open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
प्रिया तेंडुलकर

'''''' (ऑक्टोबर १९, इ.स. १९५४ - सप्टेंबर १९, इ.स. २००२) ह्या मराठी ललितलेखन करणाऱ्या अभिनेत्री होत्या. नाटककार विजय तेंडुलकर हे त्यांचे वडील.

प्रिया तेंडुलकरांनी आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात एका पंचतारांकित हॉटेलमध्ये वेट्रेसची नोकरी करून केली.  ती नोकरी सोडून त्यांनी नाट्यसृष्टीमध्ये प्रवेश केला. त्यांनी गिधाडे, ती फुलराणी, एक हट्टी मुलगी या नाटकांमध्ये काम केले होते. त्यांनी त्यांचा पहिला चित्रपट इ.स. १९७३ साली आलेला दिग्दर्शक शाम बेनेगल यांचा अंकुर हा हिंदी चित्रपट.  यांव्यतिरिक्त त्यांनी गोंधळात गोंधळ, धाकटी जाऊ आणि तूच माझी राणी यासारख्या  मराठी चित्रपटांमध्येही काम केले होते.

प्रिया तेंडुलकर ह्या भारतातील पहिल्या टीव्ही-स्टार म्हणून ओळखल्या जातात. त्यांची 'रजनी' ही मालिका खूपच गाजली. त्यांच्या इतर मालिकांमध्ये प्रिया तेंडुलकर शो, ज़िम्‍मेदार कौन, किस्से मियॉं बीवी के, हम पांच या हिंदी, तर 'दामिनी' या मराठी मालिकेचा समावेश होतो. त्या लेखिकाही होत्या. त्यांनी अनेक लघुकथा लिहिल्या आहेत. त्यांचे 'ज्याचा त्याचा प्रश्न' हे पुस्तक प्रसिद्ध आहे.

## चित्रपट/चित्रवाणी कारकीर्द 
* इ.स. १९७४- अंकुर
* इ.स. १९७८- देवता
* इ.स. १९८३- माहेरची माणसे, राणीने डाव जिंकला
* इ.स. १९८४- गोंधळात गोंधळ
* इ.स. १९८५- मुंबईचा फौजदार, रजनी(दूरचित्रवाणी मालिका)
* इ.स. १९८७- कालचक्र
* इ.स. १९८८- किस्से मियॉं बीवी के (दूरचित्रवाणी मालिका)
* इ.स. १९८९- एक शून्य शून्य (दूरचित्रवाणी मालिका)
* इ.स. १९९०- घर (दूरचित्रवाणी मालिका)
* इ.स. १९९४- मोहरा - चित्रपट
* इ.स. १९९५- त्रिमूर्ती - चित्रपट
* इ.स. १९९६- प्रिया तेंडुलकर टॉक शो (दूरचित्रवाणी मालिका)
* इ.स. १९९७- और प्यार हो गया, जिम्मेदार कौन(दूरचित्रवाणी मालिका), गुप्त - चित्रपट, हम पांच (दूरचित्रवाणी मालिका)
* इ.स. २०००- राजा को रानी से प्यार हो गया
* इ.स. २००१- प्यार इश्क और मोहोब्बत
* इ.स. २००२- देवता

## अभिनय केलेली नाटके
* एक हट्टी मुलगी
* गिधाडे
* ती फुलराणी

## आत्मचरित्र
* फर्स्ट पर्सन (पॉप्युलर प्रकाशन)

## अन्य पुस्तके
* असंही (ललित निबंध संग्रह)
* जन्मलेल्या प्रत्येकाला (कथासंग्रह) - जीवनानुभव
* जावे तिच्या वंशा (कथासंग्रह)
* ज्याचा त्याचा प्रश्न (कथासंग्रह)
* तिहार (असंग्रहित कथांचा संग्रह - प्रकाशन सन २०१५) (ललित प्रकाशन)
* पंचतारांकित - स्वतःविषयी असलेले अनुभवप्रधान लेखन २००६, पहिली आवृत्ती, डिंपल प्रकाशन,  चौथी आवृत्ती राजहंस प्रकाशन पुणे, भारत

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेत्री
वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मराठी अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९५४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००२ मधील मृत्यू
वर्ग:चित्र हवे
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
राम लक्ष्मण

:*रामायणातील व्यक्तिरेखांसाठी पहा: राम व लक्ष्मण*
**राम-लक्ष्मण** (पूर्ण नाव: विजय पाटील) हा एक भारतीय संगीतकार व चित्रपट संगीत दिग्दर्शक आहे. इ.स. १९७६ पर्यंत सुरेंद्र हेंद्रे व विजय पाटील राम लक्ष्मण ह्या नावाने संगीत द्यायचे. १९७६ साली सुरेंद्र हेंद्रे निधनानंतर राम लक्ष्मण हे नाव वापरणे चालू ठेवले.

राम लक्ष्मणने बॉलिवूडमधील काही हिट चित्रपटांना संगीत दिले आहे. १९८९ मधील मैने प्यार कियाच्या संगीतासाठी त्याला फिल्मफेअरचा सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक पुरस्कार मिळाला. पत्थर के फूल, हम आपके हैं कौन..!, हम साथ साथ हैं इत्यादी काही त्याचे लोकप्रिय चित्रपट आहेत. त्याने आजवर सुमारे ७५ हिंदी. मराठी व भोजपुरी चित्रपटांचे संगीत दिग्दर्शन केले आहे.

वर्ग:भारतीय संगीतकार 
वर्ग:मराठी संगीत दिग्दर्शक
वर्ग:मराठी संगीतकार
उदय टिकेकर

**उदय टिकेकर** ( ३ डिसेंबर, १९६०) हे एक मराठी नाट्य‍अभिनेते आहेत. त्यांच्या आई सुमती टिकेकर या एक गायिका आणि संगीत रंगभूमीवर काम करणाऱ्या अभिनेत्री होत्या.

## मालिका
# जुळून येती रेशीमगाठी
# दिल दोस्ती दोबारा

## नाटकातली भूमिका आणि कंसात नाटकाचे नाव 
* काकाजी (मदनाची मंजिरी)
* खलनायक अविनाश (सौभाग्य)
* डिकी (असं मानुस जगन हं)
* डॉक्टर (चित्कार)
* डॉक्टर कुलकर्णी (मिठीतून मुठीत)
* नाना फडणवीस (मीच एक शहाणा)
* नायक (उडून जा पाखरा)
* माधव (माझ्या बायकोचा डॉक्टर)
* वासू (आत्ता होतं गेलं कुठं)
* विक्रम (मी वाट पाहतोय)
* विठो (विठो रखुमाय)

टिकेकर, उदय
टिकेकर, उदय
टिकेकर, उदय
वर्ग:इ.स. १९६० मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आशिया चषक

आशियाई क्रिकेट परिषद आशिया चषक ही पुरुषांची आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय आणि आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट स्पर्धा आहे. आशियाई देशांमधील सद्भावना वाढवण्यासाठी आशिया क्रिकेट समितीची स्थापना १९८३ मध्ये करण्यात आल्यानंतर सदर स्पर्धा सुरू करण्यात आली. ही स्पर्धा सुरुवातीला दर दोन वर्षांनी होणार होती. आशिया चषक ही क्रिकेटमधील एकमेव महाद्वीपीय चॅम्पियनशिप आहे आणि जिंकणारा संघ आशिया खंडाचा चॅम्पियन बनतो. स्पर्धेचे स्वरूप हे दर २ वर्षांनी एकदिवसीय आणि टी२० असे बदलते.

पहिला आशिया चषक १९८२ मध्ये संयुक्त अरब अमिरातीमधील शारजा येथे आयोजित करण्यात आला होता जेथे परिषदेचे कार्यालय (१९९५ पर्यंत) होते . श्रीलंकेसोबतच्या ताणलेल्या क्रिकेट संबंधांमुळे भारताने १९८६ च्या स्पर्धेवर बहिष्कार टाकला होता. भारतासोबतच्या तणावपूर्ण राजकीय संबंधांमुळे पाकिस्तानने १९९०-९१ च्या स्पर्धेवर बहिष्कार टाकला आणि त्याच कारणास्तव १९९३ ची स्पर्धा रद्द करण्यात आली. एसीसी ने घोषणा केली की २००९ पासून ही स्पर्धा दर दोन वर्षांनी आयोजित केली जाईल. आशिया चषक स्पर्धेमध्ये खेळल्या जाणाऱ्या सर्व सामन्यांना अधिकृत एकदिवसीय सामन्यांचा दर्जा असल्याचा निर्णय आयसीसीने दिला आहे.

२०१५ मध्ये आशियाई क्रिकेट परिषदेचा आकार कमी केल्यानंतर, आयसीसीने जाहीर केले की २०१६ पासून आशिया चषक स्पर्धा आगामी जागतिक स्पर्धांच्या स्वरूपाच्या आधारावर, आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय आणि आंतरराष्ट्रीय टी२० स्वरूपात आळीपाळीने खेळवली जाईल. परिणामी, २०१६ ही स्पर्धा आंतरराष्ट्रीय टी२० स्वरूपामध्ये खेळवली गेलेली पहिली स्पर्धा होती आणि २०१६ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०च्या आधी एक तयारी स्पर्धा म्हणून कार्य करते.

सात विजेतेपदांसह (सहा एकदिवसीय आणि एक टी-२०) भारत हा स्पर्धेतील सर्वात यशस्वी संघ आहे. तर सहावेळा स्पर्धेचे विजेतेपद मिळवून श्रीलंका दुसऱ्या क्रमांकाचा यशस्वी संघ आहे. श्रीलंकेचा संघ सर्वाधिक १४ वेळा आशिया चषक स्पर्धेत सहभागी झाला आहे, त्यानंतर भारत, पाकिस्तान आणि बांगलादेशने प्रत्येकी १३ स्पर्धांमध्ये खेळले आहेत. श्रीलंकेने सर्वात अलीकडील २०२२चा आशिया चषक जिंकला.

## निकाल
## स्पर्धेचा सारांश
### आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय
खालील तक्ता मागील आशिया कप एकदिवसीय स्पर्धांमधील संघांच्या कामगिरीचे विहंगावलोकन प्रदान करतो. .

### आंतरराष्ट्रीय टी२०
खालील तक्ता मागील आशिया कप ट्वेंटी२० स्पर्धांमधील संघांच्या कामगिरीचे विहंगावलोकन प्रदान करतो.

शेवटचे अद्यतन : श्रीलंका वि पाकिस्तान ११ सप्टेंबर २०२२

*टीप:*
* विजयाची टक्केवारी निकाल नसलेले सामने वगळते आणि बरोबरी अर्धा विजय म्हणून गणली जाते.
* संघ सर्वोत्कृष्ट निकालानुसार क्रमवारी लावले जातात, नंतर विजयी टक्केवारी, नंतर (समान असल्यास) वर्णक्रमानुसार.

## संघांची कामगिरी
प्रत्येक आशिया कपमधील संघांच्या कामगिरीचे विहंगावलोकन:
भारताकडे सर्वाधिक ७ जेतेपदे आहेत, तर श्रीलंका ६ विजयांसहित  दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.

### मुख्य स्पर्धेत पदार्पण करणारे संघ
#### आशिया चषक पात्रता स्पर्धेत पदार्पण करणारे संघ
## चॅम्पियनशिप सारांश
## संदर्भ
वर्ग:क्रिकेट
वर्ग:आशिया चषक
शंकर नारायण नवरे

**शंकर नारायण नवरे** उर्फ *शन्ना* (जन्म : २१ नोव्हेंबर, १९२७ -   २५ सप्टेंबर, इ.स. २०१३) हे मराठी लेखक, नाटककार व पटकथाकार होते. मध्यमवर्गीय माणसाचे अनुभव व भावनाविश्व रेखणाऱ्या कथानकांसाठी ते ओळखले जातात. *शन्नाडे* या नावाने त्यांनी वृत्तपत्रांतूनही स्तंभलेखन केले आहे. त्यांचे एकूण २७ कथासंग्रह आहेत.  शं.ना. नवरे यांनी जयवंत दळवी यांच्या महानंदा कादंबरीवरून ’गुंतता हृदय हे’ हे नाटक लिहिले आहे.  हे नाटक अमाप गाजले.

डोंबिवलीत झालेल्या २००३सालच्या नाट्यसंमेलनाचे ते अध्यक्ष होते. त्यांना लेखनातून मिळणाऱ्या पैशांचा मोठा हिस्सा ते पडद्यामागच्या कलाकारांसाठी खर्च करीत असत. कायम पडद्यामागे काम करणाऱ्या नाट्यकर्मींसाठी त्यांनी नाट्यसंमेलनातच ७५ हजार रुपयांचा धनादेश दिला होता. 

ते डोंबिवलीत रहात. त्यांच्या पत्नीचे नाव अंजली, मुलाचे अरुण, सुनेचे जान्हवी. मुलगी राधिका, नातू शंतनू आणि पणतू ओम. वयाच्या ८६व्या वर्षी शं.ना. नवरे यांचे निधन झाले. अरुण आणि जान्हवी हे दोघेही ॲडव्होकेट आहेत.
## प्रकाशित साहित्य 
तिन्हीसांजा, ,

## शं.ना. नवरे यांना मिळालेले पुरस्कार 
* *गदिमा प्रतिष्ठान*चा गदिमा पुरस्कार (नोव्हेंबर २००८)
* डोंबिवली भूषण पुरस्कार
* विष्णूदास भावे पुरस्कार  (नोव्हेंबर २००९)
* *साहित्यसेवा* पुरस्कार (ऑगस्ट २००८)
## गौरव 
* मराठी नाट्य संमेलनाचे अध्यक्ष
## संकीर्ण 
शं.ना. नवरे यांच्यावर 'गोष्टीवेल्हाळ शन्ना' हा लघुपट निघाला आहे.  काही जुन्या नाटकांचे दुर्मिळ चलत् चित्रण व जुन्या सहकाऱ्यांनी (डॉ. जब्बार पटेल, विक्रम गोखले, बाळ कुडतरकर, प्रदीप वेलणकर इ.) सांगितलेल्या शन्नांच्या रमणीय आठवणी या लघुपटात अनुभवायला मिळतात. 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी नाटककार
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील मृत्यू
धुमाळ

**धुमाळ** उर्फ **अनंत बळवंत धुमाळ** हे भारतीय चित्रपटसृष्टीतील एक विनोदी अभिनेता होते. विनोदी भूमिकेसोबतच त्यांनी चरित्र भूमिका सुद्धा निभावल्या. धुमाळ यांनी इ.स. १९४० ते इ.स. १९८० च्या दरम्यान शेकडो   चित्रपटात काम केले; ज्यात मराठी नाटक, मराठी आणि हिंदी चित्रपटांचा समावेश होतो. धुमाळ यांनी  आपल्या अभिनयाच्या कारकिर्दीची सुरुवात मराठी नाटकातुन केली.

## कारकीर्द
सुरुवातीला धुमाळ यांनी नाटक कंपनीत भांडी धुण्याचे काम पण केले. जेव्हा लहानसहान भूमिका बजावणारे कलाकार काही कारणाने काम करू शकले नाहीत, तेथे धुमाळ यांना ते पात्र साकारण्याची संधी मिळत असे. नंतर त्यांनी प्र.के. अत्रे आणि नानासाहेब फाटक यांची भेट घेतली, नाटक जगातील ही दोन मोठी नावे होती. या गोष्टीचा त्यांना चांगला फायदा झाला आणि लवकरच त्यांना मोठ्या भूमिका मिळू लागल्या. अखेरीस तो चित्रपटांमध्ये विनोदी कलाकार म्हणून प्रसिद्ध झाले. चित्रपट ससुराल (१९६१) पासून शुभा खोटे आणि मेहमूद सोबत त्यांचे त्रिकुट जमले. नंतर अनेक चित्रपटात हे त्रिकुट दिसू लागले.

धुमाळ यांचे १३ फेब्रुवारी १९८७ रोजी मोठ्या हृदयविकाराच्या झटक्याने निधन झाले..

## काही निवडक चित्रपट
## संदर्भ
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:मराठी अभिनेते
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
रवींद्र मंकणी

**रवींद्र लक्ष्मण मंकणी** (मे २१, इ.स. १९५६ - ) हा मराठी नाट्य, दूरदर्शन व चित्रपट अभिनेता आहे.

मंकणी व्यवसायाने नागरी अभियंता आहे.

वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:मराठी अभिनेते
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील जन्म
लालन सारंग

लालन सारंग - माहेरच्या पैंगणकर (जन्म : गोवा, २६ डिसेंबर १९४१;  - पुणे, ९ नोव्हेंबर २०१८) या एक मराठी नाट्यअभिनेत्री होत्या. इ.स. १९६८पासून त्या नाट्यक्षेत्रात होत्या.

‘अभिषेक’ व ‘कलारंजन’ या त्यांच्या घरच्या नाट्यसंस्था होत्या.  ह्या संस्थांच्या नाटकांतही लालन सारंग यांनी भूमिका केल्या. 

## लालन सारंग यांची गाजलेली नाटके आणि भूमिका) 
* आक्रोश (वनिता)
* आरोप (मोहिनी)
* उद्याचा संसार ()
* उंबरठ्यावर माप ठेविले ()
* कमला (सरिता)
* कालचक्र (दिग्दर्शन आणि अभिनय)
* खोल खोल पाणी (चंद्राक्का)
* गिधाडे (माणिक)
* घरकुल()
* घरटे अमुचे छान (विमल)
* चमकला ध्रुवाचा तारा ()
* जंगली कबुतर (गुल)
* जोडीदार (शरयू)
* तो मी नव्हेच ()
* धंदेवाईक (चंदा)
* पोलीसनामा
* बिबी करी सलाम()
* बेबी (अचला)
* बुवा तेथे बाया
* मी मंत्री झालो ()
* मोरूची मावशी
* रथचक्र ('ती' ब्राह्मण स्त्री)
* राणीचा बाग 
* लग्न
* लग्नाची बेडी ()
* सखाराम बाइंडर (चंपा)
* संभूसांच्या चाळीत ()
* सहज जिंकी मना (मुक्ता)
* सूर्यास्त (जनाई)
* स्टील फ्रेम (हिंदी)
* स्वयम्

## चित्रपट
* सामना
* हा खेळ सावल्यांचा

## दूरचित्रवाणी मालिका
* रथचक्र (हिंदी) 

## लालन सारंग यांनी लिहिलेली पुस्तके
* चटकदार पाककृती
* जगले जशी
* नाटकांमागील नाट्य
* बहारदार किस्से आणि चटकदार पाककृती
* मी आणि माझ्या भूमिका

## कार्यक्रम
* लालन सारंग 'मी आणि माझ्या भूमिका' हा कार्यक्रम करीत असत.

## पुरस्कार आणि सन्मान
* लालन सारंग यांना ग.दि. माडगूळकर प्रतिष्ठानचा विद्याताई माडगूळकरांच्या स्मृतिप्रीत्यर्थ दिला जाणारा गृहिणी सखी सचिव हा पुरस्कार मिळाला होता..
* पिंपरी-चिंचवडच्या कलारंग सांस्कृतिक संस्थेतर्फे कलागौरव पुरस्कार (२२-१-२०१५)
* इ.स. २००६ साली कणकवली येथे झालेल्या ८७व्या मराठी नाट्यसंमेलनाच्या त्या अध्यक्षा होत्या. 
* अखिल भारतीय मराठी नाट्यपरिषदेच्या कोथरूड शाखेतर्फे जीवनगौरव पुरस्कार (२४ जानेवारी, २०१७)

वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेत्री
वर्ग:मराठी अभिनेत्री
लालन, सारंग
वर्ग:इ.स. १९४१ मधील जन्म
वर्ग:अखिल भारतीय मराठी नाट्य संमेलने
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू
नयना आपटे

**नयना आपटे** या मराठी नाटके आणि चित्रपटांत काम करणाऱ्या एक सुप्रसिद्ध अभिनेत्री आहेत.

## शिक्षण
* बी.ए. (साहित्य); संगीत विशारद.

### संगीत शिक्षण
नयना आपटे यांनी आई शांता आपटे, इंदिराबाई केळकर, यशवंतबुवा जोशी, यांच्याकडून शास्त्रीय संगीतीचे शिक्षण घेतले आहे. याशिवाय गोविंदराव पटवर्धन, अण्णा पेंढारकर, नारायण बोडस आणि अरविंद पिळगावकर यांच्याकडूनही नयना आपटे यांनी नाट्यसंगीताचे शिक्षण घेतले आहेत.

### नृत्य शिक्षण
नयना आपटे रोहिणी भाटे यांच्याकडे पाच वर्षे कथ्थकचे शिक्षण घेत होत्या.

## अभिनयाची कारकीर्द
वयाच्या चौथ्या वर्षापासून नयना आपटे मराठी, हिंदी आणि गुजराती चित्रपटांतून कामे करीत आहेत. वयाच्या ७ व्या वर्षी शांता आपटे यांच्या चंडीपूजा या चित्रपटात त्यांनी एक महत्त्वाची भूमिका केली होती. १९६५ सालापासून नयना आपटे यांची व्यावसायिक अभिनेत्री म्हणून कारकीर्द सुरू झाली.

नयना आपटे यांनी आजवर १००हून अधिक विनोदी, पौराणिक, ऐतिहासिक, सामाजिक, संगीत आणि काही गुजराती नाटकांतून भूमिका केल्या आहेत. त्यांचे २५ मराठी, ४ हिंदी आणि ६ गुजराती चित्रपट आहेत.

नयना आपटे यांनी १६ हिंदी-मराठी दूरचित्रवाणी मालिकांत कामे केली आहेत. ’शांती’, ’वक़्त की रफ़्तार’, 'एक चुटकी आसमान' आणि ’डोन्ट वरी हो जायेगा’ या त्यांच्या हिंदीतल्या गाजलेल्या मालिका आहेत. तसेच चूकभूल द्यावी घ्यावी, सुखाच्या सरींनी हे मन बावरे या मराठी मालिकाही गाजलेल्या आहेत.

## अन्य माहिती 
त्यांची अनेक रेडिओ मुलाखती आणि भाषणे झाली आहेत. त्या नवोदित कलावंतांना संगीत शिकण्यास मदत करतात. सामाजिक कार्यातही त्यांचा गरीब आणि होतकरू लोकांना मदतीचा हात असतो.

## नाटके
* अंमलदार
* एकच प्याला
* करायला गेलो एक
* देव नाही देव्हाऱ्यात
* दैवे लाभला चिंतामणी
* नवरा माझ्या मुठीत
* पुण्यप्रभाव
* मानापमान
* मूकनायक
* संशयकल्लोळ
* या घर आपलंच आहे
* लग्नाची बेडी
* वरचा मजला रिकामा
* शारदा
* श्री तशी सौ
* सौजन्याची ऐशी तैशी
* स्वयंवर
* हनिमून एक्सप्रेस
* हा स्वर्ग सात पावलांचा
* टिळक आणि आगरकर
* दिनूच्या सासूबाई राधाबाई
* सुनेच्या राशीला सासू
* फॅमिली नंबर १
* वासूची सासू

## चित्रपट
* चुपके चुपके (हिंदी, १९७५)
* जावईबापू झिंदाबाद
* मिली (हिंदी, १९७५)

## पुरस्कार
* भारत सरकारचा 'पद्मश्री' पुरस्कार
* महाराष्ट्र शासनाचा 'कै. अण्णासाहेब किर्लोस्कर संगीत रंगभूमी जीवनगौरव' पुरस्कार
* मराठी नाट्य परिषदेचे चार पुरस्कार
* कुमार कला केंद्राचे २ पुरस्कार
* महाराष्ट्र कला केंद्राचे २ पुरस्कार
* चित्रपटातील भूमिकेबद्दल महाराष्ट्र सरकारचा एक पुरस्कार
* मुंबई मराठी संग्रहालयाचा एक पुरस्कार
* मुंबई मराठी साहित्य संघाकडून ५ पुरस्कार
* स्त्रियांच्या सामाजिक संस्थांकडून ६ पुरस्कार

वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:गुजराती चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कार प्राप्त महिला
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
रमेश देव

**रमेश देव** (३० जानेवारी, १९२९ - २ फेब्रुवारी, २०२२) हे मराठी अभिनेते होते. त्यांनी अनेक मराठी व हिंदी चित्रपटांतून अभिनय केला आहे. त्यांनी त्यांच्या दीर्घ कारकिर्दीत 200हून अधिक प्रदर्शनांसह 285हून अधिक हिंदी चित्रपट, 190 मराठी चित्रपट आणि 30 मराठी नाटकांमध्ये काम केले.  त्यांनी वैशिष्ट्यपूर्ण चित्रपट, दूरदर्शन मालिका आणि 250हून अधिक जाहिरात चित्रपटांची निर्मिती केली.  त्यांनी अनेक चित्रपट, माहितीपट आणि दूरदर्शन मालिकाही दिग्दर्शित केल्या.  त्यांच्या कार्यासाठी त्यांना अनेक राज्य आणि राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाले.

## कौटुंबिक माहिती
मराठी अभिनेत्री सीमा देव त्यांची पत्‍नी असून अभिनय देव आणि अजिंक्य देव यांची मुले आहेत. देव यांचा विवाह प्रख्यात अभिनेत्री सीमा देव (पूर्वी नलिनी सराफ म्हणून ओळखला जाणारा) हिच्याशी झाला होता.  अजिंक्य देव - प्रसिद्ध मराठी अभिनेता आणि अभिनय देव - प्रसिद्ध भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक - दिल्ली बेली (२०११) हे त्यांचे पुत्र आहेत.

## पुरस्कार
* राजा परांजपे प्रतिष्ठानचा जीवनगौरव पुरस्कार.

## निधन 
२ फेब्रुवारी २०२२ रोजी हृदयविकाराच्या झटक्याने वयाच्या ९३व्या वर्षी त्यांचे निधन झाले. याबद्दलची माहिती त्यांचा मुलगा आणि अभिनेता अजिंक्य देव यांनी दिली आहे. मुंबईतील धीरूभाई अंबानी रुग्णालयात त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला आहे.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
सुधीर दळवी

दळवी, सुधीर
दळवी, सुधीर
दळवी, सुधीर
वर्ग:रिकामी पाने
अजय वढावकर

वढावकर, अजय
वढावकर, अजय
वर्ग:इ.स. १९५५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू
माया जाधव

**माया जाधव** या मराठी चित्रपट अभिनेत्री आहेत.

जाधव, माया
जाधव, माया
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
स्वाती चिटणीस

**स्वाती चिटणीस** मराठी आणि हिंदी चित्रपट तसेच दूरचित्रवाणी अभिनेत्री आहे. हिने शुभमंगल सावधान आणि ही पोरगी कुणाची सहित अनेक चित्रपटांमध्ये तसेच तुझसे लगन आणि भाई, भैया और ब्रदर सारख्या मालिकांमध्ये काम केले आहे.

चिटणीस, स्वाती
चिटणीस, स्वाती
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री 
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
सुहास भालेकर

**सुहास भालेकर** (११ ऑक्टोबर, इ.स. १९३१ - २ मार्च, इ.स. २०१३; मुंबई, महाराष्ट्र) हे मराठी अभिनेते, दिग्दर्शक होते. यांनी मराठी नाटके, चित्रपट, दूरचित्रवाहिनी मालिका यांतून अभिनय केला.

## कारकीर्द 
सुहास भालेकरांनी कारकिर्दीची सुरुवात रंगभूमीपासून केली. नाटकांत कामे करण्यास त्यांच्या वडिलांचा विरोध असल्यामुळे, त्यांनी सुरुवातीस *साबाजी* या नावाने  लोकनाट्यांतून कामे केली. इ.स. १९६०-७६ या कालखंडात  शाहीर साबळे आणि पार्टीच्या अनेक लोकनाट्यांमधून भालेकर आणि राजा मयेकर या अभिनेत्यांची जोडगोळी गाजली . शाहीर साबळे आणि पार्टीच्या अनेक लोकनाट्यांचे दिग्दर्शन त्यांनी केले .

## कारकीर्द 
### नाट्यकारकीर्द 
सुहास भालेकर यांची नाटके/लोकनाट्ये आणि त्यातील भूमिका  :

### चित्रपट-कारकीर्द 
### दूरचित्रवाणी-कारकीर्द 
;सुहास भालेकर यांचे दिग्दर्शन:

* शाहीर साबळे करीत असलेल्या लोकनाट्यांचे दिग्दर्शन बहुतेक वेळा सुहास भालेकर यांचे असे.

## मृत्यू 
२ मार्च, इ.स. २०१३ रोजी मुंबईतल्या *बाँबे हॉस्पिटल* येथे भालेकरांचा मृत्यू झाला . फुप्फुसांच्या आजारामुळे त्यांना बाँबे हॉस्पिटलात दाखल करण्यात आले होते. मृत्युसमयी ते ८३ वर्षांचे होते. 

त्यांचा मुलगा हेमंत भालेकर हा अभिनेता आहे.

## संदर्भ व नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:इ.स. २०१३ मधील मृत्यू
वर्ग:मराठी अभिनेते
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म
उषा नाडकर्णी

**उषा नाडकर्णी** या मराठी नाटके व चित्रपटांमधील अभिनेत्री आहेत. मराठी चित्रपटांसोबत त्यांनी हिंदी चित्रपटांमधूनही अभिनय केला आहे.

## कारकीर्द 
### चित्रपट 
### मालिका
### नाटके 
## संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेत्री
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सीमा (निःसंदिग्धीकरण)

**सीमा** या शब्दाशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत :
* सीमा (गणित) - कलन या गणिताच्या शाखेतील एक पायाभूत संकल्पना.
* सीमा देव - मराठी अभिनेत्री.

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
भक्ती बर्वे

**भक्ती बर्वे-इनामदार** (सप्टेंबर १०, इ.स. १९४८ - फेब्रुवारी १२, इ.स. २००१) ह्या मराठी अभिनेत्री होत्या.

त्यांच्या वडिलांचे नाव कृष्णराव.  ते इ.स. १९८९मध्ये हृदयविकाराने निर्वतले. मानसोपचारतज्ज्ञ डॉ. राजेंद्र बर्वे हे भक्तीचे चुलतभाऊ.  सुरेश सख्खा भाऊ आणि उल्का बहीण.

पु.ल.देशपांडे यांच्या ती फुलराणी या नाटकातील भक्ती बर्वे यांची प्रमुख भूमिका असे. 'फुलराणी'चे ११११हून अधिक प्रयोग झाले. *आई रिटायर होतेय* या नाटकात भक्ती बर्वे यांनी साकारलेली आईची भूमिकाही खूप गाजली. या नाटकाचे एकूण ९५० प्रयोग झाले.  भक्ती बर्वे यांच्या अपघाती मृत्यूनंतर त्यांच्याऐवजी स्मिता जयकर त्या नाटकात काम करू लागल्या.

मराठी नाट्यक्षेत्रातल्या कामगिरीसाठी ह्यांना इ.स. १९९० साली संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार देऊन गौरवण्यात आले. हिंदी चित्रपटांतील आघाडीचे सहअभिनेते शफी इनामदार यांच्याशी विवाह झाला. फेब्रुवारी १२ इ.स. २००१ रोजी त्यांना मुंबई–पुणे द्रुतगतीमार्गावरअपघाती मृत्यू आला.

आकाशवाणीवर आणि दूरदर्शनवर भक्ती बर्वे निवेदिका होत्या. अशोक हांडे यांच्या 'माणिकमोती' या कार्यक्रमातही त्यांचे निवेदन असे.

## भक्ती बर्वे यांच्या भूमिका असलेली नाटके
* अखेरचा सवाल
* अल्लाउद्दीन व जादूचा दिवा (बालनाट्य)
* अजब न्याय वर्तुळाचा
* आई रिटायर होतेय (मराठी आणि गुजरातीत-बा रिटायर थाय छे) 
* आधे अधुरे(हिंदी आणि मराठी)
* आले देवाजीच्या मना 
* कळलाव्या कांद्याची कहाणी (बालनाट्य)
* गांधी आणि आंबेडकर 
* घरकुल 
* चिनी बदाम (बालनाट्य)
* जादूची वेल (बालनाट्य)
* टिळक आणि आगरकर
* ती फुलराणी
* दंबद्वीपचा मुकाबला
* पपा सांगा कुणाचे
* पळा पळा कोण पुढे पळे तो 
* पुरुष
* पुलं, फुलराणी आणि मी 
* बाई खुळाबाई  
* बूटपोलिश  
* माणसाला डंख मातीचा
* मिठीतून मुठीत
* रंग माझा वेगळा
* रातराणी (मराठी, हिंदी आणि गुजराती)
* वयं मोठं खोटम् (बालनाट्य)
* शॉर्टकट
* सखी प्रिय सखी
* हॅंड्स अप

## प्रमुख चित्रपट 
* जाने भी दो यारों (हिंदी) इ.स. १९८३
* बहिणाबाई
* हजार चौरासी की माँ (हिंदी) इ.स. १९९८

## भक्ती बर्वे यांच्यावरील लिखित साहित्य
* एक होती फुलराणी - **भक्ती बर्वे** (चरित्र, लेखक : रजनीश जोशी)

## पहा
* अल्पायुषी अभिनेते

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेत्री
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मराठी अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९४८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००१ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सीमा देव

**सीमा देव**, माहेरचे नाव **नलिनी सराफ**, (२७ मार्च, १९४२; मुंबई, महाराष्ट्र - २४ ऑगस्ट, २०२३) या एक मराठी अभिनेत्री होत्या. त्यांनी अनेक मराठी व हिंदी चित्रपटांतून अभिनय केला आहे. मराठी अभिनेते रमेश देव त्यांचा पती असून अभिनेता अजिंक्य देव त्यांचा पुत्र आहे.

इ.स. १९५७ सालच्या *आलिया भोगासी* या मराठी चित्रपटाद्वारे सीमा देव यांनी चित्रपटक्षेत्रात पदार्पण केले. त्यांनी भूमिका साकारलेले आनंद, *जगाच्या पाठीवर*, *मोलकरीण*, *यंदा कर्तव्य आहे*, , *या सुखांनो या*, *सुवासिनी*, *हा माझा मार्ग एकला* हे चित्रपट विशेष गाजले.

## पुरस्कार
* राजा परांजपे प्रतिष्ठानचा जीवनगौरव पुरस्कार 
* पुणे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवातील (पिफमधील) पुरस्कार सोहळ्यात जीवनगौरव पुरस्कार. (२०१७)

## मृत्यू 
२४ ऑगस्ट २०२३ रोजी मुंबई येथे त्यांच्या राहत्या घरी उतार वयामुळे त्यांचा मृत्यू झाला. मृत्यू समयी त्यांचे वय ८१ वर्षे होते. मृत्यू पूर्वी त्या अल्झायमर आजाराने ग्रस्त होत्या.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेत्री
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वैशाली सामंत

चित्र:Vaishali Samant.jpeg

**वैशाली सामंत** ही एक भारतीय संगीतकार, गीतकार आणि पार्श्वगायक आहे. ती मराठी चित्रपट आणि संगीत क्षेत्रातील कामांसाठी लोकप्रिय आहे. टेलिव्हिजनवरील तिच्या कारकिर्दीत रिअ‍ॅलिटी गायन स्पर्धेमधील न्यायाधीश असण्याचा समावेश आहे. तिने बंगाली, गुजराती, भोजपुरी, आसामी, तामिळ आणि तेलगू भाषांमध्ये सुद्धा गाणी गायली आहे. तिने मराठीत २०००हून अधिक गाणी गायली आहेत. तिची "ऐका दाजीबा", "कोंबडी पळाली", "नाद खुला" आणि "दूरच्या रानात" गाणी लोकप्रिय आणि हिट आहेत.

## संगीत शिक्षण 
वैशाली सामंत यांनी संगीताचे शिक्षण तरबेज नाट्य संगीतकार सौ ज्योत्स्ना मोहिले यांच्याकडे, ८ वर्षाच्या वयातच सुरू केलेलं. पुढे तिने भारतीय शास्त्रीय संगीताचे औपचारिक प्रशिक्षण सौ. कट्टी आणि श्री जयंत दातार याच्याकडून ५ वर्षांपर्यंत घेतले.  त्यानंतर तिने भारतीय शास्त्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय संगीताची संयोजन तंत्राचे प्रशिक्षण पंडित गुरू पंडित मनोहर चिमोटे कडून घेतले.

## कारकीर्द 
सामंतचे पहिले गाणे *ऐका दाजीबाने* संपूर्ण भारतात खळबळ उडवून दिली. तिने लगान, ताल (चित्रपट) आणि साथिया (चित्रपट) मध्ये ए.आर. रहमान यांच्यासारख्या संगीतकारांकरिता गीत गायले आहे. विजू शाह आणि डब्बू मलिक सारख्या संगीत दिग्दर्शकांसाठीही तिने गायले आहे. तिने पद्मश्री लालू प्रसाद यादव, गर्लफ्रेंड,एट , मालामाल वीकली, तुझे मेरी कसम, चेतना, दिल जो भी कहें, ट्रॅफिक सिग्नल, चमकु, मिर्च वगैरे बॉलिवूड चित्रपटांसाठीही गायले आहे. तिचे *बहुचर्चित* गाणे ए.आर. रहमान यांनी ' साथिया' मधील *चालका रे* हे गाणे आहे. तिने२००४ मध्ये सिंगापूरचे एमटीव्ही आशिया संगीत पुरस्कार जिंकले. २०१७ मध्ये अंबरनाथ मराठी चित्रपट महोत्सवात तिला गाडबाद गोंधळसाठी सर्वोत्कृष्ट गायिका (महिला) म्हणून नामांकन मिळाले.

## प्लेबॅक गायन 
## संगीत दिग्दर्शन  
* यंदा कर्तव्य आहे 
* गलगले निघले 
* मस्त चलले आमचा

## संदर्भ 
* http://www.indianteTV.com/release/y2k9/june/junerel19.php(http://www.indiantelevision.com/release/y2k9/june/junerel19.php) 
* https://web.archive.org/web/20130307150446/http://www.orissadiary.com/ShowEnteriversityNews.asp?id=18026(https://web.archive.org/web/20130307150446/http://www.orissadiary.com/ShowEntertainmentNews.asp?id=18026) 
* http://www.planetradiocity.com/musicopedia/music_newupdatearticle.php?conid=1224  
* http 
* http

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मराठी व्यक्ती
वर्ग:बॉलिवूड पार्श्वगायक
वर्ग:मराठी पार्श्वगायक
वर्ग:हयात व्यक्ती
अवधूत गुप्ते

**अवधूत गुप्ते** (जन्मदिनांक अज्ञात - हयात) हा मराठी गायक, संगीतकार, चित्रपटनिर्माता, दिग्दर्शक आहे. त्याने मराठी व हिंदी गाण्यांसाठी पार्श्वगायन केले असून स्वतंत्रपणे संगीत-अल्बमांसाठी संगीत दिले आहे. त्याने मराठी चित्रपटांची निर्मिती व दिग्दर्शन केले आहे. तसेच दूरचित्रवाहिन्यांवरील कार्यक्रमांमध्ये सूत्रसंचालनाचे व परीक्षणाचे कामही त्याने केले आहे.

सागरिका म्युझिक कंपनीच्या *पाऊस* या अल्बमामार्फत गायक-अधिक-संगीतकार म्हणून त्याचे पदार्पण झाले. त्यानंतर वैशाली सामंत हिच्यासोबत त्याने बनवलेला *ऐका दाजीबा* हा इंडिपॉप अल्बम कमालीचा लोकप्रिय झाला.

## चित्रपट कारकीर्द 
इ.स. २०१० साली चित्रपटगृहांत झळकलेल्या आणि महाराष्ट्राच्या राजकारणातील शिवसेना व महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना या पक्षांमधील मतभेदांच्या पार्श्वभूमीवर बेतलेल्या झेंडा या चित्रपटाची निर्मिती त्याने केली. 

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:मराठी संगीतकार
वर्ग:हिंदी गायक
वर्ग:मराठी पार्श्वगायक
इंदिरा चिटणीस

चिटणीस, इंदिरा
चिटणीस, इंदिरा
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अविनाश खर्शीकर

वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:मराठी अभिनेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सतीश पुळेकर

**सतीश पुळेकर** हे मराठी अभिनेते आहे. त्यांना राज्य पुरस्काराने सन्मानित केले आहे. 

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:मराठी अभिनेते
केदार शिंदे

**केदार शिंदे** हा मराठी चित्रपट-दिग्दर्शक व नाट्यदिग्दर्शक आहे. त्याने मराठी भाषेत नाटके, मालिका व चित्रपटांचं दिग्दर्शन केलंय.

## कारकीर्द 
केदार शिंदे हा शाहीर साबळ्यांचा नातू आहे. त्याला आधीपासूनच कलेची आवड होती. त्याने आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात 'महाराष्ट्राची लोकधारा' या कार्यक्रमापासून केली. त्यानंतर त्याने भारत जाधव आणि अंकुश चौधरीबरोबर एक एकांकिका केली होती.

केदार शिंदे याने व्यावसायिक नाटकांच्या क्षेत्रात 'बॉम्ब-ए-मेरी-जान' या नाटकाने पहिलं पाऊल टाकलं. ह्या नाटकाला फारसं यश मिळाले नाही. पण त्यानंतर आलेल्या त्याच्या जवळजवळ सर्व नाटकांनी व्यावसायिक यश मिळवलं. या नाटकांमध्ये 'आमच्या सारखे आम्हीच',  'मनोमनी', श्रीमंत दामोदरपंत', 'तू तू मी मी', विजय दिनानाथ चव्हाण', 'आता होऊनच जाऊ दे', 'सही रे सही', 'लोच्या झाला रे', 'गोपाला रे गोपाला' ह्यांचा समावेश होतो. त्याने मुख्यतः खळखळून हसवणारी विनोदी नाटकेच केली आहेत. दूरदर्शन मालिका आणि चित्रपट करतानाही त्याने हीच गोष्ट काटेकोरपणे पाळली आहे. त्यामुळे "केदार शिंदे=धमाल कॉमेडी" हे एक समीकरणच बनलंय.

नाट्यसुष्ट्रीमध्ये भरघोस यश मिळवल्यानंतर त्याने पुढचं पाऊल टाकलं ते दूरदर्शन मालिकांच्या क्षेत्रात. इथेही त्याने 'हाउसफुल्ल', 'हसा चटकफु', 'श्रीयुत गंगाधर टिपरे', 'जगावेगळी', 'साहेब, बिवी आणि मी', 'घडलंय बिघडलंय' या झी मराठीवरील मालिकांमधून प्रेक्षकांचं भरपूर मनोरंजन केलं.

त्याचा पहिला चित्रपट 'अगं बाई... अरेच्या' म्हणजे मराठी चित्रपट सुष्ट्रीतील एकप्रकारची क्रांतीच होती. ह्या चित्रपटामध्ये मराठी चित्रपटसुष्ट्रीत पहिल्यांदाच 'आईटेम सॉंगचा वापर करण्यात आला होता. ह्या गाण्याचं नृत्य-दिग्दर्शन बॉलीवूडमधील प्रसिद्ध नृत्य-दिग्दर्शक फराह खान हिने केलं होतं, तर या गाण्यामध्ये सोनाली बेंद्रे नाचली होती. ह्या चित्रपटाने तुफान यश मिळवलं. ह्यानंतरही  केदारने 'जत्रा', 'यंदा कर्तव्य आहे' यासारखे हिट चित्रपट दिले. त्याने २०१० मध्ये हिंदी चित्रपटसुष्ट्रीमध्येही पदार्पण केलं. त्याने तब्बू आणि शर्मन जोशी प्रमुख भूमिकेत असलेला 'तो बात पक्की' या चित्रपटच दिग्दर्शन केलं. परंतु या चित्रपटाला फारसं व्यावसायिक यश मिळाले नाही.

## चित्रपट
*अगं बाई... अरेच्या (२००६)
*जत्रा (२००६)
*यंदा कर्तव्य आहे (२००६)
*माझा नवरा तुझी बायको (२००६)
*मुक्काम पोस्ट लंडन (२००७)
*ह्यांचा काही नेम नाही (२००८)
*बकुळा नामदेव घोटाळे (२००८)
*गलगले निघाले (२००८)
*इरादा पक्का (२०१०)
## नाटके
*सही रे सही
*बॉम्ब-ए-मेरी-जान
*लोच्या झाला रे
*श्रीमंत दामोदरपंत
*मनोमनी
*विजय दिनानाथ चव्हाण
*आता होऊनच जाऊ दे
*तू तू मी मी
*गोपाला रे गोपाला
*आमच्या सारखे आम्हीच
*ढॅण्टॅढॅण

## दूरदर्शन मालिका
*हाऊसफुल्ल
*हसा चटक फू
*श्रीयुत गंगाधर टिपरे
*जगावेगळी
*साहेब, बीबी आणि मी
*घडलंय बिघडलंय
*सुखी माणसाचा सदरा

वर्ग:मराठी दिग्दर्शक
वर्ग:मराठी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:इ.स. १९७३ मधील जन्म
वर्ग:केदार शिंदे
वज्रासन

**वज्रासन** हे एक योगासन आहे. या आसनात पायांची बैठक वज्राप्रमाणे पक्की असते; म्हणून या आसनाला वज्रासन असे म्हणतात.

वर्ग:योगासने
शवासन

350px|इवलेसे|शवासन किंवा मृतासन
**शवासन** हे एक योगासन असून ते साधारणत: योगसाधनेच्या बैठकीच्या आरंभी व अखेरीस केले जाते. या आसनात मनुष्य हालचाल न करता शवासारखा (प्रेतासारखा)  पडून राहिल्यासारखा दिसतो, म्हणून त्याला शवासन असे म्हणतात. शवासन हे योगासनामध्ये सर्वात महत्वाचे आसन मानले जाते.

वर्ग:योगासने
अरुण नलावडे

**अरुण नलावडे** हे मराठी दूरचित्रवाणी अभिनेते आहेत.

## मालिका 
* का रे दुरावा
* माझ्या नवऱ्याची बायको
* मन उडु उडु झालं
* वादळवाट
* अवघाचि संसार
* आभाळमाया

नलावडे, अरुण
नलावडे, अरुण
नलावडे, अरुण
पद्मासन

हे आसन घालून बसल्यानंतर हात व पाय यांची रचना कमळाच्या पाकळ्यांप्रमाणे भासते म्हणून या आसनाला पद्मासन असे म्हणतात. यांस कमलासन असेही नाव आहे.

लाभ: हे आसन रोज केल्याने स्मरणशक्ती वाढते. मन एकाग्र होऊन चित्त स्थिर होते. मानसिक आरोग्य सुधाण्यासाठी हे आसन रामबाण आहे.पचनक्रिया सुधारते.
वर्ग:योगासने
मी मराठी

**मी मराठी** ही एक दूरचित्रवाहिनी होती. गौतम आणि मकरंद अधिकारी यांनी ही वाहिनी १९८५मध्ये सुरू केली.

वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिन्या
एबीपी माझा

**एबीपी माझा** ही पश्चिम बंगालच्या एबीपी समूह या वृत्तसमूहाची २४ तास मराठी बातम्या देणारी वृत्तवाहिनी आहे. या वृत्तवाहिनीची सुरुवात २२ जून इ.स. २००७ रोजी झाली. या वृत्तवाहिनीचे जूने नाव 'स्टार माझा' होते. राजीव खांडेकर हे मुख्य संपादक आहेत. तर सरिता कौशिक कार्यकारी संपादक आहेत.

## इतिहास 
स्टार ग्रुप आणि भारतीय आनंद बझार पत्रिका या दोन संस्थांनी ३१ मार्च इ.स. २००३ रोजी या वाहिनीची स्टार माझा या नावाने सुरुवात केली. ही वाहिनी मीडिया कन्टेन्ट ॲंन्ड कम्युनिकेशन्स सर्व्हिसेस इंडिया प्रायव्हेट लिमिटेड (एमसीसीएस) या कंपनीच्या अखत्यारीत चालते. एमसीसीएस एबीपी टीव्ही आणि स्टार न्यूझ ब्रॉडकास्टिंग लिमिटेड या दोन कंपन्याच्या ७४:२६ भागीदारीत चालते.

भारतातील सर्वांत जुन्या आणि प्रतिष्ठित वृत्तसमूहांमध्ये आनंद बझार पत्रिका ग्रुपची गणना होते. पूर्व भारतामध्ये या समूहाची अनेक प्रकाशने आहेत, आनंद बझार पत्रिका हे बंगाली भाषेतील सर्वाधिक खपाचे दैनिक आणि द टेलिग्राफ हे पूर्व भारतात सर्वाधिक खपणारे इंग्रजी दैनिक याच समूहाच्या मालकीचे आहे. द स्टार ग्रुप हा अशियातील अग्रगण्य मीडिया ग्रुप आहे. अशियामध्ये स्टारच्या पन्नास वाहिन्या ९ भाषांतून ५३ देशातील सुमारे ३० कोटी प्रेक्षकांपर्यंत पोचतात.

देशातील पहिली वृत्तवाहिनी स्टार न्यूझ, बंगाली भाषेतील पहिली २४ तासांची राष्ट्रीय वृत्तवाहिनी स्टार आनंद, आणि  स्टार न्यूझ हे हिंदी भाषेतील देशातील वृत्तवाहिनी आहे.

जून इ.स. २००५ मध्ये एमसीसीएसने स्टार आनंदा सुरू केले आणि पहिलेपणाची मूहूर्तमेढ रोवण्याच्या परंपरेत आणखी एकाची भर पडली. प्रक्षेपणाच्या पहिल्या दिवसापासूनच स्टार आनंदाने बंगालमध्ये एक नवा इतिहास रचला. बंगालमधील त्याच परंपरेची आता स्टार माझा महाराष्ट्रात पुनरावृत्ती करत आहे.

## प्रमुख कार्यक्रम 
* माझा कट्टा
* सातबाराच्या बातम्या
* ऑन द स्पॉट
* हेडलाईन्स
* ब्रेकफास्ट न्यूझ
* दुपारच्या बातम्या

## एबीपी माझा मधील पत्रकार 
* राजीव खांडेकर 
* सरिता कौशिक
* मेघराज पाटील
* ज्ञानदा कदम
* राहुल खिचडी
* राहुल कुलकर्णी
* विजय साळवी
* सत्यम जोशी
* संदीप रामदासी
* आश्विन बापट
* शिशुपाल कदम
* अंजली तांदळे
* स्वप्नाली मिसाळ
* गणेश लटके
* श्रुती बहिरगावकर
* मनोज गवळी
* पुर्वी भावे
* यामिनी दळवी 
* श्रुती कुलकर्णी

## बाह्य दुवे 
* स्टार माझाचे संकेतस्थळ 

वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिन्या
वर्ग:एबीपी समूह
झी २४ तास

**झी २४ तास** ही २४ तास चालणारी मराठी भाषेतील वृत्तवाहिनी आहे. ही वाहिनी २००७ मध्ये झी मीडिया समूहाने सुरू केली होती. वाहिनीचे मुख्यालय मुंबई, महाराष्ट्र येथे आहे.

वाहिनीचे संपादक कमलेश सुतार आहेत. कमलेश सुतार यांनी अनेक वर्ष राजकीय पत्रकारितेत आपला ठसा उमटविला आहे. महाराष्ट्रात २०१९ मध्ये झालेल्या सत्तासंघर्षावर ३६ डेज हे इंग्रजी पुस्तक लिहिले असून तसेच या पुस्तकाचे मराठीही भाषांतर करण्यात आले आहे. एक अनुभवी पत्रकार आहेत जे त्यांच्या अभ्यासपूर्ण आणि विश्लेषणात्मक मुलाखतींसाठी ओळखले जातात. ते वर्तमान घडामोडी, राजकारण, अर्थव्यवस्था आणि सामाजिक समस्यांवर त्यांचे अनेक कार्यक्रम प्रसिद्ध आहेत.  

