open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
गोल्फ

**गोल्फ** हा चेंडू व काठीने खेळला जाणारा मैदानी खेळ आहे. विशेष प्रकारे तयार केलेल्या धातूच्या काठ्यांनी (क्लब) छोट्या चेंडूस मारत विशिष्ट ठिकाणापासून दुसऱ्या ठिकाणी नेणे हे या खेळाचे उद्दिष्ट असते. कमीत कमी फटक्यांत चेंडू अपेक्षित ठिकाणी नेणारा खेळाडू विजयी ठरतो.

जगामध्ये गोल्फ हा खेळ फुटबाॅल आणि टेनिस या खेळानंतर सर्वाधिक लोकप्रिय खेळ आहे.

# चेंडू व काठी या साधनांनी १८ खळग्यांचा मार्ग व्यापणाऱ्या मोठ्या मैदानावर खेळावयाचा एक विदेशी खेळ. गोल्फचा रबरी चेंडू कागदी लिंबाएवढ्या आकाराचा असतो. गोल्फच्या काठ्या ३ ते ४ फूट (सु. १ मी.) लांबीच्या असून त्या १४ प्रकारच्या असतात. त्यांना उपयुक्ततेप्रमाणे टोल्या (ड्रायव्हर), चमचा ( स्पूनर), ढकली (पंटर), लोखंडी (आयर्न) इ. नावे आहेत. गोल्फचे मैदान क्रिकेट, फुटबॉल या खेळांच्या मैदानाप्रमाणे ठराविक लांबीरूंदीचे व सपाट नसते. ओढे, नाले, चढउतार, झाडेझुडुपे असे नैसर्गिक अडथळे असलेल्या विस्तृत प्रदेशावर १८ खळगे विखुरलेले असतात. ते एका मागोमाग एक घेत खेळाडूस सु. ३ ते ४ मैल (सु. ४ ते ६ किमी.) अंतर क्रमाने कापावे लागते. मैदानावरील खळगे ४१/४ इंच (१०·६३ सेंमी.) व्यासाचे व ४ १/४ इंच (१०·१६ सेंमी.) खोलीचे असतात. ठराविक अंतरावरून काठीने चेंडूस टोला मारून तो खळग्याकडे टोलवावयाचा असतो. टोला मारावयाच्या जागेपासून प्रत्येक खळगा सु. १०० ते ५०० यार्ड (९१·४४ मी. ते ४५७·२० मी.) यांच्या दरम्यान असतो. अशा १८ खळग्यांपैकी ४ खळगे कमी अंतराचे असतात. कमीत कमी टोले मारून १८ खळग्यांची मालिका जो खेळाडू प्रथम पूर्ण करील, तो विजयी ठरतो. टेनिसप्रमाणे या खेळात एकेरी व दुहेरी असे सामने होतात. प्रत्येक खेळाडूच्या मदतीसाठी गोल्फच्या काठ्यांची पिशवी घेऊन हिंडणारा एका नोकर असतो. या खेळातही हौशी आणि धंदेवाईक खेळाडू हे प्रकार आहेत.

आधुनिक गोल्फचा खेळ प्रथम स्कॉटलंडमध्ये सुरू झाला. पूर्वी रोमन लोक अशाच प्रकारचा एक खेळ खेळत. त्यांच्याबरोबर तो खेळ पश्चिम युरोपातील देशांत आला असावा आणि त्यातूनच गोल्फचा उगम झाला असावा. दहाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात या खेळाला मूर्त स्वरूप आले. या खेळात आता सुसूत्रता आली असून त्याचे हौशी व धंदेवाईक खेळाडूंसाठी स्वतंत्रपणे सामने भरतात.

या खेळाचे रायडर चषक, वॉकर चषक, अमेरिकन ओपन चॅंपियनशिप यांसारखे जागतिक महत्त्वाचे सामने दरसाल भरतात. हॅरी व्हार्डन (अमेरिकन) हा छत्तीस वेळा सर्वविजेता होता. बॉबी जोन्स (अमेरिकन) याला सर्वोत्तम हौशी खेळाडू मानतात. वॉल्टर हेगेन, हेन्री कॉटन, गॅरी प्लेयर हे पुरुषखेळाडू आणि श्रीमती व्हेयर व श्रीमती झॅहरियस डीड्रिक्सन या महिला खेळाडू म्हणून प्रसिद्ध आहेत.

भारतात दिल्ली, कोलकाता इ. ठिकाणी या खेळाची मैदाने आहेत. हा खेळ फार खर्चाचा आणि वेळ घेणारा आहे. भारतात तो विशेष लोकप्रिय नाही.

## इतिहास 
या खेळाचा इतिहास जटिल आहे. आधुनिक गोल्फचा खेळ स्कॉटलंडमध्ये १५ व्या शतकात झाला. असे असले तरी गोल्फचे  मूळ अद्याप कुणालाही शोधता आलेले नाही. त्यावरूनही अनेक वाद-प्रतिवाद आहेत. काही इतिहासकारांच्या मते, ‘पॅगानिका’ या रोमन खेळापासून गोल्फचा जन्म झाल्याचे मानतात. ‘पॅगानिका’ खेळातही एका टोकाला वक्र असलेली स्टीक (क्लब) वापरून लेदरचा चेंडू टोलवायचे. हाच ‘पॅगानिका’ खेळ पुढे युरोपमध्ये गेला आणि त्यातूनच पहिल्या शतकात गोल्फ नावाने हा खेळ विकसित झाल्याचे म्हंटले जाते. ‘पॅगानिका’त वापरला जाणारा चेंडू आणि आताचा गोल्फमध्ये वापरला जाणारा चेंडू यात साधर्म्य असल्याचाही काही इतिहासकारांचा दावा आहे.

कसा खेळतात गोल्फ 
वर्ग:मैदानी खेळ
खोत

**खोत** हा ब्रिटिश भारतातील गावचा एक प्रशासकीय अधिकारी असे. खोतांच्या प्रशासन पद्धतीला 'खोती' असे म्हणत. खोत हा गावातील शेतसारा गोळा करून तो सरकारला देत असे.

खोती पद्धत बहुतांशी कोकणातील रायगड, रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग आढळून येत होती. खोत शब्दाचा सर्वसाधारण अर्थ जमीनदार असाही होतो.

## खोतांचे अधिकार 
एका खोताकडे अनेक गावांचे अधिकार असत. गावातील सर्वाधिक अधिकार हे खोताकडे असत. खोत या शब्दाचा सर्वसाधारण अर्थ जमीनदार असाही होतो. खोताचे हक्क हे वंशपरंपरेने चालत असत. खोताकडे घाटावरील देशमुख आणि देशपांडे यांप्रमाणे काही अधिकार होते. 
भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यावर खोताचे अधिकार नष्ट झाले. तरी काही प्रमाणात गावातील त्याचा मान किंवा वजन तसेच राहिले.

कोकणातील बहुतांशी खोत घराणी ही मराठा, ब्राम्हण, प्रभू, वाणी, मुस्लिम या जातीतील असत. तर मुख्यत्वे कूळ म्हणून जमीन कसणाऱ्या भूमिपुत्र कुणबी, आगरी, गवळी, भंडारी, कोळी, माळी, तेली या समाजात देखील काही घराण्यांत अपवादात्मक पूर्वापार वतनदारी-खोतकी चालत आली होती. 

खोतांच्या अधिकारांबद्दल बोलायचे झाल्यास खोत म्हणजे अष्टाधिकारी.
ब-याच जणांचे खोत हे आडनाव आहे, म्हणजे त्यांच्याकडे खोतांचे अधिकार आहेतच असं नाही.
काहींचे आडनाव खोत नाहीय, पण त्यांना खोत म्हणतात- त्यांच्यापाशी खोतांचे‌ सर्व काही अधिकार असतात.
उदाहरणादाखल तळकोकणात सिंधुदुर्गात मालवण तालुक्यातील वराड-कुसरवे शिरखंड स्थित येथील  चिंदरकर आडनाव असणारे घराणे आहे, त्यांना तेथे खोत म्हणतात. वरती लिहिल्याप्रमाणे हेच ते अष्टाधिकारी, त्यांच्याकडे खोतांचे सर्व अधिकार आहेत.
खोताची वाडीत-गावात मोठी वट असते, वाडीतील अतीमहत्त्वाची दैविक कामे करण्याची ताकद त्यांच्यात असते व त्यांचा तो परंपरागत हक्क असतो. गावात मोठा मान व आदर खोताला‌ मिळत असे.

वर्ग:कोकण
प्रथमेश लघाटे

**प्रथमेश लघाटे** हा एक मराठी गायक आहे. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील आरवली गावात राहणारा प्रथमेश **सा रे ग म प:लिटील चॅम्प्स** या गायन स्पर्धेत होता. रत्‍नागिरी येथे एक आंतरराष्ट्रीय दर्जाची संगीत अकादमी उभारली जाणार आहे जेथे मराठी गायन विभागप्रमुख म्हणून प्रथमेश लघाटे ह्याची नियुक्ती केली जाणार आहे. तसेच पाच दिवसांचा एक गायन कसोटी सामना आयोजित केला जाणार आहे त्यामध्ये पंचरत्न संघाचे नेतृत्व प्रथमेश लघाटे करेल आणि उपनेतृत्व रोहित राऊत ह्यांना दिले जाईल. महाराष्ट्रामध्ये प्रथमेश लघाटे ह्याला "उकडीचा मोदक" ह्या लाडक्या टोपणनावाने ओळखले जाते.

## संदर्भ
वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रोहित राऊत

**रोहित राऊत** हा एक मराठी गायक आहे. झी टी.व्ही. या हिंदी वाहिनीवरील **सा रे ग म प लिटील चॅम्प्स** या कार्यक्रमात याने भाग घेतला होता. यासोबतच झी मराठी वाहिनीवरील **सा रे ग म प लिटील चॅम्प्स** या कार्यक्रमाच्या पहिल्या पर्वातील अंतिम ५ स्पर्धकांमध्ये त्याने स्थान पटकावले होते. 

रोहित याने अनेक मराठी चित्रपट व मालिकांसाठी पार्श्वगायन केले आहे. रोहित याने लातूर येथील गुरुवार संगीत महाविद्यालय येथे संगीताचे शिक्षण घेतले आहे. दुनियादारी या चित्रपटातून त्याने प्लेबॅक गायक म्हणून पदार्पण केले असून गेली अनेक वर्षे रोहित राऊत गायन आणि संगीत क्षेत्रात कार्यरत आहे. अगदी लहान वयापासून या क्षेत्रात नाव कमावत असून आज मराठी चित्रपटसृष्टीतील आघाडीचा गायक म्हणून त्याने ओळख प्राप्त केली आहे. मोगरा फुलला या चित्रपटाद्वारे त्याने संगीत दिग्दर्शक म्हणून पदार्पण केलं आहे.

वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:मराठी पार्श्वगायक
युर्गेन हाबरमास

**युर्गेन हाबरमास** (जन्म: १९२९) हे एक जर्मन समाजशात्रज्ञ व तत्त्वज्ञ आहेत. त्यांनी आधुनिक माणसाच्या सार्वजनिक जीवनाचा मुख्यत्वे अभ्यास केला आहे. अनेक सर्वेक्षणांमध्ये त्यांची जगातल्या सर्वश्रेष्ठ विचारवंतामध्ये गणना केली गेलेली आहे. हाबरमास यांची फ्रांकफुर्टी विचारधारेत गणना केली जाते.

वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म
वर्ग:जर्मन समाजशास्त्रज्ञ
वर्ग:जर्मन तत्त्वज्ञ
टेओडोर आडोर्नो

**टेओडोर अाडोर्नो** (१९०३ - १९६९) हे एक जर्मन समाजशास्त्रज्ञ, तत्त्वज्ञ, व संगीतशास्त्री होते. १९४० ते १९६० या काळात आधुनिक समाजशास्त्राची पायाभरणी करण्याचे काम त्यांनी केले. युरोपाच्या वामपंथी विचारवंतांवर आडोर्नो यांचा मोठा प्रभाव आहे असे म्हणले जाते. आडोर्नो यांची गणती फ्रांकफुर्टी विचारधारेत होते.

वर्ग:इ.स. १९०३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील मृत्यू
वर्ग:जर्मन समाजशास्त्रज्ञ
वर्ग:तत्त्वज्ञ
वर्ग:जर्मन तत्त्वज्ञ
चित्रपट दिग्दर्शिका

मराठीतील अनेक चित्र‍पट अभिनेत्री नंतरच्या आयुष्यात दिग्दर्शिका किंवा निर्मात्या झाल्या.  अशा काही स्त्रियांचा हा परिचय :- 

## चित्रपट दिग्दर्शिका
* आशा काळे
* चित्रा पालेकर :: माती माय 
* जयश्री गडकर : अशी असावी सासू; सासरमाहेर
* नीना कुलकर्णी 
* रेणुका शहाणे:-वीज : मोहित्यांची रेणुका, रिटा 
* श्रावणी देवधर : सरकारनामा -१९९८; लपंडाव
* सई परांजपे : 
* सुमित्रा भावे : जिंदगी झिंदाबाद; दहावी फ; देवराई;  दोघी; नितळ; बाधा; वास्तुपुरुष
* सुषमा शिरोमणी : गुलछडी; भन्‍नाट भानू
* स्मिता तळवलकर : तू तिथे मी; सवत माझा लाडकी

## चित्रपट निर्मात्या आणि त्यांचे चित्रपट
* अदिती देशपांडे : नॉट ओन्ली मिसेस राऊत; मायबाप
* अनया म्हैसकर तेंडुलकर आऊट २०१३-
* अन्‍नपूर्णा : बांगड्या भरा
* अरुणा राजे : ?
* अर्चना जोगळेकर : बॅक टू अमेरिका (हिंदी)
* अलका कुबल-आठल्ये : अग्निपरीक्षा; आम्हा का तिसरे?
* अश्विनी भावे : कदाचित : 
* आशा काळे : चांदळे शिंपीत जा
* उषा चव्हाण : गौराचा नवरा
* उषा सतीश साळवी : असा मी अशी ती -२०१३
* कमलाबाई मंगरूळकर : जन्माची गांठ -१९४९; सावळ्या तांडेल -१९४२
* कुंदा भगत : यशोदा
* क्रांती रेडकर : कांकण
* तेजस्विनी पाटील : दादा फक्त तुझ्यासाठी
* दुर्गा खोटे : सवंगडी -१९३८
* निशा परुळेकर : शंभू माझा नवसाचा
* पद्मिनी कोल्हापुरे : भुताचा भाऊ
* पूनम झंवर : ?
* प्रेमा किरण :उतावळा नवरा
* भारती आचरेकर : सखी
* मधुमती : सावली प्रेमाची -१९८०
* मनवा नाईक : पोरबाजार
* मृणाल कुलकर्णी : प्रेम म्हणजे प्रेम म्हणजे प्रेम असते; रमा माधव
* रत्‍नप्रभा : संत कान्होपात्रा -१९५०
* रत्‍नमाला : ओवाळिते भाऊराया
* रेणुका शहाणे:-वीज : ऐका दाजिबा
* रेणू देसाई : मंगलाष्टक वन्स मोअर -२०१३
* विद्या सिन्हा : बिजली
* वैजयंतीमाला : झेप
* शिल्पा शिरोडकर : सौ.शशी देवधर
* श्रावणी देवधर : ?
* सीमा देव : जीवा सखा -१९८९; जेता -२०१२; दोस्त असावा तर असा -१९७८; या सुखांनो या -१९७५; सर्जा -१९८७.
* सुमती गुप्ते-जोगळेकर : जानकी; वाट पहाते पुनवेची; हा खेळ सावल्यांचा
* सुमित्रा भावे : ?
* सुषमा शिरोमणी : गुलछडी; तेवढं सोडून बोला; फटाकडी; भन्‍नाट भानू; भिंगरी; मोसंबी नारंगी
* स्मिता तळवलकर : कळत नकळत; चौकट राजा; तू तिथे मी; सवत माझा लाडकी

वर्ग:चित्रपट
कृष्णराव गुलाबराव देशमुख

**कृष्णराव गुलाबराव देशमुख** (८ मार्च,१९२२ - २४ ऑक्टोबर, १९९२) हे काँग्रेस पक्षातून निवडून गेलेले भारताच्या १ल्या, २ऱ्या, ४थ्या आणि ५व्या लोकसभेचे सदस्य होते. 
 अमरावतीचे रहिवासी असलेले के.जी. देशमुख व्यवसायाने वकील होते.

त्यांचे पदवीपर्यंतचे शिक्षण नागपूरमधील हिस्लॉप कॉलेजातून झाले होते आणि नागपूरच्याच विधी महाविद्यालयातून त्यांनी कायद्याची पदवी मिळवली

त्यांच्या पत्‍नीचे नाव आशादेवी.  त्यांना दोन मुले आणि एक कन्या आहे. हे सर्वजण अमरावतीत राहतात.

वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य
वर्ग:२ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:४ थी लोकसभा सदस्य
वर्ग:५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कृष्णा सोबती

**कृष्णा सोबती** (जन्म- गुजरात शहर-पाकिस्तान, १८ फेब्रुवारी १९२५;  - २५ जानेवारी २०१९) या एक हिंदी भाषेतील लेखिका होत्या.१९५० साली त्यांची *लामा* ही पहिली कादंबरी प्रकाशित झाली.

त्यांच्या लिखाणातून पंजाबच्या संस्कृतीची, राहणीची, परंपरांची आणि चालीरीतींची ओळख होते. १८व्या किंवा १९व्या शतकांतील पंजाबमध्ये प्रचलित असलेल्या दंतकथा आणि लोकरीतीची माहिती कृष्णा सोबती यांच्या *जिंदगीनामा* या कृतीत आढळते.

## कृष्णा सोबती यांनी लिहिलेली पुस्तके
* ऐ लड़की
* ज़िन्दगीनामा (कादंबरी)
* डार से बिछुड़ी (कादंबरी)
* तीन पहाड़( कादंबरी)
* दादी अम्मा (कथासंग्रह)
* दिलो-दानिश (कादंबरी)
* बादलों के घेरे (कथासंग्रह)
* मित्रो मरजानी (कथासंग्रह)
* मेरी माँकहॉं (कथासंग्रह)
* यारों के यार (कादंबरी)
* समय सरगम (कादंबरी) 
* सिक़्क़ा बदल गया (कथासंग्रह)
* सूरजमुखी अंधेरे के (कादंबरी)
* हम हशमत (भाग १ आणि २)

## टीका
कृष्णा सोबती यांच्या धीट लिखाणावर भरपूर टीका होत राहिल्या. एक स्त्री असूनसुद्धा त्या असे लिखाण कसे करू शकतात यासाठी त्यांना अनेक साहित्यिकांचा रोष पत्करावा लागला.

## कृष्णा सोबती यांना मिळालेले साहित्यिक पुरस्कार
* कथा चूड़ामणि पुरस्कार (१९९९)
* मैथिलीशरण गुप्त पुरस्कार
* शलाका सन्मान (२०००-२००१)
* साहित्य अकादमी पुरस्कार (१९८०)
* साहित्य अकादमी फेलोशिप (१९९६)
* साहित्य शिरोमणि पुरस्कार (१९८१)
* हिंदी अकादमी ॲवॉर्ड (१९८२)
* ज्ञानपीठ पुरस्कार(२०१७)

वर्ग:हिंदी लेखक
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१९ मधील मृत्यू
वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते
वर्ग:ज्ञानपीठ पुरस्कार विजेते
वर्ग:साहित्य अकादमी फेलोशिप विजेते
मधुवंती सप्रे

**मधुवंती सप्रे** या एक मराठी लेखिका आणि कवी आहेत. सन २०१०पासून मधुवंती सप्रे यांच्या संपादकत्वाखाली अक्षरगंध नावाचा दिवाळी अंक निघत असतो. मधुवंती यांचे ललित साहित्य अनेक मराठी नियतकालिकांमधून नित्यशः प्रकाशित होत असते. 

## मधुवंती सप्रे यांनी लिहिलेली पुस्तके
* अंतस्त (कथासंग्रह)
* अन्वर्थ (कथासंग्रह)
* अर्जुनी
* आत्मजा
* आत्मभान
* आपुलाचि वाद ( कवितासंग्रह)
* कल्पद्रुमावली (प्रवासातले अनुभव)
* द्रौपदी
* पाच तेजस्विनी
* प्रिय मुंबई (माहितीपर)
* फुले वेचिता (लता मंगेशकर यांनी लिहिलेले लेख, संपादक मधुवंती सप्रे)
* बारा घरच्या बाराजणी
* रानात चालताना (कवितासंग्रह)
* लोकलककांड
* लोकल माझी सखी (कथा)
* व्यासांच्या माता आणि लेकी (कथा)
* व्यासांच्या लेकी
* शेरी (कवितासंग्रह)
* समाजऋण (अनुभवकथन)
* सुवर्णपिंपळ (कादंबरी)
* स्त्रीजातक (कादंबरी)
* स्वरयोगिनी (लता मंगेशकर यांचे व्यक्तिचित्रण)
* हसरी कविता (विनोदी कविता)
* हसले आधी कुणी
* हास्य वेळा/वेणा (विनोदी कविता)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी कवयित्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
चारुचंद्र बोस

**चारुचंद्र बोस** या क्रांतिकारकांचा जन्म इ.स. १८९२ साली बंगालमधील फुलना या गावी झाला. घरची आर्थिक परिस्थिती अगदी बेताचीच असल्याने लहानपणी ते शिक्षणासाठी कोलकातात गेले आणि तेथील हितैन्सी प्रेसमध्ये नोकरी करून आपली शिक्षण सुरू ठेवले. अत्यंत कुशाग्र बुद्धिमत्ता असलेल्या चारूचंद्र बोस यांना इंग्रजांच्या अन्यायाची चीड होती. तरुण वयात चारूचंद्रांनी अनुशीलन समितीचे सदस्यत्व स्वीकारले होते. प्रसिद्ध क्रांतिकारक हेमचंद्र दास यांना बाॅम्ब तयार करण्यासाठी चारूचंद्र आवर्जून साहाय्य करीत.

कोलकात्यामधील ॲडव्होकेट आशुतोष विश्वास हे इंग्रज सरकारचे विश्वासू आणि एकनिष्ठ वकील म्हणून सर्वांना परिचित होते. अलिपूर आणि माणिकतळा येथील बाॅम्ब केसमध्ये सहभागी असलेल्या क्रांतिकारकांना जास्तीत जास्त शिक्षा व्हावी या उद्देशाने आशुतोष विश्वासने खोटे साक्षीदार तयार केले होते. त्यामुळे अनुशीलन समितीच्या क्रांतिकारकांनी आशुतोष विश्वास यांची हत्या करण्याचे ठरवले. 

१० फेब्रुवारी, १९०९ रोजी भर न्यायालयात चारुचंद्र बोस यांनी आशुतोष विश्वासला यमसदनी पाठविले व स्वतःला पोलिसांच्या हवाली केले. इंग्रज सरकारने चारुचंद्र बोस यांच्यावर खटला भरवला. अपेक्षेप्रमाणे न्यायाधीशांनी चारुचंद्र बोसांना फाशीची शिक्षा ठोठावली. त्याप्रमाणे १९ मार्च, १९०९ रोजी या क्रांतिकारकाला फाशी दिली गेली.

वर्ग:इ.स. १८९२ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय क्रांतिकारक
वर्ग:इ.स. १९०९ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
अश्रफ घनी

**अश्रफ घनी अहमदझाई** (पश्तो: اشرف غني احمدزی; फारसी: اشرف غنی احمدزی;  १९४९) हे अफगाणिस्तान देशाचे शेवटचे राष्ट्राध्यक्ष होय. सप्टेंबर २०१४ मध्ये घेण्यात आलेल्या अध्यक्षीय निवडणुकीमध्ये अपक्ष घनी विजय मिळवून राष्ट्राध्यक्षपदावर आले. ह्यापूर्वी २००२ ते २००४ दरम्यान घनी अफगाणिस्तानचे अर्थमंत्री होते. १५ ऑगस्ट, २०२१ रोजी तालिबानने काबुलचा ताबा घेतल्यावर घनी अज्ञान ठिकाणी परागंदा झाले.

बैरूत येथे पदवीचे तर अमेरिकेच्या कोलंबिया विद्यापीठात उच्च शिक्षण घेतलेल्या घनींनी १९९१ साली जागतिक बँकेमध्ये काम करण्यास सुरुवात केली. अफगाणिस्तानमधील तालिबानच्या पाडावानंतर घनींनी संयुक्त राष्ट्रांच्या विनंतीवरून अफगाणिस्तानमधील सत्तांतरासाठी झालेल्या बॉन करारामध्ये विशेष सल्लागार म्हणून काम पाहिले.

डिसेंबर २००१ मध्ये घनी अफगाणिस्तानात परतले व त्यांनी हमीद करझाईच्या मंत्रीमंडळामध्ये अर्थमंत्र्याचे पद स्वीकारले. ह्या पदावर असताना घनी आशियामधील सर्वोत्तम अर्थमंत्री मानला जात असे. २००४ मध्ये घनींनी राजकारण सोडून काबुल विद्यापीठाचा कुलगुरू बनण्याचे ठरवले व पुढील ४ वर्षे ते ह्या पदावर राहिले. २००९ सालच्या अध्यक्षीय निवडणुकीमध्ये पराभव पत्कारल्यानंतर घनींनी २०१४ सालच्या निवडणुकीमध्ये विजय मिळवला.

सध्या घनी जगातील सर्वोत्तम विचारवंतांपैकी एक मानले जातात. ते संयुक्त राष्ट्रे विकास कार्यक्रमाच्या गरिबी निर्मूलन उपक्रमासह अनेक जागतिक प्रकल्पांमध्ये कार्यशील आहेत.

## हे सुद्धा पहा
* जगातील देशांच्या राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुखांची यादी

## बाह्य दुवे 
*अध्यक्षाचे अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:अफगाणिस्तानचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गहुली

**गहुली** हे यवतमाळ जिल्ह्यातल्या पुसद तालुक्यातील एक छोटेसे खेडे आहे. महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री व हरित क्रांतीचे जनक वसंतराव नाईक यांचा जन्म या गावी झाला. तसेच वसंतराव नाईक यांची समाधी याच गावाला असल्याने गहुलीला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले. गहुलीला **गहुलीगड** म्हणूनही संबोधले जाते.

## लोकजीवन
डोंगर कपारीत निसर्गाच्या कुशीत वसलेले हे टुमदार खेडेगाव चतुरसिंग नाईक यांनी वसवले. चतुरसिंग नाईक, फुलसिंग नाईक या समाजसुधारकांचे गहुली हे एक सामाजिक सुधारणांचे केंद्र होते. शेतकरी, वंचित, आदिवासी, बंजारा समाजाच्या उत्थानासाठी गहुली मधूनच पुढाकार घेतला जात असे, त्यामुळे गहुली हे गाव समाजसुधारणांचा एक शक्तीस्थळ म्हणून ओळखले जाते. गहुली येथे शेतकऱ्यांचे श्रद्धास्थान मानले जाणारे महानायक वसंतराव नाईक यांची समाधी देखील आहे. दरवर्षी १ जुलै कृषीदिनाला व ५ डिसेंबर गौरव दिनाला येथे मोठ्या प्रमाणात अनुयायी मानवंदना करण्यासाठी येतात. या शिवाय येथे जलक्रांतीचे जनक सुधाकरराव नाईक यांची देखील समाधी आहे. गहुलीला प्रेरणा भूमी असे देखील म्हणले जाते.
 
## हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.

## प्रेक्षणीय स्थळे
गहुली येथे शेतकऱ्यांचे श्रद्धास्थान असलेल्या महानायक वसंतराव नाईक यांची समाधी आहे. या शिवाय जलसंधारणाचे जनक सुधाकरराव नाईक यांची समाधी आहे. गहुली पासून काही अंतरावर असलेल्या पुसद येथे वसंतराव नाईक यांचे वास्तव्य असलेले जुनी वास्तू आहे. येथून जवळचे प्रेक्षणीय स्थळ म्हणजे तिर्थक्षेत्र उमरीगड आहे. तिथे सामकी मातेचे जागृत समाधी मंदिर आहे. तिर्थक्षेत्र माहूरगड,  गरम पाण्याचे झरे असलेले उनकेश्वर हे नजीकचे प्रेक्षणीय स्थळे आहेत.

## नागरी सुविधा
## संदर्भ 
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/

वर्ग:पुसद तालुक्यातील गावे
वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:महाराष्ट्र राज्यातील शहरे व गावे
मार्क इंग्लिस

**मार्क इंग्लिस**  हे न्यू झीलंडचे प्रसिद्ध गिर्यारोहक असून कृत्रिम पायांनी एव्हरेस्ट शिखर चढणारे पहिले गिर्यारोहक आहेत. ते सिडनी पॅरालिम्पिक २००० च्या सायकलिंग प्रकारात रौप्य पदक विजेते होते, तसेच ते संशोधक आणि वाईन मेकर होते. 
 
मार्क इंग्लिस यांनी " रक्ताच्या कर्करोगासाठी कारणीभूत ठरणाऱ्या रंगसूत्रातील रेणूंचे संशोधन केले.
 
## जीवन
इंग्लिस यांचा जन्म २७ सप्टेंबर १९५९ रोजी गेराल्डीन, दक्षिण कॅंटरबरी, न्यू झीलँड येथे झाला.

वर्ग:इ.स. १९५९ मधील जन्म
वर्ग:गिर्यारोहक
पी.के. (चित्रपट)

**पी.के.** हा २०१४ साली प्रदर्शित होणारा एक विनोदी बॉलिवूड चित्रपट आहे. राजकुमार हिरानीने दिग्दर्शन केलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये आमिर खान, अनुष्का शर्मा, सुशांत सिंह राजपूत, सौरभ शुक्ला, बोमन इराणी व संजय दत्त ह्यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. हा चित्रपट १९ डिसेंबर २०१४ रोजी प्रदर्शित झाला.

## कलाकार 
* आमिर खान - पीके
* अनुष्का शर्मा - जग्गू साहनी
* सुशांत सिंह राजपूत - सर्फराज युसूफ 
* सौरभ शुक्ला - तपस्वी महाराज 
* बोमन इराणी - चेरी बाजवा
* संजय दत्त - भैरोंसिंह 
* परीक्षित साहनी - जयप्रकाश साहनी

## बाह्य दुवे
*ट्रेलर
*

वर्ग:इ.स. २०१४ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:राजकुमार हिरानी दिग्दर्शित चित्रपट
महेश भट्ट

**महेश भट्ट** ( २० सप्टेंबर १९४९) हा एक भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक, निर्माता व कथाकार आहे. १९७४ सालापासून बॉलिवूडमध्ये कार्यरत असलेल्या भट्टने वयाच्या २६व्या वर्षी *मंझिलें और भी हैं* ह्या चित्रपटाचे दिग्दर्शन केले. तेव्हापासून त्याने अनेक यशस्वी हिंदी चित्रपटांचे दिग्दर्शन केले आहे. त्याला आजवर फिल्मफेअरसह अनेक सिने-पुरस्कार मिळाले आहेत.

## चित्रपट यादी
## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:भारतीय चित्रपट निर्माते
धरमतर

**धरमतर**   भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातल्या रायगड जिल्ह्यात असलेले अतिशय छोटे बंदर आहे. ते अंबा नदीमुळे बनलेल्या धरमतर खाडीच्या उजव्या काठावर नदीच्या मुखापासून १६ किलोमीटर आत आहे. ही खाडी अंबा नदी, कारंजा खाडी व पाताळगंगा नदी यांचा संगम आहे. मुंबई खाडीच्या पलीकडे व नाव्हा शेवा ह्या मोठ्या बंदरापासून २६ किलोमीटर असलेले धरमतर हे मुंबई-गोवा राष्ट्रीय महामार्ग १७ वरील वडखळ नाक्यापासून २ किलोमीटर अंतरावर आहे. ते रस्ता व रेल्वे ह्या दोन्ही तऱ्हेने बंदराशी जोडलेले आहे. 

