open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
देवल सर्कस

**देवल सर्कस** विसाव्या शतकातील एक प्रसिद्ध आणि लोकप्रिय सर्कस होती. या सर्कसची स्थापना *सर्कस सम्राट* व्यंकटराव दत्तात्रय देवल यांनी १८९५ साली विजयादशमीच्या मुहूर्तावर तत्कालीन मिरज संस्थानातील म्हैसाळ येथे केली. त्या काळी करमणुकीची फारशी साधने समाजात उपलब्ध नव्हती. सर्कस कलाकार समाजात मोठी प्रसिद्धी मिळवत असत. १९०१मध्ये या सर्कसने जावा, सुमात्रा, सिंगापूर (आजचा इंडोनेशिया, मलेशिया आणि सिंगापूर या देशांचा भाग) या प्रदेशाचा यशस्वी दौरा केला

वर्ग:सर्कशी
बूढानीलकंठ

**बूढानीलकंठ** हे नेपाळची राजधानी काठमांडू पासून सुमारे ९ किमी असलेले एक गाव आहे. येथे असणाऱ्या बूढानीलकंठ मंदिरात शेषशायी विष्णूची एक तरंगती दगडी मूर्ती आहे. ती मूर्ती १४ फूट पाण्यात तरंगत आहे.

हे मंदिर सम्राट विष्णूगुप्त याने ७व्या शतकात बांधल्याचे सांगितले जाते. तेंव्हापासून सुमारे १३०० वर्षे झाली ही मूर्ती तरंगत आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:नेपाळमधील शहरे
गाऊडदरा

**गाऊडदरा** हे पुणे जिल्ह्यातल्या हवेली तालुक्यातील गाव आहे.
## भोगोलिक स्थान आणि लोकसंख्या 
गाऊडदरा हे पुणे जिल्ह्यातल्या हवेली तालुक्यातील ५६५ हेक्टर क्षेत्राचे गाव असून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात २२७ कुटुंबे व एकूण १०९८ लोकसंख्या आहे. ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर Pune २० किलोमीटर अंतरावर आहे.  यामध्ये ५६० पुरुष आणि ५३८ स्त्रिया आहेत. यामध्ये अनुसूचित जातीचे लोक ११३ असून अनुसूचित जमातीचे ० लोक आहेत.ह्या गावाचा जनगणना स्थल निर्देशांक ५५६२८४   आहे.

## साक्षरता 
* एकूण  साक्षर  लोकसंख्या: ७६८ (६९.९५%)
* साक्षर पुरुष लोकसंख्या: ४४२ (७८.९३%)
* साक्षर स्त्री लोकसंख्या: ३२६ (६०.५९%)
## आरोग्य 
गावात एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र)  उपलब्ध आहे.
गावात अंगणवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आहे.
गावात इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आहे.
गावात आशा स्वयंसेविका उपलब्ध आहे.
.सर्वात जवळील क्रीडांगण १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात सार्वजनिक ग्रंथालय उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील सार्वजनिक ग्रंथालय १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील सार्वजनिक वाचनालय १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात वृत्तपत्र पुरवठा आहे.
गावात विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आहे.
सर्वात जवळील जन्म व मृत्यु नोंदणी केंद्र ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.

## वीज 
१६ तासांचा वीजपुरवठा सर्व प्रकारच्या  वापरासाठी उपलब्ध आहे.

## जमिनीचा वापर 
गाऊडदरा ह्या गावात जमिनीचा वापर खालीलप्रमाणे होतो (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
* बिगरशेती वापरात असलेली जमीन: ५४.६४
* कुरणे व इतर चराऊ जमीन: ०
* लागवडीयोग्य पडीक जमीन: १५१.१
* पिकांखालची जमीन: ३५९.२६
* एकूण कोरडवाहू जमीन: २७.८४
* एकूण बागायती जमीन: ३३१.४२

## उत्पादन 
गाऊडदरा या गावी पुढील वस्तूंचे उत्पादन होते : भात

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पुणे
वर्ग:हवेली तालुक्यातील गावे
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
युनिव्हर्सिटी ऑफ पेनसिल्व्हेनिया

इवलेसे
इवलेसे
**युनिव्हर्सिटी ऑफ पेनसिल्व्हेनिया** तथा **युपेन** हे अमेरिकेच्या फिलाडेल्फिया शहरातील विद्यापीठ आहे. पेनसिल्व्हेनिया राज्यातील हे विद्यापीठ अमेरिकेला स्वातंत्र्य मिळण्यापूर्वी स्थापन झालेल्या नऊ विद्यापीठांपैकी एक आहे.

बेंजामिन फ्रॅंकलिन या विद्यापीठाच्या स्थापकांपैकी एक होता. या विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांपैकी दोन अमेरिकन राष्ट्राध्यक्षांसह १४ राष्ट्रप्रमुख, तीन अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश, अमेरिकेचे ३३ सेनेटर, १५८ प्रतिनिधी, ४२ गव्हर्नर तसेच २५ अब्जाधीश होते. याशिवाय अमेरिकेच्या स्वातंत्र्याच्या जाहीरनाम्यावर सही करणाऱ्यांपैकी आठ व्यक्ती युनिव्हर्सिटी ऑफ पेनसिल्व्हेनियाचे विद्यार्थी होते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:फिलाडेल्फिया
वर्ग:अमेरिकेमधील विद्यापीठे
शिसम

**शिसम** तथा **काळा रूख** एक मोठा वृक्ष आहे. या झाडाची पाने आमटीच्या झाडाच्या पानांसारखीच दिसतात. शिसम हे फारच मजबूत, किमती लाकूड आहे. खोडाचा आतील भाग काळ्या रंगाचा असतो. मोठ्या लाकडापासून घरासाठी पाट्या, मुंड्या (खांब) टेबल, खुर्च्या, दरवाजे, खिडक्या, पलंग, बैलगाडी, बंडीचे 'भोवरे' (चाक) व इतर सर्व शेतीचे अवजार बनवतात. लहान काड्या जाळण्यासाठी वापरतात. पण हे झाड तोडले तर खूप दंड भरावा लागतो.

## उपयोग
*शिसम या वृक्षाचे साल वाळवून, त्याचा भुरका करून, कुठे खांडूक झाला, बेंड किंवा फोड झाला, जखम झाली, मार बसला तर त्यात कथ्थ्यासारखे भरतात. 
*पोटदुखी असेल किंवा 'रक्तशुला' किंवा 'विटाळशुला' असेल (मासिक पाळीच्या वेळी पोटात दुखणे) तर शिसमची साल बारीक कांडून. कांडीत किंवा मोहाच्या 'डारूत' (दारूत) मिसळून पाच-सहा मात्रा प्यायला देतात.

* शिसम वृक्षाच्या पाल्याचा रस कर्करोग (क्ॅन्सर) वर अत्यंत उपयोगी असल्याचे सांगतात. आपले औषध सुरू ठेवून, याचे पाल्याचा रस १०-१५ दिवस घ्यावा. नंतर काही दिवस नुस्ता पाला चावावा. याने कर्करोगाचे रुग्णांत आश्चर्यकारक बदल दिसून येईल असा दावा केल्या जातो. 

वर्ग:वृक्ष
एनसायक्लोपीडिया जीआयएस

Wiki.GIS.com भौगोलिक माहिती प्रणाली (जीआयएस) वर समर्पित एक ज्ञानकोश आहे.
जीआयएस व्यावसायिक, विद्यार्थ्यांना आणि जीआयएसमध्ये रस असलेल्या व्यक्तीच्या फायद्यासाठी या भांडारामध्ये जीआयएस समुदायाचे योगदान समाविष्ट आहे. विकी मध्ये जीआयएस संकल्पना, नवीन तंत्रज्ञान, उत्पादने, लोक आणि संघटनांवर माहितीपूर्ण लेख समाविष्ट आहेत.
जीआयएसचे काही ज्ञान असलेले कोणीही हे खाते तयार करण्यासाठी स्वागत आहे आणि नवीन पृष्ठे तयार करून किंवा विद्यमान पृष्ठांचे विस्तार करून ती माहिती सामायिक करणे सुरू करते.

## संदर्भ 
वर्ग:कोश साहित्य
वर्ग:विस्तार विनंती
इम्पाला

**इम्पाला** (/ ɪmpɑːlə, -pælə /; *एपेसेरॉस मेलमपस*) ही मध्य-आकाराची कुरंग हरीण आहे जी पूर्व आणि दक्षिण आफ्रिकेतील आढळते. 

जीपस एफेसीरायोसचे एकमेव सदस्य, हे प्रथम १८१२मध्ये जर्मन प्राणीशास्त्रज्ञ हाइनरिक लिश्टेनस्टाइन यांनी युरोपियन श्रोत्यांना सांगितले होते. दोन उपप्रजाती ओळखल्या जातात-सामान्य प्रथा, आणि मोठ्या आणि गडद काळ्या बाजूनी असलेल्या इपाला. खांब खांद्यावर 70-92 सेंटीमीटर (28-36 इंच) पर्यंत पोहोचतो आणि 40-76 किलो (88-168 पाउंड) वजन करतो. यात एक चमकदार, लालसर तपकिरी कोट आहे. पुरूषांच्या सडपातळ, वीणा-आकाराच्या शिंगे 45- 9 2 सेंटीमीटर (18 ते 36 इंच) लांब असतात.

वर्ग:हरीण
जी.आर. गोपीनाथ

**गोरुर रामास्वामी लियंगार गोपीनाथ** एक भारतीय उद्योजक आहेत, एर डेक्कनचे संस्थापक, सेवानिवृत्त भारतीय लष्कराचे कॅप्टन, लेखक आणि एक राजकारणी आहे.

## जन्म आणि पार्श्वभूमी
गोपीनाथ यांचा जन्म १३ नोव्हेंबर १९५१ रोजी गोरूर (कर्नाटकातील हसन जिल्ह्यातील एक दुर्गम गाव) मध्ये झाला. त्यांना ८ भावंडे होती त्यातील ते दुसरे होते. गोपीनाथांचे वडील एका शाळेत शिक्षक होते. शाळेच्या प्रणालीवर त्यांचा विश्वास नव्हता म्हणून त्यांनी गोपीनाथ यांना घरीच शिकवले. त्यानंतर गोपीनाथ हे कन्नड माध्यमिक शाळेत दाखल झाले. १९६२ मध्ये यांनी प्रवेश परीक्षा उत्तीर्ण केली व सैनिक स्कूल, बिजापूर येथे प्रवेश घेतला. सैनिकी शाळेने गोपीनाथ यांना उत्तीर्ण व्हावे म्हणून मदत केली. ३ वर्षाचा कठोर प्रशिक्षणानंतर गोपीनाथ यांनी एनडीए मधून शिक्षण घेतले. त्यानंतर ते आयएमएम मधून शिक्षण घेतले.

## कारकीर्द
शाळेनंतर त्यांनी भारतीय सैन्यामध्ये कॅप्टन रॅंक मिळवला. १९७१ मध्ये झालेल्या बांगलादेश युद्धामध्ये ते कॅप्टन होते. त्यानंतर त्यांनी २८ व्या वर्षी लष्करातून लवकरच निवृत्ती स्वीकारली. लष्करातून निवृत्ती नंतर त्यांनी पर्यावरणीय दृष्ट्या शाश्वत शेतीची स्थापना केली. १९९६ मध्ये त्यांच्या अभिनव पद्धतीमुळे त्यांना रोलएक्स लॉरेटचा पुरस्कार दिला. पुढे त्यांनी मालनाब मोटारबाईक (एन्फिल्ड बुलेट डीलरशिप) सुरू केली आणि हसनमध्ये एक उडपी हॉटेलही उघडले.

१९९७ साली त्यांनी डेक्कन एव्हिएशन ही सहकारी संस्था बनली. २००३ मध्ये गोपीनाथ यांनी एर डेक्कनची स्थापना केली. एर डेक्कनचे २००७ मध्ये किंगफिशर एरलाइन्सचे विलीनीकरण झाले.
 
२००९ मध्ये त्यांनी फ्रेट फ्लाइट व्यवसायासाठी डेक्कन ३६०ची स्थापना केली. २००९ मध्ये गोपीनाथ लोकसभा निवडणुकीत अपक्ष उमेदवार म्हणून लढले मात्र अपयशी झाले. २०१४ मध्ये, आम आदमी पक्षाच्या तिकिटावर त्यांनी अयशस्वीपणे लोकसभा निवडणूक लढविली.

## पुरस्कार आणि सन्मान
* १९९६ - एंटरप्राइजसाठी रोलेक्स पुरस्कार
* २००५ - राजोत्सव पुरस्कार (कर्नाटक)
* २००७ - शेव्हिएरि डेला लीजीयन डी'ऑनरुर (फ्रान्स)
* पद्मशक्तीचा दिवाण पुरस्कार (केजी फाऊंडेशन)
* सर एम विश्वेश्वरय्या मेमोरियल पुरस्कार (फेडरेशन ऑफ कर्नाटक चेंबर ऑफ कॉमर्स ॲण्ड इंडस्ट्री)

## संदर्भ
वर्ग:भारतीय उद्योगपती
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९५१ मधील जन्म
वर्ग:आम आदमी पार्टीचे नेते
वर्ग:कन्नड व्यक्ती
वर्ग:भारतीय लेखक 
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
प्रमाणवाद

**प्रमाणवाद** हा एक तत्त्वज्ञान विषयक संप्रदाय आहे, ज्याचे प्रणेता बौद्ध तत्त्वज्ञ दिग्नाग मानले जातात. याला 'हेतुवाद' सुद्धा म्हणले जाते.

वर्ग:बौद्ध धर्म
वर्ग:भारतीय तत्त्वज्ञान
वर्ग:बौद्ध तत्त्वज्ञान
जानकीबाई भोसले

**जानकीबाई भोसले** या प्रतापराव गुजर यांच्या  कन्या व छत्रपती राजाराम महाराज यांच्या पहिल्या पत्नी होत्या.

जानकीबाई यांचा जन्म 1674 मध्ये सरनोबत प्रतापराव गुजर यांच्या पोटी झाला. 1680 मध्ये तिचा विवाह छत्रपती राजाराम महाराज यांच्याशी झाला. हा विवाह छत्रपती शिवाजी महाराज आणि त्यांची पत्नी महाराणी सोयराबाई यांनी लावला होता. 1689 मध्ये संभाजी महाराजांच्या वीरगतीनंतर मुघलांनी रायगडाला वेढा घातला. त्यावेळी त्यांचे पती राजाराम यांचा मंचकरोहण  झाला होता. राजाराम महाराजांनी मंत्री आणि पत्नीसह रायगड सोडला- ताराबाई, राजसबाई, अंबिकाबाई उर्फ अहिल्याबाई, या राण्या त्यांच्यासोबत होत्या. जानकीबाईंना रायगडावर सोडण्यात आले. पुढे जेव्हा मुघलांनी रायगड काबीज केला तेव्हा त्यांनी महाराणी येसूबाई, राजमाता महाराणी सकवारबाई, युवराज शाहूराजे, जानकीबाई आणि संभाजी महाराजांचे एक पुत्र मदनसिंग यांना ताब्यात घेतले. जानकीबाई महाराणी येसूबाईसाहेबांसोबत 30 वर्षे मुघल कैदेत राहिल्या. जेव्हा शाहू महाराजांनी आपल्या आईला मुघलांच्या कैदेतून मुक्त करण्याचा निर्णय घेतला तेव्हा त्यांनी बाळाजी विश्वनाथ पेशवे यांना एक यादी दिली. ती यादी खालीलप्रमाणे आहे:

"श्री

यादी मतलब करून घेणे

स्वराज्य थोरले कैलासवासी स्वामींचेप्रमाणे रायगड वरकड गडकोटदेखील करून घेणे. चंदी प्रांतीचे राज्य गडकोटदेखील करून घेणे

ठाणी मागोन घेणे -

१. खटाव

२. आकलुज

३. कासेगाव

मातोश्री (येसूबाई) व मदनसिंगदेखील. कबिले व दुर्गाबाई, जानकीबाई व सेवक लोक मागून घेणे...

त्यामुळे १७१९ मध्ये जानकीबाईंची दिल्लीच्या लाल किल्ल्यावरून सुटका झाली. त्यांचा मृत्यू साताऱ्यात झाल्याचा अंदाज आहे

वर्ग:मराठा साम्राज्यातील स्त्रिया
वर्ग:मराठा साम्राज्य
भारताच्या उपराष्ट्रपतींची यादी

[thumb|[भारताचे उपराष्ट्रपती|विद्यमान उपराष्ट्रपती सी.पी. राधाकृष्णन]]
**भारताचे उपराष्ट्रपती** हे भारत देशामधील राष्ट्रपती खालोखाल दुसऱ्या सर्वोच्च दर्जाचे संवैधानिक पद आहे. भारताच्या संविधानामधील ६३व्या कलमानुसार हे पद अस्तित्वात आहे. पदावर असताना राष्ट्रपतीचा मृत्यू, राजीनामा, अभियोग अथवा इतर कारणांस्तव राष्ट्रपतीपद रिकामे झाल्यास उपराष्ट्रपती ह्या पदाचा कार्यभार सांभाळतो. तसेच संसदेच्या राज्यसभा सदनाचा अध्यक्ष ही देखील कामगिरी उपराष्ट्रपतीवर आहे. १२ सप्टेंबर इ.स. २०२५ रोजी सी.पी. राधाकृष्णन यांची १५वे उपराष्ट्रपती म्हणून निवड झाली.

## यादी
## हे सुद्धा पहा
* भारताचे राष्ट्रपती
* भारताचे पंतप्रधान
* भारताचे उपपंतप्रधान

## संदर्भ
क्रिकेटचा सुवर्णकाळ

पहिल्या महायुद्धाच्या आधीची पंचवीस वर्षे ही **क्रिकेटचा सुवर्णकाळ** किंवा **गोल्डन एज ऑफ क्रिकेट** समजली जातात. १८९० च्या काउंटी स्पर्धेच्या उद्घाटनापासून महायुद्धाच्या सुरुवातीच्या या काळात चुरशीच्या अनेक स्पर्धा झाल्या तसेच उत्तम खेळाडू तेव्हा खेळले. या काळातील क्रिकेट खेळाडू खिलाडूवृत्तीने खेळत असत.

यानंतरच्या काही वर्षांत अनेक नामांकित क्रिकेट खेळाडू युद्धात मारले गेले किंवा मृत्यू पावल्याने तेव्हाच्या लोकांना मागील पंचवीस वर्षांबद्दल अधिक ओढ वाटून असे नामकरण झाले. शेकडो काउंटी व क्लब खेळाडूंशिवाय इंग्लंडचे कॉलिन ब्लाइथ, मेजर बूथ, केनेथ हचिंग्स; ऑस्ट्रेलियाचा टिब्बी कॉटर आणि दक्षिण आफ्रिकेचे रेजिनाल्ड हॅंड्स, बिल लंडी, रेजी श्वार्त्झ आणि गॉर्डन व्हाइट हे आठ कसोटी खेळाडू रणांगणावर मृत्यू पावले. याच सुमारास डब्ल्यू.जी. ग्रेस आणि व्हिक्टर ट्रंपरही मृत्यू पावले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:क्रिकेट
तक्कू

**तक्कू** हा एक खाद्यपदार्थ आहे. 

**साहित्य** : १कांदा 

१/२ कैरी , भाजलेल्या शेंगदाण्याचे कूट (भरड ) , मीठ व गूळ 
फोडणीसाठी 
तेल ,मोहरी ,जीरं ,हिंग ,हळद ,तिखट 

**कृती** :
प्रथम कांदा किसून घ्यावा.  त्यात किसलेली कैरी ,मीठ ,गूळ  व शेंगदाण्याचे कूट घालून कालवावे.त्यात तिखट व फोडणी घालावी .बारीक चिरलेल्या कोथिंबीरीने सजवावे .

वर्ग:खाद्यपदार्थ
आंबा डाळ

**आंबाडाळ** 

चैत्रगौरीच्या नैवेद्यासाठी ही डाळ करतात .

**साहित्य** : 

४_५ तास भिजवलेली चणाडाळ  २वाट्या , 

४_५ हिरव्या मिरच्या ,

१/२ वाटी किसलेली कैरी 

बारीक चिरलेली कोथिंबीर               

आलं , कढिलिंब ,              

फोडणीसाठी तेल मोहरी ,जीरं                

हिंग,  हळद              

चवीप्रमाणे मीठ व साखर           

सजावटीसाठी खोवलेला नारळ 

**कृती :** भिजवलेली चनाडाळ चाळणीत उपसून ठेवावी .नंतर जाडसर वाटावी .त्यात वाटलेली मिरची, आलं ,कैरी ,मीठ व साखर घालून कालवावे .

थोडी कोथिंबीर घालावी .वरून तेल ,जीरं मोहरी व भरपूर कढिलिंब व हिंगाची फोडणी घालावी .सजावटीसाठी कोथिंबीर व खोवलेला नारळ घालावा .

वर्ग:आंबा
बलात्कार विरोधी आंदोलन

**भारतातील बलात्कारविरोधी जनआंदोलन** हे महिलाविरोधी हिंसा व त्यांचे शोषण रोखण्यासाठी केलेल्या सामाजिक - सांस्कृतिक लढ्याचा एक भाग आहे. भारतासारख्या व्यामिश्र सांस्कृतिक व धार्मिक आयडेंटिटीजशी निगडित असलेल्या देशामध्ये, पुरुषांची महिलांकडे पाहण्याची दृष्टी बदलण्यासाठी प्रयत्न करणे. स्त्रियांनी बलात्कारासाठी स्वतःला दोष देणे थांबवावे यासाठी प्रयत्न करणे. बलात्कारविषयक कायद्यांमध्ये सुधारणा घडवण्यासाठी प्रयत्नशील राहणे. अशा व्यापक स्वरूपाच्या जनआंदोलनांचा समावेश भारतीय बलात्कारविरोधी जनआंदोलनात झालेला दिसतो.

## स्वातंत्र्योत्तर काळामध्ये भारतामधील इतिहास 
राष्ट्रीय गुन्हे सर्वेक्षण विभागाने प्रसारित केलेल्या माहितीनुसार भारतामध्ये स्त्रियांवरील बलात्कार हा सर्वत्र आढळणारा चौथ्या क्रमांकाचा गुन्हा आहे. दि.१५ ऑगस्ट १९४७ रोजी ब्रिटिश अंमलाखालील भारतापासून भारत व पाकिस्तान या देशांची निर्मिती करण्यात आली. फाळणीचा निर्णय हा दोन्ही देशवासियांना वेदनादायी ठरला. कारण जगातील सर्वात मोठे स्थलांतर या फाळणीच्या निमित्ताने झाले. फाळणीदरम्यान उसळलेल्या दंग्यांच्या स्त्रिया या सर्वात जास्त बळी ठरल्या. फाळणीच्या काळात १ लाखहून अधिक महिलांचे अपहरण करण्यात आले तसेच बलात्कार करण्यात आला. स्वतंत्र भारतामध्ये जम्मू आणि काश्मीर या राज्यातील स्त्रियांवरील अत्याचारांची कहाणी भयावह आहे. संयुक्त राष्ट्र संघाच्या प्रतिनिधीने संयुक्त राष्ट्र संघाला सादर केलेल्या रिपोर्टनुसार जम्मू आणि काश्मीरमध्ये तैनात भारतीय सैनिकांनी १० हजारहून अधिक महिला व मुलींवर बलात्काराच्या घटना नोंदवण्यात आल्या आहेत. < पोलिसांनी अशोक व त्याच्या घरच्यांना व मथुरेला व तिच्या भावांना चौकशीसाठी बोलावले. नंतर अशोक व त्याच्या कुटुंबियांना तसेच मथुरेच्या कुटुंबियांना चौकीबाहेर थांबवून जायला सांगितले व एकट्या मथुराला चौकीमध्ये थांबवून ठेवले व तुकाराम व गणपत या पोलीस कर्मचाऱ्यांनी तिच्यावर बलात्कार केला. अशोकसह सर्वांनी पोलीस चौकी पेटवण्याची धमकी दिली व तक्रार नोंदवण्यासाठी आग्रह केल्यावरच पोलिसांनी हा गुन्हा नोंदवला. सर्वोच्च न्यायालयात आरोपींची मुक्तता झाल्याने मोठा जनाक्रोश उसळला. न्यायालयाला त्याची दखल घेणे भाग पडले व सर्वोच्च न्यायालयाने अशा प्रकारच्या बलात्कारविषयक कायद्यामध्ये सुधारणा करणे भाग पडले.  

## संदर्भ
नागरी लिपी

[इवलेसे|नागरी लिपीतील [व्यंजने]]
[इवलेसे|नागरी लिपीतील [स्वर]]

देवनागरी, नंदीनागरी आणि इतर काही लिप्यांचा विकास **नागरी लिपी **पासून झाला आहे. नागरी लिपीचा उपयोग पूर्वी प्राकृत व संस्कृत भाषांमध्ये लिहीण्यासाठी केला जात असे. बऱ्याचदा नागरी लिपीला देवनागरी लिपीदेखील संबोधले जाते. इसवी सन पहिल्या सहस्रकादरम्यान नागरी लिपी प्रचलित झाली.

आद्यकालीन ब्राह्मी लिपीपासून नागरी लिपीचा विकास झाला.  गुजरातमध्ये सापडलेल्या काही अतिप्राचीन शिलालेखांनुसार असे आढळून आले आहे की संस्कृत नागरी लिपीचा विकास आणि वापर प्राचीन भारतात इसवी सन पहिल्या ते चौथ्या शतकांदरम्यान झाला असावा. सातव्या शतकापर्यंत नागरी लिपीचा नियमित वापर होत असे. इसवी सनाच्या पहिल्या सहस्रक समाप्तीनजिक ही लिपी देवनागरी व नंदीनागरी लिपीमध्ये पूर्णपणे विकसित झाली असे संशोधकांना आढळून आले आहे.

## मूळ 
प्राचीन भारतामध्ये मध्य-पूर्वेकडील भागांमध्ये गुप्त लिपीसमवेत नागरी लिपीचा वापर रूढ झाल्याचे दिसून येते, कारण पश्चिमेकडे शारदा लिपी तर अति-पूर्वेकडे सिद्धम लिपी अधिक प्रमाणात वापरात होती. कालांतराने, नागरी लिपीचा देवनागरी व नंदीनागरी सारख्या लिप्यांमध्ये विकास झाला. तसेच, शारदा लिपीपासून विकसित झालेल्या गुरमुखी लिपीवरदेखील नागरी लिपीचा प्रभाव दिसून येतो.

## भारताबाहेर वापर 
सातव्या शतकात तिबेटचा राजा स्रॉंग-त्सान-गंबो ने सर्व विदेशी पुस्तकांचे तिबेटी भाषेत भाषांतर करण्याचा आदेश दिला. त्याने त्याचा  राजदूत तोन्मी संबोटा यास प्रादेशिक भारतीय भाषांतील आद्याक्षरे व लिहीण्याच्या पद्धती गोळा करण्यासाठी भारतात पाठविले. राजदूत संबोटाने काश्मिरमधील संस्कृत नागरी लिपी मधील २४ तिबेटी उच्चारांशी संलग्नित उच्चार शोधले. त्यासोबतच, त्याने ६ प्रादेशिक उच्चारांसाठी नवीन अक्षरांची भर घातली.

म्यानमारच्या रखाइन राज्यात असलेल्या म्राव्क-वू (पूर्वीचे नाव, म्रोहॉंग) शहरातील संग्रहालयात सन १९७२ मध्ये नागरी लिपीचे दोन नमुने प्रदर्शनास ठेवण्यात आली. पुरातत्त्व शास्त्रज्ञ ऑंग थॉ लिहितात: "...६ व्या शतकात भारतातील वेसाली राजवंशाचे राजा नितिचंद्र व राजा विरचंद्र यांनी संस्कृत आणि पाली संमिश्रीत शिलालेख नम्रतेने समर्पित केले आहे ...".

## हेदेखील वाचा 
* ब्राह्मी लिपी
* देवनागरी
* लिपी
* मोडी

## संदर्भ 
वर्ग:लिप्या
वर्ग:भाषा
वर्ग:ब्राह्मिक लिप्या
वर्ग:युनिकोड मध्ये परावर्तित न झालेल्या लिप्या
भारतीय उपराष्ट्रपती निवडणूक, १९५२

**भारतीय उपराष्ट्रपती निवडणूक १९५२  पदाची निवडणुक इ.स. १९५२  मध्ये** आयोजित करण्यात आली होती . सन १९५२  मध्ये निवडून सर्वपल्ली राधाकृष्णन उपराष्ट्रपती म्हणून निवडून आले होते. त्यांची निवड ही बिनविरोध होती. मतदान १२ मे १९५२ रोजी झाले होते.

## हे सुद्धा पहा 
* भारतीय राष्ट्रपती निवडणुक, १९५२

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे
भारतीय उपराष्ट्रपती निवडणूक, १९५७

**भारतीय उपराष्ट्रपती पदाच्या इ.स. १९५७ मध्ये आयोजित  निवडणुकीत** सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांची बिनविरोध निवड झाली होती . सदर निवडणूक ११ मे १९५७ रोजी पार पडली.

## हे सुद्धा पहा 
* भारतीय राष्ट्रपती निवडणुक, १९५७ 

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:भारताचे उपराष्ट्रपती
अ.पां. देशपांडे

डाॅ. **अनंत पांडुरंग देशपांडे** हे मराठीत प्रामुख्याने विज्ञानविषयक पुस्तके व लेख लिहिणारे लेखक आहेत. २०१८मध्ये ते मराठी विज्ञान परिषदेचे कार्यवाह झाले.

अ.पां. देशपांडे हे मुळात इलेक्ट्रिकल आणि मेकॅनिकल इंजिनिअर. त्यांनी पुणे आणि मुंबई येथे चार कारखान्यांत मिळून ३५ वर्षे नोकरी केली. देशपांडे हे इ.स. १९७४पासून 'मराठी विज्ञान परिषदे'च्या मध्यवर्ती संस्थेचे कार्यवाह आहेत. परिषदेच्या सर्व प्रकारच्या वाढीत त्यांचा मोठा सहभाग आहे. त्यांनी 'नॅशनल सेंटर फॉर सायन्स कम्युनिकेटर्स' ही संस्था १९९७ साली स्थापन केली. ते त्‍या संस्थेचे अध्यक्ष आहेत. त्याचबरोबर ते  'मुंबई मराठी ग्रंथसंग्रहालया'च्या घाटकोपर शाखेचे वीस वर्षांपासूनचे अध्यक्ष आहेत. 

## पुस्तके (लेखन व संपादन) 
* विज्ञानयात्री - डॉ अनिल काकोडकर (चरित्र, सहलेखक - डाॅ. श्रीराम मनोहर)
* अभियांत्रिकीचे जग (संपादित)
* आधुनिक महाराष्ट्राची जडणघडण (अनेक खंड, प्रत्येक खंडाचे अनेक भाग). : खंड ३ (विज्ञान तंत्रज्ञान आणि शि्षण), भाग १ - शिल्पकार चरित्रकोश (संपादित, सहसंपादक डाॅ बाळ फोंडके)
* उपयोजित विज्ञान (संपादित)
* कॅनडा (प्रवास वर्णन)
* काडेपेटी आणि इतर विज्ञान खेळणी (अनुवादित, मूळ लेखक - अरविंद गुप्ता)
* घरगुती वापरातील १३० औषधी वनस्पती (माहितीपर)
* टाकाऊतून शिकाऊ (अनुवादित, मूळ लेखक - अरविंद गुप्ता)
* द्रव्यगुण विज्ञान, भाग १, २ (मराठी, इंग्रजी, सहलेखक - डाॅ. सुभाष रानडे, वैद्य रवी रा.जवळगेकर))
* परिसर आणि स्वावलंबन (माहितीपर)
* मराठी विज्ञान परिषद नाबाद ५१ (माहितीपर)
* विज्ञानयात्री - डॉ. माधव गाडगीळ (चरित्र, व्यक्तिचित्रण)
* विज्ञानयात्री - डॉ. माधव चितळे (चरित्र, व्यक्तिचित्रण)
* मूलभूत विज्ञान (संपादित)
* यंत्रमानव (संपादित कथासंग्रह, सहसंपादक - सुबोध जावडेकर)
* डॉ. रघुनाथ माशेलकर : भारतीय बौद्धिक संपदेचा उद्गाता (चरित्र, व्यक्तिचित्रण)
* विज्ञानयात्री - डॉ. वसंत गोवारीकर (चरित्र, व्यक्तिचित्रण)
* विद्वज्जन
* विज्ञान व तंत्रज्ञानविषयक प्रगती
* विज्ञानिनी भाग १, २; (संपादित, या संग्रहात एक लेख डाॅ. मेघश्री दळवी यांचा आहे.
* शंभर वनस्पती शास्त्रज्ञ (संपादित)
* शेतीतज्ज्ञ - डॉ. आ. भै. जोशी (चरित्र)
* स्वरयज्ञ - सवाई गंधर्व संगीत महोत्सवाची पन्नास वर्षे (संपादित)

## अ.पां देशपांडे यांनी लिहिलेल्या काही लेखांचे मथळे
* ज्येष्ठराज जोशी – जगातील शंभर उत्कृष्ट संशोधकांतील एक
* भालचंद्र उदगावकर समाजभान असणारा वैज्ञानिक

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अलेक्झांडर कनिंगहॅम

**सर अलेक्झांडर कनिंगहॅम** (२३ जानेवारी, इ.स. १८१४ – २८ नोव्हेंबर, इ.स. १८९३) हा भारताच्या पुरातत्त्व सर्वेक्षण खात्याचा पहिला महानिदेशक होता. या पदावर त्याची नेमणूक इ.स. १८६१ साली करण्यात आली होती. ह्यू एन त्संगच्या लिखाणाचा आधार घेऊन त्याने प्राचीन बौद्ध स्थळांचे समन्वेषण करून सारनाथ, सांची इत्यादी ठिकाणी पुरातत्त्वीय उत्खनने केली. प्राचीन भारतीय भूगोल (इ.स. १८७१), अशोकाचे लेख (इ.स. १८७७), प्राचीन भारतीय नाणी (इ.स. १८९१) इत्यादी महत्त्वाची पुस्तके त्याने लिहिली. शिवाय त्याच्या खात्याच्या वतीने त्याने अनेक महत्त्वपूर्ण वार्षिक वृत्तान्त प्रसिद्ध केले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १८१४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८९३ मधील मृत्यू
वर्ग:ब्रिटिश पुरातत्त्वज्ञ
नागरवस्ती

नागरवस्ती किंवा नागरी वस्ती म्हणजे मोठ्या गावांत किंवा शहरांत राहणारी लोकांची वसाहत. खेड्यांत राहणाऱ्या लोकांच्या वस्तीला ग्रामीण वस्ती म्हणतात.  याशिवाय जंगल वस्ती, डोंगरी वस्ती, नदीकाठची वस्ती, दलित वस्ती वगैरे लोकवस्तीचे प्रकार आहेत.

रितिक वानखेडे 

9वी B

## संदर्भ
*  ग्रामीण व नागरी वस्ती भूगोल (पुस्तक : लेखक -  शैलेश वाघ , सिद्धार्थ सोनवणे)
अरुणा इराणी

**अरुणा इराणी** (१८ ऑगस्ट, इ.स. १९४६) ही ३००हून जास्त हिंदी, मराठी, गुजराती भाषेतील चित्रपटातून काम केलेली अभिनेत्री आहे. इ.स. १९६१ साली दिलीपकुमारच्या ‘गंगा जमना’त बालकलाकार म्हणून अरुणाने अभिनयाची सुरुवात केली. तिला दोनदा सर्वोत्तम साहाय्यक अभिनेत्रीचा फिल्म फेअर पुरस्कार मिळाला.

## गाजलेले चित्रपट 
*‘उपकार’ (१९६७)
*‘बॉम्बे टू गोवा’ (१९७२)
*‘गरम मसाला’ (१९७२)
*‘नागीन’ (१९७६)
*‘चरस’ (१९७६)
*‘दयावान’ (१९८८)
*‘शहेनशहा’ (१९८८)
*‘फूल और कॉंटे’ (१९९१)
*‘राजा बाबू’ (१९९५)
*‘हसीना मान जायेगी’ (१९९९)

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म
वर्ग:मराठी अभिनेत्री
वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
फ्रीस्टाइल स्क्रिप्ट

**फ्रीस्टाइल स्क्रिप्ट** () एक फॉन्ट अहे, १९८१ में  मार्टिन वेट द्वारा डिझाइन केलेले आहे. ठळक आवृत्ती  च्य फ्रीस्टाइल् स्क्रिप्ट होते डिझाइन केलेले मध्ये १९८६ आहे. प्रकाशक आहेत अडोबी, आईटीसी, अणि लेटरसेट आहे. हे ४ आवृत्ती च्य फ्रीस्टाइल स्क्रिप्ट अहे: रेगुलर, बोल्ड, एसएच रेग ऑल्ट, तथा एसबी रेग ऑल्ट.

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:फॉन्ट
साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेत्यांची यादी (मराठी)

साहित्य अकादमीने **मराठी भाषेतील लेखनासाठी दिलेले साहित्य अकादमी पुरस्कार** येथे नमुद केले आहे. साहित्य अकादमी पुरस्कार हा भारतातील दुसरा सर्वोच्च साहित्यिक सन्मान आहे. साहित्य अकादमी "जगभरात भारतीय साहित्याचा प्रचार" करण्याच्या उद्दिष्टाने हा पुरस्कार देते. अकादमी दरवर्षी "साहित्यिक गुणवत्तेची उत्कृष्ट पुस्तके" असलेल्या लेखकांना हा पुरस्कार प्रदान करते. 

अकादमीने मान्यता दिलेल्या २४ पैकी कोणत्याही भाषांमध्ये प्रकाशित केलेल्या कामांसाठी हा पुरस्कार दिला जातो. १९५४ मध्ये स्थापित, हा पुरस्कार लेखनातील उत्कृष्टतेला ओळखतो आणि प्रोत्साहन देतो. पुरस्कारार्थी निवडण्याची वार्षिक प्रक्रिया मागील बारा महिन्यांपर्यंत चालते. २०२२ च्या पुरस्कारामध्ये एक कोरलेले तांब्याचे फलक, एक शाल आणि   रोख बक्षीस आहे.

मराठीसाठी पहिला पुरस्कार १९५५ मध्ये देण्यात आला होता आणि फक्त १९५७ मध्ये कोणालाही या पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले नाही.

## प्राप्तकर्ते
मराठीमध्ये केलेल्या लेखन कार्यांसाठी साहित्य अकादमी पुरस्कारांच्या प्राप्तकर्त्यांची यादी खालीलप्रमाणे आहे. २०१४ च्या पुरस्कारामध्ये एक उत्कीर्ण तांब्याची पट्टी, शाल आणि  १,००,००० रुपये यांचा समावेश आहे.

## अधिक वाचनासाठी 
सप्तधारा (साहित्य अकादमी पुरस्कारप्राप्त लेखिकांच्या कलाकृतींचा रसास्वाद), संपादक - डॉ.मंदा खांडगे आणि डॉ.सुजाता शेणई, संस्कृती प्रकाशन आणि साहित्यप्रेमी भगिनी मंडळ यांच्या संयुक्त विद्यमाने, नोव्हेंबर २०२५

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
*साहित्य अकादमी २०१२ पुरस्कार
*साहित्य अकादमी भारत  - अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:मराठी लेखक
#
वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार
मराठी चित्रपटांतील खलनायक

मराठी चित्रपटांतील अनेक अभिनेत्री आणि अभिनेते त्यांच्या खलनायकी भूमिकेने गाजले. हे सर्वजण सदासर्वदा खलनायक होते असे नाही. अनेक चित्रपटांत त्यांनी सज्जन माणसांच्या भूमिकाही केल्या आहेत. अशा कलाकारांचा हा परिचय :

## मराठी खलनायक
* अनंत जोग
* अशोक सराफ
* कुलदीप पवार
* गणेश यादव
* चित्तरंजन कोल्हटकर
* दामूअण्णा मालवणकर
* दीपक शिर्के
* नाना पाटेकर
* निळू फुले  
* बाबूराव पेंढारकर
* मिलिंद शिंदे
* रमेश देव
* राजशेखर
* सदाशिव अमरापूरकर
* सयाजी शिंदे

## मराठी खलनायिका
* इंदिरा चिटणीस
* दया डोंगरे
* प्रिया मराठे
* ललिता पवार

## हे सुद्धा पहा
* हिंदी चित्रपटांतील खलनायक

वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
एनसायक्लोपीडिया जीआयएस १

Wiki.GIS.com भौगोलिक माहिती प्रणाली (जीआयएस) वर समर्पित एक ज्ञानकोश आहे.

जीआयएस व्यावसायिक, विद्यार्थी आणि जीआयएसमधील स्वारस्य असलेल्या कोणालाही या रकॉपॉझिटरीत जीआयएस समुदायाचे योगदान आहे. विकी मध्ये जीआयएस संकल्पना, नवीन तंत्रज्ञान, उत्पादने, लोक आणि संघटनांविषयी माहितीपूर्ण लेख समाविष्ट आहेत.

ज्या व्यक्तीकडे जीआयएसचे ज्ञान आहे ते खाते तयार करण्याकरिता स्वागतपत्रापेक्षा अधिक आहे आणि नवीन पृष्ठे तयार करून किंवा विद्यमान पृष्ठांचे विस्तार करून ती माहिती सामायिक करणे सुरू करते.

विकीसाठी नवीन?
Wiki.GIS समुदायात कसे जायचे ते शिका
इथून सुरुवात

विकीवरील नवीन
जीआयएसला नवीन?
भौगोलिक माहिती प्रणालीची मूलतत्त्वे जाणून घ्या
इथून सुरुवात

जीआयएस.png वर नवीन
वैशिष्ट्यीकृत सामग्री

वाल्डो आर. टॉबलर

Waldotobler1.jpg वाडो टोबरर (जन्म 1 9 30) हा एक प्रभावशाली अमेरिकन-स्विस भूगोल आणि नकाशाकार होता. Toblerची कल्पना "सर्व काही इतर सर्व गोष्टींशी संबंधित आहे, परंतु जवळच्या गोष्टी एकमेकांशी अधिक संबंधित आहेत" याला "भूगोलचे प्रथम कायदा" म्हणून संबोधले जाते. डॉ. टोबरर कॅलिफोर्निया विद्यापीठात प्राध्यापक एम्रेटीस आहेत, भूगोलमधील सांता बारबरा विभाग. 1 9 61 मध्ये टोबॅर यांनी पीएच.डी. सिएटल मध्ये वॉशिंग्टन विद्यापीठातून भूगोल मध्ये वॉशिंग्टनमध्ये त्यांनी 1 9 50च्या उत्तरार्धात भूगोल विल्यम गॅरीसन नेतृत्वाखालील संख्यात्मक क्रांतीमध्ये सहभाग घेतला. पदवीधर झाल्यानंतर, टोबरर यांनी मिशिगन विद्यापीठात अनेक वर्षे घालवले. निवृत्त होईपर्यंत त्यांनी यूसीएसबीमध्ये भूगोलचे प्राध्यापक आणि सांख्यिकी विभागाचे पद धारण केले.
रामराव नाईक

रामराव नायक हे नाव बेंगळूर शहरामध्ये हिंदुस्तानी संगीताच्या संदर्भात फार महत्त्वाचे आहे. या शहरातच नव्हे, तर संपूर्ण दक्षिण भारतात हिंदुस्तानी संगीताची पायाभरणी करण्याचे मोलाचे श्रेय पं. रामराव नायक यांना दिले जाते. त्यांचे पिता वेंकटराय कर्नाटक संगीताचे ज्ञानी होते. त्यांच्याकडून रामराव व्हायोलिन शिकले. पुढे त्यांना हिंदुस्तानी संगीताची गोडी लागली आणि ते रेकॉर्ड्&zwnj;स ऐकूनऐकून हार्मोनियम वाजवायला शिकले. त्यावेळचे प्रसिद्ध गायक गोविंदराव भावे यांच्याकडे त्यांनी हिंदुस्तानी संगीत शिकण्यास सुरुवात केली. म्हैसुरचे महाराज नलवडि कृष्णदेवराय (१८९५ ते १९४०) यानी दक्षिण भारतात हिंदुस्तानी संगीताचा पाया रचला. त्यांच्या दरबारात नेहमी येत असणाऱ्या उस्ताद फैयाजखॉंसाहेबांचे शिष्यत्व रामरावानी स्वीकारले. त्याशिवाय बडोद्याचे स्वामी वल्लभदास, उस्ताद अताहुसेनखॉं अशा श्रेष्ठांच्याकडेही त्याना शिकण्याची संधी मिळाली.

Karnataka Sangeet Nrutya Academy== संदर्भ ==

वर्ग:हिंदुस्तानी गायक
अंजली पर्वते

**डॉ. अंजली पर्वते** या एक मराठी लेखिका आहेत. त्यांनी उत्तमोत्तम संस्कृत साहित्यकृतींचे मराठी अनुवाद केले आहेत. याशिवाय, त्यांचे लेख मराठी नियतकालिकांतून प्रकाशित होत असतात.

अंजली पर्वते वाईमधील किसनवीर महाविद्यालयात संस्कृतच्या प्राध्यापिका आहेत.

## लिहिलेली पुस्तके 
* अविमारक (अनुवाद; मूळ संस्कृत नाटक, लेखक - भास)
* उपदेश साहस्री (पद्य)
* किरातार्जुनीय (श्लोकासहित गद्यानुवाद; मूळ संस्कृत महाकाव्य, कवी - भारवि)
* नागानंद (अनुवादित कथासंग्रह; मूळ लेखक - श्रीहर्ष)
* नागानंद प्रबोधचंद्रोदय (अनुवादित कथासंग्रह, मूळ लेखक - श्रीकृष्ण मिश्र)
* पंचमहाकाव्ये (मूळ संस्कृत महाकाव्याचा श्लोकश: अर्थानुवाद; सहअनुवादक - प्रा. राम शेवाळकर, व. कृ. नूलकर, विमल पवनीकर)
* प्रतिमा नाटक (अनुवादित संस्कृत नाटक, मूळ लेखक - भास)
* प्रतिमानाटक प्रसन्नराघव (अनुवादित कथासंग्रह, मूळ लेखक - जयदेव)
* प्रश्नोत्तर रत्नमाला हस्तामलकीय भाष्य उपदेश साहस्री (गद्य)
* प्रार्थना (ललित)
* मालतीमाधव आणि अविमारक (अनुवाद; मूळ संस्कृत नाटके, लेखक - अनुक्रमे भवभूती आणि भास, सहलेखिका - शांता शेळके)
* मुद्राराक्षस (अनुवाद; मूळ - संस्कृत नाटक, लेखक विशाखदत्त)
* विवेकचूडामणि (अनुवादित, मूळ संस्कृत कवी - आदि शंकराचार्य)
* वेणीसंहार (अनुवाद; मूळ संस्कृत नाटक, लेखक भट्टनारायण)
* सरस्वती वंदना (ललित)
## संदर्भ 
वर्ग:मराठी लेखक
राजगीर

**राजगीर** (अधिकृत नाव: **गिरीवराज**) हे बिहारमधील नालंदा जिल्ह्यातील एक शहर व अधिसूचित क्षेत्र आहे. बिहारची पाटणा ह्या शहरापासून १०० किमीवर आहे. राजगीर ही प्राचीन काळी मगध साम्राज्याची राजधानी होती.  त्यानंतर मौर्य साम्राज्य उदयास आले. राजगीरचे ऐतिहासिक आणि धार्मिक महत्त्वही आहे. वसुमतिपूर, वृहद्रथपूर, गिरिब्रज, कुशाग्रपूर आणि राजगृह या नावांनी सुद्धा हे प्रसिद्ध राहिले आहे. बौद्ध साहित्यानुसार, बुद्धांची साधनाभूमी राजगीरमध्ये आहे. राजगीर हेच २४ वे जैन तीर्थंकर वर्धमान महावीर यांचे पहिले देशना स्थळ (जेथे उपदेश केला ती जागा)सुद्धा आहे. (देशना म्हणजे ज्ञानप्राप्तीनंतर एखाद्या जैन तीर्थंकराने सर्वभूतांसमोर केलेले धार्मिक प्रवचन). 

राजगीरच्या आसपासच्या उदयगिरी, रत्‍नागिरी, विपुलगिरी, वैभारगिरी, सोनगिरी या टेकड्यांवर जैनांची मंदिरे आहेत. त्यांचे तीर्थंकर महावीर यांनी ज्ञानप्राप्तीनंतरचॆ पहिलाॆ प्रवचन विपुलगिरी टेकडीवर केले होते. राजगीरच्या आसपास जैनांची २६ मंदिरे आहेत, पण तेथे जाणाऱ्या वाटा चालायला अवघड असल्याने तेथ पोहोचणे सोपे नाही. 

याच राजगीरमध्ये भीम आणि जरासंध यांचे मल्लयुद्ध झाले. हे मल्लयुद्ध म्हणे १८ दिवस चालू होते. शेवटच्या दिवशी भीमाने जरासंधाचा वध केला. राजगीरमध्ये जरासंधाचा आखाडा आहे. विपुलगिरी ही जरासंधाची राजधानी होती. (महाराष्ट्रातल्या संगमनेर शहराजवळील जोर्वे हे उत्खननाने मिळालेले गावही जरासंधाचे गाव म्हणून ओळखले जाते.

## बाह्य दुवे
* राजगीर पर्यटनस्थळ 
* राजगीर 

वर्ग:बौद्ध तीर्थस्थळे
वर्ग:जैन तीर्थक्षेत्रे
वर्ग:नालंदा जिल्हा
वर्ग:हिंदू तीर्थक्षेत्रे
वर्ग:बिहारमधील शहरे
कायदेपंडित

**कायदेपंडित** (इतर नावे: *कायदेतज्ज्ञ, विधिज्ञ, विधिशास्त्रज्ञ, न्यायशास्त्रज्ञ*; इंग्रजी: *Jurist*; हिंदी: *विधिवेत्ता*) हे ज्यूरिस्प्रुडन्स (*Jurisprudence*) (कायद्याचा सिद्धांत) यावर संशोधन आणि अभ्यास करणारे शास्त्रज्ञ असतात. अशी व्यक्ती शैक्षणिक, कायदेशीर लेखक किंवा कायद्याचा प्राध्यापक म्हणून काम करू शकते. युनायटेड किंग्डम, ऑस्ट्रेलिया, न्यू झीलंड, दक्षिण आफ्रिका आणि इतर अनेक कॉमनवेल्थ देशांमध्ये काही वेळा 'कायदेतज्ज्ञ' शब्द हा बॅरिस्टरसाठी (*Barrister*) वापरतात, तर युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका व कॅनडामध्ये याला अनेकदा न्यायाधीश (*Judge*) म्हणतात.

## उल्लेखनीय विधिज्ञ
*हे काही उल्लेखनीय विधिज्ञांचे अनुक्रमिक वर्गीकरण आहे.*

File:Plato-raphael.jpg|प्लेटो (इसवी पूर्व 428- 348)
File:Cicero - Musei Capitolini.JPG|सिसरो (इसवी पूर्व 106-43)
File:Papinian bas-relief in the U.S. House of Representatives chamber.jpg|ईमीलियस पापिनिएनस (142-212)
File:The great Tribonian.jpg|ट्रिबोनियन (485-542)
File:Saint Thomas Aquinas.jpg|थाॅमस ॲक्विनास (1225-1274)
File:Bartolo da sassoferrato.jpg|बार्टोल्स दा ससोफेरॅटो (1313-1357)

File:Dr Sir Albericus Gentilis (Father of international law).png|अल्बेरिको जेन्टली (1552-1608)

 (1561-1626)
File:Michiel Jansz van Mierevelt - Hugo Grotius.jpg|ह्यूगो ग्रोटियस (1583-1645)
File:Sir William Blackstone from NPG.jpg|विल्यम ब्लॅकस्टोन (1723-1780)
File:Cesare Beccaria in Dei delitti crop.jpg|सीजेर बेकारिया (1738-1794)

File:Jeremy Bentham by Henry William Pickersgill detail.jpg|जेरेमी बेन्थम (1748-1832)
File:Sir Alexander Cockburn LCJ.jpg|अलेक्झांडर कॉकबर्न (1802-1880)
File:Francesco Carrara.jpg|फ्रान्सिस्को कॅररा (1805-1880)
File:John Stuart Mill by London Stereoscopic Company, c1870.jpg|जॉन स्ट्युअर्ट मिल (1806-1873)

File:Oliver Wendell Holmes Jr circa 1930-edit.jpg|अाॅलिव्ह वेन्डेल होम्स, ज्यनियर (1841-1935)
File:Edward Marshall Hall.jpg|एडवर्ड मार्शल हाॅल (1858-1927)
File:Frankfurter-Felix-LOC.jpg|फेलिक्स फ्रॅंकफर्टर (1882-1965)
File:Radhabinod Pal.jpg|राधाविनोद पाल (1886-1967)

File:Dr. Bhim Rao Ambedkar.jpg|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (1891-1956)
File:M Battye.jpg|मार्गारेट बाट्ये (1909-1946)
File:Richard Posner at Harvard University.jpg|रिचर्ड पोसनर (1939-)
File:William Rehnquist.jpg|विल्यम रेनक्विस्ट

## हे सुद्धा पहा
* कायदा
* वकील

## संदर्भ
## बाह्य दुवे

वर्ग:शास्त्रज्ञ
वर्ग:कायदेशीर व्यवसाय
पल्लवी पाटील

**पल्लवी पाटील** ही एक मराठी चित्रपट अभिनेत्री आहे. पल्लवीचा जन्म धुळे येथे झाला असून तिचे मुळ गाव जळगाव जिल्ह्यातील आहे,  पल्लवी पाटील हिने तिचे शालेय शिक्षण सर्वोदय माध्यमिक विद्यालय येथून केले, तर उच्चमाध्यमिक शिक्षण प्रताप कॉलेज, अमलनेर येथून केले. त्यानंतर डी वाय पाटील महाविद्यालयातून आर्किटेक्ट ही पदवी मिळवली. क्लासमेट या चित्रपटातून तिने या क्षेत्रात पदार्पण केले. त्यानंतर २०१५ मद्धे आलेल्या क्लासमेट्स या चित्रपटातून त्यांनी मराठी चित्रपट श्रुष्टीत पदार्पण केले. या चित्रपटाच्या यशाने पल्लवीला मराठी चित्रपटसृष्टीत नवी ओळख मिळवून दिली.

## चित्रपट
## मालिका
* २४ भाग २ (भूमिका - मिताली)
* जिगरबाज
* नवा गडी नवं राज्य

## संदर्भ व नोंदी
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री 
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री 
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
जयदेव डोळे

**प्रा. जयदेव डोळे** हे मराठीतले वैचारिक लिखाण करणारे समाजवादी विचारसरणीचे लेखक आहेत. ते १ मे १९९८ ते १६ ऑक्टोबर १९९८ या काळात साधना साप्ताहिकाचे संपादक होते. छत्रपती संभाजीनगरच्या डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठात ते पत्रकारिता विषयाचे सह-प्राध्यापक होते. विविध वृत्तपत्रांमधून प्रा. जयदेव डोळे यांचे लेख प्रसिद्ध होत असतात. 

## प्रा. जयदेव डोळे यांनी लिहिलेली पुस्तके
* अ लिव्हिंग फेथ (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक - असगर अली इंजिनिअर)
* आरेसेस 
* खबर 
* जॉर्ज नेता, साथी, मित्र (संपादन: जयदेव डोळे आणि रंगा राचुरे)
* प्राध्यापक लिमिटेड
* बिहारचा बाजीगर लालूप्रसाद यादव (अनुवाद)
* विरुद्ध 
* समाचार 
* हाल  
* तोल (संपादन: जयदेव डोळे आणि देविदास तुळजापूरकर)

## जयदेव डोळे यांना मिळालेले पुरस्कार
* मराठवाडा साहित्य परिषदेचा २०१४ सालचा मराठवाड्यातील लेखक-कवींसाठी असलेला ‘नरहर कुरुंदकर वाड्मय पुरस्कार’ प्रा. जयदेव डोळे यांच्या ‘विरुद्ध’ या ग्रंथास मिळाला आहे.
* लोकसाहित्यिक भास्करराव जाधव यांच्या नावाचा 'काॅम्रेड जाधव स्मृतिपुरस्कारा'ने त्यांचा गौरव झाला आहे.
## संदर्भ
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी संपादक
विजय सुरवाडे

**विजय सुरवाडे** ( ३० जून १९५६) मराठी लेखक व आंबेडकर चळवळीतील ज्येष्ठ संशोधक, अभ्यासक व संग्राहक आहेत. अनेक सामाजिक व शैक्षणिक संस्थांची त्यांचा संबंध असून जागतिक कीर्तीच्या अग्रणी वित्तीय संस्थेत (IDBI) प्रबंधक या पदावर ते कार्यरत होते. ते आता सेवा निवृत्त आहेत.

## सुरुवातीचे जीवन व शिक्षण
जळगाव जिल्ह्यातील भुसावळ येथे ३० जून १९५६ रोजी एका गरीब कुटुबांत विजय सुरवाडे यांचा जन्म झाला. भुसावळ, चाळीसगाव, ठाणे, मुंबई येथून त्यांनी शिक्षण घेतले. मुंबई विद्यापीठाची बी.ए. (स्पे. इकॉनॉमिक्स) पदवी परीक्षा ते उत्तीर्ण झाले आहेत.

## कारकीर्द
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे जीवन चरित्र व चळवळींचा इतिहास हा त्यांचा आवडीचा, जिव्हाळ्याचा व सदैव संशोधनाचा विषय आहे. या व्यासगांतून त्यांनी फुले-आंबेडकर चळवळीसंबंधीचे ग्रंथ, मूळ छायाचित्रे, पत्रे, संबधित संदर्भ आदी दुर्मीळ अस्सल दस्तावेजांचा समृद्ध वैयक्तिक संग्रह तयार केला. डॉ. आंबेडकर जीवन व चळवळीवर लेखन किंवा संशोधन करणाऱ्या देश-विदेशातील अभ्यासकांना विजय सुरवाडे सहकार्य व मार्गदर्शन करतात.

चरित्रकार धनंजय कीर यांच्या 'कृतज्ञ मी कृतार्थ मी' व डॉ. माईसाहेब आंबेडकर यांच्या 'डॉ. आंबेडकरांच्या सहवासात' या आत्मचरित्राचे लेखन व संपादन त्यांनी केले आहे.

महाराष्ट्र शासनाच्या 'डॉ. आंबेडकर चरित्र साधने समिती'च्या फोटो अल्बम व पत्रव्यवहार खंड प्रकाशन समितीचे सदस्य होते.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी १९२० ते १९३६ या कालावधीत केलेल्या काही निवडक भाषणांचा संग्रह विजय सुरवडे यांनी संपादित केला आहे. यापूर्वी त्यांनी ’पत्रव्यवहारातून डॉ. आंबेडकर’ या शीर्षकाचे दोन खंड संपादित करून प्रकाशित केले आहेत. डॉ. आंबेडकरांच्या ५००० पेक्षा अधिक मूळ छायाचित्रांचा संग्रहही त्यांनी केला आहे. ही छायाचित्रे त्यांनी संपूर्ण देशभरात फिरून मिळवलेली आहेत.

## लेखन
* *समकालीन सहकाऱ्यांच्या आठवणीतील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर* – प्रकाशन : लोकवाङमय गृह (२००७)
* *डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची निवडक भाषणे : भाग पहिला*, प्रकाशन : लोकवाङमय गृह
* *पत्रव्यवहारातून डॉ. आंबेडकर* (खंड १ व २), तथागत प्रकाशन (१९८६) 
*डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या सावलीचा संघर्ष, तथागत प्रकाशन (मे २०१३) 
*डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर चित्रात्मक चरित्र (फोटो अल्बम ) ४ भाषांत 
*Selected Writings and Speeches of Dr. Ambedkar

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
* व्हिडिओ

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील मृत्यू
वर्ग:आंबेडकरवादी
वर्ग:सामाजिक कार्यकर्ते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:भारतीय बौद्ध
सामाजिक उत्तरदायित्व निधी

वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:सामाजिक अर्थशास्त्र
मेथांबा

**मेथांबा** 

**साहित्य** :  १ वाटी कैरीच्या फोडी ,  १/२ वाटी गूळ ,  फोडणीसाठी -- तेल ,मोहरी ,जीरं ,हिंग ,हळद , २चमचे तिखट ,  पाव चमचा मेथीदाणे , चवीप्रमाणे मीठ 

**कृती** :       प्रथम कैरी धुऊन सालं काढावी .कैरीच्या लहान फोडी कराव्या .कढईत तेल ,मोहरी जीरं घालावं .मोहरी तडतडल्यावर मेथीदाणे घालावे .ते लालसर झाल्यावर हिंग ,हळद तिखट व कैरीच्या फोडी घालाव्या .  त्यावर थोडं पाणी शिंपडावं व झाकण घालून वाफ काढावी .नंतर मीठ व गूळ घालून थोडं शिजवावं .मेथांबा तयार .हा पोळी किंवा भाकरी बरोबर खायला छान लागतो .
मुलगी

[इवलेसे|[चीनमधील मुली]]
]]

एक मुलगी ही जन्मापासून ते बालपण आणि पौगंडावस्थेत जन्मलेली स्त्री आहे जेंव्हा ती एक स्त्री बनते तेंव्हा प्रौढपणाची प्राप्ती होते. मुलगी ही एक तरुण स्त्री आहे असे म्हणले जाऊ शकते, आणि ती बहुधा मुलगीसाठी समानार्थी शब्द म्हणून वापरली जाते. कोणत्याही समाजात मुलींचे उपचार आणि स्थिती सहसा त्या संस्कृतीच्या स्त्रियांच्या स्थितीशी निगडीत आहे.

**व्युत्पत्ती**

इंग्रजी शब्द मुलगी प्रथम १२५० ते १३०० च्या दरम्यान मध्ययुगामध्ये दिसली आणि एंग्लो-सॅक्सन शब्द गेरली (तसेच स्पेलिंग गेरले किंवा गरुल) आली.ॲंग्लो-सॅक्सन शब्द गेरला म्हणजे अर्थ किंवा कपडाच्या वस्तू देखील काही अर्थाने एक माऊंटेन म्हणून वापरले गेले आहेत.

१५३० पासून मुलीचा अविवाहित असा अर्थ आहे. १८९२ मध्ये मुलगी-मैत्रिणीची पहिली ओळख झालेली आहे आणि मुलगी पुढील दरवाजा आहे, ती म्हणजे पौगंडावस्थेतील स्त्री किंवा तरुण स्त्री, ज्याला एक प्रकारचे आकर्षक अपील करता येईल.
मार्क्स, गांधी, आंबेडकर विचारमंथन संमेलन

**मार्क्स, गांधी, आंबेडकर विचारमंथन संमेलन** या नावाने एक साहित्य संमेलन भरते. नाशिक येथे ९ एप्रिल २०१८ रोजी भरलेल्या या एक दिवसीय संमेलनाचे उद्घाटन महात्मा गांधी यांचे पणतू तुषार गांधी यांनी केले होते. हे अशा प्रकारचे ३रे संमेलन होते.

## हे सुद्धा पहा 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची
* साहित्य संमेलने

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
वर्ग:महात्मा गांधी
वर्ग:महात्मा गांधी यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
बीट

**बीट** हे एक प्रकारचे अन्न साठवणारे मुळ आहे . ह्यापासुन लोहमोठया प्रमाणात मिळते . अमेरिकेत यापासुन साखर मिळवतात . शास्त्रीय नाव- बि..बीट चवीला रुचिकर असून पौष्टिक आहे.बीटापासून नैसर्गिक रंग तयार केला जातो.हा नैसर्गिक रंग त्वचेला घातक नसतो.बीटाचे वेगवेगळे पदार्थ केले जातात.बीटाचा लाल रंग आकर्षक दिसतो.बीटाची कोशिंबीर करतात.बीटामधे साखर असते. म्हणून मधुमेहींनी बीट जपून खावे. अश्या वेळी बीटात वेगळी साखर घालू नये. एकूणच बीट मधुर चवीचे आहे.
खाण्यासाठी उपयोग
विश्वात अनेक स्थाननंवर बीटच्या जामुनी जड़ांना कच्चे, उकळून किंवा भाजून खाल्ले जाते. याला एकटे किंवा अन्य भाज्यांबरोबर खाल्ले जाते आणि याचे लोणचे ही टाकले जाते. भारतीय खाण्यात याला बारीक चिरून  थोडे शिजवले जाते व मुख्य देवनागरी बरोबर खाल्ले जाते तसेच याच्या पानांना ही खाल्ले जाते याचे आहारात कच्चे, उकळून किंवा भाप देऊन केले जाते. बीट लोह, विटामिन आणि मिनरलसचे चांगले स्रोत आहे म्हणून बीटचे औषधीय उपयोग जास्त केले जाते.

वर्ग:कंदमुळे
ऑस्ट्रेलियन कुत्रा

ऑस्ट्रेलिअन पशु कुत्रा हा अत्यंत हुशार,क्रियाशील आणि मजबूत जातीच्या कुत्र्यांच्या प्रकारामध्ये मोडतात.शेतावर गुरांची शिंगे शोधण्यासाठी या कुत्र्याचा वापर केला जातो.हा एक उच्च दर्जाचे काम करणारा कुत्रा आहे.
## संदर्भ
http://dogtime.com/dog-breeds/australian-cattle-dog#/slide/1
अभिजात भाषा

**अभिजात भाषा** हा वैशिष्ट्यपूर्ण भाषेला भारत सरकारद्वारे दिला जाणारा एक दर्जा आहे. केंद्र सरकारने अभिजात भाषेचे निकष खालिलप्रमाणे ठरवलेले आहेत.
* भाषा प्राचीन आणि साहित्य श्रेष्ठ असावे.
* भाषेचे वय दीड ते अडीच हजार वर्षांचे असावे.
* भाषेला स्वतःचे स्वयंभूपण असावेत.
* प्राचीन भाषा आणि तिचे आधुनिक रूप यांचा गाभा कायम असावा.

हा दर्जा ज्या भाषांना दिला जातो त्या भाषेच्या सर्वांगीण विकासासाठी केंद्र सरकारकडून त्या-त्या राज्याला भरीव अनुदान मिळते.

## अभिजात भाषांची यादी
भारत सरकारने आतापर्यंत 
#तमिळ, 
#संस्कृत, 
#तेलुगू, 
#कन्नड, 
#मल्याळम,
#उडिया,
*मराठी, 
*बंगाली, 
*पाली, 
*प्राकृत आणि 
*आसामी 
अशा ११ भाषांना हा अभिजात भाषेचा दर्जा दिला आहे.

## मराठी भाषेसाठी प्रयत्न
मराठी भाषेला अभिजात भाषेचा दर्जा मिळण्यासाठी प्रयत्न सुरू होते. यासाठी महाराष्ट्र राज्य शासन तर्फे रंगनाथ पठारे यांच्या नेतृत्वाखाली एक समिती नेमून ५०० पानांचा अहवाल भारतीय केंद्र सरकारकडे सादर केला होता.
* ३ ऑक्टोबर २०२४ रोजी महाराष्ट्र राज्यातील विधानसभा निवडणुकीकरीता केंद्र सरकारने राज ठाकरेंच्या पुढाकाराने मराठी भाषेला अभिजात भाषेचा दर्जा देण्याचा निर्णय घेतला.

## हे सुद्धा पहा
* राजभाषा

## संदर्भ
सम्राट पेंग्विन

सम्राट पेंग्विन हा सर्वात मोठा असून सुमारे ४५ इंच उंच आहे.हे प्राणी अंटार्क्टिकावरील बर्फ आणि आसपासच्या थंड पाण्यात राहतात.

वर्ग:प्राणी
सोलापूरमधील जैवविविधता

सोलापूर शहर हे प्रामुख्याने कोरड्या हवामानाचा प्रदेश म्हणून ज्ञात आहे. या प्रदेशात पर्जन्यमान कमी असतांना सुद्धा येथील जैवविविधता थक्क करणारी आहे. जैवविविधतेच्या दृष्टीने महत्त्वाची स्थाने ३ आहेतच.

१) सोलापूर महानगर पालिका स्मृतीवन- स्मृतीवन सुरू करण्याची कल्पना पुणेकरांपासून मिळाली १९९६ साली महानगरपालिका व सामाजिक वनीकरण यांच्या संयुक्त प्रयत्नाने सुरू झाला. या प्रकल्पासाठी संभाजी तलावाशेजारील चौवीस (२४) हेक्टर उपलब्ध करून दिली. स्मृतीवन ही संकल्पना जनसामान्यात चांगल्या प्रकारे रुजलेली आहे या संकल्पनेचा वापर करून सामाजिक वनीकरण सहज शक्य आहे.

२) म.गांधी उद्यान (रेवणसिद्धेश्वर उद्यान) या बागेमध्ये विविध प्रकारचे प्राणी आहेत त्याबरोबरच वेगवेगळ्या वनस्पतींची चांगल्याप्रकारे जोपासना केली आहे. या वनस्पतींमध्ये प्रामुख्याने कैलासपती किंवा तोफगोळाचे झाड म्हणून ओळखले जाते.

३) सिद्धेश्वर वनविहार या प्रकल्पामध्ये विविध प्रकारच्या वनस्पतींचा अत्यंत उपयुक्त पद्धतीने वापर केलेला आहे. या प्रकल्पामध्ये अनेक औषधी वनस्पती व पूजेसाठी वापरली जाणारी फुले जोपासली गेलेली आहेत. या क्षेत्रात नक्षत्रवन ही संकल्पना अत्यंत चांगल्या प्रकारे लाभलेली आहे ज्याद्वारे वनस्पतींचे महत्त्व सर्वसामान्य व्यक्तीला समजू शकते. तसेच विविध औषधी वनस्पतींची तोंडओळख होणे हे गरजेचे आहे याकरिता स्वतंत्र दालन या ठिकाणी आहे. सोलापूर जिल्ह्यातील वनसंपदा, विविध वनक्षेत्र यांची सविस्तर माहिती या ठिकाणी उपलब्ध आहे. अभ्यासकांना निरीक्षण करण्यासाठी निरीक्षण मनोरे येथे ते तयार आहेत. सोलापूर शहरापासून अत्यंत जवळ असलेल्या हे क्षेत्र भविष्यकाळात पर्यटनासाठी अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाईल यात शंका नाही. सोलापूर जिल्ह्याच्या वनक्षेत्र साठी एक संदर्भ म्हणून त्याचा नक्कीच वापर होईल.या शिवाय सोलापुरात काही ठिकाणी काही वनस्पती आढळतात ज्या इतरत्र नाहीत वालचंद महाविद्यालय सोलापूर उद्यानात आढळणारे काही वृक्ष महत्वाचे आहेत. फकीर का कटोरा तसेच रतनगुज,पुत्रंजिवा,माधवीलता हे सहजपणे इतरत्र आढळत नाहीत . दयानंद महाविद्यालय मध्ये आढळणारे गोरखचिंच खुप उपयोगी वनस्पती आहे.
२०१८ महिला टी२० आशिया चषक

**२०१८ महिला टी२० आशिया चषक** ही एक महिला क्रिकेट स्पर्धा जून २०१८ मध्ये मलेशियात होणार आहे. ही स्पर्धा महिला आशिया चषकातली ११वी स्पर्धा आहे.  मागिल स्पर्धेत विजयी आहे.
## संघ 
## गुणफलक 
## साखळी फेरी 
----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## अंतिम सामना 
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील क्रिकेट
घटस्फोट

घटस्फोट म्हणजे पति-पत्नीचे निर्माण झालेले वैध वैवाहिक संबंध कायदेशीररीत्या तोडणे. मूलतः विवाह रद्द करणे व घटस्फोट घेणे यात फरक करावयास पाहिजे. मूळ विवाह रद्द करण्यात विवाहच मुळी वैध झालेला नसतो. असा विवाह रद्द करण्याकरिता पक्षकाराने न्यायालयाकडेच दाद मागावयास पाहिजे, असे नाही. त्याचप्रमाणे न्यायिक पृथक्‌ता व घटस्फोट यांमधील फरक घटस्फोटाची कायदेशीर व्याप्ती समजून घेण्याच्या दृष्टीने आवश्यक आहे. न्यायिक पृथक्‌ता हे घटस्फोटाकरिता एक कारण होऊ शकते. न्यायिक पृथक्‌तेच्या हुकूमनाम्याने वैवाहिक वैध संबंध फक्त निलंबित होतात; कायमचे संपुष्टात येत नाहीत. 
## समस्या
घटस्फोटामुळे तापदायक वैवाहिक संबंध तोडण्याचे स्वातंत्र्य मिळाले असले, तरी त्यायोगे काही बिकट समस्याही निर्माण झाल्या आहेत. विशेषतः घटस्फोटित स्त्रीला अनेक कठीण प्रश्नांना तोंड द्यावे लागते.समाजात पहावे एवढे मानाचे स्थान मिळत नाही. समाजाचा घटस्फोटित स्त्रीकडे पाहण्याचा दृष्टीकोन देखील बदलतो. त्याचबरोबर तिच्या या परिस्थितीला सर्वस्वी स्त्रीलाच जबाबदार धरले जाते तिची काहीही चूक नसेल तरी.त्याचबरोबर  घटस्फोटित स्त्रीचा पुनर्विवाह होण्यात बऱ्याच अडचणी निर्माण होताना आपल्याला समाजात दिसून येतात. त्यातूनच घटस्फोटित स्त्रीला मूल असेल तर अडचणी अधिकच वाढतात. घट स्फोटामुळे अजून एक प्रश्न निर्माण होतो तो म्हणजे स्त्रीचे हक्काचे घर नेमके कोणते. कारण मुलीला लहानपणापासून सांगितलेलं असत तू लग्न करून ज्या घरी जाशील तेच तूज  घर पण  घटस्फोट जाला कि ते घर तीचं रहात नाही आणि पुन्हा माहेरी आल्यानंतरही बऱ्याचदा ते घर तिला स्वीकारत नाही. मला असं वाटतं कि समाजामध्ये घटस्फोटाबद्दल जागृती करणे गरजेचं आहे.

## संदर्भ
वर्ग:कायदा
स्विंग गोलंदाजी

स्विंग गोलंदाजी हे क्रिकेटमधील गोलंदाजीचे एक तंत्र आहे. अशी गोलंदाजी करणाऱ्यांना स्विंग गोलंदाज म्हणून ओळखले जाते. स्विंग गोलंदाजी हा सामान्यतः जलदगती गोलंदाजीचा एक उपप्रकार आहे.
वर्ग: क्रिकेट
वर्ग: गोलंदाजी (क्रिकेट)
सत्यपाल चिंचोलीकर

**सत्यपाल चिंचोलीकर** उर्फ **सत्यपाल महाराज** ( १६ मे, १९५२) हे महाराष्ट्रातील एक समाज प्रबोधक कीर्तनकार आहेत. सप्तखंजिरीच्या माध्यमातून ग्रामस्वच्छतेचा संदेश देतात. तुकडोजी महाराज आणि गाडगे महाराज यांच्या विचारांनी प्रेरित होऊन चिंचोलीकर हातात झाडू घेत स्वच्छता करून आणि हातात खंजिरी घेत कीर्तनातून महाराष्ट्रातील विशेषतः विदर्भातील गावांत समाज प्रबोधन करत असतात. कीर्तनाच्या माध्यमातून त्यांनी स्वच्छता, अंधश्रद्धा, जातिभेद, व्यसनमुक्ती, घनकचरा नियोजन, स्त्री भ्रूणहत्या, शिक्षणाचे महत्त्व, हगणदारी मुक्त गाव या विषयी जागरूकता पसरवली आहे.

## जन्म व कारकीर्द
इ.स. १९५२ साली अकोला जिल्ह्यातल्या सिरसोली या छोट्याशा गावातील एका शिंपी कुटुंबात सत्यपाल चिंचोलीकरांचा जन्म झाला. त्यांचे कुटुंब गरीब होते. त्यांच्या आईचे नाव सुशीला, भाऊ उकर्डा व लहान बहीण वनमाला व वडिलांचे नाव विश्वननाथ चिंचोलीकर होते. त्यांचे वडील कपडे शिवण्याचा पारंपरिक व्यवसाय करत. लहानपणीच सत्यपालांना भजनांची आवड लागली. तुकडोजी महाराजांची व गाडगे बाबांची कीर्तने ऐकत ते लहानाचे मोठे झाले आणि वयाच्या तेराव्या वर्षी गावात भजन, कीर्तन करायला सुरुवात केली.

अकोला जिल्ह्यातील अकोट गाव हे सत्यपाल चिंचोलीकर यांचे निवासस्थान आहे. आतापर्यंत देशभरातील १४,०००हून अधिक गावांत समाजप्रबोधनपर कीर्तने त्यांनी केली आहेत. जेथे अस्वच्छता दिसते तेथे सत्यपाल महाराज स्वतः हातात झाड़ू घेऊन तो परिसर स्वच्छ करतात. सत्यपाल महाराज आपली खंजिरी वाजवून एखाद्या सार्वजनिक गावच्या ठिकाणी किंवा गावाच्या पारावर लोकांना एकत्र करतात आणि प्रबोधनाचे कीर्तन सुरू करतात. "सामाजिक विषयांना आध्यात्मिकतेची आणि साथीला वादन कलेची जोड दिली की तो विषय थेट लोकांना भिडतो," असे सत्यपाल चिंचोलीकरांचे म्हणणे आहे. ग्रामीण आदिवासी क्षेत्रातील अशिक्षित लोकांना संगीत व कलेची जोड देत मनोरंजनातून प्रबोधन करण्याचा त्यांचा मानस असतो.

आपल्या भजनातून ते सत्य परिस्थिती आणि सामाजिक विषय मांडतात. त्यांनी खंजिरी या ग्रामीण भागातील चर्मवाद्याला विकसित करून सप्तखंजिरी म्हणजेच ७ खंजिरी एकत्र करून विविध आवाज काढायला सुरुवात केली. परिसर स्वच्छ करून ते आपल्या दिवसाची सुरुवात करतात. दिवसभर वाचन लेखन आणि रात्री गावात जाऊन कीर्तने करणे हा त्यांचा दिनक्रम आहे.

भारत देशातील परिवर्तनाच्या चळवळीतील बहुजनवादी संतांचे योगदान समाजापर्यंत पोहोचविण्यासाठी २१ व २२ मे २०११ रोजी पुणे शहरात अखिल भारतीय बहुजन संत साहित्य संमेलनाचे आयोजन करण्यात आले होते. २१ तारखेला सकाळी दहा वाजता महाराष्ट्राचे तत्कालीन बांधकाम मंत्री छगन भुजबळ यांनी संमेलनाचे उद्घाटन केले. सत्यपाल महाराज या संमेलनाच्या अध्यक्षस्थानी होते तर हनुमंत उपरे हे स्वागताध्यक्ष होते.

## पुरस्कार
सत्यपाल महाराजांना खालील पुरस्कार प्रदान करण्यात आले आहेत:
* दलित मित्र पुरस्कार, महाराष्ट्र शासनाद्वारे
* समाजप्रबोधनकार पुरस्कार
* मराठा विश्वभूषण
* प्रबोधनकार ठाकरे पुरस्कार
* आम्ही सारे फाउंडेशन

## संदर्भ
वर्ग:कीर्तनकार
वर्ग:मराठी समाजसेवक
वर्ग:इ.स. १९५२ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:मराठी संत
वकील

**वकील** (इंग्रजी: Lawyer/ लॉयर) हा लोकांना कायदेशीर बाबींमध्ये मार्गदर्शन करतो. कायद्याचा (लॉ) अभ्यास केलेल्या व्यक्तींना इंग्रजीत लॉयर म्हणतात. वकील हे विविध प्रकारचे असतात. ते कोणत्याही एका विषयात तज्ज्ञ असू शकतात. जसे, बिझनेस लॉयर, कमर्शियल लॉयर, ॲडमिनिस्ट्रेटिव्ह लॉयर, कॉन्ट्रॅक्ट लॉयर, कन्स्ट्रक्शन लॉयर, टॅक्स कन्सल्टंट, प्राॅपर्टी लॉयर इत्यादी.

भारतातील उच्च किंवा सर्वोच्च न्यायालयात वकीली करणाऱ्याला ॲडव्होकेट म्हणतात. इंग्लंडमधील बॅरिस्टरची परीक्षा उत्तीर्ण झालेल्या वकीलाला बॅरिस्टर म्हणतात.

भारतामध्ये ॲडव्होकेट्स ॲक्ट, १९६१ नुसार जी व्यक्ती सन्मानीय उच्च न्यायालयामध्ये प्रॅक्टिस करण्यासाठी पात्र असते तिला ॲडव्होकेट म्हणले जाते. आणि ज्याच्याकडे कायद्याची (लॉ) पदवी आहे त्याला लॉयर म्हणले जाते. ॲडव्होकेट्स ॲक्ट, १९६१ मध्ये ॲडव्होकेट या संज्ञेशिवाय न्यायालयात वकीली करणाऱ्यांसाठी वेगळा शब्द वापरला जात नाही.

## हे सुद्धा पहा 
* कायदेपंडित
* बॅरिस्टर
* ॲडव्होकेट
* कायदा
* अखिल भारतीय वकील परिषद

## संदर्भ 
वर्ग:कायदेशीर व्यवसाय
वर्ग:कायदा
घावन

तांदळाच्या पिठाचे घावन 
## साहित्य
*१/२ कप तांदूळ पिठ
*२ टेस्पून चणा पिठ
*दिड कप आंबट ताक
*१/४ कप बारीक चिरलेला कांदा (ऑप्शनल)
*२-३ हिरव्या मिरच्या
*२ पाकळ्या बारीक चिरलेली लसूण
*१/२ टिस्पून हळद
*१/२ टिस्पून जिरे
*बारीक चिरलेली कोथिंबीर
*मीठ
*१/२ कप तेल
## कृती
# तांदूळ पिठ आणि चणा पिठ एकत्र करून त्यात ताक घालावे. गुठळ्या न होता पातळसर भिजवून घ्यावे.
# त्यात जिरे, कांदा, मिरच्या, हळद, कोथिंबीर, लसूण, मीठ घालून निट ढवळून घ्यावे.
# नॉनस्टीक फ्राईंग पॅन गरम करावा. त्यामध्ये किंचीत तेल घालून घावन घालावे. लसणीच्या तिखटाबरोबर गरम गरम खावे.
## संदर्भ
वर्ग:खाद्यपदार्थ
इ.स. १९१० ते १९१९ मधील मराठी चित्रपटांची यादी

येथे इ.स. १९१० ते इ.स. १९१९ या कालावधी दरम्यान प्रदर्शित झालेल्या मराठी चित्रपटांची यादी आहे. जरी येथील चित्रपट हे मूक चित्रपट असतील तरी त्यांच्यात मराठीतील इंटरटायटल्स आणि सबटायटल्स होते.

## चित्रपट यादी
## हे सुद्धा पहा
* मराठी चित्रपटांची यादी

## संदर्भ
वर्ग:१९२० च्या दशकातील मराठी चित्रपट
सत्यनारायण पटेल

**
सत्यनारायण पटेल** आहे एक भारतीय राजकारणी आणि सदस्य भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्ष.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म
इ.स. २०१५ मधील मराठी चित्रपटांची यादी

इ.स. २०१५ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या मराठी चित्रपटांची यादी खालीलप्रमाणे आहे.

## जानेवारी ते मार्च
## एप्रिल ते जून
## जुलै ते सप्टेंबर
## ऑक्टोबर ते डिसेंबर
## हे सुद्धा पहा
* मराठी चित्रपटांची यादी
* मराठी चित्रपटसृष्टी

## संदर्भ
वर्ग:मराठी चित्रपट यादी
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मराठी चित्रपट
मकाजी मेघपर

**मकाजी मेघपर** गुजरात मधील सौराष्ट्राच्या जामनगर जिल्ह्यातील कालावड तालुक्यातील एक गाव आहे. या गावाची स्थापना इ.स. १७५४ मध्ये ध्रोल राज्याचे कुंवर मकनजी जाडेजा द्वारे केली गेली होती. येथील जनसंखेत मुख्यतः जाडेजा राजपुत आहेत, तसेच पटेल, ब्राह्मण आणि दलितांची वस्ती आहे. येथील लोकांचा मुख्य व्यवसाय शेती व पशुपालन आहे.

## संदर्भ
वर्ग:गुजरातमधील गावे
वर्ग:जामनगर जिल्हा