open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
इलेक्ट्रॉनव्होल्ट

varies only with the frequency of the photon, related by speed of light constant. This contrasts with a massive particle of which the energy depends on its velocity and rest mass.]]

**इलेक्ट्रॉनव्होल्ट**(चिन्ह: **eV**) हे ऊर्जेचे एकक आहे. एका इलेक्ट्रॉनने एक व्होल्टचे विभवांतर पार केले असता त्याच्या ऊर्जेत होणारा बदल म्हणजे एक इलेक्ट्रॉनव्होल्ट होय. म्हणून १ व्होल्टला (१ ज्यूल प्रती कूलोंब) इलेक्ट्रॉनच्या विद्युतभाराने (१.६०२१७६६२०८(९८)×१०−१९ C) गुणले असता मिळणारी संख्या म्हणजे १ इलेक्ट्रॉनव्होल्ट.
: **१ eV = १.६०२१७६६२०८(९८)×१०−१९ ज्यूल**

इलेक्ट्रॉनव्होल्ट हे ऊर्जेचे एसआय एकक नाही. सामान्यत: या एककाचा वापर मेट्रिक उपसर्गांसोबत केला जातो. उदा., मिली-, किलो-, मेगा-, गिगा-, टेरा-, पेटा-, एक्झा- इत्यादी (अनुक्रमे meV, keV, MeV, GeV, TeV, PeV आणि EeV).

## संदर्भ 
वर्ग:मापनाची एकके
वर्ग:विजाणूशास्त्र
बालकथा-कविता कोश

सदर कोश लहान मुलांसाठी असलेले निर्माण केलेल्या साहित्याचा कोश होय. सभोवतालच्या सृष्टीविषयी, घटनांविषयी मुलांचे कुतूहल जागे व्हावे, त्यांच्यातील उपजत कल्पकतेला अधिक वाव मिळावा, त्यांच्या भावविश्वातल्या भावना व घडामोडी व्यक्त होण्यास संधी मिळावी यासाठी बाल साहित्य कोशाची निर्मिती केली जाते.

## सद्य बालकथा-कविता कोश
* गोष्टींचे घर - (बालकुमार कथा कोश - ३ खंड)
* कवितांचा गाव - (बालकविता कोश - २ खंड)
संपादन : डॉ. विजया वाड आणि डॉ. निशिगंधा वाड ५ खंडाची एकूण पृष्ठं : १४००
वर्ग: कोश साहित्य
वर्ग:बालसाहित्य
लिबिया राष्ट्रीय फुटबॉल संघ

**लिबिया राष्ट्रीय फुटबॉल संघ** (फिफा संकेत: LBY) हा आफ्रिकेतील लिबिया देशाचा राष्ट्रीय पुरुष फुटबॉल संघ आहे. आफ्रिकेमधील सी.ए.एफ.चा सदस्य असलेला लिबिया सध्या फिफाच्या जागतिक क्रमवारीमध्ये ९३व्या स्थानावर आहे. आजवर लिबिया एकाही फिफा विश्वचषक अथवा आफ्रिकन देशांचा चषक स्पर्धांसाठी पात्र ठरलेला नाही.

## बाह्य दुवे
*फिफावरील माहिती 

फुटबॉल
वर्ग:आफ्रिकेमधील राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
मोरोक्को राष्ट्रीय फुटबॉल संघ

**मोरोक्को राष्ट्रीय फुटबॉल संघ** (फिफा संकेत: MAR) हा पश्चिम आफ्रिकामधील मोरोक्को देशाचा राष्ट्रीय पुरुष फुटबॉल संघ आहे. आफ्रिकेमधील सी.ए.एफ.चा सदस्य असलेला मोरोक्को सध्या फिफाच्या जागतिक क्रमवारीमध्ये ५३व्या स्थानावर आहे. मोरोक्को १९७० फिफा विश्वचषक स्पर्धेसाठी पहिल्यांदा पात्र ठरला. त्यानंतर मोरोक्को अजून तीनदा विश्वचषक स्पर्धेत खेळला. हा देश १७६ च्या आफ्रिकन देशांचा चषक स्पर्धेचा विजेता होता.

## बाह्य दुवे 
* फिफावरील माहिती 

फुटबॉल
वर्ग:आफ्रिकेमधील राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
डब्ल्यू.एम. केक वेधशाळा

'''''' दोन दुर्बिणींची खगोलीय वेधशाळा आहे. ती युनायटेड स्टेट्सच्या हवाई या राज्यातील मौना किया पर्वताच्या शिखराजवळ ४,१४५ मी (१३,६०० फूट) उंचीवर आहे. दोन्ही दुर्बिणींमध्ये १० मी (३३ फूट) व्यासाचे मुख्य आरसे आहेत, जे सध्या जगातील वापरात असलेल्या दुर्बिणींपैकी सर्वात मोठे आहेत. उत्कृष्ट स्थळ, भव्य आरसे आणि नाविन्यपूर्ण उपकरणांमुळे ही वेधशाळा पृथ्वीवरील शास्त्रीयदृष्ट्या सर्वात उत्पादनशील वेधशाळा आहे.

.

## संदर्भ 
वर्ग:वेधशाळा
वर्ग:हवाई
आयएनएस तारागिरी

**आय.एन.एस. तारागिरी** (F41) ही भारतीय आरमाराची निलगिरी प्रकारची फ्रिगेट होती. ही नौका १६ मे, इ.स. १९८० ते २७ जून, इ.स. २०१३ अशी ३३ वर्षे भारताच्या आरमारी सेवेत होती. निलगिरी प्रकारची ही सगळ्यात शेवटची फ्रिगेट असून याच्यावर हेलिकॉप्टर उतरण्याची सोय करण्यात आली होती. तारागिरीवरून मानवविरहीत टेहळणी विमाने चालवली जात असत.

वर्ग:निलगिरी प्रकारच्या फ्रिगेटा
पोप युजीन दुसरा

**पोप युजीन दुसरा** (; ?? - २७ ऑगस्ट, इ.स. ८२७) हा ११ मे, इ.स. ८२४ ते मृत्यूपर्यंत पोप होता.

## हे सुद्धा पहा
*पोपांची यादी

वर्ग:इ.स. ८२७ मधील मृत्यू
युजीन ०२
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कुंवर सिंग नेगी

**कुंवर सिंग नेगी** (इ.स. १९२७ - २० मार्च, इ.स. २०१४) एक भारतीय ब्रेल संपादक आणि सामाजिक कार्यकर्ते होते. त्यानी तीनशेहुन अधिक ब्रेल मध्ये पुस्तके लिप्यंतरित केली आहेत. त्याची प्रमुख कामे *भगवान बुद्ध का उपदेश* आणि *हजरत मोहम्मद की वाणी* ही गौतम बुद्ध आणि मोहम्मद पैगंबरच्या शिकवणी बद्दल आहेत. त्याना १९८१ मध्ये पद्मश्री आणि नंतर १९९० मध्ये पद्मभूषण भारतीय नागरी पुरस्कार जाहीर करण्यात आले.

वर्ग:भारतीय समाजसेवक
वर्ग:ब्रेल लिप्यंतरकार
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डॅनियेल स्टर्न

**डॅनियेल जेकब स्टर्न** (२८ ऑगस्ट, इ.स. १९५७:बेथेस्डा, मेरिलॅंड, अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने - ) हा अमेरिकन चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी अभिनेता आहे. याने होम अलोन, ब्रेकिंग अवे, सिटी स्लिकर्स, इ. चित्रपटांतून भूमिका केल्या आहेत.

स्टर्न शिल्पकार असून तो काश्याच्या मूर्ती आणि इतर शिल्पे घडवतो.

वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेते
वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म
हरीश कापडिया

हरीश कपाडिया (जन्म ११ जुलै १९४५) हे एक प्रतिष्ठित हिमालय पर्वतारोही, लेखक आणि भारतातील हिमालय जर्नलचे दीर्घ-काळ संपादक आहेत. यांचा जन्म मुंबई, भारत येथे झाला होता. त्यांनी इंग्लिशमध्ये गिर्यारोहणाबद्दल अनेक पुस्तके लिहिली आहेत. त्यांना रॉयल जियोग्राफिक सोसायटीचे पॅट्रन्स पदक देण्यात आले आहे. तसेच भारतीय राष्ट्रपतींनी अ‍ॅडव्हेंचरसाठीचा लाइफ टाइम अचिव्हमेंट अवॉर्ड आणि किंग अल्बर्ट आय मेमोरियल फाउंडेशनतर्फे किंग अल्बर्ट माउंटन पुरस्कार प्रदान करण्यात आला आहे. भारतीय हिमालयावर त्यांनी असंख्य पुस्तके आणि लेख लिहिले आहेत. 

## जीवनचरित्र
त्यांनी मुंबईभोवतालच्या पश्चिम घाटामधील रेंजमध्ये चढाई व ट्रेकिंगला सुरुवात केली. त्यांची हिमालयातली पहिली भेट ही जवळपास ४० वर्षांपूर्वीच झाली होती. हिमालयाच्या चढाईसाठी त्यांचे मुख्य योगदान म्हणजे अज्ञात क्षेत्रे शोधणे आणि बहुतेक अज्ञात क्षेत्रांसाठी् चढण्याची शक्यता तयार करणे  हे आहे त्याच्या प्रमुख चढाईंमध्ये देवटोली (७७८८ मीटर), बांदरपंच वेस्ट (६,१०२ मीटर), परिलुंगबी (६,१६६ मीटर) आणि लुंगसेर कांगरी (6,666 मीटर ),  डाखमधील रूपशुची  या सर्वोच्च शिखरांचा उल्लेख येतो. त्यांनी आठ आंतरराष्ट्रीय संयुक्त मोहिमेचे नेतृत्व केले.

## संदर्भ
वर्ग:भारतीय गिर्यारोहक
वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म
लॉकहीड कॉर्पोरेशन

**लॉकहीड कॉर्पोरेशन** अमेरिकेतील विमाने आणि अंतराळवाहने तयार करणारी कंपनी होती. १९९३मध्ये मार्टिन मॅरियेटा कंपनीशी एकत्रीकरण झाल्यावर ही लॉकहीड मार्टिनचा भाग झाली. या कंपनीचे मुख्यालय कॅलिफोर्नियातील बरबँक शहरात होते.

या कंपनीची स्थापना १९१२मध्ये ॲलन आणि माल्कम लॉकहीड या दोन भावांनी *आल्को हायड्रो-एरप्लेन कंपनी* या नावाने केली होती.

दुसऱ्या महायुद्धाच्या सुमारास व नंतर लॉकहीड कॉर्पोरेशनने अमेरिका तसेच दोस्त राष्ट्रांना शेकडो प्रकारची लाखो विमाने पुरवली.

विमानांशिवाय लॉकहीड कॉर्पोरेशन अंतराळयाने तसेच त्यासाठीच्या प्रणाली तयार करायची.

वर्ग:अमेरिकेमधील कंपन्या
वर्ग:विमान उत्पादक कंपन्या
झेरॉक्स कॉर्पोरेशन

**झेरॉक्स कॉर्पोरेशन** अमेरिकेच्या नॉरवॉक शहरात मुख्यालय असलेली बहुराष्ट्रीय कंपनी आहे. ही कंपनी दस्तावेजांशी निगडीत तंत्रज्ञान तसेच सेवा पुरवते.

या कंपनीच्या कॅलिफोर्नियामधील पॅलो आल्टो शहरातील पॅलो आल्टो रिसर्च सेंटर (झेरॉक्स पार्क) या केन्द्राने संगणक व विजाणुशास्त्रातील अनेक महत्त्वाचे शोध लावले तसेच उपकरणे तयार केली. यात माउस, जी.यु.आय. तसेच इथरनेटचा समावेश आहे.

वर्ग:अमेरिकेमधील कंपन्या
सुनीलतारा

**सुनीलतारा** म्हणजे संत ज्ञानेश्वरांनी त्यांच्या वाङ्‌मयामध्ये वर्णन केलेला नीलबिंदू. हा नीलबिंदू म्हणजे योगमार्गावरील देदीप्यमान असा ध्रुवताराच गणला गेला आहे. त्याला योगी ज्ञानदेवांनी सुनीलतारा म्हणले आहे. या ताऱ्याचे महत्त्व ज्ञानदेवांनी ३३ ओव्यांमधून सांगितले आहे. या *ज्ञानदेव तेहतिशी* म्हणून प्रसिद्ध असलेल्या ओव्यांचा अर्थ सांगणारे व त्यावर भाष्य करणारे सुनीलतारा नावाचे पुस्तक डॉ. मानसी कणेकर यांनी लिहिले आहे. या पुस्तकात अतींद्रिय अनुभवांच्या स्वर्गलोकातील दिव्य, गूढ प्रवासाचे चित्रण आहे. 

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
एम.जी.के. मेनन

**मंबिल्लिकलातिल गोविंद कुमार मेनन** तथा **एम.जी.के. मेनन** (२८ ऑगस्ट, इ.स. १९२८:मंगळूरु, कर्नाटक, भारत - ) हे भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ आहेत. त्यांनी वैश्विक किरणांचा उपयोग करून मूलभूत कणांवर टाटा मूलभूत संशोधन संस्थेमध्ये संशोधन केले.
विज्ञान मुत्सद्दी एम.जी.के मेनन यांचे 22 नोव्हेंबर 2016 रोजी वयाच्या 88 व्या वर्षी निधन झाले. त्यांचे पूर्ण नाव माबिलिकलाथिल गोविंद कुमार मेनन होय.  त्यांना 1961 मध्ये पद्मश्री, 1968 मध्ये पद्मभूषण,  1985 मध्ये पद्मविभूषण हे तिने पद्म पुरस्कार प्राप्त झाले. १९६०चा शांतीस्वरूप भटनागर पुरस्कार मिळाला.

## जीवन 
होमी बाबा यांच्या आग्रहास्तव 1955 मध्ये ते टाटा वेळी ही मूलभूत संशोधन संस्थेत दाखल झाले. त्यावेळी संस्था नुकतीच बेंगलोरहून मुंबई हलवली होती. 1966 मध्ये विमान अपघातात भाभा यांचा दुर्दैवी मृत्यू झाला तेव्हा टाटा मूलभूत संस्थेच्या संचालकपदी जेआरडी टाटांनी नेमणूक केली.
त्यावेळी ते ३८ वर्षाचे होते. 1975 पर्यंत मेनन या संस्थेचे संचालक राहिले.  या संस्थेत असतानाच  थोर संशोधक सी. व्ही. रामन यांनी मेनन यांना रामन ट्रस्टवर नेमले होते. त्यामुळे रामन यांच्या निधनानंतर राम रिसर्च या संस्थाची जबाबदारीही त्यांच्या खांद्यावर पडली.  
दोन दशकाहून अधिक कालावधीत त्यांनी भारताच्या विज्ञान व तंत्रज्ञान धोरण निर्मिती महत्त्वाची भूमिका बजावली. विक्रम साराभाई यांच्या निधनानंतर तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांच्या आग्रहास्तव भारतीय अवकाश संशोधन संस्थेचे अध्यक्ष म्हणून त्यांनी 1972 मध्ये नऊ महिने काम केले. 
1974 मध्ये संरक्षण मंत्र्यांची वैज्ञानिक सल्लागार म्हणून त्यांनी काम केले. 1974 ते 1978 या काळात ते संरक्षण संशोधन व विकास संस्थेचे महासंचालक म्हणून कार्यरत होते. १९७८ मध्ये  केंद्र सरकारच्या विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विभागाचे सचिव आणि 1980 मध्ये पर्यावरण विभागाचे सचिव म्हणून त्यांनी नियुक्त करण्यात आली.
## पद 
1982 ते 1989 या कालावधीत नियोजन आयोगाचे सदस्य होते. तर 1980 ते 1989 या कालावधीत ते पंतप्रधानांचे वैज्ञानिक सल्लागार राहिले. 1989 ते 1990 दरम्यान मेनन यांनी वैज्ञानिक व औद्योगिक संशोधन परिषदेचे उपाध्यक्ष म्हणून काम पाहिले. सरकारच्या मंत्रिमंडळात 1989 मध्ये त्यांनी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान शिक्षण खात्याचे राज्यमंत्री पद भूषवले. 1990 ते 1996 या कालावधीत राज्यसभेचे खासदारही होते.

## पुरस्कार 
मेनन १९७२मध्ये काही काळ इस्रोचे चेरमन होते. त्यांना पद्मश्री, पद्मभूषण आणि पद्मविभूषण पुरस्कार दिले गेले.

वर्ग:भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
देव मामलेदार

**देव मामलेदार** तथा **यशवंत महादेव भोसेकर** (१३ सप्टेंबर, १८१५ : भोसे, पंढरपूर - २७ डिसेंबर, १८८७ : नाशिक) हे एक हिंदू संत होते.

इवलेसे|यशवंत महादेव भोसेकर उर्फ देव मामलेदार.jpg

इ.स. १८२९ ते इ.स. १८७२ अशी ४३ वर्षे ते महसूल खात्यात नोकरी करत होते. खात्यात बढती मिळाल्यानंतर त्यांनी येवला, चाळीसगाव, एरंडोल, अमळनेर, शहादा, धुळे, शिंदखेडा व शेवटी सटाणा येथे मामलेदार म्हणून काम पाहिले. सटाणा येथूनच ते निवृत्त झाले.

## कार्य 
स्वातंत्र्यपूर्व काळात १८७०-७१ दरम्यान नाशिक जिल्ह्यातील बागलाण तालुक्यात भीषण दुष्काळ पडला. त्यावेळेस तेथे मामलेदार असलेले यशवंतराव भोसेकर यांनी सरकारी खजिन्यातून एक लाख २७ हजार रुपये नागरिकांना वाटले,व जेव्हा हे वरील इंग्रज अधिकाऱ्याला कळाले तेव्हा ते खजिन्याची तपासणी करण्यासाठी आले तेव्हा तो सर्व खजिना तसाच तिजोरीमध्ये त्यांना दिसला. हा चमत्कार खूप मोठा होता. असे बरेच चमत्कार त्यांनी बागलाणकरानां दाखवले. तेव्हा पासून लोकांनी त्यांना देव मानले. त्यांच्या सत्प्रवृत्तीमुळे व कार्यामुळे लोक त्यांना देव मामलेदार वा यशवंतराव महाराज अशा नावाने ओळखू लागले.

## उत्सव व यात्रा 
त्यांच्या मृत्यूनंतर बागलाण तालुक्यातील सटाणा या गावी त्यांचे मंदिर बांधण्यात आले. संपूर्ण भारत देशात सरकारी अधिकाऱ्याचे मंदिर हे फक्त यशवंतराव महाराज यांचेच आहे. या मंदिरात त्यांचा पुतळा उभारण्यात आला असून त्याची रोज पूजा केली जाते. मंदिरात धार्मिक पारायणे होतात. सटाणा येथे महाराजांच्या पुण्यतिथी दिनी इ.स.१९००मध्ये पहिला यात्रोत्सव सुरू झाला. तेव्हापासून दरवर्षी हा यात्रोत्सव होतो. १५ दिवस हा सुरू असतो.

त्यांनी केलेले काम कसे होते हे पुढच्या पिढीला समजावे म्हणून त्यांच्या मंदिराजवळच भव्य स्मारक उभारण्यात आले आहे. जुनी कचेरी, देवमामालेदारांचे राहण्याचे घर, महाराज कामकाज करायचे ती खोली, घोड फागा, त्या काळातील कैदी ठेवले जायचे ते जेल, असे बरेच काही त्या स्मारकामध्ये आहे.

देव मामलेदार यांचा १२ डिसेंबर १८८७ रोजी नाशिक येथे मृत्यू झाला. नाशिककरांनी गोदावरीतटी रामकुंडासमोर त्यांचे समाधी मंदिर बांधले व त्या परिसराला *यशवंतराव महाराज पटांगण* असे नाव दिले.

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदू संत
वर्ग:इ.स. १८१५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८८७ मधील मृत्यू
यदु वंश

**यदुवंश** हा यदु नामक राजापासून सुरू झालेला प्राचीन भारतातील राजवंश होता. यदूचेही बुध-->पुरुरवा-->आयु-->नहुष-->ययाती-->यदु असे पूर्वज होते.

श्रीकृष्ण हा या यदूचा थेट वंशज होता. म्हणून त्याला *यादव* म्हणतात. क्रोष्टा हा यदूचा मुलगा होता. त्याच्यानंतर अनेक राजे होऊन गेल्यानंतर या वंशात शशबिंदू हा मोठा राजा झाला. त्याच्या बिंदुमती नावाच्या मुलीचा विवाह अयोध्या घराण्यातील मांधाताशी झाला होता.

ज्यामघ हा त्यानंतर यदु वंशातील मोठा राजा होता. हा राजा आपल्या बायकोला घाबरत असे. ही बायको शिवी देशाची राजकुमारी होती म्हणून तिला शैव्या म्हणायचे. ज्यामघ राजाने एकदा स्वतःसाठी दुसरी बायको आणली, पण पहिल्या बायकोच्या भीतीने त्याने तिला आपली सून बनवली.

विदर्भ हा ज्यामघ राजाचा मुलगा. या विदर्भाने महाराष्ट्रात येऊन विदर्भ राज्य स्थापन केले. त्याच्याकडे त्याची मुलगी मागायला अयोध्येतील सगर राजा आला होता. विदर्भाची राजधानी कुंडिनपूर होती

विदर्भप्रमाणाचे यदु वंशातील दाशार्ह, त्रिगर्त, दशार्ण आदी काही राजांनी आपल्याच नावाची स्वतंत्र राज्ये स्थापन केली.

वर्ग:भारताचा इतिहास
तवारिख

**तवारिख** तथा **तवारीख** या अरबी शब्दाचा अर्थ *इतिहास* आहे. यात कालक्रमानुसार घटनांची जंत्री व वर्णने लिहिली जातात.

इस्लामपूर्व-काळातील अरबी जमातींचा लिखित व अलिखित इतिहास दंतकथांनी भरलेला असे. *हदीस* म्हणजे इस्लामी स्मृतीशास्त्रांच्या नियमांनुसार इतिहासलेखनात ‘इस्नाद’ म्हणजे अनेक पुरावे दिले जात. तवारिखा या लेखनप्रकाराने ऐतिहासिक काळातील घडामोडीना महत्त्व आले आणि अरबी लेखनात अधिक विश्वासार्हता आली. अनेक बखरी या तवारिखांवर आधारित असल्याचे आढळते. तवारिख हा लेखनप्रकार फार्सी भाषेतही आढळून येतो.

## संदर्भ आणि नोंदी
* मराठी विश्वकोश

वर्ग:इतिहास
मानसी कणेकर

डॉ. **मानसी विलास कणेकर** (आधीच्या *आरती अनिल हवालदार*, पूर्वाश्रमीच्या *भारती रामचंद्र मराठे*) (१५ डिसेंबर, ****- ऑगस्ट, इ.स. २०१६) या मराठी लेखिका,  कवयित्री व गायिका होत्या. कणेकर संजीवनी मराठे यांची मुलगी होत. त्यांचे प्रथम पती अनिल हवालदार हे लेखक होते. द्वितीय पती विलास कणेकर हे ठाणे येथे राहणारे असून नाट्यकर्मी होते 

मानसी कणेकर यांचे इंग्रजी, मराठी, संस्कृत आणि उर्दू या भाषांवर प्रभुत्व होते. त्या गझल लिहीत आणि गातही.

मानसी कणेकर यांनी २९व्या वर्षी अनुवादशास्त्रात पीएच.डी. मिळवली होती. लॉर्का या प्रसिद्ध स्पॅनिश नाटककाराची तीन नाटके त्यांनी  मराठीत अनुवादित केली होती.

त्यांनी ज्ञानेश्वरांच्या अभंगांचे आशयलेखन केले.

*सिम्बोलिझम* (प्रतीकशास्त्र) या विषयाचा त्यांचा अभ्यास असून त्यांच्या पुस्तकांतून आध्यात्मिक चित्रकार शिवानंद यांची प्रतीकात्मक चित्रे असत.

## पुस्तके
* अनुभावामृत अनुभावामृतपणे (संत ज्ञानेश्वरांच्या अमृतानुभवावरचे भाष्य)
* चांगुणा (नाटक)
* ममा (मसाला मानसीचा) - पाकशास्त्रावरील माहितीपूर्ण पुस्तक
* वाडा भवानी आईचा
* सप्‍तपुत्तलिका
* सुनीलतारा (योगशास्त्रातील ज्ञानदेवी तेहतिशी या प्रकरणावरचे अभ्यासपूर्वक लिहिलेले पुस्तक)
* सौंदर्यलहरी (आदी शंकराचार्यांच्या सौंदर्यलहरी स्तोत्राचा अभ्यास करून श्री यंत्र उपासनेवर लिहिलेले पुस्तक) 
* क्षणतरंग (मूळ हिंदी, लहेरों के राजहंस लेखक - मोहन मोहन)

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:मराठी गायिका
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
निकोलाएव्ह उत्तर जहाजबांधणी कारखाना

**निकोलाएव्ह उत्तर जहाजबांधणी कारखाना तथा** **६१ कॉम्युनार्डच्या नावाचा जहाजबांधणी कारखाना** किंवा **सोवियेत जहाजबांधणी कारखाना क्रमांक २००** हा युक्रेनच्या मायकोलैव शहरातील नौकाबांधणी कारखाना आहे. इंगुल नदीवर काळ्या समुद्रापासून ८९ किमी (५५ मैल) आत असलेला हा कारखाना इ.स. १७८८मध्ये बांधण्यात आला. येथे अनेक बलाढ्य युद्धनौकांची बांधणी झाली. भारतीय आरमाराच्या राजपूत वर्गीय विनाशिका येथे बांधल्या गेल्या.

वर्ग:युक्रेन
वर्ग:इ.स. १७८८ मधील निर्मिती
इव्हिन लुईस

**इव्हिन लुईस** (२७ डिसेंबर, इ.स. १९९१:त्रिनिदाद - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.

वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
चर्पटपञ्जरिका स्तोत्र

**चर्पटपञ्जरिका** हे आद्य शंकराचार्य यांनी रचलेले एक स्तोत्र आहे. मृत्यू जवळ आला असता व्याकरण घोकून काही उपयोग नाही तर गोविंदाला शरण जाणे हा त्यावरचा उपाय आहे असा संदेश आचार्य या स्तोत्रात देतात.

::स्तोत्र-भज गोविन्दं भज गोविन्दं भज गोविन्दं  मूढमते |
::प्राप्ते संनिहिते मरणे न ही न ही रक्षति डुकृञ् करणे ||ध्रु||

## संदर्भ व नोंदी
म.म. गोस्वामी पांडुरंग गणेश, श्री शंकराचार्य कृत सुबोध स्तोत्र संग्रह.

वर्ग:स्तोत्रे
वर्ग:शंकराचार्य
वर्ग:विकिस्रोत
आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१६-१७

**आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मोसम २०१६-१७** मध्ये सप्टेंबर २०१६ ते एप्रिल २०१७ पर्यंतच्या सामन्यांचा समावेश आहे.

## मोसम आढावा
## क्रमवारी
मोसमाच्या सुरुवातीला संघांची क्रमवारी खालीलप्रमाणे होती:

## सप्टेंबर
### ऑस्ट्रेलिया महिलांचा श्रीलंका दौरा
### न्यू झीलंडचा भारत दौरा 
### वेस्ट इंडीज वि. पाकिस्तान संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये
### अफगाणिस्तानचा बांगलादेश दौरा 
### आयर्लंडचा दक्षिण आफ्रिका दौरा 
### ऑस्ट्रेलिया वि. आयर्लंड दक्षिण आफ्रिकेमध्ये
### ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा 
## ऑक्टोबर
### इंग्लंडचा बांगलादेश दौरा 
### न्यू झीलंड महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा 
### इंग्लंड महिलांचा वेस्ट इंडीज दौरा 
### ओमानचा संयुक्त अरब अमिराती दौरा
### नामिबीयाचा पापुआ न्यू गिनी दौरा 
### श्रीलंकेचा झिम्बाब्वे दौरा
### २०१६ आयसीसी विश्व क्रिकेट लीग विभाग चार
#### अंतिम क्रमवारी
## नोव्हेंबर
### दक्षिण आफ्रिकेचा ऑस्ट्रेलिया दौरा 
### पापुआ न्यू गिनीचा हाँग काँग दौरा 
### इंग्लंडचा भारत दौरा 
### पाकिस्तानी महिलांचा न्यू झीलंड दौरा
### इंग्लंड महिलांचा श्रीलंका दौरा
### वेस्ट इंडीज महिलांचा भारत दौरा
### झिम्बाब्वे त्रिकोणी मालिका, २०१६-१७
### पाकिस्तानचा न्यू झीलंड दौरा 
### हाँग काँगचा केन्या दौरा 
### दक्षिण आफ्रिकी महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा
### महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक, २०१६
## डिसेंबर
### न्यू झीलंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा 
### अफगाणिस्तानचा संयुक्त अरब अमिराती दौरा
### पाकिस्तानचा ऑस्ट्रेलिया दौरा
### १९ वर्षांखालील आशिया चषक, २०१६
### बांगलादेशचा न्यू झीलंड दौरा
### श्रीलंकेचा दक्षिण आफ्रिका दौरा
## जानेवारी
### दक्षिण आफ्रिकी महिलांचा बांगलादेश दौरा
### २०१७ डेझर्ट टी२०
### २०१६-१७ संयुक्त अरब अमिराती त्रिकोणी मालिका
### ऑस्ट्रेलियाचा न्यू झीलंड दौरा
## फेब्रुवारी
### २०१७ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता स्पर्धा
### बांगलादेशचा भारत दौरा
### नेदरलॅंड्सचा हाँग काँग दौरा
### अफगाणिस्तानचा झिम्बाब्वे दौरा
### दक्षिण आफ्रिकेचा न्यू झीलंड दौरा
### श्रीलंकेचा ऑस्ट्रेलिया दौरा
### न्यू झीलंड महिला संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा
### ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा
### ऑस्ट्रेलिया महिला संघाचा न्यू झीलंड दौरा
## मार्च
### आयर्लंडचा संयुक्त अरब अमिराती दौरा
### इंग्लंडचा वेस्ट इंडीज दौरा
### आयर्लंड वि. अफगाणिस्तान भारतामध्ये
### केनियाचा नेपाळ दौरा
### बांगलादेशचा श्रीलंका दौरा
### पाकिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा
### पापुआ न्यू गिनीचा संयुक्त अरब अमिराती दौरा
=संदर्भ आणि नोंदी=

=बाह्यदुवे=
इएसपीएन क्रिकइन्फो वर २०१६-१७ मोसम

वर्ग:इ.स. २०१६ मधील क्रिकेट
वर्ग:इ.स. २०१७ मधील क्रिकेट
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
मानसपूजा

**मानसपूजा** ही देवाची मनाने केलेली पूजा होय. १६ उपचारांनी देवाचे जे पूजन केले जाते त्याला षोडशोपचार पूजा म्हणतात. ही पूजा सर्व पूजांमध्ये श्रेष्ठ मानली आहे.

वर्ग:हिंदू व्रतवैकल्ये
पेठा

thumb|200px|पेठा
**पेठा** हा खाद्यपदार्थ आहे. कोहळ्यापासून तयार करण्यात येणारी ही मिठाई बनविण्याची सुरुवात आग्र्यातून झाली.

## आख्यायिका
### आख्यायिका १ 
मुगल सम्राट शहाजहानने आपली बेगम मुमताज महलसाठी ताजमहाल बांधण्यायसाठी हजारो मजूरांना त्या कामावर लावले. या मजुरांच्या रोजच्या आहारात डाळ, भात, रोटी सब्जीच असायची. ते खाऊन कंटाळलेल्या मजुरांनी तशी तक्रार केली. शहाजहानने त्याबद्दल एका पीराला आपली समस्या सांगितली. पीराने ध्यान लावले. समाधी अवस्थेत असताना त्याला पेठ्याची पाककृती गवसली. त्यानंतर जवळपास ५०० खानसाम्यांनी मजुरांसाठी पेठा बनवला.

### आख्यायिका २
शहाजहानने मुमताज महलसाठी बांधविलेला ताजमहाल प्रत्यक्षात पाहिल्यानंतर त्याने त्या आनंदाप्रीत्यर्थ आपल्या खानसाम्यास अशी मिठाई बनवण्याचा आदेश दिला जी त्या संगमरवरी ताजमहालसारखीच शुभ्र, पवित्र असेल. त्यातून पेठ्याची निर्मिती झाली.

