बालेन शाह

**बालेंद्र शाह** उर्फ **बालेन** (जन्म: एप्रिल २७, १९९०) हे एक संरचनात्मक अभियंता (स्ट्रक्चरल इंजिनिअर) आणि माजी रॅपर आहेत. त्यांनी ३० मे २०२२ पासून १८ जानेवारी २०२६ पर्यंत काठमांडूचे १५ वे महापौर म्हणून काम पाहिले. काठमांडूचे महापौर म्हणून निवडून येणारे ते पहिले स्वतंत्र उमेदवार होते.

शाह २०१२ पासून नेपाळी हिप-हॉप उद्योगाचा एक भाग आहेत. २०२२ च्या स्थानिक निवडणुकीत, शाह महापौर म्हणून निवडून आले. त्यांनी नेपाळी काँग्रेसच्या उमेदवार श्रीजना सिंग आणि सीपीएन (यूएमएल) चे उमेदवार आणि काठमांडूचे माजी महापौर केशव स्थापित यांचा पराभव केला.

महापौर म्हणून, शाह यांच्या कार्यकाळात कचरा व्यवस्थापन आणि रस्ते वाहतूक नियंत्रण यात चांगल्या सुधारणा झाल्या. परंतु बेकायदेशीरपणे बांधलेल्या खाजगी इमारती पाडणे आणि रस्त्यावरील विक्रेत्यांचा प्रशासनाद्वारे होणारा छळ यासारख्या जटिल मुद्द्यांवर त्यांच्या कडक दृष्टिकोनामुळे ते अत्यंत वादग्रस्त ठरले. जानेवारी २०२६ मध्ये, शाह यांनी काठमांडूच्या महापौरपदाचा राजीनामा दिला आणि २०२६ च्या सार्वत्रिक निवडणुका लढवण्यासाठी राष्ट्रीय स्वतंत्र पक्ष (RSP) मध्ये सामील झाले.

## आयुष्य 
शाह यांचा जन्म २७ एप्रिल १९९० रोजी काठमांडूतील नरदेवी येथे एका तेली मधेशी कुटुंबात झाला. शाह यांचे कुटुंब मैथिली परंपरेशी निगडित आहे. ते आयुर्वेदिक व्यवसायी रामनारायण शाह आणि ध्रुवदेवी शाह यांचे सर्वात धाकटे पुत्र आहेत. त्यांच्या वडिलांची नरदेवी आयुर्वेदिक रुग्णालयात नियुक्ती झाल्यानंतर त्यांचे पालक मधेश प्रांतातील महोत्तरी जिल्ह्यातून काठमांडूला स्थलांतरित झाले. त्यांनी कर्नाटक मधील 'विश्वेश्वरय्या तांत्रिक विश्वविद्यालय' (इंग्लिश:विश्वेश्वरय्या टेक्नॉलॉजिकल युनिव्हर्सिटी) (लघुरूप:व्हीटीयू) मधून स्ट्रक्चरल इंजिनिअरिंगमध्ये पदव्युत्तर पदवी (एमटेक) देखील मिळवली. शाह यांना काठमांडू विद्यापीठातून 'पर्यटन आणि अर्थव्यवस्थेला चालना देण्यासाठी नेवा वारसा संरचनांचे संवर्धन' या विषयावर स्थापत्य अभियांत्रिकीमध्ये विद्यावाचस्पती (पीएचडी) अभ्यासासाठी केयू संशोधक फेलोशिप देण्यात आली.

शाह यांचे लग्न सार्वजनिक आरोग्य क्षेत्रातील व्यावसायिक सबीना काफ्ले यांच्याशी झाले आहे.

## संगीत कारकीर्द 
शाह २०१० च्या दशकाच्या सुरुवातीपासून नेपाळच्या हिप-हॉप संगीतात सहभागी आहेत. २०१२ मध्ये जेव्हा ते नववीत होते तेव्हा त्यांनी आपलेहिले एकल 'सडक बालक' रिअल्बम प्रदर्शित केले. हे गाणे शहरी तरुणांच्या कष्टाचे वर्णन करते. या प्रकाराला नेफॉप (नेपाळी हिप-हॉप) असे संबोधले जाते. २०१३ मध्ये जेव्हा त्यांनी युट्यूब बॅटल रॅप मालिका रॉ बार्जमध्ये भाग घेतला, तेव्हा त्यांना मोठी प्रसिद्धी मिळाली आणि नेपाळच्या हिप-हॉप समुदायात त्यांची वर्णी लागली.

२०२५ मध्ये, शाह यांनी नेपाळी चित्रपट *लाज शरणमच्या* साउंडट्रॅकसाठी 'नेपाळ हसेको...' हे गाणे सादर केले. हे गाणे त्यांनी पूर्वीच लिहून, संगीतबद्ध केलेले होते. हे गाणे मूळतः त्यांच्या यूट्यूब चॅनेलवर रिलीज झाले होते आणि चित्रपटाच्या प्रमोशनसाठी ते पुन्हा जारी करण्यात आले. दुसऱ्यांदा रिलीज झाल्यानंतर ते यूट्यूब ट्रेंडिंग म्युझिक चार्टमध्ये लवकर दाखल झाले.

## राजकीय कारकीर्द 
इवलेसे|२०२२ मध्ये शाह

### काठमांडूचे महापौर (2022-2026) 
शहा यांनी काठमांडूच्या महापौरपदासाठी भ्रष्टाचारविरोधी, पारदर्शकता आणि जबाबदारीच्या मुद्द्यांवर भर दिला 

#### पारदर्शकता 
महापौर म्हणून पदभार स्वीकारल्यानंतर सर्व प्रथम, शाह यांनी नगरपरिषदेच्या बैठकांचे थेट प्रक्षेपण सुरू केले. शहरात अशा प्रकारचा हा पहिला प्रयोग होता.
इवलेसे|बालेन शाह काठमांडू कचरा संकलन रेस कार्यक्रम (२०२२)

#### बेकायदेशीरपणे बांधलेल्या इमारती पाडणे 
शाह यांच्या नेतृत्वाखाली, काठमांडू मेट्रोपॉलिटन सिटीने अनेक खाजगी व्यवसायांना आणि नेपाळ पोलिसांसारख्या सरकारी संस्थांना सार्वजनिक जमिनीवर उल्लंघन करणाऱ्या सर्व संरचना काढून कायद्याचे पालन सुनिश्चित करण्यासाठी ३५ दिवसांची नोटीस बजावली.  अखेर असंख्य बेकायदेशीरपणे बांधलेल्या संरचना पाडल्या गेल्या आणि शासनाला  सार्वजनिक वापरासाठी जागा परत मिळवण्यात  यश मिळाले.

**शिक्षण**

शाह यांनी सरकारी शाळांमध्ये 'पाठ्यपुस्तक-मुक्त शुक्रवार' कार्यक्रम सुरू केला ज्याचा उद्देश विद्यार्थ्यांना तांत्रिक कौशल्ये शिकण्यास आणि इतर अभ्यासक्रमेतर क्रियाकलापांमध्ये सहभागी होण्यास मदत करणे हा होता.  त्यांनी काठमांडूमधील सर्व खाजगी शाळांना सक्तीच्या आणि मोफत शिक्षण कायदा २०७५ आणि केएमसी शिक्षण कायदा २०७५ नुसार किमान १० टक्के विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती देण्यास सांगितले 

## पुरस्कार आणि मान्यता 
*टाईम* मासिकाने २०२३ च्या "भविष्याला आकार देणाऱ्या १०० उदयोन्मुख नेत्यांच्या" यादीत शाह यांचा समावेश केला 

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:काठमांडूमधील लोक
वर्ग:हयात व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:नेपाळमधील राजकारणी