प्रत्यक्ष कृती दिन

**प्रत्यक्ष कृती दिन** (१ ऑगस्ट, १९४६), ज्याला *कलकत्ता किलिंग्ज* म्हणून ओळखले जाते, हा कलकत्ता शहरात मुस्लिम आणि हिंदू यांच्यात व्यापक जातीय दंगलीचा दिवस होता. बंगाल ब्रिटिश भारत प्रांतात आता कोलकाता म्हणून ओळखले जाते. 
 
त्या दिवसाला *वीक ऑफ द लाँग नाइव्हज* म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या दिवसाची सुरुवात देखील झाली.
  

१९४० च्या दशकात मुस्लिम लीग आणि भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस हे दोन भारतीय राजकीय मतदार संघात सर्वात मोठे राजकीय पक्ष होते. मुस्लिम लीगने १९४० लाहोर ठराव पासून उत्तर-पश्चिम आणि पूर्वेकडील भारतातील मुस्लिम-बहुल भाग 'स्वतंत्र राज्ये' म्हणून स्थापन करण्याची मागणी केली होती.  १९४६ च्या कॅबिनेट मिशन टू इंडिया ने ब्रिटिश राज पासून भारतीय नेतृत्वाकडे सत्ता हस्तांतरणाच्या योजनेसाठी तीन-स्तरीय रचना प्रस्तावित केली: एक केंद्र, प्रांतांचे गट आणि प्रांत. "प्रांतांचे गट" म्हणजे मुस्लिम लीगची मागणी पूर्ण करणे. मुस्लिम लीग आणि काँग्रेस दोघांनीही कॅबिनेट मिशनची योजना तत्त्वतः मान्य केली. तथापि, मुस्लिम लीगला संशय आहे की काँग्रेसची स्वीकृती खोटी आहे. 

यामुळे जुलै १९४६ मध्ये त्यांनी या योजनेशी केलेला करार मागे घेतला आणि १६ ऑगस्ट रोजी सर्वसाधारण संप ('हर्ताळ') जाहीर केला आणि त्यानुसार आपली मागणी ठामपणे मांडण्यासाठी प्रत्यक्ष कृती दिन म्हणून घोषित केले. स्वतंत्र मुस्लिम जन्मभुमी. 

जातीय तणावाच्या पार्श्वभूमीवर या निषेधामुळे कलकत्त्यात प्रचंड दंगल पेटली. कलकत्त्यात ७२ तासांत ४,०००हून अधिक लोक आपले प्राण गमावले आणि १००,००० रहिवासी बेघर झाले. 

१६ मे १९४६ रोजी भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस आणि ऑल इंडिया मुस्लिम लीग - संविधान लोकसभा मधील दोन मोठ्या राजकीय पक्षांच्या प्रतिनिधींशी चर्चा झाल्यानंतर मिशनने प्रस्तावित केले. भारत आणि त्याचे सरकार यांच्या नवीन डोमिनियनच्या रचनाची योजना.

मुस्लिम लीगने वायव्य आणि पूर्वेतील 'स्वायत्त आणि सार्वभौम' राज्यांची मागणी केली होती. प्रांतीय स्तर आणि केंद्र सरकार यांच्यात 'प्रांतांचे गट' तयार करण्याचे एक नवीन स्तर तयार केले गेले. संरक्षण, परराष्ट्र व्यवहार आणि दळणवळण या विषयांवर केंद्र सरकारने हातभार लावावा अशी अपेक्षा होती. इतर सर्व शक्ती गटांकडे वळविल्या जातील.

एकेकाळी काँग्रेसचे नेते आणि आता मुस्लिम लीगचे नेते असलेले मुहम्मद अली जिन्ना यांनी काँग्रेसच्या केंद्रीय अध्यक्ष प्रमाणे १६ जूनची कॅबिनेट मिशन योजना स्वीकारली होती.१० जुलै रोजी, जवाहरलाल नेहरू, काँग्रेस अध्यक्षांनी बॉम्बे मध्ये एक पत्रकार परिषद घेऊन घोषित केले की काँग्रेसने संविधान सभेत भाग घेण्यास सहमती दर्शविली असली, तरी त्यांनी कॅबिनेट मिशनमध्ये बदल करण्याचा अधिकार राखून ठेवला. योग्य वाटल्यास योजना करा. संविधान सभामध्ये, जिना यांनी अंतरिम सरकारकडे सत्ता हस्तांतरित करण्याची ब्रिटिश कॅबिनेट मिशन योजना नाकारली ज्यामुळे मुस्लिम लीग आणि इंडियन नॅशनल काँग्रेस या दोन्ही संघटना एकत्र येतील आणि त्यांनी संविधान सभा बहिष्कार घालण्याचा निर्णय घेतला. जुलै १९४६ मध्ये जिन्ना यांनी मुंबई येथे त्यांच्या घरी पत्रकार परिषद घेतली.  त्यांनी जाहीर केले की मुस्लिम लीग "संघर्ष सुरू करण्याची तयारीत आहे" आणि त्यांनी "योजना आखली आहे". 

सातो त्सुगीताकांनी संपादित केलेल्या *मुस्लिम सोसायटीज: ऐतिहासिक आणि तुलनात्मक पैलू* मध्ये नाकाझतो नरियाकी लिहितात:

## प्रस्तावना 
११-१४ फेब्रुवारी १९४६ कलकत्त्यात झालेल्या दंगलीपासून जातीय तणाव जास्त होता. हिंदू आणि मुस्लिम वृत्तपत्रांनी जनतेच्या भावना भडकावलेल्या आणि अत्यंत कट्टर वृत्तीच्या वृत्ताने जाहीर केल्या की दोन समुदायांमधील वैराग्य वाढले आहे.

१६ ऑगस्टला प्रत्यक्ष कृती दिन म्हणून जिन्नाच्या घोषणेनंतर बंगालचे तत्कालीन मुख्य सचिव, मुस्लिम लीग मुख्यमंत्री, बंगालचे हुसेन शहीद सोहरावर्दीच्या सल्लेनुसार, आर.एल. वॉकर यांच्या सल्ल्यानुसार, राज्यपाल यांना विनंती केली गेली. त्या दिवशी सार्वजनिक सुट्टी जाहीर करण्यासाठी बंगाल सर फ्रेडरिक बुरोस. राज्यपाल बुरोज यांनी मान्य केले. १६ ऑगस्ट रोजी कलकत्तामध्ये सरकारी कार्यालये, व्यावसायिक घरे आणि दुकाने बंद राहिल्यास संघर्षाचा धोका कमी होईल, या आशेने वॉकर यांनी हा प्रस्ताव मांडला. बंगाल काँग्रेसने सार्वजनिक सुट्टीच्या घोषणेचा निषेध केला आणि असे मत मांडले की मुस्लिम लीगचे नेतृत्व अनिश्चित असलेल्या भागात 'सुट्टी' यशस्वीपणे 'हर्टल्स' लागू करू शकेल . काँग्रेसने लीग सरकारवर “जातीय राजकारणामध्ये अरुंद ध्येयासाठी” गुंतल्याचा आरोप केला. काँग्रेस नेत्यांनी असा विचार केला की जर सार्वजनिक सुट्टी पाळली गेली तर स्वतःच्या समर्थकांना कार्यालये आणि दुकाने बंद ठेवण्याशिवाय पर्याय उरला नाही आणि मुस्लिम लीगच्या 'हरताल'मध्ये हात देण्यासाठी त्यांच्या इच्छेविरूद्ध सक्ती केली जाईल. थोडक्यात, यामध्ये अभिमानाचा एक घटक होता की काँग्रेसने आतापर्यंत हर्टल्स, संप इत्यादींची अंमलबजावणी आणि अंमलबजावणी करताना ज्या मक्तेदारीवादी भूमिका घेतली होती त्याला आव्हान दिले जात होते. 'रमजान' या पवित्र महिन्यासह थेट कृती दिनाचे योगायोग यावर जोर देण्यात आला आणि या अहवालात कुरआनची दैवी प्रेरणा घेण्यात आली असून असा दावा केला आहे की आगामी निषेध हे प्रेषित मुहम्मद यांचे प्रतिपादन होते कट्टरतावाद आणि त्यानंतरच्या मक्काचा विजय आणि अरब मध्ये स्वर्ग राज्याची स्थापना यांच्याशी संघर्ष. बंगालमधील काही काँग्रेस नेत्यांनी हिंदूंच्या अस्मितेची तीव्र जाणीव बाळगली, विशेषतः पाकिस्तान चळवळीच्या हल्ल्याविरोधात अल्पसंख्यांकांमध्ये स्वतःला दुर्लक्षित करण्याच्या संभाव्य धोक्यामुळे. त्यानंतर, कलकत्तामध्ये हॅरिसन रोड खाली उतरलेल्या लॉरी (ट्रक्स) खाली आल्याच्या बातम्या आल्या. त्यामध्ये कठिण मुस्लिम गुंडांनी विटाच्या बोटांनी आणि बाटल्यांनी सशस्त्र शस्त्रे आणि  हिंदूंच्या मालकीच्या दुकानांवर हल्ला.

 लिचूबागनच्या झोपडपट्ट्यांमध्ये केशोरम कॉटन मिलच्या मजुरांचा कत्तल करण्यात आला.]]

ज्या भागात दंगल सुरू होती त्या भागात संध्याकाळी ६ वाजता कर्फ्यू लागू करण्यात आला. रात्री आठ वाजता मुख्य मार्ग सुरक्षित करण्यासाठी आणि त्या रक्तवाहिन्यांमधून गस्त ठेवण्यासाठी सैन्य तैनात केले गेले होते, ज्यायोगे झोपडपट्ट्या व इतर अविकसित विभागातील कामासाठी पोलीस मोकळे होते. 

१७ ऑगस्ट रोजी गार्डन रीच टेक्स्टाईल कामगार संघटनेचे अध्यक्ष सय्यद अब्दुल्ला फारुकी यांनी, एलिआन मिस्त्री यांच्यासह कट्टरपंथी मुस्लिम गुंड, मेतिब्रुजच्या लिचूबागन परिसरातील केसोराम कॉटन मिलच्या गिरणी कंपाऊंडमध्ये प्रचंड सशस्त्र जमावाचे नेतृत्व केले.. गिरणी कामगार, ज्यांपैकी ओडियसची बरीच संख्या होती, गिरणीच्या आवारातच राहत असत. २५ ऑगस्ट रोजी चार बचावलेल्यांनी फारुकीविरोधात मेतीब्रुज पोलीस ठाण्यात तक्रार दाखल केली.   विश्वनाथ दास, ओरिसा मधील मंत्री, केशोरम कॉटन मिलच्या मजुरांच्या हत्येची चौकशी करण्यासाठी लिकुबागानला भेट दिली. काही स्त्रोतांचा अंदाज आहे की मृतांचा आकडा १०,००० किंवा त्याहून अधिक होता. 

समुदायांमधील संघर्ष जवळजवळ आठवडाभर चालू होता. अखेर २१ ऑगस्ट रोजी बंगालला व्हायसरॉयच्या अंमलाखाली आणण्यात आले. ब्रिटिश सैन्याच्या बटालियन, ज्यात भारतीय आणि गुरखा यांच्या बटालियन समर्थीत आहेत, शहरात तैनात करण्यात आले. लॉर्ड वेव्हल यांनी असा आरोप केला आहे की आधी अधिक सैन्य मागवायला हवे होते आणि अधिक ब्रिटिश सैन्य उपलब्ध नसल्याचा कोणताही संकेत नाही.  २२ ऑगस्ट रोजी दंगल कमी झाली.

## संदर्भ 
वर्ग:दंगली
वर्ग:भारत-पाकिस्तान फाळणी