## पाककृती
साखरेचा पाक आणि कोहळा (म्हणजे हिंदीत पेठा) यांच्या मिश्रणातून ही पाककृती बनते. मुळात संगमरवरी दगडासारखी पांढरी शुभ्र असलेली ही गोडगट्ट मिठाई हल्ली केवड्याच्या वासाने सुगंधी केलेली आणि विविध रंगांनी रंगवून विकली जाते.

## पंछी पेठा
लोणावळ्याच्या मगनलाल चिक्की प्रमाणे आग्ऱ्याला भारतीय प्रमाणन दाखला मिळालेला (ISO Certified) *पंछी पेठा* प्रसिद्ध आहे.

वर्ग:खाद्यपदार्थ
वर्ग:भारतातील खाद्यपदार्थ
ॲलेक्स हेल्स

**अलेक्झांडर डॅनियल** *ॲलेक्स* **हेल्स** (३ जानेवारी, इ.स. १९८९:हिलिंग्डन, लंडन, इंग्लंड - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रं.शा. लोकापूर

‘रंशा’ या लोकप्रिय नावाने ओळखले जाणारे रंगनाथ शामाचार्य लोकापूर हे एक कन्‍नड लेखक आहेत. ते बेळगावमध्ये राहतात. कानडी चित्रपटांच्या पटकथालेखन आणि संवादलेखनही करतात. 

## कानडी/मराठी पुस्तके
* कादंबरी (मराठी अनुवाद ‘वय नव्हतं सोळा’, अनुवादक - वि.ग. कानिटकर)
* ताईसाहेब (मराठी)
* दत्तात्रेयगीता (धार्मिक)
* नेलालिया प्रसंग (नाटक)
* संकटनित्य चंद्री (धार्मिक)
* सावित्री (कादंबरी)
* ज्ञानेश्वरी (अनुवादित, मूळ कवी संत ज्ञानेश्वर)
* ज्ञानेश्वर कालीन मराठी भाषेवर कन्नडचा प्रभाव (मराठी)

## पुरस्कार
* साहित्य अकादमी पुरस्कार (२०११)

## चित्रपट
* ताई साहेबा (कानडी चित्रपट, पटकथालेखन, १९९७)
* सावित्री (कानडी चित्रपट-संवादलेखन, १९८०)

वर्ग:कन्नड साहित्यिक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
क्रिस वोक्स

**क्रिस्टोफर रॉजर** *क्रिस* **वोक्स** (२ मार्च, इ.स. १९८९:बर्मिंगहॅम, वेस्ट मिडलॅंड्स, इंग्लंड - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
निझाम सागर धरण

आंध्र प्रदेश राज्याच्या निझामाबाद जिल्ह्यातील हा मानवनिर्मित जलाशय निझामाबादच्या दक्षिणेस सुमारे ६० किमी. अंतरावर गोदावरी नदीच्या मांजरा उपनदीवरच्या १९३१ साली बांधलेल्या धरणामुळे तयार झाला आहे. या तलावामुळे १२९ चौ.किमी. क्षेत्र व्यापले आहे. निझामसागरची पाणी साठविण्याची क्षमता ८,२२० लाख घनमीटर आहे. या धरणाच्या भिंतीची लांबी २४ किमी., रुंदी १६ किमी. व उंची ३८ मीटर आहे. 

निझामसागर जलाशयापासून काढलेल्या ११२ किमी. लांबीच्या कालव्यामुळे निझामाबाद जिल्ह्यातील आरमूर, बान्सवाडा, बोधन या तालुक्यांतील सुमारे १,१०,००० हेक्टर जमिनीस पाणीपुरवठा केला जातो. जलाशयाच्या खाली एक हंगामी स्वरूपाचे विद्युत निर्मिती केंद्र १९५६ साली सुरू झाले.  हे केंद्र येर्रागड्डा येथील हुसेनसागर औष्णिक केंद्राशी जोडले असल्यामुळे हुसेनसागर येथील कोळशाची बचत झाली आहे. 

जलाशयातील उंचवट्यावर एक सुंदर बगीचा व बंगला असून तेथून जलाशयाचा व आजूबाजूचा विस्तृत मनोरम देखावा दिसतो. जलाशयाच्या किनाऱ्यावर पर्यटकांच्या सोयीसाठी विश्रामगृहे आहेत. सध्या हे सुंदर पर्यटनस्थल समजले जाते. हैदराबाद-मनमाड लोहमार्गावरील कामारेड्डी या जवळच्या रेल्वे स्थानकापासून निझामसागर मोटार रस्त्याने ४१ किमी. अंतरावर आहे. 

वर्ग:आंध्र प्रदेश
जेसन रॉय

**जेसन जोनाथन रॉय** (२१ जुलै, इ.स. १९९०:दरबान, नाताल प्रांत, दक्षिण आफ्रिका - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जोस बटलर

**जोसेफ चार्ल्स** *जोस* **बटलर** (८ सप्टेंबर, इ.स. १९९०:टॉंटन, सोमरसेट, इंग्लंड - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
श.श्री. पुराणिक

प्रा. **शरदचंद्र श्रीधर पुराणिक** (जन्म : लोणावळा, इ.स. १९३३;  - पुणे, २७ जुलै २०१६) हे एक इतिहास अभ्यासक व साहित्यिक होते. 

संस्कृत या विषयात बी.ए. आणि एम.ए. करून पाली-सुधागड येथील ग.बा. वडेर हायस्कूलमध्ये १९६१ मध्ये शिक्षक म्हणून आपल्या कारकिर्दीस प्रारंभ केलेले पुराणिक, पुढे ग.प्र. प्रधान सरांच्या सूचनेनुसार एम.ए. (इंग्रजी) करून वरिष्ठ महाविद्यालयात प्राध्यापक म्हणून रुजू झाले. चिपळूण, खेड, अलिबाग येथे काही काळ नोकरी करून ते चाळीसगाव येथे स्थिरावले.

पुराणिक हे एक विद्यार्थिप्रिय प्राध्यापक म्हणून ओळखले जात असत. इंग्रजी विषयावर त्यांचे प्रभुत्व होते. इंग्रजी नाटकांतील संवाद, स्वगते ते तोंडपाठ म्हणू शकत.

पुराणिक यांनी प्राध्यापक म्हणून ३३ वर्षे अध्यापनाचे काम केले. वाचनाची आणि लेखनाची त्यांना प्रचंड आवड होती. त्यांचे काम संशोधनात्मक असे होते. त्यांची १६ पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत तर आठ पुस्तके लिहून तयार आहेत, मात्र ती सर्व अप्रकाशित आहेत.

‘रामदास’ या पुस्तकाला पुणे नगर वाचन मंदिरचा, तर ‘तुळाजी आंग्रे’ या पुस्तकाला मुंबई मराठी ग्रंथसंग्रहालयाचा आणि महाराष्ट्र शासनाचा पुरस्कार मिळाला आहे.

२०१० साली त्यांना महाराष्ट्र साहित्य परिषदेच्या १०४व्या वर्धापन दिनाच्या निमित्ताने मृत्युंजय पुरस्कार देण्यात आला.

## पुस्तके
* इंग्लिश वाङ्मयातील वाचस्पती - भाग १ (२०११) 
* उत्तरायण - तात्यासाहेब केळकर १९३२-१९४७ (स्नेहल प्रकाशन, १९९१)
* उत्तरायण - (१९४७-१९९१)
* ऋषितर्पण (मराठी इतिहासाच्या अभ्यासकांचे व्यक्तिदर्शन) (२०१४)
* तुळाजी आंग्रे - एक विजयदुर्ग (चंद्रकला प्रकाशन, १९९९)
* पेशवा पहिला बाजीराव -पूर्वार्ध (१९९९)
* पेशवा पहिला बाजीराव - उत्तरार्ध (२०००)
* पेशवा दुसरा बाजीराव (छाया प्रकाशन, २०११)
* बाळाजी बाजीराव उर्फ नानासाहेब पेशवा (२००७)
* मराठ्यांचे स्वातंत्र्यसमर - छत्रपती संभाजी (काळ प्रकाशन, १९८१)
* मराठ्यांचे स्वातंत्र्यसमर - छत्रपती राजाराम (काळ प्रकाशन, १९८२)
* य.न. केळकर : एक ऐतिहासिक पोवाडा (२००२)
* रामदास (चंद्रकला प्रकाशन, १९९६)
* रियासतकार (चंद्रकला प्रकाशन, २००२)
* रियासतकार गो.स.सरदेसाई (२०१० - महाराष्ट्र चरित्र ग्रंथमाला)
* विश्वनाथ काशिनाथ राजवाडे - व्यक्तित्व, कर्तृत्त्व व विचार (१९८९)
* विष्णूशास्त्री (रविराज प्रकाशन, १९९२)
* शिवछत्रपती (पूर्वार्ध) (छाया प्रकाशन, २०१६)
* श्रीपाद महादेव माटे - व्यक्तिदर्शन (१९८६)

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी इतिहासकार
वर्ग:इ.स. १९३३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शंकरराव गायकवाड

शंकरराव गायकवाड हे महाराष्ट्रातले एक प्रसिद्ध सनई वादक होते. नभोवाणीवर प्रथम सनईवादन करण्याचा मान शंकरराव गायकवाड यांना मिळाला होता. फैजपूर येथे भरलेल्या काँग्रेसच्या अधिवेशनाच्या उद्‌घाटनप्रसंगी शंकररावांचे सनईवादन ऐकून महात्मा गांधी प्रसन्‍न झाले होते. इ.स. १९६२ साली महाराष्ट्र सरकारने आयोजित केलेल्या संगीत महोत्सवाचे उद्‌घाटन शंकररावांच्या सनईने झाले होते. 

शंकररावांच्या सनई वादनाच्या अनेक ध्वनिमुद्रिका आहेत. त्यांमध्ये ‘उगीच का कांता गांजिता’ ही आणि ‘चंद्रिका ही जणू’ यांना अपरंपार प्रशंसा मिळाली.

शंकररावांच्या पिढीत प्रभाशंकर गायकवाड आणि प्रमोद गायकवाड यांच्यानंतर आलेली नम्रता गायकवाड ही पाचव्या पिढीतल्या तरुण सनई वादक आहे. तिने पुण्यामधील २०१५ सालच्या सवाई गंधर्व संगीत महोत्सवात सनईवादन करण्याचा मान मिळवला आहे..

वर्ग:भारतीय संगीत
शरद राव

**शरद जगन्‍नाथ राव** (जन्म : ९ फेब्रुवारी, इ.स. १९४०;  - मुंबई, १ सप्टेंबर, इ.स. २०१६:मुंबई, महाराष्ट्र) हे मुंबईत महापालिका, बेस्ट, टॅक्सी, रिक्षा आदी क्षेत्रात काम करणारे कामगार नेते होते. 

मुंबईत हिंदुस्थान लिव्हर'मध्ये नोकरी करताना शरद राव यांनी आपल्या कारकिर्दीला सुरुवात केली. देशातील कामगार चळवळीचे नेते जॉर्ज फर्नांडिस यांच्या संपर्कात आल्यावर शरद राव यांनी त्यांच्या नेतृत्वाखाली काम करण्यास सुरुवात केली. मुंबई हे कार्यक्षेत्र ठरवून शरद राव यांनी तेथील विविध क्षेत्रात काम करणाऱ्या कामगारांना संघटित करण्याचे आणि त्यांच्या हक्कांसाठी लढण्याचे काम केले. राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या ति किटावर त्यांनी गोरेगाव येथून विधानसभेची अयशस्वी निवडणूकही लढविली होती.

एक काळ असा होता, की राव यांच्या नेतृत्वाखाली ८० टक्के युनियन्स होत्या. राव यांनी या माध्यमातून अनेक लढे दिले, बंद आणि संपही पुकारले. म्हणून त्यांना जॉर्ज फर्नांडिसांनंतरचे दुसरे बंदसम्राट म्हणत.

## शरद जगन्‍नाथ राव यांचा अल्प परिचय
* ९ फेब्रुवारी १९४० रोजी जन्म
* १९५६ ते १९६७ दरम्यान हिंदुस्थान लिव्हरमध्ये नोकरी; १९६७मध्ये नोकरीचा राजीनामा.
* १९६७मध्ये मुंबई लेबर युनियनच्या चिटणीसपदी नियुक्ती
* १९६३मध्ये समाजवादी पार्टीचे सदस्यत्व स्वीकारले
* १९७७मध्ये आणीबाणीमध्ये १५ महिने भूमिगत राहून कार्यरत
* आणीबाणीमध्ये चार महिने तुरुंगवास
* १९७८मध्ये मुंबई महापालिकेत नगरसेवक
* १९७०मध्ये मुंबई गुमास्ता युनियनची स्थापना केली
* १९८३पासून मुंबई महापालिकेतील कामगार, नर्स, डॉक्टर, तंत्रज्ञ, शिक्षक, इंजिनिअर यांचे नेतृत्व
* किरकोळ व्यापारी, रिक्षाचालक-मालक, फेरीवाल्यांसाठी संघर्ष
* मुंबई महापालिकेच्या सफाई कामगारांना, कर्मचाऱ्यांना व अधिकाऱ्यांना सुविधा मिळवून देण्यात यश
* शहरांच्या प्रवेश दारांवर वसूल केली जात असलेली जकात (ऑक्ट्राय) रद्द न व्हावी यांसाठी महाराष्ट्रातील चार लाखांहून अधिक कामगारांना-कर्मचाऱ्यांना एकत्र केले
* वाहतूकदार संघटनांच्या आंदोलनाचे नेतृत्व
* बेस्ट वर्कर्स युनियनचे अध्यक्षपद. बेस्टमधील ४५ हजार कर्मचाऱ्यांना वेतनवाढ व सुविधा मिळवून दिल्या
* मुंबई ऑटोरिक्षा टॅक्सीमेन्स युनियनचे अध्यक्षपद; ऑटोरिक्षा व्यवसाय चौकशी समितीचे सदस्यपद
* भारतीय हिन्द मजदूर किसान पंचायतचे सचचिटणीसपद
* अखिल भारतीय हिन्द मजदूर सभेचे अध्यक्षपद
* कॉमनवेल्थ कॉन्फरन्सला उपस्थिती
* अमेरिका, रशिया, फ्रान्समधील परिषदांना उपस्थिती
* डॉ. राममनोहर लोहिया विद्यापीठाचे विश्वस्त
* आधी जनता दलाच्या महाराष्ट्र शाखेचे आणि मग महाराष्ट्र समता पार्टीचे अध्यक्ष
* विविध कामगार संघटनांचे अध्यक्ष व सल्लागार
* १ सप्टेंबर २०१६ रोजी कर्करोगाने निधन

वर्ग:मराठी कामगार चळवळकर्ते
वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
बाटी

इवलेसे|मसाला बाटी. यात बटाटे, वाटाणे, धणे बियाणे आणि राजस्थानी चवींनी बनलेले काही भरणे किंवा मसाला समाविष्ट आहे.
बाटी हा भारत देशाचे राजस्थान राज्यातील वाळवंटी प्रदेशातील खाद्य पदार्थ आहे. तो गव्हाच्या पिठाचे गोळे करून निखाऱ्यावर भाजून बनविला जातो. तो मध्य प्रदेशातील खारगाव, पूर्व उत्तर प्रदेश विभागातील वाराणसी आणि पश्चिम बिहार मध्येही बनविला जातो.                                                 

बाटीचा आकार गोल, त्रिकोणी, गोळा स्वरूपात असतो आणि त्यात कांदा, लसूण, सातू यांचे मिश्रण समाविष्ट करतात. बाफळा हा एक बाटीचाच प्रकार आहे मात्र तो नरम असतो. हे पदार्थ साजूक तूप, गरम डाळ तडका व चटणी बरोबर खातात. दाल बाटी बरोबर कुरमा दिला जातो. हा बीट मिक्सरवर किंवा खिसणीवर बारीक करून त्यात साजूक तूप, साखर घालून बनवितात. 

## डाळ बाटी कुरमा
ही जेवणाची एक पूर्ण थाळी आहे. डाळ तयार करण्यासाठी ५०% उडीद डाळ, व उर्वरित चणा आणि मूग डाळ वापरतात. बाटीसाठी गव्हाच्या कणकीचे लहान लहान घोळे बनवितात. हे गोळे निखाऱ्यावर भाजून साजूक तुपात बुडवून ठराविक पद्धतीने बनविलेल्या मातीच्या भांड्यातून देतात. चमचमीत लाल मिरची, लसूण आणि हळद पूड किंवा चणाडाळीचे बेसनाचा तडका देऊन लहानशा बादलीतून डाळ देतात.

राजस्थान मध्ये ही डिश विशेषतः लग्न समारंभ, वाढदिवस, कौटुंबिक समारंभात खास करून दिली जाते. 

कुरमा ही विशेषतः गोड डिश आहे. याच्यात साखर किंवा गूळ वापरतात. ही चविष्ट बनण्यासाठी साजूक तूप घालतात. शिवाय यात काजू, बदाम, पिस्ता, बेदाणाही घालतात. ही डाळ बाटी बरोबर दिली जाते. 

## डाळ बाटी थाळी
मध्य प्रदेशात इतर खाद्य पदार्थाबरोबर डाळ बाटी दिली जाते. उदाहरणार्थ निखाऱ्यावर भाजलेल्या वांग्याचे भरीत किंवा भाजलेले बटाटे, बेसन आणि साजूक तुपात तयार केलेली ताकाची कढी हे पदार्थ डाळ बाटी बरोबर देतात. त्याने थाळीत पातळ पदार्थाची भर पडते. डाळ बाटी विविध पिठापासून बनविली जाते त्यामुळे तहान खूप लागते. ही शारीरिक अडचण कमी होण्यासाठी कढीचा चांगला उपयोग होतो. 
      
मध्य प्रदेशात व राजस्थान मध्ये चणाडाळ बेसन आणि इतर कडधान्यांपासून गट्ट्याची भाजीही बनवितात. ही थोडी कमी तेलकट असते. ही सुद्धा डाळबाटी थाळीत असते. 
      
हळद, मीठ, टोमॅटो, लसूण घालून तयार केलेले कैरीचे लोणचे, खर्डा, मीठ, या बाबीही थालीत असतात. पश्चिम मध्यप्रदेशात माळवा प्रांतात केशर, साखर, लवंग घालून केलेला गोड भातही या थाळीत असतो. याबरोबरच कोशिंबीर ही खातात.

## संदर्भ
वर्ग:भारतातील खाद्यपदार्थ
वर्ग:राजस्थान
चीन-पाकिस्तान आर्थिक मार्गिका

[thumb|[ग्वादार बंदर ]]

thumb|

चीन-पाकिस्तान आर्थिक मार्गिका हा ४६ अब्ज डॉलर किमतीच्या अनेक पायाभूत सुविधा प्रकल्पांचा एक संग्रह आहे. पाकिस्तानातील पायाभूत सुविधांचा विकास करण्यासाठी (रस्ते, रेल्वे, ऊर्जा प्रकल्प) आणि पाकिस्तान बरोबर मैत्री दृढ करण्यासाठी चीनने त्यांच्या १३व्या पंचवार्षिक विकास योजनेअंतर्गत  ही गुंतवणूक केली आहे.

यामुळे पाकिस्तानात ७ लाख पेक्षा जास्त रोजगार निर्माण होतील आणि अर्थव्यवस्था दरसाल २ ते २.५ टक्क्याने वाढेल. ग्वादार बंदर विकसित करून ते चीनशी जोडले जाईल.

वर्ग:आंतरराष्ट्रीय राजकारण

वर्ग:चीन

वर्ग:पाकिस्तान
ग्वादार बंदर

**ग्वादार बंदर** पाकिस्तानच्या पश्चिम भागातील बंदर आहे. बलूचिस्तान प्रांतातील ग्वादार शहराजवळ असलेले हे बंदर अरबी समुद्राकाठी इराणच्या सीमेपासून जवळ तर ओमानच्या समोरच्या किनाऱ्यावर आहे.

२०१५ च्या सुमारास चीनने पाकिस्तानला हे बंदर विकसित करण्यास मदत करणे सुरू केले व तेथे आपला कायमस्वरुपी तळ ठोकला. या बंदराद्वारे पाकिस्तान चीन आर्थिक मार्गिकेचा विकास होईल व चीनला अरबी समुद्रात थेट प्रवेश मिळेल.

वर्ग:पाकिस्तानमधील बंदरे
शांग्शाक

**सांग्शाक** किंवा **शांग्शाक** हे भारताच्या मणिपूर राज्यातील दोन गावांना दिले गेलेले नाव आहे. *शांग्शाक खुलेन* आणि *शांग्शाक खुनौ* ही दोन गावे राष्ट्रीय महामार्ग १५०वर उख्रुल शहराच्या दक्षिणेस १५ किमी वर आहेत. २०११ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १,०२५ होती.

दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान मार्च १९४४मध्ये भारतीय भूमिवरील पहिली लढाई येथे झाले. ऑपरेशन उ-गो तहत जपानी सैन्य व ब्रिटिश भारतीय सैन्यात झालेल्या या घनघोर लढाईत शेकडो सैनिक मृत्युमुखी पडले होते.

वर्ग:मणिपूरमधील शहरे
सांग्शाकची लढाई

**सांग्शाकची लढाई** तथा **शांग्शाकची लढाई** ही दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान जपानी सेना आणि ब्रिटिश भारतीय सैन्यामध्ये उ-गो मोहिमेअंतर्गत झालेली लढाई होती. या युद्धात भारतीय भूमीवर लढली गेलेली ही पहिलीच लढाई असून जपान्यांनी ब्रिटिशांना शांग्शाकच्या आसपासच्या प्रदेशातून हुसकून लावले. या घनघोर लढाईत ६५२ ब्रिटिश व भारतीय तर ४००पेक्षा अधिक जपानी असे १,०००पेक्षा जास्त सैनिक मृत्युमुखी पडले.

संख्याबळात कमी असलेले जपानी सैन्य ही लढाई जिंकले असले तरी त्यांचीही मोठी जीवितहानी झाली आणि येथे लढत राहिल्याने कोहिमाला जाणारा रस्ता त्यांना वेळीच रोखता आला नाही. त्याकारणे ब्रिटिश सैन्य कोहिमा येथे दाखल झाले व नंतर झालेल्या कोहिमाच्या लढाईत जपान्यांना हरवणे त्यांना शक्य झाले.

वर्ग:दुसरे महायुद्ध
वर्ग:मणिपूर
वर्ग:भारताचा इतिहास
आठवडी बाजार

**आठवडी बाजार** म्हणजे दर आठवड्याच्या एका विशिष्ट दिवशी व विशिष्ट स्थानी भरणारा बाजार होय. या ठिकाणी विक्रेते आपापला माल घेऊन येतात व विक्री करतात.ज्या ठिकाणी भरपूर दुकाने नाहीत व अशी दुकाने असणाऱ्या ठिकाणी जाणे गैरसोयीचे व आर्थिक दृष्ट्या परवडणारे नसते, तेथे अशा  प्रकारचा बाजार भरविला जातो.भारतात जास्त करून ग्रामिण भागात अजूनही अशा प्रकारची व्यवस्था आहे.अनेक शहरातही मोजक्या ठिकाणी असा बाजार भरतो. गावातील आठवडी बाजार ही गावच्या अर्थकारणासाठी महत्त्वाची बाब आहे.

स्थानिक संस्था (नगर परिषद/ नगरपालिका) ,ग्रामपंचायत अश्या बाजाराची व्यवस्था करीत असते व त्या ठिकाणच्या सोयी करण्यास बाध्य असते.
## संदर्भ
वर्ग:अर्थशास्त्र
वर्ग:फुटकळ बाजार
प्रिमेरो नदी

**प्रिमेरो नदी** तथा **सुकुइया नदी** आर्जेन्टिनामधील नदी आहे. ही नदी कोर्दोबा शहरातून वाहते. तेथे नदीचे पात्र कालव्यासारखे बांधलेले आहे. तेथून पुढे ही नदी मार चिकिता या खाऱ्या पाण्याच्या सरोवरास मिळते.

वर्ग:आर्जेन्टिनामधील नद्या
भलान

भलान ही ऋग्वेदामध्ये उल्लेखलेल्या दाशराज युद्धात भाग घेणाऱ्या दहा जमातींपैकी एक जमात आहे.

महाभारत युद्धाच्या सुमारे अडीच हजार वर्षे आधी दाशराज युद्ध झाले होते. या युद्धाचे वर्णन ऋग्वेदाच्या सातव्या मंडलात आहे. हे युद्ध तृत्सु राजा सुदास याचा गट आणि  पुरु, यदु, तुर्वश, अनु, द्रुह्मु, अलिन, पक्थ, **भलान**, शिव आणि  विषाणिन या दहा जमातींचे गट यांच्यात झाले. या युद्धाच्या वर्णनावरून आर्यांच्या किती जमाती होत्या आणि त्यांची सत्ता कुठपर्यंत होती ते समजते. इतिहासकारांच्या मते हे युद्ध सध्याच्या पाकिस्तानातील परुष्णी नदी (रावी नदी)च्या किनारी झाले होते. 

काही इतिहासकारांच्या मते भलान जमातीचे राज्य, बोलन घाट प्रदेशात होते. भलान हे समुदायाचे नाव आहे; या समुदायाचा राजा कोण होता, ते नाव मात्र अजूनही अज्ञात आहे.

वर्ग:ऋग्वेद
चंद्रप्रभा ऐतवाल

**चंद्रप्रभा ऐतवाल** या १९७२ पासून गिर्यारोहण करीत असून त्यांनी कांचनगंगा, नंदादेवी, सतोपंथ अशा अनेक कठीण मोहिमांमध्ये भाग घेतला आहे. इ.स. २०१६ साली भरलेल्या १५व्या गिरिमित्र संमेलनाच्या त्या अध्यक्ष होत्या. 

वर्ग:भारतीय गिर्यारोहक
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९४१ मधील जन्म
संतोष यादव

इवलेसे|संतोष यादव
**संतोष यादव** या एव्हरेस्टवर दोन वेगवेगळ्या आरोहण मार्गाने चढाई करणाऱ्या पहिल्या महिला आहेत. 

*कांगशुंग फेस* या अवघड चढाई मार्गावरील एव्हरेस्ट मोहिमेचे नेतृत्व त्यांनी केले होते.

वर्ग:भारतीय गिर्यारोहक
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अंशू जामसेनपा

**अंशू जामसेनपा** एक भारतीय महिला गिर्यारोहक आहेत. त्यांनी तीन वेळा माउंट एव्हरेस्टवर यशस्वी चढाई केली आहे. या तीनपैकी दोन आरोहणे त्यांनी केवळ दहा दिवसांच्या अंतरात एकाच मोसमात केली होती.

(अपूर्ण)

वर्ग:गिर्यारोहण
वर्ग:अपूर्ण लेख
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
शंकर बडे

**शंकर** ऊर्फ **काका बडे**  (३ मार्च, इ.स. १९४७:बोरीअरब, दारव्हा तालुका - १ सप्टेंबर, इ.स. २०१६:यवतमाळ, महाराष्ट्र) हे मराठी कवी होते. हे यवतमाळ येथे राहत. त्यांनी वऱ्हाडी बोलीभाषेतून कविता लिहिल्या.

शंकर बडे हे वऱ्हाडी कविता आणि किस्स्यांचे तसेच एकपात्री कार्यक्रम करत. वऱ्हाडच्या ग्रामीण जीवनातील अनुभव त्यांनी आपल्या *बॅरिस्टर गुलब्या* या एकपात्री प्रयोगातून साकारले. महाराष्ट्रात त्या एकपात्रीचे तीनशेवर प्रयोग झाले.  

आकाशवाणी-दूरदर्शनसाठी आणि वृत्तपत्रांतून व दिवाळी अंकांतून त्यांनी लेखन केले.

भाग्योदय कला मंडळाच्या शिवरंजनी ऑर्केस्ट्रात त्यांनी निवेदक म्हणून काम केले होते.

## काही कविता
* आम्ही असे दिवाणे आम्हास नाव नाही आम्ही घरोघरी अन् आम्हास गाव नाही ...
* पावसानं इचीबहीन कहरच केला नं नागो बुढा काल वाहूनच गेला 

## कवितासंग्रह
* ईरवा
* अस्सा वऱ्हाडी माणूस
* मुगूट

## इतर लेखन
* धापाधुपी

## सन्मान
* आर्णी येथे २१-२३ फेब्रुवारी २०१४ या काळात झालेल्या ६३व्या [विदर्भ साहित्य संमेलन|विदर्भ साहित्य संमलनाचे]] अध्यक्षपद

वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
बळवंत रामचंद्र हिवरगावकर

**बळवंत रामचंद्र हिवरगावकर** ( कर्जत(अहमदनगर), इ.स. १८९१;  - अहमदनगर ११ जानेवारी, इ.स. १९२९) हे एक संस्‍कृत पंडित आणि संस्कृत साहित्याचे अनुवादक होते. त्यांचे मूळ आडनाव दंडवते होते. दत्तक गेल्यामुळे ते बहुधा हिवरगावकर झाले. त्यांचे शिक्षण अहमदनगर आणि बडोदा येथे झाले. ते इंटर (हल्लीची बारावी) नापास होते अहमदनगरच्या मिशन हायस्कूलमध्ये ते शिक्षक होते.  कौटिल्याचे अर्थशास्त्र मराठीत आणणारे ते पहिले लेखक होत.

## बळवंर रामचंद्र हिवरगावकरांनी लिहिलेली पुस्तके
* कार्मदकीय नीतिसार या राजनीतिशास्त्रावरी संस्कृत ग्रंथाचा इंग्रजी अनुवाद
* कौटिलीय अर्थशास्त्र (दोन खंड, सहलेखक - ज.स. करंदीकर)
* टागोरांच्या ‘मालाकार’ या कथेचे व ‘चित्रा’ या नृत्यनाट्याचे मराठी रूपांतर
* टागोरांच्या‘  नॅशनॅलिझम’ या ग्रंथाधारे लिहिलेला ‘राष्ट्रभावना’ हा चार-खंडी ग्रंथ
* टागोरांच्याच साधना या ग्रंथाचे मराठी रूपांतर व ‘कला’ या निबंधाचा मराठी सारांश
* भासकवीच्या समग्र नाटकांची गद्यपद्यात्मक भाषांतरे (दोन खंड)
* राजधर्म (महाभारतातील ‘शांतिपर्व’चे मराठी भाषांतर)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८९१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील मृत्यू
जळगाव घरकुल घोटाळा

जळगाव घरकुल योजना ही जळगाव महानगरपालिकेची योजना होती. झोपडपट्टीत राहणाऱ्या लोकांना स्वस्त दरात चांगली घरे देण्यासाठी तत्कालीन नगरपालिकेतील सत्ताधारी गटाने झोपडपट्टी निर्मूलनाच्या उद्देशाने ही योजना राबवण्याचे ठरवले. त्यासाठी हरी विठ्ठलनगर, खंडेरावनगर, समतानगर आणि तांबापुरा या ठिकाणी सुमारे ११० कोटींचे कर्ज काढून ११ हजार घरकुले बांधण्याच्या कामास इ.स. १९९९मध्ये सुरुवात झाली. 

मात्र या योजनेतील सावळागोंधळ सन २००१मध्ये समोर आला. सुरुवातीपासूनच अनियमितता, कायद्याचे उल्लंघन, मनमानी पद्धतीने निर्णय, गैरव्यवहार यांचे लचांड उघडकीला आले.. पालिकेने घरकुले ज्या जागांवर बांधली, ती जागा पालिकेच्या मालकीची नव्हती. त्यासाठी बिगरशेती परवानगी घेतली गेली नव्हती. सत्ताधाऱ्यांनी मर्जीतील खानदेश बिल्डर्सला हे काम दिले. या ठेकेदाराला नियमबाह्य पद्धतीने सुमारे २९ कोटी रुपये बिनव्याजी आणि आगाऊ देण्यात आले. ठेकेदारास विविध सवलती देण्यात आल्या. निविदेतील काम पूर्ण करण्याची मुदत ठेकेदाराने पाळली नाही. उपरोक्त कामास पाच वर्षांहून अधिक विलंब करणाऱ्या ठेकेदारावर सत्ताधारी गटाने कोणतीही कारवाई केली नाही. 

याच काळात पालिकेचे महापालिकेत रूपांतर झाले. ठेकेदाराला वारंवार मुदत वाढवून दिली गेली. संबंधिताला बिनव्याजी आगाऊ रक्कम वापरण्याची मुभा दिली गेल्याने पालिका कर्जाच्या खाईत लोटली गेली. महापालिकेचे तत्कालीन आयुक्त डॉ. प्रवीण गेडाम यांच्या ही बाब लक्षात आल्यावर तीन फेब्रुवारी २००६ रोजी शहर पोलीस ठाण्यात घरकुल योजनेत २९ कोटी ५९ लाख नऊ हजार रुपयांचा अपहार झाल्याची तक्रार देण्यात आली.

या गुन्ह्यात संशयित म्हणून महाराष्ट्राचे मंत्री सुरेश जैन यांच्यासह खानदेश बिल्डरचे मक्तेदार जगन्नाथ वाणी, संचालक राजा मयूर, तत्कालीन नगराध्यक्ष, नगरसेवक, तत्कालीन मुख्याधिकारी, वास्तुविशारद, पालिकेचे विधी सल्लागार तसेच अधिकारी अशा सुमारे ९० जणांचा समावेश आहे. गुन्हा दाखल होऊन आणि संशयितांचे जामीन अर्ज न्यायालयाने फेटाळूनही मार्च-एप्रिल २००८ पर्यंत घरकुल गैरव्यवहारातील संशयितांना अटक झाली नव्हती. संशयितांचे राजकीय वजन, त्यांचा दबाव, पोलीस अधिकाऱ्यांची चालढकल, तपासी अधिकाऱ्यांच्या बदल्या यामुळे सहा वर्षे हा तपास रेंगाळला.  जळगाव पालिकेतील घरकुल घोटाळ्यातील गैरव्यवहाराचा विषय तत्कालीन विरोधी पक्षनेते एकनाथ खडसे यांनी उचलून धरल्यानंतर या प्रकरणातील संशयितांचे अटकसत्र सुरू झाले.

शिवसेनेचे नेते आणि मंत्री सुरेश जैन यांना तुरुंगात जावे लागले. अधिकृतपणे साडेचार वर्षे कारागृहात असलेले सुरेश जैन यांनी शिक्षेतला बराच काळ आजारपणाच्या नावाखाली आलेशान रुग्णालयात ऐषारामात काढला. 

वर्ग:खान्देश
वर्ग:भारतातील भ्रष्टाचार प्रकरणे
वर्ग:घोटाळे
बेन स्टोक्स

**बेंजामिन अँड्रु स्टोक्स** (४ जून, इ.स. १९९१:क्राइस्टचर्च, न्यू झीलँड - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.

हा २०१७ च्या आयपीएल मोसमात रायझिंग पुणे सुपरजायंट संघातून खेळला. यासाठी त्याला १४ कोटी रुपयांचे मानधन देण्यात आले होते.

हा २०१८ च्या आयपीएल मोसमात राजस्थान रॉयल्स संघाकडून खेळत आहे.  त्याला राजस्थान रॉयल्सने साडे 12 कोटी रुपयांत विकत घेतले होते.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कपोत

300px|इवलेसे|उजवे
**कपोत** हा दक्षिण आकाशातील एक लहान तारकासमूह आहे. याला इंग्रजीमध्ये Apus (ॲपस) म्हणतात.  ॲपस या शब्दाचा ग्रीक भाषेतील अर्थ "पाय नसलेला" असा आहे. हा तारकासमूह नंदनवन पक्षी दर्शवतो, ज्याला पाय नसतात असा पूर्वी गैरसमज होता. अल्फा अपोडिस हा या तारकासमूहातील सर्वात तेजस्वी तारा आहे.

## वर्णन 
खगोलावरील २०६.३ चौ. अंश  म्हणजे ०.५००% क्षेत्रफळ व्यापणारा हा तारकासमूह आकारमानानुसार आधुनिक ८८ तारकासमूहांमध्ये ६७व्या क्रमांकावर आहे. ७° उत्तर अक्षांशाच्या दक्षिणेकडील निरीक्षकांना संपूर्ण तारकासमूह पाहता येऊ शकतो. या तारकासमूहाच्या सीमा विषुवांश १३ता&nbsp;४९.५मि ते १८ता&nbsp;२७.३मि यादरम्यान आणि क्रांती -६७.४८° ते -८३.१२° यादरम्यान आहेत.

## वैशिष्ट्ये 
डावे|इवलेसे|302x302अंश|नुसत्या डोळ्यांनी दिसणारा कपोत तारकासमूह

### तारे 
या तारकासमूहामध्ये नुसत्या डोळ्यांनी दिसू शकणारे ३९ तारे आहेत.

आल्फा ॲपोडीस हा पृथ्वीपासून ४४७ ± ८ प्रकाश-वर्षे अंतरावरील ३.८ दृश्यप्रतीचा तारा आहे. तो तारा अनेक वर्षे निळा मुख्य अनुक्रम तारा होता. पण त्याच्या केंद्रातील हायड्रोजन संपल्याने तो प्रसरण पावला, थंड झाला आणि तेजस्वी झाला. आता त्याची तेजस्विता सूर्याच्या ९२८ पट आहे आणि पृष्ठभागाचे तापमान ४३१२ केल्व्हिन आहे. बीटा ॲपोडीस हा एक नारंगी राक्षसी तारा आहे. तो पृथ्वीपासून १५७ ± २ प्रकाश-वर्षे अंतरावर आहे. गॅमा ॲपोडीस हा पृथ्वीपासून १५६ ± १ प्रकाश-वर्षे अंतरावरील डेल्टा१ हा लाल राक्षसी तारा पृथ्वीपासून ७६० ± ३० प्रकाशवर्षे अंतरावर आहे.

थीटा ॲपोडीस हा पृथ्वीपासून  ३७० ± २० प्रकाशवर्षे अंतरावरील लाल राक्षसी तारा आहे. तो दरवर्षी सूर्याच्या १.१ × १०−७ पट एवढे वस्तुमान त्याच्या सौर वादळामुळे गमावत आहे. जसजसा हा तारा दीर्घिकेमध्ये प्रवास करत आहे तसतसा त्याने उत्सर्जित केलेल्या वादळातील धुळीचा आसपासच्या आंतरतारकीय माध्यमाशी झालेल्या संपर्कामुळे धनुष्याच्या आकाराचा अभिघात(भास?) निर्माण होत आहे.

[इवलेसे|आयसी ४४९९ या [गोलाकार तारकागुच्छ|गोलाकार तारकागुच्छाचे हबल दुर्बिणीने घेतलेले छायाचित्र. ]]

या तारकासमूहातील दोन ताऱ्यांभोवती परग्रह आढळले आहेत. जो प्रसरण पावून थंड होऊ लागला आहे असा एचडी १३४६०६ हा एक सूर्यासारखा पिवळा तारा आहे . त्याच्याभोवती तीन ग्रह १२, ५९.५ आणि ४५९ दिवसांच्या कक्षेमध्ये फिरत आहेत. एचडी १३७३८८ हा आणखी एक तारा आहे जो सूर्यापेक्षा थंड आहे. त्याच्याभोवती पृथ्वीच्या ७९ पट वस्तुमानाचा एक ग्रह ०.८९ खगोलीय एकक एवढ्या सरासरी अंतरावरून ३३० दिवसांच्या कक्षेमध्ये परिभ्रमण करत आहे.

### दूर अंतराळातील वस्तू 
कपोतमधील सर्वात प्रसिद्ध असलेल्या दूर अंतराळातील वस्तूंमध्ये एनजीसी ६१०१ आणि आयसी ४४९९ हे गोलाकार तारकागुच्छ तसेच आयसी ४६३३ ही सर्पिलाकार दीर्घिका आहे.

* एनजीसी ६१०१ हा १४व्या दृश्यप्रतीचा गोलाकार तारकागुच्छ आहे. तो गॅमा ॲपोडीसच्या सात अंश उत्तरेकडे आहे. त्याची आभासी दृश्यप्रत १०.६ आहे. 
* आयसी ४६३३ ही एक अंधुक सर्पिलाकार दीर्घिका आहे.

## संदर्भ
मार्टिन स्कॉर्सेसी

**मार्टिन चार्ल्स स्कॉर्सेसी** (;  १७ नोव्हेंबर १९४२) हा एक अमेरिकन सिने लेखक, निर्माता व दिग्दर्शक आहे. ५३ वर्षे सिनेजगतात कारकीर्द करणारा स्कॉर्सेसी हॉलिवूडमधील आघाडीचा सिनेव्यक्ती समजला जातो. त्याने अनेक चित्रपटांचे दिग्दर्शन केले असून त्याला आजवर ऑस्करसह बहुतेक सर्व प्रमुख चित्रपट पुरस्कार मिळाले आहेत. लियोनार्डो डिकॅप्रियो सोबत स्कॉर्सेसीची जोडी प्रसिद्ध असून त्याने डिकॅप्रियोसह आजवर ५ चित्रपटांचे दिग्दर्शन केले आहे.

## प्रमुख चित्रपट 
* टॅक्सी ड्रायव्हर
* गूडफेलाज
* कॅसिनो
* द एव्हियेटर
* द डिपार्टेड
* शटर आयलंड
* ह्युगो
* द वुल्फ ऑफ वॉल स्ट्रीट

## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:अमेरिकन चित्रपट दिग्दर्शक
हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

**हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ** (अरबी: مطار حمد الدولي‎‎)  हा कतार देशामधील सर्वात मोठा विमानतळ आहे. हा विमानतळ राजधानी दोहाच्या ३० किमी दक्षिणेस स्थित तो २०१४ पासून कार्यरत आहे. 

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

## संदर्भ आणि नोंदी 
वि
वर्ग:कतारमधील विमानतळ
मॅट डेमन

**मॅथ्यू पेज डेमन** (Matthew Paige Damon;  ८ ऑक्टोबर १९७०) हा एक अमेरिकन सिने अभिनेता, निर्माता व कथाकार आहे. डेमनला आजवर एक ऑस्कर पुरस्कार व दोन गोल्डन ग्लोब पुरस्कार मिळाले आहेत. डेमन हॉलिवूडमधील सर्वात यशस्वी अभिनेत्यांपैकी एक मानला जातो. १९८८ सालापासून चित्रपटांमध्ये भूमिका करत असलेला डेमन १९९७ सालच्या *गुडविल हंटिंग* ह्या चित्रपटामधील भूमिकेसाठी प्रसिद्धीझोतात आला. ह्या चित्रपटासाठी त्याला सर्वोत्तम पटकथाकाराचा ऑस्कर पुरस्कार देखील मिळाला. त्यानंतर सेव्हिंग प्रायव्हेट रायन, ओशन्स इलेव्हन, द डिपार्टेड इत्यादी अनेक यशस्वी चित्रपटांमध्ये तो चमकला. तसेच २००२ पासून चालू असलेल्या बॉर्न ह्या चित्रपट शृंखलेमधील जेसन बॉर्न ह्या प्रमुख पात्राच्या भूमिकेत डेमन झळकत आहे.

२०१५ साली प्रदर्शित झालेल्या द मार्शियन साठी डेमनला सर्वोत्तम अभिनेत्याचे ऑस्कर नामांकन मिळाले होते.

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:अमेरिकन चित्रपट अभिनेते
रस्टी चीक्ड स्किमिटर बॅबलर

200px|thumb|right|रस्टी चीक्ड स्किमिटर बॅबलर
**रस्टी चीक्ड स्किमिटर बॅबलर** (rusty-cheeked scimitar babbler - Pomatorhinus erythrogenys) (ताम्रवर्णी तलवारचंचू रानभाई) ही एक रानभाई पक्ष्याची प्रजात आहे. ही सर्वसाधारणपणे हिमालयाच्या पायथ्याशी आणि आग्नेय आशियात आढळतो.

## वर्णन
हिरवट तपकिरी रंगाच्या या पक्ष्याच्या मान आणि चेहऱ्याच्या दोन्ही बाजूंचा भाग, डोके आणि पायांच्या वरचा भाग ताम्रवर्णी असतो. त्याची चोच तलवारीच्या आकाराची असल्यामुळे त्याला मराठीमध्ये तलवारचंचू म्हणले जाते. डोळ्यांभोवतालचा भाग फिकट राखी असतो. गळा आणि छातीचा भाग सहसा पांढऱ्या रंगाच्या पिसांनी भरलेला असतो. या जातीतल्या पक्ष्यांमध्ये नर आणि मादी यांच्या रंग-रूपात काहीच फरक नसतो. भारतात हिमालयाच्या पायथ्याशी आणि आग्नेय आशियामधील डोंगर उतारांवरील जंगलांमध्ये थव्यामध्ये तो आढळतो. आपल्या चोचीच्या साह्याने ते जमिनीवर पडलेली पाने उचलून त्याखाली दडून बसलेल्या कीटकांचा शोध घेतात. काही वेळा ते झाडांच्या फांद्यांवरही आढळतात. मात्र सहसा ते जमिनीवरच आपल्या खाद्याचा शोध घेत असतात. या पक्ष्यांची पिले फिकट ताम्रवर्णी असतात.

## संदर्भ 
वर्ग:पक्षी
फिलिप मॅक्स

**फिलिप मॅक्स** (३० सप्टेंबर, इ.स. १९९३ - ) हा जर्मनीचा फुटबॉल खेळाडू आहे.

वर्ग:जर्मनीचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
उ गो मोहीम

**उ गो मोहीम** किंवा **ऑपरेशन सी** (जपानी: ウ号作戦) ही दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान जपानी सैन्याने आखलेली मोहीम होती.

या मोहीमेनुसार जपानी सैन्याने म्यानमार (तेव्हाचे ब्रह्मदेश) मधून ईशान्य भारतातील ब्रिटिश ठाण्यांवर चाल केली. तेथून पुढे नागालॅंड व मणिपूर प्रदेशांतून वायव्येस कूच करीत ब्रह्मपुत्रेचे खोरे काबीज करण्याचा बेत होता. यात आझाद हिंद फौजेने जपानी सैन्याची साथ दिली होती. मार्च-जून १९४४ च्या दरम्यान केल्या गेलेल्या या मोहीमेचे पर्यवसान इम्फाल व कोहिमाच्या लढायांमध्ये झाले. या दोन्ही ठिकाणी ब्रिटिश भारतीय सैन्याने जपानी सेना व आझाद हिंद फौजेचा सडकून पराभव केला व त्यांना भारतातून माघार घेण्यास भाग पाडले. येथे पराभव झाल्यावर जपानी सैन्याने भारताचा व पर्यायाने ब्रिटिशांचा नाद सोडला व स्वबचावाची तयारी सुरू केली. या लढायांची तुलना अनेकदा स्टालिनग्राडच्या वेढ्याशी केली जाते.

वर्ग:दुसरे महायुद्ध
वर्ग:भारताचा इतिहास
वर्ग:आझाद हिंद फौज सहभागी असलेल्या लढाया
अलमट्टी धरण

**अलमट्टी धरण** हे उत्तर कर्नाटकात कृष्णा नदीवर बांधलेले विशाल धरण आहे. धरणाची भिंत विजापूर जिल्ह्यात असून पाण्याचा साठा बागलकोट जिल्ह्यात पसरला आहे. धरणाचे बांधकाम इ.स. २००५ साली पूर्ण झाले.

अलमट्टी धरणाच्या भिंतीची लांबी १५६५ मीटर आणि उंची ५२४ मीटर आहे. धरणात ५२४ मीटरपर्यंत पाणी असल्यास तो साठा २०० टीएमसी, आणि ५१९ मीटरपर्यंत पाणी भरल्यास तो साठा १२३ टीएमसी होतो.

## धरणावरचा नामफलक
या धरणावर *लालबहादूर शास्त्री सागर* अशा नावाचा जगातील सर्वात लांब धातूचा फलक तयार करून बसवला आहे. ही अक्षरे महाराष्ट्रातील लोणावळा येथील ऋषिकेश राऊत या डिझाइनरने बनवलेली अाहेत.

## जागतिक विक्रम
हा नामफलक जगात सर्वात अधिक भव्य आहे. कॅलिफाेर्नियातील प्रसिद्ध अशा ‘हॉलिवुड’ अक्षरांच्या लांबी (११० मीटर)पेक्षा अलमट्टी धरणावरील अक्षरांची लांबी (११२.७ मीटर) जास्त अाहे. हॉलिवुडची अक्षरे १४ मीटर उंच व ११० मीटर लांब असून त्यांना बनवण्यास एक काेटी ८७ लाख रुपये खर्च अाला हाेता. तर अलमट्टी धरणावर बसवण्यात अालेली अक्षरे ही पाच ते अाठ मीटर उंच व ११२.७ मीटर लांब असून ती बनविण्यासाठी ५० लाख रुपये खर्च अाला अाहे. धरणावरील ही अक्षरे ॲल्युमिनियम व लाेखंडापासून तयार करण्यात आली असून ऊन व पावासत ती खराब न हाेता अधिक काळापर्यंत टिकून राहतील याची खबरदारी घेण्यात अाली अाहे. स्टील व ॲल्युमिनियमच्या फ्रेमच्या सहाय्याने ही अक्षरे धरणावर पक्की करण्यात अाली अाहेत. २५ कामगारांनी चार महिन्यात नामफलकाचा हा प्रकल्प पूर्ण केला असून, चार किलोमीटर अंतरावरून ही नावे व्यवस्थित दिसू शकतात.

## हे सुद्धा पहा 
* कृष्णा पाणी वाटप

## संदर्भ 
http://www.kbjnl.karnataka.gov.in/ 

वर्ग:कर्नाटक
वर्ग:कर्नाटकातील धरणे
वर्ग:कृष्णा नदी
धनंजय थोरात

**धनंजय थोरात** हे एक सामाजिक कार्यकर्ते आणि पुणे युवक काँग्रेसचे अध्यक्ष होते. त्यांचे वडील स.ग. थोरात हे  स्वातंत्र्य सैनिक होते आणि सत्यशोधक चळवळीचे कार्यकर्ते होते. धनंजयच्या आई प्राथमिक शाळेतील शिक्षिका होत्या.

धनंजयचे शिक्षण पुण्याच्या शिवाजी मराठा हायस्कूलमध्ये झाले. शाळेत असतानाच त्यांनी काँग्रेस पक्षाच्या कामात भाग घ्यायला सुरुवात केली. निवडणुकांदरम्यान स्लिपा लिहिणे, त्या घरोघरी वाटणे, पक्षाची पत्रके वाटणे, सभेची तयारी करणे आदी किरकोळ कामे त्यांनी केली.

पुढे ते पुणे शहर युवा काँग्रेसचे अध्यक्ष झाले. त्यानंतर त्यांनी काँग्रेसचे तत्कालीन पुढारी जयंतराव टिळक, विठ्ठलराव गाडगीळ, बाळासाहेब भारदे बॅ. अ.र. अंतुले, विलासराव देशमुख, सीताराम केसरी यांच्याबरोबर काम केले. त्यामुळे त्यांना पुणे महापालिकेच्या गुरुवार पेठेतील शितळादेवी चौक मतदार संघातून महापालिकेच्या निवडणुकीचे तिकीट मिळाले व ती जिंकून ते पुण्याचे नगरसेवक झाले. पदाच्या पहिल्याच मुदतीमध्ये त्यांना स्थायी समितीचे सदस्यत्व मिळाले.

पुढच्या निवडणुकीच्या वेळी थोरात नवीन मतदारसंघातून एका कुप्रसिद्ध स्थानिक कुप्रसिद्ध गुंडासमोर निवडणूक हरले. तेव्हा त्याला पुण्याच्या आर.टी.ओ. कमिटीचे सदस्य म्हणून नियुक्ती मिळाली.

थोरातांनी सुरेश भट यांचा पुण्यातील पहिला जाहीर कार्यक्रम त्यांनीच आयोजित केला तसेच पुण्यातील सांस्कृतिक महोत्सव, नवरात्र उत्सव आदींचे नियोजन संयोजन केले.

थोरात यांच्या स्मरणार्थ पुण्यात स्थापन झालेल्या कै. धनंजय थोरात स्मृती प्रतिष्ठानतर्फे इ.स. २००८पासून दरवर्षी सामाजिक कार्यकर्त्याला *धनंजय थोरात आदर्श कार्यकर्ता पुरस्कार* आणि कलावंतांना किंवा खेळाडूंना अन्य पुरस्कार देण्यात येतात.

आजवर हा पुरस्कार मिळालेल्या व्यक्ती **:**- गुन्हेगारांच्या कुटुंबीयांच्या पुनर्वसनाचे कार्य करणारे सामाजिक कार्यकर्ते आनंद सराफ (२०१५), उदय जगताप (२०१४), अभिनेते नंदू पोळ (२०१४), अपंग पुनर्वसन कार्यातील ज्येष्ठ कार्यकर्त्या नसीमा हुरजूक (२०१०), शिल्पकार प्रमोद कांबळे (२०१५), अमरावती जिल्ह्यातील सामाजिक कार्यकर्ते बापूसाहेब देशमुख (२०११), रा.ना. चव्हाण प्रतिष्ठानचे रमेश चव्हाण (२०११), सामाजिक कार्यकर्ते डॉ. राजा दांडेकर (२०१५), येरवड्यातील सामाजिक कार्यकर्ते राजाभाऊ चव्हाण (२०१०), राम बांगड (२०१६), डॉ. रावसाहेब कसबे (२०१६),  सामाजिक कार्यकर्त्या लक्ष्मी नारायण  (२०१२), स्त्री-भ्रूणहत्या विरोधी चळवळीतील कार्यकर्त्या वर्षा देशपांडे (२०१२), लोककलाकार वसंत अवसरीकर,  (२०११), पं. विजय सरदेशमुख (गायक, २०१६), गायक विद्याधर कोपरकर (२०१२), मुस्लिम सत्यशोधक मंडळाचे सय्यदभाई,  (२०११), अंध-अपंगासाठी कार्य करणाऱ्या सायली गुजर (२०१४), बचत गट आणि ग्रामीण विकासाच्या क्षेत्रातील कार्यकर्त्या डॉ. सुधा कोठारी (२०१०), कवी सौमित्र तथा किशोर कदम (२०१०),  वगैरे.

वर्ग:मराठी समाजसेवक