योग्य असा आराखडा तयार करून योग्य तितक्याअश्वशक्तीचा आणि दाबाचा पंपसेट वापरल्यास ही तुषार सिंचन पद्धत उपयुक्त ठरते. इलेक्ट्रिक मोटार/डीझेल इंजिन, पंप, सक्शन डीलीव्हरी पाईप्स, उपमुख्य नळ्या लॅटरल्स, रायझर, नोझल, एन्दप्लग, बेंड इ. साहित्य सिंचनासाठी लागते.
स्प्रिंकलरला एक मोठा आणि दुसरा लहान नोझल जोडलेला असतो. मोठा नोझल वर्तुळाकार दूरच्या क्षेत्रावर पाणी समप्रमाणात पसरवतो, लहान नोझल जवळील वर्तुळाकार क्षेत्रावर पाणी पसरवतो.पाणी जास्त दाबाने पाईपमधून नोझलद्वारे फावारल्यासारखे बाहेर पडते. नोझल प्रती चौ.इंच ४० पाउंड या दाबावर काम करीत असेल, तर साधारणपणे २४० सें.मी.व्यासाच्या वर्तुळाकार क्षेत्रावर पाणी पसरवते. तुषार सिंचनाचा आराखडा तयार करण्यासाठी जमिनीचा प्रकार, जमिनीचा चढ उतार, विहीर, नदी, अगर शेततळ्यातून  पाणीपुरवठा, एकूण उपलब्ध पाणी किती तास पाणी उपसु शकतो आणि पिकाचा प्रकार, सिंचन क्षेत्राची लांबी-रुंदी आणि कंटूर नकाशा इ. गोष्टींचा वापर करून तज्ज्ञ तांत्रिकदृष्ट्या सक्षम तुषार सिंचन प्रणाली बसवितात.

## वापरताना घेण्याची काळजी
१)      योग्य त्या स्प्रिंकलरची निवड करावी.

२)      स्प्रिंकलरमधून दर तशी बाहेर पडणारे पाणी अगर त्याचा वेग हा नेहमी त्या जमिनीच्या पाणी पोषण क्षमतेपेक्षा कमी असावा.

३)      उपलब्ध पाण्याचा विचार करून स्प्रिंकलर निवडावा. तुषार सिंचन सेट सुरू करण्यापूर्वी माहिती पुस्तीकेनुसार अगर तद्यांनी दिलेल्या सूचनांची अंमलबजावणी करावी. काळजी घ्यावी म्हणजे तुषार सिंचन संच सक्षमतेने चालविता येतो.

१)      सर्व नट-बोल्ट योग्य तऱ्हेने घट्ट बसवावेत.

२)      सर्व पाइप्स स्वच्छ ठेवावेत.

३)      संच बंद करताना पहिल्यांदा गेट व्हाल्व्ह हळुवारपणे बंद करून मग पंप बंद करावा.

४)      स्प्रिंकलरला ओईल अगर ग्रीस लाऊ नये.

५)      लॅटरल सिंचन केल्यानंतर आतून फ्लॅश करावा.

## संदर्भ
* http://mr.vikaspedia.in/agriculture/agri_invest/93893f90291a928-92a92694d927924940/92494193793e930-93893f90291a928-92a92694d927924

वर्ग:शेती
वर्ग:जल अभियांत्रिकी
अरुण हरकारे

**अरुण हरकारे** हे एक मराठी लेखक आहेत. 

## पुस्तके
* उत्कृष्ट तपास कथा (मुंबई पोलीस) (भाग १,२,३)
* एन्काऊंटर स्पेशालिस्ट
* कपिल
* करोडपती कसे व्हावे अर्थात यशस्वी कसे व्हावे
* कर्तृत्त्ववान पोलीस अधिकारी 
* कलंकशोभा
* कविता आणि सविता
* कवींचे कवी कुसुमाग्रज 
* कशाला उद्याची बात 
* कशाला घालताय पिंगा 
* कळत नकळत
* काचेचं घर
* कामायनी आणि साहेबराव 
* कारस्थान
* कार्बन कॉपी
* कालिंदीची भानगड 
* काही तासांसाठी 
* काळं मन सुंदर चेहरा 
* किनारा तुला पामराला 
* किल्ली गुणवत्ता यादीची 
* किल्ली सुखाची
* कुंडली भेद  
* केशराचं शेत 
* केसरी पंजाबचे 
* कोंडी 
* चतुर कोल्हा ऊर्फ अबू सालेम
* पोलिसांच्या उत्तम तपास कथा (अनेक भाग)
* फाड फाड इंग्रजी बोला आठ तासात 
* मुंबई पोलिसांची शान - पोलीसांच्या सत्य तपास कथा (भाग - १, २) 
* शौर्यपदक विजेत्यांच्या तपास कथा 

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सेवाशुल्क

ग्राहकाला सेवा प्रदान करण्याबद्दल आकारल्या जाणाऱ्या रकमेला सेवाशुल्क (इंग्लिश Service Charge) असे म्हणतात.

सेवा शुल्क ही पुरातन काळापासून चालत आलेली प्रथा आहे . जुन्या काळात राजाचे सरदार  सैनिक  घोडे  पुरवठा करायचे त्या बदल्यात राजा त्यांना  किंवा गावांचा महसूल गोळा करण्याचा अधिकार द्यायचा.

सेवा प्रदान करणारे व्यवसाय उदा. बँक, हॉटेल, व्यावसायिक सेवा देणारे तज्ञ जसे की डॉक्टर, सनदी लेखापाल इत्यादी ग्राहकाकडून सेवा शुल्क वसूल करतात. सेवा शुल्क कसे आणि किती आकारायचे  याबद्दल काही निर्देश नाहीत. प्रत्येक उद्योग आपल्याला  योग्य वाटेल त्या प्रकारे व प्रतिस्पर्ध्याशी स्पर्धा  प्रकारे सेवा शुल्क ठरवतो .

सेवा शुल्क हे एक ठराविक रक्कम  किंवा दिलेल्या सेवेच्या काही प्रमाणात वसूल  जाते.

विविध उद्योगात वेगवेगळ्या कारणासाठी शुल्क आकारले जाते 

१) **हॉटेल उद्योग**  - ग्राहकांना खाणे पुरवणे आणि त्यासाठी काही दराने  घेणे या व्यतिरिक्त प्रत्येक हॉटेल ग्राहकाला थंडगार पाणी देणे, हॉटेलमध्ये वातानुकूलन यंत्रणा बसवणे, वाढपी आणि इतर कर्मचारी ठेवून हॉटेल मध्ये जेवणे हा एक चांगला अनुभव बनवण्यासाठी खर्च करते. या बदल्यात ग्राहकाला सेवा शुल्क द्यावे लागते. भारतात हा मुद्दा अजूनही वादग्रस्त आहे कारण भारत सरकारने एप्रिल २०१७ मध्ये जारी  केलेल्या निर्देशानुसार हॉटेल मधील सेवा शुल्क देणे हे ग्राहकाच्या मर्जीवर अवलंबून आहे.. परंतु हॉटेल व्यावसायिकांच्या संघटनेनुसार हे निर्देश म्हणजे कायदा नव्हे . हॉटेलमध्ये बिल रकमेच्या काही टक्के रक्कम सेवा शुल्क म्हणून आकारली जाते .

२) **अंगडिया  सेवा** - पत्रे किंवा वस्तूची  एकीकडून दुसरीकडे ने आण करण्याबरोबरच अंगडिया लोक ग्राहकाच्या सोयीप्रमाणे आणि सोयीस्कर वेळी वस्तू पोहोचवतात त्या बदल्यात वस्तूचे वजन किंवा संख्या याच्या प्रमाणात शुल्क वसूल केले जाते .

३) **दूरध्वनी तसेच ब्रॉडबँड सेवा** - या सेवा पुरवण्यासाठी दिलेली उपकरणे तसेच या सेवा देण्यासाठी उभारलेले मूलभूत सुविधांचे जाळे या बद्दल सेवा शुल्क,ऍक्टिव्हेशन शुल्क या नावाने शुल्क वसुली केली जाते.

४) **चित्रपटगृह** - महाजालावरून चित्रपटाची तिकिटे विकत घेणे तसेच क्रेडिट कार्ड वापरून तिकिटाचे पैसे देणे या सेवांसाठी तिकीट दरापेक्षा काही अधिक रक्कम सेवा शुल्क म्हणून वसूल केली जाते.

५) **बँक** - बँकेत वसूल केले जाणारे सेवा शुल्क खालील प्रकारे असते

* धनादेश देण्यासाठी

* डिमांड ड्राफ्ट किंवा बँकर्स चेक देण्यासाठी

* सुरक्षा जमा कक्ष सेवा (लॉकर) प्रदान करणे

* खाते पुस्तक हरवले म्हणून दुसरी प्रत देण्याबद्दल

* खाते उताऱ्याची वाढीव प्रत देण्याबद्दल

* ग्राहकाच्या सहीचे सत्यापन करून देण्याबद्दल

* पतपत्र जारी  करणे

वर्ग:बँकिंग
वर्ग:व्यापार
इस्ला मुहेरेस

**इस्ला मुहेरेस** (*स्त्रीयांचे बेट*) हे मेक्सिकोच्या किनाऱ्या लगत असलेले कॅरिबियन समु्द्रातील बेट आहे. युकातान द्वीपकल्पापासून १३ किमी पूर्वेस असलेले हे बेट ७ किमी लांब आणि ६५० मी रुंद आहे. २०१० च्या जनगणनेनुसार येथे १२,६४२ व्यक्ती राहतात. इस्ला मुहेरेस किंताना रू राज्याचा भाग आहे. 

हे बेट कान्कुन या पर्यटनकेंद्रापासून जवळ आहे. येथे अनेक पुळणी असून जवळच्या पाण्यात स्कुबा डायव्हिंग आणि स्नॉर्केलिंगचे उद्योगही आहेत. येथून मुख्य भूमीवर जायला फेरी बोटी आहेत. इस्ला मुहेरेस राष्ट्रीय विमानतळ या बेटास विमानसेवा पुरवतो.

या बेटाचा उल्लेख इ.स. ५६४-१५१६ दरम्यानच्या माया संस्कृतीतील लिखाणात सापडतो. त्याकाळात हे बेट एकाब प्रांताचा भाग असल्याची नोंद आहे. येथील उथळ खाजणीतून मीठाची आगरे असल्याच्याही नोंदी आहेत.

वर्ग:किंताना रो
इस्ला मुहेरेस राष्ट्रीय विमानतळ

**इस्ला मुहेरेस राष्ट्रीय विमानतळ**  मेक्सिकोच्या किंताना रो राज्यातील इस्ला मुहेरेस बेटावर असलेला छोटा विमानतळ आहे. या विमानतळावरून खाजगी विमाने, भाडोत्री विमाने तसेच सैनिकी विमाने येजा करतात. येथून कोणतीही व्यावसायिक प्रवासी विमानसेवा उपलब्ध नाही. येथून सगळ्यात जवळचा प्रवासी विमानतळ १३ किमी समुद्रापल्याड कान्कुन येथे आहे. येथे १,०४८ मी लांबीची डांबरी धावपट्टी आहे.

वर्ग:मेक्सिकोमधील विमानतळ
वर्ग:किंताना रो
अर्देशर बरझोरजी तारापोर

**लेफ्टनंट कर्नल अर्देशर** *अदी* **बरझोरजी तारापोर** (१९ ऑगस्ट, १९२३:मुंबई, महाराष्ट्र - १६ सप्टेंबर, १९६५:चाविंडा, पाकिस्तान) हे भारतीय लष्करातील परमवीर चक्र प्राप्त अधिकारी होते.

## पूर्वजीवन
तारापोर यांच्या पूर्वजांना युद्धातील कामगीरीबद्दल शिवाजी महाराजांकडून गुजरातमधील तारापूर व आसपासची शंभर गावे मिळाल्याची आख्यायिका आहे. अर्देशर यांचे आजोबा हैदराबाद येथे स्थलांतरित झाले व तेथे त्यांनी निझामाच्या सैन्यात नोकरी पत्करली.

अर्देशर तारापोर यांना वयाच्या सातव्या वर्षी पुण्यातील सरदार दस्तूर बॉइझ बोर्डिंग स्कूल येथे पाठविण्यात आले. १९४०मध्ये मॅट्रिक झाल्यावर ते हैदराबाद संस्थानच्या सैन्यात दाखल झाले. गोलकोंडा येथे प्रशिक्षण घेउन झाल्यावर त्यांना बंगळूर येथे पाठविण्यात आले. नंतर ते हैदराबादच्या ७व्या पायदळात सेकंड लेफ्टनंट म्हणून रुजू झाले.

## हैदराबाद
तारापोर यांना पायदळात तैनात केले गेल्याने ते नाखूष होते. त्यांना चिलखती दळात भरती व्हायचे होते. एके दिवशी सरावादरम्यान त्यांनी चुकुन सैनिकांच्या जवळ पडलेला सुरूंग पटकन उचलून घेउन दूर भिरकावला व अनेकांचे प्राण वाचविले. ही घटना हैदराबाद सैन्याच्या सेनापती मेजर जनरल अली इद्रूसनी पाहिली. त्यांनी जखमी झालेल्या तारापोर यांची विचारपूस केली असता तारापोर यांनी आपल्याला चिलखती दळात पाठवायची विनंती केली. इद्रूस यांनी या विंनतीला मान देउन तारापोर यांना पहिल्या हैदराबाद शाही सर्व्हिस लान्सर्समध्ये पाठविले.

तारापोर यांनी दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान पश्चिम आशियाच्या रणांगणात कामगिरी बजावली होती.

