open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
भारतीय आगमन दिन

**भारतीय आगमन दिन** हा कॅरिबियन बेटांमध्ये तसेच मॉरिशसमधील सुट्टीचा दिवस आहे. भारतातून वेठबिगारी मजूर या प्रदेशांत आल्याच्या स्मरणार्थ हा दिवस पाळला जातो.

## गयाना
गयानामध्ये ५ मे रोजी हा दिवस पाळला जातो. ८ मे, १८३८ रोजी या देशात सर्वप्रथम भारतीय लोकांना येथे आणले गेले. सध्या या देशातील ४४% लोक स्वतःला भारतीय वंशाची म्हणवतात.

## मॉरिशस
मॉरिशसमध्ये २ नोव्हेंबर रोजी हा दिवस पाळला जातो.

## त्रिनिदाद आणि टॉबेगो
त्रिनिदाद आणि टॉबेगोमध्ये ३० मे रोजी हा दिवस पाळला जातो. या दिवशी १८३८मध्ये फतेह अल रझाक या जहाजातून भारतीय लोक येथे सर्वप्रथम पोचले.

वर्ग:भारताचा इतिहास
वर्ग:मॉरिशसचा इतिहास
वर्ग:गयानाचा इतिहास
वर्ग:त्रिनिदाद आणि टोबॅगोचा इतिहास
भारतीय रणगाडा दिन

१ मे हा दिवस भारतात **रणगाडा दिन** (आर्मर डे) म्हणून साजरा केला जातो. १ मे १९३८ रोजी द सिंध हॉर्स या घोडदळाच्या पहिल्या रेजिमेंटचे रणगाडा दलामध्ये रूपांतर करण्यात आले होते. तेव्हापासून भारतीय लष्करातर्फे  

पहिल्या महायुद्धामध्ये फ्रान्स येथे १५ सप्टेंबर १९१६ रोजी रणगाड्याचा सर्वप्रथम वापर करण्यात आला होता. तेव्हापासून रणगाडा हा लष्कराचा महत्त्वाचा घटक झाला आहे.

भारतात अहमदनगर येथे आर्मर्ड कोर सेंटर अँड स्कूल आहे. तेथे रणगाडाविषयक शिक्षण दिले जाते. ३६ आठवड्यांच्या या अभ्यासक्रमात, रणगाडा चालविणे (ड्रायव्हर), रणगाड्यावरून गोळ्यांचा भडिमार करणे (गनर) आणि देखभाल-दुरुस्ती (रिपेअिरिंग आणि मेन्टेनन्स) अशा तिहेरी स्वरूपाचे प्रशिक्षण दिले जाते. त्यानंत पुढे यानंतर २८ आठवड्यांचे प्रगत शिक्षण पूर्ण करून सैनिक आपापल्या रेजिमेंटमध्ये *टॅंक क्रू* म्हणून रुजू होत्तात.

वर्ग:भारताचे सैन्य
लेस्टर सिटी एफ.सी.

**लेस्टर सिटी फुटबॉल क्लब** () हा युनायटेड किंग्डमच्या लेस्टर शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. इ.स. १८८२ साली स्थापन झालेला हा क्लब इंग्लंडच्या प्रीमियर लीगमधे खेळतो. जमैकन फुटबॉल खेळाडू वेस मॉर्गन हा २०१२ सालापासून लेस्टर सिटीचा कर्णधार आहे.

२०१५-१६ सालचा प्रीमियर लीग हंगाम जिंकून लेस्टर सिटीने खळबळ माजवली. त्यांचा हा विजय इंग्लिश क्रीडाजगतातील सर्वात आश्चर्यकारक विजयांपैकी एक मानला जातो. हंगाम सुरू होण्यापूर्वी लेस्टर सिटीला विजेतेपद मिळण्याची शक्यता ५०००:१ इतकी कमी वर्तवण्यात आली होती.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:इंग्लिश फुटबॉल क्लब
रश्मी गुजराथी

**रश्मी गुजराती** या एक बालवाङ्मय लिहिणाऱ्या मराठी लेखिका आहेत. त्यांनी लिहिलेली पुस्तके पुण्याच्या संयम पब्लिकेशन्सने प्रसिद्ध केली आहेत.

## पुस्तके 
* आभाळाची खुशी (बालकविता संग्रह)
* झेरीचा सत्कार (झेरी नावाच्या कुत्रीच्या गोष्टी-बालकथा संग्रह)
* बी रोप झाड (बालकविता संग्रह)
* लाल मण्यांचं झाड (बालकथा संग्रह), वगैरे.

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
तेमसुला आओ

**तेमसुला आओ** या इंग्लिश साहित्यिक आहेत. 

मूळच्या नागालॅंडच्या असलेल्या तेमसुला आओ यांच्या कविता आणि अन्य साहित्याचे भाषांतर आसामी, बंगाली आणि हिंदी या भारतीय भाषांमध्ये झालेले आहे. तर काही साहित्याचा जर्मन व फ्रेंच भाषेत अनुवाद करण्यात आला आहे. याशिवाय अनेक कविता आणि लघुकथा नागालॅंड विद्यापीठ व देशभरातील महाविद्यालये आणि विद्यापीठांच्या अभ्यासक्रमात आहेत.

आदिवासींचा प्रदेश असलेल्या नागालॅंडमधील सोळा आदिवासी जमातींना एकत्र आणण्यात त्यांची महत्त्वाचे योगदान केले. २०१५ साली त्या कोहिमा येथील नागालॅंड राज्य महिला आयोगाच्या सन्माननीय अध्यक्षा होत्या. 

## तेमसुला आओ यांनी लिहिलेली पुस्तके
* ऑन बिईंग अ नागा (नागा संस्कृतीवरील मानववंशशास्त्रीय संदर्भ ग्रंथ)
* दीज हिल्स कॉल्ड होम (लघुकथासंग्रह)
* बुक ऑफ सॉंग्स (काव्यसंग्रह)
* लॅंबरल फॉर माय हेड (लघुकथासंग्रह)
* सॉंग्स ऑफ मेनी मूड्‌स (काव्यसंग्रह)
* सॉंग्स दॅट टेल (काव्यसंग्रह)  
* सॉंग्स दट ट्राय टू से (काव्यसंग्रह)
* सॉंग्स फ्रॉम द अदर लाईफ (काव्यसंग्रह)
* स्टोरीज फ्रॉम अ वॉर झोन (लघुकथासंग्रह)

## पुरस्कार
* यशवंतराव चव्हाण महाराष्ट्र मुक्त विद्यापीठाचा कुसुमाग्रज राष्ट्रीय साहित्य पुरस्कार (२०१५)
* नागालॅंड राज्यपालांचा साहित्यातील विशेष योगदानासाठीचा पुरस्कार
* पद्मश्री
* साहित्य अकादमी पुरस्कार

वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
डागर

डागर हे धृपद गायन करणाऱ्या गायकांचे घराणे आहे. या घराण्यात आजवर झालेले गायक 
* डागर बंधू (नसीर अमीनुद्दीन आणि झिया मोहिनुद्दीन डागर)
* नसीर फैय्याजुद्दीन डागर
* फैय्याज वसीफुद्दीन डागर
* वसीफुद्दीन डागर
* जहीरुद्दीन डागर
* एच.सईदुद्दीन डागर
* हरिदास डागर
* ए.रहीमुद्दीन डागर
* झिया फरीदुद्दीन डागर
* रहीम फहीमुद्दीन डागर
* झकीरुद्दान डागर
* अल्लाबंदेखान डागर
* इमामुद्दीनखान डागर

वर्ग:हिंदुस्तानी संगीत
सईदुद्दीन डागर

सईदुद्दीन डागर (जन्म : इ.स. १९३९;  - ३१ जुलै २०१७) हे धृपद गाणाऱ्या डागर घराण्याचे १९वे वंशज होते. त्यांचे वास्तव्य पुणे शहरात असे. त्यांचे चिरंजीव नफीसुद्दीन आणि अनीसुद्दीन हेही धृपद गायक आहेत.

## सईदुद्दीन डागर यांना मिळालेले पुरस्कार
* पुणे महापालिकेतर्फे बालगंधर्व पुरस्कार (२६ जून २०१६)
* पुण्याच्या गानवर्धन संस्थेतर्फे गायिका सुहासिनी कोरटकर यांनी पुरस्कृत केलेला पं. त्र्यंबकराव जानोरीकर यांच्या नावाचा ’संगीतभूषण पुरस्कार’. (२७-२-२०१६)
* पी.एन. गाडगीळ सराफ यांच्याकडून ‘रसिकाग्रणी दाजीकाका गाडगीळ पुरस्कार’ (जानेवारी २०१७) 

वर्ग:हिंदुस्तानी संगीत
बेलारी बुद्रुक

**बेलारी बुद्रुक** हे रत्‍नागिरी जिल्ह्यातले संगमेश्वर तालुक्यातील एक गाव आहे. ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर रत्‍नागिरी ५५ किलोमीटर अंतरावर आहे.

## लोकसंख्या 
बेलारी बु. हे रत्‍नागिरी जिल्ह्यातल्या संगमेश्वर तालुक्यातील ३८८.५३ हेक्टर क्षेत्राचे गाव असून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ७१ कुटुंबे व एकूण २६१ लोकसंख्या आहे.  यामध्ये १०१ पुरुष आणि १६० स्त्रिया आहेत. यामध्ये अनुसूचित जातीचे लोक १६६ आहेत.ह्या गावाचा जनगणना स्थल निर्देशांक ५६५८२३   आहे.

## साक्षरता 
* एकूण  साक्षर  लोकसंख्या : १८४
* साक्षर पुरुष लोकसंख्या : ८२ (८१.१९%)
* साक्षर स्त्री लोकसंख्या : १०२ (६३.७५%)
## हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.

## शैक्षणिक सुविधा 
﻿गावात एक सरकारी पूर्व-प्राथमिक शाळा व एक सरकारी प्राथमिक शाळा आहे.

## वैद्यकीय सुविधा (शासकीय) 
उपलब्ध नाही.

## पिण्याचे पाणी 
गावात नळाने स्वच्छ पाणी मिळायची सोय आहे.

## स्वच्छता 
गावात भूमिगत गटारव्यवस्था नाही.

## संपर्क व दळणवळण 
गावात पोस्ट ऑफिस  नाही.

## बाजार व पतव्यवस्था 
गावात एटीएम उपलब्ध नाही.

## आरोग्य 
गावात एक एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) व एक अंगणवाडी (पोषण आहार केंद्र) आहे.
गावात इतरही पोषण आहार केंद्रे आहेत.

## वीज 
गावात घरगुती वापरासाठी व शेतीसाठी दिवसाचेे १० तास वीज मिळते.

## जमिनीचा वापर 
बेलारी बु. ह्या गावात जमिनीचा वापर खालीलप्रमाणे होतो (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
* बिगरशेती वापरात असलेली जमीन: ३०
* ओसाड व लागवडीला अयोग्य जमीन: ८७
* फुटकळ झाडीखालची जमीन: १००
* लागवडीयोग्य पडीक जमीन: ९४.५३
* सद्यस्थितीतील पडीक जमीन: ४०
* पिकांखालची जमीन: ३७
* एकूण बागायती जमीन: ३७

## सिंचन सुविधा 
सिंचनाचे स्रोत खालीलप्रमाणे आहेत. :
* कालवे : 
* विहिरी / कूप नलिका : 
* तलाव / तळी: 
* ओढे : 
* इतर :

## उत्पादन 
बेलारी बु. या गावी पुढील वस्तूंचे उत्पादन होते :

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:संगमेश्वर
वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:रत्‍नागिरी
पेब्लाची लढाई

**पेब्लाची लढाई** फ्रांस आणि मेक्सिकोमध्ये ५ मे, इ.स. १८६२ रोजी झालेली लढाई होती. मेक्सिको सिटीवर चालून येणाऱ्या फ्रेंच सैन्याला काही काळाकरता थोपवून धरण्यात मेक्सिकन सैन्याला या लढाईमुळे यश मिळाले. पेब्ला शहराजवळ झालेल्या या लढाईत मेक्सिकोचे ८७ तर फ्रांसचे ४९१ सैनिक मृत्यू पावले तर दोन्हीकडील शेकडो सैनिक जखमी झाले.

इतर ठिकाणी मेक्सिकन सैन्याने सपाटून मार खाल्ला तरीही या लढाईमध्ये आपल्यापेक्षा बलाढ्य फ्रेंच सैन्याला हरविल्यामुळे मेक्सिकन सैन्याला हुरूप आला. फ्रांसला मेक्सिकोमधून हुसकावून लावल्यानंतर ५ मेचा दिवस मेक्सिकोमध्ये सिंको दि मायो या नावाने साजरा केला जातो.

वर्ग:मेक्सिकोचा इतिहास
वर्ग:फ्रान्सचा इतिहास
वर्ग:इ.स. १८६२
लेस्टर

**लेस्टर** ( हे इंग्लंडच्या लेस्टरशायर ह्या काउंटीमधील एक शहर आहे. २०१४ साली ३.३८ लाख लोकसंख्या असलेले लेस्टर इंग्लंडमधील १६व्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे.

फुटबॉल हा लेस्टरमधील सर्वात लोकप्रिय खेळ आहे व इंग्लिश प्रीमियर लीगमधील लेस्टर सिटी एफ.सी. हा येथील लोकप्रिय क्लब आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

*

वर्ग:इंग्लंडमधील शहरे
यश गांधी आणि सपन गांधी

यश गांधी आणि सपन गांधी हे मराठी नृत्यदिग्दर्शक आहेत. ह्यांचे नृत्यदिग्दर्शन असलेल्या चित्रपटांची नावे :- 
* आंधळी कोशिंबीर
* डबल सीट
* ७०२ दीक्षित्स

## पुरस्कार
* राज्यस्तरीय युवा नृत्य दिग्दर्शक पुरस्कार (२०१६)

वर्ग:नृत्यदिग्दर्शक
वर्ग:मराठी चित्रपट नृत्यदिग्दर्शक
बलराज मधोक

**बलराज मधोक** (२५ फेब्रुवारी. इ.स. १९२०: स्कर्डू, जम्मू आणि काश्मीर, भारत - २ मे, इ.स. २०१६: नवी दिल्ली) हे भारतातील राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे कार्यकर्ते आणि जनसंघ या राजकीय पक्षाचे सहसंस्थापक व माजी अध्यक्ष होते. 

लाहोरमध्ये महाविद्यालयीन शिक्षण घेत असताना १९३८ मध्ये ते राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे स्वयंसेवक बनले. १९४२ मध्ये पूर्णवेळ प्रचारक बनल्यानंतर त्यांना जम्मू आणि काश्मीरमध्ये पाठवण्यात आले. तेथे दोन वर्षे काम केल्यानंतर ते श्रीनगरमध्ये इतिहासाचे प्राध्यापक म्हणून रुजू झाले. नंतर दिल्ली विद्यापीठात इतिहास विभागाचे प्रमुख म्हणून त्यांनी काम केले. नवी दिल्लीत त्यांनी १९६१ मध्ये लोकसभेची पोटनिवडणूक जिंकली, तर १९६७ मध्ये ते दक्षिण दिल्लीतून लोकसभेवर गेले. आणीबाणीत १८ महिन्यांचा तुरुंगवास त्यांना भोगावा लागला. मधोक यांनी जनसंघाचे संस्थापक श्यामाप्रसाद मुखर्जी यांच्या चरित्रासह काश्मीरवर अनेक पुस्तके लिहिली आहेत. जीत या हार ही त्यांची कादंबरी आत्मचरित्रात्मक मानली जाते. 

लोकसभा निवडणुकीत १९६७ मध्ये मधोक यांनी त्यांनी जनसंघाला ३५ जागा मिळवून दिल्या होत्या. जनसंघाचे तोवरचे हे सर्वांत मोठे यश होते.

अटलबिहारी वाजपेयी आणि लालकृष्ण अडवाणी यांच्या उदयानंतर मधोक यांच्यावर शिस्तभंगाची कारवाई करून त्यांची १९३७ मध्ये संघटनेतून हकालपट्टी करण्यात आली होती

## राजकीय कारकीर्द आणि अस्त
एकेकाळी अटलबिहारी वाजपेयी यांचे पक्षांतर्गत ज्येष्ठ स्पर्धक म्हणून ओळखले जाणारे मधोक आधी पक्षामधून आणि नंतर राजकारणातूनही हद्दपार झाले. मधोक हे १९६० नंतरच्या दशकात जनसंघाचे प्रमुख नेते आणि १९६६-६७ मध्ये अध्यक्ष होते. १९६७ नंतर पक्षांतर्गत राजकारणात मधोक यांचा निभाव लागला नाही. १९७३ मध्ये पक्षाच्या गोपनीय बाबींचा बभ्रा केल्याचा ठपका ठेवून मधोक यांना पक्षातून काढून टाकण्यात आले. त्यानंतर त्यांची राजकीय कारकीर्द संपली. 

राजकारणात दीर्घकाळ उपेक्षित राहिलेले बलराज मधोक ह्यांचे वयाच्या ९६व्या वर्षी वृद्धापकाळाने निधन झाले. 

वर्ग:इ.स. १९२० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
वर्ग:जनसंघ
वर्ग:जनसंघ नेते
एम.एन. कामत

प्रा. **एम.एन.** तथा **माधव नारायण कामत**, (५ मे, १८९७:उभादांडा - ३ डिसेंबर, १९८०) हे एक मराठी कृषिरोगशास्त्रज्ञ होते.

  
कामत यांचा जन्म रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील उभादांडा या गावी झाला. कामत यांच्या आजोळी बागायती शेती होती, ज्यामुळे त्यांच्यात शेतीकामाची आवड निर्माण झाली. इ.स. १९१९ मध्ये त्यांनी पुणे येथे कृषी महाविद्यालयातून बी.एजी. पदवी प्राप्त केली. पुढेचालून याच महाविद्यालयाच्या प्रयोगशाळेत त्यांची साहाय्यक कवकशास्त्रज्ञ (मायकॉलॉजिस्ट) म्हणून नेमणूक झाली. त्या वेळी म्हैसूर प्रांतात सुपारी या पिकावर कोलेरोगाचे मोठ्या प्रमाणावर आक्रमण झाले होते. या रोगाचे निर्मूलन करण्याची जबाबदारी कामत 
यांच्यावर सोपवण्यात आली. त्यांनी या रोगावर १९२०-१९२२ या काळात अभ्यास करून बोर्डो मिश्रणाच्या फवारणीचा वापर करून हा रोग आटोक्यात आणला.

## पुस्तके
* Em. En. Kamat Krtigalu (Works of MN Kamat, प्रकाशन १९९१)
* Hand-Book of Mycology, By M.N. Kamat. (आकृत्या - वत्सला  डी. कामत आणि डी.एन. नेगपुरे, १९७०)
* Hand-book of Mycology: Basidiomycetes & fungi-imperfecti (१९६१)
* Hand-book of Mycology: Phycomycetes & Ascomycetes (१९५९)
* Hand-book of Tropical Crop Diseases (१९५८)
* Introductory Plant Pathology (३री आवृत्ती, १९६७)
* Practical Plant Pathology (१९५३)

वर्ग:मराठी शास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १८९७ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रंजन साळवी

रंजन साळवी तथा रंगराव साळवी (?? - इ.स. २०००) हे एक नृत्यदिग्दर्शक होते. 

 

मूळचा नगर जिल्ह्यातला असलेला रंगराव साळवी नावाचा तरुण गावगावच्या जत्रेत, मेळ्यात नाच बसवत हिंडायचा. बुटकी आकृती, कुरळे केस, गव्हाळ रंग आणि डोळ्यावर चश्मा. राम यादव या त्याच्या मित्राने रंगरावला पुण्यातच एका चित्रपटाची तयारी करत असलेल्या दिग्दर्शक अनंत माने यांच्याकडे नेले आणि डान्समास्तर म्हणून सादर केले. अनंत माने यांनी या तरुणाकडे पाहून, ‘मास्तर हे गाणे ऐका आणि बसवा डान्स’ अशी आज्ञा दिली. रंगरावने गाणे नीट ऐकले आणि काही मिनिटांतच पँट सावरून दणादण पहिल्या कडव्याच्या स्टेप्स बसवल्या. ते गाणे होते, ‘कसं काय पाटील बरं हाय का? काल काय ऐकलं ते खरं हाय का?’... इथून रंगराव साळवींचा प्रवास चालू झाला. या प्रवासात ‘उभ्या महाराष्ट्राचे रंजन करणारा कलाकार, तू रंगराव कसले नाव लावतोस?’ असे विचारत भावगीत गायक दत्ता वाळवेकर यांनी रंगरावचा ‘रंजन’ केला. 

१९४५ ते ७५ या काळातले मराठी चित्रपटांची कथानके तमाशा या विषयावर असायचे. चित्रपटात एखादा आडदांड ज्युनिअर पाटील (जी भूमिका बऱ्याचदा सूर्यकांत/चंद्रकांत/अरुण सरनाईक करायचे) आणि हळवी तमासगीर बाई यांची प्रेमकथा असायची. पाटलाची घरात झुरणारी, सबंध सिनेमात दोनेक किरकोळ संवाद असलेली घरंदाज बायको. आणि तरण्या पाटलाच्या पराक्रमाने, झुरून झुरून मरणी लागलेला, करवादलेला म्हातारा सीनिअर पाटीलही असायचा .अशा ठराविक साच्यात फिट्ट बसलेल्या इ.स. १९५० च्या आसपासच्या काळातल्या मराठी चित्रपटांचे नृ्त्यदिग्दर्शन रंजन साळवी यांचे असायचे. 

रंजन साळवी यांनी सुमारे १७५ मराठी चित्रपटांसाठी नृत्य दिग्दर्शन केले. त्यांनी उषा नाईक, जयश्री गडकर, जयश्री टी, मधु कांबीकर, माया जाधव, लीला गांधी, वत्सला देशमुख, सरला येवलेकर अशांसारख्या सुमारे दीडशे नायिकांना आणि कित्येक हजार ज्युनिअर आर्टिस्टांना नृत्याचे धडे दिले.

‘माझं घर माझा संसार’ चित्रपटाच्या शूटिंग दरम्यान रंजन साळवींचे ब्लडप्रेशर वाढले. पक्षाघाताचा झटका आला. पुढची आठ-नऊ वर्षे त्यांनी अंथरुणावर काढली. पुन्हा नव्या उमेदीने उभे राहण्याचा प्रयत्‍न केला. परंतु व्यर्थ. अखेर साळवींनी आजाराशी व आर्थिक तंगीशी झुंजत शेवटचा श्वास पुण्यातल्या विश्रांतवाडी झोपडपट्टी भागातल्या आंब्रे चाळीतच घेतला. 

## रंजन साळवी यांचे नृत्य दिग्दर्शन असलेले मराठी चित्रपट
* केला इशारा जाता जाता
* चानी
* पिंजरा 
* माझं घर माझा संसार
* लक्ष्मी
* सवाल माझा ऐका
* सांगत्ये ऐका
* सुगंधी कट्टा
* सुशीला

वर्ग:मराठी चित्रपट नृत्यदिग्दर्शक
वर्ग:नृत्यदिग्दर्शक
वर्ग:इ.स. २००० मधील मृत्यू
खेर्डी

**खेर्डी** ही चिपळूण तालुक्यातील सर्वात मोठी ग्रामपंचायत आहे.

वर्ग:चिपळूण तालुक्यातील गावे
निझामी

**मोतिउर रहमान निझामी** (पाबमा, बांगलादेश, ३१ मार्च, इ.स. १९४३; - ) हा बांगलादेशाच्या जमाते-इस्लामी या मूलतत्त्ववादी पक्षाचा वरिष्ठ नेता होता.

१९७१ साली पाकिस्तानशी लढून स्वातंत्र्य मिळवण्याला जमातचा विरोध होता. त्या स्वातंत्र्ययुद्धात बांगलादेशी नागरिकांवर अत्याचार करण्यात निझामीच्या निकटच्या साहाय्यकांनी ज्यावेळी पाकिस्तानी सैन्याला साथ दिली होती, त्यावेळी निझामी हा पक्षाच्या विद्यार्थी संघटनेचा, तसेच अल-बद्र या लोकसेनेचा प्रमुख होता. पाकिस्तानी लष्कराला साथ देऊन 'जमाते इस्लामी'च्या लोकांनी तीस लाख लोकांच्या शिरकाणात सक्रिय भाग घेतला होता.

१९७१ सालच्या स्वातंत्र्ययुद्धाच्या काळात खून, बलात्कार आणि ज्येष्ठ बुद्धिजीवींचे खून घडवून आणणे अशा गुन्ह्यांसाठी निझामीला बांगलादेशच्या आंतरराष्ट्रीय गुन्हे न्यायाधीकरणाने (आयसीटी) २९ ऑक्टोबर २०१४ रोजी मृत्युदंडाची शिक्षा सुनावली होती. बांगलादेशच्या सर्वोच्च न्यायालयाने ही शिक्षा ६ जानेवारी २०१६ रोजी कायम केली. 

या मृत्युदंडाच्या शिक्षेविरुद्ध निझामीने सुप्रीम कोर्टात केलेली पुनर्याचना फेटाळत, मुस्लिम बहुसंख्य बांगलादेशातील पहिले हिंदू सरन्यायाधीश न्या. सुरेंद्रकुमार सिन्हा यांच्या अध्यक्षतेखालील चार सदस्यांच्या अपे‍लेट खंडपीठाने दिलेल्या मृत्युदंडाच्या शिक्षेनुसार निझामीला १० मे २०१६ रोजी फाशी देण्यात आले. 

वर्ग:बांगलादेश
वर्ग:दहशतवाद
वर्ग:इ.स. १९४३ मधील जन्म
असलूब अहमद अन्सारी

डॉ. **असलूब अहमद अन्सारी** (इ.स. १९२५:सहारणपूर, उत्तर प्रदेश, भारत - ४ मे, इ.स. २०१६:अलीगढ, उत्तर प्रदेश) हे एक उर्दू कवी होते. त्यांनी इंग्लिश साहित्यात एमए केले होते. अलीगड विद्यापीठात ते १९८५ साली निवृत्त होईपर्यंत इंग्लिश विषयाचे प्राध्यापक होते. त्यांनी  शेक्सपिअर आणि विल्यम ब्लेक यांच्या साहित्याचा त्यांनी अभ्यास केला. ब्रिटनमधील स्ट्रॅटफर्ड येथे भरणाऱ्या वर्ल्ड शेक्सपिअर कॉन्फरन्समध्ये ते अनेक वेळा सहभागी झाले होते. शेक्सपिअरवर वेळोवेळी लिहिलेले त्यांचे लेख साहित्याच्या अभ्यासकांना साहाय्यभूत ठरतात. 

विल्यम ब्लेकच्या साहित्यावरील *अ‍ॅरोज ऑफ इंटलेक्ट* हे अन्सारी यांचे पहिले समीक्षात्मक पुस्तक १९६५ मध्ये प्रसिद्ध झाले. १९७० मध्ये ते अमेरिकेत पुनर्मुद्रित करण्यात आले. 

डॉ. अन्सारी हे *अलीगड क्रिटिकल मिसलेनी* व *नक्द-ओ-नज्मर* या नामांकित अभ्यासपत्रिकांचे संपादक होते. 

यांचीची ४० हून अधिक पुस्तके प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांपैकी काही :
* Arrows of intellect : A Study in William Blake's Gospel of the Imagination अ‍ॅरोज ऑफ इंटलेक्ट (इंग्रजी, समीक्षा, १९६५) - १९७८पयंत १५ आवृत्त्या
* Atraf-i Rashid Ahmad Siddiqui (१९९८ साली पाकिस्तातून प्रकाशित).
* Essays on John Donne : A Quater Centenary Tribute (१९७४पर्यंत २ आवृत्त्या)
* Essays on John Milton : A Tercentenary Tribute (१९७६पर्यंत २ आवृत्त्या)
* Essays on Wordsworth; A Bi-centenary Tribute (१९७३पर्यंत २ आवृत्त्या)
* The Existential Dramaturgy of William Shakespeare : Character Created through Crisis (२०१० पर्यंत ४ आवृत्त्या)
* Iqbal : essays and studies (१९७८) - २००४ पर्यंत ४ आवृत्त्या
* इक्बाल की तेरह नज्में (१९७७). आजवर ५हून अधिक आवृत्त्या
* विल्यम ब्लेक्स मायनर प्रोफेसीज (२००१) 
* Sir Syed Ahmad Khan : A Centenary Tribute (२००१पर्यंत २ आवृत्त्या)

## सन्मानार्थ लिहिली गेलेली पुस्तके
* Essays on Shakespeare : in Honour of A.A. Ansari (लेखक - Festschrift, १९८६पर्यंत ३ आवृत्त्या)

## पुरस्कार
* उत्तर प्रदेश उर्दू अकादमीचा पुरस्कार
* गालिब पुरस्कार
* दिल्ली उर्दू अकादमीचा बहादूरशहा जफर पुरस्कार (२००३)
* मीर तकी पुरस्कार
* दिल्लीच्या साहित्य अकादमीचा पुरस्कार
* गोरखपूर विद्यापीठाची डी.लिट. (२००६)
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते
वर्ग:उर्दू साहित्यिक
अखमद काडिरोव्ह

इवलेसे|अखमद काडिरोव्ह (2002)
**अखमद अब्दुलखमिदोविच काडिरोव** (रशियन: Ахмат Абдулхамидович Кадыров; चेचेन:Къадири lабдулхьамидан кlант Ахьмад-Хьажи; २३ ऑगस्ट, इ.स. १९५१ - ९ मे, इ.स. २००४) हा चेचन्याचा राष्ट्राध्यक्ष होता. हा ५ ऑक्टोबर, इ.स. २००३ पासून मृत्यूपर्यंत सत्तेवर होता. याआधी जुलै २००० पासूनच हा तेथील कारभार बघत असे.

चेचन्याच्या इचकेरिया प्रजासत्ताकचा मुख्य मुफ्ती असलेला खदिरोव दुसऱ्या चेचेन युद्धाच्या सुरुवातीस रशियास जाउन मिळाला.

९ मे, इ.स. २००४ रोजी ग्रोझ्नीमध्ये इस्लामी दहशतवाद्यांनी बॉम्बस्फोट घडवून आणून त्याची हत्या केली.

वर्ग:इ.स. १९५१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००४ मधील मृत्यू
वर्ग:चेचन्याचे राष्ट्राध्यक्ष
मुकुंद वझे

**मुकुंद वझे** हे हे एक मराठी लेखक आणि बँक अधिकारी होते. त्‍यांनी बँक ऑफ इंडियामध्‍ये चाळीस वर्ष काम केले. वझे यांनी वयाच्‍या तेवीसाव्‍या वर्षांपासून लिखाणास सुरुवात केली. प्रवासवर्णनांचा अभ्‍यास करत असताना त्‍यांना काही जुनी पुस्‍तके सापडली. ती पुस्‍तके लोकांसमोर आणण्यासाठी अशा पुस्‍तकांचा परिचय लिहिण्‍यास सुरुवात केली.

मुकुंद वझे यांनी लिहिलेल्‍या कथा हंस, स्‍त्री, अनुष्‍टुभ, रुची अशा अनेक नियतकालिकांमधून प्रसिद्ध झाल्‍या. महाराष्‍ट्र टाइम्‍स आणि लोकसत्ता या दैनिकांमधून त्यांचे लेख आणि पुस्‍तक परीक्षणे प्रसिद्ध झाली आहेत.

## पुस्तके
* क्‍लोज्ड सर्किट
* टिळक ते गांधी मार्गे खाडिलकर
* शब्‍दसुरांच्‍या पलीकडले
* शेष काही राहिले
*प्रवासवर्णनांचा प्रवास 
*अशी पुस्तके होती 
*ज्याच्या हाती फासाची दोरी ( अनुवादित) 
* राजमोहनची बायको (अनुवादित - मूळ लेखक बंकिमचंद्र चॅटर्जी ) 
* गुलामगिरीतून गौरवाकडे ( अनुवादित- मूळ लेखक बुकर टी  वॉशिंग्टन ) 
* बिहाइंड द सीन्स ( अनुवादित - मूळ लेखिका एलिझाबेथ केकली ) 
* कोर्नेलियाची कहाणी ( हिंदुस्तानातील पहिली महिला बॅरिस्टर कोर्नेलिया सोराबजी हिचे चरित्र) 
* द हॅपीएस्ट मॅन ऑन द अर्थ ( अनुवादित - मूळ लेखक एडी जॅकू ) 
* द स्टोरीज आय मस्ट  टेल  -(अनुवादित . मूळ लेखक कबीर बेदी ) 

वर्ग:मराठी लेखक
सुहास तांबे

**सुहास तांबे** हे एक मराठी नाटककार आहेत. 

## लिहिलेली नाटके
* उत्तर रात्र (एडवर्ड अल्बीच्या हू इज अफ्रेड ऑफ व्हर्जिनिया वूल्फचे मराठी रूपांतर) 
* डियर पिनाक (एकांकिका)

वर्ग:मराठी नाटककार
वर्ग:मराठी रंगकर्मी
मॅक्समुल्लर भवन

जर्मन भाषा आणि संस्कृतीच्या प्रसाराकरिता जर्मन सरकारने गटे नावाची संस्था स्थापन केली होती. त्या संस्थेच्या भारतातील सर्व शाखा त्या त्या शहरातील 'मॅक्समुल्लर भवन' नावाच्या इमारतींत आहेत. भारतामध्ये दिल्ली, मुंबई, पुणे, कोलकाता, बंगळुरू आणि चेन्नई या शहरांमध्ये मॅक्समुल्लर भवने असून तेथे जर्मन भाषा प्रशिक्षणाचे वर्ग आणि भाषेच्या देशी-आंतरराष्ट्रीय परीक्षा घेतल्या जातात. 

मॅक्समुल्लर भवनात सांस्कृतिक देवाणघेवाण होण्याच्या उद्देशाने ग्रिप्स नाट्य चळवळी सारखे विविध कार्यक्रमही राबवण्यात येतात. भारतीयांना जर्मनीमधील उच्चशिक्षणाच्या संधी, जर्मन साहित्य, आधुनिक तंत्रज्ञान वगैरेंची ओळख होण्यासाठी निरनिराळे उपक्रम आयोजित केले जातात. जर्मन भाषेतील साहित्याची ओळख व्हावी यासाठी प्रत्येक मॅक्समुल्लर भवनात एक सुसज्ज ग्रंथालय असते.

वर्ग:पुण्यातील संस्था
वर्ग:जर्मनी
अनुजा साठे

**अनुजा साठे** (८ ऑक्टोबर, इ.स. १९८७ - ) या एक मराठी अभिनेत्री आहेत. आपल्या अभिनयाच्या कारकीर्दीची सुरुवात त्यांनी सुहास तांबे यांनी लिहिलेल्या ‘उत्तर रात्र’पासून आणि शफाअतखान यांच्या ‘शोभायात्रा’ या मराठी नाटकांपासून केली.

सौरभ गोखले यांचे पती आहेत. दोघेही मांडला दोन घडीचा डाव या दूरचित्रवाणीच्या मालिकेत काम करत होते. त्यांचे लग्न २०१३ साली झाले.

## कारकीर्द 
* अग्निहोत्र (मराठी दूरचित्रवाणी मालिका)
* असा मी अशी ती (मराठी चित्रपट)
* उत्तररात्र (मराठी नाटक)
* कॉफी आणि बरंच काही (मराठी चित्रपट)
* घंटा (मराठी चित्रपट)
* तमन्‍ना (हिंदी दूरचित्रवाणी मालिका)
* बाजीराव मस्तानी (हिंदी मालिका)
* भो भो (मराठी चित्रपट)
* मांडला दोन घडीचा डाव (मराठी दूरचित्रवाणी मालिका)
* राखणदार (मराठी चित्रपट)
* लगोरी-मैत्री रिटर्न्स (मराठी दूरचित्रवाणी मालिका)
* विसावा - एक घर मनासारखं (मराठी दूरचित्रवाणी मालिका)
* शोभायात्रा (मराठी नाटक)

## पुरस्कार 
* कुदळे फाउंडेशनचा नर्गिस दत्त पुरस्कार (९-५-२०१६)

वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९८७ मधील जन्म
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
वर्ग:मराठी रंगकर्मी
विष्णुदास नामा

**विष्णूदासनामा** (सोळावे शतक) (एकनाथकालीन शके १५०२ (इ.स.१५८०) ते  शके १५५१ (इ.स. १६२९) हे एक मराठी संत होते. त्यांनी महाभारताचे मराठी भाषेत पहिले भाषांतर केले. मराठी काव्याला त्यामुळे कलाटणी मिळाली. विष्णूदासनामा पंढरपूरचे होते असे मानले जातो. त्यांचे काव्य गोव्याच्या परंपरांमध्येही लोकप्रिय आहे. संत नामदेव व विष्णूदास नामा अगदी निराळे होते पण पुष्कळांनीं ते एकच समजून बऱ्याच चुका केल्या आहेत. विष्णूदासांचे कांहीं अभंग नामदेवांच्या गाथेत गैरसमजुतीमुळे पडले आहेत. उदा. शुकाख्यान. या आख्यानाच्या शेवटच्या (३७०-७१) ओव्यांमध्ये कवीचें नांव व काव्यसंपूर्णतेचा काल दिला आहे. *मन्मथनामसंवत्सर पौष्यमासीं । सोमवार अमावास्येच्या दिवशी । पूर्णता आली ग्रंथासी.* मन्मथनामसंवत्सराची पौष अमावस्या सोमवारीं शके १५१७ मध्यें पडते. विष्णूदासांचा उल्लेख महिपतीनें मुक्तेश्वराबरोबर केला आहे. यांच्या ओव्या फार गोड व रसाळ आहेत. यांच्या महाभारताची ओवीसंख्या १८-२० हजार असावी.

विष्णूदासनामा यांनी लिहिलेल्या प्राकृत महाभारताच्या अठरा पर्वांची ओवीसंख्या सुमारे २०,००० आहे. महाभारताखेरीज विष्णूदासनामा यांनी लिहिलेली अन्य स्फुट आख्याने :
* अनंतव्रतकथा
* उपमन्यूचे चरित्र
* एकादशी माहात्म्य
* कथाभारती
* कृष्णकथा
* गरुडाख्यान
* चक्रव्यूहकथा
* तुलसी आख्यान
* नलोपाख्यान
* नामदेवाची आदि
* बुधबावणी
* मुळकासुरवध
* म्हाळसेनकथा
* लवकुशाख्यान
* शुकाख्यान
* संतावळी आख्यान (कमळाकर ब्राह्मणांची कथा)
* स्वर्गारोहणपर्व
* हरिश्चंद्रपुराणकथा

याशिवाय विष्णूदासनामा यांचे पुढील ग्रंथ हस्तलिखित स्वरूपात आहेत :
* अंगदशिष्टाई
* अभंग
* कपोताल्ह्यान
* कामाईची आरती
* चंद्रहास आख्यान
* द्रौपदीस्वयंवर
* सीतास्वयंवर, वगैरे.

येई ओ विठ्ठले ह्या घराघरात म्हटल्या जाणाऱ्या आरतीची रचना ह्यांनीच केली. पूर्ण आरती अशी :- 

;येई हो विठ्ठले माझे माउली ये ।
;निढळावरी कर, निढळावरी कर ठेवुनि वाट मी पाहें ॥ ध्रु० ॥

;येई हो विठ्ठले माझे माउली ये ।

;आलिया गेलिया हातीं धाडी निरोप ।
;पंढरपुरीं आहे, पंढरपुरीं आहे माझा मायबाप ॥ येई० ॥ १ ॥

;येई हो विठ्ठले माझे माउली ये ।

;पिवळा पीतांबर कैसा गगनीं झळकला ।
;गरुडावरि बैसोनि माझा कैवारी आला ॥ येई० ॥ २ ॥

;येई हो विठ्ठले माझे माउली ये ।

;विठोबाचे राज्य आम्हां नित्य दिपवाळी ।
;विष्णूदास नामा, विष्णूदास नामा जीवें भावें ओंवाळी ॥ येई हो० ॥ ३ ॥

## संदर्भ
वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:मराठी संत
माधवस्वामी

**माधवस्वामी** (सतरावे अठरावे शतक) हे दक्षिण भारतातले एक मराठी कवी होते. कावेरी नदीच्या तीरावर तिरुवळंदूर गावात ते राहत असत. त्यांनी केलेल्या विपुल साहित्य रचनेत ओवीबद्ध रामायण व महाभारत मुख्य आहेत. त्यांचे सगळे लिखाण तमिळनाडूत तंजावरच्या सरस्वती महाल ग्रंथालयात आहे.

वर्ग:मराठी कवी
शफाअतखान

प्रा. **शफाअतखान** हे एक मराठी नाटककार आहेत. ते मुंबई विद्यापीठाच्या द अकॅडेमी ऑफ थियेटर आर्ट्सचे निदेशक आहेत.

शफाअतखान यांनी पूर्वी *क* नावाचा दीर्घांक लिहिला होता. त्याचे संपादन करून त्याची केली जी दिग्दर्शक प्रियदर्शन यांनी दिग्दर्शित केली. अनावश्‍यक आणि जुना झालेला भाग वगळून, तर काही पुनर्लेखन करून शोभायात्रा हे नवे नाटक तयार झाले. या नाटकाला २००३ साली मॅजेस्टिक प्रकाशनचा जयवंत दळवी स्मृती पुरस्कार मिळाला. २००८ साली या नाटकाचे पुनरागमन झाले, त्यावेळी अनुजा साठे यांनी त्यात नायिकेची भूमिका केली होती.

## नाटके
* काहूर (एकांकिका)
* किस्से
* गांधी आडवा येतो
* टाइमपास
* ड्राय डे
* देख तमाशा देख (हिंदी चित्रपट-कथालेखन, २०१४)
* पोपटपंची
* भूमितीचा फार्स
* मुंबईचे कावळे (१९७६)
* राहिले दूर घर माझे (या नाटकाचे २००१ सालापर्यंत ९५ प्रयोग झाले होते.)
* शोभायात्रा (२००१ सालापर्यंत या नाटकाचे १७६ प्रयोग झाले होते.)

## पुरस्कार
* मुंबईच्या अश्वघोष आर्ट्‌स अँड कल्चरल फोरमचा ‘वगसम्रात दादू इंदुरीकर जीवन गौरव पुरस्कार’ (मे २०१६)

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी नाटककार
बॉब मार्ली

**रोबर्ट नेस्टा** *बॉब* **मार्ली** (६ फेब्रुवारी, इ.स. १९४५:सेंट ॲन पॅरिश, जमैका - ११ मे, इ.स. १९८१:मायामी, फ्लोरिडा, अमेरिका) हा जमैकाचा रेगे गायक, गीतकार, संगीतकार आणि गिटारवादक होता. विसाव्या शतकातील सर्वाधिक प्रभावशाली संगीतकारांत मार्लीची गणना होते.

वर्ग:संगीतकार
वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील मृत्यू
पेंटॅथ्लॉन

पेंटॅथलॉन हा ग्रीक ऑलिंपिकमध्ये खेळला जाणारा एक क्रीडाप्रकार होता. त्यात खेळाडूला उंच उडी, थाळीफेक, भालाफेक, स्प्रिंट (थोडेच अंतर पण भरवेगाने धावण्याची शर्यत) आणि कुस्ती या चार खेळात प्रावीण्य दाखवावे लागे. ऑलिंपिया शहरात ही स्पर्धा इ.स.पू. ७०८मध्ये सुरू झाली, आणि अनेक शतके लोकप्रिय राहिली.

आधुनिक डिकॅथेलॉनसारखी दहा खेळांची स्पर्धा अमेरिकेत १८८४ साली सुरू झाली, आणि १९१२ साली हिचा स्टॉकहोम येथे भरलेल्या ऑलिंपिक स्पर्धेत समावेश झाला.  त्यावर्षी ही स्पर्धा जिम थॉर्पने जिंकली.

वर्ग:ऑलिंपिक
डेकॅथ्लॉन

**डेकॅथ्लॉन** हा ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये होणारा एक क्रीडाप्रकार आहे. ह्यात एकूण दहा स्पर्धा असतात, त्या अशा :-

* १०० मीटर धावणे
* लांब उडी
* गोळा फेक
* उंच उडी
* ४०० मीटर धावणे
-----
* ११० मीटरची अडथळ्याची शर्यत
* थाळीफेक
* बांबू उडी
* भालाफेक
* १५०० मीटर धावणे

यांतल्या काही स्पर्धा पहिल्या दिवशी, आणि काही दुसऱ्या दिवशी होतात. 

महिला खेळाडूंसाठी याच स्पर्धा किरकोळ फरकाने होतात.

वर्ग:ऑलिंपिक
डॅम इट अनू गोरे

‘डॅम इट अनू गोरे’ हे प्रेमानंद गज्वी यांनी लिहिलेले एक मराठी नाटक आहे. 

## नाटकाचे कथानक
भारत सरकार सह्य़ाद्रीच्या खोऱ्यात ‘सह्य़ाद्री जल प्रकल्प’ या नावाचे एक धरण बांधू इच्छिते. हा प्रकल्प पूर्ण करण्याचं काम भारतीय कंपनी ‘गंगोत्री’ करणार असते, पण नेहमीप्रमाणेच माशी शिंकते आणि ते काम ‘कोलंबस वॉटर प्रोजेक्ट’ नावाच्या अमेरिकन कंपनीला दिले जाते. या धरणासोबतच भारतातील सर्व नद्या कालवे काढून एकमेकींना जोडल्या जाणार होत्या. असे केल्यामुळे एखाद्या भागात पाऊस पडला नाही तर या कालव्यातून त्या पाणीग्रस्त भागाला पाणी पोहोचवता येईल, अशी कल्पना होती. 

धरणाचे भूमिपूजन ठरते आणि नेमके त्याच वेळी ‘जनराज्य गण परिषद’ हा चळवळ्या पक्ष अनू गोरेच्या नेतृत्वाखाली धरणग्रस्त आदिवासींच्या हितासाठीधरणाला विरोध सुरू करतो.  प्रकरण न्यायालयात जाते, न्यायालय धरण बांधायला परवानगी देते. तरीही अनू गोरेचा विरोध, मोर्चे निदर्शनांच्या रूपात सुरूच असतो. धरणाची उंची वाढवू नये म्हणून ती पुन्हा पुन्हा न्यायालयात जाते, पण दर वेळी कोर्ट ‘कोलंबस वॉटर प्रोजेक्ट’ला धरणाची उंची वाढविण्याची परवानगी  देते. दरम्यान विरोध करणाऱ्या अनू गोरेला अटक होते. खटला चालतो आणि न्यायालय अनू गोरेला धरणकामात अडथळा आणते म्हणून देशद्रोही ठरवते व तुरुंगामध्ये पाठवते. 

जेव्हा धरणाचा ९० मीटरचा पहिला टप्पा बांधून पूर्ण होतो, तेव्हा अनू गोरेची निर्दोष सुटका होते, पण अनू गोरेचे आंदोलन फसते. हे अपयश झाकण्यासाठी ऐन पावसाळ्यात अनू जलसमाधीची घोषणा करते. कशी सूत्रे फिरतात कुणास ठाऊक? पण ‘आदिवासींची मायमाऊली’ म्हणून अमेरिका, अनूला एक कोटीचा ‘स्टॅच्यू ऑफ लिबर्टी’ हा पुरस्कार जाहीर करते आणि त्याच वेळी ‘गंगोत्री’ला ‘कोलंबस वॉटर प्रोजेक्ट’मध्ये समाविष्ट केलं जाते. अर्थात धरणाचे पुढचे सगळे काम बिनबोभाट पूर्ण होते. 

या नाटकात एक व्यक्ती आहे, प्रेमाचा त्रिकोण आहे, तीन आदिवासी व्यक्तिरेखा आहेत आणि एक पोलीस इन्स्पेक्टर आहे. 

यावर या नाटकातील ‘व्यक्ती’ म्हणते, ‘‘पाणी निसर्गाची देन, पण तेही विकत देण्याचीनी विकत घेण्याची सवय लावली या दुष्टांनी. धरणे बांधली जातील, कालवे काढले जातील, नद्या जोडल्या जातील. अमेरिकाच सर्व जोडून देईल, पण सारा खर्च वसूल होईपर्यंत पाण्याचा थेंबन् थेंब वेठीस धरला जाईल.’’

या नाटकाचा पहिला प्रयोग ‘असीम एन्टरटेन्मेट’ने १५ जानेवारी २०१०ला सादर केला. अजित भुरेंनी त्या प्रयोगाचे दिग्दर्शन केले होते. अनूच्या मुख्य भूमिकेत शीतल क्षीरसागर होती

नाटकाचे मूळ नाव ‘व्याकरण’, ते बदलून ‘डॅम इट अनू गोरे’ केले गेले. 

या नाटकातल्या नायिकेने अमेरिकेचा पुरस्कार स्वीकारला म्हणून लेखक  प्रेमानंद गज्वी यांना निषेधाला तोंड द्यावे लागले.

वर्ग:मराठी नाटकांची यादी
मीरा चोप्रा

इवलेसे|'गॅंग्स ऑफ घोस्ट्स्' या चित्रपटाच्या संगीत प्रकाशनाच्या कार्यक्रमात मीरा चोप्रा
**मीरा चोप्रा**, ऊर्फ नीला या भारतीय अभिनेत्री व मॉडेल असून त्यांनी तामिळ, तेलुगू आणि हिंदी चित्रपटांमध्ये काम केले आहे.

## वैयक्तिक जीवन 
मीरा या बॉलीवूड अभिनेत्री प्रियांका चोप्रा, परिणीती चोप्रा आणि मन्नाना यांच्या बहिण आहेत.

## चित्रपट कारकीर्द 
आनबे औयिरे या तामिळ चित्रपटातून त्यांनी एस.जे. सूर्या यांच्यासोबत पदार्पण केले. त्यानंतर पवन कल्याण यांच्यासोबत दुसरा चित्रपट केला. एम. एस. राजू यांच्या 'वाना' मध्येही त्या चमकल्या. विक्रम भट्ट यांच्या '१९२० लंडन' या चित्रपटामधून त्यांनी शर्मन जोशी यांच्यासोबत बॉलीवूडमध्ये प्रवेश केला. सतीश कौशिक यांच्या येऊ घातलेल्या 'गॅंग्स ऑफ घोस्ट्स्' या चित्रपटामध्येही त्यांनी काम केलेले आहे.

## References 
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:कन्नड चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अक्षरनंदन

**अक्षरनंदन** शाळा ही पुण्यातली एक प्राथमिक व माध्यमिक शाळा आहे.

वर्ग:पुण्यातील शैक्षणिक संस्था
सन कंट्री एरलाइन्स

**सन कंट्री एरलाइन्स** अमेरिकेतील विमानवाहतूक कंपनी आहे. मिनीयापोलिसचे उपनगर मेंडोटा हाइट्स येथे मुख्यालय असलेल्या या कंपनीचा मुख्य तळ मिनीयापोलिस-सेंट पॉल आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर आहे. डॅलस/फोर्ट वर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आणि साउथवेस्ट फ्लोरिडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ येथे इतर तळ असलेली ही कंपनी अमेरिका, मेक्सिको आणि कॅरिबियन बेटांमध्ये विमानसेवा पुरवते. याशिवाय सन कंट्री मागणीनुसार चार्टरसेवाही पुरवते.

## गंतव्यस्थाने 
 नुसार, सन कंट्री एरलाइन्स ८१ गंतव्यस्थानांवर उड्डाणे करते आणि कॅरिबियन, युनायटेड स्टेट्स, कॅनडा, मेक्सिको आणि मध्य अमेरिकेमध्ये १०० पेक्षा जास्त मार्गांवर कार्यरत आहे. वर्षाभरातील मागणीच्या चढ-उतारानुसार सन कंट्रीची अनेक गंतव्यस्थाने हंगामी स्वरूपात चालवली जातात.

ही एरलाइन्स युनायटेड स्टेट्स सशस्त्र सेना आणि एनसीएए फुटबॉल संघांसाठी भाडेतत्त्वावर (चार्टर) सेवा देखील प्रदान करते. एरलाइन्सने २०२० पासून मेजर लीग सॉकर संघांना चार्टर सेवा दिली आहे आणि २०२२ मध्ये ती या लीगची अधिकृत वाहक बनली आहे. सन कंट्रीचे अनेक कॅसिनो चार्टर करार देखील आहेत.

### इंटरलाइन करार 
सन कंट्रीचे खालील एरलाइन्ससोबत इंटरलाइन करार देखील आहेत:

* चायना एरलाइन्स
* कोंडोर
* एमिरेट्स
* इव्हीए एअर
* हवाईयन एरलाइन्स
* आइसलँड एर

## विमानताफा 
 नवीन रंगात, ज्याला प्रेमाने "टाईड पॉड" लिव्हरी असे टोपणनाव दिले जाते]]
 साठी चालवले जाणारे बोईंग ७३७-८००बीसीएफ, ज्यामध्ये कॉकपिटच्या खिडक्यांमागे सन कंट्रीचे नाव आहे]]
ऑक्टोबर २०२५ च्या सुमारास सन कंट्री एरलाइन्स फक्त बोईंग बनावटीची विमाने वापरते:

### पूर्वीचा ताफा 
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:अमेरिकेमधील विमानवाहतूक कंपन्या
योहान वोल्फगांग फोन गटे

**योहान वोल्फगांग फोन गटे** हा एक जर्मन महाकवी होता. गटे हा संस्कृत साहित्य आणि विशेषतः कालिदासाच्या अभिज्ञान शाकुंतलने प्रभावित झाला होता.

गटेचे वडील वकील होते तर आई सरदार घराण्यातील होती. आई तिच्या पतीपेक्षा २२ वर्षांनी लहान होती. गटेच्या घरात एक विशाल ग्रंथालय आणि उत्तम चित्रसंग्रह होता.

लहानपणीच वडिलांनी योहानला लॅटिन आणि ग्रीक भाषा शिकवल्या. योहानने वयाच्या अकराव्या वर्षीच सात भाषांत एक कादंबरी लिहिली. गटे विचाराने बंडखोर होता. चौदाव्या वर्षी तो प्रेमात पडला. बेभान वागत तो लीपझिग विद्यापीठात शिकायला गेला. तिथे आजारी पडला आणि मरतामरता वाचला.

## गटेने लिहिलेले साहित्य
* गॉट्झ (ऐतिहासिक नाटक)
* तरुण वर्टरची दुःखे (कादंबरी) : या कादंबरीच्या अल्पावधीतच १६ आवृत्त्या निघाल्या.
* पोएट्री अँड ट्रुथ(काव्यसंग्रह)
* फॉस्ट (नाटक)

वर्ग:जर्मन भाषा
ग्रिप्स नाट्य चळवळ

**ग्रिप्स नाट्य चळवळ** ही बर्लिनच्या ग्रिप्स थिएटर येथील नाट्यचळवळ आहे.. या नाट्यगृहात १९६० सालापासून खास मुलांसाठी आणि तरुणांसाठी लिहिलेली नाटके व्हायला लागली. फोकर लुडविग यांनी त्याची सुरुवात केली. ही नाट्य चळवळ जगभर पसरली आणि २०१६ साली ४० भाषांमध्ये आणि ५० देशांमध्ये लाखो मुले आणि तरुण ही नाटके पाहत होती. 

ग्रिप्स चळवळीतील नाटके इतर बालनाटकांप्रमाणे परीकथांवर आधारलेली नसतात, तर खेळाच्या मैदानांची कमतरता, पर्यावरण, अभ्यासातल्या अडचणी आदी मुलांना भेडसावणाऱ्या विषयांवर लिहिलेली असतात. नाटकांतील कलाकार वयाने मोठे असले तरी ते मुले असल्यासारखे वागतात.

मनोरंजनाच्या माध्यमातून मुलांचे विविध प्रश्‍न हाताळणे हे ग्रिप्सच्या नाटकांचे वैशिष्ट्य आहे. हे करीत असताना मुलांच्या दृष्टिकोनातूनच या प्रश्‍नांकडे पाहिले जाते. सध्याच्या दैनंदिन जीवनात मुलांच्या अनेक प्रश्‍नांवर या नाटकांच्या माध्यमातून परिणामकारक चर्चा करीत विद्यार्थी, पालक आणि शिक्षक यांच्यातील सुसंवादाला चांगली सुरुवात करून दिली आहे. राक्षस, जादूटोणा, परी आणि भुतेखेते या विषयांत गुरफटलेल्या बालनाट्यांना एक सकस जीवनदर्शी पर्याय देणे हा या चळवळीचा मानस आहे. 

भारतामध्ये पहिल्यांदा महाराष्ट्रात ग्रिप्स चळवळ आली. डॉ. मोहन आगाशे यांनी १९८६ च्या सुमारास पुण्याच्या मॅक्समुल्लर भवनाच्या साहाय्याने मुलांसाठी आणि तरुणांसाठी नाटके बसवायला आणि सादर करायला सुरुवात केली. पुण्यातून ही चळवळ कोलकाताला गेली आणि पुढे भारतातील अनेक शहरांत आणि पाकिस्तानातही पोचली. पुण्यात महाराष्ट्र कल्चरल सेंटर, कोलकाता येथील सुत्रपत, बंगळूर येथील साकेत, मुंबई येथील आलाप आणि दिल्ली येथील थिएटर फोरम या संस्थांतर्फे ग्रिप्सच्या नाटकांचे प्रयोग सादर होत आहेत. 

प्रत्येक नाट्य मोसमात (मे आणि दिवाळीच्या सुट्टीत) तरुणांनी लिहिलेली आणि बसवलेली नाटके रंगमंचावर सादर होतात. ग्रिप्स संस्था नाट्यशिक्षणाचे वर्गसुद्धा चालवते. शाळांशाळांतून हे प्रशिक्षण दिले जाते; चांगल्या नाटकांना बक्षिसे दिली जातात.

ग्रिप्स चळवळीतील नाटके मुलांच्या अडचणींवर मात करण्याची दिशा दाखविणारी असतात आणि  नाटकांचा शेवट नेहमी आशावादी असतो. पुण्यातले श्रीरंग गोडबोले आणि महाराष्ट्र कल्चरल सेंटर सध्या (२०१६साली) बालनाट्यमहोत्सवाची ही चळवळ चालवत आहेत.

महाराष्ट्रातले अमृता सुभाष, आनंद इंगळे, उपेंद्र लिमये,  गौरी लागू, परेश मोकाशी, रसिका जोशी आणि विभावरी देशपांडे यांच्यासारखे कलावंत या चळवळीने घडविले

## ग्रिप्स चळवळीतील काही मराठी नाटके
* अतिथी देवो भव (मूळ जर्मन - डेर गेस्ट इस्ट गॉट) 
* एकदा काय झालं?
* गोष्ट सिंपल पिल्लाची
* छान छोटे वाईट मोठे (मूळ जर्मन लेखक - Volker Ludwig )
* Du and Me
* तू दोस्त माझा
* नको रे बाबा
* पण आम्हांला खेळायचंय
* प्रोजेक्ट अदिती

वर्ग:नाटक
वर्ग:बर्लिन
गरुडाचार

**बिडिगनविले कृष्णस्वामी अय्यंगार गरुडाचार** (१३ जानेवारी, इ.स. १९१७:चिकमंगळूर, कर्नाटक - २७ फेब्रुवारी, इ.स. २०१६) हे म्हैसूरच्या संघातून आणि संयुक्त प्रांताच्या क्रिकेट संघातून रणजी करंडक सामने खेळणारे एक अष्टपैलू क्रिकेट खेळाडू होते. ९९व्या वर्षी निधन पावलेले हे आधुनिक काळातले सर्वात वयोवृद्ध क्रिकेट खेळाडू होते.

गरुडाचार यांनी बनारस विद्यापीठातून अभियांत्रिकीची पदवी घेतली होती. इ.स. १९३५-३६ ते १९५०-५१ या कालावधीत त्यांची क्रिकेट कारकीर्द बहरात होती. २७ प्रथमश्रेणी सामन्यांत त्यांनी एका शतकासह एकूण ११२६ धावा केल्या होत्या. त्यांची सरासरी २९.६३ होती.  

गरुडाचार उजव्या हाताने फलंदाजी आणि लेग-ब्रेक गोलंदाजी करायचे. गोलंदाजीत त्यांने १००हून अधिक बळी घेतले होते. एकाच सामन्यात पाच गडी बाद करण्याची कामगिरी सात वेळा, आणि दहा बळी घेण्याची कामगिरी त्यांनी तीन वेळा केली होती. 

१९३९-४० च्या मोसमात अंतिम रणजी करंडक सामना पूना क्लबच्या मैदानावर २४ फेब्रुवारी १९४० रोजी झाला.  त्यावेळी संयुक्त प्रांताने प्रथम फलंदाजी केली होती.गरुडाचार यांनी आठव्या क्रमांकावर येऊन ६३ धावांची नाबाद फलंदाजी केली. संयुक्त प्रांताचा डाव २३७ धावांत संपला होता.महाराष्ट्राने ५८१ धावा करून आघाडी घेतली होती. गरुडाचार यांनी खंडू रांगणेकर यांना ४५ धावांवर बाद केले. त्या सामन्यात त्यांना ही एकच विकेट मिळाली होती. 

१९४१-४२ मध्ये गरुडाचार यांनी उत्तम खेळ करून म्हैसूर संघाला रणजी ट्रॉफी मिळवून दिली. 

इ.स. १९४६च्या सुमारास क्रिकेट खेळाडू गरुडाचार यांनी सी.के. नायडू कर्णधार असलेल्या होळकर संघाविरुद्ध १६४ धावांची खेळी केली. या सामन्यात ते म्हैसूर संघाचे कर्णधार होते.याच सामन्याने गरुडाचार यांनी त्यांच्या प्रथम वर्गीय क्रिकेट कारकिर्दीची समाप्ती केली. 

वर्ग:मैसुरु क्रिकेट संघ
वर्ग:इ.स. १९१७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
गजानन सरपोतदार

**गजानन सरपोतदार** हे एक मराठी चित्रपट लेखक-निर्माते-दिग्दर्शक होते. चित्रपट निर्माते नानासाहेब सरपोतदार हे गजाननरावांचे वडील आणि आदित्य सरपोतदार हे नातू होत. 

गजाजन सरपोतदारांनी फिरते उपाहारगृह ही संकल्पना पुण्यामध्ये पहिल्यांदाच राबवली.

ते राजकारणीही होते. ॲडव्होकेट गं.नी. जोगळेकर यांच्याविरुद्ध ते निवडणुकीला उभे होते, पण थोड्या मतांनी हरले. 

पुण्यातील सेनापती बापट रोडलगतच्या शेती महामंडळ चौकापासून विखे पाटील शाळेकडे जाणाऱ्या रस्त्याला चित्रपट निर्माते-दिग्दर्शक जगन्मित्र गजानन सरपोतदार पथ हे नाव आहे.

## चित्रपट निर्मिती
* तुझ्यावाचुन करमेना (१९८६)
* दुनिया करी सलाम (१९७९)
* सासू वरचढ जावई (१९८३)

## पुरस्कार
* गजानन सरपोतदार यांच्या नावाने एक स्मृती पुरस्कार दिला जातो. डॉ. सदानंद मोरे यांना या पुरस्काराने सन्मानित केले आहे.

वर्ग:मराठी चित्रपट निर्माते
ग्रेट लेक्स एरलाइन्स

इवलेसे
**ग्रेट लेक्स एरलाइन्स** अमेरिकेतील प्रादेशिक विमानवाहतूक कंपनी आहे. या कंपनीचे मुख्यालय शायान, वायोमिंग येथे असून मुख्य तळ डेन्व्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर आहे. हीची २८ विमाने अमेरिकेतील २१ शहरांना विमानसेवा पुरवतात.

वर्ग:अमेरिकेमधील प्रादेशिक विमानवाहतूक कंपन्या
वर्ग:शायान (वायोमिंग)
योगी आदित्यनाथ

**महंत योगी आदित्यनाथ** (जन्म **अजय सिंह बिष्ट**, ५ जून १९७२) हे एक भारतीय राजकारणी, महंत व उत्तर प्रदेशचे विद्यमान मुख्यमंत्री आहेत. ते भारतीय जनता पक्षाचे सदस्य असून १९९८ सालापासून गोरखपूर मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून येत आहेत. आदित्यनाथ हे गोरखपूर येथील गोरखनाथ मंदिराचे प्रमुख महंत आहेत. ते दिवंगत खासदार व हिंदू महासभेचे अध्यक्ष महंत अवैद्यनाथ ह्यांचे वारसदार मानले जातात.

२०१७ विधानसभा निवडणुकीत भाजपला घवघवीत यश मिळाल्यानंतर उत्तर प्रदेशच्या मुख्यमंत्रीपदासाठी आदित्यनाथ ह्यांचे नाव सुचवले गेले होते. १८ मार्च २०१७ रोजी झालेल्या भाजपच्या विधिमंडळ बैठकीत त्यांच्या नावावर शिक्कामोर्तब केले गेले व १९ मार्च रोजी त्यांनी मुख्यमंत्रीपदाची शपथ घेतली. आदित्यनाथ जहाल हिंदूवादी मानले जातात व त्यांच्यावर अनेकदा प्रक्षोभक विधाने केल्याचा आरोप झाला आहे. परंतु मुख्यमंत्री बनल्यावर घेतलेल्या पत्रकार परिषदेत त्यांनी आपण कोणताही भेदभाव न करता राज्याच्या विकासावर लक्ष केंद्रित करणार असल्याचे जाहीर केले.

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:गोरखपूर शहरचे आमदार
वर्ग:गोरखपूरचे खासदार
जिम थॉर्प

**जिम थॉर्प** (२२/२८ मे १८८७ - २८ मार्च १९५३) हा अमेरिकेचा डेकेथ्लॉन आणि पेंटेथ्लॉन खेळाडू होता. अतिशय गरीब आणि अशिक्षित असलेला थॉर्पने अमेरिकेकडून १९१२ साली स्टॉकहोम येथे झालेल्या ऑलिंपिक स्पर्धेत जागतिक उच्चांकासह डेकॅथ्लॉन आणि पेंटॅथ्लॉनची सुवर्णपदके जिंकली. 

## पारितोषिके परत घेतली
थॉर्प हा मूळ अमेरिकन होता. जिम थॉर्पचा हा सन्मान बव्हंश दुर्लक्षिला गेला होता. त्यावेळी वंशभेद सर्रास असलेल्या अमेरिकेत गौरवर्णीय अमेरिकन लोकांनी थॉर्पकडे दुर्लक्ष केले. १९०९ आणि १९१० मध्ये थॉर्प एका स्थानिक क्लबकडून पैसे घेऊन बेसबॉल खेळला होता. यामुळे तो धंदेवाईक खेळाडू ठरला. बेसबॉल जरी त्या वेळी ऑलिंपिकशी संलंग्न नव्हता तरीही शंभर टक्के सदस्य गौरवर्णीय असलेल्या अमेरिकन ॲथलेटिक संघटनेनं थोर्पवर नियमभंगाचा आरोप ठेवून त्याने मिळवलेली सर्व पारितोषिके परत घेतली आणि त्याची हेटाळणी केली.

## व्यावसायिक खेळाडू म्हणून यश
त्यानंतर मात्र, थॉर्प सरळ सरळ व्यावसायिक खेळाडू म्हणूनच मैदानात उतरला. अनेक खेळातून त्याने अनेकानेक बक्षिसे पटकावली. मान-मरातबही मिळविला. रशियासह अनेक देशांत क्रीडा दौरे केले. तरीही अमेरिकेत त्याची उपेक्षाच झाली 

## विसाव्या शतकातला सर्वोत्तम खेळाडू
पुढे 1950 साली *विसाव्या शतकातील पहिल्या अर्धशतकातला सर्वोत्तम खेळाडू* म्हणून अमेरिकेच्या क्रीडा लेखक, क्रीडा पत्रकार यांच्या संयुक्त समितीने थॉर्पची निवड केली. त्यानंतर अमेरिकेभर त्याचे सत्कार झाले.

## मरणोत्तर सन्मान
जेव्हा अमेरिकन सामान्य लोकांनी जिम थॉर्पची चहा केल्यावर अमेरिकेच्या ऑलिंपिक समितीने सर्व अन्यायी निर्णय रद्द करून १३ ऑक्‍टोबर १९८२ रोजी थॉर्पने मिळविलेल्या दोन सुवर्णपदकांसह उच्चांकाची आणि अनेक प्रकारांची मानचिन्हे ऑलिंपिक समितीच्या अध्यक्षांच्याच हस्ते देण्याचे जाहीर केले. १८ जानेवारी १९८३ रोजी, थॉर्प यांच्या निधनाच्या तीस वर्षांनंतर, त्यांची मुले (गेल आणि बील) ह्यांना  त्याच्या कॅलिफोर्नियातील घरी जाऊन पदके दिली गेली. शेकडोंच्या संख्येत थॉर्पप्रेमी त्या वेळी उपस्थित होते; मात्र त्यावेळी होऊन गेली होती.

## संदर्भ
वर्ग:ऑलिंपिक
वर्ग:इ.स. १९५३ मधील मृत्यू
वर्ग:अमेरिकेचे डेकॅथ्लॉन खेळाडू
वर्ग:अमेरिकेचे पेंटॅथ्लॉन खेळाडू
वर्ग:सान फ्रांसिस्को जायंट्सचे खेळाडू
वर्ग:सिनसिनाटी रेड्सचे खेळाडू
वर्ग:ॲरिझोना कार्डिनल्सचे खेळाडू
वसंतसंपात

सूर्य क्रांतिवृत्तावर दक्षिण गोलार्धातून उत्तर गोलार्धामध्ये जाताना विषुववृत्ताला संपात बिंदूमध्ये जेव्हा छेदतो, त्या घटनेला **वसंतसंपात** म्हणतात आणि त्या संपात बिंदूला **वसंतसंपात बिंदू** म्हणतात. पृथ्वीचा अक्ष स्थिर नाही. तो दर २६ हजार वर्षांनी एक प्रदक्षिणा पूर्ण करतो. त्यामुळे जसा जसा पृथ्वीचा अक्ष फिरतो, तसा तसा वसंतसंपात बिंदू पश्चिमेकडे सरकत जातो. प्रत्येक वर्षी तो ०.०१४ अंशांनी (५०.४ विकला) सरकतो. ग्रेगरियन दिनदर्शिकेनुसार वसंतसंपात दर वर्षी १९ ते २१ मार्च यापैकी एका दिवशी येतो. भारत शासनाची कालगणना ज्या घटनांवर आधारित आहे (वसंतसंपात, दक्षिणायन, शरदसंपात व उत्तरायण) यापैकी वसंतसंपात हा एक महत्त्वाचा घटक आहे.

* आधुनिक तारकासमूहांनुसार वसंतसंपात बिंदूने इ.स.पू. १८६६ साली वृषभ तारकासमूहातून मेष तारकासमूहामध्ये प्रवेश केला, इ.स.पू. ६८ साली मीन मध्ये प्रवेश केला. इ.स. २५९७ मध्ये हा बिंदू कुंभमध्ये प्रवेश करेल आणि इ.स. ४३१२ साली मकर तारकासमूहात.

वसंतसंपाताला इंग्रजीमध्ये मार्च इक्विनॉक्स (March equinox), नॉर्थवर्ड इक्विनॉक्स (Northward equinox) किंवा उत्तर गोलार्धामध्ये व्हर्नल इक्विनॉक्स (vernal equinox) म्हणून संबोधले जाते.

## संदर्भ 
वर्ग:खगोलशास्त्र
तरुण तेजपाल

**तरुण तेजपाल** (१५ मार्च, १९६३ - ) हे एक भारतीय पत्रकार, प्रकाशक आणि लेखक आहेत. हे तहलका या नियतकालिकाचे भूतपूर्व मुख्य संपादक आहेत.

इवलेसे|तरुण तेजपाल (२००८)
नोव्हेंबर २०१३मध्ये त्यांच्या स्त्री सहकारिणीने त्यांच्यावर लैंगिक अत्याचाराचा आरोप केल्यावर त्यांनी संपादकपदाचा राजीनामा दिला. त्यांना ३० नोव्हेंबर, २०१३ला अटक करण्यात आली. १ जुलैपासून ते जामीनावर आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय पत्रकार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अखेती

**अखेती** हे कर्नाटक राज्याच्या उत्तर कन्नड जिल्ह्यातील गाव आहे. हे गाव सुपा तालुक्यात  येते. हा जास्त पावसाचा प्रदेश आहे.जुलै २०१४ मध्ये या गावात ३६ तासात २१४ मिमी इतक्या विक्रमी पावसाची नोंद झाली.

## हे सुद्धा पहा
* उत्तर कन्नड जिल्हा
* कर्नाटक
## संदर्भ
वर्ग:उत्तर कन्नड जिल्हा
वर्ग:कर्नाटकमधील गावे
वर्ग:माहितीचौकटीची आवश्यकता असणारे लेख
आदित्य सरपोतदार

**आदित्य सरपोतदार** हे एक भारतीय दिग्दर्शक आणि वस्त्र परिकल्पक (पोशाख डिझायनर) आहेत. २०१५ च्या क्लासमेट्स या चित्रपटाच्या दिग्दर्शनामुळे त्यांना प्रसिद्धी मिळाली. अंकुश चौधरी आणि सुबोध भावे अभिनित 'उलाढाल' हा त्यांचा दिग्दर्शक म्हणून पहिला चित्रपट होता.

## वैयक्तिक जीवन 
सरपोतदार हे अखिल भारतीय मराठी चित्रपट महामंडळाचे माजी अध्यक्ष अजय सरपोतदार यांचे चिरंजीव आहेत. तर चित्रपट निर्माते विश्वास सरपोतदार हे त्यांचे आजोबा आहेत. 

## चित्रपटांची यादी 
* सर्व चित्रपट मराठीत आहेत, अन्यथा उल्लेख नसल्यास.

## संदर्भ 
वर्ग:जन्म वर्ष गहाळ (जिवंत लोक)
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:पुण्यातील कलाकार
वर्ग:हयात व्यक्ती
वर्ग:मराठी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
माणिक मराठे

**माणिक मधुकर मराठे** (इ.स. १९४३ - फेब्रुवारी, २०१६:पुणे) या पुण्यात कर्वेनगर येथे राहणाऱ्या एक सामाजिक कार्यकर्त्या होता. एर कमोडर मधुकर मराठे हे त्यांचे पती आणि क्रीडा पत्रकार वि.वि. करमरकर हे त्यांचे थोरले बंधू होत. 

श्रीमती मराठे यांनी दृष्टिहीनांसाठी ब्रेल लिपीमध्ये आठ हजाराहून अधिक पुस्तके तयार केली होती. उत्तराखंडातील पूरग्रस्तांसाठी आणि जम्मूमधील विस्थापित हिंदू मुलींसाठी त्या अखेरपर्यंत कार्यरत होत्या. 

वर्ग:सामाजिक कार्यकर्ते
वर्ग:इ.स. १९४३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
मिशेल तेमेर

इवलेसे
**मिशेल मिगेल इलायास तेमेर लुलिया** (२३ सप्टेंबर, इ.स. १९४०:तियेते, ब्राझिल - ) हे ब्राझिलचे उपराष्ट्राध्यक्ष आणि काळजीवाहू राष्ट्राध्यक्ष आहेत.

राष्ट्राध्यक्ष दिल्मा रुसेफ यांच्यावर खटला भरला गेल्याने रुसेफ यांना निलंबित केले गेल्यावर तेमेर यांनी १२ मे, २०१६ रोजी काळजीवाहू राष्ट्राध्यक्षपदाची शपथ घेतली.

वर्ग:ब्राझिलचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:ब्राझिलचे उपराष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सोलोमनी घराणे

**सोलोमनी घराणे** हे इथियोपियावर राज्य करणारे राजघराणे होते. यातील राजे स्वतःला राजा सोलोमन आणि राणी शेबाचे थेट वंशज मानत.

सर्वप्रथम सोलोमनी राजा मेनेलिक पहिला हा इ.स.पू. ९५०च्या सुमारास सत्तेवर आल्याचे मानले जाते. हेल सिलासी पहिला हा या घराण्याचा शेवटचा शासक होता. १२ सप्टेंबर, इ.स. १९७४ रोजी याला पदच्युत केले जाईपर्यंत या घराण्याने इथियोपिया व आसपासच्या प्रदेशांवर अंदाजे ३,००० वर्षे सतत अनिर्बंध सत्ता गाजवली.

वर्ग:इथियोपियाचे सम्राट
वर्ग:राजवंश
देवेंद्रनाथ टागोर

इवलेसे|देवेंद्रनाथ टागोर
**देवेंद्रनाथ टागोर** (१५ मे, इ.स. १८१७: शिलैदाहा, कोलकाता, बंगाल प्रेसिडेन्सी, ब्रिटिश भारत - १९ जानेवारी, इ.स. १९०५: कोलकाता, बंगाल प्रेसिडेन्सी, ब्रिटिश भारत) हे भारतीय समाजसुधारक आणि तत्त्वज्ञ होते. ते ब्रह्मो समाजाच्या संस्थापकांपैकी एक होते.

## कौटुंबिक माहिती
देवेंद्रनाथ हे द्वारकानाथ टागोर यांच्या सहा मुलांपैकी एक होते. देवेंद्रनाथ यांच्या मुलांपैकी अनेकांनी स्वतःची ख्याती मिळविली.
* द्विजेंद्रनाथ टागोर हे कवी, संगीतकार आणि विद्वान होते. यांनी बंगालीमध्ये लघुलेखन आणि सांगितिक संज्ञा (म्युझिकल नोट्स) आणल्या.
* सत्येंद्रनाथ टागोर हे भारतीय नागरी सेवेत रुजू होणारे सर्वप्रथम भारतीय होते.
* हेमेंद्रनाथ टागोर हे योगी आणि ब्रह्मोसमाजाच्या संस्थापकांपैकी एक होते.
* ज्योतिंद्रनाथ टागोर हे संगीतकार आणि नाट्यकलावंत होते.
* रवींद्रनाथ टागोर हे नोबेल पारितोषिक विजेते कवी होते. यांनी विश्वभारती विद्यापीठ आणि शांतिनिकेतनची स्थापना केली.
* सौदामिनी टागोर या लेखिका होत्या.
* स्वर्णकुमारी टागोर या लेखिका, कवियित्री आणि समाजसेविका होत्या.

वर्ग:भारतीय समाजसुधारक
वर्ग:इ.स. १८१७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९०५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
स्वाती चांदोरकर

**स्वाती चांदोरकर** या एक मराठी लेखिका आहेत. त्या लेखक व.पु. काळे यांच्या कन्या आहेत. त्या B.Sc. (Home Science) असून संगीत, नृत्य, रेकी, पेंटिंग, नाट्याभिनय यांमध्ये प्रवीण आहेत. वपु – एक अमृतानुभव या कार्यक्रमाच्या त्या निर्मात्या आहेत.

## पुस्तके 
* अनाहत
* आणि विक्रमादित्य हरला (कथासंग्रह)
* उत्खनन
* एक पायरी वर (कादंबरी)
* काळाकभिन्न (कथा)
* गोल गोल राणी (कथासंग्रह)
* नानक - निरंकारी कवी (अनुवाद. मूळ लेखक - ओशो)
* नानक - परमात्म्याचा नाद ओम्‌‍कार (अनुवाद. मूळ लेखक - ओशो)
* नानक - संसारी संन्यस्त (अनुवाद. मूळ लेखक - ओशो)
* नानक - सूर संगीत ए्क धून (अनुवाद. मूळ लेखक - ओशो)
* पवित्रम्‌ (या कादंबरीचे प्रकाशन अंधेरी (मुंबई)तील अंधेरी-सहार रोड येथील 'मुक्तिधाम' या स्मशानात झाले)
* फॉरवर्ड अँड डिलिट (कादंबरी)
* मीरा एक वसंत आहे (अनुवाद. मूळ लेखक - ओशो)
* मीरा श्यामरंगी रंगली (अनुवाद. मूळ लेखक - ओशो)
* मीरेची मधुशाला (अनुवाद. मूळ लेखक - ओशो)
* मीरेच्या प्रेमतीर्थावर (अनुवाद. मूळ लेखक - ओशो)
* मृत्यायुषी (अनुवाद. मूळ लेखक - ओशो)
* मृत्यूचे अमरत्व (अनुवाद. मूळ लेखक - ओशो)
* युथनेशिया (कथा)
* वपु (शब्दचित्रण)
* शेष (कादंबरी)
* सेलिब्रेशन (कथासंग्रह)

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
थियरायझिंग पेट्रिआर्की (पुस्तक)

*थियरायझिंग पेट्रीआर्की* हे पुस्तक  ब्रिटिश समाजशास्त्रज्ञ सिलविया वालबी द्वारा लिहिलेले असून ऑक्सफ़र्ड द्वारे १९९० मध्ये प्रकाशित झाले आहे.
## **मुख्य युक्तिवाद व पुस्तकाची संरचना**
या पुस्तकात लेखिका समकालीन ब्रिटिश समाजात स्त्रियांच्या दुय्यमत्वाची कारणं मांडू पाहतात. लिंगभावाच्या संबंधांमध्ये झालेल्या अलीकडील बदलांना समजण्यासाठी त्या एक विशिष्ट दृष्टीकोन स्वीकारण्याचे समर्थन करतात . वालबी यांच्या मते लिंगभाव विषमतेचे प्रभावी विश्लेषण करण्यासाठी पितृसत्ता ही संकल्पना केंद्रस्थानी आणणे गरजेचे आहे. हे पुस्तक ८ प्रकरणांमध्ये संघटीत केलेले आहे. पहिल्या प्रकरणात  प्रस्तावना असून, पुढील ६ प्रकरण लिंगभाव विषमतेच्या विविध क्षेत्रांवर भर देतात व शेवटच्या प्रकरणात लेखिका लिंगभाव समानतेच्या स्वरूपांमध्ये वेगळ्या बदलांना, स्त्रियांच्या स्थानात होणाऱ्या प्रगती बाबतीतील धारणांपासून वेगळ करण्याची गरज मांडतात.

## **सारांश**
पहिल्या प्रकरणात लेखिका स्त्रीवादाच्या  ४ मुख्य सैद्धांतिक प्रवाहाचा (जहाल स्त्रीवाद, मार्क्सवादी स्त्रीवाद, उदारमतवादी स्त्रीवाद व द्विप्रणाली सिद्धांत (dual system theory) आराखडा मांडतात. तसेच या सिद्धांतांची गुंतागुंत मांडणारे किंवा टीका करणाऱ्या वादविवाद जसे कि वर्ग, वंश, लिंगभाव, आवशकतावाद किंवा उत्तराधुनिकतेवरील चर्चेचे  विश्लेषण करतात. या प्रकरणात पितृसत्ता व त्यांच्या विविध स्वरूपावर सुद्धा चर्चा केलेली दिसून येते. 

२ऱ्या प्रकरणात पगारी रोजगारावर चर्चा केलेली आहे. स्त्री पुरुषांमधील पगारात असलेले अंतर, कामाचे स्वरूप व प्रमाण सारख्या महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर येथे चर्चा केलेली आहे.
 
तिसऱ्या प्रकरणात घरगुती उत्पादन संबंधांवर भाष्य केलेले आहे. वाल्बी या कटाक्षाने 'घरगुती' व 'कुटुंब' यामधील फरक दाखवून घरगुती उत्पादन संबंधांचे परीक्षण करतात. 

४थे प्रकरण हे संस्कृतीमध्ये लिंगभावाची अभिव्यक्ती याबाबत भाष्य करते. येथे लेखकांनी लिंगभावात्मक व्याक्तीनिष्ठ्तेचे ३ दृष्टीकोन (सामाजिकीकरणाचा सिद्धांत , मनोविश्लेषणात्मक सिद्धांत व चर्चाविश्वाचे विश्लेषण (discourse analysis) मांडलेले आहे. 

लैंगिकतेच्या भुमिकेबद्दल महत्त्वाचे प्रश्न ५व्या प्रकरणात विचारलेले आहेत. त्याकडे आनंदाने साधन म्हणून बघावे कि पुरुषांचे स्त्रियांवर असलेले नियंत्रणाचे आधार म्हणून बघावे किंवा सामाजिक विषमतेचे विश्लेषण करताना त्याचा विचार क्वचितच करण्याची गरज आहे, असे प्रश्न त्या या प्रकरणात विचारतात.

६व्या प्रकरणात स्त्रियांच्या विरुद्ध पुरुषी हिंसेकडे लेखिका लक्ष वेधतात. त्यांच्या मते हिंसा ही एक सामाजिक रचना असून पितृसत्तेच्या बाहेत त्याला समजून घेत येणार नाही. 

प्रकरण ७ मध्ये लिंगभाव व राज्य यांच्या संबंधांकडे पाहिलेले दिसते. त्यांच्या मते राज्याला एक पितृसत्ताक संरचना म्हणून पाहणे जरी आकर्षक वाटले तरीही राज्याच्या पितृसत्ताक काळाच्या अभिव्यक्तीमध्ये कसे बदल झाले हे बघण्याचा प्रयत्नही आपण केला पाहिजे. 

प्रकरण ८ मध्ये लेखक पूर्वीच्या स्त्रीवाद्यांचे संघर्ष व त्यांच्या विजयानंतर पितृसत्तेने कसे आपले स्वरूप बदलले हे दाखवून देतात. त्यांच्या मते सार्वजनिक व खाजगी क्षेत्रात स्त्रियांच्या शोषणाचे नवीन प्रकार निर्माण होतील अशा पद्धतीने पितृसत्ता अभिव्यक्त झाली/ पुढे आली

## संदर्भ 
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता
वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य