आप्पासाहेब मराठे

'*सखाराम पुरुषोत्तम *आप्पासाहेब* **मराठे** हे एक मराठी उद्योजक होते.

## जीवन व कारकीर्द
सखाराम पुरुषोत्तम ऊर्फ आप्पासाहेब मराठे यांचा जन्म महाराष्ट्रातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील वेंगुर्ले गावात इसवी सन १९११ मध्ये झाला.
आप्पासाहेब इसवी सन १९२९ मध्ये मँट्रिकची परीक्षा उत्तीर्ण झाल्यावर नोकरीसाठी मुंबईमध्ये आले.मुंबई येथील पी.शाह अँड कंपनी मध्ये ते नोकरीला लागले.तीन-चार वर्षांच्या अनुभवानंतर त्यांची कराची येथे नवीन शाखेत नेमणूक केली.कराची येथील शाखा नफ्यात आल्यानंतर त्यांनी फेअरडील फार्मसी नावाचे औषधाचे दुकान काढले. इसवी सन १९४२ मध्ये आप्पासाहेब यांनी शार्क लिव्हर ऑईल चे उत्पादन करण्यासाठी द सिंध इंडस्ट्रीयल अँड फार्मास्युटिकल कंपनी लिमिटेड स्थापन केली. कंपनीचे मुख्य कार्यालय कराची येथे होते आणि कारखाना मलिर येथे होता.सुरुवातीला शार्क लिव्हर ऑईल आयात करून सिपॉल नावाने विकले जात असे.दुसऱ्या महायुद्धाच्या काळात शार्क लिव्हर ऑईलची आयात बंद झाली.भारताच्या पश्चिम किनाऱ्यावर शार्क मासे विपुल प्रमाणात उपलब्ध होते.त्यांचे तेल उत्तम आढळले. करावी येथे स्वातंत्र्यपूर्व काळात मोठ्या प्रमाणावर मराठी भाषिक आणि सामाजिक संस्था होत्या.परंतु भारतात फाळणीचे वारे वाहू लागल्याने आप्पासाहेब यांनी कराचीत व्यापार जोरात चालू असतानासुद्धा नाईलाजाने कमी किंमतीत उद्योग विकून जानेवारी १९४८ साली कराची सोडली.आप्पासाहेबांचे कुटुंब अगोदरच सप्टेंबर १९४७ मध्ये मुंबई येथे आले होते.
भारतात आल्यानंतर त्यांनी पुन्हा शुन्यातून सुरुवात केली आणि नारायणराव पटवर्धन आणि मित्र चिमणभाई गांधी यांच्या भागीदारीत व्ही.रमेश अँड कंपनी नावाने लोहार चाळीत हार्डवेअर आणि टूल्स चे दुकान टाकले. नंतर त्यांनी इसवी सन १९५३ साली सचिन अँड कंपनी स्थापन केली. हे नाव त्यांनी सखाराम, चिमणभाई, नारायण या आपल्या पहिल्या भागीदारांच्या नावांची आद्याक्षरे घेऊन तयार केले होते.पुढे कंपनीचा कारभार वाढल्यानंतर त्यांनी सचिन इंजिनिअरिंग कॉर्पोरेशन नावाने वर्कशॉप चालू केले. जुनी कंपनी जुना सहकारी सुमनभाई दोशी यांच्या नावे केली. सारस्वत बँकेच्या पहिल्या काही कर्जदारांपैकी सचिन इंजिनिअरिंग हे एक नाव होते. सिद्धिविनायक मंदिराच्या बाहेर असलेला गाळा कमी पडू लागल्याने त्यांनी इसवी सन १९६० मध्ये वांद्रे येथे नंदी सिनेमाजवळ मोठ्या जागेत कंपनीचे काम चालू केले.इसवी सन १९५५ मध्ये त्यांनी *स्विफ्टस लिमिटेड* नावाची एक आणखी कंपनी स्थापन केली.त्यांनी *गेडोर* या जर्मन कंपनीची एअर इंडिया ला साहित्य पुरवण्यासाठी एजन्सी घेतली. टेल्को कंपनीला बँटरी पुरवण्यासाठी *अल्फा इलेक्ट्रिकल्स'' ची स्थापना केली.रँलीज इंडिया कंपनीची एजन्सी घेतली. प्रभादेवी परिसरात त्यांनी इसवी सन १९६४ साली मराठे उद्योग भवन बांधायला सुरुवात केली आणि इसवी सन १९६६ साली पूर्ण केले. इसवी सन १९६७ साली त्यांनी भारतीय बनावटीची ऑफसेट प्रिंटिंग मशीन बनवण्यासाठी मुलगा सुरेश व जावई राजाभाई केळकर यांच्या मदतीने प्रोटोटाइप तयार केला परंतु त्याचे उत्पादन त्यांच्या पश्चात इसवी सन १९७७-७८ च्या सुमारास झाले.भारतात पहिले ऑफसेट प्रिंटिंग मशीन बनविण्यासाठी त्यांच्या कंपनीला भारत सरकारकडून इम्पोर्ट सबस्टीट्युशन अवार्ड देण्यात आले

## पुरस्कार
त्यांच्या स्मरणार्थ मुंबई महापालिकेने इसवी सन १९७४ मध्ये मुंबईमधील दादर पश्चिम भागात असलेल्या एका रस्त्याला आप्पासाहेब मराठे मार्ग म्हणून नाव दिलेले आहे.दादर येथील गोखले मार्गावरील जाखादेवी चौक ते बेझंट मार्गावरील वरळीकर चौक ह्यांना जोडणाऱ्या रस्त्याला मुंबई महानगरपालिकेने हे नाव दिलेले आहे.

## निधन
दिनांक २८ ऑगस्ट १९६९ रोजी वयाच्या ५८ व्या वर्षी ह्रदयविकाराच्या झटक्याने त्यांचे निधन झाले.

## संदर्भ
वर्ग:मराठी उद्योजक
वर्ग:इ.स. १९११ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख