open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
चंद्रसेन वासुदेव दुर्वे

**चंद्रसेन वासुदेव दुर्वे** ऊर्फ **लालू दुर्वे** (जन्मदिनांक अज्ञात - इ.स. २०१३) हे मराठीतील शिकारकथांसाठी व वन्य जीवनाविषयीच्या लिखाणासाठी ओळखले जाणारे साहित्यिक व शिकारी होते.

## प्रकाशित साहित्य 
## मृत्यू 
दुर्वे यांचे इ.स. २०१३ साली वयाच्या ८६व्या वर्षी निधन झाले .

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:शिकारी
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील मृत्यू
वेंगीचे चालुक्य घराणे

**वेंगीचे चालुक्य घराणे** याचा कालखंड इ.स. ६१५ ते इ.स. ९७० असा आहे. चालुक्य घराण्याच्या ४ वेगवेगळ्या शाखा भारतातल्या वेगवेगळ्या भागांवर राज्य करीत होत्या. त्यापैकी पूर्व भारतातल्या आंध्रप्रदेशात वेंगीच्या चालुक्य घराण्याची स्थापना विष्णूवर्धन या चालुक्य सम्राटाने केली.

## पार्श्वभूमी 
चालुक्य वंशाचे पहिले राजघराणे कर्नाटकातील वातापी येथे स्थापन झालेले होते. वेंगीच्या चालुक्य घराण्याची स्थापना करणारा विष्णूवर्धन हा वातापीच्या चालुक्य घराण्यातील राजा २रा पुलकेशी याचा भाऊ होता. दुसऱ्या पुलकेशीला पूर्व भारत जिंकून घेण्याच्या कामात विष्णूवर्धनाने मोलाचे सहाय्य केलेले होते, त्यामुळे नंतर दुसऱ्या पुलकेशीने विष्णूवर्धनला पूर्व भारताचा राजप्रतिनिधी म्हणून नियुक्त केले. त्यानंतर अल्पकाळातच विष्णूवर्धनाने स्वतंत्र राज्याची घोषणा करून महाराज ही पदवी घेतली.

## राजे 
संस्थापक असलेल्या विष्णूवर्धनानेच वेंगी हे नगर आपल्या राज्याची राजधानी बनवले. दक्षिण कोसल, कलिंग व नेल्लोरपर्यंतचा पूर्व भारतातील प्रदेश त्याच्या राज्यात मोडत होता. विष्णूवर्धनाच्या मृत्यूनंतर सुमारे चारशे वर्षांपर्यंत वेंगीचे चालुक्य घराणे पूर्व भारतात राज्य करीत होते. 

विष्णूवर्धनाच्या मृत्यूनंतर त्याचा मुलगा जयसिंह राजा झाला. याच्या काळात पल्लवांनी बदामीच्या चालुक्यांवर आक्रमण केले, पण जयसिंहाने बदामीच्या चालुक्यांना मदत केली नाही. पुढे इ.स. ७५३ मध्ये बदामीच्या चालुक्यांचा अस्त झाला व तिथे राष्ट्रकुटांची सत्ता आली. 

वेंगीच्या चालुक्यांचा पहिला विजयादित्य राजा असताना राष्ट्रकूट राजा दुसऱ्या गोविंदाने वेंगीच्या राज्यावर आक्रमण करून त्यांना मांडलिक बनविले. पुढे तिसऱ्या विजयादित्याने राष्ट्रकूट व कलचूरी राजांचा प्रतिकार करून वेंगीचे रक्षण केले. 
इ.स. ८५० च्या सुमारास त्याने सध्याच्या आंध्र प्रदेशाचा बराच भाग आपल्या आधिपत्याखाली आणला व आपली राजधानी वेंगीहून विजयवाड्यास हलविली.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:चालुक्य साम्राज्य
लसणे

**लसणे** हे एक मराठी आडनाव असून या आडनावाची माणसे प्रामुख्याने तुळजापूर या गावी पूर्वीपासून रहात असल्याचे आढळते. लसणे हे यजुर्वेदी शाखेचे देशस्थ ब्राह्मण आहेत. लसणे परिवार हा तुळजापूर येथे तुळजाभवानी देवीची पूजा तसेच इतर धार्मिक विधी परंपरागतरीत्या करत आला आहे. लसणे आडनावाच्या लोकांची कुलदेवी साक्षात तुळजाभवानी तर अणदूर येथील खंडोबा हा त्यांचा कुलदेव आहे. आज, इ.स. २०१३मध्ये तुळजापूर येथे ८पेक्षा अधिक लसणे आडनावाची कुटुंबे राहत आहेत. या कुटुंबांची बहुतांश घरे तुळजापूरच्या मंकावती गल्ली येथे आहेत. वे.शा.सं.कै. शंकरभट भवानीदास लसणे हे लसणे घराण्याचे पूर्वज होत. वासुदेव, अंबादास, कालिदास व दुर्गादास ही त्यांची चार मुले होत . भटभिक्षुकी करणे हा लसणे परिवाराचा प्रमुख व्यवसाय असून हा व्यवसाय लसणे घराण्याच्या पुढील पिढ्यांनी जतन केला आहे.

वर्ग:मराठी आडनावे
अंमलबजावणी संचालनालय

**अंमलबजावणी संचालनालय** किंवा **सक्तवसुली संचालनालय** (Enforcement Directorate ईडी) हे  एक आर्थिक कायद्यांची अंमलबजावणी करणारी एजन्सी आणि  भारतातील आर्थिक गुन्हेगारीविरुद्ध लढा देण्यासाठी जबाबदार असणारी आर्थिक गुप्तचर संस्था आहे. हा महसूल विभाग, अर्थ मंत्रालय, भारत सरकारचा एक भाग आहे. हे भारतीय महसूल सेवा, भारतीय कॉर्पोरेट कायदा सेवा, भारतीय पोलिस सेवा आणि भारतीय प्रशासकीय सेवेतील अधिकारी तसेच त्यांच्या स्वतः च्या संवर्गातील पदोन्नती अधिकारी  बनलेले आहे. विभागाची एकूण संख्या २००० पेक्षा कमी अधिकारी आहेत, त्यापैकी सुमारे 2000  अधिकारी इतर संस्थांकडून प्रतिनियुक्तीवरून आले आहेत तर ईडीचेही स्वतःचे संवर्ग आहेत. सहाय्यक अंमलबजावणी अधिकारी ईडी केडरसाठी नियुक्त केले जातात, हे अधिकारी फक्त विभागीय कर्मचारी आहेत जे ईडीची सेवा देतात. एईओंना पदानुक्रमाच्या विविध स्तरांवर बढती दिली जाते आणि ते या लहान विभागाचे कणा आहेत. परदेशी विनिमय नियमन 1947  अन्वये विनिमय नियंत्रण कायद्याच्या उल्लंघनाची पूर्तता करण्यासाठी, आर्थिक कार्य विभागात, जेव्हा १ मे 195 6 रोजी या संचालनालयाची उत्पत्ती झाली तेव्हा 1957 मध्ये या युनिटचे नाव 'अंमलबजावणी संचालनालय' म्हणून बदलण्यात आले.  संजय कुमार मिश्रा, माजी आयकर आयुक्त, नवी दिल्ली यांची भारत सरकारच्या सचिव पदावर ईडी चीफ म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.

## उद्देश 
भारत सरकारच्या दोन प्रमुख कायद्यांची अंमलबजावणी करणे हा अंमलबजावणी संचालनालयाचा प्रमुख उद्देश आहे. हे दोन कायदे आहेत "परकीय विनिमय व्यवस्थापन अधिनियम १९९९" व "अवैध मुद्रा रूपांतरण प्रतिबंध, २००२".ईडीची (अंमलबजावणी संचालनालय) अधिकृत संकेतस्थळ त्याच्या इतर उद्दीष्टांची नावे सूचीबद्ध करते जी प्रामुख्याने भारतातील सावकारी रोखण्यासाठी संबंधित आहेत. खरं तर ही एक तपास यंत्रणा आहे म्हणून सार्वजनिक डोमेनवर संपूर्ण माहिती पुरवणे ही जीओआयच्या नियमांच्या विरुद्ध आहे

## संघटना 
अंमलबजावणी संचालनालयाचे काम नवी दिल्ली येथील मुख्यालयातून चालते. अंमलबजावणी निर्देशक मुख्यालयाचे तसेच संचालनालयाचे प्रमुख आहेत. संचालनालयाची मुंबई, कोलकाता, दिल्ली, चंडीगढ, चेन्नई, अहमदाबाद, बंगळूर, लखनौ, कोचीन, हैदराबाद येथे क्षेत्रीय कार्यालय आहेत जिथे विशेष निर्देशक अंमलबजावणी प्रमुख आहेत. याशिवाय इंदूर, आग्रा, श्रीनगर, जयपूर, वाराणसी, कालिकत, हैदराबाद, गुवाहाटी, पणजी येथे उप क्षेत्रीय कार्यालय आहेत जिथे उप निर्देशक अंमलबजावणी प्रमुख आहेत.

वर्ग:आर्थिक गुन्हे
वर्ग:अर्थ मंत्रालय (भारत)

**विशेष न्यायालये**

पीएमएलएच्या कलम ४ अन्वये दंडनीय गुन्ह्याच्या चाचणीसाठी, केंद्र सरकार (हायकोर्टाच्या मुख्य न्यायाधीशांशी सल्लामसलत करून) एक किंवा अधिक सत्र न्यायालय विशेष न्यायालये म्हणून नियुक्त करते. कोर्टाला "पीएमएलए कोर्ट" देखील म्हणतात. पीएमएलए कोर्टाने मंजूर केलेल्या कोणत्याही आदेशाविरुद्ध कोणतेही अपील थेट  उच्च न्यायालयात दाखल केले जाऊ शकते
नियॉन रेनबो फिश

**नियॉन रेनबो मासा** हा एक रंगीबेरंगी मासा आहे. इंडोनेशियाच्या पश्चिम पापुआ भागातील मांबेरामो नदी आणि जवळपासच्या छोट्या ओढ्यांतून तसेच खाजण भागातील वनस्पतींच्या आसपास राहणारा हा मासा साधारण ८ सेमी. लांबीचा असतो. हा मासा घरातील मत्स्यालयातून ठेवला जातो.

वर्ग:मासे
सिपना वन्यजीव विभाग

:
         
सिपना वन्यजीव विभाग हा  मेळघाट व्याघ्र प्रकल्पातील एक विभाग आहे. या विभागांतर्गत ५ परिक्षेत्र येत असून ते परिक्षेत्र पुढीलप्रमाणे आहेत- हतरू, रायपूर, सेमाडोह, जारीदा, चौराकुंड.
टिळक महाराष्ट्र विद्यापीठ

टिळक महाराष्ट्र विद्यापीठ (स्थापना इ.स. १९२१) हे पुणे शहरातील एक विद्यापीठ आहे. इ.स.१९८७मध्ये भारत सरकारने या विद्यापीठाला अभिमत विद्यापीठाचा दर्जा दिला. हे विद्यापीठ लोकमान्य टिळक यांनी पुरस्कारिलेले राष्ट्रीय शिक्षण देण्यासाठी प्रसिद्ध आहे. या विद्यापीठात नेहमीच्या कॉलेजच्या विषयांखेरीज संस्कृत आणि आयुर्वेद शिकविले जाते. अनेक वर्षांपासून या विद्यापीठातर्फे संस्कृतच्या परीक्षा घेण्यात येतात. विद्यापीठातर्फे दरवर्षी नारळी पौर्णिमेला संस्कृत दिनानिमित्त लोकमान्य टिळक यांच्या नावाचा संस्कृत पुरस्कार देण्यात येतो.

विद्यापीठात हॉटेल व्यवस्थापन, फिजिओथेरपी, मास मीडिया, कायदा, रुग्णशुश्रूषा, भारतविद्या (इंडॉलॉजी), वृत्तपत्रविद्या, संगणक शास्त्र, जपानी-जर्मन-संस्कृत-इंग्रजी भाषाया विषयांचे पदविका/पदवी इत्यादी अभ्यासक्रम चालविण्यात येतात. 

## पदाधिकारी
कुर्तकोटीचे शंकराचार्य विद्याशंकर भारती हे या विद्यापीठाचे पहिले कुलगुरू होते. त्यानंतर हे पद चिं.वि. वैद्य, दत्तो वामन पोतदार, बापूजी अणे, आदी विद्वानांकडे होते.

## टिळक विद्यापीठाशी संलग्न संस्था
* टिळक राष्ट्रीय विद्यालय, खामगाव. ही संस्था ’माध्यमिक शालान्त परीक्षे’च्या समकक्ष असलेली ’सर्वोदय’परीक्षा घेते.
* दूरस्थ शिक्षण विभाग, गुलटेकडी (पुणे)
* टिळक विद्यापीठाच्या अन्य शाखा - चिपळूण, ठाणे बेलापूर, सांगली, खारघ्र (नवी मुंबई), आणि सोलापूर

वर्ग:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे
वर्ग:बाळ गंगाधर टिळक
केशव नारायण काळे

के. नारायण काळे, पूर्ण नाव -**केशव नारायण काळे** (२४ एप्रिल, इ.स. १९०४;  - २० फेब्रुवारी, इ.स. १९७४) हे मराठीतील एक कवी, नाटककार, समीक्षक, चित्रपट निर्माते आणि नियतकालिकांचे संपादक होते. ते बी.ए. एल्‌‍एल.बी. होते, आणि त्यांचे इंग्रजी आणि संस्कृत भाषेवर प्रभुत्व होते. ग्रीक आणि युरोपियन रंगभूमीचा त्यांनी सखोल अभ्यास केला होता. नाटकाच्या आवडीमुळेच के. नारायण काळे हे नाटककार झाले.

सुरुवातीच्या काळात के.नारायण काळे यांनी ’भावशर्मा’ या नावाने कविता आणि कथा लिहिल्या. इ.स.१९३२साली त्यांचा ’सहकारमंजिरी’ हा काव्यसंग्रह प्रकाशित झाला.

के. नारायण काळे यांनी ’अभिजात’ ही चित्रपट कंपनी स्थापन केली आणि ’म्युनिसिपालिटी’ या चित्रपटाची निर्मिती केली.  प्रभात चित्रसंस्थेवर के. नारायण काळे यांनी एक लघुपट काढला होता.

के. नारायण काळे यांनी आठ चित्रपटांत कामे केली होती. नाट्यकलेच्या आकर्षणातून त्यांनी  इ.स.१९३३मध्ये ’नाट्यमन्वंतर’ ही नाट्यसंस्था काढली.  त्यांनी ’मुद्रा राक्षसम्‌’ या संस्कृत नाटकाचे ’कौटिल्य’  या नावाचे भाषांतर करून ते त्या संस्थेतर्फे रंगमंचावर आणले.  त्यागराज कैलासम्‌ यांचे दि पर्पज हे नाटक त्यांनी ’प्रयोजन’ या नावाने रंगभूमीवर आणले.

नाट्यमन्वंतर या संस्थेने ’आंधळ्यांची शाळा’ हे नाटक रंगमंचावर सादर केले. परंपरेने आलेलेल संगीत पौराणिक-ऐतिहासिक नाटक नाकारून के. नारायण काळे, अनंत काणेकर, पार्श्वनाथ आळतेकर, ग.य. चिटणीस आदी नाट्यविचारवंतांनी एकत्र येऊन”आंधळ्यांची शाळा’ची निर्मिती केली.  यासाठी के. नारायण काळे यांना त्यांचा परदेशी रंगभूमीचा व्यासंग कामी आला.  १ जुलै १९३३ रोजी झालेल्या या नाटकाच्या पहिल्याच प्रयोगात केशवराव दाते, नाटककार वर्तकांच्या पत्नी सौ. पद्मावती वर्तक, म.रा. रानडे, पार्श्वनाथ आळतेकर, पितळे, ल.भ. केळकर, माधवराव प्रभू, नामजोशी, हर्डीकर आणि के. नारायण काळे यांच्या भूमिका होत्या. नाटकाच्या नायिका अठरा वर्षे वयाच्या ज्योत्स्ना भोळे होत्या. या नाटकाचे त्या काळात शंभराच्या आसपास प्रयोग झाले होते.

के. नारायण काळे हे कलातत्त्वचिंतक, साहित्यसमीक्षक व पुरोगामी विचारवंत म्हणून प्रसिद्ध होते. त्यांचे १९७४साली निधन झाले.

## के.नारायण काळे यांनी लिहिलेली पुस्तके
* अभिनयसाधना (’ॲन ॲक्टर प्रिपेअर्स' या स्टॅनिलाविस्कीच्या नाट्यशास्त्रावरील ग्रंथाचे भाषांतर- १९७१)
* कौटिल्य (रूपांतरित नाटक-१९६१)
* प्रतिमा, रूप आणि रंग  (१९७४)
* मराठी नाटक व मराठी रंगभूमी यासंबंधी समीक्षा-१९६३
* सहकारमंजिरी (कवितासंग्रह-१९३२)

## के.नारायण काळे हे संपादक असलेली नियतकालिके
* रत्नाकर (१९२९)
* प्रतिभा (१९३३-३४)
* मराठी साहित्य पत्रिका (१९४०-४२; १९४६-७०)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९०४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७४ मधील मृत्यू
राष्ट्रीय सीमाशुल्क, उत्पाद आणि नार्कोटिक्स अकादमी

**राष्ट्रीय सीमाशुल्क, उत्पाद आणि नार्कोटिक्स अकादमी** ही संस्था भारतीय महसूल सेवेतील अधिकाऱ्यांना सीमाशुल्क, केंद्रीय अबकारी कर व सेवाकर या केंद्रीय कायद्यांचे आणि नार्कोटिक्स कायद्याचे प्रशिक्षण देते.

या संस्थेत भारतीय सनदी सेवेत थेट निवड झालेले व मसूरीच्या लाल बहाद्दूर शास्त्री अकादमी येथून प्राथमिक शिक्षण घेतलेले अधिकारी, हे कर कायदे, आंतरराष्ट्रीय व्यापार व अमली पदार्थ कायदे यासंबंधी सखोल प्रशिक्षण घेतात.

## संस्थेचा पत्ता
सेक्टर-२९, फरीदाबाद, हरयाणा, भारत

वर्ग:अर्थ मंत्रालय (भारत)
हिंद-इराणी भाषासमूह

**इंडो-इराणी** हा इंडो-युरोपीय भाषासमूहाचा एक उप-समूह आहे. ह्यांमध्ये मुख्यत: आशियामधील भाषांचा समावेश होतो. परंतु इंडो-इराणी समूहामधील भाषा युरोप, कॉकेशस, शिंच्यांग इत्यादी भागांमध्ये देखील वापरल्या जातात. सध्या हिंदुस्तानी (हिंदी-उर्दू, अंदाजे. 240 दशलक्ष), बंगाली (205 दशलक्ष), पंजाबी (100 दशलक्ष), मराठी (75 दशलक्ष), फारसी (60 दशलक्ष), पश्तो (ca. 50 दशलक्ष) व गुजराती (50 दशलक्ष) ह्या प्रमुख इंडो-इराणी भाषा आहेत.

## इंडो-इराणी भाषांची यादी 
*इराणी
* हिंद-आर्य: भारतीय भाषा.
* दार्दी भाषासमूह
* नुरिस्तानी भाषासमूह


वर्ग:इंडो-युरोपीय भाषा
आय.एस.ओ. ६३९

**आय.एस.ओ. ६३९** () हे आंतरराष्ट्रीय मानकीकरण संघटनेने जगातील भाषा व भाषासमूहांसाठी बनवलेले एक प्रमाण आहे. ह्या प्रमाणाचे खालील सहा भाग आहेत.

## हे सुद्धा पहा
*आय.एस.ओ. ३१६६
आय.एस.ओ. ३१६६

**आय.एस.ओ. ३१६६** () हे आंतरराष्ट्रीय मानकीकरण संघटनेने तयार केलेले प्रमाण आहे. ह्या प्रमाणामध्ये जगातील सर्व देश व त्यांच्या उपविभागांसाठीचे (उदा. राज्ये, प्रांत इत्यादी) कोड दर्शवले आहेत. आय.एस.ओ. ३१६६ चे खालील तीन विभाग आहेत.

*आय.एस.ओ. ३१६६-१: जगातील सर्व देशांचे दोन अक्षरी कोड
*आय.एस.ओ. ३१६६-२: वरील देशांच्या राजकीय उपविभागांचे कोड
*आय.एस.ओ. ३१६६-३: जगातील भूतपूर्व देशांचे चार अक्षरी कोड

## बाह्य दुवे
*आय.एस.ओ.च्या संकेतस्थळावरील माहिती
विद्याधर

हिंदू संस्कृतीप्रमाणे, अप्सरा, किन्नर, गंधर्व, यक्ष  यांजप्रमाणे, विद्याधर हे अर्धदेव समजले जातात. त्यांच्या पत्‍नीला विद्याधरी म्हणले जाते. पुराणात ज्यांची नावे आली आहेत असे काही विद्याधर :  

राजपुत्र अलंकारशील, कल्याणक, कालसंवर (हा विजयार्ध पर्वताच्या दक्षिणेला असलेल्या मृतवती देशातील कालकूट नगरीचा स्वामी होता), जीमूतकेतु (जीमूतवाहनाचा पिता), जीमूतवाहन (राजपुत्र), नरवाहनदत्त (याला अनेक पत्नी होत्या), मदनवेग (या विद्याधराने एका लावण्यवतीला, ती झोपेत असताना उचलून नेले होते... बृहत्कथा), सुदर्शन, सुमनस्‌, हेमकुंडल, हेमप्रभ, वगैरे.

एकेकाळी ज्यांचे महाराष्ट्रात राज्य होते, ते शिलाहार वंशातील राजे, स्वतःला जीमूतवाहनाचे वंशज मानीत. राजा हर्षवर्धनाने नागानंद नावाचे एक उत्कृष्ट पाच-अंकी संस्कृत नाटक लिहिले आहे. राजपुत्र जीमूतवाहन हा नाटकाचा नायक आहे. गरुडाचे भक्ष्य म्हणून जाणाऱ्या नागांचे प्राण वाचावेत म्हणून जीमूतवाहन आपणहून नागरूपात गरुडाकडे जातो व बळी जातो. (नाटकाची मूळ कथा सोमदेव भट्टाच्या कथासरित्सागरातली आहे.)

नरवाहनदत्ताच्या पत्नी : अजिनावती, अलंकारवती, कर्पूरिका, गंधर्वदत्ता, भागीरथयशा, मदनकंचुका (सर्वात लाडकी पत्नी), मंदरदेवी, रत्नप्रभा,  

## विद्याधरी
* अलंकार प्रभा : हेमप्रभ या विद्याधराची पत्‍नी. हिला वज्रप्रभ नावाचा पुत्र आणि रत्‍नप्रभा नावाची कन्या होती.
* कांचनप्रभा : अलंकारशील या विद्याधराची पत्‍नी.  हिला अलंकारवती नावाची कन्या होती. तिचे लग्न वत्सराजपुत्र नरवाहनदत्त या विद्याधराशी झाले. धर्मशील हा अलंकारवतीचा मोठा भाऊ.  ...  काञ्चनप्रभा कथासरित् ९.१.१६
* कांचनमाला : कालसंवर नामक विद्याधराची पत्‍नी
* गुणमंजरी : ही कल्याणक नावाच्या विद्याधराची पत्‍नी आहे.
* मलयवती : ही जीमूतवाहनाची पत्नी.
* सुरतमंजरी : हिचे लग्न उज्जयिनीचा राजपुत्र अवंतिवर्धनशी झाले होते. 

वर्ग:हिंदू दैवते
मीना राजेंद्र शेटे-संभू

डॉ. मीना राजेंद्र शेटे-संभू या वैद्यकीय व्यवसात असून एक लेखिका आहेत. त्यांची पुस्तके मराठी आणि इंग्रजीत आहेत. त्यांतली काही मराठी पुस्तके, ही हिंदी किंवा इंग्रजी पुस्तकांची भाषांतरे आहेत.

## डॉ. मीना शेटे यांनी लिहिलेली पुस्तके
* इंडियन फेस्टिव्ह रेसिपीज (इंग्रजी)
* इंडिया इनोव्हेट्‌स (मूळ लेखक डॉ. अनिल गुप्ता)
* ईट, प्रे, लव्ह (मूळ लेखिका : एलिझाबेथ गिल्बर्ट)
* कमिटेड (मूळ लेखिका : एलिझाबेथ गिल्बर्ट)
*ची रनिंग (मूळ लेखिका : डॅनी ड्रेयर/कॅथरीन ड्रेयर)
* नवरात्री (इंग्रजी)
* मेलुहाचे मृत्युंजय (मूळ लेखक अमिश त्रिपाठी)
* वंचितांचे विश्व (वैचारिक)
* साडेसाती (इंग्रजी)

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
आयफोन ५

**आयफोन ५** हा एक ॲपल कंपनी निर्मित टचस्क्रीन स्मार्ट फोन आहे. हा फोन सहाव्या पिढीचा फोन आहे. यामध्ये अ‍ॅपल ए६ प्रोसेसर आहे. यामध्ये  आयओएस ६ ही संचालन प्रणाली आहे. हा फोन सप्टेंबर १२, इ.स. २०१२ रोजी प्रकाशितत करण्यात आला . हा फोन  १६,३२ आणि ६४ जीबी फ्लॅश स्मृती या तीन साठवणक्षमता मध्ये मिळतो . या फोनची १ जीबी एवढी स्मृतीक्षमता आहे. यामध्ये ८ मेगापिक्सेलचा कॅमेरा आहे.

वर्ग:आयफोन
आंतरराष्ट्रीय मानकीकरण संघटना

**आंतरराष्ट्रीय मानकीकरण संघटना** (; ; ; संक्षेप: आय.एस.ओ.) ही जगातील प्रमाणे ठरवणारी एक आंतरराष्ट्रीय संघटना आहे. जगातील १६३ देशांमधील मानकीकरण संस्था आय.एस.ओ.च्या सदस्य आहेत. उदा. भारत देशामधील भारतीय मानक संघटना.

## सदस्य
]]

## संदर्भ
## हे सुद्धा पहा
*आय.एस.ओ. ६३९
*आय.एस.ओ. ३१६६

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:आंतरराष्ट्रीय संघटना
भास्कर देशमुख

**भास्कर देशमुख ** (२९ जानेवारी, इ.स. १९४८:मांडवगण - ) हे मराठी लेखक आहेत.  त्यांचे वडील एक प्राथमिक शिक्षक होते. मांडवगणच्या त्यांच्याच शाळेत भास्कर देशमुख यांचे शिक्षण झाले. 

भास्कर देशमुख यांवी बहुतेक पुस्तके दादर (मुंबई) येथील मनोरमा प्रकाशनाने प्रसिद्ध केली आहेत.

## भास्कर देशमुख  यांनी लिहिलेली पुस्तके
* अंगणातले दिवस (आत्मकथन)
* अलौकिक स्त्री (मनोरमा प्रकाशन)
* अस्तित्त्व (सुपर्ण प्रकाशन)
* आक्रमण (जनसेवा प्रेस्प्रकाशन)
* कुमांडो(छद्रांगाची हार आणि तोडारची गढी)-मनोरमा प्रकाशन
* प्राइस (जनसेवा प्रेस प्रकाशन)
* फाशी (मनोरमा प्रकाशन; जनसेवा प्रकाशन)
* बाकी सारा अंधार (अमोल प्रकाशन)
* बीजं उद्याची (सुपर्ण प्रकाशन)
* ब्रह्मांडात (मनोरमा प्रकाशन)
* महाकवच (श्रीकल्प प्रकाशन; सुपर्ण प्रकाशन)
* महाकाळ
* महादेव
* महापाप
* महापाश
* महाप्रताप
* महामंत्र (सुपर्ण प्रकाशन)
* महासौंध
* वेध (ललितराज प्रकाशन-अहमदनगर)
* शापित खुबा (सुपर्ण प्रकाशन), वगैरे.

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९४८ मधील जन्म
टिम कूक

**टिमोथी कूक** हे ॲपल या कंपनीचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी आहेत. टीम कूक यांनी मार्च १९९८ मध्ये  ॲपल मध्ये काम करण्यास सुरुवात केली. नंतर २४ ऑगस्ट, इ.स. २०११ मध्ये त्यांना ॲपलचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी म्हणून नेमण्यात आले. २०१२ च्या सुरुवातीच्या काळात त्यांना १० शेअर्स देण्यात आले. त्यांची पूर्ण ३७८ लाख अमेरिकन डॉलर असलेली पगार त्यांना जगातील सर्वात जास्त पगार असलेला मुख्य कार्यकारी अधिकारी बनवते.

वर्ग:अमेरिकन उद्योजक
वर्ग:इ.स. १९६० मधील जन्म
दिनकर दत्तात्रेय भोसले

**दिनकर दत्तात्रेय भोसले** (जन्म-२१ नोव्हेंबर, इ.स. १९३० मृत्यू- २९ मे, इ.स. २०११) यांनी **चारुता सागर** या नावाने कथालेखन तर **धोंडू बुवा कीर्तनकार** या नावाने कीर्तने केली. सांगली जिल्ह्यातील कवठेमहांकाळ जवळचे मळणगाव हे त्यांचे मूळ गाव. तिथेच त्यांनी प्राथमिक शाळेत शिक्षक म्हणूनही नोकरी केली होती. राष्ट्रीय पुरस्कार विजेता जोगवा हा मराठी चित्रपट, चारुता सागर यांच्या दर्शन या कथेवर आधारलेला आहे. डॉ. चंद्रकांत पोकळे यांनी चारुता सागर यांच्या 'नागीण', 'कुठे वाच्यता नसावी', 'म्हस', 'न लिहिलेले पत्र', 'पुंगी', 'पूल', 'वाट', 'दर्शन', 'नदीपार', 'रैतूना', 'मामाचा वाडा' आदी कथांचे कन्नड भाषेत भाषांतर केलेले आहे. 

सुरुवातीला चारुता सागर यांनी लष्करात काम केले होते. काही दिवसांनी त्यांनी लष्करातली नोकरी सोडली आणि बिहार-बंगालमध्ये भ्रमंती केली. बंगालमध्ये फिरत असताना त्यांनी शरच्चंद्र चट्टोपाध्याय यांच्या सर्व कादंबऱ्या वाचून काढल्या. चटर्जींच्या एका कादंबरीत एका पात्राचे नाव चारुता सागर असे आहे. ते नाव त्यांना आवडल्यामुळे त्याच नावाने त्यांनी आपले लेखन सुरू केले.

## चारुता सागर लेखक कसे झाले?
बाराव्या वर्षी आईच्या दुःखद निधनामुळे व्यथित झालेले चारुता सागर घराबाहेर पडले. कधी साधू, तर कधी बैरागी, तर कधी निव्वळ लंगोटीधारी संन्यासी बनून ते रामेश्वर, हरिद्वार, काशी असे वयाच्या २६व्या वर्षापर्यंत अखंड भटकत राहिले.  गावाजवळ परतल्यावर लोणारवाडीजवळ कोंबड्या-बकऱ्यांमागे हिंडणारी मुले त्यांनी पाहिली आणि स्वयंप्रेरणेने शाळा काढली. तेथे त्यांनी एक लोणाऱ्याचा पोर-कृष्णा भेटला. त्याच्या अंगावर महिनोन्‌‍महिने एकच सदरा होता. धुतला तर फाटेल या भीतीपोटी तो कधी धुतलाच जात नसे. कृष्णा आणि अशा काही मुलांसाठी चारुता सागर यांनी शाळा काढली. पण सरकारने ही शाळा बेकायदा ठरवून ताब्यात घेतली, आणि चारुता सागर यांना गाव सोडावे लागले. लोणारवाडीच्या कृष्णावर लिहिलेली ‘न लिहिलेले पत्र’ ही चारुता सागर यांनी लिहिलेली पहिली कथा.  ती साप्ताहिक ‘स्वराज्य’मध्ये प्रकाशित झाली, आणि चारुता सागर लेखक बनले.  

चारुता सागर यांच्या कथा ‘सत्यकथा’मध्ये प्रकाशित व्हायच्या. त्या वाचण्यासाठी जी.ए. कुलकर्णी सत्येकथेचा ताजा अंक आणणाऱ्या पोस्टमनची वाट पहात.

त्यांची ‘मामाचा वाडा’ ही कथा त्यांच्या आजोळच्या सावर्डेगावच्या वाड्याच्या आठवणींशी जोडली गेली आहे. याच वाड्यात चारुतांचे बालपण गेले. तिथे अनेक आज्या, मावश्या यांच्या कडेवर हा लेखक मोठा झाला. 

## कौटुंबिक माहिती
चारुता सागर यांच्या पत्‍नीचे नाव मीरा, मुलींची नंदिनी, सुचेता व पौर्णिमा आणि मुलांची संदीप आणि राजेंद्र..

## लेखन 
* नदीपार (कथासंग्रह)
* नागीण (कथासंग्रह) - या कथासंग्रहात सोळा कथा आहेत. 
* मामाचा वाडा (कथासंग्रह) - या कथासंग्रहात चौदा कथा आहेत. 

## चारुता सागर यांच्यावरील पुस्तके
* चारुता सागर - दुःखाचा गिरव (जी.के. ऐनापुरे)

## पुरस्कार 
* इ.स. १९७१ साली चारुता सागर यांच्या नागींण या कथेला कॅप्टन गो.गं. लिमये पुरस्काराने गौरवण्यात आले. 
* इ.स. १९७७ साली चारुता सागर यांना सर्वोत्कृष्ट लघुकथाकाराचा पुरस्कार देण्यात आला.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म
आय.एस.ओ. ६३९-१

**आय.एस.ओ. ६३९-१** () हा आय.एस.ओ. ६३९ ह्या आंतरराष्ट्रीय भाषा प्रमाणाचा पहिला भाग आहे. ह्यामधील प्रत्येक भाषेसाठी दोन अक्षरी संक्षेप ठरवण्यात आला आहे. हा संक्षेप जगतील एकूण १३६ भाषांसाठी वपरला जातो.

आय.एस.ओ. ६३९-१ची काही उदाहरणे खालील आहेत:
*मराठी भाषा: mr
*इंग्लिश भाषा: en
*हिंदी भाषा: hi
*फ्रेंच भाषा: fr
*जर्मन भाषा: de
*ग्रीक भाषा: el
*डच भाषा: nl

सध्या अनेक बहु-भाषिक संकेतस्थळे विविध भाषांचा उल्लेख करण्यासाठी ह्या कोडचा वपर करतात. उदा. विकिपीडियावर mr.wikipedia.org हा पत्ता मराठी विकिपीडियासाठी वापरात आहे.

## संपूर्ण यादी
१
विनय सहस्रबुद्धे

विनय सहस्रबुद्धे हे संसद सदस्य असून राज्यसभेमध्ये ते महाराष्ट्राचे प्रतिनिधित्व करतात. त्यांच्याकडे भारतीय जनता पक्षाचे राष्ट्रीय उपाध्यक्ष अशी जबाबदारी आहे. तसेच ते राजकीय विचारवंत व नैमित्तिक स्तंभलेखक म्हणून सुद्धा ओळखले जातात. ते रामभाऊ म्हाळगी प्रबोधिनी या राजकीय व सामाजिक कार्यकर्त्यांसाठी प्रशिक्षण देणाऱ्या संस्थेचे महासंचालक आहेत. भारतीय जनता पक्षाचे वैचारिक धोरण ठरविणाऱ्या प्रमुख व्यक्तींपैकी सहस्रबुद्धे हे एक मानले जातात. सन २००९ मध्ये सहस्रबुद्धे यांना त्यांच्या ‘Political Parties as Victims Of Populism and Electoral Compulsions : A Quest for Systemic Solutions’ प्रबंधासाठी मुंबई विद्यापीठाकडून पी एच डी प्रदान करण्यात आली.

## सामाजिक जीवन
विनय सहस्रबुद्धे यांनी अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषद या विद्यार्थी संघटनेच्या कामाद्वारे सामाजिक जीवनास प्रारंभ केला. १९८३ ते ८५ या कालावधीमध्ये त्यांनी विद्यार्थी परिषदेचे पूर्णवेळ काम केले.   १९८८ साली त्यांनी रामभाऊ म्हाळगी प्रबोधिनी या संस्थेची धुरा हाती घेतली.  तब्बल १८ वर्षे इतका प्रदीर्घ काळ ते मुंबई विद्यापीठाच्या कार्यकारिणीवर सदस्य म्हणून कार्यरत होते.  ते अहमदाबाद येथील सरदार पटेल प्रशासकीय प्रशिक्षण संस्थेच्या संचालन मंडळाचे सदस्य आहेत. २००२ साली अफगाणिस्थान तालिबान्यांच्या तावडीतून मुक्त झाल्यावर सर्वात प्रथम गेलेल्या भारतीय सामाजिक संस्थांच्या प्रतिनिधी शिष्ट मंडळाचे त्यांनी नेतृत्व केले होते.  मुंबईतील प्रतिष्ठित एशियाटिक सोसायटी या २०८ वर्षे जुन्या ग्रंथालयाच्या कार्यकारिणीचे ते उपाध्यक्ष आहेत.  चतुरंग प्रतिष्ठानच्या वर्ष २०१३ च्या २३ व्या जीवनगौरव पुरस्कार निवडसमितीचे सहस्रबुद्धे अध्यक्ष होते. 

## राजकीय सहभाग
सहस्रबुद्धे हे भाजपचे राष्ट्रीय उपाध्यक्ष आहेत. ते भारतीय जनता पक्षाचे वैचारिक धोरण ठरविणाऱ्या व्यक्तींपैकी एक मानले जातात.   २००९ साली जेंव्हा  नितीन गडकरी यांची भाजपच्या राष्ट्रीय अध्यक्षपदी निवड झाली तेंव्हा सहस्रबुद्धे यांनी गडकरीचे राजकीय सल्लागार म्हणून काम पाहिले.  भारतीय जनता पक्षामध्ये  सुशासन ही संकल्पना रुजावी म्हणून २०१० साली त्यांनी भाजप शासित राज्यांच्या सुमारे १२५ मंत्र्यांचे प्रशिक्षण केले.  २०१२ साली भाजपचे जेष्ठ विचारवंत स्वर्गीय बाळ आपटे यांच्या निवृत्तीने रिकाम्या झालेल्या राज्यसभेच्या जागेसाठी संभाव्य उमेदवार म्हणून सहस्रबुद्धे यांचे नाव चर्चेत होते, परंतु ती खासदारकीची जागा गडकरींचे निकटवर्तीय मानले जाणारे संचेती यांना देण्यात आली.  २०१४ सालच्या  लोकसभेच्या निवडणुकीकरिता भाजपचे व्हिजन डॉक्युमेण्ट तयार करण्याची जबाबदारी असलेल्या समितीवर त्यांची सदस्य म्हणून नियुक्ती करण्यात आली होती.

## साहित्य व लेखन
सहस्रबुद्धे हे विविध इंग्लिश व मराठी नियतकालिके व वृत्तपत्रांमधून नैमित्तिक स्तंभलेखन करीत असतात.  लोकशाही शासन पद्धती मध्ये कालानुरूप व्यापक सुधारणा होणे गरजेचे आहे असे त्यांचे मतअसून या विषयावर त्यांनी "आहे लोकतंत्र तरीही" हे पुस्तक लिहिले आहे.  जून २०१२ मध्ये याच विषयावरील त्यांचे इंग्लिश पुस्तक "बियोण्ड अ बिलियन बॅलट्स" हे पुस्तक श्री. नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते प्रकाशित करण्यात आले. 1998 साली त्यांनी सहसंपादित केलेल्या "निवडक माणूस" या पुस्तकास महाराष्ट्र शासनाचा पुरस्कार प्राप्त झाला होता.

## संदर्भ
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गजानन यशवंत चिटणीस

डॉ. **गजानन यशवंत चिटणीस ** हे रॉयवादी विचारसरणीचे मराठी लेखक होते. हे नाट्यमन्वंतर संस्थेच्या संस्थापकांपैकी एक होते.  वर्तक, अनंत काणेकर, नारायण काळे प्रभृतींसमवेत चिटणीस यांनी नाट्यमन्वंतर द्वारे रंगभूमीवर लेखक श्रीधर विनायक वर्तक यांचे  आंधळ्यांची शाळा हे नाटक आणले. या नाटकात त्यांनी भूमिकाही केली.

अभिनेत्री लीला चिटणीस त्यांची पत्नी होती. त्यांच्या विवाहाचे वेळी लीला नगरकरांचे वय १६ वर्षे होते. डॉ.ग.य.चिटणीस यांच्यामुळेच लीला चिटणीसांचा नाटकांशी आणि पुढे चित्रपटांशी संबंध आला. या जोडप्याला चार मुले झाली, आणि नंतर त्यांचा घटस्फोट झाला. त्यांच्या पहिल्या तीन मुलांची नावे मानवेंद्र, विनय आणि राज.

डॉ. ग.य.चिटणीस आणि त्यांच्या पत्नी लीला चिटणीस यांचा हिंदुस्थानच्या स्वातंत्र्य चळवळीशी संबंध होता. मार्क्सवादी नेते मानवेंद्रनाथ रॉय यांना घरी आश्रय दिल्याबद्दल ते दोघे अटक होताहोता वाचले.

मराठी पत्रकार परिषदेचे तिसरे अधिवेशन केसरीचे संपादक ज.स. करंदीकर यांच्या अध्यक्षतेखाली मुंबईत भरले. या अधिवेशनात व्यावसायिक प्रश्नांबरोबरच महाराष्ट्र राज्य निर्मितीचा विचार झाला. या परिषदेत डॉ. ग.य. चिटणीस यांनी याबाबत ठराव मांडला होता व प्रभाकर पाध्ये यांनी त्याला अनुमोदन दिले होते.

डॉ. ग.य. चिटणीस लेखकही होते.  त्यांनी लिहिलेली पुस्तके - 

## डॉ. ग.य.चिटणीस यांनी लिहिलेली पुस्तके
* कुसुम (आशिया प्रकाशन)
* गांधीवादाचे समर्थन
* नवा पाईक (रामकृष्ण प्रकाशन मंडळ)
* माझ्या आठवणी (पॉप्युलर प्रकाशन)
* विजू 

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
अरुण गद्रे

**डॉ. अरुण गद्रे (जन्म : ११ ऑक्टोबर, इ.स. १९५७)** हे एक स्त्रीरोगतज्ज्ञ डॉक्टर असून मराठी लेखक आहेत.  त्यांची चार पुरस्कारप्राप्त कादंबऱ्या धरून, एकूण ११हून अधिक मराठी पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत. त्याशिवाय, त्यांच्या नावावर सर्वसाधारण वाचकांसाठी लिहिलेली तीन आरोग्यविषयक पुस्तके आणि दोन पाठ्यपुस्तके आहेत. त्यांनी काही हिंदी पुस्तकेही लिहिली आहेत.

मध्यम वर्गात जन्म घेतलेल्या अरुण गद्रे यांचे शालेय शिक्षण मुंबईतील एका नामवंत शाळेत झाले. एस्‌‍एस्‌‍सी परीक्षेत ते गुणवत्ता यादीत येऊन उत्तीर्ण झाले.  त्याप्रसंगी रेडिओवर झालेल्या त्यांच्या मुलाखतीत त्यांनी डॉक्टर होऊन खेड्यात व्यवसाय करण्याची त्यांची मनीषा बोलून दाखविली होती.

मुंबईतील ग्रॅन्ड मेडिकल कॉलेजातून अरुण गद्रे यांनी एम्‌बीबीएस केले. तेथेच महाविद्यालयाच्या वाङ्मय मंडळाचे सभासद असल्याने त्यांना मराठी वाचनाची गोडी लागली. ते एकांकिका लिहू लागले, आणि त्यांचे सहकारी त्या आंतरमहाविद्यालयीन स्पर्धांमध्ये साभिनय सादर  करू लागले.  त्या पाहून प्रेक्षक बहुधा हुर्रे उडवीत, पण काही झाले तरी तो लक्षात राहण्यासारखा अनुभव होता. 

कॉलेजचे प्राध्यापक मेडिकलच्या विद्यार्थ्यांच्या कामात ढवळाढवळ करीत नसत. त्यामुळे अरुण गद्रे यांचे ते आयुष्य सुखात गेले. जनरल सर्जरी हा विषय न मिळाल्यामुळे गद्रे यांना नाइलाजाने स्त्रीरोगचिकित्सा हा विषय घेऊन एम.डी. करावे लागले. 

एम.डी. झाल्यावर गद्रे यांनी बाबा आमटे  यांच्या सल्ल्याने दुष्काळी भागातील एका लहान खेड्यात आपला वैद्यकीय व्यवसाय सुरू केला. त्यांच्या पत्‍नी डॉ. ज्योती गद्रे या भूलतज्ज्ञ असून, पुण्यात व्यवसाय करतात.

डॉ. अरुण गद्रे वृत्तपत्रांतून वैचारिक व अन्य लेखनही करतात. त्यांचा पुण्याच्या दैनिक सकाळच्या ’सप्तरंग’ या पुरवणीत 'डॉक्‍टरांनो, याही बाजू तपासा' हा लेख १० जून २०१२ला प्रकाशित झाला. १७जून २०१२ च्या ’सप्तरंग’मध्ये डॉ गद्रे यांचा ’साबणासारखी विकली जातेय आरोग्यसेवा!’ हा आणखी एक अनुभवसिद्ध लेख प्रकाशित झाला, तोही वाचकानी वाखाणला. त्यावर महाराष्ट्रभरातून शेकडो प्रतिसाद आले.  

## डॉ अरुण गद्रे यांनी लिहिलेली पुस्तके
* असे होते विल्यम कॅरी (चरित्र)
* आधुनिक लग्नकुंडली (सहलेखिका वंदना कुलकर्णी)
* एक होता फेंगाड्या (कादंबरी) : या कादंबरीचा लीना मेहेंदळे यांनी ‘एक था फेंगाड्या’ नावाचा हिंदी अनुवाद केला आहे. या अनुवादाला २००७ साली ज्ञानपीठ पुरस्कार मिळाला.(?).
* किनवटचे दिवस (अनुभवाधारित आत्मकथन)
* गुड न्यूझ आहे अर्थात मातृत्व उपनिषद (आरोग्यविषयक)
* घातचक्र (कादंबरी)
* तिची ओवी (ललित लेखन)
* भावपेशी (आरोग्यविषयक)
* वधस्तंभ (आत्मकथनात्मक कादंबरी) (हिंदीत सुद्धा याच नावाने)
* विषाणू (कादंबरी)
* वेडी सुमिता (कादंबरी)
* सूडाकडून करुणेकडे (अनुवादित आत्मचरित्र. मूळ लेखक डीन मेरिल व तास साडा)
* हितगुज तरुण-तरुणींशी (मार्गदर्शनपर, सहलेखिका डॉ. ज्योती गद्रे)
* हितगुज लेकीशी वयात येताना (मार्गदर्शनपर)

## पुरस्कार
* ’एक होता फेंगाड्या’ला १९९५ सालचा महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचा शंकर पाटील पुरस्कार
* ‘एक था फेंगाड्या’ या लीना मेहेंदळे यांनी केलेल्या हिंदी अनुवादाला ज्ञानपीठ पुरस्कार मिळाला(?) (२००७)
* ’घातचक्र’ या कादंबरीला ह.ना.आपटे पुरस्कार आणि वि.स.खांडेकर पुरस्कार  
* ’भावपेशी’ या माहितीपर पुस्तकाला मराठवाडा साहित्य परिषदेतर्फे देण्यात येणारा म.भि. चिटणीस पुरस्कार 
* त्याच पुस्तकाला १९९५ सालचा महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचा द.श्री. शेणोलीकर पुरस्कार 
* ’वधस्तंभ’ला विखे पाटील पुरस्कार

(अपूर्ण)

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी डॉक्टर
लीला अर्जुनवाडकर

डॉ. लीला कृष्ण अर्जुनवाडकर, पूर्वाश्रमीच्या कु. लीला देव ( १० जून १९३२ (पंढरपूर) - ०५ एप्रिल २०२२ (पुणे) ), या पुण्याच्या स.प. महाविद्यालयात संस्कृत, पाली आणि अर्धमागधी यांचे अध्यापन करणाऱ्या प्राध्यापिका होत्या.  कै. कृ.श्री. अर्जुनवाडकर यांच्या या पत्नी. डॉ. मिहिर अर्जुनवाडकर हे त्यांचे सुपुत्र.

## शिक्षण
* १९४८, मुंबई विद्यापीठातून मॅट्रिक (शाळा हुजूरपागा-पुणे) 
* १९५०, इंटर आर्ट्‌स, स.प.महाविद्यालय-पुणे. लोकमान्य टिळक संस्कृत शिष्यवृत्ती
* १९५२, बी.ए., पुणे विद्यापीठ (कॉलेज-स.प.महाविद्यालय-पुणे). विषय संस्कृत-मराठी. प्रा. करमरकर पारितोषिक
* १९५४, एम.ए.(प्रथम श्रेणी, प्रथम क्रमांक), पुणे विद्यापीठ. विषय संस्कृत-पाली. विश्वनाथ-पार्वती गोखले पारितोषिक
* १९५४-५६, पीएच.डी. त्यासाठी केंद्र शासनाची शिष्यवृत्ती

## अध्यापनकार्य
* इ.स. १९५६ते १९९२  पुण्याच्या स.प. महाविद्यालयात संस्कृत, पाली, अर्धमागधी या विषयांचे अध्यापन
* पुणे विद्यापीठात एम.ए.च्या वर्गाला १० वर्षे पाली विषय शिकविला.

## भूषविलेली पदे
* इ.स.१९७३पासून पुण्याच्या स.प. महाविद्यालयात संस्कृत विभाग-प्रमुख
* १९८०-८३ ग्रंथालय प्रमुख
* त्याच कॉलेजात सुमारे २५ वर्षे संस्कृत संघटनाप्रमुख.  या काळात अनेक नामवंतांच्या व्याख्यानांचे आणि संस्कृतसंबंधी अन्य कार्यक्रमांचे संयोजन
* पुणे विद्यापीठातील संस्कृत अभ्यास मंडळाच्या सभासद

## संपादन
* १९८०-८३ : स.प. महाविद्यालयाच्या Library News Letterचे संपादन
* ’गीतादर्शन’ या गीताचर्चासत्रावरील आधारित ग्रंथाचे संपादन

## उपक्रम
* संगीत साहित्य, अभिनय, यांच्याशी संबंधित परिसंवाद, मुलाखती आदी कार्यक्रमांत सहभाग.

## गौरवगंथ
प्रा. लीला अर्जुनवाडकर यांच्या ७७व्या जन्मदिनी त्यांच्या निवडक लेखांचा  ’लीलाकमलपत्राणि’ नावाचा गौरवग्रंथ त्यांना त्यांच्या विद्यार्थ्यांनी अर्पण केला.

* प्रोग्रेसिव्ह ड्रॅमॅटिक असोसिएशनच्या नाटकांमधून भूमिका
* आकाशवाणीवर ४०-४५ वर्षे दिलेली भाषणे
* आकाशवाणीवर संस्कृत श्रुतिका सादर करणे
* संस्कृत नाट्यस्पर्धांत परीक्षक म्हणून काम
* भांडारकर प्राच्यविद्या संशोधन संस्था, भारतीय संस्कृतिकोश मंडळ, आदी संस्थांच्या नियामकमंडळावर काम
* ज्ञानप्रबोधिनी या शाळेत संस्कृत वाचनवर्ग चालविणे
* भरताच्या नाट्यशास्त्रावर अभ्यासवर्ग चालवणे
* चर्चासत्रांत आणि सार्वजनिक सभांत दिलेली मराठी भाषणे (सुमारे ४०), वगैरे, वगैरे.

## लेखन
* डॉ. लीला अर्जुनवाडकर यांनी  लिहिलेली कृ.श्री. अर्जुनवाडकर, भालबा केळकर, पं. महादेवशास्त्री जोशी, डॉ. रा.चिं. ढेरे, डॉ. रा.ना. दांडेकर, डॉ. अप्पासाहेब पेंडसे, द.श्री. बापट, रोहिणी भाटे, ज्योत्स्ना भोळे, अरविंद मंगरूळकर, पु.शि. रेगे, डॉ. श्रीराम लागू, प्राचार्य न.गो. सुरू, आदी अनेक प्रसिद्ध व्यक्तींची व्यक्तिचित्रणे मराठी नियतकालिकांमधून प्रसिद्ध झाली आहेत. 
* त्याशिवाय लीला अर्जुनवाडकरांचे संस्कृत वाङ्मयावर, भाषाशास्त्रावर, आणि अध्यापनावर लिहिलेले ५०हून अधिक ललित लेख नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाले आहेत.
* इतरांनी लिहिलेल्या पुस्तकांची परीक्षणे ; सुमारे १२.
* ऐन्धनेयब्राह्मणम्‌ - गॅसायनम्‌ हा शारदा मासिकात लिहिलेला विनोदी संस्कृत लेख. 
* रक्षत संस्कृतम्‌  हा वैचारिक लेख
* संस्कृत वाङ्मय आणि संगीत आदी विषयांवरील अनेक इंग्रजी लेख

वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म
नितीन लवंगारे

डॉ. नितिन लवंगारे हे एक मराठीतील साहित्यिक डॉक्टर आहेत. पुणे येथील बी.जे. मेडिकल कॉलेजमधून त्यांनी वैद्यकीय शिक्षण पूर्ण केले. लवंगारे यांनी वैद्यकीय व्यवसाय सोडून महाराष्ट्राच्या राजकारणात सक्रिय भाग घेतला होता. ७-८ वर्षांनतर त्यांनी परत प्रॅक्टिस सुरू केली.  त्या कालखंडात डॉक्टरी व्यवसायाचे बदललेले स्वरूप पाहून ते अस्वस्थ झाले. अशा मनःस्थितीत असताना त्यांनी हेन्‍री डेन्कर यांची ’एरर ऑफ जजमेन्ट’ ही कादंबरी वाचली. त्या कादंबरीत त्यांना भारतात रूढ होऊ पाहू लागलेल्या विकृत डॉक्टरी प्रवृत्तीची झाक दिसली.  झपाटून जाऊन लवंगारे यांनी त्या कादंबरीला भारतीय पेहराव चढवून तिचे मराठी रूपांतर केले. 

कादंबरीचे नाव ’निष्कर्ष’. पहिली आवृत्ती १९९५ साली निघाली. कादंबरी अतिशय खपते आहे हे पाहून, प्रकाशकाने डॉ. नितिन लवंगारे यांना न सांगता दुसरी आवृत्ती काढली. लवंगारे यांनी काही हालचाल करायच्या आत तो प्रकाशक दुसऱ्या एका गुन्ह्यासाठी तुरुंगात गेला.  त्यानंतर पुण्याच्याच डायमंड प्रकाशनाने २०१०साली हे पुस्तक परत छापले. डॉ. श्रीराम लागू यांनी या कादंबरीवर चांगली दूरचित्रवाणी मालिका निघेल असे सुचविले. डॉ.जब्बार पटेल, राज काझी इत्यादींनी  विचारणा केली, पण मालिका निघू शकली नाही. अखेर अभिनेते विक्रम गोखले यांच्या दिग्दर्शनाखाली नितिन लवंगारे यांच्या ’निष्कर्ष’ या कादंबरीवर ’आघात’ नावाचा चित्रपट निघाला. पटकथा विजय तेंडुलकर यांची होती.   विक्रम गोखले यांचे पहिलेच चित्रपट दिग्दर्शन होते.  चित्रपटात त्यांची भूमिकाही होती. चित्रपट अतिशय गाजला.  महाराष्ट्र सरकारचा १९८९सालचा वर्षातील सर्वोत्तम चित्रपटासाठीचा प्रथम पुरस्कार ’आघात’ला मिळाला.

वर्ग:मराठी लेखक
बिहारी भाषा

[250 px|इवलेसे|[बिहारमधील तीन प्रमुख भाषा व त्यांच्या बोलीभाषा]]
**बिहारी** हे नाव भारत देशाच्या बिहार राज्यातील अनेक भाषांचा एकत्रित उल्लेख करण्यासाठी वापरले जाते. बिहारीमध्ये प्रामुख्याने मगधी, मैथिली व भोजपुरी ह्या भाषांचा समावेश होतो. ह्या प्रत्येक भाषेच्या अनेक बोलीभाषा असून ह्यांपैकी काही नेपाळ देशामध्ये देखील वापरल्या जातात. बिहारी ही हिंद-आर्य भाषासमूहामधील एक आहे.

ह्या तीन बिहारी भाषांपैकी मैथिली वगळता भोजपुरी व मगधी भाषा बरेचदा चुकीने हिंदीच्याच आवृत्त्या समजल्या जातात.

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:हिंद-आर्य भाषासमूह
वर्ग:भारतामधील भाषा
वर्ग:बिहार
हिंद-आर्य भाषासमूह

[250 px|इवलेसे|[दक्षिण आशियाच्या नकाशावर ]]
**हिंद-आर्य भाषासमूह** हा इंडो-युरोपीय भाषासमूहामधील इंडो इराणी कुळामधील एक भाषासमूह आहे. ह्या समूहामध्ये मुख्यत: भारत देशाच्या उत्तर. पूर्व व पश्चिम भागांमधील भाषांचा समावेश होतो (दक्षिण भारतात प्रामुख्याने द्रविडी भाषांचा वापर होतो). सुमारे ९० कोटी लोक ह्या भाषा वापरतात.

## इतिहास
वेदिक संस्कृत ही हिंद-आर्य भाषासमूहाची पालक भाषा भारतीय द्वीपकल्पामध्ये इ.स. पूर्व १५०० ते इ.स. पूर्व ५०० ह्या काळादरम्यान अस्तित्वात होती. वेदांची भाषा असलेल्या वेदिक स्ंस्कृतमध्येच हिंदू धर्माची मुळे सापडतात. इ.स. पूर्वच्या चौथ्या शतकामध्ये पाणिनि ह्या संस्कृत पंडिताने अष्टाध्यायी हा संस्कृत व्याकरण ठरवणारा ग्रंथ लिहिला. संस्कृत ही केवळ पंडित व विद्वानांची भाषा असल्यामुळे सर्वसाधारण भारतीय जनतेद्वारे प्राकृत ह्या भ्रष्ट बोलीभाषांचा वापर सुरू झाला. अर्ध-मगधी, पाली ह्या सर्वात जुन्या प्राकृत भाषा मानल्या जातात.मध्य युगातील अनेक भारतीय बोलीभाषांचा एकत्रित उल्लेख करण्यासाठी अपभ्रंश हा शब्द वापरला जातो.

१३ ते १६व्या शतकांदरम्यान घडलेल्या भारतावरील अनेक मुस्लिम आक्रमणांमुळे हिंद-आर्य भाषांना वेगळी दिशा मिळाली. मुघल साम्राज्याच्या अधिपत्याखालील उत्तर भारतामध्ये फारसी भाषेचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होऊ लागला. ह्यामधून हिंदुस्तानीचा उगम झाला. हिंदुस्तानीवर संस्कृत व फारसी ह्या दोन्ही भाषांचा प्रभाव पडला आहे.

## यादी
### उत्तर क्षेत्र
*गढवाली भाषा
*कुमाऊंनी भाषा
*नेपाळी भाषा
### वायव्य क्षेत्र
*पंजाबी भाषा
*डोग्री भाषा
*कांग्रा भाषा
*सिंधी भाषा
### पश्चिम क्षेत्र
*मारवाडी भाषा
*राजस्थानी भाषा
*गुजराती भाषा
*अहिराणी बोलीभाषा
*रोमानी भाषा
*बंजारा भाषा

### मध्य क्षेत्र
*हिंदी भाषा
**हिंदुस्तानी भाषा
**ब्रज भाषा
**हरयाणवी भाषा
**बुंदेली भाषा
**कानौजी भाषा
**खडी बोली
**अवधी भाषा
**बाघेली भाषा
**छत्तीसगढी भाषा
**फिजी हिंदी
### पूर्व क्षेत्र
*बिहारी भाषा
**भोजपुरी भाषा
**मैथिली भाषा
**मगधी भाषा
*बंगाली भाषा
*आसामी भाषा
*विष्णूप्रिया मणिपुरी
*चित्तगाँगी भाषा
*उडिया भाषा

### दक्षिण क्षेत्र
*मराठी भाषा
*कोकणी भाषा
*सिंहला भाषा
*दिवेही भाषा

## बाह्य दुवे
*एथ्नॅलॉगवरील माहिती


वर्ग:इंडो-इराणी भाषासमूह
लग्न पहावे करुन

**लग्न पहावे करून** हा अजय नाईक दिग्दर्शित मराठी चित्रपट आहे. हा चित्रपट ४ ऑक्टोबर २०१३ रोजी प्रदर्शित झाला. 

## प्रमुख कलाकार
या मध्ये मुक्ता बर्वे, उमेश कामत, सिद्धार्थ चांदेकर व तेजश्री प्रधान यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत.

## कथानक
## गाणी
‘लग्न पहावे करून’चे संगीत दिग्दर्शन अजय नाईक यांनी केले आहे. ‘लग्न पहावे करून’चे संगीतवित्रण २ सप्टेंबर (साल?) रोजी शंकर - एहसान - लॉय यांच्या हस्ते झाले.

## पुरस्कार
## संदर्भ
छेदन (आयुर्वेद)

आयुर्वेदात, मानवी शरीराचा एखादा भाग किंवा मांसाचा अनावश्यक गोळा (ट्यूमर ईत्यादी) शरीरापासून कापून वेगळा करण्याच्या शल्यक्रिया तंत्रास **छेदन** असे म्हणतात.या तंत्राचे जनक सुश्रुत आहेत.

## हे सुद्धा पहा
* सुश्रुत
* सुश्रुत संहिता

## संदर्भ
वर्ग:आयुर्वेद
भेदन (आयुर्वेद)

आयुर्वेदात, मानवी शरीरास त्यातील कोणत्याही अवयवाच्या शल्यक्रियेसाठी तेथपर्यंत पोचण्यासाठी कापण्याच्या शल्यक्रिया तंत्रास **भेदन** असे म्हणतात.या शब्दाचा अर्थ शरीरास कोणत्याही शस्त्राने कापण्याची क्रिया करणे= भेदणे असा होतो.या  तंत्राचे जनक सुश्रुत आहेत.

## हे सुद्धा पहा
* सुश्रुत
* सुश्रुत संहिता

## संदर्भ
वर्ग:आयुर्वेद
न्यू यॉर्क रोखे बाजार

[250 px|इवलेसे|न्यू यॉर्क स्टॉक एक्सचेंजची [मॅनहॅटनमधील इमारत]]
**न्यू यॉर्क स्टॉक एक्सचेंज** () हा अमेरिकेच्या न्यू यॉर्क शहरामधील एक रोखे बाजार आहे. मॅनहॅटनच्या दक्षिण भागातील वॉल स्ट्रीट ह्या रस्त्यावर स्थित असलेला हा रोखे बाजार उलाढालीच्या दृष्टीने जगातील सर्वात मोठा असून येथे शेअर्सची देवाणघेवाण करणाऱ्या सर्व कंपन्यांचे एकत्रित बाजार मुल्य १६.६१३ निखर्व अमेरिकन डॉलर इतके आहे.

एन.वाय.एस.ई.ची सुरुवात ८ मार्च, इ.स. १८१७ रोजी झाली.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:अमेरिकेमधील रोखे बाजार
वर्ग:न्यू यॉर्क शहर
वर्ग:मॅनहॅटन
तळवट बोरगाव

## स्थान व विस्तार
हे गेवराई तालुक्यातील गाव असून या गावात येण्यासाठी बीड, गेवराई(राष्ट्रीय महामार्ग २११) मार्गावर असलेल्या पाडळशिंगी या गावाजवळून पाचेगाव  नंतर १०  किलोमीटर अंतरावर तळवट बोरगाव आहे. हे  गाव गेवराई शहरापासून २५ कि.मी तर बीड या जिल्हा मुख्यालयापासून ३२ कि.मी. दूर आहे.
## इतिहास
या गावाला "गाडे घोलपाचे बोरगाव" म्हणूनही ओळखले जात असे. सुमारे ९० वर्षापूर्वी येथे पटकी या साथीच्या रोगाची तीव्र साथ आली होती.  
या गावचा छोटा बाजार सोमवार या दिवशी भरत असे.३ कि.मी दक्षिणला असलेल्या कुक्कडगाव येथे मोठा बाजार भरतो. येथिल दगडाचे बांधकाम असलेली प्राचीन विहीर किंवा स्थानिक भाषेत *बारव* प्रसिद्ध आहे. येथे साळवे, गाडे, घोलप, गायकवाड, भिसे, शिंदे ,राऊत, आडनावाचे लोक राहतात.

## लोकसंख्या
इ.स.२०११ च्या जनगणनेनुसार एकूण ३९६ घरे आहेत. एकूण लोकसंख्या १८५९ असून पुरुष ९५३ तर स्त्रिया ९०६ आहेत. वयोगट ० ते ६ मधील बालकांचे एकूण गावाच्या लोकसंख्येच्या १३.७७% प्रमाण असून संख्या २५६ आहे.  स्त्री-पुरुष प्रमाण १००० पुरुषामागे ९५१ स्त्री असून ते महाराष्ट्र राज्याच्या ९२९ या सरासरी प्रमाणापेक्षा अधिक आहे.
## साक्षरता 
## लोकजीवन
### आहार
### पोशाख
### व्यवसाय
## बाजारपेठ
## परिवहन सुविधा
## शैक्षणिक सुविधा
# जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा,तळवट बोरगाव
# बोरगाव हायस्कूल,तळवट बोरगाव
## संदर्भ
वर्ग:बीड जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:गेवराई तालुक्यातील गावे
रॉबर्ट ब्राउनिंग

**रॉबर्ट ब्राउनिंग** (७ मे, इ.स. १८१२ - १२ डिसेंबर, इ.स. १८८९) हा इंग्लिश कवी होता. त्याचा जन्म इंग्लंडमध्ये थेम्स नदीच्या दक्षिणेला असलेल्या कॅम्बरवेल या गावी झाला. त्याचे आई-वडील हे पुराणमतवादी होते. ब्राउनिंग कुटुंब मध्यमवर्गीय होते. ब्राउनिंगचे बहुतेक शिक्षण घरीच झाले. त्याला चित्रकला व संगीत या विषयांमध्येही रस होता.

## वैवाहिक जीवन 
एलिझाबेथ बॅरेट या कवयित्रीवर रॉबर्ट ब्राउनिंगने उत्कट प्रेम केले. वयाच्या २७व्या वर्षी बॅरेटच्या कविता वाचून ब्राउनिंगने तिला पत्र लिहिले पण बॅरेट असाध्य रोगाने आजारी होती. त्यामुळे तिचे वडील तिला कुणालाही भेटू देत नसत. त्यामुळे रॉबर्ट-बॅरेट पत्रांद्वारे एकमेकांना भेटत. त्यातून त्यांचे प्रेम वाढत गेले. सरतेशेवटी सर्व अडथळ्यांवर मात करून, पळून जाऊन त्यांनी लग्न केले आणि इटलीत हे कविदांपत्य स्थायिक झाले. विवाहानंतर एलिझाबेथ व रॉबर्ट यांना एक मुलगाही झाला. परंतु सुखाचे हे दिवस फार काळ टिकले नाहीत. एलिझाबेथचा आजार पुन्हा बळावला आणि त्यातच तिचे इ.स. १८६१ साली निधन झाले. ब्राउनिंगच्या मेन अँड वुमेन या काव्यसंग्रहात त्याच्या इटलीत वास्तव्याला असतानाच्या प्रेमकविता आहेत.

पत्नीच्या निधनानंतर रॉबर्ट मुलासह इंग्लंडला परत आला. त्यानंतर त्याने त्याची *द रिंग अँड द बुक* ही प्रसिद्ध शोकात्म प्रेमकविता लिहिली. ही कविता नंतर चार खंडांत प्रकाशित झाली. 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इंग्लिश कवी
सुगताकुमारी

**सुगताकुमारी** (३ जानेवारी, इ.स. १९३४ - हयात) या मल्याळम भाषेत काव्यलेखन करणाऱ्या कवियित्री व लेखिका आहेत. त्यांचे आत्तापर्यंत पंधरा कवितासंग्रह व सहा कथासंग्रह प्रसिद्ध झालेले आहेत. त्यांना पर्यावरणवादी लेखिका म्हणूनही ओळखले जाते.

## जीवन 
सुगताकुमारींना सुशिक्षित, सुसंस्कृत आईवडील लाभले. त्यांचे वडील बोधेश्वरन ह्यांनी स्वातंत्र्य चळवळीत भाग घेतला होता. शिवाय ते कवी होते. आई व्ही.के. कार्तियायिनी या संस्कृत विद्वान होत्या. प्राध्यापिका आई आणि कवी असलेले वडील, असेअसल्याने, घरात साहित्यिक चर्चा नित्यनेमाने घडायच्या. त्यामुळे लहानपणीच सुगताकुमारी यांनी कवितालेखनाला सुरुवात केली, पण ती टोपणनावाने. त्यांच्या घरी शिक्षणानिमित्ताने श्रीकुमार नावाचा एक चुलतभाऊ राहत असे. त्याचे नाव धारण करून सुगताकुमारी लिहू लागल्या. त्यांच्या कविता वृत्तपत्रांत छापल्याही जाऊ लागल्या. आपण कविता करतो हे मैत्रिणींना समजले तर त्या आपल्यापासून दूर जातील आणि आपण एकट्या पडू, या भीतीमुळे त्यांनी त्या काळात स्वतःचे खरे नाव प्रकट केले नाही.

## कार्य 
स्त्रियांच्या मदतीसाठी व विकासासाठी सुगताकुमारी त्यांनी ‘अभयग्राम’ नावाची संस्था स्थापन केली. ‘सायलेंट व्हॅली बचाव’ आंदोलनात त्यांनी नेतृत्व केले होते. केरळ राज्य महिला आयोगाच्या प्रमुखपदीही त्या राहिलेल्या आहेत. ‘तालिरू’ या नियतकालिकाचे संपादनही त्यांनी बराच काळ केले.

## पुरस्कार 
* के.के. बिर्ला फाउंडेशनचा सरस्वती सन्मान (इ.स. २०१२) - मनालेधुतू (वाळूवरील लेखन) या काव्यसंग्रहासाठी.
* पद्मश्री पुरस्कार (इ.स. २००६)
* साहित्य अकादमी पुरस्कार (इ.स. १९७८) - रातरीमाझा या काव्यसंग्रहासाठी

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे 
*अभय
*‘तालिरू’ नियतकालिक
*Sugathakumari excerpts from an Interview 

वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते
वर्ग:मल्याळम साहित्यिक
वर्ग:पर्यावरणवादी
नॅसडॅक

[250 px|इवलेसे|[मॅनहॅटनच्या टाईम्स स्क्वेअरमधील नॅसडॅकची इमारत]]
**नॅसडॅक रोखे बाजार** (; पूर्वीचे संपूर्ण नाव: National Association of Securities Dealers Automated Quotations) हा अमेरिकेच्या न्यू यॉर्क शहरामधील एक रोखे बाजार आहे. मॅनहॅटनच्या दक्षिण भागात स्थित असलेला हा रोखे बाजार उलाढालीच्या दृष्टीने जगात दुसऱ्या क्रमांकावर (न्यू यॉर्क रोखे बाजाराखालोखाल) सर्वात मोठा असून येथे शेअर्सची देवाणघेवाण करणाऱ्या सर्व कंपन्यांचे एकत्रित बाजार मुल्य ४.४५ निखर्व अमेरिकन डॉलर इतके आहे.

४ फेब्रुवारी, इ.स. १९७१ रोजी सुरुवात झालेला नॅसडॅक हा जगातील पहिला इलेक्ट्रॉनिक शेअर बाजार होता. नॅसडॅक कॉम्पोझिट हा नॅसडॅकवरील सर्व कंपन्यांचा एकत्रित निर्देशांक आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:अमेरिकेमधील रोखे बाजार
वर्ग:न्यू यॉर्क शहर
यूटीसी±००:००

**यूटीसी±००:००** ही यूटीसीवर चालणारी प्रमाणवेळ आहे. ही वेळ प्रामुख्याने युनायटेड किंग्डम, पोर्तुगाल, आयर्लंड तसेच पश्चिम आफ्रिका खंडात वापरली जाते.

वर्ग:प्रमाणवेळा
बोईंग सी-१७ ग्लोबमास्टर ३

**बोईंग सी-१७ ग्लोबमास्टर ३** हे मोठ्या क्षमतेचे सैनिकी मालवाहू विमान आहे. मॅकडोनेल डग्लस या कंपनीने (आता बोईंगचा एक भाग) या विमानाची रचना १९८० व १९९० च्या दशकात अमेरिकन वायुसेनेसाठी केली. आता बोईंग कंपनी ही विमाने तयार करून अमेरिकेबरोबरच युनायटेड किंग्डम, ऑस्ट्रेलिया, कॅनडा, कतार, संयुक्त अरब अमिराती, नाटो तसेच भारताच्या वायुसेनांना विकते.

वर्ग:अमेरिकन बनावटीची विमाने
वर्ग:सैनिकी मालवाहतुकी विमाने
वर्ग:सैनिकी वाहतुकी विमाने
वर्ग:लढाऊ विमाने
वर्ग:भारतीय वायुसेनेची विमाने
वर्ग:भारतीय वायुसेनेची मालवाहू विमाने
वर्ग:बोईंग विमाने
यूटीसी+०९:००

**यूटीसी+९:००** ही यूटीसीच्या ९ तास पुढे चालणारी प्रमाणवेळ आहे. ही वेळ रशिया, पूर्व आशिया तसेच आग्नेय आशियामधील अनेक देशांमध्ये वापरली जाते.

## वापरकर्ते देश
### उत्तर आशिया
*रशिया - याकुत्स्क प्रमाणवेळ
**बुर्यातिया
**इरकुत्स्क ओब्लास्त

### पूर्व आशिया
*जपान
*दक्षिण कोरिया

### आग्नेय आशिया
*पूर्व तिमोर 
*इंडोनेशिया 
**मालुकू, उत्तर मालुकू
**पापुआ, पश्चिम पापुआ

### ओशनिया
*पलाउ

वर्ग:प्रमाणवेळा
क्रूझ (निःसंदिग्धीकरण)

*क्रूझ - फ्रान्स देशाच्या लिमुझे प्रदेशातील एक विभाग
*क्रूझ क्षेपणास्त्र - एक क्षेपणास्त्र
तोम्स्क

**तोम्स्क** () हे रशिया देशाच्या तोम्स्क ओब्लास्तचे मुख्यालय व सायबेरियामधील सर्वात जुन्या शहरांपैकी एक आहे. २०१० सालच्या गणनेनुसार येथील लोकसंख्या ५.२४ लाख इतकी होती.

रशियन प्रीमियर लीगमध्ये खेळणारा एफ.सी. तोम तोम्स्क हा फुटबॉल संघ येथेच स्थित आहे.

## हे सुद्धा पहा
*रशियामधील शहरांची यादी
## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
* Подробная карта Томской области
* Сайт города Томска
*

वर्ग:रशियामधील शहरे
वर्ग:तोम्स्क
वर्ग:तोम्स्क ओब्लास्त
कुरिल द्वीपसमूह

[300 px|इवलेसे|[ओखोत्स्कचा समुद्र व कुरिल द्वीपसमूह]]
300 px|इवलेसे|कुरिल द्वीपसमूहावरील बेटांचा बदललेला दावा
**कुरिल द्वीपसमूह** (; ) हा प्रशांत महासागरामधील एक द्वीपसमूह आहे. जपानच्या होक्काइदो बेटापासून रशियाच्या कामचत्का द्वीपकल्पापर्यंत  लांबीच्या क्षेत्रामध्ये पसरलेल्या ह्या द्वीपसमूहामध्ये ५६ बेटे असून त्यांचे एकत्रित क्षेत्रफळ  इतके आहे. २००३ साली येथील लोकसंख्या १६,८०० होती.

राजकीय द्र्ष्ट्या हा द्वीपसमूह रशियाच्या साखालिन ओब्लास्तचा भाग आहे परंतु येथील दक्षिणेकडील दोन मोठ्या बेटांवर जपानने हक्काचा दावा केला आहे.

वर्ग:रशियाचा भूगोल
वर्ग:द्वीपसमूह
वर्ग:प्रशांत महासागर
वर्ग:साखालिन ओब्लास्त
मॉस्को प्रमाणवेळ

**मॉस्को प्रमाणवेळ** ही रशिया देशाच्या ११ प्रमाणवेळांपैकी एक आहे. २६ ऑक्टोबर २०१४ पासून ही वेळ यूटीसी+०३:०० ह्या कालमानासोबत संलग्न आहे. २०११ ते २०१४ दरम्यान मॉस्को प्रमाणवेळ यूटीसी+०४:०० ह्या कालविभागावर चालत असे. रशियामध्ये उन्हाळी प्रमाणवेळ वापरात नसल्यामुळे संपूर्ण वर्षभर मॉस्को प्रमाणवेळ एकाच काममानावर असते.

मॉस्को प्रमाणवेळ रशियाच्या पश्चिमेकडील बहुतेक सर्व युरोपीय भागात वापरात आहे व मॉस्को, सेंट पीटर्सबर्ग, सोत्शी इत्यादी मोठी शहरे ह्याच प्रमाणवेळेवर आहेत.

सरकारी पातळीवर देखील मॉस्को प्रमाणवेळेला रशियामध्ये मोठे महत्त्व आहे. सायबेरियन रेल्वेसहित रशियामधील सर्व रेल्वे मॉस्को प्रमाणवेळेवर धावतात. तसेच रशियामधील इतर प्रमाणवेळा मॉस्को प्रमाणवेळेच्या संदर्भात सांगितल्या जातात.

वर्ग:प्रमाणवेळा
वे
वर्ग:मॉस्को
कोमी भाषा

**कोमी** ही रशिया देशातील कोमी प्रजासत्ताकाच्या दोन अधिकृत भाषांपैकी एक भाषा आहे. ह्या भाषेच्या प्रमुख दोन बोलीभाषा असून रशियामधील सुमारे २.२ लाख लोक ही भाषा वापरतात. ही भाषा उद्मुर्त भाषेसोबत मिळतीजुळती आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

वर्ग:युरली भाषा
वर्ग:रशियामधील भाषा
एब्रो नदी

**एब्रो** किंवा **एब्रे** (स्पॅनिश: *Ebro*, कातालान: *Ebre*) ही आयबेरियन द्वीपकल्पावरील एक प्रमुख नदी आहे. ही नदी स्पेनमधील कांताब्रिया स्वायत्त संघातल्या *फॉंतिब्रे* या ठिकाणी उगम पावते व आग्नेय दिशेस वाहत जाऊन *तारागोना* या शहराजवळ भूमध्य समुद्रास मिळते. पाण्याच्या विसर्गाच्या मोजणीनुसार ही स्पेनातील सर्वांत मोठी नदी आहे. 

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:स्पेनमधील नद्या
महाराष्ट्रातील राज्य संरक्षित स्मारके

महाराष्ट्र शासनाच्या पुरातत्त्व खात्यामार्फत सांस्कृतिक वारसा जतन करण्यासाठी महाराष्ट्र राज्यातील काही विशिष्ट ऐतिहासिक वास्तू, इमारती, स्मारके, जागा संरक्षित केल्या जातात. अशा ठिकाणांना **महाराष्ट्रातील राज्य संरक्षित स्मारके** म्हणले जाते. या ठिकाणांची देखभाल आणि संरक्षणाचे काम महाराष्ट्र शासनाचे पुरातत्त्व खाते करते.

भारतीय पुरातत्त्व विभागामार्फतही अशाच महाराष्ट्रातील काही विशिष्ट ऐतिहासिक वास्तू, इमारती, स्मारके, जागा संरक्षित केल्या जातात. अशा ठिकाणांना महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारके म्हणले जाते. या राष्ट्रीय संरक्षित स्मारकांच्या देखभाल आणि संरक्षणाचे काम भारत सरकारचे पुरातत्त्व खाते करते.

## राज्य संरक्षित स्मारके 
|}

वर्ग:महाराष्ट्रातील राज्य संरक्षित स्मारके
ग्यॉटफ्रीड लिब्नित्झ

**ग्यॉटफ्रीड विल्हेल्म लिब्नित्झ** ( or ) (जुलै १, १६४६ – निव्हेंबर १४, १७१६) हा जर्मन गणितज्ञ व तत्त्वज्ञानी होता. गणिताच्या व तत्त्वज्ञानाच्या इतिहासात त्याचे नाव ठळक होते.

## संदर्भ
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सुवर्णभूमी विमानतळ

**सुवर्णभूमी विमानतळ** (थाई: ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ)  हा थायलंड देशामधील सर्वात मोठा व प्रमुख आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे. हा विमानतळ बँकॉक शहराच्या २५ किमी पूर्वेस समुट प्राकान प्रांतामधील बांग फिल ह्या शहरामध्ये स्थित आहे. २०१२मध्ये ५ कोटींहून अधिक प्रवाशांची वाहतूक करणाऱा सुवर्णभूमी विमानतळ आशियाातील सहाव्या तर जगातील १४व्या क्रमांकाचा वर्दळीचा विमानतळ आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:थायलंडमधील विमानतळ
वर्ग:बँकॉक
नाना वाडा

200px|right|thumb|नाना वाडा बाहेरील दृश्य
200px|right
100px|right
*बाळाजी जनार्दन भानू* ऊर्फ नाना फडणवीस यांच्या इ.स.१७८० साली स्वतःकरता बांधलेल्या शनिवार वाड्याच्या मागील बाजूस बांधलेल्या वाड्यास **नाना वाडा** असे म्हणतात. पेशवेकालीन आणि ब्रिटिशकालीन बांधकामांचा संगम या वास्तूमध्ये आहे.

## इतिहास
### न्यू इंग्लिश स्कूल
डेक्कन एज्युकेशन सोसायटीच्या न्यू इंग्लिश स्कूलचे वर्ग एप्रिल इ.स. १८८२ ते  डिसेंबर इ.स. १९५३ या काळात नानावाड्यात भरत.
१९०७ मध्ये ब्रिटिशकाळात या वाड्याच्या मागील भागात न्यू इंग्लिश स्कूल या शाळेची इमारत बांधण्यात आली.

## संदर्भ
वर्ग:पुण्यातील इमारती व वास्तू
विवेक लागू

**विवेक लागू** (ऑक्टोबर १५, १९५३ - १९ जून, २०२५) हे मराठी नाटककार आणि नाट्यअभिनेते होते. नाट्य-चित्रपट अभिनेत्री रीमा लागू यांचे ते पती होते. दिनांक १९ जून २०२५ रोजी त्यांचे देहावसान झाले.

लागू यांचा विवाह रीमा लागू यांच्याशी १९७८ मध्ये झाला होता. परंतु लवकरच ते वेगळे झाले. २०१७ साली रीमा लागू यांचे निधन झाले. या जोडप्याला एक मुलगी देखील आहे, मृण्मयी लागू वैकुल असं तिचं नाव असून तिने 'थप्पड', 'स्कुप' सारख्या चित्रपटांचं लेखन केलं आहे.

## विवेक लागू यांचा अभिनय असलेली नाटके:
* अबोल झाली सतार
* आपलं बुवा असं आहे
* कोपता वास्तुदेवता
* जंगली कबूतर
* ती वेळच तशी होती
* बीज
* रानभूल
* सूर्यास्त
* स्पर्श

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे 
*

वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:मराठी अभिनेते
वर्ग:इ.स. १९५३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू
चुवाश भाषा

**चुवाश** ही रशिया देशातील चुवाशिया प्रजासत्ताकाच्या दोन अधिकृत भाषांपैकी एक भाषा आहे. ही भाषा प्रामुख्याने चुवाश वंशीय लोक वापरतात.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

वर्ग:तुर्की भाषासमूह
वर्ग:रशियामधील भाषा
ईशान्य इंग्लंड

[250 px|इवलेसे|[युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थान असलेले ड्युरॅम कॅथेड्रल]]
**ईशान्य इंग्लंड** हा इंग्लंड देशामधील ९ भौगोलिक प्रदेशांपैकी एक आहे. नावाप्रमाणे हा प्रदेश ग्रेट ब्रिटन बेटाच्या ईशान्य भागात उत्तर समुद्राच्या किनाऱ्यावर स्थित आहे. क्षेत्रफळानुसार इंग्लंडमध्ये आठव्या तर लोकसंख्येनुसार नवव्या क्रमांकावर असलेल्या ईशान्य इंग्लंडमध्ये आठ काउंटी आहेत.

## विभाग
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:इंग्लंडचे प्रदेश
विजय चोरमारे

**विजय चोरमारे** हे मराठी पत्रकार आणि कवी आहेत. १९८७ साली दैनिक सकाळ मधून त्यांनी पत्रकारितेची सुरुवात केली. लोकमत (कोल्हापूर आणि मुंबई) आणि त्यानंतर प्रहार (मुंबई) या वृत्तपत्रांमध्ये त्यांनी नंतर काम केले. तसेच महाराष्ट्र टाइम्सच्या कोल्हापूर आवृत्तीचे ते निवासी संपादक होते.( ऑगस्ट २०१२ ते फेब्रूवारी २०१५).  महाराष्ट्र टाइम्सच्या मुंबई आवृत्तीकडे वरिष्ठ सहाय्यक संपादक (मार्च २०१५ ते मार्च २०२१).

## साहित्य 
* कवितासंग्रह - पापण्यांच्या प्रदेशात, शहर मातीच्या शोधात, आतबाहेर सर्वत्र आणि स्तंभसूक्त

* हिंदी कवी प्रियदर्शन यांच्या ‘नष्ट कुछ भी नही होता’ या कवितासंग्रहाचा मराठी अनुवाद - काहीच नष्ट होत नसतं - शब्दालय प्रकाशन, श्रीरामपूर
* आतबाहेर सर्वत्र या कवितासंग्रहाचा हिंदी अनुवाद - भीतर बाहर सर्वत्र (टिकम शेखावत, बोधि, प्रकाशन जयपूर)

* चरित्रलेखन - देवाशपथ खरं लिहिन (अभिनेते आणि चित्रकार चंद्रकांत मांडरे यांचे आत्मचरित्र), मुजरा (शाहीर पिराजीराव सरनाईक यांचे आत्मचरित्र) आणि माझी संघर्षयात्रा (प्रा. एन. डी. पाटील यांचे आत्मचरित्र).

* संशोधन - स्त्री सत्तेची पहाट ( पंचायतराज व्यवस्थेतील स्त्रियांच्या कामाचा अभ्यास)

* संपादन - महाराष्ट्राचे राजकारण - नवे संदर्भ, स्वातंत्र्योत्तर महाराष्ट्रातील परिवर्तन, कर्तृत्त्ववान मराठा स्त्रिया.
* राजकीय - ओल्ड मॅन इन वॉरः शरद पवार

## पुरस्कार 
* पत्रकारिता-

१) के. के. बिर्ला फाउंडेशन, नवी दिल्ली यांची फेलोशिप, २) पंडित दीनदयाळ उपाध्याय ग्रामीण विकास शिष्यवृत्ती, ग्रामीण विकास मंत्रालय, भारत सरकार, ३) सरोजिनी नायडू पुरस्कार (हंगर प्रोजेक्ट, नवी दिल्ली), ४) ग. गो. जाधव उत्कृष्ट पत्रकारिता पुरस्कार, महाराष्ट्र सरकार, ५) तरवडी (जि. अहमदनगर) येथील दीनमित्रकार मुकुंदराव पाटील पुरस्कार इत्यादी.

* साहित्य - 
* **आतबाहेर सर्वत्र** या पुस्तकासाठी -१) इंदिरा संत पुरस्कार, महाराष्ट्र सरकार आणि इतर सहा पुरस्कार. **शहर मातीच्या शोधात** या पुस्तकासाठी - १) यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान पुरस्कार, पुणे, २) बालकवी पुरस्कार, धरणगाव, जि. जळगाव  **स्त्रीसत्तेची पहाट** या पुस्तकासाठी - गुणीजन साहित्य पुरस्कार, औरंगाबाद.

पटना (बिहार) येथील नई धारा नियतकालिकाच्यावतीने नई धारा रचना सन्मान (२०१८) 

## संदर्भ