फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री समीक्षक पुरस्कार

**फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री समीक्षक पुरस्कार** हा दरवर्षी फिल्मफेअर नियतकालिकातर्फे बॉलिवूडमधील सर्वोत्तम अभिनेत्रीला दिला जातो. हा फिल्मफेअर पुरस्कारांमधील एक पुरस्कार आहे. ह्या पुरस्कारासाठी हिंदी चित्रपट समीक्षकांचा व टीकाकारांचा एक गट ठरवला जातो जे विजेता ठरवतात. 

१९९१ सालापासून हा पुरस्कार दिला जात असला तरी १९९७ पर्यंत पुरुष व महिला अभिनेत्यांमध्ये मिळून एकच विजेता ठरवला जात असे. १९९२ मध्ये डिंपल कापडियाला तिच्या गोविंद निहलानी दिग्दर्शित *दृष्टी* चित्रपटातील कामगिरीसाठी पहिला पुरस्कार मिळाला. सर्वात अलीकडील पुरस्कार २०२४ मध्ये राणी मुखर्जी आणि शेफाली शाह यांना त्यांच्या *मिसेस चॅटर्जी वर्सेस नॉर्वे* आणि *थ्री ऑफ अस* या चित्रपटांसाठी संयुक्तपणे प्रदान करण्यात आला आहे. तब्बूच्या नावावर या श्रेणीत सर्वाधिक विजय मिळवण्याचा विक्रम आहे कारण तिने पाच वेळा हा पुरस्कार जिंकला आहे.

## इतिहास 
१९९१ मध्ये फिल्मफेर पुरस्कारांनी सर्वोत्तम अभिनयासाठी समीक्षकांचा पुरस्कार देण्यास सुरुवात केली. त्या वेळी ह्याला "गैर-व्यावसायिक चित्रपटात उत्कृष्ट कामगिरी" असे ह्याचे नाव होते. पहिला पुरस्कार हा १९९१ मध्ये अनुपम खेरला दिला गेला व १९९२ मध्ये डिंपल कापडिया पहिली विजेता अभिनेत्री ठरली. १९९३ पासून ह्याचे नाव "उत्कृष्ट कामगिरीसाठी समीक्षक पुरस्कार" असे झाले. पुढे १९९८ पासून अभिनेते व अभिनेत्री असे वेगळे गट झाले. १९९१ ते १९९७ पर्यंत या सात वर्षात फक्त २ वेळा हा पुरस्कार अभिनेत्याला दिला गेला. २०१८ पासून या श्रेणीतील नामांकन देखील जाहिर करण्यास सुरुवात झाली.

## विजेते
## अनेक पुरस्कार 
तब्बूने या श्रेणीत सर्वाधिक विजय मिळवण्याचा विक्रम ५ वेळा केला आहे (१९९८, २०००, २००१, २००८ आणि २०२३) मध्ये. त्यानंतर मनीषा कोईराला (१९९६, १९९७ आणि २००३) आणि राणी मुखर्जी (२००३, २००६ आणि २०२४)) यांचा क्रमांक लागतो ज्यांनी प्रत्येकी ३ वेळा पुरस्कार जिंकला आहे. सलग वर्षात ३ अभिनेत्रींनी पुरस्कार पटकावला आहे; कालक्रमानुसार, डिंपल कपाडिया (१९९२-९३), मनीषा कोईराला (१९९६-९७) आणि तब्बू (२०००-०१).

नीना गुप्ता या वयाच्या ५९ व्या वर्षी २०१९ मध्ये *बधाई हो* चित्रपटासाठी पुरस्कार जिंकणाऱ्या सर्वात ज्येष्ठ आहेत आणि झायरा वसीम ही वयाच्या १७ व्या वर्षी २०१८ मध्ये *सिक्रेट सुपरस्टार* चित्रपटासाठी पुरस्कार जिंकणारी सर्वात तरुण प्राप्तकर्ता आहे.

## इतर माहिती 
;फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार सोबत तुलना:
असे एकदाच झाले आहे की २००६ मध्ये राणी मुखर्जीला तिच्या *ब्लॅक* चित्रपटातील कामासाठी दोन्ही सर्वोत्तम अभिनेत्री समीक्षक व सर्वोत्तम अभिनेत्रीचे पुरस्कार मिळाले होते. 

१९९७ मध्ये जव्हा मनीषा कोईरालाला चित्रपट *खामोशी: द म्युझिकल* साठी पुरस्कार मिळाला, तेव्हा तिला फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्काराचे देखील नामांकन मिळाले होते. असे परत अनेक वेळा झाले; १९९८ मध्ये तब्बू (*विरासत*), २००० मध्ये तब्बू (*हु तू तू*), २००३ मध्ये राणी मुखर्जी (*साथिया*), २००४ मध्ये उर्मिला मातोंडकर (*भूत*), २००७ मध्ये करीना कपूर (*ओंकारा*), २०११ मध्ये विद्या बालन (*इश्किया*), २०१२ मध्ये प्रियांका चोप्रा (*७ खून माफ*), २०१५ मध्ये आलिया भट्ट (*हायवे*), २०१६ मध्ये कंगना राणावत (*तनु वेड्स मनू रिटर्न्स*), २०१७ मध्ये सोनम कपूर (*नीरजा*), २०१८ मध्ये झायरा वसीम (*सिक्रेट सुपरस्टार*), २०१९ मध्ये नीना गुप्ता (*बधाई हो*), २०२२ मध्ये विद्या बालन (*शेरनी*), २०२३ मध्ये दोघी भूमी पेडणेकर (*बधाई दो*) व तब्बू (*भूल भुलैया २*), आणि २०२४ मध्ये राणी मुखर्जी (*मिसेस चॅटर्जी व्हर्सेस नॉर्वे*).

अनेक वेळा असे झाले आहे की अभिनेत्रीला तिच्या कामासाठी सर्वोत्तम अभिनेत्री समीक्षक पुरस्काराचे विजेते न होता फक्त नामांकन मिळाले आहे पण सर्वोत्तम अभिनेत्रीच्या श्रेणीत विजय मिळाला आहे जसे की; २०१८ मध्ये विद्या बालन (*तुम्हारी सुलू*), २०१९ मध्ये आलिया भट्ट (*राझी*)। आणि २०२१ मध्ये तापसी पन्नू (*थप्पड*).

२०१८ पासून असे अनेक वेळा झाले की अभिनेत्रील दोन्ही सर्वोत्तम अभिनेत्री समीक्षक व सर्वोत्तम अभिनेत्रीचे नामांकन मिळाले पण दोन्ही पुरस्कार मिळू शकले नाही जसे की; २०१८ मध्ये श्रीदेवी (*मॉम*), २०१९ मध्ये तब्बू (*अंधाधुन*), आणि २०२१ मध्ये विद्या बालन (*शकुंतला देवी*).

;फिल्मफेर सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री पुरस्कार सोबत तुलना:
१९९९ मध्ये जव्हा शेफाली शहाला चित्रपट *सत्या* साठी पुरस्कार मिळाला, तेव्हा तिला फिल्मफेर सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री पुरस्काराचे देखील नामांकन मिळाले होते. असे परत २००९ मध्ये झाले शहाना गोस्वामी (*रॉक ऑन!!*).

## संदर्भ 
समीक्षक, अभिनेत्री
वर्ग:अभिनेत्रींसाठी पुरस्कार