open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ओंकारेश्वर मंदिर

**ॐकारेश्वर ** एक हिंदू  मंदिर आहे. हे मध्य प्रदेशच्या खांडवा जिल्ह्यात आहे.  हे नर्मदा नदीमध्ये मंधाता अथवा शिवपुरी नामक बेटावर वसलेले आहे. हे भगवान शंकराच्याच्या बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक आहे. हे मोरटक्का गावापासून जवळपास १२ मैल (२० कि.मी.) अंतरावर आहे. हे द्वीप हिन्दू पवित्र चिन्ह **ॐ**च्या  आकारामध्ये बनले आहे. येथे दोन मंदिरे आहेत. 
* ॐकारेश्वर
* अमरेश्वर

ॐकारेश्वराचा डोंगर नर्मदा नदीकाठी असून त्याचा आकारच ॐ सारखा आहे. नर्मदा भारतातली पवित्र समजली जाणारी नदी आहे. ॐकारेश्वर येथे एकूण ६८ तीर्थ आहेत. याशिवाय २ ज्योतिस्वरूप लिंगांसहित १०८ प्रभावशाली शिवलिंगे आहेत. मध्यप्रदेशात प्रसिद्ध १२ ज्योतिर्लिंगांपैकी २ ज्योतिर्लिंगे आहेत. एक महाकाल नावाचे उज्जैन मध्ये, व दुसरे अमलेश्वर नावाचे ओंकारेश्वर येथे आहे.

thumb|right|250px|ॐकारेश्वर मध्ये नर्मदा नदी
## इतिहास 
देवी अहिल्याबाई होळकर यांच्या काळापासून येथे एका विशिष्ट दिवशी मातीची १८ हजार शिवलिंगे तयार करून,  पूजा केल्यानंतर त्यांचे नर्मदेत विसर्जित करण्याची प्रथा आहे. 

## कथा 
राजा मांधाताने येथे नर्मदा किनाऱ्यालगतच्या पर्वतावर तपस्या करून भगवान शिवाला प्रसन्न केले आणि त्याच्याकडून येथेच निवास करण्याचे वरदान मागून घेतले. तेव्हा पासून ही तीर्थ नगरी ओंकार-मान्धाता या नावानेही ओळखली जाऊ लागली.

## ओंकारेश्वरातील अन्य देवळे 
ओंकारेश्वर तीर्थ क्षेत्रामध्ये चोवीस अवतार, माता घाट (सेलानी), सीता वाटिका, धावड़ी कुंड, मार्कण्डेय शिला, मार्कण्डेय संन्यास आश्रम, अन्नपूर्णाश्रम, विज्ञान शाला, बड़े हनुमान, खेड़ापति हनुमान, ओंकार मठ, माता आनंदमयी आश्रम, ऋणमुक्तेश्वर महादेव, गायत्री माता मंदिर, सिद्धनाथ गौरी सोमनाथ, आड़े हनुमान, माता वैष्णोदेवी मंदिर, चॉंद-सूरज दरवाजे, वीरखला, विष्णू मंदिर, ब्रह्मेश्वर मंदिर, शेगावचे  गजानन महाराज यांचे मंदिर, काशी विश्वनाथ, नरसिंह टेकडी, कुबेरेश्वर महादेव, चन्द्रमोलेश्वर महादेवाचे मंदिरसुद्धा वगैरे देवळे आहेत.

## ओंकारेश्वराला कसे जातात?
* ओंकारेश्वर हे इंदूरपासुन ७७ किमी अंतरावर इंदूर- खांडवा महामार्गावर आहे. 
* ॐकारेश्वर रोड हे रेल्वेस्थानक गावापासून १२ किमी अंतरावर आहे.
* नर्मदा नदीत होड्या सुरू असतात, त्यांतूनही ओंकारेश्वराला पोहोचता येते.
* खांडवा शहरापासून ॐकारेश्वर ७२ किमीवर आहे.

## उज्जैन ते ओंकारेश्वर 
तुम्ही उज्जैन हूून इंदोर मार्गे ओंकारेश्वरला बसने पोहचू शकता. 
उज्जैन किंवा इंदोर हुन रेल्वे उपलब्ध नाही.

## हे सुद्धा पहा 
* नर्मदा परिक्रमा
## बाह्य दुवे 
* Jyotirlinga Virtual Darshan
* http://www.templenet.com/Madhya/Omkareshwar.htm
* http://www.narmada.org/
* Omkareshwar Jyotirling - Google Earth Community 
* http://emilie.cremin.free.fr/

 

वर्ग:ज्योतिर्लिंगे
वर्ग:हिंदू मंदिरे
विठ्ठलराव विखे पाटील

**विठ्ठलराव विखे पाटील** (१८९७-१९८०) यांचा जन्म लोणी बुद्रुक येथील सामान्य शेतकरी कुटुंबात झाला होता. त्यांनी प्रवरानगर येथे आशिया खंडातील पहिल्या सहकारी प्रवरा कारखान्याची ३१ डिसेंबर १९५० या दिवशी स्थापना केली. ‘प्रवरा मेडिकल ट्रस्ट’ची स्थापना (१९७४) करून अत्याधुनिक सुविधा असलेले भव्य इस्पितळ लोणीत सुरू केले. आशिया खंडातील पहिला सहकारी कारखाना आपल्या अथक परिश्रमाने आणि दूरदृष्टीने लोणी या ठिकाणी सुरू करणारे देशातील पहिले सहकार महर्षी विठ्ठलराव विखे पाटील यांचे कार्य सहकार क्षेत्रामध्ये उल्लेखनीय आहे. महाराष्ट्राला सहकार क्षेत्रात आज जो नावलौकिक प्राप्त झालेला आहे त्याचे खरे श्रेय विखे पाटलांना द्यावे लागेल. सहकाराच्या माध्यमातूनच समाजाचा ख-या अर्थाने विकास करता येईल. कृषी प्रधान असलेल्या भारतासारख्या देशाला सहकाराच्या माध्यमातूनच पुढे घेऊन जाता येईल ही दूरदृष्टी त्यांच्याकडे होती. शेतक-यांना सुखासमाधानाने आपले जीवन जगता यावे. त्याच्या मालाला बाजार मूल्य प्राप्त करून् देता यावे, शेतक-यांचे हालअपेष्टा थांबावेत, त्यांना स्वाभिमानाने स्वयंपूर्ण् जीवन जगता यावे या उद्धेशाने १५ मे १०६२ या रोजी अहिल्यानगर जिल्यात लोणी या ठिकाणी देशातील पहिला सहकारी तत्त्वावरील साखर कारखाना त्यावेळचे भारताचे पंतप्रधान नेहरु  यांच्या शुभ हस्ते समारंभपुर्वक उद्घाटन करून सुरू केला. अनेक खडतर परिस्थितीतून हा कारखाना सहकारी तत्त्वावर उभा राहिला. अहिल्यानगर जिल्ह्यातील आजूबाजूच्या खेड्यातील व गावातील लोकांच्या चेहऱ्यावर हास्य फुलवण्याचं आणि त्यांच्या जीवनामध्ये आनंद निर्माण करण्याचे काम या सहकारी तत्त्वावरील साखर कारखान्यामुळे शक्य झालं. याचं संपूर्ण श्रेय हे सहकार महर्षी डॉ. विठ्ठलराव विखे पाटील यांनाच द्यावे लागेल. लोकांच्या हाताला काम तसेच शेतकऱ्यांच्या मालाला योग्य दर देऊन त्यांची आर्थिक विवंचना थांबवण्याचे काम हे या सहकारामुळे शक्य झालं. आज संपूर्ण महाराष्ट्मध्ये अनेक सहकारी तत्त्वावरील उद्योग व्यवसाय उभे राहिलेले आहेत. महाराष्ट्राच्या एकूणच विकास प्रक्रियेमध्ये सहकार क्षेत्राचे योगदान हे महत्त्वपूर्ण राहिलेला आहे. पुढच्या काळामध्ये अनेक दूरदृष्टीचे नेते आणि सहकारमहर्षी या क्षेत्राला लाभले. त्यामुळे महाराष्ट्रामध्ये पुढील काळात अनेक सहकारी संस्था सहकारी तत्त्वावर उभ्या राहिल्या. दूध संघ, सहकारी बँका, को- ऑपरेटिव्ह सोसायटी, शेती संस्था, या प्रकारच्या संस्था निर्माण झाल्या. सहकारी कारखाने उभे राहिले. यातून ग्रामीण जीवन आणि शेतकरी यांच्या विकासाला चालना मिळाली.  अनेक गावे समृद्ध झाली. 

विखे पाटील, विठ्ठलराव
विखे पाटील, विठ्ठलराव
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १८९७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
केदारनाथ

**केदारनाथ** हे भारताच्या उत्तराखंड राज्यामधील एक लहान गाव आहे. केदारनाथ येथील अतिप्राचीन केदारनाथ मंदिरासाठी प्रसिद्ध आहे. भगवान शंकराचे केदारनाथ मंदिर भारतामधील १२ ज्योतिर्लिंगांपैकी एक असून ते हिंदू धर्मातील एक महत्त्वाचे तीर्थक्षेत्र मानले जाते.

केदारनाथ गाव समुद्रसपाटीपासून ३,५८३ मीटर उंचीवर हिमालयामध्ये मंदाकिनी नदीच्या काठावर वसले आहे. गौरीकुंड ह्या गावापर्यंतच वाहनाने प्रवास शक्य असून केदारनाथला पोचण्यासाठी तेथून  अंतर पायवाटेने पार करावे लागते.

वर्ग:रुद्रप्रयाग जिल्हा
वर्ग:उत्तराखंडमधील गावे
काशी विश्वनाथ मंदिर

**विश्वेश्वर** हा बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक आहे. शंकराचे हे रूप काशीत पूजले जाते. पूर्वी वाराणसी काशी विश्वनाथ मंदिर होते. हे काशीचे मुख्य विश्वनाथ मंदिर क्रूर आक्रमक कुल्बउद्दीन ऐबक याने पाडले. या मंदिराच्या ठिकाणी मशीद उभारली. अनेक वर्षे दुर्लक्षित आणि मुस्लिमांद्वारे प्रतिबंधित राहिल्यावर अकबराच्या काळात तोरडमल या अभिमानी राजाने या मंदिराचे पुनर्निर्माण केले. परंतु क्रूर आणि धर्मांध औरंगजेब याने हे मंदिर परत पाडून टाकले. अनेक शतके तशीच गेल्या नंतर तेथे अहिल्याबाई होळकर यांनी विश्वनाथ मंदिर बांधले. राजा रणजितसिंग या हिंदू देशाभिमानी राजाने त्याच्या मुख्य शिखरावर सोन्याचा मुलामा चढविला होता. परंतु तो मुसलमानांनी लूटमार करून नेला. १६ व्या शतकात येथेच सन्त एकनाथानी   " श्रीएकनाथी भागवत" हा वारकरी सम्प्रदायाचा महान ग्रंथ लिहीला. येथे याची हत्तीवरून मिरवनूक निघाली.

