open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
गोविंद आप्पाजी फडके

**वैद्यरत्‍न गोविंद आप्पाजी फडके** (११ नोव्हेंबर, १९०७: इचलकरंजी - १५ एप्रिल, १९९१: सातारा) हे आयुर्वेदाचार्य होते. त्यांना फडके शास्त्री म्हणून ओळखले जात असे. इचलकरंजीचे तत्कालीन जहागिरदार श्रीमंत नारायणराव बाबासाहेब घोरपडे यांनी त्यांना वैद्यकीय शिक्षणासाठी शिष्यवृत्ती दिली होती. त्यांनी आयुर्वेद विशारद, आयुर्वेदाचार्य ह्या पदव्या साताऱ्याच्या आर्यांग्ल वैद्यक महाविद्यालयातून मिळवल्या. त्यांनी स्वातंत्र्यपूर्वकाळातील बडोदा संस्थान येथील निखिल विद्यापीठाची *वैद्यरत्‍न* ही सर्वोच्च पदवीही संपादन केली. शिक्षण पूर्ण झाल्यावर त्यांनी इचलकरंजी संस्थानातील उत्तूर या गावी दवाखान्यात वैद्यकीय अधिकारी म्हणून काही काळ काम पाहिले. नंतर ते आर्यांग्ल वैद्यक महाविद्यालय, सातारा येथे सुरुवातीला प्राध्यापक म्हणून लागले नंतर त्या संस्थेचे प्राचार्य झाले.

आर्यांग्ल वैद्यक महाविद्यालयात रुग्णालयातील कायचिकित्सा विभागाबरोबरच शल्यचिकित्सा, भूलतंत्र इ. विषयांत त्यांनी भरपूर काम केले. त्यांनी १९५१पासून साताऱ्यामध्ये खाजगी वैद्यकीय सेवा सुरू केली. आयुर्वेदिक पद्धतीनेच निदान आणि चिकित्सा करण्यावर त्यांचा भर होता. महाराष्ट्र आणि महाराष्ट्राबाहेरून सुद्धा त्यांच्याकडे रुग्ण येत असत. निष्णात आयुर्वेद चिकित्सक म्हणून त्यांनी सुमारे ४० वर्षे रुग्णसेवा केली. त्यांनी लिहिलेली पुस्तके आयुर्वेदाच्या अभ्यासक्रमात पाठ्यपुस्तके म्हणून वापरली जातात.

## प्रकाशित पुस्तके
* *सिद्धौषधी संग्रह*
* *दोषधातुमलविज्ञान*
* *ज्वर चिकित्सा*
* *संकलित शारीर*
* *ज्वर निदान*
* *औषधी शास्त्र* 
* *राजयक्ष्मा*
* *बाळाचे आजार व घरगुती औषधे*
* *द्रव्यगुणशास्त्र*

## सन्मान
त्यांना वैद्य खडीवाले पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.

वर्ग:मराठी व्यक्ती
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:आयुर्वेदाचार्य
वर्ग:वैद्यरत्‍न
वर्ग:इ.स. १९०७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९१ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:आयुर्वेद
वर्ग:वैद्यकीय पेशामधील व्यक्ती
गौतम बुद्धांच्या १० हस्त मुद्रा

बुद्धांच्या विविध मुद्रा, हस्त संकेत यासर्वांतून गौतम बुद्धांनी जीवनातील विविध घटकांना दर्शविले आहे. बुद्धांच्या १० हस्त मुद्रा आणि त्या मुद्रांचा अर्थ पुढील प्रमाणे आहेत — १) धम्मचक्र मुद्रा, २) ध्यान मुद्रा, ३) भूमीस्पर्श मुद्रा, ४) वरद मुद्रा, ५) करण मुद्रा, ६) वज्र मुद्रा, ७) वितर्क मुद्रा, ८) अभय मुद्रा, ९) उत्तरबोधी मुद्रा आणि १०) अंजली मुद्रा.

## धम्मचक्र मुद्रा
या मुद्रेला “धम्म चक्र ज्ञान” (Teaching of the wheel of the Dhamma) याचे संकेत देणारे चिन्ह म्हणूनही ओळखले जाते. हे बुद्धांच्या जीवनातील सर्वात महत्त्वाच्या क्षणांपैकी एक आहे. त्यांनी या मुद्रेचे प्रदर्शन सर्वप्रथम ज्ञानप्राप्तीनंतर सारनाथ येथील त्यांच्या पहिल्या धर्मोपदेशात केले होते. या मुद्रेत दोन्ही हातांना छातीसमोर ठेवून डाव हाताचा पृष्ठभाग आतल्या बाजूने तर उजवा हाताचा पृष्ठभाग बाहेरील बाजूने ठेवण्यात येतो.

## ध्यान मुद्रा
या मुद्रेला समाधी किंवा योग्य मुद्रा म्हणून ओळखले जाते. ही मुद्रा “बुद्ध शाक्यमुनी”, “ज्ञानी बुद्ध अमिताभ” आणि “चिकित्सक बुद्ध” इत्यादी बौद्धांच्या गुणधर्मांना दर्शवते. या मुद्रेत उजवा हात डाव्या हातावर पूर्णपणे बोट उघडून मांडीवर ठेवण्यात येतो.

## भूमीस्पर्श मुद्रा
या मुद्रेला पृथ्वीला स्पर्श करणे (Touching The Earth) असे देखील म्हणतात. जी बुद्धांची ज्ञान प्राप्तीला दर्शवते, कारण बुद्ध म्हणायचे की पृथ्वी त्यांच्या ज्ञानाची साक्षी आहे. या मुद्रेत उजवा हात उजव्या गुडघ्यावर ठेवून तळहात आतल्या बाजूला ठेवून त्याला जमिनीच्या दिशेने नेण्यात येते.

## वरद मुद्रा
ही मुद्रा अर्पण, स्वागत, दान, दया आणि प्रामाणिकपणा यांना दर्शवते. या मुद्रेत डावा हात पूर्णपणे उघडून तळहात बाहेरील बाजूने असतो तर उजवा हात हा शरीरासोबत नैसर्गिकरित्या ठेवण्यात येतो.

## करण मुद्रा
ही मुद्रा वाईटापासून वाचविण्याचे सूचित करते. या मुद्रेत तर्जनी आणि करंगळीला वर उचलून इतर बोटांना मोडले जाते. ही कर्त्याला स्वास सोडून रोग अथवा नकारात्मक विचारांमधून बाहेर निघण्यास मदत करते.

## वज्र मुद्रा
ही मुद्रा पंचतत्त्व म्हणजेच वायू, जल, अग्नी, पृथ्वी आणि धातू यांना दर्शवते. या मुद्रेत उजव्या हाताची मुठी करून त्यात डाव्या हाताच्या तर्जनीला वरील दिशेने अश्या प्रकारे ठेवले जाते की उजव्या हाताची तर्जनी तिला स्पर्श करू शकेल.

## वितर्क मुद्रा
ही मुद्रा बुद्धांच्या शिक्षेचा प्रचार आणि परिचर्चेच प्रतीक आहे. या मुद्रेत अंगठा आणि तर्जनीच्या वरील भागाला जोडले जाते आणि इतर बोटांना सरळ ठेवले जाते.

## अभय मुद्रा
ही मुद्रा निर्भयता अथवा आशीर्वादाचे प्रतीक आहे, जी सुरक्षा, शांती, परोपकार आणि भय दूर करणे यांचं प्रतिनिधित्व करते. या मुद्रेत उजव्या हाताला खांद्यापर्यंत उचलून, बाहुला दुमडून हाताच्या बोटांना वर उचलले जाते.

## उत्तरबोधी मुद्रा
ही मुद्रा दिव्य सार्वभौमिक ऊर्जेसोबत स्वतःला जोडून सर्वोच्च आत्मज्ञानाची प्राप्ती दर्शवते. या मुद्रेत दोन्ही हात हृदयाजवळ ठेवून दोन्ही हातांच्या तर्जनी एकमेकांना स्पर्श करत वरच्या दिशेने असतात तर इतर बोट ही आतल्या बाजूने मोडलेली असतात.

## अंजली मुद्रा
याला “नमस्कार मुद्रा” किंवा “हृदयांजली मुद्रा” देखील म्हणतात. जी अभिवादन, प्रार्थना आणि आराधना दर्शवते. या मुद्रेत दोन्ही हात हे पोटाच्या वर मोडलेल्या स्थितीत असतात, हातांचे तळहात हे एकमेकांना जोडलेले असून दोन्ही हातांची बोटे एकमेकांना स्पर्श करत असतात.

## हे सुद्धा पहा
वर्ग:गौतम बुद्ध
वर्ग:बौद्ध धर्म
वर्ग:मुद्रा
वर्ग:याद्या
शरश्चंद्र मुक्तिबोध

**शरश्चंद्र मुक्तिबोध** (१९२१ - १९८४) हे मराठी नवकवी, कादंबरीकर व समीक्षक होते. *नवी मळवाट* आणि *यात्रिक* हे कवितासंग्रह, *काही निबंध* (१९६३), *जीवन आणि साहित्य* (१९७२) आणि *सृष्टी, सौंदर्य आणि साहित्यमूल्य* (१९७८) हे त्यांचे निवडक लेखन आहे.

## पुस्तके
* काही निबंध (ललित)
* जन हे वोळतु जेथे (कादंबरी)
* जीवन आणि साहित्य (समीक्षा)
* नवी मळवाट (कवितासंग्रह)
* मुक्तिबोधांची निवडक कविता (कवितासंग्रह)
* यात्रिक (कवितासंग्रह)
* सत्याची जात (कवितासंग्रह)
* सरहद्द (कादंबरी)
* सृष्टि, सौंदर्य आणि साहित्यमूल्य (समीक्षा)
* क्षिप्रा  (कादंबरी)

## सन्मान आणि पुरस्कार
* *सृष्टि, सौंदर्य आणि साहित्यमूल्य* या पुस्तकासाठी साहित्य अकादमी पुरस्कार (१९७९)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९२१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील मृत्यू
सत्यपालसिंह

डॉ. **सत्यपालसिंह** (२९ नोव्हेंबर, १९५५:बसौली, मीरत जिल्हा, उत्तरप्रदेश - ) हे मुंबईचे माजी पोलीस कमिशनर असून उत्तर प्रदेशातील बागपत येथून लोकसभेवर निवडून गेलेले खासदार आहेत.  त्यांचा २ सप्टेंबर २०१७ रोजी नरेंद्र मोदी पंतप्रधान असलेल्या भारताच्या केंद्रीय मंत्रिमंडळात समावेश झाला. त्यांना मनुष्यबळ विकास हे खाते मिळाले आहे. हे २०१७ त२ २०१९ पर्यंत भारताचे मनुष्यबळ राज्यमंत्री होते.

## शिक्षण
सत्यपालसिंह हे रसायनशास्त्रातील एम.एस्‌सी. असून त्यांनी दिल्ली विद्यापीठातून एम.फिल. केले आहे. त्यांनी ऑस्ट्रेलियातून एम.बी.ए. ही पदवी घेतली. नागपूर विद्यापीठातून ते लोकप्रशासन या विषयात एम.ए. झाले असून नक्षलवाद या विषयावर प्रबंध लिहून त्यांनी त्या विद्यापीठाची पीएच.डी. मिळवली आहे. ते आय.पी.एस (इंडियन पोलीस सर्व्हिस) अधिकारी आहेत.

## आजपर्यंतची पोलीस खात्यातील पदे
* गडचिरोली जिल्ह्याचे पोलीस अधीक्षक
* नाशिक जिल्ह्याचे पोलीस अधीक्षक
* बुलढाणा जिल्ह्याचे पोलीस अधीक्षक
* नागपूर पोलीस क्षेत्राचे इन्स्पेक्टर जनरल ऑफ पोलीस
* मुंबईचे (गुन्हेगारी शाखेचे) पोलीस सहआयुक्त     
* महाराष्ट्राच्या कोकण क्षेत्राचे विशेष इन्स्पेक्टर जनरल 
* नागपूरचे पोलॆस आयुक्त
* पुण्याचे पोलीस आयुक्त
* महाराष्ट्राच्या पोलीस खात्यातील कायदा, सुव्यवस्था आणि प्रशासन खात्याचे ॲडिशनल डायरेक्टर जनरल ऑफ पोलीस (ADGP)   
* मुंबईचे पोलीस आयुक्त

## पोलीस खात्यातील कामगिरी
* मुंबईत १९९० च्या आसपास विस्तारलेल्या गुन्हेगारी विश्वाची पाळेमुळे खणून काढली. या गुन्हेगारांत छॊटा राजन, छोटा षकील आणि अरुण गवळी यांसारखे गुंड होते.
* १९९० च्या उत्तरार्धात त्यांनी लूटमार करणाऱ्या, खंडणी वसूलणाऱ्या आणि प्रस्थापितांचे खून करणाऱ्या गुन्हेगारी टोळ्यांचा फडशा पाडला. हे करण्यासाठी त्यांनी खास पोलीस गट तयार करून दया नायक, प्रदीप शर्मा आणि विजय साळसकर यांच्यासारख्या पोलीस अधिकाऱ्यांना चकमकी घडवून गुंडांना ठार मारण्याची मोकळीक दिली.
* २५ ऑगस्ट २००३ रोजी मुंबईच्या जव्हेरी बाजाजारात आणि गेट वे ऑफ इंडियाजवळ झालेल्या बाँबस्फोटांतील गुन्हेगारांचा छडा लावला.

वर्ग:केंद्रीय मंत्री
वर्ग:पोलीस
वर्ग:मुंबई
वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९५५ मधील जन्म
वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य
एन्शियंट हीलिंग

**एन्शियंट हीलिंग** हा कलर्स वाहिनीवर प्रसारित केला जाणारा एक कार्यक्रम आहे. हा कायर्क्रम हिमालयाच्या प्राचीन वैद्यकीय पद्धतीवर आधारित आहे.

## कथा
हा कायर्क्रम प्राचीन वेदांची माहिती असलेल्या २५०० वर्ष जुन्या वंशाची माहिती असलेल्या, जे गौतम बुद्धाचे स्वतंत्र वैद्याचार्य औषधाचारी होते, त्यांच्या द्वारा विकसित औषध प्रणाली / सिद्धांताचा आजच्या आधुनिक काळात ही अनुकरण केले जाते. हे आयुर्वेद सिदधवेद [ ज्याला "सिद्धी संहिता" "सिधद  संहिता" सिधद रहस्य  किंवा प्राचीन / पुरातन  विज्ञानावर प्रभुत्व " ह्या नावाने ही ओळखली जाते].च्या काही गोष्टींमध्ये समानता आहे तर काही गोष्टींमध्ये खूपच वेगळेपणा आहे , जसे व्यावहारिक / प्रत्यक्ष  ज्ञान वा उपचार शास्त्राला जे वेगळे करण्यावर भर देते. विभागणीवर जोर देण्यात येतो. ज्यात एका मुख्य डॉक्टरसोबत अभ्यास करतानाच प्रात्प होऊ शकते.

डॉ.पंकज नरम हे ह्या उपचार पद्धतीमध्ये खूपच निष्णांत आहेत. नॅशनल जीओग्राफिक चॅनेल वर "जागतिक स्तरावर प्राचीन उपचार पद्ध्तीवर  निष्णांत म्हणून प्रसिद्ध आहेत  . जे आता वर्तमानात सिद्ध-वेद वंशाचे प्रमुख आहेत . डॉ नरम ह्या कार्यक्रमाद्वारे सहा प्राचीन औषधोपचार साहित्याचे वा उपचार करण्याच्या पद्ध्तीचे एकत्रीकरण करून स्वतः लोकांवर प्रयोग करतात, आणि लोकांना दीर्घ आयुष्य, तंदुरुस्ती आणि सुख निरोगी जीवन प्राप्त होते.

## कलाकार
डॉ.पंकज नरम - प्राचीन औषधोपचार पद्धतीतील गुपितांचे विशेषज्ञा 

डॉ.जियोवन्नी बींनसींवल्ली - औषधाचे डॉक्टर व डॉ.नरम यांचे विद्याथी 

कृष्णा नरम स्वतःच्या रूपात "शक्ती  पाठ शाळे "चा भाग आहेत जो जीवनात जे उपलब्ध आहे त्याची पुरातन शाळा आहे 

## **आंतरराष्ट्रीय प्रसारण** 
शेलोय मीडिया द्वारे तयार करण्यात आलेल्या ह्या  या साखळी प्रश्र्नांची सुरुवात संयुक्त राज्य अमेरिकेमध्ये आपल्या कलर्स वाहिनी द्वारे " टाइम वॉर्नर सदन मॅन हॅटन (न्यू यॉर्क) ज्याची सुरुवात २०१६ मध्ये झाली यांच्या मायाजालच्या (नेट) मदतीने / साथीने झाली. हा कार्यक्रम युरोप, आफ्रिका आणि आशिया मध्ये प्रसारित केला गेला.

## संदर्भ 
वर्ग:कलर्स टीव्ही दूरचित्रवाहिनी मालिका
वर्ग:आयुर्वेद
म.अ. मेहेंदळे

डॉ. **मधुकर अनंत मेहेंदळे** (जन्म : १४ फेब्रुवारी १९१८;  - पुणे, १९ ऑगस्ट २०२०)  हे  संस्कृत भाषा, ऋग्वेद, निरुक्त, महाभारत आणि अवेस्ता (पारशी धर्मग्रंथ) या विषयांचा सखोल अभ्यास असलेले आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील प्रकांडपंडित होते. त्यांची अनेक पुस्तके, ग्रंथ व शोधनिबंध प्रकाशित झाले आहेत. 

## शिक्षण
मेहेंदळे यांनी मुंबईच्या विल्सन महाविद्यालयातून पदवी मिळवली आणि नंतर १९४३ साली डेक्कन कॉलेजमधून पीएच.डी. संपादन केली. काहीच वर्षांत त्यांचा *प्राकृत शिलालेखांचे ऐतिहासिक व्याकरण* हा पीएचडीचा शोधप्रबंध त्याच कॉलेजने प्रसिद्ध केला. हे त्यांनी वयाच्या तिशीतच साध्य केले.

पीएच.डी झाल्यावर त्यांनी कर्नाटक आणि गुजरात या राज्यांमधील महाविद्यालयांत ब त्यानंतर पुण्यातील डेक्कन कॉलेजमध्ये संस्कृत विषय शिकवला. त्यांनी जर्मनी आणि अमेरिकेतील संस्थांमध्येही अभ्यास केला.

मेहेंदळे यांनी १९४१साली आंतरजातीय विवाह केला. 

डेक्कन कॉलेजमधून निवृत्त झाल्यानंतर डॉ. रा.ना. दांडेकर यांच्या आग्रहावरून भांडारकर संस्थेत ते रुजू झाले. तेथे त्यांनी महाभारतावर कोणताही मोबदला न घेता संशोधन केले.

मेहेंदळयांनी पुण्याच्या डेक्कन कॉलेज आणि भांडारकर प्राच्यविद्या संशोधन मंदिरात गेली अनेक दशके संशोधनाचे काम केले. त्यांनी भांडारकर प्राच्यविद्या संस्थेसाठी महाभारताच्या चिकित्सक संपादित आवृत्तीसाठी आणि महाभारताची सांस्कृतिक सूची या विषयांवर काम केलेले आहे. डॉ. मेहेंदळे यांनी लिहिलेले अनेक शोधनिबंध संदर्भासाठी उपयुक्त आहेत. शब्द आणि त्यांचे संदर्भानुसार बदलणारे अर्थ यांवरही त्यांचे निबंध आहेत. *सत्यमेव जयते* हे भारताचे ब्रीदवाक्य आणि मुंडकोपनिषदातील *सत्यमेव जयते नानृतं* यांतील संदर्भानुसार बदलणारा अर्थ त्यांनी दाखवून दिला आहे. *प्राचीन भारत : समाज आणि संस्कृती* या विषयावरील त्यांच्या व्याख्यानमालेला वाईच्या प्राज्ञपाठशाळेने छापले व याच शीर्षकाचा ग्रंथही प्रकाशित केला. या ग्रंथामध्ये महाभारतातील कथा, रूपके तसेच वेदांतील वृत्र कथा, वेद आणि अवेस्था अशा विविध विषयांवर अभ्यासपूर्ण परंतु समजण्यास सोप्या अशा पद्धतीने मांडणी करण्यात आली आहे.

मेहेंदळे यांनी संस्कृत, प्राकृत, महाभारत, अवेस्ता अशा विषयांवर त्यांनी केलेल्या एकूण संशोधनकार्याची माहितीची खानेसुमारी केल्यास एक ग्रंथ निर्माण करता येईल. *कल्चरल इंडेक्स ऑफ महाभारत* आणि *डिक्शनरी ऑफ संस्कृत ऑन हिस्टॉरिकल प्रिन्सिपल्स* हे त्यांचे दोन ग्रंथ प्रसिद्ध आहेत. मेहेंदळे यांनी मराठी, इंग्लिश आणि संस्कृत अशा तिन्ही भाषांतील ग्रंथलेखन, संशोधन निबंध लिहिलेले आहेत.

## निवडक ग्रंथ
* अशोकाचे भारतातील शिलालेख (मराठी, १९४८)
* कल्चरल इंडेक्स ऑफ महाभारत (इंग्रजी)
* खेळ मांडियेला : लहानात घुटमळणाऱ्या महानाची कहाणी (अनुवादित, मूळ हिंदी लेखिका - व्हर्जिनिया एम. ॲक्सलिन; सहअनुवादक - डॉ. संजय ओक)
* डिक्शनरी ऑफ संस्कृत ऑन हिस्टॉरिकल प्रिन्सिपल्स (इंग्रजी) 
* मराठीचा भाषिक अभ्यास (मराठी) 
* रिफ्लेक्शन्स ऑफ संस्कृत ऑन हिस्टॉरिकल प्रिन्सिपल्स (इंग्रजी)
* वरुणविषयक विचार (मराठी) 
* वेदा मॅन्युस्क्रिप्ट्स (इंग्रजी) 
* प्राचीन भारत – समाज आणि संस्कृती (मराठी)  
* हिस्टॉरिकल ग्रामर ऑफ इन्स्क्रिप्शनल प्राकृत (इंग्रजी)

## पुरस्कार आणि सन्मान
* भांडारकर प्राच्यविद्या संशोधन संस्थेचे सन्माननीय सदस्यत्व (२२ फेब्रुवारी २०१७)
* दिल्लीच्या साहित्य अकादमीचा भाषा सन्मान पुरस्कार (४-१०-२०१७)
* मुंबईच्या एशियाटिक सोसायटीचे सन्माननीय सदस्यत्व

## संदर्भ
## संदर्भसूची
* 

* 

* 

## बाह्य दुवे
* डॉ. म.अ. मेहेंदळे ह्यांच्याविषयीचा माहितीपट

वर्ग:इ.स. १९१८ मधील जन्म
वर्ग:महाभारत
वर्ग:संस्कृत पंडित
वर्ग:शतायुषी
वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मिलिंद सखाराम मालशे

प्रा. डॉ. मिलिंद सखाराम मालशे हे आय.आय.टी. मुंबईतील बी. टेक. पदवीच्या विद्यार्थ्यांना भाषा विज्ञान या ऐच्छिक विषयाचे अध्यापन करत. साहित्य क्षेत्रातील त्यांच्या कार्याचा सन्मान म्हणून साहित्य क्षेत्राला त्यांनी दिलेल्या योगदानाने पुढे नेणाऱ्या संशोधन निबंधांचा संग्रह असलेले एक पुस्तक साहित्याच्या अभ्यासकांनी त्यांना अर्पण केले आहे. 

## शिक्षण
भाषा विज्ञानाशी त्यांचा परिचय १९७५ मध्ये मुंबई विद्यापीठात आयोजित कार्यशाळेत झाला. १९७७ ते १९७९ या दोन वर्षात हैदराबादच्या 'सेंट्रल इन्स्टिट्यूट ऑफ इंग्लिश अँड फॉरेन लॅंग्वेज'मध्ये त्यांनी संशोधन केले.
* प्रयोगकलांसाठी संशोधनपद्धती
* Asthetics Of Literary Classifaction  (इंग्रजी भाषा)

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी व्याकरणकार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
निकोल गिब्स

**निकोल गिब्स** (३ मार्च, १९९३:सिनसिनाटी, ओहायो, अमेरिका - ) ही अमेरिकन व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फोरहँड आणि दोन्ही हाताने बॅकहँड फटके मारते.

वर्ग:अमेरिकेच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
युलिया पुतिंत्सेवा

**युलिया ॲंतोनोव्ना पुतिंत्सेवा** (रशियन:;७ जानेवारी, १९९५:मॉस्को, रशिया - ) ही कझाकस्तानी व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फोरहँड आणि दोन्ही हाताने बॅकहँड फटके मारते.

ही २०१२ पर्यंत टेनिसच्या खेळात रशियाचे प्रतिनिधित्व करायची. त्यानंतर ती कझाकस्तानकडून खेळते.

वर्ग:कझाकस्तानच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:रशियाच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९५ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
एवगेनिया रोडिना

**एवगेनिया सर्गेयेव्ना रोडिना** (रशियन:Евгения Сергеевна Родина;४ फेब्रुवारी, १९८९:मॉस्को, रशिया - ) ही रशियाची व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फोरहँड आणि दोन्ही हाताने बॅकहँड फटके मारते.

वर्ग:रशियाच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
ओन्स जाब्युर

**ओन्स जाब्युर** (अरबी:س جابر‎‎;२८ ऑगस्ट, १९९४:क्सार हेलाल, ट्युनिसिया - ) ही ट्युनिसियाची व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फोरहँड आणि दोन्ही हाताने बॅकहँड फटके मारते.

वर्ग:ट्युनिसियाच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९४ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
कुरुमी नारा

**कुरुमी नारा** (जपानी:奈良 くるみ;३० डिसेंबर, १९९१:कावानिशी, ह्योगो प्रभाग, जपान - ) ही जपानी व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फोरहँड आणि दोन्ही हाताने बॅकहँड फटके मारते.

वर्ग:जपानच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
ओसेआन डोडिन

**ओसेआन डोडिन ** (२४ ऑक्टोबर, १९९६:व्हियेनुव्ह-दास्क, फ्रांस - ) ही फ्रेंच व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फोरहँड आणि डाव्या हाताने बॅकहँड फटका मारते.

वर्ग:फ्रान्सच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९६ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
साचिया व्हिकेरी

**साचिया व्हिकेरी** (११ मे, १९९५:हॉलिवूड, फ्लोरिडा, अमेरिका - ) ही अमेरिकेची व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फोरहँड आणि दोन्ही हाताने बॅकहँड फटका मारते.

व्हिकेरीची आई मूळची गयानाची असून वडील अमेरिकन आहेत.

वर्ग:अमेरिकेच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९५ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अयला तोमलयानोविच

**अयला तोमलयानोविच** (७ मे, १९९३:झाग्रेब, क्रोएशिया - ) ही ऑस्ट्रेलियाची व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फोरहँड आणि दोन्ही हाताने बॅकहँड फटका मारते.

तोमलयानोविच जुलै २०१४पर्यंत क्रोएशियाकडून टेनिस खेळायची. त्यानंतर ती ऑस्ट्रेलियासाठी खेळते.

वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे टेनिस खेळाडू
वर्ग:क्रोएशियाच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
२०१७ यू.एस. ओपन महिला एकेरी

## मानांकन
 ''(अंतिम फेरी)

## पात्रता फेरी
## ड्रॉ
### अंतिम फेऱ्या
### वरचा अर्ध
#### विभाग १
#### विभाग २
#### विभाग ३
#### विभाग ४
### खालचा अर्ध
#### विभाग ५
#### विभाग ६
#### विभाग ७
#### विभाग ८
## संदर्भ आणि नोंदी 
महिला एकेरी
डेसिबल

**डेसिबेल** (dB) हे आवाजाची पातळी मोजण्याचे एक एकक आहे. ही पातळी ज्या ठिकाणी आवाज निर्माण होतो त्या ठिकाणी मोजली जाते. तेथून जसजसे दूर जाऊ तसतशी डेसिबेलची मात्रा कमीकमी होत जाते.  हे लॉगरिथमिक स्केल असल्याने dBचे माप १०ने वाढले तर आवाजाची तीव्रता शंभरपट होते.  शून्य dB म्हणजे ऐकू येणारा सर्वात हळू आवाज. त्याच्या दहापट मोठ्या आवाजाची मात्रा १० dB.  २० dB आवाज म्हणजे सर्वात हळू आवाजाच्या १००पट मोठा आवाज; ३० dB म्हणजे हजारपट मोठा आवाज, वगैरे.

## आवाजाच्या काही स्रोतांचे डेसिबेल मापन
* ऐकू येणारा सर्वात हळू आवाज (जवळजवळ पूर्ण शांतता) - शून्य dB
* कुजबूज - १५ dB
* सामान्य संभाषण - ३० dB
* वाहनाचा किंवा यंत्राचा आवाज - ५० ते ६० dB
* कारखान्याचा आवाज - ८० ते १०० dB
* डॉल्बीचा आवाज - ११० dB
* मानुस सर्वसाधारण 45db आवाज सहन करू शकते 
८० डेसिबेलपर्यंतचा आवाज सहन करता येतो. त्यापुढील आवाज सातत्याने ऐकला तर त्याचा आरोग्यावर दुष्परिणाम होतो. कानात कापूस घालणे किंवा असे उपाय करून काही प्रमाणात होणारा त्रास कमी करता येऊ शकतो. मात्र हा निश्चित स्वरूपातील उपाय नाही. ९० डेसिबेलचा आवाज सतत ८ तास ऐकला तर कानाला इजा होते. १४० डेसिबेलचा आवाज ऐकला तर  कानाचा पडदा तत्काळ फाटू शकतो.

## मोठ्या आवाजामुळे कोणारे दुष्परिणाम
मोठय़ा आवाजामुळे उद्भवणाऱ्या समस्यांचे दोन प्रकारात वर्गीकरण करतात. पहिला प्रकार म्हणजे श्रवणशक्तीवर होणारा परिणाम किंवा ऐकण्याच्या समस्या. दुसरा भाग म्हणजे मानसिक किंवा इतर शारीरिक परिणाम. 

ऐकण्याच्या समस्यांचा विचार केला तर तात्पुरते कमी ऐकू येणे किंवा अगदी कायमचा बहिरेपणाही येणे. कानावर झालेला परिणाम आवाज ऐकताना जणवत नाही पण त्यानंतर काही वेळाने ऐकू कमी येत असल्याचे किंवा दडे बसल्याचे जाणवते. हा परिणाम दोन-तीन दिवस राहू शकतो. त्यानंतर हळूहळू त्याचा परिणाम कमी होतो आणि ऐकू येऊ शकते. मात्र काहीवेळा मोठय़ा आवाजामुळे कानाचा पडदा, नसा यांवर गंभीर आघात होतात आणि परिणामी कायमचा बहिरेपणाही येऊ शकतो. 

कानात सतत वाजणाऱ्या आवाजाचा (रिंगिंग इअर) त्रास तात्पुरता किंवा कायम स्वरूपाचा होऊ शकतो. ऐकण्याबाबतच्या समस्यांव्यतिरिक्त मोठ्या आवाजाचे शरीरावर इतरही अनेक दुष्परिणाम होतात. रक्तदाब वाढतो, डोके दुखते, घाबरल्यासारखे होते किंवा छातीत धडधडते. मोठा आवाज कानाच्या माध्यमातून मेंदू आणि शरीरापर्यंत पोहोचल्यावर हा शरीराकडून मिळणारा प्रतिसाद असतो.

डेसिबेल हे एकक आवाजाखेरीज अन्य कोणत्याही दोन शक्तींची तुलना करण्यासाठीही वापरतात. त्या दोन शक्तींपैकी पहिलीची मात्रा ही प्रमाण मात्रा म्हणून गृहीत धरलेली असते (Reference Value). 

मापनाची एकके

वर्ग:ध्वनिशास्त्र
यिंगयिंग दुआन

**यिंगयिंग दुआन** (चिनी:段莹莹; ३ जुलै, १९८९:त्यान्जिन, चीन - ) ही चिनी व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फोरहँड आणि दोन्ही हाताने बॅकहँड फटका मारते.

वर्ग:चीनच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
डॉ. बी.आर. आंबेडकर (चित्रपट)

**डॉ. बी.आर. आंबेडकर** हा इ.स. २००५ मधील शरण कुमार किब्बूर दिग्दर्शित कन्नड भाषेतील चित्रपट आहे. हा चित्रपट भारतीय राज्यघटनेचे शिल्पकार डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या जन्मापासून ते निर्वाणापर्यंतच्या जीवन इतिहासावर आधारित आहे. चित्रपटात अभिनेत्री तारा यांनी डॉ. आंबेडकरांची पहिली पत्‍नी रमाबाईची तर अभिनेत्री भव्या यांनी डॉ. आंबेडकरांची द्वितीय पत्‍नी सविता आंबेडकर यांच्या भूमिका साकारल्या आहेत.

## कलाकार
विष्णूकांत बी.जे., तारा, भव्या, पद्मवासंती, राजेश्वरी, सी अश्वथ (एसीपी), एम.एन. स्वामी अम्मनापुरा (एसपी), दत्तात्रेय (जीएन), पल्लक्क्की राधाकृष्ण, डॉ. पुरुषोत्तम, गुरुराज होसकोट, बिरादर, शिवकुमार आराध्या, राजशेखर, मास्टर मनू, मास्टर संदीप, मास्टर भरत, मास्टर रामप्रसाद, मास्टर गुरुप्रसाद

## गीते
**गीते** – **गायक/गायिका**
* जो जो – नंदिता
* बारमा रमा – नंदिता
* रामा नामवु – अभिमान
* कूलिलाडे – शंकर शानभाग	
* नादा नादुविनींदा – गुरूमूर्ती

## पुरस्कार
* कर्नाटक राज्य चित्रपट पुरस्कार २००५-०६               
* सर्वोत्कृष्ट डबिंग कलाकार (पुरुष) – रवींद्रनाथ
* जूरींकडून विशेष सन्मान पुरस्कार

## हे सुद्धा पहा 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांवर बनवले गेलेले चित्रपट व दूरचित्रवाणी मालिका यांची सूची
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची

## संदर्भ
## बाह्य दुवे 
* https://kannadamoviesinfo.wordpress.com/2013/11/17/dr-b-r-ambedkar-2005/ 
* https://chiloka.com/movie/dr-b-r-ambedkar-2005#movie_details_list

वर्ग:इ.स. २००५ मधील कन्नड चित्रपट
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधी चित्रपट
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
सुखदेव थोरात

**सुखदेव थोरात** ( १२ जुलै १९४९) भारतीय अर्थशास्त्रज्ञ आहेत. ते विद्यापीठ अनुदान आयोगाचे माजी अध्यक्ष व दिल्लीतील जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठाच्या ‘सेंटर फॉर द स्टडी ऑफ रीजनल डेव्हलपमेंट’चे माजी प्राध्यापक (प्रोफेसर इमेरिटस) आहेत.

## शिक्षण
थोरातांनी औरंगाबादच्या मिलिंद कॉलेज ऑफ आर्ट्स येथून बी.ए., डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठातून अर्थशास्त्र विषयात एम.ए., जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठातून एम.फिल/ पीएचडी व वॉर्सा (पोलंड) मधील मेन स्कूल प्लॅनिंग येथून आर्थिक नियोजन विषयात पदविका प्राप्त केली आहे.

## पुरस्कार
* भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर स्मृती पुरस्कार (२०१९), मारवाडी फाऊंडेशन, नागपूर
* डॉ. आंबेडकर राष्ट्रीय पुरस्कार (२०११), भारत सरकार
* राजीव गांधी आऊटस्टँडिंग लीडरशीप राष्ट्रीय पुरस्कार (२०१४)
* पद्मश्री पुरस्कार (२००८)
* विद्यालंकार (२००८)
* पी.के. पाटील पुरुषोत्तम पुरस्कार (२००७)
* भारत शिरोमणी (२००६)
* आंबेडकर चेतना पुरस्कार (२००१)

## संदर्भ
वर्ग:मराठी अर्थशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय बौद्ध
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
इतर मागास वर्ग

**इतर मागास वर्ग** किंवा **ओबीसी** (इंग्रजी: **Other Backward Class** / ***OBC***) हा सामाजिकदृष्ट्या व शैक्षणिकदृष्ट्या मागासलेला प्रवर्ग (समाज) आहे. भारतात बहुसंख्य समाज हा मागासलेला (Backward class) असून पुढारलेला समाज (Forward class) अल्पसंख्य आहे. या बहुसंख्य मागास समाजापैकी जो जास्त मागास आहे तो ‘मुख्य मागास’ समजला जातो. त्याला अनुसूचित जाती-जमाती म्हणले जाते. या मुख्य मागासांपेक्षा कमी मागासलेल्या समाजघटकांना ‘इतर मागास’ ठरविण्यात आलेले आहे. भारतातील ४१% ते ५२% लोकसंख्या ओबीसी आहे.

## समाविष्ट जाती 
मंडल आयोगाने महाराष्ट्रातील ओबीसी जातींची संख्या ३६०, तर देशात ओबीसी जातींची संख्या ३,७४४ इतकी नोंद केलेली आहे. इतर मागासवर्गीयांसाठी असलेल्या राष्ट्रीय आयोगाने २,१७१ प्रमुख ओबीसींची यादी जाहीर केलेली आहे. ह्यांतील उपजाती जमेस धरल्यास ही संख्या आणखीही वाढू शकते.

माळी, साळी, कोळी, तेली, गवळी, नाभिक, परीट, धोबी, गुरव, आगरी, भंडारी, फुलारी, रंगारी, सुतार, कासार, कुंभार, लोहार, सोनार, तांडेल, तांबट, घडशी, विणकर, वाणी, जंगम, धनगर, पांचाळ, कोष्टी, शिंपी, कुणबी, बंजारा अशा अनेक जाती यामध्ये मोडतात.

## आरक्षण
या प्रवर्गास केंद्रात २७% तर महाराष्ट्र राज्यात १९% आरक्षण आहे.

## हे सुद्धा पहा
* महाराष्ट्रातील अनुसूचित जातींची यादी
* महाराष्ट्रातील इतर मागास वर्गीय जातींची यादी
* महाराष्ट्रातील आरक्षण
* अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती

## संदर्भ
वर्ग:भारतातील जातीनिहाय आरक्षण
वर्ग:समाजव्यवस्था
पर्यावरण साहित्य संमेलन

* जळगाव येथे १० डिसेंबर २०१७ रोजी पर्यावरण साहित्य संमेलन झाले.  संमेलनाध्यक्ष वीणा गवाणकर होत्या.. या संमेलनाचे आयोजन समर्थन संस्था संचालित पर्यावरण शाळा यांच्या वतीने आणि जैन उद्योग समूह आणि महाराष्ट्र राज्य साहित्य संस्कृती मंडळाच्या सहकार्याने झाले. या पर्यावरण साहित्य संमेलनाचा समारोप प्र.के. घाणेकर यांनी केला.
* मुख्यमंत्र्यांच्या कार्यक्रमासाठी पुण्यातील बालगंधर्व रंगमंदिरातले ११ सप्टेंबर २०१७ रोजी चालू असलेले पर्यावरण संमेलन गुंडाळले. 
* १३ व्या किर्लोस्कर वसुंधरा आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवाच्या निमित्ताने महाराष्ट्र साहित्य परिषद आणि स.प.महाविद्यालय यांच्या संयुक्त विद्यमाने आठव्या पर्यावरणस्नेही साहित्य संमेलनाचे आयोजन करण्यात आले होते. हे संमेलन शनिवार दिनांक ५ जानेवारी २०१९ रोजी सकाळी १० ते ५ यावेळेत पुण्यातील स.प. महाविद्यालयाच्या लेडी रमाबाई हॉल येथे पार पडले. तारा भवाळकर संमेलनाध्यक्षा होत्या.
* 

पहा :  * पर्यावरणप्रेमी साहित्य संमेलन
* पर्यावरणस्नेही साहित्य संमेलन
* साहित्य संमेलने

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
सोफिया केनिन

**सोफिया आना** '**सोन्या**' **केनिन** (१४ नोव्हेंबर, १९९८:मॉस्को, रशिया - ) ही अमेरिकेची व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फोरहँड आणि दोन्ही हाताने बॅकहँड फटका मारते.

वर्ग:अमेरिकेच्या महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९८ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मंदार पर्वत

भारताच्या बिहार राज्यातल्या बंका जिल्ह्यात एका ७०० फूट उंचीच्या टेकडीला मंदार पर्वत म्हणतात. हा भागलपूर शहराच्या दक्षिणेला सुमारे ४५ किमी अंतरावर आहे. हिंदू पौराणिक कथेनुसार या पर्वताचा रवीसारखा उपयोग करून देव-दानवांनी कूर्म जयंतीच्या दिवशी समुद्र मंथन केले होते.

मंदार पर्वत नावाचे हे ठिकाण एक तीर्थस्थान समजले जाते. या टेकडीवरील पठारावर एक हिंदू आणि एक जैन मंदिर आहे. जवळच 'पापहरणी' नावाचा तलाव आहे. तलावाच्या मध्यभागी असलेल्या देवळात लक्ष्मी आणि विष्णूच्या मूर्ती आहेत.

वर्ग:हिंदू पौराणिक कथा
महाराष्ट्रातील आरक्षण

राज्यघटना तयार होताना संविधान सभेचे सदस्य टी.टी. कृष्णामाचारी यांनी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांना 'मागासवर्ग म्हणजे नक्की काय?' असा प्रश्न विचारला होता. त्याच्या उत्तरदाखल डॉ. आंबेडकर म्हणाले, "अनुसूचित जाती आणि जमातींशिवाय अनेक राज्यांत असे घटक आहेत की जे त्यांच्याइतकेच मागासलेले आहेत. मात्र त्यांचा समावेश अनुसूचित जाती - जमातींमध्ये करण्यात आलेला नाही."

महाराष्ट्रातील शैक्षणिक संस्था आणि सरकारी नोकऱ्यांमध्ये मागासवर्गीयांसाठी एकूण ५२% आरक्षण दिले आहे. 
ज्यामध्ये 
*ओबीसी 19% + 
*DT/VJ(A) 3% + 
*NT(B) 2.5% + 
*NT(2) 3.5 % + 
*NT(3) 2% + 
*SBC 2%.
ह्या सर्वांना मिळून 32 टक्के आरक्षण दिले आहे. 
तर अनुसूचित जातींना १३ टक्के आणि अनुसूचित जमातींना ७ टक्के आरक्षण दिलेले आहे. 

एकूण ५२+१०+१०= ७२%

* मराठा समाज- १० टक्के
* आर्थिक दृष्टीने मागासवर्ग १०% EWS आरक्षण आहे.
मुस्लिमांमधील ३७ जातींचा ओबीसींमध्ये समावेश आहे.

## सामाजिक आरक्षण: विभागणी
## समांतर आरक्षण: विभागणी 
* अनाथ आरक्षण: सुरुवात

महाराष्ट्र शासनाने राज्यातील शासकीय नोकऱ्यात अनाथ व्यक्तिंसाठी समांतर असे १% आरक्षण लागू केले आहे.

# महिला: ३०%
# खेळाडू: ५%
# दिव्यांग: ५%
# प्रकल्पग्रस्त: ३%
# भूकंपग्रस्त: १%
# अंशकालीन पदवीधर: १०%
* आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटक

## मराठा आरक्षण ईतिहास 
इ.स. २०१४ मध्ये आघाडी सरकारने १६% मराठा आरक्षणाचा अध्यादेश आणून आरक्षण लागु केले, परंतु तो अध्यादेश विधीमंडळात पारीत होऊ शकला नाही. नव्याने मराठा आरक्षणाचा कायदा आणताना उच्च न्यायालयाच्या सुचनेनुसार व राणे उप-समितीच्या शिफारशीने नोव्हेंबर-डिसेंबर इ.स. २०१८ मध्ये महाराष्ट्र सरकारने मराठा समाजाला १३% आरक्षण दिले होते. तत्पूर्वी राज्यात एकूण ५२% आरक्षण होते. 

मराठा आरक्षणाविरूद्ध सर्वोच्च न्यायालयात ॲड. डॉ.जयश्री पाटील यांनी याचिका दाखल केली. सदरील याचिका त्यांचे पती ॲड. गुणरत्न सदावर्ते यांनी यशस्वीपणे लढली होती. ५ मे २०२१ रोजी सर्वोच्च न्यायालयाने महाराष्ट्र सरकारचा निर्णय रद्द केला आणि मराठा आरक्षण हे असंवैधानिक असल्याचे सांगून त्यास अवैध ठरवले. पाच न्यायाधीशांच्या खंडपीठाने एकमताने (५-०) हा निर्णय दिला होता.  
 
मराठा आरक्षण सुप्रीम कोर्टाकडून रद्द करताना कोर्टाने खालील काही मुद्दे मांडले होते.

* मराठा समाजाला सामाजिकदृष्ट्या आणि शैक्षणिकदृष्ट्या मागासवर्गीय समजणे, हे समानतेच्या सिद्धांताचे उल्लंघन आहे.
* न्या. मारोती गायकवाड समितीचा अहवाल फेटाळला. मराठा समाज मागास असल्याचे नाकारले, त्यामुळेच मराठा आरक्षण लागू करणे चूकीचे ठरते.
* मराठा समाजाचा ESBC प्रवर्गात समावेश चुकीचा म्हटला.
* संविधानाची १०२वी घटना दुरुस्ती वैध ठरवली.
* ९ सप्टेंबर २०२० पर्यंतचे वैद्यकीय पदव्युत्तर प्रवेश वैध ठरवले, तसेच आरक्षणांतर्गत झालेले शैक्षणिक प्रवेश व नोकर-भरती रद्द नाही.
* इंद्रा सहानी केसच्या पुनर्विचाराची मागणी चुकीची ठरवली.
* आरक्षणाची सीमा ५० टक्क्यांहून अधिकची असू नये.
* गायकवाड समिती आणि मुंबई उच्च न्यायालय हे दोघेही ५० टक्क्यांची मर्यादा ओलांडण्यासाठीचे, योग्य कारण सांगू शकले नाहीत.

## हे सुद्धा पहा 
* महाराष्ट्रातील मागास वर्गीय जातींची यादी
* मराठा आरक्षण

## संदर्भ
वर्ग:आरक्षण
वर्ग:महाराष्ट्र समाजकारण‎
वर्ग:महाराष्ट्र शासन
आरक्षण
मंजिरी धामणकर

मंजिरी धामणकर (जन्म : ११ नोव्हेंबर, इ.स. १९५९) या एकपात्री नाट्य सादर करणाऱ्या एक मराठी कलावंत, कवयित्री आणि लेखिका आहेत. ‘चर्पटमंजिरी’ हे त्यांच्या मराठी-हिंदी एकपात्री कार्यक्रमाचे नाव आहे. 

## संगीत शिक्षण
मंजिरी धामणकर या एकपात्री खेरीज शास्त्रीय व सुगम संगीत गायन, नाटिका लेखन, व सूत्रसंचालन याही गोष्टी करतात. शास्त्रीय व सुगम संगीत गायन, नाटिका लेखन, व सूत्रसंचालन याही गोष्टी करतात. हिराबाई बडोदेकर, पौर्णिमा धुमाळे तळवलकर, राजाभाऊ देव व अलका मारुलकर यांच्याकडे त्या गाणे शिकल्या. 

## रेडिओवरील कार्यक्रम
रेडिओवरील सुधीर गाडगीळ यांच्या ‘चैत्रबन’ या कार्यक्रमात तसेच अन्य काही कार्यक्रमांत मंजिरी धामणकर यांचे सुगम संगीत सादर झाले आहे. त्यांनी लिहिलेल्या कविता वृत्तपत्रांतून आणि अन्य नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाल्या आहेत. त्यांनी लिहिलेली गाणी साधना सरगम या गायिकेने  गायली आहेत.

## सूत्रसंचालन
मंजिरी धामणकर यांनी संगीताच्या कार्यक्रमांचे, संमेलनांचे आणि हिंदी-मराठी-उर्दू पुस्तकांच्या किंवा सीडींच्या प्रकाशन समारंभांचे सूत्रसंचालन केले आहे. 

## लेखन
* अनुवाद, उन्मेष मंजिरी आणि आशना या ललित लेख असलेल्या पुस्तकांचे लेखन
* आकाशवाणीसाठी अनेक श्रुतिकांचे आणि करमणुकीच्या कार्यक्रमांच्या सादरीकरणाचे लेखन
* दूरदर्शनवर झालेल्या ‘निसर्गोपचार’ या माहितीपटाचे लेखन 
* वृत्तपत्रांत आणि अन्य नियतकालिकांत लेखन
* ई-मराठी या दूरचित्रवाणीसाठी नाट्यलेखन
* कॅलेंडरांवरील मजकूर, जाहिराती, भेटकार्डे आणि घोषवाक्ये यांचे लेखन

## अभिनय
* लहान मुलांच्या शिशुरंजन या नावाखाली होणाऱ्या बालनाट्यांमध्ये भूमिका
* घाशीराम कोतवाल या नाटकातली एक भूमिका
* मृच्छकटिक या मराठी संगीत नाटकात वसंतसेनेची प्रमुख भूमिका, वगैरे.

## पुरस्कार
* ‘अनुवाद’ या पुस्तकासाठी २०१४ सालचा मराठी साहित्य परिषदेचा पुरस्कार
* २०१७ सालचा मालती पटवर्धन पुरस्कार

वर्ग:मराठी कलावंत
वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:इ.स. १९५९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर स्टेडियम (बारामती)

**भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर स्टेडियम** हे पुणे जिल्ह्यातील बारामती शहरात असलेले आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे क्रिकेटचे स्टेडियम आहे. स्टेडियमचे मैदान ७० मीटरचे असून ते मुंबईच्या वानखेडे स्टेडियमपेक्षा मोठे आहे. या स्टेडियमवरचा पहिला वहिला सामना महाराष्ट्र विरुद्ध मुंबई असा रणजीचा टी-20 सामना होता.

## लोकार्पण सोहळा
माजी केंद्रीय कृषिमंत्री शरद पवार यांच्या प्रयत्नांनी या स्टेडियमचे काम पूर्णत्वाला गेले असून स्टेडियमचा लोकार्पण सोहळा क्रिकेट सम्राट सचिन तेंडुलकर यांच्या हस्ते ६ एप्रिल २०१६ रोजी संपन्न झाला. लोकार्पण प्रसंगी शरद पवार व सचिन तेंडुलकर यांच्यासह रोहित शर्मा, अजिंक्य राहणे, वसिम जाफर, अमोल मुजुमदार, अजित आगरकर हे क्रिकेटवीर व सुप्रिया सुळे, अजित पवार हे राजकारणी या सोहळ्याला उपस्थित होते. यावेळी प्रदर्शनीय क्रिकेट सामना महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन संघ विरुद्ध मुंबई क्रिकेट असोसिएशन संघ यांच्यामध्ये खेळला गेला. डॉ. आंबेडकरांच्या शतकोत्तर रौप्य महोत्सवी जयंतीच्या (१२५ वी आंबेडकर जयंती) पूर्वसंध्येला स्टेडियमचा लोकार्पण सोहळा झाला आहे. डॉ. आंबेडकर जन्मशताब्दी (१०० वी आंबेडकर जयंती) वर्षात स्टेडियमचे काम सुरू झाले होते. येथे राष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीय सामने खेळण्यासाठी उपलब्ध व्हावे यासाठी विशेष लक्ष दिलेले आहे. मुंबई क्रिकेट असोसिएशनचे नदीम मेमन यांच्या देखरेखीखाली काम सुरू करण्यात आले. या स्टेडियमसाठी दक्षिण अफ्रिकेतून लॉन आणण्यात आले आहे.

## रचना व वैशिष्ट्ये
या स्टेडियमचे मैदान ७० मीटर एवढे असून या ठिकाणी क्रिकेटप्रेमींसाठी ८ पिच सरावासाठी बनविली आहेत. दोन पिच मुख्य स्टेडियममध्ये सामन्यासाठी बनविली आहेत. मैदानावर दोन खेळपट्ट्या असलेल्या या स्टेडियममध्ये १४ प्रॅक्टिस विकेट सेंटर, १० विकेट पिच आहेत. 

या ठिकाणी आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे सामने होणार आहेत, या दृष्टीने २२ हजार प्रेक्षकांसाठी खुर्च्या बसविण्यात आल्या आहेत. उर्वरित गॅलरी, पॅव्हेलियनसह अन्य कामे नगरपालिकेच्या माध्यमातून केली गेली. त्यामध्ये व्हीआयपी कक्ष, व्यायामशाळा, स्टेडियमच्या सर्व गॅलरींना आच्छादन आदींची व्यवस्था आहे.

## सामने
* ६ एप्रिल २०१६ – महाराष्ट्र क्रिकेट संघ *विरुद्ध* मुंबई क्रिकेट संघ

## हे सुद्धा पहा 
* वानखेडे स्टेडियम
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर स्मारके

## संदर्भ
## बाह्य दुवे 
वर्ग:महाराष्ट्रातील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
वर्ग:बारामती
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील निर्मिती
२०१३ अटलांटिक हरिकेन मोसम

**२०१३ अटलांटिक हरिकेन मोसम** हा अटलांटिक महासागरात सुरू होणाऱ्या चक्रीवादळांचा मोसम होता. हा मोसम ५ जून ते ७ डिसेंबर दरम्यान होता. यात एकूण १५ वादळे झाली. त्यांपैकी १४ चक्रीवादळे होती व त्यातील दोन वादळांचे हरिकेनमध्ये रूपांतर झाले. १९९४नंतर कॅटेगरी २ (सॅफिर-सिम्पसन मापनपद्धती)चे एकही हरिकेन नससेले हे पहिलेच वर्ष होते.

२०१० ते २०१२ पर्यंतच्या तीअतिव्यस्त मोसमांनंतरचा हा मोसम शांत होता.

वर्ग:२०१३ अटलांटिक हरिकेन मोसम
वर्ग:अटलांटिक हरिकेन मोसम
अटलांटिक हरिकेन मोसम
२०१४ अटलांटिक हरिकेन मोसम

**२०१४ अटलांटिक हरिकेन मोसम** हा अटलांटिक महासागरात सुरू होणाऱ्या चक्रीवादळांचा मोसम होता. हा मोसम १ जुलै ते २८ ऑक्टोबर दरम्यान होता. यात एकूण ९ वादळे झाली. त्यांपैकी ८ चक्रीवादळे होती व त्यातील सहा वादळांचे हरिकेनमध्ये रूपांतर झाले. त्यांतील २ हरिकेन मोठी वादळे होती. या वर्षी वादळांची संख्या सरासरीपेक्षा कमी होती तर हरिकेन आणि मोठ्या हरिकेनची संख्या सरासरीइतकी होती.

*
वर्ग:अटलांटिक हरिकेन मोसम
अटलांटिक हरिकेन मोसम
मीरा बोरवणकर

**मीरा बोरवणकर** या भारतातील पोलीस अधिकारी आहेत. या महाराष्ट्र केडरच्या पहिल्या महिला आयपीएस पोलीस अधिकारी होत्या. त्या १९८१ साली आयपीएसची परीक्षा उत्तीर्ण झाल्या. 

यांना *लेडी सुपरकॉप* असे नामाभिधान आहे.

मीरा बोरवणकर यांचे वडील ओमप्रकाश चड्ढा हे सीमा सुरक्षा दलात होते. त्यांचे नोकरीचे ठिकाण फजिल्का असल्याने बोरवणकरांचे मॅट्रिकपर्यंतचे शिक्षण तेथेच झाले. पुढचे शिक्षण वडिलांच्या बदलीच्या ठिकाणी म्हणजे जालंदर येथे झाले.

## मुंबईतील कामगिरी
पोलीस अधिकारी झाल्यानंतर मीरा बोरवणकर यांनी महाराष्ट्रातल्या अनेक शहरांत काम केले; मुंबईत असताना त्यांनी तेथील *माफियाराज* संपवण्याचे कामात मोठा वाटा उचलला. मोस्ट वॉंटेड अंडरवर्ल्ड डॉन दाऊद इब्राहीमच्या तसेच छोटा राजन टोळीच्या अनेक सदस्यांना त्यांनी तुरुंगात पाठवले.

## जळगांवमधील काम
मीरा बोरवणकर यांनी १९९४ साली जळगांवमध्ये शाळा-कॉलेजच्या मुलींना वेश्या व्यवसायात ढकलण्याचे *सेक्स रॅकेट* उघडकीला आणले. या त्यांच्या कामगिरीने त्यांना प्रसिद्धी मिळाली. 

## एडीजीपी म्हणून केलेले काम
मुंबईच्या जेलमध्ये जेव्हा पाकिस्तानी दहशतवादी याकूब मेमनला फासावर लटकावले त्यावेळी मीरा बोरवणकर महाराष्ट्र राज्याच्या एडीजीपी (जेल)-ॲडिशनल डायरेक्टर जनरल ऑफ पोलीस (जेल)- होत्या. परदेशी पळून गेलेल्या वॉंटेड अंडरवर्ल्ड डॉन अबू सालेमसह इतरही काही गुन्हेगाराचे भारताकडे प्रत्यार्पण करवून घेण्यात त्या यशस्वी झाल्या.

## कुटुंब
मीरा चड्ढा बोरवणकर यांचे पती अभय बोरवणकर हे माजी आयए‍‌एस- प्रशासकीय अधिकारी आहेत.

## पुस्तकलेखन
मीरा बोरवणकर यांनी ‘लीव्ह्ज ऑफ लाईफ’ नावाचे इंग्रजी पुस्तक लिहिले आहे. हे पुस्तक पुण्यात विश्वकर्मा पब्लिकेशन्सने ९ सप्टेंबर २०१७ रोजी प्रकाशित केले.

वर्ग:महाराष्ट्र पोलीस
सुभाष खोत

**सुभाष खोत** (जन्म : १० जून १९७८) हे एक भारतीय-अमेरिकन गणितज्ञ आणि सैद्धांतिक संगणक शास्त्रज्ञ आहेत. ते न्यू यॉर्क विद्यापीठात 'कूरंट इन्स्टिटयूट ऑफ मॅथेमॅटिकल सायन्सेस'मध्ये संगणक शास्त्राचे ज्युलियस सिल्व्हर प्राध्यापक आहेत. कॉम्प्युटेशनल कॉप्लेसिटी या क्षेत्रातील अत्यंत गुंतागुंतीचे आणि अनेक शास्त्रज्ञांना न सुटलेल्या समस्यांबद्दल त्यांनी केलेले संशोधन हे या क्षेत्रात मूलभूत समजले जाते. या त्यांच्या संशोधनाने अनेक समस्यांचे निराकरण करण्यात इतर शास्त्रज्ञांना यश मिळाले. ते युनिक गेम कंजेक्शन सिद्धान्ताचे जनक म्हणून ओळखले जातात. 

## शिक्षण 
यांचे प्राथमिक शिक्षण इचलकरंजीच्या श्री.सौ. गंगामाई विद्यामंदिर व माध्यमिक शिक्षण व्यंकटराव हायस्कूल येथे शिष्यवृती मिळवत झाले. १९९५ सालच्या आय.आय.टी., मुंबईच्या प्रवेश परीक्षेत त्यांनी संपूर्ण भारतात प्रथम क्रमांक पटकावला. त्यांनी आय.आय.टी., मुंबई येथून संगणक शास्त्र आणि अभियांत्रिकी या विषयातील पदवी १९९९ मध्ये संपादन केली. *जागतिक गणित ऑलिम्पियाड* या स्पर्धेत त्यांनी भारताचे दोन वेळा प्रतिनिधित्व करताना रजत पदके मिळवली.

## पुरस्कार 
* २००५ साली त्यांना मायक्रोसॉफ्ट रिसर्च न्यू फॅकल्टी फेलोशिप अवॉर्ड मिळाले. ही फेलोशिप या जगातील सर्वात आव्हानात्मक सामाजिक समस्यांचे निराकरण करण्यासाठी नावीन्यपूर्ण संशोधन करण्याची क्षमता असलेल्या संशोधकाला दिली जाते.
* २०१० साली खोत यांना प्रतिष्ठित अशा एलन टी. वॉटरमन पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. जे शास्त्रज्ञ त्यांच्या तरुण वयात त्यांच्या क्षेत्रात उत्कृष्ट योगदान करतात अशा शास्त्रज्ञांना हा पुरस्कार दिला जातो. अमेरिकेतील राष्ट्रीय विज्ञान फाऊंडेशनतर्फे दिला जाणारा हा पुरस्कार अमेरिकेतील सर्वात नामांकित समजला जातो.
* संगणक शास्त्रातील गणित या विषयावर २०१० सालच्या आंतरराष्ट्रीय गणित काँग्रेसमध्ये खोत यांना आमंत्रित केले गेले.
* डॉ.सुभाष खोत यांना २०१४ मध्ये रॉल्फ नेव्हालिना पुरस्काराने गौरवण्यात आले.   
* २०१६ साली त्यांना त्यांच्या क्षेत्रातील अपवादात्मक कल्पकतेसाठी मक आर्थर फेलोशिपने गौरवण्यात आले. या फेलोशिपला 'जीनियस ग्रँट' असेही म्हणले जाते. 
* २०१७ साली गणित, अभियांत्रिकी विज्ञान आणि वैद्यकीय विज्ञानातील त्यांच्या महत्त्वपूर्ण योगदानासाठी त्यांना रॉयल सोसायटीचे फेलो म्हणून निवडले गेले.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* आय.आय.टी. मुंबईच्या संकेतस्थळावरील खोत यांच्या बद्दलचा मजकूर
* मॅक आर्थर फाऊंडेशनच्या संकेतस्थळावरील माहिती
* टाईम्स ऑफ इंडियामधील  नेवालीना पुरस्काराची बातमी 
* मॅक आर्थर फेलोशिपची बातमी
* 

वर्ग:भारतीय शास्त्रज्ञ
वर्ग:भारतीय गणितज्ञ
वर्ग:मराठी गणितज्ञ
वर्ग:इ.स. १९७८ मधील जन्म
वर्ग:मराठी व्यक्ती
वर्ग:फेलो ऑफ रॉयल सोसायटी
वर्ग:इचलकरंजी
वर्ग:हयात भारतीय व्यक्ती
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
२०१५ अटलांटिक हरिकेन मोसम

**२०१५ अटलांटिक हरिकेन मोसम** हा अटलांटिक महासागरात सुरू होणाऱ्या चक्रीवादळांचा मोसम होता. हा मोसम ८ मे ते ११ नोव्हेंबर दरम्यान होता. यात एकूण १२ वादळे झाली. त्यांपैकी ११ चक्रीवादळे होती व त्यातील चार वादळांचे हरिकेनमध्ये रूपांतर झाले. त्यांतील ४ हरिकेन मोठी वादळे होती.

या वर्षी झालेल्या हरिकेन वाहकीन या कॅटेगरी ४ च्या वादळात ताशी २५० किमी वेगाचे वारे होते.

*
वर्ग:अटलांटिक हरिकेन मोसम
अटलांटिक हरिकेन मोसम
मनोज पांडे

इवलेसे|2024.
लेफ्टनंट जनरल **मनोज पांडे** (१९६२:नागपूर, महाराष्ट्र - ) हे भारतीय लष्करातील अधिकारी आहेत. हे पुण्यात असलेल्या भारतीय लष्कराच्या दक्षिण कमांडचे प्रमुख आहेत. 

पांडे यांचे वडील डॉक्टर होते. त्यांचे कुटुंब नागपुरात शहरापासून दूर असलेल्या विद्यापीठ परिसरात राहायचे. तेव्हा त्या भागात शाळा नव्हती. जवळच असलेल्या वायुसेनानगरात केंद्रीय विद्यालय होते, पण तिथे बाहेरच्यांना प्रवेश नव्हता. डॉ. पांडे यांनी हवाई दलातील अधिकाऱ्यांना विनंती करून मुलगा मनोज याला या शाळेत प्रवेश मिळवून दिला. या शाळेच्या लष्करी शिस्तीत मनोज पांडे रमले व तिथूनच त्यांना सैन्यदलात जाण्याची प्रेरणा मिळाली. 

अकरावी उत्तीर्ण केल्यावर मनोज पांडे केंद्रीय लोकसेवा आयोगाची परीक्षा उत्तीर्ण करून पुण्याच्या नॅशनल डिफेन्स ॲकॅडमीत दाखल झाले. तेथील तीन वर्षांचा अभ्यासक्रम पूर्ण झाल्यानंतर त्यांनी डेहराडूनच्या मिलिटरी इंजिनीअरिंग कॉलेजमधून अभियांत्रिकीची पदवी मिळवली. १९८२ मध्ये ते पुण्याच्याच बॉम्बे सॅपर्स या लष्कराच्या अभियांत्रिकी सेवेत रुजू झाले. 

## देशात आणि परदेशांत
मनोज पांडे यांची देशाच्या सर्व भागांत नोकरी झाली आहे.त्यांनी इथिओपिया व इरिशिया या देशांत संयुक्त राष्ट्राच्या शांतिसेनेतसुद्धा काम केले आहे. कारगिलमध्ये ते डिव्हिजनचे कमांडर होते. 

## नातेवाईक
मनोज पांडे यांचे वडील नागपूरला डॉक्टर तर आई प्रेमा पांडे नागपूर आकाशवाणीत उद्‌घोषिका होत्या. त्या सादर करीत असलेल्या ‘बेला के फूल’ हा कार्यक्रम अतिशय लोकप्रिय होता. मनोज पांडे यांचे मामा बेळगावला मराठा लाईट इन्फंटरीत, तर लहान बंधू संकेत पांडे हे लष्करात कर्नल होते. सर्वात लहान बंधू डॉ. केतन पांडे ब्रुनोईच्या राजाचे मुख्य वैद्यकीय अधिकारी म्हणून सध्या (२०१७ साली) कार्यरत आहेत. मनोज पांडे यांची सून सौम्या सिंग लष्करी सेवेत असून मुलगा अक्षय हा हवाई दलात वैमानिक आहे.

## पुरस्कार आणि सन्मान
* कारगीलमध्ये डिव्हिजन कमांडची जबाबदारी सांभाळताना त्यांनी उल्लेखनीय कामगिरी बजावली आहे. त्यांच्या या सेवेचा गौरव म्हणून पांडे यांना विशिष्ट तसेच अतिविशिष्ट सेवा पदक देऊन गौरवण्यात आले आहे. 

(अपूर्ण)

वर्ग:भारतीय सैन्यातील अधिकारी
सांता रोसा (कॅलिफोर्निया)

**सांता रोसा** अमेरिकेच्या कॅलिफोर्निया राज्यातील शहर आहे. सोनोमा काउंटीचे प्रशासकीय केन्द्र असलेल्या या शहराची लोकसंख्या २०१४ च्या अंदाजानुसार १,७४,१७० होती. या शहराच्या आसपास द्राक्षांचे मळे व त्यापासून वाइन बनविणारे छोटे उद्योग आहेत.

वर्ग:कॅलिफोर्नियामधील शहरे
वर्ग:बे एरियामधील शहरे
वर्ग:सोनोमा काउंटी (कॅलिफोर्निया)
बालक आंबेडकर

**बालक आंबेडकर** हा इ.स. १९९१ मधील बसवराज दिग्दर्शित कन्नड भाषेतील चित्रपट आहे. हा भारतीय राज्यघटनेचे शिल्पकार डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या बालपण ते तरुण जीवनावर आधारित चित्रपट आहे. हा चित्रपट हिंदी भाषेतही डब झालेला आहे.

## कलाकार 
# मास्टर उमेश
# मास्टर शरदप्रसाद
# जगन्नाथ राव
# महेंद्र
# आश्विनकुमार
# विनय
# मास्टर अमित
# तीर्थ प्रसाद
# गंगाधर
# बसवन्ना
# लक्ष्मीनारायण
# संपत आचारी
# सिलेमन
# सविता
# शारदा
# इंद्रा बानू
# कमलश्री
# राधा
# आनंद लक्ष्मी
# ताराश्री
# बेबी प्रेमलता
# आशा
# एम.व्ही. वसुदेव राव
# एस स्वामीनाथन राव

## हे सुद्धा पहा 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांवर बनवले गेलेले चित्रपट व दूरचित्रवाणी मालिका यांची सूची (मूळ सूची)
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* बालक आंबेडकर (व्हिडीओ)
* बालक आंबेडकर (व्हिडिओ) (हिंदी भाषा)

वर्ग:इ.स. १९९१ मधील कन्नड चित्रपट
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधी चित्रपट
२०१२ अटलांटिक हरिकेन मोसम

**२०१२ अटलांटिक हरिकेन मोसम** हा अटलांटिक महासागरात सुरू होणाऱ्या चक्रीवादळांचा मोसम होता. हा मोसम अधिकृतरीत्या १ जून ते ३० नोव्हेंबर दरम्यान होता. यात एकूण १९ चक्रीवादळे झाली त्यातील १० वादळांचे हरिकेनमध्ये रूपांतर झाले व दोन हरिकेन मोठी हरिकेन गणली गेली. २०१० आणि २०११ या दोन अतिव्यस्त मोसमांनंतरचा हा तिसरा लागोपाठचा अतिव्यस्त मोसम होता.

या मोसमातील हरिकेन सँडीने कॅरिबियन बेटे, अमेरिका व कॅनडामध्ये मिळून ७० अब्ज अमेरिकन डॉलरपेक्षा जास्त नुकसान केले.

वर्ग:अटलांटिक हरिकेन मोसम
अटलांटिक हरिकेन मोसम
*
शास्त्री (निःसंदिग्धीकरण)

## शास्त्री उपाधी प्राप्त/धारण करणाऱ्या व्यक्ती
* बा.भो. शास्त्री

* वासुदेवशास्त्री अभ्यंकर
* पांडुरंगशास्त्री आठवले
* बाळशास्त्री खुपेरकर
* कृष्णशास्त्री चिपळूणकर
* विष्णूशास्त्री चिपळूणकर
* विष्णूशास्त्री बापट - मराठी विद्वान भाषांतरकार
* विष्णूशास्त्री बापूशास्त्री बापट - एकोणिसाव्या शतकातील एक बालसाहित्यिक
* महादेवशास्त्री जोशी
* लक्ष्मणशास्त्री जोशी
* रामशास्त्री प्रभुणे
* लाल बहादूर शास्त्री
* बाळशास्त्री हरदास
* अनमोल पंचसरिताख्य शास्त्री

## शास्त्री आडनावाच्या व्यक्ती
## संकीर्ण
* शास्त्री नदी

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
मृच्छकटिक

**मृच्छकटिक** हे शूद्रक कवीने लिहिलेले उत्तम संस्कृत  प्रकरण रूपक आहे. संस्कृतभाषेमध्ये नाटकास रूपक असे म्हणतात. तसेच नाटक हा दहा रूपकांपैकी एक प्रकार आहे .उज्जयिनी नगरीतील गणिका वसंतसेना ही या नाटकाची नायिका आणि चारुदत्त हा नायक.हा नायक जातीने ब्राह्मण वणिक्  आहे. तसेच शर्विलक-मदनिका यांची प्रणयकथा तसेच राजकीय सत्तांतर  ही दोन दुय्यम कथानके  मुख्य कथानकाबरोबर ह्या रूपकामध्ये एकत्रितपणे गुंफलेली आहेत. या रुपकातून तत्कालीन समाजाचे यथार्थ दर्शन घडते. कालिदासाच्या नाटकांमध्ये दिसणारे राजदरबाराचे चित्रण येथे दिसत नाही. तर समाजाच्या विविध स्तरांतील लोकांचे मनोज्ञ दर्शन नाटककाराने येथे घडविले आहे. त्यामुळे हे संस्कृत साहित्यातील पहिले सामाजिक नाटक ठरते.  गृहस्थाश्रमी ब्राह्मण नायक आणि गणिका नायिका यांची प्रणयकथा रूपकाच्या माध्यमातून समाजासमोर मांडण्याचा धाडसी प्रयोग नाटककाराने केलेला आहे.  तसेच प्रस्थापित सत्ता उलथवून टाकण्याचा  नाट्यशास्त्राच्या नियमांविरूद्ध प्रसंग यात दाखविला आहे. अशा आणि इतर अनेक कारणांमुळे हा संस्कृत रंगमंचावरील धाडसी प्रयोग ठरतो. हे प्रकरण  रूपक असल्यामुळे याचे दहा अंक आहेत. त्यापैकी प्रथम  चार अंक हे संस्कृत कवि भास याच्या 'चारुदत्त' या रूपकामधून घेतलेले आहेत आणि पुढील सहा अंक ही शूद्रकाची स्वनिर्मिती आहे.  काही इतिहास संशोधकांनी या रूपकामध्ये दाखविलेली राजकीय उलथापालथ ही वास्तव घटनेतून प्रेरित असल्याचे सूचित करून त्याचे ऐतिहासिक पैलू शोधण्याचा प्रयत्न केलेला दिसून येतो. तसेच  या नाटकात येणारी पालक आणि गोपाल ही राजांची नावे भास कविच्या प्रतिज्ञायौगन्धरायण आणि स्वप्नवासवदत्तम् या नाटकांतही आढळतात. त्यावरून ही नाटके ऐतिहासिक असल्याचे दिसून येते.

या रुपकांधील पात्रे ही समाजातील सर्वसामान्य  जन असल्यामुळे त्यांची भाषा ही प्राकृत आहे. यामध्ये महाराष्ट्रीय प्राकृत, शकार भाषा असे प्राकृत भाषांचे अनेक प्रकार यांत दृग्गोचर होतात.  एका गणिकेचा ब्राह्मण वणिकाशी विवाह आणि त्याच्या घरात गृहिणी म्हणून प्रवेश हे आजच्याही काळाला न झेपणारे कथानक इसवी सनाच्या दुसऱ्या शतकात शूद्रकाने रंगमंचावर दाखविले आहे. यावरून पूर्वीच्या भारतीय समाजातील व्यक्तिस्वातंत्र्याची कल्पना येते.

आधुनिक चित्रपटकलेतील सर्रास दाखविला जाणारा प्रेमी युगलांचा पडत्या पावसांतील मिलन-प्रसंग प्रथमतः भारतीय रंगमंचावर या रुपकांत मांडलेला आहे. अशा प्रकारे हा भारतीय चित्रपटसृष्टीसाठी प्रेरणास्त्रोत ठरतो.

या नाटकाच्या कथानकावर मराठीत मृच्छकटिक हे संगीत नाटक आहे.  नाटकाच्या कथानकावर आधारित वसंतसेना नावाचा मराठी चित्रपट आचार्य अत्रे यांनी काढला. या चित्रपटाचे दिग्दर्शन गजानन जहागीरदार यांनी केले होते.

याआधी १९२९ साली दादासाहेब फाळके यांनी वसंतसेना नावाचा चित्रपट काढला हो याच नावाचा कानडी चित्रपट १९४१ साली, हिंदी चित्रपट १९४२ साली निघाले. वसंतसेना नावाचा तेलुगू चित्रपट १९६७ साली आणि तमिळ चित्रपट २०१४ साली निघाले. 

मराठीतले नाटक गोविंद बल्लाळ देवल यांनी लिहिले होते. ह्या नाटकाचा पहिला प्रयोग सन १८८७ सालीं 'ललितकलोत्सव मंडळी’ने केला होता. 

यातील वसंतसेनेची भूमिका आजवर शांता मोडक, कीर्ती शिलेदार, वनमाला, कान्होपात्रा दत्तात्रेय किणीकर, मधुवंती दांडेकर या अभिनेत्रींनी मृच्छकटिक नाटकात नायिकेची भूमिका केली आहे. 

वर्ग:मराठी नाटकांची यादी
वर्ग:संस्कृत नाटके
वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
नवरात्र (निःसंदिग्धीकरण)

* नवरात्र
* शारदीय नवरात्र
* वासंतिक नवरात्र
* माघ नवरात्र
* आषाढ नवरात्र

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
धम्मचक्कप्पवत्तन सुत्त

[इवलेसे|उजवे|238px|A depiction of the first teaching of the Buddha from a [Vietnamese Buddhism|Vietnamese Buddhist monastery in Quebec, Canada.]]
**धम्मचक्कप्पवत्तन सुत्त** (पाली) किंवा **धर्मचक्रप्रवर्तन सूत्र** (संस्कृत) हा बौद्ध ग्रंथ आहे, ज्यात गौतम बुद्ध द्वारा ज्ञानप्राप्ती नंतर दिला गेलेला प्रथम उपदेश संग्रहीत आहे.

वर्ग:बौद्ध ग्रंथ
वर्ग:पाली भाषा
आर्यांग्ल वैद्यक महाविद्यालय (सातारा)

**एस.सी.मुथा आर्यांग्ल वैद्यक महाविद्यालय** हे साताऱ्यातील वैद्यकीय महाविद्यालय आहे. हे जुन्या सातारा-पुणे रस्त्यावर आहे. या महाविद्यालयात आयुर्वेद अभ्यासक्रम शिकवला जातो. *आयुर्वेद प्रसारक मंडळी* या १९१३मध्ये स्थापन करण्यात आलेल्या संस्थेने हे महाविद्यालय सुरू केले. आयुर्वेद आणि ॲलोपथीचे एकत्रित शिक्षण देणारे हे भारतातील पहिले महाविद्यालय/संस्था आहे.

## बाह्य दुवे
* संकेतस्थळ 

वर्ग:सातारा
वर्ग:महाराष्ट्रातील शैक्षणिक संस्था
ब.ल. वष्ट

डॉ. **ब.ल. वष्ट हे** एक हिंदुत्ववादी मराठी लेखक आहेत. 

## पुस्तके
* आयुर्वेद आणि आधुनिक वैद्यक (अनुवदित, मूळ लेखक - डॉ. रा. द. लेले)  
* आयुर्वेद आणि निरामय जीवन 
* कामजीवनाचा विकास 
* गुरू गोविंदसिंह आणि शिखांच्या इतिहास कथा 
* तरुण दिसा खूप जगा 
* दोन रहस्यकथा (लघुकथा)
* श्रीगुरुजींचे विचारविश्व 
* हिंदुत्व आणि पोथीनिष्ठ विचारधारा
* हिंदुत्व : भारतीय राष्ट्राचा मूलाधार    
* हिंदुत्व : संघ आणि सावरकर

वर्ग:मराठी लेखक
भिम गर्जना

**भिम गर्जना** हा इ.स. १९९० मधील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या जीवनावरील मराठी चित्रपट आहे. या चित्रपटाचे दिग्दर्शक सुधाकर वाघमारे व निर्मात्या नंदा पवार आहेत.

## कलाकार 
* कृष्णानंद
* प्रथमा देवी

## हे सुद्धा पहा 
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांवर बनवले गेलेले चित्रपट व दूरचित्रवाणी मालिका यांची सूची (मूळ सूची)
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची

## संदर्भ 
* व्हिडिओ

वर्ग:इ.स. १९९० मधील मराठी चित्रपट
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधी चित्रपट
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
दीपक मिश्रा

**दीपक मिश्रा** (३ ऑक्टोबर, इ.स. १९५३ - ) हे भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाचे सरन्यायाधीश होते. ते २८ ऑगस्ट, इ.स. २०१७ पासून सरन्यायाधीशपदी आहेत. यापूर्वी ते पाटणा आणि दिल्ली उच्च न्यायालायाचे न्यायाधीश होते.

यांचे काका रंगनाथ मिश्रा भारताचे २१वे सरन्यायाधीश होते.

वर्ग:भारताचे सरन्यायाधीश
वर्ग:इ.स. १९५३ मधील जन्म
गौतम बुद्धांचे कुटुंब

मधील बेलम लेणीमधील बुद्ध]]

बुद्धांचा जन्म इ.स.पू. ५६३ साली लुंबिनी, भारतमधील शाक्य वर्णांच्या कुटुंबात झाला. त्यांना बालपणी सिद्धार्थ गौतम म्हणून ओळखले जाई. कपिलवस्तु राज्यात त्यांचे वडील शुद्धोधन हे शाक्य वंशांचे राजे होते, शेजारील कोशल राज्याची राजकुमारी त्यांची आई राणी महामाया होती. सिद्धार्थ बाळाचा जन्म झाल्यापासून सात दिवसांनी त्यांच्या आईचा मृत्यू झाल्यानंतर, त्यांच्या आईची छोटी बहिण, महाप्रजापती गौतमी यांनी त्यांना वाढवले.

त्यानंतर सिद्धार्थाने यशोधराशी विवाह केला आणि नंतर दोघांना एक मुलगा झाला, त्याचे नाव राहुल होते. यशोधरा आणि राहुल हे दोघेही पुढे बुद्ध शिष्य बनले.

त्यांचा चुलत भाऊ आनंद हे भिक्खू संघात सामील होऊन बुद्ध सेवक बनले.

## गौतम बुद्धांचा संक्षिप्त जीवनपट 
# पणजोबाचे नाव      : राजा जयसेन 
# पणजीचे नाव         : राणी जयंती
# आजोबाचे नाव     :  राजा सिंहहनू 
# आजीचे नाव        :राणी कच्चायना 
# वडिलांचे नाव       :  राजा शुद्धोधन 
# आईचे नाव        :  राणी महामाया
# मावशी   :  महाप्रजापती गौतमी 
# आत्या    :अमिता, प्रमिता
# आत्या भाऊ  :देवदत्त 
# सावत्र भाऊ   :  नंद, रूपनंद 
# चुलते  : धौतोधन, शुक्लोधन, अभितोधन

## अंजन
अंजन हे प्राचीन भारतातील कोलिय वंशाचे राजा होते. अंजन हे गौतम बुद्धांचे आजोबा होते. अंजनाला दोन मुले सुप्पबुद्ध व दंदापाणी, आणि दोन मुली महामाया आणि महाप्रजापती गौतमी होत्या. महामाया या बुद्धांच्या आई व महाप्रजापती गौतमी या बुद्धांच्या मावशी व सावत्र आई होत्या. बुद्धांची पत्नी यशोधरा ह्या बुद्धांचे मामा सुप्पबुद्ध यांच्या कन्या होत्या.

## शुद्धोधन
शुद्धोधन हे शाक्य वंशाचे राजे व गौतम बुद्धांचे वडील होते.
शुद्धोधन राजा यांच्या विषयी भगवान बुद्ध आणि त्यांचा धम्म या ग्रंथात डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर लिहितात,

## महामाया
महामाया या कोलिय वंशाच्या राजकुमारी होत्या. त्या शाक्य नरेश शुद्धोधन यांच्या पत्नी व गौतम बुद्धांच्या आई होत्या.

## महाप्रजापती गौतमी
महाप्रजापती गौतमी या महामाया बहिण व कोलिय वंशाच्या राजकुमारी होत्या. त्या शाक्य नरेश शुद्धोधन यांच्या दुसऱ्या पत्नी व गौतम बुद्धांच्या मावशी व सावत्र आई होत्या. नंतर या भिक्खूणी बनल्या.

## आनंद
## देवदत्त
देवदत्त हा बौद्ध भिक्खू व बुद्धांचा एक प्रमुख शिष्य होता. हा सुपब्बुध (सुप्रबुद्ध) यांचा मुलगा, गौतम बुद्धांचा चुलत भाऊ आणि आनंदांचा भाऊ होता. देवदत्त हा एक कोलीय आणि शाक्य होता. सुरुवातीला त्याच्या मनात बौद्ध धम्मा विषयी खूप आस्था हो होती मात्र कालांतराने तो बुद्ध विरोधी बनला. बुद्धांच्या भिक्खू अनुयायांपैकी निम्म्या ५०० भिक्खूंना घेऊन त्याने स्वतःचा संघ तयार केला, परंतु नंतर बुद्धशिष्य मोग्गलान याने त्यांच्या संघाचे विघटन करून टाकले. शाक्य हे देवदत्त आणि सिद्धार्थ या दोघांचे नातेवाईक होते असे म्हणले जाते.

## नंद
## सुंदरी नंदा
## यशोधरा
## राहुल
राहुल हा यशोधरा व गौतम बुद्धांचा एकमेव पुत्र होता. राहुल बुद्ध संघात सामील होऊन भिक्खू बनला.

## रोहिणी 
## हे सुद्धा पहा 
* दहा प्रमुख शिष्य


कु
वर्ग:इ.स.पू.चे ६ वे शतक 
वर्ग:इ.स.पू.चे ५ वे शतक