open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
सूर्यदेवता

**सूर्यदेव** हा वेदांमध्ये  जगाचा आत्मा असल्याचे म्हणले जाते. संपूर्ण जगाचा आत्मा सूर्य आहे. सूर्यापासून पृथ्वीवरील संपूर्ण जगाचे सजींवाना वनस्पतीला उर्जा आणि जीवन मिळते.

ऋग्वेदात अग्नी, अश्विनीकुमार, इंद्र, उषा, आकाश या द्यौ, द्यावापृथिवी, मरुत, मित्रावरुण, पूषा, विष्णू, ब्रह्मणस्पती, वरुण, सूर्य, अशा विविध देवतांवरच्या सूक्तांची रचना दिसते.

**सूर्यदेवता **(/ˈsuːrjə/; संस्कृत: सूर्य, IAST: Sūrya) हा सूर्य तसेच हिंदू धर्मातील सौर देवता आहे. ते पारंपारिकपणे स्मार्त परंपरेतील प्रमुख पाच देवतांपैकी एक आहेत, ज्या सर्वांना पंचायतन पूजामध्ये समतुल्य देवता आणि ब्रह्मन् साकारण्याचे साधन मानले जाते. प्राचीन भारतीय साहित्यातील सूर्याच्या इतर नावांमध्ये आदित्य, अर्क, भानू, सवित्र, पुषन, रवि, मार्तंड, मित्र, भास्कर, प्रभाकर, कथिरावण आणि विवस्वान यांचा समावेश होतो.

सूर्याच्या प्रतिमाशास्त्रात अनेकदा घोडे वापरलेल्या रथावर स्वार असल्याचे चित्रित केले आहे, बहुतेक वेळा सात संख्येने जे दृश्यमान प्रकाशाचे सात रंग आणि आठवड्याचे सात दिवस दर्शवतात. मध्ययुगीन काळात सूर्याची दिवसा ब्रह्मदेवाची, दुपारी शिवाची आणि संध्याकाळी विष्णूची पूजा केली जात असे. काही प्राचीन ग्रंथ आणि कला मध्ये, सूर्याला इंद्र, गणेश आणि इतरांसोबत समक्रमितपणे सादर केले आहे. बौद्ध आणि जैन धर्माच्या कला आणि साहित्यातही सूर्य देवता म्हणून आढळतो. महाभारत आणि रामायणात, सूर्याला राम आणि कर्ण (अनुक्रमे रामायण आणि महाभारताचे नायक) यांचे आध्यात्मिक पिता म्हणून प्रस्तुत केले आहे. शिवासह महाभारत आणि रामायणातील पात्रांद्वारे पूजेत सूर्य हा प्राथमिक देवता होता.

सूर्याला चक्रासह चित्रित केले आहे, ज्याचा अर्थ धर्मचक्र म्हणून देखील केला जातो. सूर्य हा सिंहाचा (Leo सिंह राशीचा) स्वामी आहे, जो हिंदू ज्योतिषशास्त्राच्या राशि चक्र प्रणालीतील बारा नक्षत्रांपैकी एक आहे. सूर्य किंवा रवी हा हिंदू कॅलेंडरमध्ये रविवारचा आधार आहे. सूर्याच्या पूज्यतेचे प्रमुख सण आणि तीर्थक्षेत्रांमध्ये मकर संक्रांती, पोंगल, सांबा दशमी, रथ सप्तमी, छठ पूजा आणि कुंभमेळा यांचा समावेश होतो.

राजस्थान, गुजरात, मध्य प्रदेश, बिहार, महाराष्ट्र, उत्तर प्रदेश, झारखंड आणि ओडिशा यांसारख्या भारतीय राज्यांमध्ये आढळणाऱ्या सौरा आणि स्मार्त परंपरांमध्ये त्यांचा विशेष आदर केला जातो.

मूळ वैदिक देवतांपेक्षा हिंदू धर्मातील प्राथमिक देवता म्हणून जास्त काळ टिकून राहिल्यामुळे, १३ व्या शतकाच्या आसपास सूर्याची उपासना मोठ्या प्रमाणात कमी झाली, कदाचित उत्तर भारतातील सूर्य मंदिरांचा मुस्लिमांनी नाश केल्यामुळे. नवीन सूर्य मंदिरे बांधणे अक्षरशः बंद झाले, आणि काही नंतर वेगळ्या देवतेसाठी पुनर्स्थित करण्यात आले. अनेक महत्त्वाची सूर्य मंदिरे शिल्लक आहेत, परंतु बहुतेक आता उपासनेत नाहीत. काही पैलूंमध्ये, सूर्य विष्णू किंवा शिव या प्रमुख देवतांमध्ये विलीन होण्याचा किंवा त्यांच्या सहाय्यक म्हणून पाहण्याचा कल आहे.

## संदर्भ यादि 
वर्ग:हिंदू धर्मातील देवाची नावे
वर्ग:ऋग्वेदिक देवता
क्नापन

**क्नापन** वेल्समध्ये खेळला जाणारा फुटबॉलचा एक प्रकार होता. हा मुख्यत्वे वेल्सच्या पश्चिम भागात असलेल्या कारमार्थेनशायर, केरेडिजन आणि पेंब्रोकशायर या काउंट्यांमध्ये खेळला जायचा.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:खेळ
वर्ग:वेल्स
दक्षिण संघशासित जिल्हा

**दक्षिण संघशासित जिल्हा** () हा रशिया देशाच्या ८ संघशासित जिल्ह्यांपैकी एक जिल्हा आहे. दक्षिण जिल्हा रशियाच्या नैऋत्य भागात कॉकासस भागामध्ये वसला आहे. खालील केंद्रीय विभाग दक्षिण जिल्ह्याच्या अखत्यारीखाली येतात. सर्वात मोठे शहर क्रास्नोदर आहे.

## टिपा 
वर्ग:रशियाचे संघशासित जिल्हे
हार्पस्टम

**हार्पस्टम** हा रोमन साम्राज्यात खेळला जाणारा चेंडूचा खेळ होता.

वर्ग : खेळ
ला सोल

**ला सोल** हा रग्बीसदृश खेळ आहे. हा खेळ नॉर्मंडी आणि पिकार्डी या भागांत अधिक खेळला जातो.

वर्ग:खेळ
रॉयल श्रोवेटाइड फुटबॉल

**रॉयल श्रोवेटाइड फुटबॉल** हा इंग्लंडमध्ये खेळला जाणारा एक अत्यंत प्राचीन पारंपारिक खेळ आहे. अ‍ॅशबर्न शहरात सुरू झालेला हा खेळ दरवर्षी *श्रोव्ह ट्युसडे* आणि अ‍ॅश वेन्सडे या दोन दिवशी खेळला जातो. यामध्ये संपूर्ण शहरच खेळाचे मैदान बनते आणि शहराचे दोन भाग संघ म्हणून एकमेकांविरुद्ध उभे ठाकतात. या खेळाचा मुख्य उद्देश चेंडूला प्रतिस्पर्धी संघाच्या लक्ष्यापर्यंत पोहोचवणे हा असतो. या खेळाचे नियम अत्यंत मर्यादित असून शेकडो लोक चेंडू मिळवण्यासाठी एकाच वेळी गर्दी करतात.

१९२८ मध्ये राजघराण्यातील व्यक्तींनी या खेळात भाग घेतल्यामुळे त्याला *रॉयल* हे नाव मिळाले. त्यानंतर २००३ मध्ये तत्कालीन राजकुमारांनीही या खेळाची पहिली खेळी खेळली होती. हा खेळ स्थानिक लोकांसाठी केवळ एक क्रीडा प्रकार नसून ती एक महत्त्वाची सांस्कृतिक परंपरा आहे. खेळादरम्यान शहरातील दुकाने आणि घरे सुरक्षित ठेवण्यासाठी लाकडी फळ्यांचा वापर केला जातो.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इंग्लंडमधील खेळ
वर्ग:अ‍ॅशबर्न (इंग्लंड)
अपीज आणि डाउनीज

**अपीज आणि डाउनीज** ही मध्ययुगीन फुटबॉलची एक आवृत्ती आहे, अगदी पूर्वीच्या गेममध्ये मुळे,वर्किंग्टन, वेस्ट कंब्रिया, इंग्लंड येथे खेळल्या गेली. १९व्या शतकाच्या उत्तरार्धात आधुनिक परंपरा काही काळाने सुरू झाली आणि इस्टर येथे स्थानिक धर्मकार्यासाठी पैसे उभे करण्यासाठी हा सामना आयोजित केला गेला.

वर्ग:खेळ
उत्तर कॉकासियन संघशासित जिल्हा

**उत्तर कॉकासियन संघशासित जिल्हा** () हा रशिया देशाच्या ८ संघशासित जिल्ह्यांपैकी सर्वात नवा निर्माण झालेला जिल्हा आहे. १९ जानेवारी २०१० रोजी दक्षिण संघशासित जिल्ह्यापासून हा जिल्हा वेगळा करण्यात आला. उत्तर कॉकासस भौगोलिक प्रदेशामधील रशियाचे बहुधा सर्व प्रांत ह्या जिल्ह्याच्या अखत्यारीखाली येतात. 

वर्ग:रशियाचे संघशासित जिल्हे
क्रास्नोदर क्राय

**क्रास्नोदर क्राय** () हे रशियाच्या संघातील एक क्राय आहे. उत्तर कॉकेशस प्रदेशात वसलेल्या क्रास्नोदर क्रायच्या पश्चिमेस अझोवचा समुद्र, नैऋत्येस काळा समुद्र तर दक्षिणेस जॉर्जिया देशाचा अबखाझिया हा फुटीरवादी प्रदेश आहेत. अझोवच्या समुद्राच्या पलिकडे युक्रेनचे क्राइमिया हे स्वायत्त प्रजासत्ताक वसले आहे. अदिगेया प्रजासत्ताक हे रशियाच्या २१ पैकी एक प्रजासत्ताक पूर्णपणे क्रास्नोदर क्रायच्या अंतर्गत आहे.

क्रास्नोदर क्रायमधील सोत्शी हे शहर २०१४ हिवाळी ऑलिंपिक स्पर्धेचे यजमान शहर असेल. तसेच २०१८ फिफा विश्वचषकासाठी निवडल्या गेलेल्या ११ शहरांमध्ये सोचीचा समावेश केला गेला आहे.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
 

वर्ग:रशियाचे क्राय
वर्ग:क्रास्नोदर क्राय
कॉर्निश हर्लिंग

**कॉर्निश हर्लिंग** (कॉर्निश भाषा:हर्लियान) हा इंग्लंडच्या कॉर्नवॉल भागात खेळला जाणारा खेळ आहे. छोट्या चंदेरी चेंडूने खेळला जाणारा हा खेळ आयरिश हर्लिंगपेक्षा वेगळा आहे.

वर्ग:खेळ
वर्ग:कॉर्नवॉल
परशुरामराव श्रीनिवास पंतप्रतिनिधी

**परशुराम श्रीनिवास पंतप्रतिनिधी** (जन्म १७७७ - मृत्यू १८४८) हे औंध संस्थानाचे लोकप्रिय राजे होते.. 

दुसऱ्या बाजीरावाचे विश्वासू सरदार बापू गोखले ह्यांच्याशी मसुरेजवळ लढाई झाली,  परशुराम पंतप्रतिनिधी यांना त्यांचा हात गमवावा लागला. म्हणून त्यांना लोक **थोटेपंत** ह्या नावाने देखील ओळखत. पुढे त्यांचे पुण्याला वास्तव्य असताना दुसरा बाजीराव आणि दौलतराव शिंदे हे त्यांच्या मागावर होते आणि त्यांना अटक करण्याच्या प्रयत्नात होते. त्यामुळे पंतांना पुण्यातून पंत प्रतिनिधींची तत्कालीन राजधानी असलेल्या कराडला पळ काढावा लागला. 

कर्मधर्मसंयोग असा की खुद्द दुसरा बाजीराव इंग्रजांपासून पळून जात असताना १८१८ साली कराड मुक्कामी होता.

## परशुराम पंतप्रतिनिधी यांच्यावरील मराठी पुस्तके
* 

## संदर्भ 
लोकप्रभा ५ नोव्हेंबर २००४ मधील प्रा. का.धों. देशपांडे ह्यांचा "संगमावरचा भुईकोट" लेख

वर्ग:मराठा साम्राज्य
वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती
वर्ग:सैनिकी पेशातील मराठी व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १७७७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८४८ मधील मृत्यू
श्रीनिवासराव परशुराम पंतप्रतिनिधी

**श्रीनिवासराव परशुराम पंतप्रतिनिधी** तथा अण्णासाहेब हे औंध संस्थानाचे राज्यकर्ते होते. परशुराम श्रीनिवास पंतप्रतिनिधींचे ते दत्तक पुत्र होते.

## संदर्भ 
## हे सुद्धा पहा
लोकप्रभा ५ नोव्हेंबर २००४ मधील प्रा. का. धों. देशपांडे ह्यांचा "संगमावरचा भुईकोट" लेख

वर्ग:मराठा साम्राज्य
वर्ग:इ.स. १८३३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९०१ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रामचंद्र नीळकंठ बावडेकर

**रामचंद्र नीळकंठ बावडेकर** उर्फ **रामचंद्रपंत अमात्य** (१६५०-१७१६) हे छत्रपती शिवाजी महाराजांनी नेमलेल्या शिवकालीन अष्टप्रधानमंडळातील राजनीतीचे प्रत्यक्ष ज्ञान असलेले एक प्रधान होते.

## कारकीर्द
रामचंद्रपंत अमात्यांची साथ केवळ शिवाजीराजेच नव्हे तर संभाजीराजे, राजाराम आणि ताराबाईंना लाभली. छत्रपती शिवाजी महाराजांना सांगितलेली राजनीती अमात्यांनी आपल्या उत्तरायुष्यात लिहून काढली. तसेच कोल्हापूरचे छत्रपती संभाजी महाराज (दुसरे) यांच्या आज्ञेने त्यांच्या राजकुमारांना राज्यकारभाराचे मार्गदर्शन करण्यासाठी त्यांनी 'आज्ञापत्र' हा ग्रंथ लिहिला..  

## बाह्य दुवे 
## संदर्भ 
वर्ग:मराठा साम्राज्य
वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती
साल्सियो फियोरेंतिनो

**साल्सियो फियोरेंतिनो** किंवा **साल्सियो स्टोरिको** हा १६व्या शतकात इटलीमध्ये खेळला जाणारा फुटबॉलसारखा खेळ होता.

वर्ग:इटलीमधील खेळ
वर्ग:फुटबॉल
ज्यूईश स्वायत्त ओब्लास्त

**ज्यूईश स्वायत्त ओब्लास्त** (रशियन: Еврейская автономная область ; यिद्दिश: ייִדישע אווטאָנאָמע געגנט , *यिद्दिश आव्तोनोम गेंग्ट* ;) हे रशियन संघाच्या अतिपूर्व जिल्ह्यातील चीन देशाच्या सीमेवरील एक स्वायत्त ओब्लास्त आहे. हे रशियाचे एकमेव स्वायत्त ओब्लास्त आहे. जोसेफ स्टालिनाने इ.स. १९३४ साली ह्या ओब्लास्ताची स्थापना केली. ह्या भागात मोठ्या प्रमाणावर वस्ती करून राहिलेल्या ज्यू धर्मीय नागरिकांना आपली संस्कृती व धर्म जोपासता यावा हा ज्यूईश ओब्लास्तच्या स्थापनेमागील मूळ हेतू होता.

रशियाच्या खबारोव्स्क क्राय व आमूर ओब्लास्त या राजकीय विभागांना, तसेच चीनच्या जनता-प्रजासत्ताकाच्या हैलोंगच्यांग प्रांताला ज्यूइश स्वायत्त ओब्लास्ताच्या सीमा भिडल्या आहेत. बिरोबिद्झान येथे या ओब्लास्ताची प्रशासकीय राजधानी आहे.

## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:रशियाचे ओब्लास्त
वर्ग:इ.स. १९३४ मधील निर्मिती
*
परशुराम त्रिंबक पंतप्रतिनिधी

**परशुराम त्रिंबक किन्हईकर** (इ.स. १६६० - इ.स. १७१८)  हे छत्रपतींचे पंतप्रतिनीधी आणि नंतरच्या औंध संस्थानाचे संस्थापक होते.

## कारकीर्द
परशुरामपंत वयाच्या १४ व्या वर्षी रामचंद्रपंत अमात्यांच्या कार्यालयात विशाळगडास रुजू झाले. दप्तरीच्या आणि लष्करच्या कारभारात चोख असणाऱ्या पंतांची प्रगती झपाट्याने झाली आणि अल्पावधीतच त्यांची अमात्यांचे साहाय्यक म्हणून नेमणूक झाली.

छत्रपती शिवाजीराजे आणि संभाजीराज्यांच्या मृत्यूनंतर औरंगजेबाने मराठा साम्राज्य संपुष्टात आणण्याचा चंगच बांधला होता. अशा काळात औरंजजेबाच्या ताब्यातला पन्हाळगड पंतांनी १६९२ साली मोठ्या हिकमतीने परत जिंकून घेतला. यानंतर अमात्यांच्या मोलाच्या मार्गदर्शानाखाली पंतांनी मिरजेपासून प्रचितगडापर्यंतचा मुलूख पादाक्रांत केला. त्याबरोबरच भूदरगड आणि चंदनगडासारखे किल्लेदेखील पुन्हा स्वराज्यात आणले.

पुढे औरंगजेबाने १६९९ च्या शेवटास सातारच्या किल्ल्याला वेढा घातला असता पुढचे ५ महिने पंतानी ह्या किल्यावरच्या मराठ्यांना रसद पुरवली आणि किल्ला झुंजवण्यास मोलाची मदत केली. १७०० साली राजाराम महाराजांच्या मृत्यूनंतर त्यांच्या पत्नीने - राणी ताराबाईंनी - मुघलांविरुद्धचा लढा सुरू ठेवला तेव्हा पंतांचा त्यांना मोठाच आधार होता. त्यांच्या पराक्रमामुळे त्यांना **सुभालष्कर**, **समशेर जंग** असे किताब बहाल करण्यात आले.

सातारच्या किल्ल्याप्रमाणेच १७०२ साली पंतांनी विशाळगडदेखील तब्बल ५ महिने झुंजवला पण सरतेशेवटी हा किल्ला मुघलांच्या ताब्यात द्यावा लागला. पण ताबा पुढच्या ५ वर्षातच म्हणजे १७०७ साली मुघलांशी निकराची झुंज देऊन परत काबीज केला. त्याचबरोबर सातारा, वसंतगड, पन्हाळगड हे किल्ले परत स्वराज्यात आणले.

१८ व्या शतकाच्या दुसऱ्या दशकात परशुरामपंत सातारच्या शाहू महाराजांच्या सेवी रुजू झाले. तिथपासून कराड आणि आजूबाजूचा मुलुख हा पंतप्रतिनिधींच्याच ताब्यात होता आणि त्यांचा कारभार कराडच्या भुईकोटातून चाले.

१७१८ साली परशुरामपंतांचे निधन झाले.

## पंत प्रतिनिधी
पंत प्रतिनिधी हे पद राजाराम महाराजांच्या कारकिर्दीत निर्मीले गेले. छत्रपती राजाराम महाराजांनी १६९१ साली जिंजीला असताना प्रल्हाद निरोजी ह्यांना आपले प्रतिनिधी म्हणून नेमले. हेच पहिले प्रतिनिधी. त्यांचा कर्नाटकात मृत्यू झाल्यानंतर १६९४ साली तिमाजी रघुनाथ हणमंते ह्यांची ह्या पदी नेमणूक झाली.  राजाराम महाराजांच्या मृत्यूनंतर १७०१ साली राणी ताराबाईंनी परशुरामपंत त्रिंबक ह्यांची प्रतिनिधी म्हणून नेमणूक केली आणि त्यानंतर पंताच्या पुढच्या वंशावळीस पंतप्रतिनिधी असे संबोधले जाऊ लागले.

## संदर्भ
*पंत प्रतिनिधी बखर
*लोकप्रभा ५ नोव्हेंबर २००४ मधील लेख

वर्ग:मराठा साम्राज्य
वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती
वर्ग:पेशवे
वर्ग:सैनिकी पेशातील मराठी व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १६६० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७१८ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रमजान (दिनदर्शिका महिना)

**रमजान** (*अरबी: رَمَضَان, Ramaḍān*) हा इस्लामी दिनदर्शिका नववा (९) महिना आहे आणि ज्या महिन्यात कुराण इस्लामी संदेष्टा मुहम्मद यांना अवतरले आहे.
रमजान महिन्यातील उपवास हा इस्लामच्या पाच स्तंभांपैकी एक आहे. हा महिना मुस्लिम लोक पहाटेपासून सूर्यास्तापर्यंत दिवसाच्या प्रकाशात उपवास करून घालवतात. इस्लामच्या मते, कुराण या महिन्यात सर्वात खालच्या स्वर्गात पाठवण्यात आले होते, अशा प्रकारे जिब्राईलने मुहम्मद यांना हळूहळू प्रकटीकरणासाठी तयार केले होते. म्हणून, मुहम्मद यांनी आपल्या अनुयायांना सांगितले की स्वर्गाचे दरवाजे संपूर्ण महिनाभर उघडे राहतील आणि नरकाचे दरवाजे (जहन्नुम) बंद होतील. पुढील महिन्याचे पहिले तीन दिवस, शव्वाल, उत्सवात घालवले जातात आणि "ब्रेकिंग फास्टचा सण" किंवा ईद अल-फितर म्हणून साजरा केला जातो.

## कालावधी
इस्लामी दिनदर्शिका चंद्रावर अवलंबून आहे, जिथे प्रत्येक महिन्याची सुरुवात होते जेव्हा नवीन चंद्राची पहिली चंद्रकोर दिसते. इस्लामी वर्षात 12 चंद्र चक्रे असतात आणि परिणामी ते सौर वर्षापेक्षा 10 ते 11 दिवस लहान असते आणि त्यात कोणतेही अंतर नसल्यामुळे, रमजान संपूर्ण ऋतूंमध्ये स्थलांतरित होते. इस्लामी दिवस सूर्यास्तानंतर सुरू होतो. सौदी अरेबियाच्या उम्म अल-कुरा कॅलेंडरवर आधारित, रमजानसाठी अंदाजे सुरुवात आणि समाप्ती तारखा आहेत:

अनेक मुस्लिम रमजानच्या सुरुवातीस चंद्राच्या स्थानिक भौतिक दर्शनाचा आग्रह धरतात, परंतु इतर लोक महिन्याची सुरुवात निश्चित करण्यासाठी नवीन चंद्राची गणना केलेली वेळ किंवा सौदी अरेबियाची घोषणा वापरतात. जागतिक स्तरावर नवीन चंद्र एकाच वेळी एकाच स्थितीत नसल्यामुळे, रमजानच्या सुरुवातीच्या आणि समाप्तीच्या तारखा प्रत्येक संबंधित स्थानावर कोणत्या चंद्राचे दर्शन घेतात यावर अवलंबून असतात. परिणामी, रमजानच्या तारखा वेगवेगळ्या देशांमध्ये बदलतात, परंतु सामान्यतः फक्त एका दिवसाने. हे चंद्राच्या चक्रामुळे होते;. चंद्र मेण चंद्रकोर म्हणून पात्र होण्यासाठी निकष पूर्ण करू शकत नाही, जे एका ठिकाणी सूर्यास्ताच्या वेळी आणि नंतर दुसऱ्या ठिकाणी भेटेल तेव्हा महिन्यांतील बदलाचे वर्णन करते. खगोलशास्त्रीय अंदाज जे रमजानची सुरुवात अंदाजे उपलब्ध आहेत.

## कार्यक्रम
रमजान संपूर्ण चंद्र महिन्यात मुस्लिम त्याच नावाने पाळतात. धार्मिक उत्सवाच्या महिन्यात उपवास आणि अतिरिक्त प्रार्थना असतात. या महिन्यातील काही महत्त्वाच्या ऐतिहासिक घटनांमध्ये हे समाविष्ट आहे:
* 2 रमजान, इस्लामनुसार तोराह ही मोशेला(मुसा) बहाल करण्यात आला.
* 10 रमजान, मुहम्मद पैगंबरांची पत्नी खादिजा बिंत खुवायलिद यांची मृत्यू.
* १२ रमजान, इस्लामनुसार येशूला सुवार्ता बहाल करण्यात आली.
* १५ रमजान,  यांचा जन्म.
* १७ रमजान,  जन्म.
* १७ रमजान, आयशा बिंत अबू बकरचा मृत्यू - मुहम्मदची पत्नी.
* १७ रमजान, बद्रची लढाई मुस्लिमांनी जिंकली.
* १८ रमजान, स्तोत्र (जबूर) डेविड (दाऊद) वर बहाल करण्यात आले.
* १९ रमजान, इमाम अलीच्या डोक्यावर अब्दअल-रहमान इब्न मुलजामने प्रार्थनेदरम्यान विषारी तलवारीने वार केले.
* २१ रमजान, खलिफा अली शहीद झाला.

## संदर्भ
वर्ग:इस्लाम धर्म
वर्ग:मुस्लिम सण
मायक्रोसॉफ्ट एक्सेल

**मायक्रोसॉफ्ट एक्सेल** (इंग्लिश: *Microsoft Excel*) हे मायक्रोसॉफ्ट कंपनीने बनवलेले, विंडोज व मॅकिंटॉश ओएस एक्स संगणकप्रणाल्यांसाठी वितरलेले *स्प्रेडशीट* उपयोजन सॉफ्टवेर आहे. ते मायक्रोसॉफ्ट ऑफिस या सॉफ्टवेर संचामधील एक घटक सॉफ्टवेर असून यात वापरकर्त्यांना साधी, गुंतागुंतीची गणिते, स्तंभालेख, व्हीबीए प्रोग्रॅमिंगदेखील करण्याची सुविधा पुरवली आहे. इ.स. १९९३ साली बाजारात आलेल्या मायक्रोसॉफ्ट एक्सेल ५ व्या आवृत्तीपासून हे सॉफ्टवेर विंडोज व मॅकिंटॉश ओएस एक्स प्रणाल्यांवरील स्प्रेडशीट सॉफ्टवेरांमध्ये सर्वाधिक लोकप्रिय ठरले आहे.

## उपयोग 
वेगवेगळे तक्ते बनवायला याचा उपयोग होतो.

## बाह्य दुवे 
* 
* 
* 
* 
* 

एक्सेल
वर्ग:उपयोजन सॉफ्टवेर
वर्ग:मायक्रोसॉफ्ट ऑफिस
फिबा विश्व अजिंक्यपद

वर्ग : बास्केटबॉल
वर्ग : फिबा विश्व अजिंक्यपद
मायक्रोसॉफ्ट आउटलूक

**मायक्रोसॉफ्ट आउटलूक** (इंग्लिश: *Microsoft Outlook*) हे एक ईमेलांच्या देव-घेवीसाठी व ईमेल व्यवस्थापनासाठी वापरले जाणारे उपयोजन सॉफ्टवेर आहे. हे सॉफ्टवेर मायक्रोसॉफ्ट कॉर्पोरेशन कंपनीने विंडोज व मॅकिंटॉश ओएस एक्स संगणकप्रणाल्यांसाठी बनवलेले व वितरलेले आहे. त्याची सर्वांत ताजी आवृत्ती *मायक्रोसॉफ्ट आउटलूक २०१०* ही आहे.

## बाह्य दुवे 
* 

आउटलूक
वर्ग:उपयोजन सॉफ्टवेर
वर्ग:मायक्रोसॉफ्ट ऑफिस
इराणी (निःसंदिग्धीकरण)

**इराणी** ही संज्ञा इराणमध्ये राहणाऱ्या लोकांना किंवा इराणाशी संबंधित वस्तूंना अथवा गोष्टींना उद्देशून वापरली जाते.
* ईराणी- आडनांव


वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
मायक्रोसॉफ्ट सिल्व्हरलाइट

**मायक्रोसॉफ्ट सिल्व्हरलाइट** हे एक वेब उपयोजन फ्रेमवर्क आहे.

वर्ग:सॉफ्टवेर
आँ पासाँ

**एन पासंट** हा बुद्धिबळातील एक नियम आहे. फ्रेंच भाषेतील एन पासंट (जाताजाता) या शब्दावरून या नियमाला नाव दिले गेले.

हा नियम समजण्यासाठी बाजूचे चित्र बघा. हा नियम लागू होण्याकरता ३ गोष्टी होणे गरजेचे असते.
# नियम केवळ प्यादांसाठी लागू होतो.
# एक प्यादे त्याच्या मूळ ठिकाणी आणि दुसरे आजू-बाजूच्या रांगेत २ घरांनी पुढे असणे आवश्यक आहे. (उदा. बाजूच्या चित्रातील पांढरे प्यादे - a2, आणि काळे प्यादे  - b4‌)
# बाजूच्या उदाहरणात अशा परिस्थितीत जर पांढरे प्यादे जर काळ्या प्याद्याकडून मात टाळण्याकरीता १ ऐवजी २ घरे पुढे गेले (उदा. a2 वरून a4),

तर काळ्या प्याद्याकडून पांढऱ्या प्याद्याला "जाता-जाता" (en-passant) मात दिली जाऊ शकते. अशा वेळी पांढरे प्यादे दोनऐवजी एकच घर चालले आहे असे समजले जाते, आणि त्यानुसार काळे प्यादे एक घर तिरपे सरकते. (चित्राप्रमाणे b4 वरून a3)

### सशर्त ऐच्छिकता
हा नियम लागू करायचा की नाही याचा निर्णय मात देणाऱ्या (वरील उदाहरणाप्रमाणे काळ्या सोंगट्यांनी खेळणाऱ्या) खेळाडूने घ्यायचा असतो. मात्र त्यासाठीही २ गोष्टींचे भान ठेवणे आवश्यक असते.
# हा नियम केवळ लगोलग पुढच्या चालीपुरताच लागू असतो. म्हणजेच जर वरच्या उदाहरणात, काळ्या बाजूने खेळणाऱ्याने समजा पांढरे प्यादे २ घर पुढे गेल्यावर एन पासंट नियम न वापरता इतर कुठलीही खेळी खेळली, तर त्याला नंतरच्या कुठल्याही खेळीत त्या पांढऱ्या प्याद्यासाठी हा नियम वापरता येत नाही.
# आणि तसेच जर हा नियम वापरण्याऐवजी इतर कुठलीही खेळी उपलब्ध नसेल (उदा. स्टेलमेट), तर हा नियम वापरणे अनिवार्य असते.

वर्ग:बुद्धिबळ
मायक्रोसॉफ्ट वर्ड

**मायक्रोसॉफ्ट वर्ड** (इंग्लिश: *Microsoft Word*;) हे एक *लेखन-संपादन* कामकाजाचे उपयोजन सॉफ्टवेर आहे. हे सॉफ्टवेर मायक्रोसॉफ्ट कॉर्पोरेशन कंपनीने विंडोज व मॅकिंटॉश ओएस एक्स संगणकप्रणाल्यांसाठी बनवलेले व वितरलेले आहे. हे सॉफ्टवेर इ.स. १९८३ साली *मल्टी-टूल वर्ड* या नावाने *झेनिक्स* संगणक प्रणाल्यांसाठी बाजारात आणलेल्या लेखन-संपादन सॉफ्टवेरापासून उत्तरोत्तर विकसत गेले आहे. त्याची सर्वांत ताजी आवृत्ती *मायक्रोसॉफ्ट वर्ड २०१६* ही आहे.
मायक्रोसॉफ्ट ऑफिस मध्ये विनवर्ड हे पॅकेज वर्ड प्रोसेसर म्हणून दिले आहे.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ड
वर्ग:उपयोजन सॉफ्टवेर
वर्ग:मायक्रोसॉफ्ट ऑफिस
इंटरनेट एक्सप्लोरर

**इंटरनेट एक्सप्लोरर** (इंग्लिश: Windows Internet Explorer) हा मायक्रोसॉफ्ट कॉर्पोरेशन कंपनीने बनवलेला व वितरलेला वेब न्याहाळक आहे. इ.स. १९९५ साली मायक्रोसॉफ्ट कंपनीने त्याची पहिली आवृत्ती बाजारात आणली. त्याची सर्वांत ताजी आवृत्ती, इंटरनेट एक्सप्लोरर ९ आहे. विंडोज संगणकप्रणाल्यांवर तो मूळ न्याहाळक असतो.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:आंतरजाल न्याहाळक
वर्ग:मायक्रोसॉफ्ट
द.वि. पलुसकर

पंडित  **दत्तात्रेय विष्णू पलुसकर** (१८ मे, इ.स. १९२१ - २५ ऑक्टोबर, इ.स. १९५५) हे हिंदुस्थानी शास्त्रीय गायनशैलीतले प्रसिद्ध गायक होते. त्यांचे मूळ गाव सांगली जिल्ह्यातले पलुस. प्रसिद्ध गायक पंडित विष्णू दिगंबर पलुस्कर ह्यांचे ते चिरंजीव होत. त्यांच्या आईचे नाव रमाबाई, आणि पत्‍नीचे उषाताई. विनायकराव पटवर्धन हे पलुस्करांचे गायनगुरू होत.

अभिजात हिंदुस्तानी संगीतामधील ग्वाल्हेर घराण्याचे पंडित दत्तात्रय विष्णू ऊर्फ बापूराव पलुस्कर हे गायकांचे मुकुटमणी आहेत. अल्पायुषी ठरलेला हा मधुरकंठी गायक आपल्या अद्भुत गानकलेचा वारसा मागे ठेवून गेला. वयाच्या चौदाव्या वर्षी द,वि, पलुस्कर यांचे गाणे जालंधरला  झाले होते. छोट्या अवधीमध्ये एखादा राग उत्कृष्ट प्रकारे सादर करण्यामध्ये त्यांची विलक्षण हातोटी होती. दुर्दैवाने केवळ ३४ वर्षांचे अल्पायुष्य त्यांना लाभले. पण याही छोट्या आयुष्यात पलुस्करांनी पुणे, नाशिक, कुरुंदवाड, कलकत्ता, लखनौ, बनारस, पतियाळा, जालंधर, अमृतसर अशा भारतभरांतील शहरांत शास्त्रीय संगीताचे कार्यक्रम केले. त्यांची गायकी देशभर लोकप्रिय होती.

## चरित्रग्रंथ
पलुसकर यांचे ’गानयोगी पं.द.वि.पलुस्कर’ या नावाचे चरित्र अंजली कीर्तने यांनी लिहिले आहे. ते ’नवचैतन्य’ने प्रकाशित केले आहे. त्यासाठी पलुस्करांनी लिहिलेल्या १२ वर्षांच्या रोजनिशीचा अभ्यास कीर्तने यांनी केला होता. 

वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:हिंदुस्तानी गायक
वर्ग:इ.स. १९२१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५५ मधील मृत्यू
राग बिलावल

**राग अल्हैया बिलावल** हा हिंदुस्तानी संगीतातील एक राग आहे.

**राग  अल्हैया  बिलावल  ** 

**राग परिचय –** 

थाट-बिलावल                             मेलकर्ता धीरशंकराभरण

स्वर- सर्व स्वर शुद्ध फक्त अवरोहात कोमल निषादाचा थोडा वापर केला जातो; सा, रे, ग, म,प, ध,  नि,नि ;         

गांधार व निषाद हे स्वर वक्र असतात;,        जाती - वक्र संपूर्ण;           उत्तरांग प्रधान

वादी - ध , संवादी **-**  ग; 

आरोह - सा, रे, ग रे, ग प, ध,नि ध,नि सां;             

अवरोह - सां ,नी ध प, ध नि ध प, म ग , म रे, सा;

पकड - ग रे, ग प, ध,नि सां;    

गानसमय - सकाळचा  पहिला  प्रहर 

रागांग- बिलावल; अल्हैया  बिलावल ** **हा बिलावल थाटाचा आश्रय राग आहे.

**विशेष स्वर समूह**- ग रे, ग प, म ग, म रे, सा; पनी धनी ; सां ध प म ग;  प ध ग प म ग ; ग मनी ध प; सां धनी प;      धनी ध प. म ग, म रे, सा

**विशेष माहिती** - बिलावल अंगाचा समावेश करून  इतर काही रागांच्या मिश्रणातून काही राग निर्माण झाले आहेत  - जसे; यमनी बिलावल , देवगिरी बिलावल, शुक्ल बिलावल,  सरपरदा बिलावल,  कुकुभ  बिलावल,  नट बिलावल .  

वर्ग:हिंदुस्तानी राग
संगीत नाटक

**संगीत नाटक** हा नाट्यप्रकार संगीत ह्या कलाप्रकाराच्या आणि नाटक ह्या साहित्यप्रकाराच्या संकरातून निर्माण झाला आहे. संगीत नाटक हा नाट्यप्रकार मराठी रंगभूमीचे खास वैशिष्ट्य आहे.

## आकृतीबंध
* **नांदी** - संगीत नाटकाची सुरुवात नांदी ह्या गीतप्रकाराने होते. नांदीमध्ये ईशस्तवन आणि/किंवा नटेश्वर अर्थात नाट्यदेवतीची स्तुती केली जाते. उदाहरणार्थ संगीत शाकुंतल ह्या अण्णासाहेब किर्लोस्करलिखित  नाटकाची सुरुवात **पंचतुंड नररुंडमालधर** ह्या नांदीने होते.
* **सूचकगीत** - नांदीनंतर सूचकगीत प्रस्तुत केले जाते.  सूचकगीतामध्ये नाटकाची रूपरेषा सांगितली जाते.
* **कथानक** - संगीत नाटकातील हा गद्यप्रकार.
* **पद** - नाटकातील पद्य अगर काव्य प्रकार आणि संगीत नाटकांचे व्यवच्छेदक लक्षण. ह्यातूनच मराठी नाट्यसंगीत ह्या गानप्रकाराचा जन्म झाला. संगीत नाटक लिहिणारे नाटककार काव्य आणि नाट्याखेरीज संगीतकलेत देखील प्रवीण होते. शास्त्रीय संगीताची योग्य बैठक असल्याने कुठले पद कुठल्या छंदात आहे आणि ते कुठल्या रागामध्ये व तालामध्ये गायले जावे, ह्या संबंधीच्या सूचना पदाच्या सुरुवातीला आढळतात. उदाहरणार्थ संगीत भावबंधन ह्या गडकरीलिखित संगीत नाटकातील लतिकेच्या तोंडचे पद पुढीलप्रमाणे लिहिले गेले आहे.

(राग-यमनकल्याण; ताल-दादरा)
कठिण कठिण कठिण किती पुरुषहृदय बाई ।
स्त्री-जातीप्रति झटता अंत कळत नाही ॥ध्रु॥

## हिंदी अनुवाद
वेदकुमार वेदालंकार यांनी ‘संगीत सौभद्र’, ‘संगीत शारदा’ आणि ‘कट्यार काळजात घुसली’ या तीन नाटकांच्या संहितांचा अनुवाद आणि त्यातील १८० पद्यांचा पद्यानुवाद केला आहे. त्यांच्या ‘तीन संगीत नाटकं’ या अनुवादित पुस्तकास महाराष्ट्र राज्य हिंदी साहित्य अकादमीचा पुरस्कार मिळाला आहे.

## संगीत नाटककार
* विष्णूदास भावे
* बळवंत पांडुरंग किर्लोस्कर
* गोविंद बल्लाळ देवल
* कृष्णाजी प्रभाकर खाडिलकर
* स्वातंत्र्यवीर सावरकर
* राम गणेश गडकरी

## संगीत नाटके
* संगीत शाकुंतल
* संगीत शारदा
* संगीत मृच्छकटिक
* संगीत सौभद्र
* संगीत स्वयंवर
* संगीत मानापमान
* कट्यार काळजात घुसली
* संगीत संशयकल्लोळ
* संगीत विद्याहरण
* संगीत द्रौपदी
* संगीत कान्होपात्रा
* संगीत अमृतसिद्धी
* ययाति आणि देवयानी
* संगीत देवबाभळी
* संगीत चंद्रप्रिया

## संगीतकार
* भास्करबुवा बखले
* रामकृष्णबुवा वझे
* मास्टर कृष्णराव
* जितेंद्र अभिषेकी
* वसंतराव देशपांडे
* आनंद ओक
* जगदेव वैरागकर

## संगीत नट व नटी
* बालगंधर्व
* केशवराव भोसले
* मास्टर दीनानाथ
* गणपतराव बोडस
* मास्टर कृष्णराव
* वसंतराव देशपांडे
* जयमाला शिलेदार
* कीर्ती शिलेदार
* अजित कडकडे
* फैय्याज
* चारुदत्त आफळे
* अस्मिता चिंचाळकर
* चिन्मय जोगळेकर
* मानसी जोशी
* शुभांगी सदावर्ते

## संदर्भ
* **मराठी नाट्यसंगीत: स्वरूप आणि समीक्षा** ह्या पुस्तकाची ओळख 
* **मायबोली** ह्या संकेतस्थळावरील लेख
* मराठी पुस्तके-संकेतस्थळ 

वर्ग:मराठी संगीत नाटके
वर्ग:संगीत नाटक
वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
एपिक (आंतरजाल न्याहाळक)

'''''' ही मोझिला फायरफॉक्स या आंतरजाल न्याहाळकावर आधारित भारतीय भाषांसाठी तयार करण्यात आलेल्या सुविधांचा आंतरजाल न्याहाळक आहे. जुलै २०१० मध्ये ह्याची प्रथम आवृत्ती  प्रकाशित झाली.

## बाह्य दुवे 
* एपिक अधिकृत संकेतस्थळ
वर्ग:आंतरजाल न्याहाळक
विंडोज अपडेट

**विंडोज अपडेट** विंडोज संगणकप्रणाली अद्ययावत करते.

वर्ग:मायक्रोसॉफ्ट विंडोज
विंडोज फायरवॉल

वर्ग:उपयोजन सॉफ्टवेर
वर्ग:रिकामी पाने
ऑपेरा (वेब न्याहाळक)

ऑपेरा हा ऑपेरा सॉफ्टवेर यांनी तयार केलेला आंतरजाल न्याहाळक व आंतरजाल सूट असून त्याचे जगभरात २०० लक्षांहून जास्त वापरकर्ते आहेत. ऑपेरा सामान्य आंतरजाल-संबंधित कामे हाताळू शकतो, उदा. जालावरील पाने दाखवणे, विपत्र पाठवणे व प्राप्त करून घेणे, संपर्क व्यवस्थापन करणे, आयआरसीवर चॅटिंग करणे, बिटटोरेंटद्वारा संचिका उतरवून घेणे व वेब फीड वाचणे. ऑपेरा व्यक्तिगत संगणक तसेच भ्रमणध्वनींसाठी मोफत उपलब्ध करून देण्यात आला आहे.

|ऑपेरा हा न्याहाळक काही देशांत अत्यंत लोकप्रिय आहे, उदाहरणार्थ युक्रेन. ऑपेरा मिनी हा भ्रमणध्वनींसाठीचा सर्वांत लोकप्रिय आंतरजाल न्याहाळक आहे. अनेक भ्रमणध्वनींमध्ये तो आधीच असतो.

ऑपेरामध्ये टॅबद्वारे न्याहाळणे, पान मोठे / लहान करणे, माऊसद्वारे लघुपथ व अगोदरपासूनच असलेला उतरवलेल्या संचिकांचा व्यवस्थापक ह्या सुविधा आहेत. ऑपेरामध्ये आधी सादर केलेल्या अनेक नवीन सुविधा आताइतर न्याहाळकांमध्ये घेण्यात आल्या आहेत.

ऑपेरा अनेक व्यक्तिगत संगणकांसाठीच्या संचालन प्रणाल्यांसाठी उपलब्ध असून त्यात विंडोज, ओएस एक्स, लिनक्स व फ्रीबीएसडी आहेत. माएमो, ब्लॅकबेरी, सिंबियान, विंडोज भ्रमणध्वनी, अँड्रॉइड व आयओएस यांसाठीही ऑपेराच्या आवृत्त्या उपलब्ध आहे. १२०० लक्ष भ्रमणध्वनींमध्ये ऑपेरा न्याहाळक आहे. संगणकीय खेळांसाठीच्या उपकरणांवरही हा उपलब्ध आहे.

## इतिहास 
ऑपेरा हा टेलेनॉर या नॉर्वेच्या सर्वांत मोठ्या भ्रमणध्वनी सेवा कंपनीतला प्रकल्प म्हणून १९९४ मध्ये सुरू झाला. १९९५ मध्ये ऑपेराची वेगळी कंपनी ऑपेरा सॉफ्टवेर ही स्थापन झाली. ऑपेरा २.० ही ऑपेराची आवृत्ती सर्वांसाठी १९९६ मध्ये प्रकाशित झाली. ती फक्त मायक्रोसॉफ्ट विंडोजवरच चालू शके. ऑपेरा ४.० ही ओपेराची अनेक संचालन प्रणाल्यांवर चालू शकणारी पहिलीच आवृत्ती होती.

 ऑपेराच्या ४.० पर्यंतच्या आवृत्त्या या काही काळ वापरल्यानंतर विकत घ्याव्या लागत.  ऑपेरा ५.० मध्ये मात्र या काळानंतर पैसे न भरल्यास जाहिराती दिसत. ऑपेरा ८.५ मध्ये मात्र जाहिराती काढून टाकण्यात आल्या.

वर्ग:आंतरजाल न्याहाळक
हरितालिका

**हरितालिका** हे हिंदू धर्मातील महिलांसाठी आणि कुमारिकांसाठी सांगितलेले एक धार्मिक व्रत आहे. 'हरिता' म्हणजे 'जिला नेले ती' आणि 'लिका' म्हणजे 'सखी'. पार्वतीला शिवप्राप्तीसाठी सखी तपश्चर्येला घेऊन गेली म्हणून पार्वतीला 'हरितालिका' असे म्हणतात. हरितालिका कथा ही भविष्य पुराणातील हरगौरीसंवादात आली आहे.शिवा भूत्वा शिवां यजेत् |या भावनेने हरितालिकेची पूजा करावी.

## कथा,आख्यायिका 
पूर्वकाली पर्वतराजाची कन्यापार्वती ही उपवर झाली व नारदाच्या सल्ल्याने तिच्या पित्याने तिचा विवाह विष्णूशी करण्याचा बेत केला. परंतु पार्वतीच्या मनात शंकराला वरण्याचे असलाने तिने आपल्या सखीकडून पित्यास निरोप पाठविला की, ‘तुम्ही मला विष्णूच्या पदरी बांधल्यास मी प्राणत्याग करीन’.  आपल्या सखीच्या मदतीने ती घरातून निघून गेली  व शिवाचा लाभ व्हावा म्हणून एका अरण्यात जाऊन तिने  शिवलिंगाची पूजा केली .पार्वतीने शिवलिंगाची पूजा केली आणि दिवसभर कडकडीत उपवास करून जागरण केले.तिच्या तपाने शिव प्रसन्न झाले आणि त्यांनी पार्वतीच्या विनंतीला मान देऊन पत्नी म्हणून तिचा स्वीकार केला अशी आख्यायिका आहे. संकल्प,सोळा उपचार पूजन,सौभाग्यलेणी अर्पण, नैवेद्य,आरती व कथावाचन असे या पूजेचे सामान्यत: स्वरूप असते.व्रतराज या ग्रंथामध्ये या व्रताचे वर्णन आढळते. महिला रात्री जागरण करतात, खेळ खेळतात आणि देवीची आराधना करतात.
दुस-या दिवशी रुईच्या पानाला तूप लावून ते चाटता आणि नंतर महिला आपला उपवास सोडतात.

## प्रांतानुसार
हरितालिका हे व्रत भारतभरात केले जाते. पार्वतीसारखाच आपल्यालाही चांगला नवरा मिळावा म्हणून दक्षिण भारतात अनेक ब्राह्मण कुमारिका हे व्रत करतात. हे व्रत भाद्रपद शुद्ध तृतीयेला केले जाते. या दिवशी उपास करून गौरी आणि तिची सखी यांच्या मातीच्या मूर्तींची पूजा केली जाते. गुजराथमध्ये किंवा बंगालमध्ये हरितालिका नसते. तमिळनाडूमध्ये माघ शुद्ध द्वितीयेपासून तीन दिवस गौरी उत्सव चालतो. तेथे कुमारिका आभि सौभाग्यवती स्त्रियाही हे व्रत करतात. महाराष्ट्रामध्ये अनेक विवाहित स्त्रियां आणि विधवा स्त्रियांही हे व्रत करतात. उत्तर भारतात महिला हे व्रत करतात तसेच काशी प्रांतातही हे व्रत केले जाते.
महाराष्ट्रात सिंधुदुर्ग किनारपट्टी, गोवा राज्यातही हे व्रत केले जाते.
भारताच्या बिहार, उत्तर प्रदेश, झारखंड, राजस्थान या प्रांतातही हे व्रत महिला करतात.

## हे सुद्धा पहा
भाद्रपद

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदू पंचांग
वर्ग:हिंदू व्रतवैकल्ये
वर्ग:हिंदू दैवते
वर्ग:हिंदू परंपरा
वर्ग:महाराष्ट्राची संस्कृती
वर्ग:सण आणि उत्सव
वर्ग:भारतातील हिंदू सण
विनायकबुवा पटवर्धन

**विनायकराव पटवर्धन** अथवा पटवर्धनबुवा (२२ जुलै, इ.स. १८९८ - २३ ऑगस्ट, इ.स. १९७५) हे ग्वाल्हेर घराण्याचे ज्येष्ठ गायक होते. प्रसिद्ध गायक पंडित दत्तात्रेय विष्णू पलुस्कर ह्यांचे ते गुरू होत..

## पूर्वायुष्य
पटवर्धनबुवांचा जन्म महाराष्ट्रातील मिरज या गावी झाला. त्यांनी आपले काका केशवराव यांच्याकडून संगीताचे प्राथमिक शिक्षण घेतले. त्यानंतर मिरज संस्थानाच्या शिष्यवृत्तीवर ते लाहोर येथे गेले व तिथे त्यांनी पंडित विष्णू दिगंबर पलुसकर यांचे शिष्यत्व पत्करले. पलुसकर बुवांच्या मार्गदर्शनाखाली त्यांचे गाणे अधिक संपन्न झाले. त्यांनी मिरज येथे पंडित बाळकृष्णबुवा इचलकरंजीकर व पुणे येथे रामकृष्णबुवा वझे यांचेकडेही काही वर्षे संगीताचा अभ्यास केला. 

## सांगीतिक कारकीर्द
पटवर्धनबुवांनी पुण्यात ८ मे, इ.स. १९३२ रोजी गांधर्व महाविद्यालयाची स्थापना केली. त्यांनी अनेक शिष्य तयार केले. त्यातील काही जण उत्कृष्ट गायक तर काही जण उत्तम शिक्षक बनले. त्यांच्या शिष्यांतील काही निवडक मंडळी म्हणजे पंडित दत्तात्रेय विष्णू पलुसकर, पं. एस. बी. देशपांडे, पं. व्ही. आर. आठवले, पं. विष्णू घाग व पं. व्ही. डी. घाटे हे होत. इ.स. १९४२ मध्ये त्यांनी भारतीय संगीत प्रसारक मंडळ या ट्रस्टची स्थापना केली व गांधर्व महाविद्यालयाचे कामकाज ट्रस्टकडे सोपविले.  

ग्वाल्हेर शैलीच्या गायनाचे वैशिष्ट्य असलेल्या संगीत रागांना सहज सोप्या पद्धतीने गाण्याचा कल त्यांच्या गायनातून अधोरेखित होत असे.. विनायकराव हे त्यांच्या तराण्यांसाठी प्रसिद्ध होते. त्यांची भजन गायनाची शैलीही निराळी होती. त्यांनी 'राग विज्ञान' (सात खंड), 'नाट्य संगीत प्रकाश' आणि 'महाराष्ट्र संगीत प्रकाश' ही पुस्तके लिहिली. त्यांनी जवळपास १० वर्षे अनेक मराठी संगीत नाटकांमध्ये वेगवेगळ्या भूमिका केल्या. प्रख्यात कलाकार बालगंधर्व यांच्या जोडीने ते रंगमंचावर वावरले.   

पटवर्धनबुवांच्या नेतृत्वाखालील भारतीय सांस्कृतिक प्रतिनिधी मंडळ सोव्हिएत संघ, पोलंड व चेकोस्लोव्हाकिया या राष्ट्रांचा दौरा करून आले होते.

## पुरस्कार व सन्मान
विनायकरावांना इ.स. १९६५ मध्ये संगीत नाटक अकादमीची फेलोशिप मिळाली. इ.स. १९७२ मध्ये त्यांना भारत सरकारच्या पद्मभूषण या पुरस्काराने गौरविण्यात आले.

## बाह्य दुवे
* गांधर्व महाविद्यालय, पुणे यांचे संकेतस्थळ (इंग्लिश मजकूर)
* पटवर्धनबुवांवरील लेख (इंग्लिश मजकूर)
* पार्श्वगायक व संगीत रचनाकार शंकर महादेवन् यांचे अधिकृत संस्थळ (इंग्लिश मजकूर) 

वर्ग:हिंदुस्तानी गायक
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १८९८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७५ मधील मृत्यू
भारत महिला हॉकी संघ

**भारत महिला हॉकी संघ** आंतरराष्ट्रीय हॉकी स्पर्धांमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व करतो.

वर्ग:राष्ट्रीय महिला हॉकी संघ
महिला हॉकी संघ
कोरलड्रॉ

**कोरलड्रॉ** (इंग्लिश: CorelDraw) हे उपयोजन सॉफ्टवेर आहे. त्याची सर्वात नवी आवृत्ती कोरलड्रॉ एक्स५ आहे.हे सॉफ्टवेर मुळात ग्राफिक्स डिझाईन करण्यासाठी वापरले जाते.याचा मुख्य उद्देश टाईप करणे नसून टाईप केलेल्या भागावर वेगवेगळ्या प्रक्रिया करणे.तसेच वेगवेगळे आकृत्या तयार करणे.वेगळे लोगो,पोस्टर,बॅनर तयार करणे,चित्रास शेप देणे,कलर देणे,शेड देणे.अशा अनेक कामासाठी कोरल वापरले जाते.
कोरल मध्ये तयार होत असलेल्या प्रत्येक फाईलचे मुख्यतः एक्स्टेंशन  .cdr हे असते.प्रथम कोरल ओपन केल्यावर विनानावी फाईल ओपन होते.

## बाह्य दुवे 
कोरलड्रॉ X5 अधिकृत संकेतस्थळ (इंग्रजी मजकूर)

वर्ग:उपयोजन सॉफ्टवेर
वसंत नीलकंठ गुप्ते

**वसंत नीलकंठ गुप्ते** (मे ९, इ.स. १९२८ - सप्टेंबर ९, इ.स. २०१०) हे मराठी समाजवादी कामगारनेते, लेखक व समाजवादाचे अभ्यासक होते.

## जीवन 
गुप्त्यांचा जन्म मे ९, इ.स. १९२८ रोजी महाराष्ट्रात पनवेल येथे झाला. बडोदा, मुंबई आणि पुणे येथे त्यांचे शिक्षण झाले. राष्ट्रसेवा दलात सहभागी झाल्यानंतर एस. एम. जोशी आणि साने गुरुजींच्या प्रभावाखाली आल्यानंतर त्यांच्या कामाला गती आली. दरम्यान इ.स. १९४९ साली पुण्यातील आय.एल.एस. विधिमहाविद्यालयातून त्यांनी कायद्याची पदवी घेतली. शिक्षणानंतर ते मुंबईत स्थायिक झाले. तेथे समाजवादी पक्षाच्या कामात सहभाग घेण्यास त्यांनी सुरुवात केली. कामगारांच्या समस्यांवरील खटले लढवणे, संघटनात्मक बांधणी इत्यादी कामांत त्यांनी विशेष सहभाग घेतला.
इ.स. १९५२ साली मिल मजदूर सभेचे काम करणाऱ्या शालिनी पाटील या कामगार-कार्यकर्तीबरोबर त्यांनी विवाह केला. गुप्ते व शालिनीबाई या दोघांनी मिळून कामगार चळवळीचे कार्य पुढेही चालू ठेवले. इ.स. १९७१ साली भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयात ४० कंपन्यांच्या वकिलांसमोर कामगारांचा एकमेव वकील म्हणून उभे ठाकून गुप्त्यांनी तो खटला कामगारांना जिंकून दिला.

आंतरराष्ट्रीय कामगार संघटनेच्या जीनिव्हा येथील अधिवेशनात त्यांनी लागोपाठ तीन वेळा भारतीय कामगारांच्या शिष्टमंडळात प्रतिनिधित्व केले.
गुप्त्यांनी मिल मजदूर सभेचे सरचिटणीसपद, अध्यक्षपद काही काळ सांभाळले. हिंद मजदूर सभेचेही ते काही काळ राष्ट्रीय सचिव होते. हिंद मजदूर सभेच्या पुढाकाराने कामगार चळवळीच्या संशोधनार्थ स्थापलेल्या *मणिबेन कारा लेबर इन्स्टिट्यूट* या संस्थेचे ते स्थापनेपासून संचालक होते. कामगार चळवळीच्या अनुषंगाने त्यांनी मराठी व इंग्लिश भाषांतून ग्रंथ, निबंध लिहिले.

## प्रकाशित साहित्य 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:मराठी कामगार चळवळकर्ते
वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू
पांढुर्णा

**पांढुर्णा** हा भारताच्या मध्यप्रदेश राज्यातील ५४ वा जिल्हा आहे. येथे पोळ्याच्या दुसऱ्या दिवशी, पारंपरिक गोटमार होते.

right|thumb|पांढुर्ण्याच्या गोटमारीचे एक दृष्य

पांढुर्णा शहर हे व्यवसायाच्या दृष्टीने महत्त्वाचे शहर आहे. हे राष्ट्रीय महामार्ग -47 (एनएच-47) वर स्थित आहे. हे शहर 'जाम' नदीच्या काठावर वसलेले आहे. या नदीच्या काठावर दरवर्षी प्रसिद्ध गोटमार जत्रेचे आयोजन केले जाते.

## गोटमार जत्रा 
पांढुर्ण्याच्या युवकाचा सावरगावच्या युवतीशी असलेला प्रेमसंबंध या गोटमारीमागे आहे. या तरुणीला विवाहानंतर पांढुर्ण्याला नेत असतांना तेथील नागरिकांनी विरोध म्हणून गोटमार सुरू केली. या दरम्यान विवाहीत दोघांचा जांब नदीमध्ये पडून मृत्यु झाला. म्हणून आजतगायत ही परंपरा पाळण्यात येते.

या गावाशेजारी असलेल्या सावरगाव व या गावामध्ये जांब नदी वाहते. त्या नदीत पहाटे एक पळसाचे झाड रोवण्यात येते. त्यास एक झेंडा बांधण्यात येतो. या दोन्ही गावातील लोक गोफणीने एकमेकांवर दगड भिरकवितात. ही दगडफेक होत असतांना,दोन्ही गावाचे लोक तो झेंडा काढून आणण्याचा प्रयत्न करतात. ज्याने झेंडा काढून आणला ते गाव जिंकले. असे न झाल्यास, सामोपचाराने झेंडा काढुन आणुन मग तो तेथील चंडी मातेच्या देवळात आणुन त्याची पूजा केली जाते.या गोटमारीमध्ये अनेक लोकं जखमी होतात. आजतागायत, या गोटमारीमुळे १२ व्यक्ति जखमी होउन मृत झाल्या आहेत.

## संदर्भ
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील शहरे
वर्ग:छिंदवाडा जिल्हा
वीर्य

thumb|right|200px|प्रयोगशाळेत पेट्री डिशेत ठेवलेल्या वीर्याचा नमुना
**वीर्य** म्हणजे शुक्राणू असलेला जैविक द्रवपदार्थ होय. संभोगादरम्यान नराच्या शिश्नातून मादीच्या योनीतील बीजांडे फळवण्यासाठी वीर्य सोडले जाते.

वर्ग:प्रजनन
बुद्धिबळ संगणकप्रणाल्यांची यादी

बुद्धिबळ सॉफ्टवेअरांची यादी:

*अरासन चेस
*अरेना चेस
*चेस टायटन्स
*श्रेड्डर चेस

वर्ग:बुद्धिबळ
कोरियन द्वीपकल्प

thumb|right|250px|कोरियन द्वीपकल्पाचा नकाशा (कोरियन भाषा व रोमन लिपीतील मजकूर)
**कोरियन द्वीपकल्प** हा पूर्व आशियातील एक द्वीपकल्प आहे. आशिया खंडाच्या मुख्य भूमीपासून प्रशांत महासागरात १,१०० कि.मी. लांबीपर्यंत शिरलेला हा द्वीपकल्प पूर्वेस जपानाचा समुद्र, दक्षिणेस पूर्व चीन समुद्र, पश्चिमेस पिवळा समुद्र यांनी वेढला गेला आहे. उत्तर कोरिया व दक्षिण कोरिया हे दोन्ही देश या द्वीपकल्पावर वसले आहेत.

वर्ग:द्वीपकल्प
वर्ग:पूर्व आशिया
अरासन चेस

**अरासन चेस** (तामिळ:அராசன் செஸ) हे सॉफ्टवेर मार्च इ.स. १९९४ मध्ये जॉन डार्ट यांनी सुरू केले. त्याची सर्वांत ताजी आवृत्ती **अरासन चेस १४.१** आहे. तामिळमधे अरासनचा अर्थ राजा असा होतो.  
वर्ग:उपयोजन सॉफ्टवेर
वर्ग:बुद्धिबळ
वर्ग:चित्र हवे
पंतसचिव चिमणाजी रघुनाथ

पंतसचिव **चिमणाजी रघुनाथ** हे भोर संस्थानाचे इ.स. १८३७ ते १८७१ ह्या कालावधीत राज्यकर्ते होते. हे रघुनाथ चिमणाजी यांचे दत्तक पुत्र होते.

साताऱ्याचे मांडलिक असलेल्या भोर संस्थानाने चिमणाजींच्या राज्याभिषेकानंतर वार्षिक ९,००० रुपयांची खंडणी सुरू ठेवली. पंतसचिवांना १५ घोडेस्वार (प्रत्येकी २५ रुपये मासिक पगार अधिकतम), ११२ अरब आणि इतर मिश्र जातींचे तलवारबाज आणि बरकंदाज (प्रत्येकी ५-१५ रुपये मासिक पगार), २०० शेत सनदी (शेतजमिनीच्या बदल्यात लढणारे हंगामी सैनिक) आणि १,२२५ शेत सनदी किल्लेकरी (किल्ल्यांची राखण करणारे शेत सनदी) इतकी शिबंदी राखण्यास मुभा होती.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठा साम्राज्य
वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती
वर्ग:सैनिकी पेशातील मराठी व्यक्ती
कंकण

**कंकण** हा स्त्रियांनी व पुरुषांनी हातांत घालण्याचा दागिना आहे. कंकण धातूचे, काचेचे किंवा सुताचे सुद्धा असतात.सुताचे कंकण हा भारतातील व विशेषतः महाराष्ट्रात लग्नामध्ये नवरा व नवरी यांच्या हातामध्ये बांधण्याची परंपरा आहे.जे कंकण सोन्याचे असतात,त्यांना बांगड्या किंवा बिलवर असेही म्हणतात.कंकण चांदीचे किंवा ऑक्सिडाइज्ड असू शकतात.लग्नात कंकणाच्या जोडीला हिरव्या किंवा लाल काचेच्या बांगड्यांचा चुडा भरायची पद्धत आहे.ते सौभाग्य लक्षण मानले जाते.
एखाद्या गोष्टीची जबाबदारी एखाद्याने घेतली तर त्याने त्या गोष्टीसाठी 'कंकण बांधले' असा वाक्प्रचार वापरला जातो. 
## इतिहास
वलयाच्या खाली कंकण घालतात. ‘ कंकण भूषण’ असे अमरकोशात म्हणले आहे. संस्कृत साहित्यात कंकण वारंवार उल्लेख येतो. म्हणूनच भेदीणकोश कंकण शब्दाचे करणभूषण व सूत्र असे तीन अर्थ दिलेले आहेत.

## प्रकार
चूड व अर्थचूड कंकणाचे दोन प्रकार आहेत. चूड म्हणजे लोण्याच्या तारेचे कंकण होय आणि अर्थ चूड म्हणजे तसेच बारीक कंकण होय. 

## संदर्भ
वर्ग:महिला
वर्ग:दागिने
रोल्स-रॉइस (कार कंपनी)

**रोल्स-रॉइस** ही आलिशान गाड्या उत्पादक कंपनी आहे. १९९८ साली ती बीएमडब्ल्यू या कंपनीला विकण्यात आली पण तिचे चिन्ह व नाव कायम राहिले.
कंपनी समाजात प्रतिष्ठा असणाऱ्या लोकांनाच गाड्या विकतात

## प्रकार
### सध्या विक्री होत असलेले
#### घोस्ट 
* घोस्ट - २०१०

#### रैथ 
* रैथ - २०१३. या कारला १९३८पासून विकल्या गेलेल्या रैथचे नाव देण्यात आले. ही गाडी घोस्टचा कूप उपप्रकार आहे. यात व्ही १२ इंजिन आणि अष्टगती गियरबॉक्स आहे. रोल्स-रॉइसने तयार केलेल्यांपैकी ही सगळ्यात शक्तिशाली कार आहे

#### डॉन 
* डॉन - २०१५

#### फँटम 
* फँटम ८ - २०१८पासून

#### कलिनन 
* कलिनन

#### संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:वाहन उत्पादक कंपन्या
*
शंकरजी नारायण

**शंकरजी नारायण** अथवा शंकराजी नारायण गंडेकर हे छत्रपती राजारामांच्या शिवकालीन अष्टप्रधानमंडळ मंडळातील सचिव होते. पैठणजवळचे गंडापूर हे सचिवांचे मूळ गाव. 

१७ व्या शतकाच्या अखेरच्या आणि १८ व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या काही वर्षांमध्ये शंकराजी नारायण यांनी अतुलनीय पराक्रम गाजवून पुरंदर, तोरणा , सिंहगड , राजगड ह्यांसारखे अनेक किल्ले स्वराज्यात आणले.

## संदर्भ
वर्ग:मराठा साम्राज्य
वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती
उरल संघशासित जिल्हा

**उरल संघशासित जिल्हा** () हा रशिया देशाच्या ८ संघशासित जिल्ह्यांपैकी एक जिल्हा आहे. हा जिल्हा रशियाच्या उरल भागात वसला आहे.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ  

 

वर्ग:रशियाचे संघशासित जिल्हे
सान होजे चिनांतेकिला

thumb|सान होजे चिनांतेकिला
**सान होजे चिनांतेकिला** (स्पॅनिश: San José Chinantequilla) मेक्सिकोच्या ओवाहाका राज्यातील मिहे भागातील गाव आहे. २०१० च्या जनगणनेनुसार येथील वस्ती ५०७ असून त्यांपैकी २५४ पुरुष तर २५३ स्त्रीया आहेत.

वर्ग:मेक्सिकोमधील शहरे
वर्ग:लॅटिन अमेरिका
मायक्रोसॉफ्ट ऑफिस २०१०

१५ एप्रिल २०१० रोजी मायक्रोसॉफ्ट ऑफिस २०१० ही मायक्रोसॉफ्ट ऑफिस सर्वात नवी आवृत्ती निघाली.

## हे सुद्धा पहा 
* ऑफिस सूटांची यादी

वर्ग:उपयोजन सॉफ्टवेर
ऑफिस
इंटरनेट एक्सप्लोरर ९

## आवृत्त्यांचा इतिहास 
वर्ग:आंतरजाल न्याहाळक
ओपनऑफिस.ऑर्ग

**ओपनऑफिस.ऑर्ग** (इंग्रजी:OpenOffice.org किंवा OOo) हे उपयोजन सॉफ्टवेर आहे. त्याची सर्वात नवी आवृत्ती ओपनॉफिस.ऑर्ग बीटा आहे. विशेष म्हणजे हे सॉफ्टवेर मराठीतही उपलब्ध आहे.

## ओपनऑफिसमधले भाग 
### ओपनऑफिस.ऑर्ग रायटर 
### ओपनऑफिस.ऑर्ग कॅल्क
### ओपनऑफिस.ऑर्ग इंप्रेस 
### ओपनऑफिस.ऑर्ग बेस
### ओपनऑफिस.ऑर्ग ड्रॉ 
### ओपनऑफिस.ऑर्ग मॅथ
## ओपनऑफिसचे उद्दिष्ट 
ओपनऑफिस १.० या उद्दिष्टासाठी प्रकाशित झाले होते - 
'''To create, as a community, the leading international office suite that will run on all major platforms and provide access to all functionality and data through open-component based APIs and an XML-based file format.

## बाह्य दुवे 
* ओपनऑफिस अधिकृत संकेतस्थळ (इंग्रजी मजकूर)
* ओपनऑफिस उतरवून घ्यायचे संकेतस्थळ (इंग्रजी मजकूर)
* मराठी ओपनऑफिस उतरवून घ्यायचे संकेतस्थळ

वर्ग:उपयोजन सॉफ्टवेर
ॲडोबी फ्लॅश

वर्ग:सॉफ्टवेर
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:ॲडोबी
वर्ग:ॲडोबी फ्लॅश
विल्यम हर्शेल

thumb|right|विल्यम हर्शेल
**सर फ्रेडरिक विल्यम हर्शेल** (१५ नोव्हेंबर, इ.स. १७३८ - २५ ऑगस्ट, इ.स. १८२२) हे  खगोलशास्त्रज्ञ व संगीतकार होते. युरेनस ग्रहाचा व इतर ग्रहांच्या उपग्रहांचा शोध लावण्याचे श्रेय याच्याकडे जाते. आजही भारतीय ज्योतिषी युरेनससाठी हर्शेल/हर्षेल याच नावाचा उपयोग करतात.

वर्ग:ब्रिटिश खगोलशास्त्रज्ञ
वर्ग:जर्मन खगोलशास्त्रज्ञ
वर्ग:ब्रिटिश संगीतकार
वर्ग:जर्मन संगीतकार
वर्ग:इ.स. १७३८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८२२ मधील मृत्यू
एन्सेलाडस (शनीचा उपग्रह)

१७८९ साली विल्यम हर्शेल याने या उपग्रहाचा शोध लावला. हा शनीचा सहावा सर्वात मोठा उपग्रह आहे. एन्सेलाडसचा व्यास फक्त ५०४ किमी असून तो टायटनच्या एकदशांश आहे.

## नाव 
विल्यम हर्शेलचा मुलगा जॉन हर्शेल याने हे नाव १८४७ मध्ये सुचवले.

## पाणी 
२००८ साली एन्सेलाडसवर पाण्याची वाफ आहे हे कळले.
इवलेसे|उजवे|एन्सेलाडस

वर्ग:शनी ग्रहाचे उपग्रह
रेशीम मार्ग

[thumb|400px|दक्षिण [युरोपापासून अरबी द्वीपकल्प, सोमालिया, इजिप्त, इराण, पाकिस्तान, भारत, बांग्लादेश, जावा, व व्हियेतनाम मार्गे चीनपर्यंत जाणारा रेशमी मार्ग (खुष्कीचा मार्ग लाल रंगात व सागरी मार्ग निळ्या रंगात).]]
**रेशीम मार्ग** () हे दक्षिण युरोपाला अरबी द्वीपकल्प, पूर्व आफ्रिका तसेच मध्य, दक्षिण आणि पूर्व आशियासोबत जोडणारे जमिनीवरील व सागरी ऐतिहासिक व्यापार मार्गांचे एक विस्तीर्ण जाळे आहे. ऐतिहासिक काळात चीनमधे मोठ्या प्रमाणावर सुरू असणाऱ्या रेशमाच्या व्यापारावरून हे नाव पडले.

## बौद्ध धर्माचा प्रसार
रेशीम मार्गाद्वारे आशिया खंडात बौद्ध धर्माचा प्रसार झाला आहे. महायान  बौद्ध धर्माने पहिल्या किंवा दुसऱ्या शतकाच्या सुरुवातीस रेशीम मार्गाने चीन मध्ये प्रवेश केला.

## चित्र दालन

File:Caravanserai of Sa'd al-Saltaneh 1.jpg|Caravanserai of Sa'd al-Saltaneh
File:Sultanhani Caravanserai, Turkey1.jpg|Sultanhani caravanserai
File:Caravasar de Sultanhani. Han.jpg|Sultanhani caravanserai
File:Caravanserai-Sheki.jpg|Shaki Caravanserai, Azerbaijan
File:Selim Pass Caravanserai (5127896201).jpg|Orbelian's Caravanserai, Armenia
File:The remains of a bridge2.jpg|bridge in Ani, capital of medieval Armenia
File:Taldyk pass (3600 m).jpg|Taldyk pass
File:Zeinodin Caravanserai.jpg|Zeinodin Caravanserai
File:Westerner on a camel.jpg|Sogdian man on a Bactrian camel, *sancai* ceramic glaze, Chinese Tang dynasty (618-907)
File:Summer Vacation 2007, 263, Watchtower In The Morning Light, Dunhuang, Gansu Province.jpg|The ruins of a Han dynasty (206 BCE – 220 CE) Chinese watchtower made of rammed earth at Dunhuang, Gansu province
File:WhiteHanBronzeMirror.JPG|A late Zhou or early Han Chinese bronze mirror inlaid with glass, perhaps incorporated Greco-Roman artistic patterns
File:Xihan rhino, gold & silver inlays.JPG|A Chinese Western Han dynasty (202 BCE – 9 CE) bronze rhinoceros with gold and silver inlay
File:Han Dynasty Granary west of Dunhuang.jpg|Han dynasty Granary west of Dunhuang on the Silk Road.
File:Green glass Roman cup unearthed at Eastern Han tomb, Guixian, China.jpg|Green Roman glass cup unearthed from an Eastern Han dynasty (25-220 CE) tomb, Guangxi, southern China

## हे सुद्धा पहा
* रेशीम मार्गाद्वारे बौद्ध धर्माचा प्रसार

## बाह्य दुवे 
* चीन पर्यटन कार्यालय   
* सिल्क रोड ॲटलास 
* रेशीम मार्गाचा इतिहास  
* 

वर्ग:आशियाचा इतिहास
वर्ग:ऐतिहासिक मार्ग
*
बापूराव पेंढारकर

**व्यंकटेश बळवंत पेंढारकर** ऊर्फ **बापूराव पेंढारकर** (१० डिसेंबर, इ.स. १८९२ - १५ मार्च, इ.स. १९३७; ग्वाल्हेर, ग्वाल्हेर संस्थान) हे मराठी रंगभूमीवर स्त्रीभूमिका करणारे प्रसिद्ध नट, गायक आणि वादक होते. बापूराव हे केशवराव भोसले ह्यांनी स्थापन केलेल्या ललित कलादर्श ह्या नाट्यसंस्थेचे अध्वर्यू होते..

केशवराव भोसले यांनी स्थापन केलेल्या ललित कलादर्श या नाट्यसंस्थेचे कार्य बापूराव पेंढारकर आणि त्याच्या नंतर भालचंद्र पेंढारकर यांनी पुढे चालू ठेवले. त्यांना या कामात अनेक वेळा आर्थिक समस्यांनी ग्रासले, पण त्यांनी ललित कलादर्शचे काम तडफेने पुढे चालूच ठेवले. 

## बापूराव पेंढारकरांनी रंगभूमीवर आणलेली नाटके
* तुरुंगाच्या दारात
* शहाशिवाजी
* संगीत श्री
* सत्तेचे गुलाम
* हाच मुलाचा बाप, वगैरे

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी अभिनेते
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:इ.स. १८९२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३७ मधील मृत्यू
पेंट.नेट

पेंट.नेट या सॉफ्टवेरचा उपयोग चित्र काढायला होतो.

## बाह्य दुवे 
* पेंट.नेट मुखपृष्ठ

वर्ग:उपयोजन सॉफ्टवेर
व्लादिमिर क्रॅमनिक

**व्लादिमीर बोरिसोविच क्रॅमनिक** (जन्म: २५ जून १९७५) हा एक रशियन बुद्धिबळ ग्रँडमास्टर आहे. तो २००० ते २००६ या काळात क्लासिकल बुद्धिबळ विश्वविजेता होता आणि २००६ ते २००७ दरम्यान तो १४वा निर्विवाद बुद्धिबळ विश्वविजेता होता.

२००० मध्ये, क्रॅमनिकने गॅरी कास्पारोव्हचा पराभव केला आणि तो क्लासिकल बुद्धिबळ विश्वविजेता बनला. २००४ मध्ये त्याने पीटर लेको विरुद्ध आपले जेतेपद राखले आणि २००६ मध्ये एकीकरण मॅचमध्ये तत्कालीन फिडे विश्वविजेता वेसेलिन टोपालोवचा पराभव केला. परिणामी, १९९३ मध्ये कास्पारोव्ह फिडे मधून वेगळे झाल्यानंतर, क्रॅमनिक फिडे आणि क्लासिकल दोन्ही जेतेपदे जिंकणारा पहिला निर्विवाद विश्वविजेता बनला.

२००७ मध्ये, क्रॅमनिकने विश्वनाथन आनंदकडून जेतेपद गमावले, ज्याने क्रॅमनिकच्या आधी २००७ ची जागतिक बुद्धिबळ अजिंक्यपद स्पर्धा जिंकली. त्याने २००८ च्या जागतिक बुद्धिबळ अजिंक्यपद स्पर्धेत आनंदला त्याचे जेतेपद परत मिळवण्यासाठी आव्हान दिले, परंतु तो पराभूत झाला. तो २०१२ ते २०१८ दरम्यान आणखी चार कॅंडिडेट्स स्पर्धांमध्ये खेळून अव्वल खेळाडू राहिला, २०१३ मध्ये तो जिंकण्याच्या जवळ पोहोचला. मुलांसाठी बुद्धिबळ आणि शिक्षणाशी संबंधित प्रकल्पांवर लक्ष केंद्रित करण्यासाठी जानेवारी २०१९ मध्ये क्रॅमनिकने व्यावसायिक बुद्धिबळपटू म्हणून निवृत्तीची जाहीर घोषणा केली.

ऑक्टोबर २०१६ मध्ये क्रॅमनिकने २८१७ चे सर्वोच्च गुणांकन गाठले, ज्यामुळे तो आनंदसह आठवा सर्वोच्च गुणांकन असलेला खेळाडू बनला. ओपनिंग सिद्धांतमधील त्याच्या योगदानासाठी तो सर्वत्र ओळखला जातो.

यानंतर क्रॅमनिकवर इतर व्यावसायिक बुद्धिबळपटू आणि माध्यमांनी मोठ्या प्रमाणात टीका केली आहे कारण तो ठोस पुराव्याशिवाय या खेळाडूंवर वारंवार फसवणूकीचा आरोप करत होता. फसवणूकीचा आरोप असलेल्या अमेरिकी ग्रँडमास्टर क्रॅमनिक डॅनियल नारोडित्स्कीच्या मृत्यूपूर्वी त्यांनी केलेल्या टिप्पण्यांसाठी फिडे त्यांची चौकशी करत होते आणि तपास चालू आहे.

## संदर्भ
वर्ग:रशियन बुद्धिबळपटू
लेनिनग्राद ओब्लास्त

**लेनिनग्राद ओब्लास्त** ) हे रशियाच्या वायव्य भागातील एक ओब्लास्त आहे. ह्या ओब्लास्तच्या वायव्येला फिनलंड, पश्चिमेला एस्टोनिया तर इतर दिशांना रशियाचे प्रांत आहेत. सेंट पीटर्सबर्ग (जुने नाव: *लेनिनग्राद*) हे रशियातील दुसऱ्या क्रमांकाचे शहर पूर्णपणे लेनिनग्राद ओब्लास्तच्या अंतर्गत असले तरी ते ह्या ओब्लास्तचा भाग नाही.

## बाह्य दुवे 
*  अधिकृत संकेतस्थळ 
*  नकाशा
*  हवामान तपशील 

वर्ग:रशियाचे ओब्लास्त
वर्ग:लेनिनग्राद ओब्लास्त
डिस्नोमिया (उपग्रह)

thumb|हबल दुर्बिणीने घेतलेला एरिस व डिस्नोमिया यांचा फोटो. (एरिस:मध्यभागी, डिस्नोमिया:किंचित डावीकडे)

डिस्नोमिया हा एरिस या बटुग्रहाचा उपग्रह आहे. तो मायकेल ब्राऊन यांनी १० सप्टें. २००५ रोजी शोधला.

वर्ग:सूर्यमालेतील उपग्रह
माउंट दमावंद

**माउंट दमावंद** (دماوند) हे इराणमधील सर्वोच्च शिखर आहे. इराणच्या उत्तर भागातील अल् बुर्ज या पर्वतरांगांमध्ये स्थित या शिखराची उंची ५६१० मीटर आहे. हा आशिया खंडातील सर्वात उंच जागृत ज्वालामुखी मानला जातो.
डावे|thumb|हिवाळ्यात माउंट दमावंद

वर्ग:इराणचा भूगोल
वर्ग:ज्वालामुखी
लुना (थीम)

ल्यूना (याचा अर्थ इटालियनमधे चंद्र होतो.) हे नाव विंडोज एक्सपीमधल्या मुख्य थीमचे आहे.

वर्ग:उपयोजन सॉफ्टवेर
किरोव ओब्लास्त

**किरोव ओब्लास्त** (रशियन: Кировская область) हे रशियाच्या संघातील एक ओब्लास्त आहे. 

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:रशियाचे ओब्लास्त
वर्ग:इ.स. १९३७ मधील निर्मिती
*
कालुगा ओब्लास्त

**कालुगा ओब्लास्त** () हे रशियाच्या पश्चिम भागातील एक ओब्लास्त आहे.  

## बाह्य दुवे 
*  अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:रशियाचे ओब्लास्त
ओला दुष्काळ

'''''' म्हणजे, एखाद्या विशिष्ट क्षेत्रात  काही काळ सतत वा, नेहमीचे पर्जन्यमानापेक्षा जास्त पाऊस पडल्यामुळे (अतिवृष्टीमुळे) पिकांची झालेली हानी,पूरामुळे जीव व वित्तहानी,पाण्याचा सुकाळ अशी परिस्थिती उदभवणे होय. ही परिस्थिती दुष्काळाच्या बिलकुल विरुद्ध असते.

वर्ग:दुष्काळ
कुर्गान ओब्लास्त

**कुर्गान ओब्लास्त** (रशियन: Курганская область) हे रशियाच्या संघातील एक ओब्लास्त आहे. हे ओब्लास्त रशियाच्या दक्षिण भागातील उरल जिल्ह्यात कझाकस्तान देशाच्या सीमेजवळ वसले आहे.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:रशियाचे ओब्लास्त
निर्माल्य

'''''' म्हणजे देवीदेवतांना वाहिलेली फुले, हार तसेच बेल, शमी, दुर्वा, रुई इत्यादी पवित्र वनस्पतींचा, शिळे झाल्यामुळे, दुसऱ्या दिवशीच्या पूजेवेळी, त्यागलेला ढिग होय. या निर्माल्याचे तलावात किंवा वाहत्या पाण्यात विसर्जन करण्याची पद्धत आहे. देवीदेवतांना वाहिल्यामुळे त्यास पवित्र समजतात. ते पायदळी तुडवत नाही. मात्र हल्ली हल्ली या निर्माल्याचे विसर्जन न करता याचा उपयोग कंपोस्टींग अर्थात घरगुती खत निर्मितीसाठी केला जातो. कारण हेच खत फूल/फळ झाडांना देऊन फुले/फळे निर्मिती करून अर्पण करता येतात. त्यामुळे निर्माल्याचे नदी/तलावात विसर्जन करण्याऐवजी खत तयार करावे. बऱ्याचदा निर्माल्याचे विसर्जन करताना इतर पर्यावरणास घातक पदार्थ देखिल विसर्जीत होऊ शकतात. 

वर्ग:हिंदू धर्म पूजा पद्धती‎
अमृतवेल (निःसंदिग्धीकरण)

* गुळवेल : एका वनस्पतीचे नाव
* अमृतवेल (कादंबरी)  : एका कादंबरीचे शीर्षक
* अमृतवेल (गाव) : गुजरातमधील गाव