open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
सोफिया

**सोफिया** (; ) ही पूर्व युरोपामधील बल्गेरिया ह्या देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. बल्गेरियाच्या पश्चिम भागात वितोशा पर्वताच्या पायथ्याशी वसलेले व १२.३२ लोकसंख्या असलेले सोफिया हे युरोपियन संघातील १२वे मोठे शहर आहे.

अंदाजे इ.स. पूर्व सातव्या शतकादरम्यान वसवले गेलेले व बाल्कनमधील एक महत्त्वाचे शहर असलेले सोफिया सध्या बल्गेरियाचे सांस्कृतिक, शैक्षणिक, औद्योगिक व आर्थिक केंद्र आहे.

## वाहतूक 
सोफिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ येथील मुख्य विमानतळ आहे.

## आंतरराष्ट्रीय संबंध 
* अल्जीयर्स
* अंकारा
* बर्लिन,
* ब्रातिस्लाव्हा
* ब्रसेल्स
* बुखारेस्ट
* बुडापेस्ट
* बुर्सा
* हेलसिंकी
* क्यीव
* लंडन
* माद्रिद
* मिलान
* पॅरिस
* पिट्सबर्ग
* प्राग
* सेंट पीटर्सबर्ग
* तेल अवीव
* तिराना
* येरेव्हान
* वर्झावा
* सलालाह
 

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 
* 
* 

वर्ग:बल्गेरियामधील शहरे
वर्ग:युरोपातील देशांच्या राजधानीची शहरे
वर्ग:सोफिया
सारायेव्हो

**सारायेव्हो** ही बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना ह्या देशाची राजधानी आणि सर्वात मोठे शहर आहे. देशाच्या मध्य भागात वसलेले सारायेव्हो बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिनाचे मंडळ व स्राप्स्काचे प्रजासत्ताक ह्या दोन्ही स्वायत्त विभागांची देखील राजधानी आहे. सुमारे ३.६९ लाख लोकसंख्या असलेले सारायेव्हो आग्नेय युरोप व बाल्कन प्रदेशामधील एक प्रमुख शहर आहे.

अनेक शतकांचा सांस्कृतिक इतिहास असलेले सारायेव्हो विविध काळांदरम्यान ओस्मानी साम्राज्य, ऑस्ट्रिया-हंगेरी, युगोस्लाव्हिया इत्यादी महासत्तांचा भाग होते. १९१४ साली येथे घडलेली ऑस्ट्रियाच्या आर्कड्युक फ्रान्झ फर्डिनांडची हत्त्या हे पहिले महायुद्ध चालू होण्यामागचे प्रमुख कारण होते. युद्ध संपल्यानंतर सारायेव्हो १९१८-१९४३ दरम्यान युगोस्लाव्हियाचे राजतंत्र व १९४३-१९९२ दरम्यान युगोस्लाव्हिया देशांमधील एक प्रमुख शहर होते. १९८४ हिवाळी ऑलिंपिक स्पर्धा येथेच खेळवल्या गेल्या होत्या.

युगोस्लाव्हियाच्या विघटनानंतर १९९२ ते १९९६ दरम्यान झालेल्या बॉस्नियन युद्धामध्ये सारायेव्होची प्रचंड प्रमाणावर पडझड झाली. ह्या युद्धादरम्यान जवळजवळ ४ वर्षे सारायेव्हो शहराला सर्बियन सैन्याने संपूर्न वेढा घातला होता. १९९६ पासून सारायेव्हो शहर पुन्हा झपाट्याने प्रगती करत आहे.

बी अँड एच एरलाइन्सचा हब असलेला येथील सारायेव्हो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हा बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिनामधील सर्वात मोठा विमानतळ आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

*


वर्ग:बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिनामधील शहरे
वर्ग:युरोपातील देशांच्या राजधानीची शहरे
निकोसिया

**निकोसिया** ही सायप्रस ह्या देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.  ह्या अमान्य देशाची राजधानी देखील निकोसिया येथेच आहे. ह्या कारणास्तव निकोसिया शहर दोन भागांमध्ये विभागण्यात आले आहे.

वर्ग:सायप्रसमधील शहरे
वर्ग:युरोपातील देशांच्या राजधानीची शहरे
अबुल फझल

[250px|right|thumb|[अकबरनामा|अकबरनाम्यात चितारलेले अकबराच्या दरबाराचे दृश्य]]
*शेख* **अबुल फझल इब्ने मुबारक** (१४ जानेवारी, इ.स. १५५१ - १२ ऑगस्ट, इ.स. १६०२) (उर्दू: ابو الفضل) हा मुघल सम्राट अकबराच्या काळातील मुघल साम्राज्याचे वजीर होता. हा अकबराच्या नवरत्नांतील एक मानला जातो. याला ''अबु'ल फझल*, *अबु'ल फद्ल* आणि *अबु'ल फद्ल 'अल्लामि* नावानेही ओळखला जातो. याने *अकबरनामा* नामक मुघल इतिहासातील प्रसिद्ध ग्रंथ लिहिला. तसेच याने अकबराच्या राज्याचा अधिकृत इतिहासही तीन भागांत लिहिला. हा ग्रंथ *आईन ए अकबरी* या नावाने ख्यातनाम आहे. याशिवाय  याने बायबलाचा फारसी अनुवादही केला.

## चरित्र
सिंध प्रांतात राहणाऱ्या व मूळच्या येमेनी वांशिकतेच्या शेख मुसा याचा अबुल फझल हा पाचवा पुत्र होता. अबुल फझलाचा जन्म आग्र्यात झाला. इ.स. १५७५ साली तो अकबराच्या राजदरबारात दाखल झाला व दख्खनेतील युद्धात त्याने मुघल सैन्याचे नेतृत्व केले. अकबराच्या उदारमतवादी धार्मिक विचारांवर अबुल फझलाचा प्रभाव होता.

## मृत्यु
मुघल राजपुत्र सलीम, ऊर्फ जहांगीर, याच्या यौवराज्याभिषेकास त्याचा विरोध होता. यामुळे राजपुत्र सलीम याने रचलेल्या कटात इ.स. १६०२मध्ये वीरसिंह बुंदेला (उत्तरकाळात ओरछ्याचा राजा बनलेला) यांनी *सराय वीर* व *आंत्री* (नरवर) यांच्यानजीक त्याची हत्या केली व त्याचे कापलेले शिर राजपुत्र सलीम याच्याकडे पाठवले. पुढे मुघल सिंहासनावर बसलेल्या जहांगीराने अबुल फझलाचा पुत्र *शेख अब्दुर रहेमान अफझल खान'' यास इ.स. १६०८ साली बिहार सुभ्याच्या सुभेदारपदी नेमले.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १५५१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १६०२ मधील मृत्यू
वर्ग:मुघल इतिहासकार
वर्ग:मुघल साम्राज्य
वर्ग:मुस्लिम व्यक्ती
वर्ग:हत्या झालेले भारतीय राजकारणी
वर्ग:अकबराची दरबारातील नवरत्न
अपने

**अपने** हा २००७ साली प्रदर्शित झालेला एक हिंदी चित्रपट आहे. 

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:अनिल शर्मा दिग्दर्शित चित्रपट
डीव्हीडी

**डीव्हीडी** (अर्थात डी.व्ही.डी. किंवा "डिजिटल व्हर्सेटाइल डिस्क" किंवा "डिजिटल व्हीडिओ डिस्क").  तबकडीवर प्रकाश किरणांद्वारे माहिती साठवण्याचे हे प्रचलित माध्यम आहे. या माध्यमाचा उपयोग एखाद्या चलचित्रपटाचे किंवा अन्य माहितीचे मुद्रण करण्यासाठी केला जातो. डी.व्ही.डी.च्या तबकडीचे आकारमान सी.डी. एवढेच असले तरी त्यात सी.डी.च्या तुलनेत ६ ते ११ पट जास्त माहिती साठवता येते.
## डिजिटल व्हर्सेटाइल डिस्कचे प्रकार 
माहिती संग्रहित करण्याची पद्धत व कालमर्यादा या बाबींवर डीव्हीडीचे प्रकार ठरतात. जसे,

## इतिहास 
दोन उच्चघनतेच्या प्रकाश किरणाधारित संग्रहण रचनांचे संशोधन १९९३मध्ये चालू होते - एक होती फिलिप्स आणि सोनी या कंपन्यांची मल्टिमीडिया कॉंपॅक्ट डिस्क रचना आणि दुसरी होती तोशिबा, टाइम वॉरनर, मात्सुशिता, हिताची, मित्सुबिशी, पायोनियर, टॉमसन आणि जेव्हीसी या कंपन्यांची सुपर डेन्सिटी (एस.डी.) डिस्क .
### विकास 
## संग्रहण क्षमता 
एका डिजिटल व्हर्सेटाइल डिस्कची, माहिती साठवण्याची क्षमता ४.७ गिबा ( गिगाबाइट ) ते ८ गिबा ( गिगाबाइट ) इतकी असते. म्हणजे आपण एकाच डिजिटल व्हर्सेटाइल डिस्कवर ६ ते ११ सिड्यांवर ( कॉम्पॅक्ट डिस्क ) ठेवता येईल इतकी माहिती साठवू शकतो. म्हणजे एका डिजिटल व्हर्सेटाइल डिस्कवर पूर्ण लांबीचे ४ चित्रपट साठवता येतात.
### तंत्रज्ञान 
डीव्हीडी लिहिण्या वाचण्यासाठी ६५० नॅनोमीटरच्या प्रकाश लहरी वापरल्या जातात. या कंपनसंख्येच्या प्रकाश लहरींचा रंग लाल असतो. संग्रहित माहितीनुसार (चलचित्र, ध्वनी, माहिती) डीव्हीडी लिहिण्याच्या तीन पद्धती आहेत - अर्थात डीव्हीडी-व्हीडियो, डीव्हीडी-ऑडियो आणि डीव्हीडी-डेटा. प्रकाश लहरींद्वारे लिहिल्या जाणाऱ्या पुढच्या पठडीतील ब्लू रे डिस्कसारख्या तबकड्या डी.व्ही.डी. सारख्याच दिसतात म्हणून, हल्ली डीव्हीडीला, एस.डी.-डी.व्ही.डी. (एस.डी. अर्थात स्टॅण्डर्ड) असे म्हणू लागले आहेत.

## हे सुद्धा पहा 
* कॉम्पॅक्ट डिस्क
* ऑप्टिकल डिस्क
## बाह्य दुवे
वर्ग:तंत्रज्ञान
वर्ग:संगणक
लाइफ इन अ... मेट्रो

**लाइफ इन अ... मेट्रो** हा एक हिंदी भाषेतील चित्रपट आहे. यामध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.

वर्ग:व्यभिचाराबद्दल चित्रपट
वर्ग:अनुराग बसू दिग्दर्शित चित्रपट
कैसे कहूँ कि... प्यार है

**कैसे कहूॅं कि प्यार है** हा एक हिंदी भाषेतील चित्रपट आहे. यामध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.

## पार्श्वभूमी
## कथानक
## उल्लेखनीय
## बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. २००३ मधील हिंदी चित्रपट
अमीर खुस्रो

**अमीर खुसरो दहेलवी** (१२५३-१३२५ इ.स.), (पर्शियन: ابوالحسن یمین‌الدین خسرو, (किंवा अबुल हसन यमीनुद्दीन ख़ुसरो) , (उर्दुः امیر خسرو دہلوی), इ.स. १२५३-१३२५ च्या काळातील कवी, संगीतकार, संशोधक, तत्त्वज्ञानी व भाषातज्ज्ञ होते. खुसरो आध्यात्मिक गुरू व सूफी संत हजरत निझामुद्दीन ओलियाना यांचे शिष्य होत. उत्तर भारतीय अभिजात संगीतातील खयाल रचना निर्मितेचे श्रेय खुसरोंकडे जाते. त्यांनी ध्रुपद संगीतात सुधार करून त्यात इराणी धून व ताल वापरून ख्यालगायकीची रचना केली. खुसरो यांनी भजनरूपांतील रचनाही तयार केल्या आहेत. ते फारसी व हिन्दवीत (हिंदीचे एक रूप) कविता लिहीत असत. त्यांनी हिंदी व उर्दू भाषांमध्येही लिखाण केले आहे. त्यांना अरबी भाषेचेही ज्ञान होते. त्यांच्या बहुतांश रचना आजही हिन्दुस्तानी अभिजात संगीतात बंदिश रूपात वापरल्या जातात व त्यांच्या गझला आजही गायल्या जातात.

ते उर्दू भाषेतील पहिले कवी आहेत. त्यांना कवालीचे जनक म्हणले जाते. **कव्वाली** म्हणजे भारतीय सुफी पंथीयांचे भक्तिसंगीत होय. त्यांनी अभिजात संगीतातील तराणा निर्मिती व प्रारंभिक रागांची संगीत बांधणी केली. तबल्याचे जनकत्वही त्यांच्याकडे जाते. संगीताखेरीज ते मल्लविद्येत व घोडेस्वारीतही पारंगत होते.

खुसरो दिल्लीच्या अल्लाउद्दीन खिलजी, गयासुद्दीन तुघलक यांसारख्या सात सुलतानाच्या दरबारातील जाणते संगीतकार होते.खुसरो यांचा जन्म सध्याच्या पंजाबातील पतियाळा येथे झाला. त्यांचे पिता सैफुद्दीन शामसी उत्तरी अफगाणिस्तान मधील बल्ख येथे फारसी लष्करी धिकारी होते. माता मूळ उत्तर प्रदेशची राजपूत होती. त्यांच्या वयाच्या आठव्या वर्षी त्यांच्या वडिलांचे निधन झाले.

सुलतान जलालुद्दीन खिलजीने अमीर खुसरोंच्या काव्यरचनेवर खूष होऊन त्याला अमीर हा किताब दिला.

## खुसरो यांच्या रचना 
thumb|right|200px|अमीर खुसरो रचित *खामसा-ए-निझामी* मधील चित्र

*पर्शियन*

* اگر فردوس بر روی زمین است
همین است و همین است و همین است

अगर फिरदौस बर रूए झमीं अस्तहमीं अस्तो,हमीं अस्तो,हमीं अस्त.

(जर कोठे स्वर्ग असेल तर तो येथेच आहे, येथेच आहे येथेच आहे )

*हिंदी*

* ख़ुसरो दरिया प्रेम का, उलटी वा की धार,
:जो उतरा सो डूब गया, जो डूबा सो पार.

* सेज वो सूनी देख के रोवुॅं मैं दिन रैन,
:पिया पिया मैं करत हूॅं पहरों, पल भर सुख ना चैन.

## अमीर खुसरो यांच्यावरील मराठी पुस्तके
* अमीर खुसरो - एक मस्त कलंदर (प्रतिभा रानडे)

## बाह्य दुवे 
* अमीर खुस्रो - वेबसाइट 
* अमीर खुशरो - हिंदी कविता कोश 

वर्ग:उर्दू कवी
वर्ग:इ.स. १२५३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १३२५ मधील मृत्यू
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
मांडे

**मांडे** हा महाराष्ट्रातील एक खाण्याचा गोडसर पदार्थ आहे. बेळगाव भागातील मांडे विशेष प्रसिद्ध आहेत.

मुक्ताबाईंनी ज्ञानेश्वरांच्या पाठीवर मांडे भाजले अशी आख्यायिका आहे. मांडे तूप, दुध, पिठीसाखर सोबत खातात.मांडे गहुच्या पिठाचे व मैद्याचे पन बनवतात मांडे हाडी सारख्या मोठया भांड्यावरती करतात.

## कृती 
:**मळण्यासाठी साहित्य** -
३ कप मैदा, पाऊण कप दूध, २ चमचे तूप
:**सारणाचे साहित्य** -
२ कप पिठीसाखर , अर्धा ते पाऊण कप पोह्याची पूड , १/२ कप भाजलेले तीळ , १२-१४ वेलची ...पूड केलेली
:**तळ्ण्यासाठी**-  तूप 

:**कृती** -
मैदा, दूध, तूप एकत्र करा आणि घट्ट मळून घ्या. सारणाचे साहित्य एकत्र मिसळून घ्या.
मैद्याच्या पात़ळ पुऱ्या लाटून घ्या. (साधारण १२ सेमी व्यासाच्या. पुऱ्या खूप मोठ्या लाटल्यास तळ्ण्यासाठी मोठी कढई घ्यावी लागेल आणि मग तेल / तूप ही जास्त घालावे लागेल. पुऱ्या पातळच लाटाव्यात.)
तूप गरम झाल्यावर पुऱ्या तळून घ्या. पुऱ्या फार कुरकुरीत आणि लाल तपकीरी नकोत. मऊ आणि पांढऱ्याच राहिल्या पाहिजेत. त्यांमुळे जास्त वेळ तळू नये. कढईतून पटकन बाहेर काढून गरम असतानाच पीठीसाखरेचे सारण २ चमचे त्यावर पसरवा. सारण अर्ध्या भागावरच पसरावे. मग पुरीची अर्धी घडी घालावी. आता परत अर्ध्या भागावर १/२ ते १ चमचा सारण पसरावे आणि परत अर्धी घडी घालावी. असे त्रिकोणी आकारातील मांडे थाळीत एकावर एक न ठेवता वेगवेगळे मांडून ठेवावेत. 

:**टीप** -  सारण गरम गरम पुरीवरच पसरावे. म्हणजे पीठीसाखर व्यवस्थित पुऱ्याना चिकटते.
पोह्याची पूड करण्यासाठी पोहे थोडेसे भा़जून घेऊन गार झाल्यावर मिक्सरमध्ये जाडीभरडी पूड करा.
मांडे गार झाल्यावर हवाबंद डब्यात ठेवल्यास ७-८ दिवस चांगले राहातात.

## साहित्य संस्कृतीतील उल्लेख 
मांडे खाण्याची मुक्ताबाईची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी संत ज्ञानेश्वरांनी योगाग्नीने आपली पाठ गरम केली व मुक्ताबाईने त्यावर मांडे भाजले अशी कथा वारकरी संप्रदायात सांगितले जाते. या कथेचे वर्णन करताना एकनाथ म्हणतात.
:
:बोले माऊली रडू नको मुक्ता देतो तुला तापवुनी तवा |
:जठ राजाला हुकुम केला, जठ अग्नी धावोनी आला ||
:घेई पाठीवरी भाजोनी मांडे, विठ्ठल विठ्ठल  डोलू लागला |

## संदर्भ 
*
*  

वर्ग:महाराष्ट्रातील खाद्यपदार्थ
वर्ग:मराठी विकिबुक्स बंधूप्रकल्पात स्थानांतरित करावयाचे लेख
प्यार किया तो डरना क्या

**प्यार किया तो डरना क्या** हा १९९८ साली प्रदर्शित झालेला एक हिंदी विनोदी प्रणयपट आहे. सलमान खान व काजोल ह्यांच्या प्रमुख भूमिका असलेला हा चित्रपट तिकिट खिडकीवर प्रचंड यशस्वी ठरला.

## बाह्य दुवे
*
आतंक (१९९६ हिंदी चित्रपट)

**आतंक** हा एक हिंदी भाषेतील चित्रपट आहे. यामध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.

वर्ग:इ.स. १९९६ मधील हिंदी चित्रपट
आझमायिश

***आझमायिश*** हा १९९५ मधील हिंदी भाषेतील चित्रपट आहे. यामध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.

वर्ग:इ.स. १९९५ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:सचिन पिळगांवकर दिग्दर्शित चित्रपट
सुल्तान (२००० चित्रपट)

**सुल्तान**  हा २००० मधील एक हिंदी भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये मिथुन चक्रवर्ती यांनी काम केले होते आणि धर्मेंद्र पाहुण्या कलाकाराच्या भूमीकेत होते.

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. २००० मधील हिंदी चित्रपट
वक्त का बादशाह

**वक्त का बादशाह**  हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये धर्मेंद्रने अभिनय केला होता.

## पार्श्वभूमी
## कथानक
## उल्लेखनीय
## बाह्य दुवे
मस्त कलंदर

***मस्त कलंदर*** हा एक हिंदी भाषेतील १९९१ चा चित्रपट आहे. या मध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.

वर्ग:इ.स. १९९१ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:राहुल रवैल दिग्दर्शित चित्रपट
क्षत्रिय (१९९३ हिंदी चित्रपट)

***क्षत्रिय*** हा एक हिंदी भाषेतील १९९३ मधील चित्रपट आहे. यामध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.

वर्ग:इ.स. १९९३ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:जे.पी. दत्ता दिग्दर्शित चित्रपट
खतरों के खिलाडी (चित्रपट)

**खतरों के खिलाड़ी** हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.

## बाह्य दुवे
सोने पे सुहागा

**सोने पे सुहागा**  हा १९८८ साली पडद्यावर झळकलेला हिंदी भाषेतील चित्रपट आहे. या चित्रपटामध्ये धर्मेंद्र याने मुख्य व्यक्तिरेखा साकारली होती.

## बाह्य दुवे
* आय.एम.डी.बी. कॉम (इंग्लिश मजकूर)
बरसात की रात

**बरसात की रात** हा इ.स. १९९८ साली पडद्यावर झळकलेला हिंदी भाषेतील चित्रपट आहे. या चित्रपटामध्ये धर्मेंद्र, दीपशिखा, शक्ती कपूर यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत.

## बाह्य दुवे 
*
लोहा (१९८७ हिंदी चित्रपट)

**लोहा** हा एक हिंदी भाषेतील चित्रपट आहे. यामध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.
राष्ट्रीय माहिती-विज्ञान केंद्र

thumb|right
**राष्ट्रीय माहिती-विज्ञान केंद्र** तथा **नॅशनल इन्फॉरमॅटिक्स सेंटर** किंवा **एनआयसी** ही भारत सरकारची माहिती-विज्ञान सेवा पुरविणारी संस्था आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारत सरकार
गुलामी (१९८५ हिंदी चित्रपट)

''**गुलामी**;; हा १९८५ मधील हिंदी भाषेतील चित्रपट आहे. यामध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.

वर्ग:जे.पी. दत्ता दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील हिंदी चित्रपट
तीसरी आँख

**तीसरी ऑंख**  हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये  धर्मेंद्र यांनी अभिनय केला होता.

## पार्श्वभूमी
## कथानक
## उल्लेखनीय
## बाह्य दुवे
राजपूत (१९८२ हिंदी चित्रपट)

***राजपूत*** हा १९८२ मधील हिंदी भाषेतील चित्रपट आहे. यामध्ये धर्मेंद्र, राजेश खन्ना यांनी काम केले होते.

वर्ग:विजय आनंद दिग्दर्शित चित्रपट
बगावत

**बगावत**  हा एक हिंदी भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.

वर्ग:रामानंद सागर दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील हिंदी चित्रपट
अलीबाबा और चालीस चोर

**अलीबाबा और चालीस चोर**  हा १९८० साली प्रदर्शित झालेला एक हिंदी चित्रपट आहे. अलीबाबा ह्या अरबी काल्पनिक पात्रावर हा चित्रपट आधारित आहे.

## बाह्य दुवे
*
जागीर (१९८४ हिंदी चित्रपट)

**जागीर**  हा एक हिंदी भाषेतील चित्रपट आहे. यामध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.

## मुख्य भूमिका 
* धर्मेंद्र - शंकर
* ज़ीनत अमान - सीमा
* शोमा आनन्द - आशा
* आज़ाद - आज़ाद
* बीना बैनर्जी - मोनिका डिसूज़ा
* भारत भूषण - डॉक्टर बख़्शी
* बीरबल - बहादुर
* मिथुन चक्रवर्ती
* बॉब क्रिस्टो - बॉब - चोर
* डैनी डेन्जोंगपा - डैनी
* तरून घोष
* इफ़्तेख़ार
* कमाल कपूर
* प्रवीन कुमार
* सुजीत कुमार
* सुब्रतो महापात्रा
* मैक मोहन
* प्राण - मंगल सिंह
* अमरीश पुरी
* रंजीत - रंजीत सिंह
* प्रीती सप्रू
* अमोल सेन
* असित सेन - आनन्द नाग

## बाह्य दुवे
*
चाचा भतीजा (१९७७ हिंदी चित्रपट)

**चाचा भतीजा**  हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. यामध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.

## पार्श्वभूमी
## कथानक
## उल्लेखनीय
## बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९७७ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
चुपके चुपके (१९७५ हिंदी चित्रपट)

***चुपके चुपके*** हा एक हिंदी भाषेतील चित्रपट आहे. यामध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.

वर्ग:इ.स. १९७५ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:हृषिकेश मुखर्जी दिग्दर्शित चित्रपट
किनारा (१९७७ हिंदी चित्रपट)

**किनारा**  हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये  धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.

वर्ग:इ.स. १९७७ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:गुलजार दिग्दर्शित चित्रपट
दिल्लगी

**दिल्लगी**  हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.
यादों की बारात

**यादों की बारात** हा १९७३ साली प्रदर्शित झालेला हिंदी चित्रपट आहे. हिंदी चित्रपटांच्या इतिहासात ७० च्या  दशकाला सुवर्ण दशक असे संबोधण्यात येते. ह्या सुवर्ण काळामध्ये ज्या अनेक चित्रपटांनी इतिहास रचला त्यामध्ये यादों की बारात हा एक प्रमुख चित्रपट होय. निर्माता निर्देशक  नासिर हुसेन यांची ही उत्तम संगीत कलाकृती संगीतकार राहुल देव बर्मन ह्याचे सुमधुर संगीताने अतिशय लोकप्रिय  झाली. ह्या चित्रपटाला उत्कृष्ट संगीतमय चित्रपट असेही  संबोधतात. या चित्रपटातील झीनत अमान वर चित्रित केलेले "चूरा  लिया है " हे गीत (स्वर आशा भोसले आणि मोहम्मद रफी) नेहेमीकरिता  स्मरणात राहिले.

ह्या चित्रपटाची तमिळ आणि तेलुगू भाषांमध्ये पण पुनर्निर्मिती करण्यात आली, तेलुगू चित्रपटात एमजीआर आणि लता ह्यांनी भूमिका केल्या होत्या. हे चित्रपट पण तिकीट खिडकीवर अतिशय  यशस्वी राहिले. ह्या चित्रपटाला दोन फिल्मफेयर नामांकन प्राप्त झाले होते.

## पार्श्वभूमी
## कथानक
## उल्लेखनीय
## बाह्य दुवे
सीता और गीता

**सीता और गीता** हा १९७२ साली प्रदर्शित झालेला एक बॉलिवूड चित्रपट आहे. रमेश सिप्पीने दिग्दर्शित केलेल्या सीता और गीतामध्ये हेमा मालिनी दुहेरी भूमिकेत चमकली आहे. ह्या भूमिकेसाठी हेमा मालिनीला फिल्मफेअर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार मिळाला.

सीता और गीताचे कथानक एकसारख्या दिसणाऱ्या जुळ्या बहिणींवर आधारित आहे. जन्माच्या वेळी ह्या बहिणी अलग होतात व वेगवेगळ्या वातावरणांमध्ये वाढतात. पुढे दोघींची अदलाबदल होते ज्यामधून गोंधळ उडतो अशा स्वरूपाची कथा सीता और गीतामध्ये रंगवली आहे. १९६७ सालच्या राम और श्याममध्ये देखील अशाच प्रकारचे कथानक होते. ह्यानंतर जुळ्या बहिणी अथवा भावांच्या कथानकाचा फॉर्म्युला चालबाज (श्रीदेवी), जुडवा (सलमान खान), किशन कन्हैया (अनिल कपूर), डुप्लिकेट (शाहरुख खान), कुछ खट्टी कुछ मीठी (काजोल) इत्यादी अनेक चित्रपटांमध्ये वापरण्यात आला.

## बाह्य दुवे 
*
मेरा गाँव मेरा देश

***मेरा गॉंव मेरा देश***  हा एक हिंदी भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.

वर्ग:राज खोसला दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९७१ मधील हिंदी चित्रपट
इश्क पर जोर नहीं

**इश्क पर ज़ोर नहीं** हा एक हिंदी भाषेतील चित्रपट आहे. यामध्ये धर्मेंद्र सोबत विश्वजित आणि साधना यांनी पहिल्यांदा व शेवटचं काम केले होते.
आँखें (१९६८ हिंदी चित्रपट)

***ऑंखें*** हा एक हिंदी भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते. त्याची नायिका माला सिन्हा होती. हास्य अभिनेता म्हणुन मेहमूद यांनी काम केले होते. हा एक देशभक्तीपर चित्रपट आहे. "उस मुल्ककी सरहद को कोई छु नही सकता" हे त्यातील एक गाणे त्याकाळी प्रसिद्ध होते.

वर्ग:इ.स. १९६८ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:रामानंद सागर दिग्दर्शित चित्रपट
मझली दीदी

***मझली दीदी*** हा एक हिंदी भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.

वर्ग:हृषिकेश मुखर्जी दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील हिंदी चित्रपट
अनुपमा (१९६६ हिंदी चित्रपट)

**अनुपमा** हा १९६६ साली प्रदर्शित झालेला एक हिंदी चित्रपट आहे.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:हृषिकेश मुखर्जी दिग्दर्शित चित्रपट
लोफर (१९७३ हिंदी चित्रपट)

लोफ़र  हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये  धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.

## पार्श्वभूमी
## कथानक
## उल्लेखनीय
## बाह्य दुवे
आये दिन बहार के

**आये दिन बहार के** हा एक हिंदी भाषेतील चित्रपट आहे. यामध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.
ममता (१९६६ हिंदी चित्रपट)

**ममता**  हा एक हिंदी भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.

वर्ग:इ.स. १९६६ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:असित सेन दिग्दर्शित चित्रपट
ब्लॅक मेल (१९७३ हिंदी चित्रपट)

***ब्लॅक मेल*** हा १९७३ मधील हिंदी भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये  धर्मेंद्र, राखी गुलजार, शत्रुघ्न सिन्हा यांनी काम केले होते.

वर्ग:विजय आनंद दिग्दर्शित चित्रपट
बंदिनी (१९६३ हिंदी चित्रपट)

***बंदिनी*** हा १९६३ मधील एक हिंदी भाषेतील चित्रपट आहे. यामध्ये नूतन, अशोक कुमार आणि धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.

वर्ग:बिमल रॉय दिग्दर्शित चित्रपट
रेल्वेची वाफेची इंजिने

रेल्वेची वाफेची इंजिने वाफेच्या शक्तीने वाहतूक करतात. हल्ली ही इंजिने वापरणे बंद झाले आहे.
## प्रकार
## बांधणी
## कार्य
## उपयोग 
## मर्यादा
## बाह्य दुवे
वर्ग:तंत्रज्ञान
वर्ग:रेल्वे इंजिने
पायाभूत सुविधा

पायाभूत सुविधा  म्हणजे रस्ते, वीज, पिण्याचे पाणी, सांडपाण्याच्या सुविधा. अविकसित देश आर्थिक विकास नसल्याने सामान्य जनतेला पायाभूत सुविधा पुरवू शकत नाहीत. जसे आफ्रिका खंडातला सोमालिया हा देश.

## प्रमुख विचार
## इतर विचार धारा
## बाह्य दुवे
वर्ग:आर्थिक विकास
आर्थिक नियंत्रण

आर्थिक नियंत्रण म्हणजे अर्थव्यवस्थेला वळण देण्यासाठी घातलेले निर्बंध होय.
## प्रकार
## भारताची स्थिती
## अमेरिकेतील नियंत्रणे
## चीन येथील नियंत्रणे
## अधिक वाचन
वर्ग:अर्थशास्त्र
वर्ग:विकास अभ्यास
बोरिस बेकर

right|thumb|250 px
**बोरिस फ्रान्झ बेकर** (; जन्मः २२ नोव्हेंबर १९६७) हा जर्मनीचा लोकप्रिय माजी टेनिसपटू आहे. बोरिस बेकरने आपल्या टेनिस कारकिर्दीत ६ ग्रँड स्लॅम टेनिस स्पर्धा जिंकल्या आहेत, तसेच ऑलिम्पिक स्पर्धेमध्ये जर्मनीसाठी सुवर्णपदक पटकावले आहे. विंबल्डन टेनिस स्पर्धा जिंकणारा सर्वात तरुण खेळाडू (वय वर्षे १७) हा मानही बोरिस बेकरकडे जातो. आपल्या धुवांधार सर्व्हिसमुळे तो चाहत्यांमध्ये *बोरिस "बूमबूम" बेकर* ह्या टोपणनावाने ओळखला जायचा.

वर्ग:जर्मनीचे टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गोरान पर्स्सन

250 px|इवलेसे|गोरान पर्स्सन
**गोरान पर्स्सन** (;  ) हा स्वीडनमधील एक राजकारणी व देशाचा ३१वा पंतप्रधान आहे. तो २२ मार्च १९९६ ते ६ ऑक्टोबर २००६ दरम्यान पंतप्रधानपदावर होता.

## बाह्य दुवे
*सरकारी संकेतस्थळावरील माहिती 

वर्ग:स्वीडनचे पंतप्रधान
रस्ता

रस्ते ही एक प्रकारची समाजाला लागणारी पायाभूत सुविधा आहे. आर्थिक विकास नसल्याने अविकसित देश सामान्य जनतेला पायाभूत सुविधा, जसे, **रस्ते**, वीज, पिण्याचे पाणी, सांडपाण्याच्या सुविधा आदी पुरवू शकत नाहीत. जसे आफ्रिका खंडातला सोमालिया हा देश.
अल्ट=रस्ते |इवलेसे|434x434अंश|रस्ते

## रस्त्यांचे प्रकार    
१.स्वर्ण 

२.राष्ट्रीय महामार्ग

३.राज्य महामार्ग 

४.द्रुतगती मार्ग

५.जिल्हा मार्ग 

६.सीमा मार्ग 

७.शेत मार्ग

## महत्त्वाचे जागतिक मार्ग 
१.ट्रान्स ॲमेझॉनियन महामार्ग 
२.ऑस्ट्रेलियन महामार्ग

## हे सुद्धा पहा 
* द्रुतगती मार्ग

वर्ग:आर्थिक विकास
वर्ग:११ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
मिथुन चक्रवर्ती

मिथुन चक्रवर्ती (जन्म १६ जून १९५२, मूळ नाव- गौरांग चक्रवर्ती) हे एक भारतीय अभिनेता, गायक, चित्रपट निर्माता, लेखक आहेत. त्यांना दोन वेळा राष्ट्रीय पुरस्कार तर तीन वेळा फिल्मफेर पुरस्कार मिळाला आहे. तृणमूल काँग्रेस पक्षाकडून ते राज्य सभेवर सदस्य देखील होते. मृग्या (१९७६) हा त्यांचा पहिला चित्रपट होय. या चित्रपटातील अभिनयासाठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला होता.

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म
वर्ग:भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्थेचे माजी विद्यार्थी
आर्थिक विकास

विकास ही एक व्यापाक स्वरूपाची संकल्पना आहे.खेळते भांडवल आल्याने होणाऱ्या विकासाला आर्थिक विकास म्हणतात. यासाठी खुली व स्पर्धात्मक अर्थव्यवस्था अपेक्षित असते. आर्थिक विकास म्हणजे आर्थिक वृद्धीसोबत मानवाच्या कल्याणासाठी आवश्यक असणाऱ्या घटकांमघ्ये प्रगतिशील स्वरूपाचे बदल घडून येणे होय. आर्थिक विकासाला गुणात्मक बाजू असते.

## आर्थिक विकासाची मुख्य वैशिष्ट्ये 
१. गुणात्मक स्वरूपाची संकल्पना. 

२. क्षेत्रीय परिवर्तन

३. संरचनात्मक परिवर्तन४, लोकांचा सहभाग  ५. आर्थिक आणि आर्थिकेतर घटकांची भूमिका६. दीर्घकालीन संकल्पना७. वास्तव राष्ट्रीय उत्पन्नात वाढ

८. आर्थिक वृद्धी, आर्थिक विकास 

## आर्थिक विकासाचे निर्देशक 
१ जमिनीची दर हेक्टरी उत्पादक्ता  

२ औद्योगिक प्रगती 

३ दरडोई उत्पन्न 

४ दरडोई उपभोग 

५ गुणात्मक उद्योजकत 

६ मानव विकास निर्देशांक 

७ संरचनात्मक परिवर्तन 

८ पर्यावरणातील समतोल

९  परकीय गुंतवणूक

वर्ग:अर्थशास्त्र
वर्ग:विकास अभ्यास
एस्कलेटर

right|500px|एस्कलेटर
**एस्कलेटर**, अर्थात सरकता जिना. एस्कलेटर हे लोकांची वाहतूक करण्याचे एक यांत्रिक साधन आहे. या जिन्याच्या पायऱ्या एकमेकांपासून स्वतंत्र असतात आणि त्यांना जोडणारी साखळी स्वरूप यंत्रणा त्यांना वर किंवा खाली सरकवते आणि प्रत्येक दृश्य पायरीला भूपृष्ठाला समांतर ठेवते, जेणे करून माणसे त्या पायऱ्यांवर उभे राहून वरच्या किंवा खालच्या मजल्यावर जाण्याचा प्रवास साध्य करू शकतात.

वर्ग:यंत्रे
वर्ग:वाहतूक
वर्ग:अमेरिकेतील संशोधन
डेमोक्रॅटिक पक्ष (अमेरिका)

**डेमोक्रॅटिक पक्ष** हा अमेरिकेतील दोन महत्त्वाच्या राजकीय पक्षांपैकी एक पक्ष आहे (दुसरा महत्त्वाचा पक्ष: रिपब्लिकन पक्ष). अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा हे डेमोक्रॅटिक पक्षाचे सदस्य आहेत. आपल्या आर्थिक व सामाजिक भुमिकांमुळे डेमोक्रॅटिक पक्ष अमेरिकन राजकारणात डावीकडे झुकणारा पक्ष म्हणुन ओळखला जातो.

## आजवरचे डेमोक्रॅटिक राष्ट्राध्यक्ष
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:अमेरिकेमधील राजकीय पक्ष
हेमा मालिनी

**हेमा मालिनी** (१६ ऑक्टोबर, इ.स. १९४८) ही एक भारतीय सिने-अभिनेत्री, दिग्दर्शक, भरतनाट्यम नर्तकी तसेच भारताच्या सोळाव्या व विद्यमान लोकसभेची सदस्य आहे. १९६८ सालच्या *सपनो का सौदागर* ह्या चित्रपटाद्वारे बॉलिवूडमध्ये पदार्पण करणारी हेमा मालिनीने त्यानंतर अंदाज, लाल पत्थर, ड्रीम गर्ल, शोले इत्यादी अनेक यशस्वी हिंदी चित्रपटांमध्ये नायिकेच्या भूमिका केल्या. १९७० च्या दशकामध्ये ती बॉलिवूडमधील सर्वात यशस्वी व प्रसिद्ध अभिनेत्रींपैकी एक होती. १९७२ सालच्या सीता और गीता चित्रपटामधील दुहेरी भूमिकेसाठी तिला फिल्मफेअर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार मिळाला.

१९८० साली हेमा मालिनीने सह-अभिनेता धर्मेंद्र सोबत विवाह केला. इ.स. २००० मध्ये भारत सरकारने चित्रपटसृष्टीमधील योगदानासाठी हेमा मालिनीला पद्मश्री पुरस्कार बहाल केला. फेब्रुवारी २००४ मध्ये हेमा मालिनीने भारतीय जनता पक्षामध्ये प्रवेश केला. २००३ ते २००९ दरम्यान राज्यसभा सदस्य राहिल्यानंतर २०१४ लोकसभा निवडणुकांमध्ये हेमा मालिनी उत्तर प्रदेशच्या मथुरा मतदारसंघामधून लोकसभेवर निवडून आली.

## हेमा मालिनीचे चरित्रग्रंथ
* Hema Malini: Beyond the Dream Girl (इंग्रजी, लेखक : राम कमल मुखर्जी)
* Hema Malini: An Authorised Biography (इंग्रजी, लेखिका : भावना सोमय्या)

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य
रिपब्लिकन पक्ष (अमेरिका)

**रिपब्लिकन पक्ष** हा अमेरिकेतील दोन महत्त्वाच्या राजकीय पक्षांपैकी एक पक्ष आहे (दुसरा महत्त्वाचा पक्ष: डेमोक्रॅटिक पक्ष). हा पक्ष ग्रँड ओल्ड पार्टी किंवा जी.ओ.पी. ह्या नावाने देखील ओळखला जातो. अमेरिकेचे मावळते राष्ट्राध्यक्ष जॉर्ज डब्ल्यू बुश हे रिपब्लिकन पक्षाचे सदस्य आहेत. आपल्या आर्थिक व सामाजिक भूमिकांमुळे रिपब्लिकन पक्ष अमेरिकन राजकारणात उजवीकडे झुकणारा पक्ष मानला जातो.

## आजवरचे रिपब्लिकन राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:अमेरिकेमधील राजकीय पक्ष
फ्रेंड्स

**फ्रेंड्स** ही एक अमेरिकेतील दूरचित्रवाणीवरील विनोदी मालिका आहे. डेव्हीड् क्रेन् आणि मार्टा कॉफमन् हे या मालिकेचे निर्माते आहेत. ही मालिका सर्वप्रथम सप्टेंबर २२, १९९४ वर्षी नॅशनल ब्रॉडकास्टिंग चॅनल वाहिनीवर झळकली. न्यू यॉर्क शहरातील मधील मॅनहॅटन भागामध्ये एकत्र राहणारे मित्र आणि एकत्रित राहणीमानाशी निगडीत खर्चांसंबंधांतील त्यांच्या तडजोडी यावर ही मालिका आधारित आहे. ब्राईट / काउफमन / क्रेन निर्मितिसंस्थेने वॉर्नर ब्रदर्स कंपनीबरोबर ही मालिका सहनिर्मित केली. प्रारंभी क्रेन, काउफमन आणि केविन ब्राईट हे कार्यकारी निर्माते होते. नंतरच्या भागांमध्ये ऍडम चेस, माईकेल कर्टिस, ग्रेग मॅलिन्स, स्कॉट सिल्वेरी, शाना गोल्डबर्ग-मीहान, अँड्रिव्ह रेईच आणि टेड कोहेन यांनी देखील निर्मितीची सूत्रे सांभाळली.

या मालिकेत १० सिझन तर २३६ भाग आहेत. ही मालिका दर गुरुवारी प्रक्षेपित होत होते.

## कलाकार 

File:Jennifer Aniston 08.jpg|रेचल ग्रीन म्हणून जेनिफर ॲनिस्टन
File:CourteneyCoxFeb09.jpg|मोनीका गेलर-बिंग म्हणून कोर्टनी कॉक्स
File:Lisa Kudrow crop.jpg|फिबी बूफे म्हणून लिसा कुड्रो
File:Matt Le Blanc.jpg |जोई ट्रिबीयानी म्हणून मॅट लब्लांक
File:Matthew Perry ONDCP White House - Frame Grab - Smile.png|चॅन्डलर बिंग म्हणून मॅथ्यू पेरी
File:David Schwimmer (5208598833).jpg|रॉस गेलर म्हणून डेव्हिड श्विमर

## प्रतिसाद 
मालिकेची सुरुवातीची समीक्षणे समिसळित होती; पहिल्या सीझनमध्ये १०० पैकी ६५ मेटाक्रिटिक स्कोअर आहे, २४ प्रतिदर्श आढाव्यांवर आधारित, "सर्वसाधारणपणे अनुकूल समीक्षणे" दर्शवितात. द प्लेन डीलरच्या टॉम फेरनने लिहिले की हँग आउटवर मालिका "अस्पष्टपणे आणि कमी यशस्वीपणे ट्रेड झाली. सेनफेल्डची शैली", तर ह्यूस्टन क्रॉनिकलच्या अॅन हॉजेसने याला "नवीन सेनफेल्ड व्हॅनाबे, पण ते सेनफेल्डसारखे मज्जेशीर कधीच होणार नाही." लॉस एंजेलस डेली न्यूजमध्ये, रे रिचमंडने या मालिकेचे नाव दिले. "नवीन सीझनच्या चमचमीत विनोदांपैकी एक", आणि लॉस एंजेलस टाइम्सने याला "नवीन हंगामातील सर्वोत्कृष्ट विनोदी मालिका" म्हणले होते.

## पुनर्भेट विशेष 
१२ नोव्हेंबर २०१९ ला, हॉलीवूड रिपोर्टरने घोषणा केली की वॉर्नर ब्रदर्स टीव्ही एच बी ओ मॅक्स साठी फ्रेंड्स रीयुनिअन विकसित करत आहे ज्यामध्ये संपूर्ण कलाकार आणि निर्माते परत येतील. २१ फेब्रुवारी २०२० ला, एचबीओ ने खात्री केली की अनस्क्रिप्टेड रीयुनिअन विशेष, तात्पुरते नाव "द वन व्हेअर दे गॉट बॅक टूगेदर", त्याच वर्षी मे महिन्यात मालिकेच्या २३६ मूळ भागांसह रिलीज होणार आहे. १८ मार्च, २०२० ला, २३ आणि २४ मार्च ला फ्रेंड्स रंगमंचावर चित्रित करण्यात येणारा विशेष, कोविड साथीच्या रोगामुळे अनिश्चित काळासाठी पुढे ढकलण्यात आल्याची घोषणा करण्यात आली. नोव्हेंबर २०२० मध्ये, मॅथ्यू पेरीने ट्वीट केले की मार्च २०२१ मध्ये पुनर्भेट चित्रीकरण चालू होणार आहे. १३ मे २०२१ ला फ्रेंड्स: द रीयुनिअनची अधिकृत घोषणा करणारा झळक ट्रेलर रिलीज करण्यात आला ज्याला "द वन व्हेअर दे गेट बॅक टुगेदर" असेही म्हणले जाते. २७ मे २०२१ ला एच बी ओ मॅक्स आणि भारतात झी५ वर रियुनिअन विशेष रिलीझ झाला.

वर्ग:इंग्लिश दूरचित्रवाहिनी मालिका
*
अंगठा

100px|उजवे|अंगठा
**अंगठा** हे मानवी शरीराच्या उजव्या हाताच्या पंजाला सर्वात उजवीकडे व डाव्या हाताच्या पंजाला सर्वात डावीकडे असलेले बोट आहे. इतर सर्व बोटांना लीलया स्पर्श करू शकते असे हे सर्व बोटांमधले एकमेव बोट आहे अंगठ्याच्या ह्या करामतीमुळे मानव बरीचशी कामे करण्यास समर्थ होतो. मानवी संस्कृती व सभ्यतेचा विकास होण्यास या वैशिष्ट्याचा मोठा हातभार लागला आहे.

वर्ग:मानवी शरीर
वर्ग:जीवशास्त्र
तर्जनी

thumb|150px|right|तर्जनी

तर्जनी ही मध्यमा व अंगठा यांच्या मधील बोट आहे. या बोटास पहिले बोट (forefinger), निर्देशक बोट (pointer finger) असे ही म्हणले जाते. सर्व बोटांमध्ये हे बोट सर्वाधिक संवेदनशील आहे. एक तर्जनी मुद्रा संख्या १ दाखवते. 

## तर्जनी संबंधी विख्यात चित्रे 

Image:Creation of Adam (Michelangelo) Detail.jpg|सिस्टीन चेपल (Sistine Chapel), मायकल ऍन्जेलो (Michelangelo)
Image:Mathis Gothart Grünewald 024.jpg|Isenheim Altarpiece, Detail: Hl. John the Baptist
Image:Leonardo da Vinci - Saint John the Baptist C2RMF retouched.jpg|जोन द बाप्टिस्ट (John the Baptist), लिओनार्दो द् विन्सी (Leonardo da Vinci)
Image:Plato-raphael.jpg|स्कुल ऑफ एथेन्स, राफेल (Raphael)
Image:Dislocated finger x-ray.JPG|एक्स-रे चित्र

वर्ग:मानवी शरीर
वर्ग:जीवशास्त्र
मूत्र

लघवी किंवा मूत्र हा सजीवांच्या शरिरातील मूत्रपिंड या अवयवाद्वारे तयार होणारा एक द्रवरूप टाकाऊ पदार्थ आहे.

thumb|200px|लघवीचा नमुना

वर्ग:जीवशास्त्र
वर्ग:मानवी शरीर
मध्यमा

thumb|200px|right|मध्यमा
**मध्यमा** हे मानवी हाताचे मधले व सर्वात लांबडे बोट आहे. हे बोट तर्जनी व अनामिका यांच्या मध्ये असते. काही पाश्चात्य देशांत ह्या बोटाची एकटी उभी मुद्रा आक्रमकता व अश्लीलता समजली जाते.

## मध्यमाचे अन्य अर्थ
* प्राथमिकच्या नंतरची परीक्षा, मधली परीक्षा

## मध्यम
भारतीय शास्त्रीय संगीतातला 'म' हा स्वर.

## मध्यमान
म्हणजे सरासरी, Arithmetic Mean.

## मध्यमार्ग/मार्गी
समजुतीचा मार्ग/समजुतीच्या मार्गाचा पुरस्कर्ता

वर्ग:मानवी शरीर
वर्ग:जीवशास्त्र
मेधा पाटकर

**मेधा पाटकर** (जन्म : १-डिसेंबर-इ.स. १९५४)  या नर्मदा बचाव आंदोलनाच्या नेत्या आहेत.

## प्रारंभिक आयुष्य 
मुंबई येथे जन्मलेल्या मेधा पाटकर यांचे पालक सामाजिक व राजकीयदृष्ट्या जागरूक होते. त्यांच्या वडिलांनी भारतीय स्वातंत्र्यसंग्रामात सहभाग घेतला होता. आई *स्वादर* नावाच्या स्त्रियांच्या प्रश्नाला वाहिलेल्या संस्थेची कार्यकर्ती होती. त्यांच्या पालकांच्या विचारांचा मेधा पाटकर यांच्या जडणघडणीवर खोल परिणाम झाला.

पाटकर यांनी टाटा सामाजिक शास्त्र संस्थेतून एम.ए.ची पदवी मिळवली.(TISS). त्यानंतर सात वर्षे मुंबईतील विविध स्वयंसेवी संस्थांमधून काम केले. त्यांनी काही काळ टाटा सामाजिक शास्त्र संस्थेत शिक्षकाचे कामही केले.
## उपोषण 
## नर्मदा बचाव आंदोलन
नर्मदा बचाव आंदोलन आणि जनआंदोलनांचा राष्ट्रीय समन्वय या चळवळीत संजय संगवई हे मेधा पाटकर यांचे निकटवर्ती सहकारी होते.

## इतर कार्य/आंदोलने 
* सिंगूर नंदीग्रामच्या सेझ प्रश्नावर (नॅनो प्रकल्प) पाटकर यांनी आंदोलन केले होते.
* राज ठाकरे यांनी पुकारलेल्या भय्याविरोधी आंदोलनाला त्यांनी विरोध नोंदवला होता.

## मेधा पाटकर यांना मिळालेले पुरस्कार 
* मातोश्री भीमाबाई आंबेडकर पुरस्कार
* राइट लाइव्हलिहुड ॲवॉर्ड, स्वीडन - १९९१. (पर्यायी नोबल पारितोषिक) ( नर्मदा बचाव आंदोलनासाठी बाबा आमटे यांच्या सोबत संयुक्तपणे )
* दीनानाथ मंगेशकर पुरस्कार
* महात्मा फुले पुरस्कार
* मानवी हक्क रक्षक पुरस्कार - ॲम्नेस्टी इंटरनॅशनल
* यवतमाळ जिल्ह्यातल्या वणी येथील जैताई देवस्थानतर्फे जैताई मातृगौरव पुरस्कार (२७-९-२०१७)

## टीका 
केवळ नर्मदा बचाव आंदोलन केले म्हणून त्यांच्यावर गुजराती समाजाविरुद्ध आकस असल्याचा वाह्यात आरोप केला जातो.

## बाह्य दुवे 
* सरदार सरोवर संकेतस्थळ
* Friends of the river Narmada संकेतस्थळ
* (now defunct) World Commission on Dams (WCD) 
* United Nations Development Programme Dams and Development Project, successor of WCD 
* Right Livelihood Award website
* मेधा पाटकर यांनी लिहिलेले लेख
* मेधा पाटकर से बातचीत 

## संदर्भ 
वर्ग:सामाजिक कार्यकर्ते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:मराठी समाजसेवक
वर्ग:महाराष्ट्रातील सामाजिक कार्यकर्ते
वर्ग:इ.स. १९५४ मधील जन्म
वर्ग:मातोश्री भीमाबाई आंबेडकर पुरस्कार विजेत्या
आफ्रिकन अमेरिकन

**आफ्रिकन अमेरिकन** (इंग्लिश: *African Americans* ;) किंवा **कृष्णवर्णीय अमेरिकन** ह्या विशेषणाने ओळखले जाणारे लोक हे अमेरिकेचे असे नागरिक अथवा रहिवासी आहेत ज्यांची मुळे आफ्रिकेतील कृष्णवर्णीय वंशाशी निगडीत आहेत. ह्यांतील पुष्कळसे लोक अमेरिकेतील गुलामगिरीच्या काळात आफ्रिकेतुन बंदी बनवून आणलेल्या गुलामांचे वंशज आहेत, तर इतर लोक आफ्रिका, मध्य अमेरिका, दक्षिण अमेरिका इत्यादी भागांतुन स्वेच्छेन अमेरिकेत स्थलांतर केलेल्यांचे वंशज आहेत. अमेरिकेच्या सध्याच्या लोकसंख्येच्या १२.३८% लोक आफ्रिकन अमेरिकन आहेत.

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा, माजी परराष्ट्रसचिव कॉंडोलिझ्झा राईस, प्रख्यात समाजसुधारक मार्टिन लुथर किंग, जुनियर, बास्केटबॉल खेळाडू मायकल जॉर्डन ह्या काही उल्लेखनीय आफ्रिकन अमेरिकन वंशाच्या व्यक्ती आहेत.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने
महालक्ष्मी एक्सप्रेस

|}

**महालक्ष्मी एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची मुंबई ते कोल्हापूर दरम्यान धावणारी रेल्वेगाडी आहे.

## मार्ग
महालक्ष्मी एक्सप्रेस मार्गे लागणारी महत्त्वाची शहरे मुंबई, ठाणे, कल्याण, लोणावळा, पुणे, सातारा, सांगली व कोल्हापूर ही आहेत.

## रेल्वे क्रमांक
* १७४११: मुंबई छ.शि.ट. - २०.२३ वा, कोल्हापूर - ७:२० वा (दुसरा दिवस)
* १७४१२: कोल्हापूर - २०:३० वा, मुंबई छ.शि.ट. - ७:२५ वा (दुसरा दिवस)

## अपघात व दुर्घटना
२७ जुलै, २०१७ रोजी उल्हास नदीने तीर ओलांडून रुळांवर पाणी साचल्याने १७४११ महालक्ष्मी एक्सप्रेस बदलापूर आणि वांगणी स्थानकांच्यामध्ये १२ तास अडकून पडली होती. भारतीय आरमार, वायुसेना, पोलिस, वांगणीतील लोक आणि एनडीआरएफच्या जवानांनी त्यातील सुमारे १,५०० प्रवाशांची सुटका केली.

## संदर्भ
वर्ग: भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
वर्ग:कोल्हापूरमधील वाहतूक
उद्यान एक्सप्रेस

**उद्यान एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची मुंबई ते बंगळूर दरम्यान दररोज धावणारी रेल्वेगाडी आहे.

## मार्ग
उद्यान एक्सप्रेस मार्गे लागणारी महत्त्वाची शहरे छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस (मुंबई), ठाणे, कल्याण, लोणावळा, पुणे, सोलापूर, गुलबर्गा, वाडी, गुंटकल व बंगळूर ही आहेत.

## रेल्वे क्रमांक
* ११३०१: मुंबई छ.शि.ट. - ८:०५ वा, बंगळूर - ८:५० वा (दुसरा दिवस)
* ११३०२: बंगळूर - २०:१० वा, मुंबई छ.शि.ट. - १९:५० वा (दुसरा दिवस)

## संदर्भ
वर्ग: भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
महाराष्ट्र एक्सप्रेस

thumb|right|250 px|महाराष्ट्र एक्सप्रेसचा नामफलक

**महाराष्ट्र एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची कोल्हापूर ते गोंदिया दरम्यान धावणारी रेल्वेगाडी आहे. ही रेल्वे पूर्णपणे महाराष्ट्र राज्यात धावत असून इतर राज्यांची नावे दिल्या गेलेल्या केरळ एक्सप्रेस, तमिळनाडू एक्सप्रेस, कर्नाटक एक्सप्रेस, गोवा एक्सप्रेस  इत्यादी गाड्यांप्रमाणे ती नवी दिल्लीपर्यंत धावत नाही.

## मार्ग
महाराष्ट्र एक्सप्रेस मार्गे लागणारी महत्त्वाची शहरे कोल्हापूर, सांगली, सातारा, पुणे, अहमदनगर, जळगाव, भुसावळ, अकोला, बडनेरा, वर्धा, नागपूर व गोंदिया ही आहेत.

## रेल्वे क्रमांक
* ११०३९ (डाऊन): कोल्हापूर - १५:३०वा, गोंदिया - २०:१५ वा (दुसरा दिवस)
* ११०४० (अप): गोंदिया - ८:२०वा, कोल्हापूर - १२:४५ वा (दुसरा दिवस)

## संदर्भ
वर्ग: भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
कोणार्क एक्सप्रेस

**कोणार्क एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची मुंबई ते भुवनेश्वर दरम्यान धावणारी रेल्वेगाडी आहे.

## मार्ग
कोणार्क एक्सप्रेस मार्गे लागणारी महत्त्वाची स्थानके मुंबई, कल्याण, लोणावळा, पुणे, सोलापूर, गुलबर्गा, वाडी, सिकंदराबाद, वरंगल, विजयवाडा, विशाखापट्टणम, श्रीकाकुलम व भुवनेश्वर ही आहेत.
right|280px|thumb|कोणार्क एक्सप्रेसचा मार्ग

## रेल्वे क्रमांक
* १०१९: मुंबई छ.शि.ट. - १५:१० वा, भुवनेश्वर - ४:३५ वा (तिसरा दिवस)
* १०२०: भुवनेश्वर - १५:१५ वा, मुंबई छ.शि.ट. - ३:५५ वा (तिसरा दिवस)

## डबे
### ११०१९ कोणार्क एक्सप्रेस
### ११०२० कोणार्क एक्सप्रेस
## संदर्भ
वर्ग: भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:ओडिशामधील रेल्वे वाहतूक
सिद्धेश्वर एक्सप्रेस

[250 px|इवलेसे| व [उद्यान एक्सप्रेस ह्या गाड्यांना समान डबे वापरण्यात येतात.]]
**सिद्धेश्वर एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची मुंबई ते सोलापूर दरम्यान धावणारी जलद रेल्वेगाडी आहे. ही गाडी दररोज रात्री सोलापूर व मुंबईहून सुटते व दुसऱ्या दिवशी सकाळी मुंबई व सोलापूरला पोचते.

## सेवा
### वेळापत्रक
### थांबे
## संदर्भ
वर्ग: भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक
प्रकाश नारायण संत

**प्रकाश नारायण संत** ( जून १६,१९३७ -  - जुलै १५,२००३) हे मराठीतील एक नामवंत कथाकार होते. 'लंपन' या लहान मुलाला केंद्रस्थानी ठेवून त्यांनी लिहिलेल्या अर्ध-आत्मचरित्रात्मक (Semi-Autobiographical) कथा मराठी कथाविश्वातील उत्तम रचना मानल्या जातात.

## अल्प चरित्र
प्रकाश संत यांचा जन्म १६ जून १९३७ रोजी बेळगाव येथे झाला. त्यांचे वडील नारायण संत हे उत्तम ललितलेखक होते आणि आई इंदिरा संत या श्रेष्ठ कवयित्री होत्या. घरातील सुसंस्कृत व साहित्यिक वातावरणाचा प्रकाश संतांवर फार मोठा परिणाम झाला. मात्र ते १० वर्षाचे असतांनाच त्यांच्या वडिलांचे निधन झाले. 

पुणे येथील फर्ग्युसन महाविद्यालयातून भूरचनाशास्त्रात बी.एस्‌सी. केल्यानंतर संतांनी पुणे विद्यापीठातून याच शास्त्रात एम.एस्‌सी. व पीएच.डी. केले. यानंतर ते कऱ्हाड येथील 'यशवंतराव चव्हाण कॉलेज ऑफ सायन्स'मध्ये सहयोगी प्राध्यापक (असोसिएट प्रोफेसर)   म्हणून १९६१ साली रुजू झाले. १९९७ साली ते निवृत्त झाले. दुर्दैवाने १५ जुलै, २००३ रोजी त्यांचे अपघाती निधन झाले.

## लेखन
प्रकाश संत यांनी वयाच्या सतराव्या वर्षीच ललित लेखनास सुरुवात केली. विशीत असतांनाच ते कथा लिहू लागले. सत्यकथा सारख्या दर्जेदार मासिकांतून त्यांच्या कथा प्रकाशित झाल्या होत्या व त्यांना मान्यवरांची दादही मिळाली होती. मात्र १९६३ साली त्यांनी आपले लेखन अचानक थांबविले. अनेक वर्षांनंतर १९९० साली त्यांनी परत कथालेखनास सुरुवात केली व हे लेखन त्यांच्या मृत्यूपर्यंत अविरत चालू होते. 'लंपन'च्या आयुष्यातील तरुणपणाच्या दिवसांवर एक कादंबरी लिहिण्याचा संकल्प त्यांनी केला होता. पण तो पूर्ण होऊ शकला नाही. त्यांच्या निधनानंतर त्यांचा शेवटचा कथासंग्रह झुंबर प्रकाशित झाला. प्रकाश संत हे उत्तम चित्रकारही होते. त्यांच्या पहिल्या तीन पुस्तकांसाठी त्यांनी स्वतःच रेखाटने केली होती. 

## प्रकाशित पुस्तके
## इतर
* शारदा संगीत या कथेस नवी दिल्ली येथील 'कथा पुरस्कार' (१९९४)
* आदम या कथेस 'शांताराम पुरस्कार' (१९९३)
* सुप्रिया दीक्षित (माहेरच्या सुधा ओलकर) या प्रकाश संत यांच्या पत्‍नी. पतीच्या सहवासात घालविलेल्या साठेक वर्षांचा लेखाजोखा घेण्याचा प्रयत्‍न त्यांनी आपल्या 'अमलताश' या आत्मकथनामध्ये केला आहे. अमलताश या ग्रंथाला महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि सांस्कृतिक मंडळाच्या यशवंतराव चव्हाण वाङ्‌मय पुरस्कारांमध्ये आत्मचरित्रासाठी दिला जाणारा लक्ष्मीबाई टिळक पुरस्कार मिळाला आहे. (२०१४). पुरस्काराचे स्वरूप रोख एक लाख रुपये आणि मानपत्र असे आहे.

संत, प्रकाश
संत, प्रकाश
संत, प्रकाश
संत, प्रकाश
वॉलाँग (पुस्तक)

**वॉलाँग** हे कर्नल श्याम चव्हाण लिखत मराठी पुस्तक आहे.

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
हुसेनसागर एक्सप्रेस

**हुसेनसागर एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची मुंबई ते हैदराबाद दरम्यान धावणारी जलद रेल्वेगाडी आहे. ही गाडी दक्षिण मध्य रेल्वेच्या अखत्यारीत येते.

## इतिहास
ही गाडी इ.स. १९९३मध्ये हैदराबाद-दादर दरम्यान आठवड्यातून दोन दिवस चालू झाली. एक वर्षाच्या आत हिच्या फेऱ्या वाढून ही रोज धावू लागली. पूर्वीची रेल्वे क्र २१०१/२१०२ छत्रपती शिवाजी टर्मिनस–सिकंदराबाद दरम्यान धावणाऱ्या मिनार एक्स्प्रेसची जागा हुसेनसागर एक्स्प्रेसने घेतली. 

## रेल्वेचे नाव
इब्राहीम कुली कुतुबशाह हैद्राबादचा राज्यकर्ता होता तेव्हा हजारत हुसेन शाह वाली यांनी सन 1562 मध्ये हुसेंनसागर झील निर्माण केले होते. आजही हे झील म्हणजे हैद्राबादची शान आहे. पर्यटकांसाठी हे एक आकर्षक स्थळं आहे. या सर्व इतिहासाचा व चालू स्थितीचा विचार करून या रेल्वेचे नाव त्या स्थळाला साजेशे हुसेंनसागर एक्सप्रेस ठेवलेले आहे. 

## रेल्वेची वेळ
हुसेंनसागर एक्स्प्रेसची वेळ खालील प्रमाणे आहे.

हुसेंनसागर एक्स्प्रेस रेल्वेचे मुंबई – हैद्राबाद हे प्रवासाचे अंतर 790 किमी (410 मैल) आहे.  हुसेंनसागर एक्स्प्रेस या रेल्वेची सरासरी तासी वेग 58.7 किमीआहे. 

## रचना
## इतर सेवा
# टीकीट व्यवस्था IRCTC मार्फत आहे. 
# मुंबई हैद्राबाद दरम्यानच्या 17 स्थानकावर ही रेल्वे थांबते. सोलापूर येथे ही रेल्वे 10 मिनिटे थांबते. 
# हैद्राबाद बिर्याणी प्रसिद्ध आहे ते विचारात घेऊन या रेल्वे मध्ये माफक दराने चविस्ट खान पान व्यवस्था केलेली आहे. या चवीचे स्मरण करून नियमित प्रवाशी नेहमीच या रेल्वेचा प्रवास पसंत करतात. सुखद प्रवास काय असतो हे अनुभवायचे असेल तर हुसेंनसागर एक्स्प्रेस रेल्वे ने प्रवास करून ते अनुभवावे म्हणजे कळेल. 
# नियमानुसार होल्डालची व्यवस्था आहे. 
# या रेल्वेला मिलिटरी बोगीची व्यवस्था आहे.

## प्रवास भाडे
## सारांश
हैद्राबाद आणि मुंबई ही दोन्ही शहरे व्यापारी केंद्रे आहेत. दोन्ही शहरात इकडून तिकडे प्रवास करणारा व्यापारी तसेच नोकर वर्ग फार मोठा आहे. हुसेंनसागर एक्सप्रेस रेल्वेची वेळ काटेकोरपणे पाळण्यात अतिशय चोखंदळ आहे. त्यामुळे प्रवाशांना ही रेल्वे खूप आवडते आणि प्रवाश्याकडून ह्या रेल्वेची मागणी वाढतच आहे. ह्या रेल्वेचे रिझर्वेशन फार मुश्किलीने मिळते. सोलापूर विभागातील प्रवाशीही ह्या रेल्वेची मागणी वरील कारणानेच करतात.

रेल्वेच्या बाबतीत एक ब्रीद वाक्य प्रसिद्ध आहे. “ भारतीय रेल्वे ही सर्व भारतीयांची जीवन दाहिणी आहे.” हुसेंनसागर रेल्वेला एचई ब्रीद वाक्य अतिशय एलएएजीयू पडत. 

## मार्ग
हुसेनसागर एक्सप्रेस मार्गे लागणारी महत्त्वाची स्थानके मुंबई, कल्याण, लोणावळा, पुणे, सोलापूर, गुलबर्गा, वाडी व हैदराबाद ही आहेत.

## रेल्वे क्रमांक
* २७०१: मुंबई छ.शि.ट. - २१:५० वा, हैद्राबाद - १२:१० वा (दुसरा दिवस)
* २७०२: हैद्राबाद - १४:४५ वा, मुंबई छ.शि.ट. - ५:०५ वा (दुसरा दिवस)

## संदर्भ
वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
वर्ग:तेलंगणामधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक
विदर्भ एक्सप्रेस

१२१०५ / १२१०६ क्रमांकाची **विदर्भ एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची मुंबई मुंबई आणि  गोंदिया दरम्यान धावणारी  वेगवान रेल्वेगाडी आहे.  ही दैनंदिन सेवा आहे. गाडी क्रमांक १२१०५ मुंबई छत्रपती शिवाजी टर्मिनस ते गोंदिया दरम्यान धावते आणि गाडी क्रमांक १२१०६ पुन्हा परत गोंदिया ते मुंबई छत्रपती शिवाजी टर्मिनस दरम्यान धावते.

## डबे
विदर्भ एक्सप्रेसला वातानुकूलित प्रथम वर्ग / वातानुकूलित २ स्तर शयनयान (एचए १), द्वितीय वर्ग वातानुकूलित २-स्तर शयनयान, प्रथम वर्ग / वातानुकूलित खुर्ची यान, वातानुकूलित ३ स्तर शयनयान (एबी १), १० शयनयान आणि ४ सामान्य आरक्षीत डबे जेाडलेले आहेत.प्रवाशांच्या मागणीनुसार भारतीय रेल्वे आपल्या अधिकारामध्ये डब्यांच्या रचनेमध्ये बदल घडवू शकते.

## सेवा
सुरुवातीच्या काळात मुंबई छत्रपती शिवाजी टर्मिनस ते नागपूर दरम्यान धावणारी विदर्भ एक्सप्रेस नंतर गोंदियापर्यंत वाढविण्यात आली.  गाडी क्रमांक १२१०५ मुंबई छत्रपती शिवाजी टर्मिनस ते गोंदिया दरम्यान धावणारी गाडी १६ तासांमध्ये सरासरी ९६७ किमी आणि गाडी क्रमांक १२१०६ गोंदिया ते छत्रपती शिवाजी टर्मिनस दरम्यान धावणारी गाडी १६ तास ५ मिनिटामध्ये सरासरी ६०.४४ कि.मी./ प्रति तास एवढे अंतर रोज पार करते.

## शक्तीचा वापर
मुंबई छत्रपती शिवाजी टर्मिनस आणि इगतपुरी दरम्यान आगगाडीला ३ मोठे हिसके/हादरे बसतात. मुंबई उपनगरी विभाग डीसी विद्युतप्रवाहावर तर उरलेला प्रवास एसी विद्युतप्रवाहावर होतो. डब्ल्यूसीएएम ३ प्रकारचे इंजिन या दोन्ही विद्युतप्रवाहांवर काम करू शकते परंतु दोन्हीच्या मध्ये काही अंतराचा थंड भाग (डेड झोन)(बे-तार भाग) असतो जेव्हा इंजिनाला कोणतीच शक्ती मिळत नसते. हे छोटे अंतर पार करण्यासाठी इंजिन कोस्ट करीत असल्याने आधी एकदम गाडीला ब्रेक लागल्यासारखा तर नवीन प्रकारचा विद्युतप्रवाह मिळायला लागल्यावर जोर लागल्यासारखा धक्का गाडीला बसतो. डब्ल्यूसीएएम ३ चे इंजिन कसाऱ्याला बदलले जाते आणि परतीच्या प्रवासात डब्ल्यूएपी ४ इंजिन भुसावळला बदलले जाते.

## मार्ग
विदर्भ एक्सप्रेसला वाटेत लागणारी महत्त्वाची शहरे मुंबई, कल्याण, नाशिकरोड, मनमाड, जळगाव, भुसावळ, अकोला, वर्धा, नागपूर व गोंदिया ही आहेत.

## वेळापत्रक
गाडी क्रमांक १२१०५ विदर्भ एक्स्रपेस मुंबई छत्रपती शिवाजी टर्मिनस वरून दररोज १९:०५ वाजता निघून गोंदियाला दुसऱ्या दिवशी ११:१५ वाजता पाहोचते.  परतीच्या प्रवासात गाडी क्रमांक १२१०६ विदर्भ एक्सप्रेस गोंदियावरून दररोज १४.५५ वाजता निघून छत्रपती शिवाजी टर्मिनसला दुसऱ्या दिवशी ७.०० वाजता पाहोचते.
* २१०५: मुंबई छ.शि.ट. - १९:०५  वा, गोंदिया - ११:१० वा (दुसरा दिवस)
* २१०६: गोंदिया - १४:४० वा, मुंबई छ.शि.ट. - ०६:५० वा (दुसरा दिवस)

## इतर विषय
सुरुवातीच्या काळात नागपूरपर्यंत आणि आता गोंदियापर्यंत धावणाऱ्या या गाडीला विदर्भ एक्सप्रेस असे नाव दिले आहे. 

वेळापत्रकानुसार इगतपुरीला ही गाडी १ ते ५ मिनिटाचा थांबा घेत असली तरी, इंजिन बदलावे लागत असल्याने ही गाडी इगतपुरीला जवळजवळ १५ मिनिटे थांबते.

## संदर्भ
वर्ग: भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
कोयना एक्सप्रेस

**११०२९/३० कोयना एक्‍स्प्रेस** ही महाराष्ट्र राज्याच्या मुंबई व कोल्हापूर शहरांदरम्यान भारतीय रेल्वेतर्फे चालविण्यात येणारी रेल्वे आहे. या गाडीची पहिली फेरी सोमवार दिनांक २ ऑगस्ट १९२० रोजी झाली. पश्चिम महाराष्ट्रातून वाहणाऱ्या प्रसिद्ध कोयना नदीवरून या गाडीला **कोयना एक्सप्रेस** असे नाव देण्यात आले. 

## प्राथमिक माहिती
* मार्ग क्र. : ११०२९ - मुंबई छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस ते कोल्हापूर श्री छत्रपती शाहू महाराज टर्मिनस, ११०३० - कोल्हापूर श्री छत्रपती शाहू महाराज टर्मिनस ते मुंबई छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस
* एकूण प्रवास : ५१५.८ किलोमीटर
* वारंवारता : दररोज
* डबे : १९ (६ आरक्षित शयन यान, ४ आरक्षित खुर्ची यान, २ वातुनुकुलित आरक्षित खुर्ची यान, २ वातुनुकुलित आरक्षित तृतीय श्रेणी शयन यान, १ वातुनुकुलित आरक्षित प्रथम-द्वितीय संयुक्त श्रेणी शयन यान, २ अनारक्षित यान व २ आसन व सामान यान)

## मार्ग
कोयना एक्सप्रेसच्या प्रवासात लागणारी महत्त्वाची शहरे मुंबई, ठाणे, कल्याण, लोणावळा, पुणे, सातारा, सांगली,मिरज व कोल्हापूर ही आहेत.    मुंबई-मिरज-मुंबई अशी धावे.ही गाडी आता कोल्हापूर पर्यंत धावते.ही गाडी रोज धावते.महलक्ष्मी आणी सह्याद्री या गाड्या सुद्धा मुंबई कोल्हापुर दरम्यान धावतात.या गाड्यांसोबत कोयना ही सुद्धा महत्त्वाची रेल्वेगाडी आहे 
कोयना एक्सप्रेस ही गाडी मुंबई वरून सकाळी ८:४०ला सुटून कोल्हापुरला रात्री ८:२५ला पोहोचते.ही गाडी ५१९ किमी अंतर ११ तास ४५ मिनिटात कापते 
तर कोल्हापुरवरून मुंबईला जाणारी कोयना एक्सप्रेस कोल्हापुर वरून सकाळी  ८:०५ला सुटून मुंबईला रात्री ८:०५ला पोहोचते.ही गाडी कोल्हापुर वरून मुंबईला येताना १२ तास घेते

* ११०२९ - मुंबई छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस ते कोल्हापूर श्री छत्रपती शाहू महाराज टर्मिनस

**मुंबईहून कोल्हापूरला जाताना या गाडीला विश्रामबाग व निमशिरगाव तमडालगे स्थानकावर थांबा नाही**

* ११०३० - कोल्हापूर श्री छत्रपती शाहू महाराज टर्मिनस ते मुंबई छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस

**कोल्हापूरहून मुंबईला जाताना या गाडीला शिरवडे, खडकी व नेरळ जंक्शन स्थानकावर थांबा नाही**

वर्ग:मध्य रेल्वे

## रेल्वे क्रमांक
* ११०२९: मुंबई छशिमट -/०८:४० वा, कोल्हापूर छशाट - २०:२५ वा
* ११०३०: कोल्हापूर छशाट - ७:५५ वा, मुंबई छशिमट - २०:२५ वा

## संदर्भ
वर्ग: भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक
गीतांजली एक्सप्रेस

250 px|इवलेसे|गीतांजली एक्सप्रेसचा नामफलक
**गीतांजली एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची मुंबई ते कोलकाता दरम्यान धावणारी जलद रेल्वेगाडी आहे. भारत देशाचे पश्चिम बंगालची राजधानी कलकत्ता ( हावडा रेल्वे स्थानक) आणि महाराष्ट्र राज्याची राजधानी मुंबई छत्रपती शिवाजी टर्मिनस) या दोन शहरादरम्यान धावणारी पूर्व-पच्छिम भारताला जोडणारी दैनंदिन धावणारी अती वेगवान (सुपर फास्ट) ही ट्रेन आहे. या ट्रेनचा पूर्ण प्रवास १९६८ किमीव सरासरी वेळ ३० तास ३० मिनिटे आहे. या ट्रेन मध्ये वातानुकूलित, शयनयान, सामान्य, बैठक व्यवस्था असणाऱ्या बोगी आहेत. खर्च करून खानपान व्यवस्था होऊ शकते. रुळाचे गेज १६७६ मिमी आहे. 
  
## प्रसंगांनुरूपता (औचित्य)
भारत देशाचे अतिशय प्रसिद्ध कवी रविद्रनाथ टागोर यांनी “गीतांजली” हे पुस्तक लिहिले होते. ही ट्रेन पश्चिम बंगाल मधून सुरू झाली व तेव्हाच तिला या पुस्तकाचेच नाव दिले. लोक जेवढे पुस्तकावर प्रेम करतात तेवढेच या ट्रेनवर ही करतात. २२ डिसेंबर १९७७ रोजी त्यावेळचे भारत देशाचे रेल्वे मंत्री प्रो. मधु दंडवते यांनी देशातील ही “विना प्रथम वर्ग” ट्रेन चालू केली.

## मार्ग
गितांजली एक्सप्रेस मार्गे लागणारी महत्त्वाची शहरे, मुंबई मुंबई वरून निघाल्यानंतर दादर, कल्याण, नाशिकरोड, जळगाव, भुसावळ, मलकापुर, शेगाव , अकोला, बडनेरा, वर्धा, नागपुर, भंडारा रोड  गोंदिया  दुर्ग, रायपुर, बिलासपुर, रायगढ , झारसुगुडारूरकेला, चक्रधरपुर, टाटानगर, खरगपूर, आणि संतरागाची नंतर हावडा जंक्शन येथे पोहचते आणि याच मार्गाने परत येते.
इवलेसे|मार्ग

## वेळ
या ट्रेनच्या खालील तपशीलातील जाण्या येण्याच्या वेळा आहेत.  

## आगमन / निगमन वेळ
## तांत्रिक माहिती
ही ट्रेन पूर्व समुद्रकिनारा विभागाची आहे. पुरी येथे हाच विभाग (ECoR) या ट्रेनचे बोगींचे व्यवस्थापण पाहातो. संतरागाची (SRC) येथील WAP-4 या इंजिनचे मदतीने ही ट्रेन मुंबई सीएसटी (CSTM) ते हावडा जंक्शन(HWH) दरम्यान धावते. 

## बोगी व्यवस्था

## हे सुद्धा पहा 
* भारतीय रेल्वे
* मुंबई छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस
* हावडा रेल्वे स्थानक
* नागपूर रेल्वे स्थानक
* हावडा मुंबई मेल 

## संदर्भ
वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:पश्चिम बंगालमधील रेल्वे वाहतूक
कर्नाटक एक्सप्रेस

250 px|इवलेसे|चा फलक
250 px|इवलेसे|चा मार्गनकाशा
**कर्नाटक एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची बंगळूर ते नवी दिल्ली दरम्यान धावणारी जलद रेल्वेगाडी आहे. 

## मार्ग
कर्नाटक एक्सप्रेस मार्गे लागणारी महत्त्वाची स्थानके बंगळूर, गुंटकल, वाडी, गुलबर्गा, सोलापूर, दौंड, अहमदनगर, जळगाव, भुसावळ, खंडवा, भोपाळ, झाशी, ग्वाल्हेर, आग्रा व नवी दिल्ली ही आहेत.

## सेवा
### वेळापत्रक
### थांबे
## संदर्भ
वर्ग: भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
वर्ग:कर्नाटकमधील रेल्वे वाहतूक
नेत्रावती एक्सप्रेस

250 px|इवलेसे|नेत्रावती एक्सप्रेसचा मार्ग
**नेत्रावती एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची लोकमान्य टिळक टर्मिनस, मुंबई ते तिरुअनंतपुरम दरम्यान धावणारी रेल्वेगाडी आहे. ही गाडी कोकण रेल्वेच्या अखत्यारीत येते.

## इतिहास
सुरुवातीला ही गाडी मुंबई ते कोची दरम्यान लिंक ट्रेन म्हणून पुणे, गुलबर्गा, कृष्णराजापुरम, पलक्कडमार्गे धावत होती. ती शोर्नुर जंक्शन येथे वेगळी होत होती. जुन्या मार्गाने या गाडीला मुंबईहून मंगलोर पोहोचण्यासाठी ४८ तास लागत होते. १९९८मध्ये कोंकण रेल्वे कार्यरत झाल्यावर या गाडीचा मार्ग बदलून कोंकण रेल्वे मार्गे करण्यात आला. यामुळे या गाडीचा मुंबई – मंगलोर प्रवास वेळेत लक्षणीय घट होऊन तो १६ तासांवर आला. ही लिंक एक्सप्रेस नंतर कोची पर्यंत सलग ठेवण्यात आली. आणि तेथून पुढे १० फेब्रुवारी २००१ पासून तिरुवनंतपुरमपर्यंत (केरळची राजधानी) वाढवण्यात आली.

## पार्श्वभूमी
मंगलोर शहर नेत्रावती नदीच्या किनाऱ्यावर वसलेले आहे. आधी या गाडीचे शेवटचे स्थानक मंगलोर असल्याने तिचे नाव नेत्रावती एक्सप्रेस ठेवण्यात आले.

## मार्ग
नेत्रावती एक्सप्रेस मार्गे लागणारी महत्त्वाची शहरे मुंबई, ठाणे, पनवेल, चिपळूण, रत्‍नागिरी, कुडाळ, मडगांव, उडुपी, कोळिकोड, एर्नाकुलम, अलप्पुळा व तिरुवनंतपुरम ही आहेत.

## रेल्वे क्रमांक
* ६३४५: मुंबई लो.टी.ट. - ११:४० वा, तिरुअनंतपुरम - १८:४० वा (दुसरा दिवस)
* ६३४६: तिरुअनंतपुरम - १०:०० वा, मुंबई लो.टि.ट. - १६:४० वा (दुसरा दिवस)

## इंजिन
रोयपुरम...लालागुडा ...कृष्णराजपुरम ...ईरोड  येथील डब्ल्यू.ए .पी-7  हे विद्युत  इंजिन लोकमान्य टिळक टर्मिनसपासून ते तिरुवनंतपूरम  पर्यंत वापरले जाते.

## संदर्भ
वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
वर्ग:कोकण रेल्वे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:केरळमधील रेल्वे वाहतूक