open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
मटण

लॅंब, हॉगेट आणि मटण वेगवेगळ्या वयोगटातील घरगुती मेंढी (प्रजाती ओवीस एरीज)चे मांस आसते. 
अमेरिकेमध्ये, एक वर्षीय मेंढीला इंग्रजीमध्ये मटण म्हणतात, आणि तीच्या मांसाला देखील मटण म्हणतात. एक वर्षापेक्षा मोठ्या मेंढीच्या मांसाला हॉगेट म्हणतात, अमेरिके बाहेर, जिवंत प्राण्यांसाठी ही संज्ञा आहे. प्रौढ मेंढयांच्या मांसाला मटन म्हणतात, ही संज्ञा केवळ मांससाठीच वापरली जाते, जिवंत प्राण्यासाठी नाही. 
भारतीय उपखंडात मटण शब्द बकरीचे मांस संदर्भित करण्यासाठी वापरला जातो.
लॅंब हा तीनही प्रकारांत सर्वांत महाग असतो आणि अलिकडच्या दशकांत मेंढींच्या मांसाला फक्त "लॅंब" म्हणून सम्बोधतात, वर दिलेल्या शब्दान्चा फार कमी वापर केला जातो. यूकेमधील मटन रेनासन्स कॅम्पेनच्या प्रयत्नांना न जुमानता बऱ्याच ठिकाणी चविष्ट मटण मिळत नाही. ऑस्ट्रेलियामध्ये "प्राईम लॅंब" शब्दाचा वापर प्रामुख्याने खाण्यासाठी जगवलेल्या मेंढ्यासाठी वापरला जातो. इतर भाषा, उदाहरणार्थ, फ्रेंच, स्पॅनिश, इटालियन आणि अरबी, मेंढीच्या मांसामध्ये आणखी तपशीलवार, वयानुसार आणि काहीवेळा लिंग आणि आहार पद्धतीनुसार भेद करतात.

## बोलाईचे मटण
महाराष्ट्रात मेंढीच्या मटणाला बोलाईचे मटण म्हणतात. ते मिळणे अन्य मटणांच्या मानाने दुर्मीळ असते. 

वर्ग:मांसाहारी खाद्यपदार्थ
राम मंदिर

'**श्रीराममंदिर,महिकावती **'

हे मंदिर माहीम-वडराई रस्त्यावर एसटी बसच्या राममंदिर बसथांब्यापासून डावीकडे १०० मीटरवर स्थित आहे. पालघरवरून वडराईला जाणाऱ्या एसटी बसेस येथे थांबतात.सातपाटी, शिरगाव तसेच पालघर वरून रिक्षानेसुद्धा येथे येता येते.

**इतिहास **

शके १७६३ वैशाख महिन्यात शुद्ध तृतीयेला श्रीराम,लक्ष्मण,सीता,रामदूत हनुमान आणि विघ्नहर्ता गजाननाच्या मूर्तींची प्राणप्रतिष्ठा श्रीराममंदिरात झाली.
शके १७६४ चैत्र शुद्ध प्रतिपदेपासून श्रीराम जन्मोत्सव साजरा होऊ लागला. 

**उत्सव**

प्रत्येक वर्षी चैत्र महिन्यात शुद्ध प्रतिपदेपासून पौर्णिमेपर्यंत रामजन्म उत्सव साजरा केला जातो.प्रतिपदेपासून रोज सकाळी सनई-चौघड्याच्या मंदमधुर आवाजात पूजा आरती केली जाते आणि रात्री रामायण महाभारतातील विषयावर कीर्तन आयोजिले जाते.दुपारच्या सत्रात भजन, प्रवचन इत्यादी धार्मिक कार्यक्रम सादर होतात. अखंड नामस्मरणसोहळा सुद्धा ह्याच पंधरवड्यात संपन्न होतो.अखिल भारतीय पातळीवर प्रसिद्ध असलेले कीर्तनकार प्रवचनकार बोलाविले जातात.

रामजन्माचे कीर्तन भुवनेश्वर महाराजांचे सुपुत्र अशोक महाराज करतात. रामनवमीच्या दुसऱ्या दिवशी संध्याकाळी रामाची पालखी काढली जाते ती रात्रभर संपूर्ण गावात फिरविली जाते व सकाळी राममंदिरात आणली जाते आणि चहापानानंतर उरलेल्या वडराई भागात फिरविली जाते.

चिंचणी, डहाणू, वरोर,धाकटी दमण,मोठी दमण, तारापूर, वसई,मुंबई, नाशिक, वडगाव, मुरबे,सातपाटी, शिरगाव,माकुणसार, एडवण, दातिवरे वगैरे लांब लांब ठिकाणाहून भाविक नित्यनेमाने दरवर्षी येतात.

रामजन्मउत्सवाची समाप्ती शेवटच्या दिवशी तीर्थप्रसादाने संपन्न होते. नंतर भाविक लोक आपआपल्या गावी परततात.

रामनवमी उत्सवाप्रमाणेच प्रत्येक वर्षी आषाढी पौर्णिमेला गुरुपौर्णिमा उत्सव साजरा केला जातो. तसेच दरवर्षी १३ जुलैला भुवनेश्वर महाराजांची पुण्यतिथी पाळली जाते.

## संदर्भ
*प्रसाद* 
प्रकाशन :केशवाश्रम, राममंदिर,के.माहीम.
शके चैत्र शुद्ध दशमी १८९६.
दिनांक २ एप्रिल १९७४.

२.https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html

३.
http://tourism.gov.in/india-tourism-development-corporation-itdc
निळ्या डोळ्यांची मुलगी

**निळ्या डोळ्यांची मुलगी** ही शिल्पा कांबळे लिखित कादंबरी आहे. या कांदबरीमध्ये शोषित, अत्याचारग्रस्त दलित स्त्रियांचे आणि दलित समाजाचे दुःख मांडले आहे. यात लेखिकेने उल्का चाळके व मीरा या दोन मुलींची कहाणी सांगितली आहे. उल्का ही बौद्ध असून कादंबरीची नायिका आहे. उल्का आंबेडकरवाद अंगीकारते आणि त्यातून तिला आत्मसन्मान मिळतो, तर मीरा ही त्या विचाराला स्वीकारत नाही आणि शेवटपर्यंत शोषितच राहते. ही कादंबरी आंबेडकरवाद तत्त्वज्ञान व स्त्रीवाद या तत्त्वांवर आधारलेली आहे.

## बाह्य दुवे
* स्थितीवादी विचारांचे वाहक

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:दलित साहित्य
वर्ग:दलित स्त्रीवाद
वर्ग:आंबेडकरवादी साहित्य
वर्ग:कादंबऱ्या
वर्ग:मराठी साहित्य
वर्ग:बौद्ध साहित्य
२०१८ फ्रेंच ओपन - महिला एकेरी

## मानांकन
# **सिमोना हालेप**
# **कॅरोलाइन वॉझ्नियाकी**
# **गाब्रिन्ये मुरुगुझा**
# **एलिना स्वितोलिना**
# येलेना ओस्तापेंको *(पहिली फेरी)
# **कॅरोलिना प्लिश्कोव्हा**
# **कॅरोलाइन गार्सिया**
# **पेत्रा क्वितोव्हा**
# व्हीनस विल्यम्स *(प्रथम फेरी)
# स्लोन स्टीवन्स
# **जुलिया गोर्जेस**
# **अँजेलिक कर्बर**
# **मॅडिसन कीझ**
# **दारिया कासात्किना**
# **कोको व्हँडेवे**
# **एलिस मेर्टेन्स**

 **ॲशली बार्टी**
 **किकी बेर्टेन्स**
 **माग्दालेना रायबारिकोव्हा**
 अनास्तासिया सेवात्सोव्हा *(प्रथम फेरी)
 **नाओमी ओसाका**
 **योहाना काँटा** *(प्रथम फेरी)
 **कार्ला सुआरेझ नव्हारो**
 दारिया गावरिलोव्हा
 **ॲनेट काँटाव्हेट**
 **बार्बोरा स्ट्रिकोव्हा**
 **झ्हांग शुई**
 **मरिया शारापोव्हा**
क्रिस्टिना म्लादेनोविच ''(प्रथम फेरी)
 **अनास्तासिया पावल्युचेंकोवा**
 **मिहाएला बुझार्नेस्कु**
 **अलीझ कोर्नेट**

## ड्रॉ
### अंतिम फेऱ्या
### वरचा अर्ध
#### विभाग १
#### विभाग २
#### विभाग ३
#### विभाग ४
### खालचा अर्ध
#### विभाग ५
#### विभाग ६
#### विभाग ७
#### विभाग ८
## संदर्भ आणि नोंदी
महिला एकेरी
कुचिपुडी

**कुचिपुडी** ही आंध्र प्रदेश मधील नृत्यशैली आहे. हिला 'अट्ट भागवतम' असेही म्हणले जाते.

आंध्र प्रदेशातील या नृत्यशैलीचा विकास कृष्णदेव आर्य यांच्या काळात इ.स. १५१० ते १५३० या काळात झाला. इ.स.पूर्व दुसऱ्या शतकापूर्वी या कलेचा उगम झाला असून आंध्र प्रदेशातील भागवतार ब्राह्मणांकडून हे नृत्य सांभाळले गेले. वैष्णव भक्तीने ओतप्रोत भरलेला हा नृत्यप्रकार आहे. सहाव्या शतकातील भक्तिसंप्रदायाची चळवळ पुढे नेण्यात या कलाप्रकाराचे विशेष योगदान आहे. सतराव्या शतकात सिद्धेन्द्र योगी यांनी कुचिपुडी गावातील युवकांना बरोबर घेऊन हा कलाप्रकार जगासमोर आणला.
thumb|250px

## वैशिष्ट्य 
हिंदू धर्म आणि त्यातील पौराणिक कथा यांची परंपरा जतन करून ठेवण्याचे महत्त्वाचे कार्य या नृत्यशैलीने केले आहे. विशेषतः वैष्णव संप्रदायाशी संबंधित अनेक कथा आणि आख्यायिका या शैलीने सादर केल्या जातात. मंदिरे, राजदरबार यांच्या जोडीनेच सार्वजनिक उत्सवांमधेही हा नृत्यप्रकार सादर होताना दिसतो. हे नृत्य एकल पद्धतीनेही केले जाते.

## शैली 
"शब्दम्" या प्रकाराची प्रधानता यामधे असते, भरतनाट्यम प्रमाणेच यात तिल्लाना हा प्रकारही सादर होतो. पदलालित्य हे या शैलीचे महत्त्वाचे अंग मानले जाते. या नृत्यात प्रारंभी चार वेदातील निवडक मंत्र म्हणले जातात. त्यानंतर गणेश स्तुती म्हटली जाते. सूत्रधार हे पात्र रंगमंचावर येऊन या नृत्यनाट्याची रूपरेषा सांगते. प्रत्येक नर्तक हा तालाच्या साथीने नृत्य करीत रंगमंचावर प्रवेश करतो. संस्कृत कवी जयदेव यांच्या गीतगोविंद या काव्याचा प्रभाव या नृत्यावर विशेष आहे. या काव्यायातील राधा आणि कृष्ण यांच्या प्रेमाची काव्ये या नृत्यात सादर केली जातात.

## राजाश्रय 
विजयनगर साम्राज्याचा राजा कृष्णदेवराय तिसरा हा साहित्य आणि काव्याचा जाणकार होता. त्याने या नृत्याला प्रोत्साहन दिले. इसवी सन १६७८ मध्ये गोवळकोंडा येथील नवाब अब्दुल हुसेन तनहिशा याचा कुचिपुडी गावात तळ होता. त्या दरम्यान त्याने तरुण नर्तक सिद्धेन्द्र योगी याचे नृत्य पाहिले आणि आनंदाने त्याला गौरव म्हणून ताम्रपट दिला ज्यामध्ये हे गाव भागवत नृत्य कलाकारांना इनाम दिले गेले.
thumb|250px

## पोशाख 
या नृत्यासाठी नर्तक वापरीत असलेला पोशाख हा भरतनाट्यम नृत्यशैलीच्या पोशाखासारखाच असतो.

## प्रसिद्ध कलाकार 
वेम्पतिचिन्ना सत्यम्, सी.रामाचारियोलु हे या शैलीचे प्रमुख अध्वर्यु मानले जातात. वेदान्तम सत्यनारायण, यामिनी कृष्णमूर्ती, शोभा नायडू, वैजयन्तीमाला, मल्लिका साराभाई, सुधा नायर हे या नृत्यशैलीचे प्रसिद्ध कलाकार आहेत. वेदान्त लक्ष्मी नारायण शास्त्री यांनी या नृत्याचा एकल सादरीकरण प्रकार प्रचारात आणला.

## हे ही पहा 
नृत्य
आंध्र प्रदेश

## चित्रदालन 

चित्र:Kuchipudi Dance Uma Muralikrishna.jpg|कुचिपुडी नृत्य मुद्रा
चित्र:Kuchipudi Dance Academy Group.jpg|कुचिपुडी नृत्य
चित्र:Portrait of Siddhendra Yogi.JPG|सिद्धेन्द्र योगी यांचे चित्र
चित्र:Veernala Jayarama Rao.jpg|वीरणल जयराम राव यांची नृत्यभाव मुद्रा
चित्र:Kuchipudi Dance Academy.jpg|नृत्य विद्यालय समूह नृत्य

## संदर्भ 
वर्ग:कुचिपुडी
वर्ग:कला
वर्ग:भारतीय कलाकार
वर्ग:रामायण
वर्ग:आंध्र प्रदेश
महिकावती मंदिर

** महिकावती उर्फ मातृकी मंदिर **

हे मंदिर पालघर जिल्ह्यातल्या माहीम-शिरगाव रस्त्यावर वडराई एसटी बसथांब्यापासून अर्धा किमीवर, मातृकी खाडीच्या उत्तर किनाऱ्यावर आहे. बसथांब्यापासून चालत आल्यास १० मिनिटात देवळात पोहोचता येते. हे देऊळ खाडीपुलावरून गेल्यावर उजवीकडील वळणावर आहे.
## आख्यायिका
रावणाने सीतेला पळविल्यानंतर रामलक्ष्मण शोध घेत अही महिरावण ह्या राक्षसद्वयीच्या महिकावती साम्राज्यात आले. अही मही हे महिकावती देवीचे भक्त होते आणि त्यांनी आपला मित्र रावणाला खूष करण्यासाठी रामलक्ष्मण ह्यांना महिकावती देवीस बळी द्यावयाचे ठरवून मायावी शक्तीने त्यांना पकडले. परंतु हनुमानाने महिकावती देवीस ढकलून देऊन देवीच्या आवाजात रामलक्ष्मणांना जिवंत छपरावरून सोडण्यास सांगितले. आजही त्यामुळे महिकावती देवीची मूर्ती पडलेल्या अवस्थेत आहे.

अहिरावण व महिरावण ह्यांचा उल्लेख महिरावणी गावामध्ये आलेला आहे.
## उत्सव
आश्विन महिन्यात नवरात्रात येथे भरपूर भक्तगण दर्शनासाठी येतात.

## इतर संदर्भ
महिरावणी

## संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html

२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html

३.
https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/

४.
http://tourism.gov.in/

वर्ग:पालघर तालुका
वर्ग:हिंदू मंदिरे
वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे
लेंड अ हँँड इंडिया

**लेंड अ हँँड इंडिया** ही भारतातील राज्यांमध्ये ना-नफा तत्त्वावर काम करणारी संस्था आहे. ही संस्था न्यू यॉर्क येथील काही युवा व्यावसायिकांनी २००३ साली सुरू केली. या संस्थेचे मुख्यालय पुणे येथे आहे. त्याच बरोबर लंडन आणी न्यू यॉर्क येथेही संस्थेची अधिकृत कार्यालये आहेत.
हि संस्था मुख्यतः माध्यमिक शिक्षणाची गुणवत्ता वाढवून बेरोजगारी सारखा प्रश्न सोडवण्यासाठी काम करते. ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांमध्ये रोजगार संबंधी कौशल्ये निर्माण व्हावीत याकरता ही संस्था कार्यरत असते.

 
या संस्थेच्या संचालिका श्रीमती.सुनंदाताई माने या आहेत.

वर्ग:पुण्यातील समाजकारणी संस्था
व्यंकटेश मंदिर

**व्यंकटेश उर्फ बालाजी मंदिर,महिकावती **

हे मंदिर पालघर तालुक्यातील माहीम गावी पालघर-माहीम-रेवाळे रस्त्यावर एसटी बसच्या माहीमबाजार बसथांब्यावर आहे. पालघरवरून रेवाळे, केळवे, सफाळे, एडवण, दातिवरे, माकुणसार, दांडा, मथाणे, कोरे, उसरणी, भवानगड या गावांकडे जाणाऱ्या सर्व एसटी बसेस ह्या थांब्यावर थांबतात.येथे वरील गावांवरून रिक्षाने सुद्धा येता येते. 

माहीमबाजार बसथांब्यापासून थोडे मागे उजव्या बाजूस हे मंदिर वसविलेले आहे. मंदिराच्या उत्तर दिशेकडून तांबळई रस्ता जातो व त्यापुढे ७०० मीटरवर अरबी समुद्र किनारा आहे.

## दसरा उत्सव
आश्विन शुद्ध प्रतिपदेपासून आश्विन शुद्ध पौर्णिमेपर्यंत नवरात्रीच्या काळात येथे उत्सव भरला जातो. दसऱ्यास सकाळी जवळच असलेल्या महादेव मंदिरात व्यंकटेश देवाचे तुळशी /ऋक्मिणीबरोबर लग्न विवाह साजरा केला जातो.त्याच दिवशी संध्याकाळी जवळच असलेल्या आपटा वृक्षाजवळ सरकारी अधिकारी तहसिलदार पालघर ह्यांचे हस्ते आपटा वृक्षाची पूजा केली जाते व सोनेलूटीचा महोत्सव साजरा केला जातो. आसपासच्या सर्व गावातून ह्या उत्सवात भाग घेतला जातो. आश्विन द्वितीयेपासून प्रत्येक दिवशी वेगवेगळ्या वाहनावर व्यंकटेश देवाची पालखीतून मिरवणूक काढली जाते.पहिले वाहन मोर असते. मिरवणूक रात्री १० वाजता चालू होऊन रात्री ११ वाजता संपन्न होते.तृतीयेच्या दिवशीचे वाहन वाघ असते. चतुर्थीला मारुती वाहन असते. पंचमीला श्रींची रमा-लक्ष्मी सह गरुड वाहनावर पालखी काढली जाते. गरुडपंचमी असल्याने रात्री ९ ते १०.३० पर्यंत कीर्तन असते व त्यानंतर रात्री ११ ते १२ अशी पालखी काढली जाते. षष्ठीला वाहन शेष (नाग) असते.सप्तमीला वाहन घोडा असते. अष्टमीला वाहन हत्ती असते. नवमीला पालखी सोहळा नसतो. दशमी अर्थात दसरा सणाला सकाळी ६ ते ७ कीर्तन असते व श्रींची सकाळी ७.३० वाजता हरीण वाहनावर मिरवणूक काढली जाते आणि सकाळी ८ ते ९ दरम्यान श्रींचा शंकर मंदिरात तुळशीचा विवाह सोहळा साजरा करण्यात येतो. पुन्हा संध्याकाळी ४ ते ६ वाजेपर्यंत कीर्तन असते व संध्याकाळी ६.३० वाजता घोडा वाहनावर श्रींची रथ मिरवणूक काढली जाते व आपट्याच्या झाडाजवळ पालघर तहसीलदार यांचे हस्ते पूजा केली जाते व सीमोल्लंघनाचा उत्सव साजरा केला जातो. उत्सव सोहळ्यात आपट्याची पाने सोने म्हणून एकमेकांना दिली जातात व देताना 'जय गोपाळ' किंवा 'जय व्यंकटेश' बोलले जाते.एकादशीला सकाळी १० ते दुपारी ३ वाजेपर्यंत श्रींचे समुद्र स्नान केले जाते व श्रींची रमा-लक्ष्मीसह गरुड वाहनावर रथ मिरवणूक काढली जाते.त्याच रात्री ९ ते १०.३० कीर्तन असते व त्यानंतर १०.३० ते ११ वाजेपर्यंत वराह वाहनावर श्रींची रथ मिरवणूक काढण्यात येते. त्यानंतर शेज आरती व तीर्थप्रसाद होतो व उत्सव संपन्न होतो.

## संदर्भ 
https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html

२.
http://tourism.gov.in/india-tourism-development-corporation-itdc

## बाह्य दुवे
https://www.facebook.com/116089225408331/posts/961919174158661/?sfnsn=wiwspmo

वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील मंदिरे
शिव मंदिर

पालघर-माहीम-रेवाळे रस्त्यावर एसटी बसच्या माहीम बाजार बसथांब्यावर डाव्या बाजूस हे देऊळ आहे. पालघरवरून रेवाळे, केळवे, सफाळे, एडवण, कोरे, दातिवरे, मथाणे, वेढी, चटाळे, उसरणी, भादवे, माकुणसार वगैरे ठिकाणी जाणाऱ्या सर्व एसटी बसेस तसेच सातपाटीवरून एडवणकडे जाणाऱ्या ऑटोरिक्षा येथे थांबतात. पालघरहून ऑटोरिक्षाने तसेच खाजगी टांग्याने तेथे जाता येते.

मंदिराच्या समोर पुण्यश्लोक अहिल्याबाई होळकर  ह्यांनी बांधलेला, वर्षभर पाणीसाठा असणारा व दोन्ही बाजूंनी पायऱ्या असलेला दगडी तलाव आहे. तलावात मध्यवर्ती भागात एक लाकडी खांब आहे. महाशिवरात्री, दीपावली, गुढी पाडवा इत्यादी महोत्सवांत दीप प्रज्वलन करण्यासाठी तलावाच्या चारही भिंतीना आतून कोनाड्यांची सोय केली आहे.

## संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html

२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html

३.
https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/

४.
http://tourism.gov.in/

वर्ग:पालघर तालुका
वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील मंदिरे
जॉझिया जॉन गुडविन

**जॉझिया जॉन गुडविन** (२० सप्टेंबर, १८७०:बाथिएस्टन, इंग्लंड - २ जून, १८९८:उदगमंडलम, भारत) हे एक लघुलेखक आणि संपादक होते. हे स्वामी विवेकानंदांचे लिपिक आणि शिष्य होते, विवेकानंदांचेचे विश्वप्रसिद्ध भाषण उतरवून काढण्याचे श्रेय गुडविन यांना जाते. गुडविन यांनी आपल्या अनेक भाषांमध्ये लिहिलेल्या पत्रासह, स्वामीजींचे भाषण देखील लिहिले.

इंग्लंडमध्ये जन्मलेल्या गुडविन यांनी १८९३मध्ये ऑस्ट्रेलियाला व नंतर अमेरिकेला स्थलांतर केले.

विवेकानंद अमेरिकेत असताना त्यांच्या बोलण्याच्या वेगाला साथ देउन ते लिहून काढणारा लिपिक त्यांना मिळत नव्हता तेव्हा त्यांच्या अनुयायांनी त्यांना गुडविन यांचे नाव सुचवले. गुडविन दर मिनिटाला २०० शब्द ९९ टक्के अचूकतेने लिहून काढीत असत. त्यावेळी गुडविन कोर्टात काम करीत व त्यांच्या सेवेचा दर महाग होता. एक आठवडा विवेकानंदांची भाषणे व स्वगते लिहून काढताना गुडविन त्यांच्यापासून प्रभावित झाले व त्यांचे शिष्य झाले. त्यानंतर त्यांनी आपली सेवा विनामूल्य दिली.

जानेवारी १८९७मध्ये ते विवेकानंदांबरोबर कोलकात्याला आले. ब्रह्मवाणी या नियतकालिकाच्या प्रकाशनात त्यांनी योगदान दिले.

मद्रास (आताचे चेन्नई)चे उष्णता हवामान न सोसल्या ते उदगमंडलम येथे गेले. तेथेच वयाच्या २७व्या वर्षी त्यांचे निधन झाले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:स्वामी विवेकानंद
वर्ग:इ.स. १८७० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८९८ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
भागवत धर्म

वैष्णव तत्त्वज्ञानाला अनुसरून आचरण करीत असलेल्या महाराष्ट्रातील एका संप्रदायाला भागवत धर्म म्हणतात. विशेषतः कृष्णाच्या किंवा विष्णूच्या उपासकांना 'भागवत' म्हणतात. महाराष्ट्रातील निम्न आर्थिक गट आणि कमी शिक्षित गटातील लोक या धर्माकडे विशेष आकर्षिले गेले, कारण हा धर्म आचरायला तुलनेने सोपा आहे, असे मानले जाते. 

## वैशिष्ट्ये
* हा धर्म आचरायला सोपा असून याचे तत्त्वज्ञान सर्वसामान्य व्यक्तीला समजण्यासारखे आहे.
* उपासना पद्धती साध्या-सोप्या आहेत, त्यात जटिलता किंवा कर्मकांड नाही. 
* स्त्री, पुरुष, जात, वंश असा कोणताही भेद या संप्रदायात मानला जात नाही. 
* माणसाच्या मनातली हाव किंवा लोभ शांत करून भगवंताकडे नेणारा मोक्षाचा मार्ग या संप्रदायात आचरला जातो. 
## संदर्भ
वर्ग:वारकरी संप्रदाय
वर्ग:वैष्णव पंथ
वर्ग:महाराष्ट्र
आंबेडकर नगर (जोधपूर)

**आंबेडकर नगर** (इंग्रजी: Ambedkar Nagar) हे राजस्थानच्या जोधपुर जिल्ह्यातील फलोदी तालुक्यातील एक गाव आहे. गावांतील बहुतांश लोक शेती करतात त्यामुळे लोकांच्या रोजगाराचे साधन हेच आहे.

२०११ च्या भारतीय राष्ट्रीय जनगणनेनुसार गावाची लोकसंख्या ३४८ आहे. येथे सरकारी व खाजगी विद्यालये आहेत.
## संदर्भ
वर्ग:राजस्थानमधील गावे
वर्ग:जोधपूर जिल्हा
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
पोंभुर्ला

**पोंभुर्ले** हे गाव महाराष्ट्राच्या सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील देवगड तालुक्यामध्ये असून देवगड पासून ३५ किमी अंतरावर आहे. हे गाव जिल्हा मुख्यालयापासून ७० किमी अंतरावर आहे. २००९ च्या आकडेवारीनुसार, पोंभुर्ले गाव ग्राम पंचायत आहे. गावाचे भौगोलिक क्षेत्र ९२३.९९ हेक्टर आहे. पोंभुर्ले गावाची एकूण लोकसंख्या १,९१० लोकसंख्या आहे या गावात एकूण ३९२ घरे आहेत. राजापूर हे 37 किमी दूर असलेल्या पोंभुर्ले गावाचे सर्वात जवळचे शहर आहे.

## हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती केली जाते.

वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:देवगड तालुका
मागाठाणे लेणी

**मागाठाणे लेणी** ह्या मुंबई शहरातील बौद्ध लेणी आहेत. इसवी सनाच्या ६व्या शतकात या लेण्यांची निर्मिती केली आहे. यामध्ये गौतम बुद्धांच्या बऱ्याच मूर्ती, चित्रे व अनेक कलाकृती आहेत.

## स्थान
मागाठणे हे गाव मुंबईतील दहिसर येथील पोयसर नदीच्या काठी स्थित आहे.

## इतिहास
कान्हेरीच्या लेणी क्र.२१ मधील शिलालेखात ह्याचा मंगलकस्थान म्हणून उल्लेख आहे. इसवी सनाच्या दुसऱ्या शतकात येथील शेतजमीन कल्याणच्या अपरेणु नामक व्यापाऱ्याने कान्हेरीच्या मठाला दान दिली होती. सीमेवर दोन लहानसे दगडी स्तूप होते. येथेच दुर्लक्षित लेणी आजही आहेत. मुंबईतील सर्वात प्राचीन पुष्करणी येथे होती जी आज गाळाने भरून गेलेली आहे. जवळच इसवी सनाच्या सहाव्या शतकात दगडात कोरलेली, पायऱ्यांची तीन लेणी आहेत. एक लेणे प्रशस्त आहे. दोन लेणी लहान आहेत. मुख्य लेण्यांच्या गर्भगृहात बुद्धमूर्ती आहे. ती गायत्री देवी म्हणून पूजली जात होती. इतर मूर्तींना पांडवांची नावे होती. लेण्यात देखणे अलंकरण होते. लेणी चारही बाजूंनी वस्तीचे वेढलेली आहेत. ब्रिटिश गॅझेटिअरमध्ये येथे काही शिलालेख असल्याचे उल्लेख आहेत. ठाणे गॅझेटिअरच्या तिसऱ्या खंडात येथील अनेक प्राचीन अवषेशांचे वर्णन आहे. ही बौद्ध लेणी कान्हेरीच्या मठाशी संलग्न होती.

## संदर्भ
महाराष्ट्र टाईम्स सोमवार ५ जुलै २०२१.

## संदर्भ
वर्ग:बौद्ध लेणी
वर्ग:महाराष्ट्रातील लेणी
वर्ग:मुंबईतील प्रेक्षणीय स्थळे
चिनी बौद्ध त्रिपिटक

**चीनी बौद्ध त्रिपिटक** हे चिनी, जपानी, कोरियन आणि व्हियेतनामी बौद्ध धर्मातील विहित बौद्ध साहित्याचा एकूण सारांशीत अंश आहे. त्रिपिटकाच्या पारंपारिक नावाचा (चीनी: 大 藏經; पिनयिन: डैंगजिंग; जपानी: 大 蔵 経 डेझोकाईओ; कोरियन: 대장경 डेजांग्गीओंग; व्हियेतनामी: Đại tạng kinh) अर्थ "सुत्ताचा महान खजिना" हे आहे.

## सामग्री
चिनी बौद्ध त्रिपिटकात प्रारंभीच्या बौद्ध संघातील आगम, विनय आणि अभिधम्म ग्रंथाचा समावेश आहे. तसेच अगम्य बौद्ध धर्मातील महायान सुत्त ग्रंथ आहेत.

## आवृत्त्या
चिनी त्रिपिटकांच्या पूर्व आशियात विविध ठिकाणी आणि कालखंडानुसार आवृत्ती आहेत. सातव्या शतकातील फांगशान स्टोन सूत्र (房 山石 經) ही पहिली आवृत्ती आहे. प्रारंभिक लुंग त्रिपिटक (龍 藏), जियाक्सिंग त्रिपिटक (嘉興 藏), आणि झाओकेन जिन त्रिपिटक अजूनही पूर्णपणे विद्यमान मुद्रित स्वरूपात आहेत. हे पूर्णपणे काष्टशिल्प स्वरूपातील कोरियन त्रिपिटक आणि चेनलोंग त्रिपिटक आहे. कोरियन किंवा पाल्मन दाजांग्गीओंग त्रिपिटक इ.स. १२३६ आणि इ.स. १२५१ दरम्यान कोरियाच्या गोरियो राजवंशांदरम्यान कोरलेली होती. जी ८१,३४० लाकडी फळ्या (लाकडी ठोकळे) यावर ५,२३,८२,९६० वर्णांमध्ये ज्ञात त्रुटी नसलेल्या स्वरूपात कोरलेले आहेत. हा ग्रंथ हाइन्सा विहार दक्षिण कोरिया येथे संग्रहित आहेत.

सर्वाधिक वापरण्यात येणारी एक आवृत्ती म्हणजे ताइशो शिन्शु दाइझोक्यो (तैशो त्रिपिटाका, 大 正 新 脩 大 藏經).आधुनिक स्वरूपातील आवृत्ती इ.स. १९२४ आणि १९३४ मध्ये तोक्यो येथे १०० खंडांमध्ये प्रकाशित झाले. ज्यास ताइशो कालखंडानंतर नामनिर्देशित करण्यात आले. हे एकमेव पूर्णतः विरामन्हांकित त्रिपिटक आहे.

झुझान्गिंग आवृत्ती (卍 續 藏) , त्रिपिटकच्या दुसऱ्या आवृत्तीस पूरक आहे.

## भाषा
## असंकलीत साहित्य
## भाषांतर
## काष्ठ शिल्प उदाहरण

File:Chinese printed sutra page, dated to the Song dynasty.jpg|Song Dynasty Chinese printed sutra page
File:Tripitaka Koreana sutra page.jpg|Tripiṭaka Koreana printed sutra page

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:बौद्ध धर्म
वर्ग:बौद्ध साहित्य
वर्ग:त्रिपिटके
वर्ग:चिनी साहित्य 
वर्ग:चिनी संस्कृती
रशियामधील बौद्ध धर्म

.]]
 लोकसंख्या असलेले रशियामधील क्षेत्र]]

**बौद्ध धर्म** हा रशियातील एक प्रमुख धर्म आहे. ऐतिहासिकदृष्ट्या, बौद्ध धर्माचा १७व्या शतकाच्या सुरुवातीला रशियन भूमीमध्ये समावेश करण्यात आला. बौद्ध धर्माला रशियाच्या पारंपरिक धर्मांपैकी एक मानले जाते व कायदेशीररित्या रशियन ऐतिहासिक वारसांचा एक भाग आहे. बुर्यातिया, काल्मिकिया आणि तुवाच्या ऐतिहासिक मठांच्या परंपरांव्यतिरिक्त, बौद्ध धर्म आता अनेक जातीय रशियन धर्मांतरासह रशियामध्ये सर्वत्र पसरलेला आहे. रशियामध्ये सुमारे २० लाख बौद्ध अनुयायी आहेत, ज्यांचे देशातील एकूण लोकसंख्येतील प्रमाण १.५% आहे.

रशियातील बौद्ध धर्माचे मुख्य स्वरूप तिबेटी बौद्ध धर्माची गोलुकपा शाखा आहे, ज्याला अनौपचारिकरित्या "पिवळी टोपी" परंपरा म्हणून ओळखले जाते, इतर तिबेटी आणि गैर-तिबेटी शाखा अल्पसंख्याक म्हणून आहेत. तिबेटी बौद्ध धर्माचा बहुतेकदा तिबेटशी संबंध असला तरी तो मंगोलियामध्ये आणि मंगोलिया मार्फत रशियामध्ये पसरला आहे.

## इतिहास
## पुनरुज्जीवन
## हे सुद्धा पहा
## संदर्भ
## ग्रंथसूची
वर्ग:देशानुसार बौद्ध धर्म
बौद्ध धर्म
वर्ग:तिबेटी बौद्ध धर्म
वर्ग:वज्रयान
दुसरे बोअर युद्ध

**दुसरे बोअर युद्ध** ब्रिटिश साम्राज्य आणि दक्षिण आफ्रिकेतील दोन बोअर राष्ट्रांमध्ये झालेले युद्ध होते. ११ ऑक्टोबर, १८९९ ते ३१ मे, १९०२ दरम्यान झालेल्या या युद्धात ब्रिटिश साम्राज्याचा विजय झाला. या युद्धात ब्रिटिशांकडून युनायटेड किंग्डम, कॅनडा, भारत, न्यू झीलँड, श्रीलंका आणि ऑस्ट्रेलियाच्या सहा लाख सैनिकांनी भाग घेतला. त्यांच्या विरुद्ध ट्रान्सव्हाल स्टेट आणि ऑरेंज फ्री स्टेट या दोन राष्ट्रांचे ५५,००० सैनिक लढले. या युद्धानंतर फेरीनिखिंगच्या तहानुसार ब्रिटिशांनी बोअर राष्ट्रांवर आधिपत्य मिळवले.

या युद्धाचा भाग असलेल्या स्पीऑन कॉपच्या लढाईमध्ये महात्मा गांधी यांनी ३०० मूळ भारतीय नागरिक आणि ८०० वेठबिगारी भारतीय कामगारांसह रुग्णसेवा केली होती.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचा इतिहास
वर्ग:युनायटेड किंग्डमचा इतिहास
व्होल्कान दे फुएगो

180px|इवलेसे|उजवे|१९७४मध्ये व्होल्कान दे फुएगोचा विस्फोट होत असताना
**व्होल्कान दे फुएगो** तथा **चिगाग** हा मध्य अमेरिकेतील ग्वातेमाला देशातील जागृत ज्वालामुखी आहे. हा ज्वालामुखी अँतिग्वा ग्वातेमाला शहरापासून १६ किमी पश्चिमेस आहे. जुलै २००४ ते जून २०१८ दरम्यान या ज्वालामुखीचे पाच विस्फोट झाले आहेत. जून २०१८ च्या स्फोटात अंदाजे ६२ व्यक्ती मृत्यू पावल्या होत्या.

वर्ग:ग्वातेमालाचा भूगोल
वर्ग:ज्वालामुखी
पेद्रो सांचेझ

**पेद्रो सांचेझ पेरेझ-कास्तेहोन** (२९ फेब्रुवारी, इ.स. १९७२ - ) हे स्पेन देशाचे विद्यमान पंतप्रधान आहेत. हे १ जून, २०१८ पासून सत्तेवर आहेत.

राहॉय हे १९८१ सालापासून स्पेनच्या राजकारणात सक्रीय आहेत व त्यांनी आजवर अनेक मंत्रीपदे भुषविली आहेत.

## बाह्य दुवे 
वर्ग:स्पेनचे पंतप्रधान
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हॅरी ट्रुमन (निःसंदिग्धीकरण)

**हॅरी ट्रुमन** हे अनेक ठिकाणी वापरलेले नाव आहे -

## व्यक्ती
* हॅरी ट्रुमन - अमेरिकेचे ३३वे राष्ट्राध्यक्ष.
:* युएसएस हॅरी एस. ट्रुमन (सीव्हीएन-७५) - निमित्झ प्रकाराची विमानवाहू नौका.
* हॅरी आर. ट्रुमन - माउंट सेंट हेलेन्स या ज्वालामुखीच्या विस्फोटाचा एक बळी.

## मनोरंजन
* हॅरी ट्रुमन (ट्विन पीक्स) - ट्विन पीक्स या दूरचित्रवाणीमालिकेतील एक पात्र.
* हॅरी ट्रुमन (गाणे) - शिकागो या संगीतसमूहाच्या शिकागो ८ या आल्बममधील गाणे.
:* याच नावाचे बँड हेडगियर या आयरिश संगीतसमूहाचे हॅरी आर. ट्रुमनबद्दलचे गाणे
:* याच नावाचे माइंडलेस सेल्फ इंडल्जन्स या संगीतसमूहाचे गाणे.

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
शिल्पा कांबळे

**शिल्पा कांबळे** या भारतीय स्त्रीवादी व आंबेडकरवादी मराठी भाषेतील लेखिका आहेत. त्यांनी *निळ्या डोळ्यांची मुलगी* ही कादंबरी लिहिलेली आहे. तसेच त्यांनी भारतात गोमांसावर झालेल्या बंदीनंतर *बिर्याणी* नावाचे नाटक बनवले ज्यात एक मुसलमान आणि एक दलित अशा दोन स्त्रियांची कथा आहे.

## सुरुवातीचे जीवन व शिक्षण
शिल्पा कांबळे या मुंबई येथील निवासी आहेत. त्यांचे मूळ गाव डाकू निमगाव (ता. कर्जत जि. अहमदनगर) येथील तसेच आजोळ मैदान मातकुळी (ता. आष्टी जि. बीड) हे आहे. त्यांचे प्राथमिक शिक्षण विक्रोळी मुंबई येथील महानगरपालिका शाळेत झाले. माध्यमिक शिक्षण विकास हायस्कूल येथून तर महाविद्यालयीन शिक्षण रुईया कॉलेजमधून झाले असून सांख्यिकी विषयात त्या बी.एस्सी. आहेत.

## कारकीर्द
कांबळे सेंट्रल गव्हर्मेंट स्टाफ सिलेक्शन कमिशनची परीक्षा उत्तीर्ण होऊन आयकर विभागात आयकर अधिकारी पदावर कार्यरत आहेत.

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
* लेखिका शिल्पा कांबळे 
* 'आंबेडकर जयंतीवरून वाद झाला आणि आम्हाला एकप्रकारे वाळीत टाकलं गेलं'

वर्ग:स्त्रीवादी अभ्यासक आणि साहित्यिक
वर्ग:आंबेडकरवादी
वर्ग:कादंबरीकार
वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:स्त्रीवादी कार्यकर्ते
वर्ग:मातोश्री भीमाबाई आंबेडकर पुरस्कार विजेत्या
ऊदा देवी

**ऊदा देवी** १८५७ च्या स्वातंत्रयुद्धातील एक लढवय्यी होती, जिने जुलमी ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी विरुद्ध लढा दिला.

१८५७ च्या उठावातील ऊदा देवी आणि आणि इतर दलित स्त्री योद्ध्याचं स्वातंत्र्यलढ्यातील योगदान महत्त्वपूर्ण असल्याने वीरांगना म्हणून त्यांचे स्मरण केले जाते.
## ऐतिहासिक घटना
भारतीय लोकांमधील ब्रिटिश प्रशासनाविरुद्ध वाढत जाणारा राग पाहून, ऊदा देवी जिल्ह्याच्या राणीकडे, म्हणजे बेगम हजरत महलकडे युद्धात सहभागी होण्यासाठी गेली. येऊ घातलेल्या युद्धासाठी तयार रहाण्याकरिता बेगम हजरत महलने तिला स्त्रियांची पलटण उभी करण्यासाठी मदत केली. जेव्हा ब्रिटिशांनी अवधवर हल्ला केला तेव्हा ऊदा देवी आणि तिचा नवरा दोघेही सशस्त्र प्रतिकारात सहभागी झाले. जेव्हा तिला तिच्या नवऱ्याला लढाईत वीरमरण आल्याचे समजले तेव्हा तिने पूर्ण शक्तीनिशी शेवटची मोहीम उघडली.
जेव्हा ब्रिटिशांनी कॉलीन कॅंपबेल ह्याच्या नेतृत्वाखाली लखनौ शहरातील सिकंदर बागेवर हल्ला केला, तेव्हा त्याला दलित स्त्री लष्कराचा सामना करावा लागला. लढाईच्या ह्या क्षणांविषयी  कविता लिहिल्या गेल्या आहेत आणि अनेक गीते गायली गेली आहेत. त्यापैकी एक गाणे:
:“कोई उनको हब्सीन कहता, कोई कहता नीच अछूत”
:“अबला कोई उन्हे बतलाए, कोई कहे उन्हे मजबूत”
(त्यांना कोणी काळी आफ्रिकी गुलाम म्हणते, तर कोणी शुद्र-अस्पृश्य, काही जण त्यांना अबला म्हणतात, तर काही जण सामर्थ्यवान म्हणतात.)

## सिकंदरबागचे युद्ध 
नोव्हेंबर १८५७ मध्ये सिकंदर बाग येथे ऊदा देवी यांनी ब्रिटिश सैन्याशी युद्ध केले. आपल्या सैन्याला युद्धासाठी सूचना देऊन झाल्यावर ऊदा देवी स्वतः पिंपळाच्या झाडावर चढल्या आणि आपल्या बंदुकीने पुढे सरसावणाऱ्या ब्रिटिश फ़ौजेवर गोळीबार करण्यास सुरुवात केली. त्यावेळच्या एका ब्रिटिश अधिकाऱ्याच्या लक्षात आले की, अनेक सैनिकांना वरच्या दिशेने आलेल्या गोळ्यांनी ठार केलेले होते. वरून येणाऱ्या गोळ्या आसपासच्या झाडांवर लपून बसलेल्या नेमबाजाच्या बंदूकीतून येत असाव्यात असा अंदाज त्या अधिकाऱ्याने बांधला आणि आपल्या सैनिकांना आसपासच्या झाडांवर गोळीबार करण्यास सांगितले. झाडावरून गोळीबार करणाऱ्या व्यक्तीला मारून खाली पाडण्यात यश आल्यावर, त्यांनी तपासले असता ती ऊदा देवी होती. विल्यम फ़ोर्ब्स-मिशेल यांच्या रेमिनिसन्सेस ऑफ़ द ग्रेट म्युटीनी या पुस्तकात ऊदा देवी बद्दल ते लिहितात,
"ती दोन जुन्या बनावटीच्या काव्हीलरी पिस्तूलांनी सज्ज होती, एक तीच्या हातात तर दुसरे कमर पट्ट्यात खोवलेले होते आणि त्यातल्या गोळ्या अजुनही भरलेल्या होत्या, तिच्या जवळ गोळ्यांनी भरलेला एक बटवा होता, तिने स्वतःच युद्धापूर्वी काळजीपूर्वक तयार केलेल्या लपायच्या झाडावरील जागेवरून सहा पेक्षा जास्त सैनिकांना ठार केले होते."
पिलभीतचा पासी समुदाय, प्रत्येक दरवर्षी नोव्हेंबरच्या 16 तारखेला ऊदा देवींचा हुतात्मादिन साजरा करण्यासाठी एकत्र येतो.

## संदर्भ
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यलढा
वर्ग:दलित इतिहास
अध्यापन

right|thumb|300px|दक्षिण भारतातील एका गावातील शिक्षण
अध्यापन म्हणजे ‘शिकावयास प्रेरणा देणे’. शिक्षणाची व्याख्या आता अत्यंत व्यापक झाली आहे. अध्यापनाची व्याख्या, स्वरूप, अध्यापकाचे कार्य इ. विषयींच्या कल्पना प्राचीन काळापासून सतत बदलत आल्या आहेत. अर्थातच अध्यापन करणारा शिक्षक व शिकणारा विद्यार्थी यांना जोडणारी, अध्ययन हे फल असलेली आणि निवेदन, विवरण, चर्चा, मार्गदर्शन इत्यादींचा समावेश असलेली कृती म्हणजे अध्यापन. ज्या संस्कारांनी विद्यार्थ्याचे संपूर्ण व्यक्तिमत्त्व विकसित होते, त्या संस्काराला ‘शिक्षण’ हा शब्द लावतात. ज्ञानदानाच्या हेतूने माहितीचे पुंज विद्यार्थ्यांच्या हवाली करणे, संचित ज्ञान हेच काय ते ज्ञान व त्याचे रक्षण झाले पाहिजे, अशा कल्पना पूर्वी होत्या. उत्तरोत्तर या कल्पना बदलत गेल्या. यशस्वी अध्यापन म्हणजे विद्यार्थ्याला अधिक ज्ञान होणे आणि त्याची आकलनशक्ती वाढणे, काही नवीन शक्तिसामर्थ्य लाभल्याचा आनंद होणे आणि त्याच्या प्रतिसादातून नव्या अध्यापनाला गती मिळणे. संस्कारप्रदानाचे कार्य घरी, समाजात व शाळेत चालू असते; पण त्यात विशिष्ट पद्धत नसते व सहेतुक योजनाही नसते. हे ‘अनौपचारिक’ शिक्षण होय. पद्धतशीर व शिस्तबद्ध रीतीने संस्कार करण्यासाठी ‘शाळा’ या संस्थेची निर्मिती समाजाने केली .

## अध्यापनशास्त्रावरील पुस्तके
* अध्यापन आणि नवनिर्मिती (प्रवीण दवणे)  
* अध्यापन : उपागम आणि कार्यानिती (कार्यनीती?) (सुनिता ढाके, स्वाती चव्हाण) 
* अध्यापन का? कसे? (प्रकाशक -सरस्वती बुक कंपनी) 
* अध्यापन गणिताचे (दोन भाग; अ.तु. मावळंकर, हे.चिं. प्रधान, र.म. भागवत)  
* अध्यापनशास्त्र आणि पद्धती (म.बा. कुंडले)
* इंग्रजीचे अध्यापन (दिवाकर वेल्हाळ) 
* उत्तम अध्यापनची रहस्ये (संपादित, मूळ इंग्रजी संपादक : डाॅ. श्रीमती विनय किरपाल; मराठी अनुवाद : डाॅ. संध्या काणे; संपादक : डाॅ. अशोक रा. केळकर)
* कथाकथनातून अध्यापन (अपर्णा निरगुडे, शामराव कराळे) 
* कला अध्यापन (प्रा. जयप्रकाश जगताप) 
* भूगोल : अध्ययन व अध्यापन (भा.गो. बापट)
* भूगोल अध्यापन (डॉ.विनया रणसिंग) 
* मराठीचे अध्यापन (अकोलकर, पाटणकर)  
* मराठीचे अध्यापन (प्रा. कल्याणी इंदूरकर) 
* मराठीचे अध्यापन (डॉ. माधव पोतदार)  
* मराठीच्या अध्यापनाची विचारसूत्रे (प्रा. सत्यवान मेश्राम)
* शैक्षणिक तत्त्वज्ञान (य.ज. धारूरकर)
* शैक्षणिक संघटना, प्रशासन व प्रश्न (भा.गो. बापट)
* साहित्य आस्वाद, अध्यापन आणि समीक्षा (डॉ. वा.पु. गिंडे)
* साहित्य आस्वाद, अध्यापन आणि समीक्षा (डॉ. वा.पु. गिंडे यांच्या निवडक लेखांचा संग्रह, संग्राहक - डॉ. सतीश बडवे)  

वर्ग:शिक्षण
युरिया खत

right|thumb|युरिया
**युरिया खत** हे एक प्रकारचे रासायनिक खत आहे., याला शेहचाळीस-शून्य-शून्य (४६-०-०) असेही म्हणतात. हे खत सरळ स्वरूपातील अमोनियम आणि नत्रवायू पुरवते (एनएच४+). सकारात्मक चार्ज असलेल्या अमोनियम आयन (एनएच४+) हा नॉनव्होलाटाइल (अस्थिर) आहे. नायट्रोजनच्या दोन प्रकारांपैकी एक आहे जो वनस्पतींचे शोषून घेऊ शकतात, दूसरा प्रकार् नायट्रेट (एन् ओ ३-) आहे. सामान्यपणे वापरल्या जाणाऱ्या सुक्या खतांमध्ये यूरिया खत नायट्रोजनचा सर्वात मोठा स्रोत आहे. निर्जल अमोनिया (एनएच ३) जे हाय प्रेशर जल स्वरूप असते, हे द्रव वातावरणात सोडल्यास वायूत रूपान्तरीत होते. जोन्स एट अल यांच्या मते (२०१२), उच्च पोषण विश्लेषण, सुलभ हाताळणी आणि नायट्रोजनच्या प्रति युनिटचे वाजवी मूल्य यांसारख्या फायद्यांमुळे युनायटेड स्टेट्समध्ये युरियाला सर्वाधिक पसंतीचे कोरड्या नायट्रोजनयुक्त उर्वरक म्हणून युरियाचा वापर केला जातो.

वर्ग:रासायनिक खते
पीकविमा

नैसर्गिक आपत्ती जसे की गारपीट, दुष्काळ, पूर, किंवा किंमतींमध्ये झालेली घट यामुळे होणारी महसुली तूट भरून काढण्यासाठी शेती उत्पादक शेतकरी, शेतातील लोक आणि शेतीशी निगडीत इतर लोक पीक विमा खरेदी करतात. पीक विम्याचे दोन प्रकार आहेत, पीक-उत्पादन विमा आणि पीक-महसूल विमा.

## विशेष पिके
एखादा शेतकरी किंवा उत्पादक एखाद्या विशिष्ट कारणामुळे संबंधित पीक उत्पादनाची इच्छा बाळगू शकतो. विशेष गुणधर्म पिकाच्या अनुवांशिक रचना, उत्पादकांच्या काही व्यवस्थापन पद्धती किंवा दोघांच्याही संबधित असू शकतात. तथापि, अनेक मानक पीक विमा पॉलिसी कमोडिटी पिके आणि विशिष्ट विशेषतांशी संबंधित पिके यांच्यात फरक करत नाहीत. त्यानुसार, शेतकऱ्यांना पीक विम्याची गरज आहे ज्यायोगे विशिष्ट गुणधर्माशी संबद्ध वाढीच्या पिकांच्या जोखमीवर नियंत्रण मिळते.
फिंच

right|thumb|मादा फिंच
right|thumb|नर फिंच
**फिंच** पक्षी हे मध्ये मध्यम आकाराचे काहीसे पारदर्शक पिसे असणारे असतात आणि फ्रिंजिलिडी कुलात मोडतात. या पक्षांची चोच छोटी, मजबूत व शंकूसारखी टोकदार असते. ही चोच वेगवेगळ्या फळांच्या बिया खाण्यासाठी उपयोगी ठरते. ते विविध अधिवासांचे क्षेत्र व्यापतात आणि स्थलांतर करीत नाहीत. ऑस्ट्रेलिया आणि ध्रुवीय प्रदेश वगळता त्यांचे जगभरात अस्तित्त्व आहे. या फ्रिंजिलिडी कुलात सिपिन्स, कॅनेरीज, रेडपॉल्स, सेरीन्स, ग्रीन्सीक आणि युफोनिअस जाती मोडतात.

वर्ग:पक्षी
वान डर वाल्स त्रिज्या

वान डर वाल्स त्रिज्या एकाच मूलद्रव्याच्या दोन अणुंमधील किमान अंतराची मर्यादा दर्शविते. एकाच मूलद्रव्याचे कोणतेगी दोन अणु या त्रिज्येने दर्शविलेल्या अंतरापेक्षा जवळ येऊ शकत नाहीत.

अणु हे फक्त बिंदू नसून, त्यांना घनफळ असते असे सर्वप्रथम **जोहान्स डिडेरिक वान डर वाल्स** या शास्त्रज्ञाने सुचविले होते. म्हणून या अंतराचे नाव त्याच्या सन्मानार्थ ठेवण्यात आले आहे.
तणनाशक

सामान्यतः तणनाशक हे अवांछित वनस्पती नियंत्रित करण्यासाठी वापरला जाणारा रासायनिक पदार्थ आहे. पीक उत्पादनात अडथळा निर्माण करणारा एक महत्त्वाचा जैविक घटक म्हणजे तणांचा प्रादुर्भाव.

वर्ग:तणनाशके
वर्ग:शेती
तेलंगणा एक्सप्रेस

**तेलंगण एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची हैदराबाद ते नवी दिल्ली दरम्यान धावणारी जलद रेल्वेगाडी आहे. ही गाडी १,६७७ किमी अंतर २६ तास ४० मिनिटात पार पाडते. परतीच्या प्रवासाला २६ तास १० मिनिटे लागतात.

## मार्ग
ही गाडी हैदराबाद, काझीपेट, बल्लारशाह, चंद्रपूर, नागपूर, भोपाळ, झांसी, ग्वाल्हेर, आग्रा छावणी, मथुरा, नवी दिल्ली या मार्गाने धावते.

## संदर्भ
वर्ग: भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
वर्ग:तेलंगणामधील रेल्वे वाहतूक
काला (चित्रपट)

**काला** हा २०१८मध्ये प्रदर्शित झालेला तमिळ भाषेतील चित्रपट आहे. हा चित्रपट मुंबईच्या धारावी झोपडपट्टीतील राजकीय गुंडांच्या जीवनावर आधारित आहे. धनुष द्वारा निर्मित या चित्रपटाचे लेखन आणि दिग्दर्शन पी.आर. रणजित यांनी केले. मुख्य भूमिकेत रजनीकांतची भूमिका असलेल्या या चित्रपटाची घोषणा २०१६मध्ये झाली आणि ७ जून २०१८ रोजी प्रदर्शित झाला.

वर्ग:इ.स. २०१८ मधील तमिळ चित्रपट
वर्ग:दलित संस्कृती
लिली

लिलिअम (ह्या खऱ्या लिलीच्या सदस्य असतात) हे दिसायला बल्बपासून वाढणारी फुल दिसतात. हे फुल दिसायला बरीच मोठी असतात. लिली या फुलांच्या वनस्पती समूहाला संस्कृती व साहित्यात महत्त्वाचे स्थान आहे. यातील बहुतेक प्रजाती समशीतोष्ण उत्तर गोलार्धातील आहेत. तरीही त्यांचा विस्तार उत्तरेकडील उपनगरातसुद्धा आहे. इतर अनेक फुलांच्या नावांमध्ये "लिली" आहेत परंतु ते खऱ्या लिलीशी संबंधित नाहीत.लीली जांभळा,पांढरा व अनेक रंगांचे राहतात

## वर्णन
लिलीच्या झाडाची उंची २ ते ६ फूट (६० ते १८० सेंटीमीटर) असते. नर्म किंवा ट्यूनलेस नसलेल्या भूमिगत बल्ब तयार करतात ज्यातून त्यांचा उगम होतो.
## शिरुई लिली उत्सव
भारतातील मणिपूर राज्यातील उखरुल जिल्ह्यात शिरुई लिली उत्सव साजरा करतात. शिरुई लिली हे मणिपूर राज्याचे राज्य फूल आहे.ह्या फुलांचे सौंदर्य छान असते व ते साजरे करण्यासाठी हा उत्सव दरवर्षी उखरुल जिल्ह्यात होतो. ह्या उत्सवात कलाकार स्थानिक कला सादर करतात.

## अधिक माहितीसाठी पाहा 
फुलांचे आध्यात्मिक अर्थ

## संदर्भ 
वर्ग:फुलझाडे
बागी २

**बागी २** हा २०१८ मध्ये प्रदर्शित झालेला हिंदी चित्रपट आहे. ॲक्शन थ्रिलर चित्रपट प्रकारच्या या चित्रपटाची निर्मिती साजिद नडियादवालाने केली. हा चित्रपट २०१७ च्या बागीचा दुसरा भाग आहे.

या चित्रपटात टायगर श्रॉफ आणि दिशा पटानीच्या मुख्य भूमिका आहेत तर रणदीप हुड्डा, दर्शन कुमार, प्रतीक बब्बर आणि मनोज वाजपेयी हे देखील या चित्रपटात आहेत.

एप्रिल २०१८ पर्यंत या चित्रपटाने तिकिटखिडकीवर २०० कोटी रुपये कमावले.

वर्ग:इ.स. २०१८ मधील हिंदी चित्रपट
बार्बरा बुश

इवलेसे
**बार्बरा बुश** (८ जून, १९२५:फ्लशिंग, क्वीन्स, न्यू यॉर्क, अमेरिका - १७ एप्रिल, २०१८, ह्युस्टन, टेक्सास, अमेरिका) ही अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष जॉर्ज एच.डब्ल्यू. बुशची पत्नी आणि जॉर्ज डब्ल्यू. बुशची आई होती. तिच्या सहा अपत्यांपैकी जेब बुश हा फ्लोरिडाचा भूतपूर्व गव्हर्नर आहे.

राष्ट्राध्यक्षांची पत्नी या नात्याने बुश अमेरिकेची प्रथम महिला आणि उपराष्ट्राध्यक्षांची पत्नी नात्याने अमेरिकेची द्वितीय महिला होती.

अमेरिकेच्या एका राष्ट्राध्यक्षाची पत्नी व दुसऱ्याची आई असणाऱ्या दोन महिलांपैकी ॲबिगेल ॲडम्ससह बुश एक आहे.

वर्ग:अमेरिकेच्या प्रथम महिला
वर्ग:अमेरिकेच्या द्वितीय महिला
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
आपला माणूस

**आपला माणूस** हा सतीश राजवाडे दिग्दर्शित आणि अजय देवगण द्वारा निर्मित २०१८ मध्ये प्रदर्शित झालेला मराठी रहस्यपट आहे. हा चित्रपट विवेक बेळे यांच्या काटकोन त्रिकोण या नाटकावर आधारित आहे.

या चित्रपटात नाना पाटेकर, इरावती हर्षे आणि सुमीत राघवन यांच्या भूमिका असून, निर्माता म्हणून देवगणचा हा पहिली मराठी चित्रपट आहे.

हा चित्रपट ९ फेब्रुवारी २०१८ रोजी प्रदर्शित झाला. देवगणने २४ डिसेंबर २०१७ रोजी आपल्या ट्विटर हॅंडलद्वारे या चित्रपटाची घोषणा केली.

आपला माणूस हे शहरी भागातील राहणाऱ्या तरुण जोडप्याची एक कथा आहे. हे जोडपे माणसाच्या वडिलांबरोबर राहतो. ते संबंधांची गुंतागुंत समजून घेण्याचा प्रयत्न करीत आहेत आणि त्याचबरोबर ते शहरी जीवनाशी सामना करण्यासाठी प्रयत्न करीत आहेत.

वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मराठी चित्रपट
वर्ग:सतीश राजवाडे दिग्दर्शित चित्रपट
भातलावणी यंत्र

भातलावणी यंत्र हे एक विशेष ट्रान्सप्लटर आहे जे साधारण ट्रान्सप्रॉंटर लावून बनवला जातो. मुख्यतः दोन प्रकारचे भातलावणी यंत्र , वर बसून (राईडिंग) चालवायचे आणि चालत-ढकलत (वॉकिंग) चालवायचे. राईडिंग प्रकारात जास्त ताकद असते आणि सामान्यत: एका वेळेस सहा ओळी पेरता येतात. दुसरीकडे, वॉकिंग प्रकारात कमी ताकद असते आणि सामान्यत: एका वेळेस चार ओळी पेरता येतात. जरी आशियापेक्षा इतर भागातील भात पीक घेतले जाते, तरी प्रामुख्याने पूर्व, दक्षिणपूर्व आणि दक्षिण आशियामध्येच भातलावणी यंत्र वापरली जातात. याचे कारण असे की शेतावर एकदाच पेरणी करूनही भात उगवता येतो आणि आशियातील बाहेर असलेले शेतकरी हाच मार्ग वापरतात. पण ह्या प्र्कारात भाताचे उत्पन्न कमी येते.

वर्ग:शेती
वर्ग:शेतीची अवजारे
प्रतिभा जामवाल

हिमाचल प्रदेशमधली प्रतिभा २०११ साली नौदलात  दाखल झाली. ती आयएनएस हंसावर नेव्हल एर ट्रॅफिक कंट्रोलर म्हणून काम पाहते. 'जॅमी' या टोपणनावाने ती ओळखली जाते. "
दशावतारी नाटक

**दशावतार नाटक** ही कोकणची परंपरा आहे. दशावतार नाटक कोकणातल्या लोकांच्या मनोरंजनाचा एक महत्त्वाचा स्रोत आहे. कोकणा बरोबरच या नाटकांचे साधारीकरण गोव्यातही बऱ्याच प्रमाणात होते. ही नाटके सहसा रात्री सादर केली जातात आणि संपूर्ण रात्र चालतात. ही नाटके सहसा पौराणिक कथांवर आधारित  असतात. 
इवलेसे|दशावतारी नाटकात रंगभूषा करणारा कलाकार

## वैशिष्ट्य
या नाट्यप्रकारात  कलाकार भगवान विष्णूच्या दहा अवतारांचे रूप घेतात.  विष्णू हा सृष्टीच्या  संरक्षणाचे आणि सर्जनशीलतेचे काम पहातो. दहा अवतार म्हणजे मत्स्य , कूर्म / कासव, वराह, नरसिंह, वामन, परशुराम, राम, कृष्ण (किंवा बलराम), बौद्ध आणि कल्की हे आहेत. शैलीयुक्त रंगभूषेशिवाय  दशावतार करणारे कलाकार लाकूड आणि कागदापासून बनवलेले मुखवटे वापरतात.
इवलेसे|दशावतारी नाटकात महिलेची भूमिका करणारा पुरुष कलाकार
इवलेसे|दशावतारी नाटकातील एक प्रसंग
इवलेसे|दशावतारी नाटकातील हनुमानाचा एक प्रसंग

वर्ग:नाटक
वर्ग:लोककला
वर्ग:कोकण
लिंग निदान

**लिंग निदान** ही एक जैववैज्ञानिक पद्धत आहे ज्यात कुठल्याही जीवाचे लैंगिक विविधतेवर विकास निश्चित करते. जो जीव आपली मुले लैंगिक प्रजनन द्वारा उत्पन्न करतात, त्या सर्व जीवांमध्ये दोन लिंग असतात.

वर्ग:शरीरशास्त्र
मुद्रांक

**मुद्रांक** हा कायदेशीर दस्तऐवजांवर लावला जाणारा कर आहे. चेक, प्राप्ती, लष्करी कमिशन, विवाह परवाने, जमीन व्यवहार, इ. यांवर हा कर लावला जातो. कागदपत्र कायदेशीररित्या प्रभावी होण्यासाठी आणि स्टॅंप ड्युटी भरण्यात आली आहे असे दर्शविण्याकरता कागदपत्रावर एक स्टॅंप (महसूल स्टॅंप) लावण्यात येतो. कराच्या अधिक आधुनिक पद्धतींमध्ये आता प्रत्यक्ष स्टॅंपची लावण्याची आवश्यकता नसते. याचा उगम स्पेनमध्ये झाला असे म्हणले जाते, १९२० च्या दशकात नेदरलॅंड्समध्ये, फ्रान्स मध्ये १६५१, डेन्मार्क मध्ये १६५७ आणि इंग्लंड मध्ये १६९४ साली लागू करण्यात आला.

वर्ग:कर
परतावा

**परतावा** ह्या शब्दाचे खालील संदर्भ आहेत
* वस्तू परतावा - एक प्रक्रिया ज्यामध्ये ग्राहकाने पूर्वी विकत घेतलेली वस्तू विक्रेत्याकडे परत करते आणि आधी भरलेले पैसे परत घेते. 
* मनी बॅक गॅरंटी - ग्राहकाला एखाद्या उत्पादनासह किंवा घेतलेल्या सेवेत समाधान नसेल तर पैसे परत देण्याची हमी.
* कर परतावा - जर भरलेला कर हा देय करा पेक्षा जास्त असल्यास जास्तीचा कर परत करणे. 
* रिफंडिंग - जेव्हा कर्जधारक नवीन कर्ज घेण्यासाथी बंधपत्र बनवतात.
* ठेव-परतावा प्रणाली - खरेदी केल्यावर उत्पादनावरील अधिभार आणि परत परत केल्यावर सवलत.
* कर-मुक्त खरेदी - खरेदीदारांना विक्रीकरात सूट देण्यास अनुमती देते.

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
मेघालय विधानसभा निवडणूक, २०१८

## हे सुद्धा पहा 
* कर्नाटक विधानसभा निवडणूक, २०१८
* छत्तीसगढ विधानसभा निवडणूक, २०१८
* मध्य प्रदेश विधानसभा निवडणूक, २०१८
* मिझोरम विधानसभा निवडणूक, २०१८
* नागालॅंड विधानसभा निवडणूक, २०१८
* नागालॅंड विधानसभा निवडणूक, २०१८
* राजस्थान विधानसभा निवडणूक, २०१८
* तेलंगणा विधानसभा निवडणूक, २०१८
* त्रिपुरा विधानसभा निवडणूक, २०१८

वि
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील विधानसभा निवडणुका
वर्ग:मेघालय विधानसभा निवडणुका
देवदासी

**देवदासी** किंवा **जोगिनी** या दक्षिण आणि पश्चिम भारतातील काही भागांमध्ये देवाची पूजा आणि सेवा करण्यासाठी जीवन समर्पित केलेल्या मुली होत. देवदासी होणाऱ्या मुलींचे वय १८ ते ३६ वर्षांचे असते. हे समर्पण पॉटकिट्टू समारंभात होते जे लग्नाच्या विधींसारखेच असते. मुख्यत्वे, मंदिराची देखभाल व धार्मिक विधी पार पाडण्याबरोबर, या स्त्रियांनी शास्त्रीय भारतीय कलात्मक नृत्य जसे भरतनाट्यम व ओडिसी नृत्य ही शिकतात. त्यांना उच्च सामाजिक दर्जाचा मिळतो कारण नृत्य आणि संगीत हे मंदिरांच्या उपासनेचा एक आवश्यक भाग असतो.

परंपरेने देवदासीसचा समाजात उच्च दर्जा होता. श्रीमंत संरक्षकांशी विवाह केल्यानंतर त्या गृहिणी बनण्याऐवजी त्यांच्या कौशल्यांचा वापर करत होते. त्यांच्या मुलांना संगीत किंवा नृत्य कौशल्ये शिकविल्या जात होत्या. अनेकदा त्यांच्या संरक्षकांना अजून एक पत्नी असायची जी त्यांना गृहिणी म्हणून मदत करत असे. भारतरत्न एम. एस. सुब्बुलक्ष्मी, लता मंगेशकर, किशोरी आमोणकर, पद्मविभूषण बाळासरस्वती आणि पद्मभूषण डॉ. मुथुलक्ष्मी रेड्डी या समाजातील काही मान्यवर व्यक्ति आहेत.

वर्ग:भारतातील समाजव्यवस्था
पोटगी

**पोटगी** हे वैवाहिक विभक्तपणा किंवा घटस्फोटापूर्वी किंवा नंतर आपल्या जोडीदारास आर्थिक सहाय्य देण्याकरीता एखाद्या व्यक्तीवर असलेले कायदेशीर बंधन आहे. ही कर्तव्ये प्रत्येक देशाच्या घटस्फोट कायदा किंवा कौटुंबिक कायद्या मध्ये नमूद केलेली असतात. पोटगीला जगामध्ये वेगळे वेगळे शब्द आहेत - आल्मेट (स्कॉटलंड) मेन्टेनंस (इंग्लंड, आयर्लंड, उत्तर आयर्लंड, वेल्स, कॅनडा), स्पाउसल सपोर्ट (यू.एस., कॅनडा) आणि स्पाउसल मेन्टनन्स (ऑस्ट्रेलिया).

## व्युत्पत्ती
पोटगीसाठीचा इंग्लिश शब्द *ॲलिमोनी* हा एलिमेंटरी (अन्न, पोषण संबंधित) आणि आहार, सल्फोन कायदा संकल्पना एलिमेंटरी पासून, तसेच लॅटिन शब्द एलिमोनिआ ("पोषण, अन्नधान्य", "पोषण करणे") आलेला आहे आणि घटस्फोटानंतर पत्नीची राहण्याची, अन्नपदार्थ, कपडे आणि इतर गरजा भागवण्याकरता आवश्यक त्या अन्नपदार्थाची तरतूद करणे असा होतो.

## इतिहास
हम्मूराबीच्या आचारसंहितेनुसार *एखाद्या स्त्रीने एखाद्या पुरुषाच्या मुलांना जन्म दिला तर अशा स्त्रीला अन्न पुरवणे ही त्या पुरुषाची जबाबदारी आहे, जेणेकरून ती स्त्री त्यांना वाढवू शकेल.* ही आचारसंहिता इ.स.पू. १७५४पासून लागू होती.
पूर्वी पासूनचा पोटगी या विषयाला आता नवीन स्वरूप प्राप्त झाले आहे . 

वर्ग:विवाह
लिंगभेद

**लिंगभेद** हे एखाद्या व्यक्तीचा लिंग किंवा लिंगावर आधारित पूर्वाग्रहवरून भेदभाव करणे होय. लिंगभेद कोणासही प्रभावित करू शकतो, परंतु प्रामुख्याने महिला आणि मुलींवर याचा परिणाम होतो. हे रूढीबद्धता आणि लिंग भूमिकांशी जोडलेले आहे आणि असे मानले जाऊ शकते की एक लिंग दुसऱ्यापेक्षा श्रेष्ठ आहे. अत्यंत कडवा लिंगभेद लैंगिक शोषण, बलात्कार आणि लैंगिक हिंसा सारख्या प्रकारांना प्रोत्साहन देऊ शकतो. लिंगभेद विशेषतः कामाच्या ठिकाणी असमानतेच्या बाबतीत परिभाषित करण्यासाठी वापरला जातो.

वर्ग:लैंगिकता
वर्ग:लिंगभेद
हिंसा

हिंसेची व्याख्या, जागतिक आरोग्य संघटनेच्या मते, शारीरिक शक्ती किंवा शक्तीचा हेतुपुरस्सर वापर करून धमकी किंवा वास्तवात, स्वतःच्या, दुसऱ्या व्यक्तीच्या, किंवा समूह किंवा समुदायाच्या विरुद्ध, परिभाषित केलेली क्रिया, ज्यामुळे परिणामी किंवा परिणामी त्याची जास्त शक्यता आहे, मृत्यू, मनोवैज्ञानिक हानी, विकृती होण्याची. या व्याख्येमध्ये मुद्दाम केलेल्या क्रियेचा समावेश आहे, त्याच्या परीणामांचा विचार केला केंवा नाही केला तरीही. तथापि, सामान्यत: हानीकारक किंवा हानिकारक मार्गाने उत्साहित असलेली कोणतीही गोष्ट हिंसात्मक नसली तरीही (एखाद्या व्यक्तीद्वारे आणि एखाद्या व्यक्तीविरुद्ध) हिंसा म्हणले जाऊ शकते.

जगामध्ये सुमारे १९९८ मध्ये १.१३ दशलक्ष लोकांचा हिंसाचारामध्ये मृत्यू झाला आणि २०१३ मध्ये हाच आकडा १.२८ दशलक्षांवर पोहचला. 2013 मध्ये झालेल्या मृत्यूंपैकी ८,४२,००० आत्महत्येमुळे, ४,०५,००० स्व- हिंसेमुळे आणि ३१,००० पर्यंत सामूहिक हिंसेंमुळे मृत्यू पावले.
तलाक

**तलाक** हा इस्लाममधील विवाहविच्छेद (घटस्फोट, काडीमोड) होय. तलाक या शब्दाचा तीनदा उच्चार केला की तलाक झाला असे समजले जाते. पण अशा पद्धतीने दिलेला तलाक प्रेषितांना पसंत नव्हता.  हा तिहेरी तलाक (ट्रिपल तलाक) टेलिफोनवरून किंवा 'व्हाॅट्सअप'सारख्या मीडियावरूनही देता येत नाही.   

धर्मानुसार, तलाकची प्रक्रिया पती किंवा पत्नी यांपैकी कोणीही एक सुरू करू शकतात. प्रत्यक्षात फक्त पुरुष तलाक देताना आढळतात. 

तलाकचे मुख्य पारंपरिक प्रकार तलाक (अस्वीकार), खुल् (परस्पर संमतीने), न्यायाला धरून आणि शपथ घेऊन केलेला घटस्फोट होय. इस्लामिक जगातील घटस्फोटांची धारणा वेळ आणि स्थानानुसार वेगळी वेगळी दिसून येते. भूतकाळात, घटस्फोटांचे नियमन शरिया तथा पारंपरिक इस्लामिक न्यायशास्त्राद्वारे द्वारे होत होते. ऐतिहासिक पद्धती काहीवेळा कायदेशीर प्रक्रियेपेक्षा वेगळ्या दिसून येतात. आधुनिक काळात, तलाक देण्याची वैयक्तिक स्थिती (कौटुंबिक) कायद्याच्या संहिताबद्धतेमुळे बदलताना दिसते.

तलाक दिल्यानंतर चार महिने दहा दिवसानंतर स्त्री स्वतःच्या मर्जीने दुसऱ्या पुरुषासोबत लग्न करू शकते . पण तोदेखील मेला किंवा त्यानेही तलाक देऊन टाकला तर पुन्हा चार महिने दहा दिवसानंतर तिला जर वाटलं कि ,  आपला पूर्वाश्रमीचा नवराच बरा होता ,  आपण त्याच्यासोबतच परत संसार वसविला पाहिजे ,  तर दोघांच्या सहमतीने ते दोघे जर परत लग्न करत असतील, तर या प्रक्रियेला हलाला म्हणतात .  सगळं आधीच ठरवून असे तलाक , दुसरे लग्न आणि परत तलाक आणि परत पाहिल्याशी लग्न करणे, हा हलाला नसून हरामा आहे आणि तो हराम आहे . अशा प्रकाराचा प्रेषितांनी धिक्कार केलेला आहे . 

## तलाकविषयी मराठी पुस्तके
* तलाक : अभिशाप की वरदान (एच. ए. सिद्दिकी)  
* तिहेरी तलाक (कलीम-अजीम)
* तलाक (गुलाम रसूल देशमुख ) 

वर्ग:इस्लाम धर्म
वर्ग:विवाह
जन्नतुल फेरदुस

**जन्नतुल फेरदुस** (१२ डिसेंबर, इ.स. १९९९:रंगपूर, बांगलादेश - ) ही कडून क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे. ती उजव्या हाताने फलंदाजी आणि ऑफब्रेक गोलंदाजी करते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:बांगलादेशच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
आनंदसागर (शेगाव)

येथील आनंद सागरचे प्रवेशद्वार]]
[right|thumb|आनंद सागर, [शेगांव]]
**आनंद सागर** हे महाराष्ट्राच्या शेगांव गावातील मनोरंजन केंद्र आहे. हे केंद्र श्री गजानन महाराज मंदिर ट्रस्टतर्फे सुमारे ३५० एकर जमिनीवर शेगांव येथे येणाऱ्या भक्तांसाठी आध्यात्मिक आणि मनोरंजन केंद्र म्हणून विकसित केलेले आहे. येथे मुलांना खेळण्यासाठी आणि आनंद घेण्यासाठी सुविधा आहेत तसेच स्वस्तात जेवण मिळण्याची सोय आहे. खुल्या थिएटरमध्ये दररोज संध्याकाळी ध्वनिप्रकाश प्रदर्शन होते. येथे मत्यालय आणि छोटी रेल्वेगाडीही आहेत.तसेच तिथे ध्यान मंदिर आहे.

## कसे जाल
* विमान: सर्वात जवळचा विमानतळ २९२ किमी अंतरावरील नागपूर हे आहे.
* रेल्वे: शेगांव रेल्वे स्थानक भारतीय रेल्वेच्या मध्य रेल्वेच्या हावडा-नागपूर-मुंबई मार्गावर स्थित आहे. मुंबई सीएसटी, लोकमान्य टिळक टर्मिनस मुंबई, दिल्ली, चेन्नई, सिकंदराबाद, पुणे, टाटानगर, अहमदाबाद, ओखा, कोल्हापूर, अमरावती, वर्धा, नागपूर, गोंदिया, बिलासपूर, हावडा-कोलकाता, शालीमार-कोलकाता, चंद्रपूर, चेन्नई सेंट्रल पासून निघणाऱ्या अनेक रेल्वेगाड्या शेगावला थांबतात. नागपूर-पुणे एक्सप्रेस, नवजीवन एक्स्प्रेस, गोंडवाना एक्स्प्रेस, महाराष्ट्र एक्स्प्रेस, ओखा-पुरी एक्स्प्रेस आणि एलटीटी-शालीमार एक्स्प्रेस यांतील काही होत.
* रस्त्याने: महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाच्या बसस्थानकमधून नियमित राज्य परिवहन बस उपलब्ध आहेत.
* मुक्काम: सरकारी विश्रामगृहे, शेगाव हे आनंदसागर पासून ३.३ किमी दूर आहे. संत गजानन महाराज संस्थान शेगांव अंतर्गत अतिथीगृह देखील उपलब्ध आहेत.

वर्ग:बुलढाणा जिल्हा
वर्ग:शेगांव
अचिनी कुलसूर्या

**वलियारावे गेदारा अचिनी कल्हारी कौशल्या कुलसूर्या** तथा **अचिनी कुलसूर्या** (७ जून, इ.स. १९९०:माटाले, श्रीलंका - ) ही  संघाकडून आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय आणि ट्वेंटी२० क्रिकेट खेळणारी क्रिकेट खेळाडू आहे. . ती डाव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मंदगती गोलंदाजी करते.

ही आपला पहिला सामना १० नोव्हेंबर, २०१५ रोजी विरुद्ध खेळली.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:श्रीलंकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
यश दासगुप्ता

**यश दासगुप्ता** हा बंगाली अभिनेता आहे.

## मालिका
* ऊर्मिला
* महिमा शनि देव की
* बसेरा
* बंदिनी
* कोई आने को है
* ना आना इस देस लाडो
* अदालत
* बोझेना से बोझेना

## चित्रपट
* गँगस्टर
* वन
* टोटल दादागिरी
* फिदा
* मोन जाने ना
* एसओएस कोलकाता
* छिने बदाम
* यारियाँ २

वर्ग:बंगाली चित्रपट अभिनेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नेत्रदान

नेत्र दान म्हणजे दात्याच्या मृत्यूनंतर त्याचे/ तीचे डोळे दुसऱ्या कोणाला तरी दान करणे. ज्यांचे डोळे कॉर्नियल इन्फेक्शनमुळे ख़राब झाले आहेत त्यांनाच नेत्रदानाचा फायदा होतो. ज्यांचे डोळे ईतर कारणांमुळे खराब झाले आहेत अशा लोकांना नेत्रदानाचा फायदा होत नाही. कुठलाही माणुस नेत्रदान करु शकतो. दात्याला वयाचं बंधन नाही, कुठल्याही वयाचा माणुस नेत्रदान करु शकतो. अशा दात्याची नोंदणी असणे आवश्यक असते. परंतु ज्या व्यक्तिंना एड्स, सिफलिस किंवा रक्ताचे इन्फेक्शन असेल किंवा मृत्यु रेबीजमुळे झाल्यास नेत्रदान करता येत नाही.

नेत्रदान करण्यासाठी जवळच्या आय बँक मध्ये जाउन नोंदणी करणे आवश्यक असते.
स्वामी स्वरूपानंद सेवा मंडळ (पावस)

पावस हे गाव मोहक नैसर्गिक सौंदर्याने नटलेले आहे आणि रत्‍नागिरीपासून १५ किलोमीटर अंतरावर आहे. पावस येथील स्वामी स्वरूपानंद यांच्या सुंदर मंदिराच्या परिसरात, ध्यानगुंफा (चिंतन कक्ष) आणि एमिलियाचे झाड आहे. स्वामींचे घर असलेले "अनंत निवास" हे मंदिर ट्रस्टने उत्तम राखले आहे. मंदिर विश्वस्त, स्वामींचे जन्मदिवस, गुरुपौर्णिमा इत्यादी अनेक उत्सव साजरे करतात. केवळ रत्‍नागिरीतीलच नव्हे तर भारतातील सर्व भागातील अनेक अनुयायी स्वामींच्या शिकवणींवर विश्वास ठेवतात.

## स्वामी स्वरूपानंद 
स्वामी स्वरूपानंद ऊर्फ रामचंद्र विष्णू गोडबोले यांच्या दीर्घ निवासामुळे हे गाव रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील एक प्रमुख आध्यात्मिक ठिकाण मानले जाते. स्वामी स्वरूपानंद वारकरी संप्रदायाचे अनुयायी होते. 

### लौकिक जीवन 
स्वामींचे खरे नाव रामचंद्र होते परंतु ते "आप्पा" किंवा "रामभाऊ" यानावाने लोकप्रिय होते. त्यांचा जन्म १५ डिसेंबर १९०३ रोजी पावस येथे झाला. त्यांच्या वडिलांचे नाव श्री. विष्णूपंत गोडबोले आणि आईचे नाव सौ. रखमाबाई गोडबोले होते. रामभाऊ (आप्पा) यांचे प्राथमिक शिक्षण पावसमध्ये आणि माध्यमिक शिक्षण रत्‍नागिरी येथे झाले. १९१९ साली त्यांनी उच्च माध्यमिक शिक्षणासाठी आर्यन एज्युकेशन सोसायटीच्या हायस्कूलमध्ये प्रवेश केला होता. या शाळेत विशेष आध्यात्मिक आणि धार्मिक प्रशिक्षण देण्यात येत असे.

## प्रकाशने 
सेवा मंडळातर्फे स्वामी स्वरूपानंद लिखित खालील ग्रंथसंपदा प्रकाशित करण्यात आली आहे.

* अभंग ज्ञानेश्वरी 

* संजीवनी गाथा