## आख्यायिका
कैलासावर भस्म फासून रहाणाऱ्या शंकराची सर्व टिंगल करावयाचे म्हणून पार्वतीने 'मला कुणी चिडविणार नाही अश्या ठिकाणी घेऊन चला' अशी विनंती शंकराला केली.त्यामुळे शंकर येथे येउन राहू लागला.तेथे दिवोदास राजाने मंदिर बांधल्यावर ते त्यात रहावयास गेले.
## मंदिरे
या शहरात सुमारे १६५४ मंदिरे आहेत.त्यामुळे यास मंदिराचे शहर असेही म्हणतात.त्यात प्रमुख मंदिर काशी विश्वेश्वराचे आहे.विश्वनाथाचे दर्शन घेण्याआधी धुंडीराज किंवा ढुंढीराज विनायकाचे दर्शन घेण्याचा येथे प्रघात आहे.या मंदिराचे सभोवताल अष्ट दिशांचे अष्टविनायक आहेत.साक्षी विनायक पश्चिमेला, देहली विनायक उत्तरेला, पापशार्थी विनायक दक्षिणेला, दुर्गा विनायक  नैऋत्येला, भीमचंद विनायक वायव्येला, उदंड विनायक आणि ईशान्येला सर्व विनायक.

## मुख्य मंदिर
काशी विश्वनाथाचे मंदिरात मुख्य पिंडी गाभाऱ्याचे एका टोकाला आहे.त्यावर गंगाजल व बिल्वपत्रे वाहण्यात येतात.ते काळ्या पाषाणाचे व सोन्या-चांदीने मढविले आहे.तेथे दर्शन घ्यावयाचे तर,तीन हार न्यायची पद्धत आहे.एक हार शंकराला,दुसरा पार्वतीला तर तिसरा हार तेथील पूजारी त्या भक्ताचे गळ्यात घालतो.
### इतर महत्त्वाची मंदिरे 
* अविमुक्तेश्वर मंदिर
* श्री बिंदूमाधव मंदिर
* काळभैरव मंदिर
* कौदेवी मंदिर
* मनकर्णिका मंदिर
* पिशाच्च मोचनी मंदिर

## संदर्भ
वर्ग:ज्योतिर्लिंगे
वर्ग:हिंदू मंदिरे
वसंतराव राजूरकर

वसंतराव राजूरकर (जन्म : ग्वाल्हेर, २४ एप्रिल, इ.स. १९३२ -  हैदराबाद, १२ फेब्रुवारी, इ.स. २०१६) हे एक ग्वाल्हेर घराण्याचे भारतीय शास्त्रीय संगीत गाणारे मराठी गायक होते. गायिका मालिनी राजूरकर या त्यांच्या पत्‍नी. त्यांना दोन कन्या आहेत.

वसंतरावांनी गायन शाळेत संगीत विशारद केले. पुढे त्यांचे काका (गायक गोविंदराव राजूरकर) प्राचार्य असलेल्या अजमेरच्या संगीत महाविद्यालयात वसंतरावांनी पुढचे शिक्षण घेतले. पं. राजाभैय्या पूंछवाले यांच्या घरी दर गुरुवारी होणाऱ्या बैठकीमध्ये वसंतराव तंबोऱ्याची साथ करताकरता गाऊ लागले. 

पुढे हैदराबाद येथील म्युझिक कंपनीमध्ये नोकरी स्वीकारून वसंतराव १९५४ मध्ये तेथेच स्थायिक झाले. अजमेर येथे काकांकडे गेल्यानंतर त्यांची शिष्या मालिनी वैद्य यांच्याशी वसंतरावांचा परिचय झाला आणि पुढे हे दोघेही विवाहबद्ध झाले. 

## वसंतराव राजूरकरांचे शिष्य
धृपद, ख्याल, टप्पा, बंदिशची ठुमरी, ठायीची ठुमरी, तराणा, त्रिवट, चतरंग, रासख्याल, उपख्याल, अष्टपदी वगैरे विविध संगीत प्रकारांवर प्रभुत्व असलेल्या वसंतराव राजूरकर यांनी अखेरपर्यंत विद्यादान केले.  हैदराबादच्या संगीत महाविद्यालयात ते अध्यापक होते.  

आराधना कऱ्हाड-शास्त्रीे, कल्पना झोकरकर, नितीन वेलणकर, प्रभा लिमये, मालिनी वैद्य राजूरकर, मुक्ता धर्म, वगैरे त्यांचे शिष्य होत.
राजूरकर, वसंतराव
राजूरकर, वसंतराव
वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
रामनाथस्वामी मंदिर

thumb|right|200px|रामेश्वरम येथील रामनाथस्वामी मंदिर

**रामनाथस्वामी मंदिर** (मराठी लेखनभेद: **रामेश्वर** ; तमिळ: இராமேஸ்வரம் ;) हे भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील रामेश्वरम द्वीपावरील रामेश्वरम शहरामधील एक शिवमंदिर आहे. हिंदू मान्यतांनुसार रामाने रावणाविरुद्ध झुंजलेल्या युद्धातील पापांचे क्षालन करण्यासाठी या ठिकाणी शंकराची आराधना केली. हे तीर्थक्षेत्र बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी व चार धामांपैकी एक मानले जाते. 

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:ज्योतिर्लिंगे
वर्ग:रामनाथपुरम जिल्हा
वर्ग:हिंदू मंदिरे
भारतीय लोकशाही

भारतामध्ये लोकशाही शासनप्रणाली बऱ्याच काळापासून अस्तित्वात आहे. राजेशाही जरी होती तरी गावपातळीवर गावातील पंचायत गावाच्या शासनासंबंधी सर्व निर्णय घेत असे. राजाची जबाबदारी मुखत्वे संरक्षण व दोन किंवा अधिक गांवामधील तंट्याबाबत असे. सध्याची व्यवस्था पश्चिमी देशाकडून घेतली आहे व तीमध्ये त्रुटी आहेत. त्या त्रुटी दूर करून लोकशाही व्यवस्था अधिक कार्यक्षम बनवणे आवश्यक आहे. या करता उमेदवाराच्या पात्रतेपासून शासन चालवण्यापर्यंत सध्याचे अड्थळे जाणून घेऊन नियम बनवले पाहिजेत. भारतीय लोकशाही ही सर्वांत मोठी लोकशाही आहे .

## सध्याचे अडथळे
# अपात्र उमेदवार
# दलबदल 
# निवडणूक खर्च
# शासन स्थापना
# अविश्वास ठराव

## दलबदल
## निवडणूक खर्च
## शासन स्थापना
शासनाने केलेलि लोकांसाठी शासन

## अविश्वास ठराव
वर्ग:भारत
सिल्लोड

**सिल्लोड** भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यात असून सिल्लोड तालुक्याचे मुख्य ठिकाण आहे. सिल्लोड तालुक्यामध्ये वरुड, गोळेगांव, बोजगाव, गेवराई शेमी, निल्लोड, अजिंठा, शिवना, अंधारी, पळशी, भराडी, वडोद चाथा, आमठाणा, मंगरूळ, चांदापूर, चिंचपूर, हट्टी, बहुली, पिरोळ, पालोद, अंभई, देऊळगाव बाजार, हळदा, चारनेर, उंडणगांव, चिंचवण, टाकळी खुर्द इत्यादी खेडी आहेत. 

जगप्रसिद्ध अजिंठा लेणी याच तालुक्यात आहेत.

अंधारी हे गाव सिल्लोड तालुक्यातील मोठे आणि म्हत्वाचे गाव आहे,येथे कृषी उत्पन्न बाजार समिती असून हे गाव, सिल्लोड - कन्नड, सिल्लोड - फुलंब्री आणि कन्नड - फुलंब्री तालुक्याचा सीमेवर असलेले तालुक्यातील आर्थिक आणि राजनीतिक दृष्ट्या मोठे गाव आहे. गावात रोज सकाळी सकाळी घंटा गाडी कचरा गोळा करायला येते.

सिल्लोड शहरात म्हसोबा महाराजांचे जागृत देवस्थान आहे. दरवर्षी म्हसोबा महाराजांचे जत्रा भरत असते. जत्रेच्या निमित्ताने तिथे जत्रेत रहाटपाळणे, विक्रीसाठी विवध वस्तू असतात. या निमित्ताने बोललेले नवस फेडले जातात.

सिल्लोड तालुक्याचे मुख्य पीक मका, मिरची व कापूस आहे. सिल्लोड शहरामध्ये कापूस जिनिंग मिल आहे. दर रविवारी शहरामध्ये आठवडे बाजार असतो. सिल्लोड तालुक्यामध्ये माध्यमिक व उच्च शिक्षणाची सोय आहे तसेच संगणक संस्था, महाविद्यालये आहेत.

मुरडेश्वर हे शिव मंदिर सिल्लोड तालुक्यात प्रसिद्ध आहे. तसेच चिंचवण (वडाचे) येथे दहा एकर व्हून जास्त वडाची झाडे आहेत येथे प्राचीन महादेव मंदिर आहे, चारनेर हे सिल्लोड तालुक्यातील एक गाव आहे. चारनेर येथील दत्त मंदिर खुप प्रसिद्ध आहे. येथे दरवर्षी दत्त जयंतीनिमित्त भाविक गर्दी करत असतात. चारनेरची लोकसंख्या साधारण ३ ते ४ हजार आहे. चारनेर हे चारणा नदीच्या काठी वसलेले आहे. येथे हिंदू मुस्लिम गुण्यागोविंदाने राहतात. येथे चारनेर मध्यम प्रकल्प आहे त्यावर १० ते १५ गावचा प्रश्न मिटतो. चारनेर हे सिल्लोड शहारापासून २७ किलोमीटर अंतरावर आहे.चारनेर हे राज्य महामार्ग ४० वर आहे.

नागझरी हे प्रसिद्ध तीर्थक्षेत्र सिल्लोड तालुक्यातील पालोद गावात आहे येथे महादेव मंदिर व पवित्र गोमुख तीर्थ आहे त्याला पावसाळा व हिवाळ्यात पाणी चालू राहते. पालोद येथील खेळणा मध्यम प्रकल्प सिल्लोडसह ०८ ते १० गावाच्या पिण्याच्या पाण्याचा प्रश्न मिटवतो.
अंभई पासून जवळच असलेल्या जंजाळा या गावात अजिंठा लेणीच्या श्रेणीत बसेल, अशी लेणी आहे जी सध्या पर्यटक आणि पर्यटन विभागाच्या दुर्लक्षामुळे प्रसिद्धी झोता पासून दूर आहे.

वर्ग:सिल्लोड तालुक्यातील गावे
वर्ग:छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
शॉन टेट

टेट, शॉन
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कार्ल फ्रीदरिश गाउस

**योहान्न कार्ल फ्रीडरीश गाउस** हा एक जर्मन गणितज्ञ आणि भौतिकशास्त्रज्ञ होता. गाउसने गणिताच्या आणि भौतिकशास्त्राच्या अनेक शाखांमध्ये मोठ्या प्रमाणात भर घातली. Number theory, संख्याशास्त्र (Statistics), गणितीय विश्लेषण (Mathematical Analysis), Differential Geometry, Geodesy, Electrostatics, खगोलशास्त्र, Optics अशा अनेक शाखांचा ह्यात समावेश आहे. गाउसला बऱ्याच वेळा "गणिताचा राजकुमार" असे संबोधले जाते तसेच "आत्तापर्यंतचा सर्वश्रेष्ठ गणितज्ञ" असे मानले जाते. शास्त्र आणि गणिताच्या विविध शाखांवर गाउसचा अतिशय मोठा प्रभाव आहे आणि त्याला इतिहासातील सर्वांत प्रभावशाली गणितज्ञांपैकी एक मानले जाते.

## गणितातील योगदान
गाउसने अंकगणितामधे समरुपतेची (Congruance) संकल्पना मांडली. त्यासाठी गाउसने तीन लहान समांतर् रेषा (≡) हे चिह्न वापरले. या चिह्नाच्या वापरामुळे अंकाच्या समरूपतेचा अर्थबोध फार चटकन होतो. यामुळे गणितामधे केवळ संकल्पनाच नाही तर् चिह्नेही अतिशय महत्त्वाची आहेत, हे पुन्हा एकदा सिद्ध झाले. गाउसने Disquisitiones Arithmeticae अंकगणितामधील संशोधन हा ग्रंथ लिहीला. या ग्रंथामधे अंकगणितातील जुने सिद्धांत अतिशय काटेकोरनी सुसंबद्ध पद्धतीने लिहून काढले. अंकगणितामधे काही क्रांतिकरी संशोधन गाउसने या ग्रंथामधे मांडले. गाउसने वयाच्या १८व्या वर्षी बीजगणिताचे मुलभूत प्रमेय सिद्ध केले. त्याने पुढे जाऊन त्याने  आपल्या सिद्धांतामधील चुकही शोधली आणि ती दुरुस्त करत, मृत्युपुर्वी त्याने बीजगणिताचे मुलभूत प्रमेयाच्या अनेक सिद्धता दिल्या. गाउसने पहिल्यांदा कॉम्प्लेक्स नंबर पद्धतीच्या अस्तित्वाची सिद्धता दिली. त्याने "नकाशे बनवणाऱ्यांचा प्रश्न" = Map makers problem सोडवला. तो सोडवताना त्याने अतिशय सुंदर भौमितिक संकल्पनांना जन्म दिला.
अयुक्लिडीयन भुमितीचा शोध लागल्यावर आपणासही ही कल्पना ठाऊक होती मात्र लोक भयास्तव आपण हे काम् कधी बाहेर आणले नाही असा गौप्यस्फोट गाउसने केला होता. यामुळे जरी वाद निर्माण झाला असला तरी आता हे सिद्ध झाले आहे की गाउस खरे बोलत होता. गाउसने भौतिकशास्त्र व अभियांत्रिकीतही काम केले. भौतिकशास्त्रातील स्थिरविद्युत (Electrostatics) गाउसचा सिद्धांत अतिशय मुलभुत म्हणून प्रसिद्ध आहे. संख्याशास्त्रामधे त्याने "गाउसचा वक्राकार" (Gaussian curve) ही संकल्पना मांडली. त्याने प्रकाशाचानी भिंगांचाही अभ्यास केला.

वर्ग:जर्मन खगोलशास्त्रज्ञ
वर्ग:जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ
वर्ग:जर्मन गणितज्ञ
वर्ग:इ.स. १७७७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८५५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डेव्हन माल्कम

माल्कम, डेव्हन
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९६३ मधील जन्म
जॉर्ज पामर

पामर, जॉर्ज
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हुआन बोश

thumb|right|250px|हुआन बोश
**हुआन बोश** (; ३० जून १९०९,ला व्हेगा − १ नोव्हेंबर २००१, सांतो दॉमिंगो) हा कॅरिबियनमधील डॉमिनिकन प्रजासत्ताक देशामधील एक राजकारणी व १९६३ साली अल्प काळाकरिता देशाचा राष्ट्राध्यक्ष होता. 

बोश रफायेल त्रुहियो ह्या हुकुमशहाचा प्रमुख विरोधक होता

## बाह्य दुवे
*व्यक्तिचित्र

वर्ग:इ.स. १९०९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००१ मधील मृत्यू
वर्ग:डॉमिनिकन प्रजासत्ताकाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ओलुसेगुन ओबासान्जो

**ओलुसेगुन ओबासान्जो** (योरुबा: Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́;  ५ मार्च १९३८) हा आफ्रिकेतील नायजेरिया देशाचा माजी लष्करी अधिकारी व दोनवेळा भूतपूर्व/माजी राष्ट्राध्यक्ष आहे. तो १९९९ ते २००७ व त्यापूर्वी १९७६ ते १९७९ दरम्यान नायजेरियाच्या राष्ट्राध्यक्षपदावर होता.

ऑगस्ट 2021 मध्ये, आफ्रिकन युनियनने ओलसेगुन ओबासांजो यांना हॉर्न ऑफ आफ्रिकामध्ये शांततेसाठी उच्च प्रतिनिधी म्हणून नियुक्त केले.

## बाह्य दुवे
*वैयक्तिक संकेतस्थळ 

वर्ग:नायजेरियाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जॅक रॉबर्टसन

**जॉन डेव्हिड बेनबो** *जॅक* **रॉबर्टसन** (फेब्रुवारी २२, इ.स. १९१७ - ऑक्टोबर १२, इ.स. १९९६) हा कडून अकरा कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

रॉबर्टसन मिडलसेक्सकडून काउंटी क्रिकेट खेळला.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९१७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बालगंधर्व रंगमंदिर (पुणे)

**बालगंधर्व रंगमंदिर** हे महाराष्ट्राच्या पुणे शहरातील अग्रगण्य नाट्यगृह आहे. हे पुण्यातील जंगली महाराज रोडवर आहे. या नाट्यगृहाचे उद्‌घाटन २६ जून १९६८ रोजी झाले. या नाट्यगृहाची मालकी सार्वजनिक असून त्याची व्यवस्था पुणे महानगरपालिका पाहते. नाट्यगृहाचे सभागृह बंदिस्त असून वातानुकूलित आहे. नाट्यगृहाच्या आवारात कलाकारांच्या निवासाची सोय आहे. 
रंगमंच ३०’ x ४४’ x २२’ या आकाराचा असून मंचासमोर मोठा दर्शनी पडदा आहे. प्रेक्षागृहाची क्षमता तळमजल्यावर ६६९ आसने व सज्ज्यात ३२० आसने इतकी आहे. नाट्यगृहाला लागून वरच्या मजल्यावर एक मोठे कलादालनही आहे, तेथे नित्यनियमाने पुस्तकांची, चित्रांची व अन्य कला वस्तूंची प्रदर्शने भरत असतात. नाट्यगृहाचे आवार बरेच मोठे असून तिथे थोडीफार बाग केली आहे. आवारात रिकामी जागाही भरपूर असून तिथे मौसमी वस्तूंच्या विक्रीची दुकाने भरवली जातात.

वर्ग:पुणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील नाट्यगृहे
वर्ग:पुण्यातील इमारती व वास्तू
यशवंतराव चव्हाण नाट्यगृह

इवलेसे
**यशवंतराव चव्हाण नाट्यगृह** हे महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या कोथरुड भागातील नाट्यगृह आहे.

याची क्षमता सुमारे ९०० असून येथे ६० चारचाकी आणि १२५ दुचाकी वाहने थांबण्याची सोय आहे.

याच नावाचे एक नाट्यगृह मुंबईत कफ परेड भागात आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पुणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील नाट्यगृहे
सुदर्शन रंगमंच

**सुदर्शन रंगमंच** हे पुणे शहरातील एक नाट्यगृह आहे. येथे मुख्यत: प्रायोगिक नाटकांचे प्रयोग होतात.

वर्ग:पुणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील नाट्यगृहे
महाराष्ट्रातील नाट्यगृहांची यादी

## पिंपरी-चिंचवड
पिंपरी-चिंचवड महानगरामध्ये एकूण चार नाट्यगृह आहेत. त्यापैकी काही नाट्यगृह सुरळीत सुरू आहेत आणि काही नाट्यगृहाचे नूतनीकरण सुरू आहे.

### प्रा. रामकृष्ण मोरे नाट्यगृह
या नाट्यगृहाची निर्मिती प्रा. रामकृष्ण मोरे यांच्या संकल्पनेतून सन १९९६ मध्ये झालेली आहे सुरुवातीला या नाट्यगृहाचे नाव पिंपरी-चिंचवड प्रेक्षागृह असे होतं. प्रा. रामकृष्ण मोरे यांच्या निधनानंतरनं पिंपरी चिंचवड महानगरपालिकेने या नाट्यगृहाचे नामांतर प्रा. रामकृष्ण मोरे नाट्यगृह असे केलेलं आहे.

### आचार्य अत्रे रंगमंदिर
हे नाट्यगृह संत तुकाराम नगर मध्ये आहे. या नाट्यगृहाची निर्मिती २००२ मध्ये झालेली आहे. या नाट्यगृहामध्ये आसनक्षमता ६०० इतकी आहे.

### अंकुशराव लांडगे नाट्यगृह
हे नाट्यगृह भोसरी मध्ये आहे. या नाट्यगृहाची निर्मिती २०१० मध्ये झालेलं आहे. पण हे नाट्यगृह २०११ मध्ये सुरू करण्यात आलेलं आहे. या नाट्यगृहाची साडेनऊशे आसन क्षमता इतकी आहे.

### नटसम्राट निळू फुले नाट्यगृह 
हे नाट्यगृह पिंपळे गुरव येथे आहे. या नाट्यगृहाची निर्मिती २०१७ मध्ये करण्यात आलेली आहे. या नाट्यगृहाची साडेपाचशे आसन क्षमता इतकी आहे.

## संदर्भ
वर्ग:पुणे
महाराष्ट्र कल्चरल सेंटर (नाट्यसंस्था)

**महाराष्ट्र कल्चरल सेंटर** ही एक मराठी नाट्यसंस्था आहे.  ज्योत्स्ना भोळे या संस्थेच्या अनेक वर्षे अध्यक्षा होत्या.

;**महाराष्ट्र कल्चरल सेंटर**ने रंगमंचावर सादर केलेली नाटके :

* अपूर्णात्‌ अपूर्णम्‌
* अलिबाबा आणि चाळिशीतले चोर
*ना येती उत्तरे
* नेव्हर माईंड
* रस्त्यावरचं गाणं
*  शोकपर्व 

वर्ग:पुणे
वर्ग:मराठी नाट्यसंस्था
मालिनी राजूरकर

**मालिनी राजूरकर** (इ.स. १९४१ - हयात) या हिदुस्तानी संगीतातील मराठी गायिका आहेत. त्या ग्वाल्हेर घराण्याच्या शैलीने गायन करतात.

## पूर्वायुष्य
मालिनीताईंचे बालपण भारतात राजस्थान राज्यात गेले. अजमेर येथील सावित्री गर्ल्स हायस्कूल व महाविद्यालयातून त्यांनी गणित विषयात पदवी संपन्न केली व त्याच ठिकाणी त्यांनी तीन वर्षे गणित शिकविले. तीन वर्षांच्या शिष्यवृत्तीचा लाभ घेऊन त्यांनी अजमेर संगीत महाविद्यालयातून गोविंदराव राजूरकर व त्यांचा पुतण्या वसंतराव राजूरकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली संगीत निपुण अभ्यासक्रम पूर्ण केला. वसंतराव राजूरकरांशी त्या पुढे विवाहबद्ध झाल्या.

## सांगीतिक कारकीर्द
मालिनी राजूरकरांनी भारतातील नामांकित संगीत महोत्सवांतून आपली कला सादर केली आहे. त्यांत गुणीदास संमेलन (मुंबई), तानसेन समारोह (ग्वाल्हेर), सवाई गंधर्व महोत्सव (पुणे) आणि शंकर लाल महोत्सव (दिल्ली) या संगीत महोत्सवांचा समावेश आहे. मालिनीताईंचे टप्पा गायकीवर विशेष प्रभुत्व आहे. त्यांनी उपशास्त्रीय गायनही केले आहे. 'पांडू-नृपती जनक जया' व 'नरवर कृष्णासमान' ही त्यांनी गायलेली दोन मराठी नाट्यगीते विशेष लोकप्रिय आहेत.

मालिनीताईंच्या गायकीवर संगीतज्ञ के.जी. गिंडे, जितेंद्र अभिषेकी व कुमार गंधर्वांचा प्रभाव आहे. त्यांनी इ.स. १९६४ साली आपले संगीत कार्यक्रम सादर करण्यास सुरुवात केली. भारतातील शास्त्रीय संगीत वर्तुळात लवकरच त्यांचे नाव घेतले जाऊ लागले. त्यांनी इ.स. १९८० साली अमेरिकेत व इ.स. १९८४ साली इंग्लंडमध्ये यशस्वी संगीत दौरे केले. इ.स. १९७० सालापासून त्या हैदराबाद येथे राहतात.

## ध्वनिमुद्रिका
* क्लासिकल व्होकल (फाऊंटन कंपनी)
* राग तोडी
* राग बसंत मुखरी

## पुरस्कार व सन्मान 
त्यांना इ.स. २००१ साली संगीत नाटक अकादमी पुरस्काराने गौरविण्यात आले. इ.स. २००८ साली त्यांना मा. दीनानाथ मंगेशकर पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.

## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:हिंदुस्तानी गायक
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९४१ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत

**हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत** (हिंदी: हिन्दुस्तानी शास्त्रीय संगीत, उर्दू: ہندوستانی شاستریہ سنگیت) ही भारतीय शास्त्रीय संगीताची प्रामुख्याने उत्तर भारतात आढळणारी शैली आहे. अर्वाचीन काळात मात्र पूर्ण भारतभरात आणि परदेशांतही या संगीत प्रकाराचे गायक-वादक आणि श्रोते आढळतात. या शैलीचे मूळ वेदकालीन कर्मकांडातील मंत्रोच्चारात असल्याचे अभ्यासकांचे मत आहे. इतिहासात बाराव्या शतकापासून उत्तर भारत आणि पाकिस्तान भागात आणि काही प्रमाणात बांगलादेश, नेपाळ आणि अफगाणिस्तानातही ती प्रचलित होती असे आढळते. अभिजात भारतीय शास्त्रीय शैलीचे दोन उपप्रकारापैकी एक अशी ही शैली आहे, दुसरी दक्षिण भारतात मोठ्या प्रमाणात प्रचलित असलेली कर्नाटक शैली आहे.

ख्याल संगीत हे हिंदुस्थानी संगीताचे अर्वाचीन रूप आहे.

वर्ग:हिंदुस्तानी संगीत
कर्नाटक संगीत

(संस्कृत:कर्णाटक सङ्गीत) भारतीय अभिजात संगीताचा एक प्रकार

भारताच्या दक्षिण भागात अर्थात कर्नाटक, तामिळनाडू, आंध्र प्रदेश, केरळ या राज्यात प्रचलित असलेले अभिजात शास्त्रीय संगीत कर्नाटक संगीत म्हणून ओळखले जाते.  कर्नाटक प्रांताच्या नावावरून  भारतीय शास्त्रीय संगीताचा हा प्रकार ओळखला जातो. कर्णास(कानास) गोड वाटणारे म्हणून **कर्नाटक संगीत** अशीही एक व्युत्पत्ती सांगितली जाते.  (कर्णे अटति इति कर्णाटकम्)

## पायाभूत संकल्पना
खालील चार संकल्पना कर्नाटक संगीताच्या पाया आहेत.
* श्रुती/स्वर
पारंपरिक समजुतीनुसार श्रुतीस माता तर लयीस पिता मानले जाते.  हिंदुस्तानी पद्धतीप्रमाणेच कर्नाटकी पद्धतीतही गायकास स्वतःचा आधार स्वर (सा) पकडण्याचे स्वातंत्र्य असते.  कर्नाटकी संगीतात १६ स्वर मानले जातात.

षड्ज - सा

शुद्ध ऋषभ - रि१
चतुःश्रुति ऋषभ - रि२
षट्श्रुति ऋषभ - रि३

शुद्ध गांधार - ग१
साधारण गांधार - ग२
आंतर गांधार - ग३

शुद्ध मध्यम - म१
प्रति मध्यम - म२

पंचम - प

शुद्ध धैवत - ध१
चतुःश्रुति धैवत - ध२
षट्श्रुति धैवत - ध३

शुद्ध निषाद - नि१
कैशिकी निषाद - नि२
काकळी निषाद - नि३

टीप - षट्श्रुति ऋषभ, साधारण गांधार, तसेच चतुःश्रुति धैवत व  शुद्ध निषाद हे  समनाद स्वर आहेत.  रागाच्या आरोहणात व अवरोहणात स्वराचे शक्यतो एकच रूप वापरले जाते. याला काही अपवाद आहेत. (उदा. राग बेहाग)

* राग
वरील १६ स्वरांची नियमबद्ध व कर्णमधुर बांधणी म्हणजे राग म्हणता येईल.  प्रत्येक रागाचे खालील हिस्से असतात.

- खालच्या स्वरापासून वरवर जाणे - आरोहण,

- वरच्या स्वरापासून खाली येणे -  अवरोहण

- मुख्य स्वर ( सा - रि - ग - म - प  -नी - ध ) (उत्तर हिन्दुस्तानी पद्धतीपेक्षा येथे स्वर-नाम व क्रम किंचित वेगळा आहे.)

- अमुख्य स्वर

- राग-अलंकार (जसे - गमक)

* साहित्य (पद्यरचना)
कर्नाटक संगीताची जडणघडण दाक्षिणात्य मंदिरांमध्ये झाली असल्याने हे संगीत भक्तिरसप्रधान आहे. निरनिराळ्या कवींनी तामिळ, तेलुगू, कानडी, संस्कृत आदी भाषांमधून केलेल्या विविध भक्तिप्रधान रचना कर्नाटक संगीताचा गाभा आहे. उदा - पुरंदरदासांनी विठ्ठलस्तुतीपर केलेल्या कीर्तन-गीतांची संख्या हजारात आहे. कर्नाटक संगीताच्या गायकास अनेक रचना पाठ असणे गरजेचे मानले जाते.

## मेळकर्ता पद्धती
रागांच्या वर्गवारीसाठी कर्नाटक संगीतात मेळकर्ता पद्धत वापरली जाते. व्यंकटमुखी या संगीतकाराने ही पद्धत सतराव्या शतकात प्रचारात आणली. यानुसार सर्व रागांची विभागणी ७२ मेळकर्त्यांत होते. 
पहिल्या ३६ मेल रचनांमध्ये 'म' स्वर शुद्ध असतो व नंतरच्या ३६ मेल रचनांमध्ये तो प्रति-मध्यम असतो. वरील सर्व ७२ राग १२ चक्रांमध्येही विभागता येतात.

वर्ग:कर्नाटक संगीत
भरत नाट्य मंदिर

इवलेसे
**भरत नाट्य मंदिर**  हे पुणे शहरातील एक नाट्यगृह आहे. हे नाट्यगृह म्हणजे भरत नाट्य संशोधन मंडळाचा एक हिस्सा आहे.

ज्या काळी ज्याला काही अभ्यासात गती नाही, हातात कसब नाही, दैवदत्त आविष्कार अंगी नाही, अशा मठ्ठ किंवा उडाणटप्पू मुलांना नाटक कंपन्यांमध्ये आणून सोडत. थोडक्यात, वाया गेलेल्या मुलांचे क्षेत्र म्हणजे नाटक, असे सामाजिक समीकरण होते,  त्या काळात म्हणजे इ.स. १८९४ सालच्या दसऱ्याच्या दिवशी, दत्तात्रेय फाटक, गोपाळ वाड, वामन काशीकर, दत्तात्रय परांजपे, दातार या १६ वर्षे वयाच्या हुशार अभ्यासू तरुणांनी 'स्टुडंटस् सोशल क्लब' या नाट्य मंडळाची स्थापना केली. संस्थेत पालकांचा विरोध जुमानून तरुण मंडळी हळूहळू जमा होऊ लागली.

ही सगळी मुलेही ग्रॅज्युएट, वकील, शिक्षक वगैरे झाल्यावर, समाजाने १९०० सालानंतर, नाटक हे हुशार मुलांचे क्षेत्र आहे हे मान्य करायला सुरुवात केली, आणि या पहिल्या हौशी नाट्य संस्थेला समाजमान्यता मिळू लागली. पुढे तर सोशल क्लब नाट्य मंडळांचे सदस्य असणे प्रतिष्ठेचे झाले. अनेक शिक्षकही सभासद होऊन नाटकात काम करू लागले. अनेक तरुण स्त्रिया बॅकस्टेजला मदत करू लागल्या. 'नाटक्या' या तिरस्करणीय शब्दाला हळूहळू लोक विसरू लागले.

महाराष्ट्रात इ.स. १९०५ सालापासून नाट्य संमेलने सुरू झाली. त्या वेळी कोणतीच व्यावसायिक संघटना अस्तित्वात नसल्याने संमेलनांच्या छोट्या-मोठ्या जबाबदाऱ्या उचलून पहिल्या. १० पैकी ६ ते ७ नाट्य संमेलनांच्या यशात सोशल क्लबचा सिंहाचा वाटा होता.  हे कार्य विधायक वाटल्यामुळे या संस्थेला लोकमान्य टिळकांचा पाठिंबा मिळाला. हे सरकारच्या लक्षात येतात सावधगिरी म्हणून ब्रिटिश शासकांनी या संस्थेवर आपले लोक नेमले. भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर, भरत मुनींना आदरांजली म्हणून 'स्टुडंटस् सोशल क्लब'चे नाव बदलून ते 'भरत नाट्य संशोधन मंदिर' असे करण्यात आले.

## नाट्यस्पर्धा
'भरत नाट्य मंदिर' ही नाट्यस्पर्धांची पंढरी आहे. पुरुषोत्तम, फिरोदिया करंडक या एकांकिका स्पर्धांपासून ते राज्य नाट्य स्पर्धेपर्यंत विविध स्पर्धा याच ठिकाणी होतात. त्यांत आंतर बँक एकांकिका स्पर्धा, रोटरी क्लब एकांकिका स्पर्धा, भरत करंडक, आयटी करंडक, कामगार कल्याण स्पर्धा, संस्कृत नाट्यस्पर्धा, एकपात्री बहुरूपी अभिनय स्पर्धा, मौनांतर (मूकनाट्य) स्पर्धा, नाट्यछटा स्पर्धा, बालनाट्य स्पर्धा असे अनेक प्रयोग समाविष्त आहेत.

## भरतचे पूर्वसूरी
पु.ल. देशपांडे, राजा परांजपे, राजाभाऊ नातू, राजा गोसावी, शरद तळवलकर, चित्तरंजन कोल्हटकर, भक्ती बर्वे या साऱ्यांनी आणि अशा अनेकांनी भरतवर अपेक्षा विरहित प्रेम केले आहे. आजही भरत महाराष्ट्राला नव्या नव्या नाट्यकर्मींचा पुरवठा करीत आहे.

## ग्रंथालय
भरत नाट्य संशोधन मंडळाच्या ग्रंथालयात अनेक नाट्यसंबंधी ग्रंथ आहेत. ग्रंथालयाच्या कॉंप्युटरायझेशनचे काम पूर्ण होत आले असून, केवळ दुर्मिळ ग्रंथ डिजिटाइज करणे बाकी आहे.

## बाह्यदुवे 
*भरत नाट्य मंदिरामधील चालू कार्यक्रम 

वर्ग:पुणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील नाट्यगृहे
वर्ग:पुण्यातील संस्था
वर्ग:महाराष्ट्रातील ग्रंथालये
खडकी

इवलेसे|खडकी येथील युद्ध दफनभूमी
**खडकी**  हे पुण्याचे एक उपनगर आहे. हा पुण्याच्या पश्चिमेकडील भाग आहे. या भागाचा पुण्याच्या उपनगरात समावेश होतो. (खडकी नावाची भारतात इतरही अनेक गावे, वस्त्या आहेत उदा० १. खडकी, तालुका : गेवराई, जिल्हा : बीड; २. खडकी, तालुका : करमाळा, जिल्हा : सोलापूर; ३. खडकी, तालुका : दौंड, जिल्हा : पुणे; ४. खडकी गाव, तालुका नगर, जिल्हा अहमदनगर; ५ व ६. खडकी खुर्द आणि बुद्रुक, तालुका अकोले, जिल्हा अहमदनगर)
येथील खडकाळ भूस्तरावरून हे नाव पडले असण्याची शक्यता आहे.

## इतिहास
इवलेसे|मेथोडिस्ट चर्च खडकी, पुणे
खडकी येथे अनेक जुन्या ब्रिटिशकालीन इमारती आहेत. 

## भौगोलिक सीमा
## महत्त्वाची ठिकाणे
### उद्याने आणि टेकड्या
* उद्याने
* टेकड्या

### वाहतूक
#### सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था 
*पुणे उपनगरी रेल्वे

## संस्था 
## शिक्षण
## संस्कृती
## परिसरातील प्रसिद्ध व्यक्तिमत्त्वे
## संदर्भ
वर्ग:पुण्याची उपनगरे
वर्ग:पुणे
शिवाजीनगर (पुणे)

**शिवाजीनगर** (पूर्वीच भांबुर्डे) पुणे शहरातील एक भाग आहे. पुण्याचे न्यायालय, शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, शेतकी महाविद्यालय, इ. अनेक महत्त्वाच्या संस्था या भागात आहेत. शिवाजीनगर रेल्वे स्थानक पुणे-मुंबई लोहमार्गावरील स्थानक आहे तर शिवाजीनगर बस स्थानक पुण्याला महाराष्ट्र तसेच इतर राज्यांतील महत्त्वाच्या शहरांशी जोडते.

वर्ग:पुण्याची उपनगरे
टिळक स्मारक मंदिर

इवलेसे
**टिळक स्मारक मंदिर** ही लोकमान्य टिळकांच्या स्मरणार्थ पुणे शहरात बांधलेली वास्तू आहे. पुण्यातील टिळक रस्त्यावर ही वास्तू उभी आहे. टिळक स्मारक मंदिर म्हणजे पुण्यातील राजकीय, धार्मिक, शैक्षणिक आणि सामाजिक चळवळीचे माहेरघराच आहे.
## प्रकल्प
टिळक स्मारक मंदिराच्या प्रकल्पात खालील गोष्टींचा समावेश आहे:
* सेमिनार कक्ष (तळमजला)
* प्रेक्षागृह (पहिला मजला) - ९०१ आसनी. प्रेक्षागृहात गोपाळ देऊसकर यांनी तयार केलेल्या भित्तिचित्रांची मालिका आहे, जी लोकमान्य टिळकांच्या जीवनातील महत्त्वाच्या घटना दर्शवते.

## इतिहास
लोकमान्य टिळकांच्या स्मरणार्थ हे स्मारक उभारण्यात आले. स्मारकाचे बांधकाम १९७२-१९७६ सालांदरम्यान पुरे झाले. बांधकामास सुमारे ४५ लाख रुपये खर्च आला. गोपाळराव देऊसकरांनी घडवलेला टिळकांचा पुतळा आणि रंगवलेली भित्तिचित्रे हे या स्मारकाचे वैशिष्ट्य आहे. टिळक महाविद्यालय , वैदिक संशोधन मंडळ, काँग्रेस स्वराज्य पक्ष, लोकशाही स्वराज्य पक्ष(स्त्री शाखा), आशा अनेक संस्थांना मंदिराने जागा वापरण्यास दिली. वसंतव्याख्यानमालेचे वासंतिक ज्ञानसत्र सन १९३३ ते १९५६ या कालावधीत मंदिराच्या आवारात भरत असे. याच काळात महात्मा गांधी, मनमोहन मालवीय, भाई परमानंद, सुभाषचंद्र बोस, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, आशा विख्यात व्यक्तींनी मंदिरास भेटी दिल्या आहेत.जुन्या टिळक स्मारक मंदिराची जागा लोकमान्य टिळकांचे मानसपुत्र सरदार जगन्नाथ महाराज पंडितांनी  लोकमान्यांच्या स्मरणार्थ त्यांचे ध्येय धोरणाला अनुसरून कृत्य करण्यासाठी बक्षीस पत्रकाने दिली. १ ऑगस्ट१९३७ रोजी मंदिरासमोरील  ८९६०चौ. फूट जागा जगन्नाथ महाराज  पंडित यांच्या कडून विकत घेतली. सन १९५८ मध्ये लोकमान्यांचे नातू आणि केसरीचे संपादक विश्वस्त श्री. जयंतराव टिळक हे मंदिराचे अध्यक्ष झाले. सन १९७५ मध्ये चित्रकार गोपाळ देऊस्कर यांनी लोकमान्यांचा पूर्णाकृती पुतळा भिंतीवर उभारला आहे. या नूतन वस्तूसाठी अंदाजे ३० लक्ष रुपये एवढा खर्च झाला. 

## संदर्भ 
वर्ग:पुणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील नाट्यगृहे
वर्ग:बाळ गंगाधर टिळक
हिंजवडी

**हिंजवडी** पुण्यातील पिंपरी चिंचवड जवळील एक उपनगर आहे. राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क हे विशेष औद्योगिक क्षेत्र हिंजवडीत विकसित करण्यात येत आहे.

पुणे मुंबई महामार्गाच्या जवळ असलेले हे उपनगर राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क मुळे झपाट्याने विकसित होत आहे. येथे अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. इन्फोसिस, टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस, विप्रो, टेक महिन्द्रा इ. सिंबॉयसिस, आय.आय.आय.टी. सारख्या शैक्षणिक संस्था देखिल येथे कार्यान्वित आहेत.

या उपनगराला अनेकदा *हिंजेवाडी* या चुकीच्या नावाने संबोधण्यात येते.

## इतिहास
## भौगोलिक सीमा
## महत्त्वाची ठिकाणे
## उद्याने आणि टेकड्या
## प्रार्थना स्थळे
*ग्रामदैवत श्री म्हातोबा मंदिर

### म्हतोबा मंदिर हिंजवडी
नमस्कार मित्रांनो मी संग्राम अनिल जांभूळकर

श्री म्हातोबा देवाचे मंदिर हे 3 जागी आहे ते कुठे आहे. आपण हे पहिले पाहू सर्वात पहिले मंदिर हे आडगाव बार्पे या जागी आहे. ते हिंजवडी येथून किमान १५०+ किलो मीटर अंतरावर आहे. ते श्री म्हातोबा देवाचे पहिले स्थान आहे. ते स्थान हे जंगलात आहे. ते हिंजवडी तील लोक गेल्या नंतर ते शोधावं लागतं होते. पण ते काही कालांतराने गावातील काही लोकांनी तिथे जाऊन त्या जागेवर ओटा केला उटण्या बसण्यासाठी तेव्हा त्या स्थानावर आता ही खूप लोक जातात. १६३०/१६३५ ह्या सालाच्या दरम्यान देव हिंजवडी मध्ये आले असावेत. तर ते हिंजवडी मध्ये जांभुळकर यांच्या इथे राहिले असावे तेव्हा पासून हिंजवडी गावठाण इथे ते पहिले मंदिर आहे. हिंजवडी मधले आहे. तेव्हाची लोक सांगायचे की जे देव होते ते पूर्ण गावाला वेडा मारायचे आणि प्रत्येकाच्या घरा बाहेर जाऊन काठी वाजवत असे. अजून ही असे आवाज ऐकू येतात. तेव्हा पासून हिंजवडी आयटी पार्क मध्ये हनुमान जयंती ला यत्रा असते.ती यात्रा ८ दिवस असते. त्यात १ला दिवस हा हिंजवडी ते बार्पे पाई प्रस्थान चालू होत.त्यावेळी देवाची खाक ( अंगारा ) सर्वांना दिली जाते व फुकली जाते ते खाक वाले जांभुळकर च आहे.त्यांच्या पुढे पहिली लोक जात नवती. १ पहिल्या रात्र ही असदे गाव आहे तिथे राहून. २ दुसऱ्या दिवशी पहाटे तयार होऊन तिथुन प्रस्थान केले जाते. आणि त्या नंतर तिथे बार्पे गावात जे देव आहे. त्या जागी जंगल भाग आहे. त्या जंगलात जाऊन तिथे शेल ( लाकूड ) निवडलं जात. त्यानंतर तिथे पूजा वगैरे करून ते जंगलातून खाली गावात आणल जात. नंतर तिथले लोक आणि हिंजवडी आणि अनकी बरेचं लोक तेथे जेवण ठेवतात. ते सगळ झाल्या नंतर तिथून प्रस्तान केलं जाते. त्यानंतर परत बरेचं गावे ओलांडून गावा गावा मध्ये अनेक लोक जेवण वगैरे करतात त्या नंतर ते शेल आहे. ते गावा मध्ये आणल जाते. मग दुसऱ्या दिवशी जे चालत शेले आणले जाते त्यांना आराम करण्यासाठी १ दिवस असतो आणि त्यानंतर यात्रा भरते त्या यात्रे मध्ये प्रत्येकाला मान दिला गेलेला आहे.त्या मद्ये पहिला म्हणजे गळकरी यांचा मान हा जांभूळकर यांना दिलेला आहे. दुसरा मान हा खांदेकरी म्हणजे गळकऱ्याच्या दोन्ही बाजूला ते असतात.तीसरा मान हा काठी चा आहे आणि तो मान हा हुलावळे यांना असतो

## संस्था 
## शिक्षण
## संस्कृती
## हे सुद्धा पहा
## परिसरातील प्रसिद्ध व्यक्तिमत्त्वे
## संदर्भ
वर्ग:पुण्याची उपनगरे
वर्ग:पुणे जिल्हा
जेम्स लिलिव्हाइट

**जेम्स लिलिव्हाइट** (फेब्रुवारी २३, इ.स. १८४२:वेस्टहॅंपनेट - ऑक्टोबर २५, इ.स. १९२९:चिचेस्टर) हा चा पहिला कसोटी क्रिकेट संघनायक होता. १८७६-७७मध्ये लिलिव्हाइट विरुद्ध दोन सामने खेळला व नंतर त्याने ६ कसोटी सामन्यात पंच म्हणून कामगिरी बजावली.

लिलिव्हाइट, जेम्स
वर्ग:इ.स. १८४२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जॅक बोर्ड

**जॉन हेन्री** *जॅक* **बोर्ड** (२३ फेब्रुवारी, इ.स. १८६७ - १५ एप्रिल, इ.स. १९२४) हा कडून १८९९ ते १९०६ दरम्यान सहा कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८६७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वॉरेन हेग

**वॉरेन केव्हिन हेग** (व्हाइटफील्ड, लँकेशायर, इंग्लंड - फेब्रुवारी २३, इ.स. १९६८ - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू आहे. हा यष्टिरक्षक होता व उजव्या हाताने फलंदाजी करीत असे.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हेन्री प्रॉम्नित्झ

प्रॉम्नित्झ, हेन्री
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९०४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८३ मधील मृत्यू
इयान स्मिथ (दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू)

**विव्हियन इयान स्मिथ** (फेब्रुवारी २३, इ.स. १९२५:दर्बान, नाताल प्रांत, दक्षिण आफ्रिका - २५ ऑगस्ट, इ.स. २०१५) हा कडून १९४७ ते १९५७ दरम्यान नऊ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
स्टीव एलवर्थी

**स्टीवन एलवर्थी** (फेब्रुवारी २३, इ.स. १९६५:बुलावायो, झिम्बाब्वे - ) हा कडून चार कसोटी आणि ३९ एकदिवसीय सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.

एलवर्थी, स्टीव
एलवर्थी, स्टीव
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जॉफ कोप

कोप, जॉफ
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म
फ्रँक वॉर्ड

ऑस्ट्रेलियाचा प्रसिद्ध दृतगती गोलंदाज.

वॉर्ड, फ्रँक
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हेन्री वर्ड्‌स्वर्थ लाँगफेलो

**हेन्री वर्ड्‌स्वर्थ लाँगफेलो** (२७ फेब्रुवारी, १८०७ -  २४ मार्च, १८८२) हे एक इंग्लिश कवी होते.

वर्ग:इंग्लिश कवी
वर्ग:इ.स. १८०७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८८२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अलास्का

**अलास्का** हे अमेरिकेच्या ५० राज्यांपैकी एक आहे. अलास्का व हवाई ही दोन राज्ये अमेरिकेच्या एकमेकांशी संलग्न असलेल्या अन्य ४८ राज्यांपासून वेगळी पडली आहेत. अलास्काच्या पूर्वेला कॅनडा देशाचे युकॉन व  ब्रिटिश कोलंबिया हे प्रांत, उत्तरेला आर्क्टिक महासागर व पश्चिम व दक्षिणेला प्रशांत महासागर आहे. पश्चिमेला बेरिंगची सामुद्रधुनी अलास्काला रशियापासून वेगळे करते. क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने अलास्का हे अमेरिकेचे सर्वात मोठे राज्य आहे, परंतु लोकसंख्या घनतेच्या दृष्टीने अलास्का अमेरिकेतील सर्वात तुरळक लोकवस्तीचे (०.४९ व्यक्ती प्रति चौरस किमी) राज्य आहे.

इ.स. १८६७ साली अमेरिकेने अलास्का प्रदेश रशियन साम्राज्याकडून ७२ लाख डॉलर्स किंमतीला विकत घेतला. ११ मे १९१२ रोजी अलास्काला अमेरिकेचा एक प्रदेश बनवण्यात आले तर ३ जानेवारी १९५९ रोजी अलास्का अमेरिकन संघामधील ४९वे राज्य बनले. जुनू ही अलास्काची राजधानी तर ॲंकरेज हे येथील सर्वात मोठे शहर व महानगर आहे. अलास्कामधील ५० टक्के रहिवासी ॲंकरेज महानगर क्षेत्रामध्येच राहतात.

अलास्काची अर्थव्यवस्था खनिज तेल, नैसर्गिक वायू व मासेमारी ह्या नैसर्गिक संपत्तीवर अवलंबून असून येथील वार्षिक दरडोई उत्पन्न अमेरिकेमध्ये चौथ्या क्रमांकावर आहे.

## गॅलरी 

चित्र:Denali Mt McKinley.jpg|येथील माउंट मॅककिन्ले हा पर्वत उत्तर अमेरिकेमधील सर्वात उंच पर्वत आहे.
चित्र:Anchorage1.jpg|ॲंकरेज
चित्र:Alaska State Capitol Building.jpg|अलास्का राज्य विधान भवन
चित्र:2008 AK Proof.png|अलास्काचे प्रतिनिधित्व करणारे २५ सेंट्सचे नाणे

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* Alaska.gov – अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:अमेरिकेची राज्ये
दिवाकर कृष्णाजी डेंगळे

**दिवाकर कृष्णाजी डेंगळे**(१९ मार्च, १९२८ - फेब्रुवारी २२, २००७:पुणे, महाराष्ट्र, भारत) हे महाराष्ट्रातील नावाजलेले कलाध्यापक आणि चित्रकार होते. ते पुण्यातील अभिनव कला महाविद्यालयाचे संस्थापक, प्राचार्य होते.

डेंगळे यांचा जन्म मार्च १९, १९२८ रोजी झाला. पुण्यात नूतन मराठी विद्यालयात शिकत असल्यापासून त्यांना चित्रकलेची गोडी होती. तेव्हा शाळेतील चित्रकलाशिक्षकांकडून त्यांना चित्रकलेचे प्राथमिक धडे मिळाले.

वर्ग:मराठी चित्रकार
वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००७ मधील मृत्यू
हर्शल गिब्स

**हर्शल हर्मन गिब्स** (इंग्लिश: *Herschelle Herman Gibbs*) (फेब्रुवारी २३, १९७४ - हयात) हा दक्षिण आफ्रिकेच्या पुरुष क्रिकेट संघातील फलंदाज आहे. तो क्षेत्ररक्षणातील चपळाईसाठी विशेष नावाजला जातो. याखेरीज तो उजव्या हाताने लेग ब्रेक गोलंदाजी करू शकतो.

## बाह्य दुवे 
* क्रिकइन्फो.कॉम (प्रोफाइल)

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
राष्ट्रीय रासायनिक प्रयोगशाळा

right|180px
**राष्ट्रीय रासायनिक प्रयोगशाळा** (एन.सी.एल.) पुणे शहरातील एक सरकारी विज्ञान-संस्था आहे.

वर्ग:पुणे
जॉन स्टाइनबेक

**जॉन स्टाइनबेक** (William Faulkner; २७ फेब्रुवारी १९०२ - २० डिसेंबर १९६८) हा एक अमेरिकन लेखक होता. स्टाइनबेकला १९४० सालचा ललित कादंबरी लेखनासाठीचा पुलित्झर पुरस्कार मिळाला. कल्पनारम्य आणि त्याचवेळी वास्तवतावादी लेखनासाठी त्याला १९६२ सालचे साहित्यातील नोबेल पारितोषिक मिळाले होते. विसाव्या शतकातील प्रसिद्ध लेखकांपैकी एक असलेल्या स्टाइनबेकच्या १६ कादंबऱ्या,  सहा ललितलेखसंग्रह व ५ लघुकथासंग्रह आहेत.. त्याने लिहिलेल्या *टॉर्टिया फ्लॅट* (१९३५), *द ग्रेप्स ऑफ व्रॅथ* (१९३९), *कॅनरी रो* (१९४५) इत्यादी अनेक कादंबऱ्या लोकप्रिय झाल्या होत्या.

## बाह्य दुवे
*संकेतस्थळ

वर्ग:अमेरिकन लेखक
वर्ग:साहित्यातील नोबेल पारितोषिकविजेते
वर्ग:प्रेसिडेन्शियल मेडल ऑफ फ्रीडम विजेते
सी-डॅक

**सी-डॅक** (इंग्लिश भाषा:C-DAC) पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध संगणक संशोधन संस्था
स्थळ

**सेंटर फॉर डेव्हलपमेंट ऑफ ॲडव्हान्स कॉम्प्युटीग** (प्रगत संगणन संस्था) अशी नाव असलेली संस्था म्हणजे सी-डॅक. प्रत्येक भारतीयाला अभिमानास्पद वाटणारी संगणक क्षेत्रात संशोधनाचे कार्य करणारी संस्था. अमेरिकेने जेव्हा भारताला सुपर कॉम्प्युटरचे तंत्रज्ञान देण्याचे नाकारल्यावर. राजीव गांधींच्या सहकार्याने आणि भारतीय संगणक तंत्रज्ञांच्या साहाय्याने भारताने पहिला सुपर कॉम्प्युटर परम ८०००ची निर्मिती करून विश्वाला भारतीय देखील संगणक क्षेत्रात मागे नाहीत हे १९८० च्या सुमारास दाखवुन दिले. तेव्हा सी-डॅकच्या साहाय्याने भारताने भारतीय बनावटीचा पहिला सुपर कॉम्प्युटर बनविला.

आता सध्या जे भारतीय भाषेत मी हे लिहीत आहे आणि तुम्ही जे वाचत आहात त्या भारतीय भाषेत साधारणतः १५ भारतीय भाषालिहीण्यासाठीची ISCII [indian script code for information interchange] ( ईस्की ) कोडच्या निर्मितीत देखील सी-डॅकचा हातभार आहे. भारतीय भाषाचे व्याकरण विचारात घेऊन त्यांनी जी भारतीय भाषांसाठी INSCRIPT KEY BOARDची निर्मिती केली ती वाखाणण्याजोगी आहे. तुम्हाला कोणत्याही एका भारतीय भाषेत संगणकावर लिहीता येत असेल तर तुम्हाला इतर भाषेत जरी तुम्हाला त्याची स्क्रिप्टींग म्हणजे मुळाक्षरे कळत नसतील तरी तुम्ही संगणकावर त्या भाषेत लिहू शकता हे INSCRIPT KEY BOARDचे वैशिष्ट आहे.
लीप ऑफिस, जिस्ट कॉर्ड सारखी उत्पादने सी-डॅकने निर्माण करून  भारतीय भाषेत संगणक उपलब्ध करून देण्याचा पहिला मान सी-डॅकलाच दिला पाहिजे. आता मायक्रॉसॉफ्ट , ओरॅकल हया सारख्या कंपन्यानी भारतीय भाषेत डेटाबेस उपलब्ध करून दिला आहे त्या मागे सी-डॅकचा हातभार मोठा आहे. मायक्रोसॉफ्ट ने आता युनिकोड सिस्टीम मध्ये सी-डॅकच्या ISCII कोडचा अंतर्भाव केल्या मुळे विंडोज एक्सपी आणि विंडोज विस्टा सारख्या सिस्टम मध्ये भारतीय भाषेत दस्तावेज करता येतात.

लिनक्स मध्ये ज्या Keyboard LayOuts बनवण्यात आल्या आहेत त्यांमधील काही LayOuts सी-डॅकच्या INSCRIPT KEY BOARD वर आधारीत आहेत.

## हे सुद्धा पहा 
*लिनक्स
*लिनक्स गाभा
*संगणक आणि मराठी
*युनिकोड आणि ईस्की ( iscii )

वर्ग:संगणक
भास्कर रामचंद्र तांबे

**भास्कर रामचंद्र तांबे** (ऑक्टोबर २७, १८७३ - डिसेंबर ७,  १९४१), अर्वाचीन मराठी कवींमधील एक मान्यताप्राप्त कवी. ते ग्वाल्हेर संस्थानाचे ’राजकवी’ होते. हिंदी काव्य, उर्दू नज़्म आणि गज़ल यांच्याशी झालेला परिचय, तसेच वैदिक परंपरेचे शास्त्रशुद्ध शिक्षण असे संस्कार घेऊन तांबे यांनी मराठी कवितेत विशुद्ध आनंदवादाची मळवाट रुंद केली.  ’राजकवी भास्कर रामचंद्र तांबे यांची समग्र कविता’ या ग्रंथात त्यांची कविता १९३५ मध्ये प्रकाशित झाली आहे. या पुस्तकाच्या अनेक आवृत्त्या निघाल्या आहेत. भा.रा. तांबे यांना आधुनिक मराठीतील गीतकाव्याचे प्रवर्तक मानण्यात येते. आजोळ गाव देवास होते. देवासला भा. रा. तांबे यांच्या कवितेची जन्मभूमी असल्याचाही मान आहे.

## त्यांच्या काही प्रसिद्ध कविता:  
* अजुनि लागलेचि दार
* कशी काळ नागिणी
* कळा ज्या लागल्या जीवा
* कुणि कोडे माझे उकलिल का
* घट तिचा रिकामा
* घन तमीं शुक्र बघ
* चरणि तुझिया मज देई
* जन पळभर म्हणतील हाय हाय 
* डोळे हे जुलमि गडे
* तिनी सांजा सखे मिळाल्या
* तुझ्या गळा माझ्या गळा
* ते दूध तुझ्या त्या
* नववधू प्रिया मी  बावरतें
* निजल्या तान्ह्यावरी माउली
* पिवळे तांबुस ऊन कोवळे
* भाग्य उजळले तुझे
* मधु मागशी माझ्या
* मावळत्या दिनकरा
* या बाळांनो या रे या
* रे हिंदबांधवा थांब

## भा. रा. तांबे यांच्या विषयीची पुस्तके
* कविवर्य भा. रा. तांबे - एक चिकित्सक अभ्यास (डाॅ. सौ. आशा सावदेकर)
* निवडक भा. रा. तांबे (वामन देशपांडे)
* तांबे : एक अययन (रा.अ. काळेले)
* मराठीतील काव्यरंग [एक समीक्षात्मक अध्ययन]- प्रकाशन वर्ष २०२१[ लेखक-श्रीनिवास हवालदार [कॉन्टिनेन्टल प्रकाशन, पुणे ] मराठी साहित्यातील १४ प्रसिद्ध कवी आणि कवयित्रींच्या प्रातिनिधिक कवितांच्या विश्लेषणात्मक अध्ययनात राजकवी भा.रा.तांबे यांच्या कविताही समाविष्ट आहेत.  

## पुरस्कार
कवी भा.रा. तांबे यांच्या नावाने उत्तमोत्तम पुस्तकांना अनेकजणांनी पुरस्कार ठेवले आहेत; त्यांपैकी काही पुरस्कार हे :-  
* मध्य प्रदेश सरकारच्या मराठी साहित्य अकादमीचा भास्कर रामचंद्र पुरस्कार (१) श्रीनिवास हवालदार यांना ' ग्रेसच्या कविता - धुक्यातून प्रकाशाकडे' या पुस्तकाबद्दल, (२) म.द. वैद्य यांना 'माझा चिकित्सा प्रवास' या पुस्तकाबद्दल. (४ जुलै २०१८)
* उस्मानाबादचे ज्येष्ठ कवी आणि चित्रकार राजेंद्र अत्रे यांना, त्यांच्या वाङमय क्षेत्रातील विशेष योगदानाबद्दल 'कविवर्य भा. रा. तांबे' हा महाराष्ट्र साहित्य परिषदेतर्फे विशेष ग्रंथकार पुरस्कार. (२६ मे २०१८)
* मीरा सिरसमकर यांना 'खूप मजा करू' या बालकवितासंग्रहाला महाराष्ट्र सरकारचा भा.रा, तांबे पुरस्कार (इ.स. २००६)
* डाॅ. संगीता बर्वे यांच्या कवितासंग्रहांना महाराष्ट्र राज्य शासनाचा कविवर्य भा. रा. तांबे पुरस्कार मिळाला आहे.(इ.स. २००८-०९)
* केशव वसेकर बा.  यांना 'हिरवा ऋतू' या बालकवितासंग्रहाबद्दल महाराष्ट्र सरकारचा भा. रा. तांबे पुरस्कार (२००९-१०)
* फ.मुं. शिंदे यांना 'मसाप'चा भा.रा. तांबे पुरस्कार (वर्ष?)
* आबा गोविंद महाजन यांना  'मसाप'चा भा.रा. तांबे पुरस्कार (२००७-०८)
*  सायमन मार्टिन यांना 'मसाप'चा भा.रा. तांबे पुरस्कार (२०१६-१७)

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १८७४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४१ मधील मृत्यू
वर्ग:मराठी कवी
इंटर युनिव्हर्सिटी सेंटर फॉर ॲस्ट्रॉनॉमी अँड ॲस्ट्रोफिजिक्स

[200px|उजवे|इवलेसे|आयुकामधील [आर्यभटचा पुतळा]]

''''* (इंग्रजी: *Inter-University Center for Astronomy and Astrophysics (IUCAA)'') ही पुणे विद्यापीठाच्या आवारात असलेली एक संशोधन संस्था आहे. ती **आयुका** या संक्षिप्त नावाने प्रसिद्ध आहे. या संस्थेमध्ये प्रामुख्याने खगोलशास्त्र, खगोलभौतिकी आणि सैद्धांतिक भौतिकी या विषयांवर संशोधन केले जाते. प्रसिद्ध भौतिकशास्त्रज्ञ जयंत नारळीकर हे या संस्थेचे पहिले संचालक होते. आयुकाच्या कॅम्पसची रचना प्रसिद्ध भारतीय वास्तुशास्त्रज्ञ चार्ल्स कोर्रिआ यांनी केली.

## इतिहास 
प्रा. गोविंद स्वरूप यांनी नारायणगावजवळील खोडद येथे जायंट मीटरवेव्ह रेडिओ टेलिस्कोप बसवल्यानंतर नियोजन आयोगाच्या प्रा. यश पाल यांनी देशामध्ये खगोलशास्त्र आणि खगोलभौतिकीसाठी संयुक्त सुविधा असली पाहिजे असा प्रस्ताव मांडला. यावर काम करून खगोलशास्त्रज्ञ जयंत नारळीकर यांनी अजित केंभावी आणि नरेश दधिच यांच्यासोबत १९८८ मध्ये आयुकाची स्थापना केली.

२००४ साली आयुकाने पु.ल. देशपांडे संस्थेच्या अनुदानाने "मुक्तांगण विज्ञान शोधिका" या विज्ञान केंद्राची सुरुवात केली. हे केंद्र पुण्यातील सर्व शाळांमधील विद्यार्थ्यांसाठी खुले आहे. २००९ साली आंतरराष्ट्रीय खगोलशास्त्र वर्षाच्या निमित्ताने देशभरात विविध उपक्रमांचे संयोजन करण्यासाठी आयुकाची निवड करण्यात आली.

प्रा. जयंत नारळीकर पहिली दहा वर्षे आयुकाचे संचालक होते. त्यानंतर अनुक्रमे प्रा. नरेश दधिच व प्रा. अजित केंभावी आयुकाचे संचालक होते. सप्टेंबर २०१५ पासून डॉ. सोमक रायचौधुरी आयुकाचे संचालक आहेत.

## संशोधन 
आयुकातील शास्त्रज्ञ खगोलशास्त्र, खगोलभौतिकी आणि भौतिकशास्त्रातील क्वांटम गुरुत्व, विश्वनिर्माणशास्त्र, गुरुत्वीय लहरी, ऑप्टिकल आणि रेडिओ खगोलशास्त्र अशा अनेक विभागात संशोधन करतात.

### सुविधा 
पर्सिस्टंट सिस्टम्स पुणे यांच्या सहकार्याने आयुका आभासी वेधशाळा प्रकल्प चालवते. हा प्रकल्प वापरकर्त्यांना रॉ डेटा आणि पर्सिस्टंट सिस्टम्सच्या अभियंत्यांनी बनवलेले त्यावर प्रकिया करणारे आधुनिक सॉफ्टवेर पुरवतो.

त्याचबरोबर आयुका गिरवली वेधशाळा चालवते. गिरवली वेधशाळा पुण्यापासून जवळपास ८० किमी अंतरावर ऐतिहासिक जुन्नर जवळ एका डोंगरावर आहे. सर्वसाधारणपणे खगोलशास्त्रज्ञांच्या गरजा भागावण्याशिवाय ही वेधशाळा काही वेळ प्रशिक्षणासाठी आणि भारतीय विद्यापीठांमधून येणाऱ्या निरीक्षण प्रस्तावांसाठी राखून ठेवते. येथील दुर्बिणीचा प्राथमिक आरसा २ मीटर व्यासाचा असून दुय्यम आसरा ६० सेंटीमीटर व्यासाचा आहे. सध्या दुर्बिणीमध्ये आयुका फेंट ऑब्जेक्ट स्पेक्ट्रोग्राफ आणि कॅमेरा (आयएफओएससी) हे मुख्य उपकरण आहे.

आयुकाने रामन संशोधन संस्था आणि भारतीय खगोलभौतिकी संस्थेच्या सोबतीने आंतरराष्ट्रीय महादुर्बिणी प्रकल्पामध्ये दहा टक्के वाटा घेण्याचा प्रस्ताव जाहीर केला आहे. त्यामुळे भारतीय खगोलशास्त्रज्ञांना जायंट मॅगेलन टेलिस्कोप, थर्टी मीटर टेलिस्कोप आणि युरोपियन एक्स्ट्रीमली लार्ज टेलिस्कोप यांसारखे आगामी महत्त्वाचे टेलिस्कोप वापरण्याची संधी मिळेल.

## हे सुद्धा पहा 
* राष्ट्रीय रेडिओ खगोलभौतिकी केंद्र
* भारतीय खगोलभौतिकी संस्था

## संदर्भ 
वर्ग:अंतराळ संशोधन संस्था
वर्ग:पुण्यातील शैक्षणिक संस्था
बजाज ऑटो

**बजाज ऑटो लिमिटेड** आहे भारतीय दुचाकी कंपनी आहे. ही कंपनी जगभर दुचाकी आणि तीन चाकी वाहने विकते. या कंपनीचे तिन चाकी गाड्यांचा कारखाना पुणे  येथे स्थित आहे.  ही कंपनी मोटारसायकली, स्कूटर आणि ऑटो रिक्षा तयार करते . बजाज ऑटो हा बजाज ग्रुपचा एक भाग आहे. राजस्थानात जमनालाल बजाज यांनी १९४० च्या दशकात याची स्थापना केली होती. हे पुणे, महाराष्ट्रात असून, चाकण ( पुणे ), वाळूज ( औरंगाबाद जवळ) आणि उत्तराखंडमधील पंतनगर येथे कारखाने आहेत.  आकुर्डी ( पुणे ) येथील सर्वात जुना कारखाना आणि आर अँड डी सेंटर आहे. 

बजाज ऑटो ही मोटारसायकली बनविणारी जगातील तिसऱ्या क्रमांकाची आणि भारतातील दुसऱ्या क्रमांकाची कंपनी आहे.  ही जगातील सर्वात मोठी तीन चाकी वाहन निर्माता कंपनी आहे.    

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मुंबई रोखे बाजारातील नोंदणीकृत कंपन्या
वर्ग:बी.एस.ई. सेन्सेक्स
वर्ग:भारतीय ब्रँड
वर्ग:बजाज उद्योगसमूह
वर्ग:भारतातील कंपन्या
वर्ग:निफ्टी ५० घटक
राजगुरुनगर

**राजगुरुनगर** हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्याच्या  खेड नावाच्या तालुक्याचे मुख्यालय आहे.  या तालुक्याच्या मुख्यालयाचे  पूर्वीचे 'खेड’ हे  नाव बदलून ते राजगुरुनगर असे करण्यात आले असले तरी, तालुक्याचे नाव अजूनही खेड हेच आहे. हे गाव भीमा नदीकाठी आहे.
खेड हे हुतात्मा राजगुरू यांचे जन्म गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
राजगुरुनगर शहर हे पुणे शहराच्या उत्तरेला आहे.

शहराच्या दक्षिणेला भीमा नदी आहे.

पुणे नाशिक महामार्ग शहरातून गेला आहे.

## हवामान
सह्यादी रांगा आणि भीमा नदी जवळ असल्याने येथील हवामान आल्हादायक आहे.हवा शुद्ध आहे. वातावरणात दमट हवा नाही.

## लोकजीवन
## शैक्षणिक सुविधा 
खेड तालुक्यातील व परिसरातील सर्वसामान्य, डोंगरी, आदिवासी भागातील विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षणाची संधी मिळावी, या उदात्त हेतूने खेड तालुक्याचे माजी आमदार स्व. साहेबरावजी बुट्टेपाटील यांनी १९७४ साली 'खेड तालुका शिक्षण प्रसारक मंडळाची' स्थापना केली. 'प्रज्वालितो ज्ञानमय: प्रदिप:' या बोधवाक्याचा स्वीकार करून तालुक्यातील विद्यार्थ्यांना ज्ञानदान करून त्यांचे जीवन घडविण्याचे मूलभूत कार्य करणाऱ्या या संस्थेने राजगुरुनगर येथे थोर क्रांतिकारक हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू यांच्या नावाने 'हुतात्मा राजगुरू महाविद्यालय' १९७७ साली सुरू केले. 

## प्रेक्षणीय स्थळे
बारा ज्योतिर्लिंग पैकी भीमाशंकर येथे
पुरातन भव्य शिव मंदिर,
भीमाशंकर राष्ट्रीय अभयारण्य येथे आहे,
सर्वोच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायाधीश
मा,धनंजय चंद्रचूड पिता पुत्र हे दोन्ही मा,न्यायाधीश मान्यवर याच तालुक्यातील कनेरसर या गावचे मूळ रहिवासी आहेत,बडोद्याचे श्रीमंत राजेशाही गायकवाड घराणे याच तालुक्यातील दावडी गावचे वंशज

पावसाळ्यात मंदोशी येथील नयन मनोहर धबधबे पहावयास मिळतात.शिवाय चास कमान धरण परिसर इत्यादी प्रेक्षणीय ठिकाणे आहेत.नवव्या शतकातील भोरगिरी येथील कोटेश्वर मंदिर परिसर व पांडव कालीन लेणी भोरगड,भीमाशंकर येथील नागफणी इत्यादी प्रेक्षणीय स्थळे आहेत.अहिल्यादेवी होळकर यांनी जीर्णोद्धार केलेले शंभू महादेव मंदिर चासकमान धरणाच्या पासून चार किलोमीटर अंतरावर आहे. पहिला बाजीराव पेशवा यांची पत्नी काशीबाई ह्या चास गावच्या होत्या. त्या ठिकाणी भव्य असे सोमेश्वराचे मंदिर आहे. तेथील दीपमाळ ही महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे.

## नागरी सुविधा 
एसटी बसस्थानक

पीएमपी बससेवा

## जवळपासची गावे
चांडोली, वडगाव पाटोळे, दोंदे, सातकरस्थळ, पाडळी ,पांगरी, राक्षेवाडी, होलेवाडी, थिगळस्थळ, तिन्हेवाडी 

## संदर्भ
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 

खेड मधे प्रसिद्ध "शंकराचे सिद्धेश्वर मंदीर" आहे

वर्ग:खेड तालुक्यातील गावे
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
*
वर्ग:महाराष्ट्रातील शहरे
सिमँटेक

**सिमँटेक** ही कॅलिफोर्नियात मुख्यालय असलेली बहुराष्ट्रीय कंपनी होती.

याचा थेट गिऱ्हाइकांशी संबंधित भाग जेन डिजिटल इंक ने विकत घेतला तर मोठ्या कंपन्यांना संगणक सुरक्षा पुरविणारा विभाग ब्रॉडकॉमने विकत घेतला.

## उत्पादने
* नॉर्टन अँटिव्हायरस 
* सिमँटेक अंत्यबिंदू सुरक्षा

वर्ग:अमेरिकेमधील तंत्रज्ञान कंपन्या
वर्ग:अमेरिकेमधील नामशेष तंत्रज्ञान कंपन्या