open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
दुर्गाशक्ती नागपाल

**दुर्गाशक्ती नागपाल** (जन्म : आग्रा, २५ जून १९८५) या भारतीय प्रशासकीय सेवेतील उत्तर प्रदेश केडरच्या अधिकारी आहेत. त्या आपल्या इमानदारीसाठी ओळखल्या जातात.

भारत सरकारच्या केंद्रीय कृषी आणि शेतकरी कल्याण मंत्रालयाने दुर्गाशक्ती नागपाल यांची म्हणून ओएसडी-आॅफिसर आॅन स्पेशल ड्यूटी (विशेष अधिकारी) म्हणून नियुक्ती केली होती..गौतम बुद्धनगरच्या अधिकारक्षेत्रात भ्रष्टाचार आणि बेकायदेशीर वाळूच्या खाणकामांविरोधात मोठ्या प्रमाणावर मोहीम राबवली. त्यानंतर त्यांनी बेकायदा बांधकामे पाडण्यासंदर्भात सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या निर्णयाचे पालन करून गौतम बुद्धनगर भागातील बेकायदा भिंत पाडली. त्याबद्दल अखिलेश यादव मुख्यमंत्री असलेल्या उत्तर प्रदेश सरकारने त्यांना त्यांच्या पदावरून निलंबित केले. त्यानंतर विविध राजकीय पक्ष, भारतीय प्रशासकीय अधिकारी संघ आणि अनेक सर्वसामान्य लोकांनी ऑनलाइन सोशल मीडियावर दुर्गाशक्ती नागपाल यांचे निलंबन रद्द करावे यासाठी धोशा लावला.शेवटी २२ सप्टेंबर २०१३ रोजी उत्तर प्रदेश सरकारने त्यांचे निलंबन मागे घेतले..

## पार्श्वभूमी
दुर्गा नागपाल यांचा जन्म २५ जून १९८५ रोजी उत्तर प्रदेशातील आग्रा येथे झाला.त्यांचे वडील एक निवृत्त सरकारी अधिकारी असून त्यांना दिल्ली कॅन्टाॅन्मेन्ट बोर्डातील सेवेसाठी प्रतिष्ठित समजले जाणारे राष्ट्रपती पदक मिळाले होते. दुर्गा नागपाल यांचे आजोबा एक पोलीस अधिकारी होते. 

दिल्लीच्या इंदिरा गांधी दिल्ली टेक्निकल युनिव्हर्सिटीमधून दुर्गा नागपाल यांनी २००७मध्ये पदवी मिळवून, २००९ साली यूपीएससी सिव्हिल सर्व्हिसेसची परीक्षा दिली. या अखिल भारतीय आयएएसच्या परीक्षेत त्या २०व्या क्रमांकाने उत्तीर्ण झाल्या. त्यानंतर त्या भारतीय प्रशासकीय सेवेत दाखल झाल्या.

उत्तर प्रदेश केडरमधील आयएएस अधिकारी नागपाल यांना कानपूरचे संयुक्त दंडाधिकारी म्हणून नियुक्त केले आहे. गौतम बुद्धनगरमध्ये भ्रष्टाचारविरोधी मोहिमेसाठी आक्रमक सुरुवात करताना ती सार्वजनिकरीत्या आली. ग्रेटर नोएडातील बेकायदेशीर मस्जिदांच्या भिंतीचे ध्वज पाडण्याच्या कारणास्तव त्यांना उत्तर प्रदेश सरकारकडून त्वरित निलंबित करण्यात आले, ज्यामुळे जनतेकडून मोठ्या प्रमाणात विरोध केला गेला कारण ती अवास्तव मैदानावर आधारित असल्याचे मानले जात होते. सार्वजनिक आणि प्रसारमाध्यमांनी एकत्र येऊन त्यांच्या निलंबनाविरोधात निषेध नोंदविला, ज्यानंतर ते निरस्त केले गेले.

## कारकीर्द
दुर्गाशक्ती नागपाल यांनी आयएएस झाल्यावर जून २०११ मध्ये मोहाली जिल्हा प्रशासनामध्ये प्रवेश केला, आणि चौदा महिने तेथे नोकरी केली. पंजाबमधील प्रशिक्षणार्थी आयएएस अधिकारी म्हणून त्यांनी मोहालीतील जमिनीचा घोटाळा उघड केला.
ऑगस्ट २०१२ मध्ये, उत्तर प्रदेश (यूपी) केडरचे आयएएस अधिकारी अभिषेक सिंग यांच्याशी लग्न केल्यानंतर त्या नोएडाच्या उप-विभागीय दंडाधिकारी (एसडीएम) झाल्या. त्या काळात त्यांना गौतम बुद्धनगरमध्ये त्यांना एसडीएम म्हणून नेमले. यमुना व हिंदोन नद्यांतील बेकायदा खाणकाम थांबविण्यासाठी विशेष तपास पथकाची स्थापना करून उत्तर प्रदेशच्या ग्रेटर नोएडामध्ये "वाळू माफियां"विरुद्ध त्यांनी कार्यवाही केली. यावेळी त्यांच्या नेतृत्वाखाली, प्रशासनाने २४ डंपर ट्रक्स व ३०० ट्रॉलीज जप्त केल्या आणि गुन्हा करणाऱ्या १५ जणांना  २,९८,०७४ रुपये दंड केला.

## बेकायदा खाणकाम
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय प्रशासकीय सेवेतील अधिकारी
भंडारनायके आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

**भंडारनायके आंतरराष्ट्रीय विमानतळ** किंवा **कोलंबो विमानतळ**  हा श्रीलंका देशामधील सर्वात मोठा व प्रमुख आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे. राजधानी कोलंबोच्या ३५ किमी उत्तरेस नेगोंबो नावाच्या उपनगरामध्ये स्थित असलेला हा विमानतळ श्रीलंकन एरलाइन्सचा प्रमुख वाहतूकतळ आहे. श्रीलंकेचे चौथे पंतप्रधान एस.डब्ल्यू.आर.डी. भंडारनायके ह्यांचे नाव ह्या विमानतळाला देण्यात आले आहे.

## विमानकंपन्या आणि गंतव्यस्थाने
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:श्रीलंकेमधील विमानतळ
वर्ग:कोलंबोमधील वाहतूक
बुरुड

बुरुड जातीचे लोक प्रामुख्याने महाराष्ट्र राज्यात गडचिरोली, चंद्रपूर, भंडारा, गोंदिया, नागपूर जिल्यातील जंगल असलेल्या भागात वास्तव्यास आहेत. या भागातील बुरुड जातीची संस्कृती, रुढी, परंपरा, देव-देवता, बोलीभाषा ही मध्ये प्रदेशातील कंडरा जमातीशी साम्य दिसून येते. त्याच्यात रोटीबेटी व्यवहार सुद्धा आजही होतात. त्याचप्रकारे महाराष्ट्रातील कर्नाटक सीमाभागात असलेले बुरुड व कर्नाटक येथील मेदार जातीशी रोटी-बेटी व्यवहार आजही अस्तित्वात आहेत. बांबू व्यवसाय करणाऱ्या कंडरा(मध्यप्रदेश), मेदार, मेदा बुरुड (कर्नाटक) या राज्यात अनुसूचित जमाती मध्ये समाविष्ट आहेत.
* महाराष्ट्रात कंडरा ही जात अनुसूचित जमाती तर, बुरुड ही जात अनुसूचित जातीमध्ये समाविष्ट आहे.

महाराष्ट्रतील बुरुड यांची आडनावे (वासमवार हिरापूरे, हांडे, गराडे, नागापूरे, मुंडे, कलारे, बोरकर) ही प्रामुख्याने चंद्रपूर, गडचिरोली, भंडारा, गोंदिया या भागात दिसून येतात, तर उर्वरित महाराष्ट्रातील आडनावे (सुर्वे, पिंपळे, सूर्यवंशी, हळदे, खैरे, हादगे, गेनेवार, मंथनवार, पटकोटवार, मंचलवार, लिंबाळे, सुलभेवार, पवार, नागे, साळुंखे, जगताप) यासारखी दिसून येतात. 
वर्ग:महाराष्ट्रामधील जाती
वर्ग:दलित जाती
सेन्सेस रिपोर्ट १९०१ पान नं १९२नुसार बुरुड ही जात आदिवासी असल्याचे दिसून येते आणि भौगोलिकदृष्ट्या बुरुड जातीचे बहुसंख्ये लोक हे जंगल , डोंगराळ भागात राहतात. निरनिराळ्या जंगल भागात बांबू मिळत असल्याने बुरुड जातीचे लोक हे छोट्या छोट्या समूहाने विविध ठिकाणी आढळून येतात आणि  हे लोक इतरांपासून वेगळे राहत असल्याने त्यांच्यात वैचारिक देवाणघेवाण दिसून येत नाही हे लोक प्रगत जातीच्या लोकांबरोबर संपर्क संवाद साधायला घाबरतात संकोच बाळगतात हे दिसून येते.
सन १९१६ च्या सेन्सेस रिपोर्ट पान न. ५६ नुसार बुरुड जातीचा बांबूपासून विविध वस्तू तयार करणे हे काम अपवित्र अस्वच्छ स्वरूपाचे नाही तर विविध वस्तूंचा उपयोग अनेक शुभकार्यात होत असल्याचे दिसून येतो हा धंधा आदिम आदिवासीना नैसर्गिक रित्या पूरक ठरतो ज्यांना जंगलातून बांबू मिळतो. 
सन १९२० च्या सेन्सेस रिपोर्ट पान न. १३५-१४२ नुसार बांबू कामगार बुरुड जाती डॉमिनेन्सच्या सर्व भागात वेगवेगळ्या नावाने आढळतात. ज्यामध्ये विविध जमातीचे सदस्य असून त्याच्यात आदिवासी रक्ताचा समावेश आहे (इंडिकेशन ऑफ प्रिमिटिव्हनेस)
सन १९२० च्या सेन्सेस रिपोर्ट पान न. २५५-२५९ आणि १९११ च्या सेन्सेस रिपोर्ट पान न. २४८-३०४ नुसार बुरुड समाजाचा वंशपरंपरेचा वेवसाय हा बांबूपासून सूप टोपली चटई बनवणे आहे. हे बुरुड दक्खन व कर्नाटकाच्या आदीवाशी जमाती  पैकी एक आहे. 
सन १९१६ च्या सेन्सेस रिपोर्ट  पान न. २०८-२१२ नुसार बुरुड या जातीला वेगवेगळ्या नावाने संबोधले जाते महाराष्ट्रात संस्कृत मध्ये बुरुड तर मध्यप्रदेश, ओडिसामध्ये उडिया भाषेत कंडरा, तर कर्नाटकमध्ये मेदार/मेदा या नावाने संबोधले जाते. पूर्व विदर्भातील गडचिरोली जिल्ह्यातील आरमोरी येथे बुरुड जातीत जन्मलेले संत श्री. बाबुराव नागपुरे उर्फ लहरिदास महाराज यांनी कीर्तन भजन यांच्या माध्यमातून समाजप्रबोधन केले त्यांनी समाजातील अंधश्रद्धा वाईट रूढीपरंपरा नष्ट करून मानवतेचा समतेचा संदेश दिला व व्यसनाधीन अशिक्षित समाजाला जागरूक करण्याचे कार्य त्यांनी केले. संत बाबुराव नागपुरे महाराज यांनी संत तुकडोजी महाराज गाडगे महाराज यांचे विचार विदर्भातील अतिदुर्गम भागात गावोगावी पोहचवण्याचे कार्य केले. १९९८-२००० या कालावधीत नागपूर आकाशवाणी केंद्रावरून लोकजागर या कार्यक्रमात हुंडाबळी ,दारूबंदी, महीलासबलीकरण या सारख्या विषयावर विविध भजने सादर केली. संत बाबुरवजी नागपुरे महाराज यांचं संपूर्ण आयुष्य समाज प्रबोधनात गेले.
शंकर गोविंद साठे

**शंकर गोविंद साठे** (११ मार्च, इ.स. १९१२ - ) हे मराठीतले एक कवी, कथालेखक आणि नाटककार होते. त्यांच्या पत्नी  सुधा साठे या लेखिका होत्या. सून यशोधरा साठे याही कवयित्री आहेत.

## शं.गो. साठे यांची पुस्तके
* औट घटकेचे राज्य (कादंबरी)
* चिंचा आणि बोरे(वात्रट कविता) 
* छापील संसार (संगीत नाटक)
* धन्य मी, कृतार्थ मी (नाटक)
* पहाटेची चाहूल (नाटक)
* मना सज्जना (नाटक)
* मराठीचिये नगरी (नाटक)
* ससा आणि कासव (नाटक)
* स्वप्नीचे हे धन (नाटक)

## चित्रपट
शं.गो. साठे यांच्या ससा आणि कासव या नाटकावरून सई परांजपे  यांनी कथा या नावाचा मराठी चित्रपट काढला आहे.

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म
उदंचन जलविद्युत प्रकल्प

**उदंचन जलविद्युत प्रकल्प** हा जलविद्युत प्रकल्पातील एक प्रकार आहे. या प्रकारच्या प्रकल्पांमध्ये एखाद्या उंचीचा उपयोग करून पाण्याचा पुनर्वापर करून वीजनिर्मिती केली जाते. यामध्ये दोन जलाशयांचा वापर केला जातो.
250px|इवलेसे|उजवे|उदंचन प्रकल्प

ऊर्ध्व जलाशयातील पाण्याचा वापर विजेच्या जास्त मागणीच्या काळात केला जातो व वीजनिर्मिती केली जाते. विजेच्या कमी मागणीच्या काळात हे निम्न जलाशयात साठवलेले पाणी स्वस्त वीज वापरून पुन्हा ऊर्ध्व जलाशयात टाकले जाते.

वर्ग:विद्युत अभियांत्रिकी
मिसोप्रोस्टॉल

**मिसोप्रोस्टॉल** हे एक प्रोस्टाग्लॅंडिन (PGE¹) प्रकारातील औषध आहे. याचा वापर वेदनाशामक औषधांमुळे होणारा जठराचा दाह कमी करण्यासाठी व प्रसुतवेदना व गर्भपातासाठी वापरण्यात येते. या औषधाचा शोध व विक्री फायझर या कंपनी द्वारे केले गेलेले आहे.

वर्ग:औषधे
चेलियाबिन्स्क

**चेलियाबिन्स्क** () हे रशिया देशाच्या चेलियाबिन्स्क ओब्लास्ताचे मुख्यालय व रशियामधील मोठ्या शहरांपैकी एक आहे. आहे. चेलियाबिन्स्क शहर रशियाच्या मध्य दक्षिण भागात उरल पर्वतरांगेच्या पूर्वेस मियास नदीच्या काठावर वसले आहे. २०१० सालच्या गणनेनुसार सुमारे ११.३ लाख लोकसंख्या असलेले चेलियाबिन्स्क हे रशियामधील नवव्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे.

## जुळी शहरे
* छांगछुन
* उरुम्छी
* कोलंबिया, साउथ कॅरोलिना
* अंताल्या

## हे सुद्धा पहा
*रशियामधील शहरांची यादी

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
*

वर्ग:रशियामधील शहरे
वर्ग:चेलियाबिन्स्क ओब्लास्त
ब्रिटिश एरवेझ

[250 px|[लंडन हीथ्रो विमानतळाकडे निघालेले ब्रिटिश एरवेझचे बोईंग ७६७|इवलेसे]]
**ब्रिटिश एरवेझ** () ही युनायटेड किंग्डम देशामधील सर्वात मोठी विमान वाहतूक कंपनी आहे. १९७४ साली ब्रिटनमधील चार कंपन्या मिळून ब्रिटिश एरवेझची स्थापना करण्यात आली. १३ वर्षे सरकारी कंपनी राहिल्यानंतर १९८७ मध्ये तिचे खाजगीकरण झाले. लंडन महानगरामधील हिलिंग्डन ह्या बरोमध्ये ब्रिटिश एरवेझचे मुख्यालय असून हीथ्रो हा तिचा मुख्य विमानतळ आहे.

## विमानांचा ताफा
२०२३ च्या शेवटी ब्रिटिश एरवेझकडे २४० विमाने असून अधिक ५३ विमानांची खरेदी होत आहे.

## देश व शहरे
 आणि दोन बोईंग ७४७-४०० न्यू यॉर्कच्या जेएफके विमानतळावर. यांतील ए३१८ प्रकारच्या विमानात फक्त बिझनेस क्लास जागा होत्या.]]
सर्व सहा खंडांपर्यंत पोचणारी ब्रिटिश एरवेझ ही जगातीला काही थोड्या विमान कंपन्यांपैकी एक आहे. २०२३ च्या शेवटी ही कंपनी जगभरातील ७० देशांमधील १७० शहरांना विमानसेवा देते. यात ७ देशांतर्गत आणि २७ अमेरिकेतील शहरे आहेत.

## हे सुद्धा पहा 
* ब्रिटिश ओव्हरसीझ एरवेझ कंपनी

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:युनायटेड किंग्डममधील विमानवाहतूक कंपन्या
वर्ग:लंडन
वर्ग:वनवर्ल्ड
आग्नेय इंग्लंड

[250 px|इवलेसे|[चॅनल टनेलमधून लंडन व पॅरिसला जोडणारी युरोस्टार रेल्वे]]
**आग्नेय इंग्लंड** हा इंग्लंड देशामधील ९ भौगोलिक प्रदेशांपैकी एक आहे. नावाप्रमाणे हा प्रदेश ग्रेट ब्रिटन बेटाच्या आग्नेय भागात इंग्लिश खाडीच्या किनाऱ्यावर स्थित आहे. क्षेत्रफळानुसार इंग्लंडमध्ये तिसऱ्या तर लोकसंख्येनुसार पहिल्या क्रमांकावर असलेला आग्नेय इंग्लंड हा एक सुबत्त प्रदेश आहे. लंडनच्या जवळ असल्यामुळे येथील उद्योगाला मोठ्या प्रमाणावर चालना मिळते. लंडनचा गॅट्विक विमानतळ येथेच असून युरोपला ब्रिटनसोबत जोडणारी बव्हंशी वाहतूक येथून हाताळली जाते.

## विभाग
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ
*पर्यटन

वर्ग:इंग्लंडचे प्रदेश
इंग्लंडचे प्रदेश

**इंग्लंड** हा युनायटेड किंग्डमचा घटक देश एकूण ९ राजकीय प्रदेशांमध्ये विभागला गेला आहे.

## यादी
{{Image label begin|image=English regions 2009.svg|link=|width={}|float=right}}
{{Image label small|x=.955|y=.035|scale={}
|text=
}} 
{{Image label small|x=0.78 |y=0.75 |scale={}|text=पूर्व इंग्लंड}}
{{Image label small|x=0.74 |y=0.88 |scale={}|text=लंडन}}
{{Image label small|x=0.63 |y=0.97 |scale={}|text=आग्नेय इंग्लंड}}
{{Image label small|x=0.32 |y=1.00 |scale={}|text=नैऋत्य इंग्लंड}}
{{Image label small|x=0.63 |y=0.60 |scale={}|text=पूर्व मिडलंड्स}}
{{Image label small|x=0.45 |y=0.67 |scale={}|text=पश्चिम मिडलंड्स}}
{{Image label small|x=0.56 |y=0.38 |scale={}|text=यॉर्कशायर व हंबर}}
{{Image label small|x=0.50 |y=0.18 |scale={}|text=ईशान्य इंग्लंड}}
{{Image label small|x=0.39 |y=0.295|scale={}|text=वायव्य इंग्लंड}}
{{Image label small|x=0.33 |y=0.71 |scale={}|text=वेल्स}}
{{Image label small|x=0.3  |y=0.1  |scale={}|text=स्कॉटलंड}}
{{Image label small|x=0.02 |y=0.295|scale={}|text=उत्तर आयर्लंड}}

# ईशान्य इंग्लंड
# वायव्य इंग्लंड
# यॉर्कशायर व हंबर
# पूर्व मिडलंड्स
# पश्चिम मिडलंड्स
# पूर्व इंग्लंड
# ग्रेटर लंडन
# आग्नेय इंग्लंड
# नैऋत्य इंग्लंड

## संदर्भ

वर्ग:युनायटेड किंग्डमचे प्रशासकीय विभाग
फराहबक्ष महाल

[right|thumb|400px|फराहबक्ष महाल, [अहिल्यानगर]]
**फराहबक्ष महाल** हा महाराष्ट्रातील अहिल्यानगर येथे असलेला महाल आहे. चौरसाकृती तलावाच्या मध्यभागी ही अष्टकोनी वास्तू आहे. अहिल्यानगरच्या निजामशाहीतील राजा मुर्तझा निजामशाह याने या महालाचे बांधकाम इ.स. १५७६ ते इ.स. १५८३ या काळात करवून घेतले. घुमट, उंच कमानी व मोठी गवाक्षे असलेल्या महालाच्या मध्यभागी रंगमहाल आहे. मध्यभागी तसेच चारही बाजूला कारंजी असून त्यासाठी त्याकाळी खापरी नळाने पाणी आणण्यात आले होते.

## राष्ट्रीय संरक्षित स्मारक 
भारत सरकारने फराहबक्ष महालाला दिनांक ४ मार्च, इ.स. १९०९ रोजी महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारक म्हणून घोषित केलेले आहे. 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारके
वर्ग:अहिल्यानगरमधील इमारती व वास्तू
सुरेश गोपी

इवलेसे|सुरेश गोपी
**सुरेश गोपी** दक्षिण भारतातील सुपरस्टार आहे. तो प्रामुख्याने मल्याळम चित्रपटात अभिनय आहे. त्यांनी केरळ राज्यातील, कोल्लम जिल्ह्यातील जन्म झाला. तो भालचंद्र मेनन व, वर्ष 1999 मध्ये राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार जिंकले होते. त्यांनी चित्रपटात पोलीस भूमिका प्रामुख्याने लक्ष मिळवतात. 

वर्ग:अभिनेते
वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य
बाणकोट

250px|इवलेसे|बाणकोटचा किल्ला
**बाणकोट** महाराष्ट्रातील शहर आहे. येथे बाणकोट किल्ला आला आहे.

वर्ग:महाराष्ट्रातील शहरे
देवठाण

देवठाण हे गाव भारताच्या अहमदनगर जिल्ह्यामधील अकोले तालुक्यातील ऐतिहासिक वारसा असलेले एक गाव आहे. देवठाण गावाजवळ आढळा प्रकल्प हे आढळा नदीवर बांधलेले धरण आहे.

वर्ग:अकोले तालुक्यातील गावे
वर्ग:अहिल्यानगर जिल्हा
पूर्व इंग्लंड

[250 px|इवलेसे|[केंब्रिज येथील जगप्रसिद्ध केंब्रिज विद्यापीठ]]
**पूर्व इंग्लंड** हा इंग्लंड देशामधील ९ भौगोलिक प्रदेशांपैकी एक आहे. नावाप्रमाणे हा प्रदेश ग्रेट ब्रिटन बेटाच्या पूर्व भागात उत्तर समुद्राच्या किनाऱ्यावर स्थित आहे. क्षेत्रफळानुसार इंग्लंडमध्ये दुसऱ्या तर लोकसंख्येनुसार चौथ्या क्रमांकावर असलेल्या पूर्व इंग्लंडमध्ये आठ काउंटी आहेत.

## विभाग
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 
*पर्यटन

वर्ग:इंग्लंडचे प्रदेश
चतुरंग बदक

thumb|right|मलार्ड बदक(नर)

**चतुरंग बदक** अथवा नुसतेच चतुरंग. (*शास्त्रीय नाव - Anas platyrhynchos Linnaeus*)  हे बहुधा सर्वात सुंदर बदक असावे. भारतात हे बदक मुख्यत्वे स्थलांतरित आहे. उत्तरी भारतातील पाणथळी जांगामध्ये हिवाळ्यात हे मोठया प्रमाणात स्थलांतर करून येते.  या पक्ष्यांना युरोपातील व सायबेरियातील स्थानिक पक्षी मानण्यात येते.. भारतातील यांचा आढळ उत्तरी भारतापुरताच मर्यादित आहे. देशाच्या दक्षिणेकडे हा पक्षी नसल्यात जमा आहे. 

## सवयी
हा पक्षी मुख्यत्वे शाकाहारी असून, पाणथळी जागातही दलदलीची व कमी खोल जागा पसंत करतो. पाण्यात पोहोताना शेपूट वर करून मादीला पटवण्याचे काम सातत्याने चाललेले असते. इतर बदकांच्या मानाने याचा उडण्याचा वेग जास्त आहे त्यामुळे शिकाऱ्यांना याची शिकार करणे साहसी वाटते. 

## इतर नावे 
हिंदी, बंगाली- नीलसीर

सिंधी- नीरागी, हिरागी, 

कच्छ- राजे

## संदर्भ 
* Book of indian birds- ले. डॉ.सलिम अली १३वी आवृती २००२

वर्ग:बदके
आयआरएनएसएस १ ए

**आयआरएनएसएस १ ए** हा भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था इस्रोने अवकाशात सोडलेला एक कृत्रिम उपग्रह आहे. दिशादर्शक उपग्रह असुन समुद्रावरील घडामोडींचा  या उपग्रहाच्या मदतीने अभ्यासता येतील.

वर्ग:कृत्रिम उपग्रह
वर्ग:भारतीय अंतराळ संशोधन
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय उपग्रह
वर्ग:दळणवळण
दत्ता गव्हाणकर

**दत्ता ना. गव्हाणकर** (२२ मार्च, जन्मवर्ष अज्ञात - इ.स. १९७१ )  हे संयुक्‍त महाराष्ट्राच्या चळवळीतील आणि कम्युनिस्ट चळवळीतील अग्रणी कार्यकर्ते आणि लोककलाकार होते.

## व्यक्तिगत जीवन 
शाहीर गव्हाणकरांचे मूळ गाव महागोंड (तालुका आजरा, जिल्हा कोल्हापूर). त्यांचे शालेय शिक्षण हे तिथेच झाले. लहानपणापासूनच त्यांना नाटक, गाणे, काव्य आदी साहित्याची आवड होती. १५/१६ व्या वर्षी त्यांची ओळख शाहीर नानवडीकरांशी झाली. त्यांच्याकडून त्यांनी शाहिरीचे धडे घेतले. कोल्हापूर कॉलेजातून त्यांनी *इंग्लिश साहित्य* हा विषय घेऊन बी.ए.ऑनर्स पदवी मिळवली .

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:शाहीर
वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:इ.स. १९७१ मधील मृत्यू
हरिश्चंद्रेश्वर मंदिर (हरिश्चंद्रगड)

[right|thumb|350px|हरिश्चंद्रेश्वर मंदिर, [हरिश्चंद्रगड]]
**हरिश्चंद्रेश्वर मंदिर** हे महाराष्ट्रातील अहिल्यानगर जिल्ह्याच्या अकोले तालुक्यातील हरिश्चंद्रगड येथे असलेले मंदिर आहे. मंदिराच्या प्रांगणात प्राकाराची भिंत आहे. या प्राकाराच्या भिंतीसमोरच एक दगडी पूल आहे. या पुलाच्या खालून एक ओढा तारामती शिखरावरून वाहत येतो यालाच `मंगळगंगेचा उगम' असेही म्हणतात. पुढे ही नदी पायथ्याच्या पाचनई गावातून वाहत जाते. मंदिराच्या आवारात अनेक गुहा आहेत. काही गुहा रहाण्यासाठी योग्य आहेत तर काही गुहांमध्ये पाणी आहे. या गुहांमधील पाणी थंडगार व अमृततुल्य आहे. मंदिराच्या मागे असणाऱ्या गुहेमध्ये एक चौथरा आहे. या चौथऱ्यात जमिनीत खाली एक खोली आहे. यावर प्रचंड शिळा ठेवली आहे. या खोलीत `चांगदेव ऋषींनी' चौदाशे वर्ष तप केलेले आहे असे स्थानिक गावकरी सांगतात. हरिश्चंद्रेश्वर मंदिराच्या दारात एक पुष्करणी आहे. त्यामधील कोनाड्यांमध्ये पूर्वी मूर्ती होत्या. मंदिराच्या समोर नंदी आहे. साधारण दहाव्या अकराव्या शतकात झांज राजाने बांधलेल्या १२ मंदिरांमधील हे मंदिर आहे. मंदिराच्या उत्तरेकडे पाण्याच्या प्रवाहाने झालेली घळ आहे. या घळीमध्ये केदारेश्वराची लेणी आहे. यामध्ये भलीमोठी पिंड आहे. पिंडीच्या बाजूला पाणी भरलेले असते. सभोवती प्रदक्षिणा मारता येते.

## इतिहास
दहाव्या शतकातील शिलाहार राजा झंझ याने गोदावरी ते भीमा दरम्यानच्या बारा नद्यांच्या उगमस्थळी एकूण बारा शिवालये बांधली. त्यांतील एक हे शिवालय आहे.. 

ती शिवालये अशी : 
#गोदावरी नदीच्या उगमाशी त्र्यंबकेश्वर,  
#वाकी नदीच्या उगमाशेजारचे त्रिंगलवाडीतले शिवालय, 
#धारणा नदीच्या उगमाशेजारचे -तऱ्हेळे येथे,
#बाम नदीच्या उगमाशेजारचे - बेलगावला,
# कडवा नदीच्या उगमाशेजारचे - टाकेद
#प्रवरा नदीच्या उगमाशेजारी - रतनवाडीतील अमृतेश्वर, 
#मुळाउगमस्थानी असलेल्या - हरिश्चंद्रगडावरील हरिश्चंद्रेश्वर,
# पुष्पावतीजवळ - खिरेश्वरातील नागेश्वर,
#कुकडीजवळच्या - पूरमधील कुकडेश्वर, 
#मीना नदीच्या उगमाशेजारच्या - पारुंडेतील ब्रह्मनाथ,
# घोड नदीच्या उगमस्थानी - वचपे गावातील सिद्धेश्वर 
#भीमा नदीजवळचे -भवरगिरी. 
ही सर्व मंदिरे शिल्प सौंदर्याने नटलेली आहेत, कोरीव कलेने सजलेली आहेत. यांतच हरिश्चंद्रेश्वराच्या मंदिराचा समावेश होतो.

## राष्ट्रीय संरक्षित स्मारक 
भारत सरकारच्या पुरातत्त्व विभागाने या मंदिराला दिनांक ४ मार्च, इ.स. १९०९ रोजी महारष्ट्रातील संरक्षित स्मारक म्हणून घोषित केले.

## चित्रदालन 

चित्र:Symptoms of Inner Peace.jpg|गणपती,हरिश्चंद्रेश्वर मंदिर

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारके
वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील मंदिरे
वर्ग:महाराष्ट्रातील पर्यटनस्थळे
सरल उपग्रह

**सरल उपग्रह** हा भारतीयीय अंतराळ संशोधन संस्था इस्रो व फ्रांसने अवकाशात सोडलेला एक कृत्रिम उपग्रह आहे. समुद्रावरील घडामोडींचा  या उपग्रहाच्या मदतीने अभ्यास करतात.

वर्ग:कृत्रिम उपग्रह
वर्ग:भारतीय अंतराळ संशोधन
वर्ग:भारतीय उपग्रह
पीएसएलव्ही सी-२२

**पीएसएलव्ही सी-२२** या पीएसएलव्ही रॉकेटच्या साह्याने भारताने परदेशी उपग्रह सोडले. हे पीएसएलव्हीचे व्यावसाईक उड्डाण होते. याचे प्रक्षेपणसतीश धवन अंतराळ केंद्र येथून १ जुलै इ.स. २०१३ रोजी करण्यात आले. या यानाने आयआरएनएसएस १ ए उपग्रह कक्षेत यशस्वीपणे पोहचविला.

## तपशील 
* अवकाश यानाची उंची- ४२.६ मीटर
* अवकाश यानाची वजन- २६१ टन
* ज्वलन इंधन प्रकार- घन व द्रव (एका आड एक)

## बाह्य दुवे 
http://www.isro.org/pslv-c22/PSLV-C22.aspx 

वर्ग:भारतीय उपग्रह प्रक्षेपण यान
रघुराम राजन

**रघुराम राजन** हे अर्थशास्त्रज्ञ आहेत. सप्टेंबर ४, इ.स. २०१३ रोजी त्यांची भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे २३ वे गव्हर्नर म्हणून त्यांची नियुक्ती झाली. राजन भारतीय अर्थ मंत्रालयाचे प्रमुख आर्थिक सल्लागार होते. तसेच २००३ ते २००७ ते आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीचे(IMF) प्रमुख अर्थतज्ज्ञ होते.

राजन यांचा जन्म १९६३ साली भोपाळ, मध्यप्रदेश येथे तमिळ कुटुंबात झाला. त्यांचे वडील भारतीय गुप्तवार्ता केंद्रात वरिष्ठ अधिकारी होते. राजन यांनी ७वी ते १२वी पर्यंतचे शिक्षण दिल्ली पब्लिक स्कूल मध्ये घेतले. त्यांनी १९८५ साली भारतीय प्रौद्योगीकी संस्थान, दिल्ली (आयआयटी) मधून इलेक्ट्रिकल अभियांत्रिकीची पदवी संपादन केली. १९८७ साली राजन यांनी भारतीय प्रबंध संस्थान, अहमदाबाद (आयआयएम) इथून उद्योग व्यवस्थापनातील पदव्युत्तर पदविका संपादन केली. १९९१ साली राजन यांनी अमेरिकेतील मॅसाचुसेट्सच्या एमआयटीमधून  व्यवस्थापनशास्त्रात पी.एच.डी. केली.

वर्ग:भारतीय रिझर्व बँकेचे गव्हर्नर
वर्ग:भारतीय अर्थशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १९६३ मधील जन्म
वर्ग:तमिळ व्यक्ती
मोरझोत धबधबा

**मोरझोत** हा धबधबा पोलादपूर जवळील खोपड या गावाजवळ आहे. हे ठिकाण तानाजी मालुसरे यांची समाधी असलेल्या उमरठ या गावापासून ३-४ किमी वर आहे

वर्ग:महाराष्ट्रातील धबधबे
वर्ग:रायगड जिल्हा
पूर्व मिडलंड्स

[250 px|इवलेसे|[नॉटिंगहॅम हे येथील सर्वात मोठे शहर आहे.]]
**पूर्व मिडलंड्स** हा इंग्लंड देशामधील ९ भौगोलिक प्रदेशांपैकी एक आहे. हा प्रदेश ग्रेट ब्रिटन बेटाच्या मध्य भागात मिडलंड्स भागामध्ये  उत्तर समुद्राच्या किनाऱ्यावर स्थित आहे. क्षेत्रफळानुसार इंग्लंडमध्ये चौथ्या तर लोकसंख्येनुसार आठव्या क्रमांकावर असलेल्या पूर्व मिडलंड्समध्ये आठ काउंटी आहेत.

## विभाग
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:इंग्लंडचे प्रदेश
कामशेत

**कामशेत** हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील मावळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
## भौगोलिक स्थान
**कामशेत** हे महाराष्ट्राच्या पुणे जिल्ह्यातील एक गाव आहे. पुणे-मुंबई महामार्गावर कामशेत नावाचा छोटासा घाट आहे. त्या घाटाच्या पायथ्याशी हे गाव आहे. हे गाव पुणे जिल्ह्याच्या मावळ तालुक्यात येते. रियासतकार सरदेसाई यांचा मृत्यू कामशेत येथे झाला..

कामशेत हे पुणे-लोणावळा मार्गावरील एक रेल्वे स्थानक असून इंद्रायणी नदी या स्थानकाला लागून आहे.

कामशेतला भात सडण्याच्या खूप गिरण्या आहेत. त्यामुळे येथे आंबेमोहर, इंद्रायणी या स्थानिक जातींचे तांदूळ किमान किमतीत मिळतात.

## कामशेतमधील शाळा 
* पंडित नेहरू विद्यालय
* महर्षि कर्वे स्त्री शिक्षण संस्थेची आश्रमशाळा
* जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा

## कामशेतमधील मशिदी 
* अमिना मशीद
* जामा मशीद
## हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा  आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. हिवाळ्यात शीतल वातावरण असते. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १,२५० मिमी पर्यंत असते.

## पर्यटन
कामशेत नजीक अनेक प्रेक्षणीय स्थळे आहेत,
लोणावळा, खंडाळा हे दोन हिलस्टेशन कामशेत पासून १६ किलोमीटर अंतरावर आहेत, 

कामशेत परीसरात पावणा, उकसान, शिरोटा अशे सरोवर आहेत, तसेच कामशेत हे पॅराग्लाइडिंग, ट्रेकिंग आणि कॅम्पिंग साठी संपुर्ण महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे

## नागरी सुविधा
## जवळपासची गावे
## संदर्भ
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 
https://www.deshmaharashtra.com/2022/10/kamshet-paragliding.html 
वर्ग:मावळ तालुक्यातील गावे
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
वात्रटिका

वात्रटिका हा एक विनोदी काव्य प्रकार आहे.वात्रटिकांना हास्यकविता, उपरोधिका,व्यंग्यकविता, भाष्यकविता, विडंबन, उपहासिका अशी नावेसुद्धा वापरलेली जातात.

## संदर्भ
संदर्भ : Rosenbloom, Joseph, A Book of Limerick, 1982.मराठी विश्वकोश,मराठी विनोद, साप्ताहिक सूर्यकांती,

वर्ग:साहित्य
शरदचंद्र मराठे

**शरदचंद्र मराठे** (जन्म : सिद्धेश्वर-महाराष्ट्र, इ.स.१९१९;  - कोळिकोड-केरळ, ७ ऑगस्ट, इ.स.२०१३) हे एक  हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत गाणारे मराठी गायक होते.  त्यांचा जन्म सिद्धेश्वर या हिगोली जिल्ह्यातील गावी  हा जिल्हा पूर्वी परभणी जिल्ह्याचा भाग होता. त्यांच्या पत्नीचे नाव मनीषा.
इ.स. १९६० ते १९७० या दशकात मराठे यांनी आपल्या संगीताने केरळवासियांना मोहिनी घातली होती.

शरदचंद्र मराठे संगीत शिकविण्याकरिता ते इ.स.१९५१मध्ये केरळात गेले आणि तेथेच स्थायिक झाले. वयाच्या ९५व्या वर्षी त्यांचे वृद्धापकाळाने कोळिकोड येथे निधन झाले. त्यांनी कर्नाटक संगीतपद्धतीने गायलेल्या भक्तिरचना ’संगीतपुष्पांजली’ या मल्याळी भाषेतील पुस्तकात समाविष्ट आहेत. मराठे यांनी  ‘उप्पु’, मयूरा वर्णांगल’, ‘चंजात्तम’ आणि अविवाहितारदे स्वर्गम्’  यांसह काही अन्य मल्याळी चित्रपटांना संगीत दिले होते.

## पुरस्कार
* शरदचंद्र मराठे यांना केरळ संगीत अकादमीचा गुरूपूजा पुरस्कार मिळाला होता. 
* शिवाय महंमद रफी स्मृती पुरस्कारासह इतर अनेक पुरस्कारही.

वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:इ.स. १९१९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
तळेगाव (निःसंदिग्धीकरण)

महाराष्ट्रात तळेगाव या नावाची अनेक गावे आहेत. ज्या गावात एखादे मोठे तळे असेल त्या गावाला तळेगाव हे नाव पडे. काही प्रसिद्ध तळेगावे. :- 
* तळेगाव (भोगेश्वर) - तालुका देवणी, जिल्हा लातूर
* तळेगाव - तालुका अहमदपूर, जिल्हा लातूर
* तळेगाव उमरी -तालुका उमरी, जिल्हा नांदेड
* तळेगाव कुरखेडा - गडचिरोली जिल्हा
* तळेगाव गाधाडी
* तळेगाव घनसावंगी - घनसावंगी तालुका, जिल्हा जालना 
* तळेगाव (चाळीसगाव तालुका)
* तळेगाव जामनेर
* तळेगाव टालाटुले - वर्धा जिल्हा
* तळेगाव ढमढेरे - हे शिरूर तालुक्यात आहे.
* तळेगाव दशासर - हे गाव अमरावती जिल्ह्यात आहे. या गावाला ’पटाचे तळेगाव’सुद्धा म्हणतात.
* पुणे-मुंबई रस्त्यावर असलेले तळेगाव हे **तळेगाव दाभाडे** म्हणून ओळखले जाते. हे मावळ तालुक्यात असल्याने याला **तळेगाव मावळ** असेही म्हणतात.
* तळेगाव दिघे - तालुका संगमनेर, जिल्हा अहमदनगर
* तळेगाव बीड - तालुका आणि जिल्हा बीड
* तळेगाव भारी - तालुका आणि जिल्हा यवतमाळ 
* तळेगाव भोकरदन - तालुका भोकरदन, जिल्हा जालना
* तळेगाव मंठा- तालुका मंठा, जिल्हा जालना
* तळेगाव मोर्शी
* तळेगाव (रायगड)- हे कोकणात कुलाबा, म्हणजेच रायगड जिल्ह्यातील तळा तालुक्यात आहे.
* तळेगाव रोही - नाशिक जिल्हा
* तळेगाव वणी-तालुका दिंडोरी, जिल्हा नाशिक
* तळेगाव शेंद्री, तालुका दारव्हा, जिल्हा यवतमाळ
* तळेगाव हडगाव

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
राजारामशास्त्री भागवत

आचार्य राजारामशास्त्री रामकृष्ण भागवत, (११ नोव्हेंबर,इस १८५१ -मृत्यू:४ जानेवारी,इस १९०८) हे संस्कृत भाषेचे प्राध्यापक,भाषाभ्यास विषयाचे अधिव्याख्याता, समाज सुधारणांमध्ये विश्वास ठेवणारे विचारवंत होते.

## व्यक्तिगत जीवन आणि शिक्षण
राजाराम (शास्त्री) रामकृष्ण भागवत यांचा जन्म राजापूर तालुक्यातील कशेळी गावी झाला.  शिक्षण मुंबईस झाले.  इ.स.  १८६७ साली मॅट्रिकची परीक्षा पास झाल्यानंतर त्यांनी तीन वर्षें मेडिकल कॉलेजात घालविली. पण पुढे तो अभ्यासक्रम सोडून संस्कृतचा अभ्यास केला. आचार्य राजारामशास्त्री भागवत हे दुर्गा भागवत यांच्या आजीचे बंधू होते. ते कट्टर सुधारक व स्पष्टवक्ते होते. अस्‍पृश्य जातींच्या उन्नतीविषयी त्यांना मोठी कळकळ वाटे.

## व्यक्तिमत्त्व
श्रीधर व्यंकटेश केतकरांच्या महाराष्ट्रीय ज्ञानकोशामधील नोंदीनुसार *राजाराम (शास्त्री) रामकृष्ण भागवत यांच्या विद्वत्तेविषयीं पुष्कळ लोकांची खात्री होती. तथापि यांनीं विक्षिप्त म्हणून कीर्ति संपादन केली होती, ती स्वतंत्र विचार, लोकांस अप्रिय अशा मतांचें प्रतिपादन, मतांची चंचलता आणि संशोधनाची अपूर्णता इतक्या गुणसमुच्चायामुळें झाली होती, तथापि यांच्या लेखांत महत्त्वाचा भाग पुष्कळ होता.*

## आचार्य भागवतांची कारकीर्द
इस १८७७ सालीं भागवतत्यानीं रॉबर्ट मनी स्कूलमध्ये शिक्षकाची नोकरी पत्करली.  रॉबर्ट मनी स्कूल मधी ते धो. के. कर्वेचें शिक्षक होते. पुढे सेंट झेवियर महाविद्यालयामध्ये 'शास्त्री' म्हणून नेमणूक झाली. सेंट झेवियरमध्ये कॉलेजात त्यांची बढती होऊन तेथे शेवटपर्यंत ते संस्कृतचे प्राध्यापक होते; इस १८८४ साली 'बॉंबे हायस्कूल' नावांची संस्था निघाली, तिच्या संस्थापकांपैकी ते एक होते;  इस १८८६ साली त्यानी 'मराठा हायस्कूल' नावाची एक शाळा काढली व ती थोड्याच वर्षांत लौकिकाला आणली. शेवटची पाचसात वर्षे त्यांना युनिव्हर्सिर्टींत संस्कृतचे परीक्षक नेमले होते. इस १९०२ साली आचार्य भागवत हे विल्सन भाषाअभ्यास (फॉयलॉलॉजिकल) चेअरचे अधिव्याख्याते (लेक्चरर) होते. १९०५ च्या सुमारास त्यांनी विधवांच्या पूनर् विवाहाचा

पुरस्कार केला होता. जाती वेवस्था आणि अस्पृश्यता यांना त्यांनी कडाडु विरोध केला होता.

## आचार्य भागवत यांच्याबद्दलचे इतरांचे लेख्न
* *राजारामशास्त्री भागवत यांचे निवडक लेख/साहित्य* (सहा भाग), संपादिका दुर्गा भागवत
* * राजारामशास्त्री भागवत* (चरित्र), लेखिका  दुर्गा भागवत
* *महाराष्ट्राचे उपेक्षित मानकरी राजारामशास्त्री भागवत- एक दर्शन* लेखक:  रा.ना. चव्हाण. संकलन रमेश रा. चव्हाण
### बाह्यदुवे अधिक वाचन
*वारकरी सर्वजनवादच!-डॉ.सदानंद श्रीधर मोरे, देहूकर. यांची राजा कांदळकर यांनी घेतलेली मुलाखत

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १८५१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९०८ मधील मृत्यू
गोप्या घाट

गोप्या घाट हा शिवथर घळईहून राजगड कडे जाणारा घाट रस्ता आहे.
कसबे शिवथर,गोप्या घाट,कुंबळे,खुलशी मार्गे राज्गाद्वारील अळू दरवाजा  जवळ पोहोचत येते.

वर्ग:सह्याद्रीतील घाटरस्ते
आय.एस.ओ. ३१६६-१

**आय.एस.ओ. ३१६६-१ अल्फा-२** () हे आय.एस.ओ.ने तयार केलेले एक प्रमाण आहे. ह्या प्रमाणामध्ये जगातील सर्व देशांना दोन अक्षरी संक्षिप्त कोड दिला गेला आहे जो बहुतेक सर्व अधिकृत दस्तावेजांमध्ये वापरला जातो. हे प्रमाण आय.एस.ओ. ३१६६ ह्या भौगोलिक प्रमाणसमूहाचा भाग आहे.

## अधिकृत संक्षेप
## संदर्भ
१
रशियाचे संघशासित जिल्हे

**रशियाचे संघशासित जिल्हे** () हे रशिया देशाच्या राष्ट्राध्यक्षाने सुलभ राज्यकारभारासाठी बनवलेले प्रशासकीय जिल्हे आहेत. ह्या जिल्ह्यांना कायदेशीर अथवा संविधानिक अर्थ नसून ते केवळ शासकीय उपयोगासाठी वापरले जातात. रशियाचे सर्व राजकीय विभाग ह्या ८ जिल्ह्यांमध्ये वाटले गेले आहेत.

## यादी 
इवलेसे|मध्यवर्ती|500px|


जि
किष्किंधा

उजवे|इवलेसे|250x250अंश|किष्किंधाचे दृश्य

**किष्किंधा** (IAST: Kiṣkindhā) हे संस्कृत महाकाव्य रामायणातील वानर राजा सुग्रीव, वालीचा धाकटा भाऊ याचे राज्य आहे. हे असे राज्य होते जिथे सुग्रीवाने त्याचा मित्र हनुमानाच्या मदतीने राज्य केले. हे राज्य सध्याच्या कर्नाटकातील विजयनगर जिल्ह्यातील हंपीजवळील तुंगभद्रा नदीच्या (तेव्हा पंपा सरोवरा म्हणून ओळखले जाणारे) प्रदेश म्हणून ओळखले जाते. ऋषिमुखा नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या नदीजवळील पर्वत, जिथे सुग्रीव वनवासात हनुमानांसोबत राहत होता, त्याच नावाचा आहे.

त्रेतायुगात हा संपूर्ण प्रदेश घनदाट दंडकारण्यात होता, जो विंध्य पर्वतरांगेपासून दक्षिण भारतीय द्वीपकल्पापर्यंत विस्तारलेला होता. त्यामुळे हे राज्य वानरांचे राज्य मानले जात होते. द्वापर युगादरम्यान, महाभारताच्या महाकाव्यानुसार, युधिष्ठिराच्या राजसूय बलिदानासाठी खंडणी गोळा करण्यासाठी त्याच्या दक्षिणेकडील लष्करी मोहिमेदरम्यान, पांडव सहदेव या राज्याला भेट देण्यासाठी आला होता.

भगवान हनुमंत लहानाचे मोठे येथेच झाले… याच क्षेत्रात ते खेळले, बागडले. येथेच त्यांना दैवी शक्ती प्राप्त झाली… प्रभु रामचंद्राची हनुमंताशी प्रथम भेट येथील ‘कोदंडराम’ मंदिराच्या तलावाजवळ झाली.
उजवे|इवलेसे|250x250अंश|बुक्काची जलवाहिनी

## संदर्भ 
वर्ग:रामायण
खुळ

टाकणकार तसेच पारधी समाज समाजातील वळेखन देवीच्या स्तुतीपर भजनांना खुळ असे म्हणतात.हि भजने वाघरी या बोली भाषेत असतात.

## खुळ (भजन) 
माऊली मातानू वट्यापर पुजा करवा लाग्या होता...

देस्तान मारा माऊली मातान खंदुर लागव करी मनक्या,

ये मारा माऊलीना शरण व देवो दयाळी मारा व बाई ...

इंद्रसभा करी मारा आई व...2 ये बोलीत बोलो बोल मारा भाई....

तारु नाम लवू मारा आई..तारा गायन करु मारा आई..

येलकाऱ्‍या मान मनक्या होतो, खुराळ्याना घरमा पावन होती आई..

खुराळ्यानी इंद्रसभा भरी होती या खुराळ्याना घरमा खेलती आई..

ये लागो लिला मारा व आई.2 तारा नाम लवू मारा देवी व.... आई बुन्ना बेका होता आई....

आई देस्ताना दोन पातर कऱ्‍या होत्या, पण इंद्रसभा बेखी होती

जण बहा पण देस्ताना भक्ती चली होती ये देस्ताना हुंमडा पडलाग्या आई...

न्हाना मोठानू देस्तान थायो मारा आई व थायो लीला मारी व आई.......

बोल वळेखन माऊली की जय.....

हे टाकणकार समाजातील देवीचे खुळ आहे,

टाकणकार समाजातील कुलदेवीचे नावे
वळेखन,
कोखळनी,
मावली,
मेळ्ली ,
चयटी,
खुऱ्‍याळ,
खखत्तकर,
शिकोत्तर,
गंगोत्तर,
दगाव,
मोवाल,
कालंका,
ऐकलगडी,
ऐकलभजी,
 नऊदुरगा,
टाकणकारचे कूल देवी

[ खामर मारा बाई मारा देवी आई
तारा नाम कमरेव देवी मारा देवी आई॥2॥

## ॥खात मोघ्याचां प्रंसग॥ 
टाकणकार समाजातील खुळ/प्रंसग आहे

आई तारा नाम लागे गावता आई, देस्तांनना वसती करया लाग्या.. 
देस्तानना आराधनी करीन मारा वळेखन माता नू शरण थायो होतो आई, 
मारा वळेखन माता शरण धरीण नाऊ लाग्या देस्तानआई................... 
आराधनी करीन नान मोठा देस्तान पग लागा गया आई.. 
एक बालक थाया हेतो , 
एक बालकनी नीथ सेवा करीन मी आई, तुन शरण धरीया होता...
त्यावकता मारा देस्तानना वायरा चाडवा लाग्या होता, 
आई बोल वाल्याना बोल खुरया पाहिजे होता आई... 
तू सव्वा घनटाम माने सव्वा पाळी माने देस्तान आयो पाहिजे आईॅं..
उमना खेळताना देस्तान आयो पाहिजेॅं.. 
तीन तेवढा वाघरी वातानू देस्तान नाई.. 
तून जंगलानू देस्तान कयीस ये खात मोघ्यानू...... बोलोये लागो लाग्यो लीला व आई...
2 ये खात मोघ्या गुजरात म ते नंदवा लाग्या भाई....2 
नांदवा लाग्या बाई व.....तारा गायन करु व देवी...तारा सुमरन करु वळेखन आई व..ये बोली न बोलो बोल मारा भाई.. 
तारात नाम लवू मारा देवी.. ये दादाजि शरण गयो मारी आई. 
गायीला मारा बाई वं देवी, सात संमुनदर पार कर व थाई लीला मारा आई व.....ये बोली न बोलो बोल मारा भाई.. 
तारात नाम लवू मारा देवी.. ये मारा माऊली मातानं वट्यावर पुजा....माऊली मातानू वट्यापर पुजा करवा लाग्या होता...
देस्तान मारा माऊली मातान खंदुर लागव करी मनक्या, 
ये मारा माऊलीना शरण व देवो दयाळी मारा व बाई ...इंद्रसभा करी मारा आई व...
2 ये बोलीत बोलो बोल मारा भाई.... तारु नाम लवू मारा आई..तारा गायन करु मारा आई.. 
येलकाऱ्‍या मान मनक्या होतो, खुराळ्याना घरमा पावन होती आई.. 
खुराळ्यानी इंद्रसभा भरी होती या खुराळ्याना घरमा खेलती आई.. 
ये लागो लिला मारा व आई.2 तारा नाम लवू मारा देवी व.... आई बुन्ना बेका होता आई....
आई देस्ताना दोन पातर कऱ्‍या होत्या,
पण इंद्रसभा बेखी होती जण बहा पण देस्ताना भक्ती चली होती ये देस्ताना हुंमडा पडलाग्या आई... 
न्हाना मोठानू देस्तान थायो मारा आई व थायो लीला मारी व आई.......
बोल वळेखन माऊली की जय..... 

## हे सुद्धा पहा 
* नवसदान
* वाघरी
* टाकणकार (समाज)

वर्ग:टाकणकार समाजाचे लोकसाहित्य
लिसा रेमंड

**लिसा रेमंड** (;  १० ऑगस्ट १९७३) ही एक अमेरिकन टेनिसपटू आहे. १९९३ सालापासून व्यावसायिक टेनिस खेळत असलेल्या रेमंडने आजवर ग्रँड स्लॅम स्पर्धांच्या दुहेरीमध्ये ६ तसेच मिश्र दुहेरीमध्ये ५ अजिंक्यपदे मिळवली आहेत. ह्यांपैकी २ स्पर्धा तिने भारताच्या लिअँडर पेससोबत जिंकल्या.

## बाह्य दुवे 
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:अमेरिकेच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
पंडित भीमसेन जोशी कलामंदिर

**पंडित भीमसेन जोशी कलामंदिर** हे महाराष्ट्रातील पुणे शहरातील नाट्यगृह संकुल आहे. पुण्याच्या औंध भागात पुणे विद्यापीठ रस्त्यावर उभ्या असलेल्या या कलामंदिराचे उद्घाटन २ जून, इ.स. २०१३ रोजी झाले .

## उपलब्ध सुविधा 
पंडित भीमसेन जोशी कलामंदिरात ५०० प्रेक्षकक्षमतेचे नाट्यगृह , तसेच एक कलादालन समाविष्ट आहे. कलामंदिराच्या शेजारी *महाराजा सयाजीराव गायकवाड उद्योगभवन* त्याच सामायिक आवारात उभे आहे. 

## इतिहास 
औंध, बाणेर, पाषाण या पुण्याच्या विकास पावणाऱ्या भागांतल्या नागरिकांसाठी नाट्यगृह उभारण्याकरता औंध येथील जागा निश्चित करून इ.स. २००१ साली भूमिपूजन करण्यात आले . भूमिपूजनानंतर दीर्घकाळ लांबलेले बांधकाम पूर्ण होऊन २ जून, इ.स. २०१३ रोजी या प्रकल्पाचे उद्घाटन महाराष्ट्राचे तत्कालीन मुख्यमंत्री पृथ्वीराज चव्हाण व उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या प्रमुख उपस्थितीत समारंभपूर्वक पार पडले. भारतरत्न किताबाने गौरवले गेलेले हिंदुस्तानी गायक भीमसेन जोशी यांच्या स्मरणार्थ कलामंदिराला त्यांचे नाव देण्यात आले. पंडित भीमसेन जोशी कलामंदिर व शेजारील महाराजा सयाजीराव गायकवाड उद्योगभवन या दोन्ही योजनांसाठी एकत्रित २० कोटी रुपये खर्च आला .

७ जुलै, इ.स. २०१३ रोजी "*आई रिटायर होतेय*" या नाटकाच्या प्रयोगाद्वारे कलामंदिरातल्या नाट्यगृहात नाटकाचा पहिला प्रयोग रंगला.

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:पुणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील नाट्यगृहे
किलो वर्गाच्या पाणबुड्या

250px|इवलेसे|उजवे|किलो वर्गातील पाणबुडी
**किलो वर्ग** नाटो सैन्याद्वारे रशियन पाणबुड्यांबद्दल संदेशवहनाचा शब्द होता. या प्रकारातील पाणबुड्या विद्युत शकता व डिझेल इंधनावर चालविल्या जातात. या प्रकारातील पाणबुड्या इंधन भरल्यानंतर ४५ दिवसांपर्यंत पाण्याखाली राहू शकतात. या पाणबुड्या रशियन प्रोजेक्ट ८७७ पाल्टस अंतर्गत बांधल्या गेल्या होत्या.

## वापरकर्ते देश 
* अल्जीरिया
* चीनचे प्रजासत्ताक
* भारत
* पोलंड
* इराण
* रोमेनिया
* रशिया
* व्हियेतनाम

वर्ग:पाणबुड्या
भारतीय आरमाराच्या पाणबुड्या

**भारतीय आरमाराच्या पाणबुड्यांची यादी** येथे आहे.

## सेवारत पाणबुड्या
## प्रस्तावित
## निवृत्त पाणबुड्या
 सोव्हिएत संघाकडून भाड्याने घेतलेली पाणबुडी]]
]]
***चार्ली वर्ग**
**आयएनएस चक्र (एस-७१), १९८५ ते १९९१ दरम्यान भाड्याने घेतलेली के-४३ प्रकारची पाणबुडी

* **कलवरी वर्ग**
**आयएनएस कुरसुरा (एस२०)
**आयएनएस करंज (एस२१)
**आयएनएस खांदेरी (एस२२)
**आयएनएस कलवरी (एस२३)

* **वेळा वर्ग**
**आयएनएस वेळा (एस४०)
**आयएनएस वागीर (एस४१)
**आयएनएस वागली (एस४२)
**आयएनएस वागशीर (एस४३)

## हे सुद्धा पहा
* भारतीय आरमाराच्या नौका
* भारतीय आरमाराची विमाने

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे
*क्रुझ कंट्रोल 

वर्ग:भारताच्या पाणबुड्या
सिंधुघोष वर्गाच्या पाणबुड्या

**सिंधुघोष वर्गाच्या पाणबुड्या** भारतीय आरमाराच्या पाणबुड्यांपैकी एक प्रकारच्या पाणबुड्या आहेत. यांची रचना किलो वर्गाच्या पाणबुड्यांवर आधारित आहे. या डीझेल-विद्युच्चलित पाणबुड्या १९८६पासून आरमारी सेवेत आहेत.

या पाणबुड्या रोसोवूरुझेनी या रशियन कंपनीने भारतीय संरक्षण मंत्रालयाच्या आदेशानुसार बनविल्या. झ्वेझदोच्का गोदीमध्ये बांधण्यात आलेल्या या पाणबुड्या प्रॉजेक्ट ८७७ या संकेतनावाखाली बनविण्यात आल्या. यांची साधारण क्षमता ३,००० टन असून या ३०० मीटर खोलपर्यंत बुडी मारू शकतात. पाण्याखाली १८ नॉटच्या वेगाने सरकू शकणाऱ्या या पाणबुड्या ५३ खलाशी व अधिकारी घेउन सतत ४५ दिवस पाण्याखाली एकांड्या मोहिमेवर राहू शकतात.

## पाणबुड्या
यांची नावे संस्कृतमध्ये ठेवण्यात आलेली आहेत.

## अपघात
जानेवारी १०, इ.स. २००८ रोजी *सिंधुघोष* आणि मालवाहू नौका एमव्ही लीड्स कॅसलची टक्कर झाली. सिंधुघोषच्या कॉनिंग टॉवरचे किरकोळ नुकसान झाले व त्यानंतर एक महिना दुरुस्तीत होती.

फेब्रुवारी २६, इ.स. २०१० रोजी सिंधुरक्षकमधील सदोष बॅटरीमुळे आग लागली व त्यात एक खलाशी मृत्यू पावला व इतर दोन जखमी झाले. ऑगस्ट १४, इ.स. २०१३ रोजी सिंधुघोषमध्ये स्फोट झाला व त्यानंतर मोठी आग लागली. यात अनेक खलाशी व अधिकारी मृत्यू पावल्याची भीती आहे. यानंतर सिंधुरक्षक बुडाली. ही पुन्हा वापरात येण्याची शक्यता नहिवत आहे. जवळच उभी असलेल्या सिंधुरत्नचेही त्यावेळी किरकोळ नुकसान झाले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे
*भारत रक्षक विदागारातील आवृत्ती
*ग्लोबल सिक्युरिटी
*न्यूझ.कॉम.एयू

## चित्रदालन

Image:INS Sindhurakshak (S63).jpg|आयएनएस *सिंधुरक्षक*

Image:Ins S62.jpg|आयएनएस सिंधुविजय
Image:INS_Sindhurakshak_(S63)-1edited.jpg|२०१३मध्ये युनायटेड किंग्डमच्या पोर्ट्समथ येथे आलेली आयएनएस सिंधुरक्षक
Image:INS_Sindhurakshak_(S63)-6edited.jpg|२०१३मध्ये युनायटेड किंग्डमच्या पोर्ट्समथ येथे आलेली आयएनएस सिंधुरक्षक
Image:INS_Sindhurakshak_(S63)-8edited.jpg|२०१३मध्ये युनायटेड किंग्डमच्या पोर्ट्समथ येथे आलेली आयएनएस सिंधुरक्षक

वर्ग:भारताच्या पाणबुड्या
वर्ग:भाषांतर
*
अकुला वर्गाच्या पाणबुड्या

250px|इवलेसे|उजवे|अकुला वर्गाच्या पाणबुडीचे चित्र
250px|इवलेसे|उजवे|अकुला वर्गाच्या पाणबुड्याचे बाह्यचित्र
**अकुला वर्ग** नाटो सैन्याद्वारे रशियन  आण्विक शक्तीने चालणाऱ्या पाणबुड्यांबद्दल संदेशवहनाचा शब्द होता. या प्रकारातील पाणबुड्या आण्विक  इंधनावर चालविल्या जातात. या प्रकारातील पाणबुड्या इंधन भरल्यानंतर १०० दिवसांपर्यंत पाण्याखाली राहू शकतात. या पाणबुड्या रशियन प्रोजेक्ट ९७१ श्चुका(Shchuka) अंतर्गत बांधल्या गेल्या होत्या. याची सुरुवात इ.स. १९८६ मध्ये करण्यात आली. या वर्गातील १५ पाणबुड्या बांधल्या गेल्या, त्यातील १० कार्यरत आहेत.

## वापरकर्ते देश
* भारत - आयएनएस चक्र
* रशिया
* सोव्हिएत संघ

वर्ग:भारताच्या पाणबुड्या
*
शिशुमार वर्गाच्या पाणबुड्या

**शिशुमार वर्गाच्या पाणबुड्या** भारतीय आरमाराच्या पाणबुड्यांचा प्रकार आहे. या पाणबुड्या जर्मनीत बांधल्या गेल्या. या वर्गातील पाणबुड्या पाण्याखाली असताना विद्युत शक्ती तर पाण्याच्या वर असताना डीझेल इंधनावर चालविल्या जातात. इ.स. १९८१ मध्ये भारत व जर्मनी यांच्यात झालेल्या करारांतर्गत यांची बांधणी केली गेली व इ.स. १९८६ ते इ.स. १९९४ दरम्यान या पाणबुड्या भारतीय आरमाराला दिल्या गेल्या.

या वर्गात एकूण चार पाणबुड्या आहेत. याशिवाय अधिक दोन पाणबुड्या बांधायचा करार असताना इ.स. १९९८मधील पोखरण २ अण्वस्त्र चाचणीनंतर जर्मनीने या पाणबुड्या भारतास देण्यास नकार दिला.

## वापरकर्ते देश
* भारत

## पाणबुड्या
* आयएनएस शिशुमार
* आयएनएस शंकुश
* आयएनएस शल्की
* आयएनएस शंकुल

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पाणबुड्या
वर्ग:भारताच्या पाणबुड्या
वर्ग:शिशुमार वर्गाच्या पाणबुड्या
केंद्रीय उत्पाद व सीमा शुल्क मंडळ

**केंद्रीय उत्पाद व सीमा शुल्क मंडळ** ही भारतातील सीमाशुल्क, केंद्रीय अबकारी शुल्क व सेवा कर यावर नियंत्रण ठेवणारी मध्यवर्ती यंत्रणा आहे. भारतातील सीमा शुल्क संबंधित कायद्यांवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी तसेच महसूल गोळा करण्यासाठी इ.स. १८८५मध्ये तेव्हाच्या इंग्रज गव्हर्नरने सीमा शुल्क व केंद्रीय अबकारी विभागाची स्थापना केली. हा विभाग भारताच्या सर्वात जुन्या सरकारी विभागांपैकी एक आहे. 

सध्या हा विभाग अर्थ मंत्रालयातील राजस्व (महसूल) विभागाच्या अखत्यारीत येतो.

## प्रभाग 
* केंद्रीय अबकारी शुल्क 
* सीमा शुल्क 
* सेवा कर

## पोट प्रभाग 
* महसूल गुप्तवार्ता संचालनालय 
* केंद्रीय उत्पादन गुप्तवार्ता संचालनालय 
* आर्थिक गुप्तवार्ता एकक 
* सीमाशुल्क आणि केंद्रीय उत्पादन परीक्षण संचालनालय 
* राष्ट्रीय सीमाशुल्क, उत्पाद आणि नार्कोटिक्स अकादमी
* केंद्रीय आर्थिक गुप्तवार्ता केंद्र 
* लेखापरीक्षण संचालनालय 
* निर्यात विकास संचालनालय 
* सीमा शुल्क, अबकारी शुल्क व सेवा कर अपील न्यायाधीकरण 
* सेवा कर संचालनालय 
* आर्थिक गुप्तवार्ता परिषद 
* अंमलबजावणी संचालनालय
* केंद्रीय नार्कोटिक्स ब्युरो

## अधिकार श्रेणी 
* अध्यक्ष 
* मुख्य आयुक्त 
* आयुक्त 
* अतिरिक्त आयुक्त 
* उपायुक्त 
* सहाय्यक आयुक्त 
* अधीक्षक 
* निरीक्षक 
* उप निरीक्षक 
* कर सहाय्यक 
* हवालदार 

वर्ग:भारताची अर्थव्यवस्था वर्ग:अर्थ मंत्रालय (भारत)
बाजार तरलता

**बाजार तरलता** (इंग्लिश: *market liquidity*) म्हणजे एखाद्या मत्तेची तिच्या मूल्यात फारशी घट न होता किंवा दरात फारशा चढउताराविना बाजारात विकली जाण्याचा गुणधर्म होय. रोकड पैसा ही सर्वाधिक तरल मत्ता होय, कारण खरेदीसारख्या आर्थिक क्रिया त्यायोगे तातडीने पुऱ्या करता येतात.

वर्ग:वित्तीय बाजार
नागेश पेठ (पुणे)

**नागेश पेठ** पुणे शहरातील एक भाग आहे.

पुणे शहरातील पेठांच्या नावांसंदर्भात न्याहाल पेठ हे नाव १९६५-७० सालापर्यंत वापरात होते. १८५१साली या पेठेत एकूण ६६५ लोक राहात होते. (पुण्याची तत्कालीन लोकसंख्या ७३०००).१९०१ साली पुण्याची लोकसंख्या १ लाख अकरा हजारावर गेली, तर न्याहाल पेठेची बाराशेवर. म्हणजे न्याहाल पेठेत पुण्याच्या संपूर्ण वस्तीपैकी एक टक्का लोक राहात होते. याच पेठेला नागेश पेठ असेही म्हणत. पुण्याला महापालिका होण्यापूर्वीच, म्हणजे इ.स.१९५० च्या आधी,  पुणे नगरपालिकेने या पेठेचे नाव अधिकृतरीत्या नागेश पेठ असे केले. आजही २०१३ साली, ही पेठ पुण्यातील रास्ता पेठेला अगदी लागून आहे.

वर्ग:पुण्यातील पेठा
यंत्र शिक्षण

यंत्र शिक्षण ही कृत्रिम बुद्धिमत्तेची एक शाखा आहे. यामध्ये आकडेवारी आणि माहितीपासून शिकणाऱ्या प्रणाली तयार केल्या जातात आणि अशा प्रणालींचा अभ्यास केला जातो. उदा. अशी प्रणाली इन्बॉक्समध्ये येणाऱ्या ईमेल कचरा आणि महत्त्वाच्या ईमेलमध्ये वर्गीकृत करू शकते.

यंत्र शिक्षण  हे संगणक विज्ञानाचे एक क्षेत्र आहे ज्यामध्ये अल्गोरिदम आणि मॉडेल्सचा विकास समाविष्ट आहे जे संगणकांना डेटावरून शिकू देतात आणि त्या शिक्षणावर आधारित अंदाज किंवा निर्णय घेऊ शकतात. हा कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा एक उपसंच आहे जो डेटाच्या आधारे शिकू शकणाऱ्या आणि निर्णय किंवा भविष्यवाणी करू शकणाऱ्या प्रणालींच्या विकासावर लक्ष केंद्रित करतो.

यंत्र शिक्षण अल्गोरिदमचे अनेक प्रकार आहेत, ज्यात पर्यवेक्षित शिक्षण, पर्यवेक्षित शिक्षण, अर्ध-पर्यवेक्षित शिक्षण आणि मजबुतीकरण शिक्षण समाविष्ट आहे

**पर्यवेक्षित शिक्षण**
पर्यवेक्षित शिक्षणामध्ये, अल्गोरिदम लेबल केलेल्या डेटावर प्रशिक्षित केले जाते, याचा अर्थ डेटा आधीपासूनच वर्गीकृत किंवा योग्य उत्तरासह लेबल केलेला आहे. नवीन, लेबल नसलेल्या डेटावर अंदाज लावण्यासाठी अल्गोरिदम नंतर या लेबल केलेल्या डेटावरून शिकतो.

**पर्यवेक्षण न केलेले शिक्षण**
पर्यवेक्षित नसलेल्या शिक्षणामध्ये, अल्गोरिदमला लेबल न केलेल्या डेटावर प्रशिक्षण दिले जाते आणि त्याला स्वतःच डेटामध्ये नमुने किंवा संबंध शोधणे आवश्यक आहे.

**अर्ध-पर्यवेक्षित शिक्षण**
अर्ध-पर्यवेक्षित शिक्षण हे पर्यवेक्षित आणि पर्यवेक्षित शिक्षणाचे संयोजन आहे, जेथे काही डेटा लेबल केला जातो आणि काही नाही.

**मजबुतीकरण शिक्षण**
मजबुतीकरण शिक्षणामध्ये, अल्गोरिदम वातावरणाशी संवाद साधून आणि बक्षिसे किंवा शिक्षेच्या स्वरूपात अभिप्राय प्राप्त करून शिकते.
वर्ग:तंत्रज्ञान

**यंत्र शिक्षण मॉडेल्स**
यंत्र शिक्षण मॉडेलचे अनेक प्रकार आहेत, प्रत्येकाची स्वतःची ताकद आणि कमकुवतता. येथे काही सर्वात सामान्य प्रकारचे यंत्र शिक्षण (मशीन लर्निंग) मॉडेल आहेत:

**रेखीय प्रतिगमन:**
सतत मूल्यांचा अंदाज लावण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या प्रतिगमन विश्लेषणाचा एक प्रकार. यामध्ये इनपुट आणि आउटपुट व्हेरिएबल्सच्या सेटमध्ये एक रेखीय समीकरण बसवणे समाविष्ट आहे.

**लॉजिस्टिक रिग्रेशन:**
बायनरी परिणामांचा अंदाज लावण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या प्रतिगमन विश्लेषणाचा एक प्रकार. यात इनपुट आणि आउटपुट व्हेरिएबल्सच्या संचामध्ये लॉजिस्टिक फंक्शन फिट करणे समाविष्ट आहे.

**निर्णय झाडे:**
वर्गीकरण आणि प्रतिगमन समस्यांसाठी वापरलेले पर्यवेक्षी शिक्षण अल्गोरिदमचा एक प्रकार. यामध्ये इनपुट डेटाला झाडासारख्या संरचनेत विभाजित करणे समाविष्ट आहे, जेथे प्रत्येक नोड एक किंवा अधिक इनपुट व्हेरिएबल्सवर आधारित निर्णय दर्शवतो.

**यादृच्छिक जंगले:**
अचूकता सुधारण्यासाठी आणि ओव्हरफिटिंग कमी करण्यासाठी एकापेक्षा जास्त निर्णय झाडे एकत्रित करणारी एकत्रित शिक्षण पद्धत.
वर्ग:ज्ञानशोध

वर्ग:माहिती खाणकाम
नवापुरा पेठ (पुणे)

**नवापुरा पेठ** ही पुण्यातील प्रस्तावित पेठ होती.

पुणे शहर हे पेशव्यांच्या राजधानीचे शहर झाल्यानंतर शहराची वस्ती वाढू लागली. अशा काळात शेटे, महाजन आणि व्यापारी-व्यावसायिक मंडळी शहरात एखादी पेठ स्थापन करण्याची परवानगी मागत. सरकारकडून कौल मिळाला की, ती पेठ वसवली जाई. भवानी पेठेच्या पूर्वेला नवापुरा नावाची पेठ वसवण्याची परवानगी इ.स. १७८८ च्या सुमारास जीवन घाशीराम यांनी पेशवेसरकारांकडे मागितली.  परंतु, परवानगी मिळूनही ही पेठ वसू शकली नाही. पुढे नऊ वर्षांनी माधवराव रामचंद्र यांनी ती पेठ वसवण्याची जबाबाबदारी स्वीकारली. दुर्दैवाने त्यांनाही या बाबतीत यश मिळाले नाही, आणि पुण्यातील नवापुरा नामक पेठ वसता वसता वसायची राहून गेली. अंती ती जागा त्या काळात उजाडच राहिली.

वर्ग:पुण्यातील पेठा
२०१३ भारतीय बॅडमिंटन लीग

**२०१३ भारतीय बॅडमिंटन लीग** हा भारतीय बॅडमिंटन लीगचा पहिलावहिला हंगाम १४ ऑगस्ट ते ३१ ऑगस्ट दरम्यान खेळविण्यात आला. या पहिल्यावहिल्या स्पर्धेत हैदराबाद हॉटशॉटस्चा संघ, अवध वॉरियर्स संघाला नमवून विजेता ठरला.

## मैदाने
पहिल्या भारतीय बॅडमिंटन लीगसाठी ६ मैदाने निवडली गेली:

## गुणफलक
## वेळापत्रक
२०१३ भारतीय बॅडमिंटन लीगचे वेळापत्रक खालीलप्रमाणे आहे.

### साखळी सामने
#### दिल्ली
#### लखनौ
#### मुंबई
#### पुणे
#### बंगळूर
#### हैदराबाद
### बाद फेरी
## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:भारतीय बॅडमिंटन लीग
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील खेळ
वर्ग:चित्रसमस्या असणारी पाने तात्पुरता
उफा

**उफा** (; बाश्किर: Өфө) हे रशिया देशाच्या बाश्कोर्तोस्तान प्रजासत्ताकाचे मुख्यालय व सर्वात मोठे शहर एक आहे. आहे. उफा शहर रशियाच्या नैऋत्य भागात बेलाया नदीच्या काठावर वसले आहे. २०१० सालच्या गणनेनुसार १०.६२ लाख लोकसंख्या असलेले उफा रशियामधील एक मोठे शहर आहे.

## हे सुद्धा पहा
*रशियामधील शहरांची यादी

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
*

वर्ग:रशियामधील शहरे
वर्ग:बाश्कोर्तोस्तान
गंजीचा मारुती

पुणे शहरातील नाना पेठेत, भोर्डे आळीमध्ये मारुतीचे एक देऊळ आहे.  या मारुतीला गंजीचा मारुती असे म्हणतात. पंढरपूरच्या यात्रेदरम्यान या मारुती मंदिरातर्फे वारकऱ्यांच्या भोजनाची व्यवस्था करण्यात येते. कबीर पोलीस चौकी किंवा क्वार्टर गेट यांच्या जवळच मारुतीचे हे देऊळ आहे. या देवळाच्या परिसरात ’हणमंत पेठ’ नावाची एक पेठ इ.स.१८१० च्या सुमारास वसविण्यात आली होती. ती पुढे नाना पेठेत विलीन झाली.

वर्ग:पुणे

वर्ग:पुण्यातील पेठा
सांता क्रुझ दे तेनेरीफ

**सांता क्रुझ दे तेनेरीफ** () ही स्पेन देशाच्या कॅनरी द्वीपसमूहाची सह-राजधानी (लास पामास सोबत) व सर्वाधिक लोकसंख्येचे शहर आहे. हे शहर तेनेरीफ बेटाच्या ईशान्य भागात अटलांटिक महासागराच्या किनाऱ्यावर वसले असून ते आफ्रिका खंडापासून २१० किमी अंतरावर स्थित आहे.

## बाह्य दुवे 
* संकेतस्थळ
*

वर्ग:स्पेनमधील शहरे
वर्ग:कॅनरी द्वीपसमूह
रोस्तोव दॉन

**रोस्तोव दॉन** () हे रशिया देशाच्या रोस्तोव ओब्लास्ताचे व दक्षिण संघशासित जिल्ह्याचे मुख्यालय आहे. आहे. रोस्तोव शहर रशियाच्या नैऋत्य भागात दॉन नदीच्या काठावर अझोवच्या समुद्रापासून २० किमी अंतरावर वसले आहे. २०१० सालच्या गणनेनुसार १०.९ लाख लोकसंख्या असलेले रोस्तोव रशियामधील एक मोठे शहर आहे.

रशियन प्रीमियर लीगमध्ये खेळणारा एफ.सी. रोस्तोव हा फुटबॉल संघ येथेच स्थित आहे.

## हे सुद्धा पहा
*रशियामधील शहरांची यादी

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ
*

वर्ग:रशियामधील शहरे
*
वोरोनेझ

**वोरोनेझ** () हे रशिया देशाच्या वोरोनेझ ओब्लास्ताचे मुख्यालय आहे. आहे. वोरोनेझ शहर रशियाच्या पश्चिम भागात दॉन नदीच्या काठावर वसले आहे. २०१० सालच्या गणनेनुसार १०.९ लाख लोकसंख्या असलेले वोरोनेझ रशियामधील एक मोठे शहर आहे. दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान येथील ९२ टक्के इमारती जमीनदोस्त झाल्या होत्या.

## हे सुद्धा पहा 
* रशियामधील शहरांची यादी

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ
* 

वर्ग:रशियामधील शहरे
मधुरा कोरान्ने

प्रा. **मधुरा जयप्रकाश कोरान्ने** या मराठीतील एक लेखिका आहेत. त्यांनी *नाटक* या विषयावर अनेक पुस्तके लिहिली आहेत. केतकी अविनाश कुलकर्णी या त्यांच्या कन्या आहेत.

या पुण्यातील मॉडर्न कॉलेजमध्ये इ.स. १९८९पासून मराठीच्या प्राध्यापिका आहेत. त्यांनी पीएच.डी.साठी ’समीक्षा’ या विषयावर प्रबंध सादर केला होता.

डॉ. मधुरा कोरान्ने या वक्त्या आहेत. नाशिक येथील यशवंतराव महाराज पटांगणात आयोजित केलेल्या वसंत व्याख्यानमालेत ‘आधुनिक मराठी नाटकातील स्त्री प्रतिमा’ या विषयावर त्यांचे भाषण झाले होते. मराठी दूरचित्रवाहिनी-सह्याद्रीवर मधुरा कोरान्ने यांची ’आधुनिक नाटकातील स्त्री प्रतिमा’ ह्या विषयावर मुलाखत घेतली गेली होती. दादर-माटुंगा सांस्कृतिक केंद्रातर्फे आयोजित ’लेखिका संमेलन २०१२’ मध्ये  ’स्त्री नाटककारांची नाटके’ या विषयावर त्यांचे व्याख्यान आयोजित करण्यात आले होते.

## पुस्तके
* एकपात्री प्रयोग : स्वरूप आणि कलारूप (स्नेहवर्धन प्रकाशन)
* काव्यललित (काव्यसंग्रह)
* नाट्याक्षरे (स्नेहवर्धन प्रकाशन)
* बोलता...बोलता... (नाट्यविषयक मुलाखती)
* मनमोहिनी (आठवणींचा संग्रह)
* मराठी नाटक आणि डॉक्टर प्रतिमा (स्नेहवर्धन प्रकाशन)
* शब्दललित (ललित लेख)
* स्त्री नाटककारांची नाटके (स्नेहवर्धन प्रकाशन)
* स्त्री समस्या आणि आजचे नाटक (स्नेहवर्धन प्रकाशन)

## पुरस्कार
* रंगत-संगत प्रतिष्ठान आणि साहिल फाउंडेशनतर्फे ज्येष्ठ नाट्यसमीक्षक डॉ. वि. भा. देशपांडे यांच्या हस्ते डॉ. कोरान्ने यांना "माधव मनोहर पुरस्कार' प्रदान करण्यात आला होता. (१ डिसेंबर, २०१०)

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मित्र,सम,शत्रु ग्रह (ज्योतिष)

भारतीय ज्योतिषशास्त्राप्रमाणे ग्रहांची मैत्री, त्यांचे समग्रह, व शत्रुग्रह दाखविणारे कोष्टक -

वर्ग:हिंदू पंचांग
वर्ग:फलज्योतिष
जगन्नाथ कुंटे

**जगन्नाथ केशव कुंटे** (जन्म : १५ मे १९४३;  - पुणे, ४ मार्च २०२१): ऊर्फ स्वामी अवधूतानंद हे त्यांनी केलेल्या नर्मदा परिक्रमांसाठी प्रसिद्ध आहेत. इ.स.२०१० सालापर्यंत त्यांनी चार वेळा नर्मदा परिक्रमा केली आहे. ही परिक्रमा अतिशय खडतर असते. या परिक्रमांच्या अनुभवांवर आधारलेली ’नर्मदेऽऽ हर हर’ आणि ’साधनामस्त’ ही दोन पुस्तके कुंटे यांनी लिहिली. 

जगन्नाथ कुंटे हे कतार येथे काही वर्षे वास्तव्यास होते. त्यांनी बरेच लिखाण केले; पण ते प्रकाशित झाले नाही. तीन नर्मदा परिक्रमा केल्यानंतर त्यांनी 'नर्मदे हर हर' हे पहिले पुस्तक लिहिले. प्राजक्त प्रकाशनाने २००५ मध्ये प्रकाशित केलेल्या या पुस्तकाला अफाट लोकप्रियता मिळाली. कुंटे यांच्या ओघवत्या आणि भारावून टाकणाऱ्या लेखनशैलीचे हजारो चाहते निर्माण झाले. पुढच्या परिक्रमेनंतर त्यांनी 'साधनामस्त' हे पुस्तक लिहिले. या पुस्तकाच्या प्रकाशनानंतर २००६मध्ये त्यांनी संन्यास घेतला. तेव्हापासून त्यांचे वास्तव्य वाचक व साधक यांच्या घरी, नदी किनारी किंवा आश्रमात असे. 

'नर्मदे हर हर' पुस्तकाची आता (२०२१ साली) २४ वी आवृत्ती प्रसिद्ध होत आहे. त्यानंतर प्रसिद्ध झालेल्या 'साधनामस्त', 'नित्यनिरंजन', 'कालिंदी', 'धुनी' या पुस्तकांच्या प्रत्येकी दहापेक्षा जास्त आवृत्त्या निघाल्या आहेत. नऊ वर्षांच्या खंडानंतर २०१९ मध्ये 'प्रकाशपुत्र' हे त्यांचे पुस्तक प्रसिद्ध झाले. पहिले पुस्तक नागिणीच्या पिल्लासारखे असेल, हे त्यांचे शब्द 'नर्मदे हर हर' पुस्तकाच्या लोकप्रियतेने खरे ठरले. पुरस्कारासाठी पुस्तक पाठवण्याला त्यांचा विरोध होता. त्यामुळे त्यांच्या एकाही पुस्तकाला पुरस्कार मिळाला नाही. कुंटे यांनी महाराष्ट्रात राज्यभर व्याख्याने दिली, ती खूप गाजली. एक पुस्तक वाचले की सगळी पुस्तके विकत घेणारा वाचक वर्ग त्यांनी वेगळ्या लेखन शैलीने तयार केला. त्यांच्या पुस्तकांना आजही जगभरातून मागणी आहे.

'अक्षरधारा बुक गॅलरी'तर्फे २०११ साली पुण्यातील टिळक स्मारक मंदिरात कुंटे यांची मुलाखत झाली होती; तिला इतकी गर्दी झाली होती की, काही प्रेक्षक टिळक रस्त्यावर थांबून होते.

त्यांची पाचही पुस्तके पुण्याच्या ’प्राजक्त प्रकाशन’ने प्रकाशित केली आहेत.

## जगन्नाथ कुंटे यांनी लिहिलेली पुस्तके
* कालिंदी
* धुनी (अध्यात्म व साधना या विषयावर)
* नर्मदेऽऽ हर हर (नर्मदा परिक्रमेतील अनुभवांवर आधारित)
* नित्य निरंजन (हिमालयातील साधनेवर आधारित)
* साधनामस्त (नर्मदा परिक्रमेतील अनुभवांवर आधारित)
* प्रकाशपुत्र

वर्ग:मराठी लेखक