open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
न्यू यॉर्क (राज्य)

**न्यू यॉर्क** () हे अमेरिकेच्या ईशान्य भागातील एक राज्य आहे. न्यू यॉर्क हे क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने अमेरिकेमधील २७वे तर लोकसंख्येच्या दृष्टीने तिसऱ्या क्रमांकाचे राज्य आहे. 

न्यू यॉर्कच्या उत्तरेला कॅनडाचे ओन्टारियो व क्वेबेक हे प्रांत, वायव्येला ओन्टारियो सरोवर, पूर्वेला ईरी सरोवर, दक्षिणेला पेनसिल्व्हेनिया व न्यू जर्सी, आग्नेयेला अटलांटिक महासागर तर पूर्वेला व्हरमॉंट, कनेटिकट व मॅसेच्युसेट्स ही राज्ये आहेत. आल्बनी ही न्यू यॉर्क राज्याची राजधानी असून न्यू यॉर्क शहर हे अमेरिकेतील सर्वात मोठे शहर ह्याच राज्याच्या अखत्यारीत येते. न्यू यॉर्क राज्य आणि न्यू यॉर्क शहर  ह्यांत फरक करण्यासाठी बरेच वेळा राज्याचा उल्लेख 'न्यू यॉर्क राज्य' (New York State) असा स्पष्टपणे केला जातो.

न्यू यॉर्क राज्याची अर्थव्यवस्था अमेरिकेमध्ये तिसऱ्या क्रमांकावर आहे, ज्यापैकी बव्हंशी उलाढाल न्यू यॉर्क शहराशी निगडित आहे. वाहतूक व्यवस्था, शिक्षण, संस्कृती इत्यादी सर्वच बाबतीत न्यू यॉर्क अमेरिकेचे एक आघाडीचे राज्य मानले जाते.

## शहरे 
खालील सहा न्यू यॉर्क राज्यातील सर्वात मोठी शहरे आहेत.

## गॅलरी 

चित्र:Statue of Liberty, NY.jpg|न्यू यॉर्क शहरामधील स्वातंत्र्यदेवतेचा पुतळा.
चित्र:3Falls Niagara.jpg|जगप्रसिद्ध नायगारा धबधबा न्यू यॉर्क व कॅनडाच्या सीमेवर स्थित आहे.
चित्र:Map of New York NA.png|न्यू यॉर्क राज्यामधील प्रमुख रस्ते व महामार्ग
चित्र:NYSCapitolPanorama.jpg|न्यू यॉर्क राज्य विधान भवन
चित्र:New York quarter, reverse side, 2001.jpg|न्यू यॉर्कचे प्रतिनिधित्व करणारे २५ सेंट्सचे नाणे.

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत सरकारी संकेतस्थळ
*I ♥ New York

वर्ग:अमेरिकेची राज्ये
मायकेल होल्डिंग

होल्डिंग, मायकेल
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ब्रायन लारा

**ब्रायन लारा** हे वेस्ट इंडीजचे एक क्रिकेट खेळाडू आहेत. त्यांचे नावे क्रिकेटचे अनेक विश्वविक्रम आहेत.**ब्रायन लारा** हा वेस्ट इंडीजच्या सर्वोत्तम फलंदाजांपैकी एक आहे. सर डोनाल्ड ब्रॅडमन नंतर लारा हा एकमेव फलंदाज आहे  ज्याने मोठी धावसंख्या केली आहे.  

ब्रायन लारा काही काळ कसोटी क्रिकेटमध्ये सर्वाधिक धावा करणारा  होता . ऑस्ट्रेलियाविरुद्धच्या अॅडलेड कसोटीत त्याने हा  विक्रम केला .  यापूर्वी हा विक्रम ऑस्ट्रेलियाचा माजी कर्णधार अॅलन बॉर्डरच्या नावावर होता .  बॉर्डरने कसोटी क्रिकेटमध्ये ११,१७४ धावा केल्या. ३६ कसोटी क्रिकेटमध्ये 400 धावा करणारा पहिला खेळाडू बनण्याचा विक्रमही वर्षीय लाराच्या नावावर आहे. 

ब्रायन लारानी कसोटी क्रिकेटमधील एका डावात केलेला ४०० धावांचा विश्वविक्रम अाजही अबधित आहे.
 

लारा, ब्रायन
वर्ग:मुंबई चँप्स खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मॉरिस फॉस्टर

**मॉरिस लिंटन चर्चिल फॉस्टर** (मे ९, इ.स. १९४३ - ) हा कडून १४ कसोटी व दोन एकदिवसीय क्रिकेट सामने खेळलेलला खेळाडू आहे.

फॉस्टर चांगला टेबल टेनिस खेळाडूही आहे.

फॉस्टर, मॉरिस
फॉस्टर, मॉरिस
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
टोनी ग्रे

**ॲंथोनी हॉलिस** *टोनी* **ग्रे** (मे २३, इ.स. १९६३ - ) हा कडून पाच कसोटी आणि २५ एकदिवसीय क्रिकेट सामने खेळलेला खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने जलदगती गोलंदाजी व फलंदाजी करीत असे.

वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९६३ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मर्व्हिन डिलन

डिलन, मर्व्हिन
डिलन, मर्व्हिन
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रिकी पाँटिंग

**रिकी थॉमस पॉंटिंग** (१९ डिसेंबर, इ.स. १९७४: लॉन्सेस्टन, टास्मानिया, ऑस्ट्रेलिया - ) हा ऑस्ट्रेलियाचा क्रिकेट खेळाडू आणि माजी कर्णधार आहे. उजव्या हाताने फलंदाजी करणारा हा खेळाडू स्लिप आणि फलंदाजाजवळच्या जागांमधील उत्कृष्ट क्षेत्ररक्षकही होता. ऑस्ट्रेलियाच्या घरगुती स्पर्धांमध्ये तो टास्मानियन टायगर्सकडून, बिग बॅश लीगमध्ये होबार्ट हरिकेन्सकडून खेळतो तर आय.पी.एल.मध्ये तो कोलकाता नाइट रायडर्सकडून खेळलेला आहे. भारताचा सचिन तेंडुलकर आणि वेस्ट इंडीजचा ब्रायन लारा यांच्या बरोबरीने अनेक जण त्याला आधुनिक काळातील सर्वोत्कृष्ट फलंदाज मानतात.

२९ नोव्हेंबर २०१२ रोजी त्याने आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधून निवृत्तीची घोषणा केली. ३० नोव्हेंबर २०१२ पासून पर्थ इथे सुरू झालेला दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धचा कसोटी सामना हा **पंटर** या टोपणनावाने ओळखल्या जाणाऱ्या रिकी पॉंटिंगचा कारकिर्दीतील १६८ वा आणि अखेरचा सामना ठरला. या सामन्यासोबत त्याने सर्वाधिक कसोट्या खेळणारा ऑस्ट्रेलियाचा खेळाडू म्हणून स्टीव वॉच्या विक्रमाशी बरोबरी केली.

वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७४ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाच्या क्रिकेट संघाचे नायक
कॉन्राड हंट

सर **कॉन्राड क्लिओफास हंट** (मे ९, इ.स. १९३२ - डिसेंबर ३, इ.स. १९९९) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू होता.

हंट वेस्ट इंडीजकडून सलामीचा फलंदाज म्हणून ४४ कसोटी सामने खेळला.

हंट, कॉन्राड
हंट, कॉन्राड
हंट, कॉन्राड
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जमैका

**जमैकाचे राष्ट्रकुल** हा कॅरिबियनच्या ग्रेटर ॲंटिल्स भौगोलिक प्रदेशामधील एक लहान द्वीप देश आहे. जमैका कॅरिबियन समुद्रामध्ये क्युबाच्या १४५ किमी दक्षिणेस व हिस्पॅनियोलाच्या १८१ किमी पश्चिमेस वसला असून तो कॅरिबियनमधील पाचव्या क्रमांकाचा मोठा देश आहे. आहे. २०१२ साली सुमारे २९ लाख लोकसंख्या असलेला जमैका ह्या बाबतीत अमेरिका व कॅनडा खालोखाल अमेरिका खंडामधील तिसऱ्या क्रमांकाचा इंग्लिश भाषिक देश आहे. किंग्स्टन ही जमैकाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.

१६५५ सालापासून ब्रिटिश वसाहत असलेल्या जमैकाला ६ ऑगस्ट १९६२ रोजी स्वातंत्र्य मिळाले. सध्या जमैका राष्ट्रकुल परिषदेचा सदस्य असून येथे युनायटेड किंग्डमच्या राणीची औपचारिक सत्ता आहे.

## इतिहास 
### नावाची व्युत्पत्ती 
### प्रागैतिहासिक कालखंड
## भूगोल 
### चतुःसीमा 
### राजकीय विभाग
### मोठी शहरे 
## समाजव्यवस्था 
### वस्तीविभागणी 
### धर्म
### शिक्षण 
### संस्कृती
## राजकारण 
## अर्थतंत्र
## खेळ
*वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ
*ऑलिंपिक खेळात जमैका
## संदर्भ
## बाह्य दुवे
*राष्ट्राध्यक्ष 
* 
* 

वर्ग:कॅरिबियन
सोमालिया प्रजासत्ताक

**सोमालिया** (सोमाली: Soomaaliya; अरबी: الصومال ) हा पूर्व आफ्रिकेतील एक देश आहे.

== इतिहास == माहिती नाही
### नावाची व्युत्पत्ती 
### प्रागैतिहासिक कालखंड
## भूगोल 
### चतुःसीमा 
### राजकीय विभाग
### मोठी शहरे 
## समाजव्यवस्था 
### वस्तीविभागणी 
### धर्म
### शिक्षण 
### संस्कृती
## राजकारण 
## अर्थतंत्र
## संदर्भ 
## खेळ
*ऑलिंपिक खेळात
*फुटबॉल संघ
## बाह्य दुवे 
वर्ग:आफ्रिकेतील देश
वर्ग:पूर्व आफ्रिका
मोरोक्को

**मोरोक्को** (अरबी भाषा:المغرب *अल-मगरिब*), उत्तर आफ्रिकेच्या माघरेब प्रदेशातील एक देश आहे. अटलांटिक महासागर व भूमध्य समुद्र ह्या दोन्हींवर किनारे असलेला मोरोक्को हा फ्रान्स व स्पेन व्यतिरिक्त एकमेव देश आहे. 

मोठा सांस्कृतिक वारसा लाभलेला मोरोक्को उत्तर आफ्रिका भागातील एक बलाढ्य देश आहे. २०१४ साली मोरोक्कोची लोकसंख्या सुमारे ३.३८ कोटी होती. मोरोक्को आफ्रिकेतील एकमेव असा देश आहे जो आफ्रिका संघाचा सदस्य नाही. मोरोक्को अरब संघचा सदस्य आहे. याशिवाय हा देश अरब मगरिब संघ, ऑर्गेनायझेशन ऑफ द इस्लामिक कॉन्फरन्स तसेच जी-७७ या गटांचा सदस्य आहे.

## इतिहास 
### नावाची व्युत्पत्ती 
### प्रागैतिहासिक कालखंड
## भूगोल 
मोरोक्कोचा समुद्रकिनारा अटलांटिक महासागरापासून भूमध्य समुद्रापर्यंत पसरला असून जिब्राल्टरची सामुद्रधुनी ह्या दोन समुद्रांना जोडते व मोरोक्कोला स्पेनपासून वेगळे करते. मोरोक्कोचा पुष्कळसा भूभाग डोंगराळ आहे व ॲटलास पर्वतरांग देशाच्या मध्यभागातून धावते. मोरोक्कोचा दक्षिणेकडील भाग सहारा वाळवंटाने व्यापला आहे.
### चतुःसीमा 
मोरोक्कोच्या पश्चिमिेस अटलांटिक महासागर, उत्तरेला भूमध्य समुद्र, पूर्वेस अल्जीरिया तर दक्षिणेस मॉरिटानिया आहे. स्पेन देशाची सेउता व मेलिया ही विशेष शहरे मोरोक्कोच्या उत्तर भागात स्थित आहेत.
### राजकीय विभाग 
### मोठी शहरे
## समाजव्यवस्था 
### वस्तीविभागणी 
### धर्म
मोरक्को मध्ये प्रमुख धर्म इस्लाम आहे,

### शिक्षण 
### संस्कृती
## राजकारण 
## अर्थतंत्र
## खेळ 
*ऑलिंपिक खेळात
*फुटबॉल संघ
## संदर्भ व नोंदी 
## बाह्य दुवे 
* 
* 
* 

वर्ग:आफ्रिकेतील देश
टोनी लॉक

लॉक, टोनी
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सदाशिव शिंदे

**सदाशिव गणपतराव शिंदे** उर्फ **सदू शिंदे** (१८ ऑगस्ट, १९२३ - २२ जून, १९५५) हे एक भारतीय कसोटी क्रिकेट खेळाडू  होते. प्रतिभा पवार या त्यांच्या कन्या तर शरद पवार हे जावई आहेत.

शिंदे, सदाशिव
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५५ मधील  मृत्यू
चंदू सरवटे

**चंद्रशेखर** *चंदू* **त्रिंबक सरवटे** (२२ जुलै, इ.स. १९२०:सागर, मध्य प्रदेश, भारत - २३ डिसेंबर, इ.स. २००३:इंदूर, मध्य प्रदेश, भारत) हा कडून १९४६-५१ दरम्यान नऊ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. २००३ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२० मधील जन्म
इ.स. ११८९

## ठळक घटना आणि घडामोडी
* जानेवारी २१ - फ्रांसचा दुसरा फिलिप आणि इंग्लंडच्या दुसऱ्या हेन्रीने तिसऱ्या क्रुसेडसाठी सैन्य गोळा करणे सुरू केले.

## जन्म
## मृत्यू
* जुलै ६ - हेन्री दुसरा, इंग्लंडचा राजा.

वर्ग:इ.स. ११८९
वर्ग:इ.स.च्या ११८० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १२ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
टोनी लुईस

**ॲंथोनी रॉबर्ट** *टोनी* **लुईस** (जुलै ६, इ.स. १९३८:स्वानसी, वेल्स, इंग्लंड - ) हा कडून नऊ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.

खेळाडू म्हणून निवृत्त झाल्यावर लुईस मॅरिलिबोन क्रिकेट क्लबचा अध्यक्ष झाला.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९३८ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मार्क बेन्सन

**मार्क बेन्सन** (६ जुलै, इ.स. १९५८ - ) हा कडून एक कसोटी आणि एक एकदिवसीय सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.

बेन्सन आंतरराष्ट्रीय पंचही आहे.

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:क्रिकेट पंच
वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मन सूद

**मनमोहन सूद**.

**मन सूद**(६ जुलै १९३९ - १९ जानेवारी २०२०) हे भारतीय क्रिकेट खेळाडू होते. त्याचा जन्म लाहोरमध्ये झाला होता. १९६० मध्ये त्यांनी एका कसोटी क्रिकेट सामना खेळला होता.

## संदर्भ 
सूद, मन
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९३९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू
फ्रँक फॉस्टर

**फ्रँक रोबॉथम फॉस्टर** (जानेवारी ३१, इ.स. १८८९:बर्मिंगहॅम, इंग्लंड - मे ३, इ.स. १९५८:नॉर्थहॅम्प्टन:इंग्लंडः हा कडून ११ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

फॉस्टर, फ्रँक
फॉस्टर, फ्रँक
फॉस्टर, फ्रँक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मलावी

**मलावीचे प्रजासत्ताक** हा दक्षिण पूर्व आफ्रिकेतील एक चिंचोळा भूपरिवेष्ठित देश आहे. १९६४ सालापर्यंत ब्रिटिश वसाहत असलेला हा देश न्यासालॅंड ह्या नावाने ओळखला जात असे. मलावीच्या उत्तर व पूर्वेला टांझानिया, पश्चिमेला झांबिया तर इतर दिशांना मोझांबिक हे देश आहेत. मलावीच्या पूर्वेस न्यासा हे आफ्रिका खंडामधील तिसऱ्या क्रमांकाचे मोठे सरोवर आहे. लिलॉंग्वे ही मलावीची राजधानी व सर्वात मोठे शहर असून ब्लॅंटायर हे येथील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे.

इतर बहुतांशी आफ्रिकन देशांप्रमाणे मलावी गरीब व अविकसित आहे. येथील बालमृत्यूचे प्रमाण अत्यंत तीव्र असून एड्स ह्या रोगाने मलावीला ग्रासले आहे. शेती हा येथील प्रमुख व्यवसाय आहे. जगातील इतर देशांकडून मिळणाऱ्या अनुदानावर मलावी अवलंबुन आहे.

## इतिहास 
## भूगोल 
### मोठी शहरे 
* लिलॉंग्वे
* ब्लॅंटायर

## समाजव्यवस्था 
## खेळ 
* ऑलिंपिक खेळात
* फुटबॉल संघ
## बाह्य दुवे 
* 
* 
* 

वर्ग:आफ्रिकेतील देश
वर्ग:पूर्व आफ्रिका
इतिहासाच्या अभ्यासाची साधने

इतिहासाचे लेखन आणि अभ्यास हा भूतकाळासंबंधी माहिती देऊ शकणाऱ्या विविध साधनांवर अवलंबून असतो. भूतकाळाविषयीची माहिती ज्यातून मिळू शकते अशा साधनांना इतिहासाच्या अभ्यासाची साधने म्हणता येते. भूतकाळाविषयी माहिती देणारी अशी साधने विविध स्वरूपाची असतात. त्यांचे वर्गीकरण विविध निकष लावून करण्यात येते. भूतकाळात घडलेल्या घटनांची कालक्रमानुसार शास्त्रशुद्ध आणि पद्धतशीर दिलेली माहिती म्हणजे इतिहास होय व्यक्ती समाज स्थळ आणि काळ हे चार घटक इतिहासाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. इतिहास हा विश्वसनीय  पुराव्यांवर आधारित असतो या पुराव्यांना इतिहासाची साधने असे म्हणतात. साधनांचे भौतिक साधने, लिखित साधने आणि मौखिक साधने असे वर्गीकरण करता येते. त्याचप्रमाणे इतिहासात साधनांचे मुल्यमापन देखील केले जाते. ज्या ऐतिहासिक घटनेचा अभ्यास करायचा असतो तिच्याशी संबंधित अशा अनेक बाबींचा विचार करावा लागतो. त्यासाठी ऐतिहासिक साधनांचा आधार घेतला जातो, ही साधने तपासून घेणे गरजेचे असते.त्याचा अस्सलपणा तपासावा लागतो. या साधनांचा तारतम्याने व चिकित्सकपणे वापर करणे आवश्‍यक असते.

**कोरीव लेख : १)शिलालेख २)स्तंभालेख ३)ताम्रपट

## इतिहासाची प्रमाण साधने
*कागदपत्रांचा आधार
*शासकीय आदेश व कागदपत्रे 
*राजाने काढलेली फर्माने
*आज्ञापत्रे,
*करारनामे,
*तहनामे
*आपापसातील पत्रव्यवहार
*पोलीस व न्यायखात्याचे अहवाल 
*प्रत्यक्ष सहभागी व्यक्तीचा पत्रव्यवहार 
*शासकीय इतिवृत्ते
***पुरातत्त्वीय साधने**

(१) प्राचीन वास्तूंचे अवशेष
(२) मातीची खापरे
(३) बौद्ध विहार( लेण्या)
(४) अलंकार 
(५) मंदिर
(६) मूर्ती
(७) शिलालेख
(८) ताम्रपट
(९) नाणी (१०) अभिलेख(११) प्राण्यांची हाडे(12) जळालेले धान्य (१३)मानवी हाडे(१४) अश्मयुगीन दगडी हत्यारे

## दुय्यम साधने 
*तवारिखा,
*बखरी,
*पोवाडे,
*स्रोत्रे
*प्रवास वर्णने
*कुळकरी 
*शकावल्या
*ऐतिहासिक काव्ये 
*म्हणी
*महजर/कारीने
*वंशवेली
*मुलाखती 

## हे सुद्धा पहा
* भारतीय उत्किर्ण लेखसंग्रह योजना
## बाह्य दुवे
दक्षिण आशिया ग्रामीण आणि शेती इतिहास

वर्ग:इतिहास
रंगा सोहोनी

**श्रीरंग वासुदेव** तथा *रंगा* **सोहोनी**.

सोहोनी, रंगा
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
जमशेद खुदादाद ईरानी

**जमशेद खुदादाद** तथा *जेनी* **ईरानी**.

ईरानी, जेनी
गोगुमल किशनचंद

**गोगुमल किशनचंद हरीसिंघानी** हे कडून कसोटी क्रिकेट खेळलेले खेळाडू होते.

हे सिंधी व्यापाऱ्याचे पुत्र असून बडोदा संस्थानाचे कर्मचारी होते..

वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:रिकामी पाने
प्रोबीर सेन

**प्रोबीर कुमार** तथा *खोकन* **सेन**.

सेन, प्रोबीर
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:रिकामी पाने
सी.आर. रंगाचारी

**कोमांदुर राजगोपालाचारी रंगाचारी**.

रंगाचारी, सी.आर.
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
बरहा

बरहा  हा मूळ कन्नड शब्द असून त्याचा अर्थ 'लिखाण' असा होतो. बरहा ही भारतीय भाषांत सहज लेख लिहिण्याकरता बनवलेली सोपी संगणक प्रणाली आहे. ही संगणक प्रणाली भारतीय भाषेतील शब्दांवर विविध प्रकारच्या प्रक्रिया सुलभतेने करते. त्यामुळे संगणकावरील विविध कामे जसे की विविध दस्तऐवज (Word Application), इंटरनेट आणि संकेतस्थळांवर लिहीणे, इ-मेल लिहिणे, संगणकावरील कार्यालयीन कामे आपण आपल्या स्वतःच्या मातृभाषेत करू शकतो.

## भाषा
यात देवनागरी लिपीतील मराठी, आसामी, हिंदी, संस्कृत, कोकणी, काश्मिरी, सिंधी, गुजराती, ओडिया, बंगाली, मणिपुरी तसेच गुरुमुखी लिपीतील पंजाबी, तामिळ, मल्याळम, तेलुगू, कन्नड इत्यादी भाषांतून लेखन करता येते.

## सुविधा
बरहा विविध सुविधांचा व संगणक प्रणालींचा संच उपलब्ध करून देते.

# बराहा एक स्वतंत्र दस्तऐवज संपादक (document editor) आहे. यात दस्तावेज संपादित करण्याच्या मूलभूत आवश्यक सुविधांचा समावेश आहे.
# बराहा डायरेक्ट (Baraha Direct)ने दुसऱ्या प्रणालीत मजकूर (Text) थेट (direct) टंकलिखित (type) करता येतो. जसे की विकीपीडिया, मायक्रोसॉफ्टचे वर्ड, एक्सेल, पॉवरपॉइंट इ., इमेल्स, मेसेंजर वगैरे.

## बराहामध्ये मराठी कसे लिहावे
*मुख्य पान: बराहा मध्ये मराठी कसे टाइप करावे*

## इतर सुविधा
बरहा मध्ये एक बरहापॅड नामक प्रोग्रॅम असून त्यामध्ये आपण मराठी व इतर उपलब्ध भाषांत लेखन करू शकतो.

## बाह्य दुवे आणि संदर्भ
*बराहा 
*बरहापॅड
*

## मुद्रणाधिकार संबंधीची माहिती
मुद्रणाधिकार संबंधीची माहिती

वर्ग:मराठी टंकलेखन प्रणाली
वर्ग:लिप्यंतर
इ.स. १३०७

## ठळक घटना आणि घडामोडी
* मोंगोल सैन्याने भारतातून माघार घेण्यास सुरुवात केली.

## जन्म
## मृत्यू
* जुलै ७ - एडवर्ड पहिला, ईंग्लंडचा राजा.

वर्ग:इ.स. १३०७
वर्ग:इ.स.च्या १३०० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १४ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
पाटणा

**पाटणा** शहर ही भारताच्या बिहार राज्याची राजधानी आहे. या गावाला तिथले स्थानिक लोक पटना म्हणतात. पुरातनकाळी हे गाव पाटलीपुत्र या नावाने सुपरिचित होते. हे शहर पाटणा जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.

वर्ग:बिहारमधील शहरे
वर्ग:पाटणा जिल्हा
वर्ग:पाटणा
दत्तू फडकर

**दत्तात्रेय गजानन** तथा *दत्तू* **फडकर** यांचा जन्म १२ डिसेंबर १९२५ रोजी कोल्हापूर येथे झाला. मुंबईच्या रॉबर्ट मनी हाय स्कुल मध्ये फडकर यांचे शालेय शिक्षण झाले तर त्यांनी बी. ए.ची पदवी एल्फिंस्टन महाविद्यालयातून घेतली. 

फडकर उजव्या हाताने फलंदाजी करणारे फलंदाज, उजव्या हाताने जलद मध्यमगतीने आणि चेडू दोन्ही बाजुने वळवू शकणारे गोलंदाज आणि प्रामुख्याने स्लीप मध्ये उभे राहून क्षेत्र रक्षण करणारे असे बहु आयामी खेळाडू होते.

वयाच्या १० व्या वर्षी आंतर शालेय सामन्यात फडकर यांनी १५६ धावा काढल्या. तर आपल्या महाविद्यालयीन सामन्याच्या पदार्पणाच्या सामन्यात त्यांनी २७४ धावा फटकाविल्या. मुंबई विद्यापीठाकडून ते १९४१-४२ आणि १९४६-४७ च्या मोसमात खेळले. वयाच्या १७ व्या वर्षी दत्तू फडकर मुंबई संघाकडून प्रथम वर्गीय क्रिकेट खेळावयास लागले. १९४८-४९ च्या मोसमात महाराष्ट्र विरुद्ध खेळतांना फडकर यांनी आपल्या फलंदाजी आणि गोलंदाजीची झलक दाखविली. त्यांनी अनुक्रमे १३१ आणि १६० धावा काढल्या तर दोन्ही वेळा ३-३ खेळाडू बाद केले. फडकर यांनी १९५०-५१ च्या मोसमात महाराष्ट्र विरुद्ध काढलेल्या २१७ धावा हा त्यांचा वैयक्तिक उच्चांक होता. 

१९४७-४८ च्या ऑस्ट्रेलिया दौऱ्यासाठी फडकर यांची निवड भारताच्या राष्ट्रीय संघात करण्यात आली. यातील पदार्पणाच्या  सिडनी येथील कसोटी सामन्यात फडकर यांना आठव्या क्रमांकावर फलंदाजीची संधी मिळाली. तेव्हा त्यांनी संघास गरज असतांना ५१ धावा काढल्या आणि गोलंदाजीत १४ धावांच्या मोबदल्यात ३ गडी बाद केले. पुढील ऍडलेड येथील सामन्यात फडकर यांना साहव्या क्रमांकावर फलंदाजीस पाठविण्यात आले. तेव्हा विजय हजारेसह खेळतांना १२३ धावा काढत १८८ धावांची महत्त्वाची भागीदारी केली. या मोसमात खेळल्या गेलेल्या चारही सामन्यात दत्तू फडकर यांनी किमान ५० धावा तरी काढल्या आणि लिंडवॉल सारख्या गोलंदाजाचा समाचार घेतला. 

याच्या पुढील वर्षी चेन्नई येथे वेस्ट इंडीज विरुद्ध खेळतांना फडकर यांनी १५९ धावांच्या मोबदल्यात ७ गडी बाद करत आपला गोलंदाजीचा विक्रम नोंदविला. हा सामना भारताने केवळ सहा धावांनी गमाविला, फडकर ३७ धावांवर नाबाद राहिले. 

१९५२ साली इंग्लंड विरुद्ध खेळतांना भारताची परिस्थिती वाईट होती, ० धावांवर ४ गडी बाद झाले होते. त्यावेळी फडकर-ह्जारे जोडीने १०५ धावांची भागीदारी करत भाराताची बाजु सांभाळण्याचा प्रयत्न केला. 

कसोटी क्रिकेट मधून निवृत्ती पत्करल्यानंतर फडकर यांनी कोलकाता येथे एक शाळा काढली. त्यांनी काही काळ टाटा सन्स आणि भारतीय रेल्वे मध्ये नोकरीही केली. १९७० साली भारतीय क्रिकेट बोर्डाने त्यांना खेळाडूंचे निवड कर्ता म्हणून नेमले होते. 

दि. १७ मार्च १९८५ रोजी मेंदुच्या विकाराने दत्तू फडकर यांचे चेन्नई येथे निधन झाले.

फडकर, दत्तू
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
जॉर्ज हर्न

हर्न, जॉर्ज
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १८५६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३२ मधील मृत्यू
मिन पटेल

**मीनल महेश पटेल** ऊर्फ **मिन पटेल** (जुलै ७, इ.स. १९७०; मुंबई, महाराष्ट्र - हयात) हा इंग्लिश राष्ट्रीय क्रिकेट संघातून क्रिकेट खेळणारा भारतीय वंशाचा, निवृत्त पुरुष खेळाडू आहे. तो कडून २ आंतरराष्ट्रीय कसोटी सामने खेळला. काउंटी क्रिकेट स्पर्धांमध्ये तो केंट परगण्याचे प्रतिनिधित्व करत असे. तो प्रामुख्याने डाव्या हाताने मंदगती गोलंदाजी करत असे. डाव्या हाताने गोलंडाजी करणारा पटेल फलंदाजी मात्र उजव्या हाताने करत असे.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म
वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
खानमोहम्मद इब्राहीम

**खानमोहम्मद कासमभॉय इब्राहीम**.

इब्राहीम, खानमोहम्मद
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
केकी तारापोर

**केकी खुरशेदजी तारापोर**.

राहुल द्रविडने केकी तारापोरकडून क्रिकेटचे प्रशिक्षण घेतलेले आहे.

तारापोर, केकी
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
निरोद चौधरी

**निरोद रंजन** तथा *पुटु* **चौधरी**.

चौधरी, निरोद
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
माँटू बॅनर्जी

**सुदांग्सु अबिनाश** तथा *मॉॅंटु* **बॅनर्जी**.

वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
मधुसूदन रेगे

**मधुसूदन रामचंद्र रेगे**.

वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म
शुटे बॅनर्जी

**सरोबिंदु नाथ** तथा *शुटे* **बॅनर्जी**.

बॅनर्जी, शुटे
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
सी.डी. गोपीनाथ

**कोइंबताराव दोराइकण्णु** तथा *सी.डी.* **गोपीनाथ**.

गोपीनाथ, सी.डी.
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
माधव मंत्री

**माधव कृष्णाजी मंत्री**.

मंत्री, माधव
मंत्री, माधव
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
नाना जोशी

**पद्मनाभ गोविंद** तथा *नाना* **जोशी**.

**नाना जोशी** (ऊर्फ **पद्मनाभ गोविंद जोशी**) (ऑक्टोबर ७, १९२२ - ?) हे क्रिकेटच्या कसोटी सामन्यातील भारतीय यष्टिरक्षक होते.

जोशी, नाना
जोशी, नाना
जोशी, नाना
वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म
बक दिवेचा

**रमेश विठ्ठलदास** तथा *बक* **दिवेचा**.

दिवेचा, बक
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
हिरालाल गायकवाड

**हिरालाल घसुलाल गायकवाड**.

गायकवाड, हिरालाल
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००३ मधील मृत्यू
बाळ दाणी

**हेमचंद्र तुकाराम** तथा *बाळ* **दाणी**.

दाणी, बाळ
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
विजय राजिंदरनाथ

**विजय राजिंदरनाथ**.

राजिंदरनाथ, विजय
राजिंदरनाथ, विजय
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८९ मधील मृत्यू
हुजूर साहेब

इतिहासाशी संबंधीत हा लेख अपूर्ण आहे आणि पूर्ण करण्यास आपण हातभार लावू शकता.
हा लेख संपादित करण्यासाठी [ येथे टिचकी द्या].
'विकिपीडिआ' मध्ये अपूर्ण लेख संपादित करण्यासाठी मदतीचा लेख येथे उपलब्ध आहे.

नांदेड येथील गुरुद्वारा  **तख्त सचखंड श्री हुजुर अबचलनगर साहिब** या भल्यामोठ्या नावांने पण ओळखला जातो. येथे  शीख धर्मियांचे १०वे गुरू श्री गुरू गोविंदसिंहजी यांची समाधी आहे.
* गुरूद्वाऱ्याची सध्याची इमारत महाराजा रणजीत सिंग यांनी इ.स. १८३० मध्ये बांधली. हे शीखांच्या पाच तक्तांपैकी एक आहे.
हा गुरुद्वारा श्री. गुरू गोविंदसिंघ यांच्या समाधीवर बांधलेला आहे. गुरूद्वाऱ्याच्या आतल्या खोलीला *अंगीथा साहिब* असे म्हणले जाते. या गुरूद्वाऱ्याचे बांधकाम इ. सन १८३२ ते १८३७ मध्ये झाले आहे.

वर्ग:नांदेड
वर्ग:शीख धर्म
इब्राहीम माका

**इब्राहीम सुलेमान माका**.

माका, इब्राहीम
माका, इब्राहीम
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
रोमानी भाषा

**रोमानी** ही इंडो-युरोपीय भाषाकुलातील भाषा आहे.

वर्ग:हिंद-आर्य भाषासमूह
माधव आपटे

**माधवराव लक्ष्मणराव आपटे** (जन्म : मुंबई, इ.स. १९३३;  - मुंबई , २३ सप्टेंबर २०१९) हे एक भारतीय क्रिकेट खेळाडू होते. ते भारताकडून सात कसोटी सामने खेळले. 

माधव आपटे यांची पहिल्या दर्जाच्या क्रिकेट सामन्यांत खेळायची सुरुवात मुंबई संघातून झाली. या वेळी त्यांनी रणजी सामन्यात सौराष्ट्राविरुद्ध शतक ठोकले होते.  त्यानंतर १९५२-५३ या काळात ते सात कसोटी सामने खेळले. त्यांतले दोन कसोटी सामने पाकिस्तानविरुद्ध होते. उरलेल्या पाच सामन्यांत त्यांनी वेस्ट इंडीजविरुद्ध एक शतक आणि काही अर्धशतकांसह ५१.११ च्या सरासरीने ४६० धावा केल्या होत्या. वेस्ट इंडीजच्या गोलदांजांची धुलाई करत माधव आपटे यांनी १६३ धावांची खेळी केली. पाॅली उमरीगर यांच्यानंतर सर्वाधिक धावा करणारे ते तत्कालीन विक्रमी फलंदाज ठरले होते. हा विक्रम १८ वर्ष त्यांच्या नावावर होता. 

या दौऱ्यानंतर आपटे यांना पुन्हा भारतीय क्रिकेट संघात घेतले नाही. मात्र त्यांनी उदयोन्मुख खेळाडूंना घडवण्याचे काम केले. दरम्यान, अन्य प्रथम वर्गीय क्रिकेट सामन्यांमध्ये खेळताना त्यांनी ६७ सामन्यात ३३३६ धावा केल्या. यांत त्यांची सहा शतके आहेत. मुंबई क्रिकेटला गुणवत्तापुरवठा करणाऱ्या कांगा साखळीत माधवराव तब्बल ५० वर्षे खेळले. दि ब. देवधरांपासून सचिन तेंडुलकरपर्यंत सगळ्यांबरोबर माधवराव खेळले. शेवटचा कांगा साखळी सामना खेळले, त्या वेळी माधव आपटे ७१ वर्षांचे होते. 

मधल्या काळात माधव आपटे हे क्रिकेट क्लब ऑफ इंडियाचे (CCIचे) अध्यक्ष झाले. ते अध्यक्ष असताना, १४ वर्षीय सचिन तेंडुलकरची गुणवत्ता हेरून त्यांनी नियमांना डावलून त्याला क्लबकडून खेळण्याची संधी दिली. 

क्रिकेटबरोबरच स्कॅश आणि बॅडमिंटन या खेळांत आपटे पारंगत होते. 

## उद्योजक माधवराव आपटे
माधव आपटे यांचे वडिलोपार्जित साखर कारखाने व कापडाच्या गिरण्या होत्या. जम्बो आइस्क्रीम, फलटण शुगर वर्क्‍स, लक्ष्मी विष्णू गिरणी, स्वस्तिक समूह, कॅम्लिन या कंपन्यांचे ते मुख्य संचालक होते.

ते काही काळ मुंबईचे नगरपाल व मुंबई चेम्बर ऑफ कॉमर्सचे अध्यक्ष होते.  

## आत्मचरित्र
माधवराव आपट्यांनी आत्मचरित्रही लिहिले आहे, त्याचे नाव -
* As Luck would Have It : Unplugged Uncut' (इंग्रजी)

आपटे, माधव
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:मुंबईचे नगरपाल
दीपक शोधन

**रोशन हर्षदलाल** तथा *दीपक* **शोधन**.

शोधन, दीपक
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
चंद्रशेखर गडकरी

लेफ्टनंट कर्नल **चंद्रशेखर वामन गडकरी**.

गडकरी, चंद्रशेखर
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
जयसिंगराव घोरपडे

**जयसिंगराव मानसिंगराव घोरपडे**.

घोरपडे, जयसिंगराव
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:रिकामी पाने
पनानमल पंजाबी

**पनानमल होटचंद पंजाबी**.

पंजाबी, पनानमल
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
जसु पटेल

**जसुभाई मोतीभाई** तथा *जसु* **पटेल**.

पटेल, जसु
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
ए.जी. क्रिपालसिंघ

**अमृतसर गोविंदसिंघ क्रिपालसिंघ**.

क्रिपालसिंघ, ए.जी.
क्रिपालसिंघ, ए.जी.
नारायण स्वामी

**वेंकटरामन नारायण स्वामी** ऊर्फ **नारायण स्वामी** (रोमन लिपी: *Venkatraman Narayan Swamy*, *Narain Swamy* ;) (मे २३, इ.स. १९२४; केरळ - मे १, इ.स. १९८३; देहरादून, उत्तराखंड) हा भारतीय राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून आंतरराष्ट्रीय स्तरावर कसोटी खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता. तो प्रामुख्याने उजव्या हाताची द्रुत-मध्यमगती गोलंदाजी करत असे. भारताकडून तो एकच आंतरराष्ट्रीय कसोटी सामना खेळला. देशांतर्गत स्पर्धांमध्ये त्याने सर्विसेस क्रिकेट संघ संघाकडून प्रथमश्रेणी सामने खेळले.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
सदाशिव पाटील

सदाशिव रावजी पाटील (१० ऑक्टोबर १९३३ - १५ सप्टेंबर २०२०) हे एक भारतीय क्रिकेट खेळाडू होता जे १९५५ मध्ये एका कसोटीत खेळले आहेत. त्यांनी महाराष्ट्रासाठी ३६ प्रथम श्रेणी सामनेही खेळले.

पाटील, सदाशिव
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९३३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू
प्रकाश भंडारी

**प्रकाश भंडारी**  (२७ नोव्हेंबर, १९३५ – १९ नोव्हेंबर, २०२५)

भंडारी, प्रकाश
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९३५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू
गुंडीबैल सुंदरम

**गुंडीबैल राम सुंदरम**.

सुंदरम, गुंडीबैल
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
चंद्रकांत पाटणकर

**चंद्रकांत त्रिंबक पाटणकर**.

पाटणकर, चंद्रकांत
पाटणकर, चंद्रकांत
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
मनोहर हर्डीकर

**मनोहर शंकर हर्डीकर**.

हर्डीकर, मनोहर
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वसंत रांजणे

**वसंत बाबुराव रांजणे**.

रांजणे, वसंत
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
गुलाम गार्ड

**गुलाम मुस्तफा गार्ड** (१२ डिसेंबर, इ.स. १९२५:सुरत, गुजरात, भारत - १३ मार्च, इ.स. १९७८:अमदावाद, गुजरात, भारत) हा कडून दोन कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७८ मधील मृत्यू
रामनाथ केणी

**रामनाथ बाबुराव केणी**.

केणी, रामनाथ
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
अपूर्व सेनगुप्ता

**अपूर्व कुमार सेनगुप्ता**.

सेनगुप्ता, अपूर्व
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
अरविंद आपटे

**अरविंद लक्ष्मणराव आपटे**.

आपटे, अरविंद
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
एम.एल. जयसिंहा

**मोतगणहळ्ळी लक्ष्मीनरसु जयसिंहा** ऊर्फ **एम.एल. जयसिंहा** (रोमन लिपी: *Motganhalli Laxminarsu Jaisimha*) (मार्च ३, इ.स. १९३९; सिकंदराबाद, आंध्र प्रदेश - जुलै ६, इ.स. १९९९; सिकंदराबाद, आंध्र प्रदेश) हा भारतीय पुरुष क्रिकेट संघाकडून खेळलेला माजी क्रिकेट खेळाडू होता. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करत असे.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९९ मधील मृत्यू
अब्बास अली बेग

**अब्बास अली बेग**.

बेग, अब्बास अली
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वेनटप्पा मुदियाह

विंग कमांडर **वेनटप्पा मुसंद्रा मुदियाह**.

मुदियाह, वेनटप्पा
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
इ.स. १२१२

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* जुलै १० - लंडन शहराचा मोठा भाग प्रचंड आगीच्या भक्ष्यस्थानी.

## जन्म 
* गो-होरिकावा, जपानी सम्राट.

## मृत्यू
वर्ग:इ.स. १२१२
वर्ग:इ.स.च्या १२१० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १२९८

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* जुलै २२ - फॉलकर्कच्या लढाईत इंग्लंडचा राजा एडवर्ड पहिल्याने विल्यम वॉलेसच्या स्कॉटिश सैन्याचा पराभव केला.

## जन्म
## मृत्यू 
* जुलै १० - लाडिस्लॉस चौथा, हंगेरीचा राजा.

वर्ग:इ.स. १२९८
वर्ग:इ.स.च्या १२९० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
ह्यू ट्रंबल

ट्रम्बल, ह्यु
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कीथ स्टॅकपोल

स्टॅकपोल, कीथ
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सलीम दुराणी

**सलीम अझीझ दुरानी**. (११ डिसेंबर, इ.स. १९३४:काबुल, अफगाणिस्तान - २ एप्रिल, २०२३:जामनगर, गुजरात, भारत) हा कडून २९ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२३ मधील मृत्यू
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
बुधि कुंदरन

**बुधिसागर कृष्णाप्पा** तथा *बुधि* **कुंदरन** हा भारताचा कसोटी क्रिकेट खेळाडू होता. हा यष्टीरक्षक होता.

कुंदरन, बुधि
कुंदरन, बुधि
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
ए.जी. मिल्खासिंघ

**अमृतसर गोविंदसिंघ मिल्खासिंघ**.

मिल्खासिंघ, ए.जी.
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
बाळू गुप्ते

**बाळकृष्ण पंढरीनाथ** तथा *बाळु* ** गुप्ते**.

गुप्ते, बाळु
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
सरदार

एका परगणयाचा प्रमुख. 
सरदाराकरडे राजाने दिलेले सैन्य असते. 
the chief of a small part of army.

वर्ग:सैनिकी पेशातील व्यक्ती
वर्ग:सैन्य
तेलंगणा

**तेलंगणा** (लेखनभेद: *तेलंगण* किंवा *तेलंगाण*) भारताचे २९वे राज्य आहे. जून २, इ.स. २०१४ रोजी स्थापन झालेले हे राज्य पूर्वी आंध्र प्रदेशचा भाग होते. या प्रदेशाची प्राचीन नावे तेलिंगाण, तेलिंगा, त्रिलिंग अशी होती.

तेलंगणा भौगोलिक दृष्ट्या मराठवाडा, विदर्भ आणि उत्तर कर्नाटक यांच्या सीमांलगत आहे. तांदूळ हे मुख्य पीक असलेला हा प्रदेश गोदावरी खोऱ्यात असून हा भाग ऐतिहासिक काळात सातवाहन (इ.स.पू. २२१ - इ.स. २१८), गोवळकोंड्याची कुतुबशाही (इ.स. १५२० - इ.स. १६८७) आणि हैदराबादचा निजाम (इ.स. १७२४ - इ.स. १९४८) यांच्या सत्तेखाली राहिला. इ.स.च्या विसाव्या व एकविसाव्या शतकात साम्यवाद आणि नक्षल विचारप्रणालींचा लक्षणीय प्रभाव या प्रदेशावर आढळतो. हैदराबाद मुक्तिसंग्रामानंतर इ.स. १९४८ साली हा भाग स्वतंत्र भारतीय संघराज्यात विलीन झाला. हैदराबाद ही तेलंगणाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे तर तेलुगू ही प्रमुख भाषा आहे.
इवलेसे|right|250 px|तेलंगण राज्याचे जिल्हे

## इतिहास
तेलंगणा हे वेगळे राज्य घोषित करण्यात यावे, यासाठी अनेक वर्षे तेलंगण राष्ट्रीय समितीने लढा चालवला होता. डिसेंबर ९, २००९ रोजी या प्रयत्नांना यश येऊन भारत सरकारने तेलंगणा हे वेगळे राज्य होणार असल्याचे जाहीर केले. तेलंगण राज्याच्या स्थापनेसाठीचे विधेयक १५ व्या लोकसभेत १८ फेब्रुवारी २०१४ला आणि राज्यसभा या वरिष्ठ सभागृहात २० फेब्रुवारी २०१४ला संमत करण्यात आले आणि राष्ट्रपतींच्या मान्यतेसाठी पाठविण्यात आले.

तेलंगणा राज्यात पुढील जिल्हे आहेत. आदिलाबाद, करीमनगर, कामारेड्डी, कुमारम् भीम आसिफाबाद, खम्माम, जगतियाळ, जयशंकर भूपालपल्ली, जानगाव, जोगुलांबा गडवाल, नागरकुर्नूल, नारायणपेट, नालगोंडा, निजामाबाद, निर्मल, पेद्दापल्ली, भद्राद्रि कोठागुंडम, मंचरियाल, महबूबनगर, महबूबाबाद, मेडक, मेडचल-मलकजगिरी, मुळुगू, यादाद्री भुवनगिरी, रंगारेड्‍डी, राजन्ना सिरकिला, वनपर्थी, वारंगळ ग्रामीण, वारंगळ शहर, विकाराबाद, संगारेड्डी, सिद्दीपेट, सूर्यापेट, हैदराबाद. 

## प्रमुख शहरे
## वाहतूक
हैदराबाद शहर हे तेलंगणामधील सर्वात मोठे वाहतूक केंद्र आहे. हैदराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हा भारतामधील एक प्रमुख विमानतळ असून येथून देशातील सर्व मोठ्या शहरांसाठी तसेच अनेक आंतरराष्ट्रीय स्थानांसाठी थेट प्रवासी सेवा उपलब्ध आहे. भारतीय रेल्वेच्या दक्षिण मध्य रेल्वे क्षेत्राचे मुख्यालय सिकंदराबाद रेल्वे स्थानक येथे असून हैदराबाद रेल्वे स्थानक, वारंगळ रेल्वे स्थानक इत्यादी मोठी स्थानके देशातील इतर भागांसोबत जोडली गेली आहेत. तेलंगणा एक्सप्रेस, सिकंदराबाद राजधानी एक्सप्रेस इत्यादी जलद गाड्या हैदराबादला दिल्लीसोबत जोडतात. चारमिनार एक्सप्रेस, गोदावरी एक्सप्रेस, गोळकोंडा एक्सप्रेस इत्यादी येथील प्रसिद्ध गाड्या आहेत.

## हे सुद्धा पहा 
* हैदराबाद मुक्तिसंग्राम

## बाह्य दुवे 
* ई-तेलंगण.ऑर्ग 

## संदर्भ 

वर्ग:भारतीय राज्ये
जुलै ११

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### चौदावे शतक 
* १३४६ - लक्झेम्बर्गचा चार्ल्स पाचवा पवित्र रोमन सम्राटपदी.
### पंधरावे शतक 
* १४०५ - चीनचा झ्हेंग हे जहाजांचा तांडा घेउन जग धुंडाळायला निघाला.
### सोळावे शतक 
* १५७६ - मार्टिन फ्रोबिशरला लांबून ग्रीनलॅंडचा किनारा दिसला.
### अठरावे शतक 
* १७५० - कॅनडातील हॅलिफॅक्स शहर आगीत भस्मसात.

### एकोणिसावे शतक 
* १८०४ - अमेरिकेच्या उपराष्ट्रपती एरन बरने अर्थमंत्री अलेक्झांडर हॅमिल्टनला द्वंद्वयुद्धात ठार केले.
* १८११ - इटलीच्या आमादिओ ऍव्होगाड्रोने आपला वायुच्या अणुरचनेचा सिद्धांत प्रकाशित केला.
* १८५९ - चार्ल्स डिकन्सची ए टेल ऑफ टू सिटीज ही कादंबरी प्रकाशित.
* १८८९ - मेक्सिकोतील तिहुआना शहराची स्थापना.
### विसावे शतक 
* १९१९ - नेदरलॅंड्समध्ये कामगारांकडून एका दिवसात जास्तीत जास्त आठ तासांचे काम घ्यायचा व रविवारी सुट्टी देण्याचा कायदा लागू झाला.
* १९२१ - मंगोलियाला चीनपासून स्वातंत्र्य.
* १९४० - हेन्री फिलिप पेटैं विची फ्रांसच्या पंतप्रधानपदी.
* १९५५ - अमेरिकेने आपल्या चलनावर *इन गॉड वी ट्रस्ट* (देवावर आमचा विश्वास आहे) असे मुद्रित करण्याचे ठरवले.
* १९५७ - करीम हुसेनी आगाखान इस्माइलीपंथाच्या प्रमुखपदी.
* १९६० - हार्पर लीची टु किल ए मॉकिंगबर्ड ही कादंबरी प्रकाशित झाली.
* १९७१ - चिलीने तांब्याच्या खाणींचे राष्ट्रीयीकरण केले.
* १९७३ - ब्राझिलचे बोईंग ७०७ प्रकारचे विमान पॅरिस ओर्लि विमानतळावर कोसळले. १३४ पैकी १२३ प्रवासी ठार.
* १९७५ - चीनमध्ये इ.स.पू. तिसऱ्या शतकातील चीनी मातीच्या ६,००० मुर्ती असलेली दफनभूमी सापडली.
* १९७८ - स्पेनमध्ये प्रवाहीकृत वायू घेउन चाललेल्या ट्रकला अपघात. २१६ ठार.
* १९७९ - अमेरिकेचे अंतराळस्थानक स्कायलॅब पृथ्वीवर कोसळले.
* १९८२ - फुटबॉल विश्वकपच्या अंतिम सामन्यात इटलीने पश्चिम जर्मनीला ३-१ असे पराभूत केले.
* १९८३ - इक्वेडोरमध्ये बोईंग ७२७ प्रकारचे विमान कोसळले. ११९ प्रवासी ठार.
* १९९१ - नायजेरिन एरवेझने भाड्याने घेतलेले नेशनएरचे डी.सी.८ प्रकारचे विमान जेद्दा येथे कोसळले. २६१ प्रवासी ठार.
* १९९५ - अमेरिका व व्हियेतनाममध्ये राजनैतिक संबंध पुनःप्रस्थापित.
* १९९५ - स्रेब्रेनिकाची कत्तल - युगोस्लाव्हिया व बॉस्नियाच्या सैन्याने स्रेब्रेनिका शहर काबीज केले व ८,००० व्यक्तींना ठार मारले.
* १९९५ - क्युबाना दि एव्हिएशनचे ए.एन.२४ प्रकारचे विमान कॅरिबियन समुद्रात कोसळले. ४४ ठार.

### एकविसावे शतक 
* २००३ - १८ महिने बंद असलेली लाहोर-दिल्ली बस सेवा पुनः सुरू.
* २००४ - सी.आय.ए.च्या निदेशक जॉर्ज टेनेटने राजीनामा दिला.
* २००६ - मुंबईत उपनगरी रेल्वे गाड्यांमध्ये स्फोट. १००हून अधिक ठार.

## जन्म 
* १२७४ - रॉबर्ट द ब्रुस, स्कॉटलंडचा राजा.
* १६५७ - फ्रेडरिक पहिला, प्रशियाचा राजा.
* १७६७ - जॉन क्विन्सी ऍडम्स, अमेरिकेचा ६वा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९१६ - गॉफ व्हिटलॅम, ऑस्ट्रेलियाचा २१वा पंतप्रधान.
* १९३० - जॅक अलाबास्टर, न्यू झीलंडचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९५० - जिम हिग्स, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू 
* ४७२ - ॲंथेमियस, पश्चिम रोमन सम्राट.
* ९३७ - रुडॉल्फ दुसरा, बरगंडीचा राजा.
* ११७४ - अमाल्रिक, जेरुसलेमचा राजा.
* १६८८ - नराई, सयामचा राजा.
* १८०४ - अलेक्झांडर हॅमिल्टन, अमेरिकेचा अर्थमंत्री.
* १९५९ - चार्ली पार्कर, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९८९ - सर लॉरेंस ऑलिव्हिये, ब्रिटिश अभिनेता.

## प्रतिवार्षिक पालन 
* जागतिक लोकसंख्या दिन - संयुक्त राष्ट्रे.
* नाडम - मंगोलिया.
* राष्ट्रीय समुद्री दिन - चीन.

## बाह्य दुवे 
----
जुलै ९ - जुलै १० - **जुलै ११** - जुलै १२ - जुलै १३ - (जुलै महिना)
इ.स. १३४६

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* जुलै ११ - लक्झेम्बर्गचा चार्ल्स पाचवा पवित्र रोमन सम्राटपदी.

## जन्म 
## मृत्यू
वर्ग:इ.स. १३४६
वर्ग:इ.स.च्या १३४० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १४ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
निजामशाही

*तिरप्या मुद्राक्षरातील मजकूर*
thumb|right|300px|अहमदनगर भुईकोटाचे शाईत चितारलेले रेखाचित्र (इ.स. १८८५)
**अहमदनगराची निजामशाही** ही मध्ययुगात दक्षिण आशियातील दख्खन प्रदेशात अस्तित्वात असलेली सल्तनत होती. २८ मे, इ.स. १४९० रोजी बादशाह मलिक अहमद यांनी जुन्नर येथील बहमनी सेनापतीसह उर्वरित बहमनी सैन्याचा पराभव करून जुन्नर येथे स्वतंत्र सल्तनतीची घोषणा केली.

## स्थापना
इ.स. १४८६ साली निजाम-उल-मुल्क ह्यांची (बहामनी सुलतानाच्या सरदाराची) बिदर या शहरात दरबारी हत्या झाली. ह्या प्रकारामुळे चिडलेल्या त्यांच्या "मुलाने" - (अहमदाशहाने) बहामनी सल्तनीपासून फुटून स्वतंत्र राज्याची घोषणा केली आणि जुन्नर हे आपल्या राजधानीचे शहर निश्चित केले.

मे २८, इ.स. १४९० रोजी मलिक अहमद निजाम-उल-मुल्का यांनी *बाग-ए-निजाम* ह्या ठिकाणी झालेल्या युद्धात बहमनी सैन्याविरुद्ध संपूर्ण विजय मिळवला. त्यांनी आपल्या राज्याची राजधानी ह्याच नव्या ठिकाणी हलवली आणि नवीन शहराचे "*अहमदनगर*" असे नाम केले.

पुढील जवळपास १४० वर्षे त्यांच्या वारसांनी अहमदनगर येथून राज्य केले. **सुलताना चांदबिबी** ह्या हुसेन निजामशहा यांच्या मुलीने आणि अली आदिलशाह यांच्या पत्नीने १६ व्या शतकाच्या शेवटी मुघलांनी केलेल्या आक्रमणात अहमदनगराचा किल्ला लढवत ठेवला होता.
* मलिक अंबर हे कर्तृत्त्ववान प्रधानमंत्री (वजीर-ए-आजम) मूर्तझा निजामा यांच्या सेवेत होते. 
मलिक अंबर यांच्या मृत्यूनंतर शहाजी राजे यानी ६ वर्ष मुघल व आदिलशाह यांना यशस्वी झुंज दिली. शहाजी राजांनी त्या वेळी आदिलशहाला मुघलांच्या साम्राज्य विस्तार नितीविषयी सावध करून, दक्षिणी राज्य निजामशाही वाचवण्यासाठी मदत करण्याचे आवाहन केले. 
पण आदिलशाह व मुघल यांना निजामशाही संपवून वाटून घ्यायची घाई झालेली होती. तसेच दुसऱ्या मुर्तझा निजामा‌‌ यांच्या आईंना पण स्वतःच्या मुलाचा जीव प्रिय असल्यामुळे त्यांनी मुघलांना शरण जाण्याचा निर्णय घेतला. त्यामुळेच शहाजी राजांचा नाईलाज झाला.
अशा प्रकारे निजामशाहीचा शेवट झाला.

## घराणे
या सलतनीच्या अधिकारारूढ सुलतानांना **निजामशाह** या किताबाने उल्लेखले जाई.

## पुस्तके 
आसिफजाही - निजाम राजवटीचा इतिहास(खंड १) 
(संपादक:- सरफराज अहमद, कलीम अजीम, सय्यद शाह वाएज)

वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास
वर्ग:भारताचा इतिहास
वर्ग:निजामशाही
वर्ग:दख्खनच्या सल्तनती
इ.स. ९३७

## जन्म 
* पोप जॉन बारावा

## मृत्यू 
* जुलै ११ - रुडॉल्फ दुसरा, बरगंडीचा राजा.


वर्ग:इ.स.च्या ९३० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १० व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
चार्ली पार्कर

पार्कर, चार्ली
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १८८२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५९ मधील मृत्यू
राजिंदर पाल

**राजिंदर पाल**.

पाल, राजिंदर
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वेंकटरामन सुब्रमण्य

**वेंकटरामन सुब्रमण्य** ( , म्हैसूर) हा एक माजी भारतीय क्रिकेट खेळाडू आहे. सुब्रमण्यने त्याच्या कारकिर्दीमध्ये ९ कसोटी सामन्यांमध्ये २६३ धावा नोंदवल्या. कर्नाटक क्रिकेट संघाकडून १०१ पथम श्रेणीचे सामने खेळणाऱ्याने सुब्रमण्यने ८ शतकांसह ४,२१९ धावा काढल्या.

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:कर्नाटकाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
आबिद अली

**सैयद आबिद अली**(९ सप्टेंबर, १९४१ – १२ मार्च, २०२५) 

## संदर्भ 
आबिद अली
आबिद अली
आबिद अली
रमेश सक्सेना

**रमेश चंद सक्सेना** (२० सप्टेंबर, इ.स. १९४४ - १६ ऑगस्ट, इ.स. २०११:जमशेदपूर, झारखंड, बिहार) हा कडून १९६७मध्ये एक कसोटी सामना खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता. हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि लेग-ब्रेक गोलंदाजी करीत असे.

वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९४४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जिम हिग्ग्स

हिग्स, जिम
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मंगोलिया

**मंगोलिया** (मूळ उच्चार: माँगोल्या/मोंगोल्या) हा पूर्व व मध्य आशियातील एक देश आहे. मंगोलियाच्या उत्तरेला रशिया व इतर तिन्ही दिशांना चीन देश आहेत. उलानबातर ही मंगोलियाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. मंगोलिया हा जगातील सर्वात तुरळक लोकवस्ती असलेला स्वतंत्र देश आहे. येथील लोकसंख्या घनता केवळ १.७५ प्रति चौरस किमी इतकीच आहे.

## धर्म
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
*

वर्ग:पूर्व आशियाई देश
वर्ग:विस्तार विनंती
इ.स. ११९१

## ठळक घटना आणि घडामोडी
* जुलै १२ - तिसरी क्रुसेड - दोन वर्षांच्या वेढ्यानंतर एकरचा किल्ला पडला.

## जन्म
* फेब्रुवारी ८ - यारोस्लाव्ह दुसरा, रशियाचा शासक.

## मृत्यू
* मार्च २७ - पोप क्लेमेंट तिसरा.

वर्ग:इ.स. ११९१
वर्ग:इ.स.च्या ११९० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १२ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
जुलै १२

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### बारावे शतक 
* ११९१ - तिसरी क्रुसेड - दोन वर्षांच्या वेढ्यानंतर एकरचा किल्ला पडला.
### सोळावे शतक 
* १५८० - ऑस्ट्रोग बायबलचे प्रकाशन.
### सतरावे शतक 
* १६९१ - ऑघ्रिमची लढाई - इंग्लंडच्या विल्यम दुसऱ्याने स्कॉटलंडच्या जेम्स सातव्याला हरवले.
### एकोणिसावे शतक 
* १८१२ - १८१२ चेयुद्ध - अमेरिकेने कॅनडावर आक्रमण केले.
* १८९२ - मॉॅंट ब्लांक पर्वतावरील सरोवर फुटले. खालील सेंट जर्व्हे गावात पूर. २०० ठार.
### विसावे शतक 
* १९३२ - हेडली व्हेरिटीने एकाच डावात १० धावा देउन १० बळी घेतले व क्रिकेटमधील उच्चांक स्थापित केला.
* १९३३ - अमेरिकन काँग्रेसने कामगारांसाठी न्यूनतम मोबदला ताशी ३३ सेंट ठरवला.
* १९४३ - दुसरे महायुद्ध - प्रोखोरोव्ह्काची लढाई.
* १९५० - रेने प्लेव्हेन फ्रांसच्या पंतप्रधानपदी.
* १९६७ - नुवार्क, न्यु जर्सी शहरात वांशिक दंगली. २७ ठार.
* १९७५ - साओ टोमे व प्रिन्सिपला पोर्तुगालपासून स्वातंत्र्य.
* १९७९ - किरिबाटीला युनायटेड किंग्डमपासून स्वातंत्र्य.
* १९९३ - जपानच्या होक्काइदो द्वीपावर रिश्टर मापनपद्धतीनुसार ७.८ तीव्रतेचा भूकंप. यामुळे तयार झालेल्या त्सुनामीने ओकुशिरी द्वीपावर २०२ बळी घेतले.
### एकविसावे शतक 
* २००४ - पेद्रो संताना लोपेस पोर्तुगालच्या पंतप्रधानपदी.
* २००५ - आल्बर्ट दुसऱ्याचा मोनॅकोच्या राजेपदी राज्याभिषेक.
* २०१२ - नायजेरियातील ओकोबी शहराजवळ अपघात झालेल्या पेट्रोलवाहू ट्रकचा स्फोट. त्यातून गळत असलेले पेट्रोल गोळा करणारऱ्यांपैकी १२१ व्यक्ती ठार, शेकडो जखमी.

## जन्म 
100px|right|thumb|डॉ. कार्व्हर
* १०० - जुलियस सीझर, रोमन सेनापती व राज्यकर्ता, सीझर (जुलै १२ किंवा जुलै १३).
* १३९४ - अशिकागा योशिनोरी, जपानी शोगन.
* १५९६ - मायकेल पहिला, रशियाचा झार.
* १८५२ - हिपोलितो य्रिगोयेन, आर्जेन्टीनाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १८५४ - जॉर्ज ईस्टमन, अमेरिकन संशोधक.
* १८६४ - इतिहासाचार्य वि.का.राजवाडे, मराठी इतिहास संशोधक
* १८६४ - जॉर्ज वॉशिंगटन कार्व्हर, अमेरिकन शास्त्रज्ञ. (चित्रित)
* १८७० - लुई दुसरा, मोनॅकोचा राजा.
* १९२० - यशवंत विष्णू चंद्रचूड, भारताचे माजी सरन्यायाधीश.
* १९३७ - लायोनेल जॉस्पिन, फ्रांसचा पंतप्रधान.
* १९४३ - ब्रुस टेलर, न्यू झीलंडचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९४७ - पूचिया कृष्णमुर्ती, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९५७ - जयश्री तळवलकर, भारतीय तत्त्वज्ञ.
* १९६५ - संजय मांजरेकर, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९६९ - ऍलन मुल्लाली, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू 
* १४४१ - अशिकागा योशिनोरी, जपानी शोगन.
* १७१२ - रिचर्ड क्रॉमवेल, इंग्लिश राज्यकर्ता.
* १९४९ - डग्लस हाइड, आयर्लंडचा पहिला राष्ट्राध्यक्ष.
* २००० - इंदिरा संत , मराठी कवयित्री.

## प्रतिवार्षिक पालन 
* स्वातंत्र्य दिन - किरिबाटी, साओ टोमे व प्रिन्सिप.

## बाह्य दुवे
----
जुलै १० - जुलै ११ - **जुलै १२** - जुलै १३ - जुलै १४ - (जुलै महिना)
इ.स. १४४१

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* फेब्रुवारी - व्हेनिसच्या प्रजासत्ताकाने राव्हेनामधील दा पोलेंटा वंशाची सत्ता संपवून हे राज्य आपल्या सीमेत सामावून घेतले.

## जन्म
## मृत्यू 
* जुलै १२ - अशिकागा योशिनोरी, जपानी शोगन.

वर्ग:इ.स. १४४१
वर्ग:इ.स.च्या १४४० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
पूचिया कृष्णमुर्ती

कृष्णमुर्ती, पूचिया
वर्ग:भारताचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:रिकामी पाने
अशोक मांकड

**अशोक विनू मांकड**.

मांकड, अशोक
मांकड, अशोक
मांकड, अशोक
किरिबाटी

**किरिबाटी** हा ओशनिया खंडाच्या मायक्रोनेशिया भागातील एक छोटा द्वीप-देश आहे. किरिबाटी प्रशांत महासागरामध्ये विषुववृत्ताजवळ अनेक लहान मोठ्या बेटांवर वसला आहे.

## इतिहास 
### नावाची व्युत्पत्ती 
### प्रागैतिहासिक कालखंड
## भूगोल 
### चतुःसीमा 
### राजकीय विभाग
### मोठी शहरे 
## समाजव्यवस्था 
### वस्तीविभागणी 
### धर्म
### शिक्षण 
### संस्कृती
## राजकारण 
## अर्थतंत्र
## बाह्य दुवे 
वर्ग:ओशनियातील देश
वर्ग:मायक्रोनेशिया
ॲलन मुल्लाली

मुल्लाली, ऍलन
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील जन्म
ॲशली मॅलेट

मॅलेट, ऍशली
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
साओ टोमे आणि प्रिन्सिप

**साओ टोमे आणि प्रिन्सिप** अटलांटिक समुद्रातीलमधील आफ्रिकेच्या पश्चिम किनाऱ्याजवळील एक छोटा द्वीप-देश आहे. साओ टोमे व प्रिन्सिप ही ह्या देशाची दोन मुख्य बेटे आहेत. ही बेटे एकमेकांपासुन १५० किमी दूर आहेत व आफ्रिकेच्या किनाऱ्यापासुन साधारण २२५ किमी अंतरावर आहेत.

## इतिहास 
### नावाची व्युत्पत्ती 
### प्रागैतिहासिक कालखंड
## भूगोल 
### चतुःसीमा 
### राजकीय विभाग
### मोठी शहरे 
## समाजव्यवस्था 
### वस्तीविभागणी 
### धर्म
### शिक्षण 
### संस्कृती
## राजकारण 
## अर्थतंत्र
## खेळ 
* ऑलिंपिक खेळात
* फुटबॉल संघ

वर्ग:आफ्रिकेतील देश
वर्ग:मध्य आफ्रिका
इ.स. १३९४

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* फेब्रुवारी २८ - इंग्लंडचा राजा रिचर्ड दुसऱ्याने जॉफ्री चॉसरला वार्षिक २० पाउंडचे इनाम दिले व त्याला राजदूत आणि शाही लिखाणाचा कारकून म्हणून नियुक्त केले.

## जन्म
* जुलै १२ - अशिकागा योशिनोरी, जपानी शोगन.

## मृत्यू 
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १३९४
वर्ग:इ.स.च्या १३९० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १४ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
जुलै १३

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### सतरावे शतक 
* १६६० - पावनखिंडीतील लढाई

### अठरावे शतक 
* १७९४ - व्हॉस्गेसची लढाई.
### एकोणिसावे शतक 
* १८३२ - हेन्री रोव स्कूलक्राफ्टने मिसिसिपी नदीचे उगमस्थान शोधले.
* १८६३ - सक्तीच्या सैन्यभरतीविरुद्ध न्यू यॉर्क शहरात दंगा.
* १८७८ - १८७८चा बर्लिनचा तह - सर्बिया, मॉॅंटेनिग्रो व रोमेनिया ओट्टोमन साम्राज्यातून वेगळे झाले.
### विसावे शतक 
* १९०८ - ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये स्त्रियांना भाग घेण्यास परवानगी.
* १९०९ - कॅनडातील कोक्रेन, ऑन्टारियो शहराजवळ जमिनीत सोने सापडले.
* १९१२ - मौलाना अबुल कलाम आझादनी अल हिलाल या उर्दू भाषेतील नियतकालिकाचे प्रकाशन सुरू केले.
* १९४१ - दुसरे महायुद्ध - मॉॅंटेनिग्रोत जर्मन वा इटालियन राजवटीविरुद्ध उठाव.
* १९७७ - न्यू यॉर्कमधील वीजपुरवठा २५ तास खंडित. अंधारपटात लुटालूट, मारामारी व गुंडगिरीचा सुकाळ.
* १९८३ - श्रीलंकेत वांशिक हत्याकांड. ३,००० तमिळ व्यक्तींची हत्या. ४,००,०००हून अधिक तमिळ व्यक्तींचे युरोप व कॅनडा व भारतात पलायन.

### एकविसावे शतक 
* २००५ - पाकिस्तानच्या घोटकी रेल्वे स्थानकात तीन रेल्वे गाड्या एकमेकांवर आदळल्या. १५० ठार.
* २००६ - इस्रायलने बैरूत विमानतळावर हल्ला चढवला.

## जन्म 
* १०० - जुलियस सीझर, रोमन सेनापती व राज्यकर्ता, सीझर (जुलै १२ किंवा जुलै १३).
* १५९० - पोप क्लेमेंट दहावा.
* १६०८ - फर्डिनांड तिसरा, पवित्र रोमन सम्राट.
* १८०८ - पॅट्रिस मॅकमहोन, फ्रांसचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९०४ - जे.आर.डी. टाटा, भारतीय उद्योगपती.
* १९४० - पॅट्रिक स्टुअर्ट, इंग्लिश अभिनेता.
* १९४२ - हॅरिसन फोर्ड, अमेरिकन अभिनेता.
* १९४५ - ऍशली मॅलेट, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९५३ - लॅरी गोम्स, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९५४ - रे ब्राइट, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९६४ - उत्पल चटर्जी, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू 
* ९३९ - पोप लिओ सातवा.
* १६६० - बाजीप्रभू देशपांडे.
* १७६१ - तोकुगावा लेशिगे, जपानी शोगन.
* १७९३ - ज्याँ पॉल मरात, फ्रेंच क्रांतिकारी.
* १९८० - सेरेत्से खामा, बोत्स्वानाचा पहिला राष्ट्राध्यक्ष.

## बाह्य दुवे 
जुलै ११ - जुलै १२ - **जुलै १३** - जुलै १४ - जुलै १५ - (जुलै महिना)
लॅरी गोम्स

**हिलरी अँजेलो गोम्स** (जुलै १३, इ.स. १९५३ - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू आहे. हा डाव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक व मध्यमगती गोलंदाजी करीत असे.

वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९५३ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रे ब्राइट

ब्राइट, रे
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मराठी शाब्दबंध

मराठी शाब्दबंध म्हणजे मराठीतील शब्दगत संकल्पनांचा कोश. 
## मराठी शाब्दबंधाच्या घडणीचा इतिहास 
शाब्दबंध(वर्डनेट) ही संकल्पना प्रथमतः डॉ. जॉर्ज मिलर ह्यांनी मांडली. ह्या संकल्पनेपासून प्रेरणा घेऊन मुंबई येथील 'भारतीय-तंत्रज्ञान-संस्थे'च्या 'संगणकविज्ञान-आणि-संगणकअभियांत्रिकी-विभागा'तील 'भारतीय-भाषा-तंत्रज्ञान-केंद्रा'त 
मराठी शाब्दबंध रचण्याचे काम इ.स. २००२ ह्या वर्षी सुरू झाले.

ह्यात प्रत्येक शब्दसंच (synset) हा इंग्रजी वर्डनेटमधील शब्दसंचाशी आणि हिंदी वर्डनेटमधील शब्दसंचाशी जोडला आहे.   

## बाह्य दुवे
मराठी शाब्दबंधाचे संकेतस्थळ
----
शाब्दबंध

**शाब्दबंध** म्हणजे शब्दगत संकल्पनांचा कोश. मानवी भाषेचे शब्दसंग्रह, रूपव्यवस्था, पदान्वय आणि अर्थविचार ही अंगे अभ्यासकांनी मानली आहेत. ह्यांपैकी शब्दसंग्रह ह्या अंगाचा अभ्यास अभ्यासक करीत असतात. मनोवैज्ञानिक दृष्टीने भाषेचा अभ्यास करणाऱ्या अभ्यासकांनी मानवी बुद्धीत शब्द कशा प्रकारे साठवले जातात, त्यांची धुंडाळणी कशी होते ह्याविषयी प्रयोग करून काही निष्कर्ष काढलेले आहेत. ह्या अभ्यासातून लाभलेल्या मर्मदृष्टीचा वापर करून प्रिन्स्टन विद्यापीठातील डॉ. जॉर्ज मिलर आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी शाब्दबंध ह्या संकल्पनेला मूर्त रूप दिले.
## सांकल्पनिक पार्श्वभूमी
शाब्दबंधाची घडण ही भाषाविज्ञान, संगणकविज्ञान, शब्दकोशरचनाशास्त्र अशा विविध शास्त्रांशी संबंधित आहे .
### विभागात्मक अर्थविचार आणि संबंधात्मक अर्थविचार
भाषाविज्ञानात भाषेच्या अर्थ ह्या अंगाविषयी विविध सिद्धान्त मांडले जातात. १९९०पूर्वीच्या दशकात पाश्चात्य भाषाविज्ञानाच्या परंपरेत विभागात्मक अर्थविचाराचे प्राबल्य होते. ह्या विचारातला मुख्य भाग म्हणजे एखाद्या शब्दाचा अर्थ हा अनेक अर्थघटकांच्या एकत्रीकरणाने बनलेला असतो. शब्दाच्या अर्थाचे विश्लेषण करून आपल्याला काही अर्थघटक मिळतात. उदा. मुलगा = + मानव + नर - वयस्क
विभागात्मक अर्थविचाराच्या पुरस्कर्त्यांची अटकळ होती की ह्या रीतीने विश्लेषण करत राहिल्यास आपल्याला अर्थाचे मूलभूत घटक हाती लागतील. मात्र ९० च्या दशकापर्यंत तरी हा प्रयत्न सफल झाला नव्हता.
## घडण
शाब्दबंधातील एकेक सुटी नोंद म्हणजे **समानार्थी शब्दांचा संच** असते. संक्षेपाने ह्याला नुसतेच **संच** म्हणता येईल. उदा. झाड, वृक्ष, तरू. हा समानार्थी शब्दांचा संच एक **अर्थ** दाखवतो. नोंदीत हा अर्थ समानार्थी शब्दांच्या पुढे लिहिलेला असतो. आणि शेवटी **उदाहरणा**दाखल एक वाक्य दिलेले असते.
एकंदर नोंद आपल्याल्या पुढीलप्रमाणे दिसते.
   झाड, वृक्ष, तरुवर, द्रुम, तरू, पादप -- मुळे,खोड,फांद्या,पाने इत्यादींनी युक्त असा वनस्पतिविशेष"झाडे पर्यावरण शुद्ध करण्याचे काम करतात"
ह्याच प्रकारे वेगवेगळे अर्थ वेगवेगळ्या नोंदींद्वारे दाखवले जातात.

## शब्दकोशाहून वेगळेपण
शब्दकोशात शब्द काही एका धोरणाने मांडलेले असतात. उदा. शब्दरूपांची अकारविल्हे मांडणी आपल्याला परिचित असते. भाषेचा वर्णक्रम ठाऊक असला की हवा असलेला शब्द कोशातून अचूक हुडकता येतो. अर्थात अकरविल्हे मांडणी आपल्याल्या अधिक सरावाची असली तरी कोशातील मांडणीचे ते एकमेव तत्त्व नाही. पर्यायकोशात समानार्थता, विरुद्धार्थता इ. निकष वापरून शब्द मांडलेले असतात.

## बाह्य दुवे
इंग्रजी शाब्दबंधाचे संकेतस्थळ

मराठी शाब्दबंधाचे संकेतस्थळ

हिंदी शाब्दबंधाचे संकेतस्थळ

## पहा
मराठी शाब्दबंध
हिंदी शाब्दबंध

वर्ग:भाषा
वर्ग:कोश साहित्य
मुक्‍त ज्ञानकोश

येथील लेखनाचा परिघ ज्ञानकोशाचा असतो.मुक्‍त ज्ञानकोश वाचन, लेखन, संपादन,सुधारणा, बदल करण्याकरीता सर्वांना मुक्त असतात.मुक्त ज्ञानकोशातील लेखात सर्वसामान्य वाचक सुद्धा लेखनात सहभाग घेतात तसेच एकट्याने अथवा सहयोगी पद्धतीने लेखन केले जाते. 

मुक्त ज्ञानकोश हा मुक्त सॉफ्टवेअरच्या तत्त्वावर आधारित असून ज्ञानावरील मालकी हक्क असू नये म्हणून त्याची निर्मिती करण्यात आली आहे.
विकिपीडिया हा एक मुक्त ज्ञानकोश आहे. कोणीही वापरकर्ता तो संपादित करू शकतो.

## विश्वकोश संकल्पना
विश्वकोशांना स्वतःचा विशिष्ट वाचकवर्ग असतो. तो केवळ विश्वासार्ह, संक्षिप्त (मोजके) साक्षेपी (संदर्भ असलेली काही विरुद्ध मते असल्यास, त्यांच्या सह)  शक्य तिथे संदर्भ असलेली वस्तुनिष्ठ  आणि तटस्थपणे दिलेली माहिती वाचत असतो. 

(इथे वाचकांना रुक्षता अपेक्षित नसते, पण निव्वळ ज्ञान आणि माहिती हवी असते. वाचकाचा दृष्टिकोण:** आम्ही मोजकी तथ्ये आणि सांख्यकीय माहिती यांसह वाचतो. आम्हाला इतरांची परस्परविरोधी मते विशिष्ट संदर्भासहित सांगा, पण आमचे मत प्रभावित करण्याकरिता तुमचे स्व:चे मत स्वतः त्यात मिसळू नका** असा असतो.)    

  
सारे विश्वकोश विश्वकोशाची विश्वासार्हता जपण्याकरिता  सहसा वस्तुनिष्ठ लेखन करण्याचा संकेत पाळत असतात.त्यामुळे शब्दांचा(स्वतः जोडलेल्या विशेषणांचा) फुलोरा, स्वतःच दिलेला  व्यक्तिगत दुजोरा, इत्यादी  ललीत लेखनाच्या किंवा ब्लॉग  या स्वरूपातील लेखन टाळणे अपेक्षीत असते.  
## हे सुद्धा पहा
ललित लेखनाच्या स्वरूपातील किंवा ब्लॉग स्वरूपातील लेखन आपल्या आवडीचा किंवा सवयीचा भाग असेल तर, विकिपीडियात लिहिण्याच्या दृष्टीने, आपण आधी मराठी विकिपीडियात आधीपासून असलेल्या एखाद दुसऱ्या लेखांमध्ये भर घालून पाहू शकता, मुखपृष्ठ सदर म्हणून मागे निवडले गेलेले लेख अभ्यासू शकता अथवा धूळपाटी येथे कच्चे लेखन करून इतर संपादकांचे साहाय्य घेऊन ते बरोबर करून घेऊ शकता .

आपल्याला इतर नवागत सदस्य काय चुका करत असत्तात ते नवीन सदस्यांकडून होणाऱ्या सर्वसाधारण संपादन त्रूटी लेखात जाणून घेता येईल.आणि विकिपीडियाच्या इतर मर्यादांची माहिती विकिपीडिया:विकिपीडियाच्या मर्यादा या लेखात घेता येईल.
*पहा: नेहमीचे प्रश्न, विकिपीडिया:कारण,विकिपीडिया:शीर्षकलेखन संकेत

*विकिपीडिया:हवे होते अपेक्षा, विकिपीडिया परीघ, आवाका आणि मर्यादा

वर्ग:ज्ञानकोश
जरैंट जोन्स

**जरैंट ओवेन जोन्स**, एम्.बी.ई. (जुलै १४, इ.स. १९७६:कुंडियावा, पापुआ न्यू गिनी - ) हा इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू आहे.

इ.स. २००६पर्यंत जोन्स इंग्लंडचा आंतरराष्ट्रीय सामन्यातील यष्टिरक्षक होता. सध्या जोन्स केंटकडून काउंटी क्रिकेट खेळतो.

जोन्स, जरैंट
वर्ग:इ.स. १९७६ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अजित पै

**अजित मनोहर पै.**

पै, अजित
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
एकनाथ सोलकर

**एकनाथ धोंडू सोलकर.**

सोलकर, एकनाथ
सोलकर, एकनाथ
सोलकर, एकनाथ
सोलकर, एकनाथ
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते