मलाला युसूफझाई

इवलेसे|250 px|मलाला युसूफझाई
[250 px|इवलेसे|[अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा व कुटुंबियांनी ऑक्टोबर २०१३ मध्ये व्हाईट हाउसमध्ये मलालाची भेट घेतली.]]
**मलाला युसूफझाई** (पश्तो: ملاله یوسفزۍ‎; ; जन्म: १२ जुलै १९९७, मिंगोरा, नॉर्थवेस्ट फ्रंटियर प्रॉव्हिन्स) ही एक पाकिस्तानी विद्यार्थिनी, शिक्षण चळवळकर्ती व २०१४ मधील नोबेल शांतता पारितोषिक विजेती आहे. मलाला तिच्या महिलांच्या शिक्षणासाठी चालवलेल्या चळवळीसाठी प्रसिद्ध आहे. तालिबान ह्या अतिरेकी संघटनेने पाकिस्तानच्या वायव्य भागात मुलींच्या शिक्षणावर बंदी घातली होती. ह्या बंदीविरुद्ध मलालाने लढा चालवला होता. तसेच ह्या भागात महिलांच्या मानवी हक्कांच्या चाललेली पायमल्ली देखील तिने जगासमोर आणण्याचे प्रयत्न केले.

९ ऑक्टोबर २०१२ रोजी शाळेत जात असताना तालिबान अतिरेक्यांनी मलालावर तीन गोळ्या झाडल्या. ह्या हल्ल्यामध्ये गंभीर जखमी झालेल्या मलालाला उपचारांसाठी इंग्लंडच्या बर्मिंगहॅम शहरामध्ये हलवण्यात आले. मलालावरील ह्या हल्ल्याची जगभर तीव्र नोंद घेतली गेली व अनेक देशांनी ह्या घटनेबद्दल निषेध व्यक्त केला. ह्या जीवघेण्या हल्ल्यामधून बचावलेल्या मलालाने स्त्री शिक्षणासाठी आपला लढा चालू ठेवण्याचे जाहीर केले.

१० ऑक्टोबर २०१४ रोजी मलालाला नोबेल शांतता पारितोषिक मिळाल्याचे जाहीर करण्यात आले. हे पारितोषिक तिला भारताच्या कैलाश सत्यार्थीसोबत विभागून दिले गेले. वयाच्या १७व्या वर्षी नोबेल पारितोषिक मिळवणारी मलाला ही आजवरची सर्वात तरुण नोबेल पारितोषिकविजेती आहे.
पाकिस्तानात दहशतवादी संघटनांना तिने तीव्र विरोध केला.पाकिस्तानातल्या परिस्थितीचं भीषण चित्रण करण्यासाठी तिने एका वर्तमानपत्रात 'गुलमकई' या नावाने डायरी लिहिली आहे.
"एक पुस्तक,एक लेखणी ,एक बालक आणि एक शिक्षक अवघे जग बदलू शकते " हा विचार तिने मांडला.

## प्रारंभिक जीवन 
### बालपण 
मलाला युसूफझाईचा जन्म १२ जुलै, १९९७ रोजी पाकिस्तानच्या वायव्य भागातील खैबर पख्तुनख्वा प्रांताच्या स्वात जिल्ह्यात एक कनिष्ठ-मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला. ती झियाउद्दीन युसुफझाई आणि तोर पेकाई यूसुफझाई यांची कन्या आहे . तिचे कुटुंब पश्तून वंशाचे सुन्नी मुस्लिम आहे . तिच्या जन्माच्या वेळी झियाउद्दीनकडे बाळंतिणीला हॉस्पिटलमध्ये नेण्याइतका पैसा नव्हता. परिणामी मलाला स्वतःच्याच घरी शेजारच्या मदतीने घरी जन्मली. तिला मलाला (म्हणजेच "फाटणे") नंतर मैवांदच्या मलालाई, दक्षिण अफगाणिस्तानमधील प्रसिद्ध पश्तून कवी आणि वीरांगना मलालाईचे नाव दिले गेले. तिचे आडनाव, युसूफझाई एका मोठ्या पश्तून जमातीचे नाव आहे. युसुफझाई जमात पाकिस्तानच्या स्वात खोऱ्यामध्ये प्रमुख आहे. ती मिंगोरा भागात मोठी झाली. तिला दोन लहान भाऊ खुशाल आणि अटल, आहेत. तिचे कुटुंब कोंबड्या पाळत असे.

मलाला लहानपणी पश्तो, उर्दू आणि इंग्लिश भाषा शिकत होती. तिचे वडील झियाउद्दीन मुख्यत्वे तिला शिकवत असत.

कोण, एक कवी, शाळा मालक आहे, आणि एक शैक्षणिक कार्यकर्ते स्वतः ला, खुशाल पब्लिक स्कूल म्हणून ओळखले खाजगी शाळा एक साखळी कार्यरत. एका मुलाखतीत युसूफझाईने एकदा सांगितले की ती डॉक्टर बनण्याची इच्छा बाळगली होती, परंतु नंतर तिच्या वडिलांनी तिला त्याऐवजी राजकारणी होण्यासाठी प्रोत्साहित केले. झियाउद्दीनने आपल्या मुलीला पूर्णपणे खास काहीतरी सांगितले, तिला रात्रीच्या वेळी राहावे आणि तिच्या दोन बांधवांना झोपायला गेल्यानंतर राजकारणाविषयी बोलायला सांगितले.

मुहम्मद अली जिन्ना आणि पंतप्रधान बेनझीर भुट्टो यांच्या प्रेरणेने युसूफझाईने सप्टेंबर 2008च्या सुरुवातीला शिक्षण हक्कांविषयी बोलणे सुरू केले, तेव्हा त्यांचे वडील त्यांना स्थानिक प्रेस क्लबमध्ये बोलण्यासाठी पेशावर घेऊन गेले . "तालिबानने माझ्या शिक्षणाचा मुलभूत अधिकार कसा काढून घेतला?", युसूफझाई यांनी आपल्या प्रेक्षकांना संपूर्ण प्रदेशभर वर्तमानपत्र आणि दूरदर्शन चॅनेलद्वारे भाषण दिले. 2009 मध्ये, युसूफझाईने प्रशिक्षणार्थी म्हणून आणि नंतर इन्स्टिट्यूट फॉर वॉर अँड पीस रिपोर्टिंगमध्ये एक सहकारी शिक्षक म्हणून सुरुवात केली.'ओपन माइंड्स' पाकिस्तान युवा कार्यक्रम, ज्यात तरुण लोक पत्रकारितेच्या, सार्वजनिक वादविवाद आणि संवादाच्या साधनांद्वारे सामाजिक समस्यांवरील रचनात्मक चर्चा करण्यास मदत करण्यासाठी या क्षेत्रातील शाळांमध्ये काम करतात.

**बीबीसी ब्लॉगर म्हणून**

मार्टिन लूथर किंग जूनियर , नेल्सन मंडेला आणि मुहम्मद अली जिन्ना यांनी युसूफझाईवर प्रभाव पाडला आहे. उशीरा 2008 मध्ये, आमेरचा चेंडू अहमद खान बीबीसी उर्दू संकेतस्थळ आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी पांघरूण एक कादंबरी मार्गाने केली तालिबान मध्ये 'च्या वाढत्या प्रभाव स्वात . त्यांनी शालेय मुलीला तिच्या जीवनाबद्दल अनामिकपणे ब्लॉग करण्यास सांगण्याचे ठरविले. त्यांच्या बातमीदार पेशावर , अब्दुल है काकर , स्थानिक शाळेत शिक्षक, झियाउद्दिन युसुफजाई संपर्कात होता, पण तो त्यांच्या कुळाप्रमाणे हे खूप धोकादायक मानले होते म्हणून, तसे अर्जदाराच्या कुंटुबाची संपूर्ण माहिती कोणत्याही विद्यार्थ्यांना शोधू शकत नाही. शेवटी, युसुफझाईने 11 वर्षीय मलालाची स्वतःची मुलगी सुचविली. त्यावेळी मौलाना फजलुल्ला यांच्या नेतृत्वाखालील तालिबान दहशतवाद्यांनी स्वात व्हॅली, दूरदर्शन, संगीत, मुलींच्या शिक्षणावर बंदी घालणे,आणि स्त्रिया खरेदी करण्यापासून जात आहेत. शहराच्या चौकात डोकेदुखी पोलिसांची संस्था प्रदर्शित केली जात होती. सर्वप्रथम, आईशा नावाच्या मुलीने आपल्या वडिलांच्या शाळेतून डायरी लिहायला सहमती दर्शविली, परंतु मुलीच्या पालकांनी तिला त्यास थांबविण्यास थांबविले कारण त्यांना तालिबानच्या बदल्याची भीती वाटत होती. मूळ पर्यायीपेक्षा चार वर्षांपेक्षा लहान व युद्धात सातव्या दर्जाचे युसुफझाई हे एकमेव पर्याय होते. बीबीसीच्या संपादक सर्वमतीने सहमत झाले.

काल मला लष्करी हेलीकॉप्टर आणि तालिबानसह एक भयानक स्वप्न पडले. स्वातमध्ये लष्करी ऑपरेशन सुरू झाल्यापासून मला असे स्वप्न पडले आहेत. माझ्या आईने मला न्याहारी दिली आणि मी शाळेत गेलो. मला शाळेत जाण्याची भीती वाटत होती कारण तालिबानाने सर्व मुलींना शाळांमध्ये प्रवेश करण्यावर बंदी घातली होती. 27 विद्यार्थ्यांपैकी फक्त 11 विद्यार्थ्यांनी वर्ग केला कारण तालिबानच्या आज्ञेमुळे ही संख्या कमी झाली. या निर्णयानंतर माझ्या तीन मित्रांना त्यांच्या कुटुंबियांसह पेशावर, लाहोर आणि रावळपिंडी येथे हलविण्यात आले आहे.
मलाला युसूफझाई , 3 जानेवारी 2009 बीबीसी ब्लॉग एंट्री
बीबीसी उर्दूच्या माजी संपादक मिर्झा वाहिद म्हणाले, "आम्ही स्वातच्या हिंसा आणि राजकारणास तपशीलवार माहिती देत ​​होतो परंतु तालिबानच्या अंतर्गत सामान्य लोक कसे रहायचे याबद्दल आम्हाला फार काही माहिती नव्हती". युसूफझाईच्या सुरक्षेबद्दल त्यांना काळजी वाटत असल्याने बीबीसीच्या संपादकांनी छद्म नावाचा उपयोग केला. तिचा ब्लॉग बायलाईन "गुल मकाई" ( "अंतर्गत प्रकाशित झाले कॉर्नफ्लॉवर " उर्दू), एक नाव एक पाष्टून लोककथा एक वर्ण घेतले.

3 जानेवारी 2009 रोजी, युसुफझाईची पहिली एंट्री बीबीसी उर्दू ब्लॉगवर पोस्ट केली गेली. तिने नोंदी लिहिल्या आणि नंतर त्या एका पत्रकारांना पास केली जे स्कॅन आणि ई-मेल करेल. ब्लॉग स्वातच्या पहिल्या लढाईत युसूफझाईच्या विचारांना नोंदवते , सैनिकी ऑपरेशन झाल्यानंतर, कमी मुलींना शाळेत दाखवते, आणि शेवटी, त्यांची शाळा बंद होते.

मिंगोरा येथे, तालिबानाने 15 जानेवारी 2009 नंतर शाळेत प्रवेश घेऊ शकत नाही अशी ताकीद दिली होती. या गटात आधीच शंभरहून अधिक मुलींच्या शाळा उडाल्या होत्या. बंदीच्या आधीच्या रात्री रात्रभर तोफांचा आवाज ऐकू लागला आणि युसूफझाईला अनेक वेळा जागृत केले. पुढील दिवसात, युसूफझाई यांनी आपल्या वृत्तपत्रातील पहिल्या वृत्तपत्रातही स्थानिक वृत्तपत्रात प्रकाशित केले.

**शाळेतून प्रतिबंधित**

या निर्णयानंतर तालिबानने अनेक स्थानिक शाळा नष्ट केल्या. 24 जानेवारी 2009 रोजी युसूफझाई यांनी लिहिले: "आमची वार्षिक परीक्षा सुट्यानंतर दिली जाते परंतु तालिबान मुलींना शाळेत जाण्याची परवानगी देत ​​असेल तरच शक्य होईल. आम्हाला परीक्षेसाठी काही अध्याय तयार करण्यास सांगण्यात आले होते परंतु मला अभ्यासासारखे वाटत नाही "

असे दिसते की फक्त तेव्हाच डझनभर शाळा नष्ट केली गेली आहेत आणि सैन्याने त्यांना संरक्षित करण्याबद्दल विचार केला तर शेकडो लोक बंद झाले आहेत. जर त्यांनी आपले कार्य योग्यरित्या येथे केले असते तर ही परिस्थिती उद्भवली नसती.
मलाला युसूफझाई , 24 जानेवारी 2009 बीबीसी ब्लॉग एंट्री
फेब्रुवारी 2009 मध्ये मुलींच्या शाळा अद्याप बंद होत्या. एकात्मतेत, मुलांसाठी खाजगी शाळा 9 फेब्रुवारी पर्यंत उघडण्यास नकार देतील आणि नोटिस असे म्हणत असल्याचे दिसून आले. 7 फेब्रुवारीला युसूफझाई आणि त्यांचा भाऊ मायिंगोना परतल्या, जिथे रस्ते सोडले गेले आणि तिथे "गोड शांतता" होती. "आम्ही आमच्या आईसाठी भेटवस्तू विकत घेण्यासाठी सुपरमार्केटमध्ये गेलो होतो पण ती बंद होती, परंतु पूर्वी ती उशीरापर्यंत उघडे राहिली होती. बऱ्याच इतर दुकाने देखील बंद केल्या होत्या", तिने आपल्या ब्लॉगमध्ये लिहिले. त्यांचे घर लुटले गेले आणि त्यांचे दूरदर्शन चोरी झाले.

मुलांच्या शाळा पुन्हा उघडल्यानंतर, तालिबानांनी मुलींच्या प्राथमिक शिक्षणावर मर्यादा उचलल्या, जेथे सह-शिक्षण होते . मुली-फक्त शाळा बंद होते. युसुफझाई यांनी लिहिले की 700 विद्यार्थ्यांपैकी केवळ 70 शिष्य उपस्थित होते.

15 फेब्रुवारीला मिंगोराच्या रस्त्यावर गोळीबार ऐकू आला, पण युसुफझाईच्या वडिलांनी तिला आश्वासन दिले की, "घाबरू नका - ही शांतीसाठी गोळीबार आहे." तिचे वडील वृत्तपत्रांत वाचले होते की पुढील दिवशी सरकार आणि दहशतवादी शांतता करार करणार आहेत. नंतर त्या रात्री, जेव्हा तालिबानने त्यांच्या एफएम रेडिओ स्टुडिओवर शांतता करार जाहीर केला तेव्हा आणखी एक मजबूत गोळीबार सुरू झाला. 18 फेब्रुवारीला राष्ट्रीय वर्तमान घडामोडी कॅपिटल टॉकवर तालिबानविरुद्ध युसूफझाईने भाषण केले . तीन दिवसांनंतर स्थानिक तालिबान नेते मौलाना फजलुल्लात्यांच्या एफएम रेडिओ स्टेशनवर जाहीर केले की, महिला शिक्षणावर बंदी आणत आहे आणि 17 मार्चला परीक्षा घेईपर्यंत मुलींना शाळेत जाण्याची परवानगी दिली जाईल, परंतु त्यांना बुर्कस घालायला हवे होते .

**मुलींची शाळा पुन्हा उघडली**

25 फेब्रुवारीला, युसूफझाई यांनी आपल्या ब्लॉगवर लिहिले की "ती आणि तिच्या वर्गमित्रांनी" बऱ्याच वेळा वर्गात प्रवेश केला आणि स्वतःचा आनंद घेतला. " 1 मार्च पर्यंत युसूफझाईच्या वर्गावरील उपस्थित 27 विद्यार्थ्यांपैकी 19 विद्यार्थ्यांपर्यंत वाढले होते, परंतु तालिबान अजूनही या क्षेत्रात सक्रिय होते. शेलिंग चालू राहिली, आणि विस्थापित लोकांना उद्देशून राहत असलेल्या वस्तूंचा लुटालूट झाला. केवळ दोन दिवसांनी युसूफझाईने लिहिले की सैन्य आणि तालिबान यांच्यात वादळ होता आणि मोर्टार शेल्सचा आवाज ऐकू आला: "लोक पुन्हा घाबरले आहेत की शांती दीर्घ काळ टिकू शकत नाही. काही लोक असे म्हणत आहेत की शांतता करार कायमस्वरूपी नाही, तो फक्त लढाईत ब्रेक आहे. "

9 मार्च रोजी युसुफझाईंनी विज्ञानविषयक कागदपत्रांबद्दल लिहिले होते जे त्यांनी चांगले प्रदर्शन केले आणि त्यांनी सांगितले की तालिबान यापूर्वी वाहने शोधत नव्हते. 12 मार्च 2009 रोजी तिचा ब्लॉग संपला.

**एक विस्थापित व्यक्ती म्हणून-**

बीबीसी डायरी संपल्यानंतर, युसुफझाई आणि त्यांच्या वडिलांना न्यू यॉर्क टाइम्सच्या पत्रकार ऍडम बी. इलिक यांनी माहितीपट चित्रपटासंदर्भात संपर्क साधला . मे मध्ये, पाकिस्तानी सैन्याने स्वातच्या द्वितीय लढाईत नियंत्रण मिळविण्यासाठी या प्रदेशात प्रवेश केला . मिंगोरा सुटका करण्यात आला आणि युसूफझाईचे कुटुंब विस्थापित आणि विभक्त झाले. त्यांचे वडील नातेवाईकांसोबत राहण्यासाठी ग्रामीण भागात पाठविण्यात आले होते तेव्हा त्यांना विरोध आणि निषेध करण्यासाठी पेशावर येथे आले होते. "मी खरोखर कंटाळलो आहे कारण माझ्याकडे वाचण्यासाठी कोणतेही पुस्तक नाहीत", युसूफझाईने डॉक्युमेंटरीमध्ये म्हणले आहे.

त्या महिन्यात पत्रकार परिषदेत दहशतवाद्यांना टीका केल्यानंतर युसूफझाईच्या वडिलांना तालिबानच्या कमांडरने रेडिओवर मृत्यूची धमकी दिली. युसुफझाई तिच्या वडिलांनी तिच्या सक्रियतेने प्रेरणा दिली. त्या उन्हाळ्यात, ती एकदाच बनण्याची इच्छा असल्यासारखीच ती राजकारणी बनण्यासाठी आणि डॉक्टर म्हणून बनण्यासाठी वचनबद्ध नव्हती.

माझा एक नवीन स्वप्न आहे ... मी या देशास वाचवण्यासाठी राजकारणी असणे आवश्यक आहे. आपल्या देशात इतके संकट आहेत. मला ही संकटे काढायच्या आहेत.-
मलाला युसुफझाई , वर्ग डिसमिस (डॉक्युमेंटरी)

 
जुलैच्या सुरुवातीस निर्वासित शिबिरे भरून काढली गेली. स्वात व्हॅलीकडे परत जाणे सुरक्षित आहे असे सांगून पंतप्रधानांनी दीर्घकाळापूर्वी घोषणा केली. पाकिस्तानी सैन्याने तालिबानांना शहरे आणि ग्रामीण भागातून बाहेर काढले होते. युसुफझाईचे कुटुंब पुन्हा एकत्र झाले आणि 24 जुलै 200 9 रोजी ते घरी गेले. त्यांनी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा यांच्या अफगाणिस्तान आणि पाकिस्तानला विशेष प्रतिनिधी भेटण्यासाठी आमंत्रित केलेल्या इतर जमीनी कार्यकर्त्यांच्या एका गटाने प्रथम भेट दिली - रिचर्ड होलब्रुक. युसुफझाईने होलब्रुकला परिस्थितीत हस्तक्षेप करण्यास विनंती केली, "आदरणीय राजदूत, जर आपण आमच्या शिक्षणात आम्हाला मदत करू शकला तर कृपया आम्हाला मदत करा." अखेरीस तिचे कुटुंब घरी परत आले तेव्हा त्यांना आढळले की ते नुकसान झाले नाही आणि तिच्या शाळेने फक्त प्रकाश नुकसान सहन केले.

**प्रारंभिक कार्यवाही**

युसुफझाईच्या प्रेरणास्थानांपैकी एक पंतप्रधान बेनझीर भुट्टो

डॉक्युमेंटरीनंतर, युसूफझाईचे राष्ट्रीय पश्तो -भाषेचे स्टेशन एव्हीटी खैबर , उर्दू भाषा दैनिक आज आणि कॅनडाचे टोरोंटो स्टारवर मुलाखत घेतली गेली . 1 9 ऑगस्ट 200 9 रोजी तिने कॅपिटल टॉकवर दुसरे स्वरूप दिलं .तिची बीबीसी ब्लॉगिंग ओळख डिसेंबर 200 9 पर्यंत प्रकाशित करण्यात आली. तिने दूरदर्शनवर महिला शिक्षणासाठी सार्वजनिकपणे वकील म्हणून काम करण्यास सुरुवात केली . 200 9 ते 2010 या काळात 200 9 आणि 2010 पर्यंत खापल कोर फाऊंडेशनच्या जिल्हा बालसभेचे अध्यक्ष होते .

ऑक्टोबर 2011 मध्ये, दक्षिण आफ्रिकेतील कार्यकर्त्या आर्कबिशप डेसमंड तुतु यांनी डच आंतरराष्ट्रीय मुलांच्या वकिलांच्या समूह किड्स राइट्स फाउंडेशनच्या आंतरराष्ट्रीय बाल शांती पुरस्कारांसाठी युसूफझाई यांना नामांकित केले . पुरस्कारासाठी नामांकित होणारी ती पहिली पाकिस्तानी मुलगी होती. या घोषणेत म्हणले आहे, "मलाला आणि इतर मुलींसाठी उभे राहण्याची आणि राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय माध्यमांचा वापर करून जगाला कळवा की मुलींना शाळेत जाण्याचा अधिकार देखील आहे." आंतरराष्ट्रीय बाल शांती पुरस्कार दक्षिण आफ्रिकेच्या मायकेल मायक्रॉफ्टने जिंकला .

डिसेंबर महिन्यात दोन महिन्यांनंतर पाकिस्तानच्या पहिल्या नॅशनल यूथ पीस पुरस्काराने त्यांना सन्मानित करण्यात आले तेव्हा त्यांचे सार्वजनिक प्रोफाइल आणखी वाढले. 1 9 डिसेंबर 2011 रोजी पंतप्रधान युसुफ रझा गिलानी यांनी त्यांना युवकांसाठी राष्ट्रीय शांतता पुरस्कार दिला. आपल्या सन्मानार्थ कारवाईच्या वेळी, युसूफझाई यांनी सांगितले की ती कोणत्याही राजकीय पक्षाचा सदस्य नव्हती, परंतु शिक्षणास उत्तेजन देण्यासाठी स्वतःच्या राष्ट्रीय पक्षाची अपेक्षा केली. युसुफझाईच्या विनंतीनुसार महिलांनी स्वात डिग्री कॉलेज फॉर विमेन मध्ये आयटी परिसर स्थापन करण्याचे निर्देश पंतप्रधानांना दिले आणि त्यांच्या माध्यमिक शाळेचे नाव बदलण्यात आले. 2012 पर्यंत, युसुफझाई मलाला एजुकेशन फाउंडेशन आयोजित करण्याचा विचार करीत होती, ज्यामुळे गरीब मुलींना शाळेत जाण्यास मदत होते.

**हत्या प्रयत्न**

युसूफझाई अधिक ओळखले जात असताना, तिला तोंड देणारी धोके वाढली. तिच्याविरुद्ध मृत्यूची धमकी वर्तमानपत्रांमध्ये प्रकाशित झाली आणि तिचे दार खाली पडले. रोजी फेसबुक ती सक्रिय वापरकर्ता होते जेथे, ती धमक्या प्राप्त सुरुवात केली. अखेरीस, तालिबान प्रवक्त्याने सांगितले की त्यांना "सक्ती" करण्यास भाग पाडण्यात आले होते. 2012च्या उन्हाळ्यात झालेल्या बैठकीत तालिबान नेते सर्वसमावेशकपणे तिला मारण्यास सहमत झाले.

मी त्याबद्दल नेहमी विचार करतो आणि दृश्य स्पष्टपणे कल्पना करतो. जरी ते मला मारण्यासाठी आले तरी मी त्यांना जे काही करण्याचा प्रयत्न करीत आहे ते सांगेन, चुकीचे म्हणजे शिक्षण हे आमचे मूलभूत अधिकार आहे. -
मलाला युसूफझाईने तालिबानशी झगडा लावला.

9 ऑक्टोबर 2012 रोजी पाकिस्तानी स्वात व्हॅलीमध्ये परीक्षा घेऊन बसला घरी बसून एक तालिबान गनमॅनने युसूफझाईवर गोळीबार केला. त्यावेळी युसुफझाई 15 वर्षांचे होते. अहवालाच्या मते, एक मुखवटा गनमॅन म्हणाला, "आपणा पैकी एक कोण मलाला आहे? बोलू नका, अन्यथा मी तुम्हाला सर्व काही मारून टाकू" आणि, ओळखल्या जाताना, युसूफझाईला एका बुलेटने गोळी मारली गेली, जी बाजूला 18 इंच तिच्या डोळ्याच्या डोळ्यातील, तिच्या मानेतून आणि तिच्या खांद्यावर उतरले. शूटिंगमध्ये दोन अन्य मुली जखमी झाल्या होत्या: केनत रियाज आणि शाझिया रमजान, दोघेही शूटिंगच्या नंतर पुरेसे स्थिर होते, पत्रकारांशी बोलण्यासाठी आणि हल्ल्याचा तपशील देण्यासाठी.

**वैद्यकीय उपचार**

शूटिंगनंतर युसूफझाई यांना पेशावर येथील लष्करी रुग्णालयात हलविण्यात आले . तेथे डॉक्टरांना त्यांच्या मस्तिष्कच्या डाव्या भागात विकसित झालेल्या सूज नंतर काम चालू करण्यास भाग पाडले गेले. हे गोळ्या तिच्या डोकेतून जात असताना बुलेटमुळे खराब झाले. पाच तासाच्या ऑपरेशननंतर, डॉक्टरांनी यशस्वीरित्या बुद्धी काढली, जी तिच्या रीढ़ की हड्डीजवळ तिच्या खांद्यावर ठेवली होती. आक्रमणानंतरच्या दिवशी, डॉक्टरांनी एक डिओम्प्रेशिव्ह क्रॅनिक्टॉमी केली , ज्यामध्ये तिच्या खोपडीचा भाग सूज घेण्याची जागा काढून टाकण्यात आला.

11 ऑक्टोबर 2012, पाकिस्तानी आणि ब्रिटिश डॉक्टर एक पॅनेल युसुफजाई पुढे जाण्याचा निर्णय घेतला कार्डिओलॉजी सशस्त्र सेना संस्था मध्ये रावळपिंडी . मुमताज खान, डॉक्टर, म्हणाले की तिला जगण्याची 70% संधी आहे. गृहमंत्री रहमान मलिक यांनी सांगितले की युसूफझाईला जर्मनीला हलविण्यात येईल, जिथे ती प्रवासासाठी पुरेशी स्थिर होती म्हणून तिला उत्तम वैद्यकीय उपचार मिळू शकला. डॉक्टरांची एक टीम तिच्यासोबत प्रवास करेल आणि सरकार तिच्या उपचारांचा खर्च सहन करेल. डॉक्टरांनी 13 ऑक्टोबरला युसूफझाईच्या सांडपाला कमी केले आणि ती सर्व चार अंगे हलविली.

युसुफझाईच्या उपचारांसाठी ऑफर जगभरातून आली. 15 ऑक्टोबर रोजी, युसुफझाई तिच्या डॉक्टरांना आणि कुटुंबियांनी मंजूर केलेल्या आणखी उपचारांसाठी युनायटेड किंगडमला प्रवास केला. तिचा विमान बर्मिंगहॅम , इंग्लंड येथे रवाना झाला , जिथे तिला क्वीन एलिझाबेथ हॉस्पिटलमध्ये उपचार देण्यात आले होते, या अस्पतालच्या खास वैशिष्ट्यांमधील एक म्हणजे विवादात जखमी झालेल्या लष्करी जवानांचा उपचार. त्या वेळी प्रसारमाध्यमांच्या अहवालांनुसार, यूके सरकारने सांगितले की " पाकिस्तानी सरकार मलाला आणि तिच्या पक्षासाठी सर्व वाहतूक, प्रवास, वैद्यकीय, निवास आणि राहणीमान खर्च देत आहे."

17 ऑक्टोबर 2012 पर्यंत युसूफझाई तिच्या कोमातून बाहेर पडले होते, उपचारांना चांगला प्रतिसाद देत होते आणि कोणत्याही मेंदूच्या नुकसानाविना पूर्णपणे बरे होण्याची चांगली संधी असल्याचे सांगितले जात असे. 20 आणि 21 ऑक्टोबर रोजी नंतरच्या अद्यतनांनी सांगितले की ती स्थिर होती, परंतु अद्यापही संक्रमणाशी लढत होती. 8 नोव्हेंबर पर्यंत, तिने बेडवर बसून छायाचित्र काढले होते. 11 नोव्हेंबरला, युसूफझाईला तिच्या चेहऱ्याच्या नवरांची दुरुस्ती करण्यासाठी साडेतीन तास शस्त्रक्रिया करण्यात आली .

3 जानेवारी 2013 रोजी युसुफजाई तिच्या कुटुंबाच्या तात्पुरती घरी तिच्या पुनर्वसन सुरू करण्यासाठी रुग्णालयात घरी सोडण्यात आले पश्चिम मिडलॅंड्स , ती साप्ताहिक फिजिओ होते. तिचा खोपडी पुनर्निर्मित करण्यासाठी 2 फेब्रुवारीला पाच तासाचा मोठा ऑपरेशन झाला आणि तिला क्वेलर इम्प्लांटसह ऐकण्याची ताकद मिळाली , त्यानंतर तिला स्थिर स्थिती असल्याचे कळले. जुलै 2014 मध्ये युसुफझाईने लिहिले की तिचे चेहऱ्यावरील नक्षी 96% पर्यंत वाढली आहे.

## प्रतिक्रिया
हत्येच्या प्रयत्नांमुळे जगभरातील मीडिया कव्हरेज प्राप्त झाले आणि सहानुभूती आणि क्रोध निर्माण झाला. या हल्ल्याच्या विरोधात अनेक पाकिस्तानी शहरांमध्ये शूटिंगविरोधी निषेध करण्यात आले होते आणि 2 लाखांहून अधिक लोकांनी शिक्षणाच्या अधिकारांच्या याचिकेवर स्वाक्षरी केली होती, ज्यामुळे पाकिस्तानमध्ये शिक्षणाचा पहिला अधिकार मंजूर झाला अधिकाऱ्यांनी हल्लेखोरांना अटक केल्याबद्दल माहितीसाठी 10 लाख रुपये (यूएस $ 105,000) पुरस्कृत केले. युसूफझाईच्या वडिलांनी आपल्या सुरक्षेबद्दल चिंता व्यक्त करताना म्हणले, "जर माझी मुलगी जिवंत राहिली असेल तर आम्ही आमच्या देशाला सोडणार नाही. आमच्यात एक विचारधारा आहे जी शांतीची प्रशंसा करते." तालिबान बुलेट्सच्या शक्तीद्वारे सर्व स्वतंत्र आवाज थांबवू शकत नाही. "

पाकिस्तानचे अध्यक्ष आसिफ अली जरदारी यांनी या चित्रपटाचे वर्णन "सभ्य लोकांवर" हल्ला म्हणून केले. संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या महासचिव बान की-मून यांनी ते "अत्यंत निष्ठुर आणि भयानक कृत्य" म्हणले. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा यांनी "निरुपयोगी, घृणास्पद आणि दुःखद" हल्ला पाहिला, तर अमेरिकेचे सचिव हिलेरी क्लिंटन यांनी सांगितले की युसूफझाई "मुलींच्या हक्कांसाठी उभे राहण्यास अतिशय साहसी" होती आणि हल्ला करणारे "अशा प्रकारच्या सशक्तीकरणामुळे धमकी दिली". ब्रिटिश परराष्ट्र सचिव विलियम हेग यांनी "बर्बर" आणि "

अमेरिकेतील गायक मॅडोना यांनी युसूफझाईला त्यांचा हल्ला " ह्यूमन नेचर " या दिवशी लॉस एंजेलिसमधील एका मैफिलीत समर्पित केला तसेच तिच्या मागे तात्पुरती मलाला टॅटू देखील ठेवला. अमेरिकेच्या अभिनेत्री ॲंजेलीना जोली यांनी आपल्या मुलाला कार्यक्रम समजावून सांगण्याचा एक लेख लिहिले आणि "मलाला मारण्यासाठी आवश्यक असलेल्या माणसांना असे का वाटले?" मुलीने नंतरच्या शिक्षणासाठी मलाली फंड मध्ये जोलीने $ 200,000 दान केले . अमेरिकेच्या माजी प्रथम लेडी लॉरा बुश यांनी द वॉशिंग्टन पोस्टमध्ये एक ओप-ईड तुकडा लिहिला ज्यामध्ये त्यांनी युसूफझाईशी तुलना केली.होलोकॉस्ट डायरिस्ट ॲने फ्रँक . भारतीय दिग्दर्शक अमजद खानने घोषणा केली की तो युसूफझाईवर आधारित एक जीवनात्मक चित्रपट तयार करणार आहे .

पाकिस्तानी तालिबानचे मुख्य प्रवक्ते एहसानुल्ला एहसान यांनी युद्धाच्या जबाबदारीचा दावा केला आणि म्हणले की युसूफझाई "अंधश्रद्धेचा व अत्याचारांचा प्रतीक आहे" आणि जर ती जिवंत राहिली तर समूह पुन्हा तिला लक्ष्य करेल. हल्ल्याच्या काही दिवसांत तालिबानने आपल्या वडिलांनी युद्धाला तोंड देत म्हणले होते की तालिबानने आपल्या औपचारिकपणाची पुनरावृत्ती केली: "आम्ही तिला आपल्या मुलीला आमच्याविरुद्ध गलिच्छ भाषा वापरण्यापासून रोखण्यासाठी बऱ्याच वेळा चेतावणी दिली, पण त्याने ऐकले नाही आणि जबरदस्ती केली नाही आम्ही या चरमपंथी पाऊल उचलू. " तालिबानने धार्मिक शास्त्रवचनाचा एक भाग म्हणून आपला हल्ला देखील उचित ठरविला आणि कुरान म्हणते की "इस्लाम आणि इस्लामी सैन्यांविरुद्ध प्रचार करणारे लोक ठार मारले जातील"शरीयत म्हणतात की जर इस्लामच्या विरोधात प्रचार केला जात असेल तर मुलाचाही खून केला जाऊ शकतो. "

12 ऑक्टोबर 2012 रोजी पाकिस्तानातील 50 इस्लामिक धार्मिक नेत्यांनी युसूफझाईला ठार मारण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या तालिबान बंदूकधारकांविरुद्ध इस्लामिक कायद्याचा निर्णय - फतवा जारी केला. सुन्नी इत्तेहाद परिषदेच्या इस्लामिक विद्वानांनी पाकिस्तानी तालिबानाने युसूफझाई आणि त्यांच्या दोन वर्गमित्रांच्या शूटिंगसाठी धार्मिक औपचारिकता वाढविण्यासाठी प्रयत्न केले.

जरी पाकिस्तानमध्ये या हल्ल्याचा संपूर्णपणे निषेध करण्यात आला होता, "काही पाकिस्तानी राजकीय पक्ष आणि अतिरेकी संघटना" ने ड्रोन हल्ल्यांचे आक्षेप प्रदान करण्यासाठी अमेरिकन सेंट्रल इंटेलिजेंस एजन्सीने केलेल्या शूटिंगसारख्या साशंकतेच्या सिद्धांतांचा प्रसार केला आहे . पाकिस्तानातील तालिबानचा आणि इतर काही प्रो-तालिबान एक "अमेरिकन गुप्तचर" ब्रॅंडेड युसुफजाई घटक.

युनायटेड नेशन्सची याचिका

15 ऑक्टोबर 2012 रोजी, ग्लोबल एज्युकेशन फॉर ग्लोबल एज्युकेशन गॉर्डन ब्राऊन , माजी ब्रिटिश पंतप्रधान , यूसुफझाई यांना हॉस्पिटलमध्ये असताना भेट दिली, आणि त्यांच्या नावावर याचिका दाखल केली आणि "मलाला काय लढायच्या समर्थनात" याचिका दाखल केली. "मी एम मलाला" नाराचा वापर करून, याचिकाची मुख्य मागणी अशी होती की 2015 पर्यंत शाळा सोडण्याशिवाय कोणीही मूल नाही, "आशा आहे की सर्वत्र मलाला सारख्या मुली लवकरच शाळेत जातील". ब्राउनने नोव्हेंबरमध्ये इस्लामाबाद येथे राष्ट्रपती झरदारी यांना हा अर्ज दिला .

याचिकामध्ये तीन मागण्या आहेत:

आम्ही प्रत्येक मुलासाठी शिक्षण देण्याच्या योजनेशी सहमत होण्यासाठी पाकिस्तानला विनंती करतो.
मुलींवर भेदभाव करण्यासाठी आम्ही सर्व देशांना कॉल करतो.
2015च्या अखेरीपर्यंत जागतिक शिक्षणात 61 दशलक्ष शाळा बाहेर पडतील याची खात्री करण्यासाठी .

गुन्हेगारी अन्वेषण, अटक आणि बंदी

शूटिंगनंतर दुसऱ्या दिवशी पाकिस्तानचे गृहमंत्री रहमान मलिक यांनी सांगितले की युसूफझाईला ठार मारणाऱ्या तालिबान गनमॅनची ओळख पटली आहे. पोलिसांनी 23 वर्षीय अट्टा उल्लाह खान, रसायनशास्त्रातील पदवीधर विद्यार्थी म्हणून, हल्ला केला. 2015 पर्यंत तो कदाचित अफगाणिस्तानात मोठ्या प्रमाणात राहिला.

या हल्ल्यात सहा जणांना पोलिसांनी अटक केली आहे, परंतु पुरावा नसल्यामुळे त्यांना नंतर सोडण्यात आले. नोव्हेंबर 2012 मध्ये अमेरिकेच्या सूत्रांनी पुष्टी केली की , युसुफझाईवरील हल्ल्याचा आदेश देणारा मल्ला फजलुल्ला पूर्वी अफगाणिस्तानमध्ये लपला होता.

12 सप्टेंबर 2014 रोजी आयएसपीआरचे संचालक मेजर जनरल असिम बाजवा यांनी इस्लामाबाद येथे पत्रकार परिषदेत सांगितले की 10 हल्लेखोर "शूरा" नावाच्या एका दहशतवादी गटाशी संबंधित आहेत. जनरल बाजवा म्हणाले की इशारूर रहमान हे प्रथम दहशतवादी गट सदस्य होते आणि त्यांना सैन्याने पकडले होते. त्याच्या चौकशीत मिळालेल्या माहितीवर कार्यरत असताना, दहशतवादी गटातील इतर सर्व सदस्यांना अटक करण्यात आली. हे आयएसआय, पोलीस आणि सैन्याने आयोजित केलेल्या गुप्तचर-आधारित एकत्रित ऑपरेशनचे काम होते.

एप्रिल 2015 मध्ये, अटक केलेल्या दहा जणांना 25 वर्षानंतर पॅरोलची पात्रता मिळण्याची शक्यता असून, जबरदस्तीने खटला चालविणारा न्यायाधीश मोहम्मद अमीन कुंडी यांनी तुरुंगात जन्मठेपेची शिक्षा ठोठावली. खरं तर खून करणाऱ्या दहा जणांना दहा जणांना शिक्षा झाली तर हे माहित नाही. जून 2015 मध्ये, हे उघड झाले की या हल्ल्यात दहा पैकी आठ जणांनी कॅमेऱ्यात गुप्तपणे बरीच फसवणूक केली होती, आतल्यांना बाहेर काढण्यात आले आणि मुक्त केले जाणारे एक जण खून बिडचे मास्टरमाइंड असल्याचे उघड झाले. असा विश्वास आहे की युसुफझाईला मारणाऱ्या इतर सर्व लोकांनी नंतर अफगाणिस्तानला पलायन केले आणि त्यांना कधीही पकडले गेले नाही. लंडन डेली मिररनंतर संशयितांच्या सुटकेची माहिती प्रकाशात आलीजेल मध्ये पुरुष शोधण्याचा प्रयत्न केला. वरिष्ठ पोलीस अधिकारी सलीम खान यांनी सांगितले की, आठ जणांना सोडण्यात आले होते कारण त्यांना हल्ला करण्यासाठी पुरेसे पुरावे उपलब्ध नव्हते.

जून 2018 मध्ये अमेरिकेच्या अफगाणिस्तानातील हवाई हल्ल्यात मुल्ला फझलुल्ला यांचा मृत्यू झाला.

## पुरस्कार आणि सन्मान 
मुलींच्या शिक्षणाच्या मूलभूत हक्कासाठी झगडणा-या मलाला यांच्या कार्याने वयाच्या चौदाव्या वर्षी सा-या जगाचे लक्ष वेधून घेतले. पाकिस्तानसहित जगभरातल्या अनेक देशांनी मलाला यांना विविध पुरस्कारने सन्मानीत केले आहे. केवळ वयाच्या अठराव्या वर्षी नोबेलसारख्या सर्वोच्च सन्मानासहित सुमारे चाळीसपेक्षाही अधिक पुरस्कारांनी गौरवण्यात आलेली मलाला ही बहुदा एकमेव मुलगी असावी. मलाला यांना खालील पुरस्कार व सन्मान मिळालेले आहेत. 

१. **इंटरनॅशनल चिल्डृन्स पीस प्राईझ**: २५ ऑक्टोबर २०११ रोजी मलाला यांना  'इंटरनॅशनल चिल्डृन्स पीस प्राईझ' हा पुरस्कार मिळाला. स्वात प्रदेशातील कन्या-शिक्षण हक्कासाठी केलेल्या संघर्षाबद्धल आणि तालिबानद्वारा केल्या जाण-या अमानुष छळाविरुद्ध आवाज उठवल्याबद्धल त्यांना हा पुरस्कार देण्यात आला. शिक्षण हा मुलींचा मूलभूत हक्क आहे आणि तो हिरावून घेण्याचा कोणालाही अधिकार नाही असा संदेश त्यांनी प्रसारमाध्यमांमार्फत जगापर्यंत पोहोचवला. 

**२. नॅशनल यूथ पीस प्राईझ ऑफ पकिस्तान:** १९ डिसेंबर २०११ रोजी पाकिस्तान सरकारने 'नॅशनल यूथ पीस प्राईझ ऑफ पकिस्तान' ह पुरस्कार देऊन मलाला यांच्या कार्याचा गौरव केला. पाकिस्तानचे तत्कालीन पंतप्रधान युसूफ रझा गिलानी यांच्या हस्ते हा पुरस्कार मलाला यांना देण्यात आला. नंतर या पुरस्काराचे नाव बदलून 'मलाला यूथ पीस प्राईझ' असे ठेवण्यात आले.  

**३.नी फ्रँक वॉर्ड फॉर मॉरल करेज:** कन्या शिक्षण मोहिमेत अडथळा बनणा-या, संकटांशी लढण्याचे नैतिक धैर्य दाखवल्याबद्धल मलाला यांना या पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.   

**४. गॅलेन्ट पुरस्कार:** १९ नोव्हेंबर २०१२ रोजी 'वर्ल्ड पीस अँड प्रॉस्परिटी फाउंडेशन'चे अध्यक्ष प्रिश्नस अली खान यांनी ब्रिटनच्या हाऊस ऑफ लॉर्डसमध्ये मलाला यांना हा पुरस्कार प्रदान केला. मलाला यांच्या वतीने पाकिस्तानच्या उपायुक्तांनी हा पुरस्कार स्विकारला होता. कारण त्यावेळी मलाला यांच्यावर क्वीन एलिझाबेथ हॉस्पिटल मध्ये उपचार सुरू होते. त्यामुळे त्या स्वतः पुरस्कार स्वीकारण्याच्या शारीरिक स्थितीत नव्हत्या.   

**५. सितारा ए सुजात पुरस्कार:** ऑक्टोबर २०१० मध्ये पकिस्तान सरकारतर्फे '**सितारा ए सुजात**'  या पुरस्काराने मलाला यांना गौरवण्यात आले. तालिबानी हल्ल्याची शिकार झाल्यानंतर मलाला यांना पकिस्तानमधील हा तिसरा सर्वोच्च नागरी वीरता पुरस्कार देण्यात आला.

६, टाईम मॅगझीनचा **"पर्सन ऑफ द इयर" पुरस्कार:** १९ डिसेंबर २०१२ रोजी टाईम मॅगझीनचा 'पर्सन ऑफ द इयर" पुरस्कार मलाला यांना घोषित करण्यात आला. हा सन्मान मिळणे हा खरोखरीच फार मोठा बहुमान आहे.    

७. **मदर तेरेसा मेमोरियल पुरस्कार:**  २८ नोव्हेंबर २०१२ रोजी मलाला यांना त्यांच्या सामजिक कार्यासाठी त्यांना 'मदर तेरेसा मेमोरियल ॲवार्ड फॉर सोशल जस्टिस' हा पुरस्कार देण्यात आला.अ    

**८. टॉप ग्लोबल थिंकर सन्मान:** अमेरिकेतील फॉरिन पॉलिसी मॅगझीन तसेच यू. के. मधील प्रोस्पेक्ट मॅगझीन यांनी जागतिक स्तरावर केलेल्या जनमत चाचणीनुसार १०० सन्माननीय विचारवंतांच्या यादीत मलाला यांचा समावेश केला गेला.     

**९. शांतता आणि मानवतावादी कार्यासाठी रोम प्राईझ:**  १२ डिसेंबर २०१२ रोजी मलाला यांना शांतता आणि मानवतावादी कार्यासाठी 'रोम प्राईझ' प्रदान करण्यात आले. या पुरस्कारासोबतच मलाला यांना रोमचे मानद नागरिकत्वदेखील देण्यात आले.     

**१०. ग्लोबल इंटरनॅशनल पीस पुरस्कार:**  २०१२ मध्ये ग्लोबल इंग्लिशद्वारा करण्यात आलेल्या वार्षिक सर्वेक्षणामध्ये मलाला यांना सर्वप्रथम स्थान मिळाले.     

**११. टिप्पोरी इंटरनॅशनल पीस पुरस्कार:** स्वात प्रदेशातील प्रत्येक बालकाला शिक्षणाचा मूलभूत हक्क मिळवण्यासाठी आवाज उठवल्याबद्धल आणि सतत संघर्ष केल्याबद्धल मलालाला ३ जानेवारी २०१३ मध्ये २०१२ च्या "टिप्पोरी इंटरनॅशनल पीस ॲवार्ड" देण्यात आला. हा आयर्लंडमधील एक् प्रतिष्ठेचा पुरस्कार समजला जातो.      

**१२. सिमॉन द बेवॉर पुरस्कार:**  १० जानेवारी २०१३ मध्ये फ्रान्स सरकारनं मलालाला हा पुरस्कार देऊन सन्मानित केले. मलाला पुरस्कार स्वीकारण्याच्या शारीरिक स्थितीमध्ये नसल्यामुळे तिच्या वतीने तिच्या वडिलांनी हा पुरस्कार स्वीकारला. मलालाबद्धल बोलताना तिचे वडील झियाउडद्दीन म्हणाले, "मलालासाठी हा कसोटीचा काळ आहे. मला तिचा खूप अभिमान वाटतो. अल्लाह आणि संपूर्ण जग तिच्या पाठीशी आहे याचा मला आनंद होत आहे. अल्लाहनी समाहजाच्या भल्यासाठी आणि शिक्षणाच्या  प्रसाराठी आणि प्रचारासाठीच मलालाला पुनर्जन्म दिला आहे. "     

**१३. व्हाईटल व्हॉईसेस ग्लोबल लीडरशिप पुरस्कार:**  एप्रिल २०१३ मध्ये मलालाला हा पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. जेव्हा अन्य कोणीही अन्यायाविरुद्ध आवाज उठवायची हिंमत करत नव्हते तेव्हा मलालाने आवाज उठवायचे धाडस दाखवले. म्हणून मलाला यांना 'व्हाईटल व्हॉईसेस ग्लोबल लीडरशिप ॲवार्ड" देऊन तिचा गौरव करण्यात आला.      

**१४. जगभरातील १०० प्रभावई व्यक्तिमत्त्वं:**  एप्रिल २०१३ मध्ये टाइम मॅगझीनने केलेल्या सर्वेक्षणानुसार जगभरातील १०० प्रभावी व्यक्तिमत्त्वांमध्ये त्यांचा समावेश करण्यात आला.

**१५. ॲन्युअल ॲवार्ड फॉर डेव्हलपमेंट ऑफ द ओपेक फंड फॉर इंटरनॅशनल डेव्हलपमेंट:**  जून २०१३ मध्ये मलाला यांना  या जगतिक पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. 

**१६. ऑब्झर्व्हर एथिकल पुरस्कार:**  मानवाधिकार आणि शिक्षणासाठी अभियान चालवल्याबद्धल जून २०१३ मलाला यांना 'ऑब्झर्व्हर एथिकल' हा आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. 

**१७. ॲकिड्स राईट पुरस्कार:**  बालकांच्या अधिकारासाठी संघर्ष केल्याबद्धल मलाला यांना इंटरनॅशनल चिल्ड्र्न्स पीस प्राईज 'किड्स राईट २०१३' ने सन्मानित करण्यात आले. 

**१८. ॲम्बेसॅडर ऑफ कन्सायन्स पुरस्कार:** ॲमनेस्टी इंटरनॅशनलने २०१३ सालच्या 'ॲम्बेसॅडर ऑफ कन्सायन्स ॲवार्ड' ने मलाला यांना सन्मानित करण्यात आले. 

**१९. क्लिंटन ग्लोबल सिटिझन पुरस्कार:**  २०१३ मध्ये मलाला यांना क्लिंटन फाउंडेशनकडून 'क्लिंटन ग्लोबल सिटिझन वार्ड' या सन्माननीय नागरी पुरस्काराने गौरवण्यात आले. 

**२०. पीटर गोम्झ ह्युमिनिटेरियन पुरस्कार:**  हार्वर्ड विश्वविद्यालयातील हार्वर्ड फाऊंडेशनने मलाला यांना 'पीटर गोम्झ ह्युमिनिटेरियन पुरस्कार' देऊन त्यांचा सन्मान केला. 

**२१, अना पोलिकोवस्कया पुरस्कार:** मुलींच्या शिक्षणासाठी जनमानसात जागृती केल्याबद्धल मलाला यांना हा पुरस्कार देण्यात आला.  

**२२. रिफ्लेक्शन ऑफ होप पुरस्कार:** शिक्षणाच्या क्षेत्रात केलेल्या उल्लेखनीय कामगिरीबद्धल हा पुरस्कार देण्यात आला. 

**२३. सखारोव्ह प्राईझ फॉर फ्रीडम अँड थॉट:**  युरोपियन पार्ल्मेंटने खास बुद्धिवान लोकांसाठी दिल्या जाणा-या सखारोव्ह पुरस्कारासाठी मलाला यांची निवड केली. हा पुरस्कार अत्यंत प्रतिष्ठेचा समजला जातो.  

**२४. एम. ए.ची सन्माननीय पदवी:**  २०१३ मध्ये मलाला यांना एडिनबर्ग विद्यापीठाने एम. ए.ची सन्माननीय पदवी प्रदान केली.  

**२५. प्राईड ऑफ ब्रिटेन:**  ऑक्टोबर २०१३ मध्ये ब्रिटन सरकारने 'प्राईडा ऑफ ब्रिटेन' हा मानाचा राष्ट्रीय पुरस्कार दिला.   

**२६. वुमन ऑफ द इयर:**  ग्लैमर मॅगझीनने मलाला यांना २०१३चा 'वुमन ऑफ द इयर' हा पुरस्कार देऊन सन्मानित केले.   

**२७. इंटरनॅशनल प्राईझ फॉर इक्वालिटी ॲण्ड नॉन डिसक्रिमिनेशन:** २०१३ साली मलाला यांना हा आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार देऊन सन्मानित केले गेले.   

**२८. फ्रीडम ऑफ एक्सप्रेशन ॲवार्ड:** मार्च२०१३ मध्ये मलाला यांना ब्रिटनमध्ये फ्रीडम ऑफ एक्सप्रेशन ॲवार्डने गौरवण्यात आले. मलाला यांच्या वतीने हा पुरस्कार स्वीकारताना त्यांच्या वडिलांनी सांगितले की, " मी मलालाला अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य दिले; पण माझ्या मुलीने त्याला जगभर पोहोचवण्यासाठी स्वतःला संपूर्ण समर्पित केले."   

'''२९. 'संयुक्त राष्ट्रसंघाची कन्या' गौरव:'''  ८ एप्रिल २०१३ मध्ये संयुक्त राष्ट्रसंघाचे सचिव बान की मून यांनी पाकिस्तानच्या साहसी मुलीला 'संयुक्त राष्ट्रसंघाची कन्या' हा किताब देऊन तिचा सन्मान केला. या प्रसंगी ते म्हणाले, "मलालासारख्या मुलींची मदत करण्यासाठी संयुक्त राष्ट्रसंघ नेहमीच कटिबद्ध राहील. मलाला अवघ्या विश्वासाठी आशेचं प्रतिक आहे."   

**३०. ओ. एफ. आय. डी. पुरस्कार २०१३:**  ओ. एफ. आय. डी. फंड फॉर इंटरनॅशनल डेव्हलपमेंट या मंत्रालय समितीच्या अध्यक्षांनी मलाला यांना २०१३च ओ. एफ. आय. डी. पुरस्कार देणार असल्याचे घोषित केले. स्वात प्रदेशातील मुली आणि स्त्रियांच्या हक्कांसाठी आवाज उठवल्याबद्धल त्यांना हा पुरस्कार दिला गेला.    

     

## मलाला यांचे विचार
१. एक बालक, एक शिक्षक, एक पुस्तक आणि एक पेन संपूर्ण् जग बदलू शकते. 

२. जेव्हा संपूर्ण जग शांत असतं तेव्हा केवळ एक आवाजदेखील शक्तिशाली बनतो. 

३. मी भीतीपेक्षाही अधिक शक्तिशाली आहे. 

४. दहशतवाद्यांनी दाखवून दिलं आहे की, त्यांना सर्वाधिक भीती त्या मुलीची वाटते जिच्या हातात पुस्तक आहे. 

५. जर एखादा माणूस सर्व काही नष्ट करू शकत असेल, तर एक मुलगी त्यामध्ये बदल का नाही घडवू शकणार?

६. शिक्षण हीना पौर्वात्यांची मक्तेदारी आहेना पाश्चिमात्यांची, शिक्षण हा प्रत्येक माणसाचा अधिकार आहे. 

७. चला, पुस्तकं आणि पेन्सिली उचलूया, हीच आपली सर्वाधिक प्रभावी शस्त्रं आहेत. 

८. मी जगभरातल्या भगिनींना आवाहन करते की, त्यांनी साहसी बनावं, आपली अंतर्शक्ती जागृत करावी त्यामुळं त्यांना आपल्यामध्ये असणा-या संपूर्ण क्षमतेची जाणीव होईल. 

९. मी माझा चेहरा झाकून घेत नाही; कारण मला माझी ओळखा लपवायची नाही. 

१०. जर लोक शांत रहिले तर काहीही बदलणार नाही. 

११. मी मुलगी असल्यामुळं हे करू शकणार नाही असं जरी लोकांना वाटलं, तरी मला आशा सोडून चालणार नाही. 

१२. मला तालिबानच्या हल्ल्याची शिकार झालेली मुलगी म्हणून न ओळखता, शिक्षणासाठी संघर्ष करणारी मुलगी म्हणून ओळखावं असं मला वाटतं.

१३. जर तुम्हाला युद्धं संपावीत असं वाटत असेल तर बंदुकांच्या जागी पुस्तकं, रणगाड्यांच्या जागी पेन आणि सैनिकांच्या जागी शिक्षकांना पाठवा. 

१४. आम्ही घाबरलो होतो; पण आमची भीती आमच्या साहसापेक्षा मोठी नव्हती. 

१५. मी केवळ माझ्यासाठी बोलत नाही, मी त्यांच्यासाठी बोलते ज्यांचा आवाज दबलेला आहे. 

१६. जेव्हा आपला आवाज गप्प केला जातो तेव्हाच अपल्याला आपल्या आवाजाचं खरं महत्त्व जाणवतं. 

१७. चला आजच आपलं भविष्य घडवूया आणि आपली आजची स्वप्नं उद्याच्याअ वास्तवात आणूया. 

१८. दहशतवाद्यांना वाटलं असेल की, ते माझं ध्येय बदलू शकतील आणि महत्त्वाकांक्षा चिरडून टाकू शकतील; पण माझ्यामधील दौर्बल्य. भीती आणि निराशावादाचा अंत होऊन माझ्या ठायी शक्ती, सामर्थ्य आणि धैर्यानं जन्म घेतला आहे. 

१९. लोका म्हणतात की, मलाला केवळ प्रसिद्धी मिळवण्यासाठी बोलत आहे; पण मला असं दिसतय की, मलालाचा आवाज आता जगभर पोहोचू लागला आहे, आंतरराष्ट्रीय स्तरावर निनादू लागला आहे. मलालाच्या बोलण्यामागं तिचा काय दृष्टिकोन आहे, ती काय म्हणत आहे याचा तुम्ही विचार करायला हवा. मी फक्त शिक्षण, स्त्रियांचे अधिकार आणि वैश्विक शांततेबद्धल बोलत आहे. 

२०. सर्व अतिरेक्यांच्या खास करून तालिबानींच्या मुलांना आणि मुलींना शिक्षण मिळायला हवं असं मला वाटतं. 

२१. तुम्ही जर एखाद्या तालिबला  चपलेनं मारलंत, तर तुमच्यामध्ये आणि त्याच्यामध्ये काही फरक राहणार नाही. तुम्ही इतरांशी क्रूरतेनं आणि निष्ठूरतेनं न वागता, शांततेच्या, सामोपचारच्या आणि शिक्षणाच्या माध्यमातून संघर्ष करायला हवा. 

२२. जर तुम्ही आतंकवादाविरुद्ध बोलला नाहीत, तर तो सर्वत्र पसरायला वेळ लागणार नाही. 
व् आपण स्त्रिया बदल घडवून आणणार आहोत. आपण मुलींच्या हक्कांबद्धल बोलत आहोत; पण आपण पुरूषांनी भूतकाळात केलेल्या चुका करणं टाळायला हवं. 

२३. शस्त्रामध्ये अजिबात ताकद नाही, असा मला विश्वास आहे. 

२४. आपण माणूस आहोत आणि जोपर्यंत एखादी गोष्ट त्याच्या हातून हिरावून घेतली जात नाही तोपर्यंत त्याला त्याचं महत्त्व पतत नाही, हा मानवी स्वभावधर्म आहे. 

२५.  मी मुलगी असल्याचा मला अभिमान आहे आणि मला माहित आहे की, मुलींमध्ये जग बदलण्याची क्षमता आहे. 

२६. त्यांना शिकलेल्या स्त्रीची भीती वाटते. त्यांना ज्ञानाच्या शक्तीची भीती वाटते. 

२७. आतंकवादी वर्तन हे इस्लामच्या विरुद्ध आहे; कारण इस्लाम धर्म शांततेचा, समानतेचा, बंधुभावाचा, प्रेमाचा आणि मैत्रीचा संदेश देतो. आपण एकमेकांशी प्रेमानं आणि दयाळूपणे वागायला हवं. 

२८. जर दहशतवादी एखाद्याचं मन बदलवू शकत असतील आणि त्यांना आत्मघातकी बॉम्बर बनण्यासाठी त्यांचं मन वळवू शकत असतील तर आपणही त्यांचं मन बदलवू शकतो आणि त्यांना सांगू शकतो की, मानवता आणि शांतता प्रस्थापित करण्याचा शिक्षण हा एकमेव मार्ग आहे. 

२९. आपल्या समोर अनेक समस्या आहेत; पण मला असं वाटतं या सर्व समस्यांचं केवळ एकच आणि एकमेव उत्तर आहे ते म्हणजे शिक्षण. तुम्ही मुलांना आणि मुलींना शिक्षण द्यायला हवं. तुम्ही त्यांना ज्ञान संपादनाची संधी द्यायला हवी.

३०. जेव्हा मी माझ्या ध्येयाकडं पाहते तेव्हा माझ्या लक्षात येतं की, शांतता हे माझं ध्येय आहे. प्रत्येक मुलाला शिक्षण देणं हे माझं उद्दिष्ट आहे. 

३१. आपल्यापैकी अर्धे लोक जेव्हा माघार घेतात तेव्हा आपल्याला संपूर्ण यश कधीच मिळू शकत नाही. 

३२. एकदा मी माझी उंची एक दोन इंचांनी तरी वाढव अशी देवाची प्रार्थना केली; पण त्याएवजी त्याने मला आभाळाएवढं उंच केलं, इतकं उंच केलं की मी आता स्वतःदेखील माझी उंची मोजू शकत नाही. 

३३. परमेश्वर किती महान आहे याची आम्हा मनुष्यप्राण्यांना जाणीवच होत नाही. त्याने आपल्याला असामान्य मेंदू आणि संवेदनशील प्रेमळ ह्रदय दिलं आहे. आपल्या भावना व्यक्त करण्यासाठी त्याने आपल्याला दोन ओठांची देणगी दिली आहे. त्याने दिलेल्या दोन डोळ्यांनी आपण या जगातील रंग आणि सौंदर्य पाहू शकतो. त्याने आपल्याला जीवनपथावर चालण्यासाठी दोन् पाय दिले, काम करण्यासाठी दोन हात दिले, प्रेमळ शब्द एकण्यासाठी दोना कान दिले. जोपर्यंत आपण आपला एखाद अवयव गमावत नाही तोपर्यंत आपल्याला त्याची किंमत समजत नाही. 

३४. मी ओरडू शकेन म्हणून मी माझा आवाज बुलंद केला नाही तर ज्यांचा आवाज दबला आहे त्यांच्यापर्यंत माझा आवाज मला पोहोचवायचा आहे. 

३५. आमच्या पुरुषांना वाटतं की, पैसा कमावणं आणि आजूबाजूच्या लोकांवर हुकूम सोडण्यामध्येच त्यांची शक्ती एकवटली आहे; पण जी स्त्री दिवसभर सगळ्यांची काळजी घेत असते आणि त्यांच्या मुलांना जन्म देते तिच्या हातामध्ये खरी शक्ती आहे असा ते विचारच करत नाहीत. 

३६. तालिबान आमची पुस्तकं आणि पेन काढून घेऊ शकतात; पण आमच्या मनातले विचार थांबवू शकत नाहीत. 

३७. आयुष्य म्हणजे केवळ श्वासाद्वारा ऑक्सिजन आत घेऊन कार्बन डायऑक्साईड उत्सर्जित करणं नव्हे. 

३८. शस्त्रांच्या साहाय्यानं तुम्ही दहशतवाद्याला मारू शकता; पण शिक्षणाच्या मदतीनं तुम्ही दहशतवाद नष्ट करू शकता.  

३९. पाकिस्तानमध्ये जेव्हा एखादी स्त्री मला स्वातंत्र्य हवं आहे असं म्हणते तेव्हा लोकांना वाटतं की, तिला आपल्या वडिलांची, भावाची किंवा नव-याची आज्ञा पाळावयाची नाही; पण तिला स्वातंत्र्य हवं आहे. याचा अर्थ  असा होत नाही. याचा अर्थ असा होतो की, तिला तिचे निर्णय स्वतः घ्यायचे आहेत, तिला मुक्तपणे शाळेला जायचं आहे, मुक्तपणे काम करायचं आहे. पवित्र कुराणामध्ये असं कुठंही लिहिलं नाही की, स्त्रीनं पुरुषांवर अवलंबून राहायला हवं. प्रत्येक स्त्रीनं पुरुषाचं एकायला हवं. हे शब्द देखील स्वर्गातून आलेले नाहीत.  

४०, तुमच्या त्वचेचा रंग कोणता आहे, तुम्ही कोणत्या भाषेत बोलता, तुमचा धर्म कोणता या गोष्टींना तितकंसं महत्त्व नाही. आपण सर्वजण माणसं आहोत, आपण एकमेकांचा आदर करायला हवा. आपण आपल्या हक्कांसाठी, आपल्या मुलांच्या हक्कांसाठी, स्त्रियांच्या हक्कांसाठी, प्रत्येक मनुष्याच्या हक्कांसाठी लढायला हवं.  

४१. शिक्षण हे आयुष्यातील महत्त्वपूर्ण वरदान आहे - आणि एक जीवनावश्याक बाबदेखील.  

## मलाला युसूफजाई संबंधी पुस्तके 
* मी मलाला (मूळ इंग्रजी आत्मचरित्र - I am Malala लेखक - Christina Lamb and Malala Yousafzai; मराठी अनुवाद: अनुवादक - सुप्रिया वकील)
* मलाला : सामान्यांमधल्या असामान्यत्वाची कहाणी ! — ऋतुजा बापट-काणे, रिया पब्लिकेशन्स, २०१६

## बाह्य दुवे 
*http://www.ndtv.com/topic/malala-uousafzai
*http://www.theguardian.com/world/malala-yousafzai
*http://www.bbc.com/news/world-asia
*http://en.wikipedia.org/wiki/Malala-Yousafzai
*http://www.biography.com/people/malala-yousafzai
* बी.बी.सी.वरील व्यक्तिचित्र

वर्ग:इ.स. १९९७ मधील जन्म
वर्ग:नोबेल शांतता पारितोषिकविजेते
वर्ग:पाकिस्तानी व्यक्ती
वर्ग:इंग्रजी आकडे असणारे लेख
वर्ग:मशिन ट्रान्सलेशन