open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
सुधीर कुमार चौधरी (गौतम)

**सुधीर कुमार चौधरी (गौतम)** (जन्मः इ.स. १९८३ मुझफ्फरपूर, बिहार, भारत) (काही बातम्यांमध्ये गौतम ह्या नावाने देखील उल्लेख होतो.) हा एक भारतीय क्रिकेट संघाचा खूप मोठा चाहता आहे. तो जवळपास भारताच्या (भारतात खेळल्या जाणाऱ्या) प्रत्येक सामन्यात व ज्या सामन्यात सचिन तेंडुलकर खेळत असेल त्यात विशेषतः पहावयास मिळतो. त्याचे संपूर्ण शरीर भारतीय झेंड्याच्या तिरंग्या रंगात रंगविलेले असते, त्याच्या हातात भारताचा झेंडा असतो, तसेच अंगावर ठळक अक्षरात १० हा आकडा व तेंडुलकर असे रोमन लिपीत लिहीलेले असते. त्याच्या सांगण्यानुसार तो सचिन तेंडुलकर ह्यांचा सर्वात मोठा चाहता असून त्यास प्रत्येक सामन्यासाठी लागणाऱ्या तिकिटाचा खर्च सचिन कडून पुरविला जातो. तो सहसा सामन्यादरम्यान दूरदर्शन वर दाखविला जातो, सध्या (आयपीएल २०१०) तो सचिन तेंडुलकर खेळत असलेल्या मुंबई इंडियन्स संघाच्या प्रत्येक सामन्यात पहावयास मिळतो.
thumb|**सुधीर कुमार चौधरी** हा भारतीय क्रिकेट संघाचा व सचिन तेंडुलकरचा सर्वात मोठा चाहता आहे ,तो जवळपास सर्वच सामन्यात उपस्थित असतो.चेपॉक येथील एका सामन्यादरम्यान टिपलेली त्याची भावमुद्रा.

वर्ग:इ.स. १९८३ मधील जन्म

## हेसुद्धा पहा
* सचिन तेंडुलकर
* मुंबई इंडियन्स
*सुधीर चौधरीचा जीवनप्रवास 

## संदर्भ आणि नोंदी 
* Bajpai, Shalabh Anand; Sumit Jha (27 November 2009). "Cricket fever hits Kanpur". Times of India. Retrieved 15 February 2010.
* "Sachin fan pedals to Bangladesh". The Tribune. 15 May 2007. Retrieved 15 February 2010.
* "A fan who gifts Sachin 1,000 litchis every year". DNA. May 27, 2007. Retrieved 15 February 2010.
* "Police apologise to Sachin fan". That's Cricket. November 24, 2009. Retrieved 15 February 2010.
* "Briefly". The Tribune. 12 February 2006. Retrieved 15 February 2010.
* Ali, Qaiser Mohammad (13 November 2009). "Sachin: A player who is the game itself". India Today. Retrieved 18 February 2010.
* Nayudu, Vinay (28 October 2003). "Fans queue up outside Wankhede". Indian Express. Retrieved 15 February 2010.
* Binoy, George (4 June 2007). "A snake charmer and an investment guru". Cricinfo. Retrieved 15 February 2010.
* "Sachin is this fan's match ticket". Times of India. 31 January 2007. Retrieved 18 February 2010
मंडाले

'''''' हे बर्मा देशातील दुसऱ्या क्रमांकाचे शहर आहे. हे शहर म्यानमारच्या मंडाले प्रदेशाची राजधानी आहे. हे शहर इरावती नदीच्या काठावर स्थित आहे.

वर्ग:म्यानमारमधील शहरे
*
ए.के. लोहितदास

इवलेसे|ए.के. लोहितदास
**अंबाळतिल करुणाकरन लोहितदास** (१० मे, १९५५ - २८ जून, २००९) हा मलयाळम चित्रपट निर्माता आणि लेखक होता.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मलयाळम चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:इ.स. १९५५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मधुमिता (दिग्दर्शक)

**मधुमिता** या तमिळ चित्रपट लेखिका आणि दिग्दर्शिका आहेत. यांनी २००८ ते २०१९ दरम्यान चार चित्रपटांचे लेखन आणि दिग्दर्शन केले

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
जे. महेंदरन

इवलेसे

वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:इ.स. १९३९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
तांबडा पांडा

म्हणजेच अस्वली मांजर हा पूर्व हिमालयाच्या नेपाळ ते अरुणाचल प्रदेश तसेच उत्तर म्यानमार आणि दक्षीण चीन या भागातील समशीतोष्ण वनात राहणारा निशाचर सस्तन प्राणी आहे. याचा पाठीकडून रंग तांबूस-तपकिरी असून खालचा रंग काळा, डोके पांढरे, शेपूट गडद तपकिरी रंगाची मोठी व जाड असते. याचे ओठ पांढुरक्या रंगाचे असतात तर गालावर दोन पांढरे पट्टे असतात. शरीराच्या मानाने याचे डोके मोठे आणि नाक टोकदार, पाय लहान, अस्वलाच्या पायांसारखे, तर याचे पंजे धारदार नखांचे असतात.  हा एकटा किंवा जोडीने राहणे पसंत करतो.

 हा उभयचर प्राणी असून बांबूचे कोंब, इतर कोवळे कंद, पक्ष्यांची अंडी, लहान प्राणी असे विविध प्रकारचे अन्न सेवन करतो.  झाडावर चढण्यात पटाईत असतो, एखाद्या उंच आणि आडव्या फांदीवर चारही पाय खाली सोडून, पोटाच्या आधाराने लटकत हा आराम करतो. या प्राण्यांचा गर्भावस्थेचा काळ सुमारे १३० दिवस असतो. मादी एकावेळी १ ते ४ पिलांना जन्म देते. ची पिले साधारणपणे एक वर्ष आईच्या सोबत राहतात.

 हा सिक्कीम राज्याचा राज्य प्राणी आहे. हा प्राणी सहज माणसाळतो.  पेक्षा वेगळा प्रचंड पांडा नावाचा आणखी एक दुर्मिळ पांडा आहे.

## संदर्भ
## बाह्य दुवे 
* The Red Panda Network – The world's only non-profit organization dedicated to red panda conservation. Retrieved on 2009-11-26.
* ARKive  Red Panda info at ARKive. Retrieved on 2009-12-24.
* Animal Diversity Web *Ailurus fulgens*. Retrieved on 2009-11-26.
* Animal Info. Red Panda. Retrieved on 2009-11-26.
* Birmingham Nature Centre  – UK breeding program. Retrieved on 2009-11-26.

वर्ग:सस्तन प्राणी
गौतम मेनन

इवलेसे
**गौतम मेनन** (मल्याळम: ഗൌതം വാസുദേവ് മേനോന്‍; तमिळ: கௌதம் வாசுதேவ் மேனன்) (जन्म फेब्रुवारी २५,१९७३ पालक्कड,केरळ) हे एक भारतीय (मल्याळी) तमिळ चित्रपट दिग्दर्शक आहेत जे चेन्नै तमिळनाडू येथे रहातात.केरळी कुंटुंबात (पालक्कड,केरळ) जन्मलेले गौतम मेनन हे एक सुप्रसिद्ध तमिळ चित्रपट निर्माते व पुरस्कार विजेते दिग्दर्शक आहेत.

## चित्रपट कारकीर्द 
वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
सौंदर्या रजनीकांत

इवलेसे
**सौंदर्या रजनीकांत अश्विन** (सप्टेंबर २०, इ.स. १९८४ - ) ही तमिळ चित्रपट निर्माती आणि दिग्दर्शिका आहे.

सौंदर्या रजनीकांत ही तमिळ चित्रपट अभिनेते रजनीकांत ह्यांची मुलगी असून तिचे मूळ नांव ‘*सखुबाई गायकवाड* ’ असे आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:तमिळ चित्रपट निर्माते
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म
नास्सर

**म. नास्सर** (जन्म:५ मार्च १९५८) हा एक भारतीय अभिनेता, दिग्दर्शक, निर्माता, डबिंग कलाकार, गायक आणि राजकारणी आहे जो मुख्यत्वे तमिळ आणि तेलगू चित्रपट उद्योगात काम करतो. ते नदीगर संगमचे विद्यमान अध्यक्ष आहेत .
इवलेसे

नासार यांचा जन्म ५ मार्च १९५८ रोजी तामिळनाडू , भारत येथे मेहबूब बाशा आणि मुमताज यांच्या घरी झाला. त्यांनी सेंट जोसेफ उच्च माध्यमिक विद्यालय (चेंगलपट्टू) मध्ये शालेय शिक्षण घेतले. शालेय शिक्षणानंतर ते मद्रास (आताचे चेन्नई) येथे गेले, जिथे त्यांनी मद्रास ख्रिश्चन कॉलेजमध्ये प्री-विद्यापीठ पूर्ण केले. मद्रास ख्रिश्चन कॉलेजमध्ये ते ड्रॅमॅटिक सोसायटीचे सक्रिय सदस्य होते. नंतर काही काळ त्यांनी भारतीय हवाई दलात काम केले.  त्यांनी अभिनयाच्या दोन शाळांमध्ये प्रशिक्षण घेतले: साऊथ इंडियन फिल्म चेंबर ऑफ कॉमर्सची फिल्म इन्स्टिट्यूट आणि तमिळनाडू इन्स्टिट्यूट फॉर फिल्म अँड दूरचित्रवाणी टेक्नॉलॉजी.

वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेते
राजीवन

**राजीवन नंबियार** ऊर्फ **राजीवन** (रोमन लिपी: *Rajeevan* ;) हा तमिळ चित्रपट कलादिग्दर्शक आहे. त्याने तमिळ, तेलुगू व मल्याळम चित्रपटांसाठी कलादिग्दर्शन केले आहे.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
पुष्कर-गायत्री

**पुष्कर गायत्री** हे भारतीय चित्रपट निर्माते युगुल आहे.

वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:रिकामी पाने
व्ही. प्रिया

**व्ही. प्रिया** ही तमिळ चित्रपट दिग्दर्शिका आहे. ही मणिरत्नम आणि सुहासिनी मणिरत्नम यांची सहाय्यक दिग्दर्शक होती.

वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
एम. राजा

इवलेसे
**राजा मोहन** (तमिळ: மோ. ராஜா;  १५ जानेवारी १९७६) हा एक भारतीय सिने-दिग्दर्शक आहे. प्रामुख्याने तमिळ सिनेमामध्ये कार्यरत असणाऱ्या राजाने आजवर ७ चित्रपटांचे दिग्दर्शन केले असून ह्यांपैकी बहुतेक चित्रपटांमध्ये त्याचा भाऊ जयम रवी नायकाच्या भूमिकेत चमकला आहे.

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:इ.स. १९७६ मधील जन्म
वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
अळगम पेरुमल

**अळगम पेरुमल** (तामिळ: அழகம்பெருமாள்) हा एक तमिळ अभिनेता व दिग्दर्शक आहे. त्याने आजवर ३ तामिळ चित्रपट दिग्दर्शित केले आहेत व अनेक चित्रपटांमध्ये छोट्या भूमिका केल्या आहेत.

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:इ.स. १९६५ मधील जन्म
वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
एस.पी. राजकुमार

**एस.पी. राजकुमार** हे तमिळ चित्रपट दिग्दर्शक आहेत. त्यांनी १९९८पासून सुमारे दहा चित्रपट दिग्दर्शित केले आहेत.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
राम (दिग्दर्शक)

इवलेसे
**राम** एक भारतीय तमिळ चित्रपट लेखक आणि दिग्दर्शक.

वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
रामणा मादेश

इवलेसे

वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:इ.स. १९७१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
व्ही. रविचंद्रन

**वेणू रविचंद्रन** हे भारतीय चित्रपट निर्माता आणि वितरक आहेत. ये आस्कार फिल्म्स प्रा.लि.चे मालक आहेत.

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बूपती पांडियन

**बूपती पांडियन** तमिळ चित्रपटदिग्दर्शक आहे.

वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:विस्तार विनंती
बालाजी शक्तिवेल

इवलेसे

वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:इ.स. १९६४ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
श्रीकांत देवा

वर्ग:तमिळ संगीतकार
वर्ग:तमिळ पार्श्वसंगीतकार
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गंगै अमरन

**गंगै अमरन** (तामिळ: கங்கை அமரன்) हा एक भारतीय संगीत दिग्दर्शक, पार्श्वगायक, गीतकार व चित्रपट दिग्दर्शक आहे. तो प्रसिद्ध तामिळ संगीतकार इळैयराजा ह्याचा धाकटा भाऊ असून प्रामुख्याने तमिळ सिनेमामध्ये कार्यरत आहे.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:तमिळ संगीतकार
वर्ग:तमिळ पार्श्वसंगीतकार
एन. लिंगस्वामी

इवलेसे
**नम्मलवर लिंगस्वामी** (१४ नोव्हेंबर, १९६७ - ) हे एक तमिळ चित्रपट दिग्दर्शक आणि निर्माता आहेत.

वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कॉलोनियल कझिन्स

**कॉलोनियल कझिन्स** (Colonial Cousins) हे भारतामधील हरिहरन व लेस्ली लुईस ह्या गायकांचे एकत्रित नाव आहे. १९९२ साली हरिहरन व लेस्ली लुईसनी ह्या नावाची निर्मिती केली व पॉप गाणी बनवण्यास सुरुवात केली. १९९६ साली त्यांनी *कॉलोनियल कझिन्स* ह्याच नावाचा आल्बम प्रदर्शित केला ज्याने भारतामधील विक्रीचे मागील सर्व विक्रम तोडले. भारतीय पॉप संगीतामध्ये हा आल्बम एक मोठा स्तंभ मानला जातो.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:भारतीय संगीतकार
के.व्ही. महादेवन

**कृष्णकोईल वेंकटाचलम महादेवन** (१४ मार्च १९१८, नागरकोविल - २१ जून २००१, चेन्नई) हा एक भारतीय संगीतकार होता. तो प्रामुख्याने दक्षिण भारतामधील चित्रपटसृष्टीमध्ये कार्यशील होता. त्याला १९६७ व १९८० सालचा सर्वोत्तम पार्श्वसंगीतकाराचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार तर १९९२ सालचा तेलुगू फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाला होता.

वर्ग:इ.स. १९१८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००१ मधील मृत्यू
वर्ग:तमिळ संगीतकार
वर्ग:भारतीय संगीतकार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
देवी श्री प्रसाद

इवलेसे|देवी श्री प्रसाद
**देवी श्री प्रसाद**
## बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म
वर्ग:तमिळ संगीतकार
वर्ग:तमिळ पार्श्वसंगीतकार
आर.पी. पटनाईक

**रवींद्र प्रसाद पटनायक** हा एक भारतीय संगीत दिग्दर्शक आहे ज्याने तीन भारतीय भाषांमध्ये (तेलगू, तामिळ आणि कन्नड (सुमारे ३० चित्रपटांचे)) संगीत दिग्दर्शन केले आहे. त्यांच्या नावावर ७५हून अधिक चित्रपट आहेत.त्यांनी तीन फिल्मफेर पुरस्कार आणि तीन नंदी पुरस्कार जिंकले. त्यांचा जन्म आंध्र प्रदेशमध्ये झाला तरीही त्यांची मातृभाषा ओडिया आहे.

पटनायक एक चित्रपट दिग्दर्शक होण्याची इच्छा मनात ठेवून चित्रपट उद्योगात प्रवेश केला पण संगीत दिग्दर्शक म्हणून प्रथमतः सुरुवात केली. सिनेमॅटोग्राफर-दिग्दर्शक तेजा यांनी त्याला पुढे चाल दिली. पटनायक यांनी दिग्दर्शन क्षेत्रात पदार्पण केले व सन २००८ च्या 'अंदमानाई मॅनसूलो' (?) या चित्रपटास दिग्दर्शित केले.मार्च २०१६ ला, त्यांनी आपल्या पाचवा तेलुगू भाषिक चित्रपट 'तुलसी दलम' पूर्ण केला. त्यांचे बंधू गौतम पटनायक एक दिग्दर्शक आहेत आणि त्यांनी केराटम (२०११)पासून आपल्या दिग्दर्शनाची सुरुवात केली.

वर्ग:तमिळ संगीतकार
वर्ग:तमिळ पार्श्वसंगीतकार
आर.के. शेखर

**राजगोपाल कुलशेखर** तथा आर.के. शेखर (तमिळ:ராஜகோபால குலசேகரா) ( २१ जून १९३३ - मृत्यू: ३० सप्टेंबर १९७६) हे एक भारतीय व विशेषत्वाने तमिळ संगीतकार व तमिळ पार्श्वसंगीतकार होते. त्यांनी मुख्यत्वेकरून,सुमारे ५२ मल्याळम चित्रपटांना संगीत दिले. त्यांनी सुमारे १०० च्या वर चित्रपटांचे संगीत दिग्दर्शन केले. ते संगीतकार ए. आर. रहमान यांचे वडील होत.

वर्ग:तमिळ संगीतकार
वर्ग:तमिळ पार्श्वसंगीतकार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बोम्मीरेड्डी नागी रेड्डी

इवलेसे
**बी. नागी रेड्डी** तथा **बोम्मीरेड्डी नागी रेड्डी** (तेलुगू:బొమ్మిరెడ్డి నాగిరెడ్డి) (डिसेंबर २, इ.स. १९१२ - फेब्रुवारी २५, इ.स. २००४) हा तेलुगू चित्रपट निर्माता होता.

मूळ आंध्र प्रदेश राज्यातील कडप्पा जिल्ह्यातील पोट्टीपडू गावातील नागीरेड्डीने चेन्नाईमध्ये विजय वाहिनी स्टुडियो स्थापून चित्रपटनिर्माण सुरू केले. हा स्टुडियो नंतर आशियातील सगळ्या मोठा स्टुडियो झाला.

नागीरेड्डीने पाताळ भैरवी (१९५१), मिस्साम्मा (१९५५), माया बझार (१९५७), गुंडम्मा कथा (१९६२), राम और श्याम, श्रीमान श्रीमती, जुली (१९७५), स्वर्ग नरक (१९७८) असे अनेक चित्रपट निर्मिले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००४ मधील मृत्यू
एम.एस. विश्वनाथन

वर्ग:तमिळ संगीतकार
वर्ग:तमिळ पार्श्वसंगीतकार
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:कन्नड संगीतकार
ए.आर. रिहाना

इवलेसे|ए.आर. रिहाना

वर्ग:तमिळ संगीतकार
वर्ग:तमिळ पार्श्वसंगीतकार
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
व्ही. सेल्वागणेश

**व्ही. सेल्वगणेश** हे दक्षिण भारतीय खंजरीवादक आहेत. हे इतर आघातवाद्येही वाजवतात.

वर्ग:तमिळ संगीतकार
वर्ग:तमिळ पार्श्वसंगीतकार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
विजय अँटनी

**विजय अँटनी** (मूळ नाव:फ्रान्सिस अँटनी सिरिल राजा) (जन्म:२४ जुलै १९७५) हे भारतीय संगीतकार, पार्श्वगायक, अभिनेता, चित्रपट संपादक, गीतकार, ऑडिओ अभियंता आणि चित्रपट निर्माता आहेत, जे प्रामुख्याने तमिळ चित्रपटसृष्टीत (कॉलीवुड) काम करतात.

२००५ मध्ये सुकरन या चित्रपटातून त्यांनी संगीतकार म्हणून पदार्पण केले. त्यांनी २०१२ मध्ये नानमध्ये पदार्पण केले. सलीम (२०१४) आणि पिचाईकरन (२०१६) यांसारख्या ॲक्शन थ्रिलर चित्रपटांमधील भूमिकांसाठी ते ओळखले जातात.

इवलेसे|विजय अँटनी

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
वर्ग:तमिळ संगीतकार
वर्ग:तमिळ पार्श्वसंगीतकार
वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मोरोपंत त्र्यंबक पिंगळे

{|मोरेश्वर पिंगळे}}
**मोरोपंत त्र्यंबक पिंगळे** (जीवनकाळ : इ.स.चे १७ वे शतक) हे छत्रपती शिवाजीराजांच्या काळातील मराठा दौलतीचे पंतप्रधान, अर्थात पेशवा होते. स्वराज्याचे प्रथम पेशवा असलेले मोरोपंत हे देशस्थ ब्राह्मण होते. त्यांच्यानंतर पेशवेपद त्यांच्या मुलाकडे गेले. त्यानंतर बालाजी विश्वनाथ हे कोकणस्थ ब्राह्मण तिसरे पेशवा नियुक्त करण्यात आले. 

## कारकीर्द 
इ.स. १६५९ च्या प्रतापगडाच्या लढाईत अफजलखानास मारल्यावर विजापुरी सैन्यावर मराठा फौजांनी हल्ला चढवला, तेव्हा मोरोपंत त्र्यंबक पिंगळ्यांनी सैन्याच्या एका तुकडीचे नेतृत्व केले. फेब्रुवारी, इ.स. १६७१ च्या सुमारास त्यांच्या सेनापतित्वाखालील मराठा फौजांनी मुघलांच्या ताब्यातील पश्चिम खानदेश व बागलाण या प्रदेशांत चढाया केल्या.

इ.स. १६७२मधील उत्तर कोकणातील कोळी राज्यांविरुद्धच्या मराठा मोहिमेचे नेतृत्व पिंगळ्यांनी केले. या मोहिमेत ५ जून, इ.स. १६७२ रोजी मराठ्यांनी कोळ्यांचा राजा विक्रमशाहाच्या सैन्याचा पराभव करत जव्हाराचा पाडाव केला. त्यानंतर मराठा सैन्याने उत्तरेस रामनगराकडे कूच केले. मराठा आक्रमणामुळे रामनगराचा कोळी राजा सोमशाह परागंदा झाला. मात्र पावसाळा सुरू झाल्यामुळे व मुघल सेनापती दिलेरखानाच्या सैन्याची जुळवाजुळव सुरू झाल्याने पिंगळ्यांनी रामनगरातून माघार घेतली. सैन्याची पुन्हा जुळवाजुळव करून जुलै, इ.स. १६७२ च्या सुमारास पिगळ्यांच्या सेनापतित्वाखाली मराठ्यांनी रामनगरचा मुलूख जिंकून घेतला.

## राज्याभिषेकोत्तर पंतप्रधानपद 
मोरोपंत त्र्यंबक पिंगळे हे शिवाजीराजांच्या मंत्रिमंडळातील प्रथम क्रमांकाचे सर्वोच्च मंत्री होते. स्वराज्याच्या सर्व राज्यकारभारावर त्यांना देखरेख ठेवावी लागे. महाराजांच्या गैरहजेरीत राजाचा प्रतिनिधी या नात्याने राज्यकारभार पंतप्रधानालाच सांभाळावा लागे, यावरून या पदाचे महत्त्व लक्षात येते. पंतप्रधानाला वार्षिक १५ हजार होन इतका पगार मिळत असे.

## मोरोपंत पिंगळे यांच्यावरील पुस्तके
* स्वराज्याचे पंतप्रधान मोरोपंत पिंगळे (चरित्र, डाॅ. सदाशिव शिवदे)

## संदर्भ 
वर्ग:मराठा साम्राज्य
वर्ग:सैनिकी पेशातील मराठी व्यक्ती
शंकर-एहसान-लॉय

250 px|इवलेसे|(डावीकडून) लॉय मेन्डोन्सा, एहसान नूरानी व शंकर महादेवन
**शंकर-एहसान-लॉय** हे एक भारतीय संगीतकार त्रिकुट आहे. ह्यांमध्ये गायक शंकर महादेवन, गिटारवादक एहसान नूरानी व पियानोवादक लॉय मेंडोन्सा ह्यांचा समावेश आहे. सधाच्या घडीला शंकर-एहसान-लॉय बॉलिवूडमधील आघाडीचे संगीत दिग्दर्शक असून त्यांनी अनेक यशस्वी चित्रपटांना संगीत दिले आहे. २००४, २००६ व २०१५ साली त्यांना सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शनासाठी फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाले.

## चित्रपट यादी
* *दस* (1997)
* *मिशन काश्मीर* (2000)
* *दिल चाहता है* (2001)
* *कल होना हो* (2003)
* *क्यूं! हो गया ना...* (2004)
* *लक्ष* (2004)
* *बंटी और बबली* (2005)
* *कभी अलविदाना कहना* (2006)
* *डॉन* (2006)
* *सलाम-ए-इश्क* (2007)
* *झूम बराबर झूम* (2007)
* *हे बेबी* (2007)
* *जॉनी गद्दार* (2007)
* *तारे जमीं पर* (2007)
* *रॉक ऑन!!* (2008)
* *लक बाय चान्स* (2008)
* *वेक अप सिड* (2009)
* *लंडन ड्रीम्स* (2009)
* *माय नेम इज खान* (2010)
* *कार्तिक कॉलिंग कार्तिक* (2010)
* *वी आर फॅमिली* (2010)
* *हाउसफूल* (2010)
* *पातियाळा हाउस* (2011)
* *जिंदगीना मिलेगी दोबारा* (2011)
* *डॉन २* (2011)
* *दिल्ली सफारी* (2012)
* *भाग मिल्खा भाग* (2013)
* *टू स्टेट्स* (2014)
* *किल दिल* (2014)
* *दिल धडकने दो* (2015)

 
## पुरस्कार
*२००४ - फिल्मफेअर सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक पुरस्कार - कल होना हो
*२००६ - फिल्मफेर सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक पुरस्कार - बंटी और बबली
*२०१५ - फिल्मफेर सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक पुरस्कार - टू स्टेट्स

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ
*

वर्ग:भारतीय संगीतकार
वनवासमाची

हे एक महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातील गाव आहे. वनवासमाचीचे मुख्य दोन भाग पडतात जुने गावठाण व नवे गावठाण. गावामध्ये सातवीपर्यंत शिक्षणाची सोय असून त्यापुढील शिक्षणासाठी वहागांव अथवा कराडला जावे लागते.

सह्याद्रीच्या डोंगररांगाच्या कुशीत वसलेल्या या गावाला ऐतिहासिक वारसा आहे.गावच्या दक्षिणेस टेकडीवरती पांडवकालीन दगडी शिलांमध्ये बांधलेले शिवमंदिर आहे.या मंदिरास धर्मराज मंदिर असेही संबोधले जाते. दरवर्षी महाशिवरात्रीला मंदिरात मोठा सोहळा पार पडतो.

गावाच्या मध्यभभागी  विठ्ठल रुक्मिणीचे व पश्चिमेस डोंगराच्या पायथ्यास मारुतीचे मंदिर आहे. वैशाख अमावास्येला ग्रामदैवत मारुतीची मोठी यात्रा भरते.

गावच्या दक्षिणेकडील डोंगरकड्यात शिवाजीच्या काळातील एक टेहळणी गुहा आहे.

वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
हजारमाची

**हजारमाची** महाराष्ट्राच्या सातारा जिल्ह्यातील गाव आहे.

वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
सुनंदा पुष्कर

**सुनंदा पुष्कर** (जून २७, इ.स. १९६२ - जानेवारी १७, इ.स. २०१४) या काश्मीरमध्ये जन्मलेल्या उद्योजिका होत्या. त्यांचे वडील *पोष्कर नाथ दास* लष्करातून लेफ्टनंट कर्नल या पदावरून निवृत्त झाले व काश्मीरमध्ये स्थायिक झाले. १९९० मध्ये काश्मिरी अतिरेक्यांनी त्यांचे घर हिंसाचारात पेटवून दिल्यामुळे तिचे कुटुंब जम्मूला येऊन स्थायिक झाले. सुनंदा पुष्कर यांचे शालेय आणि महाविद्यालयीन शिक्षण श्रीनगर(काश्मीर) येथे झाले. दिल्लीत हॉटेलमध्ये काम करीत असलेल्या एका काश्मिरी युवकाशी झालेला त्यांचा विवाह फार काळ टिकला नाही. घटस्फोटानंतर त्यांनी एका दुबईस्थित उद्योगपतीशी लग्न केले. दुबईतील टीकॉम या सरकारी कंपनीत त्यांनी नोकरी धरली. एकोणीसशे नव्वदच्या दशकात झपाट्याने वाढणाऱ्या दुबईत नामांकित कंपन्यांची दुकाने होती. कंपनीच्या विक्री व्यवस्थापक म्हणून वावरताना त्यांनी अनेक नामवंतांशी ओळखी करून घेतल्या. त्यांतून त्यांचा वावर दुबईतील उच्चभ्रूंमध्ये सुरू झाला. या नंतर सुनंदा पुष्कर यांनी दुबईत एक स्पा काढला. जगभरातील वलयांकित व्यक्ती औषधी पाण्याच्या या तुषारस्नानगृहाला भेटी देऊ लागल्या.

भारतीय सरकारातील परराष्ट्र खात्याचे राज्यमंत्री शशी थरूर यांची मैत्रीण असलेल्या सुनंदा पुष्कर यांना इंडियन प्रीमियर लीगच्या कोची फ्रँचाइझसाठी व्यावसायिक मदत केल्याबद्दल रॉन्देव्हू या कोची संघाच्या मालकांकडून सत्तर कोटी रुपयांचे समभाग बक्षिसादाखल मिळाले. यावर गदारोळ झाल्याने शशी थरूर यांचे मंत्रिपद धोक्यात आले. ते वाचावे म्हणून सुनंदा पुष्कर यांनी ते समभाग परतही केले(१८-४-२०१०). परंतु त्याचा काहीही उपयोग न होता थरूर यांना त्याच दिवशी मंत्रिपदाचा राजीनामा द्यावा लागला.

पुढे शशी थरूर यांनी सुनंदा पुष्कर यांच्याशी लग्न केले. त्यांचा संसार बहुधा सुखात चालला होता.  अचानक मेहेर तरार नावाच्या एका ४५-वर्षीय पाकिस्तानी स्त्री-पत्रकाराशी शशी थरूर यांचे प्रेमसंबंध असल्याची बातमी वाचायला मिळाली. बातमीची शहानिशा होण्याआधीच सुनंदा पुष्कर यांचा मृत देह दिल्लीतील ’दि लीला’ या हॉटेलात सापडल्याची बातमी आली(१७ जानेवारी २०१४)

वर्ग:इ.स. १९६२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१४ मधील मृत्यू
टी.के. राममूर्ती

**तिरूचिरापल्ली कृष्णास्वामी राममूर्ती**, ऊर्फ **टी.के. राममूर्ती** (तमिळ: டி. கே. ராமமூர்த்தி ; रोमन लिपी: *T. K. Ramamoorthy*), (जन्मदिनांक अज्ञात - हयात) हा तमिळ-भारतीय संगीतकार व वायोलिनवादक आहे. एम.एस. विश्वनाथन व राममूर्ती ही संगीतकार जोडी इ.स. १९५० व इ.स. १९६० च्या दशकांत दक्षिण भारतातील चित्रपटसृष्टींत प्रचंड लोकप्रिय ठरली. विश्वनाथन-राममूर्ती जोडीने ७००हून अधिक चित्रपटांना संगीत दिले. इ.स. १९६५ साली ही जोडी फुटली. तेव्हापासून राममूर्तीने स्वतंत्रपणे संगीतदिग्दर्शन केले.

वर्ग:तमिळ संगीतकार
वर्ग:तमिळ पार्श्वसंगीतकार
किंगलाँग

**किंगलाँग युनायटेड ऑटोमोटिव्ह इंडस्ट्री कंपनी म.** (चिनी : 厦门金龙联合汽车工业有限公司) ही एक चिनी बस उत्पादक कंपनी आहे ज्याचे मुख्यालय फूच्यानमधील च्यामेन येथे आहे.डिसेंबर १९८८ मध्ये स्थापन झालेली ही कंपनी प्रामुख्याने मोठ्या आणि मध्यम आकाराच्या कोच आणि हलक्या व्हॅन विकसित करणे, उत्पादन करणे आणि विक्री करणे यावर काम करते.
## इतिहास
## उत्पादन सुविधा
## व्यापार
## उत्पादने
## संदर्भ
## बाहय दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:वाहन उत्पादक कंपन्या
सौर विमान

**सौर विमान** हे थेट सौर उर्जेवर किंवा ही उर्जा बॅटरीत साठवून ठेवून त्याद्वारे चालणारे विमान होय.

## सौर विमानांची प्रमुख उदाहरणे 
## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:सौर ऊर्जा
वर्ग:विमाने
शिवकर बापूजी तळपदे

**शिवकर बापूजी तळपदे** (इ.स. १८६४ - इ.स. १९१६) हे संशोधक व संस्कृत ग्रंथांचे गाढे अभ्यासक होते.  यांनी सर्वप्रथम विमान उडवण्याचा यशस्वी प्रयत्‍न केला.राईट बंधूच्या आधी ८ वर्ष म्हणजे १८९५ साली तळपदें यांनी मुंबईच्या गिरगाव चौपाटीवर काही मिनिटे मनुष्यरहित विमान उडविले. त्या विमानाचे नाव *मरुत्‌सखा* होते.

तळपदे हे मुंबईत राहत असून त्यांना संस्कृत आणि वेदांचे अभ्यासक असलेल्या पंडित सुब्राय शास्त्री यांचे मार्गदर्शन मिळाले होते. शास्त्रींनी लिहिलेल्या *वैमानिक शास्त्र* या अभ्यासग्रंथावरून तळपदेंना विमान उडवण्याचा प्रेरणा मिळाली.  

या ऐतिहासिक क्षणाचे साक्षीदार महादेव गोविंद रानडे व तिसरे सयाजीराव गायकवाड हे होते. केसरी वृत्तपत्रातही याबद्दल उल्लेख आढळतो असे समजते .

प्रयोगानंतर हे विमान तळपदेंच्या घरी ठेवण्यात आले?.पुढील प्रयोग करण्यासाठी पैशांची निकड होती.त्यासाठी त्यांनी अहमदाबाद येथे जाऊन भाषणही दिले.तब्बल ५०,००० रुपयांची गरज होती पण ते पैसे जमले नाहीत व त्यांनी पुढील प्रयोगास स्थगिती दिली. याउलट अमेरिकी सैन्याने राईट बंधूंना २०,००० डॉलर देऊन त्यांच्या प्रयोगात मदत केली.

२०१५ मध्ये तळपदेंच्या कार्यवर आधारित हवाईजादा हा चित्रपट येऊन गेला. या चित्रपटात अत्यंत चूकीच्या पद्धतीने तळपदेंचे चरित्र रेखाटले गेले . यावर मुंबई उच्च न्यायालयात याचिकाही दाखल करण्यात आली . शिवकर बापूजी तळपदे लिखित प्राचीन विमानकलेचा शोध हे पुस्तकही सध्या दुर्मिळ आहे.

## संदर्भ 
* प्रताप वेळकर, *Pāṭhāre prabhūñcā itihāsa: nāmavanta lekhakāñcyā sas̃́odhanātmaka likhāṇāsaha : rise of Bombay from a fishing village to a flourishing town*, Pune, Śrīvidyā Prakāśana (1997)http://www.worldcatlibraries.org/oclc/40550852&referer=brief_results 

वर्ग:मराठी शास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १८६४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१६ मधील मृत्यू
गणेश व्यंकटेश जोशी

**गणेश व्यंकटेश जोशी** (जून ९, इ.स. १८५१ - मे २०, इ.स. १९११) हे भारतीय अर्थतज्‍ज्ञ होते.

वर्ग:भारतीय अर्थशास्त्रज्ञ
वर्ग:भारतीय गणितज्ञ
वर्ग:इ.स. १८५१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९११ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
एस्पो

**एस्पो** हे फिनलंड देशातील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. हे शहर हेलसिंकी महानगराचा भाग आहे.

वर्ग:फिनलंडमधील शहरे
वर्ग:हेलसिंकी
तांपेरे

**तांपेरे** हे फिनलंड देशातील तिसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे.

वर्ग:फिनलंडमधील शहरे
हडळ

समजानुसार, स्त्री-भुताचा एक प्रकार. असाही समज आहे की या प्रकारातले भूत पांढरी वस्त्रे घालून तरुणांना आकर्षित करते व त्यांना बाधते. हे भूत स्त्रीचे सुंदर रूप धारण करते.

स्त्री पिशाच्च प्रकारामध्ये हडळ हे नाव जरी घेतले तरी एक अशी जरब असते की नुसत्या उच्चारानेही कापरे भरते. हडळीचे दर्शन होते ते अनेकदा सांगाडयाच्या रूपात. प्रयोगशाळेत मानवी सांगाडा असतो त्याला नुसते हिरवे किंवा पांढरे लुगडे गुंडाळले की जसे ते दिसेल तसे हा प्रकार दिसतो. हा प्रकार बऱ्याच जणांना दिसतो असा आजपर्यंतचा अनुभव आहे.

एखादी पडकी विहीर किंवा पडका वाडा यात हिचे वास्तव्य असते. बांगड्यांचा आवाज, बाळ रडण्याचा आवाज येणे असे प्रकार इथे दिसतात. बऱ्याच वेळा केस जळल्याचा वास येतो. हा प्रकार इतका भयानक आहे की मी मी म्हणणाऱ्यांची पंचाईत होते. धिटात धीट असणाऱ्याची पाचावर धारण बसते. सर्वसाधारण बाळंतपणात मृत्यू झालेल्या स्त्रीचा हा प्रकार असतो. याचे स्वरूप इतके तीव्र असते की हा प्रकार वारंवार दिसतो याची त्या भागातील लोकांना जाणीव होते.

हडळीचा त्रास झाल्याची उदाहरणे आपल्याकडे आहेतच. हडळीचा वास जिथे आहे त्या घरात सुखसमाधान लाभत नाही त्या ठिकाणी विचित्र प्रकार घडत असतात. हडळीचे दर्शन झाल्यावर आपण
नग्न आहोत असे वाटू लागते. या कल्पनेतून मग स्वतःभोवती हिरवे वस्त्र घेण्याचा प्रकार सुरू होतो या सततच्या प्रकारामुळे या वस्त्राचा रंग इतका दाट होतो की तो स्पष्ट दिसतो. करडा किंवा हिरवा रंग हा कुवासनांचा रंग असतो म्हणून हडळीच्या प्रकारात बाधित व्यक्तीने हिरव्या रंगाचे पातळ घातले आहे असा भास होतो.

वर्ग:भुते
वर्ग:पराश्रद्धा
वर्ग:लोककथा
चकवा (भूत)

समजानुसार, भुताचा एक प्रकार. असाही समज आहे की, या प्रकारातले भूत रानात गेलेल्या एकट्या माणसास ऐन मध्यान्ही चकविते. त्यास रस्त्याचा विसर पडतो. तो (त्या चकव्याच्या क्षेत्रात) तेथेच फिरत राहतो. सूर्य मावळल्यावर ती व्यक्ती त्यातून सुटते. चकव्याच्या तावडीत सापडल्यावर त्याला प्यायला पाणी मागितल्यास तो माणसाला विहिरीत नेऊन बुडवितो असा समज आहे.

वर्ग:भुते
वर्ग:पराश्रद्धा
वर्ग:लोककथा
जखीण

हा स्त्री भुताचा एक प्रकार आहे. असाही समज आहे की या प्रकारातले भूत हे जख्ख म्हातारीचे रूप धारण करून व्यक्तीस बाधते..

वर्ग:भुते
वर्ग:पराश्रद्धा
वर्ग:लोककथा
लावसटीन

**लावसटीन** महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील लोकवायकांनुसार ज्या स्त्रियांचे बाळंतपणात किंवा बाळंतपणानंतर काही काळातच अकाली मृत्यू होतो, त्यांचा आत्मा 'लावसतीन' बनतो असे मानले जाते. आपल्या मुलाबद्दल असलेल्या अतृप्त ओढीमुळे हा आत्मा मानवी वस्तीच्या आसपास वावरतो, अशी समजूत आहे.

लावसटीन ही साधारणपणे पांढरी साडी नेसलेली दिसते. गोव्यातील काही भागात हिला लांब केस असलेली आणि हातात बाळ घेतलेली स्त्री असेही मानले जाते. असे मानले जाते की, ही रात्रीच्या वेळी एकटी फिरणाऱ्या पुरुषांना आपल्या सौंदर्याने भुरळ पाडते आणि त्यांना निर्जन ठिकाणी नेऊन त्रास देते. दुपारची *कळवेळ* (भर दुपार) आणि मध्यरात्री ही अधिक सक्रिय असते, अशी आख्यायिका आहे. ग्रामीण भागात लावसटीनीचा त्रास होऊ नये म्हणून अनेकदा विशिष्ट झाडांना किंवा घराच्या कोपऱ्यात खण-नारळ अर्पण करण्याची प्रथा पूर्वी होती.

ही हडळ किंवा डाकीण या प्रकाराशी मिळतीजुळती संकल्पना आहे.

वर्ग:भुते
वर्ग:पराश्रद्धा
वर्ग:लोककथा
डाकीण

लोक समजुतींनुसार, स्त्री भुताचा एक प्रकार.

वर्ग:भुते
वर्ग:पराश्रद्धा
वर्ग:लोककथा
               डाकीण हा लोक समजुतीनुसार स्त्री भुताचा एक प्रकार आहे. डाकीणीच्या अनेक लोक कथा आहे, समाजा-समाजात वेगवेगळ्या प्रकारच्या लोक कथा आहे. डाकीण ही विविध प्रकारे विधी करून लोकांवर काळी विद्या करते आणि ज्या व्यक्तीवर ती काळी विद्या करते ती व्यक्ती तिने ज्या पद्धतीने काळी विद्या केली आहे त्या पद्धतीने ती व्यक्तीची मृत्यू होते, अशी समजूत लोक कथांच्या माध्यमातून स्पष्ट होते. 
               एका समाजाची लोक कथा सांगतो. त्या समाजाच्या लोक कथेनुसार, डाकीण ही विद्या करून वडाच्या झाडाला दोरा गुंडाळते, जेव्हा ती दोरा गुंडाळते तेव्हा ज्या व्यक्तचे नुकसान करायचे आहे किंवा त्याला मारायचे आहे, त्या व्यक्तीचे नाव घेऊन दोरा गुंडाळते. आणि काही दिवसात त्या व्यक्तीचे नुकसान होते किंवा ती व्यक्ती मरण पावते. त्या समाजात लोक कथा आहे.
ब्रह्मसमंध

समंधाचा एक प्रकार. त्यापेक्षा तीव्रतर.

वर्ग:भुते
वर्ग:पराश्रद्धा
वर्ग:लोककथा
समंध

समजानुसार, भुताचा एक प्रकार. असाही समज आहे की या प्रकारातले भूत हे वडाचे झाडावर वास्तव्यास राहते. 

जेव्हा वड पिंपळ औदुंबर अशा झाडांची पूजा केली जाते तेव्हा अप्रत्यक्ष पणे त्या समंध ला ही तृप्त केले जाते मग तो आपली इच्छा पूर्ती करतो म्हणून रोज पिंपळ वडला पाणी घातले जाते.....
बिडकर महाराज यांच्या चरित्रात सुध्धा अशा समंधचे वर्णन आहे की जो काशीराजाला  भेटला होता यांची तहान खूप असते १२ घागरीची पण यांचे कंठ छिन्द्र सुईचा अग्रा एवढे असते हे लोक नदी तलाव विहीर इथे जाऊन पाणी पिऊ शकत नाहीत कारण तिथे वरुण देवची चौकी असते मग आपण जे पाणी झाडाला घालतो तेच ते पितात.

वर्ग:भुते
वर्ग:पराश्रद्धा
वर्ग:लोककथा
जोड राग

आपल्या हिंदुस्थानी राग संगीतात अनेक राग असे आहेत की जे अन्य दोन रागांचे मिश्रण करून तयार झाले आहेत/बनवले गेले आहेत. अश्या रागांना 'जोड राग' असे संबोधले जाते. जोड रागात, जे दोन राग अंतर्भूत असतात त्या दोन रागांचे बेमालूम मिश्रण केलेले असते व ते श्रवणास आनंददायी असते. एखादा कलाकार जेव्हा जोड रागाचा विस्तार करतो तेव्हा तो श्रोत्यांना सातत्याने दोन्ही रागांचे रंग आलटून पालटून दाखवत असतो. जोड राग उतम प्रकारे मांडणे, गाणे हे एक अवघड तसेच आव्हानात्मक काम असते.

जोड रागांची बसंतबहार, भैरवबहार, बसंतीकेदार, जोगकंस, ललितागौरी, राग अडाणाबहार, भैरवभटियार, नटभैरव अशी अनेक उदाहरणे देता येतील.

वर्ग:राग
वर्ग:भारतीय शास्त्रीय संगीत
राग बसंतबहार

**राग बसंतबहार** हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.

हा जोडरागाचा एक प्रकार असून यात राग बसंत आणि राग बहार हे दोन राग अंतर्भूत आहेत.

बसंतबहार
वर्ग:जोड राग
देवनवरी

भारताच्या महाराष्ट्र राज्याच्या गडचिरोली जिल्ह्यातील एक स्थान. येथे गरम पाण्याचे कुंड आहे. या पाण्यास उकळ्या फुटत असतात. याचे वैशिष्ट्य असे आहे की, तेथे टाळ्या वाजविल्या तर पाण्याच्या उकळ्या वाढतात.

वर्ग:गडचिरोली जिल्ह्यातील गावे
राग बहार

**राग बहार** हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.

बहार
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
सुरंगी

भारताच्या महाराष्ट्र राज्याच्या रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील देवाची राय किंवा आरवली परिसरात आढळणारा एक वृक्ष. या वृक्षाची पाने तकतकीत असतात. याच्या खोडालाच भरपूर फुले लागतात. ही फुले ४ पाकळ्यांची व दिसावयास फार सुंदर असतात. तेथील दैवत 'वेतोबा'ला या फुलांच्या माळा वाहण्याचा प्रघात आहे.शिवाय या फुलांचा वापर सौंदर्य प्रसादने आणि उटणे आदी गोष्टींमध्ये मोठ्या प्रमाणात केला जातो. त्यामुळे सुरंगीच्या कळ्यांची मागणी देखील मोठ्या प्रमाणात असते. 

सुरंगीचे झाड साधारण चिकू, आंब्यासारखे मोठे असते. हे झाड चिवट असते.

होळी जवळ आली की सुरंगीच्या गजऱ्यांची आठवण येते. आजकाल खूप दुर्मीळ झालेली सुरंगी ही मार्च महिन्यापासून दोन बहरांत फुलते. सुरंगीच्या कळ्या झाडाच्या खोडालाच लागतात. सुरंगीच्या कळ्या काढणे म्हणजे जोखिमीचे काम असते. कळ्या काढण्यासाठी झाडावर चढावे लागते व एक एक झालेली कळी काढावी लागते. ह्या कळ्याच काढाव्या लागतात. जर फूल उमलले तर गजरा करताना त्रास होतो. साधारण १० वाजता म्हणजे सुर्यप्रकाश पूर्ण आल्यावर ह्या कळ्यांचे फुलात रूपांतर होऊन झाड पिवळे दिसू लागते.

फुलांच्या सुगंधामुळे ह्या झाडावर साप येतात असेही म्हणतात. एवढी जोखीम आणि मेहनत घेऊन सुरंगीच्या ह्या गजऱ्यांना जास्त भाव नसतो. ५० ते ७० रुपयांत ह्याचा गजरा मिळतो. शिवाय तो संध्याकाळी कोमेजतो.

सुरंगीमध्ये दोन प्रकार आहेत. एक कमी वासाची सुरंगी आणि एक वासाची सुरंगी. दोन्हींची झाडे सारखीच असतात. फक्त कमी वासाच्या सुरंगीच्या फुलांमध्ये परागकण जास्त असतात, तर वासाच्या सुरंगीत कमी.

सुरंगीच्या फुलांचा मंत्रमुग्ध करणारा वास स्त्रियांना आकर्षित करतो. केसांमध्ये माळलेला गजरा सुकल्यावर काढला तरी पूर्ण दिवस ह्या फुलांचा वास केसांमध्ये राहतो. पूर्वी होळीला ह्या गजऱ्यांना खूप मागणी असे.तेव्हा  हे गजरे भेट म्हणूनच वाटाले जायचे. गोव्यातील स्त्रियांना सुरंगीची वेणी खूप आवडते.

सुरंगीचे शास्त्रीय नाव Mammea suriga.

वर्ग:वनस्पती
राग अडाणा

**राग अडाणा** हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.

## अडाणा रागावर आधारित काही हिंदी चित्रपटगीते
* आप की नजरों ने समझा (गायिका लता मंगेशकर, संगीत दिग्दर्शक मदनमोहन, चित्रपट अनपढ)
* ऐ दिल मुझे ऐसी जगह ले चल (गायक तलत महमूद, संगीत दिग्दर्शक अनिल विश्वास, चित्रपट आरजू)
* झनक झनक पायल बाजे (गायक आमीरखां व इतर, संगीत दिग्दर्शक वसंत देसाई, चित्रपट झनक झनक पायल बाजे)
* मनमोहन मन में हो तुम्ही (गायक मोहम्मद रफी, सुमन कल्याणपूर, एस.डी. बातिश, संगीत दिग्दर्शक एस.डी. बर्मन, चित्रपट कैसे कहूॅं)
* राधिका तूने बन्सरी चुराई (गायक मोहम्मद रफी, संगीत दिग्दर्शक शंकर जयकिशन, चित्रपट बेटी बेटे)

अडाणा
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
राग ललत

**राग ललत** किंवा ललित हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे. 

## ललत रागात बांधलेली काही गीते
* अचला विचला दाविल तव (गीत - कृष्णाजी प्रभाकर खाडिलकर, संगीत - भास्करबुवा बखले, स्वर - बालगंधर्व, नाटक - संगीत स्वयंवर)
* अमुची वसने दे श्रीहरी (गीत	- ग.दि. माडगूळकर, संगीत - स्‍नेहल भाटकर, स्वर - सुमन कल्याणपूर, चित्रपट	- अन्‍नपूर्णा)
* एक शहेनशहा ने बनवाके हंसी ताज महल (चित्रपट - लीडर)
* कोई पास आया सवेरे सवेरे (गझल - गायक जगजीतसिंह)
* जगावेगळे असेल सुंदर ते माझे घर (चित्रपट- पोस्टातील मुलगी; गायिका - आशा भोसले, गीत - ग.दि. माडगुळकर, संगीत -सुधीर फडके) 
* तू नहीं तो मेरे लिये ((चित्रपट - तुम याद आये)
* तू है मेरा प्रेम देवता ((चित्रपट - कल्पना)
* ते माझे घर ((चित्रपट - पोस्टातली मुलगी) (गीत	- ग.दि. माडगूळकर. संगीत - सुधीर फडके, स्वर - आशा भोसले) 
* दीन पतित अन्यायी (गीत -	ना.वि. कुलकर्णी, संगीत - मास्टर कृष्णराव, स्वर - श्रीपाद नेवरेकर, नाटक	- संत कान्होपात्रा)
* रैना बीती जायें (चित्रपट - अमर प्रेम)
* विनायका हो सिद्ध गणेशा (गीत - अशोक परांजपे, संगीत - विश्वनाथ मोरे, स्वर - रामदास कामत, नाटक - आतून कीर्तन वरून तमाशा) 
* सखे शशिवदने (मराठी नाट्यगीत) (कवी व संगीतकार - गोविंद बल्लाळ देवल, गायक - पं. जितेंद्र अभिषेकी, नाटक - संगीत मृच्छकटिक)

पहा : राग पंचम ललत

ललत
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
वर्ग:हिंदुस्तानी राग
राग पंचम ललत

**राग पंचम ललत** हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.

ललत रागात पंचम स्वराचा किंवा पंचमाचा प्रयोग करून हा राग गायला/वाजवला जातो. या रागाला ललत पंचम असेही संबोधले जाते.    

पंचम ललत
मुंजा (भूत)

प्रचलित समजानुसार, भुताचा एक प्रकार. एखाद्या मुलाचा उपनयना नंतर आणि सोड मुंज होण्या पूर्वी  मृत्यू झाल्यास (त्याची लग्न करण्याची इच्छा अपूर्ण राहिल्यामुळे) तो 'मुंजा' होतो व पिंपळावर राहतो असा समज आहे.

आपल्या सनातन धर्मा मध्ये सहा वर्ष्या खालील मुलाचे जर काही कारणास्तव निधन झाले तर त्याला दफन केले जाते कारण अशी मान्यता आहे कि, लहान मुलांना त्यांच्या शरीरशी मोह नसतो त्यांच्या तीव्र इच्छा नसतात, पण काही वेळेला लहान मुले लवकर समजूतदार होतात आणि त्यांचा काही इच्छा निर्माण होतात, यामध्ये त्यांचे मुंज झाले नसेल आणि त्यांची इच्छा पूर्ण झाली नसेल तर त्यांच्या मृत्यू नन्तर त्यांची आत्मा मुंजा या प्रकारात मोडला जातो, मुंजा प्रकार प्रचंड शक्तिशाली असतो,
कथा आणि तांत्रिक विधी करणारे साधक सांगतात कि मुंजा मंदिरा मध्ये जाऊन कोणतेही मंत्र उचरू शकतात त्यांच्या मध्ये इतकी शक्ती असते मुंजा पासून सुटका मिळवणे खूप अवघड असते,
मुंजा पासून सुटका मिळवणे साठी खूपच कमी तांत्रिक विधी आहेत,
वर्ग:भुते
वर्ग:पराश्रद्धा
वर्ग:लोककथा
वर्ग:भारतातील अंधश्रद्धा
के.जी. गिंडे

पं. **कृष्ण गुंडोपंत गिंडे** उर्फ **के. जी. गिंडे** (कन्नड : ಕೃಷ್ಣ  ಗುಂದೊಪಂತ್  ಗಿಂದೆ) (डिसेंबर २६, इ.स. १९२५ - जुलै १३, इ.स. १९९४) हे विष्णू नारायण भातखंडे यांच्या आग्रा परंपरेतले एक गायक होते. 

## पूर्वायुष्य
पं. गिंडे यांचा जन्म कर्नाटक राज्यात बेळगाव जवळ बैलहोंगल येथे झाला. त्यांनी लहान वयातच संगीतात रूची दाखविण्यास सुरुवात केली व पुढे आपले सारे आयुष्य संगीताला वाहून घेतले. ते श्रीकृष्ण नारायण रातंजनकर यांच्याकडे वयाच्या अकराव्या वर्षी गाणे शिकू लागले. त्यासाठी त्यांनी लखनौ येथे प्रयाण केले व रातंजनकरांच्या घरातील एक सदस्य बनले. तिथे ते मॉरिस कॉलेजातील व्ही. जी. जोग, एस. सी. आर. भट, चिन्मय लाहिरी अशा संगीताभ्यासात बरेच पुढे असलेल्या विद्यार्थ्यांच्या सहाय्याने संगीत अध्ययनात प्रगती करू लागले. वयाच्या सोळाव्या वर्षापर्यंत गिंडे यांनी संगीताच्या क्षेत्रातही बरीच प्रगती केली होती व माध्यमिक शाळेचा अभ्यासक्रमही पूर्ण केला होता.

## सांगीतिक कारकीर्द
हळूहळू पं. गिंडे रातंजनकरांच्या मदतनीसाची भूमिका निभावू लागले. त्याच जोडीला त्यांचे संगीत क्षेत्रातील ज्ञान व उमजही वाढत होती. त्यांनी आकाशवाणीवर व वेगवेगळ्या संगीत महोत्सवांत आपल्या गायनाचे कार्यक्रम करण्यास सुरुवात केली. तसेच आपले सहाध्यायी व शिक्षक एस. सी. आर. भट यांच्या जोडीने ते ध्रुपद शैलीत जुगलबंदीही करू लागले.  

इ.स. १९५१ मध्ये त्यांनी मुंबई येथील भारतीय विद्या भवन येथे शिक्षकाची नोकरी स्वीकारली. इ.स. १९६२ मध्ये ते वल्लभ संगीत विद्यालयाचे प्राचार्य पदी नियुक्त झाले. एक उत्तम शिक्षक, विद्वान, गायक व संगीत रचनाकार अशा विविध भूमिका त्यांनी निभावल्या. त्यांनी कोलकाता येथील आयटीसी संगीत संशोधन अकादमीतही ज्ञानदानाचे कार्य केले. त्यांची भारतीय शास्त्रीय संगीताविषयीची सप्रात्यक्षिक व्याख्याने प्रचंड लोकप्रिय होती.

त्यांच्या साठाव्या वाढदिवसा निमित्त आयोजित समारंभास पं. भीमसेन जोशी, कुमार गंधर्व व पु. ल. देशपांडे अशा संगीत -साहित्य क्षेत्रातील प्रभृतींनी आपली उपस्थिती लावली होती.

१३ जुलै, इ.स. १९९४ रोजी हृदयविकाराच्या झटक्याने त्यांचे कोलकाता येथे निधन झाले.

## पुरस्कार व सन्मान
पं. गिंडे यांना संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार व महाराष्ट्र गौरव पुरस्कार अशा दोन पुरस्कारांनी गौरविण्यात आले. 

## बाह्य दुवे
*आयटीसी संगीत संशोधन अकादमीचे संस्थळ

वर्ग:हिंदुस्तानी गायक
वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू
वर्ग:आग्रा घराण्यातील गायक
रोहीनी

**रोहीनी** महाराष्ट्रातील धुळे जिल्ह्यातील व शिरपूर तालुक्यातील गाव आहे.

वर्ग:धुळे जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:शिरपूर तालुक्यातील गावे
यशवंत महाले

पं यशवंतबुवा महाले हे विष्णू नारायण भातखंडे यांच्या आग्रा परंपरेतले एक गायक, बंदिशकार, व गुरू. 

यशंवंतबुवांना पं.श्रीकृष्ण नारायण रातंजनकर तथा अण्णासाहेब रातंजनकर यांच्याकडून गाण्याची तालीम मिळाली. अण्णासाहेबांच्या पश्चात अण्णांचेच ज्येष्ठ शिष्य पं के जी गिंडे यांच्याकडून महालेबुवांना गाण्याची तालीम मिळाली.

वर्ग:आग्रा घराण्यातील गायक
वर्ग:हिंदुस्तानी संगीत
राग भैरव

**भैरव** हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.

## भैरव रागावर आधारलेली काही चित्रपट गीते
* जागो मोहन प्यारे (चित्रपट - जागते रहो; संगीत - सलिल चौधरी;  गायिका - लता मंगेशकर)
* मोहे भूल गए सॉंवरिया (चित्रपट - बैजू बावरा; संगीत - नौशाद अली; गायिका - लता मंगेशकर
* सुन री पवन, पवन पुरवैया (चित्रपट – अनुराग; संगीत - सचिनदेव वर्मन; गायिका- लता मंगेशकर))

भैरव
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
गजाननबुवा जोशी

**गजानन अनंत जोशी** तथा **गजाननबुवा जोशी** (३० जानेवारी, इ.स. १९११ - इ.स. १९८७/१९८८) हे अंतुबुवांचे चिरंजीव व शिष्य, तसेच ग्वाल्हेर, आग्रा व जयपूर या तिन्ही घराण्यांची तालीम लाभलेले एक गायक.

## पूर्वायुष्य
गजानन बुवांचे घराणे संगीताचा वारसा जपणारे होते. त्यांचे आजोबा मनोहर यांनी ध्रुपद व धमार गायकीचा अभ्यास केला होता. त्यांचे वडील अनंत (अनंत मनोहर जोशी उर्फ अंतुबुवा) हे प्रसिद्ध ख्याल गायक होते. गजाननबुवांनी आपल्या वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली ग्वाल्हेर घराण्याच्या गायकीचा अभ्यास केला. आग्रा घराण्याचे विलायत हुसेन खान व जयपूर-अत्रौली घराण्याचे भुर्जी खान हेही त्यांचे संगीत गुरू होत.

## सांगीतिक कारकीर्द
गजाननबुवा हे गायनासोबतच व्हायोलिनही तितक्याच उत्कृष्टतेने व सहजतेने वाजवायचे. वयाच्या २० व्या वर्षी गजाननबुवांनी व्हायोलिन वादनात प्रावीण्य मिळवले होते. पं मधुबुवा जोशी हे गजाननबुवांचे चिरंजीव आणि शिष्य होत. त्याचप्रमाणे पं उल्हास कशाळकर, पद्मा तळवलकर, अरुण कशाळकर, शुभदा पराडकर ही गजाननबुवांची शिष्य परंपरा आहे.  

## संदर्भ 
*

वर्ग:आग्रा घराण्यातील गायक
वर्ग:ग्वाल्हेर घराण्यातील गायक
वर्ग:जयपूर घराण्यातील गायक
वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:हिंदुस्तानी गायक
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९११ मधील जन्म
ग्वाल्हेर घराणे

## ग्वाल्हेर घराण्यातील गायक
* अंतुबुवा जोशी
* शरच्‍चंद्र आरोळकर
* पं. बाळकृष्णबुवा इचलकरंजीकर
* उल्हास कशाळकर
* विष्णू अण्णाजी कशाळकर
* पं. कुमार गंधर्व
* ना.मो. खरे
* गजाननबुवा जोशी -ग्वाल्हेर+आग्रा+जयपूर घराणे
*पं. दामोदरबुवा निंबर्गी(निंबर्गीबुवा,डोंबिवली)
* पं.ओंकारनाथ ठाकुर
* तानसेन
* प्रो. बी.आर. देवधर
* पं. विनायकराव पटवर्धन
* पं. दत्तात्रेय विष्णू पलुसकर
* पं. विष्णू दिगंबर पलुसकर
* राजाभाई पूॅंछवाले
* पं. भास्करबुवा बखले
* मिराशीबुवा
* पं. रामकृष्णबुवा वझे
* पं. नारायणराव व्यास
* शंकरराव व्यास, वगैरे.

वर्ग:हिंदुस्तानी संगीत वर्ग:संगीतातील घराणी वर्ग:ग्वाल्हेर घराण्यातील गायक

वर्ग:ग्वाल्हेर घराणे
अनंत मनोहर जोशी

**अनंत मनोहर जोशी** तथा पं अंतुबुवा जोशी हे विष्णू दिगंबर पलुसकर यांचे शिष्य व ग्वाल्हेर परंपरेतले एक गायक व गुरू.  ग्वाल्हेर परंपरेतलेच एक थोर गायक पं गजाननबुवा जोशी हे अंतुबुवांचे चिरंजीव.

## बाह्य दुवे
वरदा गोडबोले यांनी गायलेली अंतुबुवांची यमन रागातली बंदिश

## संदर्भ 
वर्ग:ग्वाल्हेर घराण्यातील गायक
वर्ग:हिंदुस्तानी संगीत
डागर बंधू

**डागर बंधू** हे भारतीय शास्त्रीय संगीतातल्या ध्रुपद गायन पद्धतीचे गायन करतात. उस्ताद अमीनुद्दीन डागर आणि उस्ताद मोईनुद्दीन डागर हे दोन प्रमुख डागर बंधू होत..

वर्ग:हिंदुस्तानी गायक
हाइनान

thumb|left|200px
**हाइनान** (देवनागरी लेखनभेद: **हैनान**; चिनी लिपी: 海南 ; फीनयिन: Hǎinán ;) हा चीन देशाचा सर्वात लहान प्रांत आहे. हाइखौ येथे हाइनानाची राजधानी आहे.

वर्ग:चीनचे प्रांत
२०-२० चँपियन्स लीग

**२०-२० चँपियन्स लीग** ही आंतरराष्ट्रीय क्लब २०-२० क्रिकेट स्पर्धा भारत, ऑस्ट्रेलिया, इंग्लंड, दक्षिण आफ्रिका, श्रीलंका, न्यू झीलंड आणि वेस्ट इंडीजच्या प्रमुख क्रिकेट क्लबच्या दरम्यान खेळवली जाते. २०-२० चँपियन्स लीगचे अध्यक्ष शशांक मनोहर आहेत.

२००८ मध्ये स्पर्धेची कल्पना / सुरुवात भारतीय प्रिमियर लीगच्या यशानंतर झाली. २००८ मध्ये भारतात होणारी पहिली स्पर्धा २६ नोव्हेंबर २००८ च्या मुंबई वरिल दहशतवादी हल्ल्या मुळे रद्द करण्यात आली.

पहिली स्पर्धा २००९ मध्ये भारतात खेळवण्यात आली.भारती एरटेल कंपनीने स्पर्धेचे टायटल प्रायोजक्त्व  7px१७०cr (युएसडॉ ३८.४ मिलियन)ला धेतल्याचे बोलले जाते. २०११ हंगाम सप्टेंबर - ऑक्टोबर मध्ये भारतात खेळवल्या जाईल.. 
## निकाल 
### स्पर्धा इतिहास 
## संघ विक्रम 
### निकाल 
### पात्रता फेरी 
## विक्रम 
### सर्वोच्च धावसंख्या 
### सर्वात कमी धावसंख्या 
### वयैक्तिक विक्रम 
## संदर्भ व दुवे
आग्रा घराणे

**आग्रा घराणे** हे एक उत्तर भारतीय शास्त्रीय संगीतातील घराणे आहे. याचा उगम नौहर बानीमध्ये सापडतो. नौहर बानीचा मागोवा १४व्या शतकातील अलाउद्दीन खिलजीच्या काळापर्यंत घेता येतो.

## घराण्यातील नावाजलेले गायक
* अंजनीबाई लोयलेकर -आग्रा+जयपूर घराणे
* पंडित अरुण कशाळकर ऊर्फ *रसदास*
* उस्ताद असद अली खान
* उस्ताद काले खान ऊर्फ *सरसपिया*
* मास्टर कृष्णराव -आग्रा+जयपूर घराणे
* उस्ताद खादीम हुसेन खान ऊर्फ *