open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
वन्यजीवन छायाचित्रण

**वाइल्ड लाईफ फोटोग्राफी** हा फोटोग्राफीचा असा प्रकार आहे की त्याचा संबंध जंगलातील वेगवेगळ्या प्राण्यांच्या नैसर्गिक सवई हेरून त्या समजुन फोटोग्राफी करता येते. हा फोटोग्राफी प्रकार अधिक आव्हानात्मक आहे तसेच ही फोटोग्राफी करताना मजबूत तांत्रिक कौशल्य आवश्यक आहे. म्हणजेच फोटोग्राफी करताना फोटोग्राफरला त्या प्राण्यांची पुढे काय हालचाल होणार आहे याचा बरोबर अंदाज असला पाहिजे आणि त्यासाठी फोटोग्राफी करणाराचे हस्त कौशल्य अतिशय छान असले पाहिजे म्हणजेच मजबूत पकड, लक्षाच्या हालचालीवर तीक्ष्ण नजर, सावध पवित्रा, याची गरज आहे. उदाहरणार्थ कांही प्राणी समोर येताना दबकतात किंवा कांही समोर येणे कठीण असते तेव्हा त्यांच्या सवयीचा अभ्यास असला पाहिजे तसेच त्यांच्या हालचालीचा अंदाज घेऊन पुढील कार्यवाही बाबत तत्पर निर्णय घेता आले पाहिजेत. प्राण्यांच्या पर्यंत दबकत कसे जावे, वस्त्रे कोणती असावीत, काय लपवावे, कोठे लपावे या सर्व बाबींचा अभ्यास असला पाहिजे. कांही फोटोग्राफी संबंधाने विशेष आयुधे आवस्यक असतात. कीटकांची फोटोग्राफी करताना मायक्रो लेन्स,पक्ष्यांची फोटोग्राफी करताना दूर पल्याच्या लेन्स आणि पाण्यातील जीवानुंची फोटोग्राफी करताना पाण्यात वापरावयाचा कॅमेरा आवश्यक असतो. योग्य ठिकाणी योग्य वेळेला पोहचुन फोटोग्राफी करणे हे चांगल्या फोटोग्राफीचे यश म्हणता येईल.

## इतिहास
पूर्वी रानटी प्राण्यांची फोटोग्राफी करणे अतिशय अवघड होते त्याला कारण म्हणजे त्याबाबत असणारे अपुरे ज्ञान आणि जुन्या लेन्स. सन 1906 मध्ये राष्ट्रीय भौगोलिक विभागाने जंगली प्राण्यांचे पहिल्यांदा फोटो प्रदर्शित केले. हे फोटो U. S.चे पेन्न्सीलवानिया येथील प्रतिनिधि जॉर्ज शिरास III यांनी काढलेले होते. त्यातील कांही फोटो त्यांनी वायर जोडलेल्या कामेऱ्याने काढलेले होते. 

## परिभाषा
फोटोग्राफीक सोसायटी ऑफ अमेरीका, फेडरेशन आंतरराष्ट्रीय डी 1’ आर्ट फोटोग्राफीक आणि रायल फोटोग्राफीक सोसायटी या जगातील तीन उच्चतम्म फोटोग्राफीक संघटनांनी एकत्र येऊन निसर्गाची आणि जंगली प्राण्यांची फोटोग्राफी करण्यासाठी “वाइल्ड लाइफ फोटोग्राफी” ही परिभाषा ठरविली आणि त्यानुसार या संघटनेने एक लिखित निवेदन सादर केले ते म्हणजे सर्वांनी ठरविलेली फोटोग्राफीची परिभाषा म्हणजे “निसर्ग आणि वाइल्ड लाइफ फोटोग्राफी,” याचा फायदा सर्व फोटोग्राफरना होणार आहे. ज्यांना आंतरराष्ट्रीय फोटोग्राफी स्पर्धेत भाग घ्यावयाचा आहे त्यांना फोटोग्राफीचे नियम माहित असणे आवश्यक आहे. याची माहिती तसेच फोटो संघटनेकडे गोळा होतील तेव्हा त्यांनाही त्याचा पुढील विकासासाठी व अडचनीतून मार्ग काढण्यासाठी उपयोग होईल.

## संदर्भ
वर्ग:प्रकाशचित्रण
कविता राऊत

इवलेसे
## कविता राऊत
कविता राऊत (जन्म- 9 डिसेंबर -1985 ) , एक भारतीय लांब अंतर धावणारी महिला  ही  नाशिक (महाराष्ट्र )ची  आहे.  

कविताचा वर्तमान राष्ट्रीय विक्रम 10 किलोमीटर रनिंग मध्ये आहे (वेळ रेकॉर्ड: 34:32). 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय धावपटू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २००५-०६

दक्षिण आफ्रिकेचा संघ १४ ते २८ नोव्हेंबर दरम्यान ५-एकदिवसीय सामन्यांच्या मालिकेसाठी भारत दौऱ्यावर आला होता.

दौऱ्याची सुरुवात हैदराबादविरूद्धच्या सराव सामन्याने झाली. त्यानंतर झालेल्या मालिकेतील तिसरा सामना पावसामुळे रद्द करण्यात आला आणि उभय संघांनी प्रत्येकी २-२ सामने जिंकल्यामुळे मालिका बरोबरीत सुटली. मालिकेमध्ये दक्षिण आफ्रिकेच्या संघाला २ वेळा आघाडी मिळाली, परंतु ती राखून मालिका जिंकण्यात ते अयशस्वी ठरले.

=संघ=

=सराव सामना=
### ५० षटके: हैदराबाद क्रिकेट असोसिएशन XI वि. दक्षिण आफ्रिकी
=एकदिवसीय मालिका=
### १ला एकदिवसीय सामना
### २रा एकदिवसीय सामना
### ३रा एकदिवसीय सामना
### ४था एकदिवसीय सामना
### ५वा एकदिवसीय सामना
=संदर्भ आणि नोंदी=

=बाह्य दुवे=
मालिका मुख्यपान - इएसपीएन क्रिकइन्फो

२००५-०६
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे भारतीय दौरे
वर्ग:इ.स. २००५ मधील खेळ
भारत
२०१६ ऑस्ट्रेलियन ओपन

**२०१५ ऑस्ट्रेलियन ओपन** ही ऑस्ट्रेलियन ओपन टेनिस स्पर्धेची १०४वी आवृत्ती १८ ते ३१ जानेवारी २०१६ दरम्यान ऑस्ट्रेलियाच्या मेलबर्न शहरात खेळवण्यात आली.

## विजेते
### पुरुष एकेरी
*  **नोव्हाक जोकोविच** ने   अँडी मरेला 6–1, 7–5, 7–6(7–3) असे हरवले.

### महिला एकेरी
*  **अँजेलिक कर्बर** ने  सेरेना विल्यम्सला 6–4, 3–6, 6–4 असे हरवले.

### पुरुष दुहेरी
*  **जेमी मरे** /  **ब्रुनो सोआरेस** ह्यांनी  डॅनियेल नेस्टर /  रादेक स्टेपानेक ह्यांना 2–6, 6–4, 7–5 असे हरवले.

### महिला दुहेरी
*  **मार्टिना हिंगीस** /  **सानिया मिर्झा** ह्यांनी  आंद्रेया लावाकोव्हा /  लुसी ह्रादेका ह्यांना 7–6(7–1), 6–3 असे हरवले.

### मिश्र दुहेरी
*  **एलेना व्हेस्निना** /  **ब्रुनो सोआरेस** ह्यांनी  कोको व्हँडव्हे /  होरिया तेकाउ ह्यांना 6–4, 4–6, [10–5] असे हरवले.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:ऑस्ट्रेलियन ओपन
२००३-०४ टीव्हीएस चषक

**२००३-०४ टीव्हीएस चषक** ही भारत, न्यू झीलंड आणि ऑस्ट्रेलिया ह्या संघांदरम्यान झालेली एकदिवसीय त्रिकोणी मालिका आहे. सदर मालिका भारतात २३ ऑक्टोबर ते १८ नोव्हेंबर २००३, दरम्यान तिहेरी साखळी पद्धतीने खेळवली गेली आणि गुणतक्त्यातील पहिल्या दोन संघांदरम्यान अंतिम लढत झाली.

=संघ=

* सौरव गांगुली एकदिवसीय मालिकेत फक्त दोन सामने खेळला.
** ख्रिस केर्न्सने एका सामन्यात न्यू झीलंडचे नेतृत्व केले.

=गुणफलक=

=साखळी सामने=
### १ला सामना 
### २रा सामना
### ३रा सामना 
### ४था सामना
### ५वा सामना
### ६वा सामना
### ७वा सामना
### ८वा सामना
### ९वा सामना
=अंतिम सामना=

=संदर्भ आणि नोंदी=

=बाह्यदुवे=
*मालिका सामने – इएसपीएन क्रिकइन्फो

वर्ग: इ.स. २००३ मधील खेळ
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे भारतीय दौरे
अ क्वेश्चन ऑफ सायलेन्स (पुस्तक)

**अ क्वेशचन ऑफ सायलेन्स**: द सेक्चुवल इकोनोमिक्स ऑफ मॉर्डन इंडिया हे भारतीय स्त्रीवादी मेरी जॉन व जानकी नायर द्वारे संपादित निबंधांचे संग्रह आहे. हे पुस्तक युनिव्हर्सिटी ऑफ शिकागो प्रेस द्वारे २००० साली प्रकाशित केले गेले. या सर्व निबंधांमध्ये लेखक भारतातील लैंगिकतेचे विविध घटक तसेच कायदा, चित्रपट व सामाजिक चळवळींमध्ये लैंगिकता कशी रचली जाते याचा उलगडा करून दाखवतात.

## **सारांश** 
पुस्तकातील सुरुवातीस प्रस्तावनेद्वारे संपादकांनी लैंगिकतेविषयक, भारतातील विविध चर्चाविश्व एकत्र आणतात तसेच हे चर्चाविश्व आधुनिकता व ब्रम्हचर्येच्या आदर्शांना कसे छेदतात हे ही बघतात. प्रस्तावनेत स्पष्ट केल्याप्रमाणे पुस्तकाच्या नावाचे उद्देश भारतात लैंगिकतेसंदर्भात पाळले जाणारे मौनाचे षड्यंत्र समजून घेणे आहे. (सेज नियतकालिका) आलेल्या पुस्तकाच्या पुनरावलोकनात, पितृसत्तेतील मुलभूत वर्चस्व उलगडण्यासाठी कशा पद्धतीने लेखकांनी विविध ऐतिहासिक व दृश्य साहित्याचे पुनर्वाचन केलेले आहे हे दाखवून दिले आहे.