हैदराबाद मुक्तिसंग्रामादरम्यानच्या ऑपरेशन पोलो या मोहीमेत तारापोर हैदराबादल लान्सर्समधून द पूना हॉर्स या भारतीय सैन्याच्या चिलखती दळाविरुद्ध लढले होते. नंतर तारापोर पूना हॉर्सेसमध्येच दाखल झाले.

## परमवीर चक्र
१९६५ च्या भारत पाकिस्तान युद्धादरम्यान लेफ्टनंट कर्नल तारापोर यांच्या पूना हॉर्स चिलखती दळातील तुकडीने चाविंडाच्या लढाईत भाग घेतला होता. यात तारापोर यांची तुकडी सियालकोट परिसरातील फिल्लोरा गावावर चालून गेली. तारापोर यांच्याकडे उजव्या फळीची कमान होती. फिल्लोरा आणि चाविंडाच्या मध्ये वझीरवालीकडून चालून आलेल्या मोठ्या पाकिस्तानी चिलखती सैन्याने भारतीयांवर प्रतिहल्ला चढवला. भयानक मारा होत असतानाही तारापोर यांनी आपली व्यूहात्मक जागा सोडली नाही व आपल्या मागे असलेल्या पायदळाचे शर्थीने संरक्षण केले. तारापोर यांचा रणगाडा शत्रूच्या थेट माऱ्यात होता व त्यावर अनेक तोफगोळे पडून तारापोर व त्यांचा चमू जखमी झाला तरीही तारापोर यांनी पराक्रमाची शर्थ करीत नेट लावून धरला. त्यांचे शौर्य पाहून चवताळलेल्या पूना हॉर्सनी पाकिस्तान्यांचा प्रतिहल्ला मोडून काढला व त्यांचे साठ रणगाडे उद्ध्वस्त केले. तारापोरांच्या रणगाड्यावर पडलेल्या एका गोळ्याने त्यास भीषण आग लागली व त्यातच तारापोर यांचा मृत्यू झाला. पूना हॉर्सने पुढे चाल करीत वझीरवाली, जस्सोरण आणि आसपासचा प्रदेश काबीज केला.

तारापोर यांच्या अतुलनीय शौर्यासाठी त्यांना परमवीर चक्र हा भारतीय सैन्याचा सर्वोच्च बहुमान दिला गेला.

## हे सुद्धा पहा
* अरुण खेतरपाल

वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६५ मधील मृत्यू
वर्ग:परमवीर चक्र विजेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:भारतीय सैन्यातील अधिकारी
दंडकारण्य

**दंडकारण्य** हे भारतातील अरण्यवजा भाग आहे. पौराणिकदृष्ट्या महत्त्वपूर्ण असलेले हे क्षेत्र छत्तीसगढ राज्यासहित भारताच्या मध्य-पूर्वेतील भाग आहे. यात सुमारे ९२,२०० चौरस कि.मी. जमीन व्यापली आहे. दंडकारण्याचा विस्तार छत्तीसगढ, ओडिशा, आंध्र प्रदेश आणि तेलंगणा राज्यांतून आहे.

## संदर्भ
वर्ग:रामायण
वर्ग:छत्तीसगढ
आळंद विधानसभा मतदारसंघ

**आळंद विधानसभा मतदारसंघ** कर्नाटक विधानसभेचा मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ बीदर लोकसभा मतदारसंघात असून कलबुर्गी जिल्ह्यात मोडतो.

## आमदार
* १९५७ : चंद्रशेखर संगशेट्टप्पा:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस 
* १९६२ : रामचंद्र वीरप्पा:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस 
* १९६७ : देवप्पा शमण्णा:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस 
* १९७२: डी.आर.बी. राव:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस 
* १९७८: अण्णा राव भीम राव पाटील कोटल्लिया: जनता पक्ष
* १९८३: बी.आर. पाटील : जनता पक्ष
* १९८५: शरणबसप्पा माळी पाटील दंगापूर:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस 
* १९८९: शरणबसप्पा माळी पाटील दंगापूर:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस 
* १९९४: सुभाष रुक्मय्या गुत्तेदार : कर्नाटक काँग्रेस पक्ष
* १९९९: सुभाष रुक्मय्या गुत्तेदार : जनता दल (धर्मनिरपेक्ष)
* २००४: बी.आर. पाटील : जनता दल (धर्मनिरपेक्ष)
* २००८: सुभाष रुक्मय्या गुत्तेदार : Janata Dal (Secular)
* २०१३: बी.आर. पाटील: कर्नाटक जनता पक्ष

वर्ग:कर्नाटकमधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:कलबुर्गी जिल्हा
वर्ग:बीदर लोकसभा मतदारसंघ
अरुण हळबे

**अरुण अनंतराव हळबे** (२८ मे, इ.स. १९३४ - मृत्यू:४ डिसेंबर, इ.स. २०१७) हे इतिहास संशोधक, लेखक आणि शिक्षक होते. यवतमाळच्या गव्हर्नमेंट हायस्कूलमधून शिक्षक म्हणून ते सेवानिवृत्त झाले होते. ‘शतकातलं यवतमाळ’ या नावाचा संशोधन ग्रंथ त्यांनी लिहिला होता.

## लेखन 
* डरकाळी (शिकार कथा), 
* गाणहिरा (गायिका हिराबाई बडोदेकर यांच्यावरील चरित्रग्रंथ) 
* लोकनायक (बापूजी अणे यांच्यावरील चरित्रग्रंथ)

अनेक वृत्तपत्रांतून हळबे यांनी स्तंभलेखन केले. ‘लोकमत’मधून सातत्याने ‘शतकातलं यवतमाळ’ हे सदर त्यांनी लिहिले.

## पुरस्कार 
* भारत सरकारने ‘राष्ट्रपती पुरस्कार’ देऊन त्यांचा गौरव केला.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१७ मधील मृत्यू
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी इतिहास संशोधक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अराभावी विधानसभा मतदारसंघ

**अराभावी विधानसभा मतदारसंघ** कर्नाटक विधानसभेचा मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ बेळगांव लोकसभा मतदारसंघात असून बेळगांव जिल्ह्यात मोडतो.

## आमदार
* १९६७: ए.आर. पंचगानवी:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस 
* १९७२: कौलागी वीरप्पा शिवलिंगप्पा:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस 
* १९७८: कौलागी वीरप्पा शिवलिंगप्पा: भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस 
* १९८३: कौलागी वीरप्पा शिवलिंगप्पा : भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस 
* १९८५: आर.एम. पाटील:जनता पक्ष 
* १९८९: कौलागी वीरप्पा शिवलिंगप्पा:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस 
* १९९४: कौलागी वीरप्पा शिवलिंगप्पा : भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस
* १९९९: कौलागी वीरप्पा शिवलिंगप्पा : भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस
* २००४: भालचंद्र लक्ष्णराव जर्कीहोळी : जनता दल (धर्मनिरपेक्ष)
* २००८: भालचंद्र लक्ष्णराव जर्कीहोळी : जनता दल (धर्मनिरपेक्ष)
* २०१३: भालचंद्र लक्ष्णराव जर्कीहोळी: भारतीय जनता पक्ष

वर्ग:कर्नाटकमधील विधानसभा मतदारसंघ
वर्ग:बेळगांव लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:बेळगांव जिल्हा
बेळगांव लोकसभा मतदारसंघ

**बेळगांव** हा कर्नाटक राज्यातील २८ पैकी एक लोकसभा मतदारसंघ आहे.

## विधानसभा मतदारसंघ
बेळगांव लोकसभा मतदारसंघात खालील आठ विधानसभा मतदारसंघांचा समावेश होतो.

## खासदार 
## हे सुद्धा पहा 
*भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची

## बाह्य दुवे
वर्ग:कर्नाटकमधील लोकसभा मतदारसंघ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
*
पॅरिस करार

**पॅरिस करार**, **पॅरिस एकमत** तथा **पॅरिस पर्यावरण करार** हा संयुक्त राष्ट्राच्या जागतिक वातावरण बदलाच्या सभेतील (यु एन एफ सी सी सी) एक करार आहे. हा करार हरितगृह वायूच्या उत्सर्जन, उपशमन व त्यासाठीच्या आर्थिक तरतुदींबद्दल आहे.

१९५ देशांच्या प्रतिनिधींनी वातावरण बदलाच्या सभेच्या पॅरिस येथे झालेल्या २१व्या संमेलनात वाटाघाटी करून या कराराचा मसुदा निश्चित केला व १२ डिसेंबर २०१५ रोजी या कराराला एकमताने मान्यता दिली. सर्व देशांनी आपापल्या संसदेची मान्यता मिळवून करारावर अधिकृत शिक्कामोर्तब करण्यासाठी २२ एप्रिल २०१६ (पृथ्वी दिवस) पासून पुढे एक वर्ष कालावधी देण्यात आलेला होता. सध्या जगभरातून होणाऱ्या एकूण हरितगृह वायू उत्सर्जनापैकी किमान ५५ टक्के उत्सर्जनासाठी कारणीभूत असलेल्या ५५ देशांनी अधिकृत सह्या केल्या की हा करार सर्व जगाला लागू झाला असे मानण्याला सर्व देशांनी मान्यता दिलेली होती. ४ ऑक्टोबर २०१६ रोजी या अटीची पूर्तता झाली आणि ४ नोव्हेंबर २०१६ पासून हा करार अधिकृतरित्या लागू झाला असे जाहीर करण्यात आले.

या कराराची अंमलबजावणी २०२१ साली सुरू होणार आहे. तोपर्यंत कराराच्या अंमलबजावणीसाठी व अंमलबजावणीच्या पडताळणीसाठीचे सर्व नियम व अटी निश्चित केल्या जात आहेत. दरवर्षी नोव्हेंबर-डिसेंबर मध्ये होणाऱ्या वातावरण बदलाच्या सभेच्या वार्षिक अधिवेशनामध्ये यांवर वाटाघाटी होतात.   

## करारातील तरतुदी 
पॅरिस कराराचे मुख्य उद्दिष्ट जागतिक वातावरण बदलाचा धोका नियंत्रित करणे हे आहे. त्यासाठी या शतकाच्या अखेरपर्यंत पृथ्वीच्या सरासरी तापमानात होणारी वाढ औद्योगिक क्रांती पूर्वीच्या तापमानाच्या तुलनेत २ अंश सेल्सियसपेक्षा शक्य तितकी कमी होऊ देणे, हे ध्येय करारात ठेवण्यात आलेले आहे. अर्थातच हा करार २०२१ पासून २१ व्या शतकाच्या अखेरपर्यंतच्या कालावधीसाठी आहे. पण अंमलबजावणीच्या सोयीसाठी सध्याच्या करारात २०२१ ते २०२५ पर्यंत करायच्या प्रयत्नांची नोंद करण्यात आलेली आहे. प्रत्येक देशाने करारात द्यायचे योगदान त्या त्या देशातील शासनांनी देशांतर्गत विचारविनिमय करून स्वतः ठरवलेले आहे. २०२० च्या अखेरपर्यंत सर्व देशांनी २०२१ ते २०२५ दरम्यान करण्याच्या कृतींचा वचननामा अंतिम स्वरूपात संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या वातावरण बदल सभेला सादर करायचा आहे. २०२५ पर्यंत प्रत्येक देशाकडून केल्या जाणाऱ्या प्रयत्नांवर संयुक्त राष्ट्रसंघाची जागतिक वातावरण बदल सभा देखरेख ठेवेल. दरम्यानच्या काळात २०२५ सालानंतरच्या प्रयत्नांसाठीही देशांनी स्वतः स्वेच्छेने पुढील कार्यक्रम तयार करून २०२३ सालापर्यंत सभेला सादर करायचा आहे.

सध्या सर्व देशांनी मिळून सादर केलेले कार्यक्रम कराराचे दीर्घकालीन ध्येय गाठण्यासाठी पुरेसे नाहीत. पण दर पाच वर्षांनी सर्व राष्ट्रे अधिकाधिक महत्त्वाकांक्षी कार्यक्रम ठरवतील, व या ध्येयाकडे यशस्वीपणे वाटचाल करता येईल, आणि पुढे जाऊन ध्येयही २ अंश सेल्सियसवरून जगासाठी अधिक सुरक्षित अशा १.५ अंश सेल्सियस या मर्यादेपर्यंत खाली आणता येईल असा विश्वास करार करताना व्यक्त केला गेला आहे.

औद्योगिक दृष्ट्या प्रगत देशांनी करारात अधिक जबाबदारी उचलणे अपेक्षित आहे. स्वतःच्या देशांतर्गत प्रयत्नांबरोबरच विकसनशील देशांना व विशेषतः गरीब देशांना हवामान बदलातील वाटा कमी करण्यासाठी किंवा कमी ठेवण्यासाठी, तसेच आत्तापर्यंत झालेल्या वातावरण बदलाच्या परिणामांना तोंड देण्यासाठी आर्थिक सहकार्य करण्याची जबाबदारी विकसित देशांवर टाकलेली आहे.

## पॅरिस करार व भारत 
भारताने पॅरिस कराराला ३ ऑक्टोबर २०१६ रोजी अधिकृत मान्यता दिली. भारत या करारात सहभागी होणारा ६२ वा देश होता.

## हे ही पहा
* हरितगृह
* हरितगृह वायू
* हरितगृह परिणाम
*जागतिक तापमानवाढ

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पर्यावरण
वर्ग:हवामान
करार
वर्ग:जागतिक करार
उरूज मुमताझ

**उरूज मुमताझ** (१ ऑक्टोबर, इ.स. १९८५:कराची, पाकिस्तान - ) ही कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फलंदाजी व लेगब्रेक गोलंदाजी करते.

उरूज आपला पहिला आंतरराष्ट्रीय सामना १५ मार्च, इ.स. २००४ रोजी विरुद्ध खेळली.

ही पाकिस्तानच्या महिला क्रिकेट संघाची संघनायिका होती.

वर्ग:पाकिस्तानच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
नैला नझिर

**नैला नझिर** (३० मार्च, इ.स. १९८९:ॲबोटाबाद, पाकिस्तान - ) ही कडून एकदिवसीय आणि टी२० क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फलंदाजी व लेगब्रेक गोलंदाजी करते.

नझिर आपला पहिला आंतरराष्ट्रीय सामना १७ फेब्रुवारी, इ.स. २००९ रोजी विरुद्ध खेळली.

वर्ग:पाकिस्तानच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
बतूल फातिमा

**सैयदा बतूल फातिमा नक्वी** (१४ ऑगस्ट, इ.स. १९८२:कराची, पाकिस्तान - ) ही कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फलंदाजी व मध्यम जलदगती गोलंदाजी करते.

ही आपला पहिला आंतरराष्ट्रीय सामना ९ एप्रिल, इ.स. २००१ रोजी विरुद्ध खेळली.

वर्ग:पाकिस्तानच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अरुंधती

**अरुन्धती** ही सप्तर्षी पैकी वशिष्ठ ऋषींची पत्नी होय. वैदिक आणि पौराणिक साहित्यात, तिला शुद्धता, वैवाहिक आनंद आणि निष्ठावान भक्तीचे प्रतीक म्हणून ओळखले जाते. हिंदू संस्कृतीत, सप्तपदी, उपवास, मृत्युविषयींची मान्यता आणि प्रबोधन या कारिता अरुंधतीवर केंद्रीत केलेल्या असलेल्या अनेक प्रथा आणि परंपरा आहेत.

अरुंधतींचा जन्म आणि जीवन हे विविध हिंदू शास्त्रवचनेत नमूद केले आहे. अरुंधतीचा जन्म शिव पुराण आणि भागवत पुराणात आढळतो. ब्रह्मंनी  अरुंधतीला केलेल्या सूचना रामचरित्रमहांच्या उत्तरा कांड्यामध्ये वर्णन केलेल्या आहेत्. रामायण, रामचरितामन आणि विनय पत्रिका मध्ये अरुंधतींने  सीता आणि राम यांच्याशी चर्चा केल्याचे वर्णन आहे. भागवत पुराणानुसार, अरुंधती कार्डमा आणि देवहुती यांच्या नऊ मुलींपैकी आठवी होती. ती पराशराची आजी आणि व्यासांची पणजि आहे. महाभारतत अरुंधतीचा एक संन्यासीनी म्हणूनही वर्णन आहे व ती सप्तर्षीना देखील प्रवचने देत असे. 

हिंदू विवाहाच्या एक विधीमध्ये, वर वधूला वशिष्ठ आणि अरुंधती या आकाशातील जोड ताऱ्यांना वैवाहिक परिपूर्णता आणि निष्ठेचे प्रतिक व एक आदर्श जोडपे म्हणुन दाखवतो. जोडप्यांना वैवाहिक प्रेम आणि स्नेह दर्शविणाऱ्या नक्षत्रास पहायला सांगितले जाते ते याच भावनेने. चैत्र शुद्ध द्वितीयेला, भारतातील काही विशिष्ट प्रदेशांमध्ये जाते ज्यांचे पती जिवंत आहेत आशा स्त्रिया   उपवास करतात. यामुळे आपण विधवा होणार नाही असा त्यांचा विश्वास असतो.

वर्ग:भारतातील प्राचीन ऋषी
वर्ग:प्राचीन  व्यक्ति
वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा
अपाचे क्लाऊडस्टॅक

अपाचे क्लाऊडस्टॅक हे एक ओपन सोर्स क्लाऊड कॉम्पुटिंग सॉफ्टवेर आहे. क्लाऊडस्टॅक हे इन्फ्रास्ट्रक्चर क्लाऊड सर्विसेस तयार करणे, त्या व्यवस्थापित करणे व डिप्लॉय करणे ह्यासाठी वापरले जाते.

## इतिहास 
क्लाऊडस्टॅक हे मूलतः क्लाऊड.कॉम ने तयार केलेले आहे.

वर्ग:मुक्त स्रोत
अरमान खान

**अरमान खान** (४ एप्रिल, इ.स. १९८०:चाघी, बलूचीस्तान, पाकिस्तान - ) ही कडून एकदिवसीय आणि टी२० क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फलंदाजी करते. खान यष्टीरक्षण करते.

ही आपला पहिला आंतरराष्ट्रीय सामना २८ डिसेंबर, इ.स. २००५ रोजी विरुद्ध खेळली.

वर्ग:पाकिस्तानच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सज्जिदा शाह

**सज्जिदा बीबी शाह** (२५ जून, इ.स. १९८८:हैदराबाद, सिंध, पाकिस्तान - ) ही कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे. ही डाव्या हाताने फलंदाजी व ऑफस्पिन गोलंदाजी करते.

शाह आपला पहिला आंतरराष्ट्रीय सामना वयाच्या बाराव्या वर्षी २३ जुलै, इ.स. २००० रोजी विरुद्ध खेळली.

वर्ग:पाकिस्तानच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अल्मास अक्रम

**अल्मास अक्रम** (१५ एप्रिल, इ.स. १९८८:नानकाना साहिब, पाकिस्तान - ) ही कडून एकदिवसीय आणि टी२० क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे. ही डाव्या हाताने फलंदाजी व मध्यम जलदगती गोलंदाजी करते.

अक्रम आपला पहिला आंतरराष्ट्रीय सामना २ मे, इ.स. २००८ रोजी विरुद्ध खेळली.

वर्ग:पाकिस्तानच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
भंते प्रज्ञानंद

**भंते प्रज्ञानंद** ( कॅण्डी-श्रीलंका, १८ डिसेंबर, १९२७; मृत्यू: लखनौ, ३० नोव्हेंबर २०१७) हे भारतीय बौद्ध भिक्खू होते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांना १४ ऑक्टोबर १९५६ रोजी धम्मदीक्षा देणाऱ्या पाच भंतेच्या पथकात भंते प्रज्ञानंद होते. ते डॉ. आंबेडकरांना पहिल्यांदा रंगून, म्यानमार येथे झालेल्या धम्मसंगिनी परिषदेत भेटले.

## सुरुवातीचे जीवन व कारकीर्द
प्रज्ञानंदांचा जन्म १८ डिसेंबर १९२७ रोजी श्रीलंकेतील कॅण्डी येथे झाला, येथेच त्यांनी प्राथमिक शिक्षण घेतले. शिकत असतानाच त्यांना धर्मप्रसार करण्याचे महत्त्व कळू लागले. अनागरिक धम्मपाल यांनी प्रज्ञानंदांना श्रीलंकेतून भारतात आणले. भारतात त्यांची ओळख भिक्खू बोधानंद यांच्याशी झाली, जे उत्तर प्रदेशातील रिसालदार बुद्ध विहाराचे प्रमुख होते. त्यांनी भारतात 'त्रिपिटीकाचार्य' पदवी मिळवली. इ.स. १९४२ मध्ये धम्मदीक्षेनंतर 'प्रज्ञानंद' धारण केले.

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर व प्रज्ञानंद यांची  येवला येथील भेटीत नागपूर धम्मदीक्षा सोहळ्याचे स्वरूप ठरले. ते महास्थवीर चंद्रमणी यांच्या संघात सहभागी झाले. बोधानंद यांचे निधन झाले तेव्हा प्रज्ञानंद केवळ २५ वर्षांचे होते. तरुण वयातच त्यांच्याकडे उत्तर प्रदेशातील रिसालदार बुद्ध विहाराचे प्रमुखपद आले. आंबेडकरांनी दीक्षा घेतल्यानंतर देशातील अनेक भागांत लोक दीक्षेसाठी इच्छुक होते. देशभरातील असंख्य लोकांकडून धम्मदीक्षेसाठी मागणी येऊ लागली. त्यासाठी प्रज्ञानंद अनेक ठिकाणी गेले. उत्तर प्रदेशातील अलीगडला त्यांनी अडीच लाख लोकांना बौद्ध धम्माची दीक्षा दिली. दीक्षा देण्यासाठी पुरेसे प्रशिक्षित भिक्खू नसल्याने प्रज्ञानंदांनी भिक्खूंच्या प्रशिक्षणासाठी उत्तर प्रदेशातील श्रावस्तीला रेन चेन भिक्खू प्रशिक्षण केंद्र स्थापन केले. आज जगभरात या केंद्राचे नाव आदराने घेतले जाते.

## कार्य
# श्रीवस्ती येथे जेतवन इंटर कॉलेजची स्थापना
# अध्यक्ष  शिक्षण परिषद
# अध्यक्ष श्रावस्तीचे जेतवन महाविद्यालय
# अध्यक्ष भारतीय बौद्ध परिषद 
# अध्यक्ष महाबोधी विद्यापरिषद
# मानव उत्थान मिशन अभियान चालवले. 
# ‘वज्रसूची’ ग्रंथाचे पाली भाषेतून हिंदीत भाषांतर केले.

## निधन
उत्तर प्रदेशातील लखनौ ३० नोव्हेंबर २०१७ रोजी प्रज्ञानंदांचे निर्वाण झाले.

## संदर्भ
वर्ग:भारतीय बौद्ध
वर्ग:बौद्ध भिक्खू
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख