open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
जामिया मिलिया इस्लामिया

**जामिया मिलिया इस्लामिया** (अर्थ: राष्ट्रीय इस्लामिक विद्यापीठ) हे भारतातील नवी दिल्ली येथे स्थित एक केंद्रीय विद्यापीठ आहे. मूलतः  १९२० मध्ये ब्रिटिश राजवटीत हे अलिगढ येथे स्थापित केले गेले. ते १९३५ मध्ये ओखला येथे त्याच्या सध्याच्या स्थानावर गेले. १९६२ मध्ये विद्यापीठ अनुदान आयोगाने याला डीम्ड दर्जा दिला व २६ डिसेंबर १९८८ रोजी ते केंद्रीय विद्यापीठ बनले.

विद्यापीठाच्या फाउंडेशन कमिटीमध्ये अब्दुल बारी फिरंगी महाली, हुसेन अहमद मदनी, मुहम्मद इक्बाल, सनाउल्ला अमृतसरी, सय्यद मेहमूद आणि इतरांचा समावेश होता.दारुल उलूम देवबंदचे पहिले विद्यार्थी महमूद हसन देवबंदी यांनी त्याची पायाभरणी केली होती. मुहम्मद अली जौहर यांनी १९२० ते १९२३ पर्यंत पहिले उप-कुलगुरू म्हणून काम केले आणि हकीम अजमल खान यांनी १९२० ते १९२७ पर्यंत पहिले कुलगुरू म्हणून काम केले. मे २०१७ मध्ये नजमा हेपतुल्ला या विद्यापीठाच्या ११व्या कुलपती झाल्या. 

२०२० मध्ये, भारताच्या शिक्षण मंत्रालयाने जाहीर केलेल्या क्रमवारीत जामिया मिलिया इस्लामिया देशातील सर्व केंद्रीय विद्यापीठांमध्ये पहिल्या क्रमांकावर होते. डिसेंबर २०२१ मध्ये, विद्यापीठाला नॅशनल असेसमेंट अँड अॅक्रेडिटेशन कौन्सिलद्वारे 'A++' रँकिंग प्राप्त झाले. 

जामिया मिलिया इस्लामियामध्ये दहा विद्याशाखा आहेत ज्या अंतर्गत ते शैक्षणिक कार्यक्रम देते.
# कायदा विद्याशाखा
# अभियांत्रिकी आणि तंत्रज्ञान विद्याशाखा 
# आर्किटेक्चर आणि एकिस्टिक्स विद्याशाखा 
# मानवता आणि भाषा विद्याशाखा
# ललित कला विद्याशाखा
# सामाजिक विज्ञान, वाणिज्य आणि व्यवसाय व्यवस्थापन विद्याशाखा
# नैसर्गिक विज्ञान विद्याशाखा 
# शिक्षण विद्याशाखा
# दंतचिकित्सा विद्याशाखा
# व्यवस्थापन अभ्यास विद्याशाखा

## उल्लेखनीय माजी विद्यार्थी आणि प्राध्यापक 
त्याच्या स्थापनेपासून, जामिया मिलिया इस्लामियाने उल्लेखनीय माजी विद्यार्थी तयार केले आहेत. बॉलीवूडमधील प्रसिद्ध माजी विद्यार्थ्यांमध्ये शाहरुख खान, मौनी रॉय यांचा समावेश आहे; पत्रकारितेत अरफा खानम शेरवानी, बरखा दत्त, अंजना ओम कश्यप ; राजकारणात अंपारीन लिंगडोह, कुंवर दानिश अली ; क्रिकेटमध्ये वीरेंद्र सेहवागचा समावेश आहे. याने मौलाना इम्रान रझा अन्सारी आणि मोहम्मद नजीब कासमी यांच्यासह उल्लेखनीय विद्वानांची निर्मिती केली आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे
वर्ग:नवी दिल्लीमधील इमारती व वास्तू
वर्ग:दिल्लीतील विद्यापीठे
केंद्रीय विद्यापीठ (झारखंड)

**केंद्रीय विद्यापीठ झारखंड** हे रांची, झारखंड येथे स्थित एक केंद्रीय विद्यापीठ आहे. भारताच्या संसदेने पारित केलेल्या केंद्रीय विद्यापीठ कायदा, २००९ नुसार त्याची स्थापना करण्यात आली. 

## शाळा आणि विभाग 
* मानवता आणि सामाजिक विज्ञान शाळा
* मास कम्युनिकेशन आणि मीडिया तंत्रज्ञान शाळा
* नैसर्गिक विज्ञान शाळा
* भाषा शाळा
* अभियांत्रिकी आणि तंत्रज्ञान शाळा
* सांस्कृतिक अभ्यास शाळा
* नैसर्गिक संसाधन व्यवस्थापन शाळा
* व्यवस्थापन विज्ञान शाळा
* शैक्षणिक अभ्यास शाळा

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे
धर्मस्थळ

**धर्मस्थल** हे भारतातील एक हिंदू मंदिर आहे. नेत्रावती नदीच्या किना-यावर  बेलथांगडी तालुक्यात,दक्षिण कर्नाटक जिल्ह्यात, मंगलोर जवळ हे मंदिर स्थित आहे. मंजुनाथ या स्थानिक दैवताचे हे मंदिर आहे.

## इतिहास
शिव अथवा शंकर या देवतेचे मंजुनाथ हे एक रूप मानले जाते.या मंदिरातील शिवलिंग मंगळूर शहराजवळील कद्री मंजुनाथ मंदिर  येथून धर्मस्थल येथे आणले गेले आहे अशी आख्यायिका प्रचलित आहे. अण्णाप्पा यांनी आपल्या गुरूला पूजा अर्चा करण्यासाठी हे शिवलिंग या ठिकाणी आणून स्थापित केले असे मानले जाते. या घटनेनंतर अण्णाप्पा हे अंतर्धान पावले अशीही स्थानिक श्रद्धा आहे.

## विशेष उत्सव
तुळू दिन दर्शिकेनुसार  सुग्गी महिन्यात साज-या  होणा-या पुरुसेरे कत्तुना या लोककलाप्रकारात मंजुनाथ देवतेची पूजा करण्यात येते.

## संदर्भ 
वर्ग:मंदिरे
वर्ग:कर्नाटकमधील हिंदू मंदिरे
राजेश

**राजेश** हे संस्कृत भाषेतील नाम असून त्याचा अर्थ *संतांचा राजा* असा होतो. इ.स.च्या विसाव्या शतकामध्ये हे व्यक्तिवाचक नाव म्हणून भारतीय समाजात लोकप्रिय झाले.

## राजेश नाव असलेल्या प्रसिद्ध व्यक्ती 
* राजेश ऋषी
* राजेश पाडवी
* राजेश खन्ना
* राजेश पंडितराव एकाडे
* राजेश गुप्ता
* राजेश सिंग अधिकारी
* राजेश एक्सपोर्ट्स
* राजेश शृंगारपुरे
* राजेश टोपे
* राजेश चुडासमा
* राजेश रेड्डी
* राजेश वर्मा
* राजेश पांडे
* राजेश कुमार दिवाकर
* राजेश पायलट
* राजेश जोशी (अभिनेता)
वर्ग:नावे
सहस्र स्तंभ बसाडी

**सहस्र स्तंभ बसाडी** किंवा **साविरा कंबाडा बसाडी** किंवा **त्रिभुवन तिलक कुडामणी** (ಸಾವಿರ ಕಂಬದ ಬಸದಿ) हे एक प्राचीन जैन मंदिर आहे.दक्षिण कर्नाटक जिल्ह्यातील मुडबिद्री गावाजवळ हे मंदिर स्थित आहे. शिल्पकला आणि जैन स्थापत्य कला यांचा नमुना म्हणून हे मंदिर वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. याला त्रिभुवन तिलक चुडामणी असे देखील म्हणतात.

## चित्रदालन

File:Sculpture at Saavira Kambada Basadi.jpg|स्थापत्य
File:Sculpture in the temple.jpg|मंदिरातील खांबावरील शिल्प
File:Thousand pillar temple information.jpg|माहितीफलक
File:Sculptures on the pillar.jpg|शिल्पकलेने अंकित स्तंभ
File:Decorative Pillar.jpg|स्तंभ

## संदर्भ 
वर्ग:मंदिरे
वर्ग:मंदिर स्थापत्य
वर्ग:जैन मंदिरे
वर्ग:कर्नाटक
उपयोजित मराठी (डॉ.गं.ना.जोगळेकर कृतज्ञताग्रंथ)

उपयोजित मराठी (डॉ.गं.ना.जोगळेकर कृतज्ञताग्रंथ) या पुस्तकात मराठी भाषेचे दैनंदिन व्यवहारात उपयोजन कसे होते आणि त्यातून रोजगारनिर्मिती कशी होते हे दाखविले आहे. डॉ.केतकी मोडक, संतोष शेणई व सुजाता शेणई या संपादक-त्रयीने प्राध्यापक डॉ.गं.ना.जोगळेकर यांच्या स्मृतिप्रीत्यर्थ  हे पुस्तक लिहिले आहे. विद्यार्थी, प्राध्यापक, संशोधक, अभ्यासक, व्यावसायिक या सर्वांना उपयुक्त ठरेल असे हे संदर्भसाहित्य आहे.

## पुस्तकाचा आशय 
कार्यालयीन पत्रव्यवहार, नोकरीसाठी अर्जलेखन, गटचर्चा, इतिवृत्त लेखन, अहवाल लेखन, सारांश लेखन, टिपण्णी लेखन, लेखनविषयक नियम, ग्रंथपरीक्षण, परिभाषा, शोधनिबंध, कोशवाङ्मय, सूत्रसंचालन इत्यादी २५ विषयांवरील लेखन या पुस्तकात समाविष्ट करण्यात आले आहे. 

## पुस्तकाचे वैशिष्ट्य 
प्रा. रा. ग. जाधव, डॉ. सु. रा. चुनेकर यांसारख्या भाषेच्या ज्येष्ठ जाणकारांनी आणि सुधीर गाडगीळ, संदीप खरे, डॉ.भूषण केळकर यांसारख्या मान्यवर व्यावसायिकांनी अधिकारवाणीने मराठीच्या व्यवहारातील प्रत्यक्ष उपयोजनाविषयी या पुस्तकात विचार मांडलेले आहेत.

## मान्यता 
सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाने या ग्रंथास संदर्भ ग्रंथ म्हणून मान्यता दिलेली आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी पुस्तके
चांद मिनार

**चांदमिनार** किंवा **चंद्राचा बुरुज** हा भारतातील दौलताबाद येथील मध्ययुगीन बुरुज आहे. हा टॉवर महाराष्ट्र राज्यात दौलताबाद किल्ला संकुल जवळ आहे. १४४५ मध्ये राजा अलाउद्दीन बहमनी यांनी किल्ला जिंकण्याच्या स्मरणार्थ त्याची उभारणी केली होती. चांद मिनार हे दिल्लीच्या कुतुब मिनारशी साम्य आहे आणि त्यातून प्रेरणा घेतली गेली.

चांद मिनार हा दक्षिण भारतातील इंडो-इस्लामिक आर्किटेक्चर उत्कृष्ट नमुन्यांपैकी एक मानला जातो. हे ६४ मीटर उंच आहे आणि ४ मजले आणि २४ चेंबर्समध्ये विभागलेले आहे. टॉवरच्या पायथ्याशी एक छोटी मशीद किंवा प्रार्थना हॉल आहे, जो पर्शियन निळ्या टाइलने झाकलेला आहे. टॉवर काही स्वदेशी भारतीय वास्तुशिल्प वैशिष्ट्ये देखील प्रदर्शित करतो जसे की त्याच्या बाल्कनींना आधार देणारे कंस

वर्ग:छत्रपती संभाजीनगर जिल्हा
वर्ग:इ.स. १४००
यांत्रिक

**यांत्रिक हा शब्द पुढील संदर्भाने येऊ** शकतो:

## मशीन 
* मशीन (यांत्रिक), निष्पन्न बले आणि हालचालींचा विशिष्ट अनुप्रयोग साध्य करण्यासाठी प्रेरक निविष्टीला आकार देणारी यंत्रणांची एक प्रणाली 
* मेकॅनिकल कॅल्क्युलेटर, अंकगणिताची मूलभूत क्रिया करण्यासाठी वापरले जाणारे उपकरण
* यांत्रिक ऊर्जा, संभाव्य उर्जा आणि गतीज उर्जेची बेरीज
* यांत्रिक प्रणाली, एक कार्य पूर्ण करण्यासाठी शक्ती आणि हालचालींची शक्ती व्यवस्थापित करणारी प्रणाली
* यंत्रणा (अभियांत्रिकी), यांत्रिक उपकरणाचा एक भाग

## इतर 
* मेकॅनिकल (पात्र), शेक्सपियरच्या *अ मिडसमर नाइट्स ड्रीममधील* अनेक पात्रांपैकी एक
* VOX-ATypI वर्गीकरणातील एक प्रकारचा टाइपफेस

## हे सुद्धा पहा 
* मशीन, विशेषतः इलेक्ट्रॉनिक वस्तूंच्या विरोधी अर्थाने 
* *मेकॅनिकल अॅनिमल्स*, मर्लिन मॅन्सनचा तिसरा पूर्ण-लांबीचा स्टुडिओ रिलीज
* उत्पादित किंवा कृत्रिम, विशेषतः जैविक किंवा नैसर्गिक घटकाच्या विरोधी अर्थाने
* ऑटोमेशन, यांत्रिक निर्णय वापरणे आणि मानवाऐवजी प्रक्रिया करणे
* यांत्रिकीकरण, मानवी किंवा पशु श्रमाऐवजी यांत्रिक श्रम वापरणे
* यांत्रिक घड्याळ, नॉन-इलेक्ट्रिक यंत्रणा वापरणे
* यांत्रिक अभियांत्रिकी, भौतिक यांत्रिकी वापराशी संबंधित अभियांत्रिकीची शाखा
* एचव्हीएसी (हीटिंग, वेंटिलेशन आणि एर कंडिशनिंग), इमारतीची यांत्रिक प्रणाली
* पचनसंस्थेच्या यांत्रिकी किंवा गिळण्याच्या यांत्रिकीप्रमाणे यांत्रिक घटना
* यांत्रिक परवाना, संगीत उद्योगात गाणे यांत्रिकरित्या पुनरुत्पादित करण्याच्या अधिकारासाठी परवानाधारकाकडून कॉपीराइटच्या मालकाला दिलेले पेमेंट सूचित करण्यासाठी वापरले जाते.
* मेकॅनिक (निःसंदिग्धीकरण)
* यांत्रिकी

__DISAMBIG__
सजदा

**सजदा** ( अरबी: سُجود , [sʊˈdʒuːd] ), किंवा *नमन* ( سجدة , ऊच्चार [ˈsadʒda(tu)] ), किब्ला ( मक्का येथील काबाची दिशा) कडे तोंड करून अल्लाहला नतमस्तक किंवा नमन करण्याची क्रिया आहे. हे सहसा प्रमाणित प्रार्थना ( नमाज ) मध्ये केले जाते. स्थिती गुडघे टेकणे समाविष्ट आहे जोपर्यंत कोणी जमिनीला 7 हाडे (बिंदू) स्पर्श करत नाही: कपाळ आणि नाक, दोन हात, दोन गुडघे आणि बोटांचे दोन सेट.  मुहम्मद पैगंबरांंनच्या  सुन्नत (मार्ग) नुसार, एखाद्याची कोपर एखाद्याच्या शरीरापासून दूर असावी,  जोपर्यंत इतर उपासकांना त्रास होत नाही. काही विद्वानांचे असे मत आहे की हे फक्त पुरुषांनाच लागू होते, आणि स्त्रियांना नम्रतेने त्यांची कोपर टेकण्यास प्रोत्साहित केले जाते,  परंतु *अल्लाहुआलम* (देव उत्तम जाणतो). नंतर देवाचे गौरव करताना एक आरामशीर स्थिती प्राप्त होईपर्यंत त्या स्थितीत राहते ( سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأعْلَى सुभाना रब्बिय-अल-आला, "माझ्या प्रभु, परात्पराला गौरव असो!") तीन, पाच किंवा सात वेळा विषम संख्येने.

## विहंगावलोकन 
सजदा (सुजुद) हा इस्लाम दैनंदिन प्रार्थनेच्या मुख्य स्तंभांपैकी एक आहे. सुजुदच्या एका कृतीला सजदा (बहुवचन *सजदे*) म्हणतात. प्रार्थनेच्या *रकाआत* च्या संख्येनुसार मुस्लिम प्रत्येक प्रार्थनेत अनेक वेळा सुजुद करतात: प्रत्येक रकात दोन सजदे केल्या जातात आणि नमाज दोन आणि दरम्यान अनिवार्य लांबीमध्ये भिन्न असतात. चार रकात (अतिरिक्त सुपररोगेटरी रकात अनेकदा *सुन्नत-ऐ-मुक्कदाह* म्हणून केले जातात किंवा सहीह हदीस मध्ये दर्शविल्याप्रमाणे मुहम्मदांच्या उदाहरणाचे अनुकरण केले जाते). रकात हे सेट क्रियांचे एकक आहे जे प्रार्थनेत करावे लागते. सर्वात लहान *फर्ज* (अनिवार्य) मुस्लिम प्रार्थना *फजर* आहे, जी सूर्योदयापूर्वी लगेच केली जाते. यात दोन रकात असतात. रकातचे वर्णन खालीलप्रमाणे केले जाऊ शकते:

वर्ग:नमन
वर्ग:नमाज
आयर्न काउंटी, विस्कॉन्सिन

'''''' ही अमेरिकेच्या विस्कॉन्सिन राज्यातील ७२ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.

२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.

ची रचना रोजी झाली. या काउंटीला यांचे नाव दिलेले आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* अमेरिकेच्या काउंट्यांची यादी

## संदर्भ आणि नोंदी 
*
वर्ग:विस्कॉन्सिनमधील काउंटी
अग्रवाल

**अग्रवाल** हे हिंदी आडनाव आहे.

## अग्रवाल व्यक्ती 
* आलोक अग्रवाल 
* आर.एस. अग्रवाल
* मधुलिका अग्रवाल 
* मणिंद्र अग्रवाल
* धीरेंद्र अग्रवाल
* श्रीमाननारायण धर्मनारायण अग्रवाल 
* गुरुदास अग्रवाल 
* सुदर्शन अग्रवाल
* राजेंद्र अग्रवाल 
* रीना अग्रवाल
* अनिल अग्रवाल
* माणकभाई अग्रवाल 
* रितेश अग्रवाल 
* स्मिता अग्रवाल
* कमलाप्रसाद अग्रवाल 
* बीना अग्रवाल
* मुकुंदलाल अग्रवाल
* वीरेंद्र अग्रवाल 
* जयप्रकाश अग्रवाल 
* होतीलाल अग्रवाल 
* श्रीकृष्ण अग्रवाल 
* काजल अग्रवाल
* लक्ष्मी अग्रवाल
* अभिषेक अग्रवाल (चित्रपट निर्माता) 
* पराग अग्रवाल 
* मयंक अग्रवाल (निर्माता)
* अभिषेक अग्रवाल 
* ईशा अग्रवाल
* चारुवी अग्रवाल

वर्ग:भारतीय आडनावे
बीबीसी टेलिव्हिजन शेक्सपियर

***बीबीसी टेलिव्हिजन शेक्सपियर*** ही विल्यम शेक्सपियरच्या नाटकांची ब्रिटिश दूरदर्शन रूपांतरांची मालिका आहे. ही मालिका सेड्रिक मेसिना यांनी तयार करून बीबीसी टेलिव्हिजनद्वारे प्रसारित केली. यूकेमध्ये 3 डिसेंबर 1978 ते 27 एप्रिल 1985 पर्यंत शेक्सपिअर प्रसारित केली गेली. सात मालिका आणि सदतीस भागांमध्ये हे प्रसारण झाले.

## संदर्भ 
वर्ग:विल्यम शेक्सपिअर
वर्ग:इंग्लिश दूरचित्रवाहिनी मालिका
डॉ. हरिसिंह गौर विद्यापीठ

**डॉ. हरिसिंग गौर विद्यापीठ** हे मध्य प्रदेश, राज्यातील सागर शहरातील एक केंद्रीय विद्यापीठ आहे. पूर्वी हे **सागर विद्यापीठ** म्हणून ओळखले जात होते जेव्हा  ब्रिटिश राजवटीत १८ जुलै १९४६ रोजी हे स्थापन झाले होते. फेब्रुवारी १९८३ मध्ये राज्य सरकारने विद्यापीठाचे नाव बदलले व सर हरिसिंह गौर यांचा आदरार्थ नवे नाव दिले.  हे मध्य प्रदेशातील सर्वात जुने विद्यापीठ आहे. 

मध्य प्रदेशातील सर्वात जुने विद्यापीठ असल्याने, राज्यातील बहुतांश महाविद्यालये या विद्यापीठाशी संलग्न होते; जसे की सरकारी विज्ञान महाविद्यालय, जबलपूर, (भारतातील सर्वात जुने विज्ञान महाविद्यालय) आणि सरकारी अभियांत्रिकी महाविद्यालय, जबलपूर, (मध्य भारतातील सर्वात जुने अभियांत्रिकी महाविद्यालय).

## उल्लेखनीय माजी विद्यार्थी 
* रजनीश - आध्यात्मिक गुरु
* गोविंद नामदेव - थिएटर आणि बॉलिवूड अभिनेता
* यनामाला रामा कृष्णुडू - आध्रप्रदेश विधानसभेचे माजी अध्यक्ष 
* आशुतोष राणा - बॉलिवूड अभिनेता
* मुकेश तिवारी - बॉलिवूड अभिनेता
* उदय प्रकाश - कथाकार
* वीरेंद्र कुमार खटीक - राजकारणी
* फग्गनसिंग कुलस्ते
* गोपाल भार्गव
* भूपेंद्र सिंग (मध्य प्रदेशचे राजकारणी)
* लक्ष्मी नारायण यादव - राजकारणी
* हर्ष यादव
* दिलीप देविदास भवाळकर - भौतिकशास्त्रज्ञ 
* मुनी क्षमसागर - एक जैन भिक्षु  
* महेंद्र मेवाती (अभिनेता)
* के.एस. सुदर्शन - माजी राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ प्रमुख
* रामकुमार वर्मा - कवी आणि लेखक
* दिनेश पालीवाल - भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस नेते

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे
केंद्रीय कृषी विद्यापीठ

**केंद्रीय कृषी विद्यापीठ** हे भारताच्या मणिपूर राज्यातील इंफाळ येथील लम्फेलपट येथे एक कृषी विद्यापीठ आहे.

केंद्रीय कृषी विद्यापीठाची स्थापना संसदेच्या *केंद्रीय कृषी विद्यापीठ कायदा १९९२* अंतर्गत झाली. १३ सप्टेंबर १९९३ रोजी पहिले कुलगुरू रुजू झाल्यानंतर विद्यापीठ कार्यान्वित झाले.

विद्यापीठाचे कार्यक्षेत्र सात ईशान्य पर्वतीय राज्यांमध्ये विस्तारलेले आहे: अरुणाचल प्रदेश, मणिपूर, मेघालय, मिझोरम, सिक्कीम, नागालँड आणि त्रिपुरा . हे पदवीपूर्व अध्यापन आणि पदव्युत्तर शिक्षण देते.

विद्यापीठा अंतर्गत तेरा महाविद्यालये आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे
मणिपूर विद्यापीठ

**मणिपूर विद्यापीठ** हे इंफाळ, मणिपूर येथे स्थित एक केंद्रीय विद्यापीठ आहे. हे *मणिपूर विद्यापीठ कायदा, १९८०* अंतर्गत ५ जून १९८० रोजी मणिपूर राज्याच्या प्रादेशिक अधिकारक्षेत्रासह अध्यापन-सह-संलग्न विद्यापीठ म्हणून स्थापित केले गेले. १३ ऑक्टोबर २००५ पासून *मणिपूर विद्यापीठ कायदा, २००५* अंतर्गत त्याचे केंद्रीय विद्यापीठात रूपांतर करण्यात आले.
[इवलेसे|300x300अंश| [इंफाळ येथील मणिपूर विद्यापीठात भारतीय विज्ञान काँग्रेसच्या १०५ व्या सत्राच्या उद्घाटनप्रसंगी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी.]]

विद्यापीठात १०२ संलग्न महाविद्यालये आणि एक घटक महाविद्यालय, (मणिपूर इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी) आहे. 

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे
राष्ट्रीय क्रीडा विद्यापीठ

**राष्ट्रीय क्रीडा विद्यापीठ** हे एक केंद्रीय विद्यापीठ आहे, जे इंफाळ, मणिपूर येथे क्रीडा क्षेत्रातील विशेषीकरणासह आहे.   

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी १६ मार्च २०१८ रोजी विद्यापीठाची पायाभरणी केली.   शारीरिक शिक्षण आणि क्रीडा ह्या विषयात पदवी, व पदवीत्तर अभ्यासक्रम इथे दिले जातात.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे
वर्ग:इंफाळ
केंद्रीय विद्यापीठ (केरळ)

**केंद्रीय विद्यापीठ केरळ** हे *केंद्रीय विद्यापीठ कायदा,* २००९ अंतर्गत भारताच्या संसदेने स्थापन केलेल्या १५ केंद्रीय विद्यापीठांपैकी एक आहे. हे विद्यापीठ भारताच्या केरळ राज्यातील सर्वात उत्तरेकडील जिल्हा कासारगोड येथे आहे. विद्यापीठाचा मुख्य परिसर पेरिया येथे आहे, जे 9.8&nbsp;कन्हनगड पासून आणि 20 किमी&nbsp;कासारगोड शहरांपासून दक्षिणेस किमी आहे. विद्यापीठाने सुरुवातीला विद्यानगर येथून कामकाज सुरू केले.

## शाळा आणि विभाग 
* जैविक विज्ञान शाळा
* व्यवसाय अभ्यास शाळा
* सांस्कृतिक अभ्यास शाळा
* पृथ्वी विज्ञान प्रणाली शाळा
* स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स
* शिक्षणाची शाळा
* अर्थशास्त्र शाळा
* भाषा आणि तुलनात्मक साहित्य शाळा
* कायदेशीर अभ्यास शाळा
* औषध आणि सार्वजनिक आरोग्य शाळा
* भौतिक विज्ञान शाळा
* सामाजिक विज्ञान शाळा

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे
इंदिरा गांधी राष्ट्रीय आदिवासी विद्यापीठ

**इंदिरा गांधी राष्ट्रीय आदिवासी विद्यापीठाची** स्थापना भारत सरकारच्या संसदेच्या अधिनियम, *इंदिरा गांधी राष्ट्रीय आदिवासी विद्यापीठ अधिनियम, २००७* द्वारे अमरकंटक, मध्य प्रदेश  येथे करण्यात आली. 
उजवे|इवलेसे| १९ एप्रिल २००८ रोजी मध्य प्रदेशातील अमरकंटक येथे विद्यापीठाच्या पायाभरणी समारंभात केंद्रीय मनुष्यबळ विकास मंत्री श्री अर्जुन सिंह

भारत सरकारने विद्यापीठाच्या संस्थापक कुलगुरूंच्या नियुक्तीचा आदेश जारी केला. या आदेशाचे पालन करताना प्रा. चंद्र देव सिंह यांनी ८ जुलै २००८ रोजी पद स्वीकारले. 

## संदर्भ 
वर्ग:अनुपपूर जिल्हा
वर्ग:भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे
के.एम. पणिक्कर

**कवलम माधव पणिककर** (३ जून १८९५ - १० डिसेंबर १९६३),   **सरदार के.एम. पणिककर** या नावाने प्रसिद्ध, हे एक भारतीय राजकारणी आणि मुत्सद्दी होते. ते एक प्राध्यापक, वृत्तपत्र संपादक, इतिहासकार आणि कादंबरीकार देखील होते.  त्यांचा जन्म त्रावणकोर येथे झाला, जो तत्कालीन ब्रिटिश भारतीय साम्राज्यातील एक संस्थान होता. त्यांचे शिक्षण मद्रास आणि ऑक्सफर्ड विद्यापीठात झाले.

अलिगढ मुस्लिम विद्यापीठात आणि नंतर कलकत्ता विद्यापीठात प्राध्यापक म्हणून काम केल्यानंतर ते १९२५ मध्ये *हिंदुस्तान टाईम्सचे* संपादक झाले. नंतर त्यांना चेंबर ऑफ प्रिन्सेसचे सचिव म्हणून नियुक्त करण्यात आले, तेथून ते पतियाळा राज्यात आणि नंतर बिकानेर राज्यात परराष्ट्र मंत्री म्हणून गेले आणि नंतरचे बिकानेरचे पंतप्रधान झाले. जेव्हा भारताला राजकीय स्वातंत्र्य मिळाले तेव्हा सरदार माधव पणिककर यांनी १९४७ च्या संयुक्त राष्ट्र महासभेच्या अधिवेशनात देशाचे प्रतिनिधित्व केले. १९५० मध्ये, त्यांची चीनमध्ये भारताचे राजदूत (पीपल्स रिपब्लिक ऑफ चायना ओळखणारा पहिला गैर-समाजवादी देश) म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. तेथील यशस्वी कार्यकाळानंतर ते १९५२ मध्ये इजिप्तमध्ये राजदूत म्हणून गेले. १९५३ मध्ये स्थापन करण्यात आलेल्या राज्य पुनर्रचना आयोगाचे सदस्य म्हणून त्यांची नियुक्ती करण्यात आली. ते फ्रान्समधील भारताचे राजदूत आणि भारतीय संसदेचे वरिष्ठ सभागृह, राज्यसभेचे सदस्य देखील होते. त्यांनी काश्मीर विद्यापीठ आणि म्हैसूर विद्यापीठाचे कुलगुरू म्हणूनही काम केले.

## संदर्भ 
वर्ग:मैसुरु विद्यापीठाचे कुलगुरू
वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:इ.स. १८९५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
एच.एन. कुंजरू

**हृदय नाथ कुंजरू** (१ ऑक्टोबर १८८७ – ३ एप्रिल १९७८) हे एक भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक आणि सार्वजनिक व्यक्तिमत्व होते. ते दीर्घकाळ संसद सदस्य होते. त्यांनी प्रांतीय आणि मध्यवर्ती स्तरावर सुमारे चार दशके विविध विधिमंडळांत काम केले. ते भारतीय राज्यघटना तयार करणाऱ्या भारतीय संविधान सभेचे (१९४६-५०) सदस्य होते.  

कुंजरू यांना आंतरराष्ट्रीय घडामोडींमध्येही खूप रस होता आणि त्यांनी इंडियन कौन्सिल ऑफ वर्ल्ड अफेअर्स आणि इंडियन स्कूल ऑफ इंटरनॅशनल स्टडीजची सह-स्थापना केली.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
वर्ग:लोकसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य
वर्ग:इ.स. १८८७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७८ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बिचोळी तालुका

इवलेसे
**बिचोळी** हा गोव्याच्या उत्तर गोवा जिल्ह्यातील एक तालुका आहे.

तालुक्याचे प्रशासकीय केन्द्र बिचोळी येथे आहे.

वर्ग:गोवा राज्यातील तालुके
मुरगांव तालुका

इवलेसे
**मुरगांव** हा गोव्याच्या उत्तर गोवा जिल्ह्यातील एक तालुका आहे.

याचे प्रशासकीय केन्द्र मुरगांव येथे आहे.

वर्ग:गोवा राज्यातील तालुके
वेदोक्त प्रकरण

इवलेसे|राजर्षी शाहू महाराज
**वेदोक्त प्रकरण** ही राजर्षी शाहू महाराज यांच्याशी संबंधित एक ऐतिहासिक घटना आहे. हे प्रकरण इ.स. १८९९ साली कोल्हापुरात घडले होते. राजघराण्यातील ब्राह्मण पुरोहितांनी वैदिक स्तोत्रानुसार ब्राह्मणेतरांचे संस्कार करण्यास नकार दिल्याने शाहूंनी आर्य समाज आणि सत्यशोधक समाजाला पाठिंबा देण्याबरोबरच मराठा समाजाच्या हक्कांसाठी प्रचार केला. त्यांनी पुजाऱ्यांना हटवून क्षात्रजगद्गुरू (क्षत्रियांचे विश्व गुरू) ही पदवी देऊन एका तरुण मराठाची ब्राह्मणेतरांचे धर्मगुरू म्हणून नियुक्ती करण्याचे धाडसी पाऊल उचलले. याला वेदोक्त वाद म्हणून ओळखले जाते. ते लवकरच ब्राह्मणेतर चळवळीचे नेते बनले आणि मराठ्यांना त्यांच्या झेंड्याखाली एकत्र केले.   

## घटना 
इ.स. १८९९ मध्ये कोल्हापुरात ही घटना घडली. शाहू महाराज हे कार्तिक महिन्यात पंचगंगा नदीवर स्नानासाठी जात असत. तेव्हा त्यांच्यासोबत बंधू बापूसाहेब महाराज, मेहुणे मामासाहेब खानविलकर आणि स्नानाच्या वेळी मंत्र म्हणणारे नारायण भटजी असत. एकेदिवशी महाराजांसोबत त्यांचे स्नेही आणि पंडित राजारामशास्त्री भागवत होते. महाराजांचे स्नान सुरू असताना भटजी म्हणत असलेले मंत्र वेदोक्त नसून पुराणोक्त असल्याचे त्यांनी महाराजांना लक्षात आणून दिले. याबाबत भटजींना विचारता उत्तरादाखल शूद्रांना पुराणोक्त मंत्रच सांगावे लागतात, असे भटजी म्हणाले. 

या उत्तराने शाहू महाराज हे अधिक विचारशील आणि अंतर्मूख झाले.  पुढे ते मोठ्या सामाजिक चळवळीत उतरले. जर राजालाच दर्जा मिळत नसेल तर सामान्य लोकांवर किती अन्याय होत असेल याची कल्पना त्यांना आली. 

## बाह्य दुवे 
* बीबीसी मराठी : शाहू महाराजांच्या काळात घडलेले वेदोक्त प्रकरण काय होते?

## संदर्भ 
वर्ग:कोल्हापूर संस्थान
केपें तालुका

इवलेसे
**केपे** हा गोव्याच्या दक्षिण गोवा जिल्ह्यातील एक तालुका आहे.

केपे तालुका हा निसर्गाने नटलेला ,सौदर्याने बहरलेला असा तालुका आहे. हे एक छोटे शहर आहे. तसेच कुडचडे आणि केपें असे दोन मतदारसंघ यात  येतात. कुडचडे शहरात अनेक सुंदर मंदिरे आहेत. श्री पुरुषम्हारू देवस्थान, श्री सातेरी देवस्थान,श्री शिवनाथ मंदिर,श्री गणेश मंदिर,श्री संतोषी मंदिर (कुडचडे),तसेच श्री बेताळ मंदिर,श्री लिंगदेव,श्री शिवनाथ,श्री धानुगाडी (काकोडा) या गावात आहे. केपें तालुक्यात दत्त मंदिराच्या बाजूला कुशावती नदीचे वास्तव आहे.  या तालुक्यात  सरकारी महाविद्यालय आहे. या विद्यालयात अनेक भागातून मुले शिकायला येतात. आधी केपें या तालुक्याचे नाव 'कुसमण' असे होते. कालांतराने त्याचे केपें असे नाव झाले. तसेच इथे भूतनाथ पर्वत हे केपे परिसरातील जागरूक देवस्थान आहे.
 

वर्ग:दक्षिण गोवा जिल्हा
वर्ग:गोवा राज्यातील तालुके
मिझोरम विद्यापीठ

**मिझोरम विद्यापीठ** हे भारत सरकारच्या विद्यापीठ अनुदान आयोगाच्या अंतर्गत असलेले केंद्रीय विद्यापीठ आहे आणि त्याची स्थापना भारताच्या संसदेच्या *मिझोरम विद्यापीठ कायदा (२०००)* द्वारे २ जुलै २००१ रोजी करण्यात आली. 

## इतिहास 
मिझो नॅशनल फ्रंट आणि भारत सरकार यांच्यात ३० जून १९८६ रोजी झालेल्या मिझोरम शांतता कराराचे फळ हे विद्यापीठ आहे. तथापि, ते  तयार केले गेले नाही. शिलाँग येथे मुख्यालय असलेल्या नॉर्थ-ईस्टर्न हिल विद्यापीठाने १९७८ पासून मिझोरम कॅम्पस आधीच चालवला होता. इथेच नवे विद्यापीठ स्थापना झाले. त्यामुळे विद्यापीठाचे कार्यक्षेत्र संपूर्ण मिझोरमपर्यंत पसरलेले आहे. सुरुवातीला, विद्यापीठात NEHU कडून सात शैक्षणिक विभाग होते, परंतु आता त्यात एकूण १८ शैक्षणिक विभाग आहेत.

## कॅम्पस 
 जमिनीचा भूखंड हिरवेगार आणि निसर्गरम्य टेकड्या असलेले, मिझोरम सरकारने तान्हरील येथे भाड्याने दिलेले जागेत मिझोरम विद्यापीठ आहे.

वनस्पतींच्या जीवनामध्ये २९० प्रजाती आणि १०७ कुटुंबांमध्ये संवहनी वनस्पतींच्या ३८४ प्रजाती समाविष्ट आहेत. कॅम्पसमध्ये प्राण्यांच्या प्रजातींची समृद्ध विविधता देखील आहे. सरपटणाऱ्या प्राण्यांमध्ये २३ प्रजाती आहेत. कॅम्पसमध्ये सुमारे ६० प्रजाती सूचीबद्ध पक्षी आहेत. 

## संस्था आणि प्रशासन 
विद्यापीठात ९ शाळा कार्यरत आहेत.

नॅशनल इन्स्टिट्यूशनल रँकिंग फ्रेमवर्क (NIRF) द्वारे २०२० मध्ये भारतातील विद्यापीठांमध्ये विद्यापीठ ६७ व्या स्थानावर होते आणि एकूण १०० व्या क्रमांकावर होते.

मिझोरम विद्यापीठात पाच (५) मुलींचे वसतिगृह आणि सात (७) मुलांचे वसतिगृह आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे
वंदे मातरम् (पुस्तक)

**वंदे मातरम्** हा लेख-संग्रह श्रीअरविंद घोष यांच्या १२५ व्या जयंतीच्या निमित्ताने  महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळ यांच्यातर्फे प्रकाशित करण्यात आला.

## संपादक मंडळ 
डॉ.ग.मो.पाटील, डॉ.न.ब.पाटील, श्री.गो.ब.सरदेसाई, श्रीमती लता राजे, आणि डॉ.रवींद्र रामदास या संपादक मंडळाने श्री.मधुकर आष्टीकर यांच्या अध्यक्षतेखाली या प्रकल्पाचे काम पूर्ण केले. श्रीअरविंद यांच्या इंग्रजीतील निवडक लिखाणाचा अनुवाद या पुस्तकात करण्यात आला आहे. 

श्रीअरविंद घोष यांच्या लेखनाचे ३६ खंड प्रकाशित झाले आहेत. त्यातील काही लेखांची निवड डॉ. रवींद्र रामदास यांनी केली आणि त्या लेखांचा अनुवाद संपादक मंडळाने केला. एकंदर ३७ लेख यामध्ये समाविष्ट करण्यात आले आहेत.

## पुस्तकाची मांडणी 
## बाह्य दुवा 
येथे पुस्तक उपलब्ध  
## संदर्भ 
वर्ग:मराठी पुस्तके
वर्ग:अरविंद घोष यांचे साहित्य
वर्ग:अनुवादित
वर्ग:लेखसंग्रह
नॉर्थ-ईस्टर्न हिल विद्यापीठ

**नॉर्थ-ईस्टर्न हिल विद्यापीठ** हे भारतीय संसदेच्या कायद्याद्वारे १९ जुलै १९७३ रोजी स्थापित केलेले केंद्रीय विद्यापीठ आहे. हे विद्यापीठ भारताच्या मेघालय राज्याची राजधानी शिलाँगच्या उपनगरात आहे. विद्यापीठाचे दोन कॅम्पस आहेत: शिलाँग आणि तुरा; जे दोन्ही मेघालयात आहेत.

हे मेघालय, नागालँड, अरुणाचल प्रदेश आणि मिझोरमसह ईशान्य भारतातील राज्यांसाठी प्रादेशिक विद्यापीठ म्हणून स्थापित केले गेले आणि १९९४ मध्ये नागालँड विद्यापीठ आणि २००१ मध्ये मिझोरम विद्यापीठाला जन्म दिला.

विद्यापीठात खालील शाळा, विभाग आणि अभ्यास केंद्रे आहेत: 

* स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स, मॅनेजमेंट इ.
** कृषी-व्यवसाय व्यवस्थापन आणि अन्न तंत्रज्ञान (तुरा)
** वाणिज्य विभाग
** अर्थशास्त्र विभाग
** पत्रकारिता आणि जनसंवाद
** ग्रंथालय आणि माहिती विज्ञान विभाग
** व्यवस्थापन विभाग (तुरा)
** पर्यटन आणि हॉटेल व्यवस्थापन विभाग
* शिक्षणाची शाळा
** प्रौढ आणि निरंतर शिक्षण विभाग
** दूरस्थ शिक्षण केंद्र
** विज्ञान शिक्षण केंद्र
** शिक्षण विभाग
** शिक्षण विभाग, तुरा परिसर
* मानव आणि पर्यावरण विज्ञान शाळा
** मानववंशशास्त्र विभाग
** पर्यावरण अभ्यास विभाग
** भूगोल विभाग
** फलोत्पादन विभाग
** ग्रामीण विकास आणि कृषी उत्पादन
* स्कूल ऑफ ह्युमॅनिटीज
** इंग्रजी विभाग
** इंग्रजी विभाग (तुरा कॅम्पस)
** गारो विभाग (तुरा कॅम्पस)
** हिंदी विभाग
** खासी विभाग
** भाषाशास्त्र विभाग
** तत्त्वज्ञान विभाग
* स्कूल ऑफ लाइफ सायन्सेस
** बायोकेमिस्ट्री विभाग
** जैवतंत्रज्ञान आणि जैव सूचना विभाग
** वनस्पतिशास्त्र विभाग
** प्राणीशास्त्र विभाग
* स्कूल ऑफ फिजिकल सायन्सेस
** रसायनशास्त्र विभाग
** गणित विभाग
** भौतिकशास्त्र विभाग
** सांख्यिकी विभाग
* स्कूल ऑफ सोशल सायन्सेस
** सांस्कृतिक आणि सर्जनशील अभ्यास विभाग
** इतिहास आणि पुरातत्व विभाग, तुरा परिसर
** इतिहास विभाग
** कायदा विभाग
** राज्यशास्त्र विभाग
** समाजशास्त्र विभाग
* स्कूल ऑफ टेक्नॉलॉजी (SOT)
** आर्किटेक्चर विभाग
** मूलभूत विज्ञान आणि सामाजिक विज्ञान विभाग
** बायोमेडिकल अभियांत्रिकी विभाग
** संगणक अनुप्रयोग विभाग
** इलेक्ट्रॉनिक्स आणि कम्युनिकेशन
** ऊर्जा अभियांत्रिकी विभाग
** माहिती तंत्रज्ञान विभाग
** नॅनो तंत्रज्ञान विभाग

नॅशनल इन्स्टिट्यूशनल रँकिंग फ्रेमवर्क (NIRF) ने २०२१ मध्ये नॉर्थ-ईस्टर्न हिल युनिव्हर्सिटीला भारतातील एकूण ९० वे स्थान आणि विद्यापीठांमध्ये  ५९ वे स्थान दिले.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे
वर्ग:शिलाँग
आंध्र प्रदेशातील मंडळांची यादी

भारतात ज्याला उपजिल्हा म्हणतात त्याला आंध्र प्रदेशात मंडल असे संबोधिले जाते.

## इतिहास 
पूर्वीच्या तालुक्यांचा आकार कमी करून त्यांना अधिक प्रभावी आणि व्यवस्थापित करण्यासाठी मंडल प्रणाली बनवण्यात आली. प्रशासकीय सुधारणा म्हणून ही मांडण्यात आली. मंडलांमध्ये तालुक्यांचे विकेंद्रीकरण महसूल प्रशासनाचे आधुनिकीकरण, अभिलेख राखणे तसेच पंचायती राज व्यवस्थेचे आणखी विकेंद्रीकरण करण्याच्या द्विपक्षीय धोरणाने करण्यात आले.

पूर्वीच्या मोठ्या **तालुक्यांचे** मंडलांमध्ये विभाजन केल्याने त्यांना अधिक व्यवस्थापित करता येईल आणि राज्य सरकारच्या प्रशासनावर, विशेषतः महसूल प्रशासनावर बारकाईने लक्ष ठेवले जाईल, अशी आशा होती.

तालुके हे जिल्ह्यातील मोठे उपखंड आहेत. जवळपास प्रत्येक तालुका ४ किंवा ५ मंडळांमध्ये विभागलेला आहे.

## विविध मंडल 
खाली दिलेल्या सारणीनुसार आंध्र प्रदेशातील २६ जिल्ह्यांतील सर्व मंडलांची यादी आहे. राज्यात ६८० मंडलांचा समावेश आहे. 

## पूर्वीचे तालुके 
तालुके हे जिल्ह्यातील मोठे उपखंड आहेत.

### स्रोत 
* http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/2820/1/25191_1971_ANA.pdf
* http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/2855/1/24986_1971_CHI.pdf
* http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/2845/1/24985_1971_EAS.pdf
* http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/2846/1/25301_1971_GUN.pdf
* http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/2912/1/27190_1981_KRI.pdf
* http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/2856/1/25299_1971_CUD.pdf
* http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/2854/1/39369_1971_NEL.pdf
* http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/2853/1/24980_1971_ONG.pdf
* http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/2843/1/24974_1971_SRI.pdf
* http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/2836/1/25213_1971_VIS.pdf
* http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/2844/1/25302_1971_WES.pdf
* https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/86906/9/09_chapter%203.pdf

## हे सुद्धा पहा 
* enwiki लेख लिंकसह आंध्र प्रदेशातील वर्तमान मंडळे मिळविण्यासाठी विकिडेटा क्वेरी

## संदर्भ 
मंडल
नागालँड विद्यापीठ

**नागालँड विद्यापीठ** हे नागालँड राज्यात १९८९ मध्ये भारत सरकारने संसदेच्या कायद्याद्वारे स्थापित केलेले केंद्रीय विद्यापीठ आहे.    याचे मुख्यालय लुमामी, झुन्हेबोटो जिल्हा येथे आहे. इतर दोन कायमस्वरूपी कॅम्पस मेरीमा (कोहिमा जवळ) आणि मेडझिफेमा येथे आहेत. तसेच दिमापूरमध्ये एक तात्पुरता कॅम्पस आहे. एकूण ६८ महाविद्यालये विद्यापीठाशी संलग्न आहेत आणि एकूण विद्यार्थीसंख्या सुमारे २४,००० आहे. विद्यापीठ आणि महाविद्यालयीन स्तरावर ४३ शाखांमध्ये शिक्षणाची इथे व्यवस्था आहे.

नॅशनल इन्स्टिट्यूशनल रँकिंग फ्रेमवर्क (NIRF) द्वारे  मध्ये भारतातील विद्यापीठांमध्ये १०१-१५० बँडमध्ये आणि एकूण १५१-२०० बँडमध्ये विद्यापीठाला स्थान देण्यात आले. 

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे
वर्ग:झुन्हेबोटो जिल्हा
फर्जी

***फर्जी*** ही एक भारतीय, हिंदी भाषेतील ब्लॅक कॉमेडी क्राइम थ्रिलर दूरचित्रवाणी मालिका आहे. ही मालिका राज आणि डीके यांनी निर्मित आणि दिग्दर्शित केली असून, त्यांनीच सीता मेनन आणि सुमन कुमार यांच्यासोबत मालिकेचे सह-लेखनदेखील केले आहे. यात शाहिद कपूर, विजय सेतुपती, के.के. मेनन, राशी खन्ना आणि भुवन अरोरा यांच्या मुख्य भूमिका आहेत. बनावट पैसे कमवण्याचा निर्णय घेणाऱ्या एका निराश कलाकाराची कथा ही मालिका सांगते.

सुरुवातीला २०१४ मध्ये एक चित्रपट म्हणून संकल्पित असलेल्या, *फर्जीचा* २०१९ पर्यंत दूरचित्रवाणी मालिकेत रुपांतर करण्यात आले. जुलै २०२१ मध्ये मुंबईत मुख्य छायाचित्रण सुरू झाले. अलिबाग, गोवा, नेपाळ, जॉर्डन येथेही चित्रीकरण झाले. सचिन-जिगर आणि तनिष्क बागची यांनी गाणी संगीतबद्ध केली, तर केतन सोढा यांनी पार्श्वसंगीत दिले. ही मालिका राज आणि डीकेची गुप्तचर मालिका *द फॅमिली मॅनचा* भाग आहे.

ही आठ भागांची मालिका १० फेब्रुवारी २०२३ रोजी ॲमेझॉन प्राइम व्हिडीओवर प्रदर्शित झाली. *फर्जीला* सकारात्मक पुनरावलोकने मिळाली असून ती सर्वाधिक पाहिली जाणारी भारतीय प्रवाह मालिका म्हणून उदयास आली. फेब्रुवारी २०२३ च्या अखेरीस, कपूरने पुष्टी केली की हा कार्यक्रम दुसऱ्या सीझनसाठी परत येईल.

## संदर्भ 
वर्ग:ॲमेझॉन प्राइम व्हिडीओ मूळ कार्यक्रम
केशवचंद्र सेन

**केशवचंद्र सेन** ( ; १९ नोव्हेंबर १८३८&nbsp;– ८ जानेवारी १८८४) हे एक हिंदू तत्वज्ञानी आणि समाजसुधारक होते.  त्यांनी हिंदू विचारांच्या चौकटीत ख्रिश्चन धर्मशास्त्राचा समावेश करण्याचा प्रयत्न केला. ब्रिटिश भारताच्या बंगाल प्रेसिडेन्सीमध्ये हिंदू म्हणून जन्माला आलेले केशवचंद्र हे १८५७ मध्ये ब्राह्मो समाजाचे सदस्य झाले.  पुढे १८६६ मध्ये त्यांनी स्वतःचा "भारतवर्षीय ब्राह्मो समाज" स्थापन केला.  मूळचा ब्राह्मो समाज देबेंद्रनाथ टागोर यांच्या नेतृत्वाखाली राहिला. टागोरांनी त्यांच्या मृत्यूपर्यंत (१९०५) ब्राह्मो समाजाचे नेतृत्व केले.  

१८७८ मध्ये, त्यांच्या मुलीच्या बालविवाहानंतर त्यांच्या अनुयायांनी त्यांना सोडून दिले, कारण याने बालविवाहाविरूद्धची त्यांची मोहीम पोकळ असल्याचे उघड झाले.  नंतरच्या आयुष्यात ते रामकृष्णाच्या प्रभावाखाली आले आणि त्यांनी ख्रिश्चन धर्म, *वैष्णव* *भक्ती* आणि हिंदू प्रथांनी प्रेरित "नवीन व्यवस्था" ची स्थापना केली.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय समाजसुधारक
वर्ग:इ.स. १८३८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८८४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फ्रेंडशिप अनलिमिटेड

***फ्रेंडशिप अनलिमिटेड*** हा २०१७ चा मराठी-भाषेतील रोमँटिक कॉमेडी-थरारपट आहे ज्यात आकाश ठोसर, वैदेही परशुरामी, संस्कृती बालगुडे, सत्या मांजरेकर आणि मयुरेश पेम यांनी भूमिका केल्या आहेत. टी-सीरिज फिल्म्स, कट२कट मूव्हीज आणि महेश मांजरेकर मूव्हीजसाठी महेश मांजरेकर निर्मित आणि दिग्दर्शित करत आहेत.

## कलाकार 
* आकाश ठोसर
* संस्कृती बालगुडे
* वैदेही परशुरामी
* सत्या मांजरेकर
* मयुरेश पेम
* नितेश काळबंडे
* ईशा कोप्पीकर
* बोमन इराणी
* महेश मांजरेकर
* मेधा मांजरेकर
* चेतन‌ हंसराज
* कश्मिरा शाह
* आनंद इंगळे
* भारती आचरेकर
* माधव देवचके
* शरद पोंक्षे
* सचिन खेडेकर
* अश्विनी एकबोटे
* राधिका हर्षे-विद्यासागर

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. २०१७ मधील मराठी चित्रपट
निर्जरा (महाभारत)

**निर्जरा** किंवा **मानवती** ही महाभारतात एक पात्र म्हणून ओळखली जाते. ती धोळकपुरची राजकुमारी होती. धोळकपुर तेव्हा महाभारतात नव्हता जेव्हापासून दुर्योधनाचे लग्न झाला नव्हता. तिने महाभारतातील दुःशासनसोबत युद्ध केले होते व  *महारथी* हे पद घेतले होते व नंतर तिला *महारथी निर्जरा* म्हणून म्हणतात. दुर्योधन (दुर्योधन शी कन्फ्यूज होऊ नका) आणि सिरत निर्जरा वदुःशासनचे मुले आहेत. सिरतने दुर्योधनचा मुलगा लक्ष्मण कुमारसोबत लग्न केले.

## युद्ध
### शांतिपर्वातील जुनी गोष्ट
तेव्हाच आश्चर्य, एक मुलगी युद्ध करायला तयार होती. तिने (निर्जरा) दुर्योधन, अश्वत्थामा व कर्ण हे महारथींशी पण पराक्रमी  युद्ध केले. तिने दुःशासनाला सांगितलं कि जेव्हा मी हे कुरुक्षेत्र युद्धात मला हरवली, तर मी तुझ्या बायको होण्यासाठी तयार आहे. हे सांगितलानंतर दुःशासनने स्वीकार केली. निर्जरा व दुःशासन ने युद्ध चालूच केली तेव्हा कोणीही हरली नाही व कोणीही जिंकली नाही. तेव्हाच निर्जराने आपले बाण व शस्त्र मारण्यात तेव्हाच थांबवली. दुःशासने एक बाण मारताच तिला हरवून टाकली.निर्जरा नंतर दुःशासनाशी लग्न करते. निर्जराची बहीण दिविजा पण दुःशासनाची बायको होती.

## महाभारतात खेळा
ती इंडोनेशियातील नारंटका नाटकातील हस्तिनापुरा ची राणी आहे. अर्थात दुशासनाची चौथी राणी. मोत्यांनी बनवलेल्या तिच्या हारात दुशासनाने पाहिलेल्या प्रतिष्ठेचे प्रेम आहे.खरंच, ती धनुष्यबाण चालवणारी एक शूर स्त्री होती. या युद्धाचे वर्णन गांधारीने केले आहे. राणी गांधारीचे संक्षिप्त अवतरण *स्त्री पर्व*, *शांतीपर्व* आणि *आदिपर्व* मध्ये चित्रित केले आहे. दोन्ही स्त्रिया चित्रांगदा आणि निर्जरा यांचे वर्णन महाभारतातील स्त्री योद्धा म्हणून केले आहे. दुशासनाची चौथी पत्नी ती (निर्जरा) सुंदर राणी म्हणून ओळखली जात होती. भानुमती त्वचेसाठी अनपेक्षित. धृतराष्ट्र  आणि गांधारी यांची धाकटी सून. 

इंडोनेशियन महाभारत राणी निर्जरा नंतर तिच्या वंशविजयाच्या मृत्यूनंतर तिच्या मुलीचे लग्न लक्ष्मण कुमाराशी लावून देते. राजकुमारी सिरत हस्तिनापुरा ची राजकुमारी बनली आणि ती खूप प्रेमळ आणि काळजी घेणारी होती. त्या वेळी महाभारताच्या वेगवेगळ्या आवृत्त्यांवरून असे दिसून येते की योद्धा, राजपुत्र आणि इतरांनी त्यांच्या चुलत भावांशी लग्न केले होते. त्यांना तशी परवानगी देण्यात आली. दुशासनाला आपल्या मुलीच्या स्वयंवरासाठी तरुण देखणा राजकुमार शोधण्यात काही अर्थ नव्हता म्हणून दुर्योधनाने त्याला त्याच्या (दुशासनाच्या) मुलीचे लग्न त्याच्या (दुर्योधनाच्या) मुलाशी करण्याचे सुचवले. 

## संदर्भ 
वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा
आल्बनी काउंटी, वायोमिंग

'''''' ही अमेरिकेच्या वायोमिंग राज्यातील ७२ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.

२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.

ची रचना रोजी झाली. या काउंटीला यांचे नाव दिलेले आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* अमेरिकेच्या काउंट्यांची यादी

## संदर्भ आणि नोंदी 
*
वर्ग:वायोमिंगमधील काउंटी
अर्जुन (मराठी चित्रपट)

***अर्जुन*** हा भारतीय मराठी चित्रपट आहे जो १६ सप्टेंबर २०११ रोजी सिनेमॅटिक्सने प्रदर्शित केला होता. एएम बुरोंडकर यांच्यासह एफएम इलियास यांनी हे लेखन, दिग्दर्शन आणि निर्मिती केली होती.

## कलाकार 
* सचित पाटील
* अमृता खानविलकर
* विनय आपटे
* वर्षा उसगांवकर
* अरुण नलावडे
* उदय टिकेकर
* उदय सबनीस
* अनंत जोग
* विद्याधर जोशी
* स्निग्धा सबनीस
* कमलेश‌ सावंत
* ममता सोनी

वर्ग:इ.स. २०११ मधील मराठी चित्रपट
दीपोर बील

दिपोर बिल, ज्याचे स्पेलिंग दीपोर बील देखील आहे, भारताच्या आसाममधील कामरूप महानगर जिल्ह्यात, गुवाहाटी शहराच्या नैऋत्येला स्थित आहे. हे कायमस्वरूपी गोड्या पाण्याचे सरोवर आहे, ब्रह्मपुत्रा नदीच्या पूर्वीच्या कालव्यात, मुख्य नदीच्या दक्षिणेला. 1989 मध्ये आसाम सरकारने 4.1 किमी² क्षेत्र वन्यजीव अभयारण्य म्हणून घोषित केले
श्रीअरविंदांचे तत्त्वचिंतन (पुस्तक)

**श्रीअरविंदांचे तत्त्वचिंतन** - पुणे विद्यापीठातर्फे (आताचे सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ) डिसेंबर १९८० मध्ये श्रीअरविंद स्मारक व्याख्यान-माला या अंतर्गत झालेली चौथी माला 'श्रीअरविंदांचे तत्त्वचिंतन' या नावाने ग्रंथरूपाने प्रकाशित करण्यात आली. तत्पूर्वी श्रीअरविंद यांच्या तत्त्वचिंतनावर आधारित एकही पुस्तक मराठी भाषेत उपलब्ध नव्हते, त्यामुळे डॉ.ग.ना.जोशी लिखित या ग्रंथास वेगळे मोल आहे, असे विचार पुणे विद्यापीठाचे तत्कालीन कुलसचिव श्री.सुभाषचंद्र भोसले यांनी मांडले होते.

## पुस्तकाची मांडणी 
**श्रीअरविंद यांचा जीवन-परिचय** (पृष्ठ संख्या - बारा)

**श्रीअरविंद यांचे विश्व-चिंतन -** या भाषणामध्ये श्री.जोशी यांनी श्रीअरविंद यांचे तत्त्वज्ञान पूर्णाद्वैत तत्त्वज्ञान कसे आहे याचे विवेचन केले आहे. आध्यत्मिक उत्क्रांती, श्रीअरविंद प्रणीत आरोहण आणि अवरोहण, अवतार, रूपांतरण या संकल्पना यांचे विवेचनही त्यांनी या भाषणात केले आहे. (पृष्ठ क्र. ०१ ते ५४)

**श्रीअरविंद यांचे संस्कृति-चिंतन -** या भाषणामध्ये श्री.जोशी यांनी संस्कृतीच्या समस्या, फिलीस्टीन मानव, मानवाचे खुजेपण, सुधारणेचे विविध उपाय, प्रज्ञेची समीक्षा, अहं, आध्यात्मिक रुपांतरण या मुद्द्यांचा उहापोह केला आहे. (पृष्ठ क्र. ५५ ते १०७) 

**श्रीअरविंद यांचा पूर्णयोग -** या भाषणामध्ये श्री.जोशी यांनी योगाचे सार, पूर्णयोगाचे वैशिष्ट्य, तसेच हठयोग, राजयोग, ज्ञानयोग, भक्तियोग, कर्मयोग, तंत्रयोग आणि पूर्णयोग यांच्यातील साम्यभेदाविषयी टिपण्णी केली आहे. श्रीअरविंद यांनी मनापासून ते अतिमानसापर्यंत जाणाऱ्या चेतनेच्या ज्या श्रेणी सांगितल्या आहेत, त्याचे वर्णन येथे करण्यात आले आहे. ते टप्पे अनुक्रमे असे आहेत - सामान्य मन, भौतिक मन, उच्च मन, प्रदीप्त मन, अंतर्ज्ञानात्मक मन, अधिमानस, अतिमानस. त्याचप्रमाणे मनाच्या चार अवस्था, म्हणजे जागृत, स्वप्न, सुषुप्ती आणि तुरीयावस्था यांचेही विवेचन येथे करण्यात आले आहे. दैवीकरण, अहंचे स्वरूप व कार्य, समर्पण, आश्रमजीवन, योगसाधना, आध्यात्मिक रूपांतरण या संकल्पनाही येथे सविस्तर स्पष्ट करण्यात आल्या आहेत. (पृष्ठ क्र. १०८ ते १८८)

**परिशिष्ट -** पुस्तकाच्या शेवटी संदर्भ ग्रंथ सूची, उल्लेख-सूची आणि निवडक पारिभाषिक शब्द देण्यात आले आहेत. त्यामुळे या पुस्तकाचे संदर्भ मूल्य अधिक वाढले आहे. 

## बाह्य दुवे 
हे पुस्तक येथे उपलब्ध

वर्ग:मराठी पुस्तके
वर्ग:अरविंद घोष यांचे साहित्य
वर्ग:मराठीतील तत्त्वज्ञान विषयक पुस्तके
वर्ग:पूर्णयोग तत्त्वज्ञान
चंद्रकांता (कादंबरी)

***चंद्रकांता***  ही देवकी नंदन खत्री यांची एक महाकाव्य काल्पनिक हिंदी कादंबरी आहे. १८८८ मध्ये प्रकाशित झालेली ही पहिली आधुनिक हिंदी कादंबरी होती. याला एक पंथ प्राप्त झाला आणि हिंदी भाषेच्या लोकप्रियतेत योगदान दिले. कादंबरीवरील स्वामित्वहक्क १९६४ मध्ये कालबाह्य झाला आणि आता तो लेखकाच्या इतर शीर्षकांसह सार्वजनिक डोमेनमध्ये आहे.

कादंबरीने नीरजा गुलेरीच्या त्याच नावाच्या दूरदर्शन मालिकेला प्रेरणा दिली (जरी पटकथेत कादंबरीपेक्षा बरेच फरक आहेत) जी भारतीय दूरदर्शनच्या इतिहासातील खूप यशस्वी मालिका ठरली. 

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदी साहित्य
ताम्हिणी घाट

**ताम्हिणी घाट** महाराष्ट्रातील एक घाटरस्ता आहे. हा रस्ता पुणे जिल्ह्यातील मुळशी आणि रायगड जिल्ह्यातील माणगांव यांना जोडतो.सह्याद्रीच्या पर्वत रांगांमध्ये वसलेल्या पश्चिम  घाटामध्ये असलेले निसर्गरम्य ठिकाण म्हणजे ताम्हिणी घाट. पावसाळ्यातील निसर्गसौंदर्य भरभरून अनुभवायचे असेल तर ताम्हिणी घाटाला आवर्जून भेट द्यायला हवी ती ताम्हिणी घाटाला. पावसाळ्यात येथील टेकड्या कात टाकतात. रूक्ष करडा रंग टाकून हिरव्यागार शाली पांघरतात. इथे मुळशी धरणाचा नयनरम्य देखावाही बघायला मिळतो आणि या छोट्याशा वर्षासहलीला नदीतील साहसी खेळांची (रिव्हर राफ्टींग) जोडही देता येते.इवलेसे|उजवे|अल्ट=Lush green surroundings of Tamhini Ghat|Lush green surroundings of Tamhini Ghat

ताम्हिणी बुद्रुक हे गाव घाटमाथ्यावर आहे.

वर्ग:सह्याद्रीतील घाटरस्ते
वर्ग:महाराष्ट्रातील घाटरस्ते
वर्ग:पुणे जिल्हा
वर्ग:रायगड जिल्हा
चंद्रकांता (२०१७ मालिका)

***चंद्रकांता — एक मायावी प्रेम गाथा*** (इंग्लिश: *Moonlight - An Elusive Love Story* ) ही एक भारतीय अलौकिक कल्पनारम्य दूरदर्शन मालिका आहे जी २४ जून २०१७ रोजी कलर्स टीव्हीवर प्रदर्शित झाली आणि १६ जून २०१८ रोजी संपली  १८८८ मध्ये देवकी नंदन खत्रीच्या त्याच नावाच्या कादंबरीवर आधारित, ती राजकुमारी चंद्रकांताची कथा सांगते. हा कार्यक्रम बालाजी टेलिफिल्म्स बॅनरखाली एकता कपूर निर्मित आणि रंजन कुमार सिंग यांनी दिग्दर्शित केला आहे. या मालिकेत मधुरिमा तुली, उर्वशी ढोलकिया आणि विशाल आदित्य सिंग यांच्या भूमिका आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी मालिका
बुलेटिन ऑफ श्रीअरबिंदो इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन

**बुलेटिन -** श्रीअरविंद आश्रमातर्फे श्रीअरविंद आणि श्रीमाताजींच्या तत्त्वज्ञान आणि योगाशी संबंधित अनेक नियतकालिके प्रकाशित केली जातात. त्यातील एक म्हणजे श्रीऑरोबिंदो इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशनचे बुलेटिन. त्याचे पूर्ण नाव बुलेटिन ऑफ श्रीअरबिंदो इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन असे आहे.

## स्वरूप 
हे बुलेटिन एकाच वेळी इंग्रजी-फ्रेंच मधून प्रकाशित होते. तसेच ते हिंदीमधूनही प्रकाशित होते.

पूर्वी 'बुलेटिन ऑफ फिजिकल एज्युकेशन' या नावाने ते प्रकाशित होत असे. हे त्रैमासिक असून, पाँडिचेरी येथून, इ.स. १९४९ पासून प्रकाशित होत आहे.

## आशय 
श्रीमाताजी अतिमानस अवतरण आणि त्यासंबंधी जे आध्यात्मिक प्रयोग करत असत, त्यासंबंधी इतिवृत्तात्मक स्वरुपाची माहिती त्या या बुलेटिनद्वारे प्रसृत करत असत. 

## निवडक अंक 
* १९८८ च्या एका विशेष अंकामध्ये श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांच्या शिक्षणविषयक संकल्पना स्पष्ट करण्यात आल्या आहेत.
* १९९७ च्या विशेष अंकामध्ये श्रीअरबिंदो इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन या श्रीअरविंद आश्रमद्वारा संचालित शाळेसंबंधी परिचयवजा लेख देण्यात आला आहे. 

## प्रारंभाविषयी 
या नियतकालिकाचा प्रारंभ श्रीअरविंद यांच्या लेखनाने व्हावा, त्यासाठी त्यांनी स्वतंत्र लेख लिहावा अशी श्रीमाताजींनी त्यांना विनंती केली होती. या मासिकासाठी म्हणून श्रीअरविंद यांनी जो पहिला लेख लिहिला, त्या लेखाचे नाव होते, द डिव्हाईन बॉडी. 

## बाह्य दुवे 
नमुना अंक - 

अधिकृत संकेतस्थळ

## संदर्भ 
वर्ग:नियतकालिके
वर्ग:अरविंद घोष यांचे साहित्य
केंद्रीय विद्यापीठ (ओडिशा)

**केंद्रीय विद्यापीठ, ओडिशा** हे भारत सरकारद्वारे *केंद्रीय विद्यापीठ कायदा, २००९* अंतर्गत संसदेद्वारे स्थापित करण्यात आले होते, हे भारताच्या ओडिशा राज्यातील कोरापुट जिल्ह्यातील सुनबेदा टाउन येथे आहे. विद्यापीठाचे प्रादेशिक अधिकार क्षेत्र संपूर्ण ओडिशा राज्य आहे. 

प्रा. (डॉ.) सुरभी बॅनर्जी या विद्यापीठाच्या पहिल्या आणि संस्थापक कुलगुरू होत्या.

### शाळा आणि विभाग 
**भाषा शाळा**

* ओडिया भाषा आणि साहित्य विभाग 
* इंग्रजी भाषा आणि साहित्य विभाग 
* हिंदी विभाग 
* संस्कृत विभाग 

**सामाजिकशास्त्राची शाळा**

* मानववंशशास्त्र विभाग 
* अर्थशास्त्र विभाग 
* समाजशास्त्र विभाग

**शिक्षण आणि शैक्षणिक तंत्रज्ञान शाळा**

* पत्रकारिता आणि जनसंवाद विभाग 
* शिक्षक शिक्षण विभाग 

**मूलभूत विज्ञान आणि माहिती विज्ञान शाळा**

* संगणक विज्ञान विभाग 
* गणित विभाग

**व्यवसाय व्यवस्थापन** **आणि वाणीज्य शाळा**

* व्यवसाय व्यवस्थापन विभाग 

**जैवविविधता आणि नैसर्गिक संसाधनांचे संवर्धन शाळा**

* जैवविविधता आणि नैसर्गिक संसाधनांचे संवर्धन विभाग

**स्कूल ऑफ अप्लाइड सायन्स**

* सांख्यिकी विभाग (DSTAT)

## संदर्भ 
वर्ग:कोरापुट जिल्हा
वर्ग:ओडिशातील विद्यापीठे
वर्ग:भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे
अल-बकारा

अल-बकारा, वैकल्पिकरित्या लिप्यंतरित अल-बकारा (الْبَقَرَة अरबी: , 'अल-बकरा; . "द हिफर" किंवा "द काउ"), हा कुराणचा दुसरा आणि सर्वात मोठा अध्याय (सूरा) आहे. यात २८६ श्लोक (आयात) आहेत जे "मुकताअत" अक्षरांनी सुरू होतात अलिफ (अ), लाम (एल), आणि मीम (म). Q2:282 हा कुराणमधील सर्वात लांब एकच श्लोक आहे.

या सूरात (श्लोकात) विविध विषयांचा समावेश आहे आणि मुस्लिमांसाठी अनेक आज्ञा आहेत जसे की रमजानच्या महिन्यात आस्तिकांना उपवास करण्याचे आदेश देणे; व्याज किंवा व्याज घेण्यास मनाई करणे (*रिबा*); आणि अनेक प्रसिद्ध श्लोक जसे की द थ्रोन व्हर्स, अल-बकारा २५६ आणि अंतिम दोन किंवा तीन श्लोक. सुरा मोठ्या प्रमाणात शरिया विविध विषयांना संबोधित करते आणि आदम, इब्राहिम (अब्राहम) आणि मूसा (मोशे) यांच्या कथा पुन्हा सांगते. एक प्रमुख थीम मार्गदर्शन आहे: मूर्तिपूजक (शिर्क) आणि मदीनाच्या ज्यूं इस्लामचा स्वीकार करण्यास उद्युक्त करणे, आणि त्यांना आणि ढोंगी (मुनाफिकुन) यांना चेतावणी देणे (मुनाफिकुन) ज्यांनी भूतकाळात देवाच्या आवाहनाकडे दुर्लक्ष केले होते.

## संदर्भ
केंद्रीय विद्यापीठ (पंजाब)

**केंद्रीय विद्यापीठ, पंजाब** हे भारतातील पंजाबमधील बठिंडा येथील गुड्डा गावात स्थित एक केंद्रीय संशोधन विद्यापीठ आहे.

याची स्थापना *केंद्रीय विद्यापीठ कायदा २००९* द्वारे करण्यात आली ज्याला २० मार्च २००९ रोजी भारताच्या राष्ट्रपतींची संमती मिळाली. त्याचे प्रादेशिक कार्यक्षेत्र संपूर्ण पंजाब राज्यापर्यंत विस्तारलेले आहे.  

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे
वर्ग:बठिंडा जिल्हा
पुडुचेरी विद्यापीठ

**पुडुचेरी विद्यापीठ** हे भारतातील पुडुचेरी केंद्रशासित प्रदेशातील कालापेट येथे स्थित एक केंद्रीय विद्यापीठ आहे. त्याची स्थापना सन् १९८५ मध्ये संसदेच्या कायद्याद्वारे उच्च शिक्षण विभाग, शिक्षण मंत्रालय यांनी केली होती. 

हे विद्यापीठ एक महाविद्यालयीन विद्यापीठ आहे ज्याचे कार्यक्षेत्र तामिळनाडू (पाँडिचेरी आणि करैकल ), केरळ (माहे), आंध्र प्रदेश (यानम) आणि अंदमान आणि निकोबार बेटांच्या केंद्रशासित प्रदेशात स्थित पुडुचेरी केंद्रशासित प्रदेशात पसरलेले आहे. 

येथील रहिवासी इंग्रजी, तमिळ, फ्रेंच, तेलगू, मल्याळम, हिंदी, बंगाली, ओरिया आणि कन्नड अशा विविध भाषा बोलतात. 

## उल्लेखनीय माजी विद्यार्थी 
* एन. रंगास्वामी, पुद्दुचेरीचे ९ वे मुख्यमंत्री

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे
वर्ग:पुडुचेरी
व्यवसाय

**व्यवसाय** म्हणजे उत्पादने (जसे की वस्तू आणि सेवा) उत्पादन किंवा खरेदी आणि विक्री करून एखाद्याचे जगणे किंवा पैसे कमविण्याची प्रथा आहे.    

हे "नफ्यासाठी प्रवेश केलेला कोणताही क्रियाकलाप किंवा उपक्रम" देखील आहे. 

## संदर्भ 
वर्ग:व्यवसाय
सिक्कीम विद्यापीठ

**सिक्कीम विद्यापीठ** हे भारतीय संसदेच्या कायद्यानुसार स्थापन केलेले केंद्रीय विद्यापीठ आहे. ते गंगटोकमध्ये आहे. विद्यापीठचे कॅम्पस दक्षिण सिक्कीम (नामाची) जिल्ह्यातील यांगांग येथे बांधले जाण्याची अपेक्षा आहे, जे गंगटोक पासून सुमारे  अंतरावर आहे.  त्याचे पहिले कुलपती एम.एस. स्वामीनाथन होते आणि महेंद्र पी. लामा हे पहिले कुलगुरू होते.

२ ००८ मध्ये विद्यापीठ चार विभागांपासून सुरू झाले - सामाजिक व्यवस्था आणि मानववंशशास्त्र; शांतता आणि संघर्ष अभ्यास आणि व्यवस्थापन; आंतरराष्ट्रीय संबंध/राजकारण; आणि सूक्ष्मजीवशास्त्र. 

सिक्कीम राज्यातील सर्व महाविद्यालये या विद्यापीठाशी संलग्न आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे
वर्ग:विकिडाटामध्ये गुणक अनुपलब्ध
वर्ग:नामची जिल्हा
केंद्रीय विद्यापीठ (तमिळनाडू)

**केंद्रीय विद्यापीठ, तमिळनाडू**  हे भारतातील एक केंद्रीय विद्यापीठ आहे  जे थिरुवरूर, तमिळनाडू, येथे आहे. ह्यात १२ शाळांखालील २७ विभागांमध्ये २,००० पेक्षा जास्त विद्यार्थी आहेत.

ह्याची स्थापना भारत सरकारने २००९ मध्ये *केंद्रीय विद्यापीठ कायदा,* २००९ अंतर्गत केली होती.  सप्टेंबर २००९ मध्ये त्याचे उद्घाटन झाले आणि बीपी संजय यांची प्रथम कुलगुरू  म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.  आदित्य प्रसाद दाश यांची ऑगस्ट २०१५ मध्ये कुलगुरू म्हणून नियुक्ती करण्यात आली होती 

## उल्लेखनीय माजी विद्यार्थी 
* विनायक शशिकुमार, गीतकार

## संदर्भ 
वर्ग:तिरुवरुर जिल्हा
वर्ग:भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे
भारतीय सागरी विद्यापीठ

**भारतीय सागरी विद्यापीठ** हे भारतातील थेट बंदरे, जहाज वाहतूक आणि जलमार्ग मंत्रालयाच्या अंतर्गत असलेले एक सार्वजनिक केंद्रीय विद्यापीठ आहे. हे समुद्राशी संबंधित विषयांच्या विस्तृत श्रेणीशी निगडीत आहे, समुद्रशास्त्रापासून ते सागरी कायदा आणि इतिहासापर्यंत आणि समुद्रातील शोध आणि बचाव आणि धोकादायक वस्तूंची वाहतूक यासारख्या व्यावहारिक विषयांचे येथे अध्ययन आहे. मर्चंट नेव्ही अधिकाऱ्यांच्या प्रशिक्षणासाठी ही भारताची राष्ट्रीय संस्था आहे.  *भारतीय सागरी विद्यापीठ कायदा २००८*,   द्वारे ह्याची स्थापना १४ नोव्हेंबर २००८ रोजी करण्यात आली.

या विद्यापीठचे अखिल भारतीय अधिकार क्षेत्र आहे आणि मुख्यालय चेन्नई येथे आहे. चेन्नई, कोची, कोलकाता, मुंबई पोर्ट, नवी मुंबई आणि विशाखापट्टणम येथे सहा कॅम्पस आहेत.  

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे
इंग्लिश आणि परदेशी भाषा विद्यापीठ

**इंग्रजी आणि परदेशी भाषा विद्यापीठ** हे हैदराबाद, भारत येथे स्थित इंग्रजी आणि परदेशी भाषांसाठीचे एक केंद्रीय विद्यापीठ आहे.  दक्षिण आशियातील भाषांना समर्पित असे हे एकमेव विद्यापीठ आहे.  

हे विद्यापीठ शिक्षकांचे शिक्षण, साहित्य, भाषाशास्त्र, आंतरविद्याशाखीय आणि सांस्कृतिक अभ्यास या क्षेत्रात अध्ययनाची सोय देते. इथे इंग्रजी आणि अरबी, चीनी, फ्रेंच, जर्मन, स्पॅनिश, इटालियन, रशियन, जपानी, कोरियन, पर्शियन, तुर्की या परदेशी भाषांचा अभ्यास करता येतो. 

विद्यापीठची स्थापना १९५८ मध्ये भारताचे पहिले पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी "सेंट्रल इंस्टिट्यूट ऑफ इंग्लिश" म्हणून केली होती.   १९७२ मध्ये जर्मन, रशियन आणि फ्रेंच या तीन प्रमुख परदेशी भाषा जोडून त्याचे नाव "सेंट्रल इन्स्टिट्यूट ऑफ इंग्लिश अँड फॉरेन लँग्वेजेस" असे ठेवण्यात आले.

## संदर्भ 
वर्ग:तेलंगणामधील विद्यापीठे
वर्ग:भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे
तुर्तुक

**तुर्तुक** हे भारताच्या लडाख केंद्रशासित प्रदेशातील एक हिमालयात वसलेले गाव एकआहे. भारत-पाकिस्तान नियंत्रण रेषेजवळ   भारताच्या सर्वात उत्तरेकडील गावांमध्ये याचा समावेश होतो.  तुर्तुक हे लेह जिल्ह्यातील नुब्रा तालुक्यात  श्योक नदीच्या डाव्या तीरावर आहे.  भौगोलिक तसेच सांस्कृतिक दृष्ट्या हे गाव बाल्टिस्तान प्रदेशात येते. तुर्तुक आणि आसपासची पाच गावे  वगळता आजचा बहुतेक बाल्टीस्थान  प्रांत पाकिस्तानच्या अवैध अधिपत्या खाली येतो. १९७१ च्या बांग्लादेश स्वातंत्र्यसंग्रामा मध्ये भारतीय सैन्याच्या दुर्दम्य पराक्रमाने भारताने ही गावे आपल्या नियंत्रणात आणली . ही गावे बाल्टी लोकांची वस्ती असलेला भारतातील एकमेव प्रदेश आहे. तुर्तुक फळांसाठी विशेषतः जर्दाळूसाठी ओळखले जाते.

१९७१ च्या युद्धापर्यंत तुर्तुक पाकिस्तानच्या ताब्यात होते,  त्यानंतर  भारतीय सैन्याने गाव ताब्यात घेतले.   हे सियाचीन ग्लेशियरच्या प्रवेशद्वारांपैकी एक आहे.  
तुर्तुक बाल्टिस्तानच्या प्रदेशात आहे, हा प्रदेश जवळजवळ पूर्णपणे पाकिस्तानच्या ताब्यात आहे. तुर्तुक हे बाल्टी लोकसंख्येच्या पाच गावांपैकी एक आहे , इतर चार बोगडांग, त्याक्षी, चालुंखा आणि धोथांग आहेत.  हे या गावांपैकी सर्वात मोठे आहे आणि श्योक व्हॅलीच्या दक्षिणेकडील चोरबाट विभागाची ऐतिहासिक राजधानी होती. बोगडांग हे 1948 पासून भारत प्रशासित लडाखचा भाग होते, तर इतर चार गावे 1971 च्या युद्धात भारतीय सैन्याने ताब्यात घेतली .

उजवे|इवलेसे| तुर्तुक मध्ये युद्ध स्मारक

उजवे|इवलेसे| श्योक व्हॅलीचे दृश्य

इवलेसे| तुर्तुकमधील शाळकरी मुले

## हे सुद्धा पहा 
* चेवांग रिंचेन

## संदर्भ 
वर्ग:लडाखमधील गावे
हैदराबाद विद्यापीठ

**हैदराबाद विद्यापीठ** हे हैदराबाद, तेलंगणा येथे स्थित एक सार्वजनिक केंद्रीय संशोधन विद्यापीठ आहे.

१९७४ मध्ये स्थापन झालेल्या या विद्यापीठात  मुख्यतः निवासी कॅम्पसमध्ये अनेक विषयांतील ५,०००  पेक्षा जास्त विद्यार्थी आणि ४०० प्राध्यापक आहेत. 

विद्यापीठ गचिबोवली येथे २,३०० एकरवर आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:१९७४ मध्ये स्थापन झालेल्या शैक्षणिक संस्था
वर्ग:तेलंगणामधील विद्यापीठे
वर्ग:भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे
त्रिपुरा विद्यापीठ

**त्रिपुरा विद्यापीठ** हे एक केंद्रीय विद्यापीठ आहे जे त्रिपुराचे मुख्य सार्वजनिक सरकारी विद्यापीठ आहे. 

१९८७ मध्ये त्रिपुरा विद्यापीठाची स्थापना *त्रिपुरा विद्यापीठ कायद्या*च्या आधारावर करण्यात आली.

२००७ मध्ये *त्रिपुरा* *विद्यापीठ कायदा, २००६* अंतर्गत त्रिपुरा विद्यापीठाला केंद्रीय विद्यापीठ म्हणून उन्नत करण्यात आले.  सुदीप बंदोपाध्याय यांची प्रथम कुलगुरू आणि अरुणोदय साहा यांची प्रथम उप-कुलगुरू  म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.  

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे
केंद्रीय विद्यापीठ (राजस्थान)

**केंद्रीय विद्यापीठ, राजस्थान** हे अजमेर, राजस्थान येथे स्थित एक केंद्रीय विद्यापीठ आहे. ह्यामध्ये १२ शाळा, ३० शैक्षणिक विभाग आणि एक सामुदायिक महाविद्यालय आहे ज्यात तंत्रज्ञान, विज्ञान, मानविकी, वाणिज्य, व्यवस्थापन, सार्वजनिक धोरण आणि सामाजिक विज्ञान कार्यक्रमांचा समावेश आहे ज्यात वैज्ञानिक, तांत्रिक आणि सामाजिक शिक्षण तसेच संशोधनावर भर आहे.

ह्याची स्थापना ३ मार्च २००९ रोजी संसदेच्या कायद्याद्वारे  केंद्रीय विद्यापीठ म्हणून करण्यात आली. विद्यापीठाची सुरुवात २००९-१० मध्ये  मालवीय नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी, जयपूरमध्ये झाली. 

विद्यापीठ जयपूर-अजमेर एक्सप्रेसवे ( NH-8) वर, जयपूरपासून  आणि अजमेरपासून  अंतरावर आहे आणि ह्याच् आ परिसर 209 हेक्टर (518 एकर) पेक्षा जास्त आहे. 

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे
वर्ग:अजमेर जिल्हा