open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
चरखा

'''''' हे  नैसर्गिक (जसे:कापूस किंवा लोकर इत्यादी) किंवा कृत्रिम वस्तुंपासून सूत कातण्याचे एक साधन आहे.याचा वापर बहुतेक आशियात ११व्या शतकाचे सुमारास सुरू झाला.हातांनी सूत कातण्याच्या पद्धतीला याने पर्याय दिला.भारतात याचा वापर तेराव्या शतकाचे सुमारास सुरू झाला.

भारतात गांधीजींनी याचा प्रसार केला.याद्वारे ते सूतकताई करून त्याची वस्त्रे बनवित असत. स्वदेशी वस्तु वापरण्याकडे त्यांचा कल होता.

## चरख्यांचे प्रकार
* लाकडी चरखा
* दोन चक्रांचा चरखा
* पायानी चालवायचा चरखा
* यांत्रिक चरखा
* सोलर चरखा
* प्रवास चरखा
*

## सूत कातण्याची पद्धत 
भारतात हाताने सूत कातण्यासाठी टकळी व चरखा ही साधने वापरतात, असे सूत मुख्यतः खादीच्या कापडासाठी वापरतात [ → खादी उद्योग]. जानव्याच्या सुतासारखे सूत कातण्यासाठी खेड्यात अजूनही टकळी वापरतात. टकळीवरील सूतकताईची पद्घत चातीवरील सूतकताईसारखी आहे. एका टोकाशी काहीसा आकड्यासारखा आकार दिलेली जाडसर तार व दुसऱ्या टोकाजवळ बसविलेली वजनदार तबकडी असे टकळीचे स्वरूप असते. ही तबकडी ⇨ प्रचक्रा चे किंवा जड चक्राचे काम करते. डाव्या हातातील कापसाचा पुंजका वा पेळू टकळीच्या आकड्यासारख्या टोकाला अडकवून तो हात वर नेतात. यामुळे कापसाचे तंतू ओढले जाऊन त्यांची परस्परव्यापी, जवळजवळ समांतर मांडणी होऊन तंतूंची लांब रचना तयार होते. नंतर टकळी उजव्या हाताने वर्तुळाकार फिरवून तंतूंना थोडा पीळ देतात. यामुळे तंतूंची सैलसर वात तयार होते. नंतर टांगलेल्या मुक्त स्थितीत टकळी उजव्या हाताने जोराने फिरवितात. टकळीच्या वजनदार तबकडीला संवेग मिळून तंतूंना पीळ बसत असताना ते खाली खेचलेही जातात. अशा रीतीने पुरेशा लांबीचे म्हणजे हातभर सूत तयार झाले की ते टकळीच्या तारेवर गुंडाळतात. नंतर ही सर्व प्रक्रिया पुनःपुन्हा करून सूत कातले जाते. हलक्या स्थितीतील टकळीचे वजन पेलू न शकणाऱ्या तंतूंच्या बाबतीत टकळी जमिनीवर टेकवून सूतकताई करतात. टकळी व चाती हजारो वर्षांपासून वापरली जात असून ईजिप्तमध्ये लिननचे सूत कातण्यासाठी, तर भारतात कच्चे सुती धागे कातण्यासाठी तिचा वापर होतो.

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
वर्ग:कातणे
वर्ग:कला
वर्ग:हस्तकला
वर्ग:मराठी विश्वकोशातून कॉपीपेस्ट मजकूर
अबखाझ भाषा

**अबखाझ** ही कॉकेशस प्रदेशामधील अभखाझ वंशाच्या लोकांची मातृभाषा आहे. जॉर्जिया देशाचा वादग्रस्त भूभाग व स्वयंघोषित स्वतंत्र देश अबखाझिया येथील ही राजकीय भाषा आहे. सध्या सुमारे १.१ लाख लोक अबखाझ भाषिक असावेत असा अंदाज आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

वर्ग:अबखाझिया
वर्ग:जॉर्जियामधील भाषा
चंद्रशेखर शिवराम गोऱ्हे

**चंद्रशेखर शिवराम गोऱ्हे** तथा **कवी चंद्रशेखर** (जन्म : नाशिक-महाराष्ट्र, २९ जानेवारी १८७१; - बडोदा-गुजरात, १७ मार्च १९३७) हे एक मराठी कवी होते. त्यांचे शिक्षण नाशिक, बडोदा आणि पुणे येथे झाले. त्यांनी बडोदा येथे वैद्यकीय खात्यात लेखनिकाची नोकरी केली. आयुष्याच्या अखेरीस बडोदा संस्थानाचे ते राजकवी झाले.

चंद्रशेखरांचे पुष्कळसे काव्य प्रासंगिक स्वरूपाचे आहे. प्रौढ, गंभीर, बोधपर आणि अनेकदा निवेदनपर अशा कविता त्यांनी लिहिल्या. मोरोपंत, रघुनाथ पंडित वगैरे पंत कवींचा अर्वाचीन अवतार, असे त्यांना म्हणले जाई. 

## साहित्य
* अर्वाचीन कविता
* उघडं गुपित (कथाकाव्य)  
* कविता रति
* किस्मतपूरचा जमीनदार (कथाकाव्य-१९३६)
* गोदागौरव (स्तोत्रकाव्य)
* चंद्रिका (स्फुट कवितांचा काव्यसंग्रह -१९३२) 
* चिंतोपंत उदास (मिल्टनच्या इल पेन्सरोझोचे मराठी रूपांतर) 
* चैतन्यदूत (दीर्घकाव्य)
* धनगर (दीर्घकाव्य)
* रंगराव हर्षे (मिल्टनच्या ल' आलेग्रो  ह्या काव्याचे मराठी रूपांतर
* स्वदेशप्रीती (दीर्घकाव्य) 

वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:इ.स. १८७१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३७ मधील मृत्यू
वर्ग:चंद्रशेखर शिवराम गोऱ्हे
गोपाळ गोविंद मुजुमदार

साधुदास (जन्म : सांगली, इ.स. १८८३;   - ६ एप्रिल १९४८) (पूर्ण नाव गोपाळ गोविंद मुजुमदार-पाटणकर) हे एक मराठी कवी आणि कादंबरीकार होते. 

साधुदास यांचे प्राथमिक शिक्षण सांगलीत आणि पुढचे फर्ग्युसन महाविद्यालयात. कॉलेजशिक्षण अर्धवट टाकून ते सांगलीला गेले आणि नोकरी करू लागले. 

साधुदास या नावाने त्यांनी काव्यरचना आणि अन्य लिखाण केले आहे. रामकथा चार भागांत सांगण्याच्या उद्देशाने त्यांनी ’विहारे’ नावाची काव्यरचना केली. पण ते फक्त तीनच विहार पूर्ण करू शकले.

साधुदास यांच्या ’पौर्णिमा’ या कादंबरीत शनिवारवाड्याचे यथातथ्य वर्णन आले आहे.

## साधुदास यांनी लिहिलेली पुस्तके
* काव्ये
** गृहविहार (काव्य)
** रणविहार (काव्य)
** वनविहार (काव्य)

* स्तोत्रे:-
** कृष्णालहरी
** भीमशती
** रामशती 
** सद्गुरूशती
** सीताशती

* स्फुटकाव्ये :-
** निर्माल्यसंग्रह भाग १, २.
** महायुद्घाचा पोवाडा 

* कादंबऱ्या :-
** पौर्णिमा-पूर्वरात्र 
** पौर्णिमा-उत्तररात्र 
** मराठेशाहीचा वद्यपक्ष : प्रतिपदा-पूर्वरात्र  व उत्तररात्र 
** मराठेशाहीचा वद्यपक्ष : द्वितीया पूर्वरात्र व उत्तररात्र 

* अन्य पुस्तके :-
** मराठीची सजावट : भाग १, २
** बुद्घिबळाचा मार्गदर्शक

## मराठीच्या पाठ्यपुस्तकात असलेल्या साधुदास-रचित मुलांच्या दोन आवडत्या कविता
नाकेला अन्‌ गुलजार । सावळानी सुंदर भासे 
कसल्याशा करूनी बेतां । मधुमधून मोहक हासे 
इवल्याशा त्याच्या देहीं । सरदारी ऐट विलासे 
डोळ्यांत चमक पाण्याची 
न्यारीच नजर दाण्याची 
छाती न पुढे जाण्याची 
दुष्टांचा कर्दनकाळ 
नाकेला अन्‌ गुलजार !

 

पडूं आजाऽरी 
मौज हीच वाटे भारी 
मिळेल सांजा साबूदाणा 
खडीसाखर मनुका बेदाणा 
संत्री साखर लिंबू आणा 
जा बाजाऽरी 
मौज हीच वाटे भारी

पहा : टोपणनावानुसार मराठी कवी; टोपणनावानुसार मराठी लेखक

वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८८३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४८ मधील मृत्यू
फार्स प्रांत

**फार्स** (फारसी: استان فارس , *ओस्तान-ए-फार्स* ) हा इराणच्या ३१ प्रांतांपैकी एक प्रांत आहे. इराणचे सांस्कृतिक हृदय मानला जाणारा हा प्रांत देशाच्या दक्षिणांगास असून शिराझ येथे याची राजधानी आहे. भौगोलिक विस्तारानुसार याने १,२२,६०८ वर्ग कि.मी. क्षेत्रफळ व्यापले असून येथे ४५.७ लाख लोकसंख्येची वस्ती आहे. प्रांताच्या एकूण लोकसंख्येपैकी ६१.२ % प्रजा शहरी भागात वसत असून, ३८.१ % प्रजा ग्रामीण भागात वसते, तर ०.७ % प्रजा भटकी आहे. 

आजच्या फार्स प्रांताचा भूप्रदेश इराणी लोकांचे मूळ वसतिस्थान मानला जातो. फारसी या शब्दाची व्युत्पत्ती याच भूप्रदेशाच्या अभिधानातून झाली आहे.

वर्ग:इराणचे प्रांत
सायकल पोलो

'''''' हा पारंपारिक पोलो सारखाच सांघिक केळ आहे.यात पोलोतील घोड्याव्यतिरिक्त सायकल(दुचाकी)वापरल्या जाते.सायकल पोलो हा खालील देशात दखल घेण्याजोगा खेळ आहे: युएसए, आयर्लंड, स्वित्झर्लंड, फ्रांस, भारत, जर्मनी, पाकिस्तान, मलेशिया, श्रीलंका, इंडोनेशिया, हंगेरी, ऑस्ट्रेलिया, न्यू झीलँड, स्वीडन, इंग्लंड, स्कॉटलंड, आर्जेंटिना, ईटली, स्पेन, कॅनडा, पोलंड,, नेपाळ, ब्राझील व क्यूबा.

## पारंपारिक खेळ 
पारंपारिक सायकल पोलो हा  गवताच्या चौकोनी मैदानात खेळल्या जातो.अधिकृतरित्या त्याचा आकार १५० - १००मीटर असतो.अनधिकृतरित्या जे मोठे मैदान असेल तेथे.लांबीत १२० ते १५० मीटर व रुंदीत ८० ते१०० मीटरही हे मैदान राहू शकते.चेंडू हा २.५" व्यासाचा व चेंडुस मारण्यासाठीचा लाकडी हातोडा हा एक मीटर लांबीचा असतो.
यात एका संघात ६ खेळाडू (फ्रांस मध्ये ७) असतात ज्यापैकी ४ (फ्रांस मध्ये ५) खेळाडू एकावेळी मैदानात असतात.राहीलेले दोन हे पर्यायी असतात.आंतरराष्ट्रीय मॅचेस ह्या ३० मिनीटांसाठी खेळल्या जातात.त्या ७.५ मिनीटांच्या विभागात असतात ज्यास 'चुक्कर' म्हणतात.सामना बरोबरीचा झाल्यास सर्वसामान्य वेळेपेक्षा जास्त वेळ देण्यात येतो.

जाणून बुजून फाउल झाल्यास विरुद्ध संघास आपोआप एक गोल मिळतो.

## हार्डकोर्ट खेळ 
अलिकडच्या काळात हार्डकोर्ट खेळ म्हणून एक नविनच खेळ उदयास आला आहे.
## इतिहास 
## आंतरराष्ट्रीय सायकल पोलो अजिंक्यपद 
## युरोपियन अजिंक्यपद 
## हे सुद्धा पहा 
* Hardcourt Bike Polo

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* International Bicycle Polo Federation 
* Timeline of Bike Polo History
* Hardcourt polo in the 1930s in Galway, Ireland (interview)
रमाई साहित्य संमेलन

* १ले रमाई साहित्य संमेलन अकोला येथे २७ मे २०१२ रोजी झाले.  रमाई फाउंडेशन, रमाई मासिक (स्थापना : २५-१२-२००९) व सूर्यपुत्र भैय्यासाहेब आंबेडकर प्रतिष्ठान औरंगाबाद यांच्या संयुक्त विद्यमाने हे संमेलन भरविले गेले. या साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षपदी प्रसिद्धी हिंदी साहित्यिक व दलित अस्मितेच्या संपादिका प्रा. डॉ. विमल थोरात या होत्या तर संमेलनाचे उद्‌घाटन ॲड. प्रकाश आंबेडकर यांच्या हस्ते झाले.
* २रे : ‘रमाई’ चळवळीचे २रे साहित्य संमेलन २७ मे २०१३ रोजी झाले. हे संमेलन रमाई फाउंडेशन आणि रमाई मासिकाने औरंगाबादच्या जगद्गुरू संत तुकाराम सिडको नाट्यगृहात भरविले होते. संमेलनाचे उद्‌घाटन प्रा. अंजली आंबेडकर यांच्या हस्ते करण्यात आले. संमेलनाध्यक्षा दलित कवयित्री हिरा बनसोडे होत्या.
* ३रे : २७-५-२०१४; मुंबई
* ४थे : २७-५-२०१५; वंनद गावी
* ५वे : २७-५-२०१६; 

पहा : १.  मराठी साहित्य संमेलने; २. पहिले संमेलन

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
नागपूर जिल्हा साहित्य संघाचे साहित्य संमेलन

**नागपूर जिल्हा साहित्य संघाचे २रे साहित्य संमेलन** ११-१३ फेब्रुवारी १९८३ दरम्यान नागपूर शहरात झाले. संमेलनाध्यक्ष डॉ. यशवंत मनोहर होते.

## हे सुद्धा पहा 
* साहित्य संमेलने
* दलित साहित्य संमेलन

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
महाविद्यालयीन विद्यार्थी साहित्य संमेलन

* पहिले महाविद्यालयीन विद्यार्थी साहित्य संमेलन, नागपूर येथे, २७ ते २९ नोव्हेंबर १९८५ या काळात झाले. संमेलनाध्यक्ष डॉ. यशवंत मनोहर होते.
* १०वे महाविद्यालयीन विद्यार्थी साहित्य संमेलन, मुंबईत, मुंबई मराठी साहित्य संघ आणि सोमय्या महाविद्यालय यांच्या वतीने ३ डिसेंबर २०१३ रोजी झाले. संमेलनाध्यक्ष कवी मंगेश पाडगावकर होते. संगीतकार कौशल इनामदार यांच्या हस्ते संमेलनाचे याचे उदघाटन झाले. या संमेलनात विद्यार्थ्यांच्या कविसंमेलनाच्या अध्यक्षपदी दुर्गेश सोनार होते.

पहा : मराठी साहित्य संमेलने; दलित साहित्य संमेलन

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
फुले-आंबेडकर साहित्य संमेलन

जोतिबा फुले, सावित्रीबाई फुले, आंबेडकर, रमाबाई आंबेडकर, फुले-आंबेडकर, फुले-आंबेडकर-शाहू या नावाची अनेक साहित्य संमेलने भरतात. त्यांपैकी फुले-आंबेडकर नावाची साहित्य संमेलने जळगांव-भुसावळ या शहरांत होतात. महाराष्ट्र दलित साहित्य अकादमी नावाची संस्था ही एकदिवसीय संमेलने भरवते.

## यापूर्वी भरलेली फुले-आंबेडकर साहित्य संमेलने 
* १२वे : भुसावळ, २८ मे २००६.
* १७वे : भुसावळ, २३ जानेवारी २०११. संमेलनाध्यक्ष डॉ. रमा पांचाळ
* १८वे : भुसावळ, २८ जानेवारी २०१२. संमेलनाध्यक्ष अनिल इंगळे. हेच महाराष्ट्र दलित साहित्य अकादमीचेही अध्यक्ष आहेत.
* १९वे : भुसावळ, १९ जानेवारी २०१३.

## कृषी संमेलने 
पहिले राज्यस्तरीय फुले-आंबेडकरी कृषी साहित्य संमेलन यवतमाळ जिल्ह्यातल्या घाटंजी तालुक्यातील माणुसदरी येथे १६ व १७ मार्च २०१६ झाले. या संमेलनातील सर्व कार्यक्रम केवळ शेती व शेतकऱ्यांशी निगडित होते. लोकजागृती मंच, पंचायत समिती घाटंजी व शांतिदूत बुद्धविहार समिती माणुसदरी यांच्या संयुक्त पुढाकारने हे संमेलन झाले. त्यासाठी आदिवासी बहुल माणुसदरी गावात वसंतराव नाईक साहित्यनगरी वसविण्यात आली होती. संमेलनाध्यक्ष मुंबईचे मोतीराम कटरे होते.

पहा :
* साहित्य संमेलने
* फुले साहित्य संंमेलन
* महात्मा फुले प्रबोधन मराठी साहित्य संमेलन
* महात्मा फुले साहित्य संमेलन
* महात्मा फुले सत्यशोधक साहित्य संमेलन
* फुले आंबेडकर विचार प्रसार साहित्य संमेलन
* फुले-शाहू-आंबेडकर राष्ट्रीय साहित्य संमेलन
* फुले-आंबेडकरी विचारधारा परिषद साहित्य संमेलन
* महात्मा फुले आंबेडकर साहित्य संमेलन
* सावित्री साहित्य संमेलन
* सावित्रीबाई फुले साहित्य संमेलन
* द्वितीय ज्योती-सावित्री साहित्य संमेलन
* आंबेडकरी साहित्य संमेलन
* आंबेडकरी युवा साहित्य संमेलन
* आंबेडकरी विद्यार्थी साहित्य संमेलन
* आंबेडकरी वैचारिक साहित्य संमेलन
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर विचारवेध साहित्य संमेलन
* भारतीय संविधान चिंतन साहित्य संमेलन
* संविधाननिर्माता साहित्य संमेलन
* रमाई साहित्य संमेलन
* शाहू, फुले, आंबेडकर मार्क्‍सवादी युवा साहित्य संमेलन
* राजर्षि शाहू विचारवेध संमेलन

वर्ग:साहित्य संमेलने
वर्ग:जोतीराव फुले
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
बहुजन साहित्य संमेलन

* अखिल भारतीय बहुजन साहित्य संमेलन या नावाचे एक संमेलन, आंध्र प्रदेशातील आदिलाबाद येथे १० फेब्रुवारी १९८८ रोजी डॉ. यशवंत मनोहर यांच्या अध्यक्षतेखाली झाले.
* त्यानंतर आणखी एक अखिल भारतीय बहुजन साहित्य संमेलन, गडचांदूर या गावी ९-१० एप्रिल १९९८ या तारखांना  झाले. अध्यक्ष यशवंत मनोहर होते.
* बुलढाणा जिल्ह्यातील चिखली येथे १७ जुलै २०१६ रोजी त्यापूर्वी नुकत्याच स्थापन झालेल्या बहुजन साहित्य संघाच्या वतीने सुरुवातीलाच बहुजन साहित्य संमेलन झाले. संमेलनाध्यक्ष 
डॉ. विजयालक्ष्मी वानखेडे होत्या.

अखिल भारतीय बहुजन संत साहित्य संमेलन हे आणखी वेगळेच संमेलन आहे.

## पहा
साहित्य संमेलने

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
हिंदकेसरी

**हिंदकेसरी** हा अखिल भारतीय ॲमॅच्युअर रेसलिंग फेडरेशन तर्फे देण्यात येणारा हा किताब आहे.हा किताब या फेडरेशन तर्फे आयोजित कुस्ती स्पर्धेत अजिंक्यपद मिळविणाऱ्या विजेत्यास दिल्या जातो. या स्पर्धा १९५८ पासून सुरू झाल्या. यातील पहिला विजेता रामचंद्र बाबु होता. २०११ सालापासून महिलाही या स्पर्धेत भाग घेतात.

याचे आयोजन भारतीय कुस्ती संघटन करते. याचे मुख्यालय दिल्लीमध्ये आहे.

यातील २०१३च्या स्पर्धेचा अजिंक्यपद विजेता पुण्याचा अमोल बराटे हा होता.

## संदर्भ
वर्ग:कुस्ती
वालून भाषा

**वालून** ही बेल्जियम देशाच्या वालोनी प्रदेशामध्ये बोलली जाणारी एक भाषा आहे. विसाव्या शतकापर्यंत ह्या भागात लोकप्रिय असलेल्या वालून भाषेचे अस्तित्त्व फ्रेंच भाषेच्या वाढत्या प्रभावामुळे धोक्यात आले आहे.

## हे सुद्धा पहा
*जगातील भाषांची यादी

वर्ग:बेल्जियममधील भाषा
वर्ग:फ्रान्समधील भाषा
वर्ग:रोमान्स भाषासमूह
वडगाव (पोतनिस)

**वडगाव (पोतनिस)** हे महाराष्ट्राच्या सातारा जिल्ह्यातील |
खंडाळा तालुक्यात असेलेले गाव आहे.

या गावात अनेक पुरातन मंदिरे आहेत. हे गाव इंग्रजांच्या काळात सरकारी कामाचे केंद्र होते. येथे चामुंडा देवीचे पुरातन मंदिर आहे. या गावात रामाचे, क्रुष्णाचे, हणुमाणाचे, शंकराचे तसेच चामुंडादेवीचे पुरातण पेशवेकालीन मंदिर आहे. येथे दरवर्षी अक्षय्य तृतीयेच्या पाचव्या दिवशी चामुंडा देवीची यात्रा भरते.

वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:खंडाळा तालुक्यातील गावे
वडगाव लांडगा

१७९० साली संगमनेर हे ११ परगण्यांचे (अनेक तालुके मिळून बनलेला राज्याचा एक भाग म्हणजे परगणा ) मुख्यालय होते.

त्याकाळी १८,५५,०८० रुपयांचा महसूल जमा होत होता. ११ परगणे खालीलप्रमाणे

#संगमनेर८,१६,६३७ रु
#अहमदाबाद व पतवद- ८,८३,३७३रु
#अकोला ६३,४४६रु
#बेळवा- ३५,९५५रु
#त्रिम्बक- ८४८२रु
#जाफराबाद व चांदोरी- २,५२,८६६रु
#दिंडोरी- ३७,६८४रु
#धांदरफळ- १२,८१५रु
#सिन्नर- २८,८९०रु
#नाशिक- १,६७,७६६रु
#वरिया- १,१७,१०३रु

ब्रिटिश सरकारने देशातील नागरिकांना स्थानिक स्तरावर सत्तेत सहभागी करून घेण्याचा निर्णय घेतला होता व त्याचाच एक भाग म्हणून राज्यातील काही शहरांची निवड करून त्या शहरांच्या विकासासाठी नगरपालिका स्थापन करण्याचा निर्णय घेतला होता. त्यात संगमनेरचा समावेश होता.

संगमनेर नगरपालिका द्वार
तत्कालीन मुंबई सरकारच्या १८५० च्या अ‍ॅक्‍ट २६ नुसार दिलेल्या मंजुरीपत्रात अध्यक्ष म्हणून मॅजिस्ट्रेट दरनगर इ. इ. फ्रादर टिटलर यांची, तर उपाध्यक्ष म्हणून असिस्टंट मॅजिस्ट्रेट यांची नियुक्ती करण्यात आली. सदस्य म्हणून मामलेदार संगमनेर, बोहोद्दीन काझी, धिराजी सुगराम मारवाडी, रामसुख नवलराम मारवाडी, केशव रघुपती केपूरकर, बाबाजी अप्पाजी रेंगे व रामचंद्र बापूजी जोशी यांची नावे पालिकेला २५ नोव्हेंबर १८५७ रोजी पाठविलेल्या पत्रात देण्यात आली होती. मात्र, त्यावेळी संगमनेर परिसरात सुरू असलेल्या ब्रिटिशांविरुद्धच्या उठावांमुळे पालिकेचे प्रत्यक्ष कामकाज सुरू होण्यास १८६० साल उजाडले होते. त्या वेळी शहरात एक हजार चारशे घरे होती व लोकसंख्या सात हजार ४९५ होती, असा तपशील उपलब्ध आहे.
कॉटेज हॉस्पिटलची स्थापना १८७३ साली झाली.
गोविंद नारायण माडगांवकर

**गोविंद नारायण माडगांवकर** (इ.स. १८१५ - १५ मार्च, इ.स. १८६५) हे एक मराठी लेखक होते. त्यांचा जन्म पोर्तुगीज भारतात गोवे प्रांतातील माडगांवजवळच्या पेरी या गावी झाला.

## जीवन 
गोविंद माडगांवकर यांचे वडील नारायणराव हे पेरी येथे पोर्तुगाली तपकीर विकून आपल्या कुटुंबाचा चरितार्थ चालवित होते. कुटुंबाचा निर्वाह होणे त्याठिकाणी कठीण झाल्याने इ.स. १८२४ साली म्हणजेच गोविंदच्या वयाच्या नवव्या वर्षी ते मुंबईला आले व तिथे त्यांनी आपला व्यवसाय सुरू केला. मुंबईत गोविंदांचे वडील सचोटीने चोख व्यवहार करीत त्यामुळे व्यापारी, गिऱ्हाईके व इतर लोकात त्यांची चांगली पत होती परंतु इ.स. १८३३ साली त्यांचा अंत झाल्याने कुटुंबपोषणाचा सगळा भार व जबाबदारी अल्पवयातच गोविंदांच्या अंगावर पडली. गोविंदजींचे बहुतेक मराठी व इंग्रजी शिक्षण मुंबईतच झाले. वडिलांच्या निधनाने त्यांचा शाळेतला अभ्यासक्रम सुटला व त्यांना उदरनिर्वाहाच्या मार्गास लागणे भाग पडले.

मुंबईतच विल्सन यांच्या मिशनरी शाळेत त्यांना शिक्षकाची नोकरी मिळाली. पुढे अखंड तीस वर्षे त्यांनी तिथेच अध्यापनाचे काम केले. शिकवण्याची आणि शाळेच्या देखरेखीची दगदग झेपेना म्हणून इ.स. १८६३ साली गोविंदजींनी आपले मिशनरी शाळेतील काम सोडले. नंतर २८ जानेवारी, इ.स. १८६४ रोजी त्यांचा शाळेतील शिष्यवर्ग आणि मित्रमंडळी यांनी त्यांना मानपत्र आणि दोन हजार रूपयांची थैली देऊन त्यांचा मोठा गौरव केला. दिनांक १५ मार्च, इ.स. १८६५ रोजी वयाच्या पन्नासाव्या वर्षी त्यांचे निधन झाले.

## लेखन 
* अचाट खाणे मसणात जाणे
* अति सर्वत्र वर्जयेत्
* अन्न
* उद्भिजन्य पदार्थ
* कापूस
* कावळ्याचा घरटा व मधाचे पोळे
* द्रव्येण सर्वे वशा:
* बळी तो कान पिळी
* भरतखंडातील कारागीर
* मुंबईचे वर्णन (दोन नकाशांसह)
* रेशमी रुमाल
* ऋणनिषेधक बोध
* कुटुंबसुधारणा

* दारूपासून अनर्थ
* नीतिसंवाद
* पत्रावळी व द्रोण
* भोजनबंधू पानतंबाखू
* यत्नेन किं दुर्लभम्
* लोखंडी सडकांचे चमत्कार
* वृक्षवर्णन
* व्यवहारोपयोगी नाटक
* शुचिर्भूतपणा
* सत्यनिरूपण
* सुलेखनविद्या
* सृष्टीतील चमत्कार
* हिंदू लोकांच्या रीति सुधारण्याविषयी बोध

वरील ग्रंथांपैकी उद्भिजन्य पदार्थ व सत्यनिरूपण या दोन्हींचे गुजराती भाषेत भाषांतर करुरू त्यांनी प्रसिद्ध केले. याव्यतिरिक्त वासुदेव कृष्ण महाले यांनी लिहिलेला 'रोम शहराचा इतिहास' त्यांनी तपासून शुद्ध केला. 'ज्ञानप्रसारक' नावाच्या मासिकातही त्यांचे अनेक लेख छापले गेले होते.

गोविंद नारायण माडगांवकर यांचे इ.स. १८६३ साली प्रसिद्ध झालेले ‘मुंबईचे वर्णन' हे पुस्तक असे आहे की, ते कधीही काढून वाचत बसावे. या पुस्तकाची दुसरी आवृत्ती शंभर वर्षांनी म्हणजे इ.स. १९६१ साली मुंबई मराठी ग्रंथसंग्रहालयाने जेव्हा काढली, तेव्हा त्याला प्रस्तावना लिहिणाऱ्या न.र. फाटक यांनी दुसरी आवृत्ती येण्यासाठी शंभर वर्षे जावी लागली' याबद्दल खेद व्यक्त करून म्हणले होते, ‘माडगावकरांनी मराठी वाङ्‌मयासंबंधात स्वतःच्या काळातले जे दैन्य वर्णिले आहे, ते चालू वाङ्‌मयाच्या एक दोन शाखा सोडल्या आणि काही व्यक्ती वगळल्यास आजदेखील कायम आहे असेच दिसून येते.'

सु.रा. चुनेकर आणि स.गं. मालशे यांनी माडगांवकरांच्या संकलित वाड्मयाचे संकलन केले आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
* 

## तळटीपा 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८१५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८६५ मधील मृत्यू
मराठी साहित्य संमेलन (सासवड)

८७वे अखिल भारतीय साहित्य संमेलन सासवड येथे होणार आहे. फ.मुं. शिंदे संमेलनाध्यक्ष असतील. अध्यपदाचे बाकीचे तिघे उमेदवार, संजय सोनवणी, प्रभा गणोरकर आणि अरुण गोडबोले हे निवडणुकीत पराभूत झाले आहेत. अध्यक्षपदाची निवड करण्यासाठी एकूण १०७० लोकांना मताधिकार होता. 

## मतदार
१४ माजी अध्यक्ष, ९ महामंडळाच्या महाकोशाचे विश्वस्त, महाराष्ट्र साहित्य परिषद (पुणे), मराठवाडा साहित्य परिषद (औरंगाबाद), मुंबई मराठी साहित्य संघ (मुंबई), विदर्भ साहित्य संघ( नागपूर) या चार घटक संस्थांचे प्रत्येकी १७५ याप्रमाणे ७०० प्रतिनिधी, मराठी साहित्य परिषद (हैद्राबाद),  कर्नाटक राज्य मराठी साहित्य परिषद (गुलबर्गा), मध्यप्रदेश मराठी साहित्य संघ( भोपाळ), गोमंतक साहित्य सेवक मंडळ (पणजी) छत्तीसगड मराठी साहित्य परिषद (बिलासपूर) या ५ समाविष्ट साहित्य संस्थांचे प्रत्येकी ५० याप्रमाणे २५० प्रतिनिधी, मराठी वाङ्‌मय परिषद (बडोदे) या संलग्न संस्थेचे १२ प्रतिनिधी आणि सासवडच्या स्वागत मंडळाचे ८५ प्रतिनिधी असे हे एकूण (१४+९+७००+२५०+१२+८५=) १०७० मतदार होते.

या मतदारांमध्ये ७७%, म्हणजे ८२६ पुरुष मतदार होते, तर, महिला अवघ्या २३% म्हणजे २४४ होत्या. मराठी साहित्य परिषद (हैद्राबाद) येथील मतदारात ५०% महिला मतदार होत्या. सर्वात कमी महिला मतदार म्हणजे अवघ्या ९% मतदार मराठवाडा साहित्य परिषद (औरंगाबाद)च्या होत्या. दादा गोरे आणि सुनंदा दादा गोरे तसेच डहाके आणि गणोरकर पतिपत्‍नी दोघेही मतदार होते. मराठवाड्याच्या यादीत अमेरिकेचे अरुण प्रभुणे मतदार होते.  या मतदारांत २९ कुलकर्णी होते तर २८ पाटील. स्वागत समितीत जगताप या आडनावाचेच १५ मतदार होते.  मुस्लिम समाजाला मतदारांत अवघा अर्धा टक्का स्थान मिळालेले होते. मतदार यादीतील जयंत साळगावकर यांचे २० ऑगस्ट २०१३रोजी निधन झाले आहे. अध्यक्षपदाची निवडणूकच नको असे म्हणणारे ना.धों. महानोर आणि शिरीष पै हे दोघेही अध्यक्षपदाच्या निवडणुकीसाठीचे मतदार होते.

## निवडणूक
अध्यक्षपदाच्या निवडीसाठी मतदानाची अंतिम मुदत मंगळवारी १५ ऑक्टोबर २०१३ रोजी संध्याकाळी ७ वाजता संपली. १०७० मतदारांपैकी ९०७ मतदारांनी मतदानाचा हक्क बजावला. मतदानाची टक्केवारी ८५ टक्के होती. साहित्य महामंडळाच्या घटक संस्थांपैकी विदर्भ आणि मराठवाडा येथून प्रत्येकी १६४ आणि १५९ लोकांनी मतदान केले. फ. मुं. शिंदे यांना ४६० मते मिळाली. साहित्यिका प्रभा गणोरकर यांना ३३१ तर अन्य दोन उमेदवार अरुण गोडबोले आणि संजय सोनावणी यांना अनुक्रमे ६० आणि ३९मते मिळाली. १७ मते अवैध असल्याने बाद झाली.

फ.मुं. शिंदे या निवडणुकीत जिंकले.

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
वर्ग:सासवड
शुक्रजंतू

thumb|शुक्रजंतू

नर प्रजनन पेशींना शुक्रजंतू असे म्हणतात. 

डोके, मध्यभाग आणि लांब शेपटी असे त्यांचे तीन भाग असतात. 

thumb|फलन

शेपटीचा वापर करून ते बीजांडाजवळ जातात आणि बीजांडाचे फलन करतात आणि नवीन बाळाचा जन्म होतो.

वर्ग:प्रजनन
वर्ग:वैद्यकशास्त्र
माधोपूर (पंजाब)

'''''' हे भारताच्या पंजाब राज्याच्या गुरदासपूर जिल्ह्यातील पठाणकोट तहसिलीतील एक शहर आहे.ते पठाणकोट - जम्मू या राष्ट्रीय महामार्ग क्र. १-अ वर स्थित आहे.पठाणकोट रेल्वे स्थानकापासून ते सुमारे ९.५ किमी अंतरावर आहे.हे नैसर्गिक सौंदर्याने नटलेले गाव आहे.

वर्ग:पंजाबमधील शहरे
वर्ग:गुरदासपूर जिल्हा
वामनदादा कर्डक साहित्य संमेलन

**वामनदादा कर्डक साहित्य संमेलन** हे लोककवी आणि आंबेडकरी जलसाकार वामनदादा कर्डक यांच्या स्मृतीप्रत्यर्थ आणि त्यांच्या साहित्याचा प्रसार करण्यासाठी आयोजित केले जाणारे एक महत्त्वाचे वैचारिक व सांस्कृतिक संमेलन आहे. वामनदादांनी आपल्या कवनांतून डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे विचार जनसामान्यांपर्यंत पोहोचवले, त्यांच्या याच योगदानाचे स्मरण म्हणून हे संमेलन भरवले जाते. या संमेलनात प्रामुख्याने आंबेडकरी साहित्य, लोककला, जलसे आणि समकालीन सामाजिक विषयांवर चर्चासत्रे व कविसंमेलने आयोजित केली जातात.

नासिक जिल्ह्यातील सिन्नर (वामनदादांचे जन्मस्थान) आणि इतर विविध शहरांमध्ये हे संमेलन वेळोवेळी आयोजित करण्यात येते.

औरंगाबादच्या वामनदादा कर्डक प्रतिष्ठान या संस्थेने भरविलेले पहिले अखिल भारतीय महाकवी वामनदादा कर्डक साहित्य संमेलन, १५ मे २००८ रोजी औरंगाबाद येथे झाले. डॉ. यशवंत मनोहर संमेलनाध्यक्ष होते.

## हे सुद्धा पहा 
*  दलित साहित्य संमेलन
* साहित्य संमेलने

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
मालुंजे

## स्थान
मालुंजे हे इगतपुरी तालुक्यातील गाव आहे.या गावाजवळ दारणा नदी, व दारणा धरणाचा जलसाठा आहे.
## इतिहास
## शाळा
येथे जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा आहे. सदर शाळा इ.सातवी पर्यंत आहे.शाळा 
स्थापना १० जुलै १९५७ रोजी झालेली आहे. 
## लोकसंख्या
इ.स.२०११ च्या जनगणना नुसार लोकसंख्या पुढील प्रमाणे
*मालुंजे- पुरुष ३५० + स्त्रिया ३४२ एकूण ६९२ 
*साक्षर पुरुष २५५, साक्षर  स्त्रिया १८२ 
*निरक्षर पुरुष ९५ निरक्षर स्त्रिया १६०
*मालुंजेवाडी पुरुष २७३  + स्त्रिया २९८  एकूण ५७१  
*साक्षर पुरुष १७८ , साक्षर  स्त्रिया १३९  
*निरक्षर पुरुष ९५ निरक्षर स्त्रिया १५९ 

वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:इगतपुरी तालुक्यातील गावे
कुरंगवाडी

## स्थान
हे गाव इगतपुरी तालुक्यातील(नाशिक जिल्हा), आदिवासी लोकवस्तीची डोंगराच्या कुशीत वसलेली छोटीशी वाडी आहे.
## लोकसंख्या
## हवामान
वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:इगतपुरी तालुक्यातील गावे
वर्ग:किल्ले
सतीश गुजराल

इवलेसे|सतीश गुजराल
**सतीश गुजराल** (२५ डिसेंबर, इ.स. १९२५ -  ) हे एक भारतीय चित्रकार आहेत. भारताचे माजी पंतप्रधान इंद्रकुमार गुजराल यांचे धाकटे बंधू असलेल्या सतीश गुजराल यांचा जन्म ब्रिटिश भारतातील झेलम या पश्चिम पंजाबमधील गावी झाला. जगभरातील अनेक ठिकाणी त्यांच्या चित्रांची प्रदर्शने झालेली आहेत.  न्यू यॉर्कमधील 'म्युझियम ऑफ मॉडर्न आर्ट', हिरोशिमामधील 'हिरोशिमा कलेक्शन', नवी दिल्लीमधील 'नॅशनल गॅलरी ऑफ मॉडर्न आर्ट' यांसारख्या वेगवेगळ्या संग्रहालयात त्यांची चित्रे लावण्यात आलेली आहेत.

वर्ग:भारतीय चित्रकार
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:कालिदास सन्मान पुरस्कारविजेते
नाट्यसंमेलने

महाराष्ट्रात नियमित होणारी किंवा एकदाच झालेली नाट्यसंमेलने :-

* अखिल भारतीय मराठी नाट्य संमेलन
* दलित नाट्यसंमेलन
* ट्री पब्लिकतर्फे झालेले पर्यावरण नाट्यसंमेलन
* असेही एक नाट्यसंमेलन
* भीमरत्न संभाजीराव पालवे यांचे अखिल भारतीय एकपात्री प्रबुद्ध नाट्य संमेलन
* डॉ. मीना नेरूरकर यांचे विश्व नाट्य संमेलन

वर्ग:नाटक
चौथाई व सरदेशमुखी

**चौथाई व सरदेशमुखी** या एखाद्या साम्राज्याच्या उत्पन्नांच्या बाबींपैकी दोन महत्त्वाच्या बाबी होत्या. चौथाई एकंदर एकचतुर्थांश व सरदेशमुखी ही पूर्ण उत्पन्नाच्या एकदशांश भाग एवढी असे. मराठा साम्राज्यात या दोन्ही वसूल्या मराठी राज्याबाहेर पण राज्याच्या छायेखाली असलेल्या प्रदेशांतून वसूल केल्या जात. चौथाई दौलतीकडे म्हणजे राज्याच्या खजिन्यात जमा होत असे तर सरदेशमुखीचा वसूल छत्रपतींच्या खाजगी उत्पन्नात जात असे.

## इतिहास 
चौथाईची सुरुवात शिवाजी महाराजांपूर्वी अनेक वर्षे सुरू झाली होती. धरमपूरच्या राजवंशातील एक राजपूत सत्ताधीश दमण येथील पोर्तुगीजांकडून चौथाई वसूल करीत असे. पुढे इ.स. १५७९ ते इ.स. १७१६च्या दरम्यान दमणचे लोक रामनगरच्या राजाला चौथाई देत. याबद्दल राजा गुरांचे व प्रजेचे चोरांपासून संरक्षण करण्याची जबाबदारी घेत असे. औरंगजेबाच्या दक्षिण भारतातील स्वारीत कैदी केल्यानंतर शाहूला अहमदनगर प्रदेशातून चौथाई मिळे. इ.स. १७१९ मध्ये दिल्लीच्या बादशाहने आपल्या दक्षिणेतील सहा सुभ्यांवरील चौथाई व सरदेशमुखीच्या वसुलीचे अधिकार छत्रपती शाहूस दिले होते. इंग्रजांच्या आगमनानंतर व मराठा साम्राज्याच्या शेवटच्या काळात इंग्रजांनी दुसऱ्या बाजीरावकडून चौथाई व सरदेशमुखीचे सर्व हक्क इ.स. १८०२ साली काढून घेतले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:वित्त
घोटी

**घोटी** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील इगतपुरी तालुक्यातील एक गाव आहे.

## स्थान
thumb|right| घोटी-पावसाळ्यातील दृश्य
'''''' हे मुंबई-आग्रा महामार्गावरील गाव आहे. मुंबई नाशिक रोड रेल्वेमार्गावर इगतपुरीनंतर घोटी हे स्टेशन येते. येथील तांदूळ प्रसिद्ध आहे. येथे दर शनिवारी भाजीपाल्याचा व गुरांचा बाजार भरतो. येथून भंडारदरा धरण जवळ आहे.  या गावापासून जवळच, घोटी-भंडारदरा रस्त्यावर बारी गावानजीक सह्याद्रीचे कळसूबाई शिखर आहे.

## बाह्यदुवे
## संदर्भ
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 
वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:इगतपुरी तालुक्यातील गावे
पठाणकोट

**पठाणकोट** (पंजाबी: ਲੁਧਿਆਣਾ) हे भारताच्या पंजाब राज्यामधील एक शहर व पठाणकोट जिल्ह्याचे मुख्यालय आहे. पठाणकोट शहर पंजाबच्या उत्तर भागात पंजाब, जम्मू आणि काश्मीर व हिमाचल प्रदेश ह्या तीन राज्यांच्या सीमेजवळ चक्की नदीच्या काठावर हिमालयाच्या पायथ्याशी वसले आहे. जम्मू आणि काश्मीरचे प्रवेशद्वार मानले जाणारे पठाणकोट पंजाबम्धील ९व्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. हिमाचल प्रदेशातील डलहौसी, चंबा, धरमशाला इत्यादी लोकप्रिय पर्यटनस्थळांपर्यंत पोचण्यासाठी पठाणकोटमधूनच जावे लागते. भारतीय लष्कराचा मामुन हा एक मोठा व महत्त्वाचा तळ पठाणकोट येथे आहे.

जालंधर ते उरी दरम्यान धावणारा व जम्मू, श्रीनगर, बारामुल्ला इत्यादी शहरांना जोडणारा राष्ट्रीय महामार्ग १ ए पठाणकोटमधून जातो. तसेच पठाणकोट रेल्वे स्थानक हे भारतीय रेल्वेचे एक वर्दळीचे स्थानक असून जम्मू तावीकडे जाणाऱ्या सर्व रेल्वेगाड्या पठाणकोट छावणी स्थानकामध्ये थांबतात.
रमा (निःसंदिग्धीकरण)

हा लेख **रमा** किंवा **रमाबाई** किंवा **रमाई** या स्त्रीलिंगी व्यक्तिनामांबद्दल आहे.

## अर्थ
रम हा शब्द रम्य, रमणीय  अथवा मनाला मोहून टाकणारा या अर्थाने येतो. रम पासून राम, रमा, रमाकांत, रमारमण ही व्यक्तींची विशेष नामे तयार होतात. रमा (तसेच संस्कृतात 'रामा' हे शब्दरूप) हे शब्द स्त्री, पत्नी, सौभाग्य, थाटमाट या अर्थानेही येतात.

## व्यक्ती
* रमा - विष्णूपत्नी लक्ष्मीचे एक नाव 
* रमा माधव भट - रमाबाई पेशवे
* रमा महादेव रानडे
* रमा बिपिन (डोंगरे) मेधावी - पंडिता रमाबाई
* रमा भीमराव आंबेडकर
* रमा नारायणराव मुदवेडकर
* डॉ. रमा मराठे - डॉक्टर आणि लेखिका  
* रमा केमकर
* रमा जैन 
* रमा प्रकाश घोम 
* रमा सरोदे - लेखिका

## दिवस
* रमा एकादशी-कार्तिक कृष्ण पक्षातील एकादशीस  रमा एकादशी असे म्हणतात. (ही एकादशी दीपावलीच्या साधारणपणे चार-एक दिवस आधी, म्हणजे वसुबारसेच्या आदल्या दिवशी येते)

## चित्रपट
* रमाई (चित्रपट)
* रमाबाई (चित्रपट)
* रमाबाई भिमराव आंबेडकर (रमाई)

## संदर्भ
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
पंडितराव तात्याराव देशपांडे

**पंडितराव तात्याराव देशपांडे**  (जन्म : लातूर जिल्ह्यातील अजनसोंड, नोव्हेंबर १९३० - हयात) हे एक देशभक्त शिक्षक, सामाजिक कार्यकर्ते, आणि लेखक आहेत.. 

त्यांच्या लहानपणी त्यांच्या वडिलांचे निधन झाले. मोठ्या प्रतिकूल परिस्थितीत त्यांच्या आईने त्यांना वाढवले. मेहनती, उपक्रमशील आणि हरहुन्नरी विद्यार्थी अशी त्यांची ओळख होती. पंडितरावांनी उस्मानिया विद्यापीठातून एम.ए., एम.एड.पर्यंतचे शिक्षण घेतले. 

त्या काळी मराठवाडा रझाकारांच्या छायेखाली होता. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या माध्यमातून रझाकारांच्या अन्याय्य व्यवस्थेला आव्हान देणाऱ्या चळवळीत पंडितराव विद्यार्थीदशेतच सहभागी झाले. मूल्य म्हणून पंडितराव देशपांडे यांनी शिक्षकी पेशा स्वीकारला.

रामतीर्थ विचार मंच, ज्येष्ठ नागरिक संघ, पेन्शनर्स असोसिएशन इत्यादी व्यासपीठांच्या माध्यमांतून त्यांनी वंचित, शोषित गटातील विद्यार्थ्यांसाठी कामे उभी केली. पाच मुलींचा सांभाळ करताना आई आणि बाबा दोन्ही भूमिका त्यांनी समर्थपणे पेलल्या.

महाराष्ट्र शासनाच्या उत्तम पुस्तक निवड समितीने शालेय संदर्भासाठी देशपांडे यांच्या पुस्तकांना मान्यता दिली आहे.
## पंडितराव तात्याराव देशपांडे यांनी लिहिलेली पुस्तके
* ओवी ज्ञानेश्‍वराची
* क्रांतिकारकांचे महामेरू सावरकर
* मुलांचे रामतीर्थ
* स्वातंत्र्य समरकथा
* स्वातंत्र्यवीर सावरकर - चित्रमय दर्शन
*.स्वातंत्र्याचा इतिहास एक सिंहावलोकन
* ज्ञान पाथेय

## पुरस्कार
* ज्येष्ठ नागरिक महासंघाचा (फेस्कॉम) आदर्श पिता पुरस्कार
* महाराष्ट्र सरकारचा आदर्श शिक्षक पुरस्कार.
## संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म

वर्ग:पुरस्कारप्राप्त आदर्श शिक्षक
पाचेगाव (गेवराई)

हे गेवराई तालुक्यातील गाव असून येथील गुरुवार या दिवशी भरणारा आठवडी बाजार प्रसिद्ध आहे. पाडळशिंगी या गाव पासून पूर्वेला ७ किमी अंतरावर वसलेले हे गाव आहे.या गाव भोवती बारा बंजारा समाजाची लोकवस्ती असलेले तांडे आहेत. त्यात प्रामुख्याने सडकी तांडा, पवारवाडी तांडा ,दामू नाईक तांडा. इत्यादी आहेत. या गावाच्या पूर्वेला तळवट बोरगाव,आहेर धानोरा ही गावे आहेत.

## शिक्षण
गावात शिक्षण व्यवस्था उपलब्ध आहे.
गावातील शाळा 
*१.जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा पाचेगाव(केंद्र शाळा).
*२.माध्यमिक हायस्कूल पाचेगाव. 
*३.आश्रम शाळा पाचेगाव.
## आरोग्य सुविधा
## प्रगती
## शेती
## सरकारी योजना
## जलव्यवस्थापन
वर्ग:बीड जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:गेवराई तालुक्यातील गावे
अफार भाषा

**अफार** ही पूर्व आफ्रिकेच्या इरिट्रिया, जिबूती व इथियोपिया देशांमध्ये वापरली जाणारी एक आफ्रो-आशियन भाषा आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

## बाह्य दुवे
*माहिती

वर्ग:आफ्रो-आशियन भाषासमूह
वर्ग:इरिट्रिया
वर्ग:इथियोपिया
वर्ग:जिबूती
सुधीर गाडगीळ

'''''' ( , पुणे - हयात) हे मराठी संचालक, निवेदक, मुलाखतकार, लेखक, पत्रकार  आहेत. त्यांनी विविध क्षेत्रांतील २८००हून अधिक नामवंत व्यक्तींच्या मुलाखती घेतल्या आहेत. या मध्ये शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे, उद्योगपती शंतनुराव किर्लोस्कर, अभिनेत्री माधुरी दीक्षित, चित्रकार मकबूल फिदा हुसेन, गायक आशा भोसले, व्यंगचित्रकार आर. के. लक्ष्मण इत्यादींचा समावेश आहे.

## सुधीर गाडगीळ यांनी लिहिलेली पुस्तके
* झगमगत्या दुनियेत (ललित लेखसंग्रह)
* ताजंतवानं (ललित लेखसंग्रह)
* तो ती (वेगवेगळी नाती, त्यातील बंध यांतील मौज सांगणाऱ्या लेखांचा संग्रह)
* मानाचं पान (प्रस्थापितांच्या खाण्याच्या आवडीनिवडींविषयी)
* मुद्रा (ललित लेखसंग्रह)
* लाइफ स्टाइल (व्यक्तिचित्रे)

## पुरस्कार आणि सन्मान
* बासरीवादक अजित सोमण स्वरशब्दप्रभू पुरस्कार ( ५-८-२०१७)
* आचार्य अत्रे पुरस्कार (२००२)
* इंद्रधनू संस्थेतर्फे निवेदनाची पंचविशी आणि वयाची पन्नाशी पूर्ण केल्याबद्दल आशा भोसले यांच्या हस्ते सत्कार (डिसेंबर २०००)
* कॉसमॉस पुरस्कार (२०००)
* गदिमा पुरस्कार (२००४)
* श्रीमंत दगडूशेठ गणपती पुरस्कार (१९९६)
* दगडूशेठ दत्त कृतज्ञता पुरस्कार (१९९९)
* नाट्यदर्पण पुरस्कार (१९९९)
* पुण्यभूषण पुरस्कार (२०१३)
* हुतात्मा बाबू गेनू पुरस्कार (१९९७)
* बाळ ठाकरे यांच्या हस्ते निवेदनासारख्या वेगळ्या कारकीर्द मध्ये २५ वर्षे पूर्ण केल्याबद्दल पुण्यात भव्य नागरी सत्कार (एप्रिल २०००)
* मटा सन्मान पुरस्कार (२००३)
* महाराष्ट्र वैभव सन्मान (१-५-२०१७)
* माध्यमरत्‍न पुरस्कार (२००१)
* मुंबई मराठी पत्रकार संघाचा ललित लेखनासाठी विद्याधर गोखले पुरस्कार (२००८)
* Lion Excellence Award (२००३)

## संदर्भ
वर्ग:पुण्यभूषण पुरस्कार विजेते
ओरोमो भाषा

**ओरोमो** ही इथियोपिया देशामध्ये सर्वाधिक वापरली जाणारी एक आफ्रो-आशियन भाषा आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

## बाह्य दुवे
*ओरोमो शब्दकोष 

वर्ग:आफ्रो-आशियन भाषासमूह
वर्ग:इथियोपिया
वर्ग:विस्तार विनंती
वर्ग:भाषा
मृणालिनी साराभाई

इवलेसे
**मृणालिनी साराभाई** (माहेरच्या **मृणालिनी स्वामिनाथन**) (११ मे, इ.स. १९१८:केरळ - २१ जानेवारी, इ.स. २०१६:अहमदाबाद) या एक भारतीय नर्तकी होत्या. त्यांनी वयाच्या पाचव्या वर्षापासूनच भरतनाट्यम शिकायला सुरुवात केली. त्या भरतनाट्यम आणि कथकली या नृत्यकलेत पारंगत होत्या. भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ व खगोलशास्त्रज्ञ विक्रम साराभाई यांच्या त्या पत्‍नी होत. स्वित्झर्लंडला जाऊन तेथे त्यांनी रशियन बॅले व ग्रीक नृत्ये यांचे अध्ययन केले. भारत सरकारने इ.स. १९९२ साली त्यांना पद्मभूषण पुरस्कार देऊन त्यांच्या कलेचा सन्मान केला. 

## पूर्वायुष्य
अंतराळशास्त्रज्ञ विक्रम साराभाई यांच्या पत्‍नी म्हणून त्या १९४२ अहमदाबादेत आल्या. हे घराणे कापड उद्योगात स्थिरावलेले आणि गांधीजींच्या चळवळीत रस घेणारे; तर केरळमधील मूळच्या मृणालिनी स्वामिनाथन यांचे वडील बॅरिस्टर, आई स्वातंत्र्यसैनिक आणि सख्खी ज्येष्ठ बहीण आझाद हिंद सेनेतील पहिल्या महिला कॅप्टन लक्ष्मी सहगल. आझाद हिंद फौजेतील ‘कॅप्टन लक्ष्मीं’प्रमाणे धाकट्या मृणालिनी रणरागिणी नव्हत्या, पण नृत्यातून मानवमुक्तीची लढाई त्या अखेरपर्यंत लढल्या. नृत्यनाट्ये भारतात आधीही केली जात, आनंदशंकर तर त्यासाठी प्रसिद्धच होते. मात्र पौराणिक वा भावुक कथांवर आधारित नृत्यनाट्यांना मृणालिनी यांनी सामाजिक जाणीव दिली. मीनाक्षी सुंदरम पिल्लै यांच्याकडून भरतनाट्यम्, ताकाळी कुंचू कुरूप यांच्याकडून कथकली आणि कल्याणीकुट्टी अम्मन यांच्याकडून मोहिनीअट्टम शिकल्यावर त्या टागोरांच्या मार्गदर्शनाखाली शांतिनिकेतनात शिकल्या आणि त्याहीआधी, वयाच्या १२-१३ व्या वर्षी स्वित्झर्लंडमध्ये बॅलेचेही धडे गिरवले. या साऱ्यांचा एकत्रित परिणाम त्यांच्या नृत्यनाट्यांत दिसतो.

## दर्पण नृत्य अकादमी
विक्रम आणि मृणालिनी यांचा प्रेमविवाह हा ‘शास्त्र व कलेचा संसार’ होता. विक्रम साराभाई यांनीच १९४८ मध्ये ‘दर्पण नृत्य अकादमी’ स्थापण्यात पुढाकार घेतला. अहमदाबादेत प्रथम विद्यार्थी मिळेनात, पण दहा वर्षांत अकादमी बहरली.  या अकादमीतून १८,०००हून अधिक विद्यार्थ्यांनी भरतनाट्यम आणि कथकली या नृत्यप्रकारांत पदवी मिळवली आहे. १९६३ पासून मृणालिनी यांनी पारंपरिक नृत्यशैलींची अभिजात परिभाषा कायम राखून नृत्यनाट्ये बसविणे सुरू केले. १९७७ मध्ये कन्या मल्लिका साराभाई यांच्या हाती ‘दर्पण’ची सूत्रे त्यांनी सोपवली आणि अगदी अखेरपर्यंत येथेच त्या शिकवत राहिल्या. मल्लिकांनी ‘दर्पण’ वाढविले, तेथे ‘नटराणी’ हे वर्तुळाकार प्रेक्षागार उभारले आणि मुख्य म्हणजे, ‘अम्मा’देखील नव्या नृत्यनाट्यांत सहभागी होतील, याची काळजी अनेकदा घेतली. अगदी पाच वर्षांपूर्वीपर्यंत या मायलेकींनी मिळून नृत्यनाट्ये आणि मार्गदर्शन शिबिरे केली होती. वयाच्या नव्वदीतही ‘अम्मा’ नृत्याविष्कारांबद्दल, त्यातील बदलांबद्दल सजग असत.

## नृत्यपरंपरा
मृणालिनी साराभाई ऊर्फ अम्मा यांच्या नृत्यपरंपरेत त्यांच्या कन्या मल्लिका साराभाई व नातू रेवंत हेही समाविष्ट असून  त्यांच्या अनेक शिष्यांनी आणि त्यांच्यापासून प्रभावित अनेकांनी, अभिजात नृत्यातून समकालीन प्रश्नांशी संबंधित विषय मांडण्याची प्रेरणा दिली आहे. भरतनाट्यमला प्रतिष्ठा मिळवून देण्याचे काम रुक्मिणीदेवी अरुंडेल यांच्या कलाक्षेत्रने चेन्नईतून केले होते; तर दाक्षिणात्य अभिजात नृत्यप्रकारांना वर्तमानात आणण्याचे काम साराभाई यांनी केले. त्यांना पद्मश्री (१९६५), पद्मभूषण (१९९२) आणि संगीत नाटक अकादमीची फेलोशिप (१९९४) तसेच अनेक विदेशी सन्मान मिळाले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९१८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
वर्ग:भरतनाट्यम नर्तक
वर्ग:भारतीय नर्तक
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:कालिदास सन्मान पुरस्कारविजेते
कुकाणे (मालेगाव)

**कुकाणे** हे नाशिक जिल्ह्याच्या मालेगाव तालुक्यात वसलेले एक लहान गाव आहे. हे गाव मालेगाव पासून १४ किमी अंतरावर आहे. हे गाव तिन्ही बाजुन्ही डोंगर माथ्यानी वेढलेले आहे.

## गावाची लोकसंख्या 
गावाची लोकसंख्या अंदाजे ३,५०० आहे.

वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:मालेगाव (नाशिक) तालुक्यातील गावे
मातारो

इवलेसे|उजवे|180px|मातारोचे बंदर
**मातारो** हे स्पेनच्या बार्सेलोना प्रांतामधील शहर आहे. मातारो बार्सेलोना शहरापासून ईशान्येस ३० किमी अंतरावर भूमध्य समुद्राकाठी वसलेले आहे. या शहराची लोकसंख्या २०१० साली अंदाजे १,२२,९३२ होती. यातील मोठ्या प्रमाणातील व्यक्ती शेती व संलग्न व्यवसायात आहेत.

ऑक्टोबर २८, इ.स. १८४८ रोजी स्पेनमधील पहिली रेल्वेगाडी बार्सेलोनापासून येथपर्यंत धावली.

वर्ग:स्पेनमधील शहरे
टँजियर

**टॅंजियर** (अरबी:طنجة‎ *टॅंजाह*;बर्बर: ⵟⴰⵏⵊⴰ *टांजा*) हे मोरोक्कोच्या उत्तर भागातील एक शहर आहे. हे शहर जिब्राल्टरच्या सामुद्रधुनीवर आफ्रिकेच्या किनाऱ्यावर टॅंजिरच्या आखाताकाठी असल्याने याला असाधारण भौगोलिक महत्त्व आहे.

येथे गेली २,५०० वर्षे सतत वस्ती असल्याची नोंद आहे. सध्याची येथील लोकसंख्या २०१२ च्या अंदाजानुसार ८,५०,००० आहे.

वर्ग:मोरोक्कोमधील शहरे
एकदिवसीय साहित्य संमेलन

**एकदिवसीय साहित्य संमेलन**   या नावाने अनेक छोट्या गावांमध्ये मराठी साहित्य संमेलने भरतात.  त्यांतील काही विभागीय साहित्य संमेलन या नावाखाली होतात. अशा संमेलनांना संमेलनाध्यक्ष असतोच असे नाही. अशा काही ’एकदिवसीय’ संमेलनांची ही माहिती : 
* ठाणे येथे २३ डिसेंबर रोजी होणाऱ्या ८४ व्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमलेनाच्या निमित्ताने वाशी येथे २२ डिसेंबर रोजी एकदिवसीय महिला साहित्य संमेलन आयोजित करण्यात आले होते. 
* मराठवाडा साहित्य परिषदेतर्फे १३ फेब्रुवारी २०१२ रोजी केज येथे दुसरे एकदिवसीय साहित्य संमेलन झाले. डॉ. सतीश सोळुंके संमेलनाध्यक्ष होते. 
* मराठी साहित्य रसिक मंडळातर्फे मुंबईतील चेंबूरमध्ये १३ जानेवारी २०१३ रोजी ११वे एकदिवसीय साहित्य संमेलन झाले. या संमेलनाचे अध्यक्षपदी अशोक नायगावकर होते.
* रत्‍नागिरी  जिल्ह्यातील खेड येथे २१ ऑक्टोबर २०१३ रोजी एक ’एकदिवसीय साहित्य संमेलन’ झाले होते. संमेलनाध्यक्षपदी सुमेध वडावाला होते. संमेलनाला रामदास फुटाणे, डॉ. विश्वास मेहेंदळे आदी मान्यवर उपस्थित होते.
* नादेड येथे १२ एप्रिल, २०१४ रोजी एकदिवसीय मराठवाडा शेतकरी साहित्य संमेलन झाले. देशोन्नतीचे संपादक प्रकाश पोहरे हे संमेलनाचे अध्यक्ष होते.
* नाशिकच्या उत्तर महाराष्ट्र साहित्य सभेचे जळगाव येथे भरलेले एक दिवसीय साहित्य संमेलन : १४ फेब्रुवारी, २०१६, संमेलनाध्यक्ष - भारत सासणे
* मसापच्या शाहूपुरी शाखेतर्फे सातारा साहित्य संमेलन’ या नावाचे एकदिवसीय साहित्य संमेलन १७ फेब्रुवारी २०१५ रोजी सातारा येथे झाले. संमेलनाच्या अध्यक्षपदी नामांकित सामाजिक कार्यकर्ते, लेखक, पत्रकार डॉ. अनिल अवचट होते. 
* योग विद्या निकेतन व यमुना फाऊंडेशन वाशी, नवी मुंबई यांच्यातर्फे तिसरे एकदिवसीय योग साहित्य संमेलन व प्रदर्शन २९ नोव्हेंबर, २०१५ रोजी वाशीच्या योगभवनमध्ये झाले. संमेलनाध्यक्षपदी डॉ. श्रीकांत बडवे होते.
* कारदगा (ता. चिक्कोडी) येथील साहित्य विकास मंडळाच्यावतीने २० वे एकदिवसीय मराठी ग्रामीण साहित्य संमेलन २९ नोव्हेंबर २०१५ला कारदगा येथे झाले. पिंपरी-चिंचवड येथे २०१६ मध्ये होणाऱ्या ८९ व्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष, प्राचार्य डॉ. श्रीपाल सबनीस याही संमेलनाच्या अध्यक्षस्थानी होते. 
* अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनानिमित्त डॉ. डी.वाय. पाटील विद्यापीठ, पिंपरी, महाराष्ट्र साहित्य परिषद, पिंपरी-चिंचवड शाखा आणि विविध साहित्य संस्था यांच्या संयुक्त विद्यमाने पिंपरीत २७ डिसेंबर २०१५ रोजी, एकदिवसीय संमेलनपूर्व संमेलन आयोजित करण्यात आले होते. अध्यक्ष डॉ. पी.डी. पाटील होते.
* कोकण मराठी साहित्य परिषद शाखा, देवरूखतर्फे २४ जानेवारी २०१६ रोजी देवरूखमधील माटे-भोजने सभागृहात एकदिवसीय कोकण विभागीय युवा साहित्य संमेलन झाले.

पहा : मराठी साहित्य संमेलने

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
विश्वास मेहेंदळे

**डॉ. विश्वास मेहेंदळे** (१० जुलै १९३९ - ९ जानेवारी २०२३) हे एक मराठी लेखक, वृत्तनिवेदक, चरित्रकार आणि अभिनेते होते. त्यांनी लोकमान्य टिळकांच्या संपादकीय लेखांवर संशोधनात्मक प्रबंध लिहून पीएच.डी. मिळवली होती. ते मीडिया या ज्ञानशाखेचे एक्सपर्ट समजले जातात. सातारा येथून प्रकाशित होणाऱ्या ’ऐक्य’ दैनिकाचे ते संपादक देखील होते.

पुण्याच्या आणि कुलाब्याच्या वेधशाळेमध्ये विश्वास मेहेंदळे यांनी काही काळ नोकरी केली.  त्यांची मीडियासंबंधी कारकीर्द दूरदर्शनवर वृत्तनिवेदक म्हणून सुरू झाली. ते महाराष्ट्र शासनाच्या सांस्कृतिक खात्याचे संचालक होते, पुणे विद्यापीठाच्या संज्ञापन विभागाचे खातेप्रमुख होते. ’सिम्बॉयसिस इन्स्टिट्यूट ऑफ मीडिया आणि कम्युनिकेशन’चे ते संस्थापक आहेत.  ते नाट्यकलावंत आहेत आणि त्यांनी सुमारे १८ पुस्तके लिहिली आहेत.

विश्वास मेहेंदळे हे मराठी नाट्यसृष्टीचे भाष्यकार होते. ’मला भेटलेली माणसे’ हा एकपात्री लोकप्रिय कार्यक्रमही ते सादर करत असत.

## विश्वास मेहेंदळे यांची भूमिका असलेली नाटके (कंसात- नाटकातली भूमिका)
* अग्निदिव्य (अप्पा)
* एकच प्याला
* एक तमाशा अच्छा खासा (प्रधान)
* खून पहावा करून
* जर असं घडलं तर (इन्स्पेक्टर)
* नांदा सौख्यभरे
* पंडित आता तरी शहाणे व्हा (पंडित)
* प्रेमा तुझा रंग कसा (प्रो. बल्लाळ)
* भावबंधन
* मगरूर (अण्णा)
* मृत्युंजय (शकुनी)
* लग्न ( भाई)
* शारदा
* सासूबाईंचं असंच असतं (सहस्रबुद्धे)
* स्पर्श (अप्पा)
* स्वरसम्राज्ञी (भैय्यासाब)

## डॉ. विश्वास मेहेंदळे यांनी लिहिलेली पुस्तके
* आपले पंतप्रधान
* आपले वैज्ञानिक
* ओली-सुकी
* इंदिरा गांधी व लीला गांधी
* केसरीकारांच्या पाच पिढ्या
* गांधी ते पटेल
* तुझी माझी जोडी
* नरम-गरम (कथासंग्रह)
* नाट्यद्वयी
* पंडितजी ते अटलजी
* भटाचा पोर (वैचारिक)
* मला भेटलेली माणसं
* मला माहित असलेले शरद पवार (संपादित ग्रंथ)
* मीडिया
* यशवंतराव चव्हाण ते पृथ्वीराज चव्हाण
* यशवंतराव ते अशोकराव
* यशवंतराव ते विलासराव
* राष्ट्रपती
* सरसंघचालक

## सन्मान
* सृजन फाउंडेशनने महाराष्ट्र राज्यनिर्मितीच्या सुवर्णमहोत्सवी वर्षाच्या निमित्ताने पुण्यात १-३ ऑक्टोबर २०१० या काळात भरविलेल्या नाट्यसंमेलनाचे अध्यक्षपद डॉ.विश्वास मेहेंदळे यांचेकडे होते.
* अखिल भारतीय मराठी नाट्यपरिषेच्या पुणे शाखेकडून ‘मधुकर टिल्लू स्मृती एकपात्री कलाकार’ पुरस्कार (२५-५-२०१७)

## संदर्भ 
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:इ.स. १९३९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२३ मधील मृत्यू
२००४ उन्हाळी ऑलिंपिकमधील टेनिस

ग्रीस देशाच्या अथेन्स शहरामध्ये खेळवण्यात आलेल्या **२००४ उन्हाळी ऑलिंपिक**मधील टेनिस खेळामध्ये चिलीने २ तर चीन व बेल्जियम देशांनी प्रत्येकी १ सुवर्णपदके जिंकली. 

## पदक माहिती
### पदकतक्ता
### प्रकार
टे
वर्ग:उन्हाळी ऑलिंपिकमधील टेनिस
२००८ उन्हाळी ऑलिंपिकमधील टेनिस

चीन देशामधील बीजिंग शहरामध्ये खेळवण्यात आलेल्या  **२००८ उन्हाळी ऑलिंपिक**मधील टेनिस खेळामध्ये स्पेन, स्वित्झर्लंड, रशिया व अमेरिका देशांनी सुवर्णपदके जिंकली. 

## पदक माहिती
### पदकतक्ता
### प्रकार

वर्ग:२००८ उन्हाळी ऑलिंपिक
वर्ग:उन्हाळी ऑलिंपिकमधील टेनिस
एर चायना

**एर चायना** ही चीनमधील विमानवाहतूक कंपनी आहे. या कंपनीचे मुख्यालय बीजिंगमध्ये असून बहुतांश उड्डाणे बीजिंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ येथून होतात. १९८८ साली सुरू झालेल्या एर चायनाने २०१२ साली ७ कोटी २० लाख आंतरराष्ट्रीय तसेच अंतर्देशीय प्रवाशांची ने-आण केली. ही कंपनी चीनमधील बहुतांश विमानतळांना सेवा पुरवते तसेच मध्यपूर्व, पश्चिम युरोप तसेच उत्तर अमेरिका येथे बीजिंगपासून आणि आशिया, ऑस्ट्रेलिया आणि काही युरोपीय शहरांना चेंगडू, चॉंगचिंग, दालियान, हंग्झू, कुन्मिंग आणि शियामेन येथून सेवा पुरवते.

वर्ग:चीनमधील विमानवाहतूक कंपन्या
वर्ग:स्टार अलायन्स
फ्रेंच ईस्ट इंडिया कंपनी

**फ्रेंच ईस्ट इंडिया कंपनी** (फ्रेंच:*कंपनी फ्रांसेस पूर ल कॉमर्स देस इंडेस ओरियेंतालेस*) ही इ.स. १६६४मध्ये स्थापन झालेली फ्रेंच कंपनी होती. लुई चौदाव्याकडून परवानगी मिळाल्यावर या कंपनीची स्थापना याआधीच्या कंपनी दे मादागास्कर, कंपनी दोरियेंट आणि कंपनी दे चाइन या तीन कंपन्यांचे एकत्रीकरण करून झाली. हीचा मुख्य उद्देश ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी व डच ईस्ट इंडिया कंपनीशी स्पर्धा करून भारतातील तसेच भारताशी होणाऱ्या व्यापाराचा भाग मिळवण्याचा होता. फ्रेंच ईस्ट इंडिया कंपनीस दोन कंपन्यांइतके यश मिळाले नाही व इ.स. १७९४मध्ये ही कंपनी बरखास्त करण्यात आली.

वर्ग:फ्रेंच ईस्ट इंडिया कंपनी
वर्ग:भारताचा इतिहास
वर्ग:फ्रान्सचा इतिहास
आर्द्रता

**आर्द्रतेचा मानवी जीवनावर काय परिणाम होतो**                  
                    
              हवेत सामावलेल्या बाष्पाच्या प्रमाणाला आर्द्रता म्हणतात. हे हवेतील बाष्प तापमानावर अवलंबून असते व बाष्प पुरवठा करणाऱ्या जलाशयाच्या स्थान, विस्तारावर वायुभावर अवलंबून असते.या आर्द्रतवर वृष्टी व पाऊस अवलंबून असतात. आर्द्रता नसलेली हवा कोरडी असते. जास्त आर्द्रतेची हवा दमट असते.आर्द्रता म्हणजे हवेतील पाण्याची वाफांची एकाग्रता.पाण्याची वाफ, पाण्याची वायूमय अवस्था मानवी डोळ्यास सामान्यत: अदृश्य असते.आर्द्रता, पर्जन्यवृष्टी, दव किंवा धुक्याच्या अस्तित्वाची शक्यता दर्शवते.संतृप्ति प्राप्त करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या पाण्याच्या वाफांची मात्रा तापमान वाढतेवेळी वाढते.हवेच्या पुडक्यामध्ये असलेल्या पाण्याच्या वाफेचे प्रमाण लक्षणीय बदलू शकते.आर्द्रतेचे तीन प्राथमिक मापन व्यापकपणे वापरले जातात:परिपूर्ण, सापेक्ष आणि विशिष्ट.परिपूर्ण आर्द्रता हवेतील पाण्याचे प्रमाण वर्णन करते आणि प्रति घनमीटर किंवा प्रति किलोग्राम ग्रॅममध्ये दर्शविली जाते.टक्केवारीच्या रूपात व्यक्त केलेली सापेक्ष आर्द्रता, समान तापमानासह जास्तीत जास्त आर्द्रतेच्या तुलनेत निरपेक्ष आर्द्रतेची सध्याची स्थिती दर्शवते.विशिष्ट आर्द्रता म्हणजे एकूण आर्द्र हवेच्या पुडक्याचे वस्तुमान पाण्याचे वाफेचे वस्तुमान यांचे गुणोत्तर.पृष्ठभागाच्या जीवनासाठी आर्द्रता महत्त्वाची भूमिका निभावते.

 
             
 **आर्द्रतेचे प्रकार **
              १.सापेक्ष आर्द्रता 
              २.निरपेक्ष आर्द्रता 
              ३.विशिष्ट आर्द्रता

 **हवामान:-**आर्द्रता स्वतःच हवामानातील परिवर्तनशील आहे,परंतु ते इतर हवामानातील चलनांवर देखील विजय मिळवते.वाऱ्यामुळे आणि पावसामुळे आर्द्रतेवर परिणाम होतो.पृथ्वीवरील सर्वात आर्द्र शहरे सामान्यत: किनारपट्टीच्या प्रदेशांजवळ भूमध्यरेषेजवळ असतात.दक्षिण आणि दक्षिणपूर्व आशियातील शहरे सर्वात आर्द्र आहेत.क्वालालंपूर, मनिला, जकार्ता आणि सिंगापूरमध्ये वर्षभर खूपच आर्द्रता असते कारण ते जल संस्था आणि विषुववृत्तीय आणि बहुतेकदा ढगाळ वातावरणाशी जवळीक असल्यामुळे.कोलकाता, चेन्नई आणि कोचीन आणि पाकिस्तानमधील लाहोरसारख्या कोमट सौनाची भावना मिळून काही ठिकाणी पावसाळ्याच्या हंगामात आर्द्रता जाणवते.आर्द्रता उर्जेच्या अर्थसंकल्पवर परिणाम करते आणि त्याद्वारे तपमानावर दोन प्रमुख मार्गांवर प्रभाव पडतो.पहिला,वातावरणातील पाण्याच्या वाफात "अव्यक्त" ऊर्जा असते.श्वासोच्छवासाच्या किंवा बाष्पीभवन दरम्यान, ही सुप्त उष्णता पृष्ठभागाच्या द्रवातून काढून टाकली जाते, पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर थंड होते.हे पृष्ठभागावरील सर्वात मोठा अकिरणोत्सर्गी शीतकरण प्रभाव आहे.हे पृष्ठभागावरील सरासरी निव्वळ किरणोत्सर्गी तापमानवाढीच्या अंदाजे 70% नुकसान भरपाई देते. 
        
वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वेबॅक मशिन

हे एक संकेतस्थळ आहे. हे संकेतस्थळ एक डिजिटल पुराभिलेखागार (आर्काईव्ह) आहे. या पुराभिलेखागारात वर्ल्ड वाईड वेबवरील, तसेच आंतरजालावरील आपण सांगू ती माहिती साठवली जाते. हे संकेतस्थळ सॅन फ्रान्सिस्को(कॅलिफोर्निया) येथील इंटरनेट आर्काईव्ह या ना-नफा ना-तोटा या तत्त्त्वावर चालण्याऱ्या संस्थेने तयार केले आहे. हे आपल्याला वर्ल्ड वाईड वेबच्या वेब पेजेसच्या संग्रहित आवृत्त्या पुरवते.

## संदर्भ
वर्ग:आंतरजाल शोधयंत्रे
तिसरे कर्नाटक युद्ध

**तिसरे कर्नाटक युद्ध** (मराठी नामभेद: **कर्नाटकातील तिसरा इंग्रज-फ्रेंच संघर्ष** ; इंग्रजी: *Third Carnatic War*, *थर्ड कर्नाटिक वॉर*) हे कर्नाटक युद्धे मालिकेतील इंग्रज आणि फ्रेंच यांच्यात भारतातील कर्नाटक प्रांतात इ.स. १७५८ ते इ.स. १७६३ या कालावधीत झालेले युद्ध होते. या युद्धात इंग्रजांच्या वतीने त्यांची भारतातील व्यापारी कंपनी ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी व फ्रेंचांच्या वतीने त्यांची भारतातील व्यापारी कंपनी फ्रेंच ईस्ट इंडिया कंपनी यांनी सहभाग घेतला.

## पार्श्वभूमी 
इ.स. १७५६ साली युरोपातील प्रमुख सत्ता सप्तवार्षिक युद्धात गुंतल्या. इंग्लंड व फ्रान्स परंपरागत शत्रू असल्याने ते परस्परविरोधी गटांना साहाय्यक म्हणून जाऊन मिळाले. दुसऱ्या कर्नाटक युद्धानंतर इंग्लंड आणि फ्रान्स सरकारच्या आदेशावरून सॅंडर्स आणि गोडेहू या भारतातील अनुक्रमे इंग्लिश आणि फ्रेंच व्यापारी कंपन्यांच्या गव्हर्नर्सनी आपापसात जो शांतता करार केला होता तो संपुष्टात आला आणि कर्नाटकचे तिसरे युद्ध उद्भवले.

## संदर्भ 
वर्ग:ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी सहभागी असलेली युद्धे
वर्ग:फ्रेंच ईस्ट इंडिया कंपनी सहभागी असलेली युद्धे
वर्ग:कर्नाटकचा इतिहास
वर्ग:अर्काटचे राज्य सहभागी असलेली युद्धे
कुर्दिस्तान प्रांत

**कुर्दिस्तान** (, कुर्दी: پارێزگای کوردستان)  हा इराण देशाच्या ३१ प्रांतांपैकी एक आहे. हा प्रांत इराणच्या वायव्य भागात कुर्दिस्तान ह्याच नावाच्या भौगोलिक प्रदेशामध्ये इराकच्या सीमेवर वसला आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:इराणचे प्रांत
वर्ग:कुर्दिस्तान
डॉन फ्रेझर

**डॉन फ्रेझर** (४ सप्टेंबर, इ.स. १९३७ - हयात) ही एक ऑस्ट्रेलियन जलतरणपटू आहे.

## कारकीर्द 
फ्रेझरने १९५६ उन्हाळी ऑलिंपिक, १९६० उन्हाळी ऑलिंपिक व १९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक अशा लागोपाठ तीन ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये १०० मीटर फ्रीस्टाईल पोहण्याच्या शर्यतीत सुवर्णपदके मिळविली. असा मान मिळविणारी ती पहिली जलतरणपटू आहे. कॉमनवेल्थ क्रीडा स्पर्धांमध्ये तिने सहा सुवर्णपदके मिळविली. आपल्या कारकिर्दीत तिने एकूण २७ जागतिक विक्रम मोडले. इ.स. १९६४ मध्ये फ्रीस्टाईल प्रकारात १०० मीटर अंतर एका मिनिटाच्या आत पोहून जाणारी ती पहिली जलतरणपटू ठरली. हे अंतर तिने त्यावेळी ५९.५ सेकंदात पार केले.

वर्ग:इ.स. १९३७ मधील जन्म
वर्ग:ऑस्ट्रेलियन व्यक्ती
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
तेरा अमाता

**तेरा अमाता** हे फ्रान्समधील नीस बंदराजवळ असलेले पुरातत्त्वीय उत्खनन स्थळ आहे. इ.स. १९५९ साली नीस बंदराच्या बांधणीवेळी येथे काही अश्मयुगीन हत्यारे मिळाली. इ.स. १९६५ सालीही एका इमारतीचे बांधकाम करण्यासाठी बुलडोझरच्या साहाय्याने जमीन सपाट करतेवेळीही पुन्हा मोठ्या प्रमाणावर हत्यारे सापडली. त्यानंतर इ.स. १९६६ साली हेन्‍री द लुम्ले याने तेथे शास्त्रीयदृष्ट्या उत्खनन केले.

## उत्खनन 
लुम्ले याने केलेल्या उत्खननात त्याला एकूण एकवीस लंबगोल आकाराच्या झोपड्यांचे अवशेष मिळाले. त्यांची लांबी २६ ते ४९ फूट आणि रुंदी १३ ते २० फूट असल्याचे आढळून आले. प्रत्येक झोपडी गोल लाकडी दांडके रोवून तयार करण्यात आलेली होती. या दांडक्यांची जाडी सुमारे तीन इंच असून त्यांच्या बुडाशी जमिनीवर मोठमोठे दगड त्यांना आधार म्हणून ठेवलेले होते. प्रत्येक झोपडीत मधोमध चुलीची योजना केलेली होती. जमिनीत खड्डा खोदून व त्याभोवती दगड ठेवून अशा चुली केलेल्या होत्या. यातील एका झोपडीत माणसाच्या पायाचा ठसा दिसून आला. तो माणसाच्या उजव्या पायाचा होता व त्याची लांबी साडेनऊ इंच होती. 

या झोपड्यांजवळच मानवी विष्ठेचे अवशेष सापडले. त्याचे पृथ:करण द ब्यूल्यू याने केले, त्यावरून तिथे राहणारे मानव वसंत ॠतूच्या अखेरीस अथवा उन्हाळ्याच्या सुरुवातीस उगवणाऱ्या वनस्पती खात होता, असा  निष्कर्ष निघाला. केवळ अशाच वनस्पतींचे अवशेष विष्ठेत मिळाल्याने या झोपड्यांत याच मोसमात मानव वस्तीस येत असावेत हे सिद्ध झाले.  

कासव, ससे, काळवीट, रानडुक्कर, हरीण, बैल इत्यादींची हाडे झोपड्यांत सापडली. ही हाडे प्रौढ जनावरांची नसून लहान वयाच्या जनावरांची असल्याने त्यांचे मांस तत्कालीन मानव खात होता हे सिद्ध झाले. तेथे सापडलेल्या पुराव्यांवरून मानव झोपड्यांतच आपली हत्यारे बनवीत होता, असे दिसते. जनावरांच्या कातड्यावर बसून तो हत्यारे बनवीत असे. अशा कातड्यांची प्रतिकृती जमिनीवर उमटलेली असून त्याभोवती असंख्य दगडी छिलके पसरलेले आढळून आले. 

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्यदुवे 
*तेरा अमाता संग्रहालhttp://en.nicetourisme.com/nice/209-musee-de-prehistoire-de-terra-amata

वर्ग:फ्रान्समधील पुरातत्त्वीय स्थळे
बॉस्फोरस पूल

[250 px|इवलेसे|[युरोप व आशियाला जोडणारा बॉस्फोरस पूल]]
**बॉस्फोरस पूल** किंवा **पहिला बॉस्फोरस पूल** (तुर्की: Boğaziçi Köprüsü *बॉगाझिसी कॉप्रुसु*) हा तुर्कस्तानच्या इस्तंबूल शहरातील पूल आहे. हा पूल आशिया व युरोप यांना बोस्फोरस सामुद्रधुनीवरून जोडणाऱ्या दोन पूलांपैकी एक आहे. (फतिह सुलतान मेहमेत पूल हा दुसरा असा पूल आहे). बॉस्फोरस पूल युरोपीय बाजूला ओर्ताकोय आणि आशियाई बाजूला बेलेर्बेयी या उपनगरांना जोडतो.

१,५६० मीटर (५,११८ फूट) लांबीचा हा पूल ३३.४० मीटर (११० फूट) रुंदीचा आहे. याच्या दोन मुख्य खांबांमधील अंतर १,०७४ मी (३,५२४ फूट) आहे तर या खांबांची उंची १६५ मी (५४१ फूट) आहे. सरासरी समुद्रपातळीपासून पूलाची उंची ६४ मी (२१० फूट) आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:तुर्कस्तानमधील इमारती व वास्तू
वर्ग:पूल
वर्ग:इस्तंबूल