प्राचीन भारताची रूपरेषा

खाली प्राचीन भारताच्या रूपरेषेसंदर्भात थोडक्यात माहिती दिली आहे:

प्राचीन भारत - पूर्व एेतिहासिक काळापासून, मध्यवर्ती भारताच्या सुरुवातीपर्यंतचा भारत. हा काळ साधारणपणे, गुप्त साम्राजाच्या अंतापर्यंत समजला जातो.

## प्राचीन भारताचा भूगोल 
प्राचीन भारतात आजचे भारत, पाकिस्तान, अफगाणिस्तान (काही भाग), बांग्लादेश, नेपाळ, भूतान व ब्रह्मदेश या देशांचा समावेश होता.

## प्राचीन भारताचा सामान्य इतिहास 
## भारतीय इतिहासाचे कालावधीकरण 
सविस्तर कालावधीकरण खालील प्रमाणे आहे :
* भारतीय पूर्व-इतिहास,सिंधु संस्कृतीचा काळ (१७५० ख्रिस्तापूर्वी)
* लोह काळ व वैदिक काळ( १७५० - ६०० ख्रिस्तापूर्वी)
* 'दुसरे शहरीकरण' (६०० - २०० ख्रिस्तापूर्वी)
* शास्त्रीय काळ (२०० ख्रिस्तपूर्व - १२०० ख्रिस्तानंतर); जैन व बौद्ध धर्म. 'शास्त्रीय काळ' हा १०० ते १००० ख्रिस्तपूर्व आहे व तो 'शास्त्रीय हिंदु' धर्म फुलण्याच्या काळासोबत जुळतो. तसेच ह्या काळात, महायान - बौद्ध धर्माचा उदय व अस्त होतो.
* मायकल्सच्या मते हा काळ, ५०० शास्त्रीय - २०० शास्त्रीय : हा "संन्यासी सुधारणा"चा काळ आहे. तसेच २०० ख्रिस्तपूर्वी - ११०० ख्रिस्तानंतर हा शास्त्रीय हिंदू धर्माचा काळ आहे, कारण ह्या काळात वैदिक धर्माचे हिंदू धर्मात रूपांतर झाले.
* म्युएस हा बदलाचा काळ बराच मोठा म्हणून अोळखतो. तो ८०० ख्रिस्तपूर्वी - २०० ख्रिस्तपूर्वी या काळाला शास्त्रीय काळ म्हणतो. म्युएसच्यानुसार, हिंदू धर्माच्या काही ठळक गोष्टी, जसे कर्म, पुनर्जन्म, 'वैयक्तिक बोध व रूपांतर', ज्या वैदिक काळात नव्हत्या, त्या या काळात जन्माला आल्या.
* पूर्व शास्त्रीय काळ ( २०० ख्रिस्तपूर्वी - ३२० ख्रिस्तानंतर)
* "सुवर्ण काळ" (गुप्त साम्राज्य) (३२० - ६५० ख्रिस्तानंतर)
* नवशास्त्रीय काळ (६५० - १२०० ख्रिस्तानंतर)
* मध्यकाळ(१२०० - १५०० ख्रिस्तानंतर)
* पूर्व आधुनिक काळ (१५०० - १८५०)
* आधुनिक काळ (ब्रिटिश राज व स्वातंत्र्य) (१८५० पासून)

## भारताचा पूर्वेतिहास 
* नियतकालिक भारत
**भिर्रांना संस्कृती (७५७० - ६२०० ख्रिस्तपूर्वी)
**मेह्रगड संस्कृती(७००० - २५०० ख्रिस्तपूर्वी)
* कांस्य काळ 
* सिंध दरी संस्कृती (३३०० - १३०० ख्रिस्तपूर्वी)
* आहार - बनस संस्कृती (३००० - १५०० ख्रिस्तपूर्वी)

### लोहकाळ (१२०० - २७२ ख्रिस्तपूर्वी) 
* भारतातील लोहकाळ (१२००  – २७२ ख्रिस्तपूर्वी)
** वैदिक संस्कृती(१५०० – ५०० ख्रिस्तपूर्वी)
*** काळा व लाल वस्तुकाळ (१३०० - १००० ख्रिस्तपूर्वी) (१२०० - ६०० ख्रिस्तपूर्वी)
*** उत्तर काळे वस्तुकाळ (७०० – २०० ख्रिस्तपूर्वी)
** भारतीय लोहकाळ राज्ये (७०० - ३०० ख्रिस्तपूर्वी)
** पांड्य साम्राज्य (६०० ख्रिस्तपूर्वी - १६५० ख्रिस्तानंतर)
* दुसरे शहरीकरण
* नंद साम्राज्य (ख्रिस्तपूर्वी ४२५–३२५ )
* मौर्य साम्राज्य (ख्रिस्तपूर्वी ३२१ - १८४ )
* संगम काळ (३०० ख्रिस्तपूर्वी - ३०० ख्रिस्तानंतर)
* पांड्य साम्राज्य (ख्रिस्तपूर्वी ६०० ते १६५० ख्रिस्तानंतर)
* चेरा साम्राज्य (ख्रिस्तपूर्वी ३०० ते ११०२ ख्रिस्तानंतर)
* चोल साम्राज्य (३०० ख्रिस्तपूर्वी - १२७९ ख्रिस्तानंतर)
* पल्लव साम्राज्य (२५० ख्रिस्तपूर्वी - ८०० ख्रिस्तानंतर)
* महा-मेघ-वाहन साम्राज्य (२५० ख्रिस्तपूर्वी - ५वे शतक ख्रिस्तानंतर)
* सातवाहन साम्राज्य (२३० ख्रिस्तपूर्वी - २२० ख्रिस्तानंतर)
* भारतीय - सायथी साम्राज्य(२०० ख्रिस्तपूर्वी - ४०० ख्रिस्तानंतर)
* कुनिंदा साम्राज्य (३रे शतक ख्रिस्तपूर्वी - ४थे शतक ख्रिस्तानंतर)
* शुंग साम्राज्य (१८५ - ७३ ख्रिस्तपूर्वी)
* भारतीय - ग्रीक साम्राज्य (१८० ख्रिस्तपूर्वी - १० ख्रिस्तानंतर)
* कानवा साम्राज्य (७५ - २६ ख्रिस्तपूर्वी)
* कुशन साम्राज्य (३० - ३७५ ख्रिस्तानंतर)

### शास्त्रीय काळ 
* भारताचे मध्य साम्राज्य
* गुरजारा - प्रतिहार साम्राज्य
* वाकाटक साम्राज्य
* चोल साम्राज्य
* पाल साम्राज्य
* गुप्त साम्राज्य (२८० – ५५०)
* कदंब राजघराणे (३४५ - १०००)
** बनवासी
** हलासी
** हंगल

### मध्य काळ (५०० - १५००) 
* बदामी चालुक्य (५४७-७४२)
** एेहोळे
** बदामी
** पत्तदकल
** महाकुट
* राष्ट्रकुट साम्राज्य(७४२–९८२)
** एलोरा
** कैलास मंदिर
* पूर्व चालुक्य
* पश्चिम चालुक्य (९८३ - ११८५)
* चौलुक्य (९४४ - १२४४)
* कल्याणीचे कालचुरी
* देवगिरीचे सेऊना यादव
* होयसळ साम्राज्य (१११४-१३४२)
* विजयनगर साम्राज्य (१३३६ - १५६५)हंपी

## प्राचीन भारतातील संस्कृती
### कला 
* संगीत
** कर्नाटकी संगीत
** हिंदुस्तानी संगीत

### प्राचीन भारतातील भाषा 
* वैदिक संस्कृत
* प्रोटो - द्रविडी
* लिपी
** तमील ब्राह्मी
** पल्लव लिपी
** गुप्त लिपी

### धर्म 
* हिंदू धर्म
** विदेशी जमाती
** एेतिहासिक वैदिक धर्म
*** वेद
*** वैदिक पुराण
*** वैदिक पूजा पाठ
* बौद्ध धर्म

## विज्ञान व तंत्रज्ञान 
* विज्ञान व तंत्रज्ञान
** भारतीय गणित
** भारतीय खगोलशास्त्र
* भारतीय मार्शल आर्ट्स
** मल्ल-युद्ध
** कलारीपयात्तु
* प्राचीन भारतीय वैद्यकशास्त्र
** सिद्ध वैद्यकशास्त्र
** आयुर्वेद
* वास्तुकला
** द्रविडी वास्तुकला
** मुघल वास्तुकला

## प्राचीन भारताशी संबंधित संघटना 
### प्राचीन भारतीय प्रदर्शन असलेले संग्रहालय 
* भारत
** गोवा राज्य संग्रहालय
** शासकीय संग्रहालय, बेंगळुरु
** कुच संग्रहालय
** राष्ट्रीय संग्रहालय, दिल्ली
** पटना संग्रहालय
* यूनाइटेड किंग्डम
** ब्रिटिश संग्रहालय

## बाह्य दुवा 
* This outline displayed as a mindmap , at *wikimindmap.com*
* Ancient India - The British Museum
* Ancient India - Ancient History Encyclopedia
* TimeMaps Civilization: Ancient India