शिरदवाड

**शिरदवाड** हे महाराष्ट्र राज्यातील कोल्हापूर जिल्ह्यातल्या शिरोळ तालुक्यातील गाव आहे.

## लोकसंख्या 
शिरदवाड हे कोल्हापूर जिल्ह्यातल्या शिरोळ तालुक्यातील ५२३.९७ हेक्टर क्षेत्राचे गाव असून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात १३५३ कुटुंबे व एकूण ६१६७ लोकसंख्या आहे. ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर इचलकरंजी चार किलोमीटर अंतरावर आहे.  यामध्ये ३२१४ पुरुष आणि २९५३ स्त्रिया आहेत. यामध्ये अनुसूचित जातीचे लोक २२९७ असून अनुसूचित जमातीचे ५३ लोक आहेत.ह्या गावाचा जनगणना स्थल निर्देशांक ५६७३५०   आहे.

## साक्षरता 
* एकूण  साक्षर  लोकसंख्या: ४७९४
* साक्षर पुरुष लोकसंख्या: २६४८ (८२.३९%)
* साक्षर स्त्री लोकसंख्या: २१४६ (७२.६७%)

## शैक्षणिक सुविधा 
गावात ७ शासकीय पूर्व-प्राथमिक शाळा, ४ शासकीय प्राथमिक शाळा,१ खाजगी प्राथमिक शाळा, २ शासकीय कनिष्ठ माध्यमिक शाळा,१ शासकीय माध्यमिक शाळाव १ शासकीय उच्च माध्यमिक शाळा आहे. 
सर्वात जवळील शैक्षणिक संस्था -
* पदवी महाविद्यालय,अभियांत्रिकी महाविद्यालय,अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र व अपंगांसाठी खास शाळा इचलकरंजी येथे ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. 
* वैद्यकीय महाविद्यालय व व्यवस्थापन संस्था कोल्हापूर येथे १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. 
* पॉलिटेक्निक व व्यावसायिक प्रशिक्षण शाळा यड्राव येथे ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. 

## वैद्यकीय सुविधा (शासकीय) 
गावात १ प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे.
सर्वात जवळील सुविधा -
* सामूहिक आरोग्य केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. 
* प्राथमिक आरोग्य केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. 
* प्रसूति व बालकल्याण केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. 
* क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. 
* ॲलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. 
* पर्यायी औषधोपचार रुग्णालय ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. 
* दवाखाना १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. 
* पशुवैद्यकीय रुग्णालय  ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. 
* फिरता दवाखाना ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. 
* कुटुंबकल्याण केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.                  
                                                      
## वैद्यकीय सुविधा (अशासकीय) 
गावात एक निवासी व बाह्यरुग्ण वैद्यकीय सुविधा आहे.गावात एक एमबीबीएस पदवीधर वैद्यक व्यवसायी व एक इतर पदवीधर वैद्यक व्यवसायी आहे.
गावात एक औषधाचे दुकान आहे.
                                                                        
## पिण्याचे पाणी 
गावात शुद्धीकरण केलेल्या व न केलेल्या पाण्याचा नळातून पुरवठा आहे.गावात न झाकलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात हॅन्डपंपच्या पाण्याचा पुरवठा आहे.गावात ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात नदी / कालव्याच्या पाण्याचा पुरवठा आहे.

## स्वच्छता 
गावात गटारव्यवस्था उघडी आहे. सांडपाणी थेट जलस्रोतांमध्ये सोडले जाते. या क्षेत्राचा संपूर्ण स्वच्छता अभियानात समावेश आहे. गावात न्हाणीघर नसलेले सार्वजनिक स्वच्छता गृह उपलब्ध आहे.

## संपर्क व दळणवळण 
गावात पोस्ट ऑफिस आहे. 
गावात उपपोस्ट ऑफिस नाही.सर्वात जवळील उपपोस्ट ऑफिस १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात पोस्ट व तार ऑफिस उपलब्ध आहे. 
गावात दूरध्वनी उपलब्ध आहे. 
गावात सार्वजनिक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आहे. 
गावात मोबाईल फोन सुविधा उपलब्ध आहे. 
गावात इंटरनेट सुविधा उपलब्ध आहे. 
गावात खाजगी कूरियर उपलब्ध आहे. 
गावात शासकीय बस सेवा उपलब्ध आहे. 
गावात खाजगी बस सेवा उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील खाजगी बस सेवा ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
गावात रेल्वे स्थानक उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील रेल्वे स्थानक १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात ऑटोरिक्षा व टमटम ,टॅक्सी व व्हॅन उपलब्ध आहे. 
गावात ट्रॅक्टर उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील ट्रॅक्टर ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
सर्वात जवळील राष्ट्रीय महामार्ग १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
राज्य महामार्ग गावाला जोडलेला नाही.सर्वात जवळील राज्य महामार्ग १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
जिल्यातील मुख्य रस्ता गावाला जोडलेला नाही.सर्वात जवळील जिल्यातील मुख्य रस्ता १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
जिल्ह्यातील दुय्यम रस्ता गावाला जोडलेला आहे. 
  
## बाजार व पतव्यवस्था 
गावात एटीएम नाही. सर्वात जवळील एटीएम ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
गावात व्यापारी बँक आहे. 
गावात सहकारी बँक उपलब्ध आहे. 
गावात शेतकी कर्ज संस्था आहे. 
गावात स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आहे. 
गावात रेशन दुकान उपलब्ध आहे. 
गावात मंडया/कायमचा बाजार उपलब्ध आहे. 
गावात आठवड्याचा बाजार उपलब्ध आहे. 
गावात कृषी उत्पन्न बाजार समिती  उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील कृषी उत्पन्न बाजार समिती  ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.

## आरोग्य 
गावात एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आहे. 
गावात अंगणवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आहे. 
गावात इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आहे. 
गावात आशा स्वयंसेविका उपलब्ध आहे. 
गावात समाज भवन (टीव्ही सह/शिवाय) उपलब्ध आहे. 
गावात क्रीडांगण उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील क्रीडांगण १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात खेळ/करमणूक केंद्र उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील खेळ/करमणूक केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात सार्वजनिक ग्रंथालय उपलब्ध आहे. 
गावात सार्वजनिक वाचनालय आहे. 
गावात वृत्तपत्र पुरवठा आहे. 
गावात विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आहे. 
गावात जन्म व मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध आहे. 

## वीज 
प्रतिदिवस २१ तासांचा वीजपुरवठा उन्हाळ्यात (एप्रिल-सप्टेंबर)व हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) घरगुती वापरासाठी, शेतीसाठी व व्यापारी वापरासाठी उपलब्ध आहे.

## जमिनीचा वापर 
शिरदवाड ह्या गावात जमिनीचा वापर खालीलप्रमाणे होतो (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
* बिगरशेती वापरात असलेली जमीन: १९.९९
* ओसाड व लागवडीला अयोग्य जमीन: ४३.८१
* कुरणे व इतर चराऊ जमीन: ११.८८
* लागवडीयोग्य पडीक जमीन: १.५८
* कायमस्वरूपी पडीक जमीन: ३
* सद्यस्थितीतील पडीक जमीन: १.६
* पिकांखालची जमीन: ४४२.११
* एकूण कोरडवाहू जमीन: ४४२.११

## सिंचन सुविधा 
सिंचनाचे स्रोत खालीलप्रमाणे आहेत (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
* विहिरी / कूप नलिका: ५०
* इतर: ३९२.११

## उत्पादन 
शिरदवाड या गावी पुढील वस्तूंचे उत्पादन होते ( महत्त्वाच्या उतरत्या अनुक्रमाने): ऊस,सोयाबीन,भुईमुग

वर्ग:कोल्हापूर जिल्हा
वर्ग:शिरोळ तालुका
वर्ग:कोल्हापूर जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:महाराष्ट्रातील प्रदूषणग्रस्त गावे

## संदर्भ