open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
सरेकोप्पा बंगारप्पा

**सरेकोप्पा बंगारप्पा** (कन्नड: ಸಾರೆಕೊಪ್ಪ ಬಂಗಾರಪ್ಪ ; रोमन लिपी: *Sarekoppa Bangarappa*) (२६ ऑक्टोबर, इ.स. १९३२; शिमोगा; ब्रिटिश भारत - २६ डिसेंबर, इ.स. २०११; बंगळूर, कर्नाटक) हे कन्नड, भारतीय राजकारणी व कर्नाटकाचे १२वे मुख्यमंत्री होते. १७ ऑक्टोबर, इ.स. १९९० ते १९ नोव्हेंबर, इ.स. १९९२ या कालखंडात यांनी कर्नाटकाच्या मुख्यमंत्रिपदाची सूत्रे सांभाळली. हे आपल्या राजकीय कारकिर्दीत वेगवेगळ्या टप्प्यांवर जनता दल (धर्मनिरपेक्ष), भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस, भारतीय जनता पक्ष, समाजवादी पक्ष इत्यादी पक्षांचे सदस्य होते.

## राजकीय कारकीर्द 
बंगारप्पा इ.स. १९६७ साली कर्नाटक विधानसभेवर प्रथम निवडून आले. त्यानंतर इ.स. १९९०-९२ सालांदरम्यान भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाच्या शासनकाळात ते कर्नाटकाचे मुख्यमंत्री होते. मुख्यमंत्रिपदाची मुदत पुरी होण्याअगोदरच त्यांना पद सोडावे लागले. त्यानंतर इ.स. १९९४ च्या सुमारास त्यांनी भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस सोडून *कर्नाटक काँग्रेस पक्ष* स्थापला. इ.स. १९९४ च्या कर्नाटक विधानसभा निवडणुकींत नवनिर्मित पक्षाला फारसे यश मिळाले नाही. तेव्हा राजकीय परिस्थिती निरखून बंगारप्पांनी आपला पक्ष भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षात विलीन करत पक्षात पुनर्प्रवेश केला. पुन्हा इ.स. १९९६ साली बंगारप्पांनी भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षास रामराम ठोकून *कर्नाटक विकास पक्ष* नावाचा नवीन पक्ष स्थापला. परंतु काही काळातच त्यांनी काँग्रेस पक्षात पुन्हा प्रवेश केला. इ.स. १९९६ साली ते भारताच्या ११व्या लोकसभा निवडणुकींमध्ये खासदार म्हणून प्रथमच निवडून आले. त्यानंतर इ.स. १९९९ साली भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाच्या उमेदवारीवर १३व्या लोकसभेत आणि इ.स. २००३ साली भारतीय जनता पक्षाच्या उमेदवारीवर १४ व्या लोकसभेत ते निवडून गेले. इ.स. २००५ साली भारतीय जनता पक्ष सोडून ते समाजवादी पक्षात शिरले. इ.स. २००९ साली समाजवादी पक्ष सोडून ते पुन्हा एकदा भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षात सामील झाले. मे, इ.स. २००९ मध्ये झालेल्या लोकसभा निवडणुकींत ते बी.एस. राघवेंद्र यांच्याविरुद्ध निवडणुकींत हरले.

## मृत्यू 
अखेरच्या काळात बंगारप्पांना मधुमेह व मूत्रपिंडांच्या विकाराचा त्रास होऊ लागल्याने रुग्णालयात दाखल करण्यात आले. ७ डिसेंबर, इ.स. २०११पासून त्यांच्यावर वैद्यकीय उपचार चालू करण्यात आले. मात्र मूत्रपिंडे निकामी झाल्यामुळे २६ डिसेंबर, इ.स. २०११ रोजी भारतीय प्रमाणवेळेनुसार सुमारे १२:४० वाजता बंगारप्पांचे बंगळुरातील मल्ल्या हॉस्पिटलात निधन झाले.

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:कन्नड राजकारणी
वर्ग:कर्नाटकचे मुख्यमंत्री
वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू
सार्वजनिक सत्य धर्मपुस्तक

**सार्वजनिक सत्य धर्मपुस्तक** हे महात्मा जोतिराव फुले यांनी लिहिलेले मराठी पुस्तक आहे. फुल्यांनी आपल्या हयातीत लिहिलेले हे अखेरचे पुस्तक आहे. त्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचे पुत्र यशवंत फुले यांनी इ.स. १८९१ साली हे पुस्तक प्रकाशित केले. हे पुस्तक फुल्यांच्या धर्मविषयक मतांचे सार मानले जाते.

आयुष्याच्या अंतिम टप्प्यामध्ये फुल्यांना पक्षाघाताची बाधा झाली होती.  त्यामुळे त्यांनी हे पुस्तक आपल्या डाव्या हाताने लिहून पूर्ण केले. याची रचना संवादात्मक असून धर्म, पाप, पुण्य इत्यादी विषयांवर विविध व्यक्तींनी विचारलेल्या प्रश्नांना त्यांनी यात उत्तरे दिली आहेत.

## अधिक वाचन 
* विकिस्रोतावर सार्वजनिक सत्य धर्म पुस्तक
**महात्मा फुले समग्र वाङ्मय* (इ.स. १९९१) संपा. य. दि. फडके; महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ; पृ. ४२९-५२८

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:जोतीराव फुले
वर्ग:मराठी साहित्य यादी
सोरठ

**धज** ज्यांना **राय दियाच** म्हणून ओळखले जाते, ते एक सिंधी शासक ज्यांची कहाणी अजूनही सिंधमध्ये प्रेमाने सांगितली जाते. त्याने **सोरठ** नावाच्या एका अतिशय सुंदर महिलेचे अपहरण केले होते. राजा धाजची कथा अजूनही हरियाणा, राजस्थान, गुजरात आणि सिंधमध्ये खूप लोकप्रिय आहे. सोरठ राय दियाच हा सिंधमधील रोहरी सुख्खरच्या स्थापनेपासूनच्या खऱ्या इतिहासावर आधारित एक अविस्मरणीय प्रणय आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:सिंधी साहित्यिक
वर्ग:भारतीय साहित्य
वर्ग:भारतीय लोककथा
एल्यो दि र्‍युपो

**एल्यो दि ऱ्युपो** (; १८ जुलै, इ.स. १९५१ - ) हे बेल्जियम देशाचे विद्यमान पंतप्रधान आहेत. 

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत ब्लॉग

ऱ्युपो, एल्यो
मार्यानो राहॉय

**मार्यानो राहॉय** (; २७ मार्च, इ.स. १९५५ - ) हे स्पेन देशाचे भूतपूर्व/माजी पंतप्रधान आहेत. हे २१ डिसेंबर, २०११ ते १ जून, २०१८ दरम्यान सत्तेवर होते.

राहॉय हे १९८१ सालापासून स्पेनच्या राजकारणात सक्रीय आहेत व त्यांनी आजवर अनेक मंत्रीपदे भूषविली आहेत.

## बाह्य दुवे 
* वैयक्तिक स्थळ 

वर्ग:स्पेनचे पंतप्रधान
वर्ग:इ.स. १९५५ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आर्कान्सा नदी

right|thumb|300 px|उगमापासून मुखापर्यंत आर्कान्सा नदीचा मार्ग
**आर्कान्सा नदी** () ही अमेरिका देशामधील एक नदी व मिसिसिपी नदीची एक उपनदी आहे. ही नदी कॉलोराडो राज्यातील रॉकी पर्वतरांगेत लेडव्हिल शहराजवळ उगम पावते. तेथून पूर्वेकडे २,३६४ किमी लांब वाहत जाउन ती मिसिसिपी नदीला मिळते. आर्कान्सा ही अमेरिकेमधील सहाव्या क्रमांकाची लांब नदी आहे.

## मोठी शहरे 
* पेब्लो
* विचिटा
* टल्सा
* लिटल रॉक

 

वर्ग:कॉलोराडोमधील नद्या
वर्ग:कॅन्ससमधील नद्या
वर्ग:आर्कान्सामधील नद्या
वर्ग:ओक्लाहोमामधील नद्या
नॉर्मन बोरलॉग

**नॉर्मन बोरलॉग** (इंग्लिश: *Norman Borlaug*) (मार्च २५, इ.स. १९१४ - सप्टेंबर १२, इ.स. २००९) हे अमेरिकन कृषितज्ज्ञ होते. त्यांना हरितक्रांतीचे जनक मानले जाते. बोरलॉग यांनी गव्हाच्या  रोगनिरोधक, अधिक उत्पन्न देणाऱ्या वाणांचा शोध लावला.  त्यांच्या शोधामुळे  मेक्सिको, भारत, पाकिस्तान इत्यादी देशांतील धान्याच्या उत्पन्नात आमूलाग्र क्रांती झाली.

डॉ. बोरलॉग यांना भारत सरकारतर्फे पद्मविभूषण पुरस्कार देण्यात आला.  त्यांना इ.स. १९७० सालच्या नोबेल शांतता पुरस्कारानेही गौरवण्यात आले.

## संदर्भ व नोंदी
## बाह्य दुवे 
* नोबेल पुरस्काराच्या संकेतस्थळावर नॉर्मन बोरलॉग यांचे संक्षिप्त चरित्र

वर्ग : पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:नोबेल शांतता पारितोषिकविजेते
वर्ग:इ.स. १९१४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००९ मधील मृत्यू
विसापूर तलाव

**विसापूर तलाव** हा अहमदनगर जिल्ह्यातील श्रीगोंदे तालुक्यात आहे. 
## बांधकाम
हा तलाव हंगा नदीवर ब्रिटिशांनी १८९६ साली बांधकाम सुरू करण्यात आले व १९२७ या वर्षा पूर्ण झाला. त्याला ४०,४४,३३२ रुपये खर्च झाला. तो सर्वप्रथम १९२८ साली पाण्याने भरला. तलावाची उंची ८४ फुट असून त्याची क्षमता ११३.६ कोटी घनफूट आहे. कालव्याची लांबी १६ मैल आहे. 
## सिंचन क्षेत्र
250px|right|thumb|विसापूर तलावातून पाणी पुरवठ्यासाठी बांधलेली ब्रिटिशकालीन टाकी
या तलावाचा फायदा श्रीगोंदे तालुक्यात निंबवी,पिंपळगाव पिसा, कोळगाव, बेलवंडी, घारगाव, पिसोर्डी बु, पारगाव, येळापणे, शिरसगाव, लोणीव्यंकनाथ या गावांना होतो. या तलावातील १३,१४३ एकर क्षेत्राला पाणी दिले जाते.

## संदर्भ
http://ahmednagar.gov.in/gazetteer/agri_irrigation.html

वर्ग:अहिल्यानगर जिल्हा
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील निर्मिती
हडसन नदी

**हडसन नदी** () ही अमेरिका देशामधील एक नदी आहे. ही नदी न्यू यॉर्क राज्यातील मार्सी पर्वतामध्ये उगम पावते व दक्षिणेकडे वाहते. ५०७ किमी लांबीची ही नदी न्यू यॉर्क शहर व न्यू जर्सी राज्याची सीमा आहे. न्यू यॉर्क शहरात ही नदी अटलांटिक महासागराला मिळते.

