खामोशी: द म्युझिकल

***खामोशी: द म्युझिकल***  हा १९९६ चा भारतीय हिंदी भाषेतील रोमँटिक ड्रामा संगीतमय चित्रपट आहे. या चित्रपटाचे दिग्दर्शन संजय लीला भन्साळी यांनी त्यांच्या दिग्दर्शनात पदार्पण केले होते. या चित्रपटात नाना पाटेकर, सलमान खान, मनीषा कोईराला आणि सीमा बिस्वास यांच्या भूमिका आहेत. प्रकाशीत झाल्यावर चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर फ्लॉप होता पण, चित्रपटाने गेल्या काही वर्षांमध्ये कल्ट फॉलोअर्स मिळवले आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीतील सर्वोत्कृष्ट चित्रपटांपैकी एक म्हणून त्याचा उल्लेख केला गेला.

मनीषा कोईराला यांनी साकारलेल्या ॲनी, मूकबधिर जोडप्याची काळजी घेणारी मुलगी, तिचे समीक्षकांनी कौतुक केले, आणि ती तिच्या आजपर्यंतच्या सर्वोत्तम कामगिरीपैकी एक मानली जाते. तिने तिच्या अभिनयासाठी अनेक पुरस्कार जिंकले, ज्यात सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा स्क्रीन पुरस्कार  आणि सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा सलग दुसरा फिल्मफेअर समीक्षक पुरस्कार यांचा समावेश आहे. *खामोशीचे* कथानक १९९६ च्या जर्मन चित्रपट *बियॉन्ड सायलेन्स* सारखेच आहे.  *खामोशी*  हा ९ ऑगस्ट १९९६ रोजी रिलीज झाला आणि *बियॉन्ड सायलेन्स*  १९ डिसेंबर १९९६ रोजी प्रदर्शित झाला होता..

## कथानक 
जोसेफ आणि फ्लेव्ही ब्रगांझा हे गोव्यात राहणारे कर्णबधिर जोडपे आहे. त्यांना ॲनी नावाची छोटी मुलगी आहे. ती मूकबधिर नाही. काही वर्षांनी त्यांना सॅम नावाचा मुलगा होतो. त्यालाही बोलता-ऐकता येते. आता ॲनीचे जग दुभंगते. एकात तिचे मूकबधिर आईवडील असतात तर दुसऱ्यात तिचा भाऊ आणि संगीत. ॲनी आपली आजी मरिया ब्रगांझाकडून संगीत शिकते.

काही वर्षांनी सॅमच्या मृत्यूनंतर ॲनी संगीत विसरते. पुढे ती मोठी झाल्यावर राज कश्यप नावाच्या तरुणाशी तिची ओळख होते आणि ती राजच्या प्रेमात पडते. यातून तिचे गाणे आणि संगीत पुन्ही उभारी घेते. ॲनी राजपासून गरोदर राहते तेव्हा तिचे आईवडील तिच्यावर संतापतात व तिला गर्भपात करण्यास सांगतात. त्यांच्या मते लग्न न करता मूल होणे हे त्यांच्या घराण्याला काळिमा फासणारी घटना असते आणि हे चर्च आणि धर्माच्या शिकवणीविरुद्ध असते. राज त्यांना समजाविण्याचा प्रयत्न करतो परंतु तो गोव्याबाहेरचा हिंदू असल्याने तो त्यांना पसंत नसतो. राजशी लग्न केल्यास ॲनी त्यांच्यापासून दूर जाईल असे ही त्यांना वाटत असते.

ॲनी राजशी लग्न करते आणि आपल्या मुलाला सॅम असे आपल्या दिवंगत भावाचे नाव देते. राज, सॅम आणि ॲनी ॲनीच्या आईवडिलांकडे पुन्हा एकदा जातात. जोसेफ आपल्या नातवाला आणि जावयाला स्वीकारतो. अचानक ॲनी आणि राजला गंभीर अपघात होतो आणि ॲनीची शुद्ध हरपते. अनेक प्रयत्नांनंतर तिच्या आई-वडीलांचे मूक "भाषण" तिला पुन्हा एकदा शुद्धीत आणते.

## पात्र 
* नाना पाटेकर - जोसेफ ब्रागांझा (ॲनीचे वडील)
* सलमान खान - राजंत "राज" कश्यप
* मनीषा कोईराला - एनी ब्रागांझा 
* सीमा बिस्वास - फ्लेव्ही जे. ब्रागांझा (ॲनीची आई)
* हेलन - मारिया ब्रागांझा (जोसेफची आई) 
* हिमानी शिवपुरी - नीलिमा कश्यप (राजची आई) 
* रघुवीर यादव - विली

## पुरस्कार 
; ४२वे फिल्मफेर पुरस्कार 

**जिंकले**

* सर्वोत्कृष्ट चित्रपट (समीक्षक) - संजय लीला भन्साळी
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री (समीक्षक) - मनीषा कोईराला
* सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिका - कविता कृष्णमूर्ती "आज मैं उपर" साठी
* सर्वोत्कृष्ट कला दिग्दर्शन – नितीन चंद्रकांत देसाई
* सर्वोत्कृष्ट साउंड डिझाईन - जितेंद्र चौधरी

**नामांकन**

* सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - पॉलिग्राम फिल्म्ड एंटरटेनमेंट
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - नाना पाटेकर
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री - मनीषा कोईराला
* सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री - हेलन
* सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री - सीमा बिस्वास
* सर्वोत्कृष्ट संगीत दिग्दर्शक - जतिन-ललित
* सर्वोत्कृष्ट गीतकार - मजरूह सुलतानपुरी "आज मैं उपर" साठी
* सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिका - अलका याज्ञिक "बाहों के दरमियाँ" साठी

**स्टार स्क्रीन अवॉर्ड्स:**

* सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री - मनीषा कोईराला
* सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री - सीमा बिस्वास
* सर्वोत्कृष्ट गीतकार - मजरूह सुलतानपुरी "आज मैं उपर" साठी
* सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिका - कविता कृष्णमूर्ती "आज मैं उपर" साठी

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९९६ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:संजय लीला भन्साळी दिग्दर्शित चित्रपट