open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
युरो

**युरो** हे युरोपियन संघाच्या युरोक्षेत्रामधील देशांचे अधिकृत चलन आहे. युरोपियन संघाच्या विद्यमान २८ सदस्य राष्ट्रांपैकी खालील १९ राष्ट्रे हे चलन अधिकृतरित्या वापरतात. ऑस्ट्रिया, बेल्जियम, सायप्रस, एस्टोनिया, फिनलंड, फ्रान्स, जर्मनी, ग्रीस, आयर्लंड, इटली, लात्व्हिया, लिथुएनिया, लक्झेंबर्ग, माल्टा, नेदरलँड्स, पोर्तुगाल, स्लोव्हाकिया, स्लोव्हेनिया व स्पेन ह्या देशांनी आजपर्यंत युरोचा स्वीकार व वापर सुरू केला आहे. सध्या सुमारे ३३.४ कोटी युरोपीय रहिवासी युरोचा वापर करतात. तसेच युरोपाबाहेर (विशेषतः आफ्रिकेमधील) अनेक देशांची राष्ट्रीय चलने युरोसोबत संलग्न केली गेली आहेत.

100 px|डावे|इवलेसे|अधिकृत संक्षेप
अमेरिकन डॉलर खालोखाल परकीय गंगाजळीसाठी वापरले जाणारे युरो हे जगातील दुसरे मोठे चलन आहे. या चलनासाठी € हे चिन्ह सामान्यतः प्रचलित आहे. तसेच, आय.एस.ओ. ४२१७ (ISO&nbsp;4217) प्रणालीनुसार युरोचे चिन्ह **EUR** असे आहे.
300px|इवलेसे|नाणी

## इतिहास 
७ फेब्रुवारी १९९२ रोजी नेदरलँड्सच्या मास्ट्रिख्ट शहरामध्ये झालेल्या करारामध्ये युरोपियन संघासाठी समान चलन वापरण्याचा निर्णय घेतला गेला. १६ डिसेंबर १९९५ रोजी माद्रिद येथे ह्या चलनाचे नाव *युरो* असे ठेवले गेले. प्रत्येक वापरकर्त्या देशाच्या चलनाबरोबर युरोचा विनिमय दर ३१ डिसेंबर १९९८ रोजी ठरवला गेला. १ जानेवारी १९९९ रोजी युरो चलन अस्तित्वात आले परंतु त्याचा वापर केवळ इलेक्ट्रॉनिक स्वरूपाचाच होता. १ जानेवारी २००२ रोजी युरोच्या नोटा व नाणी अधिकृतपणे वापरात आणली गेली.

## विनिमय दर 
## टीपा 
## बाह्य दुवे 
*अधिकृत दालन 
*युरो (नोटा)  


वर्ग:चलने
टॉम केन्डॉल

टॉम केन्डॉल
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ऑगस्ट १६

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### अठरावे शतक 
* १७७७ - अमेरिकन क्रांती-बेनिंगटनची लढाई - अमेरिकन सैन्याचा ब्रिटिश सैन्यावर विजय.
* १७८० - अमेरिकन क्रांती-कॅम्डेनची लढाई - ब्रिटिश सैन्याचा अमेरिकन सैन्यावर विजय.

### एकोणिसावे शतक 
* १८१२ - १८१२ चेयुद्ध - अमेरिकन सेनापती विल्यम हलने फोर्ट डेट्रोईट हा किल्ला न लढताच ब्रिटिश सैन्याच्या हवाली केला.
* १८६५ - डॉमिनिकन प्रजासत्ताकला परत स्वातंत्र्य.
* १८९६ - अलास्कातील क्लॉन्डाइक नदीच्या उपनदीत सोने सापडले. क्लॉन्डाइक गोल्ड रश सुरू.

### विसावे शतक 
* १९६० - जोसेफ किटीन्जरने ३१,३३० मीटर (१,०२,८०० फूट) उंचीवरून उडी मारली व विश्वविक्रम स्थापला.
* १९६४ - व्हियेतनाम युद्ध - दक्षिण व्हियेतनाममध्ये क्रांती. जनरल न्विन खान्हने दुऑॅंग व्हान मिन्हला पदच्युत केले.
* १९८७ - नॉर्थवेस्ट एरलाइन्स फ्लाइट २५५ हे एम.डी. ८२ प्रकारचे विमान डेट्रोइट विमानतळावर कोसळले. १५५ ठार. चार वर्षांची बालिका वाचली.

### एकविसावे शतक 
* २००५ - वेस्ट कॅरिबिअन एरवेझ फ्लाइट ७०८ हे एम.डी. ८२ प्रकारचे विमान व्हेनेझुएलातील माचिकेस विमानतळावर उतरताना कोसळले. १६० ठार.

## जन्म 
* १९१३ - मेनाकेम बेगिन, इस्रायेलचा पंतप्रधान.
* १९४४ - मुफसिर उल-हक, पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू.
* १९५० - जेफ थॉमसन, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९५२ - महेस गूणतिलके, श्रीलंकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९५७ - रणधीरसिंग, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू 
* १०२७ - जॉर्जि पहिला, जॉर्जियाचा राजा.
* १४१९ - वेनेक्लॉस, बोहेमियाचा राजा.
* १४४३ - आशिकागा योशिकात्सु, जपानी शोगन.
* १७०५ - जेकब बर्नोली, स्विस गणितज्ञ.
* १८८६ - श्री रामकृष्ण परमहंस, भारतीय तत्त्वज्ञानी.
* १९२१ - पीटर पहिला, सर्बियाचा राजा.
* १९७७ - एल्विस प्रेसली, अमेरिकन गायक, अभिनेता.
* १९७९ - जॉन डीफेनबेकर, कॅनडाचा तेरावा पंतप्रधान.
* २००२ - अबु निदाल, पॅलेस्टाईनचा नेता.
* २००३ - ईदी अमीन, युगांडाचा हुकुमशहा.
* २०१८ - अटलबिहारी वाजपेयी, भारताचे १०वे पंतप्रधान.

## प्रतिवार्षिक पालन 
## बाह्य दुवे
ऑगस्ट १४ - ऑगस्ट १५ - **ऑगस्ट १६** - ऑगस्ट १७ - ऑगस्ट १८ - ऑगस्ट महिना
इ.स. १२९७

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* जानेवारी ८ - फ्रांस्वा ग्रिमाल्डीच्या सैन्याने मोनॅको काबीज केले. ग्रिमाल्डी घराणे येथपासून २१व्या शतकापर्यंत मोनॅकोचे शासक होते.

## जन्म
## मृत्यू 
* सोपानदेव - मराठी संत, कवी.

वर्ग:इ.स. १२९७
वर्ग:इ.स.च्या १२९० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
ऑगस्ट १७

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### चौथे शतक 
३०९/ ३१० - पोप युसेबियसला सम्राट मॅक्सेंटियस याने सिसिलीला पाठवले, जिथे त्याचा मृत्यु झाला.

### सातवे शतक 
६८२ - पोप लिओ II ने पोप बनला.

### एकोणिसावे शतक 
* १८६२ - अमेरिकेत आपल्याच जमिनींवरून हुसकून लावलेल्या लकोटा जमातीच्या लोकांनी मिनेसोटा नदीच्या किनारी असलेल्या श्वेतवर्णीय वसाहतींवर हल्ला केला.
### विसावे शतक 
* १९१४ - पहिले महायुद्ध-स्टालुपॉनेनची लढाई - जर्मनीचा रशियन सैन्यावर विजय.
* १९४३ - दुसरे महायुद्ध - जर्मनीने अमेरिकेची ६० लढाउ विमाने.
* १९४५ - ईंडोनेशियाला नेदरलँड्स पासून स्वातंत्र्य.
* १९६० - गॅबनला फ्रांस पासून स्वातंत्र्य.
* १९६३ - जपानमध्ये फेरीबोट बुडाली. ११२ ठार.
* १९६९ - कॅटेगरी ५ हरिकेन कॅमिल मिसिसिपीच्या किनाऱ्यावर आले. २४८ मृत, १,५०,००,००,००० डॉलरचे नुकसान.
* १९७९ - एरोफ्लोत विमान-वाहतूक कंपनीच्या दोन विमानांची युक्रेनमध्ये टक्कर. १५६ ठार.
* १९८८ - विमान अपघातात पाकिस्तानी राष्ट्राध्यक्ष मोहम्मद झिया उल-हक व अमेरिकन राजदूत आर्नोल्ड रफेल ठार.
* १९९९ - तुर्कस्तानच्या इझ्मित शहराजवळ रिश्टर मापनपद्धतीनुसार ७.४ तीव्रतेचा भूकंप. १७,००० ठार, ४४,००० जखमी.
### एकविसावे शतक 
* २००५ - बांगलादेशच्या ६४पैकी ६३ जिल्ह्यांमध्ये बॉम्बस्फोट. दोन ठार.
* २००८ - मायकेल फेल्प्सने २००८ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये आठवे सुवर्णपदक जिंकून उच्चांक स्थापला.

## जन्म 
* १६२९ - जॉन तिसरा, पोलंडचा राजा.
* १८४४ - मेनेलेक दुसरा, इथियोपियाचा सम्राट.
* १८७८ - रेजी डफ, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १८८७ - चार्ल्स पहिला, ऑस्ट्रियाचा सम्राट.
* १९१३ - डब्ल्यु. मार्क फेल्ट, एफ.बी.आय.चा निदेशक व वॉटरगेट कुभांडातील पत्रकारांचा खबऱ्या.
* १९२६ - ज्यॉंग झमिन, चीनचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९३२ - व्ही.एस. नायपॉल, इंग्लिश लेखक.
* १९३३ - जीन क्रांट्झ, नासाचा उड्डाण निदेशक.
* १९७२ - हबीबुल बशर, बांगलादेशचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९७७ - थिएरी ऑन्री, फ्रेंच फुटबॉल खेळाडू.

## मृत्यू 
* १३०४ - फुकाकुसा, जपानी सम्राट.
* १७८६ - फ्रेडरिक दुसरा, प्रशियाचा राजा.
* १९२४ - टॉम केन्डॉल, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९८८ - मोहम्मद झिया उल-हक, पाकिस्तानचा राष्ट्राध्यक्ष.

## प्रतिवार्षिक पालन 
* स्वातंत्र्य दिन - ईंडोनेशिया.
----
## बाह्य दुवे
ऑगस्ट १५ - ऑगस्ट १६ - **ऑगस्ट १७** - ऑगस्ट १८ - ऑगस्ट १९ - ऑगस्ट महिना
ऑगस्ट २४

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### पहिले शतक 
* ७९ - इटलीतील माउंट व्हेसुव्हियस ज्वालामुखीचा उद्रेक. पॉम्पेई, हर्क्युलेनियम व स्टेबी ही शहरे राखेखाली दडपली जाउन नष्ट.
### तेरावे शतक 
* १२१५ - पोप इनोसंट तिसऱ्याने मॅग्ना कार्टा रद्द केल्याचे जाहीर केले.
### पंधरावे शतक 
* १४५६ - गटेनबर्ग बायबलची छपाई संपूर्ण.
### सोळावे शतक 
* १५११ - अफोन्सो दि आल्बुकर्कने मलाक्काच्या सल्तनतीचा पाडाव केला.
### सतरावे शतक 
* १६०८ - ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीचा पहिला प्रतिनिधी सुरत येथे उतरला.
* १६९० - कोलकाताशहराची स्थापना.
### एकोणिसावे शतक 
* १८१४ - १८१२ चेयुद्ध - ब्रिटिश सैन्य अमेरिकेची राजधानी वॉशिंग्टन डी.सी.मध्ये घुसले व व्हाइट हाउससह अनेक इमारतींची जाळपोळ केली.
* १८२१ - कोर्दोबाचा तह - मेक्सिकोच्या स्वातंत्र्ययुद्धाची सांगता.
* १८५८ - अमेरिकेच्या रिचमंड शहरात शिकल्याबद्दल ९० श्यामवर्णीय व्यक्तींना अटक करण्यात आली.
* १८९१ - थॉमस अल्वा एडिसनने चलचित्र कॅमेऱ्याचा पेटंट मिळवला.
### विसावे शतक 
* १९०९ - पनामा कालव्याचे बांधकाम सुरू.
* १९१२ - अलास्का अमेरिकेचा प्रांत झाले.
* १९२९ - तुर्कस्तान व पर्शियामध्ये मैत्रीकरार.
* १९२९ - पॅलेस्टाईनमधील वांशिक दंगलींमध्ये १०७ ज्यू व्यक्ती ठार.
* १९३१ - फ्रान्स व रशियामध्ये ना-युद्ध करार.
* १९४४ - दुसरे महायुद्ध - दोस्त राष्ट्रांनी पॅरिसवर हल्ला केला.
* १९५४ - अमेरिकेत कम्युनिस्ट पक्षावर बंदी.
* १९५४ - ब्राझिलच्या राष्ट्राध्यक्ष गेतुलियो दोर्नेलेस व्हार्गासने आत्महत्या केल्यावर होआव काफे फिल्हो राष्ट्राध्यक्षपदी.
* १९६० - व्होस्तोक, अंटार्क्टिका येथे जगातील सगळ्यात कमी तपमान (-८८ सेल्शियस) नोंदले गेले.
* १९६६ - विक्रमवीर भारतीय जलतरणपटू मिहीर सेन यांनी जिब्राल्टरची सामुद्रधुनी पोहून पार केली.
* १९६८ - फ्रांसने हायड्रोजन बॉम्बचा स्फोट घडवला.
* १९९१ - मिखाईल गोर्बाचोव्हने सोवियेत युनियनच्या कम्युनिस्ट पार्टीच्या अध्यक्षपदाचा राजीनामा दिला.
* १९९१ - युक्रेनला सोवियेत संघापासून स्वातंत्र्य.
* १९९२ - चीन व दक्षिण कोरियाने राजनैतिक संबंध पुनःप्रस्थापित केले.
* १९९२ - हरिकेन अँड्रु हे कॅटेगरी ५ चे वादळ फ्लोरिडाच्या किनाऱ्यावर आले.
* १९९५ - मायक्रोसॉफ्टने विन्डोज ९५ ही संगणकप्रणाली प्रकाशित केली.

### एकविसावे शतक 
* २००१ - एर ट्रॅन्सॅट फ्लाइट २३६ हे एरबस ए३३० प्रकारचे विमान इंधन संपल्यामुळे एझोर्स द्वीपांवर उतरले.
* २००४ - मॉस्कोच्या दॉमोदेदोवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून निघालेली दोन विमाने आत्मघातकी हल्लेखोरांच्या बॉम्बहल्ल्यात नष्ट. शेकडो ठार.
* २००६ - आंतरराष्ट्रीय खगोल संघाने प्लुटो हा ग्रह नसल्याचे ठरवले.

## जन्म 
* १८३३ - नर्मदाशंकर दवे, गुजराती साहित्यिक व समाजसुधारक.
* १८७२ - न. चिं. केळकर (नरसिंह चिंतामण केळकर), मराठी साहित्यिक; 'मराठा', केसरी वृत्तपत्रांचे संपादक.
* १९०८ - हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, भारतीय क्रांतिकारक.

## मृत्यू 
* १९२५ - डॉ. रा. गो. भांडारकर (रामकृष्ण गोपाळ भांडारकर), प्राच्यविद्या संशोधक, शिक्षणतज्ज्ञ
* १९९३ - प्रा. दि. ब. देवधर, भारतीय क्रिकेट खेळाडू
* २००८ - वै वै, चिनी भाषेमधील कवी, लेखक, पत्रकार.
* अहिल्याबाई होळकर , होळकर घराण्यातील राज्यकर्ती, परम शिवभक्त

## प्रतिवार्षिक पालन 
## बाह्य दुवे 
ऑगस्ट २२ - ऑगस्ट २३ - **ऑगस्ट २४** - ऑगस्ट २५ - ऑगस्ट २६ - ऑगस्ट महिना
बिस्मिल्ला खान

उस्ताद **बिस्मिल्ला खॉं** (जन्म : डुमरॉंव - बिहार, मार्च २१, १९१६ :  - वाराणसी,  ऑगस्ट २१, २००६) हे ख्यातनाम भारतीय सनईवादक होते.

उस्ताद बिस्मिल्ला ख़ाँ ( जन्म २१ मार्च १९१६ - मृत्यु २१ ऑगस्ट  २००६) भारतातील प्रख्यात शहनाई वादक होते. त्यांचा जन्म डुमराव बिहार बिहार मध्ये झाला.  सन् २००१ मध्ये त्यांना भारतातील सर्वोच्च सन्मान 'भारतरत्न' देऊन सन्मानित केल्या गेले. उस्ताद बिस्मिल्ला ख़ाँ हे भारतील तीसरे संगीतकार होते की ज्यांना  भारतातील सर्वोच्च सन्मान 'भारतरत्न' देऊन सन्मानित केल्या गेले होते. त्यांच्या वडिलांचे नाव  पैगम्बर ख़ाँ आणि आईचे नाव  मिट्ठन बाई होते. उस्ताद बिस्मिल्ला ख़ाँ यांचे लहानपणीचे नाव  कमरुद्दीन होते परंतु ते  बिस्मिल्लाह नावाने प्रसिद्ध होते, ते आई वडिलांचे दुसरे अपत्य होते . उस्ताद बिस्मिल्ला ख़ाँ यांचा परिवार  बिहारमधील  भोजपुर रियासत मध्ये आपला संगीतातील हुनर दाखविण्या करिता नेहमी रियासतीत जात होते. त्यांचे वडील बिहारच्या  डुमराँव रियासत चे  महाराजा केशव प्रसाद सिंह यांच्या दरबारात शहनाई वाजवायला जायचे. ६ वर्षेचे असतांना बिस्मिल्ला खाँ आपल्या वडिलांसोबत वाराणसीला आले. वाराणसी मध्ये बिस्मिल्ला खाँ यांनी आपले मामा  अली बख्श 'विलायती' यांच्या कडून शहनाईचे शिक्षण घेतले . त्यांचे मामा उस्ताद 'विलायती'  हे विश्वनाथ मंदिरात स्थायी स्वरूपात  शहनाई-वादनाचे काम करायचे.  उस्ताद बिस्मिल्ला ख़ाँ काशीच्या बाबा विश्वनाथ मंदिरात जाऊन शहनाई तर वाजवायचेच त्यासोबत गंगा नदीच्या किनाऱ्यावर बसून खूप रियाज करायचे.   ते पाच वेळचे नमाजी होते . बनारस सोडण्याच्या विचाराने सुद्धा ते व्यथित होऊन जायचे कि आपल्याला गंगाजी आणि काशी विश्वनाथा पासून दूर जावे लागेल, कारण ते यांच्या पासून दूर राहू शकत नव्हते. उस्ताद बिस्मिल्ला ख़ाँ हे जात पात मनात नव्हते त्यांच्या करिता संगीत हाच एक धर्म होता . उस्ताद बिस्मिल्ला ख़ाँ हे खऱ्या अर्थाने आपल्या संस्कृतीचे सशक्त प्रतीक होते. अश्या या महान संगीतकाराचा मृत्यू  २१ ऑगस्ट  २००६ रोजी वाराणसी येथे झाला. 

## पुरस्कार आणि सन्मान
* उस्ताद बिस्मिल्ला ख़ाँ यांना मिळालेले पुरस्कार -: 	 पद्मश्री (१९६१),  पद्मभूषण  (१९६८),   पद्मविभूषण  (१९८०),   भारतरत्न(२००१)
*बिस्मिल्ला खॉं यांच्या जीवनावर एक लघुपट आहे. डॉ. के. प्रभाकर यांनी तो दिग्दर्शित केला आहे.

वर्ग:सनईवादक
वर्ग:भारतरत्‍न पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९१६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००६ मधील मृत्यू
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
पानगे

**पानगे** हा महाराष्ट्रातील खाद्यपदार्थ आहे.

वर्ग:महाराष्ट्रातील खाद्यपदार्थ
वर्ग:मराठी विकिबुक्स बंधूप्रकल्पात स्थानांतरित करावयाचे लेख
नारायण श्रीधर बेंद्रे

**नारायण श्रीधर बेंद्रे** (ऑगस्ट २१, १९१० - १९९२) हे विसाव्या शतकातील मराठी, भारतीय चित्रकार होते. 

## जीवन
बेंद्र्यांचा जन्म ऑगस्ट २१, १९१० रोजी इंदुरात झाला. शालेय शिक्षण इंदुरात झाल्यावर त्यांनी आग्रा विद्यापीठातून बी.ए. पदवी मिळवली. त्यानंतर इंदुरातील ’स्टेट आर्ट स्कूल’ येथे त्यांनी चित्रकलेचे प्राथमिक प्रशिक्षण घेतले. मुंबईच्या ’जे.जे. स्कूल ऑफ आर्ट’मधून १९३३ साली त्यांनी जी.डी.आर्ट अभ्यासक्रम पूर्ण केला. १९४० साली चित्रपटांतील कलादिग्दर्शन करण्याच्या निमित्ताने त्यांनी चेन्नईला प्रयाण केले. १९४७-१९५० दरम्यान त्यांनी युरोप, जपान, मध्यपूर्व, अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने इत्यादी देशांतून प्रवास केला. १९५० साली भारतात परतल्यावर बडोद्यातील महाराजा सयाजीराव विद्यापीठात ललितकला विभागातील चित्रकला उपविभागाचे अध्यापकपद स्वीकारले व पुढे तेथेच ’डीन’पददेखील सांभाळले. १९६९ साली भारत सरकारने पद्मश्री पुरस्काराने त्यांना गौरविले.

१९९२ साली मुंबईत त्यांचे निधन झाले.

## कार्य
## बाह्य दुवे
* ’व्हिजनआर्ट्स.कॉम’वरील नारायण श्रीधर बेंद्रे यांचा अल्पपरिचय 
* ’ग्रेटइंडियनआर्ट.कॉम’वरील नारायण श्रीधर बेंद्रे यांचा अल्पपरिचय 

बेंद्रे,नारायण श्रीधर
बेंद्रे,नारायण श्रीधर
बेंद्रे,नारायण श्रीधर
वर्ग:इ.स. १९१० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:कालिदास सन्मान पुरस्कारविजेते
पूर्व दिशा

350 px|right|thumb|पूर्व दिशा
**पूर्व** ही चार प्रमुख दिशांपैकी एक आहे. पूर्व ही सूर्य उगवण्याची दिशा आहे. ही दिशा पश्चिमेच्या विरुद्ध आणि दक्षिण उत्तरेच्या लंबरूप असते.
उत्तर दिशा

right|thumb|उत्तर दिशा|350 px
**उत्तर** ही चार प्रमुख दिशांपैकी एक आहे. ही दिशा दक्षिणेच्या विरुद्ध आणि पूर्व पश्चिमेला लंबरूप असते. ध्रुव तारा उत्तर दिशेला दिसतो.

## हे सुद्धा पहा
* उत्तर ध्रूव
* उत्तरायण
ईशान्य दिशा

right|thumb|350 px|ईशान्य दिशा
**ईशान्य** किंवा **उत्तर-पूर्व** ही उत्तर व पूर्व ह्या प्रमुख दिशांच्या मध्यात असलेली एक उपदिशा आहे.
आग्नेय दिशा

right|thumb|350 px|आग्नेय दिशा
**आग्नेय** किंवा **दक्षिण-पूर्व** ही दक्षिण व पूर्व ह्या प्रमुख दिशांच्या मध्यात असलेली एक उपदिशा आहे. अग्नेय  या दिशेची देवता अग्नि असल्याने तिला आग्नेय असे नाव पडले आहे. वास्तुशास्त्रानुसार घराच्या अग्नेय दिशेला स्वयंपाक व्यवस्था करण्याचा रिवाज आहे.
अधर दिशा

**अधर दिशा** म्हणजे मुख्य दिशा असलेल्या प्रतलाला खालच्या दिशेने ९० अंशात लंब रेषेत जाणारी दिशा. ही रेषा ज्या बिंदूकडे जाते त्यास अधःबिंदू किंवा अधोबिंदू असे म्हणतात. या दिशेचा उल्लेख आणि उपयोग खगोलशास्त्र तथा वास्तुशास्त्रात दिसून येतो.

## हे सुद्धा पहा 
* दशदिशा

वर्ग:दिशा
वर्ग:वास्तुशास्त्र
अष्टदिशा

इवलेसे|250px|उजवे|अष्टदिशा

* पूर्व दिशा
* पश्चिम दिशा
* उत्तर दिशा
* दक्षिण दिशा
* आग्नेय दिशा
* नैऋत्य दिशा
* ईशान्य दिशा
* वायव्य दिशा

वर्ग:दिशा
इ.स. १२१५

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* ऑगस्ट २४ - पोप इनोसंट तिसऱ्याने मॅग्ना कार्टा अवैध असल्याचे जाहीर केले.

## जन्म
* पोप जॉन एकविसावा.
* पोप सेलेस्टीन पाचवा.
* कुब्लाई खान.

## मृत्यू 
वर्ग:इ.स. १२१५
वर्ग:इ.स.च्या १२१० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
पश्चिम दिशा

350 px|right|thumb|पश्चिम दिशा
**पश्चिम** ही चार प्रमुख दिशांपैकी एक आहे. पूर्व ही सूर्य उगवण्याची दिशा आहे, तर पश्चिम ही सूर्य मावळण्याची दिशा आहे. मराठीत पश्चिम दिशेला ’मावळत’ असाही शब्द आहे. ही दिशा पूर्व दिशेच्या विरुद्ध बाजूला आणि दक्षिण-उत्तर दिशांना लंबरूप असते. ३६० अंशाच्या होकायंत्रावर ही दिशा २७० अंशाच्या कोनात असते.

भारताच्या पश्चिम दिशेला असणाऱ्या लोकांना किंवा त्यांच्या संस्कृतीला भारतीय भाषांमध्ये पाश्चात्य किंवा पाश्चिमात्य अशी विशेषणे वापरतात.  

'''उजवीकडच्या चित्रातले ’पश्चिम’ आणि 'नैर्ऋत्य' हे शब्द चुकीचे लिहिले आहेत.'''
ऑगस्ट २५

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### सतरावे शतक 
* १६०९ - गॅलेलियोने आपल्या प्रथम दुर्बिणीचे प्रात्यक्षिक दाखवले.
### अठरावे शतक 
* १७१८ - न्यू ऑर्लिअन्स शहराची स्थापना.
* १७६८ - जेम्स कूक आपल्या पहिल्या सफरीवर निघाला.

### एकविसावे शतक 
* २००३ - मुंबईत अतिरेक्यांनी घडवून आणलेल्या दोन कार-बॉम्बस्फोटांमध्ये ५२ ठार.
* २००७ - हैदराबादमध्ये अतिरेक्यांनी घडवून आणलेल्या बॉम्बस्फोटांमध्ये ४३ ठार.

## जन्म 
* १९२३ - गंगाधर गाडगीळ, मराठी लेखक, अर्थतज्ज्ञ.
* १९३० - शॉन कॉनरी, स्कॉटिश अभिनेता.
* १९६२ - तस्लीमा नसरीन, बांगलादेशी स्त्रीमुक्तीवादी लेखिका.

## मृत्यू 
* १७४८ - शाहूपत्नी महाराणी सगुणाबाई (मराठा सम्राज्ञी)
* १८६७ - मायकेल फॅरेडे, ब्रिटिश रसायनशास्त्रज्ञ, ब्रिटिश भौतिकशास्त्रज्ञ.
* २००० - कार्ल बार्क्स, अमेरिकन हास्यचित्रकार. 'डोनाल्ड डक'चे रेखाचित्रकार
* २००१ - डॉ. व.दि. कुलकर्णी (वसंत दिगंबर कुलकर्णी), मराठी समीक्षक, संतसाहित्याचे अभ्यासक

## बाह्य दुवे 
ऑगस्ट २३ - ऑगस्ट २४ - **ऑगस्ट २५** - ऑगस्ट २६ - ऑगस्ट २७ - ऑगस्ट महिना
तत्सम शब्द

संस्कृतमधील काही शब्द मराठीत 
**तत्सम शब्द** :
जे संस्कृत शब्द मराठी भाषेत जसेच्या तसे काहीही बदल न होता आले आहेत त्यांना ‘तत्सम शब्द’ असे म्हणतात.जसेच्या तसे वापरले जातात त्यांना तत्सम शब्द असे म्हणतात 
उदा.
राजा, भूगोल, चंचू, पुष्प, परंतु, भगवान, कर, पशु, अंध, जल, दीप, पृथ्वी, तथापि, कवि, वायु, भीती, पुत्र, अधापि (?), मति, पुरुष, शिशु, गुरू, मधु, गंध, पिता, कन्या, वृक्ष, धर्म, सत्कार, समर्थन, उत्सव, विद्वान, संत, निस्तेज, कर, जगन्नाथ, दर्शन, उमेश, स्वामी, मंदिर, तिथी, सूर्य, स्वल्प, घृणा, पिंड, कलश, प्रातःक (?), दंड, पत्र, ग्रंथ, उत्तम, आकाश पाप, मंत्र, शिखर, सूत्र, कार्य, होम, गणेश, सभ्य, कन्या, देवर्षि, वृद्ध, संसार, प्रीत्यर्थ, कविता, उपकार, परंतु, गायन, अश्रू, प्रसाद, अब्ज, **राजा,** संमती, घंटा, पुण्य,  बुद्धी, अभिषेक, संगती, श्रद्धा, प्रकाश, सत्कार, देवालय, तारा, **समर्थन**, नयन, **उत्सव**, दुष्परिणाम, नैवेध (?), पंकज, लक्ष्मण, गणित, करुण, द्वेष, ऐक्य, मोक्ष, बौद्ध, वगैरे

## हे सुद्धा पहा
* तद्भव

वर्ग:भाषा
वर्ग:मराठी व्याकरण
वर्ग:शुद्धलेखन
पुडाच्या पातोड्या

**पुडाच्या पातोड्या** मराठी खाद्यपदार्थ आहे. हा खानदेशातील अधिक प्रचलित आहे.

वर्ग:महाराष्ट्रातील खाद्यपदार्थ
वर्ग:मराठी विकिबुक्स बंधूप्रकल्पात स्थानांतरित करावयाचे लेख
महाड

**महाड** हे महाराष्ट्रात कोकण विभागातील एक शहर आहे. महाड हे मुंबईपासून १८० किलोमीटर अंतरावर, तर पुणे शहरापासून १२० किलोमीटर अंतरावर आहे. आसपासच्या रम्य व सुंदर वातावरणामुळे महाड हे पर्यटनाचे ठिकाण झाले आहे. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी येथे चवदार तळे सत्याग्रह केला आणि हे ठिकाण इतिहासात अमर झाले. पौराणिक, ऐतिहासिक, सामाजिक व पारंपरिक महत्त्व असल्यामुळे महाडचे वैशिष्ट्य वाढले आहे.

महाड हे सह्याद्री रांगांने घेरलेले व सावित्री आणि गांधारी नद्यांच्या काठावर वसलेले शहर आहे. कोंकणातल्या शहरांमध्ये महाड हे बऱ्यापैकी सुधारलेले शहर असल्यामुळे ते आधुनिक औद्योगिक व पौराणिक भारतीय संस्कृतीचा एक आगळा-वेगळा संगम आहे.

## **महाडचा इतिहास**
इतिहासात महाडचा सर्वात जुना संदर्भ ई.स.पु. २२५ मध्ये आढळतो.

ई.स. १३० मधे महाडवर बौद्ध धर्मिय कंभोजवंशीय राजा विष्णू पुलित यांचे राज्य होते. महाडची गांधारपाले बौद्ध लेणी त्याच्या राजवटीत निर्माण केली गेली, तसा शिलालेख आहे.

महाडवर मुख्यत: मौर्य सम्राट, कंभोज, सातवाहन, क्षात्रप, वाकाटक, शिलाहार, देवगिरीचे यादव, निजामशाह, आदिलशाह, शिवाजी महाराज,  पोर्तुगिज, पेशवे, सिद्दि यांची राजवट झाली आहे. ई.स.१८१८मधे ब्रिटिशांनी पेशव्यांकडून महाड जिंकले, १९४७ला स्वातंत्र्य मिळेपर्यंत महाड ब्रिटिशांच्या अंमलाखाली होते.

ईसवी सनाच्या पहिल्या शतकापासुन महाड हे कोकणातील एक प्रमुख बंदर व व्यापारकेंद्र म्हणुन प्रसिद्ध होते.
* त्यामुळेच महाड हे नाव पाली भाषेतील शब्द महाहट् वरून पडले.
** महा-मोठि व हट्-बाजारपेठ म्हणजेच मोठी बाजारपेठ.

देवगिरीच्या यादव राजवटीत महाराष्ट्राची सर्वात जास्त व्यापारी उन्नती झाली. तेव्हा एक व्यापारकेंद्र व बंदर असलेल्या महाडची जास्त भरभराट झाली.

"महाडचा कोट" हा छोटेखानी किल्ला आदिलशाही काळात बांधला गेला. १७७४ मध्ये नाना फडणवीसांनी कोटाची दुरुस्ती करून तोफा तैैैनात केल्या होत्या.
* १८८१ च्या खानेसुमारी प्रमाणे महाडची लोकसंख्या ६८०४ होती.
इंग्रजांनी १८६६ मधे महाड नगरपालिका स्थापन केली.

## हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
## नागरी सुविधा
येथे राष्ट्रीयीकृत बँक ऑफ इंडियाची शाखा आहे. शेती, दुग्धव्यवसाय,विहीर खोदणे, शेळ्यामेंढ्यापालन, किराणा दुकान,इतर सेवा व्यवसाय इत्यादीसाठी बँक वित्त पुरवठा करते.

## प्रेक्षणीय स्थळे 
महाडमधील व महाडच्या आसपास असलेली काही प्रेक्षणीय स्थळे:
* भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर राष्ट्रीय स्मारक
* चवदार तळे
* रायगड किल्ला
* श्री वीरेश्वर महाराज मंदिर (शिवकालीन मंदिर)
* सव येथील गरम पाण्याचे झरे
* गांधारपाले बुद्धकालीन लेण्या
* शिवथरघळ (संत रामदास यांनी दासबोध या गुंफेत लिहिला).
* रम्य धबधबा व नैसर्गिक हिरवळ
* डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर यांची कार्यभूमी.
* नदीवरचे जुने बंदर. या बंदरातून छोटे व्यापारी किंवा प्रवासी अरबी समुद्रात जात असत.
***वरदायनी माता मंदिर (गाव वाळणकोंडी)**
* केंबुर्ली येथील मनोरम धबधबा.
* कोतुर्डे येथील धरण
* दा**पोली** **येथील धबधबे (वाळण दापोली )**
***किल्ले लिंगाणा  (दापोली... किल्ले रायगड पासून ९ किलोमीटर अंतरावर)**

## हे सुद्धा पहा
* महाड सत्याग्रह
* फौजी अंबावडे (सैनिकी गाव)
* सुरेंद्रनाथ गोविंद टिपणीस
* विष्णु नरहरी खोडके

## पुस्तके
* ऐतिहासिक महाड (अशोक बेंडखळे)

## बाह्य दुवे
* महाड
* कोकण 
* महाड विकिमॅपीया वर
* महाड - गूगल नकाशा वर
* दासगांव

वर्ग:महाराष्ट्र राज्यातील शहरे व गावे
वर्ग:रायगड जिल्हा
मायक्रोसॉफ्ट ऑफिस २००३ मराठी

मायक्रोसॉफ्ट ऑफिस २००३ मराठी भाषेमधेही उपलब्ध आहे.
## बाह्य दुवे
*Office 2003 मराठी रूपसंच
 
**डॉ. विजया राजाध्यक्ष प्रतिक्रिया

**श्री. पु. भागवत  प्रतिक्रिया

वर्ग:मराठी टंकलेखन प्रणाली
वर्ग:संगणकशास्त्र
वर्ग:अपूर्ण लेख
ऑगस्ट २६

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### चौदावे शतक 
* १३०३ - अल्लाउद्दीन खिलजीने चित्तोडगढ जिंकले.
### एकोणिसावे शतक 
* १८६२ - अमेरिकन यादवी युद्ध - बुल रनची दुसरी लढाई सुरू.
### विसावे शतक 
* १९१४ - पहिले महायुद्ध - जर्मनीच्या टोगोलॅंड या वसाहतीवर फ्रेंच आणि ब्रिटिश सैन्यांनी आक्रमण केले.
* १९२० - अमेरिकेच्या संविधानातील १९वी दुरुस्ती अमलात आली व स्त्रीयांना मतदानाचा हक्क मिळाला.
* १९४२ - ज्यूंचे शिरकाण युक्रेनच्या चोर्तकिव शहरात जर्मन पोलिसांनी ज्यूंना घराघरातून बाहेर काढले. ५०० आजारी व बालकांची हत्या करून उरलेल्यांना रेल्वेच्या वाघिणींतून छळछावणीत पाठवून दिले.
* १९६६ - नामिबियाचे स्वातंत्र्ययुद्ध - ओमुगुलुग्वोंबाशेची लढाई.
* १९७८ - पोप जॉन पॉल पहिला पोपपदी.
* १९९७ - अल्जीरियात बेनी-अली हत्याकांडात सुमारे १०० ठार.
### एकविसावे शतक
* २००८ - रशियाने जॉर्जियाचे अबखाझिया आणि दक्षिण ओसेशिया हे प्रांत स्वतंत्र असल्याचे परस्पर जाहीर केले.

## जन्म 
* १९१० - मदर तेरेसा, समाजसेविका; 'नोबेल पारितोषिक' आणि भारतरत्न पुरस्काराने सन्मानित.
* १९२२ - गणेश प्रभाकर प्रधान, भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक, मराठी विचारवंत, पत्रकार व शिक्षणतज्ज्ञ.
* १९६३ - स्टीवन जे. डबनर, अमेरिकन लेखक, पत्रकार.

## मृत्यू 
* १९४८ - कृष्णाजी प्रभाकर खाडिलकर, मराठी नाटककार, 'केसरी'चे संपादक
* १९५५ - अ. ना. भालेराव, मुंबई मराठी साहित्य संघाचे संस्थापक
* १९९९ - नरेंद्रनाथ, भारतीय टेनिस खेळाडू
* १९५५ - बालन के. नायर, मल्याळी चित्रपट अभिनेता
* २०१२ - ए.के. हनगल - चित्रपट अभिनेता, भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक

## प्रतिवार्षिक पालन 
## बाह्य दुवे
ऑगस्ट २४ - ऑगस्ट २५ - **ऑगस्ट २६** - ऑगस्ट २७ - ऑगस्ट २८ - ऑगस्ट महिना
इंग्लिश भाषा

-1)]]
इंग्लंड देशात राहणाऱ्या लोकांना इंग्रज म्हणतात, आणि त्यांच्या भाषेला इंग्रजी. संस्कृतमध्ये इंग्रजीला आंग्लभाषा म्हणत असल्याने मराठीसह अनेक भारतीय भाषांमध्ये इंग्रजी भाषा ही आंग्लभाषा म्हणूनही ओळखली जाते. **इंग्रजी** भाषा (इंग्लिश) ही पश्चिम जर्मेनिक भाषाकुळातील एक भाषा आहे. ही भाषा अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने, कॅनडा, इंग्लंड, ऑस्ट्रेलिया व न्यू झीलंड ह्या देशांमध्ये प्रमुख भाषा आहे. (अमेरिकन संयुक्त संस्थानांमध्ये इंग्लिश प्रमुख भाषा असली तरी तिला राज्यघटना अथवा इतर कोणत्याही कायद्याद्वारे अधिकृत भाषेचा दर्जा नाही. कॅनडामध्ये इंग्लिश व फ्रेंच ह्या दोन अधिकृत भाषा आहेत). कित्येक देशांची दुसरी भाषा व शासकीय भाषा आहे. जगभरात सर्वांत जास्त शिकवल्या जाणाऱ्या व समजल्या जाणाऱ्या भाषांत इंग्लिश भाषेची गणना होते.

thumb|right|300px|निळ्या रंगाने दर्शविलेल्या भागात इंग्लिश ही प्रमुख व शासकीय भाषा आहे व फिकट निळ्या रंगाने दर्शविलेल्या भागात इंग्लिश ही केवळ शासकीय भाषा आहे
३५ कोटी लोकांची इंग्रजी ही मातृभाषा आहे तर जवळजवळ १५ कोटी लोकांची दुसरी भाषा. जगभरात सुमारे १०० कोटी लोक या भाषेत साक्षर आहेत. इंग्रजी ही विज्ञान-तंत्रज्ञान, व्यापार, इंटरनेटसह अनेक विषयात अत्यंत समॄद्ध आहे.

इंग्लिश ही पश्चिम-जर्मॅनिक भाषा आहे. ॲंग्लो-सॅक्सन कुळातील *जुन्या इंग्लिश* भाषेपासून इंग्लिश भाषेची उत्पत्ती झाली आहे. इंग्लिशची मुळे जर्मेनिक भाषांत आहे व व्याकरण जुन्या इंग्लिशचे आहे. ब्रिटिश साम्राज्यातून पसरलेल्या इंग्लिश भाषेला आंतरराष्ट्रीय महत्त्व अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने महासत्ता झाल्यामुळे आले. जागतिकीकरणामुळे इंग्लिशचे महत्त्व अनन्यसाधारण झाले आहे. संपर्क, रोजगार, शिक्षण इत्यादींकरता इंग्लिशचे किमान ज्ञान असणे गरजेचे आहे. भारत हा इंग्लिश ही दुसरी भाषा असणारा महत्त्वाचा देश आहे व भारतीय इंग्लिश ही इंग्लिशची एक महत्त्वाची  बोलीभाषा म्हणून ओळखली जाते.

## स्वर-व्यंजने 
### व्यंजने 
इथे *चा अर्थ हा उच्चार साधारणपणे इंग्लिश भाषेत वापरला जात नाही.

### ध्वनि-अक्षर संबंध 
## बाह्य दुवे 
* इंग्रजी भाषा शिकण्याचे ७ सर्वोत्तम मार्ग कोणते आहेत ? 

वर्ग:जर्मेनिक भाषा
मराठी (निःसंदिग्धीकरण)

**मराठी** या शब्दाशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत :
* मराठी लोक
* भाषाप्रकाश
* मराठी भाषा
* मराठी, ग्रीस
* मराठीतील कोश
* मराठी-मराठी शब्दकोशांची यादी
* शब्दकोशांची यादी

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
कन्नड (निःसंदिग्धीकरण)

**कन्नड** या शब्दाशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत:
* कन्नड माणसे - कानडी भाषा बोलणारी आणि मुख्यत्वेकरून कर्नाटक राज्यात राहणारी माणसे
* कानडी भाषा - दक्षिण भारतात बोलली जाणारी एक भाषा.
* कन्नड - चाळीसगाव- औरंगाबाद रस्त्यावर असणारे एक तालुक्याचे गाव.
* कन्नड विधानसभा मतदारसंघ - औरंगाबाद लोकसभा मतदारसंघांतर्गत असलेला एक विधानसभा मतदारसंघ.
* कन्नड लिपी - कानडी भाषेची लिपी. याच लिपीत तेलुगूही लिहितात.
* कन्नड तालुका -भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील औरंगाबाद जिल्ह्याचा एक तालुका.
* कन्नड विद्यापीठ - कर्नाटकातील एक विद्यापीठ
* कानडी ब्राह्मण -  कर्नाटकातील विविध ब्राह्मण पोटजातींना सामावून घेणारी एक संज्ञा. असेच तेलंगी ब्राह्मण, दक्षिणी ब्राह्मणही असतात. 
* उत्तर कन्नड जिल्हा - कर्नाटक राज्यातील उत्तर भागातील बेळगांव प्रशासकीय विभागातील एक जिल्हा.
* दक्षिण कन्नड जिल्हा - कर्नाटक राज्यातील म्हैसूर प्रशासकीय विभागातील एक जिल्हा.
* उत्तर कन्नड (लोकसभा मतदारसंघ) - कर्नाटकमधील एक लोकसभा मतदारसंघ.
* दक्षिण कन्नड (लोकसभा मतदारसंघ) - कर्नाटकमधील एक लोकसभा मतदारसंघ. 
* झी कन्नड - ‘झी नेटवर्क’च्या मालकीची कानडीतून प्रसारण करणारी दूरचित्रवाहिनी

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
स्पॅनिश भाषा

## नावाची व्युत्पत्ती 
## काही तुलनात्मक उदाहरणे
----

वर्ग:भाषा
वर्ग:स्पेनमधील भाषा
वर्ग:इंडो-युरोपीय भाषा
आर्मेनियन भाषा

**आर्मेनियन** ही इंडो-युरोपीय भाषाकुळामधील एक भाषा असून ती प्रामुख्याने आर्मेनियन लोकांमध्ये वापरली जाते. आर्मेनियन ही आर्मेनिया देशाची तसेच नागोर्नो-काराबाख ह्या अमान्य देशाची अधिकृत भाषा आहे. सध्या जगातील अंदाजे ६० लाख लोक आर्मेनियन भाषिक आहेत. आर्मेनियन भाषेची स्वतंत्र लिपी आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

वर्ग:इंडो-युरोपीय भाषासमूह
भाषा
अरबी भाषा

**अरबी भाषा** (अरबी: العربية, उच्चारः अल् अरबीयाह्) ही जगातील एक प्रमुख भाषा आहे. अरब लोकांवरुन ह्या भाषेचे नाव अरबी असे पडले.अरबी भाषेस पवित्र भाषा असे मानण्यात आले आहे, इस्लाम धर्माचा पवित्र ग्रंथ कुराण हा ह्याच भाषेत आहे, तसेच इस्लाम धर्माचे संस्थापक,प्रेषित मुहम्मद पैगंबर ह्यांची बोलीभाषा अरबी होती. 
thumb|right|250px|अरबी (लिपी) भाषेतील लिखाणशैलीचे एक उदाहरण.

सध्या जगातील एकूण २९ कोटी लोक अरबी भाषा वापरतात.

## भाषिक देश
जगातील एकूण २५ सार्वभौम देश व २ अमान्य देशांमध्ये अरबी ही राजकीय भाषा आहे. ह्याबाबतीत इंग्लिश व फ्रेंच खालोखाल अरबीचा तिसरा क्रमांक आहे.
### स्वतंत्र राष्ट्रे
### अमान्य राष्ट्रे
## हे सुद्धा पहा 
* अरबी वर्णमाला
* जगातील भाषांची यादी

## संदर्भ 
वर्ग:सामी भाषासमूह
हिब्रू भाषा

[इवलेसे|[एलीझर बेन-येहुदाला १९व्या शतकातील हिब्रूच्या पुन्नरूज्जीवनाचे श्रेय दिले जाते.]]
**हिब्रू** ही सामी भाषासमूहामधील एक प्रमुख भाषा व इस्रायल देशाची सह-राष्ट्रभाषा (अरबीसह) आहे. हिब्रू जगातील सर्वात प्राचीन भाषांपैकी एक असून ती ज्यू धर्मामधील सर्वात महत्त्वाची भाषा मानली जाते. तोराह हा ज्यूंचा धर्मग्रंथ तसेच हिब्रू बायबल प्राचीन हिब्रूमध्ये लिहिले गेले आहे.

प्रागैतिहासिक काळापासून वापरात असलेल्या हिब्रूचा इ.स. २०० ते इ.स. ४०० दरम्यान काहीसा ऱ्हास झाला होता. ह्या काळात ज्यू व्यक्ती हिब्रूऐवजी ॲरेमाईक अथवा ग्रीक भाषांचा वापर करीत असत. मध्य युग काळामध्ये हिब्रू लुप्त होण्यापासून बचावली व १९व्या शतकामध्ये हिब्रूची पुन्हा वाढ होऊ लागली. सध्या जगभरात सुमारे ९० लाख हिब्रू भषिक आहेत ज्यांपैकी ७० लाख इस्रायलमध्ये आहेत. अमेरिका देशामध्ये जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचे हिब्रू भाषिक वसले आहेत.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

## बाह्य दुवे
*हिब्रू भाषेचा इतिहास 
* Zuckermann, Ghil'ad, 2020 *Revivalistics: From the Genesis of Israeli to Language Reclamation in Australia and Beyond*, Oxford University Press  / 
* Zuckermann, Ghil'ad, 2003 *Language Contact and Lexical Enrichment in Israeli Hebrew*, Palgrave Macmillan  / 

वर्ग:सामी भाषासमूह
वर्ग:इस्रायल
वर्ग:ज्यू धर्म
फ्रेंच भाषा

**फ्रेंच** (*Français*) ही जगातील एक प्रमुख भाषा आहे. जगातील ५४ देशातील सुमारे ३० कोटी लोक (प्रथम व द्वितीय-प्रभुत्व) फ्रेंच बोलू शकतात. प्राचिन लॅटिन भाषेपासून फ्रेंचची निर्मिती झाली असून. २९ देशांची ती अधिकृत राजभाषा आहे व इंग्लिश भाषा नंतर सर्वात जास्त शिकली जाणारी परदेशी भाषा आहे.  ही भाषा इंग्लिश प्रमाणे रोमन बाराखडी वापरून लिहिली जाते.

## संदर्भ 
## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

वर्ग:भाषा
वर्ग:फ्रान्समधील भाषा
ग्रीक भाषा

**ग्रीक भाषा** ही ग्रीस देशात बोलली जाणारी प्रमुख भाषा आहे.
आधुनिक ग्रीकभाषेतील मधील गॅमा या अक्षराचा उच्चार हा इंग्लिशमधील जी या अक्षरासारखा नसून वाय सदृश असतो. अभिजात ग्रीक भाषेच्या अ‍ॅटिक बोलीत ह-सदृश स्वराचे अस्तित्त्व. वर्णापुढील एका टीम्बाने दर्शवले जात असे. क्लिओपात्राची राजधानी अलेक्झांड्रिया इथे होती. तिच्या दरबारात राज्यकारभार ग्रीक भाषेत चालत असे. ग्रीसच्या आर्केलाइस, जेरॉम इ. विद्वानांनी बुद्धाच्या जातक कथांचा ग्रीक भाषेत अनुवाद केला होता.ग्रीक 
## लिपी
ग्रीक लिपीतून इट्रुस्कन, लॅटिन, सिरिलिक या लिपी उत्पन्न झाल्या.

## आधुनिक बदल
आधुनिक काळात सुटसुटीतपणासाठी ग्रीक भाषेमध्ये मध्ये असलेली अ‍ॅक्यूट-ग्रेव्ह-सर्कमफ्लेक्स ही त्रिस्तरीय पॉलिटोनिक पद्धती १९८२ साली बदलून त्याजागी एकच एक मोनोटोनिक पद्धती आणण्यात आली.
संस्कृततील उदात्त-अनुदात्त-स्वरित सारखी ही पद्धती होती. परंतु वापरातील अडचणींमुळे ती कालबाह्य ठरत होती. 
ग्रीक भाषेत अनेक भारतीय शब्द सापडतात. इतकेच नव्हे तर ग्रीकांचा मुख्य देव झेउस आणि आपल्या ईंद्रात कमालीचे साधर्म्य आहे. वैदिक संस्कृत द्यु पासून ग्रीक भाषेत 'थिओ' हा शब्द आला त्यावरून 'थिऑलॉजी', 'थिऑसॉफी' म्हणजे देवाबद्दलच्या अभ्यासाची सुरुवात झाली.
## बाह्य दुवे
*ग्रीक लिपि लेख - महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश

वर्ग:भाषा
चेक भाषा

**चेक** ही चेक प्रजासत्ताक ह्या देशाची राष्ट्रभाषा व युरोपियन संघाच्या अधिकृत भाषांपैकी एक आहे. ही स्लाव्हिक भाषासमूहामधील एक प्रमुख भाषा असून ती स्लोव्हाकसोबत मिळतीजुळती आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

वर्ग:स्लाव्हिक भाषा
भा
डॅनिश भाषा

**डॅनिश** ही डेन्मार्क देशाची राष्ट्रभाषा आहे. तसेच युरोपियन संघाच्या अधिकृत भाषांपैकी डॅनिश ही एक भाषा आहे.

## संदर्भ 
## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

वर्ग:जर्मेनिक भाषा
वर्ग:डॅनिश भाषा
जर्मन भाषा

**जर्मन भाषा** (जर्मन: Deutsch; उच्चार: *डॉइच*) ही पश्चिम जर्मेनिक भाषाकुळातील भाषा असून ती जर्मनीची प्रमुख भाषा आहे.
जगभरात ९.५ - १२ कोटी लोक 'प्रथम भाषा' म्हणून व २ कोटी लोक 'द्वितीय भाषा' म्हणून जर्मनचा वापर करतात. भाषिक लोकसंख्येनुसार जर्मन भाषेचा जगभरातील भाषांमध्ये १०वा क्रमांक आहे. जर्मनला अधिकृत राजभाषेचा दर्जा ऑस्ट्रिया, बेल्जियम, डेन्मार्क, युरोपियन युनियन, जर्मनी, इटली, लाइश्टेनस्टाइन, लक्झेंबर्ग, स्वित्झर्लंड व नामिबिया या देशात/संस्थात आहे.

## बाह्य दुवे 
* गटे इन्स्टिट्यूट - जर्मन सरकारने जर्मन भाषा व संस्कृती विकासासाठी स्थापलेली संस्था (इंग्लिश मजकूर)


भाषा
वर्ग:जर्मेनिक भाषा
तुर्की भाषा

**तुर्की भाषा** (उच्चार:ˈt̪yɾktʃe) मध्यपूर्वेतील भाषा आहे. ही ६ कोटी ३० लाख लोकांची मातृभाषा आहे. ही भाषा मुख्यत्वे तुर्कस्तान, सायप्रस तसेच इराक, ग्रीस, बल्गेरिया, मॅसिडोनिया, कोसोव्हो आणि आल्बेनियामध्ये वापरली जाते. या भागांतून परागंदा झालेले लोकही ही भाषा वापरतात.

सुमारे १,२०० वर्षांचा लिखित इतिहास असलेल्या या भाषेचा उगम मध्य आशियात झाला. ऑटोमन साम्राज्याबरोबर ही भाषा युरोपमध्ये पसरली. भारतातही उर्दू भाषेतल्या गझलांमध्ये अनेक तुर्की शब्दांचा वापर असतो.  अरबी, फार्सी आणि तुर्की शब्दांचे ज्ञान असेल तर उर्दू शायरी समजणे सोपे जाते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

भा
वर्ग:तुर्की भाषासमूह
वर्ग:भाषा
वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
आयमारा भाषा

**आयमारा** ही दक्षिण अमेरिकेच्या आन्देस भागात वापरली जाणारी एक भाषा आहे. क्वेचुआ व स्पॅनिशसोबत आयमारा ही पेरू व बोलिव्हिया ह्या देशांची राष्ट्रभाषा आहे. तसेच चिले व आर्जेन्टिना देशांच्या काही भागांत देखील ही भाषा वापरली जाते.

३० लाखांपेक्षा अधिक भाषिक असणारी आयमारा ही दक्षिण अमेरिकेमधील स्थानिक भाषांपैकी एक आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

वर्ग:अमेरिका खंडामधील स्थानिक भाषा
डच भाषा

**डच** ही नेदरलँड्समध्ये बोलली जाणारी प्रमुख भाषा आहे.

डच भाषा ही पश्चिम जरमॅनिक भाषा असून २ कोटी लोक ती बोलतात. ती प्रामुख्याने नेदर्लॅंड्स, बेल्जिअम, सुरिनाम, अरुबा, डच ॲटिलस्‌ मधे बोलली जाते.
ही भाषा व्याकरणाच्या दॄष्टीने जर्मन भाषेला जवळची आहे. लिहिलेली भाषा ही जर्मनच्या अधिक जवळची वाटते परंतु, उच्चार हे भिन्न आहेत.

वर्ग:जर्मेनिक भाषा
पोलिश भाषा

**पोलिश** ही पश्चिम स्लाव्हिक भाषाकुळातील एक प्रमुख भाषा असून पोलंड देशाची अधिकृत भाषा आहे. रोमन लिपीतील मूळ वर्णमालेत काही भर टाकून बनवलेल्या पोलिश लिपीत ही भाषा लिहिली जाते. पोलिश भाषकांची जगभरातील लोकसंख्या सुमारे ४ कोटी आहे. 

पोलिश ही स्लाव्हिक भाषाकुळामधील रशियन खालोखाल सर्वाधिक वापरली जाणारी भाषा आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

## बाह्य दुवे 
* यझिक-पोल्स्की - पोलिश भाषेविषयीचे संकेतस्थळ (पोलिश मजकूर)


वर्ग:स्लाव्हिक भाषा
वर्ग:भाषा
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
तुर्कमेन भाषा

**तुर्कमेन** ही मध्य आशियामधील तुर्कमेनिस्तान देशाची राष्ट्रभाषा आहे. 

१९२८ सालापर्यंत तुर्कमेन भाषेत लिहिण्याकरिता अरबी वर्णमालेचा वापर केला जात असे तर १९२९ ते १९३८ दरम्यान लॅटिन वर्णमाला वापरली गेली. सोव्हिएत संघाच्या राजवटीखाली १९३८ ते १९९१ दरम्यान सिरिलिक वर्णमाला वापरून तुर्कमेन भाषा लिहिली गेली. १९९१ नंतर सध्या तुर्कमेनिस्तान शासनाने अधिकृत सुचनांसाठी पुन्हा लॅटिन वर्णमाला वापरण्याचा निर्णय घेतला.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

वर्ग:तुर्कमेनिस्तान
वर्ग:तुर्की भाषासमूह
वर्ग:भाषा
बोडो भाषा

इवलेसे|बोडो नृत्य
**बोडो** ही भारत देशाच्या आसाम राज्यामधील एक भाषा आहे. ही भाषा बोडो जमातीचे सुमारे १३ लाख लोक वापरतात.

भारताच्या संविधानामधील आठव्या अनुसूचीनुसार बोडो ही भारताच्या २२ अधिकृत भाषांपैकी एक आहे.

बोडो हा चिनी-तिबेटी भाषासमूहातील भाषांचा आसामातला गट आहे. बोडो गटात गारो, त्रिपुरी व मीकीर याही महत्त्वाच्या बोली आहेत. बोडो भाषेतील उपसर्ग किंवा प्रत्यय अत्यंत तोकडे असून भाषिक परिवर्तनात बोडो गटातील बोलींचे बहुतेक सर्व उपसर्ग नष्ट झाले आहेत. केवळ क्रियापदांचे कारक किंवा सकर्मक रुपदर्शक फ-किंवा प-हा उपसर्ग तग धरून आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

वर्ग:चिनी-तिबेटी भाषासमूह
वर्ग:भारतामधील भाषा
वर्ग:आसाम
वर्ग:बोडो भाषा
डोग्री भाषा

**डोग्री** ही भारत देशाच्या हिमाचल प्रदेश, जम्मू आणि काश्मीर तसेच पाकिस्तान देशाच्या काही भागामध्ये बोलली जाणारी एक भाषा आहे. ही भाषा ५० लाख लोक वापरतात. पाकिस्तानमध्ये डोग्रीला *पहाडी* असे म्हणले जाते.

भारताच्या संविधानामधील आठव्या अनुसूचीनुसार डोग्री ही भारताच्या २२ अधिकृत भाषांपैकी एक आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

वर्ग:हिंद-आर्य भाषासमूह
वर्ग:भारतामधील भाषा
काश्मिरी भाषा

**काश्मिरी** ही भारत देशाच्या जम्मू आणि काश्मीर राज्यामधील प्रमुख भाषा आहे. सध्या काश्मीर खोऱ्यामधील सुमारे ७० लाख लोक काश्मिरी भाषिक आहेत. 

भारताच्या संविधानामधील आठव्या अनुसूचीनुसार काश्मिरी ही भारताच्या २२ अधिकृत भाषांपैकी एक आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

वर्ग:हिंद-आर्य भाषासमूह
वर्ग:भारतामधील भाषा
वर्ग:जम्मू आणि काश्मीर
मैथिली भाषा

**मैथिली** (**মৈথিলী**) ही भारत देशामधील एक भाषा आहे. हिंद-आर्य भाषासमूहामधील एक असलेली मैथिली भाषा प्रामुख्याने बिहार राज्याच्या मिथिला प्रदेशात व पूर्व नेपाळमध्ये वापरली जाते. सुमारे ३.५ कोटी भाषिक असलेली मैथिली ही भारताच्या २२ राजकीय भाषांपैकी एक आहे.

## बाह्य दुवे
*एथ्नॅलॉगवरील माहिती

वर्ग:हिंद-आर्य भाषासमूह
वर्ग:भारतामधील भाषा
शफाकत राणा

राणा, शफाकत
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ऑगस्ट २१

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* १९५९ - युनायटेड स्टेट्सचे अध्यक्ष ड्वाइट डी. आयझेनहॉवर यांनी हवाई हे युनियनचे ५० वे राज्य घोषित करणाऱ्या कार्यकारी आदेशावर स्वाक्षरी केली.
* १९८८ - भारत-नेपाळ सीमेवर भूकंप
* १९९१ - सोव्हिएत युनियनचे अध्यक्ष मिखाईल गोर्बाचेव विरुद्ध सत्तापालटाचा प्रयत्न कोसळला.

## जन्म 
* ११६५ - फिलिप दुसरा, फ्रांसचा राजा.
* १६४३ - अफोन्सो सहावा, पोर्तुगालचा राजा.
* १७६५ - विल्यम चौथा, इंग्लंडचा राजा.
* १७८९ - नारायण श्रीधर बेंद्रे, भारतीय/मराठी चित्रकार.
* १९१० - ऑगस्टिन लुई कॉशी, फ्रेंच गणितज्ञ.
* १९३४- सुधाकरराव नाईक , जलसंधारणाचे जनक
* १९३८ - केनी रॉजर्स, अमेरिकन संगीतकार.
* १९३९ - फेस्टस मोगे, बोत्स्वानाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९४४ - पेरी क्रिस्टी, बहामासचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९६३ - मोहम्मद सहावा, मोरोक्कोचा राजा.
* १९७३ - सर्गेइ ब्रिन, गूगलचा संस्थापक.
* १९७५ - सायमन कटिच, ऑस्ट्रेलियाचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९८४ - नील डेक्स्टर, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९८६ - उसेन बोल्ट, जमैकाचा धावपटू
*

## मृत्यू 
* १९४० - लेऑन ट्रॉट्स्की, रशियन क्रांतिकारी.
* १९७८ - विनू मांकड, भारतीय क्रिकेट खेळाडू
* १९३१ - विष्णू दिगंबर पलुसकर, मराठी हिंदुस्तानी गायक.
* १९८२ - सोभुझा दुसरा, स्वाझीलॅंडचा राजा.
* १९९५ - सुब्रमण्यम चंद्रशेखर, नोबेल पारितोषिक विजेता अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ
* २००१ - शरद तळवलकर, मराठी चित्रपटअभिनेता
* २००६ - उस्ताद बिस्मिल्ला खॉं, ख्यातनाम भारतीय सनईवादक.

## प्रतिवार्षिक पालन 
## बाह्य दुवे
ऑगस्ट १९ - ऑगस्ट २० - **ऑगस्ट २१** - ऑगस्ट २२ - ऑगस्ट २३ - ऑगस्ट महिना

----
संथाळी भाषा

**संथाळी** ही संथाळ वंशाच्या लोकांची भाषा आहे. ही भाषा प्रामुख्याने भारत देशाच्या बिहार, झारखंड, पश्चिम बंगाल ह्या राज्यांमध्ये बोलली जाते. भारताच्या राज्यघटनेतील आठव्या अनुसूचीनुसार संथाळली ही भारताच्या २२ अधिकृत भाषांपैकी एक आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

वर्ग:ऑस्ट्रो-आशियन भाषासमूह
वर्ग:भारतामधील भाषा
गुजराती भाषा

**गुजराती** (मराठीत गुजराती), ही भारत देशाच्या गुजरात राज्यामधील प्रमुख भाषा आहे. ही भाषा जुन्या गुजरातीपासून विकसित झाली असून जगात २१व्या शतकाच्या सुरुवातीपर्यंत सुमारे ६.६ कोटी लोक गुजरातीभाषक आहेत.

गुजरातप्रमाणेच मुंबईमध्ये गुजराती भाषा मोठ्या प्रमाणावर बोलली जाते. भारताबाहेर पूर्व आफ्रिका, अमेरिका व इंग्लंडमध्ये बरेच गुजरातीभाषक आढळतात. भारताच्या संविधानामधील आठव्या अनुसूचीनुसार गुजराती ही भारताच्या २२ अधिकृत भाषांपैकी एक आहे. 

= इतिहास =
ईस्ट इंडिया कंपनीच्या काळापर्यंत गुजराती भाषा ही देवनागरी लिपीत लिहिली जात असे. पुढे ती सध्या वापरली जाते त्या महाजन नावाच्या लिपीत लिहिली जाऊ लागली.
(संदर्भ : http://www.one.in/timesofindia-ahmedabad/mahajans-ate-away-gujarati%E2%80%99s-%E2%80%98top-line%E2%80%99-1274893.html)
गुजराती संस्कृत भाषेतून विकसित झालेली आधुनिक इंडो- आर्यन भाषा आहे . सामान्यतः तीन ऐतिहासिक कालखंडात टप्प्याटप्प्याने इंडो -आर्यन भाषांचे वर्गीकरण केलेले आहे:

(१) प्राचीन इंडो -आर्यन भाषा ( वैदिक आणि शास्त्रीय संस्कृत )

(२) मध्ययुगीन इंडो आर्यन भाषा ( प्राकृत आणि तिचे अपभ्रंश )

(३) अर्वाचीन इंडो आर्यन भाषा ( आधुनिक भारतीय भाषा जसे मराठी , हिंदी ,इत्यादी)

या प्रवाहातून, कालखंडातून गुजराती भाषेचा विकास झाला.

## जुनी गुजराती ( इ. स. ११००-१५००) 
हिला "गुजराती भाखा" किंवा "गुर्जर अपभ्रंश" म्हणतात. आधुनिक गुजराती आणि राजस्थानी भाषेचे पूर्वज आणि ह्या भाषा गुर्जर लोक (ज्या लोकांनी वेळोवेळी पंजाब, राजस्थान, मध्य भारत आणि गुजरातच्या विविध भागात वास्तव्य केले आणि शासन केले.) बोलत असत. १२व्या शतकात गुजराती साहित्यिक भाषा म्हणून वापरली गेली आहे . पण त्या वेळी त्या भाषेचे तीन उपभेद होते. १३व्या शतकात गुजराती भाषेचे प्रमाणित स्वरूप विकसित होण्यास सुरुवात झाली. त्यापूर्वीची भाषा जुनी गुजराती म्हणून ओळखली जाते. काही विद्वान या जुन्या भाषेचे वर्णन जुनी पाश्चात्य राजस्थानी भाषा असे करतात. त्या वेळची गुजराती आणि राजस्थानी कदाचित भिन्न नसावी.

नरसी मेहता (१४१४-१४८०) यांना आधुनिक गुजराती कवितांचे जनक असे म्हणतात .

## बोलीभाषा व पोटभेद 
गुजराती भाषेवर मराठी, हिंदी व फारशी भाषांचा चांगलाच प्रभाव जाणवतो. सौराष्ट्रात, कच्छमध्ये, आणि उत्तरेकडील मेहसाणा, बनासकांठा आदी विभागांत बोलली जाणारी गुजराती अहमदाबाद-बडोदा येथील गुजरातीपेक्षा काहीशी वेगळी असते. कच्छी बोली तर सिंधीला जवळची आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी


वर्ग:हिंद-आर्य भाषासमूह
वर्ग:भारतामधील भाषा
मणिपुरी भाषा

**मणिपुरी** किंवा **मैतेई** ही भारत देशाच्या मणिपूर राज्यामधील प्रमुख भाषा आहे. ही भाषा ईशान्य भारतातील सुमारे १५ लाख लोक वापरतात. भारताच्या संविधानामधील आठव्या अनुसूचीनुसार मणिपुरी ही भारताच्या २२ अधिकृत भाषांपैकी एक आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी
* विष्णुप्रिया मणिपुरी

वर्ग:चिनी-तिबेटी भाषासमूह
वर्ग:भारतामधील भाषा
फारसी भाषा

**फारसी** व **पार्शी** ही इंडो-युरोपीय भाषाकुळातील एक भाषा इराण मध्ये बोलली जाते. फारसी भाषा आधुनिक काळात इराण, अफगाणिस्तान, ताजिकिस्तान या देशांची ती अधिकृत भाषा आहे. आर्मेनिया, अझरबैजान, जॉर्जिया, कझाकस्तान, तुर्कमेनिस्तान, तुर्कस्तान, उझबेकिस्तान, इराक, पाकिस्तान या देशांतही फारसी जाणणारे लोक आहेत. भारतीय उपखंडात मध्ययुगीन इस्लामी राजवटींच्या काळात फारसीने राजभाषेचे महत्त्व कामवल्यामुळे अनेक भारतीय भाषांवर मध्ययुगीन काळापासून तिचा प्रभाव पडला. काश्मिरी, उर्दू याशिवाय हिंदी आणि मराठीत मूलतः फारसी असलेले अनेक शब्द आढळतात. अमीर खुस्रो, मिर्झा गालिब आणि इक्बाल इत्यादी भारतीय साहित्यात नावाजलेल्या कवींच्या रचना फारसीत आहेत.

अफगाणी दारी भाषा मंगोलियन सारख्या भाषांनी मोठ्या प्रमाणात मिसळली आहे.

## उगम व इतिहास 
पार्स, फ़ारस या नावाने ओळखली जाणारी जमात इ.स.पू. ५५० ते इ.स. ३३० या काळात भारतीय उपखंडाच्या पश्चिम दिशेस आजच्या इराणापेक्षा मोठ्या प्रदेशावर राज्य करीत होती. त्यांची भाषा फ़ारसी, ही सुरुवातीला तत्कालीन क्यूनिफॉर्म लिपीत लिहिली जाई. 

या भाषेचे संस्कृत भाषेशी खूप साम्य आहे. हखामनी भाषेला तिच्या भाषकांचे वास्तव्य असलेल्या अरिया या भागाच्या नावावरून आर्यन भाषा म्हणत. पूर्वेला अवेस्तन भाषा विकसित झाली. झरतुष्ट्र या पारशी धर्मसंस्थापकाने याच भाषेत धर्मतत्त्वे सांगितली. इ.स.पू.च्या ४थ्या शतकात महान अलेक्झांडराच्या नेतृत्वाखालील ग्रीक आक्रमणातून आणि नंतर इ.स.च्या ७व्या शतकात झालेल्या अरब आक्रमणातून वाचलेला अवेस्ता हा ग्रंथ अवेस्तान भाषेमध्ये लिहिला गेला होता.

## वर्णमाला आणि उच्चार 
अवेस्तन ही लिपी उजवीकडून डावीकडे जाणारी, आणि थोडे अपवाद वगळता, देवनागरीतील सर्व अक्षरे असणारी आहे. धातू आत्मनेपदी व परस्मैपदी आहेत. द्विवचन आहे. अरब हल्ल्यांनंतर मात्र इस्लाम धर्मासह फारसीभाषकांनी काही अक्षरांची भर घालून अरबी लिपी स्वीकारली.

#### फारसीतली वर्णमाला 
## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* 
* 


वर्ग:इराणी भाषासमूह
वर्ग:इराण
गालेगो भाषा

**गालेगो** अथवा **गालिसियन** (galego) ही स्पेनच्या गालिसिया प्रदेशात वापरली जाणारी एक रोमान्स भाषा आहे. ही भाषा पोर्तुगीजसोबत मिळतीजुळती आहे.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे
* माहिती
* एथ्नॉलॉगवरील अहवाल

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

वर्ग:रोमान्स भाषासमूह
वर्ग:स्पेनमधील भाषा
बास्क भाषा

**बास्क** ही स्पेन व फ्रान्स देशांच्या बास्क ह्या प्रदेशात वापरली जाणारी भाषा आहे. बास्क भागातील सुमारे ६.६९ लाख लोक बास्क भषिक आहेत.

वर्ग:भाषा
वर्ग:स्पेनमधील भाषा
वर्ग:फ्रान्समधील भाषा
आरती

धार्मिक हिंदुधर्मियांकडून देवाबद्दलच्या मनातील सर्व भावना एकवटून 'अत्यंत आर्ततेने' गायली जाते ती **आरती**. 
## आरती करण्याच्या पद्धती
गणपतीस आद्यपूजेचा मान आहे, म्हणून गणपतीची आरती सर्वप्रथम केली जाते. त्यानंतर,कुलदैवताची, त्यापाठोपाठ, देवीची व इष्टदेवतेची  आरती म्हणावी अशी परंपरा आहे.  पूजेच्या वेळी एकापाठोपाठ किमान 'तीन' आरत्या म्हटल्या जाव्यात  अशी पद्धत आहे.  अनेकदा लोक त्यापेक्षा जास्त, पण विषम संख्येत आरत्या म्हणतात.

### शंखनाद
आरतीच्या पूर्वी तीन वेळा शंख वाजवतात. शंख वाजवण्यास प्रारंभ करतांना मान वर करून, ऊर्ध्व दिशेकडे मनाची एकाग्रता साधतात. शंख वाजवतांना डोळे मिटून, ‘ऊध्र्व दिशेकडून येणाऱ्या ईश्वराच्या मारक लहरींना आपण आवाहन करून त्यांना जागृत करत आहोत’, असा भाव ठेवतात.  शंख वाजवतांना शक्यतो आधी श्वास पूर्णतः छातीत भरून घेऊन मग एका श्वासात वाजवतात. शंखध्वनी करतांना तो लहानापासून मोठ्या ध्वनीकडे नेतात आणि तिथेच सोडतात. शंखनाद झाल्यानंतर आरती म्हणायला प्रारंभ करतात.
### आरती
भगवंत प्रत्यक्ष समोर आहे आणि मी त्याची आळवणी करत आहे’, या भावाने आरती म्हणतात. आरतीचा अर्थ लक्षात घेऊन आरती म्हणतात. आरती म्हणतांना शब्दोच्चार  योग्य असावा लागतो. आरती म्हणत असतांना टाळ्या वाजवतात. प्राथमिक अवस्थेतील ताल धरण्यासाठी टाळ्या हळुवारपणे वाजवतात. पुढच्या अवस्थेतील टाळ्या न वाजवता अंतर्मुखता साधण्याचा प्रयत्न करतात. आरती म्हणत असतांना टाळ्यांच्या जोडीला वाद्ये वाजवतातत. घंटा मंजुळ ध्वनीत वाजवतात आणि तिच्या नादामध्ये सातत्य ठेवतात. टाळ, झांज, पेटी आणि तबला या वाद्यांचीही तालबद्ध साथ देतात. आरती म्हणत असतांना देवाला ओवाळतात. तबक देवाभोवती घड्याळाच्या काट्यांच्या दिशेने पूर्ण वर्तुळाकृती फिरवतात. आरती ओवाळतांना ती देवाच्या डोक्यावरून ओवाळत नाहीत, तर देवाच्या अनाहत ते आज्ञा चक्रापर्यंत ओवाळतात. घालीन लोटांगण ही प्रार्थना म्हणतात. यानंतर ‘कर्पूरगौरं करुणावतारं’ हा मंत्र म्हणत कापूर-आरती करतात. कापूर-आरती ग्रहण करतात. कापूर-आरती ग्रहण करतात, म्हणजे ज्योतीवर दोन्ही हातांचे तळवे धरून मग उजवा हात डोक्यावरून पुढून पाठी मानेपर्यंत फिरवतात. (काही कारणास्तव कापूर-आरती केली नसल्यास तुपाच्या निरांजनाच्या ज्योतीवर हात धरून आरती ग्रहण करतात.)
देवाला शरणागत भावाने नमस्कार करतात. यानंतर देवाला प्रदक्षिणा घालतात. ते सोयीचे नसल्यास स्वतःभोवती तीन प्रदक्षिणा घालतात. यानंतर मंत्रपुष्पांजली म्हणतात. मंत्रपुष्पांजली म्हटल्यानंतर देवतेच्या चरणांवर फूल आणि अक्षता वहातात. नंतर 'आवाहनं न जानामि' प्रार्थना करतात.

## आरत्या
## संदर्भ
http://www.prophet666.com/2010/10/aartis-marathi-english.html
http://balsanskar.com/marathi/lekh/cid_89.html
http://sanskrit.gde.to/doc_devii/doc_devii.html 

वर्ग:मराठी साहित्य
इ.स. १३४१

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* दिल्लीचा सुलतान मोहम्मद बिन तुघलकने इब्न बतूताला आपला राजदूत म्हणून चीनला पाठविले.

## जन्म
## मृत्यू 
* ऑगस्ट २८ - लिओ पाचवा, आर्मेनियाचा राजा.

वर्ग:इ.स. १३४१
वर्ग:इ.स.च्या १३४० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १४ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
ऑगस्ट २८

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* १६०९ – हेन्री हडसनने मोहीमे मध्ये डेलावेअर बे शोधले.
* १९०१ – सिलिमन युनिव्हर्सिटीची स्थापना फिलिपिन्समध्ये झाली आहे. ही देशातील पहिली अमेरिकन खाजगी शाळा आहे.

## जन्म 
*१०२५ - गो-राइझाइ, जपानी सम्राट.
*१५८२ - तैचांग, जपानी सम्राट.
*१७४९ - योहान वोल्फगांग फॉन ग्यॉटे, जर्मन साहित्यिक.
*१८२८ - लिओ टॉल्स्टॉय, रशियन साहित्यिक.
*१८९६ - फिराक गोरखपुरी, उर्दू कवी.
*१९०५ - सिरिल वॉल्टर्स, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
*१९१३ - लिंड्से हॅसेट, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
*१९२८ - एम. जी. के. मेनन, भारतीय पदार्थवैज्ञानिक.
*१९३८ - पॉल मार्टिन, कॅनडाचा पंतप्रधान.
*१९५७ - डॅनियेल स्टर्न, अमेरिकन अभिनेता.
*१९८३ - लसित मलिंगा, श्रीलंकेचा क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू 
* १३४१ - लिओ पाचवा, आर्मेनियाचा राजा.
* १४८१ - अफोन्सो पाचवा, पोर्तुगालचा राजा.
* १९४३ - बोरिस तिसरा, बल्गेरियाचा राजा.
* १९६९ - रावसाहेब पटवर्धन, भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक, विचारवंत.
* २००१ - व्यंकटेश माडगूळकर, मराठी लेखक, चित्रकार, शिकारी, पटकथाकार.

## प्रतिवार्षिक पालन 
* मुक्ती दिन - हाँग काँग.
----
## बाह्य दुवे
ऑगस्ट २६ - ऑगस्ट २७ - **ऑगस्ट २८** - ऑगस्ट २९ - ऑगस्ट ३० - ऑगस्ट महिना
युक्रेनियन भाषा

**युक्रेनियन** ही स्लाव्हिक भाषागटातील एक भाषा युक्रेन देशाची राष्ट्रभाषा आहे. युरोपातील अनेक देशांमध्ये युक्रेनियन भाषेला अल्पसंख्य दर्जा प्राप्त झाला आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

वर्ग:स्लाव्हिक भाषा
वर्ग:युक्रेन
लसिथ मलिंगा

मलिंगा, लसित
मलिंगा, लसित
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मंगोलियन भाषा

**मंगोलियन** ही अल्ताई भाषासमूहामधील एक भाषा मंगोलिया देशाची राष्ट्रभाषा आहे. ही भाषा चीनच्या आंतरिक मंगोलिया प्रांतामध्ये देखील अधिकृतपणे वापरली जाते.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

भा
वर्ग:चीनमधील भाषा
वर्ग:रशियामधील भाषा
वर्ग:भाषा
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
सिरिल वॉल्टर्स

**सिरिल फ्रेडरिक वॉल्टर्स** (ऑगस्ट २८, इ.स. १९०५ - डिसेंबर २३, इ.स. १९९२) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू होता.

वॉल्टर्स, सिरिल
वॉल्टर्स, सिरिल
वॉल्टर्स, सिरिल
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ऑगस्ट २९

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### आठवे शतक 
### तेरावे शतक
### पंधरावे शतक 
### सोळावे शतक
### एकोणिसावे शतक 
### विसावे शतक
### एकविसावे शतक 
## जन्म 
* १७८० - ज्याँ ओगूस्ट डोमिनिक ॲंग्र, नव-अभिजात चित्रपरंपरेतील फ्रेंच चित्रकार.
* १८३० - हुआन बॉतिस्ता अल्बेर्डी, आर्जेन्टिनाचा राष्ट्रपिता.
* १८४२ - आल्फ्रेड शॉ, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १८५७ - सॅंडफर्ड शुल्त्झ, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १८६२ - अँड्रु फिशर, ऑस्ट्रेलियाचा पाचवा पंतप्रधान.
* १८८० - लोकनायक बापूजी अणे (माधव श्रीहरी अणे), भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक.
* १९०१ - विठ्ठलराव विखे पाटील, भारतातील सहकार चळवळीतील अग्रणी.
* १९०५ - ध्यानचंद, भारतीय हॉकीपटू.
* १९२३ - हिरालाल गायकवाड, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९२९ - रिचर्ड ऍटनबरो, इंग्लिश चित्रपट अभिनेता, दिग्दर्शक, निर्माता.
* १९३६ - जॉन मेककेन, अमेरिकन राजकारणी.
* १९४६ - बॉब बीमन, अमेरिकन लांबउडी-विश्वविक्रमधारक.
* १९५८ - मायकेल जॅक्सन, अमेरिकन गायक, संगीतकार.
* १९५९ - अक्किनेनी नागार्जुन, दक्षिण भारतीय चित्रपट अभिनेता.

## मृत्यू 
* ८८६ - बेसिल पहिला, बायझेन्टाईन सम्राट.
* १५२६ - लुई दुसरा, हंगेरीचा राजा.
* १५३३ - अताहुआल्पा, पेरूचा शेवटचा इंका राजा.
* १७९९ - पोप पायस सहावा.
* १९०४ - मुराद पाचवा, ओट्टोमन सम्राट.
* १९०६ - बाबा पदमनजी (बाबा पदमनजी मुळे), मराठीतील ख्रिस्ती साहित्यिक.
* १९१० - ऍलन हिल,इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९३५ - ऍस्ट्रीड, बेल्जियमची राणी.
* १९५१ - अण्णासाहेब चिरमुले, भारतीय विमा उद्योजक.
* १९६९ - शाहीर अमर शेख, मराठी शाहीर.
* १९८२ - इन्ग्रिड बर्गमन, स्वीडीश अभिनेत्री.

## प्रतिवार्षिक पालन 
* राष्ट्रीय क्रीडा दिन - भारत
----
## बाह्य दुवे
ऑगस्ट २७ - ऑगस्ट २८ - **ऑगस्ट २९** - ऑगस्ट ३० - ऑगस्ट ३१ - ऑगस्ट महिना
अण्णासाहेब चिरमुले

**अण्णासाहेब चिरमुले** (अज्ञात - ऑगस्ट २९, १९५१) हे मराठी उद्योगपती होते. हे वेस्टर्न इंडिया इन्श्युरन्स कंपनी आणि युनायटेड वेस्टर्न बँकेचे संस्थापक होते.

वर्ग:मराठी उद्योगपती
वर्ग:इ.स. १९५१ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बाबा पदमनजी मुळे

**बाबा पदमनजी मुळे** ऊर्फ **बाबा पदमनजी** (इ.स. १८३१ - ऑगस्ट २९, इ.स. १९०६) हे मराठी ख्रिस्ती धर्मप्रसारक होते. ते मराठीतील ख्रिस्ती साहित्याचे जनक मानले जातात. त्यांनी लिहिलेली शंभराहून अधिक पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत. त्यांची यमुनापर्यटन ही कादंबरी मराठीतील पहिली स्वतंत्र सामाजिक कादंबरी असल्याचे मानले जाते. 'अरुणोदय' या नावाने त्यांचे आत्मचरित्र प्रसिद्ध आहे. महात्मा फुले यांचा ब्राह्मणांचे कसब ग्रंथाला प्रस्तावना दिली.

## प्रकाशित साहित्य 
## संदर्भ 
वर्ग:ख्रिश्चन धर्मप्रसारक

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८३१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९०६ मधील मृत्यू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
आल्फ्रेड शॉ

शॉ, आल्फ्रेड
शॉ, आल्फ्रेड
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९०७ मधील मृत्यू
सँडफर्ड शुल्त्झ

**सँडफर्ड स्पेन्स शुल्त्झ** (ऑगस्ट २९, इ.स. १८५७:बर्कनहेड, चेशायर, इंग्लंड - डिसेंबर १८, इ.स. १९३७:ब्रॉम्प्टन, केन्सिंग्टन, लंडन, इंग्लंड) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू होता.

शुल्त्झ, सँडफर्ड
शुल्त्झ, सँडफर्ड
शुल्त्झ, सँडफर्ड
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ॲलन हिल

**ॲलन हिल** (नोव्हेंबर १४, इ.स. १८४३:कर्कहीटन, हडर्सफील्ड, यॉर्कशायर, इंग्लंड - ऑगस्ट २८, इ.स. १९१०:लेलॅंड, लॅंकेशायर, इंग्लंड) हा कडून दोन कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होते.

हिल सगळ्यात पहिल्या कसोटी सामन्यात खेळला व याने सगळ्यात पहिला कसोटी बळी घेतला. हिलने १८९०मध्ये कसोटी सामन्यात पंचगिरीही केली.

हिल, ऍलन
वर्ग:इ.स. १८४३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इ.स. १४१८

## ठळक घटना आणि घडामोडी
## जन्म
## मृत्यू
वर्ग:इ.स. १४१८
वर्ग:इ.स.च्या १४१० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
स्कॉट्स भाषा

**स्कॉट्स भाषा** (स्कॉट्स: *Scots*) ही सखल स्कॉटलंडात बोलली जाणारी जर्मेनिक भाषाकुळातील भाषा आहे. डोंगरी स्कॉटलंडात बोलल्या जाणाऱ्या केल्टिक भाषाकुळातील स्कॉटिश गेलिक भाषेपासून फरक स्पष्ट करण्यासाठी तिला **सखल स्कॉट्स** असेही काही वेळा उल्लेखले जाते.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील भाषांची यादी

वर्ग:स्कॉट्स भाषा
वर्ग:जर्मेनिक भाषा
वर्ग:युनायटेड किंग्डममधील भाषा
वर्ग:भाषा