open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
कोयना नदी

इवलेसे|View of koyna river

**कोयना नदी** ही महाराष्ट्रातील एक प्रमुख नदी आहे. ही कृष्णेची उपनदी आहे. कराड शहराजवळ या दोन्ही नद्यांचा संगम आहे. कोयना नदी व सोळशी नदीचा तापोळा येथे संगम होऊन ती पुढे कोयना धरणात सामावते. शिवसागर जलाशय या नावानेही ती ओळखली जाते. पाटण येथे तिला केरा नदी मिळते. 

या नदीचं लांबी १३० किलोमीटर इतकी आहे. कोयना नदीचा उगम सातारा जिल्ह्यातील महाबळेश्वर या ठिकाणी होतो. या नदीचा उगम महाबळेश्वर डोंगररांगांमध्ये सुमारे चार हजार फूट उंचीवर झाला आहे. कोयना नदी प्रकाशझोतामध्ये आली ती कोयना धरणाच्या बांधकामानंतरच. ही नदी महाराष्ट्राची भाग्यरेखा म्हणून सर्वश्रुत आहे. ही नदी कृष्णा नदीची प्रमुख उपनदी आहे. कोयना नदी सातारा जिल्ह्यातील महाबळेश्वर आणि पाटण या तालुक्यातून मुख्यत्वेकरून वाहते. या नदीला पाच उपनद्या आहेत त्यांची नावे पुढीलप्रमाणे :  

## उपनद्या
#सोळशी
#केरा
#कांदाटी
#मोर्ण
#वांग

वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या
वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील नद्या
वर्ग:पश्चिम घाटातील नद्या
वर्ग:पश्चिम घाट
स्टॅन्ली जॅक्सन

सर **फ्रांसिस स्टॅन्ली जॅक्सन** (२१ नोव्हेंबर, १८७० - ९ मार्च, १९४७) हा कडून क्रिकेट खेळलेला खेळाडू, सैनिक आणि राजकारणी होता. हा इंग्लंडकडून २० कसोटी सामने खेळला.

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८७० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
करण गोयल

**करण गोयल** (२४ डिसेंबर, १९८६:लुधियाना, पंजाब - ) हा भारतीय क्रिकेट खेळाडू आहे. हा पंजाबकडून रणजी करंडक स्पर्धेत खेळला तसेच २००८-२०१० दरम्यान किंग्स XI पंजाबकडून आयपीएलमध्ये खेळला.

हा डाव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करीत असे.

वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डिक पाउगर

**आर्थर डिक पाउगर** (एप्रिल १९, इ.स. १८६५:हंबरस्टोन, लीस्टर, इंग्लंड - मे २०, इ.स. १९२६:आयलस्टोन पार्क, लीस्टर, इंग्लंड) हा कडून १८९१-९२मध्ये विरुद्ध एक कसोटी सामना खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

पाउगर, डिक
पाउगर, डिक
पाउगर, डिक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
क्रोएशिया

**क्रोएशिया** हा युरोपातील बाल्कन विभागामधील एक देश आहे. झाग्रेब ही क्रोएशियाची राजधानी व प्रमुख शहर आहे.

## इतिहास 
क्रोएशिया युगोस्लाव्हिया ह्या भुतपुर्व देशाचा एक भाग होता, परंतु युगोस्लाव्हियाचे तुकडे झाल्यानंतर १५ जानेवारी १९९२ रोजी क्रोएशियाला स्वतंत्र देश म्हणुन आंतरराष्ट्रीय मान्यता मिळाली. 

## भूगोल 
### चतुःसीमा 
क्रोएशियाच्या उत्तरेला स्लोव्हेनिया व हंगेरी, पूर्वेला सर्बिया, दक्षिणेला बोस्निया आणि हर्झगोव्हिना, आग्नेयेला मॉंटेनिग्रो तर पश्चिमेला एड्रियाटिक समुद्र आहेत.

### संस्कृती 
क्रोशियाची संस्कृती ही ग्रीक, रोमन आणि इल्ल्य्रीअन संस्कृतींनी प्रभावित आहे. सांस्कृतिकदृष्ट्या क्रोशियात दोन सांस्कृतिक गट मानले जाऊ शकतात: मध्य युरोपीय आणि भूमध्यसागरी. ऐतिहासिक काळापासून अनेक प्रभावशाली व्यक्तींची क्रोएशिया जन्मभूमी आहे. त्यांच्यामध्ये ३ नोबेल पुरस्कार विजेत्यांचा समावेश होतो.

## खेळ 
* ऑलिंपिक खेळात
## चित्रदालन 

चित्र:Hvar hvar 2.jpg|Hvar
चित्र:Sakarun Bay, Dugi otok, Croatia, 1987.jpg|Dugi Otok
चित्र:Knin Croatia 01.jpg|Město Knin, ležící na jihu země
चित्र:Krka falls.jpg|Národní park Krka
चित्र:Dubrovnik-L04-1.jpg|Dubrovnik, město na seznamu světového dědictví UNESCO
चित्र:Senj Croatia.JPG|Přístav ve městě Senj
चित्र:Makarska from port.jpg|Makarska
चित्र:Zagreb trg bana Jelačića.jpg|Záhřeb

वर्ग:युरोपातील देश
वर्ग:युगोस्लाव्हिया
हरिप्रसाद चौरसिया

पंडित **हरिप्रसाद चौरसिया** (जुलै १, इ.स. १९३८; अलाहाबाद, उत्तर प्रदेश; भारत - हयात) हे भारतीय बासरीवादक, संगीतकार आहेत. हिंदुस्तानी संगीतशैलीच्या ढंगाने केलेल्या बासरीवादनासाठी ते ख्यातनाम आहेत. भारतीय केंद्रशासनाने इ.स. १९९२ साली पद्मभूषण पुरस्कार, तर इ.स. २००० साली पद्मविभूषण पुरस्कार देऊन गौरवले.

## जीवन 
चौरसियांचा जन्म १ जुलै, इ.स. १९३८ रोजी उत्तर प्रदेशातील अलाहाबाद शहरात झाला. त्यांचे वडील व्यवसायाने कुस्तीगीर होते आणि हरिप्रसाद यांनीही कुस्तीतच नावलौकिक मिळवावा अशी त्यांची अपेक्षा होती. परंतु संगीताची आवड असलेल्या हरिप्रसादांनी वडिलांच्या नकळत संगीताचा अभ्यास आरंभला. मित्राच्या घरी संगीतशिक्षणाचा सराव करणारे हरिप्रसाद काही काळ तालमीसाठी वडिलांसोबत आखाड्यात जात राहिले. बासरीवादनासाठी उपयुक्त ठरणाऱ्या आपल्या दमसासाचे श्रेय ते लहानपणी केलेल्या कुस्तीच्या तालमीला देतात .

## सांगीतिक कारकीर्द 
वयाच्या पंधराव्या वर्षापासून चौरसियांनी त्यांच्या घराजवळ राहणाऱ्या पंडित राजारामांकडून हिंदुस्तानी गायकीचे धडे घ्यायला सुरुवात केली. नंतर त्यांनी वाराणसीच्या पंडित भोलानाथ प्रसन्न यांच्याकडे बासरी शिकण्यास आरंभ केला.

## पुस्तके
* बासरीचा बादशहा (चरित्र; मूळ हिंदी लेखक सुरजितसिंग; मराठी अनुवाद प्रशांत तळणीकर)

## पुरस्कार
* संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार - १९८४
* कोणार्क सन्मान - १९९२
* पद्मभूषण - १९९२
* यश भारती सन्मान - १९९४
* पद्मविभूषण - २०००
* हाफिज अली खान सन्मान - २०००
* दीनानाथ मंगेशकर पुरस्कार - २०००
* Pune Pandit Award - २००८, by The Art & Music Foundation, Pune, India
* National Eminence award, NADA VIDYA BHARTI by Visakha Music and Dance Academy, Vizag  - २००९
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:भारतीय संगीतकार
वर्ग:भारतीय बासरीवादक
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९३८ मधील जन्म
वर्ग:कालिदास सन्मान पुरस्कारविजेते
जर्मनीचा भूगोल

[250 px|इवलेसे|[युरोपियन संघामधील जर्मनीचे स्थान]]
**जर्मनी** हा पश्चिम-मध्य युरोपामधील एक देश आहे. जर्मनीच्या दक्षिणेस आल्प्स पर्वत तर उत्तरेस उत्तर समुद्र व बाल्टिक समुद्र आहेत. जर्मनीचे एकूण क्षेत्रफळ  इतके असून त्यापैकी   इतकी जमीन तर   इतके पाणी आहे. झुगपिट्स हे आल्प्समधील  उंचीचे शिखर जर्मनीमधील सर्वात उंच स्थान आहे. डॅन्युब, ऱ्हाईन व एल्ब ह्या जर्मनीमधील प्रमुख नद्या आहेत.

जर्मनीच्या उत्तरेला डेन्मार्क, पूर्वेला पोलंड व चेक प्रजासत्ताक, दक्षिणेला ऑस्ट्रिया व स्वित्झर्लंड, नैऋत्येला फ्रान्स तर पश्चिमेला बेल्जियम, लक्झेंबर्ग व नेदरलँड्स हे देश आहेत.
कोयना (निःसंदिग्धीकरण)

***कोयना*** शब्दाचे अनेक उपयोग आहेत.

* कोयना नदी - महाराष्ट्रातील एक नदी.
* कोयना धरण - कोयना नदीवरील एक धरण.
* कोयना अभयारण्य - कोयना नदीच्या खोऱ्यातील एक अभयारण्य.
* कोयना दूध - एक दूध उत्पादक संस्था.
* कोयना नगर - कोयना धरणाच्या परिसरातील एक गाव.
* कोयना एक्सप्रेस - मुंबई आणि कोल्हापूरच्या मध्ये धावणारी भारतीय रेल्वेची एक गाडी.
सिद्धार्थ त्रिवेदी

**सिद्धार्थ किशोरकुमार त्रिवेदी** (सप्टेंबर ४, इ.स. १९८२:अमदावाद, गुजरात - ) हा सौराष्ट्र क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे. हा पूर्वी गुजरात क्रिकेट संघाकडूनही खेळला होता.

वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
धनेश

thumb|right|200px|मलबारी राखी धनेश
**धनेश** (शास्त्रीय नाव: *Bucerotidae*, ब्यूसेरोटिडी* ; इंग्लिश: *Hornbill*, *हॉर्नबिल'' ;) हे आफ्रिका, आशिया व मेलानेशियातील विषुववृत्तीय व उष्णकटिबंधीय भूप्रदेशांमध्ये आढळणारे पक्ष्यांचे कुळ आहे. किंचितशी खाली वळलेली बाकदार, लांब व मोठी चोच हे धनेश कुळातील पक्ष्यांचे ठळक लक्षण आहे. 

## मराठी नावे
'धनेश' या संस्कृत नावाने परिचित असलेल्या ह्या पक्ष्याला रत्‍नागिरीत गरुड, सिंधुदुर्गात माडगरुड तर दापोली-मंडणगडमध्ये ककणेर अशी नावे आहेत. 

कोकणामधे काही ठिकाणी हॉर्नबील ह्या पक्षाला काकण पण म्हणतात.  

## हे सुद्धा पहा 
* राखी धनेश
* मलबारी धनेश अथवा राज धनेश

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:पक्षी
स्वर्गीय नर्तक

thumb|right|200 px|स्वर्गीय नर्तक

**स्वर्गीय नर्तक** (इंग्लिश:*Asian Paradise-flycatcher*; शास्त्रीय नावः *Terpsiphone paradisi*) हा भारतातील जंगलात आढळणारा पक्षी आहे. या पक्ष्याच्या नराला लांब शेपूट येते त्यामुळे तो अतिशय सुरेख दिसतो. पूर्ण वाढ झालेला नर हा पांढऱ्या रंगाचा असतो (चित्र पहा).  नवतरुण नर आणि मादी लाल रंगाची असते. विविध प्रकारचे किडे हे या पक्ष्याचे मुख्य खाद्य आहे. मध्यप्रदेश राज्याचा हा 'राज्यपक्षी' आहे, त्याला हिंदीमध्ये 'दूधराज' आणि सुल्ताना बुलबुल अशी नावे आहेत. मध्यप्रदेशातील बांधवगड राष्ट्रीय उद्यानात स्वर्गीय नर्तक मोठ्या प्रमाणावर आढळतात.

स्वर्गीय नर्तक हा बुलबुलाच्या आकारमानाचा असून प्रौढावस्थेतील नर शुभ्र पांढऱ्या रंगाचा असतो. त्याचे डोके काळ्या रंगाचे असते. युवा नराचा रंग मात्र तांबूस असतो. मादी तांबूस रंगाची असून, तिचे डोके काळ्या रंगाचे असते. दोघांच्या डोक्यावर लहानसा तुरा असतो. विशेष म्हणजे नराला जवळपास फुटभर लांबीची शेपटी असते.स्वर्गीय नर्तक संपूर्ण भारतात आढळत असून यांच्या दोन उपजाती भारतात तर एक उपजात श्रीलंकेत आढळते. हा पक्षी भारताच्या नैर्ऋत्येकडील प्रदेशात स्थानिक असून उर्वरित भागात तो स्थलांतरित आहे. दरवर्षी जून महिन्यात ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्पात यांची असंख्य घरटी सहज दृष्टीस पडतात. या कालावधीत ते पन्हाळा परिसरात स्थलांतर करून येतात. 

हे पक्षी मार्च ते जून या कालावधीत सांगली जिल्ह्यातील कवठे एकंद मधील जाधव मळा येथे PRC Agro  

या शेती फार्म  परीसरात वास्तव्यास असतो. या कालावधीत परिसरात पक्ष्यांची घरटी, पिल्ले आढळतात. गेल्या 30 वर्षा पासून या ठिकाणी हे पक्षी येतात. 

किटकभक्षी असणाऱ्या या पक्षाचा विणीचा हंगाम पावसाळ्याच्या पूर्वार्धात सुरू होतो.

अमेरिकन पक्षीतज्ज्ञ डॉ. पामेला रासमुसन यांनी या पक्षाचा जनुकीय अभ्यास करून स्वर्गीय नर्तक पक्षाची आणखी एक उपजात शोधून काढली आहे. त्यातील प्रौढ नर हे तांबूस रंगाचेच राहतात अशी नोंद त्यांच्या नुकत्याच प्रकाशित झालेल्या *बर्डस् ऑफ साऊथ आशिया* या पुस्तकात आहे.

वर्ग:पक्षी
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेले पक्षी
घोणस

**घोणस** (शास्त्रीय नाव : *Daboia*, उच्चार: डाबोया; इंग्लिश: ''Russell's viper'') हा आशिया खंडातील भारतीय उपखंड, आग्नेय आशिया, दक्षिण चीन, तैवान या भूप्रदेशांमध्ये आढळणारा विषारी साप आहे. हा महाराष्ट्रामधील चार प्रमुख विषारी सापांपैकी एक साप आहे.

## वास्तव्य 
घोणस मुख्यत्वे जंगले तसेच ग्रामीण भाग पसंत करतो.

घोणस साप हा अनेक संकटांना तोंड देऊन कणखर बनला आहे. या सापाचे शरीर एकदम चिवट असते. त्याच्या शरीरावरील रंगसंगती त्यावरचे गडद धब्बे या सापाला पाला पाचोळा मधे सामावून घेतात. या सापाचे वास्तव्य जास्त करून गवताळ , पानगळ तसेच ऊसाच्या क्षेत्रात अढळून येतो. - सर्पमित्र प्राणीमित्र महेश प्रकाश पाटील ( सांगली जिल्हा).

## रचना 
घोणसाला ओळखण्याची मुख्य खूण म्हणजे त्याच्या अंगावरील साखळीसारख्या दिसणाऱ्या तीन समांतर रेषा असतात. घोणस हिरवा, पिवळा, हलका, करडा रंग व इतर अनेक रंगछटांमध्ये आढळतात. या सापाचे वैशिष्ट्य म्हणजे याचे विषाचे दात तोंडात दुमडू शकतो. सावजाला एकदा विषाने मारल्यानंतर बहुतेक सापांना शिकार खाताना विषाचे दात अडचण बनतात. परंतु उत्क्रांतीमध्ये या सापाने आपले विषाचे दात दुमडून घेण्याची कला अवगत केली आहे. त्यामुळे कधीकधी हा साप चावताना विषारी दातांचा उपयोग करीत नाही. याला कोरडा चावा असे म्हणतात.

घोणसाचे फुत्कार एखाद्या कुकराच्या शिट्टीप्रमाणे असतात. 

## प्रजनन 
घोणसाचे वैशिष्ट्य म्हणजे तो पोटामध्ये अंडी उबवतो व पिल्ले अंड्यांतून बाहेर आल्यानंतर बाहेर काढतो. त्यामुळे कित्येकांचा असा अपसमज आहे, की घोणस सस्तन प्राण्यांप्रमाणे पिल्लांना जन्माला घालतात.

## विषाचे परिणाम 
thumb|200 px|left|घोणस
घोणसाचे विष अतिशय जहाल असते.त्याचे विष Vasculotoxic प्रकारचे आहे. हे विष मुख्यत्वे रक्ताभिसरण संस्थेवर हल्ला चढवते. विषाच्या या गुणधर्मामुळे चाव्यानंतर रक्तातील गुठळ्या करू शकणा‍ऱ्या प्रथिनांचा नाश होऊ लागतो. त्यामुळे चाव्यानंतर जखमेतून भळाभळा वाहणारे रक्त लवकर थांबत नाही. थोड्या वेळाने नाकपुड्या, कानांतून व गुदद्वारातून रक्त स्रवू लागते. विषावरती प्रतिविषाचे औषध न मिळाल्यास एका दिवसात मृत्यू ओढवू शकतो.

## उपचार 
घोणस चावल्यानंतर जखमेभोवती कोणत्याही प्रकारची पट्टी लावू नये; असे केल्यास रक्त साखळून चावलेला भाग कायमचा निकामी होण्याची शक्यता असते. घोणस चावल्यानंतर लवकरात लवकर व्यक्तीला प्रतिविषाचे औषध देणे, हाच सर्वोत्तम उपाय आहे.रुग्णास धीर द्यावा. 
अनेक वेळेस साप विषारी आहे की नाही हे माहित नसते. अनेक वेळा घाबरून रुग्णाचा मृत्यू होतो. म्हणून रुग्णास मानसिक धीर देणे गरजेच आहे. त्या व्यक्तीस पाणी प्यायला देऊ नये.

## संदर्भ 
* 'साप: महाराष्ट्र, गोवा व कर्नाटक', लेखक: निलीमकुमार खैरे, ज्योत्स्ना प्रकाशन, ISBN 81-7925-139-X

वर्ग:विषारी साप
वर्ग:साप
पोटॉमॅक नदी

इवलेसे
**पोटॉमॅक नदी** अमेरिकेच्या पूर्व भागातील नदी आहे. हीची लांबी अंदाजे ६५२ किमी (४०५ मैल) असून पाणलोट क्षेत्र ३८,००० वर्गकिमी (१४,७०० वर्गमैल) आहे.

वर्ग:व्हर्जिनियामधील नद्या
वर्ग:मेरीलॅंडमधील नद्या
वर्ग:वेस्ट व्हर्जिनियामधील नद्या
वर्ग:वॉशिंग्टन राज्यातील नद्या
पलानी अमरनाथ

**पलानी अमरनाथ** (१ जून १९८२) हा एक भारतीय क्रिकेट खेळाडू आहे. तो चेन्नई सुपर किंग्स कडून इंडियन प्रीमियर लीगमध्ये खेळतो.तसेच तो रणजी ट्रॉफी मध्येही तमिळनाडू तर्फे खेळतो.

हा एक जलद गोलंदाज आहे. 
## बाह्य दुवे
*Profile at Cricinfo

वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म
शादाब जकाती

वर्ग:चेन्नई सुपर किंग्स माजी खेळाडू
वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म
छिद्रता

छिद्रता (इंग्रजीत *पोरोसिटी* *Porosity*). कुठलीही घन वस्तूचे दिखाऊ वस्तुमान हे छिद्रतेवर अवलंबून असते व खऱ्या वस्तूमानापेक्षा कमी असते. छिद्रता जितकी जास्ती तितके दिखाऊ वस्तूमान कमी भरते. उदा स्पंज स्पंजची छिद्रता ही खूप असते त्यामूळे त्याचे खऱ्या वस्तूमानापेक्षा स्पंज बराच हलका असतो. तसेच छिद्रता जितकी जास्त तितके त्या वस्तूत पाणी साठवण्याची क्षमता जास्त असते. 

वर्ग:भौतिकशास्त्र
अरुण कार्तिक

**कोंडा भास्कर अरुण कार्तिक** (१५ फेब्रुवारी १९८६, वालजापेट तमिळनाडू) हा एक भारतीय क्रिकेट खेळाडू आहे. हा सध्या आसाम क्रिकेट संघाकडून खेळतो.तो रॉयल चॅलेंजर्स बंगरुळुचा सदस्यही होता. तो उजखोरा फलंदाज असून लेग-स्पीन गोलंदाजी करतो. तो सध्या रॉयल चॅलेंजर्स बंगरुळुचा यष्टीरक्षक आहे.

वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म
ऊदाद्य

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:प्राणी
वर्ग:सस्तन प्राणी
वर्ग:रिकामी पाने
विराज कडबे

**विराज विलास कडबे** (१९ नोव्हेंबर, १९८९ - ) हा भारतीय क्रिकेट खेळाडू आहे. हा विदर्भ संघाकडून रणजी करंडक खेळला तसेच चेन्नई सुपर किंग्सकडून इंडियन प्रीमियर लीगमध्ये खेळला.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सेल्वम सुरेश कुमार

वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हवेची घनता

**हवेची घनता** : (*इंग्रजी एर डेनसिटी* ). हवा ही विविध वायूंच्या घटकांचे मिश्रण आहे. हवेची घनता माहिती असणे अभियांत्रिकीमध्ये हवामान शास्त्रात तसेच विमान वाहतूकी मध्ये सर्वात महत्त्वाचे आहे. हवेची घनता ही तापमान वाढी बरोबर कमी होते तसेच वाढत्या उंची बरोबर देखील हवेची घनता कमी होते. हवेची घनता समुद्रसपाटीवर २०  ° सेल्सियसला १.२ किलो प्रति घन मीटर (kg/m3) इतकी असते

हवेची घनता किती असेल हे गणितीसूत्राने मोजता येते. हवेची घनता मोजण्याचे सूत्र

:\rho = \frac{p}{R \cdot T}

इथे  *ρ*  म्हणजे हवेची घनता  *p*  म्हणजे हवेचा दाब *R* हे वैश्विक वायू एकक (Universal Gas Constant) आणि *T* तापमान ( तापमान केल्विन मध्ये वापरावे)

वर्ग:ऊष्मगतिकी
विद्युत शिवरामकृष्णन

**विद्युत शिवरामकृष्णन** (३ डिसेंबर, १९८१ -) हा एक भारतीय क्रिकेट खेळाडू आहे. हा चेन्नई सुपर किंग्सकडून इंडियन प्रीमियर लीगमध्ये खेळला.

वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जे. अरुणकुमार

वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म
भरत चिपली

**भरत चिपली** (कन्नड: ಭರತ್ ಚಿಪ್ಲಿ ; रोमन लिपी: *Bharat Chipli* ;) (जानेवारी २७, इ.स. १९८३; सागर, शिमोगा, कर्नाटक - हयात) हा भारतातील प्रथमवर्गीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे. तो देशांतर्गत क्रिकेट स्पर्धांमध्ये कर्नाटक क्रिकेट संघाकडून, तर इंडियन प्रीमियर लीग साखळी स्पर्धेत बंगलोर रॉयल चॅलेंजर्स संघाकडून खेळतो.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:कन्नड व्यक्ती
वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८३ मधील जन्म
बालचंद्र अखिल

**बालचंद्र अखिल** ( ७ ऑक्टोबर १९७७ , बंगलोर, कर्नाटक) हा एक भारतीय क्रिकेट खेळाडू आहे. तो कर्नाटकच्या वतीने खेळतो. तो उजव्या हाताने खेळणारा मधल्या फळीतील फलंदाज असून तो मध्यम-जलदगतीचा गोलंदाजही आहे. सन १९९५ मध्ये, १९ वर्षांखालील संघात, कूच बिहार करंडकासाठी खेळल्या गेलेल्या सामन्यात त्याचा समावेश होता. नंतर सन १९९८ मध्ये तो वरिष्ठ संघाचा सदस्य झाला. इंडियन प्रिमीअर लिगचे सामनेही तो खेळला आहे.

वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७७ मधील जन्म
दिनेश साळुंखे

**दिनेश साळुंखे** (नोव्हेंबर १२, इ.स. १९८२; मुंबई, महाराष्ट्र - हयात) हा मराठी, भारतीय क्रिकेट खेळाडू आहे. इंडियन प्रीमियर लीग या क्रिकेट साखळी स्पर्धेच्या इ.स. २००८ सालातल्या हंगामात त्याने राजस्थान रॉयल्स संघाकडून सहा सामने खेळले. तो लेगब्रेक गोलंदाजी करतो व तळाच्या फळीत उजव्या हाताने फलंदाजी करतो. 

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:मराठी खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म
जागतिक तंबाखूसेवन विरोधी दिन

right|150px|No smoking symbol

'''''' हा दरवर्षी मे ३१ रोजी जगभरात पाळला जातो.

;हे सुद्धा पहा : जागतिक दिवस आंतरराष्ट्रीय दिवस

वर्ग:विशेष दिवस
वर्ग:जागतिक प्रतिवार्षिक दिनपालन
वसुंधरा दिन

thumb|250px|पृथ्वी दिनासाठी *जॉन मक्डॉनेल* याने बनवलेला *अनधिकृत* ध्वज
**पृथ्वी दिन** हा पृथ्वीच्या पर्यावरणाच्या संवर्धनासाठी जागृती करण्यासाठी हा दिवस जगभर पाळण्यात येतो. आपली पृथ्वी ही सुमारे ४.५० अब्ज वर्षांपूर्वी तयार झाली. अमेरिकेत २२ एप्रिल रोजी हा दिन पाळला जातो, तर संयुक्त राष्ट्रे २० मार्च रोजी, म्हणजे सूर्य पृथ्वीच्या विषुववृत्ताच्या थेट समोर असण्याच्या दोन बिंदूपैकी एका बिंदूशी पोचण्याच्या दिवशी, *संपातबिंदू पॄथ्वी दिन* पाळतात.

पर्यावरणरक्षणाची शिकवण देण्याच्या हेतूने  अमेरिकेचा सेनेटर गेलॉर्ड नेल्सन याने २२ एप्रिल, इ.स. १९७० रोजी पहिल्यांदा पृथ्वी दिनाचे आयोजन केले. पहिला पृथ्वी दिन अमेरिकेतील सॅनफ्रान्सिस्को येथे पाळला गेला, तरीही त्या कार्यक्रमाचा राष्ट्रीय समन्वयक असलेला डेनिस हेस याने स्थापलेल्या संस्थेने इ.स. १९९० साली १४१ देशांमध्ये या दिवसाचे आयोजन करून पृथ्वी दिन आंतरराष्ट्रीय स्तरावर नेला. सध्या *अर्थ डे नेटवर्क* या संस्थेच्या समन्वयाने १७५ देशांमधून हा दिवस साजरा केला जातो. इ.स. २००९ साली संयुक्त राष्ट्रांनी २२ एप्रिल हा दिवस *आंतरराष्ट्रीय धरणीमाता दिन* म्हणून पाळण्याची घोषणा केली.

**पृथ्वीचा समतोल राखण्यासाठी महत्त्वाचे** 

* वृक्षारोपण करावे आणि वृक्षतोड कमी करावी.
* नद्याचे जल स्वछ ठेवणे 
* आपल्या सभोवतालच्या पर्यावरणात स्वच्छता राखणे.
* शेतीत जैविक खतांचा वापर करा, रासायनिक खाते कमी वापर.
*

## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:जागतिक प्रतिवार्षिक दिनपालन
जागतिक क्षय दिवस

**जागतिक क्षय दिवस** हा क्षयाच्या धोक्यासंबंधी जागरूकता निर्माण करण्यासाठी जगभर दरवर्षी मार्च २४ रोजी पाळला जातो.

वर्ग:जागतिक प्रतिवार्षिक दिनपालन
वर्ग:जागतिक दिवस
के.पी. अप्पण्णा

**कोटरंगाडा प्रभू अप्पण्णा** तथा के.पी. अप्पण्णा (२० डिसेंबर १९८८) हा एक भारतीय क्रिकेट खेळाडू आहे, जो कर्नाटकतर्फे व रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर तर्फे खेळतो. अप्पण्णाचा जन्म विराजपेट, कोडागु, कर्नाटक येथे झाला. तो डाव्या हाताने पारंपारिक गोलंदाजी करणारा, मंदगती गोलंदाज आहे. तसेच तो उजव्या हाताने फलंदाजी करतो.

वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
टार्टन दिन

**टार्टन दिन** हा कॅनडा आणि अमेरिकेत पूर्वी स्थलांतरित झालेल्या स्कॉटलंडच्या नागरिकांकडून दरवर्षी एप्रिल ६ रोजी साजरा करण्यात येणारा एक दिवस आहे. या दिवशी १३२० साली आर्बोआथचा तह संमत झाला होता.

हा उत्सव १९८० च्या दशकात कॅनडात सुरू झाला आणि नंतर कॅनडातील इतर शहरांतून तसेच अमेरिकेत पसरला.

ऑस्ट्रेलियामध्ये टार्टन दिन १ जुलै रोजी साजरा केला जातो. १७४७मध्ये या दिवशी ॲक्ट ऑफ प्रोस्क्रिप्शन या कायद्यातहत टार्टन घालण्यावरील बंदी उठविण्यात आली होती.

टार्टन दिनाला पाइप बँड आणि हायलॅंड नाचांस सह मिरवणूका निघतात तसेच इतर स्कॉटलंडकेंद्री कार्यक्रम आयोजित केले जातात.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:अमेरिकेतील प्रतिवार्षिक दिनपालन
महिना

एका **महिन्यात** सर्वसाधारण ३० दिवस असतात. 

अरबी किंवा युरोपियन महिन्यांच्या तुलनेत भारतीय हिंदू महिने अधिक अचूक आणि वैज्ञानिक आहेत.
 
## हिंदू किंवा भारतीय महिने (आणि त्या महिन्यांशी समकालीन इंग्रजी महिने)
* चैत्र (मार्च-एप्रिल)
* वैशाख (एप्रिल-मे)
* ज्येष्ठ (मे-जून)
* आषाढ (जून-जुलै)
* श्रावण (जुलै-ऑगस्ट)
* भाद्रपद (ऑगस्ट-सप्टेंबर)
* आश्विन (सप्टेंबर-ऑक्टोबर)
* कार्तिक (ऑक्टोबर-नोव्हेंबर)
* मार्गशीर्ष (नोव्हेंबर-डिसेंबर)
* पौष (डिसेंबर-जानेवारी)
* माघ (जानेवारी-फेब्रुवारी)
* फाल्गुन (फेब्रुवारी-मार्च)

एका हिंदू महिन्यात दोन पक्ष (पंधरवडे) असतात. शुक्लपक्ष (किंवा शुद्ध पक्ष) आणि कृष्णपक्ष (किंवा वद्य पक्ष).  शुक्ल पक्षात डोळ्याने दिसणारी चंद्राची कोर दिवसागणिक आकारमानाने मोठी होत जाते व पौर्णिमेला पूर्ण वर्तुळाकार पांढरे शुभ्र चंद्रबिंब दिसते. कृष्णपक्षात चंद्र दिवसेंदिवस वर्तुळाहून लहान लहान होत जातो व शेवटी अमावास्येला चंद्र अदृश्य (पूर्ण काळा) होतो.

मध्य व उत्तरी भारतात हिंदू महिने पौर्णिमान्त्त, तर दक्षिणी भारतात ते अमावास्यान्त असतात. दोन्ही पद्धतीत शुक्ल पक्षात महिन्याचे नाव तेच असते, परंतु नंतरच्या कृष्ण पक्षात उत्तरी भारतात पुढचा महिना चालू झालेला असतो.  
उदा० चैत्र शुक्ल (दक्षिणी भारत) = चैत्र शुक्ल (उत्तरी भारत)  
परंतु, चैत्र कृष्ण (दक्षिणी भारत) = वैशाख कृष्ण (उत्तरी भारत) 

हिंदू महिने हे हिंदू सणांच्या सोईसाठी आहेत. हिंदू महिन्यातील विशिष्ट तिथीला विशिष्ट सण येतो. हिंदू महिने हे चंद्राच्या पृथ्वीभोवती होणाऱ्या प्रदक्षणेवरून ठरवले जातात. त्यामुळे ही चांद्र कालगणना आहे. साधारणपणे दर तीन वर्षांनी एका अधिक महिन्याची भर घालून हिंदू महिने सौर कालगणनेच्या बरोबरीला आणले जातात. हिंदू पंचांगातला मकरसंक्रांत हा सण सौर पद्धतीचा आहे. 

भारत सरकारने राष्ट्रीय पंचांग बनवताना हिंदू महिन्यांची नावे वापरली आहेत.

ख्रिस्ती महिने किंवा इंग्रजी महिने हे पृथ्वीच्या सूर्याभोवती होणाऱ्या प्रदक्षणेवर आधारलेले आहेत. अर्थात ते सौर महिने आहेत.

## ख्रिस्ती, इंग्रजी किंवा युरोपियन महिने (आणि समकालीन हिंदू महिने)
* जानेवारी (पौष-माघ)
* फेब्रुवारी (माघ-फाल्गुन)
* मार्च (फाल्गुन-चैत्र)
* एप्रिल (चैत्र-वैशाख)
* मे (वैशाख-ज्येष्ठ)
* जून (ज्येष्ठ-आषाढ)
* जुलै (आषाढ-श्रावण)
* ऑगस्ट (श्रावण-भाद्रपद)
* सप्टेंबर (भाद्रपद-आश्विन)
* ऑक्टोबर (आश्विन-कार्तिक)
* नोव्हेंबर (कार्तिक-मार्गशीर्ष)
* डिसेंबर (मार्गशीर्ष-पौष)

## मुसलमानी किंवा अरबी महिने 
* मोहरम
* सफर
* रबिउल अव्वल
* रबि उस्सानी
* जमादिल अव्वल
* जमादुस्सानी
* रज्जब
* शाबान
* रमजान
* शव्वाल
* जिल्काद
* जिल्हेज

मुसलमानी महिने हे हिंदू महिन्यांप्रमाणेच चांद्रमानावरून ठरवले जातात. पण हिंदू महिन्यांप्रमाणे अधिक महिन्याची व्यवस्था नसल्याने मुसलमानी महिने सौर कालगणनेच्या मागेमागे पडत जातात.

## पारशी महिने 
* फारवर्दिन
* आर्दीबेहेस्त
* खोर्दाद
* तीर
* अमरदाद
* शेहरेवर
* मेहेर
* आबान
* आदर
* दए
* बहमन
* स्पेन्दामर्द

## पंजाबी तथा शीख महिने 
* बैसाख
* जेठ
* हाड
* सावन
* भादो
* असू
* कत्तक
* मगर
* पोह
* माघ
* फागुन
* चेत

वर्ग:कालक्रम
उत्कल दिवस

'''''' हा ओडिशा राज्यात दरवर्षी एप्रिल १ रोजी साजरा करण्यात येणारा एक दिवस आहे.

वर्ग:ओडिशातील प्रतिवार्षिक दिनपालन
जागतिक कामगार दिन

[250px|इवलेसे|उजवे|[चेन्नईतल्या मरीना किनाऱ्यावरील "श्रमाचा विजय" समूहशिल्प]]
**आंतरराष्ट्रीय कामगार दिन** किंवा **जागतिक कामगार दिन** (अन्य नावे : **मे दिन**) हा  जगभरातील कामगार चळवळींच्या गौरवासाठी पाळण्यात येणारा दिनविशेष आहे. दर वर्षी १ मे रोजी जगभरातील ८०हून अधिक देशांमध्ये हा दिवस राष्ट्रीय सुटीचा दिवस म्हणून पाळला जातो; तसेच अन्य कित्येक देशांमध्येही अनधिकृतरित्या हा दिवस साजरा केला जातो. हा दिवस प्राचीन युरोपातील वसंत दिनाच्या दिवशीच असतो.

हा दिवस शिकागो मध्ये ४ मे १८८६ मध्ये घडलेल्या हेमार्केट घटनेच्या स्मरणार्थ जगभरातील समाजवादी, साम्यवादी आणि अराजकतावादी पक्ष साजरा करतात.

## इतिहास 
सध्याचा 'मे दिन' हा १९ व्या शतकाच्या मध्यावर कामगार चळवळीतून सुरू झाला. ज्याची मुख्य मागणी 'आठ तासाच्या कामाच्या दिवसाची' होती. ऑस्ट्रेलियातील कामगारांच्या मार्गाने जात अमेरिका आणि कॅनडातील अराजाकातावादी संघटनांनी  १ मे १८८६ रोजी मोर्चे आणि धरणे यांची मालिका सुरू केली. अशाच एका मोर्चाला पांगवताना ४ मे १८८६ रोजी शिकागो मध्ये सहा आंदोलनकर्त्यांचा मृत्यू झाला. याची परिणती पोलिसांच्या क्रूरतेविरोधातील एका मोठ्या निषेधात झाली त्यात एका अज्ञात व्यक्तीने पोलिसांवर बॉंब टाकला ज्यात ८ पोलिसांचा मृत्यू आणि ५० पोलीस जखमी झाले.

या घटनेच्या स्मरणार्थ १ मे १८९० रोजी आंतरराष्ट्रीय आंदोलनाचे आयोजन करण्याची मागणी रेमंड लेविन याने 'दुसऱ्या आंतरराष्ट्रीय'च्या १९८९ च्या पॅॅरीस परिषदेत केली. त्या परिषदेत १ मे १८९० हा जागतिक कामगार एकता दिवस म्हणून साजरा करण्याचे निश्चित झाले. १८९१ च्या दुसऱ्या परिषदेत या कार्यक्रमाला औपचारिक रित्या प्रतीवार्षिक कार्यक्रम म्हणून मान्यता देण्यात आली.

## हे सुद्धा पहा 
## हे सुद्धा पहा 
* जागतिक दिवस आंतरराष्ट्रीय दिवस

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:जागतिक प्रतिवार्षिक दिनपालन
वर्ग:जागतिक दिवस
गुजरात दिन

'''''' हा दरवर्षी गुजरात राज्यात मे १ रोजी राज्याच्या स्थापनेनिमित्त पाळला जातो.

वर्ग:गुजरातमधील प्रतिवार्षिक दिनपालन
ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

'''ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ'''  अमेरिकेच्या इलिनॉय राज्यातील शिकागो महानगरात असलेला विमानतळ आहे. हा विमानतळ शिकागोच्या मध्यवर्ती भागापासून २७ किमी वायव्येस आहे.

प्रवासी संख्येनुसार हा जगातील सहाव्या क्रमांकाचा सर्वाधिक वर्दळीचा विमानतळ आहे.

## विमानकंपन्या आणि गंतव्यस्थाने 
### प्रवासी 
### मालवाहतूक 
ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरील मालवाहतूक दोन भागांतून होते. विमानतळाच्या नैऋत्य भागातील गोदामे व मालधक्का यातील ८०% वाहतूक सांभाळतो तर उत्तरेस असलेला मालधक्का इतर वाहतूक सांभाळतो. यांशिवाय दोन ठिकाणि गोदामे आहेत पण तेथे विमानांना उभे राहण्याची सोय नाही.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:अमेरिकेतील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
वर्ग:शिकागोमधील विमानतळ
मार्क्सवाद

अल्ट=कार्ल मार्क्स आणि फ्रेडरिक एंगल्स|इवलेसे|कार्ल मार्क्स आणि फ्रेडरिक एंगल्स
कार्ल मार्क्स आणि फ्रेडरिक एंगल्स यांनी केलेल्या सामाजिक, राजकीय, आर्थिक विषयांवरील लेखनातून मार्क्सवाद हा विचार पंथ निर्माण झाला. 
**मार्क्सवाद** म्हणजे जर्मन लेखक कार्ल मार्क्स यांचे तत्त्वज्ञान होय. मार्क्सवादास **साम्यवाद** असेही म्हणले जाते. मार्क्सवाद हा जगभर प्रसिद्ध आहे. तसेच जगातील अनेक देशांत मार्क्सवादावर आधारलेले राजकीय पक्ष आहेत. परंतु रशिया, चीन, व्हिएतनाम व इतर काही देशांत प्रमुख राजकीय पक्ष हे मार्क्सवादी आहेत. भारतात केरळमध्ये आणि पश्चिम बंगालमध्ये मार्क्सवादी पक्षांचे राज्य अनेक वर्षे आहे/होते.

## मार्क्सवादावरील मराठी पुस्तके
* कार्ल मार्क्स (व्यक्तिचित्रणात्मक पुस्तक. लेखक - रा.शे. साळुंके)
* कार्ल मार्क्स (सरला कारखानीस)  
* कार्ल मार्क्सच्या आठवणी (अनुवादित, मूळ लेखक - विल्हेम लीब्क्नेष्ट; मराठी अनुवाद - तारा रेड्डी)    
* बोल्शेविक पार्टीचा इतिहास (शं.वा. देशपांडे)
* मार्क्स काय म्हणाला ?(उदय नारकर)  
* मार्क्सवादी साहित्यविचार (केशव शिरवाडकर)

## हे ही पहा 
* आंबेडकरवाद
* गांधीवाद

वर्ग:तत्त्वज्ञान
वर्ग:साम्यवाद
वर्ग:कार्ल मार्क्स
पहेला वैशाख

'''''' (बंगाली: পহেলা বৈশাখ) हा पश्चिम बंगाल व बांगलादेश मध्ये १४ किंवा १५ एप्रिल रोजी साजरा होणारा दिवस आहे. बंगाली कालगणनेचा हा पहिला दिवस असतो.या दिवशी पश्चिम बंगाल आणि बांगलादेश येथे शासकीय सुट्टी असते. पश्चिम बंगाल, त्रिपुरा आणि आसामच्या काही भागात जेथे बंगाली संस्कृती जपली जाते तेथे हा दिवस धार्मिक उत्सव स्वरूपात साजरा केला जातो. १४ एप्रिल हाच दिवस सौर कालगणनेची सुरुवात आणि शेतीचा सण म्हणूनही साजरा केला जातो. भारताच्या अन्य राज्यात हा सण बैसाखी (पंजाब), विशु (केरळ) या नावाने साजरा होतो.

शमसुझमान खान यांच्या मते या नवीन वर्षाची सुरुवात कधी झाली हे नक्की सांगता येत नाही. बंगालच्या ग्रामीण भागात मानले जाते की विक्रमादित्य राजाने या कालगणनेची सुरुवात केली.

## स्वरूप
पहेला वैशाख या सणाच्या निमित्ताने मिरवणूक, मेळे, जत्रा यांचे आयोजन केले जाते. शुभो नबोबर्षो अशा बंगाली भाषेत शुभेच्छा दिल्या जातात. बांगलादेशात मंगल शोभाजत्रा होतात. २०१६ साली डाक्का येथील विद्यापीठाने साजरा केलेला हा सण मानवतावादी सांस्कृतिक वारसा म्हणून जाहीर केला होता.

*बांगलादेशमधील स्वरूप-

बांगलादेश येथे हा बंगाली वर्षारंभाचा दिवस नृत्य, गायन मिरवणूक यांनी साजरा होतो. व्यापारी वर्गाची नव्या वर्षाची सुरुवात होत असल्याने या दिवशी हिशोबाच्या नव्या वह्या वापरायला सुरुवात होते. लोक नवीन वर्षाचे पारंपरिक स्वागत गीत गातात. लोक नववर्षाच्या स्वागतासाठी सुंदर पोशाख परिधान करतात, तर महिला आकर्षक केशरचना करून त्यात फुले माळतात. या दिवशी पांता भात, हिलसा माशाची भाजी आणि काही गोड पदार्थ आवर्जून केले जातात.

## हे ही पहावे
बैसाखी

## चित्रदालन

File:Bengali New Year 1422 07.jpg|मिरवणुकीतील एक चित्र
File:Colors of Celebration!-4.JPG|ढाका येथील उत्सव 

## संदर्भ 
वर्ग:पश्चिम बंगालमधील प्रतिवार्षिक दिनपालन
वर्ग:सण आणि उत्सव
युएफा यूरो २००८

**युएफा युरो २००८** किंवा **युरो २००८** ही १३वी युएफा युरोपियन फुटबॉल अजिंक्यपद स्पर्धा होती. दर चार वर्षांनी युरोपमधील देश ही स्पर्धा खेळतात. २००८ची स्पर्धा ऑस्ट्रिया आणि स्वित्झर्लंडमध्ये जून ७, इ.स. २००८ ते जून २९, इ.स. २००८ दरम्यान खेळण्यात आली. व्हियेनाच्या अर्न्स्ट हॅपल स्टेडीयॉनमध्ये खेळण्यात आलेल्या अंतिम सामन्यात स्पेनने जर्मनीला १-० ने हरवून अंजिक्यपद मिळवले. १९९६ च्या जर्मन संघानंतर स्पेनचा हा संघ एकही सामना न हरता अजिंक्यपद मिळवलेला पहिला संघ होता.
## मैदान 
### पात्र देश 
thumb|350px|सहभागी देश
:१ ठळक अंक विजेता संघ दर्शवतो 
:२ 
:३  
:४ 
:५ कॉमनवेल्थ स्वतंत्र राज्य

## संघ 
## निकाल 
### गट विभाग 
#### गट अ 
#### गट ब 
#### गट क 
#### गट ड 
### नोक आउट फेरी 
#### उपांत्य पूर्व फेरी 
----

----

----

#### उपांत्य फेरी 
----

### अंतिम सामना 
## बाह्य दुवे 
* युएफा २००८ अधिकृत संकेतस्थळ

२
वर्ग:ऑस्ट्रियामधील खेळ
वर्ग:स्वित्झर्लंडमधील खेळ
रशियाचा दुसरा पीटर

**पीटर दुसरा अलेक्सेयेविच** (**रशियन भाषा|रशियन**: Пётр II Алексеевич)(ऑक्टोबर २३, इ.स. १७१५ - जानेवारी ३०, इ.स. १७३०) हा १७२७पासून मृत्यूपर्यंत रशियाचा झार होता. हा चौदाव्या वर्षी मृत्यू पावला.

पीटर ०२
वर्ग:इ.स. १७१५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७३० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कोलंबिया नदी

'''''' ही उत्तर अमेरिका खंडाच्या पॅसिफिक वायव्य भागातील सर्वात मोठी नदी आहे.

वर्ग:ओरेगनमधील नद्या
वर्ग:वॉशिंग्टन राज्यातील नद्या
वर्ग:कॅनडामधील नद्या
आसाम सरकार

'''''' (इंग्लिश भाषा:Assam सरकार) आसाम राज्याचे कामकाज पाहणारी शासन-संस्था.

सरकार, आसाम
रविचंद्रन आश्विन

**रविचंद्रन अश्विन** एक भारतीय उजवा फिरकी गोलंदाज आहे. **कॅरम बॉल** हे त्याच्या फिरकीचे खास अस्त्र आहे.

जुनियर-स्तरीय क्रिकेटमध्ये सलामीवीर फलंदाज म्हणून थोडेसे यश मिळविल्यानंतर अश्विनने ऑर्डर सोडला आणि तो ब्रेक ऑफ गोलंदाज ठरला. त्याने डिसेंबर 2006 मध्ये तामिळनाडूकडून प्रथम वर्गीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले आणि पुढच्या हंगामात संघाचे नेतृत्व केले. २०१० च्या इंडियन प्रीमियर लीगमध्ये तो चेन्नई सुपर किंग्जकडून खेळला नव्हता तोपर्यंत त्याच्या आर्थिक गोलंदाजीमुळे तो चर्चेत आला आणि जून २०१० मध्ये मर्यादित षटकांच्या स्वरूपात त्याने आपला पहिला आंतरराष्ट्रीय कॉल-अप मिळवला. तो होता दक्षिण आफ्रिकेतील २०१० च्या चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी -२० स्पर्धेत आघाडीचा विकेट घेणारा आणि खेळाडू. २०११ क्रिकेट विश्वचषक जिंकणाऱ्या भारतीय संघात तोदेखील सहभागी होता. त्या वर्षाच्या शेवटी, त्याने वेस्ट इंडीजविरुद्ध कसोटी सामन्यात पदार्पण केले आणि कसोटी सामन्यात पाच गडी बाद करणारा सातवा भारतीय खेळाडू ठरला. त्याने दोन विकेट्स घेतल्या आणि त्या मालिकेत शतक ठोकले आणि खेळाडूचा मालिका पुरस्कार जिंकला. अश्विन उपखंडात यशस्वी ठरला परंतु ऑस्ट्रेलिया आणि इंग्लंडसारख्या इतर ठिकाणी कमी प्रभावी ठरला. २०१ against मध्ये ऑस्ट्रेलियाविरुद्धच्या घरच्या कसोटी मालिकेत त्याने २ wickets बळी घेतले आणि चार कसोटी सामन्यांच्या कसोटी मालिकेतील कोणत्याही भारतीय गोलंदाजाने सर्वाधिक विक्रम केले. त्याच वर्षी त्याने आपल्या 18 व्या सामन्यात 100 वे कसोटी विकेट घेतले आणि mile० वर्षांत हा वेगवान गोलंदाज आणि जगातील सर्वात वेगवान गोलंदाज ठरला. २०१ 2017 मध्ये, 45 45 व्या कसोटी सामन्यात अश्विन 250 कसोटी विकेट्स बनविणारा वेगवान गोलंदाज बनला, ज्याने डेनिस लिलीला 48 कसोटीत महत्त्वपूर्ण स्थान मिळवले.  ऑक्टोबर २०१ 2019 मध्ये त्याच्या th 66 व्या कसोटी सामन्यात अश्विन हा मुथय्या मुरलीधरनसह 350 350० व्या कसोटी विकेटसाठी संयुक्त वेगवान गोलंदाज बनला.  श्रीलंकेच्या अजंथा मेंडिसशिवाय अलीकडच्या काळात अश्विन हा एकमेव गोलंदाज आहे. आतापर्यंतच्या कसोटी कारकिर्दीत चार शतके करून अश्विनने गोलंदाजी अष्टपैलू म्हणून नावलौकिक मिळविला आहे. २०१ 2014 मध्ये अर्जुन पुरस्कार आणि २०१२-१–च्या हंगामासाठी बीसीसीआयचा आंतरराष्ट्रीय क्रमांकाचा तो खेळाडू होता. तसेच डिसेंबर २०१ in मध्ये २०१ 2016 सालचा आयसीसी कसोटी क्रिकेटरसह त्याने २०१ 2016 सालचा आयसीसी क्रिकेटरही जिंकला होता.

वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:२०११ विश्वचषक सामन्यांतील क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:२०१५ विश्वचषक सामन्यांतील क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:भारताचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:चेन्नई सुपर किंग्स माजी खेळाडू
आदर्श वायू समीकरण

**आदर्श वायु समीकरण** (इंग्रजीत *Ideal gas law*)
या समीकरणाने हवेत अथवा वायूचे वजन अथ्वा वस्तूमान मोजता येते. या साठी किमान वायूचा दाब व तापमान माहिती असणे गरजेचे आहे.  वास्तविक वायू ऊर्जा देवाणघेवाणीशिवाय परस्परसंवाद करत नाहीत आणि म्हणूनच ते बॉयल आणि गे-लुसॅक आणि चार्ल्सच्या आदर्श वायूंच्या नियमांचे पालन करत नाहीत.https://pharmatech-rx.com/ideal-gas/ 

समीकरण खालिलप्रमाणे आहे.

:\ pV = nRT   

जिथे
:\ p   म्हणजे वायूचा दाब,( *Pressure* )
:\ V   वायूचे आकारमान, (*Volume*)
:\ n   वायूतील मोलची संख्या, ( याला मॉलिक्युलर वेटने गुणल्यास वायूचे वजन काढता येते)
:\ R   वैश्विक वायु एकक,
:\ T   तापमान केल्विन मध्ये

वैश्विक वायु एककाच्या 'R'च्या किमती खालील प्रमाणे आहे. 

:

वर्ग:ऊष्मगतिकी
ऊष्मागतिकी

[thumb|right|300px|[ऊष्मगतिक संहति दर्शविणारे सोपे उपकरण]]
**ऊष्मगतिकी**. किंवा **ऊष्मगतिशास्त्र** (इंग्लिश: *Thermodynamics*, *थर्मोडायनामिक्स*;) ही उष्णतेचे अन्य ऊर्जाप्रकारांत रूपांतर होत असताना त्याचे गुणात्मक व परिणामात्मक मापन करणारी भौतिकशास्त्राची एक शाखा आहे.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:भौतिकशास्त्र
वैश्विक वायू एकक

इंग्रजीत युनिव्हर्सल गॅस कॉन्सटंट (Universal Gas Constant)अथवा नुसतेच गॅस कॉनस्टंट. याला इंग्रजी*** R*** ने दर्शवतात. याचा किमतीचा फायदा वायूंची घनता आकारमान अथवा तापमान मोजण्यात होतो. तसेच वायूंचे वजनही या किमतीने मोजता येते. एखाद्या रासायनिक प्रक्रियेसाठी किती वायू पाहिजे हे देखील या किमतीने निश्चित करता येते. 

वर्ग:ऊष्मगतिकी
युएफा युरोपियन फुटबॉल अजिंक्यपद

**युएफा यूरो फुटबॉल अजिंक्यपद** () ही युरोप खंडामधील देशांच्या राष्ट्रीय फुटबॉल संघांची एक स्पर्धा आहे. युएफा ही युरोपियन फुटबॉल संस्था दर ४ वर्षांनी ह्या स्पर्धेचे आयोजन करते. इ.स. १९६० साली पहिली यूरो स्पर्धा खेळवली गेली. ह्या स्पर्धेत युरोपातील १६ देशांचे राष्ट्रीय फुटबॉल संघ भाग घेतात. दर स्पर्धेआधी प्रदीर्घ पात्रता फेऱ्या खेळवण्यात येतात ज्यांमधून हे १६ संघ निवडले जातात. यूरो २०१२ जिंकणारा स्पेन हा सद्य विजेता देश आहे.

आजवर खेळवण्यात आलेल्या १३ स्पर्धांपैकी जर्मनी व स्पेन देशांनी ३, फ्रान्सने २ वेळा तर इटली, चेकोस्लोव्हाकिया, नेदरलँड्स, डेन्मार्क, ग्रीस व सोव्हिएत संघ देशांनी एकवेळा अजिंक्यपद मिळवले आहे.

पुढील यूरो स्पर्धांचे आयोजन २०१६ मध्ये फ्रान्स करेल.

## मागील विजेते 
**१**तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना खेळवण्यात आला नाही.
 
***की:**
**एटा — *एक्स्ट्रा टाईम नंतर*
**पेशू — *पेनल्टी शूटआउट*

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ
*स्पर्धेचा इतिहास
रोमेनिया राष्ट्रीय फुटबॉल संघ

**रुमानिया फुटबॉल संघ** हा रुमानिया देशाचा राष्ट्रीय फुटबॉल संघ आहे. रुमानिया आजवर ७ फिफा विश्वचषक व ४ युरोपियन फुटबॉल अजिंक्यपद स्पर्धांमध्ये खेळला आहे.

## बाह्य दुवे
*संपूर्ण माहिती

फु
रेहेकुरी अभयारण्य

**रेहेकुरी अभयारण्य** हे नगर जिल्ह्यातील कर्जत तालुक्यात असलेले अभयारण्य आहे. ते आकारमानाने अतिशय लहान (२.५ चौ.किमी) असून खास काळवीट हरणांच्या संरक्षणासाठी घोषित केले आहे. येथील जंगल हे शुष्क काटेरी वने या प्रकारात येते. खैर, हिवर, शिसवी, बाभळी, चंदन, बोर, करवंदे घायपात या येथील काही प्रमुख वनस्पती आहेत. अभयारण्याचा बहुतांशी भाग गवताळ येथील हरणांसाठी अन्नाचा प्रमुख स्रोत आहे. महाराष्ट्रतील काळवीट हा हरणाचा प्रकार त्याच्या नागमोडी आणि सुंदर शिंगांसाठी इतर हरणापेक्षा वेगळा उठून दिसतो. नर याच शिंगांद्वारे मादीला आकर्षित करून घेतो.

येथील प्राणी जीवनात वर नमूद केल्याप्रमाणे काळविटांची संख्या लक्षणीय आहे. अभयारण्य घोषित केले तेव्हा, म्हणजे १९८० साली १५ ते २० असलेली काळविटांची संख्या आता २०१७ साली ३००हून अधिक आहे.. काळविटांसोबत चिंकाराही येथे आढळून येतो. खोकड ,तरस, लांडग्याचेही अस्तित्त्व आहे. पक्ष्यांपैकी मोर व शिक्रा ,सर्पगरुड येथे आढळून येतात.

काळविटांची संख्या वाढल्याने व अभयारण्याचा आकार अतिशय लहान असल्याने साहजिकच अभयारण्याचा आकार काळविटांसाठी कमी पडत आहे. दरवर्षी काळविटांकडून आजूबाजूच्या शेतांमधील अन्नाची नासधूस करण्याचे प्रकार घडतात. 

## कसे जावे
रेहेकुरी हे भेट देण्यासाठी अतिशय उत्तम अभयारण्य आहे.  दौंडहून ६० किमी अंतरावर कर्जत (अहमदनगर जिल्हा) येथे यावे. दौंड किंवा अहमदनगरहून कर्जत येथे जाण्यासाठी राज्यपरिवाहन मंडळाच्या बसेस आहेत. कर्जतहून केवळ ४ - ५ किमीवर रेहेकुरी अभयारण्य आहे.  वनविभागाचे विश्रामगृह असून तेथे रहाण्याची व्यवस्था होऊ शकते. तसेच मोठ्या गटांसाठी तंबूचीही व्यवस्थ होऊ शकते. (जेवण खाण्याची व्यवस्था ग्रुपने स्वतः केल्यास उत्तम) काळवीट व चिंकारा येथे हमखास दिसतात. लहान मुलांना वन्यप्राण्यांचा अनुभव देण्यासाठी उत्तम जागा आहे. सिद्धटेक येथील गणपती व राशीन येथील देवीचे मंदिर येथील इतर आकर्षणे आहेत.

## बाह्य दुवे 
महाराष्ट्र शासन वनविभाग संकेत स्थळ 

## संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रातील अभयारण्ये
मालवण समुद्री अभयारण्य

**मालवण समुद्री अभयारण्य:** महाराष्ट्राच्या मालवण( सिंधुदुर्ग) शहराजवळचे अभयारण्य आहे. या प्रदेशातील समुद्रकिनाऱ्यावरील जैविक विविधतेचे रक्षण करण्यासाठी महाराष्ट्र सरकारने हा भाग सागरी अभयारण्य म्हणून घोषित केला आहे. भारतातील तिसरे सागरी उद्यान तर महाराष्ट्रातील पहिले सागरी उद्यान आहे. त्याची घोषणा १३ एप्रिल १९८७ रोजी करण्यात आली.हे माशांचे घर म्हणून प्रसिद्ध आहे.

 

वर्ग:महाराष्ट्रातील अभयारण्ये
नान्नज अभयारण्य

thumb|माळढोक
**नान्नज अभयारण्य** याला **माळढोक अभयारण्य** असेही म्हणतात. हे महाराष्ट्रातील आकारमानाने सर्वात मोठे अभयारण्य आहे व याचे क्षेत्रफळ १,२२९ चौ.कि. मी इतके आहे. यात सोलापूर व नगर जिल्ह्यातील मोठ्या भूभागाचा समावेश होतो. हे अभयारण्य मुख्यत्वे माळढोक या पक्ष्याच्या संरक्षणासाठी तयार केले आहे. कुठल्याही एका पक्ष्यासाठी एवढा मोठा भूभाग संरक्षित करण्याची ही दुर्मिळ घटना आहे.

## जंगलाचा प्रकार 
महाराष्ट्रातील या अभयारण्याचा भाग हा पूर्णतः पर्जन्यछायेत येतो व महाराष्ट्रातील सर्वात कमी पावसाचा भागांमध्ये गणला जातो. त्यामुळे येथे झाडांनी व्यापलेला प्रदेश अतिशय नगण्य आहे. येथील जंगल हे मुख्यत्वे गवताळ आहे व काटेरी वनस्पतींनी व्यापलेले आहे. [[बाभूळ], आपटा, नीम,शीसव,  मापटी, तारवाड, अमोणी, कांचारी यासारख्या वनस्पस्ती या जंगलात आहेत. मराठी साहित्यात या जंगलाचा गवताळ वाखर असा उल्लेख केला आहे.

## प्राणिजीवन 
वर नमूद केल्याप्रमाणे माळढोक हा येथील मुख्य वन्य पक्षी आहे. अत्यंत दुर्मिळ प्रजाती असलेल्या येथील माळढोकांची संख्या एवढा मोठा भूभाग संरक्षित करूनही अजूनही चिंताजनकरीत्या कमीच आहे. येथे मोठ्या प्रमाणावर काळवीट दिसून येतात. तसेच भारतीय लांडगा येथे आढळून येतो. अशा प्रकारचे जंगल भारतीय लांडग्याचे मुख्य वसतीस्थान असते. इतर प्रमुख प्राण्यांमध्ये खोकड, मूंगूस व तरस येथे आढळून येतात.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:महाराष्ट्रातील अभयारण्ये
भीमाशंकर वन्यजीव अभयारण्य

**सहल भीमाशंकर अभयारण्याची ** भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील  पुणे जिल्यातील खेड तालुक्यात 
अभयारण्य आहे. महाराष्ट्राच्या मानचिन्हांपैकी एक असलेल्या शेकरू या सस्तन प्राण्याचे निवासस्थान म्हणून ओळखले जाते.येथील सड्यांवर गवळी धनगर समाज तर डोंगर उतारांवर आदिवासी महादेव कोळी समाज राहतो.

:अथर्व पारंबे

## भौगोलिक तपशील
महाराष्ट्राच्या वन्यजीव विभागात सहय़ाद्रीच्या पर्वतरांगांमध्ये पश्चिम घाटातील परिसरात भीमाशंकर अभयारण्याचा समावेश करण्यात आला आहे. या अभयारण्याचे संपूर्ण क्षेत्र १३ हजार ७८ हेक्टर इतके आहे. येथे वन्यजीव विभागाची स्थापना १९८५ मध्ये करण्यात आली व हे अभयारण्य संरक्षित करण्यात आले. भीमाशंकरचे अभयारण्य सुमारे तीन हजार फूट उंच कडय़ांनी दोन भागांत विभागले गेले आहे. भीमाशंकर अभयारण्य क्रमांक एकमध्ये श्री क्षेत्र भीमाशंकर मंदिर आणि परिसरातील जंगलाचा भाग समाविष्ट होतो, तर भीमाशंकर अभयारण्य क्रमांक दोनमध्ये ठाणे, रायगड, जिल्हय़ातील जंगलाचा समावेश आहे.धसई, नारोली, म्हसा ही या जंगल परिसरातील प्रमुख गावे आहेत.
हा परिसर गिरिभ्रमण आणि पदभ्रमण यासाठीही प्रसिद्ध आहे. विशेषतः पावसाळ्यात या परिसरात पदभ्रमण करण्यासाठी लोक येत असतात.

## जैवविविधता
भीमाशंकर अभयारण्य हे ‘डेसिडियस फॉरेस्ट’ या वनाच्या प्रकारात गणले जाते. अभयारण्य परिसरात दरवर्षी सुमारे सात हजार मिलिमीटर पाऊस पडतो. येथील जंगलात आंबा, जांभूळ, उंबर, अंजन, शेंद्री, पिसा, ऐन, साग, मोह, बांबू, हिरडा, करवंदे आणि आईन अशा वैविध्यपूर्ण वनस्पती आणि अनेक दुर्मिळ औषधी वनस्पती आहेत. तसेच बिबटय़ा, वाघ, सांबर, हरीण, कोल्हा, साळिंदर, भेकर, लांडगा, वानर, तरस, काळवीट, मोर असे अनेक प्रकारचे वन्यजीवदेखील भीमाशंकरच्या अभयारण्यात पाहायला मिळतात.

## धार्मिक महत्त्व
भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगांपैकी सहावे भीमाशंकर-ज्योतिर्लिंग हे पुण्यापासून १२७ कि.मी. अंतरावर वसले असून ते भीमाशंकर वन्यजीव अभयारण्याच्या परिक्षेत्रात येते. 

## मानवी आक्रमणे व पर्यावरणीय समस्या
भीमाशंकर अभयारण्याच्या दक्षिणेचा पट्टा इनरकॉन कंपनीच्या पवनचक्क्यांमुळे गाजतो आहे. १९९२ साली भारतीय वन्य जीव मंडळाने सर्व अभयारण्यांच्या दहा किलोमीटर परिघात ईकोसेन्सिटिव्ह झोन जाहीर करावेत असा ठराव केला होता. पण या दृष्टीने वनविभागाने काहीही कारवाई केलेली नाही. उलट २००९ मध्ये भीमाशंकरमध्ये पवन चक्क्यांना परवानगी दिली आहे. मोठ्या प्रमाणावर वृक्षतोड केली गेली आहे.ह्या पवनचक्क्यांसाठी निष्काळजीपणे बांधलेल्या रस्त्यांनी दरडी कोसळताहेत, गाळाने ओढे, नदी-नाले-धरणे भरताहेत आणि सुपीक शेतीची नासाडी होते आहे.फॉरेस्ट रेंजरचा प्रामाणिक अहवाल डावलून,बनावट ठराव सादर करून खोटी माहिती नोंदवत वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी पवन चक्क्यांना दिलेल्या परवानगीबद्दल माधव गाडगीळ यांच्या अध्यक्षतेखाली नेमलेल्या पश्चिम घाट परिसर तज्ञ गटाच्या अहवालातही कडक ताशेरे ओढले आहेत.

## बाह्य दुवे
* https://www.maharashtratourism.gov.in/treasures/wildlife-sanctury/bhimashankar-wild-life-sanctuary
* http://kalpavriksh.org/index.php/conservation-livelihoods1/field-interventions/77-introduction-to-bhimashankar-wildlife-sanctuary 
* इनरकॉन 

## संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रातील अभयारण्ये
वर्ग:पश्चिम घाट
वर्ग:पश्चिम घाटातील अभयारण्ये
कर्नाळा पक्षी अभयारण्य

पनवेल शहराजवळील कर्नाळा किल्याआसपासचा भूभाग पक्ष्यांच्या वैविध्यतेसाठी प्रसिद्ध आहे.  हा परिसर **कर्नाळा अभयारण्य** म्हणून सरंक्षित आहे.

कर्नाळयाला एका वर्षात सुमारे १२५-१५० जातीचे पक्षी आढळतात. सुमारे १२ चौरस कि.मी. परिसरात पक्षी अभयारण्य उभारले आहे. हे अभयारण्य पनवेलपासून १२ किलोमीटर अंतरावर,  पाताळगंगेच्या खोऱ्यात आपटे-कल्हाया व रानसई -चिंचवण गावांच्या पंचक्रोशीत वसलेले आहे. या ठिकाणी केव्हाही गेले तरी पाचपन्नास निरनिराळे पक्षी पहायला मिळतात. मलबार, व्हिसलिंग थ्रश, कोकीळ, फलाय कॅचर,भोरडया, तांबट, कोतवाल,पांढऱ्या पाठीची गिधाडे, दयाळ शाहीनससाणा, टिटवी, बगळे असे अनेक पक्षी आढळतात. अभयारण्यात तीन थरांचे जंगल आढळते. तळातील भागात दिंडा, वावडिंग, कारवी अशी झुडपे आहेत. मध्य भागात पांगारा, बहावा, तामण, यांचे प्रमाण जास्त आहे तर उंचावरच्या भागात जांभूळ, साग, आंबा, आईन हे वृक्ष आढळतात. पक्ष्यांव्यतिरिक्त भोकरे, रानमांजर, माकडे,ससे इत्यादी प्राणीही आढळतात.

हे अभयारण्य रायगड जिल्हयात पनवेल तालुक्यात असून ते मुंबईपासून ६२ कि.मी. अंतरावर आहे. हे महाराष्ट्रातील पहिले पक्षी अभयारण्य आहे. कर्नाळा येथे निरनिराळया प्रकारचे वृक्ष असून येथे १५० जातींचे पक्षी आढळतात. यात मोर, बुलबुल, दयाळ, भारद्वाज, तितर, गरुड, घार, पोपट, सुतारपक्षी, कोतवाल, बहिरी ससाणा, शहाबाज इत्यादी जातींचे पक्षी आढळतात. 

## कर्नाळा किल्ला
पक्षी निरीक्षणाशिवाय या अभयारण्यातील मुख्य आकर्षण म्हणजे कर्नाळा किल्ला. किल्ल्याकडे जाणारी निसर्गवाट कठीण व खडकाळ जागेतून असल्याने ट्रेकर्स आणि गिर्यारोहकांसाठी हा किल्ला मोठे आकर्षण आहे. राष्ट्रीय महामार्गापासून पूर्वेकडील भागात असणाऱ्या हरियाल व मोरटाका या निसर्गवाटा (नेचर ट्रेल) पक्षीनिरीक्षणाच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या वाटा आहेत. अभयारण्याच्या राष्ट्रीय महामार्गापासून पश्चिमेकडील आणखी एक निसर्गवाट म्हणजे गारमाळ, या वाटेवर अनेक वैविध्यपूर्ण वनस्पती आहेत.

कर्नाळा किल्ला समुद्रसपाटीपासून ४४५ मीटर उंचीवर आहे. दाट जंगलाची सावली आणि पक्ष्यांच्या मधुस्वरांचा मागोवा घेत डोंगररांगांवरून चढताना तटबंदी लागते. त्यातून आत प्रवेश केला की खालून अंगठय़ासारखा दिसणाऱ्या सुळक्याची भव्यता जाणवते. सुळक्यांच्या पोटात असलेली पाण्याची खोदीव टाकी आश्चर्यचकित करतात. नजरेच्या टप्प्यातील प्रबळगड, माथेरान, राजमाची, मलंगगड, माणिकगड न्याहाळीत आजही कर्नाळा किल्ला पक्ष्यांचेच नाही तर पर्यटकांचेही आकर्षणाचे केंद्र बनून उभा आहे.

वर्ग:महाराष्ट्रातील अभयारण्ये
वर्ग:भारतातील पक्षी अभयारण्ये
युएफा यूरो १९९६

**युएफा यूरो १९९६** ही युएफाच्या युरोपियन फुटबॉल अजिंक्यपद स्पर्धेची दहावी आवृत्ती होती. इंग्लंड देशाने आयोजन केलेल्या ह्या फुटबॉल स्पर्धेसाठी ४७ संघांच्या पात्रता फेरीनंतर सोळा संघांची अंतिम स्पर्धेत निवड केली गेली.

स्पर्धेच्या अंतिम फेरीच्या सामन्यात जर्मनीने चेक प्रजासत्ताकाला एक्स्ट्रा टाईममध्ये २-१ असे पराभूत करून आपले तिसरे युरोपियन अजिंक्यपद पटकावले.

## पात्र संघ 
thumb|अंतिम १६ देश

* (पदार्पण)
* (पदार्पण)***
* (पदार्पण)*
* 
* (यजमान)
*
*
*

*
*
*
* (पदार्पण)**
*
*
* (पदार्पण)
* (पदार्पण)

** चेकोस्लोव्हाकियाच्या विघटनानंतर.*
*** सोव्हिएत संघाच्या विघटनानंतर.*
**** युगोस्लाव्हियाच्या विघटनानंतर.*

## स्पर्धेचे स्वरूप 
ह्या स्पर्धेमध्ये प्रथमच आठ ऐवजी १६ संघाना दाखल केले गेले. ह्या सोळा अंतिम संघांना ४ गटांमध्ये विभागण्यात आले. साखळी लढती आटोपल्यानंतर प्रत्येक गटामधील अव्वल दोन संघ उपांत्यपूर्व फेरीसाठी पात्र ठरले. 

## यजमान शहरे 
इंग्लंडने प्रथमच ह्या स्पर्धेचे आयोजन केले.

## बाद फेरी 
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
*युएफावरील माहिती

१
वर्ग:इंग्लंडमधील खेळ
युएफा यूरो १९९२

**युएफा यूरो १९९२** ही युएफाच्या युरोपियन फुटबॉल अजिंक्यपद स्पर्धेची आठवी आवृत्ती होती. स्वीडन देशाने आयोजन केलेल्या ह्या फुटबॉल स्पर्धेसाठी ३२ संघांच्या पात्रता फेरीनंतर आठ संघांची अंतिम स्पर्धेत निवड केली गेली.

स्पर्धेच्या अंतिम फेरीच्या सामन्यात डेन्मार्कने जर्मनीला २-० असे पराभूत करून आपले पहिलेवाहिले व आजवरचे एकमेव युरोपियन अजिंक्यपद पटकावले.

## पात्र संघ
* (च्या ऐवजी)
* (च्या ऐवजी))
*
* 
* (एकत्रित देशाची पहिली स्पर्धा)
* 
* (पहिली स्पर्धा)
* (यजमान, पहिली स्पर्धा)

## स्पर्धेचे स्वरूप
आठ अंतिम संघांना २ गटांमध्ये विभागण्यात आले. साखळी लढती आटोपल्यानंतर प्रत्येक गटामधील अव्वल दोन संघ उपांत्यफेरीसाठी पात्र ठरले. तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना रद्द करण्यात आला.

## यजमान शहरे
खालील चार स्वीडिश शहरांमध्ये ह्या स्पर्धेचे सामने खेळवले गेले.

## बाद फेरी
## संदर्भ
## बाह्य दुवे
*युएफावरील माहिती

१
वर्ग:स्वीडनमधील खेळ
युएफा यूरो २००४

**युएफा यूरो २००४** ही युएफाच्या युरोपियन फुटबॉल अजिंक्यपद स्पर्धेची बारावी आवृत्ती होती. पोर्तुगाल देशाने ह्या स्पर्धेच्या इतिहासात प्रथमच आयोजन केलेल्या ह्या फुटबॉल स्पर्धेसाठी ४९ संघांच्या पात्रता फेरीनंतर सोळा संघांची अंतिम स्पर्धेत निवड केली गेली. पोर्तुगालच्या ८ शहरांमधील एकूण १० स्टेडियम ह्या स्पर्धेकरिता वापरली गेली.

स्पर्धेच्या अंतिम फेरीच्या सामन्यात ग्रीसने यजमान पोर्तुगालला १-० असे पराभूत करून आपले पहिले व आजवरचे एकमेव युरोपियन अजिंक्यपद पटकावले. ग्रीसचा विजय हा समीक्षक व चाहत्यांसाठी अनपेक्षित होता कारण ग्रीसने ह्या स्पर्धेआधी इतर केवळ दोन मोठ्या स्पर्धांमध्ये पात्रता मिळवली होती.

## पात्र संघ
*
*
*
*
*
*
*
*

*
* (पदार्पण)
*
* (यजमान)
*
*
*
*

## स्पर्धेचे स्वरूप
ह्या स्पर्धेमधील सोळा अंतिम संघांना ४ गटांमध्ये विभागण्यात आले. साखळी लढती आटोपल्यानंतर प्रत्येक गटामधील अव्वल दोन संघ उपांत्यपूर्व फेरीसाठी पात्र ठरले. 

## यजमान शहरे

## बाद फेरी
## बाह्य दुवे
*युएफावरील माहिती

२
वर्ग:पोर्तुगालमधील खेळ
युएफा यूरो २०००

**युएफा यूरो २०००** ही युएफाच्या युरोपियन फुटबॉल अजिंक्यपद स्पर्धेची अकरावी आवृत्ती होती. बेल्जियम व नेदरलँड्स देशांनी ह्या स्पर्धेच्या इतिहासात प्रथमच एकत्रित आयोजन केलेल्या ह्या फुटबॉल स्पर्धेसाठी ४९ संघांच्या पात्रता फेरीनंतर सोळा संघांची अंतिम स्पर्धेत निवड केली गेली.

स्पर्धेच्या अंतिम फेरीच्या सामन्यात फ्रान्सने इटलीला एक्स्ट्रा टाईममध्ये २-१ असे पराभूत करून आपले दुसरे युरोपियन अजिंक्यपद पटकावले. फिफा विश्वचषक जिंकल्यानंतर लगेचच यूरो स्पर्धा जिंकणारा फ्रान्स हा पहिला देश ठरला.

## पात्र संघ 
thumb|अंतिम १६ देश

* (यजमान)
*
*
*
*
*
*
* (यजमान)

* (पदार्पण)
*
*
* (पदार्पण)
*
*
*
*

## स्पर्धेचे स्वरूप 
ह्या स्पर्धेमधील सोळा अंतिम संघांना ४ गटांमध्ये विभागण्यात आले. साखळी लढती आटोपल्यानंतर प्रत्येक गटामधील अव्वल दोन संघ उपांत्यपूर्व फेरीसाठी पात्र ठरले.

## यजमान शहरे 

## बाद फेरी 
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
*युएफावरील माहिती

२
वर्ग:बेल्जियममधील खेळ
वर्ग:नेदरलँड्समधील खेळ
युएफा यूरो १९८०

**युएफा यूरो १९८०** ही युएफाच्या युरोपियन फुटबॉल अजिंक्यपद स्पर्धेची सहावी आवृत्ती होती. इटली देशातील रोम, मिलान, नापोली व तोरिनो ह्या चार शहरांत भरवल्या गेलेल्या ह्या फुटबॉल स्पर्धेसाठी ३२ संघांच्या पात्रता फेरीनंतर आठ संघांची अंतिम स्पर्धेत निवड केली गेली.

स्पर्धेच्या अंतिम फेरीच्या सामन्यात पश्चिम जर्मनीने बेल्जियमला २-१ असे पराभूत केले.

## पात्र संघ
*
*
*
*
* (यजमान)
*
*
*

## बाह्य दुवे
*युएफावरील माहिती

१
वर्ग:इटलीमधील खेळ
युएफा यूरो १९७२

**युएफा यूरो १९७२** ही युएफाच्या युरोपियन फुटबॉल अजिंक्यपद स्पर्धेची चौथी आवृत्ती होती. बेल्जियम देशातील ब्रसेल्स, लीज व ॲंटवर्प ह्या तीन शहरांत भरवल्या गेलेल्या ह्या फुटबॉल स्पर्धेसाठी ३२ संघांच्या पात्रता फेरीनंतर केवळ बेल्जियम, पश्चिम जर्मनी, हंगेरी व सोव्हिएत संघ ह्या चार संघांची अंतिम स्पर्धेत निवड केली गेली.

स्पर्धेच्या अंतिम फेरीच्या सामन्यात पश्चिम जर्मनीने सोव्हिएत संघाला ३-० असे पराभूत केले.

## अंतिम फेरी
## बाह्य दुवे
*युएफावरील माहिती

१
वर्ग:बेल्जियममधील खेळ
युएफा यूरो १९७६

**युएफा यूरो १९७६** ही युएफाच्या युरोपियन फुटबॉल अजिंक्यपद स्पर्धेची पाचवी आवृत्ती होती. युगोस्लाव्हिया देशातील बेलग्रेड व झाग्रेब ह्या दोन शहरांत भरवल्या गेलेल्या ह्या फुटबॉल स्पर्धेसाठी ३२ संघांच्या पात्रता फेरीनंतर केवळ युगोस्लाव्हिया, पश्चिम जर्मनी, चेकोस्लोव्हाकिया व नेदरलँड्स ह्या चार संघांची अंतिम स्पर्धेत निवड केली गेली.

स्पर्धेच्या अंतिम फेरीच्या सामन्यात चेकोस्लोव्हाकियाने पश्चिम जर्मनीला पेनल्टी शूटआउटमध्ये ५-३ असे पराभूत केले.

## अंतिम फेरी
## बाह्य दुवे
*युएफावरील माहिती

१
वर्ग:युगोस्लाव्हिया
वर्ग:बेलग्रेड
वर्ग:झाग्रेब
टल्सा (ओक्लाहोमा)

**टल्सा** () हे अमेरिकेच्या ओक्लाहोमा राज्यामधील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. ओक्लाहोमाच्या आग्नेय भागात आर्कान्सा नदीच्या काठावर वसलेले टल्सा शहर अमेरिकेच्या चक्रीवादळप्रवण क्षेत्रात स्थित आहे.

२०१० साली ३.९२ लाख लोकसंख्या असलेले टल्सा अमेरिकेमधील ४६व्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ
* स्वागत कक्ष विदागारातील आवृत्ती

वर्ग:ओक्लाहोमामधील शहरे
वर्ग:ओक्लाहोमामधील शहरे
युएफा यूरो १९६८

**युएफा यूरो १९६८** ही युएफाच्या युरोपियन फुटबॉल अजिंक्यपद स्पर्धेची तिसरी आवृत्ती होती. इटली देशातील रोम, नापोली व फ्लोरेन्स ह्या तीन शहरांत भरवल्या गेलेल्या ह्या फुटबॉल स्पर्धेसाठी ३१ संघांच्या पात्रता फेरीनंतर केवळ इटली, इंग्लंड, युगोस्लाव्हिया व सोव्हिएत संघ ह्या चार संघांची अंतिम स्पर्धेत निवड केली गेली.

स्पर्धेच्या अंतिम फेरीच्या सामन्यात इटलीने युगोस्लाव्हियाला २-० असे पराभूत केले.

## अंतिम फेरी
## बाह्य दुवे
*युएफावरील माहिती

१
वर्ग:इटलीमधील खेळ
१९६४ युरोपियन देशांचा चषक

**१९६४ युरोपियन देशांचा चषक** ही युएफाच्या युरोपियन फुटबॉल अजिंक्यपद स्पर्धेची दुसरी आवृत्ती होती. स्पेन देशातील बार्सिलोना व माद्रिद ह्या दोन शहरांत भरवल्या गेलेल्या ह्या फुटबॉल स्पर्धेसाठी १७ संघांच्या पात्रता फेरीनंतर केवळ स्पेन, सोव्हिएत संघ, हंगेरी व डेन्मार्क ह्या चार संघांची अंतिम स्पर्धेत निवड केली गेली.

स्पर्धेच्या अंतिम फेरीच्या सामन्यात यजमान स्पेनने सोव्हिएत संघाला २-१ असे पराभूत केले.

## अंतिम फेरी 
## बाह्य दुवे 
*युएफावरील माहिती

१
वर्ग:स्पेनमधील खेळ
१९६० युरोपियन देशांचा चषक

**१९६० युरोपियन देशांचा चषक** ही युएफाच्या युरोपियन फुटबॉल अजिंक्यपद स्पर्धेची पहिली आवृत्ती होती. फ्रान्स देशातील पॅरिस व मार्सेल ह्या दोन शहरांत भरवल्या गेलेल्या ह्या फुटबॉल स्पर्धेसाठी १७ संघांच्या पात्रता फेरीनंतर केवळ फ्रान्स, सोव्हिएत संघ, युगोस्लाव्हिया व चेकोस्लोव्हाकिया ह्या चार संघांची अंतिम स्पर्धेत निवड केली गेली.

स्पर्धेच्या अंतिम फेरीच्या सामन्यात सोव्हिएत संघाने युगोस्लाव्हियाला एक्स्ट्रा टाईममध्ये २-१ असे पराभूत केले.

## अंतिम फेरी 
## बाह्य दुवे 
*समीक्षण 

१
वर्ग:फ्रान्समधील खेळ
फ्रांसिस फोर्ड

फोर्ड, फ्रांसिस
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आर्ची मॅकलारेन

**आर्चीबाल्ड** *आर्ची* **कॅंपबेल मॅकलारेन** (डिसेंबर १, इ.स. १८७१:मॅंचेस्टर, लॅंकेशायर, इंग्लंड - नोव्हेंबर १७, इ.स. १९४४:ब्रॅकनेल, बर्कशायर, इंग्लंड) हा  व लॅंकेशायरकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू होता.

मॅकलारेन, आर्ची
मॅकलारेन, आर्ची
मॅकलारेन, आर्ची
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ह्यु ब्रॉमली-डॅव्हेनपोर्ट

**ह्यु रिचर्ड ब्रॉमली-डॅव्हेनपोर्ट** (ऑगस्ट १८, इ.स. १८७०:केपरथोर्न हॉल, चेलफोर्ड, चेशायर, इंग्लंड - मे २३, इ.स. १९५४:साउथ केन्सिंग्टन, लंडन, इंग्लंड) हा कडून विरुद्ध चार कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८७० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लेस्ली गे

गे, लेस्ली
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जॅक ब्राउन

**जॉन थॉमस** *जॅक* **ब्राउन** (२० ऑगस्ट, १८६९ - ४ नोव्हेंबर, १९०४) हा कडून ९ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८६९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९०४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बिल ब्रॉकवेल

**विल्यम** *बिल* **ब्रॉकवेल** (जानेवारी २१, इ.स. १८६५ - जुलै १, इ.स. १९३५) हा कडून सात कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता. हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि जलद-मध्यमगती गोलंदाजी करीत असे.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८६५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख