सोरायसिस

**सोरायसिस** हा एक दीर्घकाळ टिकणारा, असंसर्गजन्य स्वयंप्रतिकार रोग आहे. या आजारात शरीरावरील त्वचेवर असामान्य खवले किंवा चट्टे  निर्माण होतात. सोरायसिसची तीव्रता लहान स्थानिक चट्ट्या पासून ते संपूर्ण शरीरावर पसरलेल्या खवल्यांपर्यंत दिसून येते. त्वचेला दुखापत झाल्यास त्या ठिकाणी सोरायटिक त्वचेतील बदल निर्माण होऊ शकतात, ज्याला कोबनर कोबेनर इंद्रियगोचर (कोबेनर प्रक्रिया) असे म्हणतात.

इवलेसे|सोरायसिस ग्रस्त रुग्णाची पाठ

सोरायसिसचे पाच मुख्य प्रकार पुढीलप्रमाणे आहेत: प्लेक, गट्टेट, इनव्हर्स, पस्ट्युलर आणि एरिथ्रोडर्मिक. इन्व्हर्स सोरायसिस मध्ये त्वचेच्या पटीत लाल ठिपके तयार होतात. यावरून असे दिसते की आनुवंशिक घटक सोरायसिस होण्यास मदत करतात. अंतर्निहित यंत्रणेमध्ये त्वचेच्या पेशींवर प्रतिक्रिया देणारी रोगप्रतिकारक प्रणाली समाविष्ट असते. पुरुष आणि स्त्रिया समान वारंवारतेने प्रभावित होतात.

## प्रकार आणि लक्षणे 
### प्लेक सोरायसिस (सोरायसिस वल्गारिस) 
सोरायसिस वल्गारिस (ज्याला क्रॉनिक स्टेशनरी सोरायसिस किंवा प्लेक सोरायसिस असेही म्हणतात) हा सोरायसिस मधील सर्वात सामान्य प्रकार असून  सोरायसिस ग्रस्तांमध्ये याचे प्रमाण ८५-९०% इतके आहे. प्लेक सोरायसिस सामान्यत: पांढरट चंदेरी, खवलेयुक्त सूजलेल्या त्वचेच्या रूपात दिसून येतो. या खवाल्यांना प्लेक्स म्हणतात आणि हे सामान्यतः कोपर, गुडघे, टाळू तसेच पाठीवर आढळतात.

Image:Psoriasis2010a.JPG|प्लेक सोरायसिस

File:Psoriasis of the palms.jpg|तळहातावरील सोरायसिस

चित्र:Psoriasis2010.JPG|प्लेक सोरायसिस

### पस्ट्युलर सोरायसिस 
इवलेसे| सामान्यीकृत पस्ट्युलर सोरायसिस
पस्ट्युलर सोरायसिस हा अ-संसर्गजन्य पू (इं:पस्ट्युल्स) ने भरलेल्या उठावदार गाठीच्या स्वरूपात दिसून येतो. येथील त्वचा लाल आणि कोमल असते. पस्ट्युलर सोरायसिस एकतर विशिष्ट स्थानावर किंवा संपूर्ण शरीरात अधिक व्यापक असू शकतो. स्थानिकीकृत पस्ट्युलर सोरायसिसच्या दोन प्रकारांमध्ये मोडतो - सोरायसिस पस्टुलोसा पाल्मोप्लांटारिस आणि अॅक्रोडर्माटायटीस कंटिनुआ ऑफ हॅलोप्यू. हे दोन्ही प्रकार हात आणि पायांवर वाढणारे आहेत.

### इन्व्हर्स सोरायसिस 
इवलेसे|जननेंद्रियावरील इन्व्हर्स सोरायसिस
इन्व्हर्स सोरायसिस (याला फ्लेक्सरल सोरायसिस असेही म्हणतात) त्वचेच्या गुळगुळीत, सूजलेल्या ठिपक्यांसारखे दिसतात. पॅचेस त्वचेच्या दुमड्यांना , विशेषतः गुप्तांगांच्या आसपास (मांडी आणि मांडीच्या दरम्यान), बगल , जास्त वजन असलेल्या ओटीपोटाच्या त्वचेच्या पटीत (ज्याला पॅनिक्युलस म्हणून ओळखले जाते ), इंटरग्लूटियल क्लेफ्टमधील नितंबांच्या दरम्यान आणि स्तनांच्या खाली प्रभावित करतात. इन्फ्रामेमरी पट सोरायसिसच्या या अॅटिपिकल स्वरूपाच्या विकासामध्ये उष्णता, आघात आणि संसर्ग ही भूमिका बजावतात असे मानले जाते.

### नॅपकिन सोरायसिस 
नॅपकिन सोरायसिस हा सोरायसिसचा एक उपप्रकार आहे जो लहान मुलांमध्ये सामान्यतः डायपरच्या भागात सिल्व्हर स्केलसह लाल पॅप्युल्स द्वारे दर्शविला जातो जो धड किंवा हातपायांपर्यंत विस्तारू शकतो. नॅपकिन सोरायसिसचे अनेकदा नॅपकिन त्वचारोग (डायपर रॅश) म्हणून चुकीचे निदान केले जाते.

### गट्टेट सोरायसिस 
गुट्टेट सोरायसिस ही एक दाहक स्थिती आहे ज्यामध्ये असंख्य लहान, खवले, लाल किंवा गुलाबी, थेंबासारखे घाव (पॅप्युल्स) असतात. हे असंख्य पापुद्रे शरीराच्या मोठ्या भागावर, प्रामुख्याने खोड, हातपाय आणि टाळूवर दिसतात, परंतु सामान्यत: तळवे आणि तळवे सोडतात. गुट्टेट सोरायसिस हा स्ट्रेप्टोकोकल संसर्गामुळे (ओरोफॅरिंजियल किंवा पेरिअनल) होतो आणि सामान्यत: 1-3 आठवड्यांनंतर संसर्ग होतो. गुट्टेट सोरायसिस हा सामान्यतः लहान मुलांमध्ये आणि तरुण प्रौढांमध्ये दिसून येतो आणि निदान सामान्यत: इतिहास आणि नैदानिक परीक्षेच्या निष्कर्षांवर आधारित केले जाते. त्वचेची बायोप्सी देखील केली जाऊ शकते जी विशेषतः एपिडर्मल हायपरप्लासिया आणि रेट रिज लांबणे द्वारे वैशिष्ट्यीकृत सोरायसिस प्रतिक्रिया नमुना दर्शवते. फोटोथेरपी मध्यम किंवा गंभीर गट्टे सोरायसिससाठी वापरली जाऊ शकते. गट्टेट सोरायसिसच्या उपचारांमध्ये जीवशास्त्रीय उपचारांचा चांगला अभ्यास केलेला नाही. 

## कारणे 
सोरायसिसचे कारण पूर्णपणे समजलेले नाही. आनुवंशिकता, हंगामी बदल, त्वचेचे नुकसान, हवामान, रोगप्रतिकारक स्थिती, विशिष्ट संक्रमण आणि काही औषधांचा वापर वेगवेगळ्या प्रकारच्या सोरायसिसशी संबंधित आहेत.

### आनुवंशिक 
हे सुद्धा पहा: त्वचेच्या स्थितीशी संबंधित मानवी ल्युकोसाइट प्रतिजन ऍलेल्सची सूची
सोरायसिस असलेल्या सुमारे एक तृतीयांश लोक रोगाचा कौटुंबिक इतिहास नोंदवतात आणि संशोधकांनी या स्थितीशी संबंधित अनुवांशिक स्थान ओळखले आहे. समान जुळ्या अभ्यासानुसार दुस-या जुळ्यांना हा विकार असल्यास सोरायसिस होण्याची शक्यता ७०% असते. एकसमान नसलेल्या जुळ्या मुलांसाठी धोका सुमारे 20% आहे. हे निष्कर्ष सोरायसिस विकसित करण्यासाठी अनुवांशिक संवेदनशीलता आणि पर्यावरणीय प्रतिसाद दोन्ही सूचित करतात.
### जीवनशैली 
रोग बिघडत असल्याच्या नोंदवलेल्या स्थितींमध्ये जुनाट संक्रमण, तणाव आणि ऋतू आणि हवामानातील बदल यांचा समावेश होतो. 2019 पर्यंत सिगारेट ओढणे किंवा अल्कोहोलचा गैरवापर थांबवण्याचे परिणाम अद्याप अभ्यासले गेले नाहीत. सोरायटिक संधिवात होण्याचे प्रमाण एचआयव्ही पॉझिटिव्ह सोरायसिस असलेल्या व्यक्तींमध्ये संसर्ग नसलेल्या लोकांपेक्षा जास्त आढळते. कमी झालेल्या CD4+-T पेशींच्या उपस्थितीमुळे CD8+-T पेशी जास्त सक्रिय होतात, जे HIV-पॉझिटिव्ह लोकांमध्ये सोरायसिसच्या वाढीस कारणीभूत असतात. एचआयव्ही/एड्स असलेल्या लोकांमध्ये सोरायसिस हा आजार अनेकदा गंभीर असतो आणि पारंपारिक थेरपीने त्यावर उपचार करता येत नाही. दीर्घकालीन, चांगल्या प्रकारे नियंत्रित सोरायसिस असलेल्यांमध्ये, नवीन एचआयव्ही संसर्ग सोरायसिस आणि/किंवा सोरायटिक संधिवात गंभीर भडकण्यास कारणीभूत ठरू शकतो.

### सूक्ष्मजीव 
सोरायसिसचे वर्णन स्ट्रेप थ्रोट नंतर होत असल्याचे वर्णन केले आहे , आणि स्टॅफिलोकोकस ऑरियस , मालासेझिया एसपीपी. आणि कॅन्डिडा अल्बिकन्ससह त्वचा किंवा आतड्यांच्या वसाहतीमुळे ते खराब होऊ शकते.  आणि विरोधाभास TNF अवरोधक जसे की इन्फ्लिक्सिमॅब किंवा adalimumab कॉर्टिकोस्टिरॉईड्स (टॉपिकल स्टिरॉइड क्रीम) मागे घेतल्याने रिबाउंड इफेक्टमुळे सोरायसिस वाढू शकतो.

## संदर्भ 
वर्ग:त्वचा रोग
वर्ग:आनुवंशिक आजार
वर्ग:असंसर्गजन्य रोग