## **संदर्भ सूची** 
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता
वर्ग:महिला
वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य
वर्ग:लैंगिकता अभ्यास
वर्ग:स्त्रीवाद
वर्ग:लिंगभाव आणि लैंगिकता
पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०१२-१३

पाकिस्तान क्रिकेट संघ २५ डिसेंबर २०१२ ते ६ जानेवारी २०१३ दरम्यान भारत दौऱ्यावर आला होता. दौऱ्यावर ३-एकदिवसीय आणि २-आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांची मालिका खेळवली गेली. पाच वर्षांनंतर हा पाकिस्तानचा पहिलाच भारत दौरा होता. बीसीसीआय बरोबर झालेल्या वादामुळे गेट्टी इमेजेससह अनेक छायाचित्रण करणाऱ्या एजन्सीजना सामन्याची छायाचित्रे घेण्यास मज्जाव करण्यात आला होता. एकदिवसीय मालिकेत पाकिस्तानने २-१ असा विजय मिळवला तर ट्वेंटी२० मालिका १-१ अशी बरोबरीत सुटली. 

=संघ=

१ शोएब मलिक आणि मोहम्मद इरफान याच्या टी२० मालिकेतील कामगिरीमुळे त्यांना एकदिवसीय संघात स्थान मिळाले.

=टी२० मालिका=

### १ला टी२० सामना
### २रा टी२० सामना
=एकदिवसीय मालिका=

### १ला एकदिवसीय सामना
### २रा एकदिवसीय सामना 
### ३रा एकदिवसीय सामना 
=प्रक्षेपक=

=बाह्यदुवे=
*मालिका मुख्यपान – इएसपीएन क्रिकइन्फो

=संदर्भ आणि नोंदी=

२०१२
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे भारतीय दौरे
वर्ग:इ.स. २०१२ मधील खेळ
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील खेळ
भारत
रेसिडेन्सी टॉवर्स (चेन्नई)

**रेसिडंसी टॉवर्स (चेन्नई)** हे फोर स्टार आरामदाई हॉटेल आहे. हे भारत देशाचे चेन्नई येथिल टी.नगर येथे आहे. याचा बांधकाम खर्च ५०० मिल्लियन आहे. हे हॉटेल म्हणजे या शहरातील दोन क्रमांकाचे रेसिडेंसी हॉटेल आणि चार क्रमांकाचे चेन मधील हॉटेल आहे.

## इतिहास 
सूद आणि सूद हे आप्पास्वामी ग्रुप मध्ये रशियन कॉन्सुलेट कडून २६ ग्राऊंड जमीन ताब्यात घेतल्यानंतर तेथे व्यापारी केंद्र विकशीत करण्यासाठी एकत्र आले. पण पुन्हा त्यांनी तो विचार बाजूला ठेवून तेथे फोर स्टार हॉटेल बांधण्याचा निर्णय घेतला.

## हॉटेल 
हे हॉटेल २६ ग्राऊंड जमिनीवर बांधले. या हॉटेलचे १६ मजले आहेत. त्यात १७६ खोल्या, ११ पायाभूत सूट, रेस्टारंट्स, सभा ग्रह, वाहन तळ सुविधा, व्यवसाय केंद्र, ६ बकेट हॉल त्यात १०० ते १००० लोक सामाऊ शकतील, दोन एक्झिक्युटिव क्लब मजले, एक सूट मजला, स्वास्थ्य केंद्र, पोहण्याचा तलाव, स्पा, इ.बाबी आहेत. जून २००३ मध्ये या होटलच्या दक्षिण बाजूचे दक्षिण आरोमास मध्ये केळीच्या पानावर स्पेशल आहार देण्याचे सुरू केले आहे.

## रूम सुविधा 
सर्व खोल्या सुंदर पद्दतीने सजविलेल्या, सर्व सुविधां असणाऱ्या आहेत की ज्या तरुणांना भावतात. सर्व सुविधायुक्त म्हणजेच क्लब रूम्स, डिलक्स रूम्स, सूट रूम्स, आदर्श रूम्स आहेत. सर्व खोल्यातून कॉफी आणि चहा बनविण्याची सोय आहे. फ्लॅट स्क्रीन टी.व्ही., टेलिफोन, Wi-Fi सुविधा, टेबल लॅम्पं, हेयर ड्रायर, टेंप, कंट्रोल, डायरेक्ट डायलिंग, लिखाण मेज, इ. सुविधा आहेत. आवारातील सुविधामध्ये किड्स पूल, जिम, स्पा, ब्युटी सलून, पोहण्याचा तलाव, २४ तास स्वागत कक्ष, प्रवासी टेबल, वाहन तळं, सभाग्रह सुविधा, मोफत दैनिक, व्यवसाय सेवा इ. सुविधा आहेत.
 
## खान पान व्यवस्था 
मेन स्ट्रीट रेस्टारंट, रुफ टॉप रेस्टारंट, बाइक आणि बॅरल मध्ये पब, अरोमा, या ठिकाणी दाक्षिन्यात्य, उत्तर भारतीय, महाराष्ट्रीय,आणि आंतरराष्ट्रीय सर्व प्रकारचे पदार्थ आणि मदीरा यांची सुविधा आहे. कोस्टल फूड ही उपलब्ध आहे.

## संदर्भ
वर्ग:चेन्नईतील चतुर्तारांकित हॉटेल्स
कॅरोलिन गार्सिया

**कॅरोलिन गार्सिया** (; जन्मः १६ ऑक्टोबर १९९३) ही एक व्यावसायिक फ्रेंच टेनिसपटू आहे. प्रामुख्याने दुहेरीमध्ये खेळणाऱ्या गार्सियाने  २०१६ फ्रेंच ओपन स्पर्धेतील दुहेरीचे अजिंक्यपद मिळवले.

## प्रमुख अंतिम फेऱ्या
### दुहेरी
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:फ्रान्सच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
२०१६ फ्रेंच ओपन

**२०१६ फ्रेंच ओपन** ही फ्रेंच ओपन टेनिस स्पर्धेची ११५वी आवृत्ती होती. ही स्पर्धा २२ मे ते ५ जून, इ.स. २०१६ दरम्यान पॅरिस येथे भरवण्यात आली. स्वित्झर्लंडचा स्तानिस्लास वावरिंका हा पुरुष एकेरीमधील गतविजेता तर अमेरिकेची सेरेना विल्यम्स महिला एकेरीतील गतविजेती आहेत. गुढघा दुखापतीमुळे रॉजर फेडररने स्पर्धेत सहभाग घेतला नाही तर ९ वेळच्या विजेत्या रफायेल नदालला मनगट दुखापतीमुळे तिसऱ्या फेरीमध्ये माघार घ्यावी लागली.

सर्बियाच्या नोव्हाक जोकोविचने पुरूष एकेरीमध्ये अजिंक्यपद मिळवून आपले ग्रँड स्लॅम पूर्ण करण्याचे स्वप्न साकारले. सलग चार ग्रँड स्लॅम स्पर्ध जिंकण्याचा पराक्रम करणारा जोकोविच हा १९६९ सालापासून रॉड लेव्हरनंतर दुसराच टेनिस खेळाडू आहे. महिला एकेरीमध्ये स्पेनच्या गार्बीन्या मुगुरूझा आपले पहिलेच ग्रँड स्लँम विजेतेपद मिळवले.

## विजेते
### पुरूष एकेरी
*  **नोव्हाक जोकोविच** ने  अँडी मरेला, 3–6, 6–1, 6–2, 6–4 असे हरवले.

### महिला एकेरी
*  **गार्बीन्या मुगुरूझा** ने  सेरेना विल्यम्सला, 7–5, 6–4 असे हरवले.

### पुरूष दुहेरी
*  **फेलिसियानो लोपेझ** /  **मार्क लोपेझ**  ह्यांनी  बॉब ब्रायन  /  माइक ब्रायन ह्यांना 6–4, 6–7(6–8), 6–3 असे हरवले.

### महिला दुहेरी
*  **कॅरोलिन गार्सिया** /  **क्रिस्तिना म्लादेनोविच** ह्यांनी  येकातेरिना माकारोव्हा /  एलेना व्हेस्निना ह्यांना 6–3, 2–6, 6–4 असे हरवले.

### मिश्र दुहेरी
*  **मार्टिना हिंगीस**  /  **लिअँडर पेस**  ह्यांनी  सानिया मिर्झा /  इव्हान दोदिग ह्यांना 4–6, 6–4, [10–8] असे हरवले.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ
दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २००४-०५

दक्षिण आफ्रिकेचा संघ १४ ते २ डिसेंबर २००४ दरम्यान २-कसोटी सामन्यांच्या मालिकेसाठी भारत दौऱ्यावर आला होता.

भारताने आफ्रिकेवर १-० असा विजय मिळवला, १ सामना अनिर्णित राहिला.

= संघ =

= दौरा सामना =
### तीन दिवसीयः भारतीय अध्यक्षीय XI वि. दक्षिण आफ्रिकी 
= कसोटी मालिका =
### १ली कसोटी 
### २री कसोटी 
= संदर्भ आणि नोंदी =

= बाह्य दुवे =
मालिका मुख्यपान - इएसपीएन क्रिकइन्फो

२००४-०५
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे भारतीय दौरे
भारत
दिब्रुगढ रेल्वे स्थानक

**दिब्रुगढ रेल्वे स्थानक** हे भारताच्या आसाम राज्यातील दिब्रुगढ शहरामधील प्रमुख रेल्वे स्थानक आहे. ईशान्य भारतामधील वर्दळीचे असलेले दिब्रुगढ स्थानक ह्या भागातील वाहतूकीचा महत्त्वाचा दुवा आहे. 

## प्रमुख गाड्या
* दिब्रुगढ राजधानी एक्सप्रेस
* ब्रह्मपुत्रा मेल
* कामरूप एक्सप्रेस
* दिब्रुगढ–कन्याकुमारी विवेक एक्सप्रेस
* अवध आसाम एक्सप्रेस

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:आसाममधील रेल्वे स्थानके
वर्ग:दिब्रुगढ जिल्हा
अगेन्स्ट हिस्टरी, अगेन्स्ट स्टेट

**अगेन्स्ट हिस्टरी, अगेन्स्ट स्टेट: काउंट रपर्स्पेक्टीव्ह्स फ्रॉम द मार्जिन्स** हे पुस्तक शैल मायारामने (दिल्लीतील सेंटर फॉर द स्टडी ऑफ डेव्हलपींग सोसायटी मध्ये अभ्यागत वरिष्ठ संशोधक आहेत) लिहिलेले असून भारतात पर्मंनंट ब्लॅक या प्रकाशन संस्थेद्वारे २००४ मध्ये प्रकाशित झाले.

## मुख्य युक्तिवाद
अगेन्स्ट हिस्टरी, अगेन्स्ट स्टेट या पुस्तकामध्ये परंपरागत दक्षिण आशिआई लेखनशास्त्राचे सबार्ल्टन परीप्रेक्षेतून मुल्यांकन करून हिंदुत्व, इस्लाम व भारतराज्य यांच्यातील गुंतागुंतीवर भर टाकला आहे. मेयो समुदायाच्या मौखिक परंपरेतून आलेल्या गाणी आणि गोष्टींचे वर्णन करून मायारामशेल हे डोळ्या समोर उभा राहणारा इतिहास आणि स्मृती यांच्या मधला विरोधाभास तपासतात. त्यांची वांशिक ओळख कायमची सोडून द्यावी यासाठी बऱ्याच शतकापासून झेललेले आव्हान ते पर्यायी इतिहासातून सांगतात. हे पुस्तक मेयोंच्या विचारकरण्याच्या पद्धती, वर्तन, त्यांचे जगणे, प्रतिकार करणे, विसरणे, लक्षात ठेवणे या विषयी आहे. यामधून राज्याची विविध स्वरूपे आणि त्याच्याशी संलग्न असणारी लोकलेखा पद्धती आणि इतिहास यांची ग्रंथातील चर्चाविश्वे यांचे समालोचन करण्याचा प्रयत्न आहे. मेओंच्या मिथक परंपरेतून त्यांच्या मधील घडामोडी, प्रवर्ग आणि सत्तेची उतंरड हे अंतर्गत विश्व समजण्यास मदत होते. जे इस्लाम आणि हिंदू धर्मातील परंपरांवर आधारलेल्या ज्या सत्ताधारी जाती त्यांच्या निगडीत असणाऱ्या चालीरीतींशी सबंधित आहेत. मियो समुदायाच्या मौखिक परंपरा, सामुदायिक स्मृती जतन करण्याच्या पद्धती व स्वतःची शासन पद्धती यावरआधारलेल्या काही दशंकाच्या गहन संशोधनावरचा हा अभ्यास आहे.

## सारांश
पूर्वभारतातील मेयो हे दक्षिण आशियातील जास्त लोकसंख्या असलेले असून ज्यांनी ब्रिटिश युगामध्ये आठव्या शतकात अरब विजयामुळे दुःख सहन केले. मेयोनी राज्य निर्माण केले नाही तर जिथे सतत नोकरशाही आणि राजकीय सत्ताधारी  यांच्या विविध नियमांमुळे ते परीघावर फेकेले गेले मात्र समतेच्या मतांसाठी त्यांनी यशस्वी प्रतिकार केला. या प्रतिकाराची परंपरागत गाणी अथवा गोष्टी नसल्यामुळे त्याची नोंदकुठे ही नाही. इतिहास अथवा नोंदी या राज्यकर्ते व सत्ताधारी यानी लिहिल्या ज्यामध्ये या प्रतिकाराला आणि स्वायतत्तेला कलंकित समजले गेले इतकच नाही तर त्यांचे वांशिक पूर्वग्रह हे इतिहासातील सत्यात रूपांतर करताना त्यांना गुन्हेगार समजल गेले. ही स्वतंत्रमौखिक परंपरेमुळे ते बऱ्याच गोष्टीचे आव्हान पेलू शकले जसे शतकानुशतके होणारी राज्यनिर्मिती, नाकलनीय घटना, कथा आणि त्यांची रचलेली आणि पुनर्रचित ओळखयांची प्रक्रिया आणि वगळली गेलेली सामाजिक जात. पूर्ण प्रकरणामध्ये लेखका ने मेओंचे परिघाबाहेर फेकेले जाण्याची प्रक्रिया, प्रशासकीय दस्ताऐवज, समुदायाची संस्कृतीची स्वरूपे आणि ऐतिहासिक पुस्तके आणि स्वतः परिघाबाहेर फेकले जाण्याचा प्रतिपरिप्रेक्ष असणाऱ्या मौखिक परंपरेच्या पद्धती यांचा तपशील दिला आहे.

## संदर्भ सूची
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता
वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य
वर्ग:स्त्रीवाद
वर्ग:स्त्री अभ्यास
वर्ग:स्त्रीवादी इतिहास
पार्टिशनस पोस्ट अम्नेशिया (पुस्तक)

**पार्टिशनस पोस्ट अम्नेशिया :१९४७, १९७१ अँड  मॉडर्न साउथ आशिया** हे पुस्तक अनन्या जहानारा कबीर यांनी लिहिलेले असून त्या लंडन येथील किंग्स महाविद्यालयामध्ये इंग्रजी साहित्याच्या प्राध्यापिका आहेत. हे पुस्तक वूमन अनलिमिटेड, काली प्रकाशन यांनी २०१३ मध्ये पहिल्यांदा प्रकाशित केले.

## महत्त्वाच्या संकल्पना
लेखिकेने पुस्तकाचे नाव *पार्टिशनस पोस्ट अम्नेशिया* असे दिले ज्यातून १९४७ व १९७१ नंतरची जी पिढी होती जी मानसिक व राजकीय अत्यावश्यकतेतून निर्माण झाली होती व ज्यांचे अवकाश ही नष्ट झाले त्यांना उद्देशून आहे. सदर पुस्तक हे फाळणी बद्दलच्या भावना ज्या १९४७ व १९७१ या दोन्ही घटनांबद्दल आहेत, मूळ ठिकाणांबद्दल किंवा घरांबद्दलची ततीव्र इच्छा व्यक्त करणारे आवाज उठविण्याची प्रक्रिया, देशांमध्ये आखलेल्या सीमारेषांच्या पलीकडे असणारे अनेक व्यक्तींचे काळ आणि जीवन या सर्वांबद्दल आहे.

## संदर्भ
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता
वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य
वर्ग:भारत-पाकिस्तान फाळणी
तिरुवल्लुवर पुतळा

[250 px|इवलेसे|[कन्याकुमारी येथील ]]
[250 px|इवलेसे| व जवळील [विवेकानंद स्मारक]]
**तिरुवल्लुवर पुतळा** हा प्रसिद्ध तमिळ कवी तिरुवल्लुवर ह्याचा एक मोठा पुतळा आहे. १३३ फूट (४०.६ मी) उंचीचा हा पुतळा तमिळनाडूच्या कन्याकुमारी गावाजवळ हिंदी महासागरातील एका छोट्या बेटावर बांधण्यात आला आहे. १ जानेवारी २००० रोजी ह्या पुतळ्याचे उद्घाटन करण्यात आले.

१९७९ साली तत्कालीन भारताचे पंतप्रधान मोरारजी देसाई ह्यांच्या हस्ते ह्या स्मारकाचा पायाभरणी समारंभ पार पडला. परंतु प्रत्यक्ष बांधकाम १९९० साली सुरू झाले. १९९९ साली ह्याचे बांधकाम पूर्ण झाले. ९५ फूट उंचीचा हा दगडी पुतळा कवी तिरुवल्लुवरांना उभ्या स्थितीत दर्शवतो. पुतळ्याच्या कंबरेपाशी देण्यात आलेले हलकेसे वळण नटराजाची नृत्यस्थिती रंगवतो.

## बाह्य दुवे 
वर्ग:कन्याकुमारी जिल्हा
वर्ग:तमिळनाडूमधील इमारती व वास्तू
वर्ग:भारतातील पुतळे
ओम राऊत

**ओम राऊत** (जन्म २१ डिसेंबर १९८१) हे भारतीय लेखक, चित्रपटदिग्दर्शक आणि निर्माते आहेत. त्यांनी दिग्दर्शित केलेला पहिला मराठी चित्रपट *लोकमान्य: एक युगपुरुष* होता.

## कारकीर्द 
ओम राऊत यांनी त्यांच्या कारकिर्दीची सुरुवात अजय कार्तिक दिग्दर्शित 'करामती कोट'(१९९३) या चित्रपटामधून बाल कलाकार म्हणून केली. अमेरिकेत असताना यांनी ओम राऊत भारतात परत येण्याचा निर्णय घेतला. दार मोशन पिक्चर्संमध्ये क्रिएटिव्ह हेड पदावर काम करताना समीक्षकांच्या पसंतीस उतरलेल्या 'लालबाग परळ' आणि 'हॉन्टेड ३-डी' यांसारख्या चित्रपटांच्या निर्मितीमध्ये त्यांचा हात होता. नुकतीच त्यांनी दादर येथील सावरकर स्मारक येथे सावरकरांच्या जीवनावर आधारित भव्य दिव्य 'लाईट अँड साऊंड शो'ची निर्मिती केली आहे. .

## लोकमान्य : एक युग पुरुष 
ओम राऊत यांनी २०१२ मध्ये 'नीना राऊत फिल्म्स'ची सुरुवात  केली. नीना राऊत फिल्म्सची पहिली निर्मिती 'लोकमान्य : एक युग पुरुष' या चित्रपटाद्वारे त्यांनी दिग्दर्शक म्हणून त्यांच्या कारकिर्दीची सुरुवात केली. प्रेक्षकांनी या चित्रपटाला भरभरून प्रतिसाद दिला.  त्याचबरोबर समीक्षकांनीही या चित्रपटाला गौरविले.

ओम राउत यांनी झी टॉकिजला दिलेल्या मुलाखतीत सांगितले की, ’लोकमान्य बाळगंगाधर टिळक यांच्या जीवनावर आधारित चित्रपट बनविणे हे माझे स्वप्न होते आणि म्हणूनच मी गेली तीन वर्षे या विषयावर खूप अभ्यास केला. या चित्रपटाच्या चित्रीकरणासाठी सात महिने लागले आणि या काळात माझ्या सगळ्या सहकाऱ्यांनी खूप मेहनत घेतली आणि माझी पूर्ण खात्री आहे की आमच्या चित्रपटाला खूप यश मिळेल ".

* गोव्यात २०१४ साली झालेल्या आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवातील पॅनोरमा या विभागासाठी ‘लोकमान्यः एक युग पुरुष’ या चित्रपटाची निवड झाली होती. 
* नीना राऊत फिल्म्सने या चित्रपटाच्या व्हिज्युअल इफेक्ट्ससाठी एक कोटी तीस लाख रुपये खर्च केले.

## 'स्वातंत्र्यवीर' लाईट अँड साऊंड शो 
दादर येथील 'स्वातंत्र्यवीर सावरकर राष्ट्रीय स्मारक, येथे 'स्वातंत्र्यवीर' लाईट अँड साऊंड शो’ हा नावीन्यपूर्ण कार्यक्रम ओम राऊत यांच्या संकल्पनेतून साकारलेला गेला आहे.‘ हा भव्य, नावीन्यपूर्ण कार्यक्रम भारतीय क्रांतिकारक 'स्वातंत्रवीर विनायक दामोदर सावरकर' यांच्या जीवनावर आधारित आहे. नावीन्यपूर्ण व अत्याधुनिक ध्वनिप्रकाश साधनांचा वापर करून हा कार्यक्रम दाखवला जातो. या कार्यक्रमासाठी कायमस्वरूपी पहिल्या आणि सर्वात मोठ्या ३-डी वॉलमॅपिंगचे तंत्रज्ञान वापरले आहे. विशेष म्हणजे, कायमस्वरूपी चालणाऱ्या या भव्य ‘लाईट अँड साऊंड शो’मुळे केवळ मुंबईचीच नव्हे तर संपूर्ण महाराष्ट्राची मान सन्मानाने उंचावली आहे..

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी दिग्दर्शक
वर्ग:मराठी चित्रपट निर्माते
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
वर्ग:मराठी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २००६-०७

वेस्ट इंडीजचा संघ भारत दौऱ्यावर २१-३१ जानेवारी दरम्यान ४-एकदिवसीय सामन्यांची मालिका खेळण्यासाठी आला होता.
= संघ =

= एकदिवसीय मालिका =
### १ला एकदिवसीय सामना 
### २रा एकदिवसीय सामना 
### ३रा एकदिवसीय सामना 
### ४था एकदिवसीय सामना 
= संदर्भ आणि नोंदी =

= बाह्यदुवे =
* मालिका मुख्यपान - इएसपीएन क्रिकइन्फो

वर्ग:इ.स. २००७ मधील खेळ
२००५-०६
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे भारतीय दौरे
रॅफल्स हॉटेल

250 px|इवलेसे|रॅफल्स हॉटेल

**रॅफल्स हॉटेल** () हे सिंगापूर शहरामधील एक आलिशान हॉटेल आहे. १८८७ साली आर्मेनियन उद्योगपत्यांनी बांधलेल्या ह्या हॉटेलला सिंगापूराचा संस्थापक थॉमस स्टॅमफर्ड रॅफल्स ह्याचे नाव देण्यात आले आहे. ही रॅफल्स हॉटेल्स आणि रेसोर्ट्सची सर्वोत्तम दर्जाची मालमत्ता आहे व फाईर्मौंत रॅफल्स हॉटेलस इंटरनॅशनलची सहभागीदारी आहे.

## इतिहास
हे हॉटेल १८३० मध्ये बीच हाऊस बांधून प्रथम सुरू झाले. सन १८७८ मध्ये ही इमारत डॉ.चार्ल्स एममेरसोन यांनी भाड्याने घेतली आणि एममेरसोन’स हॉटेल म्हणून हे ओळखले जाऊ लागले. सन १८८३ मध्ये डॉ चार्ल्स यांचा मृत्यू झाला व हे हॉटेल बंद पडले. त्यानंतर डॉ.चार्ल्स यांचा भाडे करार संपेपर्यंत म्हणजे सप्टेंबर १८८७ पर्यंत रॅफल्स इन्स्टिट्युटने त्याचा वापर बोर्डिंग हाऊस म्हणून केला.

पहीला भाडे करार संपताच सरकीस बंधूंनी ही मालमत्ता भाड्याने घेतली आणि त्याचे हाय एंड हॉटेल मध्ये परावर्तित केले. कांही महिन्यांनंतर म्हणजेच १ डिसेंबर १८८७ मध्ये त्यांनी १० खोल्यांचे हॉटेल सुरू केले. बीच जवळ असल्याने आणि या हॉटेलचे उच्चतम सेवेची प्रसिद्दी असल्याने आणि राहण्याची व्यवस्था चांगली असल्याने येथे गिऱ्हाइकात हे प्रसिद्द आहे.

या हॉटेलचे पहिले १० वर्षात मुलाच्या बीच हाऊस मध्ये नवीन तीन इमारतींची भर पडली. सन १८९० मध्ये प्रथम दोन दुमजली विंग उभारल्या, प्रतेक विंग मध्ये २२ अथीती सूट, त्यानंतर लवकरच सन १८९४ मध्ये सरकीस बंधूंनी ३ बीच रोड वरील शेजारील इमारत भाड्याने घेतली, तिचे रेंनोवेशन केले आणि पाम कोर्ट विंग पूर्ण केले. या नवीन सहभागाने या हॉटेलच्या ७५ खोल्या झाल्या.

कांही वर्षांनंतर मुळंचे बीच हाऊसचे जागेवर नवीन इमारत बांधली. तिचा आराखडा रिजेन्ट अल्फ्रेड जॉन बीडवेल्ल ऑफ स्वान आणि मकलेरिण या वास्तुविशारदाणी बनविलेला होता. ही इमारत १८९९ मध्ये पूर्ण झाली. या मुख्य इमारतीत त्या देशातील विविध प्रकारच्या कलाकुसरीची वैशिष्टे रेखाटली होती. तसेच त्यात विध्युत पंखे आणि लाइट्स लावलेले होते. रॅफल्स हॉटेल हे त्या विभागातील विध्युत लाइट असणारे पहीले हॉटेल होते.

सन १९८७ मध्ये म्हणजेच मूळं हॉटेल सुरू झालेल्या दिवसापासून १०० वर्षांनंतर सिंगापूर सरकारने रॅफल्स हॉटेलची राष्ट्रीय स्मारक म्हणून घोषणा केली.

## ठिकाण
सिंगापूर शहाराचे मध्यवर्ती ठिकाणी ब्रास बासह कॉम्प्लेक्स आणि सिव्हिलयन वॉर मेमोरियल जवळ आहे. हे पंचतारांकित हॉटेल हाजी लेन आणि चायना टाऊन हेरिटेज केंद्राजवळ आहे.

## सुविधा
या हॉटेल मध्ये १०३ वातानुकूलित खोल्या आहेत. त्यात रेफ्रीजरेटर, मिनिबार, मनोरंजनासाठी LCD टेलीविजन, इंटरनेट, बाथरूम, टॉयलेट, हेयर ड्रायर, टेलिफोन, मेज इ. सुविधा आहेत. 
येथे स्पा, अल्पोपअहार, भोजन, २४ तास इन व चेक आऊट, व्यवसाय केंद्र, व्हरांड्यात दैनिक, पूल, पार्किंग आहेत. येथे १५ रेस्टारंट्स आहेत. 

## सारांश
या हॉटेल मध्ये बेसिक सुविधा, खानपान, व्यवसाय सेवा, वैयक्तिक सेवा, शरीर स्वास्थ्य सेवा, प्रवाशी सेवा, खोली सुविधा यांचा समावेश आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:सिंगापूरमधील इमारती व वास्तू
कन्याकुमारी रेल्वे स्थानक

**कन्याकुमारी** हे तमिळनाडूच्या कन्याकुमारी शहरामधील एक रेल्वे स्थानक आहे. कन्याकुमारी हे एक टर्मिनस असून येथे दक्षिण रेल्वेचा मार्ग संपतो. 

## गाड्या
* कन्याकुमारी-चेन्नई इग्मोर एक्सप्रेस
* कन्याकुमारी-दिब्रुगढ विवेक एक्सप्रेस
* कन्याकुमारी−मुंबई एक्सप्रेस
* हिमसागर एक्सप्रेस
* आयलंड एक्सप्रेस

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:तमिळनाडूमधील रेल्वे स्थानके
रे
ओबरहाउसन

**ओबरहाउसन** () हे जर्मनी देशाच्या नोर्डऱ्हाइन-वेस्टफालन या राज्यातील एक मोठे शहर आहे. हे शहर जर्मनीच्या पश्चिम भागात रूर भौगोलिक प्रदेशात वसले आहे. 

## हे सुद्धा पहा
*जर्मनीमधील शहरांची यादी

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ
* 

वर्ग:जर्मनीमधील शहरे
ऑटोबान

250 px|इवलेसे|ऑटोबानचे चिन्ह
[250 px|इवलेसे|[फ्रांकफुर्टजवळील ऑटोबान ए३ व ए५ ह्यांचा विनिमय]]
**ऑटोबान** () ही जर्मनी देशातील नियंत्रित-प्रवेश महामार्ग प्रणाली आहे. *Bundesautobahn* ह्या अधिकृत नावाने ओळखल्या जात असलेल्या ह्या महामार्गांचे नियंत्रण पूर्णपणे जर्मन केंद्रीय सरकारकडे आहे. आजच्या घडीला जर्मनीमध्ये १२,९४९ किमी लांबीचे ऑटोबान अस्तित्वात आहेत. ह्या बाबतीत जर्मनीचा चीन, अमेरिका व स्पेन खालोखाल जगात चौथा क्रमांक लागतो.

## इतिहास
द्रुतगती महामार्गांची संकल्पना जर्मनीमध्ये १९२० च्या दशकात वाइमार प्रजासत्ताक काळात मांडली गेली. १९३३ साली सत्तेवर आल्यानंतर ॲडॉल्फ हिटलरने ही कल्पना उचलून धरली व महामार्गांचे जाळे झपाट्याने बांधण्यास सुरुवात केली. १९३६ साली सुमारे १.३ लाख मजूर महामार्ग बांधकामात गुंतले होते. जगातील नियंत्रित-प्रवेश महामार्गांचे हे पहिलेच जाळे होते. दुसऱ्या महायुद्धकाळात अनेक ऑटोबानवरील रस्ता दुभाजक काढून टाकून हे महामार्ग लष्करी विमाने उतरवण्यासाठी वापरात आणले गेले. युद्धानंतर पश्चिम जर्मनीमध्ये उध्वस्त झालेले ऑटोबान दुरुस्त केले गेले व अनेक नवे हमरस्ते बांधण्यात आले. १९९० मधील जर्मनीच्या पुनःएकत्रीकरणानंतर पूर्व जर्मनीमधील ऑटोबानचा दर्जा उंचावण्यात आला.

आजच्या घडीला जर्मनीतील सर्व ऑटोबानवर २ पेक्षा अधिक मार्गिका (lane) आहेत व बहुतेक सर्व मार्गांवर वेग मर्यादा नाही. २००९ पासून जर्मन सरकारने ऑटोबान रूंदीकरणाची मोठी मोहिम हाती घेतली आहे.

## प्रमुख ऑटोबान
*ए१ - हाइलिंगनहाफेन, श्लेस्विग-होल्श्टाइन ते जारब्र्युकन
*ए२ - ओबरहाउसन ते बर्लिन
*ए३ - नेदरलँड्स-जर्मनी सीमेजवळील वेझेल, नोर्डऱ्हाइन-वेस्टफालन ते ऑस्ट्रिया-जर्मनी सीमेजवळील पासाउ, बायर्न
*ए४ 
*ए५
*ए६
*ए७
*ए८
*ए९

## बाह्य दुवे
*संपूर्ण माहिती

## हे सुद्धा पहा
*इंटरस्टेट हायवे सिस्टम

वर्ग:जर्मनीमधील वाहतूक
वर्ग:नियंत्रित-प्रवेश महामार्ग
वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २००२-०३

वेस्ट इंडीज संघ भारतात २००२ साली ३-कसोटी सामने आणि त्यानंतर ७-एकदिवसीय सामन्यांची मालिका खेळण्यासाठी आला होता.

भारतीय संघाने २४ वर्षांनंतर वेस्ट इंडीज विरुद्ध कसोटी मालिका मालिका २-० अशी जिंकली. तर एकदिवसीय मालिकेतील ३-३ अशा बरोबरीनंतर वेस्ट इंडीजने ७व्या सामन्यासह मालिका ४-३ अशी जिकली

=संघ=

=दौरा सामने=
### तीन दिवसीयः भारतीय अध्यक्षीय XI वि. वेस्ट इंडीयन्स
### तीन दिवसीयः रेल्वे वि. वेस्ट इंडीयन्स
=कसोटी सामने=

### १ली कसोटी
### २री कसोटी
### ३री कसोटी
=एकदिवसीय मालिका=

### १ला एकदिवसीय सामना
### २रा एकदिवसीय सामना
### ३रा एकदिवसीय सामना
### ४था एकदिवसीय सामना
### ५वा एकदिवसीय सामना
### ६वा एकदिवसीय सामना
### ७वा एकदिवसीय सामना
=संदर्भ आणि नोंदी=

=बाह्यदुवे=
*मालिका मुख्यपान - इएसपीएन क्रिकइन्फो

वर्ग:इ.स. २००२ मधील खेळ
२००२-०३
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे भारतीय दौरे
झिम्बाब्वे क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २००१-०२

झिम्बाब्वेचा क्रिकेट संघ १५ फेब्रुवारी ते १९ मार्च २००२ दरम्यान भारताच्या दौऱ्यावर आला होता.

२-कसोटी सामन्यांची मालिका भारताने २-० तर ५-एकदिवसीय सामन्याची मालिका ३-२ अशी जिंकली.
 
=संघ=

=दौरा सामना=
### तीन दिवसीयः भारतीय अध्यक्षीय XI वि. झिम्बाब्वियन्स
=कसोटी मालिका=
### १ली कसोटी
### २री कसोटी 
=एकदिवसीय मालिका=
### १ला एकदिवसीय सामना
### २रा एकदिवसीय सामना
### ३रा एकदिवसीय सामना
### ४था एकदिवसीय सामना
### ५वा एकदिवसीय सामना
=संदर्भ आणि नोंदी=

=बाह्यदुवे=
*मालिका मुख्यपान – इएसपीएन क्रिकइन्फो

२००२
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे भारतीय दौरे
वर्ग:इ.स. २००२ मधील खेळ
वर्सोवा मेट्रो स्थानक

**वर्सोवा** हे मुंबई मेट्रोच्या निळी मार्गिका १ वरील सर्वात पश्चिमेकडील स्थानक आहे. हे स्थानक वर्सोवा उपनगराच्या सात बंगला ह्या भागात स्थित आहे. घाटकोपर येथे सुरू होणारा मार्ग वर्सोवा येथे संपतो. ह्या स्थानकाचे उद्घाटन ८ जून २०१४ रोजी झाले.

वर्ग:निळी मार्गिका (मुंबई मेट्रो) स्थानके
दिनेश आणि तारकेश्वरी राठोड

**तारकेश्वरी राठोड** आणि **दिनेश राठोड** हे **माउंट एव्हरेस्ट** सर करणारे एक मराठी जोडपे आहे. हे दोघे पती-पत्‍नी असून पुण्याच्या पुणे पोलीस दलात कार्यरत आहेत. त्यांनी २३ मे २०१६ रोजी जगातील सर्वोच्च शिखर माऊंट एव्हरेस्ट सर केले.

दिनेश राठोड हे पुण्यातील शिवाजीनगर पोलीस मुख्यालयात पोलीस शिपाईपदावर काम करीत असून तारकेश्वरी राठोड महिला पोलीस नाईक आहेत. दोघे पुणे पोलीस दलात २००६ साली भरती झाले. दोघांनी २०१५ सालापासून माउंट एव्हरेस्ट सर करण्याची तयारी केली. त्या वर्षी त्यांना एव्हरेस्टवर चढाई करण्याची परवानगी मिळाली होती परंतु नेपाळमध्ये भूकंप झाल्याने त्यांना मोहीम अर्धवट सोडून परतावे लागले.

यापूर्वी दिनेश आणि तारकेश्वरी राठोड या दोघांनी पोलीस दलामार्फत अनेक मोहिमांत भाग घेतला आहे. एव्हरेस्ट मोहिमेपूर्वी दोघांनी ऑस्ट्रेलियातील सर्वोच्च दहा शिखरे पादाक्रांत केली होती.

## संशयास्पद मोहीम
राठोड जोडप्याने एव्हरेस्टवर राष्ट्रध्वज फडकाविणारे छायाचित्र प्रसारमाध्यमांना दिले होते. त्यावेळी पुण्यातील गिर्यारोहक एव्हरेस्ट मोहिमेवर होते. राठोड दांपत्य एव्हरेस्टवर चढाई करताना त्यांच्या पाहण्यात आले नव्हते. त्यामुळे राठोड दांपत्याची कथित एव्हरेस्ट मोहीम संशयास्पद असल्याचे मत गिर्यारोहकांनी व्यक्त केले होते. (१७-६-२०१६).

राठोड दांपत्याच्या सांगण्याप्रमाणे त्यांनी २३ मे २०१६ रोजी एव्हरेस्ट सर केले होते. परंतु त्यांनी पंधरा दिवसांनी एव्हरेस्ट सर केल्याची घोषणा केली. जून २०१६ च्या पहिल्या आठवड्यात या दांपत्याने काठमांडू येथे पत्रकार परिषद घेऊन आपण एव्हरेस्ट सर करणारे पहिले दांपत्य असल्याचा दावा केला होता. 

त्यामुळे एव्हरेस्ट शिखर सर केल्याचा दावा करणारे पुणे पोलीस दलातील पोलीस दांपत्य तारकेश्वरी आणि दिनेश राठोड यांची मोहीम संशयाच्या फेऱ्यात अडकली. राठोड दांपत्याच्या एव्हरेस्ट मोहिमेची सखोल चौकशी करण्याचे आदेश पोलीस आयुक्त रश्मी शुक्ला यांनी जून २०१६ च्या शेवटच्या आठवड्यात दिले. चौकशीअंती एव्हरेस्ट शिखर सर केल्याचा दावा करणारे पुण्यातील पोलीस दाम्पत्य दिनेश आणि तारकेश्वरी राठोड या दोघांना पोलीस खात्यातून निलंबित करण्यात आले. या दाम्पत्याची खात्यांतर्गत चौकशी झाली आणि त्यांना बडतर्फीची नोटीस देण्यात आली. (२३-५-२०१७) यापूर्वीच त्यांच्यावर नेपाळमध्ये १० वर्षांसाठी प्रवेशबंदी टाकण्यात आली होती. 

वर्ग:गिर्यारोहक
वर्ग:मराठी गिर्यारोहक
वर्ग:भारतीय गिर्यारोहक
वर्ग:महाराष्ट्र पोलिस दलातील आरोपी
श्री माता वैष्णोदेवी कटरा रेल्वे स्थानक

'''''' हे भारताच्या जम्मू आणि काश्मीर राज्यातील कटरा येथील रेल्वे स्थानक आहे. उत्तर रेल्वेच्या फिरोजपूर विभागाच्या अखत्यारीत येणाऱ्या ह्या स्थानकाचे उद्घाटन पंतप्रधान नरेंद्र मोदी ह्यांनी ४ जुलै २०१४ रोजी केले. जम्मूला श्रीनगरसोबत जोडणाऱ्या मार्गावरील कटरा हे एक स्थानक आहे. आजच्या घडीला सर्व गाड्या कटरापर्यंतच धावतात. ह्या स्थानकामुळे वैष्णोदेवी ह्या तीर्थस्थळी प्रवास करणाऱ्या भाविकांना रेल्वे प्रवास शक्य झाला आहे.

कटरा स्थानक चालू झाल्यानंतर पूर्वी जम्मू तावी रेल्वे स्थानकापर्यंत धावणाऱ्या अनेक गाड्या कटरापर्यंत वाढवण्यात आल्या.

## महत्त्वाच्या गाड्या
*कटरा-नवी दिल्ली उत्तर संपर्क क्रांती एक्सप्रेस
*नवी दिल्ली-कटरा वंदे भारत एक्सप्रेस
*कटरा-वांद्रे टर्मिनस स्वराज एक्सप्रेस
*कटरा-चेन्नई सेंट्रल अंदमान एक्सप्रेस
*हिमसागर एक्सप्रेस

वर्ग:जम्मू आणि काश्मीरमधील रेल्वे स्थानके
हेमा लेले

**हेमा सुभाष लेले** या माजी प्राध्यापक, अभिनेत्या, कवी, बालसाहित्यकार आणि मराठी लेखिका आहेत.

हेमा लेले यांचे शालेय शिक्षण पुण्याच्या रेणुकास्वरूप प्रशालेतून (मुलींच्या भावे स्कूलमधून) झाले. कॉलेजात असताना त्यांनी पुरुषोत्तम करंडक स्पर्धाेत उदय लागू यांच्यासमवेत विजय तेंडुलकरांच्या ‘रात्र’ एकांकिकेमध्ये काम केले होते. त्यानंतर त्यांनी *थिएटर ॲकॅडमी*च्या *तीन पैशांचा तमाशा* आणि *पडघम* या व्यावसायिक नाटकांतही भूमिका केल्या.

कवितांवर आधारित *वेळूचे बन* आणि बालकवितांचा समावेश असलेल्या *चिमणगाणी* या कार्यक्रम निर्मितीच्या हेमा लेले या सूत्रधार असत.

मुलांचे संगोपन केल्यावर आलेले अनुभव हेमा लेले यांनी ‘बागडणाऱ्या गुजगोष्टी’ या पुस्तकातून मांडले आहेत.

सुरभी कल्चरल ॲकॅडमीतर्फे हेमा लेले यांच्या *विचारांच्या निर्झराकाठी* या पुस्तकाचे आणि ई-बुकसह *अरे संस्कार संस्कार* या मालिकेतील १५ पुस्तकांच्या इंग्रजी अनुवादाचे प्रकाशन ज्येष्ठ अभिनेते डॉ. मोहन आगाशे यांच्या हस्ते झाले होते. (२-३-२०१४)

## पुस्तके
* अंतरंग (ललित लेख)
* अरे संस्कार संस्कार (मराठी व इंग्रजी-बालसाहित्य)
* असुर (अनुवादित कथा, मूळ लेखक आनंद नीलकांतन)
* आजच्या मुलांच्या वर्तनसमस्या (वैचारिक)
* आत्मनेपदी (कथा)
* ऐलमा पैलमा (वैचारिक)
* Culturing Capsule (इंग्रजी, बालसाहित्य)
* खरी श्रीमंती (बालसाहित्य)
* गोष्टी गमतीच्या (बालसाहित्य)
* गोष्टी प्राणिमित्रांच्या (बालसाहित्य)
* छोटयांसाठी लोककथा  (बालसाहित्य)
* ३ पुस्तके कुमारांसाठी  (बालसाहित्य) 
* दुसरं आकाश (कवितासंग्रह)
* धाडस जिंकण्याचं! (अनुवादित, मूळ इंग्रजी; डेअर टु विन, लेखक - जॅक कॅनफील्ड, मार्क व्हिक्टर हॅन्सन) 
* नव्या नव्या गोष्टी (बाकसाहित्य)
* प्रिय (कवितासंग्रह)
* बागडणाऱ्या गुजगोष्टी भाग १ व २ (बालसाहित्य)
* माझे 'मी' पण (अनुभवचित्रण)
* मी कोण होणार? (बालसाहित्य)
* मुलांची भन्नाट कल्पनाशक्ती (बालसाहित्य)
* मुलांची भाषा (बालसाहित्य)
* मोठ्यांच वागणं छोट्यांच्या नजरेतून (माहितीपर)
* विचारांच्या निर्झराकाठी (ललित)
* क्षण अस्तित्वाचे (कवितासंग्रह)

## पुरस्कार
* पार्वतीबाई साठे स्मृति पुरस्कार
* रंगसंगीत प्रतिष्ठान आणि श्यामची आई फाउंडेशनचा काव्य-जीवन गौरव पुरस्कार (जून २०१६)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, १९९९-२०००

दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघ फेब्रुवारी ते मार्च दरम्यान २-कसोटी आणि ५-एकदिवसीय सामन्यांसाठी भारत दौऱ्यावर आला होता.

कसोटी मालिका दक्षिण आफ्रिकेने २-० अशी जिंकली तर भारताने एकदिवसीय मालिका ३-२ ने जिंकली.

=संघ=

=दौरा सामना=
### तीन दिवसीयः भारतीय अध्यक्षीय XI वि. दक्षिण आफ्रिकी
=कसोटी मालिका=
### १ली कसोटी
### २री कसोटी
=एकदिवसीय मालिका=
### १ला एकदिवसीय सामना
### २रा एकदिवसीय सामना
### ३रा एकदिवसीय सामना
### ४था एकदिवसीय सामना
### ५वा एकदिवसीय सामना
=संदर्भ आणि नोंदी=

=बाह्य दुवे=
मालिका मुख्यपान - इएसपीएन क्रिकइन्फो

१९९९-२०००
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे भारतीय दौरे
वर्ग:इ.स. २००० मधील खेळ
भारत
वर्ग:भारतीय क्रिकेट
वल्लभपूरची दंतकथा

**वल्लभपूरची दंतकथा** हे बादल सरकार यांनी लिहिलेल्या ‘बोल्लोवपुरेर रूपकथा’ या बंगाली नाटकाचे अमोल पालेकर यांनी केलेले मराठी रूपांतर आहे. 

नावाजलेल्या इंग्रजी आणि हिंदी नाट्यकृती सादर करण्यासाठी प्रसिद्ध असलेल्या‘थिएटर युनिट’ या संस्थेतर्फे रंगमंचावर सादर केलेले 'वल्लभपूरची दंतकथा'

 हे पहिले मराठी नाटक होते. हे नाटक अमोल पालेकर व सत्यदेव दुबे या दोघांनी मिळून दिग्दर्शित केले होते. 
हे नाटक १९६९ साली महाराष्ट्र राज्य नाट्यस्पर्धेत दाखल झाले आणि या नाट्यप्रयोगाला पहिले पारितोषिक मिळाले. दिग्दर्शनाचे पहिले पारितोषिक सत्यदेव दुबे आणि अमोल पालेकर या दोघांना मिळून, आणि वैयक्तिक अभिनयाची पारितोषिके एकनाथ हट्टंगडी व रेखा सबनीस यांना मिळाली.

वर्ग:मराठी नाटकांची यादी
एकनाथ हट्टंगडी

**एकनाथ हट्टंगडी** हे एक कोंकणी नाट्यअभिनेते आहेत. त्यांनी वल्लभपूरची दंतकथा या मराठी नाटकात भूमिका केली. त्या नाटकातल्या त्यांच्या *हालदार*च्या भूमिकेसाठी त्यांना १९६९ सालच्या महाराष्ट्र राज्य नाट्यस्पर्धेत पारितोषिक मिळाले.

## नाटके/चित्रपट
* गहरायी (हिंदी चित्रपट)
* वल्लभपूरची दंतकथा (मराठी नाटक)
* शांतता! कोर्ट चालू आहे (मराठी नाटक)

वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
निळी मार्गिका (मुंबई मेट्रो)

**मार्गिका १** ही मुंबई मेट्रो ह्या मुंबई शहरातील जलद परिवहन प्रणालीची एक मार्गिका आहे. ११.४ किमी लांबीची ही मार्गिका संपूर्णपणे उन्नत स्वरूपाची असून त्यावर एकूण १२ स्थानके आहेत. वर्सोवा ते घाटकोपर दरम्यान धावणारी मार्गिका १ मुंबईच्या पूर्व उपनगरांना पश्चिम उपनगरांसोबत जोडणारा महत्त्वाचा दुवा आहे. ₹४,३२१ कोटी इतका खर्च करून बांधण्यात आलेल्या ह्या मार्गिकेचे उद्घाटन ८ जून २०१४ रोजी करण्यात आले. आजच्या घडील रोज सुमारे २.३ लाख प्रवासी ह्या सेवेचा वापर करतात. मुंबई मेट्रो वन प्रायव्हेट लिमिटेड ही ह्या मार्गिकेची चालक कंपनी आहे.

## स्थानके
मेट्रोच्या ह्या मार्गावर १२ स्थानके असून ती सर्व उन्नत स्वरूपाची आहेत. 

वर्ग:मुंबई मेट्रोमधील मार्गिका
भरतकुमार राऊत

**भारतकुमार राऊत** (६ एप्रिल, १९५३) हे राज्यसभेचे माजी खासदार आहेत.  ते ४ दशकांहून अधिक काळ राज्यसभेत होते. त्यांनी अनेक इंग्लिश आणि स्थानिक वृत्तपत्रांमध्ये तसेच सरकारी आणि खासगी दूरचित्रवाणीवाहिन्यांसाठी देश-विदेशात पत्रकारिता केली आहे.

त्यांनी महाराष्ट्र टाईम्सचे संपादक, टाईम्स ऑफ इंडिया ग्रुपचे सल्लागार आणि लोकमत मिडिया ग्रुपचे संपादकीय दिग्दर्शक म्हणून काम केले आहे.

## सुरुवातीचे जीवन 
राऊत यांचा जन्म महाराष्ट्रातील मध्यमवर्गीय कुटुंबामध्ये झाला. त्यांचे शालेय जीवन मुंबई येथे झाले. राज्यशास्त्र विषयामध्ये पदव्युत्तर शिक्षण घेत असताना त्यांनी वृत्तपत्र पत्रकारितेमध्ये मध्ये काम करण्यास सुरुवात केली. मुंबईमध्ये दूरदर्शन ही सरकारी वाहिनी घोषित झाल्यावर लगेचच त्यांनी दूरचित्रवाणीमध्ये काम करण्याचे ठरविले.

## शिक्षण 
राऊत यांनी मुंबई विद्यापीठामधून एम.ए.चे शिक्षण पूर्ण केलं. त्याचप्रमाणे त्यांनी पुण्याच्या टिळक महाराष्ट्र विद्यापीठामधून पी.एचडी पूर्ण केली.

## कारकीर्द 
त्यांनी मराठी आणि त्यानंतर इंग्लिश वृत्तनिवेदक म्हणून पाच वर्षे काम केले.  दूरदर्शनमध्ये त्यांनी बातम्यांवर आधारित अनेक कार्यक्रम, चर्चासत्रे केले. त्यांनी शेख मुजिबुर रहमान, जागतिक बँकेचे रॉबर्ट मॅकनॅमरा यांसारख्या व्यक्तींच्या मुलाखतीही घेतल्या.

त्यानंतर त्यांनी टाइम्स वृत्तसमूहामध्ये दाखल झाल्यावर त्यांनी महाराष्ट्र टाइम्सचे संपादक म्हणून काम पहिले. ते महाराष्ट्र टाइम्सचे संपादक असताना हे वृत्तपत्र मुंबई महानगरीय भागातील सर्वोच्च खपाचे मराठी दैनिक बनले. राऊत यांनी द पायोनियर या वृत्तपत्राचे निवासी संपादक म्हणून देखील काम पहिले.

१९९६ साली झी टीव्ही नेटवर्कच्या उभारणीमध्ये त्यांची महत्त्वाची भूमिका होती. झी नेटवर्कमध्ये क्रिएटीव्ह डायरेक्टर म्हणून काम करत असताना परदेशात झी नेटवर्कच्या बांधणीसाठी त्यांनी युरोप व अमेरिकेमध्ये बराच प्रवास केला.

ते १९८७-८८ साली मुंबई पत्रकार संघा या मराठी भाषिक पत्रकारांच्या संघटनेचे अध्यक्ष होते.

## पुस्तके  
## पुरस्कार 
वर्ग:इ.स. १९५३ मधील जन्म
वर्ग:महाराष्ट्र टाइम्स
शोण

शोण हा ज्यांनी कर्णाचा सांभाळ केला त्या सूत कुळातील अधिरथ व राधा यांचा पुत्र होता. त्याचे शिक्षण कर्णासोबत हस्तिनापुरात कृपाचार्य यांच्याकडे झाले. द्रोणाचार्यांनी त्यांना युद्धकलेचे शिक्षण देण्याचे नाकारल्याने शोण व कर्ण यांनी स्वतःच युद्धकलेचा सराव सुरू केला. शोणाचे कर्णावर उत्कट प्रेम होते. तो आपल्या अखेरपर्यंत कर्णासोबत राहिला.

वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा
सिरिसिया

**सिरिसिया** भारतीय राज्य बिहार के सीवान जिले के मैरवा उपखण्ड का एक गाँव है। भारत की २०११ की जनगणना के अनुसार यहाँ ३०८ घरों के साथ कूल जनसंख्या २५८६ है। यहाँ का लिंगानुपात १०११ (महिलाओं की संख्या प्रति १००० पुरुष) है।

## भूगोल 
भारत देश के बिहार राज्य के सिवान जिला में एक मैरवा प्रखंड हैं जिसमे ग्रामपंचायत राज बड़का माझा हैं  जिसमे एक सिरिसिया गाव है जिसके तीनो तरफ से सोन नदी बहती हुई घेर रखी हैं लेकिन पुर्बी क्षेत्र सड़क मार्ग सिवान जिला से जोड़ा हैं ! सिरिसिया के तिन भागो में बिभाजित किया गया हैं 
# पूर्वी सिरिसिया 
# पश्चिमी सिरिसिया 
# दक्षिणी सिरिसिया

## भूमिका रूप व्यवस्था 
सिरिसिया में बड़े छोटे बहुत सारे लोग हैं जिसमे से ---

### विदयालय 
### आस्पताल 
There is no hospital, but there is Primary Health Center in the village.&#x5B;*कृपया उद्धरण जोड़ें*&#x5D;

### पंचायत राज 
## संदर्भ 

## बाहरी कड़ियाँ
झिम्बाब्वे क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०००-०१

झिम्बाब्वेचा क्रिकेट संघ ८ नोव्हेंबर ते १४ डिसेंबर २००० दरम्यान भारताच्या दौऱ्यावर आला होता.

२-कसोटी सामन्यांची मालिका भारताने १-० तर ५-एकदिवसीय सामन्याची मालिका ४-१ अशी जिंकली.

=संघ=

=दौरा सामने=
### तीन दिवसीयः राष्ट्रीय क्रिकेट अकादमी XI वि. झिम्बाब्वीयन्स
### तीन दिवसीयः भारतीय अध्यक्षीय XI वि. झिम्बाब्वीयन्स 
=कसोटी मालिका=
### १ली कसोटी
### २री कसोटी
=एकदिवसीय मालिका=
### १ला एकदिवसीय सामना
### २रा एकदिवसीय सामना
### ३रा एकदिवसीय सामना
### ४था एकदिवसीय सामना
### ५वा एकदिवसीय सामना
=संदर्भ आणि नोंदी=

=बाह्यदुवे=
*मालिका मुख्यपान – इएसपीएन क्रिकइन्फो

२०००-०१
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे भारतीय दौरे
वर्ग:इ.स. २००० मधील खेळ
आझाद नगर मेट्रो स्थानक

**आझाद नगर** हे मुंबई मेट्रोच्या निळी मार्गिका १ वरील एक स्थानक आहे. हे स्थानक अंधेरी उपनगराच्या पश्चिम भागात स्थित आहे. ह्या स्थानकाचे उद्घाटन ८ जून २०१४ रोजी झाले.

वर्ग:निळी मार्गिका (मुंबई मेट्रो) स्थानके
अपंगांचे सांस्कृतिक कार्यक्रम

## हम होंगे कामयाब 
## परिचय 
कोल्हापूर शहरात नसीमा हुरजूक‎ यांनी १९८४ साली अपंग विद्यार्थ्यांच्या शारीरिक, मानसिक तसेच सामाजिकदृष्ट्या पुनर्वसनाचे काम करणारी ‘हेल्पर्स ऑफ दि हॅन्डिकॅप्ड’ नावाची संस्था स्थापन केली..

‘हम होंगे कामयाब’ हा सांस्कृतिक कार्यक्रम संस्थेच्या विविध उपक्रमांपैकी एक आहे.

## सुरुवात 
हेल्पर्स ऑफ दि हॅन्डिकॅप्ड या संस्थेचे विश्वस्त देशभ्रतार यांच्या संकल्पनेतून ‘हम होंगे कामयाब’ हा सांस्कृतिक कार्यक्रम महाराष्ट्रातील अनेक ठिकाणी जानेवारी २००१ पासून सुरू झाला.

## माहिती 
‘हम होंगे कामयाब’ हा कार्यक्रम महाराष्ट्रात कोल्हापूर, सांगली, कराड, चिपळूण, महाड, मुंबई, पुणे, संगमनेर आणि अहमदनगर या ठिकाणी तसेच महाराष्ट्राबाहेरील गोवा, हैदराबाद या ठिकाणी झाला आहे. या कार्यक्रमासाठी सुरुवातीच्या काळात ‘अनाम प्रेम’ व ‘स्नेह परिवार’ या संस्थांनी कार्यक्रमात भाग घेणाऱ्या संस्थेच्या अपंग विद्यार्थ्यांना विशेष संधी देऊन प्रोत्साहित केले.

संस्थेच्या विद्यार्थ्यांना पुण्यातील खडकीमधील ‘पॅराप्लेजिक होम’च्या भारतीय सैनिकांनी व्हीलचेअर कशा पद्धतीने कौशल्यपूर्वक व विविध प्रकारे हाताळावी याचे प्रशिक्षण दिले. या प्रशिक्षणाचा उपयोग विद्यार्थ्यांना व्हीलचेअरच्या नृत्यासाठी करता आला.

नृत्य दिग्दर्शनासाठी विद्यार्थ्यांना सागर बगाडे व संस्थेच्या कु. रेखा देसाई यांचे मार्गदर्शन लाभले.

## वैशिष्ट्य 
हम होंगे कामयाब या कार्यक्रमात सहभागी झालेले अपंग कलाकार आपले अपंगत्व न दाखवता त्यांच्यातील कला सादर करतात. या कार्यक्रमात संस्थेचे विद्यार्थी, संस्थेत काम करणारे अन्य लोक आणि सुदृढ विद्यार्थीही उत्स्फूर्तपणे सहभागी होतात. 
या कार्यक्रमात १५ वर्षात १०० हून अधिक विद्यार्थ्यांनी सहभाग नोंदविलेला आहे. या सगळ्या कार्यक्रमामुळे त्याच्यामध्ये बदल घडून येतो .

## घटक 
हम होंगे कामयाब या कार्यक्रमाचा आकर्षणबिंदू म्हणजेच व्हीलचेअर नृत्य. या सांस्कृतिक कार्यक्रमातील विविध सादरीकरणे पुढीलप्रमाणे आहेत.
* भारतीय संगीताधारित नृत्य 
* पाश्चात्य संगीताधारित नृत्य
* गायन
* वादन
* मूकनाट्य
* समाजप्रबोधनपर संदेश देणारे नृत्याविष्कार, इत्यादी.

## उद्दिष्ट
हम होंगे कामयाब या सांस्कृतिक कार्यक्रमामुळे सहभागी कलाकारांचे मानसिक पुनर्वसन होते तसेच त्यांचा आत्माविश्वाश वाढण्यास मदत होते.
या उपक्रमामुळे कार्यक्रम पाहणाऱ्या मानसिक दृष्ट्या खचलेल्या व्यक्तींनाही जगण्याची एक नवी उमेद मिळते असा अनुभव आला आहे.

वर्ग:अपंग
वर्ग:मनोरंजन
वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
झिम्बाब्वे क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, १९९२-९३

झिम्बाब्वे क्रिकेट संघाने मार्च १९९३ दरम्यान एक कसोटी सामना आणि तीन आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळण्यासाठी भारताचा दौरा केला. द्विपक्षीय मालिका खेळण्यासाठी झिम्बाब्वेचा हा पहिला भारत दौरा होता. एकमेव कसोटी सह आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका देखील भारताने ३-० ने जिंकली. 

## कसोटी मालिका
### एकमेव कसोटी
## आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका 
### १ला सामना 
### २रा सामना 
### ३रा सामना 
= संदर्भ आणि नोंदी =

= बाह्यदुवे =
* मालिका मुख्यपान – इएसपीएन क्रिकइन्फो

वर्ग:इ.स. १९९३ मधील क्रिकेट
वर्ग:झिम्बाब्वे क्रिकेट संघाचे भारत दौरे
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे भारतीय दौरे
महाराष्ट्र एज्युकेशन सोसायटी

## स्थापना 
**महाराष्ट्र एज्युकेशन सोसायटी** (एमईएस) ही पुण्यातील बालवर्गापासून ते पदव्युत्तरपर्यंतचे शिक्षण देणारी एक संस्था आहे. या संस्थेची सुरुवात इ.स. १८६० साली, महागावकर इंग्लिश स्कूल, पूना या पासून झाली. नारो रामचंद्र उर्फ नाना महागावकर यांची ही शाळा होती. त्यानंतर ही शाळा श्री.बापू भाजेकर ह्यांच्याकडून १८७४ साली वामन प्रभाकर भावे, वासुदेव बळवंत फडके आणि लक्ष्मण नरहर इंदापूरकर ह्यांच्याकडे हस्तांतरित झाली. त्यावेळी तिचे नाव पूना नेटिव इन्स्टिट्यूशन असे होते. महान क्रांतिकारक वासुदेव बळवंत फडके हे संस्थेचे पहिले सचिव आणि खजिनदार होते. पूना नेटिव इन्स्टिट्यूशनने महाराष्ट्र कॉलेजची स्थापना इ.स.१८९६ साली केली होती परंतु ब्रिटीशांच्या रोषामुळे ते इ.स.१८९९ मध्ये बंद करावे लागले.

## नामांतर 
*पूना नेटिव्ह इन्स्टिट्यूशन*चे रूपांतर पुढे  इ.स.१९२२ साली महाराष्ट्र एज्युकेशन सोसायटीमध्ये झाले. ही संस्था पुण्यात मुलांचे भावे स्कूल, मुलींचे भावे स्कूल (रेणुका स्वरूप मेमोरिअल हायस्कूल), बालशिक्षण मंदिर, इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेन्ट, आणि एमईएस कॉलेज ऊर्फ आबासाहेब गरवारे आर्ट्‌स-सायन्स कॉलेज आणि गरवारे कॉमर्स कॉलेज चालवते.

महाराष्ट्र एज्युकेशन सोसायटीच्या पुण्याव्यतिरिक्त अहमदनगर, कळंबोली, पनवेल, बारामती, बेलापूर, रत्‍नागिरी, सासवड, शिरवळ आदी गावांमध्ये शाळा आहेत.

महाराष्ट्र एज्युकेशन सोसायटीच्या १६० व्या वर्षाच्या पूर्तीनिमित्त प्रकाशित झालेल्या 'ध्यासपंथे चालता' या इतिहास-ग्रंथाचे प्रकाशन फेब्रुवारी २०२२ मध्ये भारताचे उपराष्ट्रपती मा.श्री.वेंकैया नायडू यांच्या हस्ते दिल्ली येथे करण्यात आले. डॉ.केतकी मोडक या त्याच्या लेखिका आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:पुण्यातील शैक्षणिक संस्था
ना.शं. जमदग्नी

**ना.शं.** ऊर्फ **नानासाहेब जमदग्नी** (१९१७ - ) हे पुण्यातील महाराष्ट्र एज्युकेशन सोसायटीच्या एमईएस कॉलेजचे प्राचार्य होते. मूळचे कुरुंदवाडचे असलेले जमदग्नी एमईएस कॉलेजचा विकास केला.

त्यांनी १९४६ पासून ते १९७८ पर्यंत या संस्थेत नोकरी केली. ते प्रथम भावे स्कूलमध्ये इंग्लिश विषयाचे शिक्षक म्हणून रुजू झाले. नंतर एमईएस कॉलेजात प्राध्यापक आणि नंतर १९६२ ते १९७७ या काळात प्राचार्य म्हणून त्यांनी काम केले. १९७८ पर्यंत ते संस्थेचे कार्यवाह होते.  

कॉलेजच्या रौप्यमहोत्सवी वर्षात उद्योगपती डॉ. एस.बी. गोगटे यांच्यासारख्या सहकार्यांच्या मदतीने जमदग्नींनी आबासाहेब गरवारे यांच्याकडून लाखो रुपयांची देणगी मिळवली व महाविद्यालयाचे नाव *आबासाहेब गरवारे कॉलेज* केले.

त्यांनी गोंदवलेकर महाराज यांच्या १२ महिन्यांच्या ३६५ प्रश्नोत्तरांसह अनेक इंग्लिश ग्रंथांचे संपादन केले आहे.

वर्ग:इ.स. १९१७ मधील जन्म
वर्ग:मराठी शिक्षणतज्ज्ञ
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हेल्पर्स ऑफ दि हॅन्डिकॅप्ड (कोल्हापूर)

**हेल्पर्स ऑफ दि हॅ्न्डिकॅप्ड** ही कोल्हापूर शहरात स्थापन झालेली एक स्वयंसेवी संस्था आहे. मुख्य उद्देश म्हणजे  
 
## स्थापना 
अपंगांच्या सर्वांगीण पुनर्वसन कार्यासाठी १९८४ साली कोल्हापूरमध्ये ‘हेल्पर्स ऑफ दि हॅ्न्डिकॅप्ड’ या स्वयंसेवी संस्थेची स्थापना झाली. या संस्थेच्या संस्थापिका-अध्यक्षा डॉ. नसीमा मोहम्मद अमीन हुरजूक यांना वयाच्या १६व्या वर्षी पराकोटीचे शारीरिक अपंगत्व आले. जिद्दीने आणि घरच्यांच्या सहकार्याने त्यांनी स्वतःचे आयुष्य पुन्हा उभे केले. दोन्ही पायांना पोलिओ असलेल्या तसेच कोल्हापुरातील प्रसिद्ध गायिका रजनी करकरे-देशपांडे या व्यक्तीशी नसीमा यांची मैत्री झाली.  त्यांचे गुरू बाबूकाका दिवाण याच्या प्रेरणेने अपंगांच्या पुनर्वसनासाठी दोघी कार्यरत झाल्या. या कार्यात त्यांना मनोहर देशभ्रतार तसेच पी.डी. देशपांडे यांसारखे काही सहकारी, हितचिंतक व देणगीदारही मिळाले.

## संस्थेची उद्दिष्टे 
* अपंगाचे शारीरिक, मानसिक, शैक्षणिक, आर्थिक, वैवाहिक आदि सर्वांगीण पुनर्वसन करणे. 
* त्यासाठी आवश्यक सोयी, सुविधा उपलब्ध करून देणे, जनजागृती करणे. 
* अपंगांना स्वावलंबी व समाजासाठी उपयुक्त घटक बनवून सक्षम बनवणे हे संस्थेचे ध्येय आहे. 

## कार्यविस्तार 
* सुरुवातीला कोल्हापुरातच संस्थेत येणाऱ्या अपंगांच्या अडचणी समजून घेऊन त्यांना वैद्यकीय मदत, कृत्रिम साधने मिळवून देणे अशा स्वरूपाचे काम सुरू झाले.    
* ‘घरोंदा वसतिगृह तथा पुनर्वसन केंद्र’ -  हे  उंचगाव पूर्व, ता.करवीर, जि.कोल्हापूर येथे कोल्हापूरपासून ९ किमी अंतरावर आहे. इथे अपंगांना स्वावलंबी होता येईल अशा आवश्यक सुविधांचा विचार केला गेला आहे.    
* शेजारीच संस्थेची ‘समर्थ विद्यामंदिर’ (बालवाडी ते ८वी) व ‘समर्थ विद्यालय’ (९वी व १०वी) शाळा आहेत. अपंग-सुदृढ यांना एकत्र शिक्षण देणाऱ्या या शाळेत समाजातील सर्व स्तरातील विद्यार्थी शिक्षण घेतात.    
* संस्थेचे ‘अपंगार्थ व्यवसाय प्रशिक्षण केंद्र’, व्यावसायिक प्रशिक्षण केंद्र, उंचगाव, कोल्हापूर येथे आहे. येथे सर्व प्रकारची कृत्रिम साधने आणि शाळा व ऑफिससाठी लागणारे फर्निचर बनविले जाते.
* ‘स्वप्ननगरी’ - गाव-मोरे, पो.वाडोस, ता.कुडाळ, जि.सिंधुदुर्ग येथे शिक्षणापासून वंचित राहिलेल्या वा बौद्धिक अक्षमतेमुळे शिक्षण पूर्ण करू न शकलेल्या तसेच रोजगाराची आवश्यकता असणाऱ्या अपंगांच्या सक्षमीकरणासाठी व्यावसायिक पुनर्वसन केंद्र चालू आहे. येथेच ‘लाजवाब काजू प्रक्रिया प्रशिक्षण केंद्रही’ आहे. १००हून अधिक अपंग व्यक्तींना इथे रोजगार उपलब्ध करून देण्यात आला आहे.
* संस्था मुख्यालयात येणाऱ्या लाभार्थ्यांची मोफत नोंदणी होते. त्यानंतर आवश्यकतेनुसार त्यांना मदत केली जाते. २०१५ सालापर्यंत संस्थेने २५,०१९ लाभार्थ्यांना साहाय्य पुरविले आहे.

## हे सुद्धा पहा
* समर्थ विद्यामंदिर आणि विद्यालय, उंचगाव (कोल्हापूर)
* अपंग व्यवसाय प्रशिक्षण, कदमवाडी (कोल्हापूर)
* नसीमा हुरजूक
* रजनी करकरे देशपांडे

## बाह्य दुवे
# संस्थेचे अधिकृत संकेतस्थळ 

## संदर्भ
वर्ग:संस्था
वर्ग:कोल्हापूर
वर्ग:अपंग
वर्ग:कोल्हापूर जिल्ह्यातील स्वयंसेवी संस्था
माधव नामजोशी

डॉ. **माधव नामजोशी** (१९४८ - ३० मे, २०१६) हे पुण्यातील एक होमिओपॅथी डॉक्टर होते. गरजू रुग्णांची ते विनामूल्य तपासणी करत असत. 

## शैक्षणिक कार्य
यांना वनस्पतिशास्त्र या विषयाची विशेष आवड होती. पुण्यातील मॉडर्न हायस्कूल आणि कोलेज चालवणाऱ्या प्रोगेसिव्ह एज्युकेशन सोसायटीच्या नियामक मंडळाचे ते शेवटची तीस वर्षे सदस्य, व बावीस वर्षे उपकार्याध्यक्ष होते.

सोसायटीची इंग्रजी माध्यमाची शाळा सुरू करण्यात त्यांचा महत्त्वाचा वाटा होता. *मॉडर्न सेंटर फॉर इन्फर्मेशन टेक्नोलॉजी अँड रिसर्च* ही संस्था उभारण्यातही त्यांचे मोलाचे योगदान होते. 

त्यांच्या पत्‍नी कल्याणी नामजोशी या पी.ई. सोसायटीच्या उपाध्यक्ष आहेत.

वर्ग:इ.स. १९४८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
एल्डा एमा अँडरसन

**एल्डा एमा अँडरसन** (५ ऑक्टोबर, इ.स. १८९९:ग्रीन लेक, विस्कॉन्सिन, अमेरिका - १२ एप्रिल, इ.स. १९६१:ओक रिज, टेनेसी, अमेरिका) या एक अमेरिकन गणितज्ञ होत्या.

## शिक्षण
१९२२मध्ये त्यांनी रिपन कॉलेजातून बॅचलर ऑफ आर्ट्‌स (AB)ची पदवी घsतली. विस्कॉन्सिन विद्यापीठातून त्या १९२४ साली मास्टर ऑफ आर्ट्‌स (AM) झाल्या.

## अध्यापन
१९२४ ते १९२७ या कालावधीसाठी अँडरसन आयोवाच्या एका महाविद्यालयात प्राध्यापकपदी रुजू झाल्या. त्यानंतर त्यांची पदार्थविज्ञान, रसायनशास्त्र आणि गणित विभागांच्या डीनपदी नियुक्ती झाली. १९२९ साली त्या मिलवॉकी-डाउनर कॉलेजात पदार्थविज्ञान विभागाच्या प्राध्यापक होऊन १९३४ मध्ये त्या विभागप्रमुख झाल्या.

१९४१ साली पीएच.डी. झाल्यावर एल्डा अँडरसन प्रिन्स्टन विद्यापीठात सायंटिफिक रिसर्च आणि डेव्हलपमेन्टच्या कार्यालयात नोकरी करू लागल्या. येथेच त्यांनी मॅनहॅटन प्रोजेक्टचे काम केले.

## प्रयोगशाळेत संशोधन
अँडरसन १९४३ साली लॉस अलामॉस प्रयोगशाळेत दाखल झाल्या. तेथे दिवसात १६ तास काम करून त्यांनी सायक्लोट्रॉनने तयार झालेल्या अणुतर कणांची आकारमाने मापली. त्याच प्रयोगशाळेत त्यानी शुद्ध युरेनियम-२३५चा जगातला पहिला नमुना बनवला. त्या प्रयोगशाळेच्या एका वसतिगृहात रहायच्या त्या काळी स्त्रिया घालत नसत असे चौकटी-चौकटीचे शर्ट आणि जीन्स सारख्या वेशभूषाही करायच्या.

## आरोग्य-विज्ञानासाठी काम
दुसऱ्या महायुद्धानंतर म्हणजे १९४७ साली अँडरसन मिलवॉकी-डाउनर कॉलेजात परतल्या. १९४९मध्ये त्यांनी आरोग्यविज्ञानात काम करायला सुरुवात केली. टेनेसीमधील ओक रिज राष्ट्रीय प्रयोगशाळेच्या आरोग्यविज्ञान शाखेत त्यानीने किरणोत्सर्गाचे आरोग्यावर दुष्परिणाम या विषयावर संशोधन केले आणि अभ्यासक्रमात आरोग्यविज्ञान हा विषय आणला.

## जागतिक स्तरावर कार्य
अँडरसननी १९५५ साली स्टॉकहोममध्ये, १९५७ साली बेल्जियममध्ये आणि १९५८ मध्ये मुंबईत ह्या विषयाच्या प्रशिक्षणाची सोय केली. त्यानी *हेल्थ फिजिक्स सोसायटी* ही संस्था स्थापन केली आणि १९५९ साली त्याचे अध्यक्षपद स्वीकारले.

## निधन
१९५६ साली ॲन्डरसनला ल्युकेमिया आणि ब्रेस्ट कॅन्सरने ग्रासले. तिच्या १९६१ सालच्या निधनानंतरही तिच्या नावाच्या पुरस्कार प्रदान कार्यक्रमात दर वर्षी तिचा सन्मानाने उल्लेख होतो.

वर्ग:रसायनशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १८९९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६१ मधील मृत्यू
गोविंद विष्णू जोशी

प्रा. **गोविंद विष्णू जोशी** (१९२५ - १९८२) हे एक मराठी वनस्पतीतज्ज्ञ होते. त्यांनी वनस्पतीशास्त्रात मुंबईच्या विज्ञान संस्थेतून पीएच.डी. मिळवली अणि मुंबईच्याच विल्सन महाविद्यालयात १७ वर्षे अध्यापन केले. 

त्यांनी सन १९५९ ते १९६१ या काळात अमेरिकेतील नॅशनल अ‍ॅकॅडमी ऑफ सायन्सेसचे फेलो म्हणून कॅलिफोर्निया विद्यापीठात *क्षारांचा वनस्पतींच्या शारीरिक क्रियांवर परिणाम* या विषयावर संशोधन केले. 

१९६७ साली ते कोल्हापूरच्या शिवाजी विद्यापीठात वनस्पतीशास्त्र विभागप्रमुख म्हणून रुजू झाले. त्यांनी तेथे अद्ययावत प्रयोगशाळा स्थापन केली.

खारफुटी, क्षारयुक्त जमिनीतील झाडे, लवणयुक्त शेतावरील धान्य, क्षारतेचे आणि क्षारांचे प्रकाश संश्लेषणावर व वनस्पती श्वसनावर होणारे परिणाम, या विषयांत प्रा. जोशी यांचे पन्नासवर शोधनिबंध प्रसिद्ध झाले असून जागतिक संशोधनकार्यात त्यांचा संदर्भ दिला जातो. 

शेती करताना मोठ्या प्रमाणावर खतांचा वापर झाल्यामुळे होणाऱ्या कृषी उत्पादनावरच्या दुष्परिणामांचा जोशींनी अभ्यास केला आणि ते दूर करण्याचे उपाय सुचवले.

जोशी हे इंडियन सोसायटी ऑफ प्लांट फिजिओलॉजिस्ट या संस्थेचे अध्यक्ष होते. आणि त्या संस्थेच्या नियतकालिकाचे प्रमुख संपादक होते. त्यांनी अनेक विद्यापीठांच्या आणि शासनाच्या समित्यांवर काम केले. 

## पुरस्कार आणि सन्मान
* डॉ. गोविंद विष्णू जोशी यांना सर्वोत्कृष्ट प्लांट फिजिओलॉजिस्ट म्हणून प्रा. जे.जे. चिनॉय सुवर्णपदकाचा मान मिळाला होता. 
* १९८० साली मराठी विज्ञान परिषदेने त्यांचा सन्मान केला होता.

## संदर्भग्रंथ
* In Memoriam : Govind Vishnu Joshi [1984] लेखक - H.J. Teas

वर्ग:भारतीय वनस्पतीशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख