open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
कंपनीच्या संचालकांची कामे

# कंपनी नियमावलीत नमूद केलेली संचालकाची कार्ये.
# कंपनी संचालकाने कंपनीच्या उदेद्श प्राप्तीसाठी तसेच कंपनीशी निगडीत कंपनीचे सदस्य, कर्मचारी, भागधारक, समाज व पर्यावरण या सर्वांच्या हीतरक्षणासाठी कार्य केले पाहिजे.
# कंपनी संचालकाने आपले कार्य पार पाडताना पुरेसे कौशल्य, निर्णय स्वातंत्र यांचा वापर केला पाहिजे व पुरेशी दक्षता बाळगली पाहिजे.
# कंपनी हिताच्या आड येणाऱ्या अथवा येऊ शकणाऱ्या कोणत्याही परिस्थितीमध्ये कंपनी संचालकाने प्रत्यक्ष अथवा अप्रत्यक्षरीत्या सहभाग घेणे टाळले पाहिजे.
# कंपनी संचालकाने तो स्वतः, त्याचे नातेवाईक, भागीदार किंवा सहकारी यांना गैरमार्गाने कोणताही फायदा अथवा लाभ पोहोचवू नये अथवा त्यासाठी प्रयत्न करू नये. सदर बाबतीत संचालक दोषी आढळल्यास अशा फायद्याच्या र्क्मेइत्की रक्कम तो कंपनीला देय राहील.
# संचालकाने आपली कार्ये अथवा कर्तव्ये दुसऱ्या कुणाला नेमून देऊ नयेत, असे केल्यास सदर कार्य व्यर्थ ठरतील.

वर्ग:११ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:तात्पुरता वर्ग-१० मार्च २०१८ कार्यशाळा
मोटार वाहनाचे नोंदणीकरण

प्रत्येक वाहनाचे नोंदणीकरण करणे हे कायद्याने बंधनकारक आहे. वाहनाचा मालक ज्या विभागात वास्तव्यास आहे,त्याच विभागाचे आर.टी.ओ. कार्यालयात त्या वाहनाचे नोंदणीकरण करणे महत्त्वाचे आहे. नोंदणी न करता मोटार वाहन सार्वजनिक ठिकाणी चालवल्यास मो.व. कायदा कलम ३९/१९२ प्रमाणे दंडात्मक कारवाई होऊ शकते. आर.टी.ओ. कार्यालयाचे नोंदवहीत वाहनाचा मालक म्हणून ज्या व्यक्तीची नोंद झालेली आहे, त्या व्यक्तीवर त्या वाहनाबाबत जबाबदारी टाकली जाते. वाहन मालकाने राहण्याचा पत्ता बदलल्यास ३० दिवसाच्या आत नवीन पत्ता आर.टी.ओ. कार्यालयात कळविणे बंधनकारक आहे. एका आर.टी.ओ. कार्यालयात एखादे वाहन नोंदणी केल्यानंतर त्या वाहनाची देशात इतरत्र ते वाहन पुन्हा नोंदणी करण्याची आवश्यकता नाही. परंतु एका राज्यामध्ये नोंदणी केलेले वाहन एक वर्षापेक्षा अधिक काळासाठी अन्य राज्यामध्ये ठेवण्यात आले असेल तर अशा वेळी वाहनाच्या मालकाने पुन्हा नोंदणी करणे आवश्यक आहे (क ४७ मो.वा. कायदा)

वाहनाचे नोंदनीकरण करतेवेळी अर्जासोबत खालील कागदपत्रे जोडणे आवश्यक आहे.

* गाडी खरेदी केल्याची पावती(सेल सरटीफिकेट)
* रहिवासी दाखला.
* विम्याचे प्रमाणपत्र(इंन्सुरंस सरटीफिकेट)
* परदेशातून गाडी गमावलेली असल्यास कस्टम पावती.

नोंदणीकरणाची पावती हरविले किंवा नष्ट झाल्यास गाडीच्या मालकाने संबंधित पोलीस ठाणे व आर.टी.ओ. कार्यालय यांना कळवले पाहिजे. त्यानंतर संबंधित आर.टी.ओ. कार्यालयास अर्ज दिल्यानंतर त्याची दुसरी प्रत मिळू शकते.

वर्ग:११ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
श्री शिवाजी शिक्षण संस्था

१ जुले १९३२ रोजी 'श्री शिवाजी मराठा शिक्षण संस्थेची स्थापना पंजाबराव देशमुख यांनी केली.आरंभी कोणतेही पद त्यांनी संस्थेच्या कार्यकारिणीत घेतले नाही. एल.एम.महाजन,व्हि.के.देशमुख,गुलाबराव देशमुख,बी.वाय.भोपळे,व्हि.जी.ताकोडे आणि नगरकर या सर्वाची कार्यकारनी तयार केली.डिसेंबर १९३२ मध्ये संस्थेची नोंदणी केली.आणि बेरार मराठा एज्युकेशन सोसायटी कडुन अमरावतीचे श्री शिवाजी हायस्कुल या संस्थेने चालवायला घेतले.काशिराव बापु देशमुख,भाउसाहेब गुंड,एस.व्हि.देशमुख, ही मंडळी सुरुवातीपासुनच सोबत होती. पण पंजाबराव यांच्यामुळे ना.बा.पाटील,दादासाहेब वाटाने,नानासाहेब कोरडे गोविंदराव अश्रूजी पाटील सावरगाव कर असे प्रभावशाली व्यक्ती शिवाजी शिक्षण संस्थेशी जोड्ले गेले. ===

वर्ग:११ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:शिवाजी महाराज यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
भारतातील राज्यांचे आर.टी.ओ. संज्ञा

मोटार गाड्यांचे नोंदणीकरण केल्यानंतर त्या गाडीस विशिष्ट क्रमांक दिला जातो. त्यास आर.टी.ओ. संज्ञा असे म्हंटले जाते. विविध राज्याकरिता व त्या राज्यातील विविध जिल्ह्याकरिता अल्फाबिट व न्युमेरिक संज्ञा दिलेल्या आहेत.

वर्ग:११ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
उद्योगीकरणाचे फायदे आणि तोटे

अठराव्या शतकात युरोपमध्ये इंग्लंड देशात औद्योगिक क्रांती झाली.प्राणी आणि मनुष्य शक्तीच्या ऐवजी यंत्रांचा वापर करून उत्पादनात वाढ करण्याचा गरजेतून विविध यंत्रांचा शोध लागला. 'गरज ही शोधाची जननी असते' असे म्हणतात. या गरजांमधून विविध प्रकारच्या उद्योगांचा विकास झाला. कापड उद्योग, लोह्पोलाद उद्योग, साखर उद्योग, सिमेंट उद्योग अशा प्रकारच्या मोठ्या उद्योगाबरोबर लघुउद्योगही मोठ्या प्रमाणात उत्पादन वाढीस अग्रेसर आहेत. लघु उद्योग असो, कुटिरोद्योग असो वा मोठा उद्योग. या कोणत्याही उद्योगात दोन घटक महत्त्वाचे असतात. एक म्हणजे भांडवलदार आणि दुसरा कामगार. भांडवलदार उत्पादनात वाढ करण्यासाठी कुशल कामगाराची नेमणूक करतात, त्यासाठी शासन आणि त्यांचे भांडवलासंबंधी असलेले नियोजन त्यांच्या सहाय्याने उद्योगात प्रगती करत आहेत.

वर्ग:११ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
जीवनमंत्र

आयुष्यात मला भावलेलं एल गुज सांगतो.
उपजीविकेसाठी आवश्यक असणाऱ्या 
विषयाचं शिक्षण जरूर घ्या.
पोटापाण्याचा उद्योग जिद्दीन करा.
पण एवढ्यावरच थांबू नका.
साहित्य, चित्र, संगीत, नाट्य, शिल्प, खेळ
ह्यातल्या एखाद्या तरी कलेशी मैत्री जमवा
पोटापाण्याचा उद्योग तुम्हाला जागविल
पण कलेशी जमलेली मैत्री 
तुम्ही का जगायचं हे सांगून जाईल.

वर्ग:११ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वाहतुकीचे सर्वसाधारण नियम

शिकाऊ लायसन्स करिता वाहतुकीचे सर्वसाधारण नियम

कलम ११२: वाहन चालकाने वेग मर्यादेचे उल्लंघन करू नये.

कलम ११३: भार क्षमतेपेक्षा जादा मालाची वाहतूक करू नये.

कलम ११९: वाहतूक चिन्हांचे व संकेतांचे उल्लंघन करू नये.

कलम १२१: वाहन चालविताना योग्य इशाऱ्यांचा वापर करावा.

कलम १२२: वाहन धोकादायक स्थितीत उभे करून ठेऊ नये.

कलम १२३: वाहनाच्या बाहेरील भागावर बसून प्रवाशांची वाहतूक करू नये.

कलम १२५: चालकास अडथळा होईल अशा ठिकाणी प्रवासी किंवा एखादी वस्तू ठेऊ नये.

कलम १२६: योग्य ती काळजी घेतल्याशिवाय कोणत्याही सार्वजनिक ठिकाणी वाहन उभे करू नये.

कलम १२८: शिरस्त्राण परिधान न करता वाहन चालवू नये.(राज्य व राष्ट्रीय महामार्गावर)

कलम १३०: रस्त्यावर वाहन तपासणीच्या वेळी वाहनाची संबंधित सर्व प्रमाणपत्रे सादर करणे.

कलम १३२: गणवेशधारी अधिकाऱ्याने थांबण्याचा इशारा दिल्यानंतर वाहन थांबविणे.

कलम १३४: अपघात घडल्यानंतर संबंधित महिती २४ तासांच्या आत पोलिसांना कळविणे व अपघातग्रस्तांना योग्य ती मदत करणे.

कलम १८५: दारू किंवा अंमली पदार्थांच्या नशेत वाहन चालवू नये.

कलम १८६: मानसिक किंवा शारीरिकदृष्ट्या अपात्र असताना वाहन चालवू नये.

म.मो.वा.नि. २५० अ: वाहन चालवित असताना मोबाईल फोनचा वापर करू नये.

वर्ग:भारतामधील रस्तेवाहतूक
जलावरणशास्त्र

जलावरण शास्त्र पृथ्वी आणि इतर ग्रह, जलचक्र, जल संसाधने आणि पर्यावरण पाणलोट टिकाव समावेश चळवळ, वितरण, आणि पाण्याची गुणवत्ता यांचा शास्त्रीय अभ्यास आहे.जलावरणशाञ व्यवसायी पृथ्वी किंवा पर्यावरण विज्ञान, भौतिक भूगोल, जिऑलॉजी किंवा नागरी आणि पर्यावरण अभियांत्रिकी शेतात आत काम, एक जलवैज्ञानिअक आहे. [1]अशा पर्यावरण संरक्षण, नैसर्गिक आपत्ती, आणि पाणी व्यवस्थापन, पाणी संबंधित समस्या सोडविण्यास मदत करण्यासाठी डेटा विविध विश्लेषणात्मक पद्धती आणि वैज्ञानिक तंत्रांचा वापर करून, ते गोळा आणि विश्लेषण. [2]
 4000 बीसी नाईल पूर्वी वांझ जमिनी कृषी उत्पादकता सुधारण्यासाठी dammed होते.Mesopotamian शहरे उच्च मातीच्या भिंती पुरामुळे संरक्षण होते.Aqueducts, ग्रीक आणि प्राचीन रोम यांनी बांधले चीन इतिहास दाखवते करताना ते सिंचन आणि पूर नियंत्रण कामे बांधले होते.प्राचीन सिंहली श्रीलंका जटिल सिंचन कामे, परवानगी मोठ्या जलाशय, anicuts व कालवे अद्याप कार्य जे बांधकाम झडप खड्डा शोध प्रसिद्ध तयार करण्यासाठी hydrology वापरले.

मार्कस Vitruvius पहिल्या शतक इ.स.पू. 17 जल चक्राचा एक तात्त्विक सिद्धांत मांडला यामधे त्यांनी सांगितले कि पर्वतांवर पडणारे पाणी प्रुथ्वीच्या पृष्ठभागात च्आणि.    पश्चिमे प्रवाह.   आणि झरे साधला जे पर्जन्य वर्णन.अधिक वैज्ञानिक दृष्टिकोन उचलून सह, लिओनार्दो दा विंची आणि बर्नार्ड Palissy स्वतंत्रपणे hydrologic सायकल एक अचूक प्रतिनिधित्त्व गाठली.hydrologic चल सुरुवात केली की 17 व्या शतकात पर्यंत बळावर करणे नव्हते.

Hydrology आधुनिक विज्ञान आद्यप्रवर्तक पियरे Perrault, Edme Mariotte आणि एडमंड हॅले याने समावेश आहे.पाऊस, वाहणारे पाणी, आणि क्षेत्र पाण्याखाली आहे मोजण्यासाठी करून, Perrault पाऊस सिएन प्रवाह खाते पुरेसा होता की झाली.Marriotte एकत्र गती आणि नदी क्रॉस विभागात मोजमाप सिएन पुन्हा स्त्राव प्राप्त करण्यासाठी.हॅले झाली भूमध्य समुद्र पासून बाष्पीभवन समुद्रात नद्या निचरा साठी खाते पुरेसा होता.

18 व्या शतकातील प्रगती सेंट पीटर्सबर्ग, रशिया piezometer आणि डॅनियल सेंट पीटर्सबर्ग, रशिया यांनी सेंट पीटर्सबर्ग, रशिया समीकरण, आणि Pitot ट्यूब, हेन्री Pitot समाविष्ट.19 व्या शतकात Darcy नियम, Dupuit-Thiem तसेच सूत्र, आणि Hagen-Poiseuilleच्या केसासारखे प्रवाह समीकरण समावेश, भू hydrology विकास पाहिले.

सरकारी संस्था त्यांच्या स्वतःच्या hydrological संशोधन कार्यक्रम सुरुवात केली, तर योग्य कारणाचा विश्लेषणातून, 20 व्या शतकात प्रायोगिक तत्त्वाचा वापर पुनर्स्थित सुरुवात केली.विशिष्ट महत्त्व Leroy शेर्मान युनिट hydrograph, रॉबर्ट ई Horton भिनणे सिद्धांत, आणि सीव्ही Theisच्या सच्छिद्र चाचणी / समीकरण तसेच hydraulics वर्णन होते.

1950 पासून, hydrology पूर्वी पेक्षा अधिक सैद्धांतिक तत्त्वावर संपर्क साधला आले आहे, hydrological प्रक्रिया भौतिक समजून आणि संगणक आणि विशेषतः भौगोलिक माहिती प्रणाली (जीआयएस) घटने किंवा प्रसंगाचे आगमन करून प्रगती करून देण्यात.

वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:११ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
चिल्का सरोवर

**चिल्का सरोवर** हे भारताच्या पूर्व भागातील ओडिशा राज्यातील पुरी, खुर्दा आणि गंजम जिल्ह्यांत पसरलेले खाऱ्या पाण्याचे सरोवर आहे. हे भारतातील सर्वात मोठे खाऱ्या पाण्याचे सरोवर आहे. भारतीय उपखंडात स्थलांतरित होणाऱ्या पक्ष्यांसाठी व या सरोवरातील वनस्पती आणि जनावरांच्या अनेक प्रजातींसाठी हे ओळखले जाते. कृष्णा नदीच्या त्रिभुज प्रदेशाच्या दक्षिणेकडून सुरू होतो. या किनारी प्रदेशाची वैशिष्टये म्हणजे कृष्णा गोदावरी आणि महानदी यांचे त्रिभुज प्रदेश आणि चिल्का सरोवर आहे.

वर्ग:भारतामधील सरोवरे
वर्ग:भारतातील रामसर स्थळे
वर्ग:भारतातील संरक्षित जैविक क्षेत्रे
मराठवाडी बोली

मराठवाडी बोली: महाराष्ट्रातील छत्रपती संभाजी नगर,जालना,बीड,परभणी,लातूर, हिंगोली, धाराशिव,नांदेड हे सर्व जिल्हे येथें जी बोली बोलली जाते त्या बोलीस मराठ्वाडी बोली असे म्हणले जाते .महाराष्ट्र कर्नाटक सिमावार्तीभाग यात धाराशिव व लातूर जिल्ह्यात या बोलीचे एक वेगळेपण दिसून येते".या भागातील संस्कृतीचा खास टच या भाषेला आहे" त्यात एक वेगळीच नजाकत आहे .बोलताना कानडीचा हेल व क्रियापदावर परिणाम जाणवतो .मात्र कानडी भाषेचा प्रभाव  या भाषेवर नाही. महाराष्ट्र व तेलंगाना या सीमावर्ती भागातही मराठवाडी बोली बोलली जाते .या ठिकाणी सुद्धा तेलुगू भाषेचा मोठा परिणाम जाणवतो जसे उदा :काय करता ? या ऐवजी काय करताव ?.वगैरे . या बोलीवर उर्दू भाषेचाही प्रभाव आहे ".मराठवाडी बोलीचे तिचे असे एक वळण आहे खास खुमारी आणि या बोलीतील अगणित शब्दांचा लक्षणीय असा ठसा आहे" .मराठवाडी बोलीतील नादानुकारी  शब्द वापरामुळे ही भाषा अधिकच नादमधूर होत जाते .उदा:टुकूटुकू ,धडाधडा,फिदीफिदी ,फराफरा ,इ .

वर्ग:मराठी भाषा
खाजगी कंपनी

'भारतीय कंपनी कायद्यातील तिसऱ्या कलमानुसार ज्या कंपनीने आपल्या नियमावलीनुसार आपल्या सभासदांची संख्या ५० इतकी मर्यादित केली आहे , सभासदांच्या भागांच्या हस्तांतरावर मर्यादा घातली आहे आणि कंपनीचे भाग द्वव्क्त हेण्यासाठी प्रसिद्धी पत्रकाद्वारे जनतेला आवाहन न करण्याविषयी बंधन घालून घेतले आहे, अशा कंपनीस 'खाजगी कंपनी म्हणतात.'

खाजगी कंपनीत किमान २[दोन] सभासद असावे लागतात.  कंपनीला व्यवसायासाठी आवश्यक असणारे भांडवल सभासद असणाऱ्या कुटुंबातील वैक्ती , नातेवाईक आणि मित्रमंडळी यांच्या मदतीने गोळा करावे लागते.  खाजगी कंपनीने नोंदणीच्या वेळी कायद्यानुसार आवश्यक असणाऱ्या कागद पत्राची पुर्तता केल्या नंतर कंपनी नोंदणीचे प्रमाणपत्र मिळते.  नोंदणी प्रमाणपत्र कंपनीस ताबडतोब व्य्वासाय सुरू करता येतो, म्हणजेच सार्वजनिक कंपनी प्रमाणे व्यवाहार सुरू करण्याचा परवाना मिळवावा लागत नाही.

वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:११ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:कंपन्या
वर्ग:व्यवसाय
पांढरा हत्ती

**पांढरा हत्ती** हा दुर्मिळ प्रकारचा हत्ती आहे. यांची त्वचा पांढरी नसून फिकट गुलाबी रंगाची असते. साधारणपणे, हत्ती हा काळ्या रंगाचा राहतो. त्याविरुद्ध नाव म्हणून कदाचित त्यावेगळ्या रंगाचे हत्तीस पांढरा हत्ती म्हणण्याचा प्रघात पडला असावा.

वर्ग:हत्ती
छोटा हत्ती

**छोटा हत्ती** भारतातील बऱ्याच भागात वापरले जाणारे एक प्रकारचे मालवाहू वाहन आहे. याचे उत्पादक व अधिकृत नाव छोटा हत्ती नसले तरी या प्रकारच्या वाहनांच्या आकार आणि भारवहनक्षमतेमुळे त्यांना हे नाव दिले गेले आहे. महाराष्ट्रात याला छोटा हत्ती असे म्हणतात.

वर्ग:वाहने
सकलेन मुश्ताक

**सकलेन मुश्ताक** (उर्दू:ثقلین مشتاق; २९ डिसेंबर, १९७६:लाहोर, पाकिस्तान - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि ऑफब्रेक गोलंदाजी करायचा.

वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७६ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
के. राधाकृष्णन (राजकारणी)

**के. राधाक्रुष्णन** हे मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्षाचे थ्रिसुर येथील नेते आहेत, व केरळ विधान सभेचा चेलाकारा ह्या मतदारसंघातुन पूर्व सदस्य आहे. ते ई. के. नायनारच्या तिसऱ्या सरकारमध्ये युवा प्रकरण व एस.सी, एस.टी. प्रकरण मंत्री १९९६ - २०११ ह्या दरम्यान होते. ते केरळ विधान सभेचा २००६ - २०११ पर्यंत अध्यक्ष होते. ते अतिशय गरीब घराण्यातुन येवुन राजकारणात सक्रीय झाले, व मंत्री पदापर्यंत अतिशय कमी काळात पोहोचले.

## सुरुवातीचे जीवन 
त्यांचा जन्म २४ मे १९६४ला ईडुक्की येथे झाला. त्यांचे पालक एम.सी. कोचुंनी व चिनंमा आहेत. त्यांचे वडील थ्रिसुर जिल्ह्यातील चेलक्करा ह्या गावचे. ते एक वृक्षारोपण कामगार होते. त्यांचे प्राथमिक शिक्शण थोनुरकरा यु.पी. शाळा येथे झाले. त्यांचे मध्यवर्ती शिक्शण चेलकरा येथे झाले. त्यांनी पुढील शिक्शण थ्रिसुर येथुन घेतले, व बि.ए. करताना त्यांनी राजकारणात पाऊल टाकले.
## राजकीय जीवन 
ते एस.एफ.आय.चा सक्रीय कार्यकर्ता होते. त्यांनी केरळ वर्मा विद्यालयाचा सचिव, चेलाकरा विभाग अध्यक्ष, थ्रिसुर जिल्हा सचिवालय अशी अनेख पदे सांभाळली. त्यांनी चेलाकरा ब्लाॅक समितीचे सचिव, डी.वाय.एफ.आय.चे राज्य समिती सदस्य, व माकपचे राज्य समिती सदस्य म्हणुन कार्य केले. १९९१ साली ते थ्रिसुरच्या जिल्हा समिती मध्ये वलाथ्थोल नगर येथुन निवडुन आले. ते १९९६, २००१ व २००६ मध्ये विधान सभेत निवडुन आले. १९९६ - २००१ पर्यंत ते मागासवर्ग व युवा प्रकरण मंत्री होते. २००१ - २००६ मध्ये तो विरोधी पक्षनेता होते.

सरकारच्या शिक्षण धोरणांविरुद्ध विद्यार्थी आंदोलनांचे नेत्रुत्व करतांना त्यांना अटक करण्यात आली व पोलिसांकडुन त्रास देण्यात आला. राधाक्रुश्णन यांनी स्वतःला शेती कामगारांच्या अडचणींमध्ये सामिल केले व त्यांना संघटीत केले. त्याने केरळ सस्त्र साहित्य परिषदे ब संपूर्ण साक्शारता अभियानात भाग घेतला.

के. राधाक्रुश्णन १८ व्या विधान सभेचा अध्यक्ष होते. ते काँग्रेसच्या विरोधी एम. मुरलीच्या ४० विरुद्ध ९३ मतांने निवडुन आले. त्यांनी अध्यक्ष म्हणुन त्याचा काळ पूर्ण केला, व असे करणारे ते एम. विजयाकुमार, जो त्याचा अध्यक्षत्वाच्या काळात क्रीडा मंत्री होते, नंतर दुसराच अध्यक्ष होते. नंतर ते ५ वर्ष पुन्हा आमदार होता. त्यानंतर यु. आर. प्रदीप ने त्याचे स्थान ग्रहण केले.

## मतदानात प्रदर्शन 
## वादंगे 
के. राधाक्रुश्णन ने माकपच्या वतीने ५ नोवेंबर २०१६ला पी.एन. जयंथनचे बलात्काराच्या आरोपामुळे सदस्यत्व रद्ध केल्याबद्दल पत्रकारांना सांगीतले. त्याने हे सांगताना बलात्काराच्या बळीचे नाव सुद्धा सांगीतले. पत्रकारांने ईशाराकेल्यावर सुद्धा, जर जयंथनचे नाव देऊ शकतो तर बळीचे देने का चुकीचे, हे त्याने सांगीतले. ह्यामुळे त्यावर खुप टिका झाल्या, कारण भारतीय दंड संहितेच्या २२८ ए ह्या भागानुसार, बलात्कारातील बळीचे नाव ऊघड्यास आणण्यावर सक्त मनाई आहे. 

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी) पक्षातील राजकारणी
वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य
गंगुताई पटवर्धन

**गंगुताई पटवर्धन** या मराठी शिक्षणतज्ज्ञ होत्या. त्या एसएनडीटी विद्यापीठाच्या कुलगुरू होत्या.पटवर्धनांचा जन्म रायगड जिल्ह्यातील महाड येथे झाला. वयाच्या बाराव्या वर्षी त्यांचे लग्न ठरत असताना त्यांनी त्यास नकार दिला आणि स्वतःला पुण्यातील हुजुरपागा शाळेत घालण्याचा आग्रह धरला. त्यांचे मेव्हणे बापूसाहेब चिपळूणकर यांनी त्यांना पाठिंबा दिला. पटवर्धन यांना हिंगणे येथील स्त्री शिक्षण संस्थेत पाठविण्यात आले. तेथील शिक्षण संपल्यावर पटवर्धन वडोदरा येथील भारतवर्षीय महिला विद्यापीठात (आताचे एसएनडीटी, वडोदरा) दाखल झाल्या. त्यानंतर त्या मॉंटेसोरी शिक्षणपद्धतीचा अभ्यास करण्यासाठी इंग्लंडला गेल्या. इंग्लंडहून परत आल्यावर त्यांनी नारायण महादेव पटवर्धन यांच्याशी लग्न केले. चिपळूणकरांच्या मृत्यूनंतर गंगुताई वडोदराच्या ट्रेनिंग कॉलेजच्या उप-प्राचार्या झाल्या. आपल्या कारकिर्दीची शेवटची १० वर्षे त्या एसएनडीटी विद्यापीठाच्या कुलगुरू होत्या. पटवर्धन यांना बाया कर्वे पुरस्कार, फाय फाउंडेशन पुरस्कार आणि दीनानाथ मंगेशकर पुरस्कार यांसह अनेक पुरस्कार व सन्मान मिळाले. चाकोरी बाहेर हे आत्मचरित्र त्यांनी दोन भागात लिहिले.

## संदर्भ
वर्ग:मराठी शिक्षणतज्ज्ञ
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९०० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९८ मधील मृत्यू
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
रोमेश चंद्रा

**रोमेश चंद्रा **(३० मार्च, १९१९ - ४ जुलै, २०१६) हा भारतीय कम्युनिस्ट पक्षाचा नेता होता. भाकपचा विद्यार्थी नेता म्हणुन १९३९ नंतर त्याने भारतीय स्वतंत्र्य लढ्यामध्ये भाग घेतला. त्याने पक्षात अनेक पदे सांभाळली. तो १९७७ साली जागतिक शांती परिषदेचा अध्यक्ष  झाला.

## जीवन 
चंद्राचा जन्म ३० मार्च १९१९ला लयालपूर, ब्रिटिश भारत (आता फैसलाबाद, पाकिस्तान) येथे झाला. त्याने एक पदवी लाहौर येथुन तर एक कँब्रिज विद्यापीठ, येथुन मिळवली.

लाहोरात असताना, १९३४ - १९४१ पर्यंत चंद्रा हा एका विद्यार्थी संघटनेचा अध्यक्श होता. त्याने १९३९ साली भाकपचे सदस्यत्व स्विकारले, व भारतीय स्वतंत्र्ता लढ्यात भाग घेतला. १९५२ साली तो भाकपच्या केंद्रीय समितीचा सदस्य झाला. नंतर तो राष्ट्रीय परिषदेत १९५८ साली सामील झाला, व केंद्रीय कार्यकारी समितीचाही भाग झाला. १९६३ - १९६७ पर्यंत तो राष्ट्रीय परिषदेत मध्यवर्ती सचिवालयाचा सदस्य होता. त्याने पक्शाच्या 'निऊ एज' ह्या प्रकाशणाचे संपादक म्हणुन १९६३ - १९६६ ह्या काळात काम केले.

१९५२ - १९६३ मध्ये चंद्राने अखिल भारतीय शांती परिषदेचे सरचिटणीस म्हणुन काम केले. १९५३ मध्ये त्याने जागतिक शांती परिषदेत भाग घेतला, व १९५३ लाच त्याचा सरचिटणीस, तर १९७७ मध्ये त्याचा अध्यक्श झाला. त्याने संयुक्त राष्ट्राच्या संमेलनांमध्ये, भारताकडुन सर्वाधिक वेळा अभिभाषण केले. जागतिक शांती परिषदेने त्याला एफ. जोलियाॅट-क्युरी सुवर्ण शांती पदकाने १९६४ पुरस्क्रुत केले. १९६८ मध्ये सोवियेत युनियनने त्याला 'जागतिक लेनिन बक्शिस' ने सम्मानीत केले, व पुन्हा १९७५ साली त्याला 'आॅर्डर आॅफ फ्रेंडशिप आॅफ पिपल्स' ने सम्मानीत केले. १९७१ मध्ये त्याने 'उत्तर अटलांटिक करार संघटना' हिची टिका केली, व त्याला 'जागतिक शांततेवर भव्य धोका' असे म्हणले. २००० साली एॅथेन्स येथे झालेल्या जागतिक शांती परिषदेत चंद्राची 'प्रेसिडेंट आॅफ आॅनर' म्हणुन निवडणुक झाली.

चंद्रा विवाहीत होता व त्याला एक मुलगा, फिरोझ चंद्रा, होता. त्याचा पत्नीशी घटस्फोट झाला होता. त्याच्या पूर्व पत्नीचा मृत्यू २०१५ साली झाला. ४ जुलै २०१६ ला, मुंबईला दुपारी ३ च्या दरम्यान वय ९७ असताना चंद्राचा मृत्यू झाला.

## ग्रंथसूची 
* Trahair, Richard C.S.; et al. (2013), "World Peace Council", Encyclopedia of Cold War Espionage, Spies, and Secret Operations, Enigma Books, p. 429, ISBN 9781936274260.
* Windmiller, Marshall; et al. (1959), Communism in India, Berkeley: University of California Press

वर्ग:इ.स. १९१९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय कम्युनिस्ट पक्षातील राजकारणी
वर्ग:पंजाबी व्यक्ती
मुकुंद वासुदेव गोखले

**मुकुंद वासुदेव गोखले** (जन्म १८ ऑक्टोबर १९४५ - मृत्यू ११ जानेवारी २०१८) हे देवनागरी लिपी आणि मुद्राक्षरविद्या ह्या विषयांचे अभ्यासक, अध्यापक तसेच टंकरचनाकार होते. देवनागरी, गुजराती, गुरुमुखी, बाङ्ला, असमिया, ओडिया, तेलुगु, कन्नड, तमिळ, मल्याळम, सिंहली, बर्मी, थाई, तिबेटी, लिंबू, ताइ-अहोम, ताइ-खांप्ती, मणिपुरी, मोडी, मराठी, लेप्चा, इंग्लिश, गोंडी अशा विविध लिप्यांचे टंक त्यांनी तयार केले आहेत.

## शिक्षण आणि अध्यापन
मुकुंद गोखले ह्यांनी १९६५मध्ये नागपूर विद्यापीठातून कला विषयातील (कमर्शियल आर्ट, फाईन आर्ट, छायाचित्रण) पदविका घेतली. तसेच १९७०मध्ये मुंबईतून जी. डी. आर्ट (उपयोजित) संपादित केली. १९७० ते १९७३ ह्या कालावधीत कारकीर्द इन्स्टिट्यूट ऑफ आर्ट आणि १९७३ ते १९७८ ह्या काळात सर ज. जी. उपयोजित कला महाविद्यालय ह्या संस्थांत उपयोजित कला ह्या विषयाचे अध्यापन केले. एप्रिल ते जून १९७५ ह्या कालावधीत भारतीय केंद्रशासनाच्या तंत्रशिक्षण-अध्यापकांसाठीच्या योजनेअंतर्गत त्यांना गुजराती टाइप फाउंड्री, मुंबई येथे काम करण्याची संधी मिळाली होती. 

जानेवारी १९७९ ते जानेवारी २००० ह्या कालावधीत इन्स्टिट्यूट ऑफ टायपोग्राफिकल रीसर्च (आय. टी. आर.), पुणे ह्या संस्थेचे संचालक म्हणून ते कार्यरत होते.   

## प्रकाशित पुस्तके
# देवनागरी लिपी : चिह्नांची शास्त्रीय ओळख आणि आरेखन-परिभाषा (२००८)
# लिपिकार बापू वाकणकर – व्यक्ती आणि कार्य (२०१७)

## संदर्भ
## संदर्भसूची
* 

* 

## बाह्य दुवे 
# विनायक रानडे ह्यांच्या यूट्यूब-वाहिनीवरील मुकुंद गोखले ह्यांची मुलाखत भाग - ०१
# विनायक रानडे ह्यांच्या यूट्यूब-वाहिनीवरील मुकुंद गोखले ह्यांची मुलाखत भाग - ०२
# विनायक रानडे ह्यांच्या यूट्यूब-वाहिनीवरील मुकुंद गोखले ह्यांची मुलाखत भाग - ०३
# विनायक रानडे ह्यांच्या यूट्यूब-वाहिनीवरील मुकुंद गोखले ह्यांची मुलाखत भाग - ०४
# विनायक रानडे ह्यांच्या यूट्यूब-वाहिनीवरील मुकुंद गोखले ह्यांची मुलाखत भाग - ०५
# विनायक रानडे ह्यांच्या यूट्यूब-वाहिनीवरील मुकुंद गोखले ह्यांची मुलाखत भाग - ०६
# विनायक रानडे ह्यांच्या यूट्यूब-वाहिनीवरील मुकुंद गोखले ह्यांची मुलाखत भाग - ०७
# विनायक रानडे ह्यांच्या यूट्यूब-वाहिनीवरील मुकुंद गोखले ह्यांची मुलाखत भाग - ०८
# विनायक रानडे ह्यांच्या यूट्यूब-वाहिनीवरील मुकुंद गोखले ह्यांची मुलाखत भाग - ०९
# मुकुंद गोखले ह्यांचा दै. लोकसत्तेत प्रकाशित झालेला कोयाबोली हा लेख

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू
दत्ताजीराव कदम

**दत्ताजीराव बाबुराव कदम** (२१ जानेवारी १९१९ - ?) हे हातकणंगले लोकसभा मतदारसंघाचे माजी खासदार होते. १९७१ लोकसभा निवडणुकीत त्यांनी भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातर्फे निवडणुक जिंकली.

वर्ग:हातकणंगलेचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९१९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सममूल्य रेषा

सममूल्य रेषा म्हणजे नकाशावर समान मूल्य असणाऱ्या बिंदुना जोडणारी रेषा . एखाद्या भौगोलिक घटकाचा अभ्यास करताना त्या त्या घटकाच्या मुल्यांचा विचार करून अश्या रेषा नकश्यावर काढल्या जातात .

सममूल्य रेषांचाउपयोग प्राकृतिक घटकांचे नकाशे तयार करताना होतो. या रेश्यामुळे तापमान ,पर्जन्य ,वायुदाब ,क्षारता इत्यादी घटकांचे वितरण समजते . अश्या  रेषांना अनुक्रमे समताप रेषा , सम पर्जन्य रेषा , समदाब रेषा व समक्षार रेषा म्हणतात . 

सममूल्य रेषा जवळ जवळ असतील , तर घटकांतील बदल तीव्र असतो . जर या रेषा एकमेकांपासून दूर असतील , तर बदल मंद असतो .

वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
डेटा व फाइल

**डेटा व फाइल**

     डेटा म्हणजे अक्षरे, प्रतिमा आणि ध्वनी यांच्या सहयोगाने निर्माण झालेली प्रक्रिया न केलेली माहिती. आपण आधी पहिलेच आहे कि प्रक्रिया केली कि या डेटाला ठोस माहितीचे स्वरूप येते. डेटा इलेक्ट्रोनिक माध्यमातून साठविला कि त्याचा उपयोग सिस्टीम युनिटला थेट इनपुट देण्यासाठी होतो. फाइल ही महत्त्वाची माहिती साठवून ठेवण्यासाठी होतो. फाइलमध्ये प्रक्रिया केलेली माहिती साठवून ठेवली जाते. फाइलमुळे आपल्याला साठवलेली माहिती कधीही, केंव्हाही आणि कोठेही उपयोगात आणता येते. फाइलचे चार प्रकार आहेत.

**१. डॉक्युमेंट फाइल**
     वर्डप्रोसेसरकडून डॉक्युमेंट फाइल बनवली जाते. उदा. मेमो., टर्म पेपर आणि पत्रे.

**२.वर्कशीट फाइल**
     अंदाज्पारका आणि विक्रीचे आराखडे बांधण्यासाठी इलेक्ट्रॉनिक स्प्रेडशीटसद्वारे वर्कशीट फाइल बनवली जाते.

**३.डेटाबेस फाइल**
     तपशिलावर डेटा साठविण्यासाठी डेटाबेस मॅनेजमेंट प्रोग्रामद्वारे डेटाबेस तयार केला जातो. उदा. कर्मचाऱ्यांच्या डेटाबेस फाइलमध्ये सर्व कर्मचाऱ्यांच्या नावे, पॅन नंबर, कामाचे पद आननी इतर माहिती असते.

**४.प्रेझेंटेशन फाइल**
     प्रेझेंटेशन मटेरियल साठविण्यासाठी प्रेझेंटेशन ग्राफिक्स प्रोग्रामद्वारे  प्रेझेंटेशन फाइल बनवली जाते. उदा. श्रोत्यांना द्यावयाचे माहितीपत्रक, वक्त्याचे भाषण आणि इलेक्ट्रॉनिक स्लाइड इ.

वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
श्री महादेव मंदिर (कासेगाव)

श्री क्षेत्र कासेगाव याला पौराणिक आधार आहे स्कंद पुराणातील काशी खंडामध्ये या गावाचा उल्लेख आहे कासेगावचे मूळनाव काशिगाव असे आहे पण सध्या त्याचा अपब्रंश होऊन कासेगाव म्हणले जाते श्रीक्षेत्र काशी अर्थात वाराणसी येथे दिवोदास हा महालक्ष्मीभक्त होऊन गेला त्याने भक्तीचा बळावर काशी सोडून ज्या ठिकाणी राहण्यास आले तेच हे काशिगाव अर्थात कासेगाव होय कासेगाव शिवाराला लागुण गंगा नदीचे पात्र आजही आपण पाहू शकतो त्या कोरड्या पात्रातएक गाव वसलेले आहे त्याला गंगेवाडी असे म्हणले जाते कालांतराने भगवान विष्णू काशी

वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
निबंधलेखन

निबंधलेखन हा भाषेच्या अभ्यासातील एक महत्त्वाचा घटक आहे. वाचन, लेखन आणि सराव यांतून निबंधलेखनाची क्षमता विकसित करता येते. निबंध म्हणजे सुसंगत व योग्य विचारांची अर्थपूर्ण लिखित रचना होय. निबंधलेखनामुळे कोणत्याही विषयाचा सखोल अभ्यास करण्याची सवय वृद्धिंगत होते. लेखनात, बोलण्यात मुद्देसुसूदणा येतो. विचारांची सूत्रबद्ध मांडणी, शब्दसंपत्तीचा नेमका वापर या बाबी निबंधाकौशाल्य अवगत केल्याने होतात.

निबंधलेखानाचे मूलतः चार प्रकार आहेत:-

१.वैचारिक निबंध 

२.कल्पनारम्य निबंध 

३.वर्णनात्मक  निबंध 

४.आत्मवृतात्मक निबंध 

५. लघुनिबंध

## मराठीतील गाजलेले निबंधकार
* आचार्य काका कालेलकर
* लोकहितवादी
* विष्णूशास्त्री कृष्णशास्त्री चिपळूणकर (यांचे प्रसिद्ध पुस्तक 'निबंधमाला - २ भाग)
* काळकर्ते शिवराम महादेव परांजपे (यांचे प्रसिद्ध पुस्तक : काळातील निवडक निबंध - १० खंड)

## लघुनिबंधकार आणि त्यांचे लघुनिबंधसंग्रह
* अनंत काणेकर 
* जोगी
* दीक्षित
* ना.सी. फडके (यांचे प्रसिद्ध पुस्तक - गुजगोष्टी)
* बा.भ. बोरकर
* गोविंद नारायण माडगावकर
* वि.पां. दांडेकर
* वि.स. खांडेकर (यांची प्रसिद्ध पुस्तके - अजुनी येतो वास फुलांना, मुखवटे, रानफुले, वायुलहरी, सांजवात्सल्य)

## पुस्तके
* मराठी लघुनिबंधाचा इतिहास (आनंद यादव)  

वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
फ्लॅटलँड

**फ्लॅटलॅंड: अ रोमॅन्स ऑफ मेनी डायमेनशन्स  **(*इंग्रजी:*  Flatland: A Romance of Many Dimensions, अर्थ:  फ्लॅटलॅंड: अनेक मितींची कहाणी, *फ्लॅटलॅंड*  चा शब्दशः अर्थ "सपाटदेश" असा होऊ शकतो)** **ही एड्विन ॲबट ॲबट नामक एका इंग्रज शालेय मुख्याध्यापकांनी लिहिलेली उपहासात्मक लघुकादंबरी आहे. या पुस्तकाचे प्रथम प्रकाशन १८८४ साली लंडन मध्ये सीली आणि कं. तर्फे केले गेले.

"ए स्क्वेअर" या टोपणनावाने लिहिलेल्या पुस्तकात एक काल्पनिक  द्विमितिय जग साकारले आहे. या माध्यमातून लेखकाचा मूळ उद्देश त्या काळातील व्हिक्टोरियन समाजावर टिप्पणी करण्याचा होता, परंतु कालांतराने पुस्तकातील मितींचे निरीक्षण हे जास्त लक्षवेधी ठरले आहे.

या पुस्तकावर आधारित काही चित्रपटही बनले आहेत.

## कथा 
इवलेसे|फ्लॅटलॅंड मधील एका साध्या घराचे रेखाचित्र
कथेतील द्विमितीय जग भूमितीय आकृत्यांनी वसलेले आहे, ज्यात पुरुष अनेक प्रकारचे बहुभुज आकार आहेत, व स्त्रिया या सरळ रेषा आहेत. कथेचा सूत्रधार "ए. स्क्वेअर" नामक एक चौरस असून, तो "मध्यमवर्गीय व व्यावसायिक गृहस्थ" या सामाजिक स्तराचा सदस्य असतो. पुस्तकाच्या पहिल्या भागात स्क्वेअर हा वाचकांना द्विमितीय जगाची सफर घडवितो व त्यातील भौतिक, ऐतिहासिक व सामाजिक पैलू समजावून सांगतो.

एके दिवशी स्क्वेअरला स्वप्न पडते ज्यात तो एका एक-मितीय जगाला ("लाईनलॅंड", शब्दशः अर्थ "रेषादेश") भेट देतो, ज्याचे रहिवासी बिंदू असतात. या बिंदुंना स्क्वेअरचा आकार फक्त बिंदूंसारखा दिसतो. स्क्वेअर हा अनेक प्रकारे त्या जगाच्या राजाला दुसऱ्या मितीच्या अस्तित्वाबद्दल पटवायचा प्रयत्न करतो परंतु त्यात तो असफल होतो.

या दृष्टांतानंतर स्क्वेअरच्या जगात एक त्रिमितिय गोल (गोळा) आकृती त्याला भेट देते. जसे एकमितीय बिंदू द्विमितीय स्क्वेअरला फक्त बिंदू म्हणूनच ओळखू शकतात, तसेच द्विमितीय स्क्वेअर हा त्रिमितीय गोळ्याला एक वर्तुळ म्हणूनच बघू शकतो. स्क्वेअरला तिसऱ्या मितीच्या अस्तित्वाबद्दल पटवून देण्यासाठी गोळा स्क्वेअरच्या जगातून हळूहळू "वर"पासून "खाली" जातो, जेणेकरून स्क्वेअरला आधी मोठे होत जाणारे, नंतर लहान होत जाणारे व शेवटी नाहीसे होणारे वर्तुळ दिसते. हे सर्व द्विमितीय स्क्वेअर करता अद्भुत असते. 

यानंतरही स्क्वेअरचे शंकानिरसन न झाल्याने गोळा त्याला फ्लॅटलॅंड मधून "उचलून" स्पेसलॅंड (शब्दशः अर्थ: "अवकाशदेश") या त्रिमितीय जगात नेतो. तेथे स्क्वेअरची अखेर खात्री पटते.

## References 
वर्ग:इंग्लिश साहित्य
श्री मल्लिकार्जुन मंदिर (सोलापूर)

## प्रस्तावना
प्राचीन काळामध्ये सोलापूरचे भाविक येथील किल्ल्यामधील उदध्वस्त देवस्थानाचे दर्शन घेत असत. परंतु १९१७ साली लोकांना त्या मंदिरात जाण्यास इंग्रजांनी बंदी घातल्यामुळे किल्ल्यातील शिवलिंग येथे हलविण्यात आले

## इतिहास 
इ.स. १९१७ मध्ये इंग्रजांच्या काळात सोलापूरच्या भूईकोट किल्यात टोकापर्यंत काही इमारती बुडालेल्या असाव्यात याची शंका तत्कालीन कलेक्टरना आल्याने त्यांना पाहणी केली तेव्हा मंदिराचे काही बुजलेले स्तभ दिसले. म्हणून इ.स.१९१९ मध्ये लार्ड ज गव्हर्नर यांच्या परवानगीने उत्खनन करून शोध घेतला तेव्हा उद्धवस्त अवस्थेत चालुक्य काळातील हिंदू शिवालय व गर्भगृह सापडले. एका शिवसेवकांला मूर्ती व शिवलिंग सापडले. हेच शिवलिंग घेऊन बाळीवेस येथे मंदिर बांधण्यात आले.

## रचना
हे मंदिर पूर्ण दगडी बांधकामचे आहे व भिंतीच्या खालच्या बाजूस नक्षी कामाची पट्टी आहे पुर्वभिमुख असलेल्या या मंदिराचे दगडी स्तंभ अत्यंत कोरीव आहेत. मंदिराचे गाभाऱ्यात छतावर सभामंडपवर फुलांची नक्षी आहे. या मंदिरात एकूण ३२ स्तंभ आहेत. दोन्हीं बाजूस बसण्यासाठी कक्षासाने् आहेत. स्टँभ ताळखडा चौरस्कृती असून तो अत्यंत सुंदर कलाकृती आहे

## उत्सव
महाशिवरात्रीला सर्व स्त्रीया दिवे लावून साजरे करतात. तसेच अक्षता वेळी या मंदिरात विशेष उत्सव होतात.

## विशेष
कलाकुसर,नक्षीकाम, स्थापत्य कौशल्य या सर्वच्या एक उत्कृष्ट नमुना असलेले हे मंदिर सोलापूरच्या जनतेची एक धार्मिक ठिकाण म्हणून प्रसिद्ध आहे. मल्लिकार्जुन देवस्थान हे श्रीशैल मल्लिकार्जुनचे एक रूप आहे.

वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:सोलापूर शहरातील मंदिरे
वर्ग:मंदिरे
विश्वनाथ दत्त

**विश्वनाथ दुर्गांचरण दत्त**  हे स्वामी विवेकानंद यांचे  वडील होते. ते पेशाने वकील होते. कोलकात्यात त्यांचा विशेष नावलौकिक होता. कित्येक खानदानी मुसलमान त्यांचे पक्षकार होते. फारसी भाषेवर त्यांचे प्रभुत्व होते.

## बाह्य दुवे
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:वकील
महात्मा

**महात्मा** ही एक उपाधी असून जिचा अर्थ "महान आत्मा" असा होय. ही संज्ञा महान व्यक्तीसाठी वापरली जाते, ज्यामध्ये मोहनदास करमचंद गांधी (१८६९-४८), स्वामी श्रद्धानंद (१८५६-१९२६), लालन शाह (१७७२-१८९०), अय्यांकली (१८६३-१९४१) आणि जोतीराव फुले (१८२७-१८९०) यांच्यासारख्या व्यक्तींचा समावेश होतो. हे ऐतिहासिकदृष्ट्या जैन विद्वानांच्या वर्गासाठी सुद्धा वापरले जाते.

वर्ग:उपाध्या
वर्ग:महात्मा गांधी 
वर्ग:जोतीराव फुले
समोच्चता रेषा

**समोच्चता रेषा** म्हणजे नकाशावर दाखवलेल्या समान उंचीवर बिंदुना जोडणारी रेषा होय. या रेषा एकत्रितपणे प्रदेशातील भूरूपांचे स्वरूप स्पष्ट करतात . त्यावरून जमिनीच्या उताराची कल्पना येते.

समोच्चता रेषाच्या सहाय्याने उतारांचे  प्रकार जाणून घेता येतात्त.

=== १.सम उतार जेव्हा नकाशात समोरचे रेषा सारख्या अंतरावर काढलेल्या तेव्हा भूपृष्ठाचा जो उतार तयार होतो त्यास समवतात असे म्हणतात.

### २.मंद उतार 
### ३. तीव्र उतार 
### ४.अंतर्वक्र व बहिर्वक्र उतार 
###### १.सम उतार : नकाशावरील समान अंतरावरील  समोच्चता रेषा सम उतार दर्शवतात . 
###### २.मंद उतार : नकाशावरील समान अंतरावरील  समोच्चता रेषा दूर दूर अंतरावरअसल्यास ज मिनीचा उतार मंद असतो. 
###### ३. तीव्र उतार :  नकाशावरील समान अंतरावरील  समोच्चता रेषा जवळ जवळ असतील तर जमिनीचा उतार तीव्र उतार  असतो. 
###### ४.अंतर्वक्र व बहिर्वक्र उतार  :  जास्त उंचीच्या मुल्यअसणाऱ्या सामोच्च्ता रेषा एकमेकांजवळ व कमी मूल्य असणाऱ्या दूर असतील तर त्या जमिनीचा उतार हा अंतर्वक्र उतार असतो . 
###### जास्त उंचीच्या मुल्यअसणाऱ्या सामोच्च्ता रेषा एकमेकांपासून दूर व कमी असणाऱ्याजवळ  असतील तर त्या जमिनीचा उतार हा बहिर्वक्र उतार असतो. 
वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
वर्ग:भूगोल
अहमदिया

**अहमदिया** (Ahmadiyya) हा एक इस्लामच्या सुन्नी पंथाचा उपसंप्रदाय आहे. हनफी इस्लामिक कायद्याचं पालन करणाऱ्या समुदायाला ‘अहमदिया’ म्हटलं जातं. जगभरात सुमारे १ कोटी अहमदिया मुसलमान आहेत. या समुदायाची स्थापना भारतातल्या पंजाबमधल्या कादियानमध्ये मिर्झा गुलाम अहमद यांनी केली होती. मिर्झा गुलाम अहमद, नबी यांचाच अवतार असल्याचं या समुदायाच्या अनुयायांचे म्हणणे आहे. मिर्झा यांनी नवा शरियतचा कायदा मांडला नाही. मुहम्मद पैगंबरांनी सांगितलेल्या शरियतचंच हा समुदाय पालन करतो.

पैगंबरांनंतर जगभरात अल्लानं दूत पाठवण्याची परंपरा बंद झाली यावर मुसलमानांच्या बहुतांशी संप्रदायांमध्ये एकमत आहे. पण, अहमदिया समुदायाच्या म्हणण्यानुसार मिर्झा यांना नबीचा दर्जा प्राप्त आहे. या मुद्यावरून मुसलमानांमध्ये तीव्र मतभेद आहेत. मुसलमानांमधील एक मोठा वर्ग अहमदिया समुदायाला मुसलमान मानतच नाही. पण, तरीही भारत, पाकिस्तान आणि इंग्लंडमध्ये या समुदायाच्या अनुयायांची संख्या मोठ्या प्रमाणावर आहे. पाकिस्तानात अधिकृतपणे अहमदिया समुदायाला इस्लाममधून वगळण्यात आलं आहे.
## हे सुद्धा पहा
* इस्लाम धर्माचे संप्रदाय

वर्ग:इस्लाम धर्माचे संप्रदाय
सोलापूर जिल्ह्यातील शिलालेख

## पुराभिलेख
प्राचीन काळी लिहिलेला मजकूर म्हणजे पुराभिलेख. कोरीव लेखांचा अभ्यास म्हणजे पुराभिलेखविद्या. प्राचीन काळी भारतीय लोक प्रस्तर, शिला, धातू, काष्ठ यांचे स्तंभ, धातूंचे पत्रे, भांडी, विटा, शिंपले, हस्तिदंती मुद्रा इत्यादी वस्तूंवर लेख लिहीत असत. कोरीव लेखांचे ढोबळ मानाने दोन प्रकार पडतात :१)राज्यकर्त्याने अगर राज्यकर्त्याच्या वतीने लिहिलेले लेख; २)खाजगी व्यक्तींनी अगर संस्थांनी लिहिलेले कोरीव लेख. आलेखांचे शिलालेख, स्तंभालेख आणि ताम्रपट असे तीन प्रकार आहेत. राजाच्या विशिष्ट कर्तृत्वाचा गौरव चिरस्थित करण्यासाठी लिहिलेल्या लेखाला प्रशस्ती असे म्हणतात. राजाने दिलेल्या भूमिदानासंबंधीचे कोरीव लेख बहुधा तांब्याच्या पत्र्यावर (ताम्रपटावर) लिहीत असत.

## प्राचीन भारतातील लेखनकलेचे पुरावे
भारतीय विद्वानाच्या मते भारतीय लोकांना लेखनकला ज्ञात होती.त्या लिपीचे नाव ब्राह्मी असे आहे. या लिपीतील एक अक्षरचिन्ह एकाच ध्वनी सूचित करते अशी ही निर्दोष लिपी प्रत्यक्ष ब्रह्मदेवाने निर्माण केली, अशी भारतामध्ये सर्वसामान्य समजूत आहे. हिंदू, बौद्ध आणि जैन ग्रंथांत प्राचीन लेखनकलेचे पुरावे मिळतात. प्रस्तर, मातीच्या विटा, तांबे, सुवर्ण, रुपे, कासे, पितळ, शंख, ताडपत्र, भूर्जपत्र, कागद, कापड, लाकडी फलक यांचा लेखनासाठी उपयोग करीत असत.

## सोलापूर जिल्ह्यातील शिलालेख 
हे लेख मराठी,कन्नड आणि फारसी भाषांत असून मोडी, देवनागरी, कन्नड आणि फारसी लिपींतून लिहिलेले आहेत. या शिलालेखांतील मजकुराचा उलगडा सोलापूर येथील शिलालेखतज्ज्ञ आनंद कुंभार आणि धारवाड विद्यापीठातील डॉ.श्रीनिवास रित्ती यांनी केला आहे. आनंद कुंभार यांनी मराठी भाषेतील शिलालेखांचे वाचन केले तर डॉ श्रीनिवास रित्ती यांनी कन्नड भाषेतील लेखांचे वाचन केले .सोलापूर जिल्ह्यामध्ये चालुक्य ,राष्ट्रकूट ,शिलाहार , विजापूरचे आदिलशाह ,अहमदनगरचे निजामशहा आणि यादव वंशातील राजांचे शिलालेख आहेत.

सोलापूर जिल्ह्यातील हत्तरसंग कुडल तालुका दक्षिण सोलापूर येथे श्री संगमेश्वर मंदिरातील तुळईवर आद्य मराठी शिलालेख श्री आनंद कुंभार यांनी वाचन करून राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय परिषदांमध्ये संशोधनपर लेख लिहून त्याला मान्यता मिळविली आहे .

संदर्भ: 
संदर्भ: ३. संदर्भ दैनिक लोकसत्ता मध्ये 27 फेब्रुवारी 2022रोजी प्रसिद्ध झालेला लेख

वर्ग:सोलापूर जिल्हा
वर्ग:महाराष्ट्रातील शिलालेख
प.स. देसाई

**परशुराम सदाशिव देसाई** (जन्म : किंजवडे, देवगड तालुका, रत्‍नागिरी जिल्हा, महाराष्ट्र, भारत, २१ मे १८९२;  - पुणे, महाराष्ट्र, भारत, २६ एप्रिल १९८२) हे एक मराठी लेखक होते. देसाई तीन वर्षाचे असताना त्यांचे वडील वारले. त्यांच्या २६ वर्षांच्या विधवा विकेशा आईने त्यांचे आणि त्यांच्या दोन भावंडांचे शिक्षण केले.

देसाई १९०७मध्ये वयाच्या पंधराव्या वर्षी सातवी पास झाले आणि लागलीच नऊ रुपये पगारावर एका खेड्यात शाळामास्तर झाले. नऊ रुपये पगार असला, तरी खाणावळीला १० रुपये द्यावे लागत, म्हणून त्यांनी शिकवण्या केल्या. त्याचवेळी त्यांनी मराठी लेखन सुरू केले. बिहारमधील आरा या संस्थानिकांचे जमीनदार कुॅंवरसिंह आणि त्यांचे छोटे बंधू अमरसिंह यांनी १८५७ सालच्या बंडाचा फायदा घेऊन कंपनी सरकारविरुद्ध रणशिंग फुंकले होते. या सत्य घटनेवर आधारित ’१८५७चा बंडाचा वणवा’ ही कादंबरी पसंनी लिहिली.

## साहित्य 
१९२२मध्ये प.स. देसाई त्यांनी *माझी ओळख* या नावाची छोटी पुस्तिका प्रकाशित केली. तीत त्यांनी त्या वर्षापर्यंत मासिकांतून १४ व वर्तमानपत्रांतून ११ लेख प्रकाशित झाल्याचे लिहिले आहे.

### पुस्तके 
* १८५७चा बंडाचा वणवा (कादंबरी)
* गृहलक्ष्मी (१९१५मध्ये ‘सरस वाङ्मय रत्नमाला’ या प्रकाशनाने प्रसिद्ध केलेली देसाई यांची पहिली कादंबरी)
* चारुगात्री अथवा आंग्ल सत्तेचा उदयकाळ (१९२०)
* ताजमहाल (कादंबरी, १९१६)
* पत्नीव्रताची कसोटी (कादंबरी, १९२१)
* पातिव्रत्याची कसोटी (१९१९)
* प्रेमळ सवत (कादंबरी, १९१७)
* यात्रिक (कादंबरी, १९६४)
* सौभाग्यतिलक (कादंबरी, १९१८)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८९२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
खानवडी

**खानवडी** हे पुणे जिल्ह्यातील गाव आहे. हे गाव सासवड पासून पूर्वेला ७ कि.मी. सासवड – सुपा रस्त्यावर असून, गावाची लोकसंख्या सुमारे एक हजार आहे . गावचे क्षेत्रफळ साधारण ९ चौ. कि. मी. असून, गावाच्या पुर्वेला बेलसर व पारगाव ही गावे आहेत. दक्षिणेला वाळूंज व खळद, तसेच पश्चिमेला एखतपुर, मुंजवडी तर उत्तरेला सिंगापुर हे गाव आहे. खानवडी गावाला 'खानवडी ' हे नाव फार पूर्वीपासूनच आहे. पूर्वीच्या काळी चुनखडीच्या खाणी या गावामध्ये होत्या व अजूनही आहेत म्हणून खानवडी हे नाव पडले असेल अशी ग्रामस्थांची समजूत आहे. गावामध्ये बाळसिद्धनाथ हे गावाचे मुख्य व आराध्य दैवत असून त्याची यात्रा चैत्र वद्य चतुर्थीस भरवली जाते. त्याचप्रमाणे गावाच्या पश्चिम बाजूस पांडवकालीन व पाच पांडवांनी बांधलेली जुन्या पद्धतीचे व घडीव दगडात बांधकाम केलेले मल्लिकार्जुनाचे शिवालय आहे .

खानवडी गावामध्ये पूर्वीपासून 'होले व फुले ' आडनावाची माळी समाजाचे लोक राहतात. गावामध्ये चार उपवाड्या आहेत  

१)बोरावके मळा(शिंदे मळा)

२)मधला मळा(पाटिल वस्ती) 

३)खालचा मळा(होले वस्ती)

४)फुले वस्ती.

सध्या गावामध्ये 'महात्मा फुले स्मारक समितीने' 'महात्मा फुले' यांच्या स्मरणार्थ सांस्कृतिक भवनाची उभारणी केली असून अनेक सामाजिक कामांमध्ये स्मारक समिती भाग घेऊन महात्मा फुले यांचे कार्य चालू ठेवण्याचा प्रयत्न करित आहे.शिखर शिंगणापूर येथे चैत्र महिन्यात होणाऱ्या यात्रेत मानाची कावड असणाऱ्या "तेल्या भुत्याचा" कावडीमध्ये सर्व समाज आणि पंचक्रोशी तील गावकऱ्यांचा सहभाग मनोभावे आणि श्रद्धापूर्वक असतो.
 अनधिकृत घरे जागा म्हणजे जणू पर्वणीच 

वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
जामदा

**जामदा** हे महाराष्ट्र राज्यातल्या जळगाव जिल्यातील चाळीसगाव तालुक्यात असलेले गाव आहे.

वर्ग:जळगाव जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:चाळीसगाव तालुक्यातील गावे
तराजू

वस्तुमान मोजण्यासाठीचे साधन.वजनकाटा किवां{किंवा} तागडी असे हि{ही} म्हणतात.
तराजू हे लोखंडा पासुन{लोखंडापासून} {किंवा अन्य धातूपासून} बनलेले {बनवलेला}असतात{असतो}.तराजूस दोन बाजु {बाजू}असतात.
एकामध्ये वजन व दुसऱ्यामध्ये वस्तू ठेवली जाते. तराजूच्या मध्यभागी असलेला काटा स्थिर झाल्यावर वजन झाले,असे म्हणले जाते.
ग्रामीण भागामध्ये शेतीमाल व इतर उत्पादने तराजूच्या मदतीने वस्तुमानावर विकल्या जातात.तराजूमध्ये  वस्तुमान करण्यासाठी वेगवेगळी वजने असतात.{वजने व मापे प्रमाणित करण्यासाठी सरकारी कार्यालयाची परवानगी लागते.अन्यथा तो गुन्हा ठरू शकतो.}
हुंडा

**हुंडा** ही लग्नाच्या वेळी मुलाकडून किंवा मुलीकडून विरुद्ध बाजूच्या कुटुंबाला देण्यात येणारी भेट आहे. ही भेट पैसे, मालमत्ता किंवा वस्तू सोने स्वरूपात घेतली जाते.

भारतात हुंडा देणे किंवा घेणे दोन्ही बेकायदेशीर आहे. हुंडाचा अर्थ आहे जी संपत्ती, लग्नाच्या वेळी वधूच्या कुटुंबातर्फे वराला दिली जाते. हुंडाला उर्दूमध्ये जहेज म्हणतात. युरोप, भारत, आफ्रिका आणि जगाच्या अन्य भागात हुंडा पद्धतीचा मोठा इतिहास आहे. भारतात याला दहेज, हुडा किंवा वर-दक्षिणाच्या नावाने ओळखले जाते. तसेच वधूच्या कुटुंबातर्फे नकद किंवा वस्तूच्या रूपात हे वराच्या कुटुंबातला वधूबरोबर दिले जाते. आजच्या आधुनिक काळात हुंडा पद्धत नावाचा राक्षस सर्व दूर पसरले आहे. मागासलेल्या भारतीय समाजात हुंडा प्रथा आत्तापर्यंत विकराल रूपात आहे.  

हुंडाबळी / हत्या:
देशात सुमारे दर एका तासात एक महिला हुंडा संबंधी कारणांनी मरण पावते आणि वर्ष २००७ ते २०११ च्या मध्ये या प्रकाराच्या प्रकरणात खूप वृद्धि झाली. राष्ट्रीय अपराध रिकॉर्ड ब्यूरोचे आंकड़े सांगतात की विभिन्न राज्यातून वर्ष २०१२ मध्ये हुंड्यासाठी हत्याचे ८,२३३ प्रकरण समोर आले. आकडे सांगतात की सुमारे प्रत्येक घंट्यात एक महिला हुंडाबळी चढते.

## हुंडा प्रतिबंधक कायदा १९६१ 
- १९६१ साली हुंडा प्रतिबंधक कायदा भारतात पारित करण्यात आला.

- हुंडा म्हणजे लग्नात एका पक्षाकडून दुसऱ्या पक्षाला थेट अथवा अप्रत्यक्ष चीजवस्तू, स्थावर, जंगम मालमत्ता देणे अगर कबूल करणे.

- लग्नात, लग्नापूर्वी अगर लग्नानंतर चीजवस्तू, स्थावर, जंगम मालमत्ता देण्याचे कबूल करणे म्हणजे हुंडा.

- यामध्ये शरियत कायद्याअंतर्गत येणाऱ्या मेहेरचा समावेश नाही.

- सदर कायद्याच्या कलम ३ नुसार हुंडा घेणाऱ्यास ५ वर्षें सक्त मजुरी आणि रु. १५०००/- पर्यंत दंडाची शिक्षा आहे.

- हुंडा मागणे हा देखील गुन्हा असून त्यासाठी ६ महिने पर्यंतची कैद आणि रु. १००००/- दंडाची शिक्षा आहे.

जर एखाद्या मुलीच्या लग्नाच्या सात वर्षाच्या आत असामान्य परिस्थितीमध्ये ती मरण पावली तर हे सिद्ध केले जाते की मरणाआधी तिला हुंड्यासाठी तिला प्रताडित केले जात होते. यात भारतीय दंड संहिताच्या कलम ३०४-बीच्या अंतर्गत मुलीचा पती आणि नातेवाईक यांना कमीत कमी सात वर्ष ते आजीवन कारावासाची शिक्षा होऊ शकते. 

वर्ग:विवाह
वर्ग:भारतीय रुढी व परंपरा
वर्ग:बेकायदेशीर परंपरा
वर्ग:लिंगभावात्मक भेदभाव
वर्ग:सामाजिक समस्या
आशालता करलगीकर

**आशालता करलगीकर** (इ.स. १९४३:वैजापूर, औरंगाबाद जिल्हा, महाराष्ट्र - ५ जानेवारी, २०१८) या एक मराठी शास्त्रीय संगीत गायिका होत्या.

करलगीकर यांनी संगीत महामहोपाध्याय पंडित स.भ. देशपांडे, डॉ. एन.के. कऱ्हाडे, पंडित व्ही.आर. आठवले यांच्याकडून मार्गदर्शन घेतले. करलगीकरांनी देशभरात शास्त्रीय गायनाचे दोन हजार कार्यक्रम केले. तेलुगू चित्रपटांसाठी आणि १९६६ मध्ये आलेल्या ‘मुजरिम कौन’ या हिंदी चित्रपटासाठी त्यांनी पार्श्वगायन केले होते. त्यांची आवड शास्त्रीय संगीताची अधिक होते. त्यांचे भक्क्तिसाततील गायन ऐकून राष्ट्रपती डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांनी आशालता यांना *आंध्रलता* हे नाव दिले. त्या संथ ख्याल गायन विशेष गात. सुगम गायन, भक्तिगीत, दादरा, गझल या प्रकारातही त्यांनी योगदान दिले. पंडित भीमसेन जोशी, ज्येष्ठ नृत्यांगना इंद्राणी रहमान यांच्यासोबत त्यांनी काबूल शहरात १९६३ साली गायन केले होते.

करलगीकर विश्वनाथ ओक ऑल इंडिया रेडियो वर सादर करीत असलेल्या *स्वरशिल्प* नावाच्या कार्यक्रमात गात गात असत. वडिलांच्या हैदराबादमधील वकीलीच्या व्यवसायामुळे संगीताचे शिक्षण तेथे झालेल्या करलगीकरांच्या गाण्यांचा बाज कर्नाटकी अंगाचा होता. त्यांचे शब्दोच्चारही दाक्षिणात्य असायचे. त्यांचे उर्दू भाषेवर प्रभुत्व होते. गाण्यातला शब्दार्थ त्या स्वरांतून मांडत. पं. नाथराव नेरळकरांबरोबर त्यांनी देशभर हिंडून त्यांनी गझल मैफली केल्या.

त्यांच्या आवाजातला ‘चिंचेच्या पानावर देऊळ रचिले, आधी कळस मग पाया रे’  हा एकनाथ महाराजांचा मराठी कूट अभंग प्रसिद्ध आहे.  प्रत्येक मैफलीत हा अभंग त्या नेहमी गात. 

करलगीकर यांना सूरमणी, सूरश्री यांसारख्या विविध पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले होते. 

वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक
वर्ग:इ.स. १९४३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अश्रूंची झाली फुले

***अश्रूंची झाली फुले*** हे वसंत कानेटकर लिखित मराठी नाटक आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी नाटकांची यादी
आनंदी गोपाळ

**आनंदी गोपाळ** हे राम जोगळेकर यांनी लिहिलेले मराठी नाटक आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* आनंदी गोपाळ (चित्रपट) -- समीर विद्वांस दिग्दर्शित मराठी चित्रपट 

वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
वर्ग:मराठी नाटकांची यादी
मी नथुराम गोडसे बोलतोय

**मी नथुराम गोडसे बोलतोय**  हे प्रदीप दळवी लिखित नाट्य आहे.

वर्ग:मराठी नाटकांची यादी
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
जस्ति चेलमेश्वर

**जस्ति चेलमेश्वर** हे भारताचे सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायमूर्ती आहेत. पूर्वी ते केरळ तसेच गुवाहाटी उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायाधीश होते.

वर्ग:भारतीय न्यायाधीश
सेल्फीच्या नादात झालेल्या अपघातांची यादी

*सेल्फीच्या नादात झालेल्या अपघातांची यादी*

वर्ग:याद्या
वाण

**वाण** ही महाराष्ट्रातील हिंदू प्रथा आहे. यात संक्रांतीच्या दिवशी सुवासिनी देवाच्या मंदिरात जाउन आणि इतर स्त्रीयांना घरी बोलावून भेटवस्तू देतात. यात शेतांत आणि मळ्यांमध्ये आलेल्या धान्याचे वाण दिले जेते. हरभरे, ऊस, बोरे, गव्हाची ओंबी, तीळ अशा गोष्टी सुगडात भरून त्या देवाला अर्पण करतात.

अलीकडच्या आधुनिक काळात या जोडीने एकमेकींना काही वस्तूही स्त्रीया देतात.त्याला *वाण लुटणे* असे म्हणतात.

वर्ग:हिंदू व्रतवैकल्ये
काशीविश्वेश्वर देवस्थान (जेऊर)

[इवलेसे|[चित्र:काशीविश्वेश्वर देवस्थान जेऊर 2.jpg|इवलेसे|फोटोइवलेसे|मूर्तिइवलेसे|विहीर.इवलेसे|नक्षीकाममुर्ती]]

सुक्षेत्र जेऊर (जीनानगर) या गावातील ग्रामदैवत श्री काशीविश्वेश्वर प्राचीन काळी जेऊर गावात पृथ्वीच्या गर्भातून निरंतर गंगाजल उगम पावले आहे. ज्योतिर्लिंगापैकी श्री क्षेत्र काशी येथील श्री काशी विश्वनाथ यांचे प्रतिक म्हणून दक्षिण भारतातील जेऊर येथे साक्षात श्री काशी विश्वनाथ हेच स्वयंभू लिंगाच्या रूपात दर्शन दिलेले आहेत त्यामुळे जेऊर गाव हे दक्षिण काशी म्हणून प्रसिद्ध झालेले आहे.

दरवर्षी एक साधू काशी यात्रा करत असे एकदा काशी क्षेत्रातील पावन नदी गंगेत स्नान करत असताना त्याचा हातातील सोन्याचे कडे गंगाजलात हरवले.त्याने त्याचा खूप शोध घेतला पण कडे मात्र सापडले नाही त्याने कड्याबाबत चौकशी केली असता एका साधुनी त्यांना सुचवले कि, भारतातील दक्षिणेकडे प्रवास कर तुला एक अद्भूत लिंगाचे दर्शन घडेल त्या लिंगाभोवती पाण्याचे वलय असलेले तुला दिसेल त्या पाण्यात तुला तुझे गंगेत हरवलेले सोन्याचे कडे भेटेल. त्या लिंगाभोवती जे पाण्याचे वलय आहे ते साधारण नसून साक्षात पवित्र गंगा मातेचेच पाणी आहे असे त्यांनी सांगितले हे सर्व ऐकून तो दक्षिणेकडे प्रवासाला निघाला दक्षिणेकडील सर्व शिवलिंगाचे दर्शन घेत घेत तो एके दिवशी जेऊर (जीनानगर) येथील धनगर वाड्यातील एका झाडाखाली विश्राम करत असताना अद्भुत आवाजाने त्याला जाग आली तो जिज्ञासू वृतीने न्याहाळू लागला तेंव्हा त्याला त्या ठिकाणी वाळू, शंख,शिंपले व दुधासारखे पाणी दिसून आले तो आश्चर्याने पाहू लागला तेंव्हा त्याला तिथे एक अद्भुत शिवलिंगाचे दर्शन झाले.(तेंव्हा त्याला काशीस्तित साधूचे कथन आठवले) त्या लिंगाभोवती असलेल्या पाण्यात तो हात फिरवून तीर्थ प्राशन करू लागला आणि काय आश्चर्य त्या लिंगाभोवती असलेल्या पाण्यात त्याला काशी (वाराणसी) येथे गंगेच्या अपवित्र पाण्यात हरवलेले त्याचे सोन्याचे कडे सापडले तेंव्हा तो साधू महाराज जेऊर ग्रामस्थांना या लिंगाची माहिती सांगू लागला तेंव्हापासून आजतागायत प्रत्येक श्रावण मासातील तिसऱ्या सोमवारी प्रत्यक्ष गंगामाता अवतरीत होते त्यावेळी मंदिराच्या गाभाऱ्यात शंख,शिंपले,वाळू,दुधासारखे पाणी लिंगातून बाहेर येते.

तसेच प्रती चैत्र शुद्ध प्रतिपदे दिवशी सुर्यानारायाण महाद्वारातील खिडकीतून श्री काशीविश्वेश्वराचे दर्शन आपल्या किरण स्पर्शाने घडते. मंदिराच्या ईश्यान्येकडील प्राचीन व सुबक विहिरीतील जोडलिंग हे शिव-पार्वतीचे प्रतिक म्हणून पूजले जाते.
**चित्रदालन**:
मासवडी

इवलेसे|मासवडी
**मासवडी** हा एक महाराष्ट्रीय खाद्य पदार्थ आहे. हा ग्रामीण भागात अधिक प्रमाणात केला जातो. मासवडी चा उगम हा महाराष्ट्रातील हवेली तालुक्यात झालेला आढळतो. या तालुक्यात शिव काळापासून हा पदार्थ बनवला जातो. हा भाग शेतकरी लोकांचा असून वारकरी संप्रदायाचा वारसा लाभलेला आहे. त्यामुळे मांसाहार क्वचितच होत होता. त्यामुळे शाकाहाराला प्राधान्य देणारा भाग आहे. त्यातूनच शाकाहाराला तुल्यबळ चव, आरोग्यदायक, कमी तेलाचा वापर त्याच प्रमाणे खोबरे, तीळ, लसूण, शेगदाणे यांचा भरपूर प्रमाणात वापर मासवडीला आरोग्यदायक बनवतो. मासवडी बरोबर डाळीची आमटी ही बनविली जाते व मासवडी त्यामधे बुडवून बाजरीची, ज्वारीची भाकरी बरोबर खाल्ली जाते. जुन्नर तालुक्यात अनेक ठिकाणी हॉटेलमधे मासवडी खायला मिळते. तसेच शुभ प्रसंगी पाहुणचारासाठी या भागातले लोक मासवडीचा बेत हमखास करतात. जुन्नरच्या भागातील अनेक महिला मासवडी, आमटी, ज्वारी किंवा बाजरीची भाकरी असे जेवण बनवून कृषी पर्यटनाला आणखी आनंददायी बनवत आहेत. या तालुक्यातील काळवाडी गावातील महिला या मधे अग्रेसर आहेत.

## कृती 
### सारण
२ टेस्पून तीळ

१/४ कप सुकं खोबरं

२ टीस्पून खसखस (ऐच्छिक)

४ मोठ्या लसूण पाकळ्या, बारीक चिरून

१ मध्यम कांदा

१/२ टीस्पून गरम मसाला

१ टीस्पून लाल तिखट, १/४ टीस्पून हळद, १/८ टीस्पून हिंग

२ हिरव्या मिरच्या, पेस्ट करून (ऐच्छिक)

२ टीस्पून तेल

चवीपुरते मीठ

### आवरणासाठी
१ कप बेसन

२ टेस्पून तेल

१/४ टीस्पून हळद, १/८ टीस्पून हिंग, १ टीस्पून लाल तिखट, १/२ टीस्पून जिरं

२ टीस्पून लसूण पेस्ट

चवीपुरते मीठ

### बनवण्याची कृती
१)सारण बनवण्यासाठी तीळ, सुकं खोबरं आणि खसखस कोरडीच, निरनिराळी भाजून घ्यावी. गार झाले मी मिक्सरमध्ये सरसरीत दळून घ्यावे..

२)कढईत तेल गरम करून त्यात हिंग हळद घालावे. कांदा आणि बारीक चिरलेली लसूण घालून परतावे. कांदा चांगला परतला गेला कि बाजूला काढून ठेवावा आणि गार झाला कि मिक्सरमध्ये वाटावा. वाटताना लाल तिखट, गरम मसाला आणि मीठही घालावे. वाटलेले कांद्याचे मिश्रण आणि तीळ सुकं खोबऱ्याचे मिश्रण एकत्र करावे. चव पाहून लागेल ते जिन्नस घालावे.

३)सारण तयार झाले कि आवरण बनवायला घ्यावे. कढईमध्ये तेल गरम करून त्यात जिरं, हिंग, हळद, लसूण पेस्ट घालून परतून घ्यावे. त्यात १ कप पाणी घालावे. पाण्यात मीठ आणि लाल तिखटही घालावे. पाण्याला उकळी आली कि त्यात बेसन घालून भरभर घोटावे. गुठळ्या होवू देउ नयेत. मध्यम आचेवर २-३ वाफा काढाव्यात. पीठ शिजले पाहिजे. वाटल्यास थोडे खाऊन पहावे. कच्चट लागत असेल तर अजून थोडावेळ शिजू द्यावे.

४)पीठ शिजले कि कोमट होवू द्यावे. नंतर हातानेच प्लास्टीकच्या पेपरवर मध्यमसर थापावे. यावर तयार सारणाचा पातळ थर द्यावा आणि घट्ट सुरळी करावी. शेवटचे टोक नीट चिकटवावे. वड्या पाडाव्यात.

या वड्या झणझणीत रश्श्याबरोबर छान लागतात.

वर्ग:महाराष्ट्रातील खाद्यपदार्थ
वर्ग:मराठी विकिबुक्स बंधूप्रकल्पात स्थानांतरित करावयाचे लेख
धार्मिक लोकसंख्यांची यादी

ही अनुयायांच्या आणि देशांच्या संख्येनुसार **धार्मिक लोकसंख्यांची यादी** आहे.

## २०१२ मधील अनुयायी अंदाज
## लोकसंख्या
## हे सुद्धा पहा
* जगामध्ये बौद्ध धर्म

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे
वर्ग:धर्म
वर्ग: लोकसंख्या
सुब्रोतो मुखर्जी

**सुब्रोतो मुखर्जी** (बंगाली:সুব্রত মুখার্জী) (५ मार्च, १९११ - ८ नोव्हेंबर, १९६०) हे भारतीय वायुसेनेचे पहिले वायुसेना प्रमुख होय. बंगाली कुटुंबात जन्मलेल्या मुखर्जी यांचे शिक्षण भारतात तसेच इंग्लंडमध्येही झाले. ते रॉयल एर फोर्समध्ये सामील झाले आणि नंतर भारतीय वायुसेनेमध्ये दाखल झालेल्या पहिल्या अधिकाऱ्यांपैकी एक होते. १९६० साली त्यांच्या अपघाती मृत्यूनंतर त्यांना सन्मानित करण्यात आले. त्यांना "भारतीय वायुसेनेचे पितामह" म्हणले जाते.

वर्ग:इ.स. १९११ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६० मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय वायुसेना प्रमुख
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अनुष्का शंकर

**अनुष्का शंकर** (Anoushka Shankar) (जन्म - ९ जून १९८१) ह्या ब्रिटिश भारतीय सतारवादक आणि संगीतकार आहेत. अनुष्का भारतीय सतारवादक पंडित रविशंकर यांच्या कन्या व सतारवादक नोराह जोन्स यांच्या सावत्र भगिनी आहेत.

## शिक्षण व संगीतविषयक कारकीर्द
अनुष्का ह्यांनी वयाच्या नवव्या वर्षापासून आपले वडील रविशंकर ह्यांच्याकडे सतारवादनाचे धडे घेतले. वयाच्या तेराव्या वर्षी त्यांनी सतारवादनाचा आपला पहिला कार्यक्रम सादर केला. त्यांच्या राईज ह्या संगीतसंग्रहाला ग्रॅमी पुरस्कार मिळाला.

## संदर्भ
* 

वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय संगीतकार
वर्ग:सतारवादक
वर्ग:ब्रिटिश संगीतकार
वर्ग:ग्रॅमी पुरस्कारविजेते
दक्षिणेश्वर काली मंदिर

250 px|इवलेसे|दक्षिणेश्वर काली मंदिर
**दक्षिणेश्वर काली मंदिर** हे कोलकात्याच्या दक्षिणेश्वर भागात असलेले एक मोठे हिंदू मंदिर आहे. हूगळी नदीच्या पूर्व काठावर असलेल्या ह्या मंदिर प्रासादामध्ये काली देवीचे प्रमुख मंदिर तसेच शंकर व इतर देवतांची देखील मंदिरे आहेत. इ.स. १८५५ साली बांधल्या गेलेल्या ह्या मंदिरामध्ये प्रसिद्ध भारतीय योगी रामकृष्ण परमहंस ह्यांनी अनेक काळ पौरोहित्य व काली पूजन केले होते.

## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:कोलकातामधील इमारती व वास्तू
वर्ग:हिंदू मंदिरे
हनफी

**हनफी** (Hanafi) हा इस्लामच्या सुन्नी पंथाचा उपपंथ आहे. इमाम अबू हनीफा यांना मानणाऱ्यांना मुसलमानांना हनफी असे म्हणले जाते. या विचारधारेचे देवबंदी आणि बरेलवी अशा गटांमध्ये विभाजन झाले आहे.

## हे सुद्धा पहा
* इस्लाम धर्माचे संप्रदाय

वर्ग:इस्लाम धर्माचे संप्रदाय
रेल्वे बोर्ड (भारत)

**रेल्वे बोर्ड** हे भारतीय रेल्वेची सर्वोच्च संस्था आहे. याची स्थापना १६ एप्रिल १८५३ रोजी झाली. याचे मुख्यालय दिल्लीला आहे.

वर्ग:भारतीय रेल्वे
भारतातील साम्राज्यवाद

युरोपियन राष्ट्रांनी **भारतात साम्राज्यवाद** लादला होता.

याशिवाय युरोपियन राष्ट्रांनी आशिया खंडातील भारत, चीन, जपान, म्यानमार, इंडोनेशिया, मलाया, फिलिपाईन्स, थायलंड या देशांवर विविध प्रकारे आपला साम्राज्यवाद लादला.

**पोर्तुगीज:-**

इ.स. १४९८ मध्ये वास्को-द-गामा हा पोर्तुगीज खलाशी आफ्रिका खंडाच्या दक्षिण टोकाला वळसा घालून तो भारताच्या पश्चिम किनाऱ्यावरील कालिकत बंदरात पोहोचला. तेथील झामोरीन राजाकडून त्याने व्यापारी सवलती मिळवल्या. प्रारंभीच्या काळात भारताच्या राजकारणात पोर्तुगिजांना विशेष महत्त्व होते. पण एकाच वेळी धर्मप्रसार, सत्ताविस्तार आणि व्यापार या गोष्टी करण्याचा पोर्तुगीजांनी प्रयत्न केला; त्यामुळे पोर्तुगीजांना भारतात साम्राज्य निर्माण करता आले नाही. पोर्तुगीजांनी केवळ गोवा, दीव-दमण या प्रदेशवर समाधान मानावे लागले.

**डच:-**

पोर्तुगीजांच्या नंतर डच भारतात व्यापार करण्याकरिता इ.स. १५९५ मध्ये आले. डचांनी सुद्धा भारतात येऊन व्यापाराला सुरुवात केली. व्यापाराच्या दृष्टीने त्यांनी आपले लक्ष्य आग्नेय आशियातील बेटांवरच केंद्रित केले.

**फ्रेंच:-**

इ.स. १६२५ पासून फ्रेंचांनी भारतात व्यापार सुरू केला. फ्रेंचांनी केवळ चंद्रनगर, पुद्दुचेरी, कारिकल, येनम व माहे या प्रदेशांवर समाधान मानावे लागले.

**इंग्रजः-**

इंग्रजांनी इ.स. १६०० मध्ये भारताबरोबर व्यापार करण्याकरिता ईस्ट इंडिया कंपनीची स्थापना केली. इंग्रज भारतात आले तेव्हा उत्तर भारतात मुघलांची सत्ता होती. इंग्रजांनी इ.स. १६१५ मध्ये मुघल बादशहा जहांगिरकडून सुरत येथे वखार स्थापण करण्याची परवानगी मिळवली.  सुरुवातीस ईस्ट इंडिया कंपनीने भारतात फक्त व्यापार करण्याचे धोरण अवलंबिले होते. औरंगजेब बादशाहच्या मृत्यूनंतर सरदारांनी आपापसातील मतभेदांमुळे मुघल सत्ता कमकुवत झाली. या काळात भारतात राजकीय अस्थिरता निर्माण झाल्यामुळे इंग्रजांनी भारताच्या राजकारणात लक्ष्य द्यायला सुरुवात केली.

वर्ग:भारताचा इतिहास
वर्ग:साम्राज्यवाद
वर्ग:ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी सहभागी असलेली युद्धे