रंगीला रसूल

**रंगीला रसूल** हे १९२४ मध्ये उर्दूमध्ये अनामिकपणे प्रकाशित झालेले पुस्तक आहे. 

इस्लामी पैगंबर मोहम्मद यांच्या वैवाहिक जीवनावरील व्यंगामुळे हे पुस्तक अत्यंत वादग्रस्त मानले गेले. त्याच्या प्रकाशनामुळे भारतीय दंड संहितेत सुधारणा झाल्या ज्यामुळे ईशनिंदा बेकायदेशीर ठरली आणि भारताच्या फाळणीला चालना देण्यास हातभार लागला असावा. 

## पार्श्वभूमी 
१९२० च्या दशकात, ब्रिटिश राजवटीत मुस्लिम आणि हिंदू समुदायांमध्ये हिंसाचाराचे प्रसंग झाले.

मलबारच्या मुस्लिमांनी केवळ ब्रिटिश अधिकाऱ्यांविरुद्धच बंड केले नाही, तर त्या भागातील हिंदू स्थानिक उच्चभ्रू लोकांविरुद्धही बंड केले, ज्यांना मॅपिलांच्या हातून हत्याकांड आणि जबरदस्तीने धर्मांतराचा सामना करावा लागला.

एप्रिल ते सप्टेंबर १९२७ दरम्यान मुंबई, पंजाब, बंगाल, बिहार, ओडिशा आणि इतर प्रदेशांमध्ये किमान २५ दंगली झाल्या, ज्यात शंभराहून अधिक लोक मृत्युमुखी पडले (१०३) आणि हजारांहून अधिक जखमी झाले (१०८४).

मुस्लिम समुदायाच्या सदस्यांनी प्रकाशित केलेल्या "सीताक चिनाला" (ह्यात हिंदू देवी सीता यांना वेश्या म्हणून दाखवण्यात आले होते) नावाच्या एका पुस्तिकेला प्रतिसाद म्हणून हिंदू समुदायाच्या सदस्यांनी *रंगीला रसूल* प्रकाशित केले होते. 

## प्रकाशन 
*रंगीला रसूल* हे मे १९२४ मध्ये प्रकाशित झाले आणि काही आठवड्यातच त्याच्या प्रती विकल्या गेल्या.

मूळतः उर्दूमध्ये प्रकाशित आणि नंतर हिंदीमध्ये अनुवादित केलेले, हे हिंदू सुधारणावादी आर्य समाज पंथाच्या सदस्याने पंडित चामुपती  (किंवा चंपोवती) नावाने लिहिले होते. आर्य समाज पंथ धार्मिक वादासाठी अनोळखी नव्हता, कारण त्यांच्या अनेक नेत्यांनी आणि मंत्र्यांनी इतर धर्मांना, ज्यामध्ये इतर हिंदू पंथांचा समावेश आहे, अपमान करून स्वतःचे नाव कमावले होते.

### प्रकाशक 
पुस्तकाचे प्रकाशक पत्रकार  महाशे राजपाल (ज्याला महाशय म्हणूनही ओळखले जाते) होते, ज्यांनी १९१२ मध्ये राजपाल अँड सन्स या प्रकाशन संस्थेची स्थापना केली. पण नंतर राजपाल यांना कायदेशीर परिणाम भोगावे लागले.

प्रकाशक म्हणून राजपाल लाहोरमधील विविध सामाजिक वर्तुळात ओळखले जाऊ लागले. अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यासाठी वचनबद्ध असल्याने  ते वादग्रस्त मुद्द्यांपासून ते मागेपुढे पाहत नव्हते. त्यांनी १९२५ मध्ये मेरी स्टॉप्सच्या "मॅरिड लव्ह" चा हिंदी अनुवाद "विवाहित प्रेम"  या शीर्षकाखाली प्रकाशित केला आणि १९२६ मध्ये कुटुंब नियोजन आणि गर्भनिरोधकांवर एक सचित्र मजकूर प्रकाशित केला. हे दोन्ही पुस्तके बी.ए. संतराम यांनी लिहिलेले होते जे कामगार जातीचे विद्वान आणि समाजसुधारक होते.

## मजकूर 
हे पुस्तक मोहम्मदच्या विवाहांबद्दल आहे.

*रंगीला रसूल* हे एक व्यंग्यात्मक पुस्तक असल्याने, ते मोहम्मद आणि त्यांच्या शिकवणींवरील गीतात्मक आणि स्तुतीपर कामाचे वरवरचे स्वरूप होते, तर पैगंबराचे वैवाहिक जीवन भक्तीच्या शैलीत स्तुतीपूर्ण स्वरात सादर केले आहे. पुस्तकातील काही वादग्रस्त मुद्दे प्रत्यक्षात मोहम्मदच्या जीवनाबद्दल इस्लामिक परंपरेने दर्शविलेल्या गोष्टींशी प्रामाणिक आहेत, कारण लेखक इस्लामिक साहित्याशी परिचित होता.

एका भागात, लेखक पैगंबराची वैशिष्ट्ये उद्धृत करतात, त्यांच्या लग्न करण्याच्या क्षमतेवर प्रकाश टाकला आहे, ज्यामध्ये "विधवा, कुमारी, वृद्ध स्त्री, तरुणी... अगदी नवोदित मुलगी " यांचा समावेश होता, आणि हिंदू संतांच्या आजीवन ब्रह्मचर्य किंवा इतर पैगंबरांच्या तपस्वीपणाच्या तुलनेत लग्नाची सक्रिय लैंगिकता सामान्य माणसाशी कशी अधिक सुसंगत आहे यावर जोर दिला आहे.

## प्रतिक्रिया 
*रंगीला रसूल* यांच्यातील आरोपांचे निराकरण मुस्लिम काझी मौलाना सनाउल्लाह अमृतसरी यांनी त्यांच्या *मुकद्दस रसूल* (*पवित्र पैगंबर*) या पुस्तकात केले आहे.

जून १९२४ मध्ये, महात्मा गांधींनी त्यांच्या साप्ताहिक *यंग इंडियामध्ये* रंगीला रसूलवर टिका केली आहे.

*रंगीला रसूलच्या* प्रकाशनानंतर आणि त्यानंतर झालेल्या वादानंतर, पंजाब सरकारने पुस्तकाचे वितरण थांबवण्याचे जाहीर केले. नंतर प्रकाशक महाशे राजपाल यांना अनेक कायदेशीर सूचना मिळाल्या. 

४ मे १९२७ रोजी, लाहोरमधील पंजाब उच्च न्यायालयाचे न्यायमूर्ती दली सिंग यांनी राजपाल यांना आरोपातून मुक्त केले, परंतु वैयक्तिकरित्या पुस्तकाचा "स्वरात दुर्भावनापूर्ण" आणि मुस्लिम समुदायाच्या धार्मिक भावना दुखावण्याची प्रवृत्ती म्हणून निषेध केला. निर्दोषी असल्याच्या निकालामुळे न्यायाधीश सिंग यांना तीव्र टीका आणि धमक्या मिळाल्या. जुलैच्या सुरुवातीला दिल्लीतील जामा मशिदीसमोर मुस्लिमांचा एक मोठा मेळावा आयोजित करण्यात आला होता, ज्याच्या आधी कार्यकर्ते, पत्रकार आणि राजकारणी मौलाना मोहम्मद अली उपस्थित होते.

सामाजिक तणावामुळे,  प्रकाशकाविरुद्धचा कायदेशीर खटला लाहोरच्या दंडाधिकारी न्यायालयाने चालवला आणि यावेळी दोषी ठरवण्यात आला, ज्यामध्ये ६ महिन्यांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा झाली. तथापि, या निर्णयाविरुद्ध अपील करण्यात आले आणि न्यायाधीश सिंग यांनी दुसऱ्यांदा खटला चालवला आणि असा निष्कर्ष काढला की पत्रकाचे दुर्भावनापूर्ण स्वरूप तथ्य असले तरी, धार्मिक पैगंबरांच्या अपमानाविरुद्ध कोणताही कायदा नसल्याने पुढे जाणे त्यांच्यासाठी कठीण होते. १९२८ मध्ये राजपालला मुक्त केले गेले. यांच्या प्रकाशनामुळे मोठ्या प्रमाणात वाढला आणि यामुळे अखेर दंगली झाल्या ज्यामध्ये अनेक लोक मृत्युमुखी पडले. 

संपादक महशे राजपाल यांचा १९२६ मध्ये हत्येचा प्रयत्न झाला. जरी ते वाचले तरी त्याला ३ महिने रुग्णालयात दाखल करण्यात आले. तथापि, काही अतिरेकी मुस्लिम व्यक्तींनी राजपालचा जीव घेण्याचा प्रयत्न सुरूच ठेवला आणि १९२७ मध्ये पुन्हा एकदा हत्येचा प्रयत्न झाला. राजपालची हत्या करण्यात आली, जेव्हा इल्मुद्दीन (किंवा अलिमुद्दीन) जो अवघ्या २० वर्षांचा होता. याने राजपालला चाकूने वार करून मारले.

इल्मुद्दीनवर खटला चालवण्यात आला व त्याला दोषी ठरवण्यात आले. त्याला मृत्युदंडाची शिक्षा सुनावण्यात आली. त्यांच्या बचाव पक्षाच्या वकिलाने लाहोरमधील पंजाब उच्च न्यायालयात अपील दाखल केले आणि  मुहम्मद अली जिना यांची मदत मागितली. जिना  दोन युक्तिवाद सादर केले: न्यायालयात सादर केलेल्या पुराव्यांवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केला व खुन्याच्या वयामुळे शिक्षा जास्त होती असा युक्तिवाद केला. तथापि, इल्मुद्दीनचा निकाल रद्द करण्यात आला नाही आणि ३१ ऑक्टोबर १९२९ रोजी त्याला शिक्षा सुनावण्यात आली.

### मुद्रणपर्यवेक्षण व कायदे 
भारत, पाकिस्तान आणि बांगलादेशमध्ये त्यांच्या दंड संहितेनुसार हे पुस्तक अजूनही बंदी आहे. पुस्तकाच्या प्रत्यक्ष प्रती शोधणे कठीण आहे.

रंगीला रसूलच्या संपादक राजपाल यांना निर्दोष मुक्त करणाऱ्या निर्णयावरील वाद लक्षात घेतला.

१९२७ मध्ये भारताचा दंड संहिता सुधारणा कायदा आला, ज्यामुळे भारतीय दंड संहितेच्या कलम २९५अ ला सुरुवात झाली.

## संदर्भ 
;संदर्भग्रंथ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

वर्ग:साहित्य
वर्ग:मोहम्मद