झी २४ तास ही महाराष्ट्रातील सर्वात लोकप्रिय मराठी वृत्तवाहिनी आहे. वाहिनीचे वृत्तपत्र, विशेष कार्यक्रम आणि विश्लेषणात्मक बातम्या यासाठी त्याचे कौतुक केले जाते. वाहिनीने अनेक पुरस्कार देखील जिंकले आहेत, ज्यात २०१९ मध्ये "सर्वोत्कृष्ट मराठी वृत्तवाहिनी"चा राष्ट्रीय पुरस्कार यांचा समावेश आहे.

वाहिनीचे मुख्य उद्दिष्ट महाराष्ट्रातील लोकांना वस्तुनिष्ठ आणि अचूक माहिती देणे आहे. वाहिनीचा विश्वास आहे की वृत्तवाहिनी ही लोकशाहीचा एक महत्त्वाचा भाग आहे आणि ती जनतेला त्यांच्या सरकार आणि समाजाबद्दल जागरूक करण्यासाठी जबाबदार आहे.

झी २४ तास वाहिनीने महाराष्ट्रातील पत्रकारितेच्या क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले आहे. वाहिनीने मराठी वृत्तवाहिनींची गुणवत्ता सुधारण्यास मदत केली आहे आणि ती महाराष्ट्रातील लोकांसाठी एक विश्वासार्ह माहितीचा स्रोत बनली आहे.

२४ तास
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिन्या
पवई

**पवई** हे मध्य-ईशान्य मुंबईतील उपनगर आहे. पवई तलावाच्या आसपास असलेल्या या उपनगरात भारतीय तंत्रज्ञान संस्था, मुंबईचा परिसर आहे. L & T कंपनीचा विस्त्रार पवई विभागात मोठ्या प्रमाणावर आहे. हिरानंदानी सारखे सुंदर उचंभू इमारतींचा डोलारा ह्याच परिसरात आहे 
पवई हे उत्तर मुंबईमधील एक उपनगर आहे. 'पवई' हा शब्द देवी पद्मावतीच्या नावावरून घेतला आहे. भारतीय तंत्रज्ञान संस्था, मुंबईच्या परिसरातील पवई तलावाच्या काठाशी देवी पद्मावतीचे मंदिर आहे.

वर्ग:मुंबईची उपनगरे
मिड-डे

**मिड-डे** हे भारताच्या मुंबई, बंगळूर, दिल्ली आणि पुणे शहरांतून प्रसिद्ध होणारे वृत्तपत्र आहे. १८ ऑगस्ट २००८ रोजी या वृत्तपत्राची पहिली आवृत्ती छापण्यात आली. २०१४ च्या सुमारास फक्त मुंबई आवृत्ती प्रकाशनात होती.

वर्ग:भारतामधील वृत्तपत्रे
द आफ्टरनून डिस्पॅच अँड कुरियर

**आफ्टरनून डिस्पॅच अँड कुरियर** हे भारताच्या मुंबई शहरातून प्रसिद्ध होणारे वृत्तपत्र आहे.

वर्ग:इ.स. १९८५ मधील निर्मिती
मिरर बझ

**मिरर बझ** हे भारताच्या मुंबई शहरातून प्रसिद्ध होणारी मुंबई मिरर वृत्तपत्राची साप्ताहिक पुरवणी आहे.

वर्ग:इंग्लिश भाषेमधील वृत्तपत्रे
द इकॉनॉमिक टाइम्स

**द इकॉनॉमिक टाइम्स** () हे भारतामधील एक इंग्रजी वृत्तपत्र आहे. ह्या वृत्तपत्राचा भर आर्थिक, वाणिज्य व व्यापार क्षेत्रांवर असून भारताची अर्थव्यवस्था, आंतरराष्ट्रीय अर्थकारण, शेअर बाजार इत्यादी विषयांवर ह्या वृत्तपत्रात विस्तृत बातम्या व मते असतात. ती टाइम्स ग्रुपच्या मालकीची आहे. इकॉनॉमिक टाईम्सने 1961 मध्ये प्रकाशन सुरू केले. 2012 पर्यंत, 800,000 पेक्षा जास्त वाचकांसह, द वॉल स्ट्रीट जर्नल नंतर हे जगातील दुसरे-सर्वाधिक वाचले जाणारे इंग्रजी-भाषेतील व्यावसायिक वृत्तपत्र आहे. मुंबई, बंगलोर, दिल्ली, चेन्नई, कोलकाता, लखनौ, हैदराबाद, जयपूर, अहमदाबाद, नागपूर, चंदीगड, पुणे, इंदूर आणि भोपाळ या 14 शहरांमधून एकाच वेळी प्रकाशित केले जाते. त्याची मुख्य सामग्री भारतीय अर्थव्यवस्था, आंतरराष्ट्रीय वित्त, शेअर्सच्या किमती, वस्तूंच्या किमती तसेच वित्तसंबंधित इतर बाबींवर आधारित आहे. हे वृत्तपत्र बेनेट, कोलमन अँड कंपनी लिमिटेड यांनी प्रकाशित केले आहे. 1961 मध्ये जेव्हा हे वृत्तपत्र सुरू करण्यात आले तेव्हाचे संस्थापक संपादक पी. एस. हरिहरन होते. द इकॉनॉमिक टाइम्सचे वर्तमान संपादक बोधिसत्व गांगुली आहेत.

इकॉनॉमिक टाइम्स भारतातील सर्व प्रमुख शहरांमध्ये विकले जाते.[6][पृष्ठ आवश्यक] जून 2009 मध्ये, त्यांनी ET Now नावाचे एक दूरदर्शन चॅनेल सुरू केले.

## संपादक
* 1960 आणि 1970: पी.एस. हरिहरन (1961-1964), डी.के. रांगणेकर (1964-1979)
* 1980: हन्नान इझेकील, मनू श्रॉफ (1985-1990)
* 1990च्या दशकाच्या सुरुवातीपासून मध्यभागी: जयदीप बोस, टी.एन. निनान, स्वामीनाथन अंकलेसरिया अय्यर
* 2004: राजऋषी सिंघल आणि राहुल जोशी
* 2010 ते 2015: राहुल जोशी
* 2015 पर्यंत: बोधिसत्व गांगुली

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:भारतामधील वृत्तपत्रे
खरबूज

हे एक फिकट पिवळ्या रंगाचे अगोड फळ आहे. खरबुजामुळे उष्णतेपासून बचाव होतो आणि आजारांपासून संरक्षणही मिळतं. कारण, खरबुजात ९५ टक्के पाण्‍यासोबत व्हिटामिन्‍सचे प्रमाण मोठ्या प्रमाणात आढळतं. उन्‍हाळ्यात शरीरात पाण्‍याचे प्रमाण मोठ्या प्रमाणात कमी होते. यावर पर्याय म्‍हणून खरबूजाचा वापर मोठ्या प्रमाणात करणे लाभदायक ठरतं.
पाहुयात आणखी काय काय फायदे आहेत खरबुजाचे...
* जर अंगाला खाज सुटत असेल तर खरबुजाचा आहारात वापर लाभदायक ठरतो.
* खरबुजात मोठ्या प्रमाणात अ‍ॅंटी ऑक्‍सीडेंट, व्हिटामिन्‍स `सी` व `ए` मोठ्या प्रमाणात आहे. यामुळे खरबूज मोठ्या प्रमाणात आहारात घेतल्‍यानंतर त्‍वचा उजळ होते.
* खरबुजामध्‍ये आर्गेनिक पिगमेंट कॅरोटीनाइड प्रमाण मोठ्या प्रमाणात असल्‍यामुळे कॅन्‍सरसारख्‍या रोगापासून बचाव करता येतो.
* खरबूजामध्‍ये अ‍ॅडेनोसीन असल्‍यामुळे रक्ताभिसरण सुरळीत होतं. यामुळे आरोग्‍य निरोगी आणि सुरक्षीत राहतं.
* कफ झाला असेल, पचन होत नसेल, तर खरबूज शरीरासाठी लाभदायक ठरते. त्‍वचामध्‍ये कनेक्‍टीव टिशू असतात. शरीरातील टिशूंची सुरक्षा करण्‍याचे काम खरबूजातील घटक करतात. यामुळे शरीरावरील जखमा लवकर बऱ्या होतात. चेहराही उजळतो.
* खरबूजामध्‍ये व्हिटामीन बी असल्‍यामुळे शरीरातील ऊर्जा वाढवण्‍यासाठी मदत होते. साखर आणि कार्बोहाइड्रेट संतुलीत करण्‍याचे काम खरबूज करतात.

वर्ग:फळे
चेरी

चेरी हे थंड हवामानात होणारे, लाल रंगाचे, आंबटगोड चवीचे एक गुठळीदार फळ आहे. याचा रंग लाल, पिवळा व क्वचित काळा असतो. या फळाचा व्यास अर्धा ते सवा इंच असतो. त्याला हिंदी भाषेत आलूबालू म्हणतात. 

## आरोग्यदायक चेरी
चेरीमध्ये ॲन्थाॅसायनिन नावाचा घटक असतो. हे शरीरातील विभिन्न अंगात होणारी दाह आणि दुखणे कमी करते. असे म्हणले जाते की मधुमेहाच्या रोगात आणि ह्रदय व अन्य ग्रंथीच्या रोगांमध्ये लपलेल्या दाहीचा मोठा वाटा असतो. उंदरांवर केलेल्या प्रयोगांमध्ये पाहिले गेले की चेरीतील ॲन्थाॅसायनिन दाह दूर करण्यासाठी मदत करते.

## उत्पादन
https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%80&action=edit
भारतात चेरी काश्मीर, हिमाचल प्रदेशात, उत्तराखंडात आणि ईशान्येकडच्या राज्यांमध्ये याची पैदाइस केली जाते. जगभरात सन २००७मध्ये २० लाख टन चेरीचे उत्पादन झाले. त्यांपैकी ४०% युरोपमध्ये आणि १३% अमेरिकेत झाले. 

काश्मीरी मध्ये चेरीला "गिलास" म्हणले जाते, तर नेपाळ मध्ये याला "पैयुॅं" म्हणून ओळखले जाते. पंजाबीत आणि उर्दूमध्ये "शाह दाना" (شاہ دانہ‎) म्हणतात. अरबी मध्ये "कर्ज़" (كرز‎) या नावाने ओळखले जाते. 

thumb|चेरीचे झाड

वर्ग:फळे
बॉम्बे टाइम्स

**बॉम्बे टाइम्स** हे भारताच्या मुंबई शहरातून प्रसिद्ध होणारे पुरवणीवजा वृत्तपत्र आहे. द टाइम्स ऑफ इंडियाच्या मुंबई आवृत्तीबरोबर हे वृत्तपत्र वितरीत केले जाते. यात बव्हंशी मनोरंजन, संगीत व इतर कलांबद्दलच्या बातम्या आणि माहिती असते.

वर्ग:मुंबईतील वृत्तपत्रे
कवठ

कवठ - शास्त्रीय नाव फेरोनिया एलेफंटम् व लिमोनीया अॅसीडिस्सीमा, रुटेसी कुळ.  इंग्रजी शब्द - वूड एप्पल, कर्ड फ्रूट, मंकी फ्रुट, संस्कृत - कपित्थ, दधिफल, कपिप्रिय, मराठी - कपित्थ, कवंठ, कवंठी, कवठ इ. कवठ हा वृक्ष मूळचा  दक्षिण भारतातला आहे. कवठ हा काटेरी व पानझडी प्रकारचे वृक्ष आहे. भारतासहित  पाकिस्तान, श्रीलंका, जावा, ब्रह्मदेश, बांगला देश इ. प्रदेशांत कवठाचे वृक्ष आढळतात. या झाडाची उंची ६-९ मी. असते. याची पाने संयुक्त, विषमदली, पिसासारखी एकआड एक, चकचकीत व गुळगुळीत असतात. दले ३-९, समोरासमोर, बिनदेठांची, अखंड व गोल टोकाची असून उन्हाळ्यात गळून पडतात. या झाडाच्या खोडाची साल पांढरट-हिरवी किंवा काळी, खरबरीत, जाड व भेगाळलेली असते.

## फळ 
thumb|right|300px|श्रीलंकेतील त्रिंकोमाली येथील कवठ वृक्ष
thumb|240px|कवठाचे सरबत
फेब्रुवारी ते एप्रिल या काळात या झाडांच्या फांद्यांच्या टोकास विरळ परिमंजरीवर लहान आकाराची फिकट लाल व आखूड देठांची फुले येतात. मोहर आल्यानंतर साधारणत: २-३ महिन्यांनी फळे तयार होतात. या फळांची साल  कठीण असते. या फळांचा रंग हा करडा असतो आत मध्ये मृदू गर व लांबट बिया असतात. कवठाचे पिकलेले फळ चवीला आंबट-गोड व तुरट असते.
## उपयोग 
या फळांच्या गरापासून खाण्यासाठी चटणी, मुरंबा, जेली, बर्फी बनवतात.  हे फळ पित्ताचे शमन करण्यास मदत करते व यामुळे भूक वाढते. कवठ कंठाची शुद्धी करते, दमा, क्षयरोग, रक्‍तविकार, उलटी, वातदोष, श्रम, उचकी, विष, तृष्णा, ग्लानी वगैरे तक्रारीत हितकर असते. तिन्ही दोषांचे संतुलन करते. शौचासह आव, मूळव्याध वगैरे त्रासावर कवठाचा बिया व धागे काढलेला गर ताकासह घेण्याचा उपयोग होतो. फळाची साल पित्तावर उपयुक्त असते; तसेच ती कातडी कमाविण्यासाठी व रंगविण्यासाठी वापरतात. वाळलेली फुले उकळून त्यांपासून रंग मिळतो. बियांतील तेल खाजेवर लावतात. पाने सुवासिक, वायुनाशी व अंगावर पित्त उठल्यास त्यांचा रस लावतात.

या झाडापासून डिंक ही मिळतो हा डिंक अर्धपारदर्शक, तांबूस भुरा असतो. बाभळीच्या डिंकास पर्याय म्हणून मोठ्या प्रमाणात वापर केला जातो. या झाडापासून मिळणारे लाकूड मजबूत आणि टिकाऊ स्वरूपाचे असल्यामुळे घरबांधणीसाठी व शेतीचे अवजारे बनवण्यासाठी उपयोग केला जातो. 
## संदर्भ 
*http://www.esakal.com/esakal/20091120/5315157015492244342.htm 
*http://www.marathivishwakosh.in/index.php?option=com_content&view=article&id=6462&Itemid=2
*http://www.vishwakosh.org.in/kumarm/index.php?option=com_content&view=section&layout=blog&id=200&Itemid=272
*http://health.sify.com/the-magical-benefits-of-wood-apple/ 

वर्ग:फळे
वर्ग:पाककलेमध्ये वापरले जाणारे पदार्थ
वर्ग:काटेरी वृक्ष
डीएनए (वृत्तपत्र)

**डीएनए (वृत्तपत्र)** हे भारताच्या मुंबई शहरातून प्रसिद्ध होणारे वृत्तपत्र आहे.
द एशियन एज

**एशियन एज** हे भारतातील इंग्लिश भाषेतील वृत्तपत्र आहे. फेब्रुवारी १९९४ मध्ये दिल्ली, मुंबई व लंडन येथून एकाच वेळी प्रारंभ करण्यात आलेले हे वॄत्तपत्र आता बेंगलुरू व कोलकात्यातही प्रकाशित होते.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ (इंग्लिश मजकूर)

वर्ग:इंग्लिश भाषेमधील वृत्तपत्रे
अंजनी थॉमस

**अंजनी थॉमस** (जुलै १०, १९५९:होनोलुलु, हवाई, अमेरिका - ) या एक अमेरिकन गायक-गीतकार आणि पियानो वादक आहेत. या गायक-गीतकार लिओनार्ड कोहेन, तसेच कार्ल अँडरसन, फ्रँक गॅम्बाले आणि स्टेनली क्लार्क यांच्याबरोबरच्या कामांसाठी परिचित आहे.

थॉमसने होनोलुलुमध्ये संगीतशिक्षण घेतले. तेथे त्या गिटार, पियानो तसेच कंठ्य संगीत शिकल्या एक वर्ष बर्कली कॉलेज ऑफ म्युझिक येथे शिक्षण घेतल्यावर त्या न्यू यॉर्कला गेल्या. तेथे त्यांनी जॅझ क्लबमध्ये काम केले. संगीत निर्माता जॉन लिसॉउअर यांनी थॉमस यांना लिएनार्ड कोहेनच्या हॅलेलुया या गीतावर समूहगायक म्हणून काम दिले. थॉमस कोहेनबरोबर १९८५मध्ये पियानोवादक आणि गायक म्हणून दौऱ्यावर गेल्या. त्यानंतर त्यांनी सतत कोहेन बरोबर काम केलेले आहे.

थॉमसने २००० मध्ये *अंजनी* या संगीतसंचाद्वारे आपल्या एकल कारकिर्दीची सुरुवात केली, त्यानंतर २००१ मध्ये तिने *द सेक्रेड नेम्स* हा प्रसिद्ध केला – जो अरामी, ग्रीक आणि हिब्रू भाषेतील देवाच्या नावांना समर्पित केलेली स्तुतीपर संच होता. तिचे "ब्लू अलर्ट" हे गाणे २००७ मध्ये ओल्ड नेव्ही या कंपनीच्या टीव्ही जाहिरातीमध्ये वापरण्यात आले होते.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ
* ब्लू अलर्ट संगीतसंच 
* ट्रस्टिंग द फोर्स:इनटू द हार्ट ऑफ द ब्लू अलर्ट

वर्ग:इ.स. १९५९ मधील जन्म
वर्ग:अमेरिकन गायक
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
इथियोपियाचा फॅसिलिदेस

**फॅसिलिदेस** (गीझ भाषा:ፋሲልደስ) (इ.स. १६०३ - ऑक्टोबर १८, इ.स. १६६७) हा इथियोपियाचा *नेगुसा नागास्त* होता. हा सम्राट सुसेन्योसचा मुलगा होता.

वर्ग:इथियोपियाचे सम्राट
वर्ग:इ.स. १६०३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १६६७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सिद्धासन

मनाची एकाग्रता साधण्यासाठी या आसनाचा उपयोग होतो म्हणून या आसनाला सिद्धासन असे म्हणतात.

वर्ग:योगासने
आर्थर मिलर

**आर्थर अ‍ॅशर मिलर** (इंग्लिश: *Arthur Asher Miller*) (१७ ऑक्टोबर, इ.स. १९१५ - १० फेब्रुवारी, इ.स. २००५) हा अमेरिकन नाटककार व निबंधकार होता. अमेरिकन रंगभूमीच्या क्षेत्रात त्याला महत्त्वाचे स्थान आहे. त्याने ऑल माय सन्स (इ.स. १९४७), डेथ ऑफ अ सेल्समन (१९४९), द क्रुसिबल (इ.स. १९५३), इत्यादी प्रसिद्ध नाटके लिहिली आहेत.

हाऊस अन-अमेरिकन अ‍ॅक्टिव्हिटीज् कमिटीपुढे द्यावी लागलेली साक्ष, नाटकासाठी मिळालेला पुलित्झर पुरस्कार, मर्लिन मन्रोशी लग्न इत्यादी घडामोडींमुळे तो १९४०, १९५० आणि १९६० च्या दशकांत सतत चर्चेत राहिला.

## जीवन
इ.स. १९१५मध्ये न्यू यॉर्क शहरातील हार्लेम विभागात आर्थर मिलराचा जन्म झाला. इसिदोर आणि ऑगस्टा मिलर या दांपत्याच्या तीन मुलांपैकी आर्थर हा दुसरा मुलगा होय. त्याचे वडील हे अशिक्षित परंतु बऱ्यापैकी श्रीमंत व्यापारी होते. त्यांचे स्त्रियांच्या कपड्यांचे दुकान होते. इ.स. १९२९च्या वॉल स्ट्रीट मंदीमध्ये मिलर कुटुंबाची जवळपास सर्व मालमत्ता गेली. घरखर्चाला मदत म्हणून मिलर घरोघरी पाव वाटण्याचे काम करत असे. इ.स. १९३२साली अब्राहम लिंकन हायस्कुलातील शिक्षण पूर्ण केल्यावर कॉलेज फीसाठी त्याने बरीच छोटीमोठी कामे केली. 

युनिव्हर्सिटी ऑफ मिशिगन येथे, मिलराने पत्रकारिता विषयात प्रावीण्य संपादन केले. 'द मिशिगन डेली' या विद्यार्थ्यांकडून चालवल्या जाणाऱ्या वृत्तपत्रात त्याने वार्ताहर आणि रात्रपाळीचा संपादक म्हणून कामही केले. याच काळात त्याने आपले पहिले नाटक 'नो व्हिलन' लिहून काढले. मिलराने नंतर इंग्लिश हा मुख्य विषय घेऊन 'नो व्हिलन' या नाटकासाठी अवेरी हॉपवुड पारितोषिक मिळवले. या पारितोषिकाने त्याच्या नाटककार बनण्याच्या विचाराला चालना दिली. केनेथ रो या प्रसिद्ध प्राध्यापकांच्या नाट्यलेखन कार्यशाळेत तो सहभागी झाला. रो यांनी मिलराला नाटके लिहिण्याच्या दृष्टीने चांगले मार्गदर्शन केले. इ.स. १९३७मध्ये मिलराने 'ऑनर्स अ‍ॅट डॉन' हे नाटक लिहिले. या नाटकालादेखील अवेरी हॉपवुड पारितोषिक मिळाले. 

इ.स. १९३८साली मिलराला बी.ए. (इंग्लिश) ही पदवी मिळाली. पदवी मिळाल्यानंतर तो फेडरल थिएटर प्रकल्पात (रंगभूमीशी संबंधित नोकऱ्या मिळवून देणारी एजन्सी) सामील झाला. अमेरिकन कॉग्रेशीने साम्यवादी घुसखोरीच्या संशयावरून इ.स. १९३९मध्ये हा प्रकल्प बंद केल्यावर मिलर ब्रुकलिन गोदीत काम करू लागला. तसेच तो रेडिओसाठी नाटके लिहू लागला.

५ ऑगस्ट, इ.स. १९४० रोजी त्याने त्याची प्रेयसी, मेरी स्लेटरी हिच्याशी लग्न केले. त्यांना जेन आणि रॉबर्ट अशी दोन मुले झाली. रॉबर्ट हा लेखक व चित्रपट दिग्दर्शक झाला. त्याने इ.स. १९९६साली 'द क्रुसिबल' नाटकावरून चित्रपट निर्मिला.

वर्ग:अमेरिकन व्यक्ती
वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:नाटककार
वर्ग:इ.स. १९१५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००५ मधील मृत्यू
सर्गेइ अक्साकोव्ह

**सर्गेई तिमोफियेविच अक्साकोव्ह** ज. सप्टेंबर २०, १७९१ (ग्रेगरीयन ऑक्टोबर १, १७९१) मृ. एप्रिल ३०, १८५९ (ग्रेगरीयन मे १२, १८५९)
हे १९ व्या शतकातील रशियन लेखक होते. ते रशियन लेखक निकोलाय गोगोल यांचे समकालीन आणि मित्र होते. 

वर्ग:इ.स. १७९१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८५९ मधील मृत्यू
वर्ग:रशियन लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
चार्ल्स क्रॉस

**एमिल-ओर्तेन्सियस-चार्ल्स** *चार्ल्स* **क्रॉस** (१ ऑक्टोबर, १८४२ - ९ ऑगस्ट, १८८८) हे एकोणिसाव्या शतकातील फ्रेंच कवी होते.

वर्ग:फ्रेंच कवी
वर्ग:इ.स. १८४२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८८८ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लुई उंटेरमायर

**लुई उंटेरमायर** (इंग्लिश: *Louis Untermeyer* ;) (ऑक्टोबर १, इ.स. १८८५ - डिसेंबर १८, इ.स. १९७७) हा अमेरिकन कवी, समीक्षक आणि संपादक होता. हा अमेरिकन काँग्रेसचा चौदावा पोएट लॉरेट होता.

## संदर्भ 
वर्ग:अमेरिकन व्यक्ती
वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:इ.स. १८८५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७७ मधील मृत्यू
प्यॉतर इल्यिच चैकोव्स्की

thumb|right|प्यॉतर इल्यिच त्चैकोव्स्की
**प्यॉतर इल्यिच त्चैकोव्स्की** (मे ७, १८४० - नोव्हेंबर ६, १८९३) हा रशियन संगीतकार होता. त्याने सिंफन्या, ऑपेरे, बॅले, वाद्यसंगीत इत्यादी प्रकारांमधून संगीतरचना बांधल्या. 

वर्ग:रशियन संगीतकार
वर्ग:इ.स. १८४० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८९३ मधील मृत्यू
श्रावणपांटी

लग्नानंतर पहिल्या श्रावण मासात नवरा मुला कडून नवरीस दिलेले खेळण्याची करंडी.
वर्ग:विवाह
गांधी (निःसंदिग्धीकरण)

या शब्दाशी संबंधित लेख :
* अरुण गांधी - अरुण मणिलाल गांधी, महात्मा गांधींचे नातू
* कस्तुरबा गांधी - महात्मा गांधींच्या पत्नी, 'बा'
* गांधी आडनाव - वैश्यांमधील काष्ठौषधीचा पिढीजात व्यवसाय करणाऱ्या मराठी, पारशी किंवा गुजराती लोकांमधील एक आडनाव. कोकणातील एक मराठी आडनाव.
* इंदिरा गांधी - भारताच्या पंतप्रधान
* इला गांधी : महात्मा गांधींच्या नात; दक्षिण आफ्रिकेत नेल्सन मंडेला यांच्या सहकारी
* गोपालकृष्‍ण गांधी - राज्यपाल, महात्मा गांधींचे नातू
* प्रियांका गांधी - राजीव आणि सोनिया गांधींची कन्या
* फिरोज गांधी - भारताच्या संसदेमधील एक नावाजलेले खासदार. पंडित नेहरूंचे जावई.
* महात्मा गांधी - भारतीय स्वातंत्र्य लढ्यातील अग्रणी नेते तथा अहिंसक चळवळीचे जनक
* मणिलाल गांधी - महात्मा गांधींचे द्वितीय चिरंजीव
* मेनका गांधी - संजय गांधींची पत्‍नी आणि इंदिरा गांधींची जेष्ठ स्नुषा
* देवदास गांधी - महात्मा गांधींचे चतुर्थ चिरंजीव
* रामदास गांधी - महात्मा गांधींचे तृतीय चिरंजीव
* राजमोहन गांधी - महात्मा गांधींचे नातू
* राजीव गांधी - फिरोज गांधी आणि इंदिरा गांधींचे द्वितीय चिरंजीव
* राहुल गांधी - राजीव आणि सोनिया गांधींचे चिरंजीव
* गांधी रोग - कीटक दंशामुळे, ॲलर्जीमुळे किंवा अन्य तत्सम कारणाने त्वचेवर आलेला पुरळ. 
* लीला गांधी - मराठी चित्रपट अभिनेत्री
* वरुण गांधी -संजय गांधी आणि मेनका गांधी यांचे चिरंजीव
* विठ्ठल बाळकृष्ण गांधी - एक मराठी उद्योगपती
* संजय गांधी - इंदिरा गांधींचे थोरले चिरंजीव
* सोनिया गांधी - राजीव गांधींची पत्‍नी आणि इंदिरा गांधींची स्नुषा
* हरीलाल गांधी - महात्मा गांधींचे चिरंजीव

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
विल्यम थॉमस बेकफोर्ड

**विल्यम थॉमस बेकफोर्ड** (ऑक्टोबर १, इ.स. १७६० - मे २, इ.स. १८४४) एक इंग्लिश लेखक होता. हा १७८४ ते १७९० पर्यंत इंग्लंडच्या संसदेचा सदस्य होता.

वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:इ.स. १७६० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८२४ मधील मृत्यू
हरिलाल मोहनदास गांधी

300px|thumb|right|हरीलाल गांधी
**हरिलाल मोहनदास गांधी**, (इ.स. १८८८- १८ जून, इ.स. १९४८) हे महात्मा गांधी ह्यांचे ज्येष्ठ पुत्र होते. हरिलाल व त्यांच्या वडिलांशी असलेले त्यांचे मतभेद हे त्यांच्यावरील बनलेल्या चित्रपट, नाटक व आत्मकथेचा विषय आहेत.

## पार्श्वभूमी
पाश्चिमात्य शिक्षणाविरुद्ध बंड म्हणून महात्मा गांधी यांनी हरिलाल यांना कायद्याचे शिक्षण घेऊ दिले नाही.  http://www.hindu.com/mag/2007/07/22/stories/2007072250130200.htm  आणि हेच हरिलाल यांना मनाला लागून ते बंडखोर झाले.  हरिलाल यांनी इस्लाम धर्म स्वीकारला व आपले नाव **अब्दुल्ला गांधी** ठेवले. मात्र, नंतरच्या काळात ते परत हिंदू झाले.

### सुरुवातीचे आयुष्य
सुरुवातीच्या काळात हरिलाल यांनी आपल्या पित्यास ते ब्रिटिश सरकारविरुद्ध करीत असलेल्या चळवळींसाठी मदत केली. त्यांना उच्च शिक्षण घेऊन आपल्या वडिलांसारखे बॅरिस्टर व्हायचे होते. परंतु अभ्यासात हुशार नसल्याने ते आपले शिक्षण पूर्ण करू शकले नाही. प्रदीर्घ आजाराने त्यांच्या पत्नीचे व मुलाचे निधन झाले.

### शेवटची वर्षे
आयुष्यात निराश होऊन हरिलाल अतिशय मद्यपान करू लागले. १८ जून, १९४८ साली हृदयविकाराने त्यांचे मुंबईत निधन झाले.

## चित्रपट व नाटक
३ ऑगस्ट २००७ रोजी अनिल कपूर निर्मित व फिरोज अब्बास खान दिग्दर्शित *गांधी, माय फादर* हा चित्रपट प्रदर्शित झाला.

याच कथेवर आधारलेले फिरोज खान यांनी महात्मा विरुद्ध गांधी (महात्मा व्हर्सस गांधी) हे नाटकही दिग्दर्शित केले आहे.

मराठीत गांधी विरुद्ध गांधी या नावाचे नाटक अजित दळवी यांनी लिहिले आहे. ते मराठी रंगभूमीवर अतिशय गाजले.

## बाह्य दुवे
* *Harilal Gandhi:A Life* https://www.vedamsbooks.com/no49306.htm  - चंदुलाल भागुभाई दलाल.

हरीलाल
वर्ग:इ.स. १८८८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४८ मधील मृत्यू
ए.के. गोपालन

गोपालन, ए.के.
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:भारतीय नास्तिक
वर्ग:इ.स. १९०४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख