open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
युंगेची लढाई

**युंगेची लढाई** ही चिले आणि पेरू-बोलिव्हियाच्या सैन्यांमध्ये लढली गेलेली लढाई होती. २० जानेवारी, १८३९ रोजी झालेल्या या लढाईत चिलेच्या सैन्याने पेरू-बोलिव्हियाचा पराभव केला. यानंतर पेरू-बोलिव्हियाचे संयुक्त राजतंत्र संपुष्टात आले व त्याचा राष्ट्राध्यक्ष आंद्रेस दि सांता क्रुझने कोलंबियामध्ये आश्रय घेतला.

साधारणपणे समान बळाच्या सैन्यांत लढल्या गेलेल्या या लढाईमध्ये पेरू-बोलिव्हियाने ६,००० पैकी ३,००० सैनिक गमावले तर चिलेच्या ५,४०० सैनिकांपैकी ६६४ मृत्युुमुखी पडले.

वर्ग:चिलेचा इतिहास
वर्ग:बोलिव्हियाचा इतिहास
वर्ग:पेरूचा इतिहास
दयानंद महाविद्यालय (लातूर)

दयानंद महाविद्यालय, लातूर हे लातूर शहरातील कला, वाणिज्य आणि विज्ञान महाविद्यालय आहे. सन १९६१ साली दयानंद एज्युकेशन सोसायटीची स्थापना झाली. दयानंद महाविद्लायात कनिष्ठ व वरिष्ठ महाविद्यालय आहेत. दयानंद महाविद्यालय, लातूर हे स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ शी सलग्न आहे. 

## अभ्यासक्रम 
* दयानंद वाणिज्य महाविद्यालय, लातूर 
* दयानंद कला महाविद्यालय, लातूर 
* दयानंद विज्ञान महाविद्यालय, लातूर 
* दयानंद विधी महाविद्यालय, लातूर 
* दयानंद संगणक महाविद्यालय, लातूर 

## येथे शिक्षण घेतलेल्या प्रसिद्ध व्यक्ती 
* माजी गृहमंत्री शिवराज पाटील

## संदर्भ 
वर्ग:महाराष्ट्रातील महाविद्यालये
वर्ग:लातूर जिल्ह्यातील शैक्षणिक संस्था
वर्ग:लातूरमधील शैक्षणिक संस्था
महाराष्ट्राचे विशेष दिवस

महाराष्ट्र शासनाने काही 'विशेष दिवस' जाहीर केले आहेत. हे दिवस राज्यात अनेक ठिकाणी साजरे होतात. हे सर्व दिवस प्रादेशिक स्वरूपाचे असून महाराष्ट्रापुरतेच मर्यादित आहेत.

## यादी
## हे सुद्धा पहा
* महाराष्ट्रातील सार्वजनिक सुट्ट्यांची यादी

## संदर्भ
कार्तागो प्रांत

**कार्तागो** हा कोस्ता रिकाच्या सात प्रांतांपैकी एक आहे. हा प्रांत देशाच्या मध्य भागात आहे. याच्या पूर्वेस लिमोन प्रांत आणि पश्चिमेस सान होजे प्रांत आहेत.

कार्तागो कोस्ता रिकाचा छोट्या प्रांतांपैकी एक आहे. याचा विस्तार ३,१२५ किमी२ असून २०११मध्ये येथील लोकसंख्या ४,९०,९०३ होती.

## प्रशासन
हा प्रांत आठ कांतोनमध्ये विभागलेला आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र कार्तागो शहरात आहे.

वर्ग:कोस्टा रिकाचे प्रांत
*
हेरेदिया प्रांत

**हेरेदिया** हा कोस्ता रिकाच्या सात प्रांतांपैकी एक आहे. हा प्रांत देशाच्या उत्तर भागात आहे. याच्या उत्तरेस निकाराग्वा, पूर्वेस लिमोन प्रांत, दक्षिणेस सान होजे प्रांत आणि पश्चिमेस अलाहुएला प्रांत आहेत. ब्राउलियो कारियो राष्ट्रीय उद्यान या प्रांतात आहे.

हेरेदियाचा विस्तार २,६५७ किमी२ असून २०११मध्ये येथील लोकसंख्या ४,३३,६७७ होती.

## प्रशासन
हा प्रांत दहा कांतोनमध्ये विभागलेला आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र हेरेदिया येथे आहे.

वर्ग:कोस्टा रिकाचे प्रांत
*
लिमोन प्रांत

**लिमोन** हा कोस्ता रिकाच्या सात प्रांतांपैकी एक आहे. हा प्रांत देशाच्या पूर्व भागात मेक्सिकोच्या आखाताकाठी आहे. याच्या उत्तरेस निकाराग्वा, पश्चिमेस हेरेदिया, कार्तागो आणि पुंतारेनास प्रांत तर दक्षिणेस पनामा आहेत.

लिमोन कोस्ता रिकाचा मोठ्या प्रांतांपैकी एक प्रांत आहे. याचा विस्तार ९,१८९ किमी२ असून २०११मध्ये येथील लोकसंख्या ३,८६,८६२ होती.

## अर्थव्यवस्था
फळांचे मळे हा ग्वानाकास्तेचा मुख्य व्यवसाय आहे. येथील केळ्याचा बागांतून केळी जगभर निर्यात होतात.

## प्रशासन
हा प्रांत सहा कांतोनमध्ये विभागलेला आहे. प्रांताचे प्रशासकीय केंद्र पुएर्तो लिमोन येथे आहे.

वर्ग:कोस्टा रिकाचे प्रांत
*
पुंतारेनास प्रांत

**पुंतारेनास** हा कोस्ता रिकाच्या सात प्रांतांपैकी एक आहे. हा प्रांत देशाच्या पश्चिम भागात प्रशांत महासागराच्या काठी आहे. याच्या उत्तरेस ग्वानाकास्ते प्रांत, इशान्येस अलाहुएला, सान होजे आणि लिमोन प्रांत तर दक्षिणेस पनामा आहेत. या प्रांताच्या पूर्वेस प्रशांत महासागर आहे. कोस्ता रिकाचा जवळजवळ सगळा प्रशांत किनारा या प्रांतात आहे.

पुंतारेनास कोस्ता रिकाचा सगळ्यात मोठा प्रांत आहे. याचा विस्तार ११,२६६ किमी२ असून २०१०मध्ये येथील लोकसंख्या ४,१०,९२९ होती.

## अर्थव्यवस्था
मत्सोद्योग आणि पर्यटन हा पुंतारेनासचे मुख्य व्यवसाय आहेत.

## प्रशासन
हा प्रांत अकरा कांतोनमध्ये विभागलेला आहे. प्रांताचे प्रशासकीय केंद्र पुंतारेनास येथे आहे.

वर्ग:कोस्टा रिकाचे प्रांत
*
सान होजे प्रांत

**सान होजे** हा कोस्ता रिकाच्या सात प्रांतांपैकी एक आहे. हा प्रांत देशाच्या मध्य भागात आहे. याच्या भोवती उत्तरेपासून अलाहुएला, हेरेदिया, लिमोन, कार्तागो आणि पुंतारेनास प्रांत आहेत. या प्रांताच्या पूर्वेस प्रशांत महासागर आहे. कोस्ता रिकाचा जवळजवळ सगळा प्रशांत किनारा या प्रांतात आहे.

## प्रशासन
हा प्रांत वीस कांतोनमध्ये विभागलेला आहे. प्रांताचे प्रशासकीय केंद्र सान होजे येथे आहे. हे शहर देशाची राजधानी आहे.

वर्ग:कोस्टा रिकाचे प्रांत
*
कांजरभट

कांजरभट ही भारताच्या महाराष्ट्र, गुजरात, दिल्ली, राजस्थान आदी राज्यात राहणारी एक जात आहे. या समाजात पूर्वी हातभट्टीची दारू गाळणे हा प्रमुख व्यवसाय होता. सध्या यांजपैकी अनेक उच्चशिक्षण घेत आहेत.

## कुप्रथा 
या समाजातील मुलींना लग्न झाल्यावर मधुचंद्राचे वेळी अत्यंत कठीण अशी कौमार्य परिक्षा द्यावी लागते. हा एकूण विधी व त्याचे स्वरूप हे या समाजातील मुलींसाठी एक महान समस्याच आहे. यासाठी मधुचंद्राचे रात्री पलंगावर एक पांढरा कपडा अंथरला जातो. त्या कपड्यावर जर रक्त सांडलेले दिसले तर विवाहित मुलगी या परिक्षेत पास. विवाहित मुलास दुसरे दिवशी सकाळी तो कपडा जाहिरपणे दाखवून त्याची घोषणा करायची असते. नापास मुलीस जात-पंचायतीसमोर उभे केले जाते, तिच्यावर नानाविध व अडचणींच्या ठरणाऱ्या प्रश्नांचा भडिमार होतो. त्या समाजाची पंचायत या परिक्षेत नापास होणाऱ्यांवर दंड अथवा एखादी शिक्षा सुनावतात.

या परिक्षेत नकल होऊ नये म्हणून मधुचंद्राचे आधी, घरातील ज्येष्ठ महिला सदस्य, विवाहित मुलींने जवळ ब्लेड अथवा सुई इत्यादी तर बाळगले नाही, याची तिला विवस्त्र करून खात्री करतात.

वर्ग:महाराष्ट्रातील विमुक्त जाती
वर्ग:हिंदू धर्मामधील जाती
वर्ग:जाती
आयएनएसव्ही तारिणी

**आयएनएसव्ही तारिणी** ही भारतीय नौदलाची एक शिडाची नौका आहे.. तारिणी या शब्दाचा संस्कृतमध्ये अर्थ (पाण्यातून) तारून दुसऱ्या तीरावर पोहोचवणारी असा होतो. या नौकेत इंजिन नसून ती फक्त शिडावर चालते तरीही समुद्रात दूरवर जाऊ शकते. या नौकेचे बांधकाम गोव्याच्या ॲक्वेरियस शिपयार्डमध्ये हॉलंडच्या टोंगा-५६ या नौकेच्या धर्तीवर करण्यात आले.  बांधकामासाठी फायबर ग्लास, ॲल्युमिनियम व स्टील यांचा वापर करण्यात आला आहे. या नौकेची लांबी सुमारे ५६ फूट असून वजन सुमारे २३ टन इतके आहे. 

तारिणीवर आधुनिक सॅटेलाईट यंत्रणा बसविण्यात आलेली आहे व त्या यंत्रणेमार्फत, जगातील कोणत्याही भागात संपर्क साधता येतो.

वर्ग:भारतीय नौदलाची जहाजे
नाविका सागर परिक्रमा अभियान

**नाविका सागर परिक्रमा अभियान** हे भारतीय नौदलातील महिला कर्मचाऱ्यांनी चालविलेले एक अभियान आहे. भारतीय नौदलाची आयएनएसव्ही तारिणी ही नौका घेऊन काही महिला कर्मचारी हे अभियान राबवित आहे.ही एक अतिशय धाडसी मोहिम आहे.या अभियानात सहा महिलांचा समावेश आहे ज्याचे नेतृत्व नौदलातील लेफ्टनंट कमांडर वर्तिका जोशी करीत आहेत.

या मोहिमेचा कालावधी हा सुमारे १६५ दिवसांचा असून त्याची सुरुवात सप्टेंबरमध्ये झाली. या मोहीमेत ड्रेक पॅसेज हा खडतर टप्पा पार करणे याचाही समावेश आहे.ही मोहिम टप्प्या-टप्प्यांची आहे.

तब्बल २१६०० सागरी मैलांचा प्रवास आणि तोही शिडाच्या बोटीतून ! एकूण मोहीम २५४ दिवसांची.त्यातले १९४ दिवस समुद्रावर गेलेले. असंख्य आव्हाने. कसोटी पाहणारे प्रसंग.
## समुद्र विश्वपरिक्रमा
गुरुवार दिनांक ११ सप्टेंबर २०२५ रोजी तिन्ही दलातील १० महिला आठ महिन्याच्या २६००० सागरी मैलाच्या विश्वप्रदक्षिणेवर निघणार आहेत.

वर्ग:भारतीय नौदल
कस्तुरभाई लालभाई

**कस्तुरभाई लालभाई** (१९ डिसेंबर, १८९४:अहमदाबाद, गुजरात, भारत - २० जानेवारी, १९८०:अहमदाबाद) हे भारतीय उद्योगपती होते. त्यांनी अरविंद मिल्ससह अनेक उद्योग सुरू केले.

## पूर्वजीवन
कस्तुरभाईंचे कुटुंब अहमदाबादचे नगरशेठ होते.
## उद्योग
आपले वडील लालभाई दलपतभाई यांच्या मृत्यूनंतर कस्तुरभाईंना रायपूर मिल्स हा उद्योग वारसात मिळाला. १९२०मध्ये त्यांनी अशोक मिल्स सुरू केली. याशिवाय १९२८मध्ये अरुणा मिल्स, १९३१मध्ये अरविंद मिल्स आणि नूतन मिल्स तर १९३८ मध्ये अहमदाबाद न्यू कॉटन मिल्स हे उद्योग त्यांनी सुरू केले. १९३९ च्या सुमारास अहमदाबादमधील कापडउद्योगात कस्तुरभाईंच्या उद्योगांचा २४ टक्के तर संपूर्ण भारतातली कापडउद्योगाचा १२ टक्के भाग होता. १९४८मध्ये कापडाचा काळाबाजार केल्याचा त्यांच्यावर ठपका आला. १९५२मध्ये त्यांनी डाह्यालाल पटेलांच्या भागीदारीत व अमेरिकन सायनेमाइडच्या सहकार्याने अतुल लिमिटेड ही कंपनी सुरू केली.

## राजकारण
कस्तुरभाई १९२३मध्ये मध्यवर्ती विधिमंडळात निवडून गेले. भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यावर ते केंद्र सरकारच्या अनेक समित्यांवर होते.

## पुरस्कार
* पद्मभूषण पुरस्कार (१९६९)

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:भारतीय उद्योगपती
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १८९४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सौंदर्यप्रसाधन

सौंदर्य वाढविण्यासाठी असलेल्या प्रसाधनांना **सौंदर्यप्रसाधन** असे म्हणतात. याचा हेतू सौंदर्यवान व आकर्षक दिसणे असा असतो. सर्वसाधारण पणे स्त्रिया सौंदर्यप्रसाधन करतात व त्यासाठी आवश्यक साधने वापरतात. काही पुरुषही सौंदर्यप्रसाधन करतात.

सौंदर्यप्रसाधनांचा वापर हा भारतात व जगातील अनेक देशांत फार पूर्वीच्या काळापासून सुरू आहे. तेव्हा राजघराण्यातील स्त्रिया या सौंदर्यप्रसाधनासाठी विविध आयुर्वेदिक उटणे, हळद आदी गोष्टींचा वापर करीत असत. अनेक सौंदर्यालंकार वापरीत असत. सध्या अनेक स्त्रिया ह्या आपापल्या आर्थिक परिस्थितीनुसार सौंदर्यप्रसाधन करतात. फेसपावडर हा अश्या साधनांतील एक सामान्य प्रकार आहे.
आजच्या काळात विषयुक्त रसायनांचा या सौंदर्य प्रसाधनांमधे अति वापर झाल्यामुळे कर्करोग, वंध्यत्व,अशा घातक रोगाना सामोरे जावे लागते आहे. तसेच यामधील घातक रसायनिंची माहिती सामान्याना नाहीये.

वर्ग:सौंदर्य
कुलभूषण जाधव

**कुलभूषण जाधव** हे भारतीय नौदलातील सेवा निवृत्त अधिकारी आहेत. यांचा जन्म १६ एप्रिल १९७० रोजी झाला होता. इ.स. २००१ मध्ये ते नैदलातून निवृत्त झाले आणि ते निवृत्तीनंतर इराणमध्ये व्यवसाय करीत होते. पाकिस्तानी दाव्यानुसार दहशतवाद आणि भारताच्या गुप्तचर संस्था, रिसर्च ॲंड अ‍ॅनालिसिस विंगसाठी हेरगिरीच्या आरोपाखाली त्यांना पाकिस्तानी प्रांत बलुचिस्तानमध्ये अटक करण्यात आली होती.  १० एप्रिल २०१७ रोजी, भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयाने म्हणले आहे की, "गेल्या वर्षी त्यांचे इराणमधून अपहरण झाले होते आणि त्यानंतरच्या ते पाकिस्तानमध्ये आढळले परंतु त्यांची उपस्थिती कधीच विश्वासार्हतेने स्पष्ट केली नव्हती". 

पाकिस्तानी सरकारने नमूद केले की ते भारतीय नौदलातील सर्व्हिस कमांडर होते जे पाकिस्तानच्या आत विध्वंसक कार्यात सहभागी होते आणि ३ मार्च २०१६ रोजी बलुचिस्तानमधील काउंटर-इंटेलिजेंस ऑपरेशन दरम्यान त्यांना अटक करण्यात आली होती.  भारत सरकारने जाधव यांना माजी नौदल अधिकारी म्हणून मान्यता दिली परंतु त्यांच्याशी सध्याचा संबंध नाकारला आणि त्यांनी अकाली सेवानिवृत्ती घेतल्याची कबुली दिली आणि त्यांचे इराणमधून झालेले अपहरण देखील नमूद केले. 

१० एप्रिल २०१७ रोजी जाधव यांना पाकिस्तानमधील फील्ड जनरल कोर्ट मार्शलने फाशीची शिक्षा सुनावली.  १८ मे २०१७ रोजी आंतरराष्ट्रीय न्यायालयाने या खटल्यावरील अंतिम निर्णयासाठी आधी दिलेल्या फाशीला स्थगिती दिली.   १७ जुलै २०१९ रोजी आंतरराष्ट्रीय न्यायालयाने जाधव यांच्या सुटकेसाठीचे भारताचे अपील फेटाळून लावले आणि पाकिस्तानला फाशी स्थगित करण्याचे आदेश दिले. कुलभूषण जाधव यांच्या खटल्याच्या आणि दोषी ठरविण्याच्या संपूर्ण प्रक्रियेचा पाकिस्तानला विचार करावा लागेल आणि भारताला समुपदेशक प्रवेश द्यावा लागेल, असे यात म्हणले आहे. 

कुलभूषण जाधव यांची आई व पत्नी यांना, त्यांना भेटण्याची परवानगी अनेक वर्षांनी देण्यात आली होती. 

## पार्श्वभूमी
कुलभूषण जाधव यांचा जन्म महाराष्ट्रातील सांगली येथे १६ एप्रिल १९७० रोजी झाला. त्यांचे वडील सुधीर आणि आई अवंती जाधव आहेत.  त्यांचे वडील मुंबई पोलिसांचे सेवानिवृत्त अधिकारी आहेत. 

कुलभूषण जाधव विवाहित असून त्यांना दोन मुले आहेत.  त्यांचे कुटुंब मुंबईतील पवई येथे राहते. 

## संदर्भ
वर्ग:भारतीय नौदल
फर्स्ट लेडी पुरस्कार

**फर्स्ट लेडी पुरस्कार** हा भारताच्या केंद्र शासनातर्फे दिला जाणारा एक पुरस्कार आहे. हा पुरस्कार भारतातील विविध क्षेत्रात विक्रम स्थापित करणाऱ्या महिलांना दिला जातो.भारत सरकारच्या केंद्रिय महिला व बालविकास मंत्रालयातर्फे हा पुरस्कार देण्यात येतो. इसवी सन २०१८ मध्ये भारतातील ११२ महिलांना हा पुरस्कार देण्यात आला. यात महाराष्ट्रातील १६ महिलांचा समावेश आहे.

## महाराष्ट्रातील पुरस्कृत महिला
अन्य पुरस्कारात स्मशानघाटावर काम करणारी प्रथम महिला, पहिल्या महिला वैमानिक,लेफ्टनंट जनरल बनणारी प्रथम महिला, भारतीय सेनेज रुजू होणारी प्रथम महिला,पहिली महिला मर्चंट नेव्हीची कप्तान, अंटार्टिकाला पोचणारी प्रथम महिला आदिंचा समावेश आहे.

वर्ग:भारतीय पुरस्कार
वर्ग:महिला
अनाथ

बहुदा, ज्याचा कोणी पालक नाही अशा व्यक्तींना विशेषतः मुला-मुलींना **अनाथ** असे संबोधले जाते. लहान अनाथ मुले धनार्जन करून स्वतःचे पालनपोषण करू शकत नाहीत. त्यांना पालनपोषणासाठी दुसऱ्यांवर किंवा समाजावर अवलंबून रहावे लागते. महाराष्ट्र शासनाने अनाथ मुलांना महाराष्ट्रात खूल्या (ओपन) प्रवर्गातील जागेत १% आरक्षण मंजूर केले आहे.

वर्ग:कुटुंब
वर्ग:बाल कल्याण
वर्ग:विकास अभ्यास
सुखकर्ता दुःखहर्ता

***सुखकर्ता दुखहर्ता*** (म्हणजे सुख आणणारा व दुःख दूर करणारा), ही एक प्रसिद्ध मराठी आरती आहे. ती हिंदु देवता गणपतीला उद्देशून रचलेले काव्य आहे. हे पद समर्थ रामदास (१६०८ - १६८२) ह्यांनी लिहिले आहे. ही आरती पूजेच्या शेवटी म्हणण्यात आलेल्या आरत्यांपैकी पहिली असते म्हणून विशेष प्रसिद्ध आहे. महाराष्ट्रात ही आरती गणेश चतुर्थीपासून उत्सव काळात किंंवा नित्य पूजेतही म्हटली जाते,

## पूर्वभूमी 
इवलेसे|संत समर्थ रामदास
गणेश हा बुद्धी ज्ञान, व नव्या प्रारंंभाचे हिंदू दैवत आहे.  पुण्यातील अष्टविनायकांमधील एक, मयुरेश्वर, ह्या मोरगावातील गणपतीची मूर्ती पाहून  ही आरती लिहिण्याची प्रेरणा समर्थ रामदास ह्यांना मिळाली असे मानले जाते. ही आरती जोगिया ह्या रागात रचली आहे.

अन्य आरतींप्रमाणे हीसुद्धा, प्राचीन मंत्रांप्रमाणे संस्कृतमध्ये लिहिलेली नसून, तिची रचना देशी भाषेमध्ये केली गेली आहे.

## मजकुर व समालोचन 
*सुखकर्ता दुखहर्ता*ची तीन कडवी आहेत, प्रत्येक कडव्यानंतर धृपद म्हणले जाते.

सुखकर्ता दुखहर्ता, वार्ता विघ्नांची|
नुरवी; पुरवी प्रेम, कृपा जयाची |
सर्वांगी सुंदर, उटी शेंदुराची|
कंठी झळके माळ, मुक्ताफळांची॥१॥

अर्थ :  गणपती कसा सुख आणतो व दुःख दूर करतो, ह्याने होते. पुढे गणपती कसा भक्ताचे जीवन प्रेमाने भरून टाकतो ह्याचे वर्णन केलेले आहे. साप्ताहिक ’लोकप्रभ”त विदित केल्याप्रमाणे, ह्या कडव्यातील नुरवी हा शब्द नुर्वी म्हणुन अनेकदा चुकीचा उच्चारला जातो.

जय देव, जय देव जय मंगलमूर्ती|
दर्शनमात्रे मन कामना पूर्ती ॥धृ॥
ह्या कडव्यात गणपतीचे मंगलमूर्ती म्हणून वर्णन केले गेले आहे. या देवाचे केवळ दर्शन हे आपल्या सर्व इच्छा पूर्ण करू शकते, असे सांगितले आहे.
इवलेसे|पुजारी (डावीकडील, खाली) गणेशची आरती करताना

रत्नखचित फरा, तुज गौरीकुमरा|
चंदनाची उटी, कुमकुम केशरा|
हिरेजडित मुकुट, शोभतो बरा |
रुणझुणती नूपुरे, चरणी घागरिया|
जय देव जय देव जय मंगलमूर्ती ॥२॥
या दुसऱ्या कडव्यात गणपतीचे गौरी (पार्वती) पुत्र म्हणून वर्णन आहे. भर्पूर रत्‍ने असलेला फरा (एक दागिना) लावलेले त्याचे कपाळ चंदन, कुंकू, व केशर यांनी चोपडलेले आहे व तो हि्ऱ्याचे मुकुट व वाजणारे दागिने घालतो, असे वर्णन केलेले आहे. 

लंबोदर पीतांबर, फणिवरबंधना |
सरळ सोंड, वक्रतुंड त्रिनयना|
दास रामाचा, वाट पाहे सदना|
संकटी पावावे, निर्वाणी रक्षावे, सुरवरवंदना|
जय देव जय देव, जय मंगलमूर्ती|
दर्शनमात्रे मन कामना पूर्ती ॥३॥
शेवटचं कडवं हे गणपतीचे पोट मोठे असल्याचे वर्णन करते. त्याने पितांबर नेसला आहे. त्याच्या कंबरेभोवती एका नागाचा बंध (कंबरपट्टा) आहे. या गणपतीला तीन डोळे असून त्याचे तोंड वाकडे पण सोंड सरळ आहे. गणपतीच्या मूर्तीला सहसा तिसरा डोळा नसतो, पण मोरगावच्या गणपतीला तो आहे. शेवटी, कवीचे नाव आहे, व दास रामदास हा देवाची वाट पाहतो आहे, असा उल्लेख आहे. ह्या कडव्यात गणपतीला, भक्त संकटात असतांना त्याला प्रसन्न होण्याची, व अखेरच्या क्षणी रक्षण करण्याची विनंती केली गेली आहे.

## समकालीन सांगीतिक आवृत्त्या 
गणपतीचि ही आरती ही आरतीसाठी असलेल्या परंपरागत चालीत घरोघरी म्हटली जाते. पण १९७० साली लता-उषा मंगेषकरांनी नव्या चालीत ही आरती म्हटली, तीसुद्धा लोकप्रिय आहे. अनुराधा पौडवालने ही आरती तिच्या 'गणेश मंत्र' ह्या संकलनात गायली. विशाल राणे व समीर बंगारेने हे गीत त्यांच्या राॅक संगीत मैफिलीत सुरुवातचे गीत म्हणून गायले. बाजीराव मस्तानी ह्या चित्रपटात ह्या गाण्याची एक आवृत्ती आहे, या चलचित्रात देवाच्या रूपात मणसाची मोठी कलाकृतिपूर्ण मांडणी दर्शवली गेली आहे.

## हे ही पहा 
## संदर्भ 
वर्ग:हिंदू व्रतवैकल्ये
वर्ग:तात्पुरता वर्ग-१० मार्च २०१८ कार्यशाळा
स्मिता कोल्हे

डॉक्टर **स्मिता कोल्हे** ह्या मेळघाट या आदिवासी क्षेत्रातील बैरागड येथे आपले पती डॉ. रविद्र कोल्हे यांच्याबरोबर वैद्यकीय सेवा पुरवतात.त्या बैरागड येथे एका लहानशा घरात राहतात.

त्यांना २०१८ सालचा नाशिकच्या कुसुमाग्रज प्रतिष्ठानतर्फे गोदावरी गौरव पुरस्कार देण्यात आला आहे. २० जानेवारीला जाहीर झालेला हा पुरस्कार १० मार्चला नाशिक येथे देण्यात येईल.

रवींद्र कोल्हे व त्यांची पत्नी स्मिता कोल्हे यांना नुकताच  २६ जानेवारी २०१९ रोजी भारत सरकारतर्फे पद्मश्री पुरस्कार देण्यात आलेला आहे.हा पुरस्कार या दोघांना संयुक्तरित्या देण्यात आलेला आहे.
## संदर्भ
वर्ग:मराठी समाजसेवक
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:मराठी डॉक्टर
काश्मीर खोरे

250 px|इवलेसे|उपग्रहामधून टिपले गेलेले काश्मीर खोऱ्याचे चित्र. खोऱ्याच्या डावीकडे पीर पंजाल रांग तर उजवीकडे हिमालय पर्वत आढळतो.
[250 px|इवलेसे|काश्मीर खोऱ्यात वसलेले [श्रीनगर]]
**काश्मीर खोरे** हा भारताच्या जम्मू आणि काश्मीर राज्याच्या काश्मीर भागातील एक भौगोलिक प्रदेश आहे. चारही बाजूंनी पर्वतरांगेने वेढला गेलेला हा प्रदेश सुमारे १३५ किमी लांब तर ३२ किमी रूंद आहे. काश्मीर खोऱ्याच्या पश्चिमेस व दक्षिणेस पीर पंजाल पर्वतरांग तर उत्तर व पूर्वेस हिमालय पर्वतरांग आहे. झेलम ही येथील प्रमुख नदी आहे. श्रीनगर हे काश्मीरमधील प्रमुख शहर तसेच अनंतनाग, बारामुल्ला, कुपवाडा इत्यादी प्रमुख नगरे खोऱ्यातच स्थित आहेत.

सुमारे ६९ लाख लोकसंख्या असलेल्या काश्मीर खोऱ्यातील जनता प्रामुख्याने मुस्लिम धर्मीय असून उर्दू व काश्मिरी ह्या येथील प्रमुख भाषा आहेत. गेल्या अनेक दशकांपासून दहशतवादाने काश्मीरला ग्रासले असून येथे अनेक अतिरेकी व फुटीरवादी संघटना कार्यरत आहेत.

श्रीनगर विमानतळ तसेच राष्ट्रीय महामार्ग १ ए हे काश्मीर खोऱ्याला जम्मू व उर्वरित भारतासोबत जोडणारे महत्त्वाचे दुवे आहेत. जम्मू–बारामुल्ला रेल्वेमार्ग बांधून पूर्ण झाल्यानंतर जम्मूहून श्रीनगरपर्यंत थेट रेल्वेसेवा शक्य होईल. ह्या मार्गावरील पीर पंजाल रेल्वे बोगदा हा आजच्या घडीला भारतामधील सर्वाधिक लांबीचा बोगदा आहे.

वर्ग:काश्मीर
वर्ग:जम्मू आणि काश्मीरचा भूगोल
तराणा

**तराणा** हा हिंदुस्तानी संगीताचा प्रकार आहे. हा प्रकार तेराव्या शतकात अमीर खुश्रू याने निर्माण केल्याचे समजले जाते. तानसेनने हा प्रकार लोकप्रिय केला. तराण्याला काव्याची जोड नसते. शब्दाप्रधानतेच्याऐवेजी अर्थप्रधानतेला महत्त्व असते. निरर्थक शब्दांना स्वरांच्या विविध प्रकारांनी श्रवणीय केले जाते.

वर्ग:हिंदुस्तानी संगीत
जगन्नाथ शिंदे

## भारतीय स्वातंत्र्य चळवळ आणि सोलापूर
    भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीत सोलापूरचे
फार मोठे योगदान आहे.
### हुतात्मा जगन्नाथ शिंदे यांचे कार्य 
   हुतात्मा जगन्नाथ शिंदे यांचा जन्म १९०६ साली झाला.रेल्वे कामगार आणि गिरणी कामगार संघटनेत ते कार्यरत होते.सोलापूर येथील सार्वजनिक उत्सवात ते सक्रीय होते.सार्वजनिक गणेश उत्सव,नवरात्रोत्सव,बालगणेश मेळाव्याचे ते आधारस्तंभ होते.
तत्कालीन राजकीय परिस्थिती आणि त्याचे परीणाम याविषयी त्यांनी जनजागरण केले.मुंबईतील सत्यशोधक परिषदेत त्यांचा उत्स्फूर्त सहभाग होता.
#### महात्मा गांधीचा मीठाचा सत्याग्रह 
   महात्मा गांधीनी मिठाचा सत्याग्रह सुरू केल्यापासून सोलापुरात दररोज सभा व्हायच्या.८ मे १९३० साली जमनालाल बजाज 
आणि वीर नरीमन यांना अटक झाल्याची बातमी सोलापुरात थडकली. यातूनच हिंसाचार झाला.त्यावेळी युवक संघाने मिरवणूक काढली.त्यामध्ये जगन्नाथ शिंदे सहभागी 
झाले होते.जमावातील काही लोक रूपाभवानी मंदिर परिसरात शिंदीची झाडे तोडण्यासाठी गेले.त्यावेळी हिंसाचार,गोळीबार झाला.यात जगन्नाथ शिंदे यांचा सहभाग नव्हता 
तरी ब्रिटिश सरकारच्या रोषाला ते बळी पडले.
जगन्नाथ शिंदे यांना सरकारने अटक केली आणि त्यांच्यासह चार हुतत्म्यांवर खटला चालवून पुणे येथील येरवडा कारागृहात दिनांक १२ जानेवारी १९३१ रोजी जगन्नाथ शिंदे,मल्लाप्पा धनशेट्टी,किसन सारडा आणि कुर्बान हुसेन या चार हुतात्म्यांना फाशी देण्यात आली.
रवींद्र कोल्हे

डॉक्टर **रवींद्र कोल्हे** हे मेळघाट या आदिवासी क्षेत्रातील बैरागड येथे त्यांच्या पत्नी स्मिता कोल्हे यांच्या बरोबर वैद्यकीय सेवा पुरवतात.ते बैरागड येथे एका लहानशा घरात राहतात. 

त्यांना नाशिक मधील कुसुमाग्रज प्रतिष्ठानतर्फे २०१८ सालचा गोदावरी गौरव पुरस्कार देण्यात आला आहे. २० जानेवारीला जाहीर झालेला हा पुरस्कार १० मार्चला नाशिक येथे देण्यात येईल.

रवींद्र कोल्हे व त्यांची पत्नी स्मिता कोल्हे यांना नुकताच  २६ जानेवारी २०१९ रोजी भारत सरकारतर्फे पद्मश्री पुरस्कार देण्यात आलेला आहे.हा पुरस्कार या दोघांना संयुक्तरीत्या देण्यात आलेला आहे.
## संदर्भ
वर्ग:मराठी समाजसेवक
वर्ग:मराठी डॉक्टर
संगीत मत्स्यगंधा

दि गोवा हिंदू असोसिएशन निर्मित ‘सं. मत्स्यगंधा’ हे प्रा. वसंत कानेटकर लिखित नाटक आहे. पं. जितेंद्र अभिषेकी यांंनी या नाटकाला संंगीत दिले आहे.
महाभारताच्या इतिहासातील अतिशय महत्त्वाची घटना या नाटकात मांंडण्यात आली आहे.हे नाटक सर्वप्रथम १ मे १९६४ रोजी रंगभूमीवर आले. 
## कथानक
महाभारतातील हे कथानक आपल्याला देवव्रत अर्थात भीष्माचार्य आणि त्यांच्या वडिलांची अर्थात राजा शंतनूची पत्नी सत्यवती अर्थात मत्स्यगंधा ह्यांच्या जीवनात नेते. पराशर मुनींवर प्रेम करणारी सत्यवती प्रेमभंगामुळे निष्ठुर होते. तिच्या निष्ठुर सूडबुद्धीचे अतिशय घातक परिणाम तिच्यासह देवव्रताला आणि खुद्द सत्यवतीसह अनेकांना भोगावे लागतात. फार गहन आशयाचे हे कथानक असून अप्रतिम संगीत आणि संवादांनी परिपूर्ण असे हे नाटक आहे. 

## कलाकार
मूळ नाटकात रामदास कामत, आशालता वाबगावकर, मा. दत्ताराम ह्यांच्या मुख्य भूमिका होत्या.

सध्या संपदा जोगळेकर ह्यांनी पुनश्च सादर केलेल्या नव्या नाटकातील कलाकार पुढीलप्रमाणे आहेत.  

* केतकी चैतन्य 
* नचिकेत लेले
* राहुल मेहेंदळे
* पूजा राईबागी
* अमोल कुलकर्णी
* संजीव तांडेल
* शशी गंगावणे 

## नाट्यपदे
ह्या नाटकातील पदे पुढीलप्रमाणे होत. 

* साद देती हिमशिखरे 
* गुंतता हृदय हे कमलदलाच्या पाशी 
* गर्द सभोती रान साजणी, तू तर चाफेकळी
* मन रमता मोहना
* नको विसरू संकेत मिलनाचा
* अर्थशून्य भासे मज हा कलह जीवनाचा
* जन्म दिला मज ज्यांनी
* देवाघरचे ज्ञात कुणाला 
* दुर दुर व्हा मत्स्यान्नो
* राजसा पंख मला लाभले
* पाहता तया मी भुलले
*

## संदर्भ
वर्ग:नाटक
वर्ग:मराठी नाटकांची यादी
वर्ग:कला

वर्ग:संगीत नाटक
टप्पा

टप्पा हा हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीतातील एक गीतप्रकार आहे. हा प्रकार गुलाब नबी *मिया शोरी* नावाने तयार केला. तानप्रधानता आणि लयप्रधानता ही याची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत, हा कलाप्रकार अतिशय अवघड असल्याने तो फारसा प्रचारात नाही.

टप्पागायन करताना मुरक्या, मिंड आणि गमकयुक्त ताना घेतल्या जातात. रागविस्तार कमी प्रमाणात केला जातो. टप्पा हा देस, काफी, खमाज, पिलू, झिंझोटी, भैरवी, गारा इत्यादी रागांनमध्ये गायला जातो. टप्पा गायनाची गती विलंबित किवा मध्य असली तरी टप्प्याचे बोल अत्यंत जलद लयीने गायले जातात. पंजाब प्रांत हे टप्पा गायनाचे निर्माणस्थान असल्याने त्यात पंजाबी भाषेतील शब्द अधिक असतात.

वर्ग:भारतीय शास्त्रीय संगीत
कव्वाली

**कव्वाली** हा गीतप्रकार आहे. कव्वाली म्हणजे मनातील इच्छा पूर्ण होण्यासाठी ईश्वराकडे केलेली प्रार्थना होय. याची रचना सहसा उर्दू भाषेत असते, कव्वाली गाणाऱ्या गायकांना *कव्वाल* असे म्हणतात. उत्सव, सण, समारंभ अश्या विशिष्ट प्रसंगांना रात्रभर कव्वाली गायनाचा कार्यक्रम केला जातो.

झिंझोटी, खमाज, रागेश्री, देस, पहाडी इत्यादी राग आणि केरवा, धुमाळी इत्यादी ताल काव्वालीसाठी वापरले जातात.

वर्ग:गीतप्रकार
वर्ग:भारतीय शास्त्रीय संगीत
वर्ग:कव्वाली
हर्षिनी कण्हेकर

**हर्षिनी कण्हेकर** या महाराष्ट्रातील नागपूर येथे राहणाऱ्या अग्निशमन अभियंता आहेत. त्यांनी आपले प्रशिक्षण नागपूरातील अग्निशमन सेवा महाविद्यालयात पूर्ण केले. नंतर त्या अग्निशमन अभियंता या पदावर रुजू झाल्या. त्या देशातील अग्निशमन सेवेतील प्रथम महिला आहेत.

त्यांना फर्स्ट लेडी पुरस्कार मिळाला आहे.

वर्ग:अग्निशमन सेवा
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:फर्स्ट लेडी पुरस्कारविजेते
शीला डावरे

**शीला डावरे** या महाराष्ट्रातील पहिल्या महिला ऑटोरिक्षाचालक आहेत. त्यांनी सुमारे १३ वर्षे ऑटोरिक्षा चालविली व नंतर महिला ऑटोरिक्षा चालकांसाठी एक अकादमी सुरू केली. त्या परभणी जिल्ह्यात राहतात. त्यांना भारताचा फर्स्ट लेडी पुरस्कार मिळाला आहे. १९८८ मध्ये त्यांनी रिक्षा चालवण्यास सुरुवात केली. तेव्हाची परिस्थिती खूप वेगळी होती. रिक्षाचालकांमध्ये पुरुषांची मक्तेदारी, सामाजिक दृष्टिकोन यामुळे त्यांना  सर्वच पातळ्यांवर संघर्ष करावा लागला. योग्य प्रशिक्षण, मेहनत आणि आत्मविश्वासाच्या जोरावर मी त्या यशस्वी झाल्या. त्यांच्या या कृतीची नोंद त्यावेळी लिम्का बुक ऑफ रेकॉर्ड्‌समध्ये झाली होती.

## व्यतिगत जीवन 
शीला यांनी १२वी  पर्यंतचे शिक्षण घेऊन पुणे शहरात  ऑटोरिक्षा चालवण्यास सुरुवात केली. सुरुवातला त्यांना खूप अडथळे आले पण त्यांना ते सामोरे गेले. सुरुवातीला ते भाड्याने  ऑटोरिक्षा घेऊन चालवत असत.  महिला असल्यामुळे त्यांना लोक भाड्याने ऑटोरिक्षा देत नसत.  पैसे जमवून त्यांनी स्वतःची ऑटोरिक्षा खरेदी केली. शिरीष कांबळे याच्याशी ओळख झाली व त्याचा विवाह झाला.  शिरिश हे ऑटोरिक्षा  चालक होते. त्या दोघांनी २००१ पर्यंत वेगवेगळी ऑटोरिक्षा  चालवली. नंतर त्यांनी स्वतःची ट्राव्हल कंपनी टाकली. त्यांना २ मुली झाल्या.

## संदर्भ 
वर्ग:फर्स्ट लेडी पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
आत्माराम पांडुरंग तर्खडकर

**आत्माराम पांडुरंग तर्खडकर** (जन्म २३ डिसेंबर १८२३ - मृत्यू २६ एप्रिल १८९८) तथा डॉ. आत्माराम हे परमहंससभेच्या संस्थापकांपैकी एक होते. तसेच ते प्रार्थना समाजाचेही संस्थापक सदस्य होते. ते प्रार्थना समाजाचे पहिले अध्यक्ष होते. ते मराठी व्याकरणकार दादोबा पांडुरंग तर्खडकर ह्यांचे धाकटे भाऊ होते.

## शिक्षण
आत्माराम ह्यांचे प्राथमिक शिक्षण तत्कालीन पद्धतीनुसार पंतोजींच्या शाळेत झाले. त्यानंतर इंग्रजी शिक्षणासाठी ते हैंदशाळामंडळीच्या (नेटिव्ह-एज्युकेशन-सोसायटीच्या) शाळेत दाखल झाले. १८४५ ह्या वर्षी वैद्यकीय शिक्षण घेण्यासाठी त्यांनी त्याच वर्षी स्थापन झालेल्या ग्रॅण्ट वैद्यकीय महाविद्यालयात प्रवेश घेतला. ह्या महाविद्यालयाच्या पहिल्या चार पदवीधरांपैकी डॉ. आत्माराम हे एक होते. 
## मानसन्मान
डॉ. आत्माराम हे मुंबई विद्यापीठाचे फेलो होते. त्यांनी मुंबईचे नगरपाल (शेरिफ) हे पदही भूषवले. महानगरपालिकेचे ते अनेक वर्षे सदस्य होते. तसेच मुंबईच्या रॉयल एशियाटिक सोसायटीचे ते उपाध्यक्षही होते. 
## धर्मसुधारणेच्या चळवळीतील सहभाग
दादोबा पांडुरंग, राम बाळकृष्ण, रा. गो. भांडारकर इ. सहकाऱ्यांसह परमहंससभा स्थापन करण्यात डॉ. आत्माराम ह्यांचा महत्त्वाचा सहभाग होता. तसेच प्रार्थनासमाजाची स्थापना १८६७ ह्या वर्षी झाली तेव्हा डॉ. आत्माराम हे प्रार्थनासमाजाचे अध्यक्ष होते.

## संदर्भ
## संदर्भसूची
* 

वर्ग:प्रार्थना समाज
वर्ग:इ.स. १८२३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८९८ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:मुंबईचे नगरपाल
आयएनएस मुंबई

**आयएनएस मुंबई** (डी६२) ही भारतीय आरमाराची दिल्ली वर्गीय क्षेपणास्त्रवाहू विनाशिका आहे. ही लढाऊ नौका मुंबईजवळील माझगांव डॉक्स लिमिटेड येथे बांधली गेली. याची बांधणी १९९२मध्ये सुरू झाली व २००१मध्ये ही भारताच्या आरमारी सेवेत दाखल झाली. ही दिल्ली वर्गाची तिसरी नौका आहे.

## मोहीमा
### ऑपरेशन सुकून
आयएनएस मुंबई जुलै २००६मध्ये भूमध्य समुद्रातून टास्क फोर्स ५४सह परत असताना इस्रायेल-लेबेनॉन युद्ध सुरू झाले. त्या प्रदेशातील भारतीय नागरिकांना भारतात परत आणण्यासाठी या नौकेला तैनात करण्यात आले. ऑपरेशन सुकून नावाच्या या मोहिमेंतर्गत आयएनएस मुंबईने १,७६४ भारतीय आणि २,२६४ एकूण असैनिकी व्यक्तींना सुखरूप मुंबईस परत आणले.

### ऑपरेशन राहत
मार्च २०१५मध्ये झालेल्या यमनमधील युद्धादरम्यान आयएनएस मुंबईने आयएनएस तरकश आणि आयएनएस सुमित्रासह त्या प्रदेशातील भारतीय नौका आणि विमानांचे रक्षण केले तसेच यमनमध्ये अडकलेल्या भारतीय नागरिकांची सुटका केली.

वर्ग:दिल्ली वर्गाच्या नौका
पॉल अ‍ॅलन

इवलेसे
**पॉल गार्डनर ॲलन** (२१ जानेवारी, १९५३:सिॲटल, वॉशिंग्टन, अमेरिका - ) हा अमेरिकेचा संगणकतज्ज्ञ आणि उद्योजक आहे. याने बिल गेट्सबरोबर मायक्रोसॉफ्ट या कंपनीची स्थापना केली. त्यानंतर त्याने अनेक कंपन्या सुरू केल्या आणि विकत घेतल्या. यात तंत्रज्ञान कंपन्या तसेच स्थावर मिळकत व्यवस्थापन करणाऱ्या कंपन्यांचा समावेश आहे. त्याने ॲलन इन्स्टिट्यूट ऑफ ब्रेन सायन्स, इन्स्टिट्यूट फॉर आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स आणि स्ट्रॅटोलॉंच सिस्टम्स या कंपन्या सुरू केल्या.

ॲलन एनएफएलच्या सिॲटल सीहॉक्स आणि एनबीएच्या पोर्टलॅंड ट्रेलब्लेझर्स या क्लबांचा मालक आहे. याशिवाय तो एमएलएसच्या सिॲटल साउंडर्स एफसी या क्लबचा अंशमालक आहे.

ॲलनच्या अनेक कंपन्या आणि धर्मादाय संस्थांचे व्यवस्थापन करण्यासाठी त्याने व्हल्कन, इंक ही कंपनी स्थापन केलेली आहे.

जून २०१७मध्ये ॲलनची संपत्ती सुमारे २०.७ अब्ज अमेरिकन डॉलर होती. त्याद्वारे तो जगातील ४६व्या क्रमांकाचा धनाढ्य व्यक्ती होता.

वर्ग:अमेरिकन उद्योगपती
वर्ग:सिअ‍ॅटल सीहॉक्स
वर्ग:पोर्टलँड ट्रेलब्लेझर्स
वर्ग:सिॲटल साउंडर्स
वर्ग:इ.स. १९५३ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जॉर्जी सारोसी

डॉ. **जॉर्जी सारोसी** (५ ऑगस्ट, १९१२ - २० जून, १९९३) हा कडून आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळलेला खेळाडू होता. याने १९३८ फिफा विश्वचषकाच्या अंतिम सामन्यात एक गोल केला होता.

याचे मूळ नाव *स्टेफानिक्सिस जॉर्जी* होते.

वर्ग:हंगेरीचे फुटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
२०१७-१८ महिला टी२० तिरंगी मालिका, भारत

**२०१७-१८ महिला टी२० तिरंगी मालिका, भारत** ही एक क्रिकेट स्पर्धा मार्च-एप्रिल २०१८ दरम्यान भारतात होणार आहे. त्रिकोणी मालिका असलेल्या या स्पर्धेत ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघ, भारत महिला क्रिकेट संघ, इंग्लंड महिला क्रिकेट संघ, सहभागी होतील. सर्व सामन्यांना **आंतरराष्ट्रीय महिला टी२०**चा दर्जा आहे. स्पर्धेतील सर्व सामने मुंबईतील ब्रेबॉर्न स्टेडियमवर होतील.

## संघ 
## गुणतालिका 
## साखळी सामने 
### १ली मटी२० 
### २री मटी२० 
### ३री मटी२० 
### ४थी मटी२० 
### ५वी मटी२० 
### ६वी मटी२० 
## अंतिम सामना 
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील क्रिकेट
वर्ग:महिला क्रिकेट
क्

इवलेसे|उजवे|क्

'''''' हा मराठी भाषेतील एक वर्ण आहे.  हा २५ स्पर्श व्यंजनांपैकी एक कठोर व्यंजन आहे.

## हे सुद्धा पहा
* मराठी भाषा
* मराठी भाषेतील वर्णमाला
* मराठी मुळाक्षरे
* मराठी व्याकरण विषयक लेख

वर्ग:मराठी भाषेतील वर्ण
वर्ग:व्यंजने
वर्ग:अल्पप्राण
रोजकीर्द

रोजकीर्द हे व्यापारातील व्यवहारांच्या मूळ नोंदीचे किंवा प्राथमिक नोंदीचे पुस्तक आहे. रोजकीर्दीसाठी असणारा इंग्लिश शब्द Journal हा फ्रेंच Jour म्हणजे दिवस या शब्दावरून आलेला आहे. व्यवसायातील सर्व व्यवहारांच्या नोंदी रोजकीर्दीमध्ये तारीखवार आणि द्विनोंदी पद्धतीने ठेवल्या जातात.

## व्याख्या
खातेवहीत नोंद करणे सहजसुलभ व्हावे असे वर्गीकरण करणारे पुस्तक म्हणजे रोजकीर्द होय - **एल सी क्रॉपर**

या वरून असे लक्षात येते की रोजकीर्द ही खातेवहीत नोंद होण्यापूर्वी वापरली जाते. तसेच रोजकीर्दीमध्ये व्यवहारांचे  वर्गीकरण केले जाते.

## महत्त्व
१) रोजकीर्द हे पुस्तक सर्व लहान मोठे व्यावसायिक पुस्तलेखनासाठी वापरतात

२) व्यवहारांची संपूर्ण माहिती येथे उपलब्ध होते

३) रोजकीर्दीमधील व्यवहारांच्या तपशीलवार वर्णनाने व्यवहार समजण्यास मदत होते.

४) खातेवहीत होणारे व्यवहार बरोबर नोंदवले गेले की नाही हे बघण्यासाठी रोजकीर्द उपयोगी पडते.

५) रोजकीर्दीमध्ये जमा आणि नावे रकमा नोंदवल्या जात असल्याने दोन्ही बाजूंच्या रकमांची खात्री करता येते.

६) रोजकीर्दीमधील नोंदी प्रमाणकांवर आधारित असल्याने न्यायालयात पुरावा म्हणून सादर करता येतात.

७) वर्षांच्या शेवटी आर्थिक स्थिती समजून घेताना अंतिम खाती बनवावी लागतात त्यावेळी रोजकीर्दीमधील नोंदी उपयोगी पडतात.

## रोजकीर्दयन म्हणजे रोजकीर्दीत नोंद करणे
व्यवहारांची नोंद रोज्कीर्दीमध्ये करणे म्हणजे **रोजकीर्दयन** (इंग्लिश : Journalising). लेखांकनाच्या द्विनोंदी पद्धतीप्रमाणे प्रत्येक व्यवहाराचे जमा आणि नावे असे दोन परिणाम होतात. रोजकीर्दीमध्ये नोंद करताना खालील प्रकारे केली जाते.

१) नोंद केल्या जाणाऱ्या व्यवहारात कुठली खाती सहभागी आहेत याची ओळख पटवणे.उदा. श्री अबक यांनी रोखीने खरेदी केली या व्यवहारात श्री अबक यांचे खाते येणार नाही पण रोख खाते आणि विक्री खाते या वर नक्कीच परिणाम होईल.

२) ही खाती कोणत्या प्रकारची आहेत हे निश्चित करणे.

३) या प्रकारच्या खात्यांना लागू होणारे द्विनोंदी लेखांकनाचे नियम लक्षात घेऊन त्या प्रमाणे कुठले खाते नावे होईल व कुठले खाते जमा होईल ते ठरवणे.

४) तपशील रकान्यात नावे होणारे खाते प्रथम लिहिले जाते. त्या खालच्या ओळीवर काही अंतर सोडून जमा होणाऱ्या खात्याचे नाव लिहितात.

५) नावे खात्याचे नाव लिहून  शेवटी 'नावे' असे लिहिले जाते. जमा खात्याच्या मागे -ला हा प्रत्यय जोडून या खात्याला रक्कम जमा झाली असे दर्शवतात.

६) अशा प्रकारे नोंद करून कंसात व्यवहाराचे संक्षिप्त वर्णन केले जाते. वर्णनात शेवटी बद्दल असे लिहून ही नोंद का केली हे सांगितले जाते

७) प्रत्येक नोंदी नंतर एक सरळ रेघ ओढून दोन व्यवहारातील स्पष्टपणे दर्शविला जातो.

८) खातेवही मध्ये ज्या पानावर संबंधित खाते उघडले जाते त्या खात्याचा पान क्रमांक त्वरित संदर्भासाठी लिहिला जातो.

## रोजकीर्दीचे स्वरूप 
रोजकीर्दीची आखणी खालीलप्रमाणे असते

                    अ ब क आणि मंडळी यांची रोजकीर्द

## रोजकीर्दीची अचूकता 
प्रत्येक व्यवहाराचे जमा आणि नावे परिणाम समान रकमेचे असल्याने जमा स्तंभाची एकूण रक्कम ही नावे स्तंभाच्या एकूण रकमेइतकिच यायला हवी. रोजकीर्दीच्या प्रत्येक पानाच्या शेवटी रकमेच्या रकान्याची बेरीज करून तपशीलात "बेरीज पुढे नेली ' असे लिहिण्यात येते. पुढील पानावर सर्वप्रथम तपशिलाच्या रकान्यात 'रक्कम पुढे आणली ' असे लिहून मागील पानावरील बेरीज लिहिली जाते.

## संदर्भ 
वर्ग:वाणिज्य
धानेप

**धानेप** हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील वेल्हे तालुक्यातील एक गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
**धानेप** हे पुणे जिल्ह्यातल्या वेल्हे तालुक्यातील ७७१ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आहे. ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर पुणे ७० किलोमीटर अंतरावर आहे. २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात १२७ कुटुंबे व एकूण ५८९ लोकसंख्या आहे. यामध्ये २९३ पुरुष आणि २९६ स्त्रिया आहेत. यामध्ये अनुसूचित जातीचे लोक ३५ असून अनुसूचित जमातीचे ९ लोक आहेत. ह्या गावाचा जनगणना स्थल निर्देशांक ५५६५९० आहे.

## साक्षरता 
* एकूण साक्षर लोकसंख्या: ३९१ (६६.३८%)
* साक्षर पुरुष लोकसंख्या: २२३ (७६.११%)
* साक्षर स्त्री लोकसंख्या: १६८ (५६.७६%)

## शैक्षणिक सुविधा 
गावात १ शासकीय प्राथमिक शाळा आहे, सर्वात जवळील माध्यमिक शाळा (वेल्हे) ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. गावात २ शासकीय प्राथमिक शाळा आहेत. गावात १ शासकीय कनिष्ठ माध्यमिक शाळा आहे. सर्वात जवळील माध्यमिक शाळा (वेल्हे) ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. सर्वात जवळील उच्च माध्यमिक शाळा (वेल्हे) ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. सर्वात जवळील पदवी महाविद्यालय (विंझर) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील अभियांत्रिकी महाविद्यालय (भोर) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील वैद्यकीय महाविद्यालय (पुणे) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील व्यवस्थापन संस्था (पुणे) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील पॉलिटेक्निक (पुणे) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील व्यावसायिक प्रशिक्षण शाळा (वेल्हे) ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. सर्वात जवळील अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (पुणे) ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. सर्वात जवळील अपंगांसाठी खास शाळा (पुणे) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.

## वैद्यकीय सुविधा (शासकीय) 
सर्वात जवळील सामूहिक आरोग्य केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. सर्वात जवळील पर्यायी औषधोपचार, पशुवैद्यकीय रुग्णालय ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. सर्वात जवळील कुटुंबकल्याण केंद्र ५ किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.

## वैद्यकीय सुविधा (शासकीय)
सर्वात जवळील सामूहिक आरोग्य केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. सर्वात जवळील पर्यायी औषधोपचार, पशुवैद्यकीय रुग्णालय ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. सर्वात जवळील कुटुंबकल्याण केंद्र ५ किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.

## पिण्याचे पाणी 
गावात शुद्धीकरण केलेल्या नळाच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात न झाकलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात हॅन्डपंपच्या(हापशी) पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात झऱ्यांच्या पाण्याचा पुरवठा आहे.

## हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा  आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. हिवाळ्यात शीतल वातावरण असते. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान २,५६० मिमी पर्यंत असते.

## संदर्भ
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 

वर्ग:वेल्हे तालुक्यातील गावे
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
मिलिंद वा. गाडगीळ

**मिलिंद वा. गाडगीळ** हे एक मराठी विनोदी लेखक आहेत. 

## मिलिंद पुस्तके
* लाफ्टर मॉल
* हास्यरंगी रंगले

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
महाप्राण

ज्या वर्णाचा उच्चार करताना फुफ्फुसातील हवा तोंडावाटे बाहेत फेकली जाते त्या वर्णाला **महाप्राण** असे म्हणतात. ‘ह्’ हा महाप्राण आहे.

‘ख्, घ्, छ्, झ्, ठ्, ढ्, थ्, ध्, फ्, भ्, श्, ष्, स्’ या वर्णांत ‘ह्’ या वर्णाची छटा असल्याने त्यांना सुद्धा महाप्राण म्हणतात. महाप्राण एकूण १४ आहेत.

मराठीतील जो वर्ण इंग्रजीत लिहिताना 'H' (एच) वापरावे लागते, त्या सर्व वर्णांना महाप्राण म्हणतात, व बाकीच्यांना अल्पप्राण म्हणतात. 

;उदाहरण: 
* ख् - K**H** (महाप्राण)

;अपवाद: 
*स् – S (महाप्राण)
* च् – Ch (अल्पप्राण)


वर्ग:वर्ण
स्वतंत्र वर्ण

ज्या वर्णाला इतर कोणत्याही भाषेकडून घेतलेले नाही त्यास **स्वतंत्र वर्ण** असे म्हणतात. मराठी भाषेच्या वर्णमालेत ळ् हा एकमेव 'स्वतंत्र वर्ण' (स्वतंत्र व्यंजन) आहे.

## हे सुद्धा पहा
* मराठी भाषा
* मराठी भाषेतील वर्णमाला
* मराठी मुळाक्षरे
* मराठी व्याकरण विषयक लेख
ऊष्मे

ज्या वर्णाचा उच्चार करताना घर्षण होऊन उष्णता निर्माण होते त्या वर्णांना 'उष्मे’ (घर्षक) असे म्हणतात. श्, ष् व स् ही तीन उष्मे आहेत.

## हे सुद्धा पहा 
* मराठी व्याकरण विषयक लेख
* मराठी भाषेतील वर्णमाला
अल्पप्राण

ज्या वर्णांत ‘ह्’ या महाप्राण वर्णाची छटा नसते त्या वर्णांना **अल्पप्राण** असे म्हणतात.

मराठीतील जो वर्ण इंग्रजीत लिहिताना 'H' (एच) वापरावे लागत नाही, त्या सर्व वर्णांना अल्पप्राण असे म्हणतात, व बाकीच्यांना महाप्राण असे म्हणतात. 
## २० अल्पप्राण
क्, ग्, ङ्, च्, ज्, ञ्, ट्, ड्, ण्, त्, द्, न्, प्, ब्, म्, य्, र्, ल्, व्, ळ् हे २० अल्पप्राण आहेत.

;उदाहरण 
* क - K (अल्पप्राण)

;अपवाद: 
* च् – Ch (अल्पप्राण)
* स् – S (महाप्राण)


वर्ग:वर्ण
सतीश बडवे

प्रा. **सतीश बडवे** (२१ मे, १९५७ - ) हे एक मराठी लेखक आहेत. त्‍यांनी एम.ए., एम.फिल., पीएच.डी. (मराठी) या पदव्या घेतलेल्या आहेत. त्‍यांनी श्रीरामपूर टाईम्‍स, दैनिक सार्वमत या दैनिकांमध्‍ये सहसंपादक म्‍हणून काम केले. त्‍यांनी गिरणा पब्लिक स्‍कूल, दाभाडी मालेगाव आणि बेलगंगा टेक्निकल पब्लिक स्‍कूल, बेलगंगा नगर - भाेरस, ता. चाळीसगाव या इंग्रजी शाळेत मराठी भाषा अध्‍यापनाचे कार्य केले. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठाच्‍या मराठी भाषा व वाड्.मय विभागात ते २०१४ ते २०१७ दरम्यान प्राध्‍यापक व विभागप्रमुख्‍ा म्‍हणून कार्यरत होते.

### पुस्तके 
१. मध्ययुगीन साहित्याविषयी
२. संतसाहित्य समीक्षेचे बीजप्रवाह
३. साहित्याची सामाजिकता

### संपादने 
१. दमयंती स्वयंवर
२. मराठवाडयातील साहित्य (सहकार्याने)
३. साहित्य : आस्वाद, अध्यापन आणि समीक्षा
४. संत नामदेवविषयक अभ्यास
५. संत एकनाथ – एक समग्र अभ्यास
६. साहित्य संस्कृती आणि परिवर्तन
७. मोरोपंताची श्लोककेकावली

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी समीक्षक
वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
क्षेत्री

**क्षेत्री** प्रादेशिक खसांना जातीचे क्षत्रिय समाज असे म्हणले जाते. खस कुरा ही त्यांची मातृभाषा असून, ती इंडो-आर्यन उत्तर विभाग समूहातील एक प्रमुख भाषा आहे. साधारणपणे, पार्वती / पहाड़ी क्षत्रियांना अक्षरभूमी क्षेत्री असे म्हणले जाते. अनेक इतिहासकारांनी क्षेत्रीला खस राजपूत असे नाव दिले आहे. क्षेत्रीस यांनी शासक, प्रशासक, राज्यपाल आणि योद्ध्यांची सेवा केली.

क्षेत्री संस्कृत शब्द क्षत्रियचे प्रत्यक्ष व्युत्पन्न केले जाते. सन् १८५४ नेपाळी मुलुकी ऐन, क्षेत्री द्विज एवं तागाधारी (यज्ञोपवीत) हिंदू जातिचे लोक वर्गीकृत करण्यात आला.  सन् 1951 पर्यंत सरकारने आणि सैन्याला मक्तेदारी मिळवून बहुतेक नेपाळी इतिहासावर ते वर्चस्व गाजवले. नेपाळमध्ये लोकशाही नंतर, केसरी अजूनही नेपाळी सरकारमध्ये वर्चस्व राखत असून विशेषतः पंचायती सरकारवर वर्चस्व राखून सैनिक अधिकार एकाधिकार करते. 
## शब्द उत्पत्ति
*क्षेत्री* शब्दाचे उत्पत्ती संस्कृत शब्द क्षत्रिय आले होते.
## इतिहास
क्षेत्री नेपाळचे हिंदू योद्धा रणवीर जाति आहेत. खस साम्राज्यचे उत्तम योद्धा असे म्हणले जाते. नंतर, गोरखा साम्राज्याचे सेनापती, प्रशासक आणि मंत्री यांच्यामधील प्रादेशिक जातींचे वर्चस्व होते.
## परंपरा
क्षेत्री जाति हिंदू क्षत्रिय परंपरेचे अनुकरण करतात. दसरा (नेपाळी:दशैं) मध्ये काळ्या आईने शेळ्या व नर म्हशींचे बलिदान केले.
## क्षेत्री जाति कुटुंबाचे नाव
ऐर, अधिकारी, बगाले, बानियॉं, बरुवाल, बोहरा, बस्न्यात / बस्नेत, भंडारी, विष्ट/बिष्ट, बोगटी, बुढा, बुढथापा, बुढाथोकी, चौहान/चुहान, छेत्री, चिलुवाल, डॉंगी, धामी, देउजा, दुलाल, गोदार, कालिकोटे, कार्की, कटवाळ, कडायत, कठायत, खड्का, खाती, खत्री / खत्री छेत्री (के.सी.), खुलाल, क्षत्री/क्षेत्री, कुंवर, महत, महतारा, मरहठ्ठा, पहाडी, पांडे/पाण्डे, पुंवर, राणा, रानाभाट, राठोर, राउत / रावत, रावळ, राय, रायमाझी, रोकाया / रोक्का, साउद, सिलवाल, श्रीपाली, सुयाल, टंडन, थापा

## उल्लेखनीय व्यक्तित्व
*कालु पॉंडे
*शिवराम सिंह बस्न्यात
*अभिमान सिंह बस्न्यात
*दामोदर पॉंडे
*अमर सिंह थापा
*भीमसेन थापा
*भक्ति थापा
*बलभद्र कुंवर
*बालनरसिंह कुंवर
*जङ्गबहादुर कुंवर राणा
*दीपक विष्ट
*प्रियंका कार्की
## स्रोत
## पुस्तक
* 
* 
* 
* 
*
*
*

वर्ग:नेपाळी व्यक्ती
वर्ग:नेपाळ
वर्ग:संस्कृती
वर्ग:जाति
मिलिंद भालचंद्र गाडगीळ

**मिलिंद भालचंद्र गाडगीळ** हे एक मराठी लेखक आहेत. त्यांनी लिहिलेली *संधिकाल* ही कादंबरी लिहीली आहे.

## संदर्भ
कादंबरीचे परीक्षण

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रमा माधव

**रमा माधव** हा माधवराव पेशवे यांच्या जीवनावर आधारित एक मराठी चित्रपट आहे. या चित्रपटाचे दिग्दर्शन मृणाल देव यांनी केले आहे.या चित्रपटाच्या लेखिका मनस्विनी लता रवींद्र या आहेत. आदिती राव हैदरी या अभिनेत्रीवर चित्रित केलेले एक विशेष गाणेही या चित्रपटात आहे. 
## कलाकार आणि त्यांच्या भूमिका 
* रविंद्र मंकणी - बाळाजी बाजीराव पेशवे
* मृणाल कुलकर्णी - गोपिकाबाई
* अलोक राजवाडे - माधवराव पेशवे
* प्रसाद ओक - रघुनाथराव पेशवे
* अमोल रामसिंग कोल्हे - सदाशिवरावभाऊ
* योगेश सोमण - रामशास्त्री प्रभूणे
* पर्ण पेठे - रमाबाई पेशवे

वर्ग:माहितीचौकटीची आवश्यकता असणारे लेख
वर्ग:इ.स. २०१४ मधील मराठी चित्रपट
नाणेमाची

**नाणेमाची** हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील रायगड जिल्ह्यात असलेल्या महाड तालुक्यातील एक गाव आहे. येथे आईचा बांध हे नाव असलेला एक धबधबा आहे.

वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:माहितीचौकटीची आवश्यकता असणारे लेख
खस लोक

**खस लोक** खस भाषा भाषेचे मूळ भाषिक इंडो-आर्यन आहेत (सध्याचे नेपाळी, गढ़वाली, कुमाऊनी भाषा) सध्याच्या नेपाळ तसेच कुमाऊं आणि गढवाल उत्तराखंड, भारतच्या भागातील विभाग.

## इतिहास
खास लोक ईशान्य ईराणी लोकांच्या वंशज मानले जातात. ते शेतीवादी आणि भटक्या लोक होते. उत्तर सीमावर्ती योद्धा म्हणून त्यांचे महाभारतमध्ये उल्लेख करण्यात आले होते. 

भारत नाट्यशास्त्रानुसार खशाची मातृभाषा बाहलिकी भाषा होती. काश्मीरच्या क्षत्रिय शासकांच्या सहकार्यांसह राजपुरीच्या खस्यांचे सरदार व लोशेराचे खस प्रमुख यांनी काबुल शाही घराणाकी मुलीशी विवाह केला. बाह्लिकी गान्धारदेशचे भाषा आहेत.
## पुस्तक
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
## संदर्भ

वर्ग:संस्कृति
राजकीय संस्कृती

**राजकीय संस्कृती:** 

सीडने व्हर्ब यांच्या मते, "अनुभवजन्य श्रद्धा,राजकीय व्यवस्थेची प्रतिके आणि मूल्य यांचा समुच्चय म्हणजे राजकीय संस्कृती होय."

जि. के टोबटर्स यांच्या मते, "राजकीय संस्कृती म्हणजे राजकीय प्रतिक्रियांशी संबधीत असलेला आणि त्या प्रकियेची अविष्करण करणाऱ्या चालीरीती आणि पद्धतीचा समुच्चय होय.

वर्ग:राजकीय समाजशास्त्र
वर्ग:राज्यशास्त्र
संभाजी भिडे

**संभाजी भिडे** (जन्म : इ. स. १९३४) हे महाराष्ट्रात कार्यरत असलेल्या शिवप्रतिष्ठान हिंदुस्थान या संस्थेचे संस्थापक व प्रमुख आहेत. ते आपल्या समर्थकांत 'भिडे गुरुजी' या नावाने प्रसिद्ध आहेत.

शिवप्रतिष्ठान ही संस्था स्थापन करण्याआधी भिडे राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे प्रचारक होते.

## शिवप्रतिष्ठान संस्थचे विचार व कार्य 
शिवप्रतिष्ठान ही राजनैतिक पक्षाशी संलग्न नसणारी सामाजिक व सांस्कृतिक क्षेत्रात काम करणारी संस्था आहे. तिचे भारतीय जनता पक्षाशी व राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाशी असलेले संबंध अनेकदा समोर येतात. प्रीती सोमपुरा यांच्याशी बोलताना भिडे यांनी हिंदू तत्त्वज्ञानाचा पाया “एकं सद् विप्रा बहुधा वदन्ति” आहे असे आपले मत मांडले.

## ज्ञानेश्वर महाराज पालखी प्रकरण 
१८ जून २०१७ रोजी पुणे येथील डेक्कन जिमखाना भागामध्ये ज्ञानेश्वर महाराज पालखीच्या वारकऱ्यांनी प्रवेश केल्याबरोबर संभाजी भिडे आणि त्यांच्या अनुयायांनी पालखीच्या मार्गामध्ये तलवारी आणि मशाली घेऊन प्रवेश केला. पालखी सोहळ्यामध्ये सहभागी होण्याची त्यांची अपेक्षा असली तरीही वारकऱ्यांनी आणि पालखी व्यवस्थापनाने हा प्रकार दरवर्षी होत असल्याचे सांगत संभाजी भिडे आणि अनुयायांबाबत नाराजी व्यक्त केली आहे. ह्याच प्रकरणाबद्दल भिडे आणि त्यांचे १००० अनुयायांवर डेक्कन पोलीस ठाण्यामध्ये गुन्हा दाखल केला गेला.

## कोरेगाव-भीमा प्रकरण 
१ जानेवारी २०१८ रोजी कोरेगाव भीमा येथील जयस्तंभास अभिवादन करण्यासाठी आलेल्या जनतेवरील झालेल्या हल्ल्यात संभाजी भिडे आणि मिलिंद एकबोटे यांचा हात असल्याचा अहवाल ह्या प्रकरणाच्या चौकशीसाठी स्थापन करण्यात आलेल्या दहा अनुसूचित जातीचे सदस्य असलेल्या सत्यशोधन समितीने दिला होता. ह्या दंगलीपूर्वी संभाजी भिडे कोरेगावला सतत भेटी देत होते असेही अहवालात नमूद केले गेले आहे. प्रकाश आंबेडकर यांनी संभाजी भिडे आणि मिलिंद एकबोटे यांच्यावर या हल्ल्याला जबाबदार असल्याचा आरोप करून त्यांच्या अटकेची मागणी केली आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी समाजसेवक
वर्ग:हिंदुत्व
वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म
बाहुन

**बाहुन** खस लोकचे ब्राह्मण समाज असे म्हणले जाते. खस कुरा ही त्यांची मातृभाषा असून, ती इंडो-आर्यन उत्तर विभाग समूहातील एक प्रमुख भाषा आहे. साधारणपणे, पर्वती / पहाडी (पर्वतीय) ब्राह्मणांना बहुजन किंवा 'खस बाहुन' असे म्हणले जाते. बहूजन मुख्यतः त्यांच्या जातानुसार धर्मगुरू, शिक्षक आणि ज्योतिषी होते. 

आज बहुतेक नेपाळचे सरकार, कर्मचारीतंत्र आणि राजकारणाचे नेतृत्व करतात. 

## शब्द उत्पत्ति
*बाहुन* संस्कृत शब्द ब्राम्हणचे प्रत्यक्ष व्युत्पन्न केले जाते.

## इतिहास
बाहुन खस जातिचे वंशज मानले जातात.
## परंपरा
ब्राम्हण भूमिका निर्वाह करतात.
## बाहुन पारिवारिक नाम
आचार्य, अधिकारी, अम्गाईं, अर्याल / अर्जेल, अवस्थी, बाजीगाईं, बॉंस्कोटा, बॉंस्तोला, बराल, बस्ताकोटी, भंडारी, भट्ट, भट्टराई, भुषाल, बिष्ट, बुर्लाकोटी, चालिसे, चापागाईं, चौगाईं, चौलागाईं, दाहाल, दवाडी / दुआडी, देवकोटा,ढकाल, धिताल, ढुंगाना, ढुंगेल, दीक्षित, गौतम, गेलाल, घिमिरे, घोरासैनी, गुरागाईं, ज्ञवाली, हुमागाईं, जैशी, जमरकट्टेल, जोशी, काफ्ले, कट्टेल, खनाल, खरेल, खतिवडा, कोइराला, लमसाल, लेखक, लोहनी, लुइंटेल, मैनाली, मरासीनी, मिश्रा, नेपाळ, निरौला, ओझा, ओली, पाद्या, पंडित, पनेरु, पंत, पराजूली, पाठक, फुइॅंयाल, पोखरेल / पोख्रेल, पोडेल / पौड्याल, प्रसाईं, पुडासैनी, रिजाल, रिमाल, रेग्मी, रूपाखेती, संजेल, संग्रौला, साप्कोटा, सेढाईं, शर्मा, शिवाकोटी, सिग्देल, सिटौला, सुवेदी, थपलिया, तिम्सिना / तिमलसिना, तिवारी, त्रिताल, उपाध्याय, उप्रेती, वागळे, वस्ती/ ओस्ती,
## उल्लेखनीय व्यक्ती
*प्रचंड
*मनिषा कोइराला
## संदर्भ
मिलिंद गाडगीळ

**मिलिंद गोपाळ गाडगीळ** (?? - ऑक्टोबर २००७) हे एक युद्धवार्ताहर होते. ते संपादक, लेखक, युद्धशास्त्राचे अभ्यासक, अर्थकारणाचे भाष्यकार होते. लेखक गंगाधर गाडगीळ हे त्यांचे मोठे बंधू होत.

मिलिंद गाडगीळ यांना वैद्यकीय अभ्यासासाठी प्रवेश मिळाला असताना सैन्यदलाच्या आकर्षणापोटी ते महाविद्यालय सोडून सैन्यात भरती झाले. एका अपघातामुळे त्यांची सैन्यातील कारकीर्द अल्प ठरली. गाडगीळ यांचा 'वॉर रूम'मधले डावपेच, त्यामागचे राष्ट्रीय धोरण, आंतरराष्ट्रीय राजकारण आणि अर्थकारणही या सर्वांचा अभ्यास होता. त्यांनी मराठी, हिंदी आणि इंग्लिशमधून याबद्दल लिहिले.

मराठीत यांचे एक पुस्तक आहे. "युद्धाच्या छायेत भारत" आजच्या घडीला हे पुस्तक जरी जुने असले तरी यातिल माहिती विशेष व मुलभुत बाबींचे झान वाढवणारी आहे.

प्रखर देशप्रेमी,राष्ट्रहितचिंतक,सैन्यास भेट देत राहणारा हा लेखक अजोड होता.

## युद्धवार्ताहर
युद्धभूमीवर उभे राहून बातम्या देणाऱ्या दुर्मिळ युद्धवार्ताहरांमध्ये गाडगीळ होते. त्यांनी भारत-पाकिस्तान यांच्यातली १९६५ व १९७१ची युद्धे, व्हिएतनाम युद्ध, १९७३मधला अरब-इस्रायल आणि इराण-इराक युद्ध या साऱ्या ठिकाणाहून स्वतः वार्तांकन केले. त्यांनी हिंदुस्थान समाचार, बीबीसी आणि रॉयटर्स सह अनेक वृत्तसंस्थांसाठीही वार्तांकन केले. 

भारत-पाक युद्धानंतर १९६५ साली ताश्कंद येथे तह झाला तेव्हा गाडगीळ तेथे होते. वयाच्या ६३व्या वर्षी गाडगीळ बटालिकच्या संग्रामस्थळी.

गाडगीळ यांनी सकाळ, नवशक्ती, तरुण भारत या दैनिकांमध्ये काम केले तसेच अनेक नियतकालिकांमध्येही लिखाण केले. विश्व संवाद केंद्राने प्रकाशित केलेला *नॅशनल सिक्युरिटी : ॲन ओव्हरव्ह्यू* हा गंथ गाडगीळ यांनी संपादित केला होता. त्यांनी सावरकरांच्या राष्ट्रीय स्मारकाची जबाबदारी त्यांनी सांभाळली. स्वातंत्र्यवीरांनी फ्रान्सच्या मार्सेल बंदराजवळ जी उडी घेतली तिचे त्या किनाऱ्यावर स्मारक व्हावे यासाठी त्यांनी काम केले.

वर्ग:मराठी व्यक्ती
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:मराठी पत्रकार
पिंपळवाडी (राहता)

**पिंपळवाडी** हे महाराष्ट्राच्या अहमदनगर जिल्ह्यातील राहता तालुक्यातील गाव आहे.

## लोकसंख्या 
पिंपळवाडी गावची लोकसंख्या ४०३४ आहे. एकूण लोकसंख्येपैकी पुरुष २१२९ व महिला १९०५ आहेत.

वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील गावे
शिंगवे (राहाता)

**शिंगवे** हे गाव महाराष्ट्राच्या अहमदनगर जिल्ह्याच्या राहाता या तालुक्यातील असून, तालुक्यातील क्षेत्रफळाने मोठया असलेल्या गावांपैकी एक आहे.

## स्थान 
शिंगवे गाव अहमदनगर जिल्ह्याच्या उत्तरेस गोदावरी नदीकाठी वसलेले आहे.
उजवे|इवलेसे|मारुती मंदिराजवळुन दिसणारी गोदावरी नदी.
उजवे|इवलेसे|आकाशीय दृश्य - शिंगवे
पुणतांबा, पिंपळवाडी, सडे, रुई आणि वारी ही जवळील गावे आहेत. शिर्डी, राहाता व कोपरगाव ही नजीकची शहरे आहेत.

## लोकसंख्या 
२०११ च्या जनगणनेनुसार गावाची लोकसंख्या ४२५८ आहे. त्यापैकी २१९४ पुरुष व २०६४ स्त्रिया आहेत.

## अर्थव्यवस्था 
शेती हा येथील मुख्य व्यवसाय असुन बहुतेक लोक शेती व दुग्ध व्यवसाय करतात. खालील तक्ता गावात घेतल्या जाणाऱ्या पिकांसंबंधी आहे.

## शिक्षण 
शिंगवे गावात जिल्हा परिषदेच्या तीन प्राथमिक शाळा व एक माध्यमिक विदयालय आहे.
* **प्राथमिक शाळा**
** जि. प. शाळा (मध्यवर्ती)
** जि. प. शाळा (पश्चिम)
** जि. प. शाळा (पुर्व)
* **माध्यमिक विदयालय**
** शृंगेश्वर माध्यमिक विदयालय

## परिवहन 
### रस्ते 
शिंगवे गाव कोपरगाव व श्रीरामपूर या शहरांना राज्य मार्गने (रा.मा. ३६) जोडलेले आहे. इतर ग्रामीण रस्ते पिंपळवाडी, शिर्डी, रुई आणि वारी यांना जोडतात.

### रेल्वे 
साईनगर शिर्डी, पुणतांबा आणि कान्हेगाव हे जवळील रेल्वे स्थानक आहेत.

### हवाई 
शिर्डी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हे गावापासून २५ किमी अंतरावर स्थित विमानतळ आहे.
रामपुरवाडी

**रामपुरवाडी** हे महाराष्ट्राच्या अहमदनगर जिल्ह्यातील राहता तालुक्यातील गाव आहे.

## लोकसंख्या 
२०११ च्या जनगणनेनुसार, रामपुरवाडीची लोकसंख्या ३१०० आहे आणि यापैकी १६२४ पुरुष व १४७६ स्त्रिया आहेत.

वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील गावे
सावरकरवाद

विनायक दामोदर सावरकर यांच्या विचारांना **सावरकरवाद** म्हणले जाते. सावरकवाद हा हिंदुत्ववाद व हिंदू राष्ट्रवाद यांचा पुरस्कर्ता आहे. सावरकरांच्या विचारांचा प्रभाव असणारे आणि त्यांच्या लिखाणाप्रमाणे आपले राजकीय भान असणारे लोक म्हणजे 'सावरकवादी' होय.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील राजकारण
वर्ग:विचारधारा
वर्ग:हिंदुत्व

वर्ग:विनायक दामोदर सावरकर
वर्ग:राजकीय विचारप्रणाली
स्पर्धक

कोणत्याही स्पर्धेमध्ये भाग घेणाऱ्या अथवा घेणारीला स्पर्धक असे म्हणतात. सहसा खेळाडूंसाठी ही संज्ञा जास्त वापरण्यात येते.
पारितोषिक

खेळ, स्पर्धा, परिक्षा यासारख्या स्पर्धात्मक गोष्टींमध्ये प्राविण्य, चांगली कामगिरी अथवा वरियता प्राप्त करणाऱ्यास सहसा **पारितोषिक** देण्यात येते.हे एक प्रकारचे बक्षिसच असते. पारितोषिक मिळावे म्हणून स्पर्धक जास्तीत जास्त व उत्तम सादरीकरणाचा व कामगिरी देण्याचा प्रयत्न करतात. पारितोषिक अनेक वेळा स्पर्धक नसतांनाही देण्यात येते.पारितोषिक देण्याचे प्रयोजन हे इतरांना तसे काम करण्यास उत्तेजित करणे असेही असते.
वॉल स्ट्रीट जर्नल

**वॉल स्ट्रीट जर्नल** तथा **डब्ल्यूएसजे** हे अमेरिकेच्या न्यू यॉर्क शहरातून तसेच आशिया आणि युरोपमधून प्रसिद्ध होणारे व्यापार आणि वाणिज्य विषयक वृत्तपत्र आहे. हे वृत्तपत्र आठवड्यातून सहा दिवस प्रकाशित होते. याची पहिली आवृत्ती ८ जुलै, १८८९ रोजी छापली गेली.

न्यूझ कॉर्प कंपनीच्या डाऊ जोन्स अँड कंपनी या उपकंपनीद्वारे हे वृत्तपत्र छापील तसेच ऑनलाइन स्वरूपात प्रकाशित होते. याचे १२ लाख ७० हजार ऑनलाइन गिऱ्हाइकांसह एकूण २२ लाख २८ हजार गिऱ्हाइक आहेत. यापरत्वे हे वृत्तपत्र अमेरिकेतील सर्वाधिक खपाचे वृत्तपत्र आहे.

वॉल स्ट्रीट जर्नलला २०१७पर्यंत ४० पुलित्झर पारितोषिके मिळाली आहेत.

वर्ग:अमेरिकेमधील वृत्तपत्रे
२०१८ इंडियन प्रीमियर लीग

**२०१८ इंडियन प्रीमियर लीग** किंवा **आयपीएल ११** ही इंडियन प्रीमियर लीगचा अकरावा हंगाम आहे. ही क्रिकेट स्पर्धा ७ एप्रिल ते २७ मे दरम्यान खेळली जाईल. या स्पर्धेत २०१७ च्या हंगामाप्रमाणे आठ संघ खेळतील. २०१७मधील रायझिंग पुणे सुपरजायंट्स आणि गुजरात लायन्सच्या ऐवजी चेन्नई सुपर किंग्स आणि राजस्थान रॉयल्स हे संघ खेळतील. रॉयल्स आणि सुपर किंग्स संघांवर २०१६ आणि २०१७ च्या हंगामांत अवैध जुगारात आणि मॅच फिक्सिंगमध्ये भाग घेतल्याबद्दल बंदी घालण्यात आलेली होती. या स्पर्धेचे दूरचित्रवाणीवरून २०१८-२०२३ हंगामाचे प्रसारण करण्यासाठी स्टार स्पोर्ट्सने १६३ अब्ज ४७ कोटी ५० लाख रुपये बीसीसीआयला दिले आहेत.

या स्पर्धेसाठी खेळाडूंचा लिलाव २७ जानेवारी, २०१८ रोजी झाला.

## मैदाने 
या स्पर्धेतील सामने नऊ मैदानांवर खेळले जातील. प्रत्येक संघ आपल्या घरच्या मैदानावर सात व पाहुणा म्हणून उरलेले सात सामने खेळेल. किंग्स XI पंजाब आपल्या घरच्या मैदानावर मोहाली येथे चार आणि इंदूर येथे तीन सामने खेळेल. स्पर्धेचा पहिला आणि अंतिम सामना मुंबईमध्ये वानखेडे स्टेडियम येथे होईल.

## परदेशी खेळाडूंची सुची 
**अफगाणिस्तान***  रशीद खान*  मुजीब उर रहमान
## संदर्भ आणि नोंदी 

वर्ग:इ.स. २०१८ मधील क्रिकेट
वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग