open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
महावेली नदी

**महावेली** ही ३३५ किमी (२०८ मैल) लांबीची नदी असून ती श्रीलंकेतील सर्वात लांब नदी आहे. स्थानिक भाषेत या नदीला महावेली गंगा असे म्हणले जाते. या नदीचे पाणलोट क्षेत्र विस्तीर्ण असून बेटाच्या एकूण भागापैकी जवळजवळ एक पंचमांश भाग त्याने व्यापला आहे. या नदीचा उगम देशाच्या पश्चिमेकडील हॅटन पठारावर पोलवतुरा या दुर्गम गावात होतो. ही नदी ईशान्य किनाऱ्यावरील त्रिंकोमालीच्या खाडीमार्गे बंगालच्या उपसागराला मिळते. त्रिंकोमाली हे नैसर्गिक बंदर असून जगातील खोल समुद्रावरील बंदरांपैकी एक आहे.

## महावेली विकास कार्यक्रम
श्रीलंकेच्या इतिहासातील सर्वात मोठा प्रकल्प असणारा महावेली विकास कार्यक्रम १९६१ साली आखण्यात आला. प्रत्यक्ष कामाला सुरुवात १९६४ साली झाली. या कार्यक्रमाचे मुख्य उद्देश जलविद्युत शक्ती निर्मिती, पूर नियंत्रित करणे, शुष्क क्षेत्रासाठी सिंचन सुविधा देणे, जमीनहीन आणि बेरोजगार कुटुंबांची निर्मिती करणे, मानवी वस्तीसाठी आवश्यक असलेल्या भौतिक आणि सामाजिक संरचनेची निर्मिती करून विकास करणे. महावीली नदी स्थानिक शेती उत्पादनात वाढ आणि लोकांसाठी रोजगाराच्या संधी निर्माण करणे इतर अपेक्षित उद्देशांमध्ये होते.

## सुरुवात 
सन १९६१ मध्ये सिरिमावो भंडारनायके सरकारने संयुक्त राष्ट्राकडे महावेली गंगा नदी खोरे आणि कोरडवाहू क्षेत्रांची पाहणी करण्यास विशेष निधीतून मदत देण्यासाठी विनंती केली. १९६४ मध्ये निधी मंजूर करण्यात आला. हे सर्वेक्षण दोन टप्प्यात करण्यात आले : १९६५ ते १९६७ च्या दरम्यानच्या पहिल्या टप्प्यात संपूर्ण प्रकल्प क्षेत्राच्या प्रत्यक्ष भेटी देऊन मास्टर प्लॅनची ​​रूपरेषा विकसित करण्याच्या हेतूने सिंचन आणि जलविद्युत प्रकल्पांसाठी जलस्रोतांचे आराखडे केले गेले. १९६८ मध्ये दुसऱ्या टप्प्यात संपूर्ण योजनेसाठी तीन टप्पे निश्चित करून तपशीलवार डिझाइन तयार करण्यात आले.

पहिला टप्पा १९७६ मध्ये पूर्ण झाला. ज्यामध्ये पोलगोल्ला आणि बोवटेना येथे वळण बांध, उकुवेला येथे ४० मेगावॅटचा जलविद्युत प्रकल्प आणि सुमारे ५२,७०० हेक्टर जमिनीला सुधारित सिंचनाची सोय यांचा समावेश आहे.

## गतिमान महावेली कार्यक्रम
महावेली विकास कार्यक्रमाची अंमलबजावणी मूळ योजनेनुसार केली असती तर १९७५ पासून पुढची ३० वर्षे सुरू राहिली असती. तथापि, १९७७ मध्ये नव्याने नियुक्त जे. आर. जयवर्धने सरकारने हा वेग वाढवून ६ वर्षांच्या मुदतीत तो पूर्ण करण्याचे ठरविले. त्यानुसार एक्सलरेटेड महावेली प्रोग्राम (एएमपी) १९७७ मध्ये मास्टर प्लॅनच्या पुनरावृत्तीसह कार्यान्वित करण्यात आला. ज्यामध्ये कोटमले, व्हिक्टोरिया, मदुर ओया, रांदेनिला या चार मुख्य धरणांसह इतर १२ प्रकल्पांचा समावेश होता. १९७९ मध्ये प्रभावी अंमलबजावणीसाठी श्रीलंकेच्या संसदेने ‘महावेली प्राधिकरण, श्रीलंका’ची स्थापना एका अध्यादेशाद्वारे केली.

## चित्रदालन

File:View from Hanthana2.JPG|उंचावरून दिसणारे दृश्य
File:Mahaweli River at sunken city of Teldeniya victoria reservoir sri lanka.JPG|व्हिक्टोरिया धरणाच्या तेल्देनिया या बुडीत क्षेत्रातील दृश्य
File:River Mahaweli at Katugastota.jpg|कातूगस्तोता या सखल प्रदेशातील दृश्य  

## संदर्भ
वर्ग:आशियातील नद्या
वर्ग:श्रीलंकेतील नद्या
जोगोवा सेवा समिती

**जोगोवा सेवा समिती** ही महाराष्ट्रातील भटक्या विमुक्तांमधील भिक्षेकरी जमातींची संघटना आहे. २०१४ साली भटक्या विमुक्तांमधील भिक्षेकरी जमातींनी याची सुरुवात केली आहे. माणिकराव रेणके व त्यांचे सहकारी या समितीत काम करतात. जोगोवा सेवा समितीमधील **जोगोवा** हा शब्द **जो**शी, **गों**धळी व**वा**सुदेव या तीन जातींच्या आद्यक्षरावरून घेण्यात आला आहे.

नांदेड, ठाणे, औरंगाबाद, वाळुजपंढरपूर, जालना, जाफ्राबाद, खासगाव इ. ठिकाणी या संघटनेच्या शाखा आहेत.

## इतिहास व उद्देश
७ जून २०१४ रोजी ही संघटना नांदेड येथे स्थापन करण्यात आली. जोगोवा सेवा समितीने जोशी, गोंधळी व वासुदेव हे तिन्ही समाज एक छताखाली आणले. माणिकरावजी रेनकेसाहेब व इतर समाजातील २ जणांनी या एकत्रित होऊन आपल्या भिक्षेकरी समाजासाठी ही समिती स्थापन केली. समाजातील शैक्षणिक व समाजातील समाज बांधवांना एकत्रित राहून काम करण्याची
विचारधारा मांडली. महाराष्ट्रात आपल्या समाजाला शासनातील योजनांत व लोककलावंतांना आकाशवाणी केंद्रांवर प्रोत्साहन मिळून मानधन मिळावे. समाजावर होणारे अत्याचार थांबावे म्हणून जोगोवा सेवा समिती महाराष्ट्र राज्यात काम करत आहे.                                 
                            
### उद्देश
# समाजातील लोकांचे प्रबोधन करण्यासाठी मेळावे, परिषद, कार्यशाळा, अधिवेशन इ.आयोजित करणे.
# समाजातील समस्या, दारिद्रय, मागासलेपणा शासनाच्या निदर्शनास आणून देण्यासाठी सर्वेक्षण करून अहवाल सादर करणे.
# समाजातील समाजिक राजकीय आर्थिक व सांस्कृतिक समस्या शासनाच्या निदर्शनास आणून देणे.

## संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रामधील संघटना
सुक्या हाडांचा दृष्टान्त

उजवे|इवलेसे|243x243अंश|Engraving of "The Vision of The Valley of The Dry Bones" by Gustave Doré
**सुक्या हाडांचा  घाटात दृष्टान्त वा Vision of the Valley of Dry Bones (or The Valley of Dry Bones or The Vision of Dry Bones) **यहेज्केलच्या पुस्तकातील 37 व्या अध्यायात एक भविष्यवाणी आहे. या अध्यायातील एका भविष्यवाणीचे वर्णन संदेष्टा यहेज्केलला एका स्वप्नासारखे-स्वप्न-यथार्थवादी-नैसर्गिक चित्रणाने व्यक्त केले.

त्याच्या दृष्टान्तामध्ये संदेष्टा स्वतःला कोरड्या मानवी हाडे असलेल्या खोऱ्यात उभा होता. त्याला भविष्यवाणी करण्यास सांगितले जाते. त्याच्या आधी हाडे मानवी आकृतीत जोडतात, नंतर हाडे स्नायुबंध ऊतक, मांस आणि त्वचेला झाकतात. मग देव(परमेश्वर) संदेष्ट्यांना हाडे घोषित करतो की इस्राएली लोक निर्वासन करतात आणि या मानव आकृत्यांना पुनरुत्थित करण्यासाठी, त्यांना पुनरुत्थित करण्यासाठी आणि त्यांना इस्राएली भूमीत आणण्यासाठी संदेष्ट्याला आज्ञा करतात.

## संदर्भ 
बायबल
वर्ग:बायबल
अरुण गवळी

**अरुण गुलाब गवळी** म्हणून ओळखले जाणारे, एक भारतीय राजकारणी, अंडरवर्ल्ड डॉन आणि माजी गुंड आहेत. इ.स. १९७९ च्या दशकात गवळी आणि त्याचा भाऊ किशोर मुंबई अंडरवर्ल्डमध्ये दाखल झाले, जेव्हा ते भायखळा, परळ आणि सात रास्ता या मध्य मुंबई भागात कार्यरत असलेल्या रामा नाईक आणि बाबू रेशीम यांच्या नेतृत्वात असलेल्या “भायखळा कंपनी” मध्ये दाखल झाले. इ.स. १९८८ मध्ये, रामा नाईक पोलिसांच्या चकमकीत ठार झाल्यानंतर, गवळी यांनी ती टोळी ताब्यात घेतली आणि दगडी चाळ या त्यांच्या निवासस्थानापासून ती चालू केली. त्याच्या नियंत्रणाखाली या टोळीने मध्य मुंबई भागातील बहुतेक गुन्हेगारी कारवायांवर नियंत्रण ठेवले. ऐंशी आणि नव्वदच्या दशकाच्या उत्तरार्धात, गवळीची टोळी दाऊद इब्राहिमच्या डी-कंपनी टोळीशी सामर्थ्य संघर्षात सहभागी झाली होती. इ.स. १९९७ मध्ये गवळी यांनी अखिल भारतीय सेना या पक्षाची स्थापना केली.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:मुंबई
इराणी खाद्यसंस्कृती

**इराणी खाद्यसंस्कृती** म्हणजे आशियातील इराण या देशातील वैविध्यपूर्ण खाद्यपदार्थ होत.इराणमधील स्वयंपाकाच्या विविध पद्धतींचा यामध्ये अंतर्भाव होतो. यालाच पर्शियातील खाद्यसंस्कृती असेही संबोधिले जाते.इराणमधील एक लहान वांशिक समूह असूनही पर्शियातील खाद्यपदार्थ हे इराणी संस्कृतीचा महत्त्वाचा घटक बनले आहेत.
ऐतिहासिकदृष्ट्या विचार करता इराणच्या खाद्यसंस्कृतीवर कोकेशिया, तुर्की,ग्रीक मध्य आशिया आणि रशिया या शेजारील राष्ट्रांच्या खाद्य परंपरेचा प्रभावही आहे. इराणमधील खाद्यसंस्कृती भारतातील आणि पाकिस्तानातील मुघल साम्राज्यातही स्वीकारली गेली. 
## वैशिष्ट्ये
इराणी खाद्यपदार्थ हे मुख्यतःभात आणि मांस, भाज्या आणि दाणे  यांचे मिश्रण असते.मसाल्यात नेहमी कोरड्या वनस्पती, फळे यांचा वापर केला जातो. डाळिंब, दालचिनी, आप्रेकोट, पार्सेली या भाज्या आणि फळे वापरली जातात.सुके लिंबू,केशर आणि इतर थोडेसे आंबट चवीचे पदार्थ, दालचिनी यांचा सढळ वापर इराणी स्वयंपाकात केला जातो. उत्तर इराण आणि संपन्न कुटुंबात भात हे मुख्य अन्न असून उर्वरित इराणमध्ये पावाचे प्रकार अधिक प्रचलित आहेत. 
**पोलाव-** या प्रकारात भातामध्ये काहीतरी मिश्रण, भाज्या घातलेल्या असतात.

**चेलो-** यामध्ये भाज्या किंवा मांसाचे सार किंवा कबाब याच्याबरोबर भात खाल्ला जातो.

**कातेच-**- या प्रकारात भात शिजवताना त्यातील संपूर्ण पाणी शोषले जाईपर्यंत तो शिजविला जातो.

**दामे-** - हा प्रकार कातेच पद्धतीनेच शिजविला जातो मात्र त्यात तांदुळाच्या बरोबरच सुरुवातीलाच भाज्यातील दाणे किंवा अन्य धान्य हे घालून  शिजविले जाते.

## पाव
भाताच्या खालोखाल इराणमध्ये विविध प्रकारचे पाव हे मुख्य अन्न आहे.
 
**लवश**- सामान्यपणे इराणमध्ये खाण्यासाठी तयार केला जाणारा पाव

**तनूर**- भट्टीमध्ये तयार केला जाणारा प्रकार

**सांगक**-चौकोनी आकाराचा दगडावर भाजला जाणारा पाव

**कोमाज**- जिरे, हळद आणि गोड खजूर यांचे मिश्रण असलेला पाव

## कबाब
भात किंवा पाव यांच्याबरोबर इराणमध्ये कबाब खाल्ले जातात.चेलो कबाब  हा पदार्थ इराणचा प्रसिद्ध पदार्थ आहे. कबाब हे मांसापासून तयार केले जातात. पार्सेली, कांदा, डाळिंबाचा रस, अक्रोडाची पूड आणि मसाल्याचे पदार्थ हे कोंबडी, बकरी यांच्या मांसात घालून कबाब तयार केले जातात.

## पेय आणि अन्य पदार्थ
बदाम पूड, साखर आणि केशर घातलेली बिस्किटे, केशर आणि दाण्याचे कूट घातलेले बिस्कीट, तांदळाच्या पिठाची बिस्किटे, कुलचा असे अन्य पदार्थ इराणच्या खाद्य संस्कृतीचा भाग आहेत. 
इसवी सनाच्या सातव्या शतकात इराणमध्ये चहाचे उत्पादन मोठ्या प्रमाणावर होत असे. घरी आलेल्या पाहुण्यांचे स्वागत चहा देऊन केले जाते. चहा पिण्याआधी साखरेचा छोटा चौकोन तोंडात ठेवण्याची पद्धत इराणमध्ये आहे. 
या जोडीने उग्र आणि कडक गंधाची कॉफी इराणमध्ये प्यायली जाते. इराणमध्ये तुर्की कॉफी प्रसिद्ध आहे. 
नवव्या शतकापासून शिरझी वाईन हे पेय इराणमध्ये प्रसिद्ध आहे.

## पाककृती पुस्तके
इराणमध्ये अब्बासिद खलिफा यांच्या काळात "Manual on cooking and its craft" हे पाककृती पुस्तक लिहिले गेले. अब्बास यांनी लिहिलेले  "The substance of life, a treatise on the art of cooking" हे पुस्तकही प्रसिद्ध आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:इराण
वर्ग:खाद्यपदार्थ
रोशन जफर

**रोशन जफर** ह्या पाकिस्तानातील सामाजिक कार्यकर्त्या आहेत. स्त्रियांना आर्थिकदृष्टया सक्षम करणे हा त्यांच्या कामाचा उद्देश आहे. त्यासाठी त्यांनी पाकिस्तानात कश्फ या संस्थेची स्थापना केली.  जफर ह्या व्हार्टन बिझिनेस स्कूल, पेंसिल्वेनिया विद्यापीठाच्या पदवीधर असून येल विद्यापीठातून त्यांनी विकास अर्थशास्त्र विषयातील पदव्युत्तर पदवीही घेतली आहे.  

## पार्श्वभूमी
पाकिस्तानातील वेगाने वाढत असलेली लोकसंख्या १४० दशलक्ष पर्यंत पोचली आहे आणि लोकसंख्येच्या वाढीबरोबरच सकल राष्ट्रीय उत्पादन हे देखील प्रश्नांकित आहे. पाकिस्तान जगातील "कमी कमाईच्या अर्थव्यवस्थेच्या" श्रेणीत आहे. प्रति व्यक्तिमागे त्यांचे उत्पादन आणि उत्पन्न याचा स्तर इंडोनेशिया आणि फिलिपाईन्स या देशांच्या तुलनेत अर्ध्याहून कमी आहे.  ग्रामीण भागात प्रामुख्याने सामूहिक शेती केली जाते. ग्रामीण भागात पोहोचतात आणि मूलभूत आरोग्य आणि शैक्षणिक सुविधा कमी प्रमाणात उपलब्ध असतात.
ग्रामीण भागातील महिलांची परिस्थिती याहून बिकट आहे. महिलांना त्यांच्या स्वतःच्या आणि त्यांच्या मुलांसाठी चांगले जीवन आणि संधी शोधण्यासाठी खूपच अडथळे येतात. ग्रामीण स्त्रियांसाठी साक्षरता दर अत्यंत कमी आहे. उपलब्ध असलेल्या अनेक शैक्षणिक संधी केवळ पुरुषांना मिळतात. त्यांच्या सांस्कृतिक परंपरा जशा त्याला अनुकूल नाहीत तसेच इतर आर्थिक स्त्रोतांपर्यंत पोहोचणे देखील अवघड आहे. अशा पार्श्वभूमीवर स्त्रिया व मुलींसाठी प्रशिक्षण देणे, त्यांना अर्थसहाय्य करणे आणि आर्थिकदृष्टया सक्षम करण्यासाठी कश्फ काम करते. तिच्या देशात महिलांना रोजगाराच्या मर्यादित संधी असताना तिच्या कार्यालयात फक्त महिलाच काम करतात हे देखील विशेष आहे.  

## कामगिरी
बांग्लादेशातील सूक्ष्मवित्त या विषयातील प्रणेते महंमद युनूस यांच्याशी संपर्क साधून जफर यांनी कामाला सुरुवात केली. ग्रामीण भागांमध्ये गरीब महिलांना नवीन आर्थिक संधी देण्यासाठी मायक्रो-क्रेडिट प्रोग्राम्स हे एक महत्त्वाचे साधन आहे अशी रोशन झफर यांना खात्री पटली. त्यांच्या संस्थेत महिलांसाठी आणि स्त्रियांसाठी घरगुती, सूक्ष्म-स्तरीय बँकिंग आणि कर्ज देणारी कार्ये एकत्रित केली गेली.
  
रोशन जफर यांनी कश्फ ही संस्था १९९६ साली सुरू केली. या संस्थेच्या त्या कार्यकारी संचालिका आहेत. संस्था सुरू करण्याआधी त्या अनेक वर्षे इस्लामाबाद येथून जागतिक बँकेसाठी पाणी आणि स्वच्छता विभागात काम करत होत्या.  पाकिस्तानातील काही मोजक्या लोकांना सामाजिक उद्योजकता या विषयातली आंतरराष्ट्रीय मानाची अशोका ही शिष्यवृत्ती प्राप्त झाली. जफर या त्यांच्यापैकी एक आहेत.

## पुरस्कार
पाकिस्तान येथील सूक्ष्मवित्त ‍‍‍- मायक्रो फायनान्स ‌‍ क्षेत्रातील नाविन्यपूर्ण नवकल्पनांसाठी कश्फ फाउंडेशन यांना ग्रामीण फाऊंडेशन-यूएसए यांनी मायक्रोफाइनान्स एक्सेलन्स अवॉर्ड देऊन गौरव केला. त्यांना २००५ मध्ये ९८ देशांमधून मायक्रोक्रेडिट २००५ साठीचा एजीफंड इंटरनॅशनल पुरस्कार मिळाला. जफर यांना पाकिस्तानच्या राष्ट्रपतींनी पाकिस्तानच्या सर्वोच्च नागरिक पुरस्कारांपैकी एक, ताघा-ए-इम्तियाझ याने पुरस्कृत केले आहे.  विकास आणि महिला सशक्तीकरण क्षेत्रात काम केल्याबद्दल त्यांना २००७ मध्ये सामाजिक उद्योजकतेसाठी स्कोल अवॉर्डही देण्यात आला. 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पाकिस्तानी महिला
वर्ग:सामाजिक कार्यकर्त्या
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सटवाई

**सटवाई देवी **ही देवी नवजात शिशू बालकांचे भविष्यलेखन करणारी देवता आहे असा हिंदू पुराण कथांमध्ये लिहिले आहे.या आई सटवाई देवीस सटवी, सटुआई, सटवीका इत्यादी नावांनी ओळखले जाते. नशीब देवता असेही म्हणतात. सर्वसाधारण पणे बाल अथवा बालिकेचे जन्माचे सहावे दिवशी या देवीची पूजा करण्यात येते. असा एक समज आहे कि सटवाई देवी ही  कोणत्याही रूपाने येऊन त्या बालकाचे विधीलिखित लिहिते.एक कोरा पांढरा कागद व टाक/पेन पूजेच्या ठिकाणी ठेवले जाते. झोपेत हसणाऱ्या बाळास 'सटवाई हसविते' असाही एक समज आहे. मराठवाड्यातील ग्रामीण भागात या देवीची पूजा जास्त प्रचलित आहे.
ताई सटवाई देवी मराठवाड्यातील  अनेक गावांची ग्रामदेवता आहे.हिच्या देवळाचे सहसा बांधकाम करीत नाहीत. फक्त आडोसा असतो.
सटवाई देवीचे माहेर मराठवाड्यातील लातूर जिल्ह्यात असुन देवी जास्तीत जास्त लातूर जिल्ह्यात संचार करीत असते.

देवी सटवाई हिच नशीब देवता , भाग्य देवता , मृत्यू देवता व आयुष्य देवता व भविष्य देवता या नावांनी ओळखली जाते.

"सटीचा लेखाजोखा, न चुके ब्रम्हादिका" अशी एक म्हण या देवीबाबत प्रचलित आहे.
देवी सटवाई ताई सटवीकेचे  माहेर जन्मस्थान , मराठवाड्यातील लातूर जिल्ह्यात असुन ते आजही गुप्त रहस्य आहे. देवी सटवाई ही महार जातीतील आराध्यदैवता म्हणून ओळखली जाते. हिंदू पुराण कथांमध्ये भगवान ब्रह्मदेवाची बहिण हिच देवी सटवाई आहे. देवी सटवाई मातेचे कार्य व दैविक अधिकार खालीलप्रमाणे.-

*(१) मनुष्याचे नशीब लिहिणे व नशीब पुसणे.

*(२) मनुष्याचे आयुष्य कमी करणे किंवा वाढवणे.

*(३) मनुष्याच्या जन्म व मृत्यूची नोंद करणे.

*(४) मनुष्याचे आयुष्य कमी जास्त करणे.

*(५) आपल्या भक्तांचे रक्षण व संरक्षण करणे.

*(६) मनुष्याच्या जीवनात संकटे देणे.

*(७) समाजातील वाईट लोकांना दैविक मृत्यू दंडाची शिक्षा देऊन ह्दयविकार घडवून देणे. तसेच दैविक अपघात घडवणे.

*(८) पृथ्वीवरील लोकांच्या जन्म आणि मृत्यूच्या तारखा नोंद करून संवर्गातील देवी देवतांना कळवणे.

पवित्र हिंदू धर्म संहितेनुसार देवी सटवाई मातेला मानाचं स्थान आहे.

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
*सटवाई.ऑर्ग

वर्ग:हिंदू संस्कृती
अब्दुल कादर मुकादम

अब्दुल कादर मुकादम हे राजकीय, सामाजिक घडामोडींचे अभ्यासक असून मुस्लिम समाजाच्या प्रश्नावर त्यांचा विशेष अभ्यास आहे. महाराष्ट्रातल्या रायगड जिल्ह्यातील रेवदंडा येथे १४ जून १९३० रोजी त्यांचा जन्म झाला. मुंबईच्या सेंट झेवियर्स काॅलेजमधून त्यांनी तत्त्वज्ञान विषय घेऊन बीए केले, व यानंतर पुणे विद्यापीठातून मराठी साहित्यात एमए केले. 

मुकादम हे १९७०पासून महाराष्ट्रातील सुधारणावादी चळवळीत सक्रिय आहेत. मुस्लिम समाजामध्ये वैचारिक परिवर्तनाची गरज आहे या जाणिवेतून देशातील विविध पुरोगामी संस्था व चळवळीशी त्यांनी स्वतःला जोडून घेतले आहे. हमीद दलवाईंनी स्थापन केलेल्या मुस्लिम सत्यशोधक मंडळाचे अध्यक्ष म्हणून त्यांनी अनेक वर्षे काम केले. त्यांच्या पत्रिकेचेही त्यांनी काही वर्षे संपादन केले. दलवाईंच्या निधनानंतर ते बरीच वर्ष सत्यशोधक मंडळात कार्यरत होते. कालांतराने वैचारिक मतभेद झाल्याने ते बाहेर पडले.

अब्दुल कादर मुकादम यांनी मुस्लिम सधारणावादी चळवळीतील अनेक दिग्गजांसोबत काम केले आहे. त्यात कायदेतज्ज्ञ ए.ए.ए. फैजी, मोईन शाकीर, असगरअली इंजिनिअर, प्रा. फकरुद्दीन बेन्नूर, दाऊद दळवी आदींसोबत त्यांची चांगले संबंध होते. याशिवाय नरहर कुुरुंदकर, वसंत पळशीकर, भाई वैद्य यांच्याशीदेखील त्यांचे मैत्रीचे नाते होते.  स्वातंत्र्योत्तर काळातील मुस्लिम समाजाचे प्रश्न, जातीयवाद, दहशतवाद, भारताचा मध्ययुगीन इतिहास,  जमातवादी राजकारण, आधुनिक भारत आदी त्यांच्या अभ्यासाचे व चिंतनाचे विषय आहेत. इस्लामी धर्मशास्त्र, न्यायशास्त्र, परंपरा आणि इतिहास याचा व्यासंगपूर्ण व संशोधनात्मक अभ्यास करणे त्यांचा विशेष आवडीचा विषय राहिला आहे. 

मुकादम इस्लामचे तज्ज्ञ अभ्यासक म्हणून ओळखले जातात. न्यूझ चॅनलच्या पॅनल चर्चेतून ते सतत प्रेक्षकांना भेटी देत असतात. सन २०१९ मध्ये त्यांचे बहुचर्चित 'इस्लाम ज्ञात आणि अज्ञात' हे पुस्तक प्रकाशित झाले.  या पुस्तकाचे वैशिष्ट्य असे की, इस्लामवर भाष्य करणारा मराठीत लिहिला गेलेला हा एकमेव ग्रंथ आहे. यापूर्वी इस्लामविषयीचे अनेक ग्रंथ अनुवादित स्वरूपात उपलब्ध होते. इस्लाम, मुस्लिम समाज आणि मुस्लिम राजकारणावर त्यांनी सातत्याने लेखन केले आहे. लोकमत, सकाळ, लोकसत्ता, महाराष्ट्र टाइम्स, सकाळ, प्रहार, मुक्तशब्द, सत्याग्रही विचारधारा आदी दैनिकांत व मासिकांत त्यांचे दोनशेपेक्षा जास्त लेख प्रकाशित झाले आहेत. याशिवाय ते महाराष्ट्र पातळीवर अनेक व्याख्याने देत असतात. तसेच प्रशिक्षण शिबिरेही घेतात. 

## प्रकाशित पुस्तके 
* दास्तान (२००५)
* चंद्रकोरीच्या छायेत (२०१०)
* इस्लाम ज्ञात आणि अज्ञात (२०१९)

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मुस्लिम समाजसुधारक
राम शब्दामधील संज्ञासूत्रे

1. अर्थवदधातुरप्रत्ययःप्रातिपदिकम्-

धातुं प्रत्ययं प्रत्ययान्तंच वर्जयित्वा अर्थवद शब्दस्वरुपं प्रातिपदिकसंज्ञं स्यात ।

जो धातु म्हणजे क्रियापद नाही .प्रत्यय नाही, किंवा प्रत्ययान्त शब्द नाही पण ज्याला अर्थ आहे अशा अर्थपूर्ण शब्दाला प्रातिपदिक म्हणतात .ज्या शब्दाततून मूर्त अमूर्त कोणत्यातरी गोष्टीचा बोध होतो त्या शब्दाला प्रातिपदिक असे म्हणतात . प्रत्ययग्रहणे तदन्तग्रहणम्। या परिभाषेनुसार प्रत्यय शब्दातून प्रत्ययान्ताचे पण ग्रहण होते. 

2. कूत्तदधितसमाश्च।

कूत्तद्धितान्तौ समासाश्च तथा स्युः।

कूत प्रत्ययान्त शब्द तद्धित प्रत्ययान्त शब्द व सामासिक शब्द यांनाही प्रातिपदिक संज्ञा होते. हे तीनही शब्द अर्थपूर्ण असतातच. कदन्त - कत ,तद्धितान्त - राघव, सामासिक शब्द - राजपुरुष .

3.सुपः - 

सुपस्त्रीणि त्रीणि वचनानि एकशः एकवचन - द्विवचन - बहुवचन - संज्ञानी स्युः।

हे संज्ञासूत्र आहे. सु औ जस्....।या 21 प्रत्ययाचे तीन तीन प्रत्यय विभागल्यास एक त्रिकूट तयार होते. त्यातील पहिला प्रत्यय एकवचनाचा, दुसरा द्विवचनाचा ,तिसरा बहुवचनांचा असल्यामुळे त्यांना तीच नावे दिली आहेत .या त्रिकूटाला अनुक्रमे प्रथमा ,द्वितीया, ततीया नावे आहेत. 

या प्रत्ययांना अनुबंध जोडलेले आहेत काही जास्तीचे स्वर, व्यजने, जोडली आहेत. ती सर्व वेगवेगळ्या सूत्राने इत संज्ञक होतात व तस्य लोपः नेहमी त्याचा लोप होतो .प्रारंभीच्या सु पासून अंतिम सुप् मधील प् पर्यत सुप् असा प्रत्यहार केला आहे.

4. बहुषु बहुवचनम्।

बहुत्वविवक्षायां बहुवचनं स्यात्। 

बहुत्वाची अपेक्षा असेल तर बहुवचनी लावावे. बहु म्हणजे दोनपेक्ष्या अधिक सरूप शब्द असतील तर शब्द एकच राहील ,पण प्रत्यय बहुवचनी लावल्यास अनेक वस्तुचा बोध होतो.

5. विभक्तिश्च ।

सुप् तिङौ विभक्तिसंज्ञौ स्तः।

विभक्ति संज्ञा सांगणारे हे सूत्र आहे .सुप प्रत्यय व तिङ् प्रत्यय त्यांना विभक्ति संज्ञा प्राप्त होते .सुप म्हणजे प्रातिपदिकांना लागणारे  21 प्रत्यय .व तिङ् म्हणजे धातूना लागणारे कालवाचक 19 प्रत्यय होत. या सर्वाना विभक्ति संज्ञा होते.

6. चुटू।

प्रत्ययदौ चुटू इतौ स्तः।

प्रत्ययाच्या आरंभीच वर्ग व ट वर्ग असतील तर त्याला इत संज्ञा होते ज्याला इत संज्ञा होते त्याचा नेहमी तस्य लोपः लोप होतो जस् प्रत्ययातील ज्ला इत संज्ञा होईल व लोप होईल त्यामुळे अस् प्रत्यय लागेल.

7. यस्मात् प्रत्ययविधिः तदादि प्रत्यये अङ्गम ।

यः प्रत्ययः यस्मात् क्रियते तदादि शब्दस्वरुपं तस्मिन् अङगं स्यात्।

जो प्रत्यय ज्यावरून केला जातो त्या प्रत्यया करीता ते शब्दाचे आदिस्वरूप 'अङग' संज्ञा प्राप्त करते. प्रकूतिस्वरूप शब्दावरून प्रत्यय केला जातो तेव्हा प्रकूतिवाचक शब्दाला अंग असे म्हणतात. उदा- भू+ शप्  + तिप् = भू+ अ +तिप् 

इथे भूअ हे तिप् प्रत्ययाकरीता अंग आहे.

8. आमि पूर्वः

अकोअम्याचि पूर्वरुपमेकादेशः

जर अ,इ,उ,ऋ,ल ह्या स्वरापुढे अम् प्रत्ययाचा स्वर आला तर एकादेश करावा .पूर्व आणि पर दोन्ही स्वराचे जागी पूर्वस्वर ठेवावा. उदा- राम +अम् - स्वौजस....।

रामम् ..  आमि पूर्वः।
खापरी मेट्रो स्थानक

**खापरी मेट्रो स्थानक** हे नागपूरच्या खापरी भागात नागपूर मेट्रोच्या   मेट्रो स्थानक आहे. या स्थानकाचे उद्घाटन ८ मार्च २०१९ मध्ये झाले.

हे स्थानक खापरी रेल्वे स्थानकाशी व वर्धा मार्गाशी पादचारी भूमिगत मार्गाने जोडले जाईल. नागपूर मेट्रो रेल कॉर्पोरेशन लिमिटेड (आता महाराष्ट्र मेट्रो रेल कॉर्पोरेशन लिमिटेड) द्वारे जुलै २०१६ मध्ये इन्फ्रास्ट्रक्चर लीझिंग अँड फायनान्शियल सर्व्हिसेस (आयएलएफएस)ला स्टेशन तयार करण्यासाठी करार देण्यात आला. स्टेशनच्या बाह्य संरचनेची बांधकाम नोव्हेंबर २०१७ पर्यंत पूर्ण झाले आणि त्याच महिन्यात अंतर्गत काम सुरू झाले. इंडियन ग्रीन बिल्डिंग कौन्सिलने स्टेशनला प्लॅटिनम रेटिंग (पर्यावरणीय प्रभावास कमी करणारी टिकाऊ बांधकाम पद्धतींसाठी सर्वोच्च रेटिंग) देऊन सन्मानित केले.हे स्थानक मूळतः उत्तर-दक्षिण (केशरी ) मार्गिकेचे दक्षिणेकडील टर्मिनस म्हणून प्रस्तावित करण्यात आले. मात्र २२ नोव्हेंबर २०१७ रोजी महामेट्रोने ३ किमीच्या दक्षिणेकडील विस्ताराची घोषणा केली ज्याने दोन नवीन स्टेशन - इकोपर्क आणि मेट्रो सिटी जोडले. मेट्रो सिटी नंतरचे दक्षिणी टर्मिनस बनले.

## रचना 
या स्थानकाची रचना मुंबईतील व्हिक्टोरियन शैलीतल्या बांद्रा उपनगरीय रेल्वे स्थानकावर आधारित आहे. बांद्रा स्थानकाप्रमाणेच खापरी स्थानकावर टेराकोटा टाईल, पांढऱ्या रंगाचे स्टील ट्रेस आणि घड्याळाचे टॉवर असलेले लाल छप्पर आहे. या इमारतीच्या छपरावर लागलेल्या सौर पॅनेल्स द्वारे ह्या स्थानकाची सुमारे ६५% वीजेची आवश्यकता पूर्ण होते. नागपूर, विदर्भ, महाराष्ट्र आणि भारत संस्कृतीचे चित्र, मुर्त्या  आणि इतर कलांनी स्टेशनचे आतल्या भाग सुशोभित केले आहेत. या स्थानकात दुकाने आणि रेस्टॉरंट्स देखील आहेत जे एकूण १५००० स्क्वेअर फूटच्या व्यावसायिक जागेचा उपयोग करतात. इथे  पार्किंगची सुविधा आहे ज्यामध्ये ३० कार आणि १०० दुचाकी वाहनांसाठी जागा उपलब्ध आहे.

## संदर्भ 
## हेही बघा
* नागपूर मेट्रो

वर्ग:केशरी मार्गिका (नागपूर मेट्रो) स्थानके
सत्कार्यवाद

भारतीय दर्शनशास्त्रात प्रत्येक दर्शनाने सृष्टीतील कार्य-कारण संबंधांचे वेगवेगळे सिद्धान्त  मांडलेले आहेत. त्यापैकी महर्षी कपिलांच्या सांख्यदर्शनातील ‘सत्कार्यवादा’चा सिद्धांन्त हा विशेष महत्त्वपूर्ण आहे. कारणाची विकसित अवस्था म्हणजे कार्य होय. अर्थात् कार्य हे नव्याने उत्पन्न होत नसून ते कारणाच्या अवस्थेतील परिवर्तनच आहे, असे सत्कार्यवाद सांगतो. 

            सांख्यकारिका ह्या सांख्यदर्शनाधारित प्रकरण ग्रंथात ईश्वरकृष्ण पुढील कारिकेद्वारे सत्कार्यवाद सिद्ध करतात.

असदकरणादुपादानग्रहणात् सर्वसम्भवाभावात् ।

शक्तस्य शक्यकरणात् कारणभावाच्च सत्कार्यम्।।९।।

### १] असदकरणात् - 
‘असत्’ म्हणजे जे अस्त्तित्वात नाही, असे कार्य  निर्माण करता येणे शक्य नाही. म्हणून कार्य हे ‘सत्’ असते.

### २] उपादानग्रहणात् - 
सर्व कार्ये ही त्यांच्या उपादान कारणाशी नित्य संबंध ठेवून असतात. जसा घटाचा मातीशी असतो. त्यामुळे  कार्याच्या उपादान कारणाचेच ग्रहण केले जाते. 

### ३] सर्वसम्भवाभावात् - 
मात्र कोणतेही उपादान कारण कोणतेही कार्य उत्पन्न करु शकत नाही. जसे लाकडापासून घट निर्मिती होणे अशक्य आहे.

### ४]  शक्तस्य शक्यकरणात् - 
उलट जे कार्य उत्पन्न करण्याची क्षमता कारणाची असते, तेच कार्य त्या कारणाद्वारे निर्माण हौ शकते. जसे आंब्याच्या बीजातून आंब्याचेच झाड उगवते.

### ५] कारणभावात् - 
कार्यात कारणभाव हा मूलतःच विद्यमान असतो. अर्थात् कारणाचा सद्भाव हा कार्यात येणारच. 

                             वरील युक्तिवादाद्वारे ईश्वरकृष्ण सत्कार्यवादाचे समर्थन करतात.
रघुवंशीय राजांचे गुणविशेष

महाकवि कालिदास संस्कृत साहित्यातील सर्वश्रेष्ठ कवि होय. कालिदासांनी आपल्या विलक्षण कल्पनाशक्तीद्वारे अप्रतिम नाट्यकला - नैपुण्य सोबतच भारतीय संस्कृतीचे भव्य ,मनोरम , चित्र त्यांनी चित्रित केले आहे .

'रघुवंश' हे 'रघुकिरातादि' पंचमहाकाव्यापैकी एक आहे त्यातील अग्रेसर आहे .हे रामायणावरूनच रचलेले आहे रघूपासूनच या काव्याला आरंभ झाला असल्याने याला रघूवंश म्हणतात.

सर्वप्रथम कालिदास आपला विनय स्पष्ट करतात ते म्हणतात -

सूर्यापासुन उत्पन्न झालेला रघूवंश कुठे आणि कुठे माझी अल्प मति . समुद्राला एखाद्या छोट्याश्या नावेने पार करण्यासारखे हे कार्य आहे म्हणजेच, कालिदास म्हणतात रघूवंश हा अथांग सागर आहे आणि माझी अल्पशी मति ही होडी आहे. या सारखीच बरीच उदाहरणे देऊन त्यांनी आपला विनय स्पष्ट केला आहे .पुढे ते म्हणातात , तरी मी हे का करतो आहे तर रघूवंशाचे गुण माझ्या कानी असल्यामुळे मी हे लिहिण्याचे धाडस करण्याचा प्रयत्न केला.

जन्मापासून शुद्ध असणाऱ्या ,कर्माचे फळ दूष्टीस पडेपर्यंत ,यत्न करीत राहणाऱ्या, समुद्रतीरापर्यत राज्यविस्तार असणाऱ्या या वंशाचे वर्णन करण्यासाठी मी स्वतःला थांबवु शकलो नाही.

या वंशातील राजे कसे आहेत तर यज्ञ करणारा, धर्माचे आचरण करणारा असा आहे, याचकाचे मनोरथ पूर्ण करणारा ,अपराधानुरूप योग्य शासन करणारा , योग्य काळी सावधानता बाळगणारे, सत्पात्री विनियोग करण्यासाठी धनसंचय करणारे , असे राजाचे वर्णन यात आले आहे . यापुढील श्लोकात कालिदास म्हणतात-

" त्यागाय संभूतार्थानां सत्याय मितभाषिणाम्

यशसे विजिगीषूणां प्रजायै गूहमेधिनाम् ।"

अर्थात राजे कसे आहेत तर ,ते सत्य बोलणारे आहेत,मितभाषी आहेत, म्हणजेच वायफळ बडबड करण्यात ते वेळ घालवत नाहीत ,त्या राजांना जिंकण्याची इच्छा आहे पण कोणासाठी तर प्रजेसाठी काम आणि अर्थ पुरुषार्थ यामध्ये आहेत .

राजांनी ज्या वयामध्ये जे- जे करायला पाहिजे तेच केल आहे बालपणी विद्याभ्यास करणारे , तारुण्यात विलास भोगणारे, म्हातारपणी वानप्रस्थाश्रम स्वीकार करणारे व शेवटी परमात्म्याचे चिंतन करीत देहत्याग करणारे  रघूराजाचे वर्णन कालिदासांनी केले आहे.
सांख्यकारिका

**षड्दर्शनातले सर्वात प्राचीन म्हणजे सांख्य दर्शन. सांख्य दर्शनाचे प्रवर्तक कपिलमुनी आहेत. या दर्शनातील प्रमुख सिद्धांतापैकी पुरूषबहुत्व हा महत्त्वपूर्ण सिद्धांत आहे.**

जन्ममरणकरणानां प्रतिनियमादयुगपत्प्रव्रृत्तेश्च।

पुरुषबहुत्वं सिद्धं त्रैगुण्यविपर्ययाच्चैव।।

सांख्यांचा पुरुष अजन्मा व नित्य आहे. मन, बुद्धी, अहंकार, इंद्रिये इ. सोबत एका नव्या देहाशी जिवाचा संबंध येणे म्हणजे जन्म व यासर्वांशी जिवाचा विच्छेद म्हणजे मरण. 

1) जन्ममरणकरणानां -  जगातल्या सर्व शरिरात एकच पुरूष असेल तर एकाचा जन्म होताच सर्वांचा जन्म व्हायला हवा , एकजण मरताच सर्वजणांचे मरण ओढवायला हवे. इंद्रियांबद्दल तसेच. पण व्यवहारात तसे दिसत नाही. म्हणून प्रत्येक शरिरात वेगला पुरुष मानावा लागेल.

2) अयुगपत् -  युगपत् म्हणजे एकाच वेली व प्रवृृत्त्ति म

म्हणजे प्रयत्न . सर्व शरिरात एकच पुरुष असता तर सर्वांच्या क्रिया एकाच वेली झाल्या असत्या पण तसे होत नाही. एकजण स्नान करित असेल तर त्याचवेली दुसरा जेवत असेल. म्हणून पुरुष अनेक असतात हे सिद्ध होते.

3) त्रैगुण्यविपर्ययात - जगात वेगल्या स्वभावाचे लोक दिसतात. त्यांच्या स्वभावातला फरक तीन गुणांच्या न्यूनाधिक्यामुले असतो. एखादा सत्त्वगुणी असतो, आलशी व्यक्तिवर तमोगुणाचा प्रभाव असतो, तर लहान मुलांमध्ये रजोगुण अधिक असतो. म्हणून प्रत्येक देहात भिन्नभिन्न 

पुरुष असतो हे सिद्ध होते.
वेदांगातील शिक्षा - प्रयोजन

वेदांचे सहा अंग पहिला अंग शिक्षा याचे प्रयोजन -

वेद हे गंभीर शास्त्र असल्यामुळे त्याच्या अर्थज्ञानासाठी शिक्षा आदि सहा अंगाची प्रवूत्ती आहे. ती सहा अंगे खालीलप्रमाणे - 

1. शिक्षा 

2. कल्प 

3.व्याकरण 

4. निरुक्त 

5. छन्द 

6. ज्योतिष 

1. शिक्षा - 

ज्या ग्रंथामध्ये वर्ण, स्वर , आदि उच्चारण कश्याप्रकारे करावे हे शिकविले जाते त्याला शिक्षा म्हणले जाते .जसे की तैत्तिरीय लोक उपनिषद्च्या आरंभी म्हणतात - 'शिक्षां व्याख्यास्यामः। वर्णः ,स्वरः, मात्रा, बलं , साम , सन्तान इत्युक्तः शिक्षाध्यायः' अकार आदि वर्ण असतात वर्णाला प्रस्तुत शास्त्राच्या अङ्गभूत शिक्षा ग्रंथामध्ये स्पष्ट केले आहे . 

भगवान शम्भुच्या मतानुसार त्रेसष्ठ ,चौसष्ठ वर्ण आहेत स्वयम्भूनी त्यांना प्राकृत व संस्कृत मध्ये स्वतः सांगितले .उदात्त, आदि स्वर आहेत त्याचा बदल पण आहे - 

'उदात्तश्चानुदात्तश्च स्वरितश्च स्वरास्त्रयः ' स्वराचे तीन प्रकार आहेत - उदात्त , अनुदात्त, स्वरित हस्व आदी मात्रा आहेत . हस्व दीर्घ आणि प्लुत या तीन मात्रा काळाच्या नियमानुसार अच् मध्ये होते. स्थान आणि प्रयत्नाला बल म्हटल्या जाते . वर्णोच्या उच्चारणाचे आठ स्थान आहेत . अर्थात अच्चे प्रयत्न अस्पृष्ट आहेत आणि यण्चे प्रयत्न ईषत्स्पूष्ट असतात.  सामचा अभिप्राय साम्य वरूनच आहे अतिद्रुत , अतिविलम्बित तसेच आदी दोषांपासून रहित आणि माधुर्य आदि गुणांनी युक्त उच्चार- णाला साम्य  म्हटल्या जाते. 

  नियमानुसार वर्णोचे उच्चारण केले गेले नाही तर विघ्न होत  मंत्राचा प्रयोग जेव्हा स्वर अथवा वर्ण हीन करून केला जातो तेव्हा खोटेपणे प्रयुक्त होऊन जो अर्थ अभिप्रेत असतो त्याला व्यक्त करत नाही उलट तो वेगळाच अर्थ उत्पन्न करतो .

वर्ग:वेदाध्ययन
आनन्दवर्धनाचार्य

आचार्य आनन्दवर्धन हे संस्कृत साहित्यशास्त्रात ध्वनिसिद्धान्ताचे प्रवर्तक आचार्य म्हणून प्रसिद्ध आहेत. राजशेखराच्या राजतरङ्गिणि नुसार ते काश्मिरतील राजा अवन्तिवर्म्याच्या दरबारातील राजकवी होते. या उल्लेखामुळे आनन्दवर्धनाचा काळ ९व्या शतकाचा उत्तरार्ध ठरवता येतो.

           मुक्ताकणः शिवस्वामी कविरानन्दवर्धनः।

          प्रथां रत्नाकरश्चागात् साम्राज्येsवन्तिवर्मणः।।

                 आचार्यांचे पाच ग्रंथ प्रसिद्ध आहेत.

१.विषमबाणलीला २. अर्जुनचरित३. देवीशतक ४. तत्त्वालोक          ५. ध्वन्यालोक

          वरीलपैकी ‘ध्वन्यालोक’ सुप्रसिद्ध व महत्त्वपूर्ण ग्रंथ आहे. या ग्रंथात काव्याचा आत्मा हा ‘ध्वनि’ म्हणजेच व्यंग्यार्थ हा होय, असे स्पष्ट प्रतिपादन केलेले आहे.

                 काव्यस्यात्मा ध्वनिरिति बुधैर्यः समाम्नातपूर्वम्

                 -स्तस्याभावं जगदुरपरे भाक्तमाहुस्तमन्ये ।

                  केचिद्वाचां स्थितमविषये तत्त्वमूचूस्तदीयं

                  तेन ब्रूमः सह्रुदयमनःप्रीतये तत्स्वरूपम्।।

                या ग्रंथात एकूण ४ उद्योत आहेत. कारिका, वृत्ति, उदाहरण अशा शैलीत विवेचन केलेले आहे.

                 प्रथम उद्योतात ध्वनिसिद्धांताची स्थापना, द्वितीय उद्योतात ध्वनि भेदांचे सविस्तर वर्णन, तृतीय उद्योतात ध्वनिचे महत्त्व तर चतुर्थ उद्योतात कविच्या प्रतिभेचे विवेचन केलेले आहे.

                 या ग्रंथावर दोन टिकांची माहिती मिळते. ‘चंद्रिका’ आणि ‘लोचन’ यापैकी सध्या अभिनवगुप्तांची लोचन टिका उपलब्ध आहे. ही टिका नावाप्रमाणेच समर्पक आहे.

                पूर्वापार भरतमुनींपासून चालत आलेल्या अलंकार संप्रदायाच्या प्रभावातील संस्कृत साहित्याला आचार्य आनन्दवर्धनांनी नवा आयाम दिला.
पंडुरोग

रक्तातील रक्तारुणाच्या (हीमोग्लोबिनाच्या) प्राकृतिक (सर्वसाधारण) प्रमाणात घट होण्याला किंवा तांबड्या कोशिकांची (पेशींची) संख्या कमी होण्याला ‘पंडुरोग ’ किंवा ‘रक्तक्षय’ म्हणतात [⟶ रक्त; रक्तकोशिकाधिक्य]. तांबड्या कोशिका आणि रक्तारुण यांचा ऑक्सिजन वाहून नेण्याशी घनिष्ट संबंध असल्यामुळे पांडुरोगात ऑक्सिजन-न्यूनताउद्भवण्याचा नेहमी संभव असतो. पंडुरोगला इंग्रजी मध्ये अनेमिया असे म्हणतात.जगातील ३० टक्के लोकांमध्ये अनेमिया आढळून येतो. म्हणजेच जगाच्या एकूण लोकसंख्येपैकी १५०० दशलक्ष लोक अनेमिक आहेत. हा रोग मानवी शरीरामध्ये लोहाची कमतरता असेल तेव्हा होतो. रक्तक्षय ही एक अवस्था आहे, जिचे वैशिष्ट्ये लाल रक्तपेशींची संख्या किंवा हिमोग्लोबिनचे प्रमाण कमी होणें असे असते. आयरन डेफिशिअंसी( लौहाची कमतरता) अनिमिआ, मेगाबालास्टिक अनिमिआ, अप्लास्टिक ॲनिमिया आणि बरेच काही प्रकारचे रक्तक्षय असतात. अवस्थेची कारणे वेगळी असू शकतात,जसे परजीवी संक्रमण, अत्यधिक रजोस्राव, गर्भधारणे आणि कुपोषण यांमुळे मोठ्या प्रमाणात रक्तक्षती. रक्तक्षयामुळे थकवा, कमजोरी, फिकट त्वचा आणि श्वास घेण्यात अडचण येऊ शकते. हेमोग्लोबिन आणि लाल रक्तपेशींची संख्या, परजीवी संसर्ग वगळण्यासाठी शौच चाचणी आणि अप्लास्टिक ॲनिमियाच्या बाबतीत अस्थिमज्जा चाचणीद्वारे निदान केले जाते. रक्तक्षयावरील उपचार त्याच्या मूळ कारणांवर अवलंबून असतो आणि पोषणातील कमतरता असलेल्या अनीमियाच्या बाबतीत योग्य पोषण आणि लोहपूरक समाविष्ट करू शकतो. संपूर्ण रक्तप्रत्यांतरणाद्वारे गंभीर रक्तक्षयाचा उपचार केला जातो. हेच बरोबर आहे.

## लक्षणे 
***अशक्तता -** जाणीव ही रक्तक्षयाचे सर्वात सामान्य लक्षण आहे आणि लक्षणीय हालचाल केल्याशिवायच थकल्यासारखे वाटते
***श्वास घेण्यात अडचण -** कधीकधी आपल्याला बरे असण्याच्या जाणिवेचा अभाव किंवा निष्कारण अस्वथता जाणवते,जी रक्तक्षयामुळे असू शकते.
***चक्कर** - येण्याला कधीही दुर्लक्षित करू जाऊ शकत नाही कारण यामुळे पडण्यासारखी  दुखापत होऊ शकते. हे तुमच्या मेंदूला कमी प्रांणवायू पुरवठ्यामुळे होऊ शकते.
***डोकेदुखी -** डोकेदुखी हा सौम्य ते मध्यम प्रमाणात वेदना असणारा रक्तक्षयाचा एक दुर्मिळ लक्षण आहे

## उपचार 
डॉक्टरांच्या मार्गदर्शनाप्रमाणें लौह, जीवनसत्त्वबी 12 आणि फॉलीक ऍसिड पूरक तत्त्वे घेणें.

लौहप्रचुर आहार उदा. हिरव्या पालेभाज्या, ताजे फळे, अंडी, मांस,मासे इ. घेणें.

पुरेसे प्रमाणात जीवनसत्त्व-समृद्ध सायट्रस फळे खाणें  उदा लिंबू, संत्री, आंबे इ. तसेच, जीवनसत्त्व सी पूरक औषधही सहज मिळतात.

एल्बेंडाझोल टॅब्लेट दर सहा महिन्यांनी एकदा मुलांच्या पोटातील किडे मारण्यासाठी द्याव्यात.

## वर्गीकरण 
वर्गीकरण तांबड्या कोशिकांच्या आकारवैज्ञानिक वर्णनावरून करता येते. पांडुरोगाच्या निदानाकरिता प्रयोगशाळेतील रक्ततपासणी अत्यावश्यक असल्यामुळे या प्रकारचे वर्गीकरण इलाज करण्याच्या दृष्टीने हितकारक असते.

महाकोशिक पंडुरोग

दात्र-कोशिका पंडुरोग 
## संदर्भ व नोंदी
वर्ग:महिला स्वास्थ्य अभियान २०१८
वर्ग:रोग
भू धातु संज्ञासूत्र

भूधातुरूपसिद्धौ आगतानां संज्ञासूत्राणां विश्लेषणम्।

१) लः परस्मैपदम्

                          लादेशाः परस्मैपदसंज्ञाः स्युः।

                          लकाराच्या स्थानी जे तिप्, तस्, झिइ. आदेश होतात ते परस्मैपद संज्ञक असतात.

२) तङानावात्मनेपदम्

                            तङप्रत्यहारः शानच्कानचौचैतत्संज्ञाः स्युः।

                            तङ् प्रत्यहार आणि शानच कानचप्रत्यय हे आत्मनेपद संज्ञक असतात.

३) तिङस्त्रीणि त्रिणि प्रथममध्यमोत्तमाः

                           तिङ् उभयोः पदयोस्त्रयस्त्रिकाःक्रमादेतत्संज्ञाः स्युः।

                         तिङ् प्रत्ययातील परस्मैपद व आत्मनेपद यांचे तीन तीन त्रिक - क्रमाने प्रथमपुरुष, मध्यमपुरुष, व उत्तमपुरुष संज्ञक असतात.

४) तान्येकवचनद्विवचनबहुवचनान्येकशः

                           लब्धप्रथमादिसंज्ञानि तिङस्त्रीणित्रीणि प्रत्येकमेकवचनादिसंज्ञानि स्युः।

                        प्रथमपुरुष वगैरे संज्ञा झाल्यानंतर जेत्रिकमध्ये तीन तीन आहेत, ते क्रमशः एकवचन, द्विवचन, व बहुवचन संज्ञक असतात.

५ तिङशित्सार्वधातुकम्

                           तिङ् शितश्च धात्वधिकारोक्ताएतत्संज्ञा स्युः।

                          धातूला लागणारे तिङ् आणि शित् प्रत्यय सार्वधातुकसंज्ञक असतात.  

६) पूर्वाsभ्यासः

                    अत्र ये द्वे विहिते तयोः पूर्वाsभ्याससंज्ञःस्यात्।

                     सहाव्या अध्यायातील सूत्रांनुसार धातूला द्वित्व झाल्यावर दोन वेळा उच्चारित होणारा पूर्वरूप अभ्याससंज्ञक असतो.

७) लिट् च

              लिडादेशस्तिङङार्धधातुकसंज्ञः।

               लिट् लकारच्या स्थानावर आदेश झालेले तिङ् प्रत्यय आर्धधातुकसंज्ञक असतात.

८) आर्धधातुकं शेषः

                   तिङशिद्भयो अन्यो धातोरिती विहितः प्रत्यय एतत्संज्ञः स्यात्।

                    तिङ्, शित् प्रत्ययांव्यतिरिक्त जे प्रत्यय आहेत त्यांना आर्धधातुकसंज्ञक म्हणतात.

९) लिङाशिषि

                   आशिषि लिङस्तिङ् आर्धधातुकसंज्ञःस्यात्।

                     आशीर्वाद अर्थाने लिङ् लकाराच्याजागी जे तिङ् प्रत्यय येतात त्यांची आर्धधातुक संज्ञा होते.
चतुर्दश विद्या

वैदिक काळापसून गुरुशिष्य परंपरेमध्ये  चौदा विद्यांचे शिक्षण गुरुगृही मिळत असे. यात ४वेद, ६वेदांगे, पुराणे, धर्मशास्त्र, न्यायशास्त्र आणि मीमांसाशास्त्र यांचा समावेश होता.

         अङानि वेदाश्चत्वारो मीमांसा न्यायविस्तरः।

          धर्मशास्त्रं पुराणानि विद्याश्चैताश्चतुर्दश ।। 

###     चार वेद - 
  १.ऋग्वेद  :   ऋक् म्हणजे देवतांची स्तुती वाचक मन्त्र होय. काही ऋचांचे मिळून सूक्ते होतात. यात एकूण १०२८ सूक्ते आहेत. शाकल,  बाष्कल, आश्वलायन, माण्डूकायन, शांखायन अशा ५ शाखा आहेत. 

२. यजुर्वेद :

या वेदातील मन्त्रांना यजुस् म्हणतात. यजुर्मन्त्र यागानुक्रमानुसार एकत्र केलेले आहेत. यजुर्वेदाचे कृष्णयजुर्वेद व शुक्लयजुर्वेद हे दोन भेद आहेत.

३.सामवेद : 

सामवेदाद्वारे ऋचांचे छंदोबद्ध गायन केले जाते. जैमिनीय, कौथुम आणि राणायनीय या सामवेदाच्या शाखा आहेत. 

४.अथर्ववेद :

सर्वसामान्य मानवाच्या लौकिक स्थैर्यासाठी अथर्ववेदातील मन्त्रे आहेत. या वेदाच्या शौनक आणि पैप्पलाद ह्या दोन शाखा आहेत. 

###       सहा वेदांगे  - 
         छ्न्दः पादौ तु वेदस्य हस्तौ कल्पोsथ पठ्यते

ज्योतिशामयनं चक्षुर्निरुक्तं श्रोत्रमुच्यते ।

शिक्षा घ्राणं तु वेदस्य मुखं व्याकरणं स्मृतम्

तस्मात् साङ्म्धीत्यैव ब्रह्म्लोके महीयते  ।।

१. शिक्षा : 

वेदांचे उच्चारण शास्त्र म्हणजे शिक्षा होय.

२.कल्पसूत्रे : 

यज्ञातील शारीरिक क्रिया आणि समाजातील आदर्श वर्तन यांचा ऊहापोह यात आढळ्तो.

३.निरुक्त  :

वैदिक मन्त्रांचा अर्थ समजण्यासाठी निरुक्ताचा उपयोग होतो.

४.व्याकरण  :

वैदिक मन्त्रांचा अर्थ समजण्यासाठी निरुक्ताबरोबरच व्याकरणाचाही आधार घ्यावा लागतो.

५.छंन्दःशास्त्र  :

यात वैदिक मन्त्रांच्या विशिष्ट चालींचे म्हणजे छन्दांचे ज्ञान मिळते.

६.ज्योतिष शास्त्र :

यज्ञ करण्यासाठी योग्य वेळ, ऋतू निश्चित करण्याकरीता हे शास्त्र महत्त्वाचे आहे.   

###  मीमांसा - 
मीमांसा दोन प्रकारची आहे.

१. जैमिनीऋषींचि पूर्व मीमांसा.

२. बादरायण व्यासांची उत्तर मीमांसा.

### न्यायशास्त्र  - 
गौतम ऋषी प्रणीत हे शास्त्र काटेकोर प्रमाणासाठी प्रसिद्ध आहे.

### धर्मशास्त्र  - 
रामायण, महाभारत, या बरोबरच मनु, वसिष्ठ इत्यादी मुनींद्वारे हे धर्मशास्त्र प्रणीत आहे.

### पुराणे  - 
ब्रह्म, पद्म, विष्णू, गरूड, मार्कण्डेय, ब्रह्मवैवर्त, लिंग, भागवत, नारद, कूर्म, स्कंद, वराह, अग्नि, भविष्य, वायू, ब्रह्माण्ड, वामन, मत्स्य, ही १८ पुराणे होय.

      अश्या प्रकारे ह्या १४ विद्या होय.
सिंगापूरमधील धर्म

सिंगापूर हे आग्नेय आशियातील मलाय द्वीपकल्पाच्या दक्षिण टोकास वसलेले द्वीपराष्ट्र आहे. **सिंगापूरमधील धर्म** वेगवेगळ्या देशांमधून आलेल्या विविध धर्मांच्या मिश्रणामुळे विविध धार्मिक विश्वास आणि प्रथांची विविधता दर्शविते. सिंगापूरमध्ये बहुतेक प्रमुख धार्मिक गट-संप्रदाय उपलब्ध आहेत. आंतर-धार्मिक संघटनासह, सिंगापूर शहरात १० प्रमुख धर्म ओळखले जातात. प्यू रिसर्च सेंटरच्या २०१४ च्या विश्लेषणात सिंगापूर हे जगातील सर्वात धार्मिकदृष्ट्या विविधता असलेले राष्ट्र आढळून आले. येथे सर्वाधिक बौद्ध धर्माचे अनुयायी आहेत, अलीकडील जनगणना (२०१५) मध्ये देशातील ३३.१२% लोकसंख्या बौद्ध अनुयायी म्हणून घोषित करण्यात आली आहे.

## सहनशीलता 
सिंगापूर सरकार अधिकृतपणे वेगवेगळ्या धर्मांबाबत सहिष्णू आहे आणि धार्मिक सौहार्द प्रोत्साहित करते, तथापि, यहोवाच्या साक्षीदारांवर आणि युनिफिकेशन चर्चवर बंदी घातली. काही धर्म, विशेषतः चिनी वंशातील गटांनी, हिंदू आणि इस्लामसारख्या इतर धर्मांबरोबर त्यांच्या उपासनेचे स्थान विलीन केले आहे. लोयांग तुआ पेक काँग मंदिर (पूर्वी किनारपट्टीच्या रांगेत स्थित) याचे एक प्रमुख उदाहरण आहे ज्यात तीन धर्म, ताओवाद, हिंदू आणि बौद्ध धर्म सह-स्थित आहेत.

## लोकसंख्येचा तपशील 
सिंगापूरच्या जनगणनेत धर्म आणि जातीबद्दल तपशीलवार माहिती समाविष्ट आहे आणि ती दहा किंवा पाच वर्षांच्या आधारावर घेतली जाते. गेल्या तीन दशकांपासून धर्माचे आकडे खालील प्रमाणे आहेत:

*उपरोक्त आकडेवारी केवळ निवासी लोकसंख्येचा संदर्भ देतात आणि अनिवासी लोकसंख्येचा समावेश नाही (सिंगापूर अधिकारी २००५ मध्ये सिंगापूरच्या एकूण लोकसंख्येच्या १८.३३% अनिवासी लोकांच्या आकडे जाहीर केले नाही).*

## हिंदू धर्म 
सिंगापूरमधील हिंदू धर्म आणि संस्कृती ७व्या शतकात पुन्हा पाहिली जाऊ शकते, जेव्हा टेमासेक हिंदू-बौद्ध श्रीविजय साम्राज्याचे व्यापार-स्थळ होते. एक हजार वर्षानंतर दक्षिण भारतातील अनेक प्रवासी सिंगापूर येथे आणण्यात आले, ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी आणि औपनिवेशिक ब्रिटिश साम्राज्याने त्यांना कुळी आणि बंधुवर्धक कामगार म्हणून काम करण्यास आणले होते. सिंगापूरमध्ये सध्या सुमारे तीस प्रमुख हिंदू मंदिर आहेत, जी विविध देव आणि देवतांना समर्पित आहेत. २०१० मध्ये सिंगापूरमध्ये अंदाजे २,६०,००० हिंदू होते. हिंदू अल्पसंख्याक आहेत जे सिंगापूरचे ५.१% प्रौढ नागरिक आहेत आणि २०१० मध्ये कायम रहिवासी आहेत. सिंगापूरमधील जवळजवळ सर्व हिंदू भारतीय आहेत (९९%), व इतर ज्यांनी हिंदू कुटुंबात लग्न केले आहे. १९३१ मध्ये हिंदू एकूण लोकसंख्येच्या ५.५% वर पोहोचले होते, ते आतापर्यंत सर्वात जास्त प्रमाण होते. सिंगापूरमध्ये दीपावलीचा हिंदू सण राष्ट्रीय सार्वजनिक सुट्टी म्हणून ओळखला जातो. काही गैर-भारतीय, सामान्यतः बौद्ध चीनी, विविध हिंदू कार्यात सहभागी होतात. मलेशिया आणि इंडोनेशियाच्या वेगवेगळ्या राज्यांव्यतिरिक्त, सिंगापूर हिंदूंच्या धार्मिक स्वातंत्र्यांवर कोणतेही बंधन ठेवत नाही. 

हिंदू म्हणून नोंदणीकृत निवासी वंशीय गटांची लोकसंख्या २०१५

## बौद्ध धर्म 
## संदर्भ
वर्ग:देशानुसार धर्म 
वर्ग:सिंगापूर
इंडियन रोड काँग्रेस

**इंडियन रोड काँग्रेस**(शॉर्टनेम-आयआरसी) ही भारत तसेच आंतरराष्ट्रीय स्तरावर रस्ते पूल व उड्डाणपूल यांचे मानकीकरण करणारी एक शिखर संस्था आहे. ही संस्था हे मानकीकरणाचे काम सुमारे ८४ वर्षांपासून करीत आहे. संपूर्ण जगात या संस्थेने निर्माण केलेल्या मानकांनुसार व प्रमाणीकरणानुसार, रस्ते/पुल यांचे बांधकाम होत असते परंतु, बांधकामादरम्यान या मानकांचे उल्लंघन झाल्यास त्यावर कारवाई करण्याचे अधिकार या संस्थेस नाहीत. 
## संदर्भ
## बाह्य दुवे
* या संस्थेचे अधिकृत संकेतस्थळ
* लोकसत्ताचे संकेतस्थळावरील इतर माहिती

वर्ग:संस्था
सांख्यदर्शनानुसार पुरूष बहुत्व

सांख्य दर्शनातील जो सांख्य शब्द आहे तो सम् +ख्या ह्या धातू पासून बनलेला आहे .हयाचा अर्थ "सम्यक विचार " असा आहे.

सांख्य दर्शनामध्येच पुरुष बहुत्व सांगितले आहे .पुरुष अनेक आहेत . जड प्रकूति शिवाय विश्वात चेतन पुरुषतत्त्वही असलेच पाहिजे अर्थात हे चेतनतत्त्व एकच असु शकत नाही सांख्यिनी पुरुष अनेक आहेत यावर विश्वास ठेवला आहे आणि पुरुषाची अनेकतासिद्ध करण्यासाठी खालीलकारिका दिली आहे - 

जनन- मरण करणानां प्रतिनियमादयुगपत प्रवूत्तेश्च।

पुरूष बहुत्वं सिद्धं त्रैगुण्यविपर्ययाच्चैव ।।

1. जनन- मरण प्रतिनियमाद - 

प्रत्येकाचा जन्म वेगवेगळ्या वेळी होतो.तसेच मरणही वेगवेगळ्या वेळी होते. म्हणजेच प्रत्येकाचा जन्म व मरण ही त्याला लाभले ली इंद्रिय सामुग्री त्याच्या पूर्व कर्मानी लाभत असते. सर्वच जीवांच्या ठायी जर एकच आत्मतत्त्व असते तर जन्म मरणाच्या बाबतीत भिन्नत्व राहीले नसते म्हणून पुरुष अनेक आहेत.

2. करणानां प्रतिनियमाद - 

करण म्हणजे साधन. ज्ञान प्राप्त करण्यासाठी मानवाजवळ एकंदर तेरा इंद्रिय आहे आणि प्रत्येकात ही साधने जरी तेराच असली तरी सर्वाची मिळून तेरा मानता येत नाही कारण प्रत्येक व्यक्तीचा अनुभव प्रत्येक वेळी वेगळा असतो . एकाला दुःख होत असताना दुसऱ्याला आनंद होत असतो . 

3. अयुगपत् प्रवूत्ते- 

प्रत्येक व्यक्तीची प्रवूत्ती व त्याला अनुसरून असणारी क्रिया भिन्न भिन्न असते जसे - एकाच वेळी कोणी जेवत असते, कोणी लिहीत असते . सर्व प्राणीमात्रांना एकाच वेळी भुक लागली असे होत  नाही .याचाच अर्थ प्रत्येकाच्या ठिकाणी भिन्न भिन्न पुरुष आहे . 

4.  त्रिगुण्यविपर्ययात् - 

निरनिराळ्या व्यक्तीच्या ठिकाणी सत्त्व , रज , तम या तीन गुणांचे प्रमाण एकसारखे नसते . काही सत्त्व गुण प्रधान असतात काही रजो गुण प्रधान असतात .त्यामुळे प्रत्येक व्यक्तीचे गुण वेगवेगळे असतात .यावरून स्पष्ट होते की त्यांच्या करता भोग असतात ते पुरुष अनेक असले पाहिजे .

   अशा प्रकारे सांख्यानी पुरुष बहुत्व स्पष्ट केले आहे .
कोंढण

**कोंढण** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील पालघर तालुक्यातील एक गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
पालघर रेल्वे स्थानकापासून पूर्वेस मनोर मार्गाने गेल्यावर मनोरला डावीकडे जाणाऱ्या फाट्यावरून आंभण, बांधण गावानंतर हे गाव लागते. पालघरपासून हे गाव २५ किमी अंतरावर आहे.

## हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.

## लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे छोटे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात ३४२ कुटुंबे राहतात. एकूण १८०४ लोकसंख्येपैकी ९०३ पुरुष तर ९०१ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ६०.५३ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ७४.२९ आहे तर स्त्री साक्षरता ४७.४२ आहे. गावातील शून्य ते सहा वर्षे वयाच्या लहान मुलांची संख्या २८९ आहे. ती एकूण लोकसंख्येच्या १६.०२ टक्के आहे. मुख्यतः आदिवासी समाजातील लोक येथे राहतात. छोट्या प्रमाणावर शेती व शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर म्हणून ते काम करतात.अगदी लहान प्रमाणात कुक्कुटपालन, बकरीपालन सुद्धा ते करतात.

## नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत. महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बस पालघर रेल्वे स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. ऑटोरिक्षा सुद्धा पालघरवरून दिवसभर उपलब्ध असतात.

## जवळपासची गावे
वेळगाव, आवधण, कोसबाड, नांदगाव तर्फे मनोर, आंभण, लोवारे, खुटाळ, दामखिंड, चिल्हार, पोळे, बांधण ही जवळपासची गावे आहेत.

## संदर्भ
https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html

२.
http://tourism.gov.in/india-tourism-development-corporation-itdc

वर्ग:पालघर तालुक्यातील गावे
ॲग्रोव्हिजन (नागपूर)

**ॲग्रोव्हिजन** हे विदर्भातले व मध्य भारतातले सर्वात मोठे कृषी प्रदर्शन आहे. हे प्रदर्शन सुमारे दहा वर्षांपूर्वी सुरू झाले व दरवर्षी आयोजित करण्यात येते.हे प्रदर्शन शेतकऱ्यांसाठी असून यामध्ये कृषी ज्ञान, आधुनिक तंत्रज्ञान,प्रशिक्षण, मार्गदर्शन कार्यशाळा चर्चासत्र, जातीवंत पशुप्रदर्शन इत्यादी गोष्टींचा समावेश असतो. दुग्ध व्यवसाय, शेती-पूरक व्यवसाय, भाजीपाला पिकविणे, हरितगृहे,कृषी वित्त पुरवठा, गटशेती, जैविक शेती,शेतमाल विपणन,पर्यायी इंधन, फुल शेती आदि अनेक विषयांवर शेतकऱ्यांना यात मार्गदर्शन देण्यात येते व यासाठी अनेक कार्यशाळा आयोजित करण्यात येतात. दृक-शाव्य माध्यमांद्वारे अनेक कृषीविषयक योग्य गोष्टीही प्रदर्शित करण्यात येतात. याशिवाय, जलसंधारण, पाण्याचे थेंबाचा अचूक वापर, शेतीविषयक तज्ञांचे मार्गदर्शन इत्यादी आयोजित करण्यात येतात.त्यामुळे शेतकऱ्यांचे जीवनमान उंचावते, व फायदा वाढण्यास मदत होते.

या प्रदर्शनात विविध प्रकारचे स्टॉल्स लावण्यात येतात. शासकीय विभागांच्या स्टॉल्ससोबतच, अनेक खाजगी उत्पादक कंपन्यांचेही यात स्टॉल्स राहतात. त्यामुळे शेतकऱ्यांना शेतीबाबत, नव्या वाणाबाबत तसेच शेतीविषयक अनेक बाबींबाबतची माहिती एकाच ठिकाणी मिळते.

## संदर्भ 
वर्ग:शेती
वर्ग:प्रदर्शने
चुरमुरा

**चुरमुरा** हे उत्तर प्रदेशच्या मथुरा जिल्ह्यापासून सुमारे ४० किमी अंतरावर असणारे एक गाव आहे. येथे हत्तींवर उपचारासाठी एक आधुनिक सोयींनी सुसज्ज असे रुग्णालय स्थापण्यात आले आहे. हे रुग्णालय वाईल्ड लाईफ एसओएस या संस्थेद्वारे स्थापण्यात आले आहे.

येथे हत्तींचे वजन करण्याच्या मशिनसह, लेझर मशिन आदि सोयी आहेत.तसेच एलिफंट केर सेंटरमध्ये हत्तींचा सांभाळ केला जातो व त्यांची देखभाल केली जाते.

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
* [https://timesofindia.indiatimes.com/city/agra/gajraj-arrives-at-his-new-home-at-wildlife-sos-elephant-care-center-in-mathura/articleshow/59195335.cms ] टाइम्स ऑफ इंडियाचे संकेतस्थळ - वाईल्ड लाईफ एसओएस या संस्थेबाबतची बातमी , लेखक:आदित्य देव (इंग्रजी मजकूर)
* [https://www.dailypioneer.com/2013/state-editions/mathura-has-the-first-chain-free-elephant-care-centre.html ]- MATHURA HAS THE FIRST CHAIN FREE ElEPHANT CARE CENTRE - डेली पायोनियरचे संकेतस्थळ-(इंग्रजी मजकूर)

वर्ग:उत्तर प्रदेश राज्यातील शहरे व गावे
मलेशियामधील धर्म

मलेशिया एक बहुसांस्कृतिक आणि बहुधार्मिक देश असून, त्याचा अधिकृत धर्म इस्लाम आहे. २०१० च्या जनगणनेनुसार, देशातील लोकसंख्येच्या ६१.३ टक्के लोक इस्लामचे अनुसरण करतात; तर १९.८ टक्के लोक बौद्ध धर्माचे अनुसरण करतात; यशिवाय ९.२ टक्के लोक ख्रिश्चन धर्म अनुसरतात; ६.३ टक्के हिंदू धर्म; आणि ३.४ टक्के पारंपरिक चिनी धर्म अनुसरात. उर्वरित इतर धर्मांमधे ॲनिझिझम, लोक धर्म, शिख धर्म, बहाई विश्वास आणि इतर धार्मिक विश्वास प्रणालींचा समावेश आहे. मलेशियात स्वतःला निरीश्वरवादी म्हणविणाऱ्यांची संख्या कमी आहे; मलेशियन सरकारद्वारे नास्तिक आणि निरीश्वरवाद्यांवर भेदभाव केल्यासाठी सरकारवर मानवाधिकार संघटनांकडून टीका होत आहे, काही कॅबिनेट सदस्यांनी "धार्मिक स्वातंत्र्य म्हणजेच धर्माचे स्वातंत्र्य नसणे" असे म्हणले आहे.

## धार्मिक वितरण
मलेशियामध्ये जगातील सर्व प्रमुख धर्मांचे वास्तव्य आहे. लोकसंख्या आणि गृहनिर्माण जनगणना आकडेवारी या धर्मांनुसार लोकसंख्येचे प्रमाण खालीलप्रमाणे दर्शवते:

सर्व मलेशियाई मलाय कायद्यानुसार मुसलमान आहेत. बहुतेक मलेशियन चीनी महायान बौद्ध धर्माचे किंवा चिनी परंपरागत धर्माचे (ताओवाद, कन्फ्यूशियनिझम, पूर्वज-पूजन किंवा नवीन संप्रदायांसह) पालन करतात.

## इस्लाम
इस्लाम हा देशाचा प्रमुख धर्म आहे आणि त्याला राज्य अधिकृत अधिकृत मानले जाते. ६०% मलेशियन लोक या धर्माचे अनुयायी आहेत. अनेक मुस्लिमांचे पवित्र दिवस राष्ट्रीय सुट्टी म्हणून घोषित आहेत, यामध्ये रमजानच्या शेवट, हजचा शेवट आणि मुहंमद पैगंबरांचा वाढदिवस समाविष्ट आहे. १२ व्या शतकामध्ये भारतीय व्यापाऱ्यांद्वारे इस्लामला मलेशियात आणले गेले आहे असे मानले जाते. १५ व्या शतकाच्या सुरुवातीला मलक्का सल्तनत, प्रायः प्रायद्वीपमधील पहिले स्वतंत्र राज्य मानले गेले. मुसलमान असलेल्या मलाकाचा राजकुमारांच्या नेतृत्वाचा प्रभाव इस्लामचा प्रसार मलय जनतेत करण्यास प्रवृत्त झाला इस्लाम धर्मीयांची संख्या या देशांमध्ये मोठी आहे मलेशिया मध्ये इस्लाम धर्माला मोठी मान्यता मिळालेले आहे इतर अनेक धर्म व संप्रदाय मलेशियामध्ये आहेत.

## बौद्ध धर्म व चिनी धर्म
अनेक मलेशियाई चीनी महायान आणि बौद्ध धर्माचे इतर संप्रदाय, चिनी लोक धर्म, कन्फ्यूशियनिझम आणि दाओझम (ताओधर्म) समेत विविध धर्मांचे अनुसरण करतात. इस्लामच्या आगमनापूर्वी या देशात बौद्ध धर्म प्रभावी व प्रमुख धर्म होता, मात्र सध्याची चिनी लोकसंख्येमधील बहुसंख्य मलय लोक ब्रिटिश राजवटीत येथे आले. चिनी नववर्ष राष्ट्रीय सुट्टी म्हणून साजरा केला जातो. बऱ्याच चीनी लोकांसाठी, 'धर्म' त्यांच्या सांस्कृतिक जीवनाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे.

## संदर्भ
वर्ग:देशानुसार धर्म
वर्ग:मलेशिया
आयुर्वेदातील त्रिदोष

"**आयुषः सम्बन्धी वेदः आयुर्वेदः**" अशी आयुर्वेदाची व्याख्या आचार्य वाग्भट यांनी आपल्या अष्टांगहृदय य ग्रन्थत केली आहे.
आयुर्वेदाचे मुख्य प्रयोजन आहे, जो स्वस्थ असेल त्याच्या स्वास्थ्याचे रक्षण करणे आणि रोग्याची रोगापासून मुक्तता करणे. यात मुख्य प्रश्न असा कि जो स्वस्थ आहे, त्याला हे रोग येतात कुठून? जर कारणच नाहीसं झालं तर रोग होणारच नाहीत. य सर्व रोगांचे मूळ कारण म्हणजे वात, पित्त आणि कफ या तिघांचा असमतोल. म्हणून यांना त्रिदोष असेही म्हणतात. ‘दूषयन्तीति दोषाः।’ शरीरात वात, कफ व पित्त या तिन्हीत असंतुलन निर्माण झाल्यास हे शरीरास दूषित करतात, म्हणून यांना दोष म्हणतात. हे तीन दोष समस्त शरीरात व्याप्त असतात तरीसुद्धा नाभि आणि हदयाच्या मध्ये पित्त आणि हदयाच्या वरती कफाचे स्थान आहे. म्हातारपणी वायु प्रकोप अधिक असतो. युवावस्था मध्ये पित्तचा प्रकोप अधिक असतो. तर बालपणी कफाचा प्रकोप अधिक असतो .

## वात 
‘तत्र रूक्षो लघुः शीतः खरः सूक्ष्मश्चलोsनिलः’ 

वात हा कोरडा, शरीराला लाघवता आणणारा, थंड, आणि सूक्ष्म असतो. शरीरात वाताचे स्थान विशेषतः नाभी खाली असते. वृद्धपणात वातप्रकोप होण्याची संभावना अधिक असते. वात प्रकोपामुळे अग्नि विषम होतो. तर कोष्ठ क्रुर होते. तिक्त, कटू व तुरट रसांच्या  सेवनाने शरीरात वात प्रकोप होतो आणि मधुर, आम्ल व लवण रससेवनाने त्याचे शमन होते.वात प्रकोपावर ‘बस्ति’ हे शोधन कर्म आणि तैलांचा औषधी म्हणून प्रयोग आयुर्वेदात सांगिलेले आहे. प्राण, उदान, समान, व्यान, अपान हे वाताचे पाच प्रकार आहेत.

## पित्त 
‘पित्तं सस्नेहतीक्ष्णोष्णं लघु विस्रं सरं द्रवम।’   

स्निग्ध, उष्ण, लघु, दुर्गंधी, आणि ओलेपणा हे पित्ताचे स्वभाव गुण आहेत. नाभी भागापासुन ह्रुदयापर्यंत पित्ताचे अधिष्ठान असते. पित्ताच्या प्रभावामुळे जठराग्नी तीक्ष्ण होतो, तर कोष्ठ मृदू होते. वयाच्या मध्य काळात पित्ताचा अधिक प्रभाव दिसतो. तिखट, आम्ल, लवण, रसांच्या अतिसेवनाने पित्ताचा प्रकोप तर मधुर, कडू व कषाय रससेवनाने पित्ताचे शमन होते. तसेच आयुर्वेदात पित्तशमनासाठी ‘विरेचन’ कर्म आणि ‘घृत’ प्रयोग निर्देशित केलेला आहे. आलोचक, रंजक, भ्राजक, पाचक, व साधक असे पाच प्रकारचे पित्त आहेत.

## कफ 
‘स्निग्धः शीतो गुरूर्मन्दः श्लक्ष्णो मृत्स्नः स्थिरः कफः।'

कफ हा स्निग्ध, शीत, जड, मन्द, चिकट, आणि स्थिर प्रकृतीचा असतो. हा बाल्यावस्थेत विशेष प्रभावशाली असतो. ह्रुदयापासून वरच्या भागात कफाचे प्राबल्य असते. याच्या प्रभावाने जठराग्नी मंदावतो आणि कोष्ठ मध्यम होते. मधुर, लवण, आम्ल हे रस कफवृद्धी करतात तर तिक्त, कटू व कषाय रस कफाचे शमन करतात. मधू सेवन आणि ‘वमन’ कर्माद्वारे कफाचे शमन शास्त्रात सांगितलेले आहे. अवलंबक, बोधक, तर्पक, क्लेदक आणि श्लेषक हे पाच कफाचे भेद मानले जातात.

वरीलपैकि एक अथवा दोन दोष प्रबळ असलेली शरीर प्रकृती हीन असते, तर तिन्ही दोष सम असणारे शरीर प्रकृतीने स्वस्थ  बनते, त्यामुळे निरोगी राहाण्यासाठी त्रिदोषांचे साम्य राखण्याचा प्रयत्न करणे लाभदायक ठरते.
## हे सुद्धा पहा
* ऋतुचर्या
* कोठा (आयुर्वेद)
* आयुर्वेद
## संदर्भ
वर्ग:आरोग्य
वर्ग:आयुर्वेद
वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०१८-१९

वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ १८ नोव्हेंबर २०१८ ते २२ डिसेंबर २०१८ दरम्यान २ कसोटी सामने, ३ आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने व ३ ट्वेंटी२० सामने खेळण्यासाठी बांगलादेशच्या दौऱ्यावर जाणार् आहे. डिसेंबर २०१२ नंतर पहिल्यांदाच वेस्ट इंडीज बांगलादेशच्या दौऱ्यावर जाणार आहे. जुलै २०१८ मध्ये सामन्यांचे वेळापत्रक जाहीर झाले. सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियमवर पहिला वहिला एकदिवसीय सामना खेळविण्यात येईल.

दौऱ्यापुर्वी, वेस्ट इंडीज कर्णधार जेसन होल्डरला खांद्याला दुखापत झाल्यामुळे त्याच्याजागी क्रेग ब्रेथवेटला कर्णधार नेमण्यात आले.

## सराव सामने 
### दोन-दिवसीय सामना : बीसीबी एकादश वि. वेस्ट इंडीज
### लिस्ट-अ सामना : बीसीबी एकादश वि. वेस्ट इंडीज
## कसोटी मालिका 
### १ली कसोटी
### २री कसोटी
## आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका
### १ला सामना
### २रा सामना
### ३रा सामना
## आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० मालिका 
### १ला सामना
### २रा सामना
### ३रा सामना
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील क्रिकेट
वर्ग:वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचे बांगलादेश दौरे
वर्ग:बांगलादेशमधील क्रिकेट
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे बांगलादेश दौरे