मुंबईच्या गेटवे ऑफ इंडिया पासून धरमतर पर्यंत ३६ किलोमीटर पोहून जाणे हे लांब पल्ल्याच्या पोहणाऱ्यांना एक आव्हान असते. विशेषतः ज्यांना इंग्लिश खाडी पोहायची असते त्यांच्या उमेदवारीसाठी ही एक महत्त्वाची पायरी असते. मिहीर सेन ह्या प्रसिद्ध जलतरण पटूने प्रथम धरमतर आणि मग इंग्लिश खाडी पार केल्यावर ह्या आव्हानाना जास्त प्रसिद्धी मिळाली. त्यानंतर अनेक पोहाणाऱ्यांनी हा लांब पल्ला पोहून दाखविला आहे व त्यात १० ते २० वर्षे गटातली मुले व मुलीही आहेत. राष्ट्रीय जलतरणपटू आरती प्रभू ही धरमतर पोहणारी पहिली महिला होती.

## संदर्भ 
वर्ग:महाराष्ट्रातील बंदरे
संगीतविषयक ग्रंथ

**भारतीय संगीतावर अनेक ग्रंथ** संस्कृत, हिंदी, इंग्लिश आणि मराठी भाषेत आहेत.

वर्ग:भारतीय संगीत
प्रीतम गोपीनाथ मुंडे

**प्रितम गोपीनाथ मुंडे** (सासरच्या: **प्रितम खाडे**) ह्या एक भारतीय राजकारणी आहेत. त्या बीड मतदारसंघामधून खासदार होत्या

वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:बीडचे खासदार
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:महाराष्ट्राचे खासदार
दिलीप पटेल

**दिलीप पटेल** (४ फेब्रुवारी, इ.स. १९५५- हयात) हे भारतीय जनता पक्षाचे राजकारणी आहेत. ते इ.स. २०१४ च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये गुजरात राज्यातील आणंद लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले.

वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:आणंदचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९५५ मधील जन्म
वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
त्रिस्थळी यात्रा

प्रयाग ( उत्तर प्रदेश), काशी (वाराणसी, उत्तर प्रदेश), गया (बिहार) या तीन स्थळांच्या (त्रिस्थळ) यात्रेला **त्रिस्थळी यात्रा** असे म्हणतात. या तीन स्थळांची यात्रा केल्याने मोक्ष मिळतो अशी समजूत हिंदू धर्मात आहे.

वर्ग:हिंदू तीर्थयात्रा
त्रिभुवन

हिंदू धर्मामध्ये स्वर्ग, मृत्यू, पाताळ ही तीन भुवने (त्रिभुवने) सांगितली आहेत.

वर्ग:हिंदू धर्म
सुलभा पिशवीकर

**सुलभा शरद पिशवीकर** (माहेरच्या गोडबोले) या एक शास्त्रीय संगीत गाणाऱ्या गायिका असून संगीत विषयावर लिहिणाऱ्या लेखिका आहेत.

सुलभा पिशवीकर या एस.एस.सी.च्या परीक्षेत महाराष्ट्र बोर्डात आठव्या आल्या होत्या. त्यावेळी त्यांना बोर्डाचे ’चॅटफील्ड पारितोषिक’ आणि मराठीचे ’पद्मसेना बाबूराव जोशी पारितोषिक’ मिळाले होते. पुणे विद्यापीठाच्या परीक्षेत अर्थशास्त्राचे ’कोल्हटकर’ पारितोषिक मिळवून पिशवीकर अर्थशास्त्र आणि राज्यशास्त्र या विषयांत बी.ए.ची परीक्षा उत्तीर्ण झाल्या. १९६७ ते २००१ या काळात त्यांनी महाविद्यालयात राज्यशास्त्राचे अध्यापन केले.

श्यामराव बेंद्रे, पंडित प्रभुदेव सरदार. सरदारबाई कारदगेकर, गानतपस्विनी मोगुबाई कुर्डीकर आणि गानसरस्वती किशोरी आमोणकर यांच्याकडे सुलभा पिशवीकर यांनी संगीताचे शिक्षण घेतले. पुणे विद्यापीठ युवक महोत्सवात त्यांना दोन वेळा शास्त्रीय संगीताचे ’नाट्याचार्य खाडिलकर पारितोषिक’ मिळाले आहे.आकाशवाणी्च्या आणि दूरदर्शनच्या त्या अर्हताप्राप्त कलाकार आहेत. महाराष्ट्रात आणि महाराष्ट्राबाहेर प्रतिष्ठित संगीत मंडळांत आणि संगीत संमेलनांत त्यांचे गायन होत असते.

मराठवाडा विद्यापीठात मराठीच्या रेफ्रेशर कोर्समध्ये सहभागी झालेल्या प्राध्यापकांसाठी ’भारतीय संगीत : आस्वाद आणि आकलन’ याविषयावर प्रात्यक्षिकांसहित व्याख्यान देण्यासाठी, डॉ. पानतावणे यांनी पिशवीकरांना आमंत्रित केले होते. सोलापूरमध्येही यमन रागाची वैशिष्ट्ये, बंदिशी, गाणी असे सर्व सांगणारा ’बहुरूपी यमन’  नावाचा कार्यक्रम बाईंनी शिष्यमंडळींना बरोबर घेऊन सादर केला होता.

महाराष्ट्र टाइम्स, लोकसत्ता, नवशक्ती, संचार, केसरी, लोकमत, सकाळ तरुण भारत आणि सोलापूरमधील स्थानिक वृत्तपत्रे यांत पिशवीकरांचे संगीतविषयक स्फुट लिखाण प्रसिद्ध होत असे. रविवारच्या लोकसत्तेमध्ये सुलभा पिशवीकर आणि त्यांचे बंधू अच्युत गोडबोले हे दोघे मिळून ’नादवेध’ नावाची संगीतविषयक लेखांची मालिका लिहीत असत.  त्याच लेखांचा संग्रह पुढे ’नादवेध’ या पुस्तकाच्या रूपाने प्रकाशित झाला.

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक
वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
पंच धातू

सोने, चांदी, लोखंड, तांबे आणि जस्त या पाच धातूंच्या मिश्रणाला **पंच धातू** म्हणतात.

वर्ग:धातुशास्त्र
पाच पतिव्रता

इवलेसे|उजवे|पंच पतीव्रतांचे चित्र
हिंदू धर्मामध्ये अहिल्या, द्रौपदी, सीता, तारा आणि मंदोदरी या पाच पतिव्रता सांगितल्या आहेत. या पाच पतिव्रतांच्या स्मरणाने पाप नाश पावते, अशी समजूत आहे.

अहिल्या द्रौपदी सीता 
तारा मदोदरी तथा 
पंचकन्यां स्मरेन्‍नित्यम्‌
महापातकनाशनम्‌ ॥

या श्लोकात पाच स्त्रियांची नावे आहेत.  खरे तर यांतली एकही स्त्री निष्कलंक नाही. श्लोकात त्या पतिव्रता असल्याचे सांगितलेले नाही, फक्त या स्त्रियांना आठवा आणि महापापातून मुक्ती मिळवा असा सल्ला दिला आहे. बहुधा त्यांनी केलेल्या चुका करू नका असा गर्भितार्थ असावा.  कदाचित्‌ श्लोकातली तिसरी ओळ पंचकंना स्मरेत्‌ नित्यम्‌ (अर्थ - या पाचांना स्मरू नका) अशी असावी.

वर्ग:हिंदू पौराणिक समूह
पंजाब प्रांत (ब्रिटिश भारत)

इवलेसे|पंजाब प्रांत
**पंजाब** हा ब्रिटिश भारतातील एक प्रांत होता. १९४७ मध्ये हा प्रांत भारत व पाकिस्तान यांत विभागाला गेला. ब्रिटिश भारतातील पंजाब प्रांताचे एकूण क्षेत्रफळ १,३३,७४१ चौ.मैल इतके होते.

## नावाची व्युत्पत्ती 
पंज(पाच) आणि आब(पाणी) या दोन फारसी शब्दांपासून पंजाब हा शब्द बनला आहे. सतलज, बियास, झेलम, रावी व चिनाब या पाच नद्यांनी हा प्रदेश व्यापला आहे.

## प्रशासकीय विभाग 
१. दिल्ली विभाग

२. जालंधर विभाग

३. लाहोर विभाग

४. रावळपिंडी विभाग

५. मुलतान विभाग

या सर्व विभागांचे एकूण क्षेत्रफळ हे ९७,२०९ चौ. मैल इतके होते.

पंजाब प्रांतातील जिल्हे-

अ] दिल्ली विभाग -

१. हिस्सार 

२. रोहतक

३. गुडगाव

४. दिल्ली

५. कर्नाल

६. अंबाला

७. सिमला

आ] जलंदर विभाग -

८. कांग्रा

९. होशियारपूर

१०. जलंदर

११. लुधियाना

१२. फिरोजपूर

इ] लाहोर विभाग -

१३. मोंटगोमरी

१४. लाहोर

१५. अमृतसर

१६. गुरुदासपूर

१७. सियालकोट

१८. गुजरॉंवाला

ई] रावळपिंडी विभाग -

१९. गुजरात

२०. शाहपूर

२१. झेलम

२२. रावळपिंडी

२३. अटक

उ] मुलतान विभाग -

२४. मियॉंवाली

२५. मुलतान

२६. झांग

२७. मुझ्झफराबाद

२८. डेरा गाझी खान

## संस्थाने 
पंजाब प्रांतातील संस्थाने:-

१. पटियाला

२. जिंद 

३. नाभा

४. बहावलपूर 

५. सिरमुर

६. लोहारू

७. दुजाना

८. पटौदी

९. कल्सिया

१०. सिमला

११. कपुरथला

१२. मंडी

१३. मुलोर कोटला

१४. सुकेत

१५. फरीदकोट

१६. चंबा

या सर्व संस्थानांचे एकूण क्षेत्रफळ ३६,५३२ चौ. मैल इतके होते.

## स्वातंत्र्योत्तर कालखंड 
स्वातंत्र्यानंतर पंजाब हा भारत वा पाकिस्तानात विभागाला गेला. सध्या या प्रांताचा भाग भारतातील पंजाब, हरियाणा आणि हिमाचल प्रदेश या राज्यात व दिल्ली या केंद्रशासित प्रदेशात आणि पाकिस्तानातील पंजाब प्रांतात आहे.

वर्ग:ब्रिटिश भारत
शाहजलाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

[250 px|इवलेसे|शाहजलाल विमानतळावर उतरणारे [एमिरेट्सचे बोइंग ७७७ विमान]]
**हजरत शाहजलाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ** (बंगाली: হযরত শাহ্‌জালাল আন্তর্জাতিক বিমানবন্দর)  हा बांगलादेश देशामधील सर्वात मोठा विमानतळ आहे. हा विमानतळ राजधानी ढाकाच्या उत्तरेस कुर्मितोला शहरामध्ये बांधला गेला असून तो १९८० पासून कार्यरत आहे. शाहजलाल हा बांगलादेशमधील एकमेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:बांगलादेशमधील वाहतूक
वर्ग:बांगलादेशमधील विमानतळ
वर्ग:ढाका
राग हमीर

हमीर हा हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीतातला एक राग आहे. याला हंबीर असेही म्हणतात. रागचंद्रोदय या ग्रंथात हमीरचा उल्लेख आहे. केदारश्याम आणि कामोद हे हमीरचे समप्रकृती राग आहेत.

कर्नाटकी संगीतातल्या हमीर कल्याणी या रागाशी उत्तर हिंदुस्तानी हमीरशी गल्लत होऊ नये. हमीर कल्याणचे सांम्य केदार रागाशी आहे.

डागर बंधू, गुंदेच्या बंधू हमीरमध्ये ध्रुपद गातात. कृष्णराव शंकर पंडित, नारायणराव व्यास, डी.व्ही. पलुस्कर, गजाननबुवा जोशी, उल्हास कशाळकर, वीणा सहस्रबुद्धे आदी ग्वाल्हेर घराण्यातील गायकांचा हमीर हा आवडता राग आहे.

## हमीर रागातील काही नाट्यगीते आणि बंदिशी
* अजब दुनिया(कुमार गंधर्व)
* कोकिळा गा (मराठी भावगीत). (या गीतात हमीर+केदार आहे)
* चमेली फूली चंपा (कुमार गंधर्व) (शुभा मुद्‌गल)
* जा जा रे जा रे रंगरेज्या (कुमार गंधर्व)
* ढीठ रंगरवा कैसे घर जाऊॅं (पारंपरिक-पद्मा तळवलकर)
* थाट समरिचा दावी नट (द्रौपदी नाटकातले गीत)
* मधुबन में राधिका नाचे रे (चित्रपट - कोहिनूर, संगीतकार नौशाद, गायक मुकेश)
* मैं तो लागी रे तोरे चरनवा (उस्ताद मुबारक अली खान) 
* रण में अटल, अचल हो कर्रिपुका दर्प वीर नर हरत हैं (पटवर्धनबुवांच्या रागविज्ञान या पुस्तकातली माहिती)
* सुर की गती मैं क्या जानूॅं (गायक मुकेश)
* सुलझा रही (कुमार गंधर्व)
* हे जगदीश सदाशिव शंकर (कट्यार काळजात घुसली नाटकातले गीत)
* हेतु तुझा फसला (मराठी नाटक संशयकल्लोळमधले गीत)

हमीर
मध्य प्रांत आणि वऱ्हाड

## वर्णन 
**म.प्रांत आणि वऱ्हाड** (पूर्ण नाव: सेंट्रल प्रॉव्हिन्स ॲंन्ड बेरार- CP & Berar)  हा ब्रिटिश भारतातील एक प्रांत होता. भारत स्वतंत्र झाल्यावर हा प्रांत मध्य प्रदेश या नावाने ओळखला जाऊ लागला. सध्या या प्रांताचा भूभाग हा भारतातील महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश, छत्तीसगड या राज्यांत विभागाला आहे. ब्रिटिश कालीन मध्य प्रांताची राजधानी नागपूर होती. 
* या प्रांतातला वऱ्हाड हा उपविभाग हा ब्रिटिश सरकारने हैदराबादच्या निजामाकडून ५ नोव्हेंबर 1902 साली करारावर सही करून २५ वार्षिक रोखसह कायमचा भाडेतत्त्वावर घेतला होता.
लॉर्ड कर्झनने बेरारचे मध्य प्रांतात विलीनीकरण करण्याचा निर्णय घेतला आणि 17 सप्टेंबर 1903 रोजी याची घोषणा करण्यात आली. 
अशा प्रकारे 30 सप्टेंबर 1903 रोजीच्या रेसिडेन्सी ऑर्डरद्वारे मध्य प्रांत आणि बेरारचा जन्म झाला आणि बेरारचे प्रशासन मुख्य आयुक्तांच्या अधिपत्याखाली आले.
1 ऑक्टोबर 1903 नंतर 'बेरार विभाग'  प्रांतांसाठी प्रशासक म्हणून पूर्ण प्रांत आयुक्त-जनरल यांच्या अंतर्गत ठेवण्यात आले.
* 24 ऑक्टोबर 1936 रोजी, 'मध्य प्रांत आणि बेरार'च्या विधानसभेच्या स्थापनेसह, बेरारमध्ये पूर्णपणे विलीन झाल्यानंतर मध्य प्रांत 'मध्य प्रांत आणि बेरार' बनले
सध्या स्थितीत *मध्य प्रांत आणि बेरार* विभागाला विदर्भ म्हणतात.
....(विदर्भ आणि महाराष्ट्र राज्य इतिहास काही संबंध नाही.)....

## प्रशासकीय विभाग 
मध्य प्रांताचे प्रशासकीय विभाग:-

१. जबलपूर विभाग

२. नर्मदा विभाग

३. नागपूर विभाग

४. छत्तीसगड विभाग

५. बेरार (वऱ्हाड) विभाग

## मध्य प्रांतातील जिल्हे 
### अ] जबलपूर विभाग  
१. जबलपूर
२. सागर
३. दमोह
४. सिवनी
५. मंडला

### आ] नर्मदा विभाग 
६. नरसिंगपूर
७. हुशंगाबाद
८. निमाड
९. बैतुल
१०. छिंदवाडा

### इ] नागपूर विभाग 
११. नागपूर
१२. भंडारा
१३. चांदा (हल्लीचे चंद्रपूर)
१४. वर्धा
१५. बालाघाट

### ई] छत्तीसगड विभाग 
१६. बिलासपूर
१७. रायपूर
१८. दुर्ग

### उ] वऱ्हाड (उप-प्रांत)विभागातील जिल्हे 
१९. अमरावती
२०. अचलपूर
२१. अकोला
२२. बुलढाणा
२३. वाशीम
२४. वणी & २५. पुसदा(संस्थान) (सध्याचा यवतमाळ जिल्हा)

## संस्थाने 
मध्य प्रांतातील संस्थाने:-

१. कालाहंडी  २. रायगढ  ३. सारंगड  ४. पटना  ५. सोनेपूर  ६. रेराखोल  ७. बामरा  ८. सक्ती  ९. कावर्धा  १०. छुईखदान  ११. कांकेर  १२. खैरागड  १३. नांदगाव  १४. मकराई     १५. बस्तर

वर्ग:ब्रिटिश भारत
हॅपी न्यू इयर

**हॅपी न्यू इयर**  हा २०१४ साली एक हिंदी चित्रपट आहे. फराह खानने दिग्दर्शन केलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये शाहरुख खान, दीपिका पडुकोण, सोनू सूद, अभिषेक बच्चन, बोम्मन इराणी, विवान शाह व जॅकी श्रॉफ ह्यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. मैं हूं ना व ओम शांती ओम नंतर हा फराह खान दिग्दर्शित व शाहरुख खानची भूमिका असलेला तिसरा चित्रपट आहे.

दुबईच्या अटलांटिस ह्या प्रतिष्ठित हॉटेलमध्ये प्रामुख्याने चित्रित करण्यात आलेला हॅपी न्यू इयर २४ ऑक्टोबर २०१४ रोजी दिवाळीदरम्यान प्रदर्शित करण्यात आला. प्रदर्शित झाल्यानंतर पहिल्याच दिवशी ह्या चित्रपटाने भारतात ४० कोटी रुपयांची कमाई केली.

## बाह्य दुवे
*
*संकेतस्थळ 

वर्ग:इ.स. २०१४ मधील हिंदी चित्रपट
प्रकाश जावडेकर

**प्रकाश जावडेकर** ( ३० जानेवारी १९५१)  हे भारताच्या भारतीय जनता पक्षामधील राजकारणी, राज्यसभा सदस्य व भारताच्या केंद्रीय मंत्रिमंडळातील विद्यमान कॅबिनेट मंत्री आहेत.

जावडेकरांचा जन्म पुण्यामध्ये झाला. त्यांचे वडील अखिल भारतीय हिंदू महासभेचे वरिष्ठ सदस्य होते. तरुण वयातच जावडेकर अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषदेचे सदस्य झाले.  १९७१ ते १९८१ दरम्यान त्यांनी बँक ऑफ महाराष्ट्रमध्ये नोकरी केली; १९९० ते २००२ दरम्यान जावडेकर महाराष्ट्र विधान परिषदेचे सदस्य होते. २००८ साली जावडेकर महाराष्ट्रातून आणि २०१४ मध्ये मध्य प्रदेश राज्यामधून राज्यसभेवर निवडून गेले.

२०१४ लोकसभा निवडणुकांमध्ये भाजपला बहुमत मिळाल्यानंतर नरेंद्र मोदी पंतप्रधानपदावर आले. त्यांच्या मंत्रिमंळामध्ये जावडेकरांची माहिती प्रसारण, संसदीय कामकाज व पर्यावरण ह्या तीन खात्यांवर नियुक्ती करण्यात आली. त्यानंतरच्या खातेबदलात ५ जुलै २०१६ रोजी जावडेकर यांच्याकडे मनुष्यबळ विकास खात्याची जबाबदारी कॅबिनेट मंत्री या नात्याने सोपविण्यात आली.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
भावगीते

अभंग, पोवाडा, लावणी यांचप्रमाणे भावगीत हा सुगम संगीताचा एक खास मराठी प्रकार आहे. उत्तम काव्यगुण असलेली भावस्पर्शी कविता जेव्हा गीत होते, तेव्हा भावगीताचा जन्म होतो. भावगीत म्हणजेच मनातील भावांचे शब्दसुरांद्वारा प्रकटीकरण होय. जी.एन. जोशी हे मराठीतले आद्य भावगीत गायक समजले जातात. त्यानंतर आलेले गजानन वाटवे यांनी भावगीतांची आवड घरांघरांत पोहोचवली. 

भावगीत या विषयावर प्रबंध लिहून शोभा अभ्यंकर यांनी पीएच.डी. मिळवली आहे.  त्यांचे ‘सखी भावगीत माझे’ हे याच प्रबंधात आणखी भर घालून साध्यासोप्या भाषेत सादर केलेले पुस्तक आहे.

भावगीत हे एके काळी  कोणत्या न कोणत्या रागावर आधारलेले असायचे. या भावगीतांनी चांगले श्रोते निर्माण केलेले दिसतात. अशीच काही भावगीते खालील कोष्टकात दिली आहेत. 

## पुस्तके
मराठीत भावगीतांचे संग्रह किंवा भावगीतासंबंधी माहिती असणारी अनेक पुस्तके मराठीत आहेत. त्यांपैकी काही ही :- 
* अमोल भावगीते (संग्राहक मनोहर रिसबूड, अनेक भाग, मिनर्व्हा बुक डेपो, सेंट्रल प्रकाशन)
* गजाननराव वाटवे यांची गाजलेली गाणी (क्षीरसागर आणि कंपनी प्रकाशन)
* गाणी मनातली.. गळ्यातली... (संपादक - मोरेश्वर पटवर्धन व वामन देशपांडे, साहित्य प्रसार केंद्र प्रकाशन) (१४हून अधिक भाग)
* गोड गोड भावगीते (संपादक गजानन काशिनाथ रायकर, जयहिंद प्रकाशन)
* गोष्टी गाण्यांच्या (लेखक प्रमोद रानडे) : या पुस्तकात ५१ मराठी आणि ११ हिंदी गाण्यांच्या जन्मकथा सांगितल्या आहेत.
* त्या फुलांच्या गंधकोषी.. (मिलिंद रथकंठीवार)  
* नाटकांतील गाणी (संपादक प्र.ग. रायकर, जयहिंद प्रकाशन)
* नोटेशनसह आवडती गाणी (चंद्रकांत साने)  
* नोटेशनसह भक्तिगीते भाग १, २ (चंद्रकांत साने)  
* नोटेशनसह भावगीते (चंद्रकांत साने)  
* नोटेशनसह सुधीर फडके यांची सुमधुर गाणी (चंद्रकांत साने)
* मनमोहक गीते (क्षीरसागर आणि कंपनी प्रकाशन)
* सुलोचना चव्हाण यांनी गायलेली सदाबहार गाणी (क्षीरसागर आणि कंपनी प्रकाशन)
* स्वरभावयात्रा (विनायक जोशी)

पहा : संगीतातील राग

वर्ग:संगीत
हावडा रेल्वे स्थानक

300px|thumb|right|ऐतिहासिक इमारत
**हावडा रेल्वे स्थानक**, हे कोलकाता महानगरामधील एक ऐतिहासिक व सर्वात मोठे रेल्वे स्थानक आहे. हे स्थानक हुगळी नदीच्या पश्चिम काठावर हावडा शहरामध्ये स्थित असून हावडा पूल ह्या स्थानकाला कोलकाता शहरासोबत जोडतो. २३ फलाट असलेले हावडा भारतामधील सर्वात मोठे रेल्वे स्थानक असून ते पूर्व रेल्वे व दक्षिण पूर्व रेल्वे ह्या भारतीय रेल्वेच्या दोन क्षेत्रांचे मुख्यालय आहे. 

भारतामधील चार प्रमुख रेल्वे मार्ग हावडा येथे संपतात. भारतातील पहिली राजधानी एक्सप्रेस नवी दिल्ली व हावडा दरम्यान १९६९ साली धावली. येथून अनेक शताब्दी व दुरंतो एक्सप्रेस गाड्या सुटतात. हावडाखेरील सियालदाह रेल्वे स्थानक, शालिमार रेल्वे स्थानक व कोलकाता रेल्वे स्थानक ही कोलकाता महानगरामधील इतर तीन मोठी स्थानके आहेत.

## प्रसिद्ध गाड्या
* हावडा-मुंबई - गीतांजली एक्सप्रेस
* हावडा-मुंबई - ज्ञानेश्वरी एक्सप्रेस
* हावडा-पुणे - आझाद हिंद एक्सप्रेस
* हावडा-सिकंदराबाद - फलकनुमा एक्सप्रेस
* हावडा-नवी दिल्ली - पूर्व एक्सप्रेस
* हावडा-वास्को दा गामा - अमरावती एक्सप्रेस
* हावडा-चेन्नई - कोरोमंडल एक्सप्रेस
* हावडा-नवी दिल्ली - हावडा राजधानी एक्सप्रेस

## बाह्य दुवे
वर्ग:कोलकातामधील रेल्वे स्थानके
वर्ग:हावडा जिल्हा
चौसोपी वाडा

## वास्तू प्रकार 
**चौसोपी वाडा** हा भारतातील विशेषतः महाराष्ट्रातील एक वास्तू प्रकार आहे. पूर्वीच्या काळात गावातील किंवा शहरातील जमीनदार, जहागीरदार, वतनदार, खोत इत्यादींचे चौसोपी वाडे असत.  कोकणात व पुणे, कोल्हापूर, इत्यादी शहरांत हे चौसोपी वाडे आजही पहायला मिळतात.

## वास्तुस्वरूप 
वाड्याच्या चार दिशांना लांबच्या लांब चार सोपे (ओवऱ्या), मध्ये खोल्या, नंतर पडव्या आणि शेवटी मधोमध प्रशस्त अंगण असे. यामुळे या वास्तुरचनेला चौसोपी (चार सोपे असलेले) असे म्हणतात. ह्या वाड्यात देवघर, स्वयंपाकघर, माजघर, सोपे(ओट्या), प्रशस्त खोल्या, पडव्या इत्यादीं गोष्टी असत.

## हेही पहा 
* वाडा (इमारत)

वर्ग:इमारती व वास्तू
बोंडाळे

**बोंडाळे** हे एक मराठी आडनाव आहे. हे आडनाव कऱ्हाडे ब्राह्मणांत आढळून येते. यांचे मूळ उपनाम पाध्ये असे असून, सध्या काही कुटुंबे *पाध्ये बोंडाळे* असे देखील आडनाव वापरतात.

## नावाची व्युत्पत्ती 
बोंडाळे हे आडनाव बंडाळे या शब्दाचा अपभ्रंश आहे. या घराण्याचे पुर्वज वेद चर्चांमध्ये भाग घेत असत. त्यात ते आग्रहाखातर बंडही करत म्हणून त्यांना बंडाळे म्हणले जाई.

वर्ग:मराठी आडनावे
पाटा वरवंटा

इवलेसे|उजवे|पाटा वरवंटा
**पाटा वरवंटा** हे, स्वयंपाकासाठी बाह्य-साधन म्हणून, यांत्रिक साधने येण्यापूवीचे, एक चटणी वाटायचे (बनवायचे) दगडी साधन होते. यात एक पंचकोनी व एक दंडगोलाकार आकाराचे दगडी भाग असत.त्यांच्या साहाय्याने चटणी वा जेवणातील तत्सम पदार्थ तयार केले जात. आजही कित्येक खेडेगावांमध्ये पाटा वरवंटा वापरतात. वडारी व बेलदार लोक पाटा वरवंटा बनवतात.

भारतात, पाटा वरवंटा हा बहुधा कठीण अशा दगडांपासून (ब्लॅक बेसॉल्ट)पासून बनविला जातो. राजस्थानचा लाल दगडही यासाठी क्वचित वापरला जातो. हा दगड खरखरीत असतो.पाट्या-वरवंट्यात 'ठेचणे' व 'रगडणे' या क्रिया एकाचवेळी करता येतात.

वापरून गुळगुळीत झालेल्या पाट्या-वरवंट्यास परत टाके/टाचे मारून घेतात त्यामुळे तो परत खरखरीत होतो व त्यावर वाटणे सोपे होते. या पद्धतीस पाटा 'टाकवून घेणे' असे म्हणतात. पाटा वरवंटा नवीन घेतल्यानंतर अथवा तो टाकवून घेतल्यानंतर,त्याचा नित्य उपयोग सुरू करण्यापूर्वी, त्यावर आधी २-३ वेळा रांगोळी वाटतात. त्यामुळे टाकवल्याने निर्माण होणारे दगडाचे लहान कण निघून जातात व वाटणामध्ये 'कचकच' येत नाही.

पाटा वरवंटा वापरून बनविलेली चटणी मिक्सर/ग्राईंडर मधल्या चटणीपेक्षा अधिक सरस व चवदार बनते कारण यात घटक ठेचल्या व वाटल्या जातात व त्याची चव उसळून वर येते, तर मिक्सरमध्ये त्या घटकांचे फक्त लहान लहान (सूक्ष्म) तुकडे होतात.

यावर वाटण्यात आलेल्या जिन्नसास 'वाटण' असे म्हणतात.

वर्ग:पाककला
वर्ग:पाककलेस सहाय्यक साधने
वर्ग:पाकसाधने
संयुक्त प्रांत

संयुक्त प्रांत हा ब्रिटिश राजवटीतील उत्तर भारतातील एक प्रांत होता.

संयुक्त प्रांताची राजधानी लखनौ ही होती. 

संयुक्त प्रांताची निर्मिती ही आग्रा व अवध (अयोध्या) या दोन प्रांतांच्या एकीकारणाने झाली.

## प्रशासकीय विभाग 
संयुक्त प्रांताचे प्रशासकीय विभाग आणि त्यातील जिल्हे :-

### १. मेरठ विभाग 
मेरठ, देहरादून, ,सहारनपूर, मुझफ्फरनगर, बुलंदशहर, अलीगड.

### २. आग्रा विभाग 
मथुरा, आग्रा, फरुखाबाद, मैनपुरी, इटावा, एटा.

### ३. रोहिलखंड विभाग 
बिजनौर , मोरादाबाद, बदायू, बरेली, शाहजहानपूर, पिलीभीत.

### ४. अलाहाबाद  विभाग 
कानपूर, फत्तेहपूर सिक्री, बांदा, अलाहाबाद/प्रयागराज, हमीरपूर, झाशी, जालौन.

### ५. बनारस/वाराणसी विभाग 
मिर्झापूर, बनारस/वाराणसी, जौनपूर, गाझीपूर, बलिया.

### ६. गोरखपूर विभाग 
आझमगड, गोरखपूर, बस्ती.

### ७. कुमाऊ विभाग 
अलमोरा, नैनीताल, गढवाल.

### ८. लखनौ विभाग 
लखनौ, उन्नाव, रायबरेली, हरदोई, सीतापूर,लखीमपूर खिरी.

### ९. फैझाबाद विभाग 
फैझाबाद, बहराइच, गोंडा, सुलतानपूर, बाराबंकी, प्रतापगड.

## संस्थाने 
संयुक्त प्रांतातील संस्थाने:-

१. रामपूर

२. टिहरी गढवाल

## स्वातंत्र्योत्तर कालखंड 
भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर याचे नाव उत्तर प्रदेश असे झाले. सध्या हा भूभाग भारताच्या उत्तर प्रदेश आणि उत्तराखंड या राज्यात विभागाला आहे.

वर्ग:ब्रिटिश भारत
कूर्ग राज्य

## कुर्ग प्रांत 
कुर्ग हा ब्रिटिश भारतातील एक विभाग होता. 

## राजधानी 
कुर्ग प्रांताची राजधानी मडिकेरी येथे होती.

## चतुःसीमा 
कुर्ग प्रांताच्या उत्तरेला मद्रास प्रांताचा दक्षिण कन्नडा जिल्हा, दक्षिणेला मलबार जिला, पूर्वेला म्हैसूर संस्थान होते.

## स्वातंत्रोत्तर कालखंड 
भारत स्वतंत्र झाल्यावर हा भाग कुर्ग राज्य या नावाने ओळखू लागला. १९५६ साली हे राज्य तत्कालीन म्हैसूर राज्यात विलीन झाले. आज कुर्ग हा कर्नाटक राज्यातील एक जिल्हा आहे. 

कुर्ग हे सध्या कोडागु या नावाने ओळखले जाते. मडिकेरी, सोमवारपेठ आणि विराजपेठ हे कोडागु जिल्ह्याचे तीन तालुके असून मडिकेरी येथे या जिल्ह्याचे मुख्यालय आहे.

वर्ग:कर्नाटक
*
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील समाप्ती
त्रिपोली (लेबेनॉन)

**त्रिपोली** (; ; ) हे पश्चिम आशियाच्या लेबेनॉन देशामधील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. त्रिपोली शहर लेबेनॉनच्या उत्तर भागात भूमध्य समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसले असून ते बैरूतच्या  उत्तरेस स्थित आहे.

त्रिपोलीचा इतिहास इ.स.पूर्व  १४व्या शतकापासूनचा आहे. ते फीनिशिया स्ंस्कृतीमधील एक महत्त्वाचे स्थान होते. त्रिपोलीमधील मुस्लिम वास्तूरचना जगप्रसिद्ध आहे. विसाव्या शतकामधील लेबेनॉनच्या निर्मितीनंतर त्रिपोलीचे महत्त्व झपाट्याने कमी झाले. त्रिपोलीजवळची भूमध्य समुद्रातील चार छोटी बेटे तेथील वैविध्यपूर्ण जैविक रचनेसाठी युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थान आहेत.

## जुळी शहरे
* नापोली
* दमास्कस
* लार्नाका
* फारो
* बांदा आचे
* तुलूझ

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ
*

वर्ग:लेबेनॉनमधील शहरे
राजपुताना एजन्सी

इवलेसे|राजपुताना एजन्सीचे मानचित्र
**राजपुताना एजन्सी** हा एक ब्रिटिश भारतातील संस्थानांचे एकत्रीकरण करून केलेला एक प्रशासकीय विभाग होता. याचे क्षेत्रफळ १,२७,५४१ चौ.मैल एवढे होते.

## चतुर्सिमा 
राजपुताना एजन्सीच्या उत्तरेला पंजाब प्रांत, वायव्येला बहावलपूर संस्थान, ईशान्य दिशेला संयुक्त प्रांत, आग्नेयेला मध्य भारत स्टेट एजन्सी आणि दक्षिणेला मुंबई इलाखा 
आणि नैऋत्येला सिंध प्रांत यांच्या सीमा होत्या.

## प्रशासकीय विभाग 
राजपुताना एजन्सीचे उपविभाग:-

१. मेवाड रेसिडेन्सी

२. तरंगा रेसिडेन्सी

३. पश्चिम राजपुताना स्टेट एजन्सी

४. जयपूर रेसिडेन्सी

५. पश्चिम राजपुताना स्टेट रेसिडेन्सी

६. बिकानेर एजन्सी

७. तरंगागड

८. अलवार एजन्सी

९. पूर्व राजपुताना स्टेट एजन्सी

१०. हरावती टोंक एजन्सी

११. कोटा झालावाड एजन्सी

## संस्थाने 
राजपुताना स्टेट एजन्सीतील संस्थाने:-

१. बिकानेर

२. जयपूर

३. अलवार

४. धोलपुर

५. भरतपूर

६. करौली

७. झालावाड

८. कोटा

९. बुंदी

१०. टोंक

११. लावा

१२. किसनगड

१३. मारवाड

१४. जैसलमेर

१५. सिरोही

१६. अबू

१७. पालनपुर

१८. दांता

१९. डुंगरपुर

२०. बांसवाडा

२१. कुशालगड

२२. प्रतापगड

२३. मेवाड

२४. शाहपूर

टोंक, भरतपूर आणि धोलपुर सोडून बाकीची सर्व संस्थाने हिंदू राजपुतांची होती. टोंक हे मुस्लिम संस्थानिकाचे, तर भरतपूर आणि धोलपुर हे जाट संस्थानिकांचे होते.

## अजमेर-मेवाड विभाग 
राजपुताना एजन्सीच्या मध्य भागात अजमेर-मेवाड हा ब्रिटिश भाग होता.

## स्वातंत्र्योत्तर कालखंड 
भारत स्वतंत्र झाल्यावर ही सर्व संस्थाने भारत विलीन झाली. सध्या हा प्रदेश राजस्थान या नावाने ओळखला जातो.

वर्ग:भारताचा इतिहास
वर्ग:ब्रिटिश भारत
बॉम्बे प्रांत

**बॉम्बे प्रांत** किंवा **बॉंबे प्रेसिडेन्सी** (इंग्रजी: *Bombay Presidency*) हा ब्रिटिश भारताच्या प्रांतीय स्वरूपाचा राजकीय विभाग होता. वर्तमान भारतीय प्रजासत्ताकाच्या पश्चिमेकडील गुजरात, महाराष्ट्राचा पश्चिम भाग, वायव्य कर्नाटक हे भूप्रदेश, वर्तमान पाकिस्तानातील सिंध प्रांत, तसेच वर्तमान येमेनमधील एडन या प्रदेशांचा मुंबई प्रांतामध्ये समावेश होता. मुंबई प्रांताची राजधानी मुंबई ही होती.

## प्रशासन 
मुंबई प्रदेशाचे चार भाग असून त्या प्रत्येकावर एकेक कमिशनर नेमलेला होता. त्यांची मुख्यालये कराची, अहमदाबाद, पुणे आणि बेळगाव येथे होती. प्रत्येक जिल्ह्या प्रमुख अधिकारी हा कलेक्टर असून त्याच्या जोडीला असिस्टंट कलेक्टर आणि डेप्युटी कलेक्टर असत. प्रत्येक जिल्ह्यात सुमारे आठ तालुके असत आणि प्रत्येक तालुक्यात १००-२०० गावे असत. प्रत्येक गावात पाटील, कुलकर्णी, खोत, तलाठी आणि महार इ. कारभारी असत.

ब्रिटिश काळात मुंबई प्रांताचा प्रमुख हा गव्हर्नर असे. या मुंबई प्रांताचे पहिले मुख्यमंत्री बाळ गंगाधर खेर होते. त्यांनी १९३७ ते ऑक्टोबर १९३९ पर्यंत कारभार पहिला. त्यानंतर सुमारे ७ वर्ष गव्हर्नरचे शासन होते. परत ३० मार्च १९४६ ते १५ ऑगस्ट १९४७ पर्यंत बाळ गंगाधर खेर हेच होते.

## प्रशासकीय विभाग 
इवलेसे|उजवे|मुंबई इलाख्याचे मानचित्र

मुंबई प्रांताचे प्रशासकीय विभाग:-
# (उत्तर) किंवा गुजरात
# (मध्य) किंवा डेक्कन (दख्खन)
# (दक्षिण) किंवा कर्नाटक
# सिंध

त्यानुसार जिल्हे खालीलप्रमाणे:

## मुंबई प्रांतातील जिल्हे
### अ] गुजरात विभाग 
१. मुंबई शहर
२. अहमदाबाद
३. भरूच
४. खेडा
५. पंच महाल
६. सुरत
७. ठाणे
८. कुलाबा
९. रत्‍नागिरी

### आ] दख्खन विभाग 
१०. अहमदनगर
११. खान्देश (१९०६ मध्ये दोन जिल्ह्यांत विभाजन)
१२. नाशिक
१३. पुणे
१४. सातारा
१५. सोलापूर

### इ] कर्नाटक विभाग 
१६. बेळगाव
१७. विजापूर
१८. धारवाड
१९. उत्तर कानडा

### ई] सिंध विभाग 
२०. कराची
२१. हैदराबाद
२२. शिकारपूर
२३. थर आणि पारकर
२४. उत्तर सिंध (सिमान्त)

## संस्थाने 
मुंबई इलाख्यातील संस्थाने -

### डेक्कन स्टेट एजन्सी
१. कोल्हापूर
२. अक्कलकोट
३. औंध
४. जमखिंडी
५. जंजिरा
६. कुरुंदवाड (थोरले)
७. कुरुंदवाड(धाकटे)
८. मिरज (थोरले)
९. मिरज (धाकटे)
१०. मुधोळ
११. फलटण
१२. रामदुर्ग
१३. सांगली
१४. डफळापूर
१५. जत
१६. सावंतवाडी
१७. सावनूर
१८. भोर

## समाजव्यवस्था 
इवलेसे|उजवे|मुंबईतील एलफिस्टन महाविद्यालय
इवलेसे|उजवे|मुंबईतील विक्टोरिया टर्मिनस म्हणजेच आत्ताचे छत्रपती शिवाजी टर्मिनस

मुंबई प्रांतात प्रामुख्याने सिंधी, मराठी, गुजराती आणि कन्नड या चार भाषा आणि त्यांच्या उपभाषा बोलल्या जायच्या. मुंबई प्रदेशात एकूण लोकसंख्येत हिंदूंचे प्रमाण अधिक आहे. कानडी भागात बहुतांशी लिंगायत पंथाचे लोक होते. सिंधमध्ये सिंधी व मुसलमान आणि गुजरातमध्ये गुजराती व जैन समाजाचे लोक होते.

## स्वातंत्र्योत्तर कालखंड 
भारत स्वतंत्र झाल्यावर १९६० सालापर्यंत अनुक्रमे बाळ गंगाधर खेर आणि मोरारजी देसाई हे मुंबई प्रांताचे मुख्यमंत्री होते. त्यानंतर मुंबई प्रांताचे विभाजन झाले आणि महाराष्ट्र, कर्नाटक आणि गुजरात राज्याची निर्मिती झाली.

स्वातंत्र्यानंतर मुंबई प्रांतातील सिंध प्रदेश हा पाकिस्तानात समाविष्ट झाला. गुजरात प्रदेश भारताचे एक घटक राज्य बनले. कर्नाटक प्रदेश हा तत्कालीन म्हैसूर राज्याला जोडला गेला. कोकण, खानदेश आणि देश हे प्रदेश आणि मध्य प्रांतातील विदर्भ व वऱ्हाड आणि हैदराबाद संस्थानातील मराठवाडा यांचे मिळून महाराष्ट्र राज्य निर्माण झाले.

## हे सुद्धा पहा 
* ब्रिटिश साम्राज्य
* बॉम्बे विधानसभा

वर्ग:भारतातील ब्रिटिश राजवट
वर्ग:महाराष्ट्रातील ब्रिटिश राजवट
*
हिझबुल्ला

[250 px|इवलेसे|[हसन नसरल्ला हा हिझबुल्लाचा प्रमुख आहे.]]
**हिझबुल्ला** () ही पश्चिम आशियाच्या लेबेनॉन देशामधील एक ज्यूविरोधी शिया अतिरेकी संघटना व राजकीय पक्ष आहे. १९८२ साली इस्रायलच्या लेबेनॉनवरील हल्ल्यानंतर काही मुस्लिम धर्मगुरूंनी इराणच्या पाठिंब्यावर हिझबुल्लाची स्थापना केली. हिझबुल्लाचे पुढारी इराणचे अयातोल्ला रुहोल्ला खोमेनी ह्यांचे अनुयायी होते. इराणी सैन्याने हिझबुल्लाला लष्करी प्रशिक्षण दिले. १९८२ च्या हल्ल्यानंतर इस्रायलने दक्षिण लेबेनॉनमधील काही भूभाग बळकावला होता. १९८५ ते २००० दरम्यान हिझबुल्लाने इस्रायली सेनेविरूद्ध गनिमी कावा वापरून लढाई केल्यानंतर अखेर मे २००० मध्ये इस्रायलने दक्षिण लेबेनॉनमधून माघार घेतली. 

सध्या हिझबुल्ला लेबेनॉनमधील एक प्रमुख राजकीय पक्ष असून तेथील शिया मुस्लिम जनतेचा हिझबुल्लाला मोठा पाठिंबा आहे. अमेरिका, फ्रान्स, युनायटेड किंग्डम, कॅनडा, ऑस्ट्रेलिया, नेदरलँड्स, सौदी अरेबिया, इस्रायल ह्या देशांनी हिझबुल्लाला अतिरेकी संघटना ठरवले असून त्यावर पूर्ण अथवा अंशतः बंदी घातली आहे.

२०११ सालापासून सुरू असलेल्या सीरियन यादवीमध्ये हिझबुल्लाने सीरियन सरकार व बशर अल-अस्सादची बाजू घेतली असून सीरियन विरोधकांसोबत लढा चालवला आहे.

## बाह्य दुवे
*संकेतस्थळ 

वर्ग:लेबेनॉनमधील राजकारण
वर्ग:राजकीय पक्ष
हॅरी रीड

**हॅरी मेसन रीड** (,  २ डिसेंबर १९३९ - २८ डिसेंबर २०२१) हा एक अमेरिकन राजकारणी व वरिष्ठ सेनेटर आहे. १९८७ सालापासून सेनेटरपदावर राहिलेला रीड २००७ पासून सेनेटमधील बहुमतातील पुढारी (Majority leader) होता. नोव्हेंबर २०१४ मधील निवडणुकीमध्ये रिपब्लिकन पक्षाला सेनेटमध्ये बहुमत मिळाल्यानंतर रीड अल्पमतातील पुढारी (Minority leader) बनेल.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:अमेरिकन राजकारणी
वर्ग:अमेरिकेचे सेनेटर
वर्ग:डेमोक्रॅटिक पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मिच मॅककॉनल

**ॲडिसन मिचेल** *मिच* **मॅककॉनल, जुनियर** (,  २० फेब्रुवारी १९४२) हा एक अमेरिकन राजकारणी व वरिष्ठ सेनेटर आहे. १९८५ सालापासून सेनेटरपदावर राहिलेला मॅककॉनल २००७ पासून सेनेटमधील अल्पमतातील पुढारी (Minority leader) होता. नोव्हेंबर २०१४ मधील निवडणुकीमध्ये रिपब्लिकन पक्षाला सेनेटमध्ये बहुमत मिळाल्यानंतर मॅककॉनेल बहुमतातील पुढारी (Majority leader) बनेल.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:अमेरिकन राजकारणी
वर्ग:रिपब्लिकन पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी
वर्ग:अमेरिकेचे सेनेटर
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हरीभाई पार्थीभाई चौधरी

भारतीय जनता पक्षाचे
**हरीभाई पार्थीभाई चौधरी** (२० जुलै, इ.स. १९५४:जगना, बनासकांठा जिल्हा, गुजरात, भारत - हयात) हे भारतीय जनता पक्षाचे राजकारणी आहेत. ते इ.स. २००९ च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये इ.स. २०१४ च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये गुजरात राज्यातील बनासकांठा लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले.

वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:बनासकांठाचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९५४ मधील जन्म
वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
घूर्णवात

जमिनीवर कमी दाबाच्या जागेभोवती गोलगोल फिरणाऱ्या हवेमुळे चक्रीवादळसदृश संरचनेस **घूर्णवात** किंवा **टोरनॅडो** म्हणतात. घूर्णवातात एका नरसाळ्याच्या आकाराच्या आकाशातून सुरुवात झालेल्या ढगाचे(Funnel cloud) टोक जमिनीला लागलेले असते. हे टोक वेगाने एका ठिकाणापासून दुसरीकडे पळत असते. त्याच्या तडाख्यात आलेल्या घरांचा, झाडांचा आणि इतर वस्तूंचा नाश होतो.

घूर्णवात लहान किंवा मोठे असले, तरी त्यांचा जमिनीवरून सरकण्याचा वेग बव्हंशी ताशी १७५ किलोमीटरपेक्षा कमी असतो व जमिनीवरील आकारमान सुमारे २५० फूट असते.  अनेक बलाढ्य घूर्णवात ताशी ४५० किलोमीटरपेक्षा वेगाने जाताना आढळलेली आहेत. असे घूर्णवात अंटार्क्टिका वगळता इतर सर्व खंडांत होत असले तरी, अमेरिकेच्या दक्षिण-मध्य भागात त्यांचे प्रमाण जास्त आहे.

वर्ग:पर्यावरण
वर्ग:पर्यावरणीय धोके
वर्ग:हवामानशास्त्रीय घटना
वर्ग:नैसर्गिक आपत्ती
मनाली

**मनाली** हिमाचल प्रदेशाच्या कुलू जिल्ह्यातील निसर्गसुंदर शहर.या शहराची लोकसंख्या २२५४ (१९८१). हे शिमल्याच्या उत्तरेस सुमारे २५० कि.मी. समुद्रसपाटीपासून १७९८  मी. उंचीवर वसलेले आहे. बर्फाच्छादित पर्वतशिखरे, उत्तुंग देवदार वृक्ष, जवळून वाहणारा व्यास नदीचा प्रवाह, थंड व आल्हाददायक हवामान यांमुळे मनाली हे पर्यटकांचे एक आकर्षण ठरले आहे.

महाभारतकार व्यासांची तपोभूमी, तसेच पांडवांच्या अज्ञातवासातील एक वास्तव्यस्थान म्हणून मनाली भोवती अनेक पौराणिक आख्यायिका, गुंफलेल्या आढळतात. येथील हिडिंबा मंदिर, हिर्मादेवीचे धूंग्री मंदिर, नजीकचे मनुमंदिर या सर्व वास्तुसंबंधी पौराणिक आख्यायिका सांगितल्या जातात.

मनालीपासून 3 कि.मी. वर वसिष्ठ कुंड असून गंधकयुक्त गरम पाण्यासाठी ते प्रसिद्ध आहे. वसिष्ठ ऋषींनी तेथेच तप केल्याचे सांगितले जाते. हिमालयातील एक पुण्यक्षेत्र म्हणूनही ते विख्यात आहे. जगातील एक उंच रस्ता मनाली येथून निघून लडाखमधील लेह येथे जातो.

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:हिमाचल प्रदेशमधील शहरे
मेरी कोम (चित्रपट)

**मेरी कोम** हा २०१४ साली प्रदर्शित झालेला एक हिंदी चित्रपट आहे. प्रियांका चोप्राची प्रमुख भूमिका असलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये प्रसिद्ध भारतीय महिला बॉक्सिंगपटू व ऑलिंपिक कांस्य-पदक विजेती मेरी कोम हिचे व्यक्तिचित्र रंगवले आहे. ओमंग कुमार ह्याने दिग्दर्शित केलेला हा पहिलाच चित्रपट होता.

मुंबई व मनाली येथे चित्रण झालेला मेरी कोम ५ सप्टेंबर २०१४ रोजी जगभर प्रदर्शित करण्यात आला. मेरी कोमला टीकाकारांनी पसंद केले. चित्रपटाची पटकथा, छयाचित्रण, प्रियांका चोप्राचा अभिनय इत्यादी बाबींसाठी मेरी कोमचे कौतुक केले गेले. तिकिट खिडकीवर देखील प्रेक्षकांचा चांगला प्रतिसाद मिळाला.

## बाह्य दुवे 
* 
* संकेतस्थळ 

वर्ग:इ.स. २०१४ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:भारतीय स्त्रीवादी चित्रपट
वन वर्ल्ड ट्रेड सेंटर

**वन वर्ल्ड ट्रेड सेंटर** (One World Trade Center) ही अमेरिकेच्याच्या न्यू यॉर्क शहरातील एक गगनचुंबी इमारत आहे. वर्ल्ड ट्रेड सेंटर संकुलाचा भाग असणारी ही इमारत सध्या पश्चिम गोलार्धामधील सर्वात उंच इमारत आहे. मूळ १ वर्ल्ड ट्रेड सेंटरची इमारत अल-कायदाने ११ सप्टेंबर २००१ रोजी केलेल्या विमानहल्यांमध्ये कोसळून नष्ट झाली होती.

 ही वन वर्ल्ड ट्रेड सेंटरची उंची इ.स. १७७६ साल निर्देशित करते जेव्हा अमेरिकेच्या स्वातंत्र्याचा जाहीरनामा लिहिला गेला होता. ३० एप्रिल २०१२ रोजी ही इमारत एम्पायर स्टेट बिल्डिंगला मागे टाकून न्यू यॉर्कमधील सर्वात उंच इमारत बनली. ३ नोव्हेंबर २०१४ रोजी वन वर्ल्ड ट्रेड सेंटरचे उद्घाटन करण्यात आले. सध्या वन वर्ल्ड ट्रेड सेंटर जगातील चौथ्या क्रमांकाची उंच इमारत आहे.

File:Twin Towers-NYC.jpg|मूळ वर्ल्ड ट्रेड सेंटरच्या जुळ्या इमारती
File:Lower Manhattan with 1 WTC-June 2011.jpg|जून २०११ मधील दृष्य
File:Downtown Manhattan from heli-April2012.jpg|३० एप्रिल २०१२ रोजीचे दृष्य

## बाह्य दुवे 
*अधिकृत संकेतस्थळ

## हे सुद्धा पहा 
* जगातील गगनचुंबी इमारती

वर्ग:न्यू यॉर्क शहरामधील इमारती व वास्तू
वर्ग:जगातील गगनचुंबी इमारती
वर्ग:मॅनहॅटन