open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
तिसरा असफ जाह

**सिकंदर जाह, तिसरा असफ जाह** (११ नोव्हेंबर, १७६८ - २१ मे, १८२९), हा १८०३ ते १८२९ पर्यंत भारताच्या हैदराबादचा तिसरा निजाम होता.  त्यांचा जन्म खिलवाथमधील चौमहल्ला पॅलेसमध्ये झाला, तो असफ जाह दुसरा आणि तहनियत उन-निसा बेगम यांचा दुसरा मुलगा होता.

त्यांच्या पत्नींपैकी एक जहां परवर बेगम तथा हाज्जी बेगम होती.  ती अझीम उल-उमारा  तथा माअली मियां किंवा फरजंद बेगम हिची मुलगी आणि अरास्तु जाह यांची नात होती.
* नामदार-उन-निसा बेगम, मीर आलमचा नातेवाईक मीर अब्दुल कासिम सोहराब जंग मोइन-उद-दौलाशी विवाहित; 
* हशमत-उन-निसा बेगम, शम्स उल-उमारा, विकार उल-उमारा, अमीर-इ-कबीर, इक्तिदार उल-मुल्क, इक्तिदार उद-दौला, नवाब अबुल खैर खान बहादूर; 

## लष्करी कारकीर्द 
तिसऱ्या असफ जाहच्या कारकिर्दीत, हैदराबादजवळ एक ब्रिटिश छावणी स्थापन करण्यात आली आणि त्या भागाला असफजाहच्या नावावरून सिकंदराबाद असे नाव दिले गेल. असफ जाहने तैनाती सैन्य राखण्यासाठी ब्रिटिशांशी करार केला नव्हता. त्याच्या कारकिर्दीत राज्य आर्थिक अडचणीत होते.   तिसऱ्या आंग्ल-मराठा युद्धात त्याने उघडपणे ब्रिटिशांना पाठिंबा दिला आणि लश्करी मदतसुद्धा केली होती.

### शीख रेजिमेंट 
निजामाच्या दरबारातील प्रभावी प्रतिष्ठित आणि पंजाबी खत्री महाराजा चंदू लालच्या शिफारशीवरून असफ जाहने १,२०० पेक्षा अधिक शीख सैनिक आपल्या सैन्यात सामील करून घेतले. याशिवाय १८३० च्या सुमारास महाराजा रणजित सिंग यांनी नांदेड येथील गुरुद्वारा तख्त सचखंड श्री हजूर साहिब अबिचलनगरच्या बांधकामासाठी सरदार चंदा सिंग यांच्या नेतृत्वाखाली आणखी १५० माणसे पाठवली.  

## अट्टापूर मंदिर 
असफ जाहने यांनी हैदराबादमधील अट्टापूर येथे रामबाग मंदिर बांधवून घेतले. याच्या उद्घाटन समारंभाला हा उपस्थित होता. त्याद्वारे त्याने हैदराबादमधील मुस्लिम असफ जाही शासक आणि त्यांच्या हिंदू प्रजेमध्ये एकी कायम करण्याचा प्रयत्न केला. निजामाने मंदिराच्या देखभालीसाठी मंदिराच्या पुजाऱ्याला जहागीरही दिली.  

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय साम्राज्ये
वर्ग:इ.स. १८२९ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १७६८ मधील जन्म
असफ जाह ०३
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
परख (चित्रपट)

***परख*** हा १९६० चा भारतीय हिंदी चित्रपट आहे, जो प्रसिद्ध संगीत दिग्दर्शक सलील चौधरी यांच्या कथेवर आधारित आहे, व बिमल रॉय दिग्दर्शित यांची भारतीय लोकशाहीच्या सुरुवातीच्या काळात एक व्यंग्यात्मक दृष्टीक्षेप टाकतो. या चित्रपटासाठी बिमल रॉय यांना फिल्मफेरचा सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक पुरस्कार मिळाला. यात साधना आणि बसंत चौधरी यांनी प्रमुख काम केले. या चित्रपटाला सलील चौधरी यांचे संगीत आहे, ज्यात लता मंगेशकरचा प्रसिद्ध "ओ सजना बरखा बहार आई" हे गाणे गायले आहे.

हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर "सेमी-हिट" ठरला.

## पुरस्कार 
; जिंकले
* फिल्मफेर सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक पुरस्कार - बिमल रॉय
* फिल्मफेर सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता पुरस्कार - मोतीलाल राजवंश
* फिल्मफेर सर्वोत्कृष्ट ध्वनी पुरस्कार - जॉर्ज डी'क्रूझ

; नामांकन
* सर्वोत्कृष्ट चित्रपटासाठी फिल्मफेर पुरस्कार 
* सर्वोत्कृष्ट कथेसाठी फिल्मफेर पुरस्कार - सलील चौधरी

## संदर्भ 
वर्ग:बिमल रॉय दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९६० मधील हिंदी चित्रपट
छोटी बहन

***छोटी बहन***  हा १९५९ चा भारतीय हिंदी भाषेतील चित्रपट आहे ज्यामध्ये नंदा, बलराज साहनी आणि रहमान यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. चित्रपटाचे दिग्दर्शक एल.व्ही. प्रसाद आहे. हा १९५२ च्या तमिळ चित्रपट *एन थंगाई* चा रिमेक आहे.

## गीत 
चित्रपटाचे गीत शंकर-जयकिशन यांनी संगीतबद्ध केले आहे आणि शैलेंद्र आणि हसरत जयपुरी यांचे गीत आहे.

## पुरस्कार नामांकने 
* फिल्मफेर सर्वोत्तम चित्रपट पुरस्कार नामांकन
* फिल्मफेर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पुरस्कार नामांकन - एल.व्ही. प्रसाद
* फिल्मफेर सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेता पुरस्कार नामांकन - मेहमूद
* फिल्मफेर सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक पुरस्कार नामांकन - शंकर-जयकिशन
* फिल्मफेर सर्वोत्तम महिला पार्श्वगायक पुरस्कार नामांकन - "भैय्या मेरे राखी के बंधन को" गाण्यासाठी लता मंगेशकर

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९५९ मधील हिंदी चित्रपट
बिस्वजित चॅटर्जी

**बिस्वजित चॅटर्जी** (जन्म: १४ डिसेंबर १९३६), ज्यांना **बिस्वजित** म्हणून ओळखले जाते, हे एक ज्येष्ठ भारतीय अभिनेते, निर्माता, दिग्दर्शक, गायक आणि राजकारणी आहेत जे बंगाली चित्रपट आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीतील त्यांच्या कामासाठी ओळखले जातात.

त्यांच्या चित्रपटांमध्ये *बीस साल बाद*  (१९६२), *मेरे सनम* (१९६५), *आसरा* (१९६४), *ये रात फिर ना आयी* (१९६६), *एप्रिल फूल* (१९६४), *किस्मत* (१९६८), *दो कलियां* (१९६८), *इश्क पर जोर नहीं* (१९७०) आणि *शरारत* (१९७२) यांचा समावेश आहे. आशा पारेख, वहीदा रहमान, मुमताज, माला सिन्हा आणि राजश्री यांसारख्या प्रसिद्ध अभिनेत्रींसोबत त्यांची जोडी असायची.

२०१४ च्या सार्वत्रिक निवडणुकीत, बिस्वजित यांनी अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेसचे उमेदवार म्हणून नवी दिल्लीतून निवडणूक लढवली. त्यांना फक्त ९०९ मते मिळाले व ते ७ व्या स्थानावर राहिले.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९३६ मधील जन्म
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:बंगाली चित्रपट अभिनेते
वर्ग:तृणमूल काँग्रेस नेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सन ऑफ इंडिया (१९६२ चित्रपट)

***सन ऑफ इंडिया*** हा १९६२ मध्ये प्रदर्शित झालेला बॉलिवूड चित्रपट आहे. हा चित्रपट मेहबूब खान यांनी लिहिलेला आणि दिग्दर्शित केला होता, ज्यामध्ये साजिद खान, कमलजीत, सिमी गरेवाल, जयंत आणि कुमकुम  यांनी भूमिका केल्या होत्या. चित्रपटातील गाण्याला संगीत नौशाद यांनी दिले होते आणि गीतकार शकील बदायुनी होते. हा चित्रपट मेहबूब खान यांच्या मागील चित्रपट, *मदर इंडिया* (१९५७) चा आध्यात्मिक उत्तराधिकारी होता.

या चित्रपटाच्या गीतांमध्ये काही प्रतिष्ठित गाण्यांचा समावेश होता ज्यात "नन्हा मुन्ना राही हूं" हे लोकप्रिय देशभक्तीपर गाणे समाविष्ट होते. हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर आपटला.

रुपये ६० लाखांच्या निव्वळ कलेक्शनसह बॉक्स ऑफिस इंडियाने या चित्रपटाला "फ्लॉप" घोषित केले.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९६२ मधील हिंदी चित्रपट
विमा प्राधिकरण (हाँग काँग)

## इतिहास 
हाँगकाँगच्या इन्शुरन्स प्राधिकरण (IA) ही हाँगकाँगमध्ये इन्शुरन्स उद्योगावर नियंत्रण ठेवणारी कायदेशीर संस्था आहे. ही संस्था हाँगकाँग सरकारपासून स्वतंत्रपणे चालवली जाते.

इतिहास IA ची स्थापना होण्यापूर्वी, हाँगकाँगमध्ये इन्शुरन्स उद्योगावर हाँगकाँग सरकारच्या इन्शुरन्स आयुक्तांच्या कार्यालयाने देखरेख ठेवली होती, ज्याला एजंट्सवर नियंत्रण ठेवण्याचा अधिकार नव्हता. सरकारने 2003 मध्ये IA सुरू करण्याचा प्रयत्न केला, परंतु इन्शुरन्स उद्योगाकडून मजबूत विरोध आल्यानंतर हा उपक्रम मागे घेतला. 2011 मध्ये या प्रस्तावाचा पुन्हा उल्लेख करण्यात आला, सरकारने IA ला इन्शुरन्स कंपन्या किंवा त्यांच्या कर्मचाऱ्यांना शिस्तीची प्रक्रिया किंवा अपील न करता काम करण्यापासून तात्पुरते निलंबित करण्याचा अधिकार देणारा एक विभाग काढून घेण्याची सहमती दिली. तथापि, IA वर लागू होणाऱ्या दंडांबाबत सरकार कठोर होते. जुलै 2015 मध्ये, हाँगकाँगच्या कायदेशीरांनी IA ची स्थापना करण्यासाठी एक कायदा मंजूर केला जो इन्शुरन्स आयुक्तांच्या कार्यालयाचे स्थान घेईल. 7 डिसेंबर 2015 रोजी, IA औपचारिकपणे स्थापित करण्यात आली.

26 जून 2017 रोजी, IA ने आपल्या कार्याची सुरुवात केली आणि इन्शुरन्स आयुक्तांच्या कार्यालयाकडून सर्व इन्शुरन्स कंपन्यांचे नियामक म्हणून कार्यभार स्वीकारला तसेच त्यांच्या इन्शुरन्स विक्री कर्मचाऱ्यांचे देखील निरीक्षण केले. याला आपल्या पूर्वजापेक्षा खूप जास्त अधिकार होते. त्याचे पहिले कार्य हे होते की चीनच्या इन्शुरन्स नियामक आयोगासोबत सीमापार नियमनावर काम करणे.

## नियामक क्रिया 
ऑगस्ट २०१७ मध्ये, आयएने ऑनलाइन-फक्त विमा कंपन्यांसाठी परवाना झुंबड सुरू करण्याची योजना जाहीर केली. हे विशेषतः ऑनलाइन-फक्त विमा विक्रेत्यांसाठी होते, जे मूलभूत जीवन विमा, प्रवास किंवा वैयक्तिक अपघात कव्हरेज थेट विकत देत होते. डिसेंबर २०१८ मध्ये, या योजनेअंतर्गत पहिला परवाना बोवटाई लाइफ इन्शुरन्सला देण्यात आला.

जुलै २०२२ मध्ये, आयएने टार्गेट इन्शुरन्स बंद केला, जो त्या वेळी हाँगकाँगचा सर्वात मोठा वाहन विमा कंपनी होता.  त्याच्या खात्यातून १.२ बिलियन हाँगकाँग डॉलर्स गायब सापडल्यामुळे तो दिवाळखोरीत घोषित करण्यात आला. हे आयएच्या स्थापना नंतरचा मोठा नियामक क्रियाकलाप होता.

जुलै २०२४ मध्ये, आयएने ताहो लाइफ इन्शुरन्साचा ताबा घेतला, कारण कंपनी आर्थिक संकटात होती. हे २०२१ मध्ये आयएने ताहो ग्रुप, ज्याची रिअल इस्टेट मातृ कंपनी आहे, याच्याशी २.२ बिलियन हाँगकाँग डॉलर्सच्या कर्ज गुंतवणुकीवर निर्बंध ठेवले होते तेव्हा स्थापन झाले. हे हाँगकाँगमध्ये एका संकटग्रस्त जीवन विमा कंपनीवर आयएने नियंत्रण ठेवण्याचा पहिलाच प्रसंग होता.

ऑगस्ट २०२४ मध्ये, आयएने एआयए ग्रुपवर २३ मिलियन हाँगकाँग डॉलर्सचा दंड ठोकला कारण त्याचे अँटी-मनी लॉंडरिंग नियंत्रण अपूरणीय होते. त्यावेळी, आयएने जारी केलेला हा सर्वात मोठा नियामक दंड होता.

वर्ग:हाँग काँगमधील नियमन संस्था
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील निर्मिती
महेश कौल

**महेश कौल**  (१० एप्रिल १९११ - २ जुलै १९७२) हे एक भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक, पटकथा लेखक आणि अभिनेता होते ज्यांनी त्यांच्या कारकिर्दीत प्रामुख्याने बॉलीवूड चित्रपट उद्योगात काम केले. कौल हे भारतीय चित्रपटसृष्टीतील योगदानासाठी ओळखले जातात. त्यांनी प्रामुख्याने *जीवन ज्योती* (१९५३), *तलाक* (१९५८), *दिवाना* (१९६७), *सपनों का सौदागर* (१९६८) यासारख्या अनेक चित्रपटांमध्ये दिग्दर्शक म्हणून काम केले.

## पुरस्कार 
* १९५८ - फिल्मफेर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पुरस्कार - *तलक* - नामांकन 
* १९६१ - राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार – हिंदीतील सर्वोत्कृष्ट वैशिष्ट्यपूर्ण चित्रपटासाठी राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार (कांस्य) – *प्यार की प्यास* 
* १९६२ - राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार - सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शनासाठी राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार - *सौतेला भाई* 

## संदर्भ 
वर्ग:जोधपूरमधील लोक
वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:हिंदी चित्रपट निर्माते
वर्ग:काश्मिरी व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९११ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ध्रुवदेवी

**महाराणी ध्रुवदेवी** ह्या सम्राट चंद्रगुप्त विक्रमादित्य यांच्या पत्नी होत्या. त्या गुप्त साम्राज्याच्या महाराणी होत्या. ध्रुवदेवी ह्या चंद्रगुप्त विक्रमादित्य यांचा उत्तराधिकारी कुमारगुप्त याच्या आई होत्या.

वर्ग:गुप्त साम्राज्य
शूजित सरकार

**शूजित सरकार** (जन्म १९६६/६७) हा एक भारतीय चित्रपट निर्माता आणि दिग्दर्शक आहे जो हिंदी चित्रपटांमधील त्यांच्या कामासाठी ओळखला जातो. त्यांना तीन राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार आणि पाच नामांकनांमधून दोन फिल्मफेर पुरस्कारांसह अनेक पुरस्कार मिळाले आहेत.

सरकार यांनी *यहान* (२००५) या रोमँटिक युद्ध नाट्यपटातून दिग्दर्शनात पदार्पण केले. त्याला सर्वाधिक कमाई करणाऱ्या सोशल रोमँटिक कॉमेडी *विकी डोनर* (२०१२) द्वारे महत्त्वपूर्ण यश मिळाले ज्यासाठी त्याला राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट सर्वांगिण मनोरंजक चित्रपट मिळाला. त्यानंतर एका वर्षानंतर त्याने *मद्रास कॅफे* (२०१३) हा राजकीय अ‍ॅक्शन थरारपट प्रदर्शित केला.

त्यांचा पुढचा चित्रपट *पिकू* (२०१५) रिलीज होताच त्याला व्यापक समीक्षकांची प्रशंसा मिळाली आणि तो बॉक्स ऑफिसवर यशस्वी ठरला आणि त्याला सर्वोत्कृष्ट चित्रपट (समीक्षक) चा फिल्मफेर पुरस्कार मिळाला. त्यांच्या निर्मितीतील कायदेशीर थ्रिलर *पिंक* (२०१६) या चित्रपटाला इतर सामाजिक विषयांवरील सर्वोत्कृष्ट चित्रपटाचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाला. त्यानंतर सरकर यांनी *ऑक्टोबर* (२०१८) हा  नाट्यपट आणि अमेझॉन प्राइम व्हिडिओचा विनोदी चित्रपट *गुलाबो सीताबो* (२०२०) दिग्दर्शित आणि निर्मिती केली. २०२१ मध्ये *सरदार उधम* या चरित्रात्मक ऐतिहासिक नाटकाने सरकारला अधिक प्रसिद्धी मिळाली, ज्याला व्यापक समीक्षकांची प्रशंसा मिळाली. ते रायझिंग सन फिल्म्स या चित्रपट निर्मिती कंपनीचे सह-संस्थापक देखील आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:जन्म वर्ष गहाळ (जिवंत लोक)
वर्ग:इ.स.च्या १९६० च्या दशकातील जन्म
वर्ग:बंगाली चित्रपट निर्माते
वर्ग:केंद्रीय विद्यालयाचे माजी विद्यार्थी
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:बंगाली हिंदू लोक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
राधू कर्माकर

**राधू कर्माकर** (१९१९ - ५ ऑक्टोबर १९९३) हे हिंदी चित्रपटसृष्टीतील भारतीय सिनेमॅटोग्राफर आणि दिग्दर्शक होते ज्यांनी १९४० ते १९९० च्या दशकात काम केले. त्यांनी दिग्दर्शक-अभिनेते राज कपूर यांच्यासोबत त्यांच्या चित्रपटांमध्ये आणि त्यांच्या आर.के. स्टुडिओसाठी भरपूर काम केले. *आवारा* (१९५१) पासून सुरुवात करून, त्यांनी कपूरच्या त्यानंतरच्या अनेक चित्रपटांचे चार दशके चित्रीकरण केले, त्यांच्या शेवटचा *राम तेरी गंगा मैली* (१९८५) होता.

त्यांनी *जिस देश में गंगा बहती है*  (१९६०) हा चित्रपट दिग्दर्शित केला होता, जो राज कपूर यांनी निर्मित केला होता आणि त्यात कपूर स्वतः आणि पद्मिनी मुख्य भूमिकेत होते. या चित्रपटाला सर्वोत्कृष्ट चित्रपटाचा फिल्मफेर पुरस्कार मिळाला तर कर्माकरला ९ व्या फिल्मफेर पुरस्कारांमध्ये सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शकाचे नामांकन मिळाले. ८ व्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांमध्ये या चित्रपटाने हिंदीतील सर्वोत्कृष्ट वैशिष्ट्यपूर्ण चित्रपट श्रेणीमध्ये प्रमाणपत्र देखील जिंकले.

१८ व्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांमध्ये, त्यांना *मेरा नाम जोकर*  या चित्रपटासाठी सर्वोत्कृष्ट छायांकनाचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाला. त्यांना सर्वोत्कृष्ट छायालेखकाचा फिल्मफेर पुरस्कार चार वेळा मिळाला: *श्री ४२०* (१९५७), *मेरा नाम जोकर* (१९७२), *सत्यम शिवम सुंदरम* (१९७९) आणि *हिना* (१९९२).

## पुस्तके 
* 
* 

## संदर्भ 
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय लोक
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते
वर्ग:बंगाली व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९१९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:छायाचित्रकार
बिरेन नाग

**बिरेन नाग** (१९२२ - १९६४) हे हिंदी चित्रपटसृष्टीतील प्रशंसित चित्रपट दिग्दर्शक आणि कला दिग्दर्शक होते. दिग्दर्शनाची जबाबदारी स्वीकारण्यापूर्वी, त्यांनी १९५० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात आणि १९६० च्या दशकाच्या सुरुवातीला मुंबईत चित्रित झालेल्या चार सर्वात सुंदर चित्रपटांसाठी कला दिग्दर्शक म्हणून काम केले: *प्यासा* (१९५७), *काला पानी* (१९५८), *चौधवीं का चांद* (१९६०); आणि *साहिब बीबी और गुलाम* (१९६२). *चौधवीं का चांद* (१९६०) वरील त्यांच्या कामासाठी त्यांना १९६० मध्ये सर्वोत्कृष्ट कला दिग्दर्शनाचा फिल्मफेर पुरस्कार मिळाला.

१९६२ मध्ये त्यांनी त्यांचा पहिला चित्रपट *बीज साल बाद* दिग्दर्शित केला, ज्यामध्ये वहीदा रहमान आणि विश्वजीत यांनीही भूमिका केल्या होत्या, ज्यासाठी त्यांना १९६३ मध्ये फिल्मफेर सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक पुरस्कारासाठी नामांकन मिळाले. त्यांनी १९६४ मध्ये *कोहरा* चित्रपटाचे दिग्दर्शन देखील केले, तथापि, चित्रपट प्रदर्शित झाल्यानंतर लगेचच त्यांचे निधन झाले.

## संदर्भ 
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय लोक
वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते
वर्ग:इ.स. १९६४ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:कला दिग्दर्शक
दिल एक मंदिर

***दिल एक मंदिर***  हा १९६३ चा भारतीय हिंदी भाषेतील रोमँटिक ड्रामा चित्रपट आहे जो सी.व्ही. श्रीधर दिग्दर्शित आणि राज बलदेव राज यांनी लिहिलेला आहे. या चित्रपटात राजेंद्र कुमार, मीना कुमारी, राज कुमार आणि मेहमूद यांच्या भूमिका आहेत. चित्रपटाचे संगीत शंकर-जयकिशन यांचे आहे. या चित्रपटातील सर्व गाणी हिट झाली आणि लोकांना आवडली. हा चित्रपट खूप हिट झाला आणि बॉक्स ऑफिस कलेक्शनच्या यादीत पाचव्या क्रमांकावर होता. हा चित्रपट श्रीधर यांच्या तमिळ चित्रपट  *नेंजिल ओर आलयम* (१९६२) चा रिमेक आहे, आणि १९६७ मध्ये पाकिस्तानमध्ये *इन्सानियत* या नावाने रिमेक करण्यात आला होता.

## गीत 
चित्रपटाचे संगीत शंकर-जयकिशन यांनी दिले होते व मोहम्मद रफी, लता मंगेशकर आणि सुमन कल्याणपूर सारख्या गायकांनी गाणी गायली. 

## पुरस्कार 
११ व्या फिल्मफेर पुरस्कारांमध्ये, राज कुमार यांना सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्याचा पुरस्कार मिळाला आणि अर्जुन देव रश्क यांना सर्वोत्कृष्ट संवाद पुरस्कार मिळाला. कुट्टी पद्मिनी यांना पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी राजेंद्र कुमार आणि मीना कुमारी यांच्यासह त्यांच्या निवासस्थानी ओळख दिली. 

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९६३ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:सी.व्ही. श्रीधर दिग्दर्शित चित्रपट
इ.स.पू. ३८२

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी
## जन्म
## मृत्यू
## शोध
## निर्मिती
## समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. ३८२
वर्ग:इ.स.पू.चे ३८० चे दशक
वर्ग:इ.स.पू.चे ४ थे शतक
वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
पूजा शर्मा

**पूजा शर्मा**  (जन्म:७ जुलै, १९९६ - हयात) ह्या दिल्ली येथील रहिवासी असलेल्या सामाजिक कार्यकर्त्या आहेत. बेवारस मृत व्यक्तींचे अंत्यसंस्कार करण्यासाठी त्या ओळखल्या जातात. त्यांच्या या कामासाठी बीबीसीने २०२४ सालच्या १०० प्रभावशाली महिलांच्या यादीत त्यांचा समावेश केला. याच वर्षी शर्मा व्यतिरिक्त अरुणा रॉय, आणि विनेश फोगट या इतर दोन भारतीय महिला व दोन अनिवासी भारतीय-अमेरिकन महिला सुनीता विल्यम्स आणि एआय तज्ज्ञ स्नेहा रेवानूर यांचा देखील बीबीसीच्या २०२४ यादीत समावेश आहे.

शर्माचा जन्म ७ जुलै १९९६ रोजी दिल्लीत झाला. २०१९ साली त्यांच्या आईचा मृत्यू मेंदूत रक्तस्राव होऊन झाला. १२ मार्च २०२२ रोजी केवळ क्षुल्लक  कारणाने त्यांच्या नजरेसमोर त्यांच्या भावाची हत्या करण्यात आली. त्यावेळी त्यांच्या आजी ९० वर्षांची होती. तर या प्रसंगामुळे त्यांचे वडील तब्बल तीन महिने कोमात गेले. त्यांच्या भावाच्या अंत्यसंस्काराच्या वेळी, पुजाऱ्या  व्यतिरिक्त इतर कोणीही मदतीला धावून आले नाही. शेवटी शर्मा यांनी आपल्या भावाचे अंत्यसंस्कार स्वतःच्या हातांनी केले. याला प्रथम अंत्यविधी करणाऱ्या पुजाऱ्याने विरोध केला. परंतु शर्मा यांनी काहीही न ऐकता स्वतः डोक्यावर फेटा बांधून अंत्यविधी पूर्ण केला. या प्रसंग नंतर त्यांनी बेवारस मृतदेहांवर अंत्यसंस्कार करण्याची जबाबदारी घेतली. त्या दिवसापासून, पूजा शर्मा दररोज सरासरी १० मृतदेहांवर अंत्यसंस्कार करत असतात. त्यांच्या या निर्णयामुळे होणाऱ्या पतीने आणि त्याच्या कुटुंबाने शर्माची नाते तोडले आणि अशा प्रकारे शर्मा यांचे लग्न झाले नाही. विशेष म्हणजे त्यांचा होणारा नवरा हा सात वर्षांपासूनचा पूर्वप्रेमी होता. याशिवाय शेजारी व नातेवाईकांनी देखील त्यांच्याशी नाते तोडले होते.

बेवारस मृत व्यक्तीची माहिती हॉस्पिटल तसेच पोलिसांकडून पूजाला दिली जाते. हिंदू, मुस्लिम तसेच ख्रिश्चन धर्माच्या व्यक्तींचा अंत्यसंस्कार त्यात्या धर्मानुसार केला जातो. सुरुवातीला आजी आणि वडिलांकडून काही पैसे घेऊन किंवा स्वतःची बचत खर्च करून तिने हे काम केले. अल्पावधीत सोशल मीडियाच्या माध्यमातून सर्वसामान्य लोकांना ही गोष्ट कळाली आणि मग लोकही मदत करू लागले. काही दिवसात तिने एक रुग्णवाहिका खरेदी केली. ही रुग्णवाहिका बेवारस मृतदेहांच्या अंत्यसंस्कारासाठी आणि गरिबांच्या मदतीसाठी वापरली जाते. यासाठी पूजाने 'ब्राइट द सोल फाउंडेशन' नावाची एक एनजीओ देखील स्थापन केली. २०२२ ते २०२४ च्या दरम्यान शर्मा यांनी जवळपास पाच हजार बेवारस मृतदेहांवर अंत्यसंस्कार केले आहेत.

शर्मा तिचे हे काम अनेक सोशल मीडियावर प्रसारित करत असते. यामुळे अवघ्या तीन वर्षांत इंस्टाग्रामवर तिचे ५ लाख पेक्षा अधिक फॉलोअर्स निर्माण झाले. शर्माची एनजीओ पर्यावरण कल्याण, वयोवृद्ध व्यक्तींची देखभाल, अनाथ मुले तसेच बालशिक्षणासाठी देखील काम करते. ते लोकांना विविध आवश्यक वस्तू मोफत पुरवतात.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* पूजा शर्मा इन्स्टाग्रामवर 
* ब्राईट द सोल फाऊंडेशन अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:स्त्री  चरित्रलेख
वर्ग:समाजसेविका
वर्ग:हिंदी व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९९६ मधील जन्म
सिद्धार्थ आनंद

**सिद्धार्थ राज आनंद** हा एक भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक आहे. तो पटकथा लेखक इंदर राज आनंद यांचा नातू आहे आणि प्रामुख्याने हिंदी चित्रपटांमधील त्यांच्या कामासाठी ओळखला जातो. *सलाम नमस्ते* (२००५), *ता रा रम पम* (२००७), *बचना ए हसीनो* (२००८) आणि *अंजाना अंजानी* (२०१०) या यशस्वी रोमँटिक कॉमेडीजच्या दिग्दर्शनासाठी त्याला ओळख मिळाली. त्यानंतर सिद्धार्थने *बँग बँग!* (२०१४) या चित्रपटाद्वारे स्वतःला एक आघाडीचा ॲक्शन दिग्दर्शक म्हणून स्थापित केले. नंतर त्याने *वॉर* (२०१९) आणि *पठाण* (२०२३) हे दिग्दर्शित केले. हे चित्रपट सर्वाधिक कमाई करणाऱ्या हिंदी चित्रपटांमध्ये गणले जातात.

*वॉर* आणि *पठाण* चित्रपटांसाठी त्यांना दोव वेळा फिल्मफेर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पुरस्कार नामांकन मिळाले.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९७८ मधील जन्म
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:हयात व्यक्ती
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:पटकथाकार
दत्तादेवी

**महाराणी दत्तादेवी** ह्या सम्राट समुद्रगुप्त यांच्या पत्नी होत्या. त्या गुप्त साम्राज्याच्या महाराणी होत्या. ह्या सम्राट समुद्रगुप्त यांचा उत्तराधिकारी चंद्रगुप्त दुसरा याच्या आई होत्या.

वर्ग:गुप्त साम्राज्य
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
कुमारदेवी

**महाराणी कुमारदेवी** ह्या सम्राट चंद्रगुप्त पहिला यांच्या पत्नी होत्या. त्या गुप्त साम्राज्याच्या महाराणी होत्या. ह्या चंद्रगुप्त पहिला यांचा उत्तराधिकारी समुद्रगुप्त याच्या आई होत्या.

वर्ग:गुप्त साम्राज्य
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
कुबेरनागा

**महाराणी कुबेरनागा** ह्या सम्राट चंद्रगुप्त विक्रमादित्य यांच्या प्रथम पत्नी होत्या. ह्या नागवंशीय राजकुमारी होत्या. त्या गुप्त साम्राज्याच्या महाराणी होत्या. कुबेरनागा ह्या चंद्रगुप्त विक्रमादित्य यांची कन्या प्रभावतीगुप्त च्या आई होत्या.

वर्ग:गुप्त साम्राज्य
कॅरोल्स रेस्टॉरंट समूह

**कॅरोल्स रेस्टॉरंट ग्रुप, इंक.** ही एक अमेरिकन फ्रँचायझी कंपनी आहे आणि ती जगातील सर्वात मोठी बर्गर किंग फ्रँचायझी आहे; कॅरोल्स १,०००+ पेक्षा जास्त बर्गर किंग्ज आणि ५५ पोपेयज रेस्टॉरंट्स ची मालकी आणि संचालन करते. ही कंपनी १९७६ पासून अमेरिकेतील २३ राज्यांमध्ये बर्गर किंग्ज चालवत आहे.

वर्ग:बर्गर किंग
श्रीराम राघवन

**श्रीराम राघवन** (जन्म: २२ जून १९६३) हे एक भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक आणि पटकथा लेखक आहेत जे हिंदी चित्रपटसृष्टीत काम करतात.

राघवनने *एक हसीना थी* (२००४) मधून दिग्दर्शनात पदार्पण केले. त्यानंतर त्यांनी समीक्षकांनी प्रशंसित *जॉनी गद्दार* (२००७) दिग्दर्शित केले, जो १९६२ च्या फ्रेंच कादंबरीकार अलेन रेनॉड-फोर्टन यांनी लिहिलेले *लेस मिस्टिफायसचे* रूपांतर होते. त्यानंतर सैफ अली खान अभिनीत अ‍ॅक्शन हेरपट *एजंट विनोद* (२०१२) होता; हा चित्रपट गंभीर आणि व्यावसायिकदृष्ट्या अपयशी ठरला. राघवनचा पुढचा चित्रपट *बदलापूर* (२०१५), जो मॅसिमो कार्लोटोच्या *डेथ्स डार्क अ‍ॅबिसवर* आधारित होता. त्याला सकारात्मक पुनरावलोकने मिळाली आणि बॉक्स ऑफिसवर तो मध्यम व्यावसायिक यशाचा मानकरी ठरला.

राघवनची प्रसिद्धी *अंधाधुन* (२०१८) ने वाढली, जो एका अंध पियानो वादकाची कहाणी सांगतो जो नकळत एका निवृत्त अभिनेत्याच्या हत्येत अडकतो. या चित्रपटाला समीक्षकांची प्रशंसा मिळाली आणि तो व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी झाला. 

त्यांना अनेक पुरस्कार मिळाले आहेत, ज्यात दोन राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार आणि दोन फिल्मफेर पुरस्कारांचा समावेश आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय प्रायोगिक चित्रपट निर्माते
वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्थेचे माजी विद्यार्थी
वर्ग:पुण्यातील कलाकार
वर्ग:इ.स. १९६३ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बीस साल बाद (१९६२ चित्रपट)

***बीस साल बाद*** हा १९६२ चा भारतीय हिंदी भाषेतील मानसशास्त्रीय थरार चित्रपट आहे. याचे दिग्दर्शन बिरेन नाग यांनी केले होते आणि निर्मिती हेमंत कुमार होते, ज्यांनी संगीत देखील दिले होते आणि काही गाणी गायली होती. हा चित्रपट बिरेन नाग यांच्या दिग्दर्शनातला पदार्पण होता. ह्यात बिस्वजीत, वहिदा रहमान, मदन पुरी, सज्जन आणि असित सेन यांच्या भूमिका आहेत.

हा चित्रपट बंगाली हिट थ्रिलर *जिघंसा* (१९५१) चे रूपांतर आहे, जो सर आर्थर कॉनन डॉयल यांच्या *द हाउंड ऑफ द बास्करव्हिल्सवर* आधारित होता तसेच हेमेंद्र कुमार रॉय यांच्या *निशिथिनी बिविशिका* या कादंबरीवरही आधारित होता. १९६२ मध्ये हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर अव्वल स्थानावर होता आणि "सुपरहिट" ठरला. लता मंगेशकर यांनी गायलेल्या आणि शकील बदायुनी यांनी लिहिलेल्या "कहीं दीप जाले" या गाण्यामुळे हा चित्रपट खूप लोकप्रिय झाला, ज्यासाठी त्यांना अनुक्रमे सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिकेचा फिल्मफेर पुरस्कार आणि सर्वोत्कृष्ट गीतकाराचा फिल्मफेर पुरस्कार मिळाला.

## गीत 
हे संगीत हेमंत कुमार यांनी दिले होते.
* "बेकरार करके हमे" - हेमंत कुमार
* "कहीं दीप जले कहीं दिल" - लता मंगेशकर
* "सपने सुहाने" - लता मंगेशकर
* "ये मोहब्बत में" - लता मंगेशकर
* "जरा नजरों से कह दो जी" - हेमंत कुमार

## पुरस्कार आणि नामांकने 
;जिंकले:
* सर्वोत्कृष्ट गीतकार - शकील बदायुनी "कहीं दीप जले कहीं दिल" 
* सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिका - लता मंगेशकर - "कहीं दीप जले कहीं दिल" 
* सर्वोत्कृष्ट संपादन - केशव नंदा
* सर्वोत्कृष्ट ध्वनी डिझाइन - एस.वाय. पाठक

;नामांकन:
* सर्वोत्कृष्ट चित्रपट
* सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - बिरेन नाग
* सर्वोत्कृष्ट संगीत दिग्दर्शक - हेमंत कुमार 

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९६२ मधील चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९६२ मधील हिंदी चित्रपट
सोहनलाल कंवर

**सोहनलाल कंवर** हे एक भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक आहे.

१९७३ मध्ये त्यांना *बे-इमान* चित्रपटासाठी सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक आणि सर्वोत्कृष्ट चित्रपटाचा पुरस्कार देण्यात आला. ह्या चित्रपटातील कामासाठी मनोज कुमार यांना देखील  सर्वोत्कृष्ट अभिनेता पुरस्कार मिळाला.

## संदर्भ
वर्ग:भारतीय चित्रपट निर्माते
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
सत्येन बोस

**सत्येन बोस** (२२ जानेवारी १९१६ - ९ जून १९९३) हे भारतातील चित्रपट दिग्दर्शक होते. त्यांनी बंगाली आणि हिंदी दोन्ही भाषेतील चित्रपटांचे दिग्दर्शन केले आहे. *जागृती* (१९५४), *चलती का नाम गाडी* (१९५८), *दोस्ती* (१९६४), आणि *रात और दिन* (१९६७) हे त्यांचे उल्लेखनीय चित्रपट आहेत. *जागृती* साठी त्यांना फिल्मफेरचा सर्वोत्कृष्ट चित्रपट पुरस्कार मिळाला आणि १९६४ मध्ये *दोस्ती* लाही तोच पुरस्कार मिळाला.

चित्रपटसृष्टीत कोणतेही औपचारिक प्रशिक्षण न घेता, बोस यांनी त्यांच्या *परिवर्तन* (१९४९) या वेगळ्या विषयाच्या बंगाली चित्रपटाने प्रसिद्धी मिळवली. १९५४ मध्ये त्यांनी *जागृती* याच बंगाली चित्रपटाचा हिंदीत पुनर्निर्मिती केला.

## संदर्भ 
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय नाटककार
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९१६ मधील जन्म
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:पटकथाकार
सौगढ आणि नर्मदा प्रदेश

**सौगढ आणि नर्मदा प्रदेश** हा ब्रिटिश भारतातील ईस्ट इंडिया कंपनीच्या थेट अंमलाखालील एक प्रदेश होता, सध्याच्या मध्यप्रदेश राज्याच्या मध्य भागातील या प्रदेशात सागर (सौगोर, सौगढ) दामोह, जबलपूर आणि नरसिंहपूर हे जिल्हे समाविष्ट होते.

हा प्रदेश नर्मदा नदीच्या (नेरबुद्दा) दोन्ही बाजूंना पसरलेला होता. याची राजधानी जबलपूर येथे होती. कंपनीची मोठी शिबंदी येथे तैनात होती. १९११मध्ये जेव्हा सरकारने देशाची राजधानी कलकत्त्याहून हलविण्याचा विचार केला, तेव्हा जबलपूर एक उमेदवार शहर होते.

## इतिहास 
१८१८ मध्ये तिसऱ्या आंग्ल-मराठा युद्ध संपल्यावर ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीने मराठ्यांकडून हा प्रदेश ताब्यात घेतला. यातील उत्तरेकडील सौगढ हे पेशवाईच्या ताब्यात होत तर दक्षिणेकडील जबलपूर आणि नर्मदा खोरे नागपूरकर भोसल्यांच्या आधिपत्यात होता.

हा प्रदेश ताब्यात घेतल्यानंतर लगेचच ब्रिटिश अधिकाऱ्यांनी बुंदेलखंड प्रांत स्थापन केला व सौगढ आणि नर्मदा प्रदेश त्यात समाविष्ट केला. १८२० मध्ये १२ जिल्ह्यांचा एक विभाग सौगोर आणि नेरबुद्दा प्रदेशांची एजन्सी म्हणून तयार केला गेला.  जबलपूर येथील गव्हर्नर-जनरलच्या हस्तक या प्रदेशाचा प्रशासक असे. १८३५ मध्ये सौगढ आणि नर्मदा प्रदेश नव्याने स्थापन झालेल्या वायव्य प्रांतात समाविष्ट केला गेला. 

१८४२-१८४३ मध्ये, बुंदेला बंडादरम्यान दोन बुंदेला जमीनदार जवाहीर सिंग आणि मधुकर शाह यांनी सौगढ जिल्ह्यात ब्रिटिशांविरुद्ध बंड पुकारले. हे बंड मोडून काढल्यानंतर विल्यम हेन्री स्लीमन याने येथील प्रशासन हाती घेतले परंतु हे नीट न जमल्यामुळे १८५३मध्ये सौगढ आणि नर्मदा प्रदेशाला परत नॉर्थ-वेस्टर्न प्रॉव्हिन्सेसला जोडले गेले. 

१८६१ मध्ये सौगढ आणि नर्मदा प्रदेशाला नागपूर प्रांतात विलीन केले गेले. 

## संदर्भ 
वर्ग:मध्य प्रदेशचा इतिहास
वर्ग:ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी
वर्ग:इ.स. १८१८ मधील निर्मिती
वर्ग:इ.स. १८६१ मधील समाप्ती
कुमारगुप्त

**सम्राट कुमारगुप्त** हा गुप्त साम्राज्याचा सम्राट होता. कुमारगुप्त हा सम्राट चंद्रगुप्त विक्रमादित्य आणि महाराणी ध्रुवदेवी यांचा पुत्र होता.

[200px|thumb|left|[दिल्ली येथील लोहस्तंभावरील कुमारगुप्त पहिला याचा लेख]]
कुमारगुप्त याने दिल्ली येथे उभारलेला लोहस्तंभ १७०० वर्षांनंतरही शाबूत आहे. व त्यावर कुमारगुप्तचा लेख आहे. हा लोहस्तंभ धातुशास्त्र या शास्त्रातील एक आश्चर्य मानले जाते. हा स्तंभ सुरुवातीला एका देवळाचा भाग होता व त्यावर गरुड मुद्रा होती. आज देवळाचा फक्त स्तंभ सोडल्यास कोणतेही अवशेष शिल्लक नाहीत व इस्लामी आक्रमणानंतर याला मशीदीत समावण्यात आले. असे मानतात की हा स्तंभ इस्लामी तोफखानाच्या माराही सहन करून आजही शाबूत उभा आहे.

वर्ग:गुप्त साम्राज्य
वर्ग:इ.स. ३१९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. ४५५ मधील मृत्यू
राहुल रवैल

**राहुल रवैल** हा बॉलीवूडमधील एक भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक आणि संपादक आहे जो त्याच्या *लव्ह स्टोरी* (१९८१), *बेताब* (१९८३), *अर्जुन* (१९८५), *डकैत* (१९८७), *अंजाम* (१९९४), *अर्जुन पंडित* (१९९९) आणि *जो बोले सो निहाल* (२००५) यासारख्या चित्रपटांसाठी ओळखला जातो. *बेताब* आणि *अर्जुन* या चित्रपटांसाठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शकाच्या फिल्मफेर पुरस्कारासाठी नामांकने मिळाली. तो प्रसिद्ध चित्रपट दिग्दर्शक एच.एस. रवैल यांचा मुलगा आहे. रवैलने *लव्हस्टोरीमधील* कुमार गौरव आणि विजयेता पंडित, *बेताब* मधील सनी देओल आणि अमृता सिंग, *बेखुदी* (१९९२) मधील काजोल आणि *और प्यार हो गया* (१९९७) मधील ऐश्वर्या राय यासारख्या काही बॉलिवूड कलाकारांना त्यांचे पहिले चित्रपट दिले आहे.

## चित्रपटांची यादी 
## पुरस्कार नामांकने 
## संदर्भ 
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय लोक
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:इ.स. १९५१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
एच.एस. रवैल

**हरनाम सिंह रवैल** (२१ ऑगस्ट १९२१ – १७ सप्टेंबर २००४), ज्यांना **एच.एस. रवैल** म्हणून ओळखले जाते, ते एक भारतीय चित्रपट निर्माते होते. १९४० च्या बॉलीवूड चित्रपट *दोरंगिया डाकू* द्वारे त्यांनी दिग्दर्शक म्हणून पदार्पण केले आणि *मेरे मेहबूब* (१९६३), *संघर्श* (१९६८), *मेहबूब की मेहंदी* (१९७१) आणि *लैला मजनू* (१९७६) सारख्या रोमँटिक चित्रपटांसाठी ते प्रसिद्ध आहेत. त्यांचा मुलगा राहुल रवैल आणि नातू रजत रवैल (मुलगी रोशनी रवैल यांच्या मुलगा) हे देखील चित्रपट दिग्दर्शक आहेत. राहुलने त्यांच्या वडिलांच्या *संघर्ष*  चित्रपटाला श्रद्धांजली वाहताना त्यांच्या एका चित्रपटाचे नाव *जीवन एक संघर्ष* (१९९०) असे ठेवले.

## पुरस्कार 
; राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार

* १९६३ - ११ वे राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार - दुसऱ्या सर्वोत्तम चित्रपटासाठी प्रमाणपत्र - दोन्ही निर्माता आणि दिग्दर्शक म्हणून *मेरे मेहबूब* 

; बंगाल फिल्म जर्नलिस्ट असोसिएशन पुरस्कार

* १९६८ - ३२ वे वार्षिक बीएफजेए पुरस्कार - चौथा सर्वोत्कृष्ट भारतीय चित्रपट - *संघर्ष* 

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:इ.स. २००४ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:पटकथाकार
राजीव राय

**राजीव गुलशन राय** (जन्म: १८ जुलै १९५५) हे एक भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक, पटकथा लेखक आणि चित्रपट संपादक आहेत. निर्माता गुलशन राय यांचा मुलगा, त्याने आपल्या वडिलांच्या निर्मिती कंपनी त्रिमूर्ती फिल्म्स अंतर्गत अनेक चित्रपटांचे दिग्दर्शन केले आहे, ज्यात *युद्ध* (१९८५), *त्रिदेव* (१९८९), *विश्वात्मा* (१९९२), *मोहरा* (१९९४), *गुप्त* (१९९७), *प्यार इश्क और मोहब्बत* (२००१) आणि *असंभव* (२००४) यांचा समावेश आहे.

रायने १९९१ मध्ये अभिनेत्री सोनमशी लग्न केले होते आणि त्यांना एक मुलगा आहे. २०१६ मध्ये त्यांचा घटस्फोट झाला.

१९९७ मध्ये, मुंबईतील अंडरवर्ल्डचा म्होरक्या अबू सालेमसाठी काम करणाऱ्या हिटमनने त्याला ठार मारण्याचा अयशस्वी प्रयत्न केल्यानंतर त्याला त्याच्या कुटुंबासह भारत सोडून युनायटेड किंग्डमला जावे लागले.

## चित्रपटांची यादी 
## संदर्भ 
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय लोक
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते
वर्ग:इ.स. १९५५ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अनंतदेवी

**महाराणी अनंतदेवी** ह्या सम्राट कुमारगुप्त यांच्या पत्नी होत्या. त्या गुप्त साम्राज्याच्या महाराणी होत्या. ह्या पुरुगुप्त याच्या आई होत्या.

वर्ग:गुप्त साम्राज्य
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
आयझॅक किहीमकर

**आयझॅक किहीमकर** हे निसर्गातील फुलपाखरांचे निरीक्षण करणारे आणि त्यांच्या नोंदी करणारे एक अभ्यासक होते आणि निसर्ग संवर्धन तज्ञ होते आणि त्या विषयांवर लेखन करणारे लेखक होते.

## बालपण
त्यांचा जन्म मुंबई त झाला आणि लहानपण गोवंडी येथे गेले. त्यांचे बाबा त्यांना मुंबईतील पदपथावर असलेल्या पुस्तक विक्रेत्यांकडून प्राणी आणि त्यांची चित्रे असलेली आणि तत्सम पुस्तके आणून देत असत.त्याकाळी काही ठिकाणी मुंबईत शेती केली जात असे. उन्हाळ्यात त्या ठिकाणी उघड्या शेतात ते सवंगड्यांसोबत क्रिकेट खेळत असत. लहानपणीच वडिलांनी त्यांना एक कँमेरा आणून दिला होता आणि त्यामुळे त्यांना निसर्गातील छायाचित्रे घेण्याचा छंद लागला.पावसाळ्यात ते स्थानिक मच्छिमार समाजातील मुलांबरोबर मासे आणि खेकडे पकडत असत आणि ते खेकडे व मासे पाळत असत.पावसाळ्यात अनेकदा ते शाळेला न जाता बेडूक, मासे, आणि फुलपाखरे पकडत असत.साहजिकच त्यांना निसर्गाबद्दल एक आगळीवेगळी गोडी लागली.
## तरुणपण व शिक्षण
त्यांनी मुंबई येथील एस आय ई एस ह्या महाविद्यालयातून राज्यशास्त्र आणि मानसशास्त्र ह्या विषयांत पदवी घेतली आणि एका सौंदर्य प्रसाधनांच्या कंपनीत नोकरी पकडली. तिथे ते विक्री विभागात काम करीत होते. पुढे त्यांना बी एन एच एस या संस्थेने भरविलेल्या सर्प प्रदर्शनात स्वयंसेवक म्हणून काम करण्याची संधी मिळाली. त्याच संस्थेत त्यांना कमी पगारावर नोकरी करण्यासाठी बोलावले. तेव्हा समाधान आणि आनंद देणारी नोकरी असल्याने त्यांनी आपली जास्त पगाराची नोकरी सोडून बीएनएचएस मध्ये ग्रंथालय सहाय्यक म्हणून नोकरी करण्यास सुरुवात केली.

## कारकीर्द
बीएनएचएस मध्ये त्यांना भरपूर पुस्तके वाचावयास मिळाली आणि निसर्ग संवर्धन व लेखन क्षेत्रातील मान्यवर लोकांचा सहवास लाभला. डॉ.सलीम अली चा सहवास आणि मार्गदर्शन मिळाले. त्यांच्याकडून त्यांना निसर्ग निरीक्षण आणि संशोधन आणि त्यावर लेखन करण्यासाठी प्रेरणा मिळाली.लेखक व्यंकटेश माडगूळकर हे त्यांच्या सत्तांतर ह्या पुस्तकाचे लेखन करीत असताना माकडांबद्दल माहिती मिळवण्यासाठी बीएनएचएस संस्थेत येत असत.बिट्टू सहगल हे सँक्युअरी एशिया चे संपादक असताना त्यांनी किहीमकर ह्यांना फुलपाखरांवर संशोधन करण्यासाठी प्रेरणा दिली. फुलपाखरे ह्या विषयावर निरीक्षण आणि संशोधन करून त्यांनी खालील पुस्तके लिहिली.
#कॉमन बटरफ्लाइज ऑफ इंडिया-इसवी सन १९९२.डब्ल्यू डब्ल्यू एफ इंडिया साठी.
#द बुक ऑफ इंडियन बटरफ्लाइज इसवी सन २००८ बीएनएचएस साठी.
त्यांनी फुलपाखरे निरीक्षण करण्यासाठी ताबो,हिमाचल प्रदेश-अपोलो फुलपाखरू, आणि ईशान्येकडील जंगलात जळवा, रानटी हत्ती वगैरे ह्यांच्या अडथळ्यांना तोंड देऊन इतर अनेक फुलपाखरे शोधण्यासाठी प्रवास केला.

## संदर्भ व नोंदी
वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:निसर्ग संवर्धन तज्ञ
पुरुगुप्त

**सम्राट पुरुगुप्त** हा गुप्त साम्राज्याचा सम्राट होता. हा सम्राट कुमारगुप्त आणि महाराणी अनंतदेवी यांचा पुत्र होता.

वर्ग:गुप्त साम्राज्य
श्यामला कुमारी

**के. श्यामलाकुमारी** उर्फ **श्यामला कुमारी** ह्या एक भारतीय मंदिरात चित्र काढणारी महिला चित्रकार आहेत. पूर्वापार परंपरेनुसार हा व्यवसाय पुरुष मंडळी करत असत. श्यामला कुमारी यांनी केरळमधील श्री पद्मनाभस्वामी मंदिरात देखील चित्रकारिता केली आहे. या कामाची दखल घेऊन कुमारी यांना नारी शक्ती पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले आहे.

## जीवन 
केरळमधील मंदिरांमध्ये भित्तिचित्र चित्रकार म्हणून काम करणारी पहिली महिला असल्याचा मान श्यामला कुमारी यांना मिळाला. सहस्रकाच्या सुरुवातीला श्यामला यांना भित्तीचित्रांमध्ये रस निर्माण झाला. त्यांनी केवळ मंदिरांतच रंगकाम केले नाही तर केरळमधील मंदिरांच्या भिंतींवर असलेल्या पारंपारिक भित्तीचित्रांचे पुनर्संचयित आणि जतन करण्यास देखील मदत केली आहे. श्यामलकुमारी यांनी एक माहितीपट तयार केला आहे. श्यामला कुमारी यांनी नवरात्र मंडपम आणि पद्मनाभस्वामी मंदिरात त्यांचे पती जी. अझीकोडे यांच्या मदतीने चित्रे तयार केली आहेत. केरळमधील इतर पुरस्कार विजेते शास्त्रज्ञ लिझिमोल फिलिपोस आणि प्राणीशास्त्रज्ञ एमएस सुनील देखील होते. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि महिला आणि बालविकास मंत्री मनेका गांधी यांच्या उपस्थितीत भारताचे तत्कालीन राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांच्या हस्ते नवी दिल्ली येथील राष्ट्रपती भवनात हा पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. त्या दिवशी सुमारे ३० लोक आणि नऊ संस्थांना या पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. त्यांना पुरस्कार आणि १,००,००० रु बक्षीस मिळाले.

## संदर्भ 
वर्ग:जन्म वर्ष गहाळ (जिवंत लोक)
वर्ग:केरळच्या व्यक्ती
वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते
वर्ग:भारतीय चित्रकार
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
परसोजी भोसले

**परसोजी भोसले** (१७७८ - १८१७) हे अठराव्या शतकातील नागपूर संस्थानचे राजे होते. हे १८१६ ते २ फेब्रुवारी, १८१७ दरम्यान सत्तेवर होते.

हे तिसऱ्या आंग्ल-मराठायुद्धाआधी गादीवर होते. त्यांना दुसरे मुधोजी भोसले यांनी पदच्युत करून स्वतः सत्ता हातात घेतली.

वर्ग:नागपूरचे राजे
वर्ग:इ.स. १७७८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८१७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जीना लोलोब्रिजिडा

**लुइजिया** *जीना* **लोलोब्रिजिडा**   (४ जुलै, १९२७ - १६ जानेवारी, २०२३) एक इटालियन अभिनेत्री, मॉडेल, छायाचित्रकार आणि शिल्पकार होती. ती १९५० आणि १९६० च्या दशकातील सर्वात प्रसिद्ध युरोपियन अभिनेत्रींपैकी एक होती. या काळात ती आंतरराष्ट्रीय प्रणयप्रतीक समजली जात असे. हिला *जगातील सर्वात सुंदर महिला* असे ही समजले जात असे.  तिच्या मृत्यूच्या वेळी ती हॉलिवूड चित्रपटाच्या सुवर्णयुगातील शेवटच्या जिवंत प्रसिद्ध आंतरराष्ट्रीय अभिनेत्यांपैकी एक होती.
इवलेसे|डावे| १९६० च्या दशकाच्या सुरुवातीला लोलोब्रिजिडा

## संदर्भ 
वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इटालियन चित्रपट अभिनेते
वर्ग:इ.स. २०२३ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
और प्यार हो गया

***और प्यार हो गया***  हा बॉबी देओल आणि ऐश्वर्या राय अभिनीत, राहुल रवैल दिग्दर्शित १९९७ चा भारतीय हिंदी -भाषेतील रोमँटिक नाट्य चित्रपट आहे. या चित्रपटाने राय यांचे हिंदी चित्रपटसृष्टीत पदार्पण झाले. चित्रपटाचे संगीत नुसरत फतेह अली खान यांनी दिले होते, जे चित्रपटात एक छोटीशी भूमिका देखील करतात. चित्रपट प्रदर्शित झाल्यानंतर फक्त एका दिवसातच खान यांचे निधन झाले.

## गीत 
सर्व गाण्यांना संगीत नुसरत फतेह अली खान यांनी दिले होते आणि गीते जावेद अख्तर यांनी लिहिली होती.

बॉक्स ऑफिस इंडियाच्या मते, या चित्रपटाने जगभरात  १३.८५ कोटी कमावले आणि त्याला "बॉक्स ऑफिस फ्लॉप" असे लेबल देण्यात आले.  

### पुरस्कार 
* **विजेता -** स्टार स्क्रीन पुरस्कार सर्वात आशादायक नवोदित - महिला - ऐश्वर्या राय 

## संदर्भ 
वर्ग:राहुल रवैल दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९९७ मधील हिंदी चित्रपट
अर्जुन पंडित (१९९९ चित्रपट)

***अर्जुन पंडित*** हा १९९९ चा भारतीय हिंदी भाषेतील अ‍ॅक्शन क्राइम चित्रपट आहे जो राहुल रवैल दिग्दर्शित आणि एनआर पचिसिया निर्मित आहे. यात सनी देओल आणि जुही चावला यांच्या भूमिका आहेत. हा चित्रपट १९९५ च्या कन्नड भाषेतील चित्रपट *ओम* चा रिमेक आहे आणि १९९९ मधील सर्वाधिक कमाई करणारा तेरावा चित्रपट होता.  हा चित्रपट त्याच्या "कुडियाँ शेहर दियाँ" या गाण्यासाठी देखील लक्षात राहतो, जो दलेर मेहंदीने गायला होता आणि जुही चावला यांनी सादर केला होता. प्रदर्शित झाल्यानंतर, चित्रपटाने बॉक्स ऑफिसवर प्रचंड यश मिळवले व  ९.५ कोटींच्या निर्मिती बजेटच्या तुलनेत  २० कोटींची कमाई केली. 

## गीत 
या गाण्याचे संगीत दिले आहे दिलीप सेन-समीर सेन यांनी, तर गाणी लिहिली आहेत जावेद अख्तर यांनी.

## संदर्भ 
वर्ग:राहुल रवैल दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९९९ मधील हिंदी चित्रपट
अर्जुन (१९८५ चित्रपट)

***अर्जुन*** हा १९८५ चा राहुल रवैल दिग्दर्शित आणि सनी देओल आणि डिंपल कपाडिया अभिनीत हिंदी भाषेतील अ‍ॅक्शन चित्रपट आहे. चित्रपटाचे कथानक भ्रष्टाचाराविरुद्ध लढण्यासाठी गोष्टी हातात घेणाऱ्या कट्टरपंथी तरुणांच्या गटाभोवती फिरते.

या चित्रपटाचा नंतर तामिळमध्ये *सत्या*, तेलुगुमध्ये *भरतमलो अर्जुनुडू*, कन्नडमध्ये *संग्राम*, आणि सिंहलीमध्ये *सुरनिमाला* म्हणून पुनर्निर्मिती करण्यात आली. या चित्रपटाचे हक्क रेड चिलीज एंटरटेनमेंटकडे आहेत. हा चित्रपट व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी झाला आणि त्याने देओलला ॲक्शन हिरो म्हणून स्थापित केले. रेडिफ.कॉमच्या सुकन्या वर्मा यांनी याला देओलचा सर्वोत्तम अ‍ॅक्शन चित्रपट म्हटले आहे.

## पुरस्कार 
; ३३ वे फिल्मफेर पुरस्कार:
**नामांकन**
* सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - सिनेयुग फिल्म्स
* सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - राहुल रवैल
* सर्वोत्कृष्ट कथा - जावेद अख्तर

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय ॲक्शन ड्रामा चित्रपट
वर्ग:राहुल रवैल दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील हिंदी चित्रपट
कबीर खान (दिग्दर्शक)

**कबीर खान** हे एक भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक, पटकथा लेखक आणि छायाचित्रकार आहेत जे हिंदी चित्रपटसृष्टीत काम करतात. त्यांनी माहितीपटांमध्ये काम करून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली आणि त्यानंतर २००६ मध्ये *काबूल एक्सप्रेस*  या साहसी थरार चित्रपटाद्वारे त्यांनी दिग्दर्शनात पदार्पण केले. ते *न्यू यॉर्क* (२००९), *एक था टायगर* (२०१२), *बजरंगी भाईजान* (२०१५) आणि *८३* (२०२१) या चित्रपटांच्या दिग्दर्शनासाठी प्रसिद्ध आहे. पुढे त्यांनी *चंदू चॅम्पियन* (२०२४) आणि *तारिक* (२०२५) हे चित्रपट बनवले.

खान यांनी दिल्ली विद्यापीठाच्या किरोरी मल महाविद्यालयात तसेच दिल्लीतील जामिया मिलिया इस्लामिया येथे शिक्षण घेतले. त्यांनी टेलिव्हिजन होस्ट आणि अभिनेत्री मिनी माथुरशी लग्न केले आहे, ज्यांच्यापासून त्याला दोन मुले आहेत, विवान आणि सायरा.

खानने यशराज फिल्म्स -समर्थित साहसी थ्रिलर *काबुल एक्सप्रेस* (२००६) द्वारे मुख्य प्रवाहातील दिग्दर्शनात पदार्पण केले. जॉन अब्राहम आणि अर्शद वारसी यांच्या मुख्य भूमिका असलेल्या या चित्रपटाला प्रदर्शित झाल्यानंतर संमिश्र ते सकारात्मक प्रतिसाद मिळाला, परंतु बॉक्स ऑफिसवर तो व्यावसायिकदृष्ट्या अपयशी ठरला. तथापि, या चित्रपटामुळे खानला सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक पदार्पणाच्या चित्रपटाचा इंदिरा गांधी पुरस्कार मिळाला.

## संदर्भ 
वर्ग:दिल्ली विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
धर्मेश दर्शन

**धर्मेश दर्शन** हे एक भारतीय चित्रपट निर्माते, चित्रपट दिग्दर्शक आणि लेखक आहेत जे बॉलिवूडमध्ये काम करतात. त्यांची आई ही महेश भट्ट आणि मुकेश भट्ट यांची बहीण आहे. त्यांनी त्यांच्या दिग्दर्शन कारकिर्दीची सुरुवात सनी देओल आणि जुही चावला यांच्या अ‍ॅक्शन रोमान्स *लुटेरे* (१९९३) चित्रपटाने केली. नंतर त्याने आमिर खान आणि करिश्मा कपूर अभिनीत *राजा हिंदुस्तानी* (१९९६) या रोमँटिक ड्रामा चित्रपटाने बॉक्स ऑफिसवर इतिहास रचला. त्यानंतर त्यांनी अक्षय कुमार, सुनील शेट्टी आणि शिल्पा शेट्टी अभिनीत *धडकन* (२०००) हा संगीतमय रोमँटिक नाटक दिग्दर्शित केला, जो आणखी एक व्यावसायिक यश होता. ह्या दोन्ही चित्रपटांसाठी त्यांना फिल्मफेर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पुरस्कार नामांकन मिळाले होते.

## संदर्भ 
वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय लेखक
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय लेखक
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
साबरमती टिकी

[अल्ट=President presents woman with award|उजवे|इवलेसे| साबरमती टिकी [पद्मश्री पुरस्कार स्वीकारताना ]]
उजवे|इवलेसे| भातशेतीत भाताच्या तीव्रतेची पद्धत वापरताना महिला
**साबरमती टिकी** (जन्म  ) ही ओडिशा राज्यातील नयागड जिल्ह्यात राहणारी एक भारतीय संवर्धनवादी आणि शेतकरी आहे. ती संभव नावाच्या एका गैर-सरकारी संस्थेत काम करते. या संस्थेची संकल्पना तिचे वडील पद्मश्री प्रा. राधामोहन यांची होती. ही संस्था सेंद्रिय शेती आणि स्थानिक जातींचे संवर्धन करण्यास प्रोत्साहन देते आणि इतर अनेक उपक्रमही करते. २०१८ मध्ये साबरमतीच्या कामगिरीची दखल घेत तिला नारी शक्ती पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. तसेच २०२० मध्ये तिला पद्मश्री पुरस्काराने देखील सन्मानित करण्यात आले.

## कारकिर्द 
साबरमतीचा जन्म १९६८ साली झाला असून  तिचे वडील राधा मोहन यांनी १९८० च्या दशकात एक पडीक जमीन खरेदी केली होती. नंतर सेंद्रिय शेती तंत्रांचा वापर करून, वडील आणि मुलीने मिळून तीन वर्षात जमीन पुन्हा सुपीक केली. त्यानंतर त्यांनी आणखी जमीन घेतली. लवकरच त्यांच्या कडे ९० एकरपर्यंत जमीन जमा झाली. ते लवंग बीन, जॅक बीन, स्वॉर्ड बीन आणि ब्लॅक राईस सह विविध पिके घेतात. पिता  पुत्रीने मिळून संभव नावाची एक गैर-सरकारी संस्था (एनजीओ) स्थापन केली. ही  संस्था सेंद्रिय शेती आणि बियाणे देवाणघेवाणीला प्रोत्साहन देते. संभवमध्ये पूर्णवेळ काम करण्यासाठी तिने १९९३ मध्ये ऑक्सफॅममधील नोकरी सोडली.

## पुरस्कार आणि सन्मान 
* २०१८ मध्ये साबरमती यांना महिलांसाठीचा भारतातील सर्वोच्च नागरी पुरस्कार, नारी शक्ती पुरस्कार मिळाला.
* २०२० मध्ये, तिला तिच्या वडिलांसोबत पद्मश्री पुरस्कार मिळाला, जो त्यांच्या दशकांपासून संवर्धन आणि सेंद्रिय शेतीला प्रोत्साहन देण्यासाठी होता.
* प्रेरणा पुरस्कार - २०१३
* ओडिशा लिव्हिंग लिजेंड अवॉर्ड- २०१५
* संभावी पुरस्कार - २०१६
* इम्पॅक्ट वुमन अवॉर्ड-२०१८
* इम्पॅक्ट लीडर ऑफ द इयर पुरस्कार - २०२२
* ओरिसा कृषी आणि तंत्रज्ञान विद्यापीठाकडून मानद डॉक्टरेट (डीएससी)
* प्रतिभा सन्मान - २०२३
* टाईम्स पॉवर वुमन ओडिशा पुरस्कार - २०२३

## निवडक लेखन कार्य 
* 
* 

## संदर्भ 
वर्ग:इतर क्षेत्रातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:हयात व्यक्ती
वर्ग:भारतीय महिला कार्यकर्त्या
वर्ग:भारतीय निसर्ग संरक्षक
वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
एन. चंद्रा

**चंद्रशेखर नार्वेकर** (जन्म: ४ एप्रिल १९५२, **एन. चंद्रा** म्हणून प्रसिद्ध.) हे एक भारतीय निर्माता, लेखक आणि दिग्दर्शक आहेत, जे त्यांच्या सुरुवातीच्या गडद छटांच्या जोरदार चित्रपटांमध्ये वास्तववादासाठी ओळखले जातात. *अंकुश* (१९८६), *प्रतिघात* (१९८७), *तेजाब* (१९८८) आणि *नरसिंहा* (१९९१) हे त्यांचे सर्वात यशस्वी व्यावसायिक चित्रपट आहेत. चंद्राने मध्यम प्रमाणात यशस्वी पण टीकाकारांनी नाकारलेला *स्टाईल* (२००१) आणि त्याचा सिक्वेल *एक्सक्यूज मी* (२००३) देखील बनवला.

## संदर्भ 
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय नाटककार
वर्ग:हिंदी चित्रपट निर्माते
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:इ.स. १९५२ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:पटकथाकार
इंद्र कुमार

**इंद्र कुमार**  (जन्म: **इंद्र इराणी** ) हा एक भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक आणि निर्माता आहे.   त्यांना पाच फिल्मफेर नामांकने मिळाली होती, तसेच त्यांनी अनेक गुजराती भाषेतील चित्रपटांमध्येही काम केले आहे. त्यांचा नवीनतम चित्रपट ' ''थँक गॉड'* (२०२२) आहे.

कुमार यांनी *दिल* (१९९०) या चित्रपटातून दिग्दर्शन आणि निर्मिती क्षेत्रात पदार्पण केले आणि त्यानंतर त्यांनी *बेटा* (१९९२), *राजा* (१९९५) आणि *इश्क* (१९९७) या वेगवेगळ्या संकल्पनांवर आधारित नाट्य चित्रपटांचे दिग्दर्शन केले. हे चारही चित्रपट संबंधित वर्षांतील सर्वाधिक कमाई करणाऱ्या आणि समीक्षकांच्या दृष्टीने तसेच व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी ठरले. त्यांना *बेटा* आणि *राजा* या चित्रपटांसाठी सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शकाचे फिल्मफेर पुरस्कार  नामांकन मिळाले. त्यानंतर त्याचे अनेक सरासरी कमाई करणारे किंवा व्यावसायिक अपयश मिळालेले चित्रपट बनवले जसे; *मन* (१९९९), *आशिक* (२००१), *रिश्ते* (२००२). कुमारने त्यानंतर *डबल धमाल* (२०११), *ग्रँड मस्ती* (२०१३) आणि *टोटल धमाल'' (२०१९) यासारख्या व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी विनोदी चित्रपटांचे सिक्वेल बनवले. नंतरचा चित्रपट सर्वाधिक कमाई करणाऱ्या हिंदी चित्रपटांमध्ये गणला जातो आणि आजपर्यंतचा त्यांचा सर्वाधिक कमाई करणारा चित्रपट राहिला आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदी चित्रपट निर्माते
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:हयात व्यक्ती
आनंद एल. राय

**आनंद एल. राय** (जन्म १९७०/७१) हा एक भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक आणि निर्माता आहे जो *तनु वेड्स मनु* (२०११) आणि त्याचा सिक्वेल *तनु वेड्स मनु रिटर्न्स* (२०१५) आणि *रांझणा* (२०१३) या रोमँटिक कॉमेडी-नाट्यपटांचे दिग्दर्शन करण्यासाठी ओळखला जातो. २०१४ आणि २०१६ मध्ये त्यांना सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शकाच्या फिल्मफेर पुरस्कारासाठी नामांकन मिळाले.

त्यांनी मोठ्या बजेटचा रोमँटिक ड्रामा *झिरो* (२०१८), रोमँटिक फॅन्टसी कॉमेडी-ड्रामा *अतरंगी रे* (२०२१) आणि फॅमिली कॉमेडी-ड्रामा *रक्षा बंधन* (२०२२) दिग्दर्शित केले.

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:इ.स.च्या १९७० च्या दशकातील जन्म
वर्ग:हिंदी चित्रपट निर्माते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
उदयभद्र

**उदयभद्र** हा अजातशत्रू आणि वजिरा यांचा पुत्र होता.
कोसल देवी

**महाराणी कोसल देवी** ह्या मगध सम्राट बिंबिसार यांच्या पत्नी होत्या. अजातशत्रू याच्या आई होत्या. ही कोसल ची राजकुमारी होती. कोसलनरेश राजा प्रसेनजीत ची बहीण होती.
आग (१९४८ चित्रपट)

***आग***  हा १९४८ चा भारतीय हिंदी भाषेतील संगीतमय नाट्य चित्रपट आहे जो राज कपूर निर्मित, दिग्दर्शित आणि अभिनित आहे. या चित्रपटाने कपूरचे निर्माता आणि दिग्दर्शक म्हणून पदार्पण झाले आणि त्यांच्या आर.के. बॅनरने निर्मित केलेला हा पहिला चित्रपट होता. नर्गिस, प्रेमनाथ, निगार सुलताना आणि कामिनी कौशल यांनीही सहाय्यक भूमिका केल्या आहेत. राज कपूर यांचे धाकटे भाऊ शशी कपूर यांनी या चित्रपटात बाल कलाकार म्हणून त्यांच्या पात्राच्या लहानपणाची भूमिका साकारली होती. राज कपूर आणि नर्गिस एकत्र दिसलेल्या डझनभराहून अधिक चित्रपटांपैकी हा पहिला चित्रपट होता.

## गीत 
या चित्रपटाचे संगीत राम गांगुली यांनी बनवले होते. या चित्रपटातील गाणी बेहजाद लखनवी  आणि दीपक यांनी लिहिली आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:राज कपूर दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९४८ मधील हिंदी चित्रपट
दलेर मेहंदी

**दलेर सिंह** (जन्म: १८ ऑगस्ट १९६७), ज्यांना **दलेर मेहंदी** म्हणून ओळखले जाते, हे एक भारतीय गायक, गीतकार, लेखक आणि गीत निर्माता आहेत. त्यांनी भांगडा जगभरात लोकप्रिय करण्यास मदत केली आहे, तसेच बॉलीवूड संगीतापासून स्वतंत्र भारतीय पॉप संगीत देखील लोकप्रिय केले आहे. ते त्यांच्या नृत्यगीतांसाठी, पगडी आणि लांब वाहत्या वस्त्रांसाठी ओळखले जातात.

२०१८ मध्ये, मेहंदीला मानवी तस्करीच्या आरोपाखाली दोषी ठरवण्यात आले आणि त्याला दोन वर्षांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावण्यात आली. सुमारे दोन महिने शिक्षा भोगल्यानंतर, त्याची शिक्षा स्थगित करण्यात आली आणि त्याला सोडण्यात आले.

## संदर्भ 
वर्ग:भांगडा संगीतकार
वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय गायक
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय गायक
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
राम तेरी गंगा मैली

***राम तेरी गंगा मैली*** हा १९८५ चा भारतीय हिंदी भाषेतील रोमँटिक ड्रामा चित्रपट आहे जो राज कपूर यांनी सह-लेखन आणि दिग्दर्शित केला आहे. या चित्रपटात राजीव कपूर आणि मंदाकिनी यांच्या भूमिका आहेत. संगीत रवींद्र जैन यांनी दिले होते. कपूर यांनी दिग्दर्शित केलेला हा शेवटचा चित्रपट होता.

*राम तेरी गंगा मैली*  १६ ऑगस्ट १९८५ रोजी प्रदर्शित झाला. हा चित्रपट त्या वर्षातील सर्वाधिक कमाई करणारा भारतीय चित्रपट होता, ज्याला *बॉक्स ऑफिस इंडियाने* "ऑल-टाइम ब्लॉकबस्टर" म्हणून वर्गीकृत केले होते. १९८० च्या दशकातील *क्रांती* (१९८१) आणि *मैने प्यार किया* (१९८९) सोबत हा सर्वाधिक कमाई करणाऱ्या भारतीय चित्रपटांपैकी एक होता.

या चित्रपटाला पाच फिल्मफेर पुरस्कार मिळाले. मंदाकिनीने पारदर्शक साडीमध्ये स्तनपान करताना आणि आंघोळ करताना दाखवलेल्या दृश्यांमुळे या चित्रपटात वाद निर्माण झाला. तरीही, त्याला भारतीय चित्रपट प्रमाणन मंडळाकडून "यू" (युनिव्हर्सल) रेटिंग मिळाले, जे नंतर "यू/ए" (युनिव्हर्सल/एडल्ट) असे सुधारित करण्यात आले.

## पुरस्कार 
; ३३ वे फिल्मफेर पुरस्कार 

; जिंकले
* सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - रणधीर कपूर
* सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - राज कपूर
* सर्वोत्कृष्ट संगीत दिग्दर्शक - रवींद्र जैन
* सर्वोत्कृष्ट कला दिग्दर्शन - सुरेश जे. सावंत
* सर्वोत्कृष्ट संपादन - राज कपूर

; नामांकित 
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री - मंदाकिनी
* सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता - सईद जाफरी
* सर्वोत्कृष्ट गीतकार - हसरत जयपुरी "सन साहिबा सन" साठी
* सर्वोत्कृष्ट पुरुष पार्श्वगायक - सुरेश वाडकर ("मैं ही मैं हूं")
* सर्वोत्कृष्ट कथा - राज कपूर

## गाणी 
या चित्रपटाचे संगीत रवींद्र जैन यांनी दिले होते, ज्यांना यासाठी सर्वोत्कृष्ट संगीत दिग्दर्शकाचा फिल्मफेर पुरस्कार मिळाला होता.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:राज कपूर दिग्दर्शित चित्रपट
संन्यासी (१९७५ चित्रपट)

***संन्यासी***  हा १९७५ मध्ये सोहनलाल कंवर दिग्दर्शित हिंदी चित्रपट आहे, ज्यामध्ये मनोज कुमार आणि हेमा मालिनी यांनी मुख्य भूमिका केल्या आहेत. हा चित्रपट शंकर जयकिशन यांच्या संगीतासाठी प्रसिद्ध आहे. हा चित्रपट त्या वर्षातील तिसरा सर्वाधिक कमाई करणारा चित्रपट होता व फिल्मफेर मध्ये ७ नामांकन मिळाले.

## पुरस्कार नामांकन 
; २३ वे फिल्मफेर पुरस्कार :
**नामांकन**
* सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - सोहनलाल कंवर
* सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - सोहनलाल कंवर
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - मनोज कुमार
* सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री - हेमा मालिनी
* सर्वोत्कृष्ट संगीत दिग्दर्शक - शंकर-जयकिशन
* सर्वोत्कृष्ट गीतकार - विश्वेश्वर शर्मा "चल सन्यासी"
* सर्वोत्कृष्ट पार्श्वगायक – मन्ना डे "क्या मार सकेगी" 

## गीत 
## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९७५ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:सोहनलाल कंवर दिग्दर्शित चित्रपट
चार्ल्स मॅलेट (पहिला बॅरोनेट)

इवलेसे| *पुण्यातील बायगॉन डेज* (१९२१) मध्ये मालेटचे चित्रण
सर **चार्ल्स वॉरे मालेट, पहिला बॅरोनेट** (३० डिसेंबर, १७५२ - २४ जानेवारी, १८१५) हा एक ब्रिटिश अधिकारी आणि प्रशासक होता. हा ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीचा पेशव्यांच्या दरबारातील ब्रिटिश रेसिडेंट होता.

तो सॉमरसेटमधील अलेक्झांडर मालेट (१७०४-१७७५) आणि त्यांची पत्नी अँन यांचा सर्वात मोठा मुलगा होता. १७७४ ते १७८५ पर्यंत हा मुघल साम्राज्यातील खंभात येथील रेसिडेंट होता. याला १७८५ मध्ये त्यांना मराठा पेशव्यांच्या दरबारात रेसिडेंट म्हणून नियुक्त करण्यात आले, त्यानंतर त्यांनी पुणे शहराबाहेर एका भव्य उद्यानात एक घर बांधले. 

मॅलेटच्या मते चीनसोबतचा ब्रिटिश व्यापार सुधारण्यासाठी पश्चिम भारत हे महत्वाचे ठिकाण होते. त्यासाठी पश्चिम भारतातील राज्यकर्त्यांवर कंपनीचे नियंत्रण असण्याचे महत्त्व त्याने ओळखले. १७८९ मध्ये जेव्हा टिपू सुलतानने त्रावणकोरवर हल्ला केला तेव्हा कॉर्नवॉलिसने हैदराबादच्या निजामशी आणि पेशव्यांशी मालेटकरवे संधी केली. याचवेळी टिपू पेशव्यांशी संधी करू पाहत होता त्यामुळे मॅलेटचे काम अवघड झाले परंतु शेवटी त्याने कंपनीशी संधी करून घेतली.

पुण्यात असताना मुळा-मुठा नद्यांच्या संगमावर *संगम हाउस* नावाचा भव्य बंगला बांधला होता.

भारतातील त्याच्या कामगिरीबद्दल फेब्रुवारी १७९१ मध्ये मॅलेटला बॅरोनेट पद देण्यात आले. १९७८मध्ये तो भारत सोडून इंग्लंडला गेला. तेथे त्याने चित्रकार जेम्स वेल्सची मुलगी सुसाना वेल्सशी लग्न केले. निवृत्तीनंतरही मॅलेटने भारताशी संबंध ठेवले होते. त्याने थॉमस डॅनिएल याला जेम्स वेल्सने काढलेल्या वेरुळच्या लेण्यांच्या चित्रांचे प्रकाशन करण्यास उद्युक्त केले.

मॅलेटला रॉयल सोसायटी आणि सोसायटी ऑफ आर्ट्सचे फेलो म्हणून नियुक्त करण्यात आले. सुझानापासून त्याना आठ मुले झाली, त्यापैकी अनेकांनी भारतात नोकरी केली: 

याशिवाय रावळपिंडीची राजकुमारी जहांआरा खानपासून त्याला तीन मुले झाली. १७९८ मध्ये त्यांनी बीबी जहांआरा खान यांना पुण्यात सोडले. त्याने आपल्या मुलांना ख्रिश्चन म्हणून बाप्तिस्मा देउन इंग्लंडला नेले. 

## संदर्भ 
वर्ग:फेलो ऑफ रॉयल सोसायटी
वर्ग:पेशवाईतील ब्रिटिश रेसिडेंट
वर्ग:इ.स. १७५२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८१५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
उत्तराखंड ग्रामीण बँक

**उत्तराखंड ग्रामीण बँक** ही भारतातील एक प्रादेशिक ग्रामीण बँक आहे. हे स्टेट बँक ऑफ इंडिया द्वारे प्रायोजित आहे. १९७६ च्या आरआरबी कायद्याअंतर्गत स्थापन झालेली ही बँक १ नोव्हेंबर २०१२ रोजी उत्तराखंड राज्यातील उत्तरांचल ग्रामीण बँक आणि नैनिताल अल्मोडा क्षेत्रीय ग्रामीण बँक या पूर्वीच्या आरआरबीच्या विलीनीकरणानंतर अस्तित्वात आली. हे भारत सरकारच्या अर्थ मंत्रालयाच्या मालकीचे आहे. 

बँकेचे मुख्यालय देहरादून येथे आहे आणि सध्या तिचे कार्यक्षेत्र उत्तराखंडमधील सर्व १३ जिल्ह्यांमध्ये आहे, त्यांच्या २९० शाखा आणि ६ प्रादेशिक कार्यालये आहेत.  

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:डेहराडून