open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
संगीत दिग्दर्शक

नाटकाला/चित्रपटाला संगीत देणाऱ्यास **संगीतकार** किंवा **संगीत दिग्दर्शक** म्हणतात.  नुसतेच पार्श्वसंगीत देणाऱ्यास संगीत संयोजक म्हणतात.

अनेक मराठी संगीत दिग्दर्शकांनी हिदी चित्रपटांना संगीत दिले आहे. त्यांपैकी काही हे

* दत्ता डावजेकर
* एन.दत्ता (दत्ता नाईक)
* के. दत्ता (दत्ता कोरगावकर)
* वसंत देसाई
* सी. रामचंद्र (रामचंद्र नरहर चितळकर)
* सुधीर फडके

वर्ग:पेशानुसार व्यक्ती
वर्ग:भारतीय संगीतकार
वसंत सरवटे

**वसंत शंकर सरवटे** (३ फेब्रुवारी, १९२७:कोल्हापूर, महाराष्ट्र, ब्रिटिश भारत  - २३ डिसेंबर, २०१६) हे ख्यातनाम महाराष्ट्रीय व्यंगचित्रकार तसेच लेखक होते. त्यांचा जन्म कोल्हापूर येथे झाला. त्यांनी पुणे येथील अभियांत्रिकी महाविद्यालयातून स्थापत्य-अभियंता (सिव्हिल इंजिनियर) ह्या विषयाची पदवी घेतली होती. ते एसीसी कंपनीत अभिकल्पक अभियंता (डिझाईन इंजिनियर) होते. १९५७ साली ते निवृत्त झाले. 

## व्यंगचित्रकार 
व्यंगचित्रकार म्हणून सरवटे ह्यांची विशेष ख्याती होती. त्यांनी व्यंगचित्रांचे विविध प्रकार हाताळले. त्यांच्या विविध चित्रमालिका गाजल्या. ललित ह्या मासिकासाठी त्यांनी केलेली मुखपृष्ठे लक्षणीय ठरली. पु. ल. देशपांडे, रमेश मंत्री, विंदा करंदीकर, विजय तेंडुलकर ह्यांच्यासारख्ये वेगवेगळ्या प्रवृत्तीच्या लेखकांच्या पुस्तकांची मुखपृष्ठे तसेच मजकुराला पूरक अशी चित्रे सरवटे ह्यांनी काढली आहेत.  पु. ल. देशपांडे ह्यांच्या "मराठी वाङ्मयाचा गाळीव इतिहास" ह्या पुस्तकातील त्यांची व्यंगचित्रे ही मूळ आशयाला अधिक ठाशीव करणारी होती. अर्कचित्र (कॅरिकॅचर) हा चित्रप्रकार त्यांनी मराठीत रूढ केला. त्यासाठी कॅरिकॅचर ह्या इंग्लिश संज्ञेऐवजी अर्कचित्र ही संज्ञाही त्यांनीच घडवली. 

## लेखन 
* खडा मारायचा झाला तर....!
* खेळ चालू राहिला पाहिजे
* खेळ रेषावतारी 
* टाकसाळी कथा : निवडक मुकुंद टाकसाळे
* परकी चलन
* व्यंगकला-चित्रकला
* संवाद रेषालेखकाशी
* सहप्रवासी
* सावधान पुढे वळण आहे

## वसंत सरवटे यांच्यावरील पुस्तके
* रेषालेखक वसंत सरवटे (संपादित, संपादक : दिलीप माजगावकर, मधुकर धर्मापुरीकर)

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी व्यंगचित्रकार
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वसंत देसाई

**वसंत देसाई** (जन्म : सोनावडे, सावंतवाडी, महाराष्ट्र, ९ जून, १९१२;   - मुंबई, २२ डिसेंबर, १९७५) हे मराठी, तसेच अन्य भारतीय चित्रपटांस संगीत देणारे मराठी संगीतकार होते. त्यांनी दिलेल्या चालींनुळे त्यांचे नाव भारतात आणि परदेशांत अजरामर झाले आहे. 

घरात सांज-सकाळ होणाऱ्या आणि गाव देवळात होणाऱ्या भजन-कीर्तनांमुळे छोट्या वसंताला संगीतात रुची निर्माण झाली.  त्यातच गावात एक सर्कस आली; ती पाहिल्यावर त्यांना सर्कशीत कामे करून लोकांना आनंद स्यावे असे वाटू लागले.  त्यासाठी त्यांणी गाव सोडले व ते कोल्हापूरला आले.  सर्कशीत काम मिळाले नाही पण प्रभात फिल्म कंपनीत नोकरी मिळाली.  त्यावेळी अयोध्येचा राजा या चित्रपटाची निर्मिती होत होती; गोविंदराव टेंबे संगीत देत होते. वसंत देसाईंनी त्यांचा साहाय्यक होण्याचे पत्करले. पुढे कंपनी कोल्हापूरहून पुण्याला आल्यावर वसंत देसाईही पुण्यात आले आणि त्यांना मास्तर कृष्णराव व केशवराव भोळे यादोन दिग्गज संगीतकारांचा सहवास लाभला.  तेथेच वसंतराव संगीतातले स्वर, तान, फिरकी, आणि रसानुकृत भावदर्शन शिकले.

इ.स. १९४३ मध्ये वसंत देसाई यांनी राजकमल कलामंदिराच्या शकुंतला या पहिल्या चित्रपटाला स्वतंत्रपणे संगीत दिले.  त्यांची ही संगीत कारकीर्द पुढे तीस वर्षे चालूच राहिली. जवळजवळ ६५ हिंदी-मराठी चित्रपटांचे ते संगीत दिग्दर्शक होते.  चित्रपट-नाटकांशिवाय त्यांनी बालगीतांना आणि समरगीतांनाही संगीत दिले.  त्यांच्या ’ए मालिक तेरे बंदे हम’ या गीताला पाकिस्तानात राष्ट्रगीताचा दर्जा मिळाला. १९६२ च्या चीन युद्धाच्या वेळचे 'जिंकू किंवा मरू’ या ग.दि. माडगुळकर]ांच्या गीताला त्यांनीच चाल लावली होती.

मुंबईतल्या एका अतिउंच इमारतीच्या लिफ्टच्या दारात अडकून त्यांचा दुर्दैवी मृत्यू झाला. . 

## वसंत देसाई यांनी संगीत दिग्दर्शन दिलेले चित्रपट
* अमर भूपाळी (मराठी)
* आशीर्वाद (हिंदी)
* गुड्डी (हिंदी)
* गूंज उठी शहनाई (हिंदी)
* झनक झनक पायल बाजे (हिंदी)
* दो आँखे बारा हाथ (हिंदी)
* राम जोशी (मराठी)
* शकुंतला (हिंदी)

## वसंत देसाई यांची संगीत असलेली मराठी नाटके
* गीता गाती ज्ञानेश्वर
* जय जय गौरीशंकर 
* देव दीनाघरी धावला
* पंडितराज जगन्‍नाथ 
* प्रीतिसंगम
* शाबास बिरबल
* देह देवाचे मंदिर

## सन्मान आणि पुरस्कार
* सरकारी संगीत दिग्दर्शक, महाराष्ट्र राज्य
* पद्मश्री पुरस्कार, १९७१
* 

वर्ग:भारतीय संगीतकार
वर्ग:मराठी संगीतकार
वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७५ मधील मृत्यू
वर्ग:अखिल भारतीय मराठी नाट्य संमेलने
गायक

**गायक** किंवा **गवई** ( इंग्लिश:*singer*(Male);) म्हणजे गाणारा.

गवयाला गायक अशी संज्ञा आहे. शास्त्रीय संगीत गाणाऱ्या गायकाचे उत्तम, मध्यम आणि अधम असे तीन भेद आहेत. रागाचा आरंभ, विस्तार व शेवट करण्याचे ज्ञान, विविध राग व त्यांची अंगे यांचे ज्ञान, देशी रागांचे रूपभेदज्ञान, तालबद्ध रूपके  गाण्याची निपुणता, तीनही स्थानात गमक प्रयोग करण्यची अनायास शक्ती, कंठाची वशता, तालाचे ज्ञान, गाण्यासाठी  श्रम करण्यची तयारी, संप्रदायशुद्ध गाण्याची पद्धती , धारणा शक्ती, दोषरहित गाणे हे सर्व उत्तम गायकाचे  गुण मानलेले आहेत गाणारा पुरुष.जो गायक गायनातले दोष वगळतो, जो सदोष गातो. तो अधम समजावा.

## प्रकार
याशिवाय गायकांचे आणखी पाच प्रकार कल्पिले आहेत, ते असे
#शिक्षाकार – गाण्याचे यथायोग शिक्षण देऊ शकणारा गायक 
#अनुकांर – दुसऱ्या गायकाचे सहीसही अनुकरण करणारा 
#रसिक-गाताना  जो स्वतःच गाण्याचा रसास्वाद घेतो, तो 
#रंजक- जो आपल्या सुश्राव्य गायनाने लोकांना रंजवितो . तो.
#भावुक – आपल्या भावना गाण्यात ओतून जो गातो, तो 

## काही प्रसिद्ध मराठी शास्त्रीय संगीत गायक
* आनंद गंधर्व
* कुमार गंधर्व
* छोटा गंधर्व
* राहुल देशपांडे
* सवाई गंधर्व 
* पु ल देशपांडे
* बाल गंधर्व
* भीमसेन जोशी

## संदर्भ
वर्ग:व्यवसाय
वर्ग:संगीत
मार्डी

**मार्डी** हे सोलापूर जिल्हात समावेश असलेल्या उत्तर सोलापूर तालुक्यातील एक खेडेगाव आहे. या गावातील यमाई देवीचे मंदिर प्रसिद्ध आहे.

## श्री यमाई देवस्थान, मार्डी (सोलापूर) 
महाराष्ट्राची कुलस्वामिनी तुळजाभवानीची मोठी बहीण म्हणून ओळख असलेल्या यमाई देवीचे मंदिर उत्तर सोलापूर तालुक्यातील मार्डी या गावी असून दरवर्षी चैत्र महिन्यातील यात्रेला भाविकांनी सर्व परिसर दुमदुमून जातो. मार्डी या गावातील यमाई देवीचे मंदिर हे पुरातन मंदिर असून आठशे वर्षांपूर्वी या मंदिरात यमाई देवीची प्राणप्रतिष्ठा करण्यात आली आहे. श्री यमाई देवीचे मुळपीठ (मुळस्थान) साताऱ्यातील औंध गावी असून जवळच तुळजापूर हे तीर्थक्षेत्र असल्याने मार्डी येथील यमाई देवीचे हे उपपीठ देखील लोकप्रिय आहे. यमाई देवीला तुळजाभवानीची मोठी बहीण मानली जाते. त्यामुळे बरेच भाविक तुळजाभवानी दर्शनानंतर जवळच असलेल्या मार्डी किंवा मुळपीठ म्हणजेच औंधच्या यमाई देवीचे दर्शन घेण्याची प्रथा भाविक आज देखील पाळतात. साक्षात आदिशक्तीच्या वास्तव्यामुळे मार्डीला शक्तीपीठांचा वारसा लाभला आहे. गुलबर्गा जिल्ह्यातील शेडम चीतापूर जवळील रंगनाथ स्वामी गोसावी हे देवीचे निस्सिम भक्त होवून गेले. 

श्री देवी सप्तशती या ग्रंथाचे रचनाकार पद्मशाली समाजाचे कुलदैवत तथा महान शिवभक्त श्री मार्कंडेय ऋषी यांची तपोभूमी म्हणून मार्कंडेय पुराणात मारोडी या गावाचा उल्लेख आढळतो तेच मारवाडी म्हणजे सध्याचे मार्डी हे गाव आहे मार्कंडेय ऋषी यांच्या वास्तव्यामुळे पावन झालेली ही भूमी आहे तसेच भागवत ग्रंथांमध्येही मार्डी या गावाचा उल्लेख आढळतो. तुळजाभवानीच्या दर्शनानंतर यमाई देवीचे दर्शन घेण्याची परंपरा भाविक पाळतात. गुलबर्गा जिल्ह्यातील शेडम चीतापूर जवळील रंगनाथ स्वामी गोसावी हे देवीचे निस्सिम भक्त होऊन गेले रंगनाथ स्वामी गोसावी यांनी आठशे वर्षांपूर्वी मार्डी या गावात यमाई देवीची प्राणप्रतिष्ठा केली होती.

सोलापूर जिल्ह्यासह मराठवाड्यातील हजारो भाविक आई यमाई देवीच्या दर्शनासाठी मार्डी येथे येतात.
वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
टायगर वूड्स

thumb|right|टायगर वूड्स
thumb|right|टायगर वूड्स
**एल्ड्रिक टॉंट** *टायगर* **वूड्स** (डिसेंबर ३०, इ.स. १९७५ - ) हा अमेरिकेचा गोल्फ खेळाडू आहे. दोन वर्षांचा असताना त्याने गोल्फ खेळण्यास प्रारंभ केला. जागतिक क्रमवारीत अव्वल असलेल्या टायगरने आत्तापर्यंत ९७ विजेतेपद मिळवले आहे. त्यात *पीजीए टूर* मधील ७१ विजेतेपदांचा समावेश आहे. *द मास्टर्स*, *यु.एस. ओपन*, *द ओपन* आणि *पीजीए चॅंपियनशिप* या प्रतिष्ठेच्या स्पर्धा जिंकून *कारकीर्द स्लॅम* पूर्ती करणारा टायगर हा सर्वांत कमी वयाचा खेळाडू आहे.

वूड्स, एल्ड्रिक टॉंट
वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म
अभिनेता

**अभिनेता** म्हणजे नाटक, चित्रपट तसेच दूरचित्रवाहिनी यामध्ये अभिनय करणारे एक पुरुष पात्र  असते.

“अभिनेता” हा संस्कृतमधून आलेला मराठी शब्द आहे.

त्याचा मूळ अर्थ  -

* अभि + न (धातु) → अभिनय करणारा.
* म्हणजेच नाटक, चित्रपट, मालिका, वा रंगभूमीवर एखादी व्यक्तिरेखा साकार करणारा कलाकार.

**शब्दार्थ**

* अभिनेता (पुल्लिंगी) : अभिनय करणारा पुरुष कलाकार
* अभिनेत्री (स्त्रीलिंगी) : अभिनय करणारी स्त्री कलाकार

**वापर**

* रंगभूमीवरील नाटकातील पात्र साकारणारा → नट / अभिनेता
* सिनेमा, मालिका यांतील कलाकार → अभिनेता / अभिनेत्री
* कधी कधी “कलाकार” हा सर्वसाधारण शब्द वापरला जातो.

**समानार्थी शब्द**

* नट
* कलाकार
* भूमिकाकार

वर्ग:व्यवसाय
सज्जाद हुसेन

**सज्जाद हुसेन** (१५ जून, १९१७ - २१ जुलै, १९९५) हे एक भारतीय संगीतकार होते. यांनी हिंदी चित्रपटांमध्ये संगीत दिले. हे स्वतः मँडोलिन वाजवीत असत.

जुन्या काळातील एक चित्रपट संगीतकार.

वर्ग:भारतीय संगीतकार
वर्ग:इ.स. १९१७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रोशन (संगीतकार)

**रोशनलाल नागरथ** तथा **रोशन** (जुलै १४, इ.स. १९१७ - नोव्हेंबर १६, इ.स. १९६७) हा बॉलिवूडमधील संगीतकार होता.

याचा एक मुलगा राजेश रोशन सुद्धा बॉलिवूड संगीतकार आहे तर दुसरा मुलगा राकेश रोशन अभिनेता आहे. रोशनचा नातू हृतिक रोशनही चित्रपट अभिनेता आहे.

वर्ग:भारतीय संगीतकार
वर्ग:इ.स. १९१७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील मृत्यू
रविशंकर शर्मा

** रविशंकर शर्मा** (जन्म : ३ मार्च, १९२६ दिल्ली   ;  - ७ मार्च, २०१२),   हे एक हिंदी चित्रपटांना संगीत देणारे संगीतकार होते.  ते मूळचे दिल्लीचे. लहानपणी हातात येईल ती वस्तू घेऊन ते ताल धरत. कलेच्या ओढीने ते १९५० साली मुंबईत दाखल झाले. रस्त्यावर रहात आणि मालाड रेल्वे स्टेशनवर झोपत. मुंबईतील अनेक चित्रपट स्टुडिओंचे हेलपाटे घालून घालून निराश झाल्यावर, शेवटी त्यांना हेमंत कुमार या संगीत दिग्दर्शकांनी उमेदवारी देऊ केली. सुरुवातीला हेमंतकुमार यांनी त्यांना ’आनंदमठ’मध्ये वंदे मातरम या गाण्यात कोरस म्हणून गाण्याची संधी दिली. नंतर रवि, हे हेमंतकुमार यांचे साहाय्यक  बनले. साहाय्यक संगीतकार म्हणून काम केलेल्या चित्रपटांपैकी नागिन हा त्यांचा सर्वाधिक लोकप्रिय चित्रपट. उमेदवारी दरम्यान रवीने, देवेंद्र गोयल याने बनवलेल्या वचन या हिंदी चित्रपटाला स्वतंत्रपणे संगीत दिले. त्यांच्या ’वचन’ ने संगीताच्या जोरावर एकाच  चित्रपटगृहात सतत २५ आठवडे चालू राहण्याचा पराक्रम केला.  त्यानंतर हेमंत कुमारांनी रवीला उमेदवारीतून मुक्त केले.

गीतांना दिलेल्या साध्या, सोप्या, सरळ चाली हे संगीतकार रवींचे वैशिष्ट्य होते. ते स्वतः उत्तम कवी आणि गायकही  होते. आधी चाल आणि मग काव्यरचना हा प्रकार त्यांना पटत नसे.

**वैयक्तिक आयुष्य :**

संगीतकार रवी १९४६मध्ये विवाहबद्ध झाले. त्यांची पत्‍नी १९८६मध्ये निर्वतली. त्यांच्यापासून दुरावलेल्या  त्यांच्या मुलाने मराठी अभिनेत्री वर्षा उसगावकरशी लग्न केले आहे.

**रवि यांनी स्वतंत्रपणे संगीत दिलेले चित्रपट :**

* अमानत
* अलबेली
* ऑंखें (१९६८)
* आज और कल
* आदमी सड़क का
* एक साल
* औरत
* काजल
* कौन अपना कौन पराया
* खानदान (१९६५)
* खामोश निगाहें
* गृहस्थी
* घराना (१९६१)
* घूॅंघट
* चायना टाऊन
* चिराग कहॉं रोशनी कहॉं
* चौदहवीं का चॉंद(१९६०)
* दस लाख
* दिल्ली का ठग
* दूर की आवाज़
* दो कलियॉं
* दो बदन(१९६६)
* नज़राना
* निकाह (१९८२)
* नीलकमल
* प्यार  किया तो डरना क्या
* भरोसा
* मेहेरबान
* वचन
* शहनाई (२)
* समाज को बदल डालो
* हमराज (१९६७)

**रवी यांनी संगीत दिलेली आणि गाजलेली गाणी** * मिली ख़ाक मे मुहब्बत * चौदहवीं का चॉंद हो (दोन्ही एकाच चित्रपटातील) * नसीब में जो लिखा था * रहा गर्दिशोंमें हरदम * भरी दुनियॉंमें हरदम (तिन्ही दो बदन मधली) * 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:लता मंगेशकर पुरस्कार विजेते
वर्ग:भारतीय संगीतकार
वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हंसराज बहल

**हंसराज बहल** (१९ नोव्हेंबर, इ.स. १९१६:अंबाला, पंजाब, भारत - इ.स. १९८४) हे एक चित्रपट संगीतकार होते.  यांनी अनेक गायक-गायिकांनी गायलेल्या गाण्यांचे संगीत दिग्दर्शन केले होते.  मधुबाला जव्हेरी यांनी गायलेल्या बहुतेक हिंदी गाण्याचे संगीतकार हंसराज बहल होते.

वर्ग:भारतीय संगीतकार
वर्ग:इ.स. १९१६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील मृत्यू
मंगेशी

**मंगेशी** गोव्यामधील एक गाव आहे. हे गाव मास्टर दीनानाथ मंगेशकरांचे मूळ गाव आहे. 

श्री क्षेत्र मंगेश हे हे गोव्यातले पहिल्या क्रमांकाचे हिंदू देवस्थान आहे. पूर्वी मंगेश हे दैवत कुठ्ठाळी (कुशस्थळी) येथे होते. पोर्तुगीज लोकांच्या बाटाबाटीच्या काळात तिथल्या महाजनवर्गाने मंगेशमूर्ती-लिंग यांना घेऊन होडीत घालून अंत्रुज महालात पलायन केले व प्रियोळ गावात मंगेशाची पुनःस्थापना केली.  

श्री मंगेशाचे लिंग सुंदर असून आसनस्थ चेहरा शांत आणि दयार्द आहे. हे स्थानही अत्यंत रमणीय असून देवालयाच्या प्रवेशद्वारापासून मुख्य रस्त्यापर्यंत दुतर्फा नारळीच्या रांगा आहेत. प्रवेशद्वारापासून प्राकाराच्या दरवाज्यापर्यंत दोन्ही बाजूंना कठडा बांधून पाखाडी (पक्का रस्ता) केला आहे. प्राकाराच्या पूर्वेकडे उंच तट आहे.  तटावर मधोमध चौघड्याची दुमजली इमारत बांधली आहे. या तटाच्या पूर्वेला तलाव असून, त्यात मध्यभागी तुळशी वृंदावन आहे. तीन बाजूंनी दुमजली अग्रशाळा आणि मधोमध मंगेशाचे देऊळ वसले आहे. समोर उंच दीपस्तंभ आहे. देवालयाच्या गाभाऱ्यात मुख्य स्थानी मंगेश, पुढे चौकावर नंदिकेश्वर]], त्याच्याजवळ ग्रामपुरुष देवशर्मा आणि डावीकडे भगवतीची मूर्ती आहे. याच प्राकारात मूळकेश्वर, लक्ष्मीनारायण, सूर्य, सातेरी, काळभैरव इत्यादी दैवते आहेत.     

एकेकाळी उत्सवात मंगेशीच्या मंदिराच्या प्रांगणात काही अंतरावर रंगमंच उभारला जाई. पडदे, विंगा वगैरे नेपथ्य असे.  एका विंगेत पेटी, दुसरीकडे तबला-डग्गा आणि रंगभूमीवर प्रकाश पुरवायला दोन रॉकेलचे दिवे असत. मेक‍अप म्हणून तोंडाला पिवडी फासली जाई. देऊळ आणि रंगमंच यांमधील मोकळ्या जागेत जमिनीवर सहाशे-सातशे प्रेक्षक मोठ्या उत्सुकतेने नाटक बघायला जमतात. रात्री अकराच्या सुमारास सुरू झालेले नाटक सकाळच्या सहा-सात वाजेपर्यंत चालते. याच रंगमंचावर दीनानाथ मंगेशकर पहिल्यांदा रंगभूमीवर आले. 
मंगेशी गाव हा निसर्गरम्य असा प्रसिद्ध गाव आहे.

वर्ग:गोव्यामधील शहरे
उषा खन्ना

**उषा खन्ना** या १९५९पासून हिंदी चित्रपटांमध्ये संगीत देणाऱ्या एक स्त्री चित्रपट संगीतकार आहेत.

त्यांनी सौतन या चित्रपटाला संगीत दिले होते.

वर्ग:भारतीय संगीतकार
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९४१ मधील जन्म
वर्ग:लता मंगेशकर पुरस्कार विजेते
अभिनेत्री

**अभिनेत्री** म्हणजे नाटक/चित्रपटात अभिनय करणारी स्त्री.

वर्ग:व्यवसाय
नूर जहाँ (गायिका)

**नूरजहान** किंवा **नूर जहॉं** (२१ सप्टेंबर, इ.स. १९२६ - २३ डिसेंबर, इ.स. २०००) ही भारतीय आणि नंतरची पाकिस्तानी पार्श्वगायिका व अभिनेत्री होती. सत्तर वर्षांची कारकीर्द असलेल्या नूर जहॉंला दक्षिण आशियातील तिच्या काळातील प्रसिद्ध गायिका समजले जाते. तिला पाकिस्तानात *मलिका-ए-तरन्नुम* असे संबोधत असत. हिचे मूळ नाव *अल्लाह वासई* होते.

वर्ग:पार्श्वगायक
वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००० मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
जोहराबाई (अंबालेवाली)

**जोहराबाई (अंबालेवाली)** एक स्त्री चित्रपट गायिका होती.

वर्ग:पार्श्वगायक
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
गुलाम हैदर

**ग़ुलाम हैदर** हे एक हिंदी चित्रपट संगीतकार होते. कमर जलालाबादी यांच्या पहिल्या चित्रपट गीताला - दुनिया में गरीबों को आराम नही मिलता'ला त्यांनी संगीतबद्ध केले होते. 

वर्ग:भारतीय संगीतकार
वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अमानत खाँ (देवासवाले)

**उस्ताद अमानत खॉं(देवासवाले)** हे लता मंगेशकर यांचे शास्त्रीय संगीतातील गुरू होत.उस्ताद अमानत अली खॉं (भेंडीबाजारवाले) हे भारताच्या फाळणीनंतर पाकिस्तानात गेल्यामुळे त्यांनी स्वातंत्र्योत्तर काळात यांचेकडे शास्त्रीय संगीत शिकले.
नौशाद

**नौशाद अली** (उर्दू: نوشاد علی , डिसेंबर २५, इ.स. १९१९; लखनौ - मे ५, इ.स. २००६; मुंबई) हा भारतीय संगीतकार होता. नौशादने अनेक बॉलीवूड चित्रपटांना संगीत दिले. त्याने चित्रपटसंगीतात हिंदुस्तानी शास्त्रीय रागदारीचा वापर केला. आजवरच्या सर्वश्रेष्ठ भारतीय संगीतकारांमध्ये नौशादचा उल्लेख केला जातो.

## पुरस्कार
*१९५४ - सर्वोत्तम संगीतकार फिल्मफेअर पुरस्कार (बैजू बावरा)
*१९८१ - दादासाहेब फाळके पुरस्कार
*१९९२ - पद्मभूषण पुरस्कार

## बाह्य दुवे
*खय्यामच्या नजरेतून नौशाद
*नौशादचा गौरव
*नौशादला श्रद्धांजली 
*

वर्ग:भारतीय संगीतकार
वर्ग:दादासाहेब फाळके पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९१९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००६ मधील मृत्यू
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:लता मंगेशकर पुरस्कार विजेते
पांगो पांगो

**पांगो पांगो** ही अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने देशाच्या अमेरिकन सामोआ ह्या पॉलिनेशियामधील प्रांताची राजधानी आहे.

२०१०मध्ये येथील लोकसंख्या १५,००० इतकी होती.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:अमेरिकन सामोआ
सोनपाठी सुतार

मराठी नावे : सोनपाठी सुतार; वाढई  हिंदी नाव : सुनहरा कठफोडा  संस्कृत नाव : काष्ठकूट  इंग्रजी नाव : Black-rumped Flameback, Lesser Golden-backed Woodpecker  शास्त्रीय नाव : Dinopium benghalense 

सोनपाठी सुतार हा साधारण ३० सेमी. आकारमानाचा पक्षी असून याच्या पाठीच्या सोनेरी रंगावरून याचे नाव सोनपाठी सुतार असे पडले आहे. याच्या रंग आणि आकारावरून किमान चार उपजाती आहेत. जागतिक कीर्तीचे पक्षितज्ज्ञ डॉ.सलीम अली यांच्या पत्नी **तेहमिना** यांचे नाव सोनपाठी सुताराच्या एका उपजातीला (Dinopium benghalense tehminae) दिले आहे.

नर सोनपाठी सुताराच्या पाठीचा रंग सोनेरी पिवळा, माथा व तुरा लाल, डोळ्याजवळ काळे-पांढरे पट्टे, फिकट पांढऱ्या रंगाचे पोट व गळ्यापासून पोटाच्या मध्य भागापर्यंत काळे-पांढरे ठिपके असतात. त्याची शेपटी काळ्या रंगाची असते. मादी नरासारखीच असते फक्त रंग थोडे फिके असतात. सोनपाठी सुतार भारतासह पाकिस्तान, बांगलादेश, श्रीलंका (येथे दोन उपजाती), म्यानमार (येथे तीन उपजाती) या देशांमध्येही आढळतो. 

सोनपाठी सुतार विरळ आणि झुडपी जंगलात तसेच शेतीजवळच्या प्रदेशात राहतो. झाडाच्या सालीत लपलेले कीटक पकडण्यासाठी हा वेगाने झाडाच्या खोडात छिद्र पाडतो. कीटकांशिवाय मध आणि पिकलेली फळेही सोनपाठी सुताराला आवडतात. हा उडतांना बहुतेक वेळा कर्कश आवाजात ओरडतो आणि यावरून सोनपाठी सुताराला जंगलात सहजपणे शोधता येते.

मार्च ते ऑगस्ट हा सोनपाठी सुताराचा वीण हंगाम असून याचे घरटे जमिनीपासून २ ते १० मी. उंच झाडाच्या ढोलीत असते. मादी एकावेळी २ ते ३ चमकदार पांढऱ्या रंगाची अंडी देते. सोनपाठी सुतार नर आणि मादी मिळून पिलांची देखभाल करतात.

## चित्रदालन

File:Black-rumped Flameback (Dinopium benghalense) in Hyderabad, AP W IMG 8015.jpg|सोनपाठी सुतार
File:Black-rumped Flameback I IMG 9929.jpg|सोनपाठी सुतार
File:DSC 0550-01.jpg|सोनपाठी सुतार
File:Black rumped Flameback- At nest I2 IMG 4868.jpg|सोनपाठी सुतार आपल्या घरट्याजवळ
File:Black-rumped Flameback I IMG 7424.jpg|चोचीत कीटक पकडलेला सोनपाठी सुतार

वर्ग:पक्षी
मदनमोहन

**मदनमोहन कोहली** (जन्म : २५ जून, इ.स. १९२४; मृत्यू :बगदाद, इराक, १४ जुलै, इ.स. १९७५) हे एक हिंदी चित्रपट संगीत दिग्दर्शक होते. 
## प्रारंभिक वर्षे
इरबी, इराकी कुर्दिस्तान येथे २५ जून १९२४ रोजी जन्मलेल्या, त्यांचे वडील राय बहादूर चुनीलाल कुर्दिस्तान पेशमेर्गा सैन्याने अकाउंटंट जनरल म्हणून काम करीत होते, मदन मोहन यांनी आपल्या आयुष्यातील सुरुवातीच्या वर्षे मध्य पूर्वेमध्ये घालविली. १९३२ नंतर त्याचे कुटुंब चकवाल, नंतर ब्रिटिश भारत पंजाबच्या झेलम जिल्ह्यात त्यांच्या घरी परतले. वडिलांना व्यवसायाच्या संधी शोधण्यासाठी त्यांचे वडील मुंबईत गेले होते. पुढच्या काही वर्षांपासून ते लाहोरमधील स्थानिक शाळेत गेले. लाहोर येथे राहण्याच्या काळात, त्यांनी एक लहान काळापासून कार्तार सिंगच्या शास्त्रीय संगीताचे मूलभूत ज्ञान शिकले, परंतु त्यांना कधीही संगीतमध्ये औपचारिक प्रशिक्षण मिळाले नाही. काही काळानंतर, त्याचे कुटुंब मुंबईत स्थायिक झाले जेथे त्यांनी बायकुल्ला मुंबई मधील सेंट मेरीस स्कूलमधून त्यांचे वरिष्ठ केंब्रिज पूर्ण केले. ११ वर्षांच्या वयात त्यांनी बॉम्बेच्या कार्यक्रमांमध्ये ऑल इंडिया रेडिओद्वारे प्रसारित केले. १७ व्या वर्षी, त्यांनी देहरादूनमधील कर्नल ब्राउन केंब्रिज स्कूल येथे एक वर्षाचे प्रशिक्षण पूर्ण केले.

## मदनमोहन यांनी संगीत दिलेले हिंदी चित्रपट
* अदा
* अदालत
* अनपढ
* आशियाना 
* गेट वे ऑफ इंडिया 
* दस्तक
* दुल्हन एक रात की
* देख कबीरा रोया 
* धून
* नीला आकाश
* भाई भाई 
* मेरा साया
* मौसम
* रेल्वे प्लॅटफॉर्म
* लैला मजनू
* वह कौन थी
* वीर झारा 
* शराबी
* संजोग
* हकीकत

## मदनमोहन यांच्यावरील पुस्तके
* संगीतकार मदनमोहन (व्यक्तिचित्रण, लेखक - शशिकांत किणीकर)

वर्ग:भारतीय संगीतकार
वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७५ मधील मृत्यू
सान होजे (कोस्टा रिका)

**सान होजे** ही मध्य अमेरिकेतील कोस्टा रिका ह्या देशाची राजधानी व सर्वांत मोठे शहर आहे.

## वाहतूक 
### विमानवाहतूक 
सान होजे (कोस्टा रिका) आंतरराष्ट्रीय विमानतळ येथील प्रमुख विमानतळ आहे.

वर्ग:कोस्टा रिकामधील शहरे
वर्ग:मध्य अमेरिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे
*
जगातील शहरांची यादी (लोकसंख्येनुसार)

[thumb|right|300 px|[मुंबई हे जगातील व भारतातील सर्वाधिक लोकसंख्येचे शहर आहे.]]

खालील यादीत **जगातील सर्वाधिक लोकसंख्येची शहरे** आहेत. लोकसंख्येचे हे आकडे केवळ त्या त्या शहरापुरतेच मर्यादित आहेत, शहराच्या भोवतालच्या महानगराची लोकसंख्या विचारात घेतलेली नाही.

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील देशांची यादी

## संदर्भ 
वर्ग:शहरांच्या याद्या
अमानत अली खाँ (भेंडीबाजारवाले)

*उस्ताद* '''''' (१८८८-१९५३) हे भेंडीबाजार घराण्याचे हिंदुस्तानी गायक होते. लता मंगेशकर मुंबईतील वास्तव्यादरम्यान यांच्याकडून शास्त्रीय संगीत शिकल्या. 

अमान अली खॉं हे उत्तर प्रदेशातून येऊन मुंबईत भेंडीबाजार येथे स्थायिक झालेले छज्जू खॉं यांचे सुपुत्र होते. हे छज्जू खॉं भेंडीबाजार घराण्याच्या अनेक संस्थापकांपैकी एक होते.

म्हैसूरच्या दरबारातील गायक कलानिधी बिदाराम कृष्णप्पा यांच्याकडून अमान अली खॉं यांनी कर्नाटक पद्धतीचे शास्त्रीय संगीताचे धडे घेतले.. त्यांचा उपयोग करून अमान अली खॉं यांनी भेंडीबाजार घराण्याच्या गायकीत लयकारी आणि सरगम आणली.

अमान अली खॉं यांनी १९४७ साली मुंबई सोडली आणि ते पुण्यात राहू लागले. त्यांच्या दिल्लीच्या भेटीत त्यांना न्युमोनिया झाला आणि त्यांतच त्यांचा ११ फेब्रुवारी १९५३ रोजी अंत झाला. 

## अमान अली खॉंष यांचे नामवंत शिष्य
वसंतराव देशपांडे, टी.डी. जानोरीकर, मुहम्मद हुसेन खॉं, मन्ना डे, लता मंगेशकर, निसार बाझमी, वली अहमद खॉं, बी.चैतन्य देव आणि पेटीवादक शांतीलाल.

## पुस्तक
अमान अली खॉं यांच्या बंदिशींचे 'अमर बंदिशे' नावाचे पुस्तक आणि सीडी प्रकाशित झाली आहे. (प्रकाशन दिनांक २३ नोव्हेंबर २०१७)

वर्ग:मुस्लिम व्यक्ती
वर्ग:हिंदुस्तानी गायक
वर्ग:इ.स. १८८८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५३ मधील मृत्यू
सुनयना

**सुनयना** (मूळ नाव: सुनयना हरीश येल्ला) ही एक भारतीय अभिनेत्री आहे.सुनयना मुळची नागपूर,महाराष्ट्रची असून,ती प्रामुख्याने तमिळ,तेलुगू व मल्याळम भाषेतील चित्रपटातून अभिनय करते.तीचे शालेय शिक्षण **माऊंट कार्मेल गर्ल्स हायस्कूल नागपूर** येथे झाले आहे,सध्या ती एका खाजगी महाविद्यालयातून वाणिज्य शाखेतील शिक्षण घेत आहे.
## चित्रपट कारकीर्द
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:भारतातील महिला मॉडेल
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
पाम्पलोना

**पाम्पलोना** स्पेनमधील प्रमुख शहर आहे. याचे बास्क भाषेतील नाव **इरुना** असून हे  शहर नव्हारेची राजधानी होते. येथे दरवर्षी ६-१४ मार्च दरम्यान एन्सियेरो हा उत्सव होतो. यात बैलांना रस्त्यांवरून मोकाट सोडले जाते व माणसे त्यांच्याबरोबर पळतात.

वर्ग:स्पेनमधील शहरे
वर्ग:पाम्पलोना
फ्रांसिस्को फ्रांको

**फ्रांसिस्को फ्रांको** () हा स्पेनचा हुकूमशहा होता. स्पेनच्या गृहयुद्धादरम्यान राष्ट्रवादी पक्षाचा पुढारी व सेनापती असलेल्या फ्रांकोने युद्धात विजय मिळवल्यानंतर स्पेनमध्ये हुकूमशाही राजवट स्थापन केली व तो मृत्यूपर्यंत स्पेनचा राष्ट्रप्रमुख राहिला.

गृहयुद्धामध्ये नाझी जर्मनी व इटलीने फ्रांकोला लष्करी मदत पुरवली असतानाही फ्रांकोने दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान अक्ष राष्ट्रांना मदत न करता तटस्थ राहणे पसंद केले. युद्ध संपल्यानंतर फ्रांकोने आपली स्पेनवरील पकड मजबूत ठेवण्यासाठी अनेक राजकीय विरोधकांना छळछावण्यांमध्ये डांबले तसेच त्याच्या राजवटीविरुद्ध आवाज उठवणाऱ्या व्यक्तींना मृत्यूची शिक्षा ठोठावली. त्याच्या कट्टर कम्युनिस्टविरोधी धोरणांमुळे शीत युद्ध काळात अमेरिकेने फ्रांको सरकारसोबत लष्करी व वाणिज्य संबंध प्रस्थापित केले होते. 

फ्रांकोच्या मृत्यूनंतर स्पेनने लोकशाही राजवटीकडे वाटचाल करण्यास सुरुवात केली व इ.स. १९७८ साली लोकशाही मार्गाने निवडून आलेले सरकार सत्तेवर आले.

## बाह्य दुवे
*फ्रॅंको राष्ट्रीय प्रतिष्ठान

वर्ग:स्पेनचे राज्यकर्ते
वर्ग:हुकूमशाह
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अँड्रु कार्नेगी

इवलेसे|उजवे|अँड्रु कार्नेगी

**अँड्रु कार्नेगी** (नोव्हेंबर २५, इ.स. १८३५-ऑगस्ट ११, इ.स. १९१९) हा मूळचा स्कॉटीश वंशाचा अमेरीकन उद्योगपती होता.

वर्ग:अमेरिकन उद्योगपती
वर्ग:इ.स. १८३५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गीतलेखक

गीतलेखक म्हणजे गीत वा गाणे लिहिणारी व्यक्ती.नाटक वा चित्रपटसृष्टीत त्यातील गाणे लिहिणाऱ्याला 'गीतलेखक' म्हणतात.

वर्ग:
जनमत चाचणी

## निवडणूक जनमत चाचण्या
### विवाद
## निवडणूक आयोगाकडून जनमत चाचण्यांवरील बंधने
निवडणूक आयोगाने जनमत चाचण्या आणि मतदानोत्तर चाचण्यांवर बंदीचा निर्णय जाहीर केल्यानंतर त्यासंदर्भात काही नवे निकष जारी केले आहेत. त्यानुसार प्रत्यक्ष मतदानापूर्वी 48 तास कोणत्याही प्रकारच्या जनमत अथवा मतदानोत्तर चाचण्यांचे निष्कर्ष प्रसारित करता येणार नाहीत.

ज्या वेळी मतदान एकापेक्षा जास्त टप्प्यात होतं, तेव्हा सर्व टप्पे होईपर्यंत म्हणजेच शेवटच्या टप्प्यानंतर जनमत चाचण्यांचे निष्कर्ष प्रसारित करता येतील.

प्रिंट, इलेक्ट्रॉनिक्स किंवा अन्य माध्यमांनी जनमत चाचण्या केल्या असतील तर त्यांना त्याचे निष्कर्ष प्रसारित करताना आयोगाची मार्गदर्शक तत्त्वे पाळावीच लागतील. त्यानुसार मतदानाला सुरुवात होण्यापूर्वी 48 तास आधी या जनमत चाचण्याचं प्रसारण पूर्ण करावं लागेल. तसंच एग्झिट पोलच्या बाबतीत मतदानाचे सर्व टप्पे पार पडल्यानंतरच जनमत चाचण्यांचे निष्कर्ष प्रसारित करता येतील. 

निवडणूक आयोगाने या सूचना जानेवारी 1998 मध्येच जारी केल्या होत्या, मात्र त्यावेळी त्याला सर्वोच्च न्यायालयात आव्हान देण्यात आलं होतं.

जनमत चाचण्यांसंदर्भातला निर्णय निवडणूक आयोगानेच घ्यावा, असे निर्देश दिल्यानंतर आयोगाने या सूचना पुन्हा जारी केल्या आहेत.

## संदर्भ
वर्ग:निवडणूक आयोग
वर्ग:निवडणुका
वर्ग:प्रसारमाध्यमे
जेमिनी गणेशन

तमिळ चित्रपटसृष्टीतील अभिनेता.

जेमिनी गणेशन :[ GeminiGanesan ] ( तमिळ : ஜெமினி கணேசன்) .

वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेते
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
शिवाजी द बॉस (चित्रपट)

**शिवाजी (द बॉस)** [तमिळ: சிவாஜி The Boss] (प्रदर्शित : जून २००७) हा ए.व्ही.एम. स्टुडिओज यांनी निर्मित केलेला व श्री.एस.शंकर ह्यांनी दिग्दर्शित केलेला एक २००७ सालचा गाजलेला तमिळ चित्रपट आहे. रजनीकांत (शिवाजीराव गायकवाड) आणि श्रिया सरन ह्यांनी प्रमुख भूमिका केल्या असून सुमन, विवेक (हास्य /विनोदी कलाकार), रघुवरन ह्यांनी इतर भूमिका साकारल्या आहेत. हा व्यावसायिक दृष्ट्या यशस्वी चित्रपट असून ह्यास ए.आर.रहमान यांनी चित्रपटाला संगीत दिले आहे. परदेशातून परतलेल्या भारतीय नागरिकाची देशाबद्दल असेलेली तळमळ याबद्दलचा हा चित्रपट आहे. 

### व्यक्तिरेखा 
* **रजनीकांत** : शिवाजी अरुमुगम
* **श्रिया सरन** : तमिळसेल्वी रामलिंगम
* **सुमन** : आदिशेषन
* **विवेक** : अरिव
* **रघुवरन** : डॉ.चेळिवन.
* **नयनतारा** : एका गाण्यात पाहुण्या कलाकार

वर्ग:भ्रष्टाचाराबद्दल चित्रपट
वर्ग:इ.स. २००७ मधील तमिळ चित्रपट
सोनकपाळी पर्णपक्षी

**सोनकपाळी पर्णपक्षी**, **हरेवा** किंवा **हिरवा बुलबुल** साधारण १९ सें. मी. आकाराचा पक्षी आहे. नराचा मुख्य रंग गवतासारखा हिरवा असून माथा सोनेरी रंगाचा, हनुवटी आणि गळ्याचा भाग जांभळ्या आणि काळ्या अशा दोन उठावदार रंगाचे असतात. मादी नरासारखीच असते फक्त रंग फिकट असतात. 

हरेवा हा समुद्र सपाटीपासून सुमारे २००० मी. उंच डोंगराळ भागापर्यंत भारतभर आढळणारा पक्षी असून बांगलादेश, श्रीलंका, म्यानमार या देशातही हरेवा आढळतो. याच्या रंग आणि आकारावरून किमान ३ उपजाती आहेत. 

हरेवा घनदाट जंगलात तसेच शेती जवळच्या दाट झाडांमध्ये राहणे पसंत करतो, यामुळे पानांच्या रंगासोबत हरेवाचा हिरवा रंग मिसळून जातो व तो झाडांच्या पानात दिसेनासा होतो. असे रंगगोपन होत असल्याने हरेवा दिसण्यापेक्षा ऐकू जास्त येतो. तो एक उत्तम नकलाकार आहे, बुलबुल, कोतवाल, दयाळ या स्थानिक पक्ष्यांसह स्थलांतर करून येणाऱ्या पक्ष्यांचेही हुबेहुब आवाज हरेवा काढतो. 

फुलातील मध, फळे, कीटक आणि कोळी हे हरेवाचे खाद्य आहे. मे ते ऑगस्ट हा हरेवाचा वीणीचा काळ असून त्याचे घरटे उथळ, गवत, काटक्या, झाडाची कोवळी मूळे वापरून बनविलेले, उंच झाडावर, व्यवस्थीत लपविलेले असते. मादी एकावेळी सहसा २ अंडी देते.

## चित्रदालन

File:Golden-fronted Leafbird (Chloropsis aurifrons) at Jayanti, Duars, West Benga W2 Picture 305.jpg|
File:Golden-fronted Leafbird (Chloropsis aurifrons) at Jayanti, Duars, West Bengal W Picture 308.jpg|

वर्ग:पक्षी
शामना कासिम

**पूर्णा** (जन्म नावः **शामना कासिम** जन्मगांवः कण्णूर) केरळ, भारत.
एक प्रसिद्ध मल्याळम अभिनेत्री. मल्याळम सोबतच तमिळ आणि तेलुगू चित्रपटातुन अभिनय.

## चित्रपट कारकीर्द 
२०२१ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या 'थलैवी' या चित्रपटात त्यांनी व्हीके शशिकला यांची भूमिका साकारली होती.

वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मल्याळी व्यक्ती
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
हॅरी हॉवेल

हॉवेल, हॅरी
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १८९० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३२ मधील मृत्यू
क्रुसेड

[thumb|right|[ॲंटीयकचा वेढा]]

**क्रुसेड** ही मध्य पूर्वेतील **Holy Land** ("पवित्र भूमी") व **जेरुसलेम**च्या ताब्या साठी लादलेली धार्मिक युद्धे होती. क्रुसेडची युद्धे मुख्यतः फ्रेंच पवित्र रोमन साम्राज्य, कॅथोलिक युरोप व सेल्युक तुर्क, मामलुक, सुलतान सलादीन सारख्या मुस्लिम राज्यांमध्ये झाली. 

इ.स. 1095 मध्ये, पोप अर्बन दुसरा याने यरुशलेमे जवळ असणाऱ्या सर्व पवित्र ख्रिश्चन धर्मस्थळचे पुन्हा ताबे मिळवण्यासाठी या लढ्याची घोषणा केली. पहिल्या क्रुसेड पासून जवळजवळ २०० वर्ष पवित्र भूमीच्या ताब्यासाठी हा संघर्ष चालू होता. १२९१ मध्ये ख्रिश्चनानचा बालेकिल्ला एकर(Acre )चा पाडाव झाला आणि या संघर्षाचा अंत झाला. हा ख्रिश्चनानचा पराभव होता. यानंतर युरोपातून एकही क्रुसेड पवित्र भूमीत परतली नाही.

रशिदुन आणि उमय्याद कॅलिफ यांच्या नेतृत्वाखालील मुस्लिम आक्रमणा समोर बायझंटाईन साम्राज्य अधिक काळ टिकाव धरू शकले नाही आणि ते आपला बराचसा प्रदेश गमावून बसले. हे युद्धे अरब-बायझंटाईन आणि बायझंटाईन-सेल्जुक़ युद्धे(Arab–Byzantine Wars and the Byzantine–Seljuq Wars) म्हणून ओळखले जातात. या युद्धांमुळे अनातोलियाचा विस्तार्ण सुपीक प्रदेश मुस्लिम साम्राज्यात गेला. १०७१ मध्ये, मान्झीकेर्तच्या लढाईत सेल्जुक तुर्कांकडून झालेल्या पराभवा नंतर, पोप अर्बन दुसरा याच्या नेतृत्वाखाली सर्व ख्रिश्चन चर्च एकत्र आले. 

thumb|left|सुलतान सलादीन

वर्ग:ख्रिश्चन धर्म
वर्ग:इस्लाम धर्म
वर्ग:इस्रायल
हॅरी मेकपीस

**जोसेफ विल्यम हेन्री मेकपीस** (ऑगस्ट २२, इ.स. १८८१:मिडल्सबोरो, यॉर्कशायर, इंग्लंड - डिसेंबर १९, इ.स. १९५२:बेबिंग्टन, चेशायर, इंग्लंड) हा कडून चार क्रिकेट कसोटी सामने तसेच कडून चार आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल सामने खेळलेला खेळाडू होता.

दोन खेळांत आंतरराष्ट्रीय स्तरावर आपल्या देशाचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या बारा खेळाडूंपैकी मेकपीस एक होता.

मेकपीस, हॅरी
मेकपीस, हॅरी
मेकपीस, हॅरी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कार्तिक राजा

**कार्तिक राजा** (तमिळ : கார்த்திக் ராஜா) ( जन्म : चेन्नई, तमिळनाडू) एक प्रसिद्ध दक्षिण भारतीय तमिळ संगीतकार,पार्श्वसंगीतकार,गीतकार व गायक आहेत ,तसेच ते प्रसिद्ध संगीतकार इळैयराजा यांचे चिरंजीव आहेत.
## हे सुद्धा पहा
* युवन शंकर राजा

वर्ग:तमिळ संगीतकार
वर्ग:तमिळ पार्श्वसंगीतकार
इळैयराजा

**इळैयराजा** (इंग्रजी: Ilaiyaraaja तमिळ : இளையராஜா,उच्चार-इळैयराजा ) (जन्म नाव : **डॅनिअल राजैय्या**. जन्म दिनांक : जून २ १९४३ तमिळनाडू) एक प्रसिद्ध दक्षिण भारतीय संगीतकार, गीतकार व गायक आहेत.१९७० सालापासुन दक्षिण भारतीय संगीतात अत्यंत मोलाचे योगदान ,विशेषतः तमिळ चित्रपट संगीत. हे "ट्रिनीटी कॉलेज ऑफ म्यूझीक", लंडनचे सुवर्ण पदक विजेते आहेत तसेच गेल्या ३० वर्षांच्या काळात त्यांनी विविध भाषांतील ९०० (त्यातील ४५० हुन अधिक चित्रपट तमिळ भाषेतील आहेत.) हुन् अधिक चित्रपटातुन ४५०० हुन अधिक गाणी संगीतबद्ध केली आहेत
प्रसिद्ध संगीतकार. फेब्रुवारी ११ १९९९ रोजी त्यांना मध्यप्रदेश सरकारतर्फे दिला जाणारा लता मंगेशकर पुरस्कार जाहीर करण्यात आला.

वर्ग:संगीतकार
वर्ग:कलाकार
*
वर्ग:तमिळ संगीतकार
वर्ग:तमिळ पार्श्वसंगीतकार
वर्ग:इ.स. १९४३ मधील जन्म
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:कन्नड संगीतकार
वर्ग:लता मंगेशकर पुरस्कार विजेते
हॅरिस जयराज

**हॅरिस जयराज** एक प्रसिद्ध दक्षिण भारतीय संगीतकार आहे.

वर्ग:तमिळ संगीतकार
वर्ग:तमिळ पार्श्वसंगीतकार
वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
युवन शंकर राजा

**युवन शंकर राजा** (तमिळ: யுவன் சங்கர் ராஜா ; जन्म ऑगस्ट ३१, १९७९ चेन्नई, तमिळनाडू)  एक प्रसिद्ध दक्षिण भारतीय तमिळ संगीतकार,पार्श्वसंगीतकार,गीतकार व गायक आहेत ,तसेच ते प्रसिद्ध संगीतकार इळैयराजा यांचे चिरंजीव आहेत.लहानपणापासुनच संगीताची पार्श्वभूमी लाभल्यामुळे त्यांनी वयाच्या १६व्या वर्षी संगीताच्या कारकिर्दीस प्रारंभ केला.दक्षिण भारतातील अनेक संगीत क्षेत्रातील पुरस्कार त्यांनी संपादित केले आहेत.त्यांची स्वतःची अशी एक संगीतशैली आहे.
## हे सुद्धा पहा
*कार्तिक राजा (युवन शंकर राजा ह्यांचे बंधु व इळैयराजा ह्यांचे चिरंजीव.)
### चित्रपट संगीत सूची 
; Released soundtrack albums
 

:#Only soundtrack, film score composed by another composer
:#2Only film score, no soundtrack released

* The films are listed in order of the album release date, irrespective of the film release.
* The year next to the title of the affected films indicates the release year of the either dubbed or remade version in the named language later than the original version.
* • indicates original language release. Indicates simultaneous makes, if featuring in more languages
* ♦ indicates a remade version, the remaining ones being dubbed versions

; Forthcoming soundtracks
* 2010 - *Boss Engira Bhaskaran* 
* 2010 - *16* 
* 2010 - *Thillalangadi* 
* 2010 - *Aaranya Kaandam* 
* 2010 - *Naan Mahaan Alla* 
* 2010 - *Kadhal 2 Kalyanam* 
* 2010 - *Eerpuu* 
* 2010 - *Pesu* 
* 2010 - *Isaiyaruvi*
* 2011 - *Avan Ivan* 
* 2011 - *Aadhi Bhagavan* 
* 2011 - *Puthiya Sigappu Rojakkal* 
* 2011 - *Untitled N. Linguswamy film* 
* 2011 - *Valiban* 
* 2011 - *Paki* (Hindi)

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:तमिळ संगीतकार
वर्ग:तमिळ पार्श्वसंगीतकार
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म
विजय (अभिनेता)

**जोसेफ विजय चंद्रशेखर**  (तमिळ: விஜய்) (जून २२, १९७४ - हयात) हे तमिळ चित्रपट अभिनेते (तसेच त्यांनी पार्श्वगायन देखील केले आहे.) आहेत. १९९२ सालापासून ते अभिनय क्षेत्रात काम करीत आहेत.
सध्या ते तमिळ चित्रपट सृष्टीत आघाडीचे यशस्वी नायक आहेत. त्यांना लोक **इळैयतळपती विजय** या नावाने ओळखतात. ते साहसी  दृश्यांसाठी प्रसिद्ध आहेत. "पूवे उनकाह (१९९६)", "कादलक्कु मरियादै (१९९७)", "कुशी (२०००)", "गिल्ली (२००४)", "पोक्किरी(२००७)" हे त्यांचे काही व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी चित्रपट. त्यांचे भरपूर चित्रपटांचे दुसऱ्या भाषांमध्ये रिमेक झाले आहेत, त्यामध्ये हिंदीत सलमान खानचा “वॉन्टेड” त्यांचा चित्रपट “पोक्किरी” तमिळचा आणि अक्षय कुमार “हॉलिडे” हा “थुप्पाकी”चा रिमेक होता. सध्या ते आयपीएल मधील "चेन्नई सुपर किंग्स" ह्या संघाचे "ब्रँड ॲंबसेडर" आहेत. ते चित्रपट निर्माते आणि दिग्दर्शक एस.ए.चंद्रशेखर यांचे चिरंजीव आहेत.

## चित्रपट कारकीर्द 
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेते
निळ्या छातीची पाणकोंबडी

**निळ्या छातीची पाणकोंबडी** या पक्ष्याला इंग्रजी मध्ये Slaty-breasted (Blue-breasted) Rail तसेच हिंदी मध्ये कबरी मुर्गी असे म्हणतात.

## ओळखण
याचा आकार गावतित्तिरापेक्षा लहान असतो. याची चोच लांबट, डोके आणि मानेमागचा रंग काळसर लाल, पंखांवर पांढरे पट्टे आणि ठिपके, उदी निळ्या रंगाची छाती असते.

## वितरण
ते स्थायिक पक्षी आहेत. ते स्थानिक संचार करतात. भारत, श्रीलंका व पूर्व पाकिस्तान, बांगला देश या प्रदेशात ते दिसून येतात. 
जून ते सप्टेंबर-ऑक्टोबर या काळात त्यांची वीण असते.

## निवासस्थाने
ते पठार प्रदेशातील बोरुच्या दलदली, खाजणी आणि भातशेतीचा प्रदेश अश्या ठिकाणी वास्तव्य करतात. 

## संदर्भ
* पक्षीकोश - मारुती चितमपल्ली

वर्ग:कोंबडी
सुभग

**सुभग** (शास्त्रीय नाव: *Aegithina tiphia*, *एजिथीना टिफिया* ; इंग्लिश: *Common Iora*, *कॉमन आयोरा* ;) ही दक्षिण व आग्नेय आशिया या भूभागांत आढळणारी सुभगाद्य कुळातील पक्ष्यांची प्रजाती आहे. साधारण १४ सें. मी. आकाराचा सुभग सुंदर शिटी वाजवणारा पक्षी आहे. वीणीच्या काळात नर सुभग वरून काळा आणि खालून पिवळ्या रंगाचा असून पंखावर काळे-पांढरे पट्टे असतात. एरवी नर आणि मादी दिसायला सारखेच असतात. मुख्य रंग हिरवट पिवळा फक्त नराची शेपटी काळी तर मादीची हिरवट पिवळी. सुभग पक्षी सहसा जोडीने फिरतात. 

## आवाज 
## आढळ 
सुभग संपूर्ण भारतभर आढळतो शिवाय पाकिस्तान, श्रीलंका, म्यानमार या देशातही आढळतो. याची वस्ती मैदानी भाग ते १००० मी. उंचीपर्यंतच्या डोंगराळ भागात असते. आकार आणि रंगावरून सुभग पक्ष्याच्या किमान ५ उपजाती आहेत.

## खाद्य 
सुभग झाडांवर राहणारा  पक्षी असून जुन्या आमराया, जुन्या चिंचेच्या वृक्षांवर, कडुनिंबावर, गावाभोवतालच्या जंगलात हमखास आढळतो. सुभग दिसणे कठीण असले तरी त्याचा आवाज नेहमी ऐकू येतो. हा सतत उद्योगी पक्षी आहे, कीटक शोधत फांद्याफांद्यांवर फिरत राहतो. कीटकांशिवाय अळ्या, कीटकांची अंडी हे याचे खाद्य आहे.

## प्रजनन 
मे ते सप्टेंबर हा काळ सुभग पक्ष्याचा वीणीचा हंगाम काळ असून याचे घरटे खोलगट पेल्याच्या आकारचे, काटक्या, कोळ्याचे जाळे वगैरे वापरून, २ ते ४ मी. उंच झाडांवर व्यवस्थित बांधलेले असते. अंडी गुलाबी रंगाची व त्यावर जांभळे-तपकिरी रंगाचे ठिपके असतात. नर-मादी मिळून पिलांना खाऊ घालतात व इतर कामेही मिळून करतात.

## चित्रदालन

File:Common Iora, Sangli, Maharashtra, India DSC 0003-01.jpg|सुभग (विणीच्या काळातील नर)
File:Common iora female.jpg|सुभग (मादी)
File:Common Iora (Aegithina tiphia) in Hyderabad W IMG 8861.jpg|
File:Common Iora (Aegithina tiphia) in Hyderabad, AP W2 IMG 9809.jpg|
File:Common Iora.jpg|
File:Common Iora (Aegithina tiphia) in Hyderabad W IMG 8862.jpg|
File:Common_Iora_In_Satara.jpg|सुभग, सातारा, महाराष्ट्र 

## तळटिपा 
## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:पक्षी
व्हॉयव्होडिना

**व्हॉयव्होडिना** (सर्बियन: Аутономна Покрајина Војводина) हा  देशाचा एक स्वायत्त प्रांत आहे. हा प्रांत सर्बियाच्या उत्तर भागात आहे. व्हॉयव्होडिनामध्ये सर्बियातील एकूण लोकसंख्येच्या २७% लोक राहतात. नोव्ही साद ही व्हॉयव्होडिनाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.

वर्ग:सर्बिया
पीतकंठी चिमणी

मातकट तपकिरी रंगाच्या या पक्ष्याच्या फक्त नराचा कंठ पिवळ्या रंगाचा असतो आणि पंखावर दोन पांढरे पट्टे येवढा फरक सोडला तर चिमणीसारखाच दिसणारा, साधारण १४ सें. मी. आकाराचा हा पक्षी हिमालयाच्या १५०० मी. उंचीपासून कन्याकुमारीपर्यंत संपूर्ण भारतभर आढळतो शिवाय पाकिस्तानच्या सिंध प्रांतापासून बांगलादेशपर्यंत आणि श्रीलंका येथेही आढळतो. याच्या किमान दोन उपजाती आहेत एक फिकट रंगाची तर दुसरी जास्त गडद रंगाची. 

 रहिवासी आणि स्थानिक स्थलांतर करणारी आहे. हा पक्षी मनुष्य वस्तीजवळ राहणे पसंत करतो पण चिमणी इतक्या जवळ तो येत नाही. विरळ जंगलांचा भाग, पानगळीचा प्रदेश, शेतांच्या जवळ  हमखास दिसून येते. 

कीटक, फुलपाखरे, फळे, मध हे यांचे आवडते खाद्य असून शेतातील उभ्या पिकात ते थव्याने येतात. 

एप्रिल ते जून हा यांचा वीणीचा काळ असून यांचे घरटे गवत, पिसे आणि किरकोळ वस्तुंपासून बनविलेले, कधी झाडांच्या ढोलीत स्वतः तयार केलेले किंवा बरेचदा सुतार किंवा अन्य पक्ष्यांचे तयार घरटे असते. मादी एकावेळी ३ ते ४ हिरवट पांढऱ्या रंगाची त्यावर तपकिरी ठिपके असलेली अंडी देते. नर-मादी पिलांची देखभाल करण्यापासून सर्व कामे मिळून करतात. 

डॉ. सलीम अली यांनी त्यांच्या लहानपणी एक पीतकंठी नर चिमणी मारल्यावर त्याचे निरिक्षण केले व हा पक्षी साध्या चिमणीपेक्षा वेगळा असल्याचे त्यांच्या लक्षात आले, त्यांच्यातील शास्त्रज्ञ जागा झाला.

## चित्रदालन

File:Chestnut-shouldered Petronia (Petronia xanthocollis) on Jhand (Prosopis cineraria) at Hodal Iws IMG 1054.jpg|
File:Chestnut-shouldered Petronia (Petronia xanthocollis) on Jhand (Prosopis cineraria) at Hodal Iws IMG 1057.jpg|
File:Petronia xanthocollis.jpg|

वर्ग:पक्षी
स्राप्स्काचे प्रजासत्ताक

**स्राप्स्काचे प्रजासत्ताक** (सर्बियन: Република Српска) हा  देशाच्या दोन प्रमुख राजकीय विभागांपैकी एक आहे. 

वर्ग:बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना
गोलान टेकड्या

right|thumb|250 px|गोलान टेकड्यांचे स्थान
**गोलान टेकड्या** (अरबी:هضبة الجولان हिब्रू]: רמת הגולן) हा मध्यपूर्वेतील  व  ह्या देशांच्या सीमेवरील एक वादग्रस्त डोंगराळ भाग आहे. गोलान टेकड्यांचा २/३ भाग सध्या इस्रायलच्या ताब्यात आहे, ज्यावर इस्रायलने १९६७ साली कब्जा मिळवला. संयुक्त राष्ट्रसंघ व इतर अनेक आंतरराष्ट्रीय संस्थांच्या मते गोलान टेकड्या हा इस्रायलने बळकावलेला भूभाग आहे पण तो इस्रायल देशाचा भाग नाही.

गोलान टेकड्यांचे क्षेत्रफळ १,८०० वर्ग किमी आहे तर येथील सर्वात उंच शिखराची उंची ९,२३२ फूट आहे.

900px|center|गोलान टेकड्या

वर्ग:मध्यपूर्व
वर्ग:सीरियाचा भूगोल
वर्ग:इस्रायलचा भूगोल
बोरकर

**बोरकर** हे एक महाराष्ट्रातील विविध समाजात आढळून येणारे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* कृष्णा बोरकर : रंगभूषाकार
* तुळशीदास बोरकर : संगीतकार
* बाळकृष्ण भगवंत बोरकर : मराठी कवी.

वर्ग:मराठी आडनावे
रजनी परुळेकर

'''''' (१९४५ - हयात) या मराठी कवयित्री आहेत. ऐंशीच्या दशकातील रजनी परुळेकर या महत्त्वाच्या कवयित्री ठरतात. मराठी कवितेत आशय आणि आविष्काराच्या अंगाने महत्त्वाची भर रजनी परुळेकरांच्या कवितेने घातली.

वर्ग:मराठी कवयित्री
वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
बोत्स्वाना हॉकी संघ

वर्ग:राष्ट्रीय हॉकी संघ
हॉकी संघ
वर्ग:रिकामी पाने
यादव (आडनाव)

**यादव** (जाधव) हे महाराष्ट्रात व भारतभर आढळणारे आडनाव आहे. यादव वंशाची कुळी असून यादव कुळांतील राजांनी राजकारभार केला.यादव ही कृष्णाची कुळी असून, राज्माता जिजाऊ या लखोजी यादव यांच्या कन्या आहेत. 
देवगिरीच्या राजा रामदेवराय यांच्याशी संबधित यादव घराणी महाराष्ट्रात विवि्ध ठिकाणी विखुरली. पुरंदर तालुक्यातील माळशिरस येथे यादवकालीन भुलेश्वराचे शिल्पकलेचा सुंदर नमुना असलेले हे मंदिर यादव राजांनीच बांधले.
## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* आनंद यादव - मराठी लेखक.
* दशरथ यादव- (प्रसिद्द साहित्यिक व पत्रकार)
वर्ग:मराठी आडनावे
वर्ग:भारतीय आडनावे
मधुकर केचे

**मधुकर केचे** (१९३२ - १९९३) हे मराठी कवी, लेखक होते.

वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील मृत्यू
केचे

**केचे** हे मराठी आडनाव आहे. हे आडनाव प्रामुख्याने कुणबी, मराठा किंवा तेली समाजात आढळते.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* मधुकर केचे - मराठी कवी, लेखक.
* अनिल केचे - आर्वी विधानसभा मतदारसंघाचे माजी आमदार भारतीय जनता पक्ष.
* दादाराव केचे - आर्वी विधानसभा मतदारसंघाचे माजी आमदार भारतीय जनता पक्ष.
* वैशाली केचे - मराठी चित्रपट आणि नाट्य अभिनेत्री.

वर्ग:मराठी आडनावे
व्ही.एल.सी. प्लेयर

thumb|right|150px|व्ही.एल.सी. मीडिया प्लेयराचा लोगो
**व्ही.एल.सी. प्लेयर** (इंग्लिश: *VLC Media Player* ;) हे विविध फॉर्मॅटांमधील व्हिडिओ व संगीत चालवणारे मोफत मीडिया प्लेयर सॉफ्टवेर आहे. *व्हीडिओलॅन* या प्रकल्पाने हे सॉफ्टवेर विकसवले असून ते मुक्त स्रोत आहे. १ फेब्रुवारी, इ,स, २००१ रोजी त्याची पहिली आवृत्ती प्रकाशित झाली. हे प्लेयर जगातील जवळपास सर्वच प्रमुख संगणकप्रणाल्यांवर काम करते. सध्या ते मायक्रोसॉफ्ट विंडोज, मॅक ओएस एक्स, लिनक्स, बीओएस्., सिलॅबल, बीएसडी, मॉर्फ ओएस, सोलारिस आणि शार्प झौरस या संगणकप्रणाल्यांवर उपलब्ध असून जगातील जवळपास ११० दशल़क्षांहून अधिक वेळा डाउनलोड करण्यात आला आहे.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:उपयोजन सॉफ्टवेर
इलिआना डिक्रुझ

**इलियाना डिक्रूझ** (इंग्रजी: Ileana D'Cruz;  १ नोव्हेंबर 1986) ही एक भारतीय सिने-अभिनेत्री आहे. तिला तीन भावंडे आहेत. तिच्या मोठ्या बहिणीचे नाव फराह आहे. आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात मॉडेलिंगमध्ये करणाऱ्या इलिआनाने आजवर अनेक तेलुगू चित्रपटांमध्ये कामे केली आहेत. २०१२ सालच्या बर्फी! ह्या चित्रपटाद्वारे इलिआनाने बॉलिवुडमध्ये पदार्पण केले. बर्फी!मधील भूमिकेसाठी तिला सर्वोत्तम पदार्पणासाठीचा फिल्मफेअर पुरस्कारदेखील मिळाला.

## तेलुगू चित्रपट 
* देवदासु
* पोकिरी
* खतरनाक
* राखी
* मुन्ना
* आता
* जल्सा
* भाले डोंगालु
* रेचीपो
* सलीम

## तमिळ चित्रपट 
* केडी
* २४
* वालिबन

## हिंदी चित्रपट 
* बर्फी!
* फटा पोस्टर निकला हिरो
* मैं तेरा हीरो
* रूस्तुम
*हैप्पी एंडिंग
* रेड

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
कांत

**कांत** हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* वामन रामराव कांत - मराठी कवी.

वर्ग:मराठी आडनावे
मनोहर शहाणे

**मनोहर मुरलीधर शहाणे** (: १ मे १९३०) हे मराठी कथाकार व कादंबरीकार होते. नाशिकच्या ‘गावकरी’ वृत्तपत्राचे ते वृत्तसंपादक, व  ‘अमृत’ या मराठी ‘डायजेस्ट’चे प्रमुख संपादक होते.  

* अनित्य (स्थायिकनहोते. )
* इतिहासनाचे दात करवती (कादंबरी)
* इहयात्रा (कादंबरी)
* उद्या (कथासंग्रह)
* उलूक (कादंबरी)
* एखाद्याचा मृत्यू (कादंबरी)
* झाकोळ (कादंबरी)
* देवाचा शब्द (कादंबरी)
* धाकटे आकाश
* ब्रह्मडोह (कथासंग्रह)
* पुत्र (कादंबरी)
* भुताची पावले उलटी (कादंबरी)
* लोभ असावा (दीर्घकथा)
* शहाण्यांच्या गोष्टी (कथासंग्रह)
* संचित (कादंबरी)
* ससे (लघुकादंबरी)

## मनोहर शहाणे यांना मिळालेले पुरस्कार
* भाऊ पाध्ये पुरस्कार
* महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचा पुरस्कार
* राज्य नाट्य पुरस्कार
* महाराष्ट्र फाय फाऊंडेशन पुरस्कार
* राज्य साहित्य पुरस्कार

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म
शहाणे

**शहाणे** हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
### अभिनय 
* किशोरी शहाणे - मराठी अभिनेत्री.
* रेणुका शहाणे - मराठी अभिनेत्री.

### भारतीय सैन्य 
* लेफ्टनंट जनरल सजीव शहाणे - ईएमईचे महासंचालक, अति विशिष्ट सेवा पदक विजेते.
* मेजर जनरल सजीव शहाणे - भारतीय सैन्याधिकारी.
* कर्नल आशुतोष शहाणे - भारतीय सैन्याधिकारी.

### इतर 
* मनोहर शहाणे - मराठी कादंबरीकार, लेखक.

वर्ग:मराठी आडनावे
काणेकर

**काणेकर** हे मराठी आडनाव आहे. हे नाव प्रामुख्याने कोकणात आढळते.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* अनंत काणेकर - मराठी कवी, लेखक, पत्रकार.

वर्ग:मराठी आडनावे
सेक्रेड ग्राउंड (स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिका)

**सेक्रेड ग्राऊंड** हे **स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील** तिसऱ्या पर्वाचा, सातवा भाग आहे व संपूर्ण मालिकेतील एकोणपन्नासवा भाग आहे.
## हे सुद्धा पहा
#स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर
#स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील भागांची यादी
## संदर्भ
## बाह्य दुवे
वर्ग:स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर
ढेरे

**ढेरे** हे मराठी आडनाव आहे. हे आडनाव प्रामुख्याने पश्चिम महाराष्ट्र (पुणे, अहिल्यानगर) आणि मराठवाड्यात आढळते.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* अरुणा ढेरे - मराठी कवयित्री.
* रामचंद्र चिंतामण ढेरे - मराठी भारतविद्याभ्यासक, संस्कृतिअभ्यासक, लेखक.
* ओंकार ढेरे - मराठी नाट्य आणि दूरचित्रवाणी अभिनेता.

वर्ग:मराठी आडनावे
शेजवलकर

**शेजवलकर** हे मराठी आडनाव आहे.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
#त्र्यंबक शंकर शेजवलकर - मराठी इतिहाससंशोधक, लेखक.
#डॉ. प्र.चिं. शेजवलकर - मराठी लेखक, शिक्षणतज्ज्ञ, व्यवस्थापनतज्ज्ञ. .
#डॉ. रमाकांत म.शेजवलकर-नाटककार, कादंबरीकार
वर्ग:मराठी आडनावे
त्र्यंबक शंकर शेजवलकर

**त्र्यंबक शंकर शेजवलकर** (जन्म : कशेळी-रत्‍नागिरी, २५ मे १८९५;  - मुंबई, २८ नोव्हेंबर १९६३) हे मराठी इतिहाससंशोधक, लेखक व संपादक होते. शिवकाल, पेशवेकाल ह्या काळातील इतिहासाविषयी त्यांनी चिकित्सक लेखन केले आहे. **निजाम-पेशवे संबंध**, **पानिपत : १७६१**, **श्रीशिवछत्रपती** इ. त्यांचे ग्रंथ विशेष प्रसिद्ध आहेत. इतिहासाप्रमाणेच समाजशास्त्र हाही त्यांच्या चिंतनाचा विषय होता. इतिहास आणि समाजजीवन ह्यांविषयीचे त्यांचे समीक्षणात्मक लेखन **प्रगती** साप्ताहिकातून प्रकाशित झाले होते. ते या साप्ताहिकाचे संपादक होते.

## इतिहास लेखन कार्य
पानिपतच्या तिसऱ्या युद्धावर विस्तृत अभ्यास व लेखन करणारे त्र्यंबक शेजवलकर हे पहिले इतिहासकार होते. त्यांनी पानिपतच्या तिसऱ्या युद्धाशी संबंधित सर्व ठिकाणांना स्वतः भेट दिली. आशुतोष गोवारीकर यांचा पानिपत हा चित्रपट त्र्यंबक शेजवलकरांच्या पानिपत या ग्रंथावर आधारलेला आहे.

## चरित्र
रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या राजापूर तालुक्यातील कशेळी येथे त्यांचा जन्म झाला. त्यांचे वडील शंकर ह. शेजवलकर हे मुंबई मराठी ग्रंथसंग्रहालयाच्या़ संस्थापकांपैकी एक होते. मुंबईच्या आर्यन एज्युकेशन सोसायटीच्या शाळेतून ते इ.स. १९११ साली मॅट्रिक व विल्सन महाविद्यालयातून इ.स. १९१७ साली बी.ए. झाले. एम. ए. ह्या पदवीसीठी त्यांनी **मुसलमानी संस्कृतीचा हिंदू संस्कृतीवरील प्रभाव** ह्या विषयावरील प्रबंध मुंबई विद्यापीठाला सादर केला होता पण परीक्षकांशी मतभेद झाल्याने त्यांना तो मान्य झाला नाही आणि त्यामुळे शेजवलकरांना एम. ए. ही पदवी मिळाली नाही. 

मुंबईतच लष्कराच्या लेखा विभागात त्यांनी काही काळ नोकरी केली. मुंबईच्या कर्नाटक छापखान्याने त्यांच्या संपादकत्वाखाली ८ जून १९२९ रोजी प्रगती हे साप्ताहिक सुरू केले. प्रगती साप्ताहिक बंद पडल्याने शेजवलकरांना मानसिक धक्का बसला आणि त्यातून सावरायला त्यांना काही वर्षे लागली. १९३९ ह्या वर्षी पुण्यातील डेक्कन कॉलेजचे पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्थेत (पोस्ट ग्रॅज्युएट अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूटमध्ये) रूपांतर झाल्यावर तिथे ऑगस्ट १९३९मध्ये त्यांची मराठा इतिहासाचे प्रपाठक (रीडर) म्हणून नेमणूक करण्यात आली. २५ मे १९५५पर्यंत ते ह्या संस्थेत कार्यरत होते. निवृत्तीनंतर त्यांचे इतिहासविषयक संशोधन चालू राहिले. ह्या काळातच त्यांचे **निजाम-पेशवे संबंध**, **पानिपत : १७६१** हे ग्रंथ प्रकाशित झाले. मुंबईच्या मराठा मंदिर ह्या संस्थेने त्यांच्याकडे शिवचरित्राचे काम सोपवले होते. पण ते काम त्यांच्या हातून पूर्ण होऊ शकले नाही. २८ नोव्हेंबर १९६३ ह्या दिवशी त्यांचे निधन झाले.

## शेजवलकरांनी लिहिलेले ग्रंथ
*निजाम-पेशवे संबंध
*पानिपत : १७६१
* श्री शिवछत्रपती

## पुरस्कार
## बाह्य दुवे
## संदर्भ 
वर्ग:मराठी इतिहास संशोधक
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते
वर्ग:इतिहासकार
वर्ग:इ.स. १८९५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६३ मधील मृत्यू
परुळेकर

**परुळेकर** हे प्रामुख्याने महाराष्ट्र राज्यातील एक आडनाव आहे. हे आडनाव प्रामुख्याने हिंदू धर्मीय लोकांमध्ये आढळते आणि ते मूळचे कोकण किनारपट्टीशी संबंधित आहेत.

## उगम आणि पार्श्वभूमी 
या आडनावाची उत्पत्ती रत्‍नागिरी किंवा सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील परुळे या गावावरून झाली आहे. हे आडनाव अनेक जाती-धर्मांत आढळते. यांत प्रामुख्याने सारस्वत ब्राह्मण, मराठा आणि इतर समाजांचा समावेश होतो.

## प्रसिद्ध व्यक्ती 
* गोदावरी परुळेकर: भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक, मार्क्सवादी कम्युनिस्ट नेत्या आणि समाजसुधारक. त्यांनी ठाणे जिल्ह्यातील वारली आदिवासींच्या हक्कांसाठी वारली उठाव घडवून आणला. त्यांच्या जेव्हा माणूस जागा होतो या पुस्तकासाठी त्यांना साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला आहे.
* शामराव परुळेकर: स्वातंत्र्यसैनिक, कामगार नेते. गोदावरी परुळेकर यांचे पती.
* नारायण भिकाजी परुळेकर: भारतीय पत्रकार आणि सकाळ वृत्तपत्र समूहाचे संस्थापक-संपादक.
* विजय परुळेकर: मराठी लेखक आणि निसर्गप्रेमी.
* नारायण परुळेकर: मराठी नाट्यसृष्टीतील एक जुन्या काळातील नामवंत अभिनेते आणि गायक.
* रजनी परुळेकर - मराठी कवयित्री.

## भौगोलिक वितरण 
परुळेकर आडनावाचे लोक महाराष्ट्रात प्रामुख्याने खालील भागात आढळतात:
* सिंधुदुर्ग जिल्हा (प्रामुख्याने परुळे गाव आणि वेंगुर्ला परिसर)
* मुंबई आणि ठाणे
* पुणे

## हे सुद्धा पहा 
* मराठी आडनावे
* कोकण
* जेव्हा माणूस जागा होतो

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी आडनावे
स्कॉर्पियन भाग १ (स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिका)

**स्कॉर्पियन** हे **स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील** या २ तासांच्या एका भागाला, १-१-तासांचे-दोन भाग म्हणुन विभाजित करण्यात आले व पहीला भाग,  रोजी प्रक्षेपित करण्यात आला. स्कॉर्पियन, भाग १, हा भाग तिसऱ्या पर्वाचा, सव्वीसवा व शेवटचा भाग आहे आणि संपूर्ण मालिकेतील ६८वा भाग आहे. दुसरा भाग, स्कॉर्पियन भाग २  रोजी प्रक्षेपित करण्यात आला व त्या भागाने चौथ्या पर्वाची सुरुवात झाली.
## हे सुद्धा पहा
#स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर
#स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील भागांची यादी
## संदर्भ
## बाह्य दुवे
वर्ग:स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर
डे ऑफ ऑनर (स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिका)

**डे ऑफ ऑनर** हे **स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील** चौथ्या पर्वाचा, तिसरा भाग आहे व संपूर्ण मालिकेतील ७१वा भाग आहे.
## हे सुद्धा पहा 
# स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर
# स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील भागांची यादी
## संदर्भ 
## बाह्य दुवे
वर्ग:स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर
संशयाची पद्धत

**संशयाची पद्धत** ही शास्त्रीय विचारपद्धतीतील एक भाग आहे. रेने देकार्तने याची प्रथमतः मांडणी केली.

वर्ग:तत्त्वज्ञान
फ्यूचर्स एंड (स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिका)

फ्यूचर्स एंड हे स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील या २ तासांच्या एका भागाला, १-१-तासांचे-दोन भाग म्हणुन विभाजित करण्यात आले.

## पुढिल वाचन 
* फ्यूचर्स एंड, भाग १ - तिसऱ्या पर्वाच्या आठव्या भागाबद्दल वाचण्यासाठी इथे टिचकी द्या. 
* फ्यूचर्स एंड, भाग २- तिसऱ्या पर्वाच्या नऊव्या भागाबद्दल वाचण्यासाठी इथे टिचकी द्या.

वर्ग:स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर
मोरोक्को हॉकी संघ

**मोरोक्को हॉकी संघ** मोरोक्कोचे आंतरराष्ट्री हॉकी स्पर्धांमध्ये प्रतिनिधित्व करणारा संघ आहे.

वर्ग:राष्ट्रीय हॉकी संघ
हॉकी संघ
वर्ग:रिकामी पाने
फेर ट्रेड (स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिका)

**फेयर ट्रेड** हे **स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील** तिसऱ्या पर्वाचा, तेरावा भाग आहे व संपूर्ण मालिकेतील पंचावन्नवा भाग आहे.
## हे सुद्धा पहा
#स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर
#स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील भागांची यादी
## संदर्भ
## बाह्य दुवे
वर्ग:स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर
सुदान हॉकी संघ

**सुदान हॉकी संघ** सुदानचे आंतरराष्ट्रीय हॉकी स्पर्धांमध्ये प्रतिनिधित्व करतो.

वर्ग:राष्ट्रीय हॉकी संघ
हॉकी संघ
वर्ग:इ.स. १९६२ मधील निर्मिती
टांझानिया हॉकी संघ

टांझानियाचा पुरुष राष्ट्रीय फील्ड हॉकी संघ पुरुषांच्या आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये टांझानियाचे प्रतिनिधित्व करतो आणि टांझानियामधील फील्ड हॉकीसाठी प्रशासकीय संस्था, टांझानिया हॉकी असोसिएशनद्वारे नियंत्रित केला जातो.
वर्ग:राष्ट्रीय हॉकी संघ
हॉकी संघ
वर्ग:रिकामी पाने
विनोद (निःसंदिग्धीकरण)

*विनोद -humour
*कल्पक विनोद wit
*चुटका - joke
*चेष्टा
*व्यंग comedy
*विनोदाची मीमांसा
## हे सुद्धा पहा
*दालन:हास्यविनोद

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
बातोत

बातोत हे भारताच्या जम्मू आणि काश्मीर राज्यातील, Ramban जिल्ह्यातील, एक शहर आहे.