open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
धमार

## परिचय 
धमार हे एका तालाचे नाव आहे आणि एका गायन प्रकाराचेही नाव आहे. होळी या सणाच्या वर्णनाची गीते या प्रकारामद्धे असतातम्हणून याला 'होरी-धमार' असेही म्हणले जाते. वृंदावनातील रंगपंचमीची, होळीच्या रंग-गुलालाची उधळण करणारी वर्णने, गीते धमार या प्रकारात असतात. 
 
## बोल 
## ताल उपांग 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:ताल
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:गीतप्रकार
नवमताल

## परिचय 
## बोल 
## ताल उपांग 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:ताल
वर्ग:रिकामी पाने
आडाचौताल

## परिचय 
## बोल 
भातखण्डे ताल-लिपी अनुसार-

धीं त्रक । धीना । तूना । कत् ता ।

 ×     2      0     3  
त्रक धी ।ना धी । धी ना

0      4      5

## ताल उपांग 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:ताल
वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २००८-०९

वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाने ५ डिसेंबर २००८ आणि १३ जानेवारी २००९ दरम्यान न्यू झीलंडचा दौरा केला. त्यांनी यजमानांविरुद्ध दोन कसोटी सामने, दोन ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय (टी२०आ) आणि पाच एकदिवसीय सामने (वनडे) तसेच स्टेट चॅम्पियनशिप मधील ऑकलंडविरुद्ध तीन दिवसीय सामना खेळला. २००५-०६ मध्ये वेस्ट इंडीजच्या न्यू झीलंड दौऱ्यानंतर दोन्ही पक्षांमधील ही पहिली मालिका होती; त्यांची मागील बैठक २००७ क्रिकेट विश्वचषकाच्या सुपर ८ टप्प्यात झाली होती.

## कसोटी मालिका 
### पहिली कसोटी 
### दुसरी कसोटी 
## ट्वेन्टी-२० मालिका 
### पहिला ट्वेन्टी-२० 
### दुसरा ट्वेन्टी-२० 
## एकदिवसीय मालिका 
### पहिला सामना 
### दुसरा सामना 
### तिसरा सामना 
### चौथा सामना 
### पाचवा सामना 
## संदर्भ
वर्ग:वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे
वर्ग:न्यू झीलंडमधील क्रिकेट
दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २००८-०९

दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाने ६ डिसेंबर २००८ ते ३० जानेवारी २००९ दरम्यान ऑस्ट्रेलियाचा दौरा केला, ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध तीन कसोटी सामने, दोन ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय आणि पाच एकदिवसीय सामने खेळले.

क्रिकेट ऑस्ट्रेलियासोबत झालेल्या वादानंतर, तीन प्रमुख वृत्तसंस्था, राउटर्स, एजन्सी फ्रान्स-प्रेस आणि असोसिएटेड प्रेस यांनी मालिका कव्हर न करण्याचा निर्णय घेतला.

## संघ 

वॅट्सन, सिमंड्स, क्लार्क, क्रेझा आणि ली यांना दुखापत झाल्यावर मॅकडोनाल्ड, हिल्फेनहौस, बॉलिंजर आणि हॉरित्झ यांना संघात शामिक केले गेले.

## कसोटी मालिका 
### पहिला कसोटी सामना 
### दुसरा कसोटी सामना 
### तिसरा कसोटी सामना 
## २०-२० मालिका 
### पहिला २०-२० सामना 
### दुसरा २०-२० सामना 
## एकदिवसीय मालिका 
### पहिला एकदिवसीय 
Australia won the toss and elected to bat.

### दुसरा एकदिवसीय 
South Africa won the toss and elected to field.

### तिसरा एकदिवसीय 
### चौथा एकदिवसीय 
### पाचवा एकदिवसीय 
## संदर्भ 
वर्ग:दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचे ऑस्ट्रेलिया दौरे
ऑस्ट्रेलिया
दक्षिण आफ्रिका
स्टॅनफर्ड विद्यापीठ

**स्टॅनफर्ड विद्यापीठ** हे स्टॅनफर्ड, कॅलिफोर्निया ह्या शहरातस्थित असलेले अमेरिकेतील सर्वात मोठ्या विद्यापीठांपैकी एक विद्यापीठ आहे. १८८५ साली कॅलिफोर्नियाचे तत्कालीन राज्यपाल व व्यापारी लेलंड स्टॅनफर्ड आणि पत्नी जेन स्टॅनफर्ड ह्यांनी आपल्या हिवतापाने मृत्यू पावलेल्या १५ वर्षाच्या मुलाच्या स्मरणार्थ ह्या विद्यापीठाची स्थापना केली.

वर्ग:अमेरिकेमधील विद्यापीठे
*
फना (चित्रपट)

**फना** हा २००६ साली प्रदर्शित झालेला एक भारतीय हिंदी चित्रपट आहे. कुणाल कोहलीने निर्माण व दिग्दर्शन केलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये आमिर खान व काजोल ह्यांच्या आघाडीच्या भूमिका आहेत. हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर प्रचंड यशस्वी ठरला व त्याला अनेक पुरस्कार मिळाले. फना हा मूळ सूफी शब्द असून त्याचा अर्थ *प्रेमामध्ये उध्वस्त होणे* असा होतो.

## पुरस्कार
*फिल्मफेर पुरस्कार
**सर्वोत्तम अभिनेत्री - काजोल
**सर्वोत्तम पुरुष पार्श्वगायक - शान
**सर्वोत्तम गीतकार - प्रसून जोशी

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:इ.स. २००६ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:कुणाल कोहली दिग्दर्शित चित्रपट
राष्ट्रीय महामार्ग १ (जुने क्रमांकन)

**राष्ट्रीय महामार्ग १** हा उत्तर भारतातील एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे. ४५६ किमी धावणारा हा महामार्ग राजधानी दिल्लीला भारत-पाकिस्तान सीमेवरील पंजाब राज्यातील, अत्तारी ह्या गावाशी जोडतो. अंबाला, जालंधर, लुधियाना व अमृतसर ही रा. म. १ वरील काही महत्त्वाची शहरे आहेत.

## राष्ट्रीय राजमार्ग विकास परियोजना
#ह्या महामार्गावरील जालंधर ते दिल्ली या शहरांमधिल ३८० किमीचा पट्टा भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरणाने हाती घेतलेल्या राष्ट्रीय राजमार्ग विकास परियोजने अनुसार उत्तर-दक्षिण कॉरिडॉर प्रकल्पाचा एक भाग आहे.
#ह्या महामार्गावरील ४९ किमीचा पट्ट्याचा भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरणाने हाती घेतलेल्या राष्ट्रीय राजमार्ग विकास परियोजनेच्या तीसऱ्या टप्प्यात समावेशा झालेला आहे.

## हे सुद्धा पहा
#भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरण
#राष्ट्रीय राजमार्ग विकास परियोजना
#भारतातील राष्ट्रीय महामार्गांची यादी (क्रमांकानुसार)
#भारतातील राष्ट्रीय महामार्गांची यादी (राज्यानुसार)
## संदर्भ
## बाह्य दुवे
# भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरणचे अधिकृत संकेतस्थळ 
# भारत सरकार रस्ते आणि महामार्ग परिवहन मंत्रालयचे अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग (जुने क्रमांकन)
राष्ट्रीय महामार्ग १६

**राष्ट्रीय महामार्ग १६** हा भारतातील एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे. १,५३३ किमी धावणारा हा महामार्ग कोलकाता आणि चेन्नई ह्या महानगरांना जोडतो. कटक, भुवनेश्वर, विशाखापट्टणम, विजयवाडा व गुंटुर ही रा. म. ५ वरील काही महत्त्वाची शहरे आहेत. रा. म. ५ हा भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरणाने हाती घेतलेल्या सुवर्ण चतुष्कोण प्रकल्पाचा एक भाग आहे.

## राष्ट्रीय राजमार्ग विकास परियोजना
#ह्या महामार्गाचा संपूर्ण चेन्नई ते बहारागोरा येथील रा मा ६शी तिठ्यापर्यंतचा १,४४७.९७ किमीचा पट्टा भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरणाने हाती घेतलेल्या राष्ट्रीय राजमार्ग विकास परियोजने अनुसार सुवर्ण चतुष्कोण प्रकल्पाचा एक भाग आहे.

## हे सुद्धा पहा
#भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरण
#राष्ट्रीय राजमार्ग विकास परियोजना
#भारतातील राष्ट्रीय महामार्गांची यादी (क्रमांकानुसार)
#भारतातील राष्ट्रीय महामार्गांची यादी (राज्यानुसार)
## संदर्भ
## बाह्य दुवे
# भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरणचे अधिकृत संकेतस्थळ 
# भारत सरकार रस्ते आणि महामार्ग परिवहन मंत्रालयचे अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग
वर्ग:पश्चिम बंगालमधील वाहतूक
वर्ग:ओडिशामधील वाहतूक
वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील वाहतूक
वर्ग:तमिळनाडूमधील वाहतूक
भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरण

**भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरण (भाराराप्रा)** हा भारत सरकारने १९९५ साली सुरू केलेला एक उपक्रम आहे. भाराराप्रा भारतातील राष्ट्रीय महामार्गांच्या विकास, बांधकाम तसेच देखभालीसाठी जबाबदार आहे.

## हे सुद्धा पहा
*राष्ट्रीय राजमार्ग विकास परियोजना
*राष्ट्रीय महामार्ग
*भारतातील राष्ट्रीय महामार्गांची यादी (क्रमांकानुसार)
*भारतातील राष्ट्रीय महामार्गांची यादी (राज्यानुसार)

## बाह्य दुवे
*भाराराप्राचे अधिकृत संकेतस्थळ

भाराराप्रा
राष्ट्रीय महामार्ग ४ (जुने क्रमांकन)

**राष्ट्रीय महामार्ग ४** हा भारतातील एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे. १२३५ किमी धावणारा हा महामार्ग मुंबई व चेन्नई ह्या दोन महानगरांना जोडतो. पुणे, सातारा, कोल्हापूर, बेळगाव, हुबळी, चित्रदुर्ग व बंगळूर ही रा. म. ४ वरील काही महत्त्वाची शहरे आहेत. रा. म. ४ हा भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरणाने हाती घेतलेल्या सुवर्ण चतुष्कोण प्रकल्पाचा एक भाग आहे. मुंबई–पुणे द्रुतगतीमार्ग (भारताच्या पहिला द्रुतगतीमार्ग) हा रा. म. ४चा एक भाग आहे.

## शहरे व गावे 
इवलेसे|200 px|रा.म. ४चा भाग असलेले पुणे बाह्यवळण
* ठाणे जिल्हा
** ठाणे
** मुंब्रा
* रायगड जिल्हा
** पनवेल
** खोपोली
* पुणे जिल्हा
** लोणावळा
** चिंचवड
** पिंपरी
** पुणे
** शिरवळ
* सातारा जिल्हा
** सातारा
** उंब्रज
** कराड
* कोल्हापूर जिल्हा
** कोल्हापूर
** शिरोली
** कागल

## राष्ट्रीय राजमार्ग विकास परियोजना 
# ह्या महामार्गावरील चेन्नई ते ठाणे येथील रा मा ३शी तिठ्यापर्यंतचा १,०५०.७५ किमीचा पट्टा भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरणाने हाती घेतलेल्या राष्ट्रीय राजमार्ग विकास परियोजने अनुसार सुवर्ण चतुष्कोण प्रकल्पाचा एक भाग आहे.
# ह्या महामार्गाचा ३.५ किमीचा पट्टा भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरणाने हाती घेतलेल्या राष्ट्रीय राजमार्ग विकास परियोजने अनुसार बंदर जोड प्रकल्पाचा एक भाग आहे.

## हे सुद्धा पहा 
# भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरण
# राष्ट्रीय राजमार्ग विकास परियोजना
# भारताच्या राष्ट्रीय महामार्गांची यादी (क्रमांकानुसार)
# भारताच्या राष्ट्रीय महामार्गांची यादी (राज्यानुसार)
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
# भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरणचे अधिकृत संकेतस्थळ 
# भारत सरकार रस्ते आणि महामार्ग परिवहन मंत्रालयचे अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग (जुने क्रमांकन)
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राष्ट्रीय महामार्ग
राष्ट्रीय महामार्ग ६ (जुने क्रमांकन)

**राष्ट्रीय महामार्ग ६** हा भारतातील एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे. १,९४९ किमी धावणारा हा महामार्ग कोलकाता आणि सुरत ह्या शहरांना जोडतो. धुळे, जळगाव, भुसावळ, अकोला, अमरावती, नागपूर, भंडारा, राजनांदगाव, भिलाई, रायपूर, संबलपूर, खरगपूर ही रा. म. ६ वरील काही महत्त्वाची शहरे आहेत.

## शहरे व गावे
* नंदुरबार जिल्हा
** नवापूर - विसरवाडी
*धुळे जिल्हा
** धुळे
* जळगाव जिल्हा
** जळगाव - भुसावळ
*बुलढाणा जिल्हा
** मलकापूर - नांदुरा - खामगांव
* अकोला जिल्हा
** अकोला
*अमरावती जिल्हा
** अमरावती
* वर्धा जिल्हा
* नागपूर जिल्हा
** नागपूर
* भंडारा जिल्हा
** भंडारा
* गोंदिया जिल्हा

## राष्ट्रीय राजमार्ग विकास परियोजना
#ह्या महामार्गावरील कोलकाता ते खड़गपूर या शहरांमधील ११७ किमीचा पट्टा भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरणाने हाती घेतलेल्या राष्ट्रीय राजमार्ग विकास परियोजनेच्या अनुसार सुवर्ण चतुष्कोण प्रकल्पाचा एक भाग आहे.
#ह्या महामार्गावरील ३५८ किमीचा पट्ट्याचा भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरणाने हाती घेतलेल्या राष्ट्रीय राजमार्ग विकास परियोजनेच्या तिसऱ्या टप्प्यात समावेश झालेला आहे.

## हे सुद्धा पहा
# भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरण
# राष्ट्रीय राजमार्ग विकास परियोजना
# भारतातील राष्ट्रीय महामार्गांची यादी (क्रमांकानुसार)
# भारतातील राष्ट्रीय महामार्गांची यादी (राज्यानुसार)

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
# भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरणाचे अधिकृत संकेतस्थळ 
# भारत सरकार रस्ते आणि महामार्ग परिवहन मंत्रालयाचे अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग (जुने क्रमांकन)
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राष्ट्रीय महामार्ग
वर्ग:सुरतमधील वाहतूक
घाशीराम कोतवाल (चित्रपट)

**घाशीराम कोतवाल** हा मराठी चित्रपट विजय तेंडुलकर यांनी लिहिलेल्या घाशीराम कोतवाल या नाटकावरून १९७७मध्ये प्रकाशित झाला.

चित्रपटात अली मियॉं,  मोहन आगाशे, रजनी चव्हाण, रामी, वंदना पंडित, श्रीराम रानडे यांच्या भूमिका होत्या. चित्रपटाचे दिग्दर्शन कमल स्वरूप, कृष्णन हरिहरन, मणि कौल, सईद अख्तर अणि मिर्झा यांनी केले होते.

वर्ग:इ.स. १९७७ मधील मराठी चित्रपट
राष्ट्रीय महामार्ग ६५

**राष्ट्रीय महामार्ग ६५** हा भारतातील एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे. ९२६ किमी धावणारा हा महामार्ग पुणे ह्या शहराला मच्छलीपट्टणम ह्या आंध्र प्रदेशच्या किनारपट्टीवरील शहरासोबत जोडतो. इंदापूर, सोलापूर, उमरगा, झहीराबाद, हैदराबाद व विजयवाडा  ही रा. म. ६५ वरील काही महत्त्वाची शहरे आहेत. २०१० पर्यंत हा महामार्ग राष्ट्रीय महामार्ग १३ ह्या नावाने ओळखला जात असे.

## रा. म. ६५ वरील महाराष्ट्रातील शहरे व गावे
### महाराष्ट्र राज्य
*पुणे जिल्हा
**पुणे
**हडपसर (पुणे शहराचे उपनगर)
**उरुळी कांचन
**वरवंड
**कुरकुंभ( औद्योगिक वसाहत )
**भिगवण
**इंदापूर
*सोलापूर जिल्हा
**टेंभूर्णी
**मोहोळ
**सोलापूर
*उस्मानाबाद जिल्हा
**नळदुर्ग
**येणेगूर
**उमरगा

### कर्नाटक
*हुमनाबाद
### तेलंगणा
*झहीराबाद
*हैद्राबाद
*सूर्यापेट
### आंध्र प्रदेश
*विजयवाडा
*मच्छलीपट्टणम

वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राष्ट्रीय महामार्ग
वर्ग:कर्नाटकमधील वाहतूक
वर्ग:तेलंगणामधील वाहतूक
वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील वाहतूक
नंद्याल

**नंद्याल** आंध्र प्रदेशच्या कुर्नूल जिल्ह्यातील छोटे शहर आहे. २०११ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या २,११,७८७ आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील शहरे
तांद्जा ममदु

**तांद्जा ममदू** (इ.स. १९३८ - ) हा १९९९ ते २०१० पर्यंत नायजरचा राष्ट्राध्यक्ष होता.

वर्ग:नायजरचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १९३८ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
राष्ट्रीय महामार्ग १३ (जुने क्रमांकन)

**राष्ट्रीय महामार्ग १३** हा भारतातील एक राष्ट्रीय महामार्ग आहे. महाराष्ट्र व कर्नाटक ह्या दोन राज्यांमध्ये ६९१ किमी धावणारा हा महामार्ग सोलापूर शहराला विजापूर, चित्रदुर्ग, जोग धबधबा मार्गे मंगलोर ह्या कर्नाटकमधील किनारपट्टीवरील शहराशी जोडतो. विजापूर, चित्रदुर्ग व चिकमगळूर  ही रा. म. १३ वरील काही महत्त्वाची शहरे आहेत.

वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग (जुने क्रमांकन)
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राष्ट्रीय महामार्ग
उंब्रज

**उंब्रज** हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातले एक गाव आहे. येथे समर्थ रामदास स्वामी यांनी स्थापलेले मारुती मंदिर आहे. हे गाव पुणे बंगळूर महामार्गावर, चाफळ गावापासून सुमारे १५ कि.मी. अंतरावर आहे.

वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:रिकामी पाने
मानाग्वा

**मानाग्वा** ही निकाराग्वा ह्या मध्य अमेरिकेतील देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.

वर्ग:निकाराग्वामधील शहरे
वर्ग:मध्य अमेरिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे
राष्ट्रीय महामार्ग १० (जुने क्रमांकन)

**राष्ट्रीय महामार्ग १०** हा उत्तर भारतातील एक राष्ट्रीय महामार्ग आहे. ४०३ किमी धावणारा हा महामार्ग राजधानी दिल्लीला भारत-पाकिस्तान सीमेवरील फझिल्का ह्या शहराशी जोडतो. रोहतक, हिस्सार, सिर्सा ही रा. म. १० वरील काही महत्त्वाची शहरे आहेत.

वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग (जुने क्रमांकन)
मार्टिन शीन

**रमोन ॲंतोनियो हेरार्दो एस्तेवेझ** तथा **मार्टिन शीन** (ऑगस्ट ३, इ.स. १९४० - ) हा अमेरिकन चित्रपट अभिनेता आहे.

याची चारही मुले एमिलियो एस्तेवेझ, कार्लोस तथा चार्ली शीन, रमोन एस्तेवेझ आणि रेने एस्तेवेझ चित्रपट अभिनेते व अभिनेत्री आहेत.

वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेते
वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
उमरगा

**उमरगा** हे महाराष्ट्राच्या धाराशिव जिल्ह्यातील एक लहान शहर व उमरगा तालुक्याचे मुख्यालय आहे. उमरगा सोलापूर शहराच्या ८५ किमी पूर्वेस राष्ट्रीय महामार्ग ६५ वर वसले आहे. २०११ साली उमरग्याची लोकसंख्या सुमारे ३५ हजार होती. 
उमरगा शहरातील प्राचीन महादेव मंदिर प्रसिद्ध आहे.

## माहिती
उमरगा गावात असलेल्या मंदिरांचे नावे:
* महादेव मंदिर
* दत्त मंदिर
* मारुती मंदिर
* बालाजी मंदिर
* नाथ मंदिर
* साई बाबा मंदिर
* परमेश्वरी देवी मंदिर

वर्ग:महाराष्ट्रातील शहरे
वर्ग:धाराशिव जिल्हा
टेंभुर्णी

**टेंभुर्णी** हे एक सोलापूर जिल्ह्यातील गाव आहे.

**टेंभुर्णी** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सोलापूर जिल्ह्यातील माढा तालुक्यातील एक गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
टेंभूर्णी हे पुणे - सोलापूर राष्ट्रीय महामार्गावर पुण्याहून सुमारे १६० किमी अंतरावर आहे. नाशिक आणि अहमदनगर येथून सोलापूरला जाणारा रस्ता टेंभूर्णी येथे पुणे - सोलापूर राष्ट्रीय महामार्गाला मिळतो.

## हवामान
येथे मध्यम आणि चांगले हवामान असते. हे कोरड्या हवामान श्रेणीत येते. उन्हाळा, पावसाळा आणि हिवाळा हे ऋतू असतात. मार्च ते मे हे महिने उन्हाळ्याच्या काळात येतात आणि या काळात कमाल तापमान ३० ते ४० अंश सेल्सियस पर्यंत असते. एप्रिल आणि मे महिन्याचा कालावधी सर्वात उष्ण असतो. येथे पाऊस अल्प आणि अनिश्चित प्रमाणात पडतो. जूनच्या दुसऱ्या पंधरवड्यापासून ते सप्टेंबर अखेरपर्यंत मान्सूनचा कालावधी असतो. सरासरी ५४५ मिमी पाऊस पडतो.येथे हिवाळा नोव्हेंबरमध्ये सुरू होतो आणि फेब्रुवारी महिन्यात तापमान कधीकधी १० अंश सेल्सियसपेक्षा कमी होते. हिवाळ्यातील किमान तापमान जानेवारीत सुमारे ९ अंश सेल्सियस असते.

## शिक्षण
SUNRISE ENGLISH MEDIUM SCHOOL (CBSE)
AFFILIATION NO.  1131023    

परिसरातील विद्यार्थ्यांच्या उज्वल भविष्यासाठी कार्य करणारी एकमेव प्रशाला. सलग तेरा वर्षांपासून उज्वल यशाची परंपरा.

## प्रेक्षणीय स्थळे
टेम्भुर्णी पासून 10 km अंतरावर सोलापूर जिह्यातील प्रसिद्ध असे उजनी धरण आहे

## नागरी सुविधा
==जवळपासची गावे=kanhergaon ,nimgaon,adhegaon,ujani,bhimanagar,shiral,
## वाहतूकीच्या सुविधा 
टेंभूर्णी हे पुणे - सोलापूर राष्ट्रीय महामार्गावरील महत्त्वाचे ठिकाण आहे. येथून पुणे , मुंबई , सोलापुर , बारामती , भिगवण , करमाळा , कुर्डुवाडी , बार्शी , उस्मानाबाद , तुळजापुर , अक्कलकोट , इंदापुर ,  इत्यादी महत्त्वाच्या ठिकाणी जाण्यासाठी बससेवा उपलब्ध आहे.

## संदर्भ
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 

वर्ग:माढा तालुक्यातील गावे
वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
राष्ट्रीय महामार्ग ७ (जुने क्रमांकन)

**राष्ट्रीय महामार्ग ७** हा भारतातील सर्वात लांब राष्ट्रीय महामार्ग आहे. २,३६९ किमी धावणारा हा महामार्ग वाराणसी व कन्याकुमारी ह्या धार्मिक स्थळांना जोडतो. वाराणसी, मिर्झापुर, मंगावान, रेवा, जबलपुर, लखनादोन, नागपूर, हैदराबाद, कुर्नूल, गूटी, बंगळूर, होसुर, कृष्णगिरी, धर्मपुरी, सेलम, नमक्कळ, करुर, दिंडीगुल, मदुराई, विरुधुनगर, तिरुनलवेली ही रा. म. ७ वरील काही महत्त्वाची शहरे आहेत. रा. म. ७चा मोठा हिस्सा (लाखनादों ते कन्याकुमारी) भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरणाने हाती घेतलेल्या उत्तर-दक्षिण कॉरिडॉर प्रकल्पाचा भाग आहे.

## शहरे व गावे
*रामटेक
*नागपूर
## राष्ट्रीय राजमार्ग विकास परियोजना
#ह्या महामार्गावरील बंगळूर ते कृष्णगिरी या शहरांमधिल ९४ किमीचा पट्टा भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरणाने हाती घेतलेल्या राष्ट्रीय राजमार्ग विकास परियोजने अनुसार सुवर्ण चतुष्कोण प्रकल्पाचा एक भाग आहे.
#ह्या महामार्गावरील लखनादोन ते कन्याकुमारी या शहरांमधिल १,२८२ किमीचा पट्टा भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरणाने हाती घेतलेल्या राष्ट्रीय राजमार्ग विकास परियोजने अनुसार उत्तर-दक्षिण कॉरिडॉर प्रकल्पाचा एक भाग आहे.
## हे सुद्धा पहा
#भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरण
#राष्ट्रीय राजमार्ग विकास परियोजना
#भारतातील राष्ट्रीय महामार्गांची यादी (क्रमांकानुसार)
#भारतातील राष्ट्रीय महामार्गांची यादी (राज्यानुसार)
## संदर्भ
## बाह्य दुवे
# भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरणचे अधिकृत संकेतस्थळ 
# भारत सरकार रस्ते आणि महामार्ग परिवहन मंत्रालयचे अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग (जुने क्रमांकन)
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राष्ट्रीय महामार्ग
सखाराम बाईंडर

**सखाराम बाईंडर** हे विजय तेंडुलकर यांनी लिहिलेले स्त्री-पुरुष संबंधांवरचे एक मराठी नाटक आहे. हे नाटक स्त्रीवादी दृष्टिकोनातून आहे. सखाराम बाईंडर मध्ये हाताळलेला विषय स्फोटक होता. पारंपरिक तंत्राला धक्का देणारा नाट्यबंध तेंडुलकरांच्या प्रयोगशील जाणिवांचा अविभाज्य भाग होता. त्यामुळेच नव्या-जुन्या कलावंतांना तेंडुलकरांनी लिहिलेल्या नाटकांचे आव्हान पेलण्याची ओढ सातत्याने राहिली.

निळू फुले, लालन सारंग या कलाकारांनी या नाटकाचा पहिला प्रयोग केला होता. पहिला प्रयोग इ.स. १९७२ मध्ये झाला. पुढे वाद-विवादांमुळे हे नाटक समाजात सतत गाजत राहिले. इंग्रजी भाषेत याचे भाषांतरही झाले न्यू यॉर्क शहरात दीर्घकाळपर्यंत या नाटकाचे प्रयोग होत राहिले.

नाटकाचा विषय असलेला बाईंडर हा खरोखरच वाईला राहायचा, खाणावळ चालवायचा. म्हणजे त्याने त्या वेळी ठेवलेली बाई ती खाणावळ चालवायची. तेंडुलकर या बाईंडराला भेटले होते. त्यांना तो चांगलाच लक्षात राहिला होता. तो तऱ्हेवाईक होता म्हणून नव्हे, तर तो 'खरा' होता, म्हणून. ते त्याच्याविषयी बोलायचे, विचार करायचे. या तुकड्यातुकड्यांतील विचारांतून ती व्यक्तिरेखा त्यांच्या मनात आकार घेत होती.

एके दिवशी संध्याकाळी डॉ. श्रीराम लागू यांच्याशी बोलताना तेंडुलकरांना वाईचा हा बाइंडर आठवला. त्याच्याबद्दल लागूंशी बोलताना कल्पनेत असलेले, नसलेले अनेक तपशील स्पष्ट झाले. त्या बोलण्यातून 'सखाराम बाईंडर' ही व्यक्तिरेखा जन्माला आली. तो नाटकात बोलणार असलेली अनेक वाक्ये तेंडुलकरांना ऐकू येऊ लागली. त्याच रात्री तेंडुलकरांनी नाटकाचा पहिला अंक एकटाकी लिहून काढला. 

तेंडुलकरांचे हे नाटक श्री. कमलाकर सारंग यांनी दिग्दर्शित केले. नाटक रंगमंचावर आले आणि एकच गदारोळ झाला. नाटक पाहिलेल्यांनी, आणि त्याहीपेक्षा न पाहिलेल्यांनी 'या नाटकात अश्लीलता आहे', 'या नाटकामुळे विवाहसंस्था धोक्यात आली आहे', 'हे नाटक भारतीय संस्कृतीला काळिमा फासणारे आहे', असा ओरडा करायला सुरुवात केली. विजय तेंडुलकरांच्या विचारांना असलेला काहींचा आधीपासूनचा विरोध यावेळी उफाळून आला.

नाटकाचे तेरा प्रयोग झाल्यानंतर सेन्सॉरने या नाटकावर बंदी आणली. या बंदीविरुद्ध नाटकाचे दिग्दर्शक श्री. कमलाकर सारंग कोर्टात गेले, आणि आठ महिन्यांच्या न्यायालयीन लढाईनंतर केस जिंकले. 'सखाराम बाईंडर'चे प्रयोग पूर्ववत सुरू झाले असे वाटत असतानाच, काही राजकीय पक्षांनी झुंडशाहीच्या जोरावर प्रयोग बंद पाडले. श्री. बाळासाहेब ठाकरे यांच्याकडून हे नाटक संमत करून घेतल्यावरच पुढचे प्रयोग होऊ शकले. 

निळू फुले आणि लालन सारंग यांनी १९७२ साली या नाटकाचा पहिला प्रयोग केला होता. त्यानंतर सयाजी शिंदे आणि सोनाली कुलकर्णी यांनी ध्वनिचित्रफीतीसाठी हे नाटक केले होते.   

या नाटकाचा हा भन्नाट प्रवास कमलाकर सारंग यांनी 'बाइंडरचे दिवस' या पुस्तकात शब्दबद्ध केला आहे.

## ललित कला केंद्राचा प्रयोग
२००१ साली ललित कला केंद्रामध्ये शिकत असताना तेथील २०-२२ वर्षाच्या मुलांनी स्टुडंट्स प्रॉडक्शन अंतर्गत सखाराम बाईंडर हे नाटक बसविले होते. या नाटकाचे त्यावेळी दोनच प्रयोग झाले होते. एक पुण्यात आणि दुसरा दिल्लीमध्ये. पुन्हा त्याच टीमसोबत २०१७ साली, हे स्त्री-पुरूष संबंधांचे करकरीत वास्तव मांडत समाजाला धक्का देणारे, विख्यात नाटककार विजय तेंडुलकरांचे ‘सखाराम बाईंडर’ हे नाटक परत रंगभूमीवर येणार आहे. यावेळी नाटकाचे १२ आणि १३ फेब्रुवारी रोजी असे दोनच प्रयोग होणार आहेत.  नाटकात मुक्ता बर्वे, संदीप पाठक, सुहास शिरसाट, यांच्या भूमिका असतील. 

वर्ग:विजय तेंडुलकरांचे साहित्य
वर्ग:मराठी नाटकांची यादी
समीक्षक

**समीक्षक** म्हणजे एखाद्या परिस्थितीचे, साहित्यकृतीचे, कलाकृतीचे, संगीताचे तसेच सामाजिक व राजकिय स्थितीचे अवलोकन करून त्यावर कला, साहित्यकृतीचे वास्तविक गुणदोष     प्रामाणिकपणे नोंदवणाऱ्यां व्यक्ती होय.
म. वा. धोंड तसेच म. द. हातकणंगलेकर हे मराठी साहित्यातील ज्येष्ठ समीक्षक आहेत.

## समीक्षक
## हे सुद्धा पहा
* समीक्षा

## बाह्य दुवे
वर्ग:साहित्यिक
*
फूरहाउट

**फूरहाउट** नेदरलँड्समधील छोटे शहर आहे. दक्षिण हॉलंड राज्यातील या शहराची लोकसंख्या २००४मध्ये १४,७९२ इतकी होती. या शहराचे क्षेत्रफळ १२.५९² असून यातील ०.३३ किमी² पाणी आहे.

हे शहर इ.स. ९८८मध्ये अस्तित्वात असल्याचे लिखाण असलेले एक पत्र शहरात ठेवलेले आहे.

वर्ग:नेदरलँड्समधील शहरे
भारतातील राष्ट्रीय महामार्गांची यादी (क्रमांकानुसार)

महामार्ग क्रमांकानुसार भारतातील राष्ट्रीय महामार्गांची यादी खालीलप्रमाणे आहे.
## यादी 
## हे सुद्धा पहा 
* भारतातील राष्ट्रीय महामार्गांची यादी (राज्यानुसार)
* राष्ट्रीय राजमार्ग विकास परियोजना
* भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरण

## बाह्य दुवे
* NHAI 
* Map for all the National Highway

*
वर्ग:भाषांतर
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:यादी प्रारुपण व क्रिया साचे
वर्ग:याद्या
रॉबर्ट डुव्हाल

**रॉबर्ट सेल्डन डुव्हाल** (५ जानेवारी, १९३१ - १६ फेब्रुवारी, २०२६) हा एक अमेरिकन अभिनेता होता. आपल्या सात दशकांच्या कारकिर्दीत त्याने ऑस्कर पुरस्कार, चार गोल्डन ग्लोब पुरस्कार, एक बाफ्टा पुरस्कार, दोन प्राइमटाइम एमी पुरस्कार आणि एक स्क्रीन ॲक्टर्स गिल्ड पुरस्कार जिंकले.

## कारकीर्द 
डुव्हालची कारकीर्द सात दशकांहून अधिक काळ होती. त्यानने चित्रपट, दूरदर्शन आणि रंगमंचावर वैविध्यपूर्ण भूमिका साकारल्या. १९६२ च्या टू किल अ मॉकिंगबर्ड चित्रपटातील *बो रॅडली* ही त्याची पहिली प्रमुख चित्रपट भूमिका होती.

१९७० च्या दशकात डुव्हालने द गॉडफादर (१९७२) आणि द गॉडफादर २ (१९७४) मध्ये *टॉम हेगन*ची भूमिका केली. ॲपोकॅलिप्स नाऊ (१९७९) मधील *लेफ्टनंट कर्नल बिल किलगोर* ही त्यांची भूमिका अत्यंत गाजली.  नंतर टेंडर मर्सीज (१९८३) मधील 'मॅक स्लेज* या भूमिकेसाठी त्यांना सर्वोत्तम अभिनेत्याचा ऑस्कर पुरस्कार. याशिवाय त्यांनी जज (२०१४) आणि विडोझ (२०१८) यांसारख्या चित्रपटांतून महत्त्वाच्या भूमिका केल्या.

त्यांनी द ट्वायलाइट झोन आणि लोनसम डव्ह सहित अनेक प्रसिद्ध दूरदर्शन मालिकांमध्येही काम केले आहे. 

## निवडक सन्मान आणि पुरस्कार 
डुव्हालला अनेक प्रतिष्ठित जागतिक पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले आहे. त्यांना सात वेळा अकॅडमी पुरस्कारांसाठी नामांकित करण्यात आले असून त्यांनी एकदा हा पुरस्कार जिंकला आहे.

## इतर सन्मान 
* नॅशनल मेडल ऑफ आर्ट्स: २००५ मध्ये त्यांना अमेरिकेच्या तत्कालीन राष्ट्राध्यक्षांच्या हस्ते *नॅशनल मेडल ऑफ आर्ट्स'' प्रदान करण्यात आले. 
* त्यांच्या चित्रपट क्षेत्रातील योगदानाबद्दल त्यांना हॉलिवूड वॉक ऑफ फॅम वर एक तारा समर्पित करण्यात आला आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेते
वर्ग:इंग्लिश दूरचित्रवाणी अभिनेते
वर्ग:ऑस्कर पुरस्कार विजेते अभिनेते
वर्ग:गोल्डन ग्लोब विजेते
वर्ग:बाफ्टा विजेते
वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सामना (चित्रपट)

***सामना*** हा १९७४ मधील मराठी भाषेतील एक गाजलेला चित्रपट आहे. या चित्रपटाची पटकथा विजय तेंडुलकर यांनी लिहिली.

वर्ग:इ.स. १९७४ मधील मराठी चित्रपट
साहित्य अकादमी

साहित्य अकादमी ही एक भारतीय भाषांचे संवर्धन करणारी भारतीय संस्था आहे. या संस्थेची स्थापना मार्च १२ १९५४ रोजी झाली. या संस्थेला सरकारी अनुदान असले तरी स्वरूप स्वायत्त आहे.
साहित्य अकादमी ही साहित्याच्या क्षेत्रात वेगवेगळे उपक्रम राबवत असते. या अंतर्गत संशोधन, तसेच लेखकांसाठी प्रवास अशा उपक्रमांसाठी अर्थपुरवठा करते. तसेच साहित्य अकादमी पुस्तके व समकालीन भारतीय साहित्य हे हिंदी भाषा भाषेतील नियतकालिक ही प्रकाशित करते. भारतीय साहित्याचा विश्वकोशही साहित्य अकादमी ने प्रकाशित केला आहे.
साहित्य अकदामीचे बहुभाषिक व अतिशय समृद्ध असे भारतातील एक प्रमुख ग्रंथालय आहे.

## भाषा 
भारतीय भाषा साहित्य अकॅडमीने २४ भाषांना मान्यता दिली आहे.

## पुरस्कार 
साहित्य अकादमी पुरस्कार
### इतर पुरस्कार 
ज्ञानपीठ पुरस्कार
साहित्य कला पुरस्कार

## बाह्य दुवे 
* साहित्य अकादमी 
* साहित्य अकादमी माहितीचे पान 
* युनेस्को साहित्य अकादमी -भारत 

वर्ग:साहित्य
[[
आक्रीत (चित्रपट)

**आक्रीत** हा इ.स. १९९१ साली पडद्यावर झळकलेला मराठी भाषेतील एक गाजलेला चित्रपट आहे. अमोल पालेकर यांनी दिग्दर्शिलेल्या या चित्रपटाची पटकथा विजय तेंडुलकर यांनी लिहिली.

वर्ग:इ.स. १९९१ मधील मराठी चित्रपट
अर्ध सत्य

**अर्धसत्य** हा इ.स. १९८३ मध्ये प्रदर्शित झालेला हिंदी चित्रपट आहे. या चित्रपटाची पटकथा विजय तेंडुलकर यांनी लिहिली.

 

वर्ग:भ्रष्टाचाराबद्दल चित्रपट
वर्ग:गोविंद निहलानी दिग्दर्शित चित्रपट
आघात (२०१० मराठी चित्रपट)

आघात हा एक गाजलेला चित्रपट आहे. या चित्रपटाची पटकथा विजय तेंडुलकर यांनी लिहिली.
 
वर्ग:इ.स. २०१० मधील मराठी चित्रपट
नवभारत (वृत्तपत्र)

**नवभारत** हे एक हिंदी दैनिक वृत्तपत्र आहे. याची स्थापना ८ फेब्रुवारी १९३४ रोजी रामगोपाल माहेश्वरी यांनी नागपूर येथे केली. या वृत्तपत्राचा खप प्रामुख्याने महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश आणि छत्तीसगढ या राज्यांमध्ये आहे.

वर्ग:हिंदी भाषेमधील वृत्तपत्रे
वर्ग:इ.स. १९३४ मधील निर्मिती
स्वयंसिद्धा (मालिका)

**स्वयंसिद्धा** ही एक गाजलेली दूरचित्रवाणी मालिका आहे. या मालिकेचे लेखन विजय तेंडुलकर यांनी केले होते.

 
वर्ग:दूरचित्रवाहिनी मालिका
आक्रोश (१९८० हिंदी चित्रपट)

***आक्रोश*** एक हिंदी चित्रपट आहे. या चित्रपटाची पटकथा विजय तेंडुलकर यांनी लिहिली आणि चित्रपटाचे दिग्दर्शन गोविंद निहलानीने केले होते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १९८० मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:भ्रष्टाचाराबद्दल चित्रपट
वर्ग:गोविंद निहलानी दिग्दर्शित चित्रपट
मार्क शटलवर्थ

**मार्क शटलवर्थ** दक्षिण आफ्रिका येथील प्रसिद्ध अब्जाधीश आहेत. मार्क शटलवर्थ यांच्या प्रोत्साहनातून आणि त्यांच्या कॅनोनिकल लिमिटेड ह्या कंपनीच्या प्रायोजनातून त्यांनी उबुंटू लिनक्स या संगणक प्रणालीचा विकास केला. ही प्रणाली स्थापना करण्यास सोपी, वापरण्यास सोपी आणि नियमित निघणाऱ्या आवृत्त्या अशी उबुंटू लिनक्स वैशिष्ट्ये आहेत. ही संगणकप्रणाली मोफ़त असून, त्यात जीनोम हे तंत्रज्ञान वापरले गेले आहे. 
## जीवन 
## महत्त्वाच्या घटना
## व्यवसाय 
वर्ग:लिनक्स
ग्विटी नोविन

**ग्विटी नोविन** (रोमन लिपी: *Guity Novin*) (२१ एप्रिल, इ.स. १९४४: केर्मानशाह, इराण - हयात) ही इराणी-कॅनेडियन चित्रकार, ग्राफिक संकल्पक आहे. ट्रान्सइंप्रेशनिझम् चित्रशैली म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या चित्रशैलीची ही उद्गाती मानली जाते. 

तिने कॅनड्यातील व्हॅंकुव्हर आणि टोरॅंटो शहरांत वास्तव्य केले. इ.स. १९७० साली तेहरानमधील ललित कला शाखेतून त्यांनी पदवी घेतली. इराण सोडल्यावर ती नेदरलॅंड्समधील हेग येथे गेली. त्यानंतर काही काळ तिने मॅंचेस्टर, इंग्लंड येथे आपले शिक्षण पूर्ण केले. इ.स. १९८० साली ती कॅनड्यात कायमस्वरूपी हलली.

## चित्रदालन 

| 
|  
| 

वर्ग:इराणी चित्रकार
वर्ग:कॅनडा
वर्ग:इ.स. १९४४ मधील जन्म
गीतकार

चित्रपटासाठी गीते लिहिणारे कवी म्हणजे गीतकार. हिंदी भाषा चित्रपट सृष्टीत असंख्य उत्तमोत्तम गीतकार होऊन गेले. त्यांपैकी असलेले गुलजार हे गाजलेले गीतकार आहेत.  मराठी भाषेत प्रवीण दवणे हे एक गीतकार आहेत.

## गीत लेखनातील पुरस्कार
## गीतकारांवरील पुस्तके
* मैं शायर तो नहीं (राजीव विजयकर)
* संगीतकार गीतकार व गायक (सुषमा अभ्यंकर)  

 
वर्ग:साहित्यिक
*
पत्रकार

वृत्तपत्रांत नियमितपणे लेखन करणाऱ्या, तसेच बातम्या देणाऱ्या लेखकांना **पत्रकार** असे म्हणतात.
अरुण साधू हे लेखक पत्रकार आहेत.
प्र. के. अत्रे हे पत्रकार लेखक होते. प्रमोद नवलकर हे मुंबई शहरात शोध पत्रकारिता करीत असत. पत्रकारांना समाज जीवनात खूप महत्त्वाचे स्थान आहे. ६ जानेवारी हा दिवस मराठी पत्रकारिता दिन म्हणून साजरा केला जातो. 

## पत्रकार
* लोकमान्य टिळक
* महात्मा गांधी
* बाळशास्त्री जांभेकर
* अनंत भालेराव
* माधव गडकरी
* गोविंद तळवलकर 
* बाबुराव ठाकूर

## मुक्त पत्रकारिता
मुक्त पत्रकार म्हणून काम करणाऱ्या व्यक्ती या कुठल्याही संस्थेला बांधील नसतात. त्यांना त्यांच्या कामासाठी स्वतःच बाजारपेठ शोधावी लागते. आवश्यक कौशल्य, दृष्टिकोन : या क्षेत्रात काम करू इच्छिणाऱ्या व्यक्तींकडे बहुश्रुतता, विविध विषयांवरील गुणवत्तापूर्ण वाचन, स्वतःचे मत स्पष्ट शब्दात लिहिण्याची क्षमता, एखाद्या घटनेचे विश्लेषण करण्याची क्षमता, प्रसंगी संशोधनात्मक काम करण्याची मनाची तयारी, सामाजिक भान, वेळेचे बंधन पाळण्याची हातोटी, उत्कृष्ट आकलनक्षमता, मातृभाषेबरोबरच इंग्रजी, हिंदी तसेच शक्य तितक्या इतर भाषेचे ज्ञान असणे, वगैरे गोष्टी त्यांना हे काम करण्याच्या दृष्टीने सोयीचे जाते.पत्रकाराला वृत्तपत्र/ प्रकाशन व्यवसायाची आवड व त्याचे थोडेफार ज्ञान असणे, व प्रवास व चौफेर-चौकस बुद्धिमत्ता आणि कष्ट करण्याची मनाची तयारी आवश्यक आहे.

## पीत पत्रकारिता
पत्रकार : हा रोज घडणाऱ्या नवीन घटना घडामोडी सामान्य जनतेपर्यंत पोहचवणारी व्यक्ती असतो. तो विविध क्षेत्रातंील घटना तसेच नवीन माहिती लोकांना पुरवत असतो. चांगला पत्रकार होण्यासाठी बातमीचे चांगले स्रोत त्याच्याकडे उपलब्ध असायला हवे. पत्रकाराला बातमी मूल्याचे योग्य ज्ञान असायला हवे.[[वर्ग:पत्रकार| ]
रियो टिंटो

रिओ टिंटो (इंग्रजी:Rio Tinto) एक जगातील बहुराष्ट्रीय खनिज उत्खनन कंपनी आहे. 
विवेक तुळपुळे (इंग्रजी:Vivek Tulpule) नावाचे एक मराठी अर्थतज्ज्ञ या खनिज कंपनीचे प्रमुख अर्थ सल्लागार आहेत.
## इतिहास 
## खनिजे
* लोह
* तांबे
* बॉक्साइट
* हिरा
* टायटानियम डाय ऑक्साईड
* झिंक
* कोबाल्ट
* निकेल
* युरेनियम
## इतर व्यवसाय 
* तंत्रज्ञान
## पुरस्कार 
## विरोधक
Construction, Forestry, Mining and Energy संघटना (CFMEU). यांनी कंपनीला संघटितपणे विरोध केला.
## अधिक वाचन 
## हे सुद्धा पहा
## बाह्य दुवे 
* Rio Tinto global corporate website
* Rio Tinto Coal Australia (RTCA) corporate website 
* MBendi Rio Tinto information page, including a detailed list of related companies and Rio Tinto activity worldwide 
* Rio Tinto in West Papua 

वर्ग:बहुराष्ट्रीय व्यापारी संस्था
निळू दामले

**निळू दामले** हे मराठी भाषेतील एक लेखक, पत्रकार तसेच आंतरराष्ट्रीय सामाजिक निरीक्षक व समीक्षक आहेत. त्यांनी अफगाणिस्तानी तसेच भारतीय मुसलमानांबद्दल लिहिले आहे.

## परिचय
निळू दामले यांनी १९६८ पासून मराठीत लिहायला सुरुवात केली. अनंतराव भालेराव ह्यांच्या मराठवाडा दैनिकातून आणि श्री ग माजगावकर यांच्या साप्ताहिक 'माणूस'मधून निळू दामले ह्यांच्या पत्रकारितेचा प्रारंभ झाला. त्यांनी काही काळ मुंबईत कामगार नेते जॉर्ज फर्नांडिस ह्यांचे सचिव म्हणून काम केले. अशोक शहाणे यांच्या सोबतीने दामले यांनी दिनांक ह्या साप्ताहिकाचे संपादन केले. त्याबरोबरच दामले ह्यांनी माणूस, महाराष्ट्र टाइम्स, लोकप्रभा, किर्लोस्कर, मनोहर अशा नियतकालिकांतून लिखाण केले आहे. मराठी नियतकालिकांसोबतच त्यांनी धर्मयुग, दिनमान ह्यांसारख्या हिंदी नियतकालिकातही लेखन केले. महाराष्ट्रातल्या विद्यापीठांतून त्यांनी पत्रकारिता आणि संवाद या विषयांवर अभ्यागत प्राध्यापक म्हणून अध्यापन केले आहे.

विज्ञान परिषद पत्रिका, महानगर इत्यादी नियतकालिकांचे ते संपादक होते. 
. 
## निळू दामले यांनी लिहिलेली पुस्तके
* पारध
* Islands of development
* अवघड अफगाणिस्तान
* इस्तंबूल ते कैरो : लेखकाच्या दृष्टीतून इस्लामची दोन रुपं
* उस्मानाबादची साखर आणि जगाची व्यापारपेठ
* ओसामा : त्याचा इस्लाम, त्याचा कायदा
* जेरुसलेम : इस्रायल-पॅलेस्टाइन संघर्ष 
* टेक्नियम : उद्याच्या बदलाचा वेध
* टेलेवर्तन
* दुष्काळ - सुकाळ : जत, चीन, दक्षिण कोरिया, इथियोपिया
* धर्मवादळ : धर्मात वादळ, वादळात धर्म
* पाकिस्तानची घसरण
* पुन्हा एकदा अवघड अफगाणिस्तान 
* बदलता अमेरिकन
* बाँबस्फोटानंतर... मालेगाव
* माणूस आणि झाड
* लंडन बॉम्बिंग २००५ 
* लवासा
* सकस आणि सखोल. जगभरातले नामांकित पेपर, संपादक, पत्रकार
* सीरिया - सगळे विरुद्ध सगळे
* culture of inequality
* सूसाट जॉर्ज. जॉर्ज फर्नांडिस यांचं प्रोफाईल. 
* साधार आणि सडेतोड. जगभरातले नामांकित पत्रकार.

## माहितीपट
निळू दामले यांनी मुंबईतील डेढ गल्ली येथे पहाटे चार वाजता भरणाऱ्या चप्पल आणि बुटांच्या बाजाराविषयी डेढ (दीड) गल्ली हा माहितीपट तयार केला आहे. याशिवाय त्यांनी गणेश-विसर्जन, शीला चिटणीस यांची झुंज, लक्ष्मीज् स्टोरी असे विविध माहितीपटही बनवले आहेत..

## पुरस्कार
## संदर्भनोंदी
## संदर्भसूची
* 

* 
* 

## बाह्य दुवे
* निळू दामले ह्यांची अनुदिनी

दामले, निळू
दामले, निळू
एच.टी.एम.एल.

**एच.टी.एम.एल.** *हायपर टेक्स्ट मार्क अप लॅंग्वेज* ही संगणकावर आंतरजालावरील पाने न्याहाळकाला/विचरकाला पाहता येतील अशा स्वरूपात बनवण्यासाठी असणारी एक आज्ञावलीची भाषा आहे.
## इतिहास
बेर्नेस ली हे एच.टी.एम.एलचे जनक आहेत. या भाषेवर कुणाचीही मालकी नाही. हीचा सातत्याने विकास केला जातो.  या नावाची संस्था एच.टी.एम.एल.ची प्रमाणित प्रत तयार करण्याचे काम करते. 
## माहिती 
ही भाषा अत्यंत अवघड असून तिचे उत्कृष्ट ज्ञान असणारी व्यक्तीच वेबपज तयार करु शकते. वर्ड प्रोसेसरमध्ये मजकूर टंकीत करून त्यामध्ये विशिष्ट ठिकाणी एच.टी.एम.एल. या भाषेच्या विशेष खुणा समाविष्ट केल्या आणि .html असा विस्तार देऊन फाईल जतन केली की वेबपेज तयार होते. वेबपेज तयार करताना ज्या विशेष खुणा वापरल्या जातात त्यांना मार्कअप असे नाव आहे. प्रत्यक्ष वेबपेज पाहताना या खुणा दिसत नाहीत. परंतु view source अशी आज्ञा देऊन वेबपेजमधील अशा सर्व खुणा पाहता येतात.

## प्रकार 
## पारिभाषिक शब्दसूची 
## बाह्य दुवे 
* HTML 4.01, the last valid 2specification
* Dave Raggett's Introduction to HTML
* Empty elements in SGML, HTML, XML, and XHTML 
* HTML special characters and symbols

### एच.टी.एम.एल.संदर्भ 
* Web Color Selector 
* CSS 1 Reference with Examples 
### एच.टी.एम.एल. शिकण्यासाठी दुवे 
* HTML.net 
* HTML Dog
* The How To Guide To Learning HTML 
* Learn HTML In 4 Hours 

 
वर्गःसंगणक
मज्जारज्जू

thumb|upright=1.3|उजवे|मज्जारज्जू
**मज्जारज्जू** हा पृष्ठवंशी प्राण्याच्या मेंदूमधील मध्यवर्ती मज्जासंस्थेतून निघालेला लांब व बारीक मज्जातंतूंचा संच असतो. मज्जारज्जू हा पृष्ठवंशी प्राण्याच्या पाठीच्या कण्यात बंदिस्त असतो व त्यामुळे त्याचे संरक्षण होते. मज्जारज्जूचे प्रमूख कार्य शरीराच्या बहिर्वर्ती भागांमधून मेंदूपर्यंत संकेत पोहोचवणे हे असते. 

लांबी :- 42cm to 45cm

रुंदी :- 2cm

वर्ग:जीवशास्त्र
वर्ग:मानवी शरीर
वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
राशी

सूर्य ठराविक काळानंतर एका तारकासमूहामधून दुसऱ्या तारकासमूहामध्ये जातांना दिसतो. या सूर्याच्या मार्गास क्रांतिवृत्त असे म्हणतात.  या मार्गाचे प्रत्येकी तीस अंशाचे असे बारा भाग केले आहेत. या प्रत्येक भागात सव्वादोन नक्षत्रे येतात. ही २। नक्षत्रे मिळून जो तारकासमूह बनतो त्याला एक राशी असे म्हणतात. असे एकूण १२ तारकासमूह आहेत.  ह्या राशी क्रमवार मेष, वृषभ, मिथुन, कर्क, सिंह, कन्या, तूळ, वृश्चिक, धनु, मकर, कुंभ, मीन अशा आहेत. ज्या वेळी राशींची संकल्पना मांडण्यात आली त्या वेळी 'वसंतसंपात' बिंदू मेष राशीमध्ये होता म्हणूनच मेष ही सुरुवातीची रास मानली जाते. 
## राशी
दर १४ जानेवारी रोजी भारतात 'मकर संक्रांत' साजरी होते कारण त्यावेळी सूर्य (ज्योतिष) मकर राशीमध्ये प्रवेश करीत असतो.  या राशींची नावे, राशी स्वामी आणि क्रांतिवृत्तातील अंश खालीलप्रमाणे आहेत.

## नक्षत्रे
क्रांतिवृत्ताचा १/२७ भाग म्हणजे एक नक्षत्र. एकूण नक्षत्रे २७ आहेत. एका राशीत सव्वा दोन नक्षत्रे असतात, प्रत्येक नक्षत्र १३ अंश २० कलांचे असते. (त्यात ४ चरण असतात). एक नक्षत्र अनेक तारकांनी बनलेले असते. व्यक्तीच्या जन्माच्या वेळी चंद्र ज्या राशीत असेल ती त्या व्यक्तीची चंद्ररास आणि जन्माच्या वेळी पूर्व क्षितिजावर उदित होणारी जी रास असेल ती त्या व्यक्तीची लग्नरास.

प्रत्येक राशीला विशिष्ट वर्ण, रंग, स्वामित्व, तत्त्व, इ. असते. राशींची तत्त्वे चार आहेत अशी कल्पना आहे. अग्नि (स्वभावाने कठोर, दाहक), पृथ्वी (स्वभावाने समंजस), वायू (स्वभावाने चंचल, गतिशील) आणि जल (स्वभावाने हळवा). मेष रास, सिंह रास आणि धनु रास या अग्नि तत्त्वाच्या, वृषभ रास, कन्या रास आणि मकर रास या पृथ्वी तत्त्वाच्या, मिथुन रास, तूळ रास आणि कुंभ रास या वायू तत्त्वाच्या तर कर्क, वृश्चिक आणि मीन या जल तत्त्वाच्या राशी आहेत.

## संदर्भ
* अश्वलायन - जुना संदर्भ ग्रंथ
* होरासिद्धि - जुना संदर्भ ग्रंथ
* राशी चक्र, लेखक : शरद उपाध्ये
## हे सुद्धा पहा
* कुंडली
* फलज्योतिष

वर्ग:ज्योतिष
वर्ग:फलज्योतिष
*
सेंटीमीटर

सेंटीमीटर हे मोजमाप करण्याचे एकक आहे. 
१० मिलीमीटर म्हणजे एक सेंटीमीटर
 

वर्ग:लांबीची एकके
खनिज

खाणीत सापडणाऱ्या उपयुक्त पदार्थाला खनिज असे म्हणतात.

## काही प्रमुख खनिजे
* लोह
* तांबे
* बॉक्साइट
* हिरा
* टायटानियम डाय ऑक्साइड
* झिंक
* कोबाल्ट
* निकेल
* युरेनियम
## उत्खनन
रिओ टिंटो ही उत्खनन करणारी मोठी खनिज कंपनी आहे.

नामकरण
मूलतः खनिज शब्दाचे अर्थ आहे- खनि + ज। अर्थात् खाणीतून उत्पन्न (संस्कृत: खनि= खान). याचे इंग्रजी शब्द मिनरल (mineral) पण माइन(mine) या शब्दाशी संबंध आहे. 

खनिजांचे वर्गीकरण
सिलिकेट वर्ग
कार्बोनेट वर्ग
सल्फेट वर्ग
हैलाइड वर्ग
ऑक्साइड वर्ग
सल्फाइड वर्ग
फास्फेट वर्ग

खनिज व्याख्या
खनिज प्राप्त करण्यासाठी पहिले त्या पदार्थाला कठोर आणि क्रिस्टलीय होणे आवश्यक है। काही व्याख्या प्रमाणे खनिज ते पदार्थ आहे जे क्रिस्टलिय हो आणि भौगोलिक परिस्थिति परिणामस्वरूप बनलेला असो. 

खनिज़ द्वारे प्राप्त खनिज शुद्ध प्राप्त होत नाही. सगळ्यात पहले याची धुलाई केली जाते. धुलाई नंतर प्राप्त जल मध्ये मातीचे कण आणि अन्य घुलनशील व अघूलनशील यौगिक मिसळलेले असतात हेच पाणी शेवटी जलधारा मध्ये मिसळते. या प्रकारे प्राकृतिक जलधारा दूषित होते. याचे ज्वलंत उदाहरण कोळशाचे खानीतून  मिळालेला अम्ल निस्त्रव आहे कोळशाच्या खाणीत कोळसा बरोबर काही प्रमाणात पायराइट (FeS2) असते. हेच पायराइट पाण्यात सयुक्त होऊन फेरिक सल्फेट आणि अल्फियुरिक अम्ल बनते.  खनिज की निकाश नालियों के निस्त्राव के साथ सल्फ्यूरिक अम्ल और फेराइट भहाकर निकलता है

=पर्यावरण=
खनिजे पृथ्वीच्या उथळ आणि वरच्या भागात सापडत असल्यामुळे जंगलातील विस्तीर्ण प्रदेशातील झाडे तोडावी लागतात. त्यामुळे जंगलाचे प्रचंड प्रमाणात नुकसान होते. खाणकामाचा धोका जंगलप्रदेश, संरक्षित प्रदेश, त्यांजवळील वन्यजीव अभयारण्ये व् राष्ट्रीय उद्याने यांना संभवतो. परिणामी वन्यजीव, उपयुक्त वनस्पती यांच्या प्रजाती नष्ट होतात. याचा विपरित परिणाम नैसर्गिक चक्रावर होतो. खाणकामामुळे झालेल्या पर्यावरणाचे झालेले नुकसान कायमचे आणि भरून न काढता येण्याजोगे असते. खाणकामामुळे परिसरातील जलस्रोतांवर निश्चितच दुष्परिणाम होतात. प्रकल्पासाठी जवळच्या नदी, तलावांतून मोठय़ा प्रमाणावर पाणी उपसले जाते. अनेक वेळा दूषित पाणी प्रक्रिया न करता सोडले जाते. खेरीज डोंगर फोडल्याने, वनस्पतींचे आवरण नाहीसे झाल्याने जमिनीची धूप होते व परिसराची पाणी अडवण्याची व जिरवण्याची क्षमता घटते. परिणामी प्रदेश कोरडा होत जातो. जंगलांतील पानगळ होणाऱ्या झाडांची जागा कमी पाण्यात निभाव धरणाऱ्या खुरट्या वनस्पती घेतात.

 
वर्ग:भूगोल
कुमारसंभव

**कुमारसंभवम्** हे, संस्कृत नाटककार आणि कवी कालिदास याने सुमारे चौथे शतक ते सहावे शतक अथवा गुप्त काळ या दरम्यान रचलेले महाकाव्य आहे. कालिदासाची रघुवंश, [[मेघदूत  (खण्ड काव्य)] आदी काव्येही प्रसिद्ध आहेत.

## मराठी कुमारसंभव
कुमारसंभवाची कथा सांगणारी, काव्याचा रसास्वाद घेणारी किंवा त्या महाकाव्याचा अनुवाद असलेली अनेक पुस्तके मराठीत आहेत, त्यांपैकी काही ही :-
* कुमारसंभव (कवयित्री डॉ. अंशुमती दुनाखे)
* कुमारसंभव - मराठी काव्यानुवाद (कवयित्री - सुरेखा अनंत विद्वांस)
* सुश्लोककुमार (कवी - रामचंद्र चिंतामण लोखंडे)

वर्ग:कालिदास
वर्ग:संस्कृत महाकाव्ये
भास

**भास** हा प्राचीन भारतातील एक संस्कृत नाटककार आणि कवी होता. हा इसवी सनपूर्व चौथ्या शतकात होऊन गेला. 

संस्कृत नाटककारांच्या यादीत महाकवी भास याने जन्माने आणि गुणांनीही पहिले स्थान मिळवले आहे.
श्रेष्ठ नाटककार म्हणून भासाचे कौतुक संस्कृत वाङ्मयात ठायी ठायी केलेले दिसते. भासासारख्या प्रथितयश कवीच्या उत्तमोत्तम कलाकृती समोर असताना आपल्या नवीन नाटय़कृतीचे स्वागत रसिक मंडळी कसे काय करतील, अशी काळजी प्रत्यक्ष कालिदासालाही पडली होती. दंडीने ‘मृत्यूनंतरही आपल्या नाटकांच्या रूपाने अमर झालेला महाकवी’ म्हणून भासाची स्तुती गायली आहे. बाणभट्टाने भासाच्या नाटकांची मंदिरांशी तुलना करून त्यांची वैशिष्ट्ये नमूद केली आहेत. 
 
नाटकांची संख्या हा निकष लावला तरी भासाचे स्थान पहिलेच आहे. कारण भासाच्या उपलब्ध नाटकांची संख्या तेरा आहे. 

भासाची नाटके काळाच्या उदरात गडप झाली होती, ती महामहोपाध्याय टी.गणपती शास्त्री या विद्वानाला १९१२ साली सापडली. त्रावणकोर संस्थानातील एका मठात मल्याळी लिपीत ताडपत्रांवर ती लिहिलेली आढळली.

## भासाची नाटके
रामायण- महाभारत या प्राचीन महाकाव्यांतून वेचक नाटय़बीजे उचलून भासाने आपल्या स्वतंत्र प्रतिभेने ती नाट्यरूपाने फुलविली. त्याशिवाय लोकवाङ्मयाच्या आधाराने त्याने दोन नाटके रचली; त्यांतले ‘चारुदत्त’ हे नाटक ‘संगीत मृच्छकटिक’च्या रूपाने मराठी रसिकांना चांगलेच परिचित आहे. उदयन हा भासाच्या आधी इतिहासात होऊन गेलेला लोकप्रिय राजा. त्याच्याविषयी प्रचलित असलेल्या आख्यायिकांना अनुसरून भासाने दोन नितांत सुंदर नाट्यकृती रचल्या. याखेरीज कृष्णचरित्रावर आधारित आणखी एक नाटक त्याने लिहिले आहे. नुसते नाट्यविषयांचे वैविध्य हेच भासाचे वेगळेपण नसून भासाचे प्रत्येक नाटक आपल्या वेगळेपणामुळे उठून दिसणारे आहे.

कृष्णाजी लक्ष्मण सोमण ह्यांनी भासाची नाटके १९३१ साली पहिल्यांदा मराठीत आणली. (पुस्तकाचे नाव - भासाची नाटके अर्थात भासकवीचा मराठीत अवतार). त्यानंतर बळवंत रामचंद्र हिरगांवकर ह्यांनी भासनाटकांचे गद्यपद्यात्मक मराठी भाषांतर केले आहे (पुस्तकाचे नाव - भास कवीची नाटके). मृच्छकटिक आणि पिया बावरी ही मराठी नाटके भासाच्या नाटकांवर आधारित आहेत. 

भास यांच्या १३ नाट्यकृती 'भासनाटकचक्रम् ।' म्हणून प्रसिद्ध आहेत.

## भासाच्या नाटकांची यादी
### महाभारतावर आधारित सहा नाटके
* ऊरुभंग-दुर्योधनाच्या नाट्यमय मृत्यूवर आधारलेली ही एकांकिका असून तिच्यात शेवटी दुर्योधनाची मृत्युपूर्व पश्चातापदग्ध अवस्था प्रभावीपणे चित्रित केली आहे.
* कर्णभार
* दूतवाक्य
* दूतघटोत्कच 
* पंचरात्र
* मध्यमव्यायोग 

## रामायणावर आधारित दोन नाटके
* अभिषेक
* प्रतिमा

## बृहत्कथेवर आधारित तीन नाटके
* अविमारक
* प्रतिज्ञा-यौगंधरायणम्
* स्वप्नवासवदत्तम्‌

## हरिवंशावर आधारित एक नाटक
* बालचरित

## स्वतंत्र कथा असलेले एक नाटक
* चारुदत्त.

## भासाची मराठी/संस्कृत/हिंदीत रूपांतर झालेली नाटके
* **चारुदत्त** - मराठी/संस्कृतात : मृच्छकटिक (संस्कृत लेखक - शूद्रक, मराठी अनुवादक - गोविंद बल्लाळ देवल)
* **मध्यमव्यायोग** - मराठी/हिंदीत : पिया बावरी (लेखन-दिग्दर्शन-संगीत : वामन केंद्रे)

वर्ग:संस्कृत नाटककार
वर्ग:संस्कृत कवी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
काशीबाई कानिटकर

**काशीबाई कानिटकर** (इ.स. १८६१ - इ.स. १९४८) या मराठी भाषेतील लेखिका व स्त्रीवादी समाजसुधारक होत्या. मराठी समाजात व स्थूलमानाने भारतीय समाजात स्त्रियांवर होणाऱ्या अन्यायाविषयी त्यांनी आपल्या साहित्याद्वारे आवाज उठवला.

## जीवन 
काशीबाईंचा जन्म वर्तमान महाराष्ट्रातल्या सांगली जिल्ह्यातील अष्टे गावी झाला. न्यायालयीन पेशात असलेल्या व स्वतः व्यासंगी लेखक असलेल्या गोविंद वासुदेव कानिटकरांसोबत वयाच्या नवव्या वर्षी त्यांचा विवाह झाला. गोविंदरावांनी काशीबाईंना घरीच मराठी, संस्कृत, इंग्रजी भाषा शिकवल्या.

काशीबाई बनारस हिंदू विश्वविद्यालयात मराठी भाषाविषय शिकवीत असत. पहिल्या भारतीय स्त्री डॉक्टर आनंदीबाई गोपाळराव जोशी यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचे चरित्र काशीबाई कानिटकर यांनी लिहिले.

काशीबाई इ.स. १९१० च्या भारतीय राष्ट्रीय सभेच्या अधिवेशनास हजर होत्या.

## कादंबरी 
* रंगराव
* पालखीचा गोंडा

## कथा संग्रह
* शेवट तर गोड झाला
* चांदण्यातील गप्पा

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:मराठी समाजसुधारक
वर्ग:स्त्रीवादी अभ्यासक आणि साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १८६१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४८ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
केशिराज बास

**केशिराज बास** यांना केसोबास नावानेही ओळखले जाते. हे महानुभव पंथातील ज्येष्ठ ग्रंथकार, व संस्कृत पंडित होत.
महानुभाव पंथाचे दुसरे आचार्य नागदेवाचार्य यांचे हे पट्टशिष्य. यांच्या सूचनेवरून केशीराज बास यांनी मराठी भाषेत ग्रंथ रचना केली.

महानुभाव पंथांचे संस्थापक श्री चक्रधर स्वामी यांनी रचलेल्या लीळाचरित्र या ग्रंथातील उपदेश  केशीराज बास यांनी इ.स. १२८५च्या सुमारास संकलीत केला. याचा प्रथम सूत्र, दृष्टांत व दार्ष्टांतिक असा रचनाक्रम आहे.
दृष्टांत पाठात अनेक लोककथा गुंफल्या आहेत.                     प्रकार1अंशग्राह्य 2 समग्रांश 3 अन्वय 4 अप्रत्यान्वय 5 योगज 6 वास्तव

## मराठी ग्रंथ लेखन
* श्री चक्रधरोक्त सूत्रपाठ
* मूर्तिप्रकाश
* लापणिक
* दृष्टांतपाठ

## संस्कृत ग्रंथ लेखन
* रत्नमाला स्तोत्र
* ज्ञानकलानिधीस्तोत्र
* दृष्टांतस्तोत्र

वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:महानुभाव पंथ
ग्रंथकार

ग्रंथ लेखन करणारे ग्रंथकार म्हणाविले जातात . उदाहरणार्थ कालिदास
वर्ग : साहित्यिक
चित्रकार

इवलेसे|चित्रकार
निरनिराळे रंग व रेषा आकार यांच्या माध्यमातून कला साकार करणाऱ्यांना चित्रकार असे म्हणतात.
## ओळख 
## रंग
## गाजलेले चित्रकार 
* राजा रविवर्मा
* दीनानाथ दलाल

## इतिहास 
विष्णूधर्मोत्तर पुराणात चित्रकलेची ओळख आढळून येते.
अनेक आदिवासींमध्येही चित्रकला आढळते.

## चित्रशैली 
चित्र:उदाहरण.PNG

### युरोपीय 
### भारतीय 
### आशियायी 
## माध्यमे 
## अधिक वाचन 
* Daniel, H., (1971) "*Encyclopedia of Themes and Subjects in Painting; Mythological, Biblical, Historical, Literary, Allegorical, and Topical*". New York, Harry N. Abrams Inc.

*
वर्ग:कलाकार
निकोला सार्कोझी

**निकोला सार्कोझी** (किंवा *निकोला हॉजर सार्कोझी*) (फ्रेंच: Nicolas Sarkozy) (जानेवारी २८ १९५६ - हयात) हे फ्रान्स देशाचे मावळते राष्ट्राध्यक्ष आहेत. मे २०१२ मधील अध्यक्षीय निवडणुकीत समाजवादी पक्षाच्या फ्रांस्वा ऑलांद ह्यांनी सार्कोझींना पराभूत करून राष्ट्राध्यक्षपद मिळवले.
 

## जीवन 
## कारकीर्द
## बाह्य दुवे 
वर्ग:फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
भीमसेन देठे

**भीमसेन देठे** (इ.स. १९४६ - ६ मे २०१७) हे मराठी भाषेतील लेखक, कवी व नाटककार होते.

## जीवन
## कारकीर्द
## भीमसेन देठे यांचे कविता संग्रह
* कृष्णमेघ
* होरपळ

## कथासंग्रह
* गिऱ्हाण
* डबुलं
* तुफानातील दिवे
* रिडल्स

## कादंबऱ्या
* इस्कोट
* घुसमट
* चक्री
* झाकळ

## नाटके
* योद्धा

वर्ग:मराठी साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सुभाष अवचट

**सुभाष त्र्यंबक अवचट** हे मराठी (एप्रिल १२, १९४९ - हयात) चित्रकार, लेखक, कवी आहेत.

## कारकीर्द
सत्यकथा, मौज, हंस, नवल साधना अशा अनेक नियतकालिकांची मुखपृष्ठे व चित्रांची सजावट
### प्रकाशित साहित्य 
अवचट सुभाष
वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म
अल्पाका

right|thumb|अल्पाका
**अल्पाका** ही उंटाच्या चार उप-जातींपैकी एक जाती . या पैकी लामा , ग्वुनाको, विकुना या दक्षिण अमेरिका खंडात आढळणाऱ्या उप प्रजाती आहेत.
right|thumb|अल्पाका

वर्ग:पाळीव प्राणी
वर्ग:सस्तन प्राणी
वर्ग:उंट
चामडे

thumb|चामड्यावर काम करण्याची आधुनिक अवजारे.
प्राण्यांची वाळवलेली त्वचा म्हणजे **चामडे**.

## इतिहास 
## उपयोग
### कला 
### औजारे
## उपयुक्त प्राणी 
## औद्योगिक उत्पादन
## बाह्य दुवे 
वर्ग:प्राणीजन्य पदार्थ
जहाज

thumb|300px|एक इटालियन जहाज
**जहाज** हे  समुद्रावर चालणारे वाहन आहे. जहाजाच्या तळाकडील विशिष्ट भाग हा नेहमीच समुद्राच्या पाण्याखाली असतो, त्यालाच 'ड्राफ्ट' असे म्हणतात. त्याच्याच बळावर जहाज तरंगत असते. जहाजाचे तरंगणे हे त्याने व्यापलेले क्षेत्र, त्यावर असलेला भार आणि त्याच्या बांधणीसाठी वापरलेला धातू याच्या गणितावर अवलंबून असते. 

## इतिहास 
## नौकानयनाचा इतिहास 
## युरोपीय इतिहास 
## आशियाई नौकानयन 
## जहाजे 
## हेसुद्धा बघा 
* होडी

## बाह्य दुवे 
वर्ग:वाहने
वर्ग:जलवाहतूक
वर्ग:डीझेलचलित वाहने
विद्या विद्वांस

**विद्या विद्वांस**  मराठी भाषेतील लेखिका. 
जन्मः इ.स. १९४२ . 
विविध मासिकातून स्फूट व कथा लेखन करतात. 
## जीवन
स्त्री जीवनाचा समाजशास्त्रीय दृष्टीकोनातून अभ्यास. 
## कारकीर्द
जागरुकता निर्मिती प्रकल्प पूर्ण, तसेच झोपडपट्टीतील मुलांच्या शिक्षणाचा प्रकल्प.
तळेगाव दाभाडे येथे आधारगृह चालवितात.
## पुस्तके 
* बापलेकी (या पुस्तकात सहभाग)

विद्वांस, विद्या
वर्ग:इ.स. १९४२ मधील जन्म
मारुती स्तोत्र

**मारुती स्तोत्र** हे मारुती तथा हनुमान या हिंदू देवतेची स्तुती करणारे काव्य होय.

या स्तोत्राची अनेक रुपे आहेत. त्यांपैकी समर्थ रामदासांनी लिहिलेले स्तोत्र महाराष्ट्रात प्रचलित आहे. याची सुरुवात *भीमरूपी महारुद्र वज्र हनुमान मारुती* या पंक्तीने होते.

## पूर्ण रुप
विकिस्रोतावरील पूर्ण रूपातील स्तोत्र

## हे सुद्धा पहा
* हनुमान चालीसा
*हनुमान स्तुती

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी स्तोत्रे
टारफुला

**टारफुला** ही शंकर पाटील यांनी लिहिलेली कादंबरी आहे. ही कादंबरी मराठी ग्रामीण साहित्यातील एक मैलाचा दगड मानली जाते. ही कादंबरी प्रामुख्याने ग्रामीण भागातील राजकारण, सत्तासंघर्ष आणि त्यातून बदलत जाणारे मानवी संबंध यांचे वास्तववादी चित्रण करते. कादंबरीचे नाव हे शेतातील पिकांचे नुकसान करणाऱ्या टारफुला या परजीवी वनस्पतीवरून ठेवले आहे, जे प्रतिकात्मकरीत्या समाजातील घातक प्रवृत्तींकडे अंगुलीनिर्देश करते । शंकर पाटील यांनी आपल्या खास रांगड्या शैलीत आणि बोलीभाषेच्या जोरावर ग्रामीण जीवनातील बारकावे, तेथील इर्षा आणि सामान्य माणसाची होणारी ओढाताण यावर प्रभावी भाष्य केले आहे. आजही ग्रामीण समाजमनाचा अभ्यास करण्यासाठी ही कादंबरी अभ्यासकांमध्ये आणि वाचकांमध्ये लोकप्रिय आहे ।

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी साहित्य यादी
नागनाथ कोत्तापल्ले

**नागनाथ कोत्तापल्ले** (२९ मार्च, इ.स. १९४८ - ३० नोव्हेंबर २०२२) हे मराठी भाषेतील लेखक, कवी, व समीक्षक होते. राजभाषा मराठीचे धोरण ठरविण्यासाठी शासनाने स्थापन केलेल्या समितीचे अध्यक्ष होते. ते ८६व्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष होते.

## जीवन
नागनाथ कोत्तापल्ले यांचा जन्म २९ मार्च, इ.स. १९४८ या दिवशी जिल्हा नांदेड जिल्ह्यातील मुखेड  येथे झाला. शालेय शिक्षण मुखेडच्या जिल्हा परिषद हायस्कूलमध्ये आणि बीए मराठीचे  शिक्षण देगलूर महाविद्यालय येथे पूर्ण केले. त्यात ते मराठवाड्यात तिसरे तर मराठी विषयात पहिले आले. त्यांनी १९८० मध्ये मराठवाडा विद्यापीठ, औरंगाबाद येथुन डॉ.यु.म.पठाण सरांच्या मार्गदर्शनाने 'शंकरराव पाटील यांच्या साहित्याचा चिकित्सक अभ्यास' या विषयावर पीएच. डी.चे संशोधन केले, पदवी मिळवली.

## कारकीर्द
नागनाथ कोतापल्ले हे  इ.स. १९७७ मध्ये  डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठात  प्राध्यापक होते. त्यानंतर ते पुणे विद्यापीठाच्या मराठी विभागाचे प्रमुख बनले. २००५ पासून २०१०पर्यंत कोतापल्ले मराठवाडा विद्यापीठाचे कुलगुरू होते.  

नॅक, राज्य मराठी विकास संस्था, साहित्य अकादमी, राज्य ग्रंथ पुरस्कार समिती, बालपुरस्कार समिती आणि एसएससी बोर्डाच्या मराठी अभ्यास मंडळाचे अध्यक्ष असे कामही त्यांनी केले आहे. याउपर, नागनाथ कोतापल्ले हे १९८८ ते ९५ या काळात मराठवाडा साहित्य परिषदेचे कार्यवाह, १९९५ ते ९६मध्ये  साहित्य महामंडळाचे कोषाध्यक्ष  आणि साहित्य संस्कृती मंडळाच्या मराठी वाङ्मयकोशाचे समन्वय संपादक होते. तसेच 'प्रतिष्ठान' या नियतकालिकाचे संपादक म्हणुनही त्यांनी काम केले आहे.

मुंबईतले युवक साहित्य संमेलन, श्रीगोंद्यात आठवे ग्रामीण साहित्य संमेलन आणि कराडजवळ उंडाळे येथील साहित्य संमेलन, पुण्यातील पहिले औंध उपनगरीय मराठी साहित्य संमेलन (२००३) राज्यस्तरीय सूर्योदय मराठी साहित्य संमेलन इत्यादी संमेलनांची अध्यक्षपदे नागनाथ कोतापल्ले यांनी भूषविली आहेत. याशिवाय, ते २०१२मध्ये  चिपळूण येथील ८६ व्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचेही अध्यक्ष होते. 
* महाराष्ट्र शासनाचा पुरस्कार मिळालेले ग्रंथ
** मूड्स (१९७६) 
** संदर्भ (१९८४)
** गांधारीचे डोळे (१९८५)
** ग्रामीण साहित्य (१९८५)
** उद्याच्या सुंदर दिवसासाठी (२००२) 
* 'ग्रामीण साहित्य स्वरूप आणि शोध'साठी परिमल पुरस्कार (१९८५)
* 'ज्योतिपर्व'' साठी केशवराव विचारे पारितोषिक (२००२)
* दलुभाऊ जैन चॅरिटेबल ट्रस्ट प्रायोजित पद्मश्री डॉ. भवरलालजी जैन सूर्योदय साहित्यरत्न पुरस्कार (२०१८)
* यशवंतराव चव्हाण साहित्य पुरस्कार (२००१)
* 'राख आणि पाऊस'साठी बी. रघुनाथ पुरस्कार  (१९९५)
* 'राख आणि पाऊस'साठी महात्मा फुले पुरस्कार  (१९९५)
* 'साहित्य अवकाश'साठी शिरीष गांधी साहित्य पुरस्कार

## संदर्भ 
कोत्तापल्ले, नागनाथ
कोत्तापल्ले, नागनाथ
वर्ग:अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनांचे अध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १९४८ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:साहित्यिक
वर्ग:इ.स. २०२२ मधील मृत्यू
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठ
केशव मेश्राम

**केशव तानाजी मेश्राम** (जन्म - २४ नोव्हेंबर १९३७ - २९ नोव्हेंबर २००७) हे मराठी भाषेतील लेखक, कवी, नाटककार व समीक्षक होते.

## प्रकाशित साहित्य 
## बाह्य दुवे
* लोकसत्ता.कॉम - सुह्र्द केशव मेश्राम 
 

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:कादंबरीकार
वर्ग:अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनांचे अध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १९३७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००७ मधील मृत्यू
मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

**मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ**  हा अमेरिकेच्या फ्लोरिडा राज्यातील मायामी शहरात असलेला आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे. हा विमानतळ मायामीपासून १३ किमी (८ मैल) अंतरावर मायामी-डेड काउंटीत आहे.

याला *विल्कॉक्स फील्ड* असेही नाव आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मायामी
वर्ग:अमेरिकेतील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
वर्ग:फ्लोरिडामधील विमानतळ