open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
भोपाळ−बिलासपूर एक्सप्रेस

भोपाळ ते बिलासपूर दरम्यान धावणारी ही वेगवान प्रवासी रेल्वे आहे.  मध्य प्रदेशची राजधानी असलेल्या भोपाळ शहरातील भोपाळ जंकशन रेल्वे स्थानक ते छत्तीसगड मधील बिलासपूर दरम्यान ही रेल्वे धावते.  

## क्रमांक आणि पारिभाषित नामकरण
भोपाळ ते छत्तीसगड मधील बिलासपूर दरम्यान धावणारी गाडी १८२३५ या क्रमांकाची आहे आणि छत्तीसगडमधील बिलासपूर ते भोपाळ दरम्यान धावणारी गाडी १८२३६ या क्रमांकाची आहे.  
बिलासपूर हे आगमन आणि गंतव्य अशा दोन्ही वेळचे स्थानक असल्यामुळे ही रेल्वे बिलासपूर या नावाने परिचित आहे.

## आगमन आणि गंतव्य विषयक तपशील
दोन्ही स्थानकाकडून रोज ही रेल्वे धावते.  भोपाळ जंक्शनवरून रोज सकाळी ८ वाजता १८२३५ ही रेल्वे निघते आणि परतीची गाडी १७.३० वाजता भोपाळमधील भोपाळ निशातपुरा रेल्वे स्थानकापर्यंत जाते. 

## मार्ग आणि स्थानके
ही रेल्वे बिना – कठनी या रेल्वे मार्गावर ६३ स्थानकांपेक्षा जास्त स्थानकांवरून प्रवास करते.  उपनगरी तसेच मुख्य शहरातील रेल्वे स्थानकांवर या रेल्वेचा थांबा आहे. महत्त्वाची स्थानके खालीलप्रमाणे आहेत.  

* भेापाळ जंक्शन
* भोपाळ निशातपुरा
* भोपाळ सुखसेवानगर
* भोपाळ देवानगंज
* सलामतपुर
* सांची
* विदिशा
* गुलाबगंज
* कल्हार
* मंडी बमोरा

* बिना जंक्शन
* मालखेडी
* खुराई बघेारा
* खुराई
* खुराई सुमरेरी
* जेरूवाखेडा
* ईसारवारा
* सुमेर
* नैरोली
* सौगोर रतोना

* सौगोर
* सौगोर मकरोनिआ
* सौगोर गणेशगंज
* पथारीआ
* लिढोरा खुर्द
* गिरवार
* अस्लाना
* डामोह
* डामोह बदाकपूर
* कुंडालपुर

* सलैया
* सागोनी
* कठनी
* शाहडोल
* नौरोजाबाद
* बिरसिंगपूर
* उमारीआ
* अनुपूर जंक्शन
* भंवर टोंक
* रूपाउंड
* बिलासपूर जंक्शन

## डब्याची रचना
या रेल्वेगाडीला एकूण १९ डबे जोडलेले आहेत.  त्यामध्ये १ वातानूकूलित व्दितीयस्तर , १ वातानूकूलित तृतीयस्तर, १ खूर्ची यान, ५ शयनयान, ८ सामान्य, १ महिलांसाठी विशेष , १ सामान वाहतूकीसाठी अशा डब्यांचा समावेश आहे.

## सरासरी वेग आणि पुनरावृत्ती
१८२३५ भोपाळ – बिलासपूर एक्स्रप्रेस भोपाळ जंक्शन ते खुराई रेल्वे स्थानकांपर्यंत सरासरी  ५४ कि.मी प्रति तास या वेगाने धावते. नंतर खुराई रेल्वे स्थानकापासून छत्तीसगड मधील बिलासपूर पर्यंत तीचा सरासरी वेग ४0 कि.मी प्रति तास इतका कमी होतो. 

१८२३६ बिलासपूर – भोपाळ एक्सप्रेस ही एकमेव प्रवासी गाडी आहे जी भेापाळपर्यंत प्रत्येक स्थानकांवर सरासरी ३४ किमी प्रति तास या वेगाने धावते.

## स्लीप सेवा 
* १८२२९/१८२३० भोपाळ – चिरमिरी प्रवासी
## भोपाळ ते बिलासपूर व परत बिलासपूर ते भोपाळ दरम्यान इतर रेल्वे
* महानंदी एक्स्रप्रेस (रदद)
* नर्मदा एक्सप्रेस
* अमरकंटक एक्सप्रेस
* गोंडवाना एक्सप्रेस
* छत्तीसगड एक्सप्रेस

### भोपाळ ते बिलासपूर दरम्यान धावणा-या गाडया
* बिलासपूर राजधानी
* गोंडवाना एक्सप्रेस
* जोधपूर- पूरी एक्सप्रेस
* बलसाढ पूरी सूपर फास्ट एक्सप्रेस
### बिलासपूर ते भोपाळ दरम्यान धावणा-या गाडया
* गोंडवाना एक्सप्रेस
* नर्मदा एक्सप्रेस
* बिलासपूर – नवी [दिल्ली]] राज एक्सप्रेस
* छत्तीसगड एक्सप्रेस

## दुर्घटना
७ ऑगस्ट २०१3 रोजी बिलासपूर जंक्शन पासून १०० कि.मी. अंतरावर असलेल्या सरबेहारा भागामध्ये मालगाडीचे ब्रेक निकामी झाल्यामुळे २७ मालगाडीचे डबे रुळावरून घसरून झालेल्या दुर्घटनेमुळे हा  मार्ग काही काळापुरता बंद ठेवावा लागला होता. 

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:भारतीय रेल्वेगाड्या
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:छत्तीसगढमधील रेल्वे वाहतूक
अरुण बापट

डॉ. **अरुण बापट** हे एक जगप्रसिद्ध भूकंपशास्त्रज्ञ आहेत. एकेकाळी ते पुण्याच्या वेधशाळेत त्यांच्या भूकंप विज्ञानाच्या उपशाखेत  प्रमुख संशोधन अधिकारी होते. 

भारतातील अन्य संस्थांमध्येही अरुण बापट यांनी अधिकाराच्या जागांवर काम केले आहे. त्यांनी अडीचशेहून अधिक शोधनिबंध लिहिले आहेत आणि हिंदी-मराठी नियकालिकांमधून त्यांचे पाचशेहून अधिक लेख प्रकाशित झाले आहेत. 

सुनामीच्या संदर्भात अरुण बापट यांनी केलेले स्वतंत्र संशोधन जागतिक स्तरावर मान्यता पावले आहे. २००१सालच्या गुजराथच्या आणि २००४सालच्या अंदमान येथील भूकंपांचे नक्की केंद्रस्थान शोधून काढून त्यांनी त्यांची अचूक तीव्रता मोजली आहे.

जगातील अनेक देश त्यांच्या देशातील भूकंपमापन सामग्री बसविण्यासाठी आणि तिच्या आधुनिकीकरणासाठी अरुण बापट यांचा सल्ला घेतात. त्यांनी भूकंप विज्ञानासंबंधी अधिकारवाणीने केलेली विधाने जगातील अनेक नियतकालिके उद्‌धृत करतात. 

डॉ, अरुण बापट हे सध्या(२०१४साली) ऑस्ट्रेलियामधील अडिलेड विद्यापीठाचे आणि सोफाया गावातील बल्गेरियन विज्ञान प्रबोधिनीचे  अभ्यागत प्राध्यापक आहेत.

पहा : अन्य बापट
वर्ग:मराठी शास्त्रज्ञ
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
उम्मन चंडी

**उम्मन चंडी** (मल्याळम: ഉമ്മൻ ചാണ്ടി;  ३१ ऑक्टोबर १९४३ - १८ जुलै २०२३) हे भारताच्या केरळ राज्याचे माजी मुख्यमंत्री व भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे वरिष्ठ सदस्य होते. २०११ ते २०१६ दरम्यान मुख्यमंत्रिपदावर असणारे चंडी ह्यापूर्वी २००४ ते २००६ दरम्यान देखील राज्याचे मुख्यमंत्री होते.

२०१६ केरळ विधानसभा निवडणुकीत डाव्या आघाडीला स्पष्ट बहुमत मिळाले व काँग्रेसचा दारुण पराभव झाला. मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्षाचे नेते पिनाराई विजयन ह्यांनी २० मे २०१६ रोजी केरळच्या मुख्यमंत्रीपदाची शपथ घेतली.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग: पुरुष चरित्रलेख

वर्ग:केरळचे मुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:कर्करोगामुळे मृत्यू
प्रभा राव

**प्रभा राव** (४ मार्च १९३५ - २६ एप्रिल २०१०) ह्या भारत देशातील राजस्थान व हिमाचल प्रदेश राज्यांच्या माजी राज्यपाल व १३व्या लोकसभेच्या सदस्य होत्या.

महाराष्ट्रामधील राजकारणात कार्यरत असलेल्या राव १९७२ साली प्रथम विधानसभेवर निवडून गेल्या. त्या १९७२ ते १९८९ व १९९५ ते १९९९ दरम्यान आमदारपदावर होत्या. तसेच १९८५ ते १९८९ व २००४ ते २००८ दरम्यान त्या महाराष्ट्र प्रदेश काँग्रेस समितीच्या अध्यक्षा होत्या.

राजस्थानच्या राज्यपालपदावर असताना २६ एप्रिल २०१० रोजी त्यांचे नवी दिल्ली येथे हृदयविकाराने निधन झाले.

## बाह्य दुवे
*वृत्तपत्रामधील व्यक्तिचित्र

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:हिमाचल प्रदेशचे राज्यपाल
वर्ग:राजस्थानचे राज्यपाल
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:महाराष्ट्र विधानसभेचे सदस्य
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी
वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार
वर्ग:पुलगावचे आमदार
सदाशिव पांडुरंग केळकर

**सदाशिव पांडुरंग केळकर** (१८४८:चाकण, महाराष्ट्र - २० डिसेंबर, १९०६) हे एक मराठी निबंधकार, पत्रकार आणि  नियतकालिकांचे संपादक-लेखक होते.  आई लहानपणीच वारल्यामुळे त्यांचे संगोपन पुण्यात राहणाऱ्या मावशीने केले. मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण झाल्यावर ते एका कापड  गिरणीत लागले आणि त्याकाळी जे काम फक्त युरोपियन लोकांना जमत असेे वीव्हिंग मास्टरचे काम, त्यांच्याइतक्याच कुशलतेने करू लागले. जरी काही वर्षांनी स.पां केळकरांनी गिरणीतील नोकरी सोडली, तरी त्यांना कामगारांबद्दल वाटणारा जिव्हाळा कमी झाला नाही.  कामगारांसाठी त्यांनी ’कामगार’, हितोपदेश कामगार’ यांसारखी साप्ताहिके चालवली.  ज्ञानदीप नावाच्या मासिकाचे ते संस्थापक होते. ’सुबोध पत्रिका’ या साप्ताहिकाचेही ते संपादन करीत.

इ.स. १९००मध्ये केळकर पॅरिस येथे विणकामाचे प्रदर्शन पाहण्यासाठी गेले. पॅरिसहून इंग्लंडला जाऊन त्यांनी. तेथे वर्षभर विणकामाचा अभ्यास केला. तेथून त्यांनीे काही यंत्रसामग्रीही खरेदी करून भारतात आणली.  या सर्व प्रवासासाठी, शिक्षणासाठी आणि यंत्र सामग्रीसाठी त्यांच्या मित्रांनी केळकरांना आर्थिक मदत केली होती. 
भारतात आल्यावर सदाशिव पांडुरंग केळकर यांनी स्वतःच एक कापड विण्ण्याचे यंत्र तयार केले.  हातमागाचा प्रसार करण्याचा आणि  त्यासाठी नवीन प्रकारची यंत्रे बनवण्याचा त्यांचा इरादा होता.  पण त्यापूर्वीच २० डिसेंबर १९०६ रोजी  केळकरांचे निधन झाले.

## संसार
सदाशिव पांडुरंग केळकर यांचे लहानपणीच लग्न झाले होते. पण त्यांची पहिली पत्नी लवकरच वारली. दुसरे ल्ग्न त्यांनी मिरजेच्या सीतारामपंत अलूरकर यांच्या दुर्गा नावाच्या विधवा कन्येशी केले(इ.स. १८७८). हे त्या काळात मोठेच धाडस होते. या विवाहासाठी डॉ. रामकृष्ण भांडारकरांनी प्रार्थनासमाजाच्या तत्त्वांप्रमाणे एक खास विवाहविधी तयार केला होता. लग्नाचे पौरोहित्यही भांडारकरांनी केले. कन्यादान न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे व सौ. रमाबाई रानडे यांनी केले. लग्नानंतर केळकरांनी पत्नीचे नाव उमाबाई ठेवले. उमाबाई सदाशिवरावांप्रमाणेे अतिशय बुद्धिमान होत्या.

लग्नानंतर उमाबाईंनी खासगीरीत्या इंग्रजीचे शिक्षण घेतले. सदाशिवराव प्राथनासमाजाचे सभासद होते. उमाबाईही झाल्या. लग्नानंतर तीन वर्षांनी म्हणजे १८८१ साली केळकरांनी चांगल्या पगाराची नोकरी सोडून देऊन, पूर्णवेळ प्रार्थनासमाजाचे काम करण्यास सुरुवात केली, तर उमाबाईंनी सुईणीच्या कामाचे रीतसर शिक्षण घेतले, आणि संसाराची आर्थिक जबाबदारी उचलली. उमाबाईंनी सुईणीच्या कामात इतके कौशल्य प्राप्त केले की राजेरजवाड्यांकडेही त्यांना या कामासाठी बोलावणी येऊ लागली.

सदाशिवराव आणि उमाबाई यांना नऊ अपत्ये झाली; त्यांतली तीन अगदी लहान वयातच  वारली. उरलेल्या सहा अपत्यांमध्ये चार मुलगे आणि दोन मुली होत्या. मुलींमधल्या थोरलीचा जन्म १९ एप्रिल १८९२ रोजी झाला. हीच मुलगी पुढे ताराबाई मोडक म्हणून प्रसिद्ध पावली. 

## सदाशिव पांडुरंग यांनी लिहिलेली पुस्तके
* मूर्तिपूजा आवश्यक आहे काय?
* ग्रंथप्रामाण्य

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८४८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९०६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आहोम

अहोम ही आसाम येथील एक जमात आहे. यांनीच आहोम साम्राज्य उभारले. यांचा मूळ पुरुष म्हणून ताइ जमातीतून आलेल्या सुकाफाचे नाव घेतले जाते. हे मूळचे ब्रह्मदेशातील रहिवासी असावेत असे मानले जाते. ही ब्रह्मदेश, तिबेटी, हिंदु अश्या मिश्रणातून बनलेली संस्कृती आहे. या जमातीची आहोम भाषा अस्तित्वात होती. परंतु कालौघात ही भाषा लुप्त झाली आहे. या भाषेची लिपीही अस्तित्वात होती. या जमातीत दोन विवाह पद्धती आहेत चकलोंग आणि पिढामुरी समारंभ.
## हे सुद्धा पहा
* आहोम साम्राज्य 
## बाह्य दुवे
* आहोम - महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश
* आहोम - महाराष्ट्रीय ज्ञानकोश

वर्ग:आसाम
वर्ग:आहोम साम्राज्य
महाराष्ट्र प्रदेश काँग्रेस समिती

**महाराष्ट्र प्रदेश काँग्रेस समिती ** (इंग्लिश: Maharashtra Pradesh Congress Committee) ही भारत देशातील भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस ह्या राजकीय पक्षाची महाराष्ट्र राज्यामधील शाखा आहे. मुंबई येथे मुख्यालय असलेल्या ह्या समितीचे विद्यमान अध्यक्ष हर्षवर्धन सपकाळ आहेत.

सध्या महाराष्ट्र विधानसभेमध्ये काँग्रेसचे १६ आमदार आहेत.

या आधी २००९ च्या विधानसभेमध्ये काँग्रेसचे ८२ आमदार असून मुख्यमंत्री पृथ्वीराज चव्हाण हे काँग्रेस सदस्य आहेत.

## प्रदेश अध्यक्षांची यादी 
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस
वर्ग:महाराष्ट्रातील राजकारण
आहोम साम्राज्य

250px|इवलेसे|आहोम साम्राज्य

आहोम साम्राज्य हे आसाम येथील ६०० वर्षे चाललेली (इ.स. १२२८ ते १८२६) राजवट होती. रुद्रसिंह या राजाच्या काळात सत्ता अतिशय बलवान व कळसाला पोहोचली होती. या सत्तेने मुघल राजांशी कडवट लढा दिला. राजा चक्रध्वजसिंह यांच्या काळातील लाछित बडफुकन हा त्यातील लढाऊ सेनापती म्हणून प्रसिद्ध आहे. औरंगजेबाने आक्रमण केले असता मुघल-आहोम संघर्षात मोलाची कामगिरी बजावली. 
## सराईघाट येथील लढाई
इ.स. १६७१ च्या सराईघाट येथील लढाईत लाछित बडफुकन यांनी मोठा पराक्रम गाजवला. गुवाहाटी येथील मुघलांचा प्रमुख फौजखान याला पराजित करून त्याला कैद करण्यात आले. मोगलांनी परत आक्रमण केले असता त्यांनी शिवाजी महाराजांच्या सल्ला घेऊन त्यांच्याशी पत्रव्यवहार करून शिवाजी महाराजांप्रमाणे गनिमीकाव्याने युद्ध करून मोगल सैन्याची वाताहत केली. पराजित मोगल सैन्याला गुवाहाटी येथून पळ काढावा लागला. अशा पराक्रमामुळे येथे इस्लामी सत्तेला पाय रोवता आले नाही.

## शासन
या राजांनी शासकीय व्यवस्था, सरंजामदार, न्यायव्यवस्था इत्यादी संबंधी व्यवस्था पूर्णपणे निर्माण केली व राखली होती. या व्यवस्थेची अधिकृत कागदपत्रेही राखली गेली. यामुळे आसामच्या ऐतिहासिक अभ्यासाला मोठी मदत होते आहे.
## हे सुद्धा पहा
* मराठा साम्राज्य
* विजयनगर साम्राज्य

वर्ग:आहोम साम्राज्य 
वर्ग:आसाम
वर्ग:इतिहास
वर्ग:भारतातील ऐतिहासिक राज्ये
वर्ग:भारतीय साम्राज्ये
वर्ग:हिंदू साम्राज्ये
वर्ग: आसामचा इतिहास
अप्पासाहेब पवार

डॉ. अप्पासाहेब पवार (जन्म :५ मे १९०६ - ३० डिसेंबर १९८१) हे कोल्हापूरच्या शिवाजी विद्यापीठाचे पहिले कुलगुरू होते. 
* कोल्हापूर विद्यापीठाच्या एका इमारतीला त्यांच्या स्मरणार्थ ’**डॉ. अप्पासाहेब पवार भवन**’ असे नाव देण्यात आले आहे.
अप्पासाहेब पवार यांनी ’ताराबाईकालीन कागदपत्रे’ हा चारखंडी ग्रंथ संपादित केला. तसेच त्यांनी शाहू महाराजांचे चरित्रही लिहिले आहे.

वर्ग:इ.स. १९८१ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:शिवाजी विद्यापीठाचे कुलगुरू
वर्ग:इ.स. १९०६ मधील जन्म
अनंत जनार्दन करंदीकर

केसरीचे संपादक ज.स. करंदीकर यांचे चिरंजीव **अनंत जनार्दन करंदीकर** (जन्म : ३० डिसेंबर १९०१) हे एक मराठी पत्रकार आणि राजकारण, इतिहास  व खगोलशास्त्रावर लिखाण करणारे पंडित लेखक होते.  १९३० च्या दशकात करंदीकर हे पुणे शहरातील क्रांतिकारकांच्या कळपात होते. त्यावेळी त्यांनी ’केसरी’ वर्तमानपत्रात हिंदुस्थानातल्या क्रांतिकारकांच्या चळवळीवर एकापाठोपाठ एक असे नऊ लेख लिहिले.  त्यानंतर आंतरराष्ट्रीय राजकारणावरही काही लेख लिहिले हे सर्व लेख इ.स. १९३९ साली पुस्तकरूपात प्रकाशित झाले. 

तेव्हा करंदीकरांना गणेशपंत सावरकरांकडून समजले की महात्मा गांधी आणि अफगाणिस्तानचे अमीर अब्दुल्ला यांचे घनिष्ट संबंध आहेत. सावरकरांनी करंदीकरांना गांधींच्या मुसलमान मित्रांसंबंधी माहिती गोळा करायला सांगितली.  त्या माहितीवर आधारलेले Gandhi-Muslim Conspiracy नावाचे एक स्फोटक पुस्तक करंदीकरांनी १९४१साली लिहिले. त्या पुस्तकात केलेल्या आरोपांना गांधींनी कधीही उत्तर दिले नाही, मात्र हैदराबादच्या नबाबाने त्‍या पुस्तकावर बंदी आणली.   

इ,स, १९४५ च्या सुमारास करंदीकर हे नथूराम गोडसे आणि नारायण दत्तात्रय आपटे यांनी चालविलेल्या ’अग्रणी’ या मराठी दैनिकात लिहू लागले. तिथे, भारतीय क्रांतिकारकांनी हिंसेपासून दूर रहावे असा सल्ला देणारा अग्रलेख लिहिल्यानंतर त्यांना सप्टेंबर १९४७मध्ये ते वर्तमानपत्र सोडावे लागले. त्यानंतर अ.ज. करंदीकर मुक्त पत्रकारिता करू लागले. (अग्रणी दैनिकाचे आधीचे नाव ’हिंदू राष्ट्र’ असे होते.)

## अ.ज. करंदीकरांनी लिहिलेली पुस्तके
* अशोक ते कालिदास - हिंदू ग्रीक संघर्षाचा उत्तरार्ध 
* आर्यांचे ज्योतिर्विज्ञान आणि वैदिक देवतांचे पुनर्दर्शन
* क्रांतिकारक टिळक नि त्यांचा काळ  
* चंद्रप्रभा
* दाशराज्ञ युद्ध - ऋग्वेदावरील संशोधन ग्रंथ 
* दुसरी आघाडी
* दुसरे महायुद्ध 
* महाभारताची पार्श्वभूमी , पश्चिम आशिया
* लढाऊ राजकारण
* विचित्र कथा
* वैदिक खगोलशास्त्र आणि पुराणे (मूळ मराठी; एस.एस. आपट्यांनी याचे इंग्रजी भाषांतर केले आहे. - Vedik Astronomy and Mythology) (१९७०)
* Gandhi-Muslim Conspiracy (१९४१)
* Mahatma Gandhi: Saviour Or Betrayer?

(अपूर्ण)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी पत्रकार
वर्ग:इ.स. १९०१ मधील जन्म
बोडखे

**बोडखे** हे एक मराठी आडनाव आहे. विदर्भात बोडखे तर पश्चिम महाराष्ट्र व पुणे परिसरात बोडके असे आडनाव आढळते. उत्तर महाराष्ट्रातील जळगाव जिल्ह्यातील मनूर खुर्द गावात बोडखे आडनाव असणारे लोक आढळतात. हे लोक पाटील आडनाव सुद्धा लावतात. ह्यांचे पूर्वज म्हणजे चितोड गडचे राणा फत्तेसिंग. देवगिरीचे राजे रामदेवराय यादव ह्यांना परकीय शत्रूंनी वेढा घातला असता त्यांना  लष्करी मदत देण्यासाठी आलेल्या सरदारांपैकी राणा फत्तेसिंग एक सरदार होते. दुर्दैवाने रामदेवराय यादव ह्यांचा पराभव झाला परंतु राजा रामदेवराय यादव ह्यांनी ह्या राजस्थानातून आलेल्या सरदारांना यथोचित वतनदाऱ्या देऊन महाराष्ट्रभूमीत त्यांना स्थान दिले. राणा फत्तेसिंग ह्यांच्या काही वंशजांना बुलढाणा जिल्ह्यातील लोणारची वतनदारी मिळाली. हे लोणारचे बोडखे म्हणून तिथे आजही ह्या आडनावाचे अनेक मराठा लोक आहेत.

विदर्भात बोडखे या आडनावाची लोक माळी, धनगर, कुणबी, बारी, महार या जातीमध्ये आहेत.

**प्रसिद्ध व्यक्ती**

**डॉ. अमोल बळीराम पाटील (बोडखे):**

संगणकीय रसायनशास्त्रातील तज्ञ. 
नवीन प्रकारचे रासायनिक बंध, Charge-shift bond , तसेच आयनिक द्रव (ionic liquids) संदर्भात संशोधन. 

वर्ग:मराठी आडनावे
आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१३

**२०१३ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट** हंगाम एप्रिल २०१३ ते सप्टेंबर २०१३ पर्यंत आहे.

## मोसम आढावा
## एप्रिल
### विश्व क्रिकेट लीग विभाग सात
#### अंतिम स्थान 
### नेदरलँडचा नामिबिया दौरा
### बांगलादेशचा झिम्बाब्वे दौरा
### नामिबियामध्ये केन्या विरुद्ध नेदरलँड्स
### नामिबियामध्ये ट्वेंटी२० चौरंगी मालिका
### विश्व क्रिकेट लीग विभाग तीन
#### अंतिम स्थान 
## मे
### न्यू झीलंडचा इंग्लंड दौरा
### पाकिस्तानचा स्कॉटलंड दौरा 
### पाकिस्तानचा आयर्लंड दौरा 
### दक्षिण आफ्रिकेचा नेदरलँड्स दौरा 
## जून
### आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी
#### गट स्टेज
### वेस्ट इंडीज तिरंगी मालिका
### केन्याचा स्कॉटलंड दौरा
## जुलै
### आयर्लंडचा नेदरलँड्स दौरा
### पाकिस्तानी महिलांचा इंग्लंड दौरा
### आयर्लंड विरुद्ध पाकिस्तान महिलांचा इंग्लंड दौरा
### ऑस्ट्रेलियाचा इंग्लंड दौरा
### पाकिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा
### पाकिस्तानी महिलांचा आयर्लंड दौरा
### दक्षिण आफ्रिकेचा श्रीलंका दौरा
### विश्व क्रिकेट लीग विभाग सहा
#### अंतिम स्थान 
### भारताचा झिम्बाब्वे दौरा
## ऑगस्ट
### संयुक्त अरब अमिरातीचा कॅनडा दौरा
### अफगाणिस्तानचा नामिबिया दौरा
### ऑस्ट्रेलिया महिलांचा इंग्लंड दौरा
### नेदरलँडचा कॅनडा दौरा
### पाकिस्तानचा झिम्बाब्वे दौरा
## सप्टेंबर
### इंग्लंडचा आयर्लंड दौरा
### ऑस्ट्रेलियाचा स्कॉटलंड दौरा
### स्कॉटलंडचा आयर्लंड दौरा
### बांगलादेश महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा
=संदर्भ आणि नोंदी=
दक्षिण महाराष्ट्र साहित्य सभेचे विद्यार्थी साहित्य संमेलन

दक्षिण महाराष्ट्र साहित्य सभा आणि मिरज पंचायत समिती यांच्या संयुक्त विद्यमाने मिरजेत २५ डिसेंबर २०१३ रोजी.एक विद्यार्थी साहित्य संमेलन झाले. हे या संस्थांनी भरविलेले या प्रकारचे पहिलेच साहित्य संमेलन होते. संमेलनाध्यक्षपदी पेठ शिवापूर येथील पेडणेकर हायस्कूलची नववीतील विद्यार्थिनी, बालकवयित्री रमीजा जमादार ही होती.

संमेलनात कथाकथन, कविसंमेलन आणि प्रदर्शने झाली.

कथाकथन सत्राच्या अध्यक्षपदी रोहित पाटील हा काकडवाडी जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळेचा विद्यार्थी होता. जिल्हा परिषदेच्या शाळांमधील चार कथालेखकांनी आपआपल्या कथा सादर केल्या. कथाकथनानंतर गोविंद गोडबोले यांनी विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले.

त्या दिवशी दुपारी तीन वाजता कविसंमेलन झाले. बालकवयित्री गायत्री पाटील ही बिसूर जिल्हा परिषद शाळेतील विद्यार्थिनी कविसंमेलनाच्या अध्यक्षपदी होती. जिल्हा परिषदेच्या प्राथमिक शाळेतील सुमारे साठ बालकवींनी आपाअपल्या कविता संमेलनात सादर केल्या. कविसंमेलनानंतर कवी विठ्ठल वाघ यांनी विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले.
 
संमेलनस्थळी बालभारतीच्या पुस्तकातील चित्रे ज्यांनी काढली ते चित्रकार अशोक जाधव, यांच्या पिंपळाच्या पानांवर काढलेल्या व्यक्तिचित्रांचे प्रदर्शन, काष्ठशिल्पांचे प्रदर्शन व गांधीनगर जिल्हा परिषद शाळेतील चित्रकला-शिक्षक संतोष पाटील यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. या शिवाय, चित्रप्रदर्शनांत जिल्हा परिषद शाळेतील विद्यार्थ्यांनी रचलेल्या कवितांची सचित्र मांडणी करण्यात आली होती.

३रे विद्यार्थी साहित्य संमेलन मिरज जवळच्या कर्नाळ हायस्कूलमध्ये ३-१-२०१६ला झाले. संमेलनाध्यक्ष डिग्रजमधील यशवंतराव माध्यामिक विद्यालयाची सिमरन जमादार ही विद्यार्थिनी होती.

पहा : विद्यार्थी साहित्य संमेलन ; साहित्य संमेलने

वर्ग: मराठी साहित्य संमेलने
जनार्दन मुनेश्वर

डॉ. जनार्दन किशनराव मुनेश्वर (जन्म : सिरंजनी-नांदेड जिल्हा, इ.स. १९४३, निधन: २५.१०.२०२० (पुणे, महाराष्ट्र) हे पुण्याजवळील निगडी येथे राहणारे फुले-शाहू-आंबेडकर चळवळीतील कार्यकर्ते आहेत. व्यवसायाने ते डॉक्टर आहेत. निजामशाहीतील सिरंजनी येथे त्यांचा जन्म झाला आणि बालपण गेले. गावात शाळा नव्हती. १९५३साली  गाडगे बाबा त्या गावात आले आणि जनार्दनरावांच्या आईला म्हणाले, ’तुहे पोरा लिव्हण शिकीव’;  आणि वयाच्या १०व्या वर्षी  ज.कि. मुनेश्वर बालवाडीत जाऊ लागले.  ही शाळा सिरंजनीपासून पाच किलोमीटर अंतरावर असलेल्या हिमायतनगर या गावी होती. शाळेत पायी जावे लागे.  त्या शाळेतून ते वयाच्या १७व्या वर्षी सातवी पास झाले, पुढील शिक्षणासाठी नांदेडला आले, आणि १९६२साली मॅट्रिक होऊन उच्च शिक्षणासाठी मुंबईला आले.

मुंबईचे वातावरण न आवडल्याने मुनेश्वर पुण्यात आले, इंटर सायन्स होऊन बी.जे. मेडिकल कॉलेजमध्ये दाखल झाले आणि एम.बी.बी.एस.ची परीक्षा उत्तीर्ण झाले. पुढे त्यांनी महाराष्ट्र शासनाच्या आरोग्य खात्यात वैद्यकीय अधिकारी म्हणून काम केले. कुटुंबनियोजन, माताबालसंगोपन, लसीकरण, पल्सपोलिओ, मलेरिया-क्षयरोग-कुष्ठरोग निवारण, अंधत्व निवारण आदी राष्ट्रीय आरोग्य कार्यक्रमांत त्यांनी सक्रिय सहभाग घेतला.

डॉ. जनार्दन मुनेश्वर यांना कुटुंब नियोजन शस्त्रक्रिया कार्यक्रमात उत्कृष्ट काम केल्याबद्दल डॉ. जनार्दन मुनेश्वर यांचा राज्याच्या आरोग्यमंत्र्याकडून तीन वेळा सत्कार झाला. त्यांना महाराष्ट्र सरकारचा ’आदर्श वैद्यकीय अधिकारी’ हा पुरस्कारही मिळाला आहे. डॉ. मुनेश्वर हे महाराष्ट्र अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीचे सक्रिय कार्यकर्ते आहेत.

शालेय शिक्षण सुरू असतानाच ते आपल्या मामाबरोबर नागपूरला आले. १४ ऑक्टोबर १९५६ला डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी नागपूरच्या दीक्षाभूमीवर पाच लाख लोकांना बौद्ध धर्माची दीक्षा दिली तेव्हा ते तेथे हजर होते. त्याचा परिणाम होऊन मुनेश्वर त्या वर्षापासूनच सामाजिक कार्यात भाग घेऊ लागले.

पुढील आयुष्यात डॉ.जनार्दन मुनेश्वर यांनी, गौतम बुद्ध, सम्राट अशोक, फुले-शाहू-आंबेडकर यांचे विचार महाराष्ट्र, कर्नाटक, तमिळनाडू, पश्चिम बंगाल, मध्य प्रदेश उत्तर प्रदेश आदी राज्यांत व्याख्यानांच्या माधमातून पोहोचविण्याचे काम केले.

२०११ सालात बुद्ध पौर्णिमेच्या दिवशी श्रीलंकेत ’डलाडा मेलिगवा’ आंतरराष्ट्रीय म्युझियमचे उद्‌घाटन होणार होते. त्या समारंभासाठी जाणारे, पुण्यातील अशोक सर्वांगीण विकास सोसायटीचे अध्यक्ष अशोक शीलवंत, यांच्याबरोबर डॉ. मुनेश्वरही श्रीलंकेला गेले.  त्यांनी त्या प्रवासवर्णनाचे पुस्तक लिहिले आहे.

## डॉ. जनार्दन मुनेश्वर यांनी लिहिलेली पुस्तके
* दर्शन बुद्धत्वाचे (श्रीलंकेचे प्रवासवर्णन)

## पुरस्कार
* दिल्लीच्या भारतीय दलित साहित्य अकादमीचा डॉ. बाबासाहेब विशिष्ट सेवा पुरस्कार (२०१३)

(अपूर्ण)

वर्ग:इ.स. १९४३ मधील जन्म
वर्ग:मराठी लेखक
टेकडी गणपती (नागपूर)

टेकडी गणपती मंदिर हे नागपूर रेल्वे स्थानकाजवळ असलेले एक प्राचीन गणपती मंदिर असून हे नागपुरातील लोकप्रिय मंदिर आहे.

हे मंदिर टेकडीवर असल्याने त्याला टेकडी गणपती मंदिर असे म्हणले जाते. 

नागपूरचे राजे भोसले यांनी सुमारे १८व्या शतकात हे मंदिर बांधले असल्याचे समजते.

वर्ग:विदर्भातील अष्टविनायक
वर्ग:गणपती
विदर्भातील अष्टविनायक

पश्चिम महाराष्ट्राप्रमाणे विदर्भातदेखील गणपतीची आठ महत्त्वाची मंदिरे आहेत, येथील श्रीगणेशाच्या मंदिरांच्या संचाला ‘विदर्भातील अष्टविनायक’ म्हणले जाते.
 
* टेकडी गणपती, नागपूर
* शमी विघ्नेश, आदासा (जिल्हा-नागपूर)
* अष्टदशभुज, रामटेक (जिल्हा-नागपूर)
* भृशुंड, मेंढा (जिल्हा-भंडारा)
* सर्वतोभद्र, पवनी (जिल्हा-भंडारा)
* सिद्धिविनायक, केळझर (जिल्हा-वर्धा)
* चिंतामणी , कळंब (जिल्हा-यवतमाळ)
* वरदविनायक, भद्रावती (जिल्हा-चंद्रपूर)

वर्ग:गणपती
वर्ग:महाराष्ट्रातील तीर्थक्षेत्रे
वर्ग:विदर्भ
वर्ग:अष्टविनायक
उल्हास बापट (प्राध्यापक)

पुण्यातील प्रोफेसर बापट्स ॲकॅडमी ऑफ इंग्लिश ही एक मे १९९८पासून पुण्यात लक्ष्मी रोडवर सुरू असलेली नामवंत संस्था आहे. या संस्थेने पहिल्या दहा वर्षात १२००० विद्यार्थ्यांना इंग्रजीत बोलायला शिकविले.

प्राध्यापक बापटांची संस्था डॉक्टरांसाठी, इंजिनिअरांसाठी, वकिलांसाठी आणि चार्टर्ड अकौन्टन्ट्‌ससाठी त्यांच्यात्यांच्या गरजांनुसार इंग्रजी बोलण्याचे स्वतंत्र अभ्यासक्रम राबविते.

प्राध्यापक उल्हास बापट एम.ए. एल्‌एल.बी आहेत. ते पुण्याच्या विधी महाविद्यालयात, एस.पी कॉलेजात आणि अमेरिकन फोर्ड फाउंडेशनच्या शैक्षणिक अभ्यासवर्गांत,  कायदा आणि राज्यशास्त्र या विषयांचे अध्यापक होते. इंग्रजीचे उत्तम ज्ञान असल्याने त्यांना मुंबई उच्च न्यायालयात वकिली करणे सहज शक्य होते, पण त्याऐवजी त्यांनी इंग्रजी शिकविणारी ॲकॅडमी  काढली. उल्हास बापट यांच्या उच्चविद्याविभूषित कुटुंबीय-पत्नी विनया, पुत्र अमोल आणि कन्या अपर्णा बापट मोडक-हे सर्वजण त्याच संस्थेत अध्यापन करतात.

उल्हास बापट यांचे पिढीजात चालत आलेले एक सायकलचे दुकान पुण्यात लक्ष्मी रोडवर होते. एके दिवशी अचानक ते दुकान बंद करून त्यांनी त्या जागेवर इंग्रजी शिकविणारी प्रबोधिनी काढली. या संस्थेतून दरवर्षी १००० विद्यार्थी इंग्रजी बोलण्यात तरबेज होऊन बाहेर पडतात. अनेकांना येथील शिक्षणाचा  ब्रिटिश, अमेरिकन आणि ऑस्ट्रेलियन स्कॉलरशिप्स  मिळवून परदेशी जाण्यासाठी झाला आहे. 

जाहीर सभांतून इंग्रजीत कसे बोलावे याचा वर्ग त्यांनी पुण्याच्या एस.पी. कॉलेजात  सुरू केला. असा महाविद्यालयीन उपक्रम चालू करणारे उल्हास बापट बहुधा पहिलेच शिक्षक असावेत. त्यानंतर इंग्रजी शिकविणाऱ्या शिक्षकांची कमतरता पाहून त्यांनी असे  शिक्षक तयार करण्यावर भर दिला. त्यासाठी बापट यांनी लंडनच्या एम्‌टीेएस या संस्थेत एक खास अभ्यासक्रम पुरा केला. त्यांनी केंब्रिज ॲकॅडमी ऑफ इंग्लिशचे आणि ऑक्सफर्डच्या सेंट क्लेअर्स कॉलेजचे सभासदत्व मिळविले. 

इंग्रजी शिकविणारी संस्था काढली तरी प्रा. उल्हास बापट राज्यशास्त्र विसरले नाहीत. आजही ते भारतीय राज्यघटनेचे तज्ज्ञ म्हणून ओळखले जातात आणि अधिकारवाणीने त्या विषयावरचे लेख मराठी आणि इंग्रजी नियतकालिकांमधून लिहितात.

वर्ग:मराठी लेखक
समरसता विद्यार्थी साहित्य संमेलन

## विद्यार्थी समरसता साहित्य संमेलन
* चिंचवड येथील चैतन्य सभागृहात चार जानेवारी २०११ रोजी एक विद्यार्थी समरसता साहित्य संंमेलन झाले. संमेलनाचे उद्‌घाटन अभिनेता राहुल सोलापूरकर यांच्या हस्ते झाले. संजीवनी तोफखाने संमेलनाच्या अध्यक्षस्थानी होत्या.. 
* पिंपरी-चिंचवडच्या समरसता साहित्य परिषदेने भरविलेले ६वे विद्यार्थी समरसता साहित्य संंमेलन, चिंचवड येथे ११ जानेवारी २०१४ला झाले. साहित्यिक सुरेश कोकीळ हे संमेलनाध्यक्ष होते.
* ७वे विद्यार्थी समरसता साहित्य संमेलन, चिंचवड, २४ फेब्रुवारी २०१५. संमेलनाध्यक्ष मनोहर सोनवणे.
* ९वे विद्यार्थी समरसता साहित्य संमेलन चिंचवड येथे २३-१-२०१८ रोजी झाले. साहित्यिक प्रा. नरेंद्र नायडू अध्यक्षस्थानी होते. 

पहा : विद्यार्थी साहित्य संमेलन ; साहित्य संमेलने; समरसता साहित्य संमेलन

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
विद्यार्थी साहित्य संमेलन

महाराष्ट्रात अनेक विद्यार्थी साहित्य संमेलने होतात. त्यांपैकी काही ही :- 

* आंबेडकरी विद्यार्थी साहित्य संमेलन
* दक्षिण महाराष्ट्र साहित्य सभेचे विद्यार्थी साहित्य संमेलन
* महाविद्यालयीन विद्यार्थी साहित्य संमेलन
* चिंचवड येथील चैतन्य सभागृहात चार जानेवारी २०११ रोजी एक विद्यार्थी समरसता साहित्य संंमेलन झाले. संमेलनाचे उद्‌घाटन अभिनेता राहुल सोलापूरकर यांच्या हस्ते झाले. संजीवनी तोफखाने संमेलनाच्या अध्यक्षस्थानी होत्या..
* ६वे विद्यार्थी समरसता साहित्य संमेलन. ११ जानेवारी २०१४. चिंचवड येथे, अध्यक्षस्थानी सुरेश कोकीळ
* ७वे विद्यार्थी समरसता साहित्य संमेलन, चिंचवड येथे, २४ फेब्रुवारी २०१५. संमेलनाध्यक्ष मनोहर सोनवणे.
* एकदिवसीय विद्यार्थी साहित्य संमेलन : असे एक संमेलन. चिंचवड जवळच्या आकुर्डी गावात ३-१२-२०१५ रोजी भरले होते. संमेलनात ग्रंथदिंडी, परिसंवाद, कथाकथन आणि कविसंमेलन झाले.
* समतावादी विद्यार्थी साहित्य संमेलन : 
* समरसता विद्यार्थी साहित्य संमेलन
* संमेलनपूर्व विद्यार्थी साहित्य संमेलन
* ९वे विद्यार्थी समरसता साहित्य संमेलन चिंचवड येथे २३-१-२०१८ रोजी झाले. साहित्यिक प्रा. नरेंद्र नायडू अध्यक्षस्थानी होते
* ३-४ ऑक्टोबर २०१९पासून जळगावमधील मुळजी जेठा महाविद्यालयात दोन दिवसीय विद्यार्थी साहित्य संमेलन झाले. हे संमेलन मुळजी जेठा महाविद्यालय व कवयित्री बहिणाबाई चौधरी उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठ यांच्या संयुक्त विद्यमाने झाले होते.  विद्यापीठाला कवयित्री बहिणाबाई चौधरी यांचे नाव दिल्यानंतर हे पहिलेच संमेलन होेते.

पहा : साहित्य संमेलने
वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
छत्तीसगढ एक्सप्रेस

**छत्तीसगढ एक्सप्रेस** ही बिलासपूर आणि अमृतसर दरम्यान धावणारी एक जुनी भारतीय प्रवासी रेल्वेगाडी आहे. या गाडीला छत्तीसगढ या नव्याने स्थापन झालेल्या राज्याचे नाव दिले आहे.  यापूर्वी १९७७ मध्ये 'छत्तीसगड ऑंचल एक्सप्रेस'' ही बिलासपूर आणि भेापाळमधील हबीबगंज दरम्यान धावत होती.  २०१९ साली नवीन बांधलेल्या भोपाळ हबीबगंज रेल्वे स्थानकामधून धावणारी ही पहिलीच गाडी आहे.  १९८० मध्ये ती भोपाळ जंक्शन येथील मुख्य रेल्वे स्थानकापर्यंत जायला लागली.  १९८७ नंतर ती हजरत निजामउद्दीन (दिल्ली)  तसेच नवी दिल्ली स्थानकांपर्यंत विस्तारली आणि शेवटी १९९० मध्ये ती अमृतसरपर्यंत जाऊ लागली.

## मार्ग
250px|इवलेसे|उजवे|छत्तीसगड एक्सप्रेसचे मार्गावरील मुख्य थांबे
महाराष्ट्र, छत्तीसगड,  मध्य प्रदेश , उत्तर प्रदेश, दिल्ली, हरयाणा आणि पंजाब या राज्यांमधून ही गाडी धावते आणि २०११ किमी अंतर पार करते. २५१ स्थानकांपैकी ८१ स्थानके खालीलप्रमाणे आहेत. 

## रेल्वेचा तपशील
१८२३७ क्रमांकाची गाडी विलासपूरवरून तर १८२३८ क्रमांकाची गाडी अमृतसरवरून रोज धावते.   या गाडीला २४ डबे आहेत.  

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
वर्ग:पंजाबमधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:छत्तीसगढमधील रेल्वे वाहतूक
असळज

**असळज** महाराष्ट्रातील गाव आहे. येथून जवळ पळसंबे येथे पांडवकालीन गुहा आहेत.
असळज जवळ पछाडलेला सिनेमाचे सर्व शुटिंग झाले.

वर्ग:महाराष्ट्र राज्यातील शहरे व गावे
वर्ग:कोल्हापूर जिल्ह्यातील गावे
पांडुरंग दत्तात्रय खाडिलकर

**पांडुरंग दत्तात्रय खाडिलकर** (२८ डिसेंबर, इ.स. १९०३ - ??) हे एक मराठी पोवाडेकार होते. स्वतःचे लिहिलेले पोवाडे ते रंगमंचावर गाऊन सादर करीत.

ख्यातनाम मराठी शाहीर व महाराष्ट्रातील शाहिरीकलेचा इतिहास लिहिणारे इतिहासकार. पूर्ण नाव पांडुरंग दत्तात्रय खाडिलकर. स्वातंत्र्यपूर्व भारतातल्या सांगली संस्थानातील उगार खुर्द नावाच्या गावी खाडिलकरांचा जन्म झाला. खाडिलकरांचे वडील सरकारी नोकर असल्यामुळे खाडिलकर कुटुंबाच्या एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी सतत बदल्या होत असत. त्यामुळे खाडिलकरांना बालपणापासून विविध ठिकाणचे वेगवेगळे वातावरण अनुभवायला मिळाले. खाडिलकर लहान असतानाच प्लेगादी आजारांच्या साथीमुळे त्यांच्या माता-पित्यांचे दुःखद निधन झाले.

विद्यार्थीदशेपासून खाडिलकरांना शिक्षणात रस होता, वाचनाची आवड होती. त्यामुळे त्यांनी सांगली येथील विलिंग्डन कॉलेज, वाई येथील प्राज्ञ पाठशाळा, कोल्हापूर येथील ताराराणी टिचर्स ट्रेनिंग कॉलेज ह्या शैक्षणिक संस्थांमधून विविध विषयांचे शिक्षण घेतले आणि बी. ए., एम. ए., बी. टी. ह्या पदव्या प्राप्त केल्या. केवलानंद स्वामी हे खाडिलकरांचे गुरू होते. वाई येथे शिकत असताना छत्रपतींच्या छत्री समारंभास उपस्थित राहण्यासाठी खाडिलकर वाईवरून रायगडला पायी चालत गेले. रायगडावर विविध शाहिरांचे वीरश्रीयुक्त पोवाडे त्यांनी ऐकले. ह्या पोवाड्यांतील वीररस भावल्याने खाडिलकरांना स्फूर्ती मिळाली आणि त्यांनी वीररत्नश तानाजी मालुसरेंच्या शौर्यगाथेवर एक दीर्घ पोवाडा रचून गायला. ह्या पोवाड्यापासून उदयोन्मुख शाहीर म्हणून पांडुरंग खाडिलकर प्रकाशझोतात आले. त्यानंतर त्यांनी अल्पकाळात अनेक पोवाडे रचले.

## पां.द. खाडिलकरांनी रचलेले पोवाडे 
* कल्याणचा खजिना लूट (शपथ घेतली शिवराजानं राज्य हिंदवी करण्याची।..)
* झाशीच्या राणीचा पोवाडा
* ठकास महाठक (महाठक ठका भेटला। अजब युक्तीला।...)
* वीररत्‍न तानाजीराव मालुसरे (स्वातंत्र्यसंगरीं अर्पुनि शिरकमलाला, स्वातंत्र्यदेविच्या पदीं लीन जो झाला...)
* ताब्यात आला गड परी सिंह तो गेला! ॥ (तानाजीचा आणखी एक पोवाडा)
* प्रतापगडचा रणसंग्राम (धन्य ! धन्य ! शिवराय जाहला धर्मरक्षणा अवतार।...)
* वीरमणि बाजीप्रभु देशपांडे (धन्य धन्य बाजी रणवीर। धन्य अवतार।... )
* वीराग्रणी मुरारबाजी देशपांडे अर्थात्‌ पुरंदरचा वेढा (ज्याच्या कबंधानं भूतळी । तीनशें जण बळी । घेतले पुरंदरीं । मुरारबाजी धन्य धन्य सरदार ॥...)
* राजमाता जिजाबाई (सिंदखेडराजाला झाला जन्म जिजाई मातेचा।...)
* शाहिस्तेखानाचा पराभव (नाश कराया शिवरायाचा आला शाहिस्ताखान...) 
* शिवप्रतिज्ञा (शिव छत्रपतीची कीर्ती। गाऊ दिनराती ।येईल मग स्फूर्ती । जाई भयभीति सारी विलयाला ! ॥
* शिवरायांचे पुण्यस्मरण (पन्नास वर्षे अखंड झुंजुनि राज्य हिंदवी स्थापियलें।...)
* संभाजी महाराजांचा पोवाडा
* स्वातंत्र्यवीर सावरकरांचा पोवाडा
* नेताजी सुभाषचंद्र बोसांचा पोवाडा

वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:इ.स. १९०३ मधील जन्म
वर्ग:शाहीर
कॉकपिट व्हॉइस रेकॉर्डर

इवलेसे|जर्मनीतील संग्रहालयात ठेवलेले कॉकपिट व्हॉइस रेकॉर्डर.
कॉकपिट व्हॉईस रेकॉर्डर हे विमानात संवादाच्या नोंदी ठेवणारे उपकरण आहे. कॉकपिट व्हॉईस रेकॉर्डरमध्ये वैमानिक, सहवैमानिक व मुख्य अभियंता, हवाई सुंदरींचे संवाद नोंदवले जातात. पूर्वी त्यासाठी मॅग्नेटिक टेपचा वापर केला जात असे. आता मेमरी चिप वापरली जाते. वैमानिक व इतर कर्मचाऱ्यांतील संभाषण, वैमानिक कक्षातील आवाज, यंत्रांनी सावधगिरीचे इशारे होणारे आवाज यामध्ये ध्वनीमुद्रित होतात. याशिवाय विमानातळाच्या नियंत्रण कक्षाशी केलेले संभाषणही यात ध्वनीमुद्रित होत असते. विमानाला दिली गेलेली हवामानविषयक माहिती व इशारे इत्यादी सर्व गोष्टींचे ध्वनिमुद्रण यात होते. हे सुमारे दोन तासांसाठी होत असे व चुंबकीय फित पुसली जाऊन त्यावर नवीन ध्वनीमुद्रण घडत असे. यात काही काळाने फित खराब होऊन ती बदलावी लागत असे. आता नवीन डिजिटल तंत्रज्ञानामुळे हे करावे लागत नाही. तसेच ध्वनीमुद्रित करण्याला काल मर्यादाही मोठी झाली आहे. याचा अभ्यासाला उपयोग होतो. 

हे एक असे यंत्र आहे ज्यात विमानाच्या चालनकक्षातील सर्व आवाज नोंदविण्याची क्षमता असते.याचा उपयोग विमानापघातानंतर किंवा एखाद्या घटनेनंतर,त्याचे अन्वेषण करणे यासाठी करण्यात येतो.पायलटच्या मायक्रोफोन व इयरफोनशी तसेच कॉकपिटच्या छतावर लावण्यात आलेल्या क्षेत्रिय मायक्रोफोनशी हे संलग्न असते व ते तेथील सर्व आवाज नोंदविते. 

याची क्षमता,चार चॅनेलद्वारे सुमारे दोन तास संभाषण नोंदविण्याची असते.सध्या यात सुधारणा करण्यात येउन फ्लाइट डेटा रेकॉर्डर हे एकत्रित उपकरण करण्यात आले आहे.

## हे सुद्धा पहा
* फ्लाइट डेटा रेकॉर्डर

वर्ग:विमानातील उपकरणे
## हे सुद्धा पहा
* फ्लाइट डेटा रेकॉर्डर

वर्ग:विमान अभियांत्रिकी
वर्ग:विमानातील उपकरणे
वर्ग:विमानातील सुरक्षा उपकरणे
इ.स. २०१६

**इ.स. २०१६** हे इसवी सनामधील २०१६ वे, २१व्या शतकामधील १६वे तर २०१० च्या दशकामधील सातवे वर्ष असेल.

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* जानेवारी २ - सौदी अरेबियाने दहशतवादी असल्याचे ठरवून ४६ लोकांना मृत्युदंड दिला.
* एप्रिल ४ - वेस्ट इंडीजच्या पुरुष आणि महिला क्रिकेट संघाने २०१६ टी२० विश्वचषक जिंकला.
* एप्रिल १६  -  जगातील सुप्रसिद्ध कोहिनूर हिरा ब्रिटन कडून परत आणण्यासाठी सुप्रीम कोर्टात याचिका दाखल.
* जुलै १४ - फ्रांसच्या नीस शहरात दहशतवाद्याने लोकांच्या जमावात मोठा ट्रक घालून ८०पेक्षा अधिक लोकांना ठार केले.
* नोव्हेंबर २० - उत्तर प्रदेशमधील पुखरायण गावाजवळ इंदूर-राजेन्द्रनगर एक्सप्रेस रुळांवरून घसरल्याने १५० ठार.

## जन्म 
## मृत्यू 
* २० जानेवारी - अनंत नातू, महावीर चक्र सन्मानित भारतीय सैन्याधिकारी.

## खेळ
*८ मार्च - ३ एप्रिल:  २०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६
*३-२६ जून:  कोपा आमेरिका सेन्तेनारियो
*१० जून - १० जुलै:  युएफा यूरो २०१६
*५-२१ ऑगस्ट:  २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिक


वर्ग:इ.स.च्या २०१० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २१ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या ३ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
याकुत्स्क

**याकुत्स्क** (; साखा: Дьокуускай) हे रशिया देशाच्या साखा प्रजासत्ताकाचे मुख्यालय आहे. आहे. याकुत्स्क शहर सायबेरियामध्ये लेना नदीच्या काठावर वसले आहे. २०१० सालच्या गणनेनुसार येथील लोकसंख्या सुमारे ३ लाख होती.

याकुत्स्क शहर रशियाच्या अत्यंत ओसाड भागात वसले असून येथील वाहतूक व्यवस्था पूर्णपणे लेना नदीवर अवलंबून आहे. हिवाळी महिन्यांदरम्यान नदीचा वापर नसताना हवाई वाहतूक हा येथील एकमेव दुवा आहे. 
 
## हे सुद्धा पहा
*रशियामधील शहरांची यादी

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
*

वर्ग:रशियामधील शहरे
वर्ग:साखा प्रजासत्ताक
तानुबाई बिर्जे

**तानुबाई बिर्जे** ह्या महाराष्ट्रातीलच नव्हे तर भारतातील  पहिल्या संपादिका ठरल्या. कृष्णाजी भालेकर यांनी १८७७मध्ये सुरू केलेल्या ‘दिनबंधु’ या वृत्तपत्राचं संपादकपद १९०8 ते १९१२  या काळात तानुबाई बिर्जे यांनी साभाळलं.  महात्मा फुले यांच्या विचारांचा प्रभाव असलेल्या तानुबाईंनी संपादक म्हणून आपल्या अग्रलेखातून समाजातील विषमतेवर प्रहार करून त्याची चिरफाड केली. बहुजन शिक्षणाचा विचार मांडला. नाविन्यपूर्ण विषय हाताळले आणि विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीला महाराष्ट्राच्या प्रबोधनात महत्त्वाची भूमिका बजावलि.

मात्र, ज्यावेळी महिलांना चूल आणि मूल यापलीकडे पाहिलं जात नव्हतं, अशा काळात तानुबाईंनी सत्यशोधकीय पत्रकारितेची धुरा आपल्या खांद्यावर घेतली आणि ती चोखपणे बजावली.

## जीवनपट 
महात्मा फुलेंचे सहकारी व शेजारी देवराव ठोसर यांची कन्या व सावित्रीबाई फुले यांची मानसकन्या तानुबाईंचा जन्म १८७६ मध्ये पुण्यात झाला. त्यांचं शिक्षण वेताळपेठेतील महात्मा फुलेंच्या शाळेत झालं, तर २६ जानेवारी, इ.स. १८९३ रोजी पुण्यामध्ये वासुदेव लिंबोजी बिर्जे यांच्याशी सत्यशोधकीय पद्धतीने त्यांचा विवाह झाला. वासुदेव बिर्जे यांनी बडोदा सरकारमध्ये त्यांनी इ.स. १८९४ ते १९०५ अशी अकरा वर्षे ग्रंथपाल म्हणून कार्य केलं. त्यानंतर नोकरीचा राजीनामा देऊन ‘दिनबंधु’ हे वृत्तपत्र इ.स. १८९७ मध्ये पुन्हा सुरू केलं. कृष्णाजी भालेकर यांनी १ जानेवारी, इ.स. १८७७ रोजी सुरू केलेलं हे वृत्तपत्र आर्थिक अडचणीत सापडल्यामुळे बंद पडलं होतं. इ.स. १८८० मध्ये नारायण मेघाजी लोखंडे यांनी ते मुंबईतून सुरू केलं. त्यानंतर इ.स. १८९७ मध्ये बिर्जे यांनी त्याची जबाबदारी घेतली व ते इ.स. १९०६ पर्यंत चालवलं, मात्र इ.स. १९०६ मध्ये प्लेगने त्यांचा मृत्यू झाला तेव्हा ते वृत्तपत्र पुन्हा बंद पडते की काय, अशी परिस्थिती निर्माण झाली. मात्र पतीनिधनानंतर डगमगून न जाता प्रबोधनाचे कार्य तानुबाई बिर्जे यांनी पुढे चालू ठेवले. तानुबाईचे वडील देवराव ठोसर हे महात्मा फुले यांचे सहकारी आणि सत्यशोधकच होते. महात्मा फुले यांच्या घराशेजारीच त्यांचं घर होतं. त्यामुळे फुले दांपत्याचा सहवास तानुबाईंना लहानपणीच मिळाला. वडील ठोसर व पती बिर्जे यांच्या संस्कारातून तयार झालेल्या तानुबाईंनी ‘दिनबंधु’ चालवायला घेतले आणि  पहिल्या संपादक बनण्याचा लौकिक मिळवला. हे वृत्तपत्र त्यांनी इ.स. १९०६ ते इ.स. १९१२ पर्यंत अतिशय चांगल्या प्रकारे चालवून संपादिका म्हणून आपल्या कार्याचा ठसा उमटवला.

वर्ग:महिला संपादक
वर्ग:इ.स. १८७६ मधील जन्म
वर्ग:मराठी महिला
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
शॉक (तेलुगू चित्रपट)

**शॉक** हा तेलुगू चित्रपट आहे. ह्या चित्रपटाला अजय-अतुल या जोडगोळीने संगीत दिलेले आहे.

वर्ग:इ.स. २००६ मधील तेलुगू चित्रपट
तारयंत्र

thumb|right|180px|सन १९०० मधील तारयंत्र
**तारयंत्र** हे विद्युतप्रवाह किंवा विद्युतदाबातील बदलांद्वारे संदेश पाठवण्याचे यंत्र आहे.

वर्ग:दळणवळण
जीएसएलव्ही डी-५

250px|इवलेसे|उजवे|जीएसएलव्ही डी-५ उड्डाणा दरम्यान
**जीएसएलव्ही डी-५** या जीएसएलव्ही रॉकेटच्या साह्याने भारताने स्वदेशी क्रायोजेनिक इंजिनाचा वापर करून उपग्रह सोडला. हे जीएसएलव्हीचे व्यावसायिक उड्डाण होते. याचे प्रक्षेपण सतीश धवन अंतराळ केंद्र येथून ५ जानेवारी  इ.स. २०१४ रोजी करण्यात आले. या यानाने जीसॅट-१४ उपग्रह कक्षेत यशस्वीपणे पोहचविला.

## तपशील 
* अवकाश यानाची उंची- ५० मीटर
* अवकाश यानाचे वजन- ४१४.७५ टन
* ज्वलन इंधन प्रकार- घन व द्रव (एका आड एक)

## बाह्य दुवे 
http://www.isro.org/gslv-d5/gslv-d5.aspx 

वर्ग:भारतीय उपग्रह प्रक्षेपण यान
वामन पात्रीकर

** प्रा. वामन सदाशिव पात्रीकर** (जन्म : २८ डिसेंबर १९३६;  - १९ एप्रिल २००३) हे मराठीतले कथा-कादंबरीकार आणि मुलांसाठी नाटके लिहिणारे नाटककार होते. 

वामन पात्रीकर हे नागपूरला आणि नंतर मुंबईत सरकारी तंत्रनिकेतन विद्यालयात
स्थापत्य अभियांत्रिकीचे प्राध्यापक होते. मराठी लिखाणाची आवड असल्याने ते 
दररोज काहीना काही ललित लेखन करत.  ’सत्यकथा’, ’किर्लोस्कर’ या मासिकांमधून आणि ’महाराष्ट्र टाइम्स’, ’लोकसत्ता’ या दैनिकांतून त्यांचे लिखाण प्रसिद्ध होत असे. हिंदी भाषेतील ’धर्मयुग’ आणि ’कादंबिनी’ या नियतकालिकांतही त्यांच्या कथा प्रकाशित झाल्या आहेत. ते अगदी सोपी, छोटी आणि अर्थपूर्ण वाक्ये लिहीत. त्यांच्या लेखनशैलीची विजय तेंडुलकर, महेश एलकुंचवार, माधव गडकरी आणि गोविंद तळवलकर सारखे लेखक प्रशंसा करीत.  पात्रीकरांचे ’विश्वातील विश्वे’ हे पुस्तक त्याकाळचे उत्तम खपाचे पुस्तक होते.

## व्यक्तिमत्त्व
वामन पात्रीकर अत्यंत सुस्वभावी होते. आयुष्यात आलेल्या  मानसिक आणि 
कौटुंबिक समस्या घेऊन लोक त्यांच्याकडे येत, त्यांचे विचार ऐकून समाधानाने परत जात. लोकांना उत्साही कसे करावे आणि  त्यांच्यातील प्रेरणा कशी जागवावी याची त्यांना उत्तम जाण होती. मराठी लोकांनी नुसत्या नोकऱ्या करण्यात रममाण होण्यापेक्षा स्वतंत्र व्यवसायाभिमुख व्हावे असा त्यांचा सल्ला असे.

वामन पात्रीकरांचे चिरंजीव विनोद पात्रीकर, हे मुंबईतील Crescent Engineers नावाच्या बांधकाम सल्लागार कंपनीचे मालक आहेत.

## निधन
वामन पात्रीकर हे मुंबईच्या लीलावती रुग्णालयात, त्यांच्या हृदयावरील 
शस्त्रक्रियेदरम्यान काही विपरीत घडल्यामुळे १९ एप्रिल २००३ रोजी निर्वतले.

## पुरस्कार
* वामन पात्रीकरांच्या ’कलंदर बिलंदर’ला उत्कृष्ट बालनाट्यलेखनाचा नाट्यदर्पण पुरस्कार (१९८२)
* त्यांच्या ’जगबुडी’ कादंबरीला अनेक पुरस्कार मिळाले.
* ’सखाराम शिंपी’ला महाराष्ट्र सरकारचा बालवाङ्‌मयाचा पुरस्कार. 

## वामन पात्रीकर यांनी लिहिलेली पुस्तके
* अश्विनी (रूपांतरित; मूळ लेखक : ॲलेक्झेव्ह मिखाईल) (१९८३)
* कर्णजन्म
* कलंदर बिलंदर (बालनाट्य)
* काऊ काऊ दार उघड (बालनाट्य)
* किक (१९७७)
* जगबुडी (कादंबरी-१९८९))
* जयपाल आणि जादूगार (बालवाङ्मय-१९७९)
* जादुगार तीन दोन एक..(बालवाङ्मय)
* देव तारी त्याला...(बालवाङ्मय-१९७८)
* नदीकाठची चक्की
* नाटक पीडितों के लिये (हिंदी)
* फर्स्ट क्लास फर्स्ट (सहा व्यंगांकिका-१९९८)
* बाजारपेठ (एकांकिका)
* रंजक कथा, भाग १ ते ५ (बालवाङ्मय-१९९२)
* रुद्रवर्षा (कादंबरी-२००५)
* विश्वातील विश्वे (कथासंग्रह-१९९६))
* सखाराम शिंपी (बालनाट्य) (१९७८)
* सूर्यविलाप आणि इतर एकांकिका (१९७९)
* हिरव्या जगातला पिवळा वाघ (बालवाङ्मय-१९९३)

## संदर्भ
विनोद पात्रीकरांचा लेख 

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९३६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००३ मधील मृत्यू
जीसॅट-१४

**जीसॅट-१४** हा भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था इस्रोने अवकाशात सोडलेला एक कृत्रिम उपग्रह आहे.

## विवरण 
* उपग्रह-जीसॅट-१४
* अवकाशात प्रक्षेपण- ०५ जानेवारी २०१४
* प्रक्षेपक यान - जीएसएलव्ही डी-५
* प्रक्षेपक स्थान - सतीश धवन अंतराळ केंद्र, श्रीहरीकोटा
* काम बंद दिनांक -
* वजन - १९८२ किलो
* आकार - २.०० मी.x २.०० मीx ३.६ मी
* उर्जा - २६०० वॅटस्
* उपग्रहावरील यंत्रे - 
* उपग्रह कक्षा - भूस्थिर 
* कार्यकाळ - १२ वर्षे
* उद्देश - दळणवळण, उपग्रह प्रसारण, हवामानशास्त्र

## संदर्भ
भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था, इस्रो 

वर्ग:भारतीय अंतराळ संशोधन
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय उपग्रह
इ.स. २०१५

**इ.स. २०१५** हे इसवी सनामधील २०१५ वे, २१व्या शतकामधील १५वे तर २०१० च्या दशकामधील सहावे वर्ष असेल.

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* जानेवारी १ लिथुएनिया देश युरो चलनाचा स्वीकार करून युरोक्षेत्रामधील १९वा देश झाला.
* जानेवारी ४ - २६ जानेवारी: २०१५ ए.एफ.सी. आशिया चषक ऑस्ट्रेलिया देशामध्ये खेळवला गेला.
* फेब्रुवारी १४-२९ मार्च: २०१५ क्रिकेट विश्वचषक ऑस्ट्रेलिया व न्यू झीलंड देशांमध्ये खेळवला गेला.
* एप्रिल २५ - नेपाळची राजधानी काठमांडू शहराजवळ रिश्टर मापनपद्धतीनुसार ७.९ तीव्रतेचा धरणीकंप होउन ४,०००पेक्षा अधिक व्यक्ती मृत्युमुखी.
* सप्टेंबर २४ - सौदी अरेबियाच्या मक्का शहरात हज चालू असताना चेंगराचेंगरी होउन ७१७ ठार तर ८००पेक्षा अधिक व्यक्ती जखमी झाल्या.
* ऑक्टोबर ३१ - कोगालिमाव्हिया फ्लाइट ९२६८ हे एरबस ए३२१ प्रकारचे विमान उत्तर साइनाई द्वीपकल्पावर कोसळले. २२४ ठार.
* नोव्हेंबर १४ - फ्रांसची राजधानी पॅरिस वर इसिसचा दहशतवादी हल्ला.
*नोव्हेंबर २३ - जम्मूत भाविकांना वैष्णोदेवीच्या दर्शनाला घेऊन जात असलेले हेलिकॉप्टर कटरा येथे कोसळून सात भाविक ठार.

## जन्म 
## मृत्यू 
जानेवारी २ - वसंत गोवारीकर - भारतीय शास्त्रज्ञ.
जुलै २७- डॉ. ए.पी.जे. अब्दुल कलाम - भारतीय शास्त्रज्ञ आणि भारताचे राष्ट्रपती.


वर्ग:इ.स.च्या २०१० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २१ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या ३ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
सारातोव

**सारातोव** () हे रशिया देशाच्या सारातोव ओब्लास्ताचे मुख्यालय व वोल्गा नदीवरील एक मोठे बंदर आहे. आहे. २०१० सालच्या गणनेनुसार सुमारे ८.४ लाख लोकसंख्या असलेले सारातोव रशियामधील मोठ्या शहरांपैकी एक आहे.
[इवलेसे|सारातोवमधील एक [चर्च]]
## जुळी शहरे
## हे सुद्धा पहा
*रशियामधील शहरांची यादी

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ
*

वर्ग:रशियामधील शहरे
सारान्स्क

**सारान्स्क** (; मोक्षा: Саранош) हे रशिया देशाच्या मोर्दोव्हिया प्रजासत्ताकाचे मुख्यालय व रशियामधील मोठ्या शहरांपैकी एक आहे. आहे. सारान्स्क शहर रशियाच्या युरोपीय भागात मॉस्कोच्या ६३० किमी पूर्वेस वसले आहे. २०१० सालच्या गणनेनुसार येथील लोकसंख्या २.९७ लाख होती.

## खेळ
२०१८ फिफा विश्वचषकामधील यजमान शहरांपैकी सारान्स्क एक आहे.

## हे सुद्धा पहा
*रशियामधील शहरांची यादी

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
*

वर्ग:रशियामधील शहरे
वर्ग:मोर्दोव्हिया
*
किमान वेतन

किमान वेतन हे नियुक्त कायदेशीर कामगारांना दररोज किंवा मासिक दिले जाणारे सर्वात कमी वेतन आहे. दुसऱ्या शब्दात कामगार त्यांच्या कामाची विक्री ज्या कमीत कमी किमतीला करू शकतो ती किंमत होय. किमान वेतन कायदे अनेक न्यायाधिकारक्षेत्रात परिणामकारकरित्या अंमलात आहेत. किमान वेतन समर्थक दावा करतात की यामुळे कामगारांचे राहणीमान वाढते. तसेच गरिबी कमी होते, असमानता कमी होते,  आणि व्यवसाय अधिक कार्यक्षम होतात. याचे टीकाकार म्हणतात की प्रत्यक्षात यामुळे बेकारी वाढते (विशेषतः कमी उत्पादकता कामगार क्षेत्रात). व्यवसायाचेही किमान वेतन भरपूर नुकसान करते. काही लोक दावा करतात की किमान वेतन वाढविले पाहिजे , त्यामुळे गरीब लोकांकडे अधिक पैसा असेल. टीकाकार म्हणतात की सरकारकडे सर्व कर्मचाऱ्यांना अदा करण्यासाठी पुरेसा पैसा असणार नाही. त्याची परिणीती कर वाढवण्यात किंवा महागाई वाढवण्यात होईल.
## इतिहास
वैधानिक किमान वेतन कायदा प्रथम न्यू झीलंड मध्ये करण्यात आला.

वर्ग:अर्थशास्त्र
द पार्क (चेन्नई)

right|thumb|द पार्क, चेन्नई
**द पार्क** हे भारताच्या चेन्नई शहरातीलतील अण्णा सलाई येथे अण्णा उड्डाणपूलाच्या मोक्याच्या ठिकाणी जेमिनी स्टुडियोजवळील ऐषआरामी पंचतारांकित हॉटेल आहे.  धंदयानिमित्त्‍ा भेटीगाठी घेण्यासाठी येथील जागा आदर्श मानली जाते.  स्थानिक कला आणि परंपरा यांचा सुंदर मिलाफ या हॉटेलमध्ये घडवून आणला आहे. आणि तरीसुद्धा मोठया १० शहरांमधील आंतरराष्ट्रीय दर्जा मिळालेले हे हॉटेल आहे.  

## इतिहास
आज जी पार्क हॉटेलची इमारत उभी आहे त्या जागी १९४० पासून एक ऐतिहासिक चित्रपट स्टुडिओ, जेमिनी स्टुडिओ होता.  तामिळ चित्रपट निर्माता , एस.एस.वसन यांनी त्याचा मित्र असलेल्या के. सुब्रमण्यम या मोशन पिक्चर्सच्या निर्मात्याचा स्टुडिओ विकत घेतला होता जो १९४० मध्ये लागलेल्या आगीमध्ये जळून गेला.  त्यानंतर न्यायालयाच्या आदेशानुसार या जागेचा लिलाव करण्यात येउुन कामगारांना न दिलेल्या मेहनातावरील व्याज हिशेाबात धरून रु ८६,४२७/- इतकी रक्कम गोळा करण्यात आली. या स्टूडिओची पुर्नबांधणी करण्यात येउून तो जेमिनी स्टूडिओ या नावाने ओळखला जाउु लागला.   हा या देशातील सर्वांत सुंदर स्टुडिओ आणि उत्कृष्ट चित्रपट निर्मितीचे केंद्र म्हणून नावारूपाला आला. १९७० पासून मात्र या स्टुडिओचा आर्थिक डोलारा कोसळला. १९९० मध्ये स्टुडिओच्या प्रांगणातील मोकळया जागेमध्ये दोन इमारती बांधण्यात आल्या. २१ व्या शतकाच्या सुरुवातीस केालकत्त्याला स्थायिक असलेल्या पार्क समूहाने ही सर्व मालमत्ता खेरदी केली आणि त्याच जागेवर १५ मे २००२ पासून ऐषआरामी पंचतारांकित हॉटेल उभे केले.  त्याच वर्षी त्याच्याच बाजूचा एक भाग इंडियन बँकेने रु.९३० दशलक्ष इतक्या रकमेचा लिलाव केला असता त्यांना कब्ज्यात घेता आली.  

२०१० मध्ये हॉटेलसमोरील मोकळया जागेमध्ये जिथे कारंजे बांधण्यात आले होते त्या जागेवर मालकी हक्क सांगण्यासाठी  हॉटेलला चेन्नई महानगरपालिकेशी कायदेशीररीत्या लढून ताब्यात घ्यावी लागली.  

## द हॉटेल
कलासंपन्न असलेल्या या हॉटेलमध्ये एकूण २१४ खोल्या असून १२७ डिलक्स खोल्या, ३१ ऐषआरामी खोल्या, ४१ निवासी खोल्या, ६ स्टूडीओ कक्ष, ५ डिलक्स कक्ष आणि १ प्रेसिडेंशिल कक्ष आहेत.  या हॉटेलमध्ये लोटस नावाचे एक थाई  रेस्टॉरंट आहे.  आठव्या मजल्यावर सिक्स- झिरो- वन बार, पास्ता- चोको बार आणि ॲक्वा रेस्टॉरंट आहे.  शहरातील कातडयाच्या उदयोगाची आठवण राहावी या हेतूने या हाटेलमध्ये लेदर नावाचा बार आहे. खरेदी करण्यासाठी दुकानेसुद्धा आहेत.  खरेदी करण्यासाठी दुकानेसुद्धा आहेत. 

या हॉटेलमध्ये वास्तव्य करणाऱ्यांना जगामधील विविध देशामध्ये बनविण्यात येणा-या वेगवेगळया पद्धतीचे खादयपदार्थ खाण्याचा आणि अव्दितीय अशा मनोरंजनाच्या साधनांचा आनंद लुटता येतो.  हॉटेलमध्ये कौशल्याने तयार केलेल्या प्रत्येक वस्तूमधून भूतकाळातील परंपरांचा प्रत्यय प्रत्येकाला आल्याशिवाय राहात नाही.  प्रासादातील भिंतीवर लावलेली चित्रे, मन थक्क करणारी  कलासंपन्न दालने, भव्य स्पा यांचा अनुभव सर्वांना स्वर्गसुखाची प्राप्ती करून देणारा आहे. 

## पुरस्कार
२००६ मधील फॉर्ब्सच्या यादीमध्ये 10 सर्वांत महागडया रेस्टॉरंटपैकी चेन्नई मधील पार्क हॉटेलमधील ईटालीयन शेफ अन्टानिओ कारलुसिओ यांनी तयार केलेला ‘ॲटरीम’चा समोवश करण्यात आला होता.

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:चेन्नईतील पंचतारांकित हॉटेल्स
उल्यानोव्स्क

**उल्यानोव्स्क** () हे रशिया देशाच्या उल्यानोव्स्क ओब्लास्ताचे मुख्यालय व रशियामधील एक मोठे शहर आहे. उल्यानोव्स्क वोल्गा नदीच्या काठावर मॉस्कोच्या ८९३ किमी पूर्वेस वसले आहे. २०१० सालच्या गणनेनुसार येथील लोकसंख्या ६.१ लाख होती.

१९२४ सालापर्यंत *सिम्बिर्स्क* ह्या नावाने ओळखले जात असलेले हे शहर व्लादिमिर लेनिनचे जन्मस्थान आहे.

## हे सुद्धा पहा
*रशियामधील शहरांची यादी

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
*

वर्ग:रशियामधील शहरे
आंतरराष्ट्रीय नागरी विमानन संघटना

'''''' (इंग्रजी:International Civil Aviation Organization, संक्षेप:ICAO) ही मॉंट्रियल येथे मुख्यालय असलेली एक आंतरराष्ट्रीय संस्था आहे.ही 'यूनायटेड नेशन्स' ची एक विषेश संस्था आहे.शिकागो करारात सहभागी देशांमध्ये  सुरक्षित विमान वाहतुकीसाठी ही संस्था कार्यरत असते.विमानांना विविध देशाच्या सीमा ओलांडतेवेळी पाळावे लागणारे कायदे व विमान अपघाताचे वेळी मार्गदर्शनपर कार्य व नियोजन या संस्थेचे अखत्यारीत येते.विमान प्रवासातील  सुरक्षा व त्याची क्रमवारीने वाढ यावरही संस्थेचे नियंत्रण आहे.

वर्ग:आंतरराष्ट्रीय हवाई वाहतूक संघटना
विष्णू केशव पाळेकर

**विष्णू केशव पाळेकर** (३१ डिसेंबर, इ.स. १८८८ -  ९ जुलै, इ.स. १९६७) हे एक मराठी तत्त्वचिंतक आणि विचारवंत लेखक होते. त्यांचे काही लिखाण ’अप्रबुद्ध’ या टोपणनावाखाली केलेले आहे. पाळेकर नागपूरला रहात.  त्यांच्या पुस्तकांचे ते प्रकाशक असत.

'प्रज्ञालोक' या नावाचे त्रैमासिक शके १८८० च्या [ इ. स. १९५८ एप्रिल ] चैत्र पौर्णिमेला नागपूरला सुरू झाले. भारतीय राष्ट्रीय विचारसरणी तर्कशुद्ध, अभ्यासपूर्ण, पद्धतीनी मांडली जावी ही या त्रैमासिकाच्या मागची प्रेरणा होती. त्रैमासिकाचे संस्थापक संपादक डॉ. ब.स. येरकुंटवार असले तरी  विष्णू केशव पाळेकर हे सर्वदृष्टीनी मासिकाचा आधार होते. (पुढे ते मासिक द्वैमासिक झाले आणि २०१४सालातही चालू आहे.)

विष्णू केशव पाळेकर हे भारतीय संस्कृतीचे जीवनव्रती प्रचारक समजले जात. वर्तमानपत्रात कुठे भारतीय संस्कृती बद्दल विपरीत, खोडसाळ लिखाण आल्यास सजगपणाने त्याचा तर्कशुद्ध प्रतिवाद करून सत्य समोर मांडायचे हा त्यांचा बाणा होता.  वर्तमानपत्रांतून त्यांचे असे अनेक 'वाद' गाजलेले आहेत. 

## वि.के. पाळेकर यांनी लिहिलेली पुस्तके
* अण्णासाहेब पटवर्धनांचे चरित्र
* ऋग्वेदाचा संदेश  
* ऐक्याचे खरे शत्रू 
* दोन साम्यवाद
* द्वितीय दत्तावतार श्रीनृसिंहसरस्वती
* पातंजल योगसूत्रे
* ब्राह्मण एक प्रश्न
* भारतीय विवाहशास्त्र
* मराठेशाहीचा आदिसंत
* वैदिक संस्कृतीची पुनर्घटना
* शिक्षणाचा खेळखंडोबा
* सनातन्यांचे भवितव्य
* हिंदुकोडचे कृष्णकारस्थान
* The Brahmarshi's gospel, or, The transcendental bases of Vaidic religion and society
* The Science of Yoga (Volume 1 and 2).

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८८८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील मृत्यू
शीतल साठे

**शीतल साठे** (५ मार्च, १९८६:कासेवाडी वस्ती, पुणे जिल्हा, महाराष्ट्र - ) या एक मराठी लोककलाकार, गायिका, शाहीर, कवयित्री आणि आंबेडकरी चळवळीतील कार्यकर्त्या आहेत. त्या इ.स. २०००च्या सुमारास महाराष्ट्रातील कबीर कला मंच ह्या कलापथकाच्या त्या एक मुख्य कलाकार होत्या. दलित, वंचित, शोषितांच्या व्यथा, त्यांचे प्रश्न शाहिरीच्या माध्यमातून अनेक वर्षांपासून लोकांसमोर मांडत असतात. भांडवलदारांविरोधात त्या आवाज उठवतात.

साठे आणि त्यांचे तरुण साथीदार *विद्रोही शाहीर जलसा* प्रकारची गीते गातात. त्यात बिहारच्या मजूरांची, पंजाबच्या शेतकऱ्यांची तसेच देशातल्या अनेक वंचित समाजाचे प्रश्न उद्धृत केले जातात. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, "देशात व जगात पसरलेली असमानता आणि शोषणाला नष्ट करण्यासाठी जनतेला जागे करण्यासाठी त्या गीत गायन करतात."

## सुरुवातीचे जीवन व शिक्षण 
पुणे शहरातील कासेवाडी नावाच्या एका दलित वस्तीत ५ मार्च १९८६ रोजी साठेंचा जन्म झाला. पुण्यातील कर्वेनगरच्या सिद्धीविनायक कॉलेजमधून त्यांनी समाजशास्त्रात एमए केले आहे. ९ मे २००५ रोजी त्यांचा विवाह सचिन माळी यांच्याशी झाला. साठे गर्भवती असूनसुद्धा, ४ जून २०१३ रोजी मुंबई सेक्शन न्यायालयाने त्या दोघांचीही जामीनाची विनंती फेटाळली. शेवटी २८ जून २०१३ रोजी बाँबे हायकोर्टद्वारे साठेंना मानव आधारावर जामीन देण्यात आला. ३ जानेवारी २०१७ साली सचिन माळी यांना सुप्रीम कोर्टाने जमीन मंजूर केला. 

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
*Sheetal Sathe
*शीतल साठे की क्रांति की ज्वाला जलती रहनी चाहिए

वर्ग:मराठी गायिका
वर्ग:मराठी कवयित्री
वर्ग:शाहीर
वर्ग:दलित कार्यकर्ते
वर्ग:भारतीय बौद्ध
वर्ग:नवयान बौद्ध
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:मराठी समाजसेविका
वर्ग:दलित कलाकार
वर्ग:आंबेडकरवादी
वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
कवडी

200px|right|thumb|वेगवेगळ्या प्रकारच्या व रंगांच्या कवड्या

'''''' (संस्कृत: कपर्दिका; इंग्रजी: Cowry) हे समुद्रात सापडणारे, एका प्रकारच्या गोगलगाईचे कवच आहे. याचा वापर नाण्याचा शोध लागण्यापूर्वी   चलन म्हणून होत असे.तसेच सारीपाट, चौसर इत्यादी खेळांमधे याचा वापर डाव टाकण्यास करण्यात येत असे. साधू-बैरागी-वासुदेव कवडीच्या माळा गळ्यात घालतात.  गाई, बैल, घोडे, म्हशी इत्यादींच्या सुशोभनासाठी कवडयांचा वापर करण्यात येतो.

## संस्कृती
कवडी ला महाराष्ट्रामध्ये पारंपरिक आणि सांस्कृतिक दृष्ट्या अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. कारण आदिशक्तीचे रूप असलेल्या तुळजापूरच्या तुळजाभवानीचे,कोल्हापूरच्या महालक्ष्मीचे, औंध-राशीनच्या यमाईचे, येरमाळाच्या येडेश्वरी देवीचे तसेच कर्नाटकातील सौंदत्ती मधील रेणुका यल्लमा देवीचे भक्त आराधी कवड्याच्या माळा परिधान करून देवीची आराधना करतात.तशी प्रथा पूर्वापार चालत आली आहे.त्याची साक्ष म्हणजे छत्रपती शिवाजी महाराजही कवड्यांची माळ परिधान करत हाेते. असे अनेक पुरावे सापडतात. म्हणूनच तुळजापूर शहरात नवरात्र उत्सवाच्या वेळी कवड्यांच्‍या माळांची शंभरपेक्षा अधिक दुकाने थाटली जातात.देवीचे भक्त आराधी कवड्यांच्या माळेचा साज घालताना दिसतात. कवड्यांमध्ये महालक्ष्मी कवडी,अंबिका कवडी, यमाई कवडी, येडेश्वरी कवडी, यल्लमा कवडी असे प्रकार असतात. कवड्यांच्या माळा दक्षिण भारतातील चेन्नई येथून तुळजापुरात आणल्या जातात.कवडीची माळ गळ्यात घालून अंबाबाई देवीचे भक्त परडी हातात घेऊन जोगवा मागतात.

वर्ग:जलचर प्राणी
ब्रेमरहाफेन

250 px|इवलेसे|ब्रेमरहाफेनचे ब्रेमन राज्यामधील स्थान
**ब्रेमरहाफेन** () हे जर्मनी देशाच्या ब्रेमन ह्या राज्याच्या दोन शहरांपैकी एक आहे (दुसरे शहर: ब्रेमन). हे शहर जर्मनीच्या उत्तर भागात उत्तर समुद्रावरील वेसर नदीच्या मुखाजवळ वसले असून ते एक महत्त्वाचे बंदर आहे. नीडरजाक्सन राज्याने ब्रेमरहाफेनला सर्व बाजूंनी वेढले आहे.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ
* 

वर्ग:जर्मनीमधील शहरे