open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
अपोलोनियस (पेर्गा)

**अपोलोनियस** (इ.स.पू. २६१ - इ.स.पू. २००) हे प्राचीन ग्रीक भूमितितज्ज्ञ होते. त्यांनी *शंकुच्छेद (शांकव)* या विषयावर त्यांनी महत्त्वपूर्ण ग्रंथ लिहिला. अ‍ॅलेक्झांड्रिया येथे शिक्षण घेतल्यानंतर काही काळ पर्गामम येथे त्यांचे वास्तव्य होते. 

## अपोलोनियसचे द्विमिती भूमितीमधले प्रमेय
अबक या त्रिकोणात अड ही मध्यगा असेल तर **अब२ + अक२ = २अड२ + २बड२**

## शंकूचे भौमितिक गुणधर्म
शांकवांसंबंधी अ‍ॅपोलोनियस यांनी लिहिलेले आठ विशाल खंड पुढील २,००० वर्षांपर्यंत प्रमाणभूत मानण्यात आले. सर्व शांकव एकाच शंकूचे निरनिराळ्या प्रतलांनी केलेले छेद आहेत, हा मूलभूत महत्त्वाचा सिद्धान्त त्यांनी आपल्या ग्रंथांत मांडला. या ग्रंथांत त्यांनी शांकवांसंबंधीचे सुमारे ४०० गुणधर्म सिद्ध केलेले असून सध्याच्या पाठ्यपुस्तकात समाविष्ट करण्यात येणारे शांकावांचे बहुतेक गुणधर्म त्यात आलेले आहेत. तथापि नियतरेषेसंबंधी (शांकवाची व्याख्या करताना त्यात उपयोग करण्यात येणारी स्थिररेषा) अ‍ॅपोलोनियस यांना माहिती नव्हती, असे दिसून येते. शांकवांची सध्या प्रचलित असलेली ‘इलिप्स’ (विवृत्त), ‘पॅराबोला‘ (अन्वस्त) व ‘हायपरबोला’ (अपास्त) ही नावे अ‍ॅपोलोनियस यांनीच प्रथम उपयोगात आणली. 

याव्यतिरिक्त प्रतलीय (एकाच पातळीतील) बिंदुपथ, सुसम प्रस्थे (आकाराने नियमित असलेल्या घनाकृती), अवर्गीकृत अगणनीय संख्या, अंकगणितीय गणनपद्धती, ग्रहांच्या स्थिती व पश्चगमन, स्थैतिकीतील (समतोल अवस्था निर्माण करणाऱ्या प्रेरणांमधील संबंधांचा अभ्यास करणाऱ्या शास्त्रातील) स्क्रूची उपपत्ती व उपयोग, अन्वस्ताकार आरशाद्वारे प्रकाशाचे केंद्रीभवन, आर्किमिडीज यांनी काढलेल्या π च्या मूल्यापेक्षा अधिक जवळचे आसन्नमूल्य (अंदाजी मूल्य) इ. विषयांवर अ‍ॅपोलोनियस यांनी लेखन केलेले होते, असे उल्लेख टॉलेमी, प्रॉक्लस इत्यादी प्राचीन विद्वानांच्या लेखनात आढळून येतात. 

वर्ग:ग्रीक गणितज्ञ
वर्ग:इ.स.पू. २६१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स.पू. २०० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अनुपल्लवी

**अनुपल्लवी** कनार्टक संगीतपद्धतीमधील एक संज्ञा आहे. कर्नाटक संगीतात कृती, वर्ण, पदम् आणि तत्सम संगीतरचनेचे अनुक्रमे पल्लवी, अनुपल्लवी आणि चरण असे एकूण तीन भाग तिरूपती येथील ताळ्ळपाक्कम रचनाकारांच्या काळापासून (१५ वे शतक) अस्तित्वात आहेत. तत्पूर्वी उद्ग्राह, मेळापक, ध्रुव आणि आभोग हे संगीतरचनेचे चार भाग असत. संगीतरचनेतील अनुपल्लवीचा भाग पल्लवीइतकाच किंवा पल्लवीच्या दुप्पट मोठा असतो. तसेच तो पल्लवीतून अत्यंत स्वाभाविकपणे विकासित होत जातो. पल्लवीतील साहित्यात जे कल्पनाबीज असते, त्याचाच विस्तार अनुपल्लवीत केला जातो. पल्लवी आणि अनुपल्लवी यांच्या आरंभी येणारे स्वर एकच किंवा एकमेकांचे संवादी असून क्वचित पल्लवीचा एखादा आरंभस्वर अनुपल्लवीच्या एखाद्या आरंभस्वराचा अनुवादी असतो. काही संगीतरचनांत मध्यमकाल साहित्यासारखी आणि चिट्टस्वरांसारखी आलंकारिक अंगेही अनुपल्ल्वीत समाविष्ट केली जातात.

वर्ग:कर्नाटक संगीत
प्रोखोरोव्ह्काची लढाई

180px|इवलेसे|उजवे|कुर्स्कजवळ हालचाली करीत असलेले जर्मनीचे पॅंझर ३ आणि पॅंझर ४ प्रकारचे रणगाडे

**प्रोखोरोव्ह्काची लढाई** दुसऱ्या महायुद्धातील सोव्हिएत संघ आणि नाझी जर्मनीच्या सैन्यांत लढली गेलेली लढाई होती. १२ जुलै, १९४३ रोजी ही लढाई सोव्हिएत संघातील कुर्स्क शहरापासून ८७ किमी नैऋत्येस प्रोखोरोव्ह्का शहराजवळ झाली. यात कोणत्याच पक्षाचा निर्णायक विजय झाला नाही. ही लढाई जगातील सगळ्यात मोठ्या रणगाड्यांच्या लढाईतील एक समजली जाते.

वर्ग:दुसरे महायुद्ध
त्रिकोण (ज्योतिषशास्त्र)

**त्रिकोण** तथा **ट्रायांग्युलम** हा उत्तर खगोलार्धातील एक लहानसा तारकासमूह आहे. हा होरा २ व क्रांती ३०° उत्तरेच्या आसपास आहे. याच्याभोवती ययाती, देवयानी, मीन व मेष हे तारकासमूह येतात. यात सर्व तारे लहान असून पण २–३ प्रतीच्या आल्फा, बीटा व गॅमा या तीन प्रमुख ताऱ्यांची एक काटकोनाकृती यात दिसते. यात युग्मतारेही आहेत. याच्या पश्चिम कडेला एम ३३ ही एक सर्पिल दीर्घिका आहे. पृथ्वीपासून ती ७·२ लक्ष प्रकाशवर्षे दूर असून द्विनेत्री दूरदर्शकामधून दिसू शकते. हा तारकासमूह ऑक्टोबर महिन्याच्या शेवटी याम्योत्तर वृत्तावर येतो.

वर्ग:तारकासमूह
क्लॅव्हिकॉर्ड

**क्लॅव्हिकॉर्ड** एक पाश्चिमात्य तंतुवाद्य आहे. स्वरपट्टी असलेले हे वाद्य पंधराव्या शतकापासून अठराव्या शतकापर्यंत प्रचलित होते.

लहान लांबट चौकोनी पियानोसारख्या दिसणाऱ्या या वाद्यात प्रत्येक स्वरासाठी, एक वा दोन तारांवर आघात करणाऱ्या छोट्या हातोड्या असतात. कोणत्याही स्वराची पट्टी दाबली, की हातोडी आणि त्याबरोबर तारही उचलली जाते. स्वराची पट्टी जितकी जोरात दाबावी, तितक्या प्रमाणात तारेवरील ताणही वाढत असल्याने स्वराची तीव्रता, जाणवेल अशा तऱ्हेने, कमीजास्त करता येते. कुशल बोटफिरत करून स्वरात अधरपणा (tremolo) न आणता कंप (vibrato) आणू शकतो. तार आणि हातोडी यांतले यांतले अंतर कमी असल्याने मृदू आवाज निर्माण करणारे हे वाद्या मोनोकॉर्डपासून विकसित केल्याचे समजले जाते.

वर्ग:तंतुवाद्ये
कुंदा

**कुंदा** तथा **कारी** (गुजराती:खावो; कन्नड: कणिग्यन हुळ्ळू; लॅटिन: इशिमम पायलोजम) हे ग्रॅमिनी कुलातीलवर्षायू किंवा बहुवर्षायू (एक किंवा अनेक वर्षे जगणारे) ०·६ ते १· ५ मी. उंचीचे गवत आहे.

याची मुळे जमिनीत खोल जातात आणि अधश्चरांचे (ठोंबांचे) दाट जाळे जमिनीच्या मशागतीस अडथळे आणते. उष्ण आणि समशीतोष्ण कटिबंधांत या गवताचा प्रसार सामान्य असून भारतात आंध्र प्रदेश, मध्य प्रदेश व महाराष्ट्रात सोलापूर व अहमदनगर जिल्ह्यांमध्ये आढळते. सुपीक, काळ्या जमिनीत ते खूप वाढते. याला मार्च–ऑक्टोबर मध्ये फुले येतात व ती येण्यापूर्वी जनावरास चारण्यास हे गवत चांगले असते. जनावारांना ते सहसा आवडते. प्रायोगिक क्षेत्रात या गवताचे हेक्टरी सु. १,०९० किग्रॅ. उत्पादन करण्यात आलेले आहे. ते वाळवूनही वापरतात.

वर्ग:वनस्पती
कुंजलता

**कुंजलता** (इंग्लिश: काऊशीप क्रीपर; लॅटिन: *पर्गुलॅरिया मायनर*) ही वनस्पती अ‍ॅस्क्लेपीएडेसी कुलातील वनस्पती आहे. ही मूळची हिमालयातील असून ती विस्तृत, बहुशाखित (पुष्कळ फांद्यांची) आणि वेढे देत चढणारी वेल आहे. याची पाने सु. ७.५–८ सेंमी. लांब, अंडाकृती, तळाशी हृदयाकृती व टोकदार असतात. फुले एप्रिल-जूनमध्ये येतात व ती पिवळसर हिरवी असून त्यांना मंद मधूर वास असतो. त्यांचे फुलोरे कुंठित व चामरकल्प असतात. ही वेल तिच्या सुवासिक फुलांमुळे फार मोठ्या प्रमाणात बागेतून लावली जाते. या फुलांपासून अत्तर काढतात.

कुंजलतेची अभिवृद्धी छाटकलमांनी अगर दाबकलमांनी  करतात. याच्या लागवडीसाठी सर्व प्रकारची जमीन चालते. जमीन उन्हाळ्यात १५ ते २० सेमी. खोल खणून, तापू देऊन, खत घालून चांगली मशागत करतात. कलमे पावसाळ्यात कायम जागी लावतात. ती चिकटून वेल वाढू लागले म्हणजे मांडवावर चढवितात. जरुरीप्रमाणे खतपाणी देऊन, छाटणी करून त्यांना योग्य आकार देतात.

वर्ग:वनस्पती
कुंबळ

(क. गोमळे; लॅ. सिडेरोझायलॉन टोमेंटोजम; कुल-सॅपोटेसी). साधारण मध्यम आकाराचा हा सदापर्णी वृक्ष महाराष्ट्रात सर्वत्र सदापर्णी जंगलांत, बेळगाव व कारवार येथे शिवाय पेगू, श्रीलंका येथेही आढळतो. ह्याची साल भेगाळ असून बाजूच्या लहान फांद्यांचे काट्यांत रूपांतर झालेले आढळते. कोवळ्या फांद्या, पाने, फुले इत्यादींवर भुरकट लव असते. त्यावरून याच्या लॅटिन नावातील जातिनिर्देशक शब्द योजला गेला आहे. पाने ५–११ x ३–४ सेंमी., जाड,  साधी, एकाआड एक, दीर्घवृत्ताकृती, वरून चकचकीत व खालून फिकट असतात. फुले पांढरी , लहान, थोडी  सुवासिक असून कक्षास्थ (बगलेत) गोलसर झुबक्यांनी  ऑक्टोबर – जानेवारीत येतात. त्यांची संरचना ] ⇨ सॅपोटेसी कुलात वर्णिल्याप्रमाणे; संदले व प्रदले पाच; केसरदले व वंध्यकेसर मिळून दहा व एकांतरित (एका आड एक) ; किंजल लांब आणि प्रदलाबाहेर डोकावणारा [ →फूल]; मृदुफळ अंडाकृती, बोराएवढे, पिवळट हिरवे व बी बहुधा एक, गुळगुळीत, चकचकीत असते. फळ खाद्य असून भाजी, आमटी,  लोणचे यांकरिता उपयुक्त आहे. शोभेकरिता व सावलीकरिता ही झाडे बागेत आणि रस्त्यांच्या दुतर्फा  लावतात. लाकूड कठीण असून घरबांधणीला वापरतात.

वर्ग:वनस्पती
सरोज सुधीर टोळे

सौ. **सरोज सुधीर टोळे** (माहेरचे नाव सरोज मोरेश्वर वाळंबे) (21जानेवारी 1948) मराठी संपादिका आहेत.

## व्यक्तिगत जीवन 
त्या मराठी व्याकरणकार कै. मोरेश्वर रामचंद्र वाळंबे यांच्या कन्या आहेत.

## कारकीर्द 
कुमार भारतीच्या शालेय पुस्तकांची हस्तलिखिते बनवून देण्यापासून त्यांच्या कारकिर्दीची सुरुवात झाली. त्यानंतर त्यांनी इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ एज्युकेशनसाठी अनौपचारिक शिक्षणविषयक साहित्य निर्मितीत भाग घेतला. 'निर्मळ रानवारा' या मुलांसाठीच्या नियतकालिकाचे संपादकीय काम केले. आकाशवाणी(पुणे) साठी लेखन आणि कार्यक्रम केले.

त्या फुलोरा हा अंध विद्यार्थ्यांसाठी असलेला दिवाळी अंक काढतात आणि अंध विद्यार्थ्यांसाठी पुस्तकांचे ब्रेल लिपीत रूपांतरण करतात. कमी उत्पन्न ग्टातील महिलांसाठीच्या 'स्नेहलता नवचैतन्य प्रतिष्ठान'च्या कार्याध्यक्षा, हिरकणी भक्तिगीत मंडळाच्या संस्थापक अध्यक्ष.

### लेखन 
* निवडक लेखनाचा विशेषांक - प्रकाशक (निर्मळ रानवारा)
* गवत फुले (कविता संग्रह)
* बालगाणी (कविता संग्रह)
* गोष्टी सरोज ताईच्या
* शिवानीच्या गोष्टी
* शोनीलच्या गोष्टी
* हसा आणि हसवा
* कोडी
* १० नाटूकली
* १० नाट्यछटा
* निवृत्ती (कादंबरी)

## पुरस्कार 
इवलेसे|सौ.सरोज टोळे यांना मिळालेले पुरस्कार
* रमाबाई रानडे पुरस्कार
* माजगावकर पुरस्कार
* कोथरूड सांस्कृतिक पुरस्कार

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी संपादक
कुंकुम वृक्ष

**कुंकुम वृक्ष**, **शेंदरी** किंवा **कपिला** (हिंदी:कमला,  राइणी; गुजराती:कपिलो; कन्नड: मळ्ळीचिलू, केसरीमावू; संस्कृत: रेचनका, कंपिल्लक; इंग्लिश: मंकी फेस ट्री; लॅटिन:*मॅलोटस फिलिपीनेन्सिस*) हा युफोर्बिएसी कुलातील एक वृक्ष आहे.

अनेक फांद्यांचा हा एक लहान, ७·५–९  मी. उंच सदापर्णी वृक्ष महाराष्ट्रात रुक्ष, विरळ व काटेरी अथवा पानझडी जंगलात आढळतो. याशिवाय हा वृक्ष सिंध, श्रीलंका, मलाया, चीन, ऑस्ट्रेलिया इ. प्रदेशांत व भारतात हिमालयाच्या पायथ्याकडे काश्मीर ते पूर्वेस आसामपर्यंत १,५५० मी. उंचीपर्यंत तसेच इतरत्र उष्ण ठिकाणी सापडतो आढळतो.

अन्य भाषेतील नावे : 
* आसामी : गंगाई
* इंग्रजी : Kamala Tree, Monkey Face Tree
* उडिया : कमलागुंडी
* कानडी : केसलाई, रोणती, कनबेला
* गुजराती : कपिला(कपिलो) 
* तामीळ : कोपिला पोडी(कपिल पोडी), चुवेंगाचारी 
* तेलगू : कुंकुम
* बंगाली : कमला (कमिलगुडि, कमिल, कमिलगुंडी), रैनी
* बिहारी : गसरबा, कालुपत्ती
* मराठी : शेंद्री
* मल्याळम : कपिला
* लॅटिन : Mallotus philippensis
* संस्कृत : कंपिल्लक, सेंदुरी, कामेला 
* हिंदी : कामेला(कवीला, कमीला, कमला, कंपिला, कंबिला), सेंदुरी(सिंधुर), रोहिणी

या झाडाचे साल पातळ, करडे असते. याचे खोड आतून तांबडे असते व वर वेड्यावाकड्या चिरा असतात. हे साल कातडी कमाविण्यास वापरतात. कमावलेले कातडे तांबडे होते. याच्या पानाची खालची बाजू, लहान फांद्या व फुलोरे तांबूस भुरकट असतात. पाने मध्यम आकाराची, एकाआड एक, खरखरीत, भाल्यासारखी, लांबट टोकाची, वरून गुळगुळीत व दातेरी कडाची असून खालच्या बाजूस सूक्ष्म तांबूस प्रपिंड (ग्रंथी) असतात. याची फुले लहान, पिवळी व पांढरी, बिनदेठाची, पानांच्या बगलेत किंवा शेंड्याला येणाऱ्या परिमंजरीवर नोव्हेंबर–जानेवारीत येतात. ती एकलिंगी असून पुं-पुष्पात अनेक केसरदले असतात. स्त्री-पुष्पात तीन कप्प्यांचा लवदार किंजपुट व त्यावर तीन किंजले असतात. याचे बोंड लहान करवंदाएवढे, लालबुंद भुकटीने व तारकाकृतीने केसांनी वेढलेले असून खोलगट उभ्या रेषांनी तीन भाग झालेले दिसतात. हे बोंड उभे तडकल्यावर तीन भाग होतात. त्यातील बिया गोलसर आणि काळ्या असतात. या वृक्षाचे लाकूड लालसर व मध्यम प्रतीचे बळकट, टिकाऊ व गुळगुळीत असते व शेतीची काही अवजारे, आगपेट्या, धोटे इ. वस्तू बनवण्यासाठी उपयुक्त असते. 

या वृक्षाचा पाला जनावरे खातात. जमिनीचा पोत सुधारण्यास व इतर वनस्पतींचे रक्षण करण्यास ही झाडे चांगली असतात.

फळे उष्ण, रेचक, कृमिनाशक, वायुनाशक असून गळू, गुल्म (गाठ), श्वासनलिकादाह, पानथरी इत्यादींवर गुणकारी असते. पाने थंड, क्षुधाप्रवर्तक, कडवट असून त्यामुळे पोटात गुबारा धरतो व बद्धकोष्टता येते.  या वृक्षाच्या फळावरील लालसर भुकटीचा रेशमी कापड रंगविण्यास उपयोग करतात. *कमला* नावाचे एक औषध सध्या बाजारात उपलब्ध आहे. कमला पूड कडवट, सारक व रक्तस्तंभक (रक्तस्राव थांबविणारी) असल्याचा तसेच ती पोटदुखी व कातडीचे रोग यांवर उपयुक्त असल्याचा दावा आहे.

वर्ग:वृक्ष
हिंदू देवांची वाहने

हिंदुधर्मात ३३ कोटी देव मानले गेले आहेत. काहींच्या मते ३३ कोटी म्हणजे ३३ प्रकारचे देव. या ३३ कोटी देवांपैकी बहुसंख्य देव इकडून तिकडे हिंडत नसले तरी या देवांना स्वतःची वाहने आहेत. इतर प्राण्यांसह गाढव, खेकडा, विंचू, घोरपड, शेळी ही देखील काही देवतांची वाहने आहेत. खालील यादीत यांपैकी काही देवांची वाहने दिली आहेत.

* अग्नी - मेष(एडका)
* इंद्र - ऐरावत (आठ सोंडा असलेला हत्ती); उच्चैःश्रवा नावाच्या घोड्याने ओढलेला रथ
* इंद्राणी (सप्तमातृकांतील एक) - हत्ती
* इक्षुमती - मगर
* कामदेव - पोपट
* कामाख्या - साप
* कार्तिकस्वामी - मोर
* कुबेर - मनुष्य
* केतू - गिधाड
* कौमारी (सप्तमातृकांतील एक) - मोर
* गंगा - मगर
* गणपती - उंदीर(मूषक)
* चामुंडा (सप्तमातृकांतील एक) - प्रेत; किंवा शृगाल, कुत्रा वा घुबड.
* तारिणी देवी - बदक
* दुर्गा - वाघ; सिंह; हत्ती
* नर्मदा - मगर
* पार्वती - शिवाजवळ असताना कमळ; स्वतंत्र मूर्तीत असताना गोधा (घोरपड) (आधार - ‘रूपमंडन’ ग्रंथ)
* बहुचरा देवी - कोंबडा
* ब्रह्मदेव - हंस
* ब्राह्मी (सप्तमातृकांतील एक) - हंस
* भ्रामरंबा - कीटक
* भल्लुका - अस्वल (भल्लुक म्हणजे अस्वल!)
* माहेश्वरी ((सप्तमातृकांतील एक) - बैल
* यम - रेडा
* यमुना - कासव
* योगिनी कारकरी - खेकडा
* योगिनी गौरी - घोरपड
* योगिनी जलकामिनी - बेडूक
* रती - कबुतर
* रुद्रकाली देवी - कावळा
* रेणुका देवी - सिंह
* लक्ष्मी - कमळ, घुबड, पांढरा हत्ती
* वरुण - सुसर
* वायु - हरीण
* वाराही (सप्तमातृकांतील एक) - रेडा, क्वचित वराह (डुक्कर)
* विष्णू - गरुड
* वैष्णवी (सप्तमातृकांतील एक) - गरुड
* शंकर - नंदी (बैल)
* शनिदेव - कावळा
* शीतलादेवी - गाढव
* सरस्वती - हंस किंवा मोर
* सरस्वती नदी - कमळ
* सूर्य - सात घोड्यांचा रथ

## देवांनी पाळलेले प्राणी 
* कुबेर - मुंगूस
* दत्त - गाय आणि चार कुत्री
* धन्वंतरी - जळू
* भैरव - कुत्रा

## देवांची आयुधे 
* इंद्र - वज्र
* श्रीकृष्ण - सुदर्शन चक्र
* खंडोबा - खंडा
* दुर्गा ( महिषासुरमर्दिनी) - अंकुश, अक्षमाळा, चक्र, ढाल, तलवार, त्रिशूळ, दंड, धनुष्य, पद्म, परशू., बाण, मुंड, शंख.,
* परशुराम - परशू
* बलराम - नांगर
* ब्रह्मदेव - ब्रह्मास्त्र
* मारुती - गदा
* राम - धनुष्यबाण
* विष्णू - शंख, चक्र, गदा
* शंकर - तिसरा डोळा, त्रिशूळ

वर्ग:हिंदू दैवते
वर्ग:हिंदू धर्म
वर्ग:वाहने
वर्ग:मूर्तिशास्त्र
वर्ग:भारतीय विद्या
बाबुजी देशमुख व्याख्यानमाला

**बाबुजी देशमुख व्याख्यानमाला** ही विदर्भातल्या अकोला शहरात इ.स. १८६४ साली सुरू झालेली नामांकित व्याख्यानमाला आहे. वादविवाद, निबंध, भाषण आदी स्पर्धांमधून विद्यार्थी तयार करताना अकोल्यातील एका? वाचनालयाने लोक जागरास्तव या व्याख्यानमालेची सुरुवात केली.
विशिष्ट विचारधारेला शरण न जाता वक्ता शोधणे, विषय देणे, लोकांपर्यंत तो पोहचवणे आदी कार्य व्याख्यानमालेतून केले जाते.

वाचनालयाच्या ताब्यात असलेल्या सिनेमाघराच्या उत्पन्नातून व्याख्यानमाला चालवली जाते. शासकीय अनुदानावर अथवा लोकवर्गणीवरती अवलंबून राहण्याची पद्धत नाही, त्यामुळे या व्याख्यानमालेने आपला दर्जा कायम राखला आहे. व्याख्यानमालेच्या काळात सतत ९ दिवस पाचशे ते सहाशे श्रोते येतात, विचारांची देवाण घेवाण करतात.
 
या व्याख्यानमालेत अनंत आठवले, अमरेंद्र गाडगीळ, अब्दुल कादर मुकादम, अरुण साधू, अविनाश धर्माधिकारी, डॉ.अशोक कामत, अशोक मोडक, अशोक राणे, असीम सरोदे, आचार्य अत्रे, आचार्य रजनीश, डॉ.आनंद यादव, प्रा.आनंद हर्डीकर, आलोक भटाचार्य,  आश्वनाथ आर्थेकर, डॉ.आ.ह. साळुंखे, इंदुमती काटदरे, इंद्रजित भालेराव, इसाक मुजावर, ऊर्मिला पवार, डॉ.एम.डी.नलावडे, कुमार केतकर, कुमार शास्त्री, कृ.ब. महाबळ, के.नारायण काळे, गंगाधर पानतावणे, अ‍ॅड. गणेश हलकारे, ग.वा. कवीश्वर, ग.वा. बेहेरे, गिरिराज किशोर, गिरीश कुबेर, डॉ.गिरीश जाखोटीया, गो.नी. दांडेकर, गोविंदराव टेंबे, न्या.चंद्रशेखर धर्माधिकारी,  चारुशीला ओक, चिंतामणराव देशमुख, डॉ.जुल्फी शेख, तारा भवाळकर, दत्ता बाळ, प्रा.दत्ता भगत, द.मा. मिरासदार, दाजी पणशीकर,  डॉ.दामोदर खडसे, दीनदयाल गुप्त, देवीदास बागुल, नरहर कुरंदकर, डॉ.नागनाथ कोतापल्ले, प्रा. नारायण कुलकर्णी कवठेकर, निर्मलकुमार फडकुले, प्रा. पी.बी.पाटील, पु.भा.भावे, पुरुषोत्तम पाटील,  पुरुषोत्तम बोरकर, पु.ल. देशपांडे, प्रतापराव भोसले, प्रतिभा रानडे, डॉ. प्रभा गणोरकर, बा.गं. खापर्डे, बा.भ.कर्णिक, डॉ.बा.वा. दातार,  बा.ह. कल्याणकर, बाळ सामंत, बी.टी. देशमुख, ब्रह्मानंद देशपांडे, भाई वैद्य, भाऊसाहेब पाटणकर, भारती ठाकुर, भुजंग वाडीकर, डॉ. भूपाल गुरव, म.ग.नातू,मंगला आठवले, प्रा. मधुकर जामकर, मनोहर सप्रे, मधुकर आष्टीकर, मधुकर वाकोडे, माधुरी शानभाग, मालतीबाई दांडेकर, मिर्झा बेग, मुकुंद संगोराम, मुजफ्फर हुसैन, डॉ. मु.ब. शहा, यशवंत पाठक, यशवंत मनोहर, यु.म.पठाण, र.गो. कोकजे, रंगनाथ पठारे, राजन गवस, राम कोलारकर, राम शेवाळकर, डॉ.रूपा कुलकर्णी, लक्ष्मीकांत तांबोळी, लक्ष्मीकांत देशमुख, व.पु. काळे, वासुदेव भोळे, डॉ. विजया डबीर, विजया वाड, विठ्ठल वाघ, विद्याधर गोखले, डॉ. विनय वाईकर, विनया खडपेकर, वि.भि.कोलते, विलास पाटील, विश्राम बेडेकर, विश्वास पाटील, विश्वास मेंहेंदळे, विश्वास सायनाकार, डॉ. वि.स. जोग, डॉ. वेदप्रकाश मिश्र, शंकर पाटील, शकुंतला परांजपे, शं.ना. नवरे, मेजर जनरल शशिकांत पित्रे, शाहू मोडक, प्रा. शिवाजीराव भोसले, शिवाजी सावंत, शुभांगी भडभडे, प्रा.शेषराव मोरे, शैल जेमिनी, श्याम फडके, श्रीकांत तिडके, श्रीकांत सिनकर, श्री.नी.चापेकर, श्रीराम पुजारी, संजीवनी खैर, प्रा.सदानंद मोरे, सुनीता तगारे, सुभाषचंद्र बोस, सुभाष भेंडे,  सुरेश द्वादशीवार, सेतुमाधवराव पगडी, सोपानदेव चौधरी, डॉ. स्मिता अवचार, ह.भा. भिडे, ह.मो. मराठे, ह.रा. महाजनी, हरिशंकर परसाई, आदी  नामवंत वक्त्यांनी हजेरी लावली आहे. 

महाराष्ट्र शासनाने या(कोणत्या?) वाचनालयाला २००६-२००७ या वर्षातले उत्कृष्ट ग्रंथालय म्हणून गौरविले आहे.
सरस्वती (दीर्घिकासमूह)

सरस्वती हा पृथ्वीपासून सुमारे ४ अब्ज प्रकाशवर्षं दूर असणारा दीर्घिकांचा एका प्रचंड मोठा समूह (सुपरक्‍लस्टर) आहे. त्याचा शोध पुण्यातील 'आयुका' (इंटर युनिव्हर्सिटी सेंटर फॉर अ‍ॅस्ट्रोनॉमी अँड अ‍ॅस्ट्रोफिजिक्स) आणि 'आयसर' या संशोधन संस्थांतील शास्त्रज्ञांनी ‘स्लोअन डिजिटल स्काय सर्व्हे'च्या आधारे लावला. आयुका आणि आयसर सोबतच नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्‍नॉलॉजी (जमशेदपूर) आणि न्यूमन कॉलेज (केरळ) येथील शास्त्रज्ञ या शोधात सहभागी आहेत. या शोधासंबंधीचा लेख अमेरिकन ॲस्ट्रोनॉमिकल सोसायटीच्या 'द ॲस्ट्रॉफिजिकल जर्नल' या मानाच्या नियतकालिकात १९ जुलै २०१७ च्या अंकात छापला जाईल.

सरस्वती या दीर्घिका समूहात हजारो दीर्घिका आहेत. त्यांतील कित्येक आपल्या आकाशगंगेहूनही मोठ्या आहेत. आकाशात हा समूह रेवती नक्षत्राच्या दिशेला आहे. अवकाशातील महासमूह (सुपरक्लस्टर) ही आकाशगंगांची साखळी असते. या आकाशगंगा किंवा आकाशगंगांचे समूह गुरुत्वाकर्षणाने एकमेकांना जोडलेले असतात. आकाशगंगांबरोबर वायू, ‘डार्क मॅटर’ आणि मोकळ्या जागा असे विविध घटक एकत्र येऊन ते बनलेले असतात. आपली आकाशगंगा (‘मिल्की वे’) ही अशाच ‘लानिआकिआ’ नावाच्या महासमूहाचा एक भाग आहे.

अवकाशातून प्रकाश पृथ्वीवर पोहोचण्यास खूप वेळ लागतो. त्यामुळे विश्वाचे वय जेव्हा एक हजार कोटी वर्षे होते, तेव्हा सरस्वती महासमूह जसा होता, तसा तो आता पाहायला मिळाला आहे. आकाशगंगांच्या आयुष्यात त्या अशा महासमूहांमध्ये फिरत राहतात. त्यामुळे आकाशगंगांची निर्मिती कशी होते ते जाणून घेण्यासाठी अवकाशातील महासमूह शोधणे आणि त्यातील विविध प्रकारच्या वातावरणाचा आकाशगंगांवर होणारा परिणाम जाणून घेणे आवश्यक आहे. खगोलशास्त्रातील या नव्या संशोधन क्षेत्रास ‘सरस्वती’ महासमूहाच्या शोधामुळे चालना मिळाली आहे.

वर्ग:खगोलशास्त्र
ग्रीक नाटके

प्राचीन **ग्रीसमध्ये नाट्यकला** विकसित झालेली होती. नाटकांमध्ये शोकान्त नाटकांचे प्रमाण अधिक होते.

अनेक लेखकांपैकी सोफोक्लीसने लिहिलेली काही ग्रीक शोकान्त नाटके-
* ॲंटिगॉनी (मूळ ग्रीक नाटक ॲंटिगनी, लेखक - सोफोक्लीस; मराठी अनुवाद - शांता वैद्य)
* इडिपस कोलोनसला येतो (मूळ ग्रीक नाटक इडिपस ॲट कॉलोनस, लेखक - सोफोक्लीस; मराठी अनुवाद - माधुरी भिडे)
* इलेक्ट्रा (मूळ ग्रीक नाटक इलेक्ट्रा, लेखक - सोफोक्लीस; मराठी अनुवाद - पद्मजा पाठक)
* राजा एडिपस (मूळ ग्रीक नाटक किंग इडिपस, लेखक - सोफोक्लीस; मराठी अनुवाद - शांता वैद्य).  आणखी एक अनुवाद पु.ल. देशपांडे यांनी केला आहे.  

वर्ग:ग्रीक साहित्य
दुसरा हर्षवर्मन

**हर्षवर्मन दुसरा** (ख्मेर: ហស៌វរ្ម័នទី២៤) हा ख्मेर राजवंशाचा आठवा सम्राट होता. हर्षवर्मन इ.स. ९४१ ते इ.स. ९४४पर्यंत सत्तेवर होता.

हा चौथ्या जयवर्मनचा मुलगा होता.

याला **ब्रह्मलोक** असेही म्हणले जाते.

जयवर्मनच्या मृत्यूनंतर त्याचा आतेभाऊ दुसरा राजेन्द्रवर्मन सम्राटपदी आला.

## संदर्भ आणि नोंदी 
जयवर्मन ०४
वर्ग:इ.स. ९४४ मधील मृत्यू
शरद व्याख्यानमाला (कारंजा लाड)

वाशीम जिल्ह्यातील लाड कारंजे या शहरात इ.स. १९५८ साली प्राचार्य राम शेवाळकर यांच्या प्रेरणेतून शारदीय नवरात्रात या व्याख्यानमालेची सुरुवात झाली.  लोकवर्गणीतून ही व्याख्यानमाला चालते. पहिले वक्ता कविभूषण बाबासाहेब खापर्डे होते. प्रबोधनाचा खुला मंच असे या व्याख्यानमालेचे स्वरूप आहे. सलग सात दिवस निरनिराळे वक्ते या व्याख्यानमालेत आपले विचार मांडतात. शहरातील  मुळजी जेठा नगर परिषद शाळेच्या मैदानावर ही व्याख्याने होतात. श्रोतृवर्गात महिला आणि युवा वर्गाची लक्षणीय उपस्थिती असते.

पुढील काळात सेतू माधवराव पगडी, शिवशाहीर बाबासाहेब पुरंदरे, प्राचार्य शिवाजीराव भोसले, प्राचार्य राम शेवाळकर, नानासाहेब  गोरे, प्राचार्य नरहर कुरुंदकर यांनी या व्याख्यानमालेत व्याख्याने दिली.

डॉ. कुमार सप्तर्षी, अरुण गुजराती, विवेक घळसासी, प्रवीण दवणे, देवेंद्र फडणवीस, नितीन गडकरी यांनी देखील व्याख्यानमालेमध्ये हजेरी लावली आहे. 

वर्ग:व्याख्यानमाला
शेणकिडा

**शेणकिडा** कीटक वर्गातील एक प्राणी. कोलिऑप्टेरा गणातील स्कॅरॅबिइडी कुलात याचा समावेश होतो. भारतात याच्या तीन जाती आढळतात.

शेणकिडा काळ्या किंवा तपकिरी रंगाचा असतो. त्याच्या शरीराचे शीर्ष (डोके),वक्ष (छाती) व उदर(पोट) असे तीन प्रमुख भागपडतात. डोके रूंद व चपटे असते. शृंगिका (सांधे असलेली लांब स्पर्शेंद्रिये) आखूड, जबडे नाजूक व ओठांवर बारीक केस असतात. त्यास पायाच्या तीन जोड्या असतात. पायाच्या दुसऱ्या व तिसऱ्या जोडीमध्ये अंतर असते. उदर ९-१० खंडांचे बनलेले असते. पंखांची पहिली जोडी जाड व टणक असते; पण ती त्यांना उडण्यास उपयोगी पडत नाही. ती उदरावर पसरते व उदराचे रक्षण करते. पंखांची दुसरी जोडी पातळ व नाजूक असून तिचा उपयोग उडण्यासाठी होतो. इतर वेळी ती पहिल्या पंखांच्या जोडीच्या आत घडी घातल्यापमाणे दिसते.

रवंथ करणाऱ्या प्राण्यांच्या ताज्या शेणाच्या वासामुळे हे कीटक शेणाकडे आकर्षित होतात. त्यांच्या चपट्या डोक्याच्या साहाय्याने ते शेणाचा छोटासा भाग वेगळा करतात. त्यास जबडा व पायाच्या साहाय्याने गोल आकार देतात. हा शेणाचा गोळा ते पाठीमागच्या पायाने पुढे ढकलतात व पुढचे पाय जमिनीवर टेकवितात. कीटक उलटा पुढे पुढे सरकत जातो व अशा रीतीने शेणाचा गोळा सु. अर्धा किलोमीटर अंतरापर्यंत तो ढकलत नेऊ शकतो. कीटकाच्या आकारापेक्षा तिप्पट मोठा शेणाचा गोळा असू शकतो. नर कीटक बीळ तयार करतो. त्यावेळी मादी शेणाच्या गोळ्यांचे संरक्षण करते. बीळ तयार झाल्यावर मादी गोळा बिळाकडे ढकलते. शेणाचे गोळे बिळात साठविले जातात. मादी त्यावर अंडी घालते. अंड्यातून बाहेर पडलेल्या अळ्या साठविलेल्या शेणाच्या गोळ्याचा अन्न म्हणून उपयोग करतात. मग त्या आपल्याभोवती कोश तयार करतात. कोशावस्थेतून बाहेर पडण्यास साधारणतः वर्षाचा काळ लागतो. जमीन टणक असेल, तर ती पावसाने भिजून मऊ होईपर्यंत कीटक बाहेर पडू शकत नाहीत. 

हे कीटक काही टन शेण गोळ्यांच्या स्वरूपात बिळात साठवितात व अन्न म्हणून वापरतात. वातावरण स्वच्छ व आरोग्यदायी होण्यास त्यांची अप्रत्यक्ष मदतच होते.

वर्ग:कीटक
कुंथलगिरी

**कुंथलगिरी** हे जैन धर्मीयांचे तीर्थक्षेत्र आहे. येथून भगवान कुलभुषण व भगवान देशभुषण हे दोन बंधूनी मोक्षपद प्राप्त केलं. येथे प्रथमाचार्य आचार्य शांतीसागर यांची समाधी आहे.  येथे भगवान नेमीनाथ मंदिर व भगवान बाहुबली यांची कायोत्सर्ग मध्ये असलेली प्रतिमा आहे. मध्ययुगीन काळापासून हे अहिंसा क्षेत्र म्हणून प्रसिद्ध आहे. हे क्षेत्र इसवी सन पूर्वापासुन हे धार्मिक क्षेत्र म्हणून प्रसिद्ध आहे. प्राकृत भाषेत ' वसंत्थलवणणियरे पच्छिम भायम्मि कुंथुगिरिसिहरे।कुलदेसभूषणमुणी णिव्वाण गया णमो तेसिं।' असा उल्लेख आढळतो. या ठिकाणी येणाऱ्या पर्यटकांना राहण्याची उत्तम सुविधा या ठिकाणी करण्यात आली आहे . 

राष्ट्रीय महामार्ग २११ वर सरमकुंडी फाट्यावरून दोन तीन किमी अंतरावर आहे. देशभरातील पर्यटक या ठिकाणी भेट देण्यासाठी येतात. या ठिकाणी एक माध्यमिक हायस्कूल देखील आहे.आजही या ठिकाणी अनेक विद्यार्थी शिक्षण घेतात सण 2022 मध्ये या शाळेला 50 वर्षे पूर्ण झाली. 

अगं बाई अरेच्चा! या चित्रपटातील मुख्य पात्राचे आडनाव *कुंथलगिरीकर* असे आहे.

वर्ग:जैन धर्म
हरीश चंद्र

**हरीश-चंद्र चंद्रकिशोर मेहरोत्रा** (११ ऑक्टोबर, १९२३:कानपूर, उत्तर प्रदेश, भारत – १६ ऑक्टोबर, १९८३:प्रिन्सटन, न्यू जर्सी, अमेरिका) हे भारतीय गणितज्ञ होते.
डॉ.**हरिश्चंद्र** (११ ऑक्टोबर, इ.स. १९२३ - इ.स. १९८३) हे भारतीय गणितज्ञ होते.

हरिश्चंद्रांचा जन्म ११ ऑक्टोबर, इ.स. १९२३ रोजी कानपूर येथे झाला. इ.स. १९४३ मध्ये अलाहाबाद विश्वविद्यालयातून एम.एस्‌सी. झाल्यानंतर त्यांनी इ.स. १९४७ मध्ये केंब्रिज विद्यापीठातून पीएच.डी. ही पदवी मिळवली.

केंब्रिज येथे डॉ. हरिश्चंद्राना पॉल डिरॅक, वेइल आणि शेव्हले हे गणितज्ञ भेटले. त्यांच्याबरोबर त्याना गणितातल्या लाय ग्रुप्सवर संशोधन केले. इ.स. १९५० ते इ.स. १९६३ या काळात ते अमेरिकेच्या कोलंबिया विद्यापीठात प्राध्यापक होते. इ.स. १९५४ मधे त्यांना अमेरिकन मॅथेमॅटिकल सोसायटीचे कोल पारितोषिक मिळाले. इ.स. १९६२ मध्ये ते अमेरिकेतल्या न्यू जर्सी विद्यापीठात आमंत्रित प्राध्यापक होते. पुढे इ.स. १९६८ ते इ.स. १९८३ या काळात डॉ. हरिश्चंद्र यांची अमेरिकेतल्याच प्रिन्सटन विद्यापीठात न्यूमन प्रोफेसर या अध्यासनावर नेमणूक झाली. याच काळादरम्यान ते अमेरिकेच्या नॅशनल अ‍ॅकॅडमीचे आणि इंग्लंडच्या रॉयल सोसायटीचे सदस्य झाले.

डॉ.हरिश्चंद्रांना भौतिकशास्त्राची आवड होती. डॉ.डिरॅक यांच्या **प्रिन्सिपल्स ऑफ क्वांटम मेकॅनिक्स** या पुस्तकावर भाळून त्यांनी भौतिकशास्त्राकडे जावे असे ठरवले होते. पण पुढे प्रत्यक्ष डॉ.डिरॅक भेटल्यावर त्यांच्या सूचनेनुसार ते गणिताकडे वळले.
## पुरस्कार 
भारतात आल्यावर इ.स. १९७४ मध्ये डॉ.हरिश्चंद्र यांचा इंडियन नॅशनल सायन्स अ‍ॅकॅडमीने श्रीनिवास रामानुजम पुरस्कार देऊन गौरव केला.

डॉ. हरिश्चंद्रांचे इ.स. १९८३ मध्ये निधन झाले.
## प्रकाशन 
हरिश्चंद्र यांचे शोधनिबंध ट्रॅन्झॅक्शन्स ऑफ अमेरिकन मॅथेमॅटिकल सोसायटी या संशोधन पत्रिकेत प्रसिद्ध झाले आहेत. स्प्रिंगर व्हेरलॅग या गणिताची पुस्तके प्रसिद्ध करणाऱ्या प्रकाशन संस्थेने **कलेक्टेड वर्क्स ऑफ डॉ.हरिश्चंद्र** या नावाने त्यांचे सर्व शोधनिबंध, ४ भागांत छापले आहेत. फारच थोड्या भारतीयांना हा मान मिळाला आहे.

## संशोधन 
डॉ.हरिश्चंद्र यांचे संशोधन खालील विषयांत आहे.
* संवादी विश्लेषण (इंग्लिश: *Harmonic Analysis* ;)
* अर्धसुगम लाय संघ (इंग्रजी: *Semisimple Lie Groups*)
* लाय संघांचे प्रतिरूपण (इंग्रजी: *Representation of Lie Groups*)
* लाय संघांचे विघटन (इंग्रजी: *Lie Groups Decompositions*)
* हरिश्चंद्र गट (इंग्रजी: *Harish-Chandra Classes*)
* हरिश्चंद्र स्वयंरूपिता (इंग्रजी: *Harish-Chandra Automorphism*)
* अनुज्ञेय प्रतिरूपणे ((इंग्रजी: *Admissible Representations*)
* अतिलघु गटफले (इंग्रजी: *Infinitesimal Characters*)

वर्ग:भारतीय गणितज्ञ
वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कार्मेन झपाटा

**कार्मेन मार्गारिटा झपाटा** (१५ जुलै, १९२७:न्यू यॉर्क शहर, अमेरिका - ५ जानेवारी, २०१४:लॉस एंजेल्स, कॅलिफोर्निया, अमेरिका) ही अमेरिकन नाट्य, दूरचित्रवाणी आणि चित्रपट अभिनेत्री होती.

झपाटाने १९४६मध्ये ब्रॉडवेवरील ओक्लाहोमा! या संगीतनाटकात पहिल्यांदा काम केले. तिने १००पेक्षा अधिक चित्रपटांतून आणि डझनावारी दूरचित्रवाणी मालिकांमधून अभिनय केला.

झपाटा स्क्रीन ॲक्टर्स गिल्ड या अभिनेत्यांच्या हक्कांचे रक्षण करणाऱ्या संस्थेत कार्यरत होती.

कार्मेन झपाटाचे वडील हुलियो झपाटा हे मेक्सिकोतून तर आई रमोना रोका ही आर्जेन्टिनातून स्थलांतरित झालेले अमेरिकन नागरिक होते.

वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१४ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
शारदा (निःसंदिग्धीकरण)

शारदा हे भारतात अनेकदा ऐकू येणारे नाव आहे. हे नाव असलेल्या प्रसिद्ध व्यक्ती/गोष्टी : 
* शारदा देवी : विद्येची हिंदू देवता
* शारदा (अभिनेत्री)
* शारदा (चित्रपट) : दिनकर. द. पाटील यांनी दिग्दर्शित केलेला १९५१ सालचा मराठी चित्रपट
* शारदा (चित्रपट) : राज कपूरची प्रमुख भूमिका असलेला १९५७ सालचा हिंदी चित्रपट
* शारदा नदी : भारत आणि नेपाळ यांच्या सीमेवरची नदी
* शारदा (नाटक) : गोविंद बल्लाळ देवल यांचे मराठी नाटक
* शारदामणी देवी : श्रीरामकृष्ण परमहंस यांच्या सहधर्मचारिणी

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
जयवर्मन चौथा

**जयवर्मन दुसरा** (ख्मेर:  ជ័យវរ្ម័នទី៤) हा ख्मेर राजवंशाचा सातवा सम्राट होता. जयवर्मन इ.स. ९२८ ते इ.स. ९४१पर्यंत सत्तेवर होता.

हा पहिल्या इन्द्रवर्मनचा नातू होता. महेन्द्रादेवीचा मुलगा असलेल्या जयवर्मनने यशोवर्मन पहिल्याच्या सावत्रबहिणीशी म्हणजेच आपल्या आत्याशीच लग्न केले होते.

याला **परमशिवपाद** असेही म्हणले जाते.

ईशानवर्मन आणि त्याचा मोठा भाऊ हर्षवर्मन यांच्या राज्यकालात जयवर्मनने त्यांच्याशी केलेल्या चढाओढीमुळे त्यांच्या संपूर्ण राज्यकाळात ख्मेरमध्ये शांतता नव्हती. हर्षवर्मनच्या मृत्यूपश्चात ईशानवर्मनने जयवर्मनचा पराजय करून त्यास ख्मेरमधून घालवून दिले. ईशानवर्मनच्या मृत्यूनंतर जयवर्मनने सत्ता हस्तगत केली.

जयवर्मनच्या मृत्यूनंतर दुसरा हर्षवर्मन सम्राटपदी आला.

## संदर्भ आणि नोंदी 
जयवर्मन ०४
वर्ग:इ.स. ९४१ मधील मृत्यू
इंटरस्टेट २५

**आय-२५** तथा **इंटरस्टेट २५** हा अमेरिकेतील महामार्ग आहे. देशाच्या साधारण मध्य-पश्चिम भागात उत्तर-दक्षिण धावणारा हा रस्ता वायोमिंग राज्यातील बफेलो गावाला न्यू मेक्सिको राज्यातील लास क्रुसेस शहराला जोडतो.

हा महामार्ग १,०६२.७७ मैल (१,७१०.३६ किमी) लांबीचा असून तो वायोमिंग, कॉलोराडो आणि न्यू मेक्सिको राज्यांतून जातो. हा पॅन-अमेरिकन महामार्गाचा एक भाग आहे.

२५
शंकरराव थोरात

लेफ्टनंट जनरल **शंकरराव पांडुरंग पाटील‌-थोरात** (१२ ऑगस्ट, १९०६:वडगाव, कोल्हापूर जिल्हा, महाराष्ट्र - ??) हे भारतीय सेनेचे माजी उपप्रमुख (व्हाइस चीफ ऑफ द आर्मी स्टाफ) होते. हे १९६२ च्या युद्धादरम्यान पूर्व कमानीचे सेनापती होते. दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान थोरात ब्रिटिश भारतीय सैन्यातून जपान्यांशी लढले.

हे मूळ कोल्हापूरचे असून पुण्याच्या सर परशुरामभाऊ महाविद्यालयात शिकले. त्यानंतर त्यांनी सँडहर्स्ट रॉयल मिलिटरी कॉलेजमध्ये प्रवेश घेतला व रॉयल इंडियन आर्मीमध्ये कमिशन्ड ऑफिसर म्हणून भरती झाले.

वर्ग:भारतीय सेनानी
वर्ग:इ.स. १९०६ मधील जन्म
बफेलो (वायोमिंग)

इवलेसे
**बफेलो** अमेरिकेच्या वायोमिंग राज्यातील छोटे शहर आहे. जॉन्सन काउंटीचे प्रशासकीय केन्द्र असलेल्या या शहराची लोकसंख्या २०१० च्या जनगणनेनुसार ४,५८५ होती.

शेती आणि पर्यटन या गावातील मुख्य व्यवसाय असून २०१० च्या दशकात येथून जवळ सापडलेल्या मिथेन वायूच्या साठ्यांमुळे त्याच्याशी निगडीत व्यवसायही सुरू झालेले आहेत.

वर्ग:वायोमिंगमधील शहरे
वर्ग:जॉन्सन काउंटी (वायोमिंग)
कोव्ह फोर्ट

इवलेसे
**कोव्ह फोर्ट** हे अमेरिकेच्या युटा राज्यातील एक ठिकाण आहे. या ठिकाणी मॉर्मोन पंथाच्या लोकांनी १८६७मध्ये एक छोटा भुईकोट बांधला होता. त्यावेळच्या युटा प्रदेशाची राजधानी फिलमोर आणि बीव्हर शहरांच्या साधारण मध्यावर असलेला किल्ला या रस्त्यावरून जाणाऱ्या मॉर्मोन प्रवाशांचे रक्षण करीत असे.

हा किल्ला इंटरस्टेट ७०च्या पश्चिमेकडील शेवटापासूनचे सगळ्यात जवळचे वसतीस्थान आहे.

वर्ग:युटा
वर्ग:इ.स. १८६७ मधील निर्मिती
व्हँडालिया (ओहायो)

**व्हँडालिया** अमेरिकेच्या ओहायो राज्यातील छोटे शहर आहे. डेटन महानगराचा भाग असलेल्या या शहराची लोकसंख्या २०१० च्या जनगणनेनुसार १५,२४६ होती. डेटन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ येथून जवळ आहे.

इंटरस्टेट ७० आणि इंटरस्टेट ७५ या महामार्गांचा तिठा व्हँडालियाच्या हद्दीत आहे.

वर्ग:ओहायोमधील शहरे
वर्ग:डेटन (ओहायो)
वर्ग:माँटगोमेरी काउंटी (ओहायो)
ईस्ट सेंट लुईस (इलिनॉय)

**ईस्ट सेंट लुइस** हे अमेरिकेच्या इलिनॉय राज्यातील शहर आहे. सेंट लुइस शहरापासून जवळ मिसिसिपी नदीवर असलेले हे शहर सेंट लुइस महानगराचा भाग समजले जाते. २०१० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या २७,००६ होती. १९५० च्या तुलनेत ही संख्या १/३ होती. गेल्या ५०-६० वर्षांत ईस्ट सेंट लुइस व आसपासच्या भागातील कारखाने बंद पडून येथील रोजगारी कमी झाल्याने ही वस्तीघट झाली आहे.

इंटरस्टेट ७०, इंटरस्टेट ५५ आणि इंटरस्टेट ६४ हे महामार्ग ईस्ट सेंट लुइसच्या हद्दीत एकमेकांस मिळतात.

वर्ग:इलिनॉयमधील शहरे
वर्ग:सेंट लुईस
वर्ग:सेंट क्लेर काउंटी (इलिनॉय)
इंटरस्टेट २

**इंटरस्टेट २** तथा **आय-२** हा अमेरिकेतील महामार्ग आहे. संपूर्णपणे टेक्सास राज्यात असलेला हा रस्ता पेनितास शहराला हार्लिंजेन शहराशी जोडतो.

हा महामार्ग ४६.८ मैल (७५.३ किमी) लांबीचा असून तो अमेरिकेतील सगळ्यात छोट्या इंटरस्टेट महामार्गांपैकी एक आहे.

०२
मॅकॲलन (टेक्सास)

इवलेसे
**मॅकॲलन** अमेरिकेच्या टेक्सास राज्यातील शहर आहे. हिदाल्गो काउंटीमधील हे शहर राज्याच्या दक्षिण टोकाकडील मोठे शहर आहे. २०१० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १,२९,८७७ होती तर मॅकॲलन-एडिनबर्ग-मिशन महानगराची लोकसंख्या ७,७७४,७७३ होती.

मेक्सिकोच्या सीमेपासून जवळ असलेल्या या शहरात आयात-निर्यातीचा व्यवसाय मोठ्या प्रमाणात होतो.

वर्ग:टेक्सासमधील शहरे
वर्ग:हिदाल्गो काउंटी (टेक्सास)
हेगर्सटाउन (मेरीलँड)

**हेगर्सटाउन** अमेरिकेच्या मेरीलँड राज्यातील शहर आहे. वॉशिंग्टन काउंटीचे प्रशासकीय केन्द्र असलेल्या या शहराची लोकसंख्या २०१० च्या जनगणनेनुसार ३९,६६२ होती तर हेगर्सटाउन-मार्टिन्सबर्ग महानगराची लोकसंख्या २,६९,१४० होती.

इंटरस्टेट ७० आणि इंटरस्टेट ८१चा तिठा हेगर्सटाउनच्या हद्दीत आहे. सीएसएक्स, नॉरफोक सदर्न आणि विंचेस्टर अँड वेस्टर्न या रेल्वेकंपन्यांचे लोहमार्ग हेगर्सटाउनमधून जातात. येथील प्रादेशिक विमानतळावरून पिट्सबर्ग आणि बाल्टिमोर येथे तसेच ओरलँडो आणि सेंट पीटर्सबर्ग येथे मोसमी विमानसेवा उपलब्ध आहे.

वर्ग:मेरीलँडमधील शहरे
वर्ग:वॉशिंग्टन काउंटी (मेरीलँड)
लेसोथोचा तिसरा लेत्सी

**तिसरा लेत्सी** (१७ जुलै, १९६३:मोरिजा, लेसोथो - ) हा लेसोथोचा राजा आहे. हा १९९०पासून राजेपदावर आहे. १९९०मध्ये याचे वडील मोशूशू दुसरा पदभ्रष्ट झाल्यावर लेत्सी सत्तेवर आला. १९९५मध्ये मोशूशू पुन्हा एकदा राजा झाला परंतु १९९६मध्ये झालेल्या त्याच्या मृत्यूनंतर लेत्सी पुन्हा राजा झाला. याचे मूळ नाव डेव्हिड मोहाटो बेरेंग सीइसो आहे.

लेत्सी वैधानिक राजा असून त्याच्या हातात जास्त अधिकार नाहीत.

लेत्सी ०३
वर्ग:इ.स. १९६३ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लास क्रुसेस (न्यू मेक्सिको)

इवलेसे
**लास क्रुसेस** अमेरिकेच्या न्यू मेक्सिको राज्यातील मोठे शहर आहे. २०१० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ०७,६१८ तर महानगराची लोकसंख्या २,१३,६७६ असून त्यानुसार हे शहर न्यू मेक्सिकोतील दुसऱ्या क्रमांकाचे शहर आहे.

व्हाइट सँड्स प्रक्षेपण केन्द्र आणि व्हाइट सँड्स चाचणी केन्द्र येथून जवळ असून शहरातील उद्योगाचे मोठे पुरस्कर्ते आहेत.

वर्ग:न्यू मेक्सिकोमधील शहरे
वर्ग:दॉन्या आना काउंटी
व्हिन डीझेल

**मार्क सिंक्लेर** तथा **व्हिन डीझेल** (१८ जुलै १९६७; अलामीडा काउंटी, कॅलिफोर्निया, अमेरिका) हा अमेरिकन चित्रपट अभिनेता, निर्माता, दिग्दर्शक आणि पटकथालेखक आहे.

याने *फास्ट अँड फ्युरियस* या चित्रपटशृंखलेमध्ये *डॉम टोरेटो* आणि *द क्रॉनिकल्स ऑफ रिडिक* या चित्रपटशृंखलेत *रिचर्ड बी. रिडिक*च्या भूमिका केल्या आहेत.

डीझेलने याशिवाय *द पॅसिफायर* आणि *बॉयलर रूम* सारख्या चित्रपटांतही कामे केलेली आहेत.

वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेते
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म
पेनितास (टेक्सास)

**पेनितास** अमेरिकेच्या टेक्सास राज्यातील छोटे गाव आहे. २०१० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ४,४०३ होती. या गावाच्या ठिकाणी १५१० पासून वस्ती आहे.

ह गाव इंटरस्टेट २ या महामार्गाचे पश्चिमेकडील टोक आहे.

वर्ग:टेक्सासमधील शहरे
वर्ग:हिदाल्गो काउंटी (टेक्सास)
वर्ग:इ.स. १५१० मधील निर्मिती
आर्व्हाडा (कॉलोराडो)

**आर्व्हाडा** अमेरिकेच्या कॉलोराडो राज्यातील एक शहर आहे. डेन्व्हर महानगराचा भाग असलेल्या आर्व्हाडाची लोकसंख्या २०१३ च्या अंदाजानुसार १,११,७०७ होती.

हे शहर जेफरसन आणि ॲडम्स काउंट्यांमध्ये आहे.

इंटरस्टेट ७० आणि इंटरस्टेट ७६ या महामार्गांचा तिठा आर्व्हाडाच्या हद्दीमध्ये आहे.

वर्ग:कॉलोराडोमधील शहरे
वर्ग:डेन्व्हर
वर्ग:ॲडम्स काउंटी, कॉलोराडो
वर्ग:जेफरसन काउंटी, कॉलोराडो
बिल्याना प्लाव्हसिक

**बिल्याना प्लाव्हसिक** (७ जुलै, १९३०:तुझ्ला, युगोस्लाव्हिया - ) ही स्रप्स्काच्या प्रजासत्ताकची माजी राष्ट्राध्यक्ष आहे. बोस्नियाच्या युद्धादरम्यान युद्धगुन्हे केल्याबद्दल तिला युगोस्लाव्हियासाठीच्या आंतरराष्ट्रीय गुन्हेगारी न्यायालयाने २००३मध्ये तिला ११ वर्षांचा तुरुंगवास दिला. ऑक्टोबर २००९मध्ये तिची सुटका करण्यात आली.

वर्ग:स्रप्स्काच्या प्रजासत्ताकचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म
कट्टीपुडी

**कट्टीपुडी** भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील पूर्व गोदावरी जिल्ह्यात असलेले गाव आहे. हे गाव सरासरी समुद्रसपाटीपासून ४७ मी (१५४ फूट) उंचीवर आहे.

वर्ग:आंध्र प्रदेशातील गावे
वर्ग:पूर्व गोदावरी जिल्हा
राझोल

**राझोल** हे भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील पूर्व गोदावरी जिल्ह्यात असलेले छोटे शहर आहे. गोदावरी नदीने वेढलेल्या या गावात नारळ, ताड आणि माडांच्या बागा आहेत. येथे टॉलिवूडमधील लेडीझ टेलर, चांटी, कबड्डी कबड्डीसह अनेक चित्रपटांचे चित्रण झालेले आहे.

वर्ग:आंध्र प्रदेशातील गावे
वर्ग:पूर्व गोदावरी जिल्हा
किश्तवार

**किश्तवार** भारताच्या जम्मू आणि काश्मीर राज्यातील शहर आहे. किश्तवार जिल्ह्याचे प्रशासकीय केन्द्र असलेल्या या शहराची लोकसंख्या २०११ च्या जनगणनेनुसार १४,८६५ होती. हे शहर सरासरी समुद्रसपाटीपासून १,६३८ मी (५,३७४ फूट) उंचीवर आहे.

वर्ग:जम्मू आणि काश्मीरमधील शहरे
वर्ग:किश्तवार जिल्हा
हार्लिंजेन (टेक्सास)

**हार्लिंजेन** अमेरिकेच्या टेक्सास राज्यातील शहर आहे. २०१० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ६४,८४९ होती. हे शहर टेक्सासच्या दक्षिणेस असलेल्या कॅमेरॉन काउंटीमध्ये असून ब्राउन्सव्हिल महानगराचा एक भाग आहे.

येथे युनियन पॅसिफिकचा मोठा मालधक्का असून तेथून देशभरातील सामानाची आयात-निर्यात होते. हार्लिंजेन इंटरस्टेट २ या महामार्गाचे पूर्वेकडील टोक असून येथे हा महामार्ग आय-६९ईला मिळतो.

वर्ग:टेक्सासमधील शहरे
वर्ग:कॅमेरॉन काउंटी (टेक्सास)
मार्याम मिर्झाखानी

'''''' (इंग्रजी: Maryam Mirzakhani, फारसी:  مریم میرزاخانی‎‎‎; ३ मे १९७७ – १४ जुलै २०१७) इराणी - अमेरिकन गणितज्ञ आणि स्टॅनफर्ड विद्यापीठातील प्राध्यापिका होत्या.

१३ ऑगस्ट २०१४ रोजी, मिर्झाखानी फील्ड्स मेडल या गणितातील सर्वात प्रतिष्ठित पुरस्काराच्या मानकरी ठरल्या. त्या हा पुरस्कार मिळवणाऱ्या पहिली महिला आणि पहिली इराणियन व्यक्ती होत्या.

मिर्झाखानी यांचे १४ जुलै २०१७ रोजी ४० व्या वर्षी स्तनाच्या कर्करोगाने निधन झाले.

## संदर्भ 
वर्ग:इराणी गणितज्ञ
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
धरमपूर (हिमाचल प्रदेश)

**धरमपूर** भारताच्या हिमाचल प्रदेश राज्यातील गाव आहे. सोलान जिल्ह्यातील हे शहर शिमलापासून ६५ किमी अंतरावर असून कालका-शिमला रेल्वेमार्गावरील एक स्थानक आहे.

वर्ग:हिमाचल प्रदेशमधील शहरे
वर्ग:सोलान जिल्हा
नाकाओमे नदी

**नाकाओमे नदी** मध्य अमेरिकेतील होन्डुरास देशातील नदी आहे. ही नदी देशाच्या मध्य भागात उगम पावून प्रशांत महासागरास मिळते.

नाकाओमे शहर या नदीकाठी वसलेले आहे. या नदीवर ५४ मी उंचीची भिंत असलेला बांध आहे. हा बांध जून १९९३ ते ऑगस्ट १९९४ दरम्यान बांधला गेला होता.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:होन्डुरासमधील नद्या
मोझेल नदी

180px|इवलेसे|उजवे|मोझेल नदी
**मोझेल नदी** तथा **मोसेल नदी** फ्रांस, लक्झेंबर्ग आणि जर्मनीमधून वाहणारी नदी आहे. ही नदी फ्रांसमधील व्होस्गेस पर्वतरांगेत उगम पावते व ५४५ किमी वाहत ऱ्हाइन नदीस डाव्या काठाकडून मिळते.

या नदीकाठी वाइन बनविण्याचे अनेक उद्योग आहेत.

वर्ग:फ्रान्समधील नद्या
वर्ग:लक्झेंबर्गमधील नद्या
वर्ग:जर्मनीमधील नद्या
बकुळ पंडित

**बकुळ पंडित** (सासरचे नाव - अलकनंदा वाडेकर) या एक मराठी संगीत नाटकांत काम करणाऱ्या अभिनेत्री आहेत.

## गाजलेली गीते
* उगवला चंद्र पुनवेचा (राग मालकंस, नाटक - पाणिग्रहण)
* खरा तो प्रेमा 
* गोविंद गे माय
* पावा वनी वाजतो
* प्रीति सुरी दुधारी
* मम मनी कृष्ण सखा
* विकल मन आज
* का धरिला परदेस (कवयित्री - शांता शेळके; संगीत पं. जितेंद्र अभिषेकी; राग - मारु बिहाग; नाटक - हे बंध रेशमाचे)

## पुरस्कार
* बालगंधर्व संगीत रसिक मंडळातर्फे दिला गेलेला बालगंधर्व गुणगौरव पुरस्कार (१५-७-२०१७)

वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
जर्मेन जोन्स

**जर्मेन जुनियर जोन्स** (३ नोव्हेंबर, इ.स. १९८१:फ्रांकफुर्ट आम माइन, जर्मनी - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळणारा खेळाडू आहे. हा मेजर लीग सॉकरमध्ये एलए गॅलेक्सी या संघाकडून खेळतो.

वर्ग:अमेरिकेचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कोंडापल्ली

180px|इवलेसे|उजवे|कोंडापल्ली खेळणी
**कोंडापल्ली** हे भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील कृष्णा जिल्ह्यात असलेले छोटे शहर आहे. हे शहर विजयवाडापासून १६ किमी अंतरावर आहे. २०११ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ३३,३७३ होती.

कोंडापल्लीमध्ये विशिष्ट प्रकारची खेळणी तयार केली जातात. कोंडापल्ली खेळणी नावाने प्रसिद्ध असलेली ही खेळणी मऊ लाकडातून तयार होतात व त्यावर वनस्पतीजन्य रंग तसेच इनॅमलजन्य रंग लावले जातात.

वर्ग:आंध्र प्रदेशातील गावे
वर्ग:कृष्णा जिल्हा
टँपा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

**टॅंपा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ**  अमेरिकेच्या फ्लोरिडा राज्यातील टॅंपा शहराचे विमानतळ आहे.

या विमानतळावर सिल्व्हर एरवेझचे मुख्य ठाणे आणि साउथवेस्ट एरलाइन्सचा मोठा तळ आहे. येथून अमेरिकेतील प्रमुख शहरांना तसेच कॅरिबियन, मध्य अमेरिका आणि युरोपमधील शहरांना विमानसेवा उपलब्ध आहे. येथून साउथवेस्ट एरलाइन्स, अमेरिकन एरलाइन्स आणि डेल्टा एरलाइन्स मोठ्या प्रमाणात प्रवाशांची ने-आण करतात. टॅंपा विमानतळावरून फेडेक्स एक्सप्रेस आणि प्राइम एर मालवाहतूक करतात. याला आधी ड्रू फील्ड म्युनिसिपल विमानतळ असे नाव होते.

वर्ग:अमेरिकेतील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
विमानतळ
क्रिकेट कॅनडा

नोव्हेंबर २००७ पर्यंत **कॅनेडियन क्रिकेट असोसिएशन** (**सीसीए**) म्हणून ओळखली जाणारी **क्रिकेट कॅनडा** ही कॅनडामधील क्रिकेटची प्रशासकीय संस्था आहे.

## संदर्भ
वर्ग:देशानुसार क्रिकेट
वर्ग: क्रिकेट संघटना
लिंडा हॅमिल्टन

**लिंडा कॅरोल हॅमिल्टन** (२६ सप्टेंबर, १९५६:सॅलिसबरी, मेरीलँड, अमेरिका - ) ही अमेरिकन दूरचित्रवाणी आणि चित्रपट अभिनेत्री आहे. हिने टर्मिनेटर चित्रपट शृंखलेमध्ये *सॅराह कॉनर*ची भूमिका केली होती.

वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सगरमाथा राष्ट्रीय उद्यान

**सगरमाथा राष्ट्रीय उद्यान** (नेपाळी:*सगरमाथा राष्ट्रीय निकुंज*) हा नेपाळमधील संरक्षित भाग आहे. हे उद्यान नेपाळमधील पहिले राष्ट्रीय उद्यान आहे. माउंट एव्हरेस्टच्या आसपासचा प्रदेश व्यापणारा हा भाग १,१४८ किमी२ क्षेत्रफळाचा असून उत्तरेस तिबेटच्या सीमेपासून दक्षिणेस दूध कोसी नदी पर्यंत पसरलेला आहे. याच्या पूर्वेस मकालु बारून राष्ट्रीय उद्यान आहे. या भागाला जुलै १९, १९७६ रोजी संरक्षित क्षेत्र म्हणून जाहीर केले गेले.

## चित्र दालन

File:Everest nepal (1).jpg
File:Everest nepal (2).jpg
File:Mountain View from Ridge Above Dingboche, Sagarmatha National Park, Nepal.jpg
File:Nepal Entrance to Sagarmatha national park.jpg
File:Sagarmatha National Park (10).jpg
File:Sagarmatha National Park (5).jpg
File:Sagarmatha National Park Yaks and Pumori.jpg
File:Monal National bird of Nepal.jpg
File:Tibetan Snowcock.jpg
File:White winged gros beak near Phortse Tanga at Sagarmatha National Park area..jpg
File:Wildlife Sangarmatha National Park.jpg
File:Tetraogallus tibetanus.jpg
File:Sagarmatha National Park entry.JPG
File:Sagarmatha National Park (2).jpg

## बाह्य दुवे
* Information of *Department of National Parks and Wildlife Conservation, Nepal* 
* Official UNESCO website entry
* The World at Night: *Everest and Mysterious Star* 

वर्ग:नेपाळ
वर्ग:नेपाळमधील जागतिक वारसा स्थाने
वर्ग:राष्ट्रीय उद्याने
टीनेक (न्यू जर्सी)

**टीनेक** हे अमेरिकेच्या न्यू जर्सी राज्यातील शहर आहे. बर्गन काउंटीतील हे शहर न्यू यॉर्क महानगराचा भाग समजले जाते. २०१० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ३९,७७६ होती.

इंटरस्टेट ८० आणि इंटरस्टेट ९५ या महामार्गांचा तिठा टीनेकच्या हद्दीत आहे. इंटरस्टेट ८० चे पूर्वेकडील टोकही येथेच आहे.

वर्ग:न्यू जर्सीमधील शहरे
वर्ग:बर्गन काउंटी (न्यू जर्सी)
युनिव्हर्सिटी ऑफ बॉन

thumb|300 px|बॉन विद्यापीठाची मुख्य इमारत
**बॉन विद्यापीठ** जर्मनीतील बॉन शहरातील विद्यापीठ आहे. येथे स्नातक, अनुस्नातक आणि विद्यावाचस्पती अभ्यासक्रम उपलब्ध असून ५४४ प्राध्यापक अंदाजे ३५,००० विद्यार्थ्यांना शिक्षण देतात.बॉन विद्यापीठाच्या ग्रंथालयात ५०,००,००० पेक्षा अधिक पुस्तके आहेत.

या विद्यापीठातील शिक्षक व विद्यार्थ्यांत मिळून सात नोबेल पारितोषिके, तीन फील्ड्स मेडल विजेते, बारा गॉटफ्रीड विल्हेल्म लाइब्नित्स पुरस्कार विजेते समाविष्ट आहेत. फ्रीडरिक नित्ची, पोप बेनेडिक्ट सोळावा, सॅक्स-कोबर्ग-गोथाचा आल्बर्ट|राजकुमार आल्बर्ट, कार्ल मार्क्स, कॉनराड आडेनोउअर, हाइनरिक एडुआर्ड हाइन, फ्रीडरिक तिसरा, जर्मनी|फ्रीडरिक तिसरा, जोझेफ शुंपेटर यांनी या विद्यापीठात शिक्षण घेतले.

या विद्यापीठाची स्थापना १८ ऑक्टोबर, इ.स. १८१८ रोजी प्रशियाचा राजा फ्रीडरीश विल्हेम तिसरा|फ्रीडरीश विल्हेम तिसऱ्याने केली.

वर्ग:जर्मनीमधील विद्यापीठे
विद्यापीठ
वर्ग:इ.स. १८१८ मधील निर्मिती
दूध कोसी नदी

**दूध कोसी नदी** नेपाळमधील नदी आहे. एव्हरेस्ट शिखर व परिसराचा दक्षिणेकडील पाण्याचा प्रवाह या नदीतून जातो.

कोसीची उपनदी असलेली ही नदी गोक्यो सरोवराजवळ उगम पावते व नामचे बझार, लुकला या शहरांजवळून वाहत सगरमाथा राष्ट्रीय उद्यानाच्या दक्षिणेकडून कोसी नदीस मिळते.

वर्ग:नेपाळमधील नद्या
दे मॉईन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

**दे मॉइन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ**  अमेरिकेच्या आयोवा राज्यातील देमॉइन शहराचा विमानतळ आहे.

येथून अमेरिकेतील निवडक शहरांना विमानसेवा उपलब्ध आहे. येथून युनायटेड एरलाइन्स, अमेरिकन एरलाइन्स आणि डेल्टा एरलाइन्स मोठ्या प्रमाणात प्रवाशांची ने-आण करतात. या विमानतळाच्या नावात *आंतरराष्ट्रीय* असले तरी येथून अमेरिका सोडून कोणत्याही देशास विमानसेवा उपलब्ध नाही.

## विमानकंपन्या आणि गंतव्यस्थाने 
### प्रवासी 
### मालवाहतूक 
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:अमेरिकेतील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
वर्ग:दे मॉईन (आयोवा)
महामाया

**माया**, **मायादेवी** किंवा **महामाया** या शाक्य वंशाच्या महाराणी होत्या. त्या राजा शुद्धोधन यांच्या पत्नी व सिद्धार्थ गौतम बुद्ध यांची आई होत्या.

## हे ही पहा
* गौतम बुद्धांचे कुटुंब
* बौद्ध धर्माचा इतिहास
* मायादेवी विहार

## संदर्भ
वर्ग:गौतम बुद्धांचे कुटुंब
वर्ग:बौद्ध धर्म
इंटरस्टेट ८०

**इंटरस्टेट ८०** तथा **आय-८०** हा अमेरिकेतील महामार्ग आहे. देशाच्या साधारण मध्यभागातून भागात पूर्व-पश्चिम धावणारा हा रस्ता कॅलिफोर्निया राज्यातील सान फ्रांसिस्को शहराला न्यू जर्सी राज्यातील टीनेक शहराला जोडतो. याचे पूर्वेचे टोक न्यू यॉर्क शहरापासून ४ मैल अंतरावर आहे. संपूर्ण देश पार करणारा हा महामार्ग अमेरिकेतील दुसऱ्या क्रमांकाचा सगळ्यात लांब इंटरस्टेट महामार्ग (आय-९० नंतर) आहे.

हा महामार्ग २,८९९.५४ मैल (४,६६६.३६ किमी) लांबीचा असून तो कॅलिफोर्निया, नेव्हाडा, युटा, वायोमिंग, नेब्रास्का, आयोवा, इलिनॉय, इंडियाना, ओहायो, पेनसिल्व्हेनिया आणि न्यू जर्सी राज्यांतून जातो.

८०
कष्टकरी स्त्रियांचे साहित्य संमेलन

**कष्टकरी स्त्रियांचे पहिले साहित्य संमेलन** कोल्हापूर जिल्ह्यातील चंदगड येथे २९ सप्टेंबर २०१३ रोजी झाले. प्रतिमा जोशी अध्यक्षस्थानी होत्या. 

## हे सुद्धा पहा 
* मराठी साहित्य संमेलने

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
राहुल

**राहुल** हा सिद्धार्थ (गौतम बुद्ध) व यशोधरा यांचा एकमेव पुत्र होय. त्याचा उल्लेख सुरुवातीपासुन अनेक बौद्ध ग्रंथांमध्ये आहे. त्याच्या संदर्भातील लेखन गौतम बुद्धाचे जीवन आणि त्याच्या इतर कुटुंबियांच्या जीवनाविषयी माहिती देते. 
पाली परंपरांनुसार, राहुल हा गौतम बुद्धाच्या सन्यास घेण्याच्या दिवशी जन्माला आला होता. बालवयातच बुद्धांनी त्यांना आपल्या संघात सहभागी करून घेतले व पुढे ते एक स्थवीर भिक्खू बनले. 

वर्ग:अरहंत
वर्ग:गौतम बुद्धांचे शिष्य
वर्ग:बौद्ध भिक्खू
वर्ग:गौतम बुद्धांचे कुटुंब
वर्ग:भारतीय बौद्ध
वर्ग:भारतीय तत्त्वज्ञ
क्रिकेट स्कॉटलंड

**क्रिकेट स्कॉटलंड**, पूर्वी **स्कॉटिश क्रिकेट युनियन** म्हणून ओळखली जात होती, ही स्कॉटलंडमधील क्रिकेट खेळाची प्रशासकीय संस्था आहे. ही संस्था राष्ट्रीय क्रिकेट अकादमी, एडिनबर्ग येथे आहे.

## संदर्भ
वर्ग:देशानुसार क्रिकेट
वर्ग: क्रिकेट संघटना
संघटना
गिन्नी माही

**गिन्नी माही** ( गुरकंवल भारती) ह्या जालंधर, पंजाब मधील पंजाबी लोकगीत, रॅप आणि हिप-हॉप गायिका आहे. गिन्नी माहीचे मूळ नाम गुरकंवल भारती आहे. डॉ. आंबेडकरांना समर्पित *बाबा साहिब दी फॅन* आणि *डेंजर चमार* हे गीत सोशल मीडियावर व्हायरल झाल्यामुळे त्या अधिक प्रसिद्ध झाल्या. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांना आपला आदर्श मानणाऱ्या माही म्हणतात की, “मी आपल्या गीताच्या माध्यमातून आपल्या दलित समाजाला जागे करण्याचे काम करते.”

## सुरुवातीचे जीवन 
गिन्नी माही यांचा जन्म राकेश चंद्र माही आणि परमजीत कौर या दांपत्याच्या घरी आबाडपुरा, जालंधर, पंजाब येथे झाला. माही हंसराज महिला महाविद्यालयात शिकलेल्या आहेत.

## डिस्कोग्राफी
### Albums
**Guraan di Diwani* (2015), her first solo album
**Gurupurab hai Kanshi Wale Da* (2016), her second album

### Singles
**Danger Chamar*
**Haq*
**Fan Baba Sahib Di*, one line of which says *Main thi Babasaheb di, jine likheya si samvidhaan* (*I am the daughter of Babasaheb, who wrote the Constitution*)
**Ki Hoya Je Main Dhee Hain*

## संदर्भ
## बाह्य दुवे 
* दलित रॅप, बीबीसी न्यूझ
* गीतांच्या माध्यमातून गिन्नी माही जगभर प्रसिद्ध झाली
* http://www.amarujala.com/photo-gallery/chandigarh/ginni-mahi-dalit-yuvti-famous-girl-singer-jalandhar-girl-mahi-punjab-chandigarh
* http://m.dw.com/hi/%E0%A4%9A%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%AA%E0%A5%89%E0%A4%AA-%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80-%E0%A4%97%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%80-%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%80-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%AE%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B2-%E0%A4%B9%E0%A5%88-%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%9B-%E0%A4%94%E0%A4%B0/a-35958737 
* चमार पॉप - दलितांचा नवा आवाज (हिंदी) 

वर्ग:दलित कलाकार
वर्ग:पंजाबी गायक
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:दलित महिला
वर्ग:इ.स. १९९९ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय गायिका
शुद्धोधन

thumb|राजा शुद्धोधन त्यांच्या दरबारात
**राजा शुद्धोधन** (पाली: सुद्धोदन) हे इ.स.पू. ६व्या शतकातील शाक्य वंशाचे भारतीय राजे होते. हे राजे गौतम बुद्धांचे वडील होते. पाली प्राकृत भाषेत शुद्धोधन म्हणजे शुद्ध तांदळासारखा, सुद्द म्हणजे शुद्ध आणि ओदन म्हणजे तांदूळ.

## बाह्य दुवे
*Immediate family of Shuddhodana 
*Why was the Sakyan Republic Destroyed? by S. N. Goenka (The following is a translation and adaptation of a Nepali article by S. N. Goenka published by the Vipassana Research Institute in December 2003.)

वर्ग:बौद्ध धर्म
वर्ग:गौतम बुद्धांचे कुटुंब
काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)

**डर्बी मधील काउंटी मैदान** हे इंग्लंडच्या डर्बी शहरातील क्रिकेटचे मैदान. हे मैदान डर्बीशायर काउंटी क्रिकेट क्लबचे घरचे मैदान आहे.

वर्ग:इंग्लंडमधील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:डर्बी
भेद

वेदांत शास्त्रात जीव-शिव यातील भेदाचे वर्णन केले आहे,
भेदाचे एकूण ५ प्रकार विचारसागर ग्रंथात सांगितले आहेत.
भेदाची व्याख्या : जीव आणि ईश्वरात भेद आहे, असे समजणे हीच भेद-भ्रांती होय.

# जीव - ईश्वराचा भेद.

# जीव - जीवाचा भेद.
# जीव - जडाचा भेद.
# जड - ईश्वरचा भेद.
# जड - जडाचा भेद.
असे एकूण पांच भेद आहेत.
अंतरंग साधन

वेदांत शास्त्रात दोन साधने सांगितलेले आढळते विचार सागर ग्रंथात त्याचा उल्लेख आहे.
## साधनांचे **ठळक**प्रकार 
1 अंतरंग साधन
२ **बहिरंग साधन**

ज्ञानाचे जे "साक्षात" साधन असते, ज्ञानास जे जवळचे साधन असते, किंवा ज्या साधनाचा श्रवणात किंवा ब्राम्हात्मैक्य ज्ञानोत्त्पत्तीत प्रत्यक्ष उपयोग होते,त्यास '**अंतरंग**' **साधन** असे म्हणतात
बहिरंग साधन

ज्ञानाचे जे परंपरेने साधन असते, जे ज्ञानास दूरचे साधन असते, किंवा ज्याचा श्रवणात अगर ब्रम्हात्मैक्यज्ञानोत्पात्तीत साक्षात उपयोग नसून चित्तशुद्धी व चित्तैकाग्र एव्हढेच ज्याचे फळ असते त्यास '**बहिरंग साधन**' असे म्हणतात.
संदर्भ : विचार सागर तरंग पहिला

अंतरंग साधन
चॅनाहोन (इलिनॉय)

**चॅनाहोन** अमेरिकेच्या इलिनॉय राज्यातील छोटे शहर आहे. ग्रंडी आणि विल काउंट्यांमध्ये वसलेल्या या गावाची लोकसंख्या २०१० च्या जनगणनेनुसार १२,५६० होती. स्थानिक पोटॉटोमी भाषेत चॅनाहोनचा अर्थ *पाण्यांचा संगम* होतो.

इंटरस्टेट ८० आणि इंटरस्टेट ५५ या महामार्गांचा तिठा चॅनाहोनच्या हद्दीत आहे.

वर्ग:इलिनॉयमधील शहरे
वर्ग:ग्रंडी काउंटी (इलिनॉय)
वर्ग:विल काउंटी (इलिनॉय)
भारतीय राष्ट्रपती निवडणूक, २०१७

भारतीय राष्ट्रपती निवडणूक २०१७ सोमवारी १७ जुलै २०१७ रोजी भारतामध्ये राष्ट्रपती करिता झाले. २० जुलै २०१७ रोजी याचे परिणाम येतील. हे निवडणूक आगामी राष्ट्रपती प्रणब मुकरजी ययांच्या जागी होणार. २५ जुलै याचे शपथ घेतली जाईल.

वर्ग:भारतीय राष्ट्रपती निवडणुका
गॅरी (इंडियाना)

**गॅरी** अमेरिकेच्या इंडियाना राज्यातील शहर आहे. मिशिगन सरोवराच्या काठावर वसलेल्या या शहराची लोकसंख्या २०१० च्या जनगणनेनुसार ८०,२९४ होती. १९६०मधील वस्तीपेक्षा ही संख्या अर्ध्यापेक्षा कमी होती.

गॅरी शहराची स्थापना १९०६मध्ये युनायटेड स्टेट्स स्टील कॉर्पोरेशन या पोलादकंपनीने केली. शहराला कंपनीच्या स्थापक एल्बर्ट हेन्री गॅरीचे नाव देण्यात आले होते.

मायकेल जॅक्सनचा समावेश असलेल्या जॅक्सन ५ या संगीतसमूहाचे गॅरी हे मूळ गाव आहे. याशिवाय फ्रँक बोर्मन, जोसेफ स्टिग्लिट्झ, पॉल सॅम्युअलसन हे सुद्धा गॅरीमध्ये वाढले.

इंटरस्टेट ८० आणि इंटरस्टेट ६५ या महामार्गांचा तिठा गॅरीमध्ये आहे.

वर्ग:इंडियानामधील शहरे
वर्ग:इ.स. १९०६ मधील निर्मिती
वर्ग:लेक काउंटी (इंडियाना)
अधिकारी

**अधिकारी** (Officer) हे एक अशी व्यक्ती असते जिच्यात पदानुक्रमित संस्थेत अधिकार असतो. ऑफीसर हा शब्द officiarius या लॅटिन शब्दापासून निघाला आहे, ज्याचा अर्थ "अधिकृत" असा आहे.

वर्ग:कायदेशीर व्यवसाय
रॉबर्ट डी नीरो

**रॉबर्ट अँथनी डी नीरो** (/dəˈnɪroʊ/; १७ ऑगस्ट, १९४३ - ) हे अमेरिकी अभिनेते, निर्माते आणि दिग्दर्शक आहेत. ते इटली आणि अमेरिका दोन्ही देशांचे नागरिक आहेत. १९७४ च्या द गॉडफादर भाग २ चित्रपटातील लहान *व्हिटो कोर्लियोन*च्या भूमिकेसाठी त्यांना सर्वोत्तम सहाय अभिनेत्यासाठीचा ॲकॅडेमी पुरस्कार मिळाला. दिग्दर्शक मार्टिन स्कोर्सेसेसोबत त्यांच्या सहयोगातून १९८० च्या रेजिंग बुल चित्रपटातील *जॅकला मोटा*च्या भूमिकेसाठी त्यांना सर्वोत्तम अभिनेत्याचा ॲकॅडमी पुरस्कार मिळाला. २००३ मध्ये त्यांनी एएफआय जीवनगौरव पुरस्कार, २०१० मध्ये गोल्डन ग्लोब सेसील बी. डिमेली पुरस्कार आणि  २०१६ मध्ये राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामाकडून त्यांनी प्रेसिडेन्शियल मेडल ऑफ फ्रीडम स्वीकारले

वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेते
वर्ग:इ.स. १९४३ मधील जन्म
वर्ग:ऑस्कर पुरस्कार विजेते अभिनेते
वर्ग:ऑस्कर पुरस्कार विजेते सहाय्यक अभिनेते