## मोठी शहरे 
* आल्बनी
* न्यू यॉर्क शहर

right|thumb|300 px|उगमापासून मुखापर्यंत हडसन नदीचा मार्ग

वर्ग:न्यू यॉर्कमधील नद्या
वर्ग:न्यू जर्सीमधील नद्या
ओक्तव मिर्बो

thumb|right|240px|ओक्तव मिर्बो
**ओक्तव मिर्बो** (फ्रेंच: *Octave Mirbeau*) (१६ फेब्रुवारी, इ.स. १८४८ - १६ फेब्रुवारी, इ.स. १९१७) हा फ्रेंच पत्रकार, कादंबरीकार, नाटककार, कलासमीक्षक, प्रवासवर्णनकार होता. साहित्य व कलाक्षेत्रातील अभिजात वर्तुळातील स्थान अबाधित राखलेला व त्यासोबतच युरोपभरात सार्वजनिक लोकप्रियता लाभलेला हा "सेलिब्रिटी" साहित्यिक, समीक्षक होता. याच्या साहित्यकृतींचे जगभरातील तीस भाषांमध्ये अनुवाद झाले आहेत.

## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:फ्रेंच लेखक
वर्ग:फ्रेंच पत्रकार
वर्ग:इ.स. १८४८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१७ मधील मृत्यू
वानर

वानर (इंग्लिश: *Gray langur or Hanuman langur*, *ग्रे लंगुर किव्हा हनुमान लंगुर*) हा एक सस्तन प्राणी आहे.

वर्ग:सस्तन प्राणी
इ.स. २०१२

''''* (MMXII) हे रविवाराने सुरू होणारे वर्ष आहे. २०१२ हे एक लीप वर्ष आहे.

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### जानेवारी 
* १३ जानेवारी – २२ जानेवारी: पहिली हिवाळी युवा ऑलिंपिक स्पर्धा ऑस्ट्रियामधील इन्सब्रुक शहरात खेळवली जाईल.
### फेब्रुवारी 
* १ फेब्रुवारी -पोर्ट सैद, इजिप्त येथे फुटबॉल सामन्यानंतर कमीतकमी ७९ लोकांचा मृत्यू तर सुमारे १००० लोक जखमी.
* ६ फेब्रुवारी -राणी एलिझाबेथ दुसरी हिच्या राजसत्तेला ६० वर्षे पूर्ण.
* १२ फेब्रुवारी - गांधीवादी नेते नेल्सन मंडेला यांची तुरुंगातून सुटका झाली त्या घटनेला २२ वर्षे पूर्ण झाल्यानिमित्त दक्षिण आफ्रिकेच्या नवीन चलनावर त्यांचे छायाचित्र छापण्याचा निर्णय घेण्यात आला. 
* १५ फेब्रुवारी - कोमायाग्वा, होन्डुरास येथे कारागृहास लागलेल्या आगीत ३६० लोकांचा मृत्यू.

### मे 
* २० मे: कंकणाकृती सूर्यग्रहण.
### जुलै 
* २७ जुलै: लंडनमधील २०१२ उन्हाळी ऑलिंपिक स्पर्धेचा उद्घाटन समारंभ
### ऑगस्ट 
* १२ ऑगस्ट: ऑलिंपिक स्पर्धेचा सांगतासोहळा.

## प्रमुख हिंदू सण 
* ८ मार्च: होळी
* २३ मार्च: गुढीपाडवा
* १९ सप्टेंबर: गणेश चतुर्थी
* २४ सप्टेंबर: दसरा
* १३ नोव्हेंबर: दिवाळी

## जन्म 
## मृत्यू 
* फेब्रुवारी १३ - अखलाक मुहम्मद खान ऊर्फ कवी *शहरयार'', ज्ञानपीठ पुरस्कारविजेते उर्दू कवी, गीतकार.

वर्ग:इ.स.च्या २०१० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २१ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या ३ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
दामोदर धर्मानंद कोसंबी

**दामोदर धर्मानंद कोसंबी** (३१ जुलै, इ.स. १९०७ - २९ जून, इ.स. १९६६; पुणे, महाराष्ट्र)  हे मराठी गणितज्ञ व इतिहाससंशोधक होते. यांनी साम्यवादी दृष्टिकोनातून भारताचा आर्थिक इतिहास उजेडात आणला . बौद्ध तत्त्वज्ञानाचे व पाली भाषेचे अभ्यासक धर्मानंद दामोदर कोसंबी हे यांचे वडील होत.

## योगदान
left|thumb|पोस्टाचे तिकीट  
 यांनी आपल्या *ॲन इंट्राॅडक्शन टु द स्टडी ऑफ इंडियन हिस्ट्री* या ग्रंथात भारताच्या इतिहासाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन, घटनांचे विश्लेषण, मार्क्सवादी दृष्टी, ऐतिहासिक साधने व संशोधन या बाबींची चिकित्सा केली आहे. इतिहास म्हणजे साधन व उत्पादन यांच्या परस्परसंबंधातील एक कालानुक्रमावर आधारित घटना आहे असा त्यांचा ऐतिहासिक दृष्टिकोन होता. भोजराजाचे खगोलशास्त्र, विद्याधराचा सुभाषित रत्नकोश, भर्तृहरीचा शिलालेख आणि अनेक संस्कृत हस्तलिखितांचे त्यांनी संपादन केले. ज्योतिषशास्त्र, खगोलशास्त्र आणि नाणकशास्त्राचे ते व्यासंगी संशोधक होते. सिंधु संस्कृतीची अर्थव्यवस्था, मौर्यांची उत्पत्ती, भारतीय समाजरचना, स्त्री व शूद्रांची स्थिती, भारत-रोमन व्यापार, आर्यांचा विस्तार, मौर्य साम्राज्याची अर्थस्थिती यांविषयी त्यांनी मूलभूत संशोधन मांडले .

## प्रकाशित साहित्य 
## दामोदर धर्मानंद कोसंबी यांच्यावरील पुस्तके
* उत्तुंग आणि एकाकी संशोधन : दामोदर कोसंबी (आत्मचरित्र, चरित्र, आठवणी . प्रा. सुधीर पानसे)

## बाह्य दुवे 
*

## संदर्भ आणि नोंदी
## संदर्भसूची
* 

वर्ग:गोवेकर व्यक्ती
वर्ग:मराठी इतिहास संशोधक
वर्ग:मराठी गणितज्ञ
वर्ग:इ.स. १९०७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६६ मधील मृत्यू
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:भारतीय नास्तिक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
धर्मानंद दामोदर कोसंबी

**आचार्य** **धर्मानंद दामोदर कोसंबी** (ऑक्टोबर ९, १८७६ - जून ४, १९४७; सेवाग्राम, ब्रिटिश भारत) हे एक बौद्ध धर्माचे व पाली भाषेचे अभ्यासक व मराठी लेखक होते. त्यांनी श्रीलंकेत जाऊन तेथील विद्योदय विद्यापीठात बौद्ध धर्माचा व तत्त्वज्ञानाचा अभ्यास केला. तसेच म्यानमारमध्ये (ब्रह्मदेशात) जाऊन त्‍यांनी ब्रह्मी भाषेतील बौद्ध साहित्याचा तौलनिक अभ्यास केला. भारतीय संख्याशास्त्रज्ञ व इतिहासकार दामोदर धर्मानंद कोसंबी हे त्‍यांचे पुत्र, आणि डॉ. मीरा कोसंबी या त्यांच्या नात होत.

## जन्म 
धर्मानंद कोसंबी यांचा जन्म दक्षिण गोव्यातील सांखोल येथे झाला. गोवा ही तेव्हा पोर्तुगीजांची वसाहत होती.

## कार्य
गोव्यातले धर्मानंद कोसांबी हे आधुनिक काळातील पाली आणि अर्धमागधीचे आणि बौद्ध साहित्याचे बिनीचे अभ्यासक होते. बौद्ध धर्माच्या अभ्यासाच्या ओढीने ते त्यांच्या गोव्यातल्या मूळ गावापासून थेट वाराणशीपर्यंत रेल्वेच्या रुळांच्या बाजू- बाजूने चालत गेले, तिथे पाली आणि अर्धमागधी भाषांचा अभ्यास करून त्यांनी मूळ बौद्ध साहित्य वाचले. मग तिबेटला जाऊन बौद्ध धर्माचा अधिक सखोल अभ्यास केला आणि त्यावर मोठ्या कळकळीने पुस्तके लिहिली. त्यांना भारताच्या इतिहासाचा आणि त्यातील बौद्ध धर्माच्या भूमिकेचा खोल समज होता. गोव्यातल्या गाव समाजांच्या नैसर्गिक संसाधनांच्या गावकरी व्यवस्थेची त्यांना जाणीव होती आणि त्यांनी या व्यवस्थेतून निसर्ग कसा संयमपूर्वक सांभाळला गेला होता हे समजावून सांगितले आहे.

ज्ञानदेवांनी सातशे वर्षांपू्र्वी भागवत धर्माचा पाया रचला, त्याप्रमाणे बौद्ध धर्माचा पाया आचार्य धर्मानंद कोसंबी यांनी रचला आहे. भागवत धर्म हजारो वर्षे ज्ञानदेवांपूर्वीही प्रचलित होता, तरी त्याला पुन्हा नवा पाया देणे भाग पडले. त्याचप्रमाणे बौद्ध धर्म दोन हजार वर्षांपेक्षा अधिक कालपर्यंत निम्म्या मानवी जगात प्रचलित असूनही त्याला पुन्हा नवा पाया देण्याचे आवश्यक कार्य धर्मानंदांनी केले आहे. नवा पाया देण्याचे कारण, बौद्ध धर्माला या विज्ञाननिष्ठ व बुद्धिवादी नव्या युगाच्या प्रेरणांना अनुरूप स्वरूप देणे आवश्यक होते, हे होय. अद्‍भुत पौराणिक कथा, कल्पित प्रसंग, आणि पारलौकिक तत्त्वज्ञान यांची शेकडो पुटे मुळच्या विवेकवादी शुद्ध बौद्ध धर्मावर आणि बुद्धचरित्रावर शतकानुशतके चढलेली आहेत, त्यामुळे नव्या युगाच्या प्रेरणांशी सुसंगत असे त्याचे स्वरूप राहिलेले नाही. परंतु बुद्धचरित्राचे व बौद्ध धर्माचे मूळचे शुद्ध स्वरूप या नव्या युगाच्या प्रेरणांशी सुसंगत असेच आहे, असे ध्यानात आल्यामुळे अनेक आधुनिक पश्चिमी पंडितांनी व विशेषतः धर्मानंदांनी ते स्वरूप यशस्वी रीतीने विवेकबुद्धीने शोधून काढण्याचा प्रयत्‍न केला.

## प्रकाशित साहित्य 
## चरित्रे
*  संस्कृतिभाष्यकार डी. डी. कोसंबी (अशोक चौसाळकर)
*  धर्मानंद ( आचार्य धर्मानंद कोसंबी यांचे आत्मचरित्र आणि चरित्र ) ज. स. सुखठणकर.

## बाह्य दुवे
धर्मानंद कोसंबी ह्यांच्या समग्र साहित्याचे संकेतस्थळ

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:गोवेकर व्यक्ती
वर्ग:भारतीय बौद्ध
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८७६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४७ मधील मृत्यू
वंदना विटणकर

**वंदना विटणकर** (जन्मदिनांक अज्ञात - ३१ डिसेंबर, इ.स. २०११; नेरूळ,नवी मुंबई  महाराष्ट्र) या मराठी कवयित्री, गीतकार, बालसाहित्यकार, नाटककार होत्या. मुंबईतील बालनाट्यनिर्मिती करणाऱ्या ’वंदना थिएटर्स’च्या त्या संचालिका होत्या.

## कारकीर्द
त्यांनी बालरंगभूमीसाठी लिहिलेली *रॉबिनहूड*, *टिमटिम टिंबू बमबम बगडम*, *बजरबट्टू* इत्यादी बालनाट्ये गाजली. त्यांच्या रॉबिनहूड या नाटकातून शिवाजी साटम, विलास गुर्जर, मेधा जांबोटकर, विजय गोखले, विनय येडेकर अशा अनेक कलाकारांनी रंगभूमीवर पर्दापण केले.

वंदना विटणकर यांनी प्रेमगीते, भक्तीगीते, कोळीगीते, बालगीते अशी ७०० हून अधिक गाणी व सुमारे १५०० कविता लिहिल्या आहेत. अरूण पौडवाल, अनिल मोहिले, सुधीर फडके, श्रीकांत ठाकरे, श्रीनिवास खळे अशा संगीतकारांनी त्यांच्या गीतांना चाली दिल्या असून सुलोचना चव्हाण, प्रभा अत्रे, शोभा गुर्टू, जयवंत कुलकर्णी, सुरेश वाडकर, मोहम्मद रफी, हेमंतकुमार, आशा भोसले अशा नामवंत गायकांनी गायली आहेत.

### चित्रपट 
## लोकप्रिय गीते 
# खेळ कुणाला दैवाचा कळला
# नाते जुळले मनाशी
# मी प्रेम नगरचा राजा
# परिकथेतील राजकुमारा
# राणी तुझ्या नजरेने नजरबंदी केली गं
# आज तुजसाठी या पावलांना
# अधिर याद तुझी जाळीतसे रे दिलवरा
# हा रुसवा सोड सखे
# हे मना आज कोणी
# अगं पोरी संबाल दर्याला
# तुझे सर्वरंगी रूप
# शोधिसी मानवा राऊळी मंदिरी
# खेळ तुझा न्यारा
#Antarangi Rangalele Geet Jhaale 

## व्यक्तिगत जीवन 
वंदना विटणकर यांचा पहिला विवाह चित्रकार *चंद्रकांत विटणकर* यांच्याशी झाला होता.. चंद्रकांत विटणकरांच्या निधनानंतर इ.स. १९८६ साली त्यांनी *किशोर पनवेलकर* यांच्याशी पुनर्विवाह केला. मृत्युसमयी त्या ७० वर्षांच्या होत्या.

मृत्यूपश्चात नेत्रदान व देहदान करण्याची इच्छा त्यांनी व्यक्‍त केली होती. त्यानुसार डॉ. डी.वाय. पाटील रुग्णालयात नेत्रदान करण्यात आले; तर कळंबोलीतील एमजीएम रुग्णालयात देहदान करण्यात आले.

## वंदना विटणकर यांचे कविता संग्रह/गीत संग्रह
* एप्रिल फूल
* बजरबट्टू 		
* भं भं भोला 
* हे गीत चांदण्यांचे 			

## संदर्भ व नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:मराठी कवयित्री
वर्ग:मराठी गीतकार
वर्ग:मराठी नाटककार
वर्ग:मराठी बालसाहित्यिक
वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
ई. श्रीधरन

**एलात्तुवलपिल श्रीधरन**, अर्थात **ई. श्रीधरन** (मल्याळम: എലാട്ടുവളപ്പില്‍ ശ്രീധരന്‍ ) (६ डिसेंबर इ.स. १९३२ - हयात) हे दिल्ली मेट्रोचे प्रबंध संचालक होते. ते दिनांक ३१ डिसेंबर, २०११ रोजी प्रदीर्घ सेवेनंतर निवृत्त झाले.

## सुरुवातीचे जीवन 
ई. श्रीधरन यांचा जन्म केरळच्या पलक्कड जिल्ह्यात झाला. त्यांचे उच्चमाध्यमिक शिक्षणानंतर त्यांनी अभियंत्याचे पदवी शिक्षण शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, पालघाट येथे पूर्ण केले. त्यांनी व्याख्याता म्हणून काही काळ काम केले व मग भारतीय रेल्वेत  नोकरी धरली. त्यांचे प्रथम काम दक्षिण रेल्वेत १९५४ मध्ये प्रशिक्षणार्थी सहायक अभियंता म्हणून होते. त्यानंतर त्यांनी भारतीय रेल्वेत मुख्य अभियंता, महाव्यवस्थापक, रेल्वे बोर्डात सदस्य, कोकण रेल्वेचे अध्यक्ष तथा कार्यकारी संचालक व दिल्ली मेट्रोत संचालक अशी पदे त्यांनी भूषविली. दिल्लीचा मट्रो रेल्वे प्रकल्प त्यांनी सर अडचणींना तोंड देत साकार केला. ते अत्यंत निश्चयी व वक्तशीर आहेत.

## प्रशासकीय कारकीर्द 
१९६३ मध्ये एका वादळाने पंबन पूल काही भाग वाहून गेला. तो पूल रामेश्वरम व तमिळनाडूस जोडत होता. रेल्वेने हे काम ६ महिन्यात पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले. परंतु, श्रीधरन ज्या अधिकाऱ्याच्या हाताखाली काम करीत होते, त्यांनी त्याचा अवधी कमी करून ३ महिने इतका केला. श्रीधरन यांना या कामाचे मुख्य बनविण्यात आले व त्यांनी तो पूल केवळ ४६ दिवसातच पूर्ववत केला . या कामात केलेल्या कामगिरीसाठी * रेल्वे मंत्र्यांचे पदक* त्यांना देण्यात आले.

त्यांनी दिल्ली ,हैदराबाद,चेन्नई,बंगलोर ,मुंबई,पुणे,चंदीगढ,अहमदाबाद ईत्यादी महानगरांत मेट्रो रेल्वे प्रकल्पांची सुरुवात केली.सध्या ते कोचीसाठी मेट्रो रेल प्रकल्प व कोळिकोड या शहराच्या मोनो रेल प्रकल्पासाठी कार्यरत आहेत. ते लवकरच ताशी ३५० कि.मी वेगाने धावणाऱ्या तिरुअनंतपुरम ते मंगलोर या सुमारे ५०० कि.मी.लांबीचा रेल्वेचा प्रकल्प उभारण्याचे काम सुरू करतील.

जुलै २००९ मध्ये श्रीधरन यांनी मेट्रोचा एक निर्माणाधीन पूल कोसळल्यामुळे, नैतिक जबाबदारी म्हणून, दिल्ली मेट्रो रेल्वे कॉर्पोरेशनमधील प्रबंध संचालक पदाचा राजीनामा दिला. या घटनेत ५ व्यक्ती मृत्युमुखी पडल्या होत्या. परंतु दिल्लीच्या मुख्यमंत्री तो नाकारला. एका दिवसानंतर श्रीधरन यांनी राजीनामा परत घेतला. श्रीधरन यांनी निवेदन दिले कीई दिल्ली मेट्रोचा दुसरा टप्पा पूर्ण झाल्यावर ते आपले पद सोडतील. दिल्ली मेट्रोची १४ वर्षांची सेवा पूर्ण केल्यावर ते दिनांक ३१ डिसेंबर २०११ रोजी सेवानिवृत्त झाले.

## पुरस्कार व पदके आणि पुस्तक
* पद्मश्री पुरस्कार (इ.स. २००१)
* पद्मविभूषण पुरस्कार (इ.स. २००८)
* 'मॅन ऑफ दि इअर पुरस्कार' टाइईम्स ऑफ इंडिया तर्फे (इ.स. २००२)
* श्रीधरन यांच्या जीवनावर ’मेट्रोमॅन श्रीधरन’ नावाचे पुस्तक एम.एस. अशोकन यांनी लिहिले आहे, त्याचा मराठी अनुवाद अवधूत डोंगरे यांनी केला आहे,

## हे सुद्धा पहा 
* जयपूर मेट्रो
* कोची मेट्रो

## संदर्भ व नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* 
* 
* 
* 

वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:मल्याळी व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म
श्वसन विश्लेषक

श्वसन विश्लेषक (इंग्रजी: breathalyser/breathalyzer/ब्रिथॲनालायझर) हे  श्वसनाद्वारे अल्कोहोलचे प्रमाण मोजण्यासाठी वापरले जाणारे यंत्र असते. इ.स. १९३८ मध्ये याचा शोध लागला. मद्य पिऊन वाहन चालविण्याच्या गुन्ह्यास तुरुंगवास किंवा रोख रकमेचा दंड किंवा वाहन अनुज्ञप्ती पत्र निलंबनाची कारवाई अथवा तिन्ही शिक्षा केल्या जाऊ शकतात
 वापरत असलेले श्वसन विश्लेषक ]]

## इतिहास
## तंत्र
## बाह्य दुवे
* How to measure alcohol in breathश्वसन विश्लेषक कसे चालते (इंग्रजी)
 
वर्ग:कायदा
वर्ग:वाहतूक सुरक्षा तंत्र
वर्ग:पोलिसांची आयुधे
लाख (वनस्पती)

हे लाख ( इंग्रजी:Lathyrus sativus) या वनस्पतीचे नाव आहे. यापासून डाळीचे उत्पादन होते. यास **खेसरी** असेही संबोधन आहे. यास हिंदीत लतरी असे म्हणतात.

## वापर 
## बाह्यदुवे
*IPBO Lathyrus Research Laboratory  इंग्रजी
*Lathyrus newsletter इंग्रजी

वर्ग:वनस्पती
थुर्गाउ

**थुर्गाउ** हे () स्वित्झर्लंड देशाच्या उत्तर भागातील एक राज्य (कॅंटन) आहे. जर्मनी व ऑस्ट्रिया देशांच्या सीमेवर स्थित असलेल्या थुर्गाउच्या उत्तरेला बोडन से तर वायव्येला ऱ्हाईन नदी आहेत.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:स्वित्झर्लंडची राज्ये
ओबवाल्डन

**ओबवाल्डन** () हे स्वित्झर्लंड देशाच्या मध्य भागातील एक राज्य (कॅंटन) आहे. 

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:स्वित्झर्लंडची राज्ये
रॉबर्ट वाल्पोल

**रॉबर्ट वाल्पोल, ऑक्सफर्डचा पहिला अर्ल** (; २६ ऑगस्ट १६७६ - १८ मार्च १७४५) हा एक ब्रिटिश राजकारणी होता. त्याला युनायटेड किंग्डमचा पहिला पंतप्रधान मानले जाते. त्या काळी पंतप्रधानपदाला कायद्याने व संविधानाने काहीही महत्त्व नव्हते तरीही त्याचे पंतप्रधानपद ग्राह्य समजले जाते..

वाल्पोल, रॉबर्ट
वाल्पोल, रॉबर्ट
वाल्पोल, रॉबर्ट
विल्यम कॅव्हेन्डिश (डेव्हॉनशायरचा चौथा ड्यूक)

**विल्यम कॅव्हेंडिश, डेव्हॉनशायरचा चौथा ड्यूक** (; ८ मे १७२० - २ ऑक्टोबर १७६४) हा युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान होता. 

कॅव्हेंडिश, विल्यम
कॅव्हेंडिश, विल्यम
कॅव्हेंडिश, विल्यम
ऑगस्टस फिट्झरॉय

**ऑगस्टस फिट्झरॉय, ग्राफ्टनचा तिसरा ड्यूक** (; २८ सप्टेंबर, इ.स. १७३५ - १४ मार्च, इ.स. १८११) हा ब्रिटिश राजकारणी व युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान होता. वयाच्या ३३व्या वर्षी पंतप्रधानपद मिळालेला फिट्झरॉय हा त्या काळी सर्वात तरुण पंतप्रधान होता. परंतु ग्रेट ब्रिटनचे वाढते जागतिक सामर्थ्य सांभाळण्याची जबाबदारी त्याला पेलवली नाही व केवळ सव्वा वर्षे सत्तेवर राहिल्यानंतर त्याने हे पद सोडले.

फिट्झरॉय, ऑगस्टस
फिट्झरॉय, ऑगस्टस
फिट्झरॉय, ऑगस्टस
आपेंझेल आउसरर्‍होडन

**आपेंझेल आउसरऱ्होडन** () हे स्वित्झर्लंड देशाच्या ईशान्य भागातील एक राज्य (कॅंटन) आहे. इ.स. १५९७ साली आपेंझेल राज्याचे दोन तुकडे करून आपेंझेल आउसरऱ्होडन व आपेंझेल इनरऱ्होडन ही दोन राज्ये निर्माण करण्यात आली.

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:स्वित्झर्लंडची राज्ये
विल्यम कॅव्हेन्डिश-बेंटिंक

**विल्यम कॅव्हेन्डिश-बेंटिंक, पोर्टलंडचा तिसरा ड्यूक** (; १४ एप्रिल, इ.स. १७३८ - ३० ऑक्टोबर, इ.स. १८०९) हा एक ब्रिटिश राजकारणी व युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान होता. 

विल्यम कॅव्हेन्डिश-बेंटिंक
विल्यम कॅव्हेन्डिश-बेंटिंक
विल्यम कॅव्हेन्डिश-बेंटिंक
रॉबर्ट जेन्किन्सन

**रॉबर्ट जेंकिन्सन, लिव्हरपूलचा दुसरा अर्ल** (; ७ जून, इ.स. १७७० - ४ डिसेंबर, इ.स. १८२८) हा १८१२ ते १८२७ दरम्यान युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान होता. 

जेंकिन्सन, रॉबर्ट
जेंकिन्सन, रॉबर्ट
जेंकिन्सन, रॉबर्ट
वेस्टमिन्स्टर राजवाडा

right|350 px|thumb|थेम्स नदीकाठावरील वेस्टमिन्स्टर राजवाडा
**वेस्टमिन्स्टर राजवाडा** () ही ब्रिटिश सरकारच्या संसदेची इमारत आहे. ग्रेटर लंडन महानगरामधील वेस्टमिन्स्टर बरोमध्ये थेम्स नदीच्या उत्तर काठावर स्थित असलेल्या वेस्टमिन्स्टर राजवाड्यात ब्रिटिश संसदेच्या हाउस ऑफ लॉर्ड्स व हाउस ऑफ कॉमन्स ह्या दोन्ही गृहांचे कामकाज चालते. 

मध्य युगात बांधला गेलेला वेस्टमिन्स्टर राजवाडा व तेथील बिग बेन हा टॉवर ह्या ब्रिटिश सरकारच्या सर्वात ओळखल्या जाणाऱ्या खुणा मानल्या जातात व लंडन शहरामधील ऐतिहासिक वास्तू आहेत. १९८७ साली वेस्टमिन्स्टर राजवाडा, वेस्टमिन्स्टर अ‍ॅबी व सेंट मार्गारेट्स ह्यांचा युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थान यादीत समावेश करण्यात आला.

## बाह्य दुवे 
* वेस्टमिन्स्टर राजवाडा अधिकृत संकेतस्थळ
* आभासी यात्रा 
* फोटो 
* ऐतिहासिक फोटो

वर्ग:लंडनमधील इमारती व वास्तू
वर्ग:युनायटेड किंग्डममधील जागतिक वारसा स्थाने
पोर्शिया सिम्पसन-मिलर

**पोर्शिया लुक्रेशिया सिम्पसन-मिलर** (; १२ डिसेंबर, इ.स. १९४५:वूड हॉल, जमैका - ) ह्या जमैका देशाच्या राजकारणी आहेत. या दोनवेळा पंतप्रधान पदावर होत्या. डिसेंबर २०११ मधील सार्वत्रिक निवडणुकीत सिम्पसन-मिलर ह्यांच्या पीपल्स नॅशनल पार्टीला बहुमत मिळाले.

सिम्पसन-मिलर २००६-२००७ आणि २०११-१६ दरम्यान पंतप्रधान होत्या.

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत स्थळ 

वर्ग:जमैकाचे पंतप्रधान
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
निडवाल्डन

**निडवाल्डन** () हे स्वित्झर्लंड देशाच्या मध्य भागातील एक राज्य (कॅंटन) आहे. 

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:स्वित्झर्लंडची राज्ये
युनायटेड किंग्डमचा तिसरा जॉर्ज

**तिसरा जॉर्ज** (; ४ जून, इ.स. १७३८ - २९ जानेवारी, इ.स. १८२०) हा युनायटेड किंग्डमचा राजा होता. 

जॉर्ज ०३
वर्ग:ग्रेट ब्रिटनचे राज्यकर्ते
वर्ग:इ.स. १७३८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८२० मधील मृत्यू
व्हाय धिस कोलावेरी डी

**व्हाय धिस कोलावेरी डी** (तमिळ: வொய் திஸ் கொலவெறி டி ; रोमन लिपी: *Why This Kolaveri Di* ;) हे इ.स. २०१२ साली प्रदर्शित होणाऱ्या *३* नावाच्या तमिळ चित्रपटातील गाणे आहे. तमिळ अभिनेता धनुष याने लिहिलेल्या व गायलेल्या या गाण्याला अनिरुद्ध रविचंदर याने संगीत दिले आहे. १६ नोव्हेंबर, इ.स. २०११ रोजी अधिकृतरित्या प्रदर्शित झालेले हे गाणे त्यातील *टँग्लिश*, अर्थात तमिळ-इंग्लिश संमिश्र, शब्दरचनेमुळे आणि धिम्या ठेक्यातल्या लयदार चालीमुळे अत्यल्प कालावधीत लोकप्रिय झाले. या गाण्याच्या लोकप्रियतेची लाट पसरवण्यात सोशल नेटवर्किंग संकेतस्थळांचा मोठा वाटा होता. 

## निर्मिती 
अनिरुद्ध रविचंदर याच्या म्हणण्यानुसार चित्रपटाची निर्माती *ऐश्वर्या रजनीकांत धनुष* (तमिळ अभिनेता रजनीकांत याची कन्या आणि अभिनेता धनुष याची पत्नी) हिला निष्फळ ठरलेल्या प्रेमाविषयी एखादे हलक्या-फुलक्या ढंगातील गाणे हवे होते. रविचंदराने केवळ ५ मिनिटांत एक चाल बनवून दिली . त्यानंतर धनुष याने चालीवर गीतरचना लिहायला घेतली आणि तीदेखील केवळ वीसेक मिनिटांच्या लिहिण्या-गुणगुणण्यातून तयार झाली .

## संदर्भ व सूची 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:तमिळ गाणी
विल्यम पेटी

**विल्यम पेटी, शेलबर्नचा दुसरा अर्ल** (; २ मे, इ.स. १७३७ - ७ मे, इ.स. १८०५) हा एक ब्रिटिश राजकारणी व १७८२-१७८३ दरम्यान संक्षिप्त काळाकरिता युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान होता. 

पेटी, विल्यम
पेटी, विल्यम
पेटी, विल्यम
बॉम्बे संस्थान

इवलेसे|मुंबई राज्य

**मुंबई राज्य** हे इ.स.१९४७ ते इ.स.१९६० या दरम्यान अस्तित्वात असलेले भारताच्या एक घटक राज्य होते.

## इतिहास 
स्वातंत्रपूर्व काळात अस्तित्वात असलेला बॉम्बे प्रांताचा सिंध प्रदेश हा पाकिस्तानात गेला. कच्छ आणि सौराष्ट्र वगळता उर्वरित गुजरात, कोकण, खानदेश, देश, उत्तर कर्नाटक, त्याचप्रमाणे डेक्कन स्टेट्स एजन्सी, गुजरात स्टेट्स एजन्सी, कोल्हापूर संस्थान, बडोदा संस्थान यांचे मिळून मुंबई राज्य अस्तित्वात आले.

## प्रशासक 
### मुख्यमंत्री 
मुंबई राज्यात एकूण तीन मुख्यमंत्री झाले.

### गवर्नर 
मुंबई राज्यात एकूण चार गवर्नर झाले.

## जिल्हे 
मुंबई राज्यात एकूण २८ जिल्हे होते.

# अमरेली, 
# बनासकांठा, 
# मेहसाना, 
# अहमदाबाद, 
# साबरकांठा, 
# खेडा, 
# पंच महल, 
# बडोदा, 
# भरूच, 
# सुरत, 
# डांग, 
# पश्चिम खानदेश (धुळे) 
# पूर्व खानदेश(जळगाव) 
# नाशिक, 
# ठाणा(ठाणे), 
# बृहद्मुंबई, 
# कुलाबा(रायगड), 
# रत्‍नागिरी, 
# पुना(पुणे)  
# अहमदनगर(अहिल्यानगर), 
# सोलापूर, 
# उत्तर सातारा, 
# दक्षिण सातारा(सांगली), 
# कोल्हापूर, 
२५.विजापूर, 
# बेळगांव, 
२७.धारवाड, 
२८.उत्तर कन्नडा

## राज्य पुनर्रचना नियम(इ.स.१९५६) 
इ.स.१९५६ च्या राज्य पुनर्रचना नियमानुसार भाषावार प्रांतरचना करण्यात आली. त्यानुसार इ.स.१९६० मध्ये मुंबई राज्याचे विभाजन झाले.

* सौराष्ट्र, कच्छ, आणि मुंबई राज्यातील गुजरात प्रदेश यांचे मिळून स्वतंत्र गुजराती भाषिकांचे गुजरात राज्य करण्यात आले.
* मुंबई राज्यातील कोकण, देश, खानदेश, आणि हैदराबाद राज्यातील मराठवाडा, मध्य प्रदेशातील विदर्भ आणि वऱ्हाड यांचे मिळून मराठी भाषिकांचे महाराष्ट्र राज्य करण्यात आले.
* मुंबई राज्यातील कर्नाटक प्रदेश हा म्हैसूर राज्याला जोडण्यात आला.

वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास
संभाजी शहाजी भोसले

**संभाजीराजे शहाजीराजे भोसले** हे शहाजीराजे भोसले यांचे थोरले पुत्र व छत्रपती शिवाजीराजे भोसले यांचे थोरले बंधु होते.

## जन्म
'संभाजी' यांचा जन्म इ.स.१६२३ साली झाला. जिजाऊने त्यांचे नाव जन्मानंतर सहा महिन्याने 'चुलत दीर संभाजीराजे' यांच्या नावावरून ठेवले होते.

## मृत्यू
विजापूरच्या आदिलशाही तर्फे कर्नाटकातील कनकगिरीच्या लढाईत अफजल खानाकडुन दगाफटक्याने इ.स. १६५५ साली ठार झाले.

(https://youtube.com/shorts/BEcfgB5h2Ig?feature=share)

वर्ग:भोसले घराणे
वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती
वर्ग:मराठा साम्राज्य
वर्ग:इ.स. १६२३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १६५५ मधील मृत्यू
ग्रेट ब्रिटनचा पहिला जॉर्ज

**जॉर्ज पहिला** (*जॉर्ज लुईस*; ; २८ मे, इ.स. १६६० - ११ जून, इ.स. १७२७) हा ग्रेट ब्रिटन आणि आयर्लंडचा राजा; हानोफरचा ड्यूक व पवित्र रोमन साम्राज्यामधील एक युवराज होता.

पहिल्या जॉर्जच्या कारकिर्दीत ग्रेट ब्रिटनमध्ये संसदेची स्थापना झाली व पंतप्रधान निवडला जाऊ लागला. ह्यामुळे राजेशाहीचे महत्त्व व सामर्थ्य बऱ्याच अंशी ढासळले.

## बाह्य दुवे
* जॉर्ज पहिला - बीबीसीवरील पान
* जॉर्ज पहिला - ब्रिटिश राजेशाही

जॉर्ज ०१
वर्ग:इ.स. १६६० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७२७ मधील मृत्यू
युनायटेड किंग्डमचा चौथा विल्यम

**चौथा विल्यम** (*विल्यम हेन्री*; ; २१ ऑगस्ट, इ.स. १७६५ - २० जून, इ.स. १८३७) हा युनायटेड किंग्डमचा राजा होता. थोरला भाऊ चौथा जॉर्ज ह्याच्या मृत्यूनंतर सत्तेवर आलेला चौथा विल्यम केवळ ७ वर्षे राज्य केल्यानंतर वयाच्या ७१व्या वर्षी मृत्यू पावला.

विल्यमला आठ अवैध अपत्ये होती परंतु कायदेशीर वारस कोणीही नव्हते. ह्यामुळे त्याची पुतणी व्हिक्टोरिया हिची ब्रिटनची नवी राणी म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.

## बाह्य दुवे
* चौथा विल्यम - ब्रिटिश राजेशाही

विल्यम ०४
वर्ग:इ.स. १७६५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८३७ मधील मृत्यू
युनायटेड किंग्डमचा चौथा जॉर्ज

**चौथा जॉर्ज** (*जॉर्ज ऑगस्टस फ्रेडरिक*; ; १२ ऑगस्ट, इ.स. १७६२ - २६ जून, इ.स. १८३०) हा युनायटेड किंग्डमचा राजा होता. वडील तिसरा जॉर्ज ह्याच्या मृत्यूनंतर सत्तेवर आलेला चौथा जॉर्ज उधळ्या स्वभावाचा होता. त्याने लंडनमध्ये अनेक नवीन इमारती बांधल्या तसेच बकिंगहॅम राजवाडा व इतर शाही वास्तूंची पुनर्बांधणी केली.

केवळ १० वर्षे राज्य केल्यानंतर चौथा जॉर्ज वयाच्या ६७व्या वर्षी मृत्यू पावला.

## बाह्य दुवे
जॉर्ज ०४
वर्ग:इ.स. १७६२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८३० मधील मृत्यू
आत्महत्या

[thumb|right|250px|[एदुआर्द माने याने रंगवलेले चित्र - "" (इ.स. १८७७-८१)]]
**आत्महत्या** म्हणजे सहेतुकपणे स्वतःच स्वतःचे आयुष्य संपविण्याचे कृत्य होय. पुष्कळदा आत्यंतिक नैराश्यामुळे किंवा मनात उद्भवलेल्या मानसिक विकारांमुळे (उदा.: वैफल्य, छिन्नमनस्कता,अनैच्छिक ब्रम्हचर्य, मद्यपाश, नशेच्या पदार्थांचा अंमल इत्यादी) व्यक्ती आत्महत्येस प्रवृत्त होते. तणाव, दुर्दैवाने वाट्याला आलेली आर्थिक संकटे, वैयक्तिक नातेसंबंधांतील गुंते यांचाही यात वाटा असू शकतो. आत्महत्या करू पाहणाऱ्या व्यक्ती गळफास लावून घेणे, नस कापणे, विषारी पदार्थ खाणे, उंचावरून उडी मारणे असे विभिन्न मार्ग चोखाळत असल्याचे आढळते.

जगभरात दर वर्षी सुमारे दहा लाख माणसे आत्महत्या करतात. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या अंदाजानुसार मानवी मृत्यूच्या कारणांच्या क्रमवारीत आत्महत्या तेराव्या क्रमांकावरचे कारण आहे.

## आत्महत्येची कारणे 
ज्या वेळी एखाद्या व्यक्तीला त्याचे जीवन निरर्थक व नीरस वाटते तेव्हा नैसर्गिकरित्या त्याच्या मनामध्ये आत्महत्येचे विचार येतात. अशा वेळी जर त्याला योग्य असे मानसिक पाठबळ मिळाले नाही तर तो स्वतःला संपवायचा प्रयत्न करतो. महाराष्ट्रातील विदर्भ या क्षेत्रातील कितीतरी शेतकऱ्यानी नापिकी आणि सावकारी कर्जापायी आत्महत्या केली आहे. तसेच विद्यार्थी परीक्षेत अपयश आले म्हणून आत्महत्या करतात.

## हे ही पहा 
## संदर्भ
वर्ग:आत्महत्या
वर्ग:मानसिक आजार
ग्रेट ब्रिटनची ॲन

**ॲन** (६ फेब्रुवारी १६६५, सेंट जेम्स महाल, वेस्टमिन्स्टर, इंग्लंड - १ ऑगस्ट १७१४, केन्सिंग्टन महाल, मिडलसेक्स, इंग्लंड) ही १७०२ पासून इंग्लंड, स्कॉटलंड आणि आयर्लंडची राणी होते. १ मे १७०७ रोजी इंग्लंड आणि स्कॉटलंडचे ग्रेट ब्रिटन नावाने एकत्रीकरण झाल्यावर ती मृत्यूपर्यंत ग्रेट ब्रिटन व आयर्लंडची राणी होती.

सतरा वेळा गर्भवती राहिलेल्या ॲनचा फक्त एक मुलगा १० वर्षांपेक्षा जास्त जगला व तोही ११व्या वर्षी मृत्यू पावला. निपुत्रिक मृत्यू पावलेली ॲन स्टुअर्ट घराण्याची शेवटची राज्यकर्ती होती. तिच्यानंतर तिचा चुलतमामेभाऊ पहिला जॉर्ज ग्रेट ब्रिटन व आयर्लंडचा राजा झाला.

## बाह्य दुवे
* अ‍ॅनबद्दल जुनी माहिती

वर्ग:इंग्लंडच्या राण्या
वर्ग:स्कॉटलंडचे राज्यकर्ते
ॲन
ॲन
वर्ग:इ.स. १६६५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७१४ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:युनायटेड किंग्डमच्या राण्या
संदेशवहन

**संदेशवहन** ही संदेशाच्या देवाण-घेवाणीसाठी वापरली जाणारी संज्ञा आहे.
## संदेशवहनाची साधने
*टपालसेवा
*दूरचित्रवाणी
*नभोवाणी
*वृत्तपत्रे
*दूरध्वनी
*कृत्रिम उपग्रह
*भ्रमणध्वनी

## संदेशवहन
आधुनिक संदेशवहन साधनांमुळे देशातील तसेच जगातील कोणत्याही ठिकाणी अल्पावधीत संपर्क साधणे शक्य झाले आहे. जगाच्या एखाद्या भागात घडणारी घटना काही क्षणांतच दूरचित्रवाणीच्या माध्यमातून अनेकांपर्यंत पोहचते. आधुनिक संदेशवहनाच्या सोयींद्वारे लिखित, संभाषित तसेच दृश्यस्वरूपातील विचारांची देवाण-घेवाण होते. कृत्रिम उपग्रहाद्वारे संदेशवहन होत असल्याने या क्षेत्रात क्रांती घडून आली आहे.
### टपाल
जगातील सर्वात मोठे टपाल सेवा जाळे भारतात आहे. पत्रे, पाकिटे, सामान, पैसे इत्यादी गोष्टी टपालमार्गे पोहोचवल्या जातात.  कमी दिवसांत पत्रे पोचवण्यासाठी 'स्पीड पोस्ट' ही योजना मोठ्या शहरांत सुरू आहे. संगणकाच्या वापरामुळे ई-मेल ही सेवाही संदेशवहनासाठी उपलब्ध झाली आहे.

## बाह्य दुवे
*
रोमा जिप्सी

**रोमा जिप्सी** ही मुख्यत्वे युरोपमध्ये राहणारी भटकी जमात आहे. यांना **रोमानी** किंवा **जिप्सी** या नावानेही ओळखतात. ही जमात आपले मूळ वसतीस्थान राजस्थान व पश्चिम भारतातील काही भाग असल्याचे सांगते.

[[वर्ग:भटक्या जमाती]
रोमा जिप्सी यांचि उत्पत्ती जगातील अति प्राचीन विकसित असलेलि सिंधु घाटातून झालेलि आहे 
आणि आजही भारतातील बंजारा समूहाशि मिळति जुळति आहे
ॲन्सन जोन्स

इवलेसे
**ॲन्सन जोन्स** (जानेवारी २०, इ.स. १७९८ - जानेवारी ९, इ.स. १८५८) हा टेक्सासच्या प्रजासत्ताकचा चौथा व शेवटचा राष्ट्राध्यक्ष होता. याच्या सद्दीत टेक्सासने अमेरिकेत विलीन होण्याचे मान्य केले.

राष्ट्राध्यक्ष होण्याआधी जोन्स व्यवसायाने वैद्य आणि व्यापारी होता.

जोन्स, ॲन्सन
जोन्स, ॲन्सन
जोन्स, ॲन्सन
गोल

गोल हा वस्तूचा एक विशिष्ट आकार सांगणारा शब्द आहे. चेंडू गोल असतो. मात्र, बोलीभाषेत वर्तुळासारखा आकार असलेल्या पदार्थालादेखील  गोलाकार पदार्थ असे म्हणले जाते. उदाहरणार्थ, गाडीचे चाक हे गोल आहे. ते गोलगोल फिरते. पृथ्वी सुद्धा गोल आहे. 

वर्ग:आकार
वर्ग:आकारमान
बंड्या (पक्षी)

'***, **कवड्या खंड्या** किंवा **कवड्या धीवर*' हा आफ्रिका व आशिया मध्ये आढळणारा पक्षी आहे. हा पक्षी खंड्या किंवा किंगफिशरचाच एक प्रकार आहे.

वर्ग:पक्षी
चेंडू

चेंडू ही एक  गोल आकाराची रबर, चिंध्या, चामडे अथवा प्लास्टिक आदी वापरून बनवलेली वस्तू आहे. चेंडूचा वापर हा अनेक खेळांमध्ये होतो. चेंडू लहान-मोठे असतात. चेंडू हा टप्पे, लगोरी, रप्पारप्पी, क्रिकेट, फुटबॉल, हॉकी, व्हॉलिबॉल, बास्केटबॉल, थ्रोबॉल, बॅडमिंटन, टेनिस इत्यादी खेळ प्रकारांत वापरला जातो. 

मात्र, रग्बी या खेळात वापरला जाणारा चेंडू लंबगोलाकार असतो.

वर्ग: खेळ
वर्ग: वस्तू
जॉर्ज कॅनिंग

**जॉर्ज कॅनिंग** (; ११ एप्रिल, इ.स. १७७० - ८ ऑगस्ट, इ.स. १८२७) हा १८२७ साली केवळ ४ महिन्यांसाठी युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान होता. 

कॅनिंग, जॉर्ज
कॅनिंग, जॉर्ज
कॅनिंग, जॉर्ज
मोलोटोव्ह-रिबेनट्रॉप करार

**मोलोटोव्ह-रिबेनट्रॉप करार** २३ ऑगस्ट, इ.स. १९३९च्या रात्री मॉस्को येथे जर्मनी आणि सोवियेत संघात झालेला ना-युद्ध करार होता.. जर्मनीच्या परराष्ट्रमंत्री व्याचेस्लाव्ह मोलोटोव्ह आणि जर्मनीच्या परराष्ट्रमंत्री जोकिम फोन रिबेनट्रॉप यांनी स्वाक्षऱ्या केलेल्या या कराराचे अधिकृत नाव *जर्मनी आणि सोवियेत संघातील ना-युद्ध करार* असे होते. या कराराद्वारे सोवियेत संघ आणि जर्मनीने एकमेकांवर चढाई न करण्याचे आश्वासन तर दिलेच होते शिवाय इतर राष्ट्रांनी यांपैकी एकावर हल्ला केला असता त्यात मध्ये दखल न देण्याचेही कलम होते.

या करारात त्यावेळी जाहीर न करण्यात आलेल्या कलमांत उत्तर आणि पूर्व युरोपमधील देश आणि प्रदेशांचे आपसांत वाटप सुद्धा करून घेण्यात आलेले होते. त्यानुसार त्यांनी दुसऱ्या महायुद्धाच्या सुरुवातीस पोलंडवर चढाई करून त्याचे दोन तुकडे करून बळकावले तर सोवियेत संघाने पूर्व फिनलंड मधील कारेलिया प्रदेश काबीज केले आणि एस्टोनिया, लात्व्हिया, लिथुएनिया, बेसारेबिया, बुकोव्हिना आणि हेर्त्झा हे देश व प्रदेश खालसा केले. या दरम्यान जर्मनीने या कराराचा आधार घेउन बघ्याचीच भूमिका घेतली.

जून २२, इ.स. १९४१ रोजी जर्मनीने ऑपरेशन बार्बारोसा या मोहीमेंतर्गत सोवियेत संघावर आक्रमण करताच हा करार संपुष्टात आला.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:दुसरे महायुद्ध
वर्ग:जर्मनीचा इतिहास
वर्ग:सोव्हिएत संघाचा इतिहास
वर्ग:करार
ग्लायवित्झचा हल्ला

**ग्लायवित्झचा हल्ला** हा जर्मनीच्या नाझी सैनिकांनी पोलंडच्या सैनिकांचा वेश धारण करून ऑगस्ट ३१, इ.स. १९३९ रोजी जर्मनीच्या अपर सिलेसिया प्रांतातील ग्लायवित्झ येथील रेडियो केन्द्रावर चढवलेला हल्ला होता.

या हल्ल्याद्वारे पोलंडने जर्मनीवर आक्रमण केल्याची सबब सांगून लगेचच जर्मनीने पोलंडवर पूर्ण शक्तीनिशी चढाई केली व दुसऱ्या महायुद्धास येथून तोंड फुटले

वर्ग:दुसरे महायुद्ध
वर्ग:जर्मनीचा इतिहास
वर्ग:पोलंडचा इतिहास
म्युन्शेन करार

इ.स. १९३८चा **म्युन्शेन करार** हा जर्मनी आणि युरोपीय सत्तांमधील करार होता. या कराराद्वारे युनायटेड किंग्डम, फ्रान्स व इटली या युरोपातील राष्ट्रांनी जर्मनीला चेकोस्लोव्हेकियाचा सुडेटेनलॅंड हा प्रदेश परस्पर बहाल केला. या कराराला चेकोस्लोव्हेकियाची मान्यता तर नव्हतीच पण त्यांना या बैठकीस आमंत्रितही केले गेले नव्हते.

जर्मनीच्या [(म्युनिच) म्युन्शेन शहरात २९ सप्टेंबर आणि ३० सप्टेंबर, इ.स. १९३८च्या मधील रात्रीत झालेला हा करार म्हणजे युरोपीय राष्ट्रांनी जर्मनीचे लांगूलचालन केल्याचे उदाहरण समजले जाते.

वर्ग:दुसरे महायुद्ध
वर्ग:युरोपचा इतिहास
वर्ग:जर्मनीचा इतिहास
वर्ग:चेकोस्लोव्हाकियाचा इतिहास
वर्ग:करार
वर्ग:म्युन्शेन
अरविंद गोडबोले

**अरविंद सदाशिव गोडबोले** (जन्मदिनांक अज्ञात - मृत्युदिनांक अज्ञात) हे मराठी डॉक्टर व मराठी, इंग्लिश भाषांत ललितेतर साहित्य लिहिलेले लेखक होते.

## जीवन 
गोडबोल्यांनी एम.डी.च्या परीक्षेत दोन सुवर्णपदके मिळविल्यानंतर स्कॉटलंडमधील एडिंबरा येथून *एफ.आर.सी.पी* आणि ग्लासगो येथून *एफ.आर.एफ.पी.एस.* या वैद्यकीय अभ्यासक्रमांचे शिक्षण घेतले. परदेशातील शिक्षण संपवून ते मायदेशी परतले व मुंबईत वैद्यकी करू लागले. मधुमेहतज्ज्ञम्हणून त्यांनी ख्याती मिळविली. महाराष्ट्राच्या राज्यपालांचे मानसेवी मधुमेहतज्ज्ञ म्हणूनही काम केले.

## साहित्यिक पैलू 
गोडबोल्यांनी *मधुमेह, वृद्ध आणि त्यांचे प्रश्न*, *औषधे आणि आपण*, *आरोग्य आणि समाज*, *जास्ती चांगले जगा*, *आहार: मधुमेह आणि स्थूलपणा* इत्यादी आरोग्यविषयक ग्रंथ लिहिले. आरोग्य व वैद्यकी याविषयांशिवाय त्यांनी *सावरकर विचारदर्शन*, *गुरू नानक ते गुरू गोविंदसिंग* हे ग्रंथही लिहिले. *डायबिटिस मेलिटस फॉर प्रॅक्टिशनर्स*, *फुल लाइफ विथ डायबिटिस* आणि *फिलॉसॉफी ऑफ श्री गुरू ग्रंथ साहिबजी* असे त्यांनी लिहिलेले इंग्लिश भाषेतील तीन ग्रंथ प्रकाशित झाले असून त्यांचे हिंदीत अनुवादही झाले आहेत.

वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:मराठी डॉक्टर
वर्ग:मराठी लेखक
धैर्यशील शिरोळे

*डॉ.* **धैर्यशील शिरोळे** (जन्मदिनांक अज्ञात - हयात) हे मराठी डॉक्टर, लेखक आहेत.

## साहित्यिक पैलू 
शिरोळ्यांनी *अदिवासी कथा आदिवासी व्यथा* हे पुस्तक लिहिले असून त्यास पुरस्कार मिळाले आहेत.

वर्ग:मराठी डॉक्टर
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रोहिस

**रोहिस** या नावाचे एक सुगंधी गवत आहे. ही एक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती आहे. तिला विविध भाषांमध्ये पुढील नावे आहेत

इंग्रजी : जिरानियम ग्रास, रोशा ग्रास, Palma rosa

हिंदी : गंधेजघास, बुजिना, मिरचियागंध

कानडी : वासनचुल्लु

गुजराती : रोबडो, ऱ्हसघास

संस्कृत : भूति(क), भूतीक, भूतविनाशनी, भूतृण, कत्तृण, रोहिष, सौगंधिक, पौर, ध्याम, देवजग्ध(क), रामकर्पूर

लॅटिन : 1. Cymbopogon martinii(Roxb)(Wats)

2. Cymbopogon martinianus (Schult)

3. Cymbopogon pachnodes (Trin Wats)

4. Andropogon martinii (Roxb)

5. Andropogon schoenanthus L. variety matinii (Hook.f)

रोहिस गवत हे एक उंच वाढणारे, बहुवर्षायू व गोड वासाचे गवत आहे. झाड दीड ते अडीच मीटर उंच. खोड पिवळसर,पर्णयुक्त.  पाने सपाट, नेहमी रुंद. तळाशी हृदयाकृती किंवा गोलाकार.  आतील पाने आच्छादित.  फुलोऱ्याखालील पाने २३ सेंमी लांब आणि १ सेंमी रुंद, बाकीची अडीच सेंमी रुंद. पानांच्या कडा खरखरीत. फुले कणिश द्विविभाजित, १२ ते १८ मिमी लांब, तिरपी किंवा द्विचल. फुलांचा मोसम ऑक्टोबर-नोव्हेंबर.

अधिवास : उघडी कुरणे, प्रामुख्याने भारताचा दख्खन भाग

प्रदेश : गुजरात, सौराष्ट्र,  कोंकण, पश्चिम घाट, उर्वरित महाराष्ट्रातील अनेक भाग, आंध्र प्रदेश, कर्नाटक, मध्य प्रदेश, उत्तर प्रदेश

प्रसार : भारत, अफगाणिस्तान, उत्तर आफ्रिका

उपयुक्त भाग : पूर्ण झाड

गुणविशेष : तुरट, कडवट

उपयोग : कफज्वर, श्वास नलिकेचा दाह व दुखणे, त्वचारोग, हृदयरोग, घशाचा त्रास, आवाज बसणे, लहान मुलांमधील अपस्मार, आकडी यांत उपयोगी.

पानांपासून ऊर्ध्वपातन करून काढलेले सुगंधी रोशा तेल उत्तेजक, वायुनाशी,  स्वेदकारी, आणि आतड्यातील मुरडा यांवर उपयोगी.  संधिवात, केशनाश यांवरही वापरतात. रोशा तेलाचे प्रमुख उत्पादन मध्य प्रदेशातील बैतूल आणि मिमार येथे आणि महाराष्ट्रात नाशिक जिल्ह्यात होते.  रोहिस गवताचे दोन प्रमुख प्रकार आहेत. मोतिया आणि सोफिया. मोतिया प्रकारच्या गवतापासून काढलेले तेल उच्च गुणवत्तेचे असते; त्याला पामरोझा तेल किंवा ईस्ट इंडियन जिरेनियम तेल म्हणतात. सोफिया प्रकारापासून काढलेले तेल कमी प्रतीचे असून त्या तेलाला जिंजर-ग्रास तेल म्हणतात. सुगंधी तेलांमध्ये चंदनाचे तेल आणि लेमन-ग्रास तेलाच्या पाठोपाठ पामरोझा तेल हे तिसरे महत्त्वाचे आवश्यक तेल आहे. पामरोझा तेल वापरून उत्कृष्ट प्रकारचे जिरॅनिऑल बनते, त्याला गुलाबाचा सुगंध येतो. हे तेल प्रामुख्याने अंगाचे साबण आणि इतर सौंदर्यप्रसाधनांमध्ये वापरतात.  सुगंधी तंबाखूत व तपकिरीतही हेच असते. जिरेनिऑल अनेक सुगंधी द्रव्यांसाठी, तर रोशा तेल कंबरदुखीच्या औषधांमध्ये आणि डास पिटाळणाऱ्या मलमांमध्ये वापरतात.
सार प्रांतातील चढाई

**सार प्रांतातील चढाई** दुसऱ्या महायुद्धाच्या सुरुवातीच्या काळात फ्रेंच सैन्याने सारलांड प्रदेशात जर्मनीच्या पहिल्या सैनेवर सप्टेंबर ७-१६, इ.स. १९३९ दरम्यान केलेले आक्रमण होते. या चढाईद्वारे जर्मनीशी लढत असलेल्या पोलंडला मदत करणे हे उद्दीष्ट होते परंतु काही दिवसांतच ही चढाई थांबवण्यात आली व फ्रेंच सैन्याने माघार घेतली.

वर्ग:दुसरे महायुद्ध
वर्ग:जर्मनीचा इतिहास
वर्ग:फ्रान्सचा इतिहास
जी.जी. परीख

**जी. जी. परीख** (जन्मदिनांक अज्ञात - हयात) हे गुजराती-भारतीय डॉक्टर व भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यात सहभागी झालेले कार्यकर्ते आहेत.

## जीवन 
परीख यांचे शिक्षण *सेंट झेवियर्स कॉलेजात* झाले. त्यावेळेस भारताची स्वातंत्र्यचळवळ जोर घेत होती. तत्कालीन अनेक सधन गुजराती कुटुंबांप्रमाणेच परीख घराण्यावरही महात्मा गांधींजींचा प्रभाव होता. परीख यांनी स्वातंत्र्यलढ्यात सहभागी होत अनेकदा ब्रिटिशविरोधी हरताळांत सहभाग घेतला. यामुळे त्यांना वरळी तुरुंगात कारावास भोगावा लागला. इ.स. १९४२ च्या चले जाव चळवळीत ते युसुफ मेहेरअलींच्या संपर्कात आले. मेहेरअलींच्या वक्तृत्वाने आणि वैचारिक प्रभावाने ते [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस] पक्षांतर्गत समाजवादी गटाचे सक्रिय कार्यकर्ते बनले.

परीख पेशाने डॉक्टर आहेत.

वर्ग:गुजराती व्यक्ती
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
वर्ग:भारतीय डॉक्टर
गिरीश जोशी

**गिरीश जोशी** (जन्मदिनांक अज्ञात - हयात) हा मराठी नाटककार, नाट्यदिग्दर्शक, अभिनेता आणि निर्माता आहे. याने इ.स. १९८८पासून व्यावसायिक कारकिर्दीस सुरुवात केली. याने लिहिलेली 'अभिनेत्री’', ’'फायनल ड्राफ्ट’ आणि, 'लव्ह बर्ड्स' ही नाटके विशेष गाजली. नाट्यलेखन व दिग्दर्शनाशिवाय याने मराठी चित्रपटांतून अभिनयही केला आहे. दिवंगत अभिनेत्री रसिका जोशी ह्यांची पत्नी होती.

महाराष्ट्रातील *राज्य नाट्य स्पर्धेत* गिरीश जोशींनी लिहिलेल्या *बाभुळबन* नाटकास पारितोषिक मिळाले होते.. ही एकांकिका नंत ’अबोली’ या नावाने व्यावसायिक रंगभूमीवर सादर झाली. त्याचे निर्माते महेश मांजरेकर होते. त्यांनी या नाटकात कामही केले होते.

## गिरीश जोशी यांनी लिहिलेली नाटके
* अबोली (’बाभुळबन’चे रंगभूंमीवरील नाव)
* अभिनेत्री
* काटकोन त्रिकोण
* फायनल ड्राफ्ट
* बाभुळबन (एकांकिका, १९९२ च्या महाराष्ट्र राज्य नाट्यस्पर्धेत पहिला क्रमांक)
* माकडाच्या हाती शॅंपेन (मूळ नाव - मारुतीच्या हाती शॅंपेन, आधी प्रायोगिक आणि नंतर व्‍यावसायिक झालेले नाटक) 
* लव्ह बर्ड्स (हेही आधी प्रयोगिक रंगभूमीवर आले. प्रमुख भूमिका मुक्ता बर्वे)

## पटकथा
* एक डाव धोबीपछाड
* काकस्पर्श

## दूरचित्रवाणीसाठी लिहिलेल्या मालिका
* असंभव
* ‘आभाळमाया
* प्रारब्ध
* बंधन 
* भूमिका 

--------------------------------------------------------------

वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:मराठी नाटककार
वर्ग:मराठी नाट्यदिग्दर्शक
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
पोलिश भूमिगत सशस्त्र चळवळ

**पोलिश भूमिगत सशस्त्र चळवळ** दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान पोलंड व आसपासच्या प्रदेशात नाझी जर्मनीविरुद्ध चाललेली सशस्त्र चळवळ होती. जर्मन रसदीची नासधूस करणे व सैन्यावर गनिमी काव्याने छापे टाकणे तसेच ब्रिटिश सैन्याला गुप्त बातम्या पुरवणे आणि नाझी छळछावण्यांतून ज्यूंची सुटका करणे ही याची मुख्य कामगिरी होती.

वर्ग:दुसरे महायुद्ध
वर्ग:पोलंडचा इतिहास
विनायक रामचंद्र आठवले

**विनायक रामचंद्र आठवले** (२० डिसेंबर, इ.स. १९१८ ; भोर, भोर संस्थान - अज्ञात) हे हिंदुस्तानी संगीतशैलीतील मराठी गायक आहेत. ते ग्वाल्हेर, आग्रा घराण्याच्या शैलीने गायन करतात.

## जीवन 
आठवल्यांचा जन्म भोर संस्थानात भोर येथे झाला. त्यांचे बालपण अहमदाबाद येथे गेले.

वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:हिंदुस्तानी गायक
राय (गेर नृत्य)

**राय** हे गेर नृत्यातील नर्तक असतात. त्यांचा पेहरावात दोन ९ वारी साड्यांचे केलेले  उपरणे  असते. कंबरेखाली एक साडी गोलाकार गुंडाळलेली असते. नर्तकांच्या हातात तलवार व डोक्यावर रंगीत पागोटे  असते. यांच्या सोबत साडी नेसलेले स्त्री वेषातील पुरुष असतात. या सर्वांना गेरनृत्यातील शिस्त चोखपणे पाळावी लागतात. हत्यारबंद असलेल्या रायांचे गेरनृत्य पाहण्यास मनमोहक असते.

वर्ग:गेर नृत्य
गेर नृत्य

**गेर नृत्य** हा सातपुडा पर्वतरांगांच्या परिसरात, महाराष्ट्र व गुजरात यांच्या सीमाभागात राहणाऱ्या आदिवासी पावरा समाजात प्रचलित असलेला नृत्यप्रकार आहे. गेर होळीच्या निमित्ताने केले जाते.

## नृत्य 
होळीच्या आधी १५ दिवसांपासून गेर नृत्याच्या तयारीस सुरुवात होते. या नृत्यातील लागणारी सामग्री रानातूनच जमा करावी लागते. नृत्यात सहभागी होणारे लोक घर सोडून गावात सराव करायला सोयीच्या मोकळ्या जागेवर जमा होतात व सुमारे १५ दिवस नृत्याचा सराव करतात.

या नृत्यात वाजंत्री, देखरेख करणारे, पूजन करणारे, संरक्षण करणारे, नाचणारे अशी माणसे असतात. यात राय, बावा बूद्या,वन्य प्राणी,चेटकीन वा काली इत्यादींचा समावेश असतो. जवळपास २० ते २५० लोकांचा समूह नाच सादर करतो. एकाच गावातील वा जवळपासच्या अनेक गावांतील लोक अश्या नाचात सहभाग घेतात.

### वन्य प्राणी
वन्यप्राणी वेषत अस्वल, वाघ इत्यादी प्राणी असतात. यांना नाचण्याचे बंधन नसते, हे लोक लोकांचे मनोरंजन करतात व आपल्या संघाचे रक्षण करतात.

### चेटकीन वा काली
प्रत्येक संघात एक चेटकीन असते. तोंड व संपूर्ण अंग काळ्या रंगाने रंगवलेला माणूस ही भूमिका करतो. त्याच्या हातात सूप व लाकडी पडी (मोठा चमचा)असतो. ह्यामुळे आपल्या संघाला कोणाची नजर लागत नाही. आपल्या संघाचे रक्षणाची जबाबदारी यांच्यावरसुद्धा असते.

*
वर्ग:महाराष्ट्रातील नृत्ये
वर्ग:महाराष्ट्रातील लोककला
बावा बूद्या

**बावा बूद्या** (मराठी नामभेद: **बावाबुद्धया**) हे गेर नृत्यातील नर्तक असतात. यांचा पेहराव आकर्षक असतो. बावा म्हणजे डोक्यावर बांबूपासून तयार केलेले टोपी असते. अंगावर पांढऱ्या रंगाने नक्षी वा रेषा काढलेल्या असतात. गळ्यात माळा असतात. कंबरेभोवती दुधीभोपळ्यासारखी फळे बांधलेली असतात. हातात तलवार वा लाकडी बांबूची काठी असते.  कंबरेला व पायात घुंगरू बांधलेले असतात. हे घुंगरांच्या ठेक्यावर किंवा डोलाच्या ठेक्यावर नाचतात. एकतालात नाचणे व घुंगरांचा आवाज यामुळे या बावाबुद्धयांचे नृत्य पाहण्यासारखे असते.

बूद्या म्हणजे डोक्यावर मोराची पिसे यांपासून बनवलेली टोपी.

वर्ग:गेर नृत्य
एफ.जे. रॉबिन्सन

**एफ. जे. रॉबिन्सन, गोडेरिचचा पहिला व्हायकाउंट** (; १ नोव्हेंबर, इ.स. १७८२ - २८ जानेवारी, इ.स. १८५९) हा १८२७ ते १८२८ दरम्यान थोड्या काळाकरिता युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान होता. 

वर्ग:युनायटेड किंग्डमचे पंतप्रधान
वर्ग:इ.स. १७८२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८५९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
भारतीय वाद्यवर्गीकरण पद्धती

भारतीय शास्त्रीय संगीतामध्ये वाद्यांचे वर्गीकरण करण्याचा प्रथम स्पष्ट प्रयत्न भरतमुनींच्या नाट्यशास्त्र या ग्रंथात आढळतो.
वाद्याच्या ध्वनी उत्पन्न करण्याच्या तंत्रानुसार त्यांनी पुढीलप्रमाणे वर्गीकरण केले आहे.

# सुषिर वाद्ये : हवेच्या प्रवाहाचा वापर करून ध्वनी उत्पन्न करणारी वाद्ये
#*बासरी
#*सनई
#*संवादिनी (हार्मोनियम)
#*इत्यादि

# तत वाद्ये : तंतूंच्या कंपनातून ध्वनिनिर्मिती करणारी वाद्ये
#*सतार
#*सारंगी
#*व्हायोलिन
#*इत्यादि

# घन वाद्ये : वाद्याच्या पॄष्ठभागावर आघात करून ध्वनी निर्माण करणारी वाद्ये
#*घंटा
#*झांज
#*चायना ब्लॉक
#*इत्यादि

# अवनद्ध वाद्ये : मढवलेली वाद्ये
#*तबला
#*मॄदंग
#*ड्रम
#*इत्यादि

वर्ग:वाद्ये
ब्रिटिश सोमालीलँड

**ब्रिटिश सोमालीलॅंड** (सोमाली: *Dhulka Biritishka ee Soomaaliya* ; अरबी: الصومال البريطاني , *अल-सुमाल अल-ब्रितानीय*; इंग्लिश: *British Somaliland*) हे वर्तमान सोमालियाच्या उत्तरेकडील भूप्रदेश व्यापणारे ब्रिटिश संरक्षित राज्य होते. हे इ.स. १८८४ ते इ.स. १९६० या कालखंडात अस्तित्वात होते. अस्तित्वकाळातल्या बह्वंशी कालखंडात हे राज्य फ्रेंच सोमालीलॅंड, इथिओपिया व इटालियन सोमालीलॅंड या राज्यांनी वेढला होता. इ.स. १९४०-४१ या कालावधीत इटालियनांनी यावर कब्जा मिळवून आपल्या इटालियन पूर्व आफ्रिका या वसाहतीस जोडला. १ जुलै, इ.स. १९६० रोजी हे संरक्षित राज्य स्वतंत्र होऊन अल्पावधीसाठी *सोमालीलॅंडचे राज्य* या नावाने अस्तित्वात आले. त्यानंतर आठवड्याभरातच सोमालीलॅंडच्या राज्याचे *सोमालियाच्या विश्वस्त राज्याशी* (भूतपूर्व इटालियन सोमालीलॅंड) एकत्रीकरण करून सोमाली प्रजासत्ताक स्थापण्यात आले.

वर्ग:आफ्रिकेतील भूतपूर्व देश
वर्ग:ब्रिटिश साम्राज्य
यू-बोट

**यू-बोट**, **यू-बूट** किंवा **उंटेरसीबूट** या  पहिल्या व दुसऱ्या महायुद्धांदरम्यान कार्यरत असलेल्या जर्मनीच्या लढाऊ पाणबुड्या होत्या. शत्रूच्या, विशेषतः कॅनडा, अमेरिका आणि ब्रिटिश साम्राज्याच्या व्यापारी नौकांचे तांडे हेरून ते बुडविणे व त्यांद्वारे रसदपुरवठा खंडित करणे ही या बोटींची प्रमुख कामगिरी होती.

वर्ग:पाणबुडी
वर्ग:दुसरे महायुद्ध
वर्ग:जर्मनीचे आरमार
वेसेऱ्युबुंग मोहीम

इ.स. १९४० साली नाझी जर्मनी व डेन्मार्क नॉर्वे युनायटेड किंग्डम फ्रांस व पोलंड यांमध्ये झालेले युद्ध **वेसेऱ्युबुंग मोहीम** (मराठी नामभेद: **ऑपरेशन वेसेऱ्युबुंग** ; जर्मन: *Unternehmen Weserübung*, *उंटरनेमन वेसेऱ्युबुंग* ) या नावाने ओळखले जाते.

वर्ग:दुसरे महायुद्ध
मॉस्को मेट्रो

right|thumb|300 px|गर्दीच्या वेळीचे एक दृष्य
**मॉस्को मेट्रो** () ही रशियाच्या मॉस्को शहरामधील उपनगरी जलद वाहतूक रेल्वे सेवा आहे. ही रेल्वे मॉस्कोसोबत शेजारील क्रास्नोगोर्स्क ह्या शहराला देखील वाहतूक पुरवते. १९३५ साली ११ किमी लांब मार्गावर १३ स्थानकांसह सुरू झालेली मॉस्को मेट्रो सोव्हिएत संघामधील सर्वात पहिली भुयारी रेल्वे होती. मॉस्को मेट्रोचे सध्या एकूण ३०६.७ किमी लांबीचे १४ मार्ग व २०६ स्थानके आहेत. मॉस्को मेट्रो ही युरोपामधील सर्वात वर्दळीची तर जगातील दुसऱ्या क्रमांकाची (टोक्यो सबवेखालोखाल) नागरी रेल्वे वाहतूक सेवा आहे. दररोज सुमारे ६५.५ लाख प्रवासी ह्या रेल्वेने प्रवास करतात. 

मॉस्को मेट्रो आपल्या अतिखोलातून मार्गांसाठी व सुशोभित स्थानकांसाठी प्रसिद्ध आहे. जोसेफ स्टॅलिनने ह्या मेट्रोवर खर्च करताना कोणतेही बंधन पाळले नाही. येथील अनेक स्थानके संपूर्ण संगमरवरी आहेत व त्यांना भव्य व प्रशस्त असे स्वरूप दिले गेले आहे. शीत युद्धादरम्यान बांधले गेलेले काही मार्ग हेतूपुरस्परपणे अतिखोलातून काढण्यात आले ज्यांचा वापर संभावी अणुहल्ल्यादरम्यान नागरिकांना निवारा पुरवण्यासाठी केला जाणार होता.

## बाह्य दुवे 
* वेळापत्रक, मार्ग इत्यादी
* संपूर्ण नकाशा

मे
वर्ग:भुयारी जलद वाहतूक
चार्ल्स ग्रे

**चार्ल्स ग्रे, ग्रेचा दुसरा अर्ल** (; १३ मार्च, इ.स. १७६४ - १७ जुलै, इ.स. १८४५) हा १८३० ते १८३४ दरम्यान युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान होता. 

ग्रे, चार्ल्स
ग्रे, चार्ल्स
ग्रे, चार्ल्स
जपानी साम्राज्य

**जपानी साम्राज्य** () हे इ.स. १८६८ ते इ.स. १९४७ या कालखंडात अस्तित्वात असलेले, वर्तमान जपान देशाचे पूर्ववर्ती साम्राज्य होते. ३ जानेवारी, इ.स. १८६८ रोजी मेइजी पुनर्स्थापनेनंतर हे साम्राज्य उदय पावले व दुसऱ्या महायुद्धात पराभव झाल्यानंतर ३ मे, इ.स. १९४७ रोजी या साम्राज्याचा अस्त झाला.

जपानी साम्राज्याने "*फुकोकु क्योहेई*" (जपानी: 富国強兵 ; अर्थ: *देश श्रीमंत करा! सैन्याची ताकद वाढवा!*) या प्रकल्पांतर्गत देशाचे सैनिकीकरण व उद्योगीकरण आरंभले. यामुळे जपानी साम्राज्य जागतिक शक्ती बनले. 

जपानी साम्राज्यकाळादरम्यान ह्या देशाने झपाट्याने प्रगती केली व तो जगातील एक प्रगत देश बनला. साम्राज्यवाढीने झपाटलेल्या जपानी राज्यकर्त्यांनी दुसऱ्या महायुद्धात अक्ष राष्ट्रांसोबत हातमिळवणी केली व पूर्व आशियामधील अनेक देशांवर लष्करी चढाया केल्या. हिरोशिमा व नागासाकीवरील अणुबॉम्ब हल्ल्यांनंतर जपानी साम्राज्याने २ सप्टेंबर १९४५ रोजी दोस्त राष्ट्रांसमोर शरणागती पत्कारली. त्यानंतर अमेरिकेच्या मदतीने जपान देशाचे संविधान पुन्हा लिहिले गेले व ३ मे, इ.स. १९४७ रोजी जपान ह्याच नावाने हा देश ओळखला जाऊ लागला.

## युद्धे
## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:जपानचा इतिहास
वर्ग:साम्राज्ये
जॉर्ज हॅमिल्टन-गॉर्डन

**जॉर्ज हॅमिल्टन-गॉर्डन, अ‍ॅबर्डीनचा चौथा अर्ल** (इंग्लिश: *George Hamilton-Gordon, 4th Earl of Aberdeen*) (२८ जून, इ.स. १७८४ - १४ डिसेंबर, इ.स. १८६०) हा एक स्कॉटिश राजकारणी व डिसेंबर १८५२ ते जानेवारी १८५५ दरम्यान युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान होता. 

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:युनायटेड किंग्डमचे पंतप्रधान
वर्ग:इ.स. १७८४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८६० मधील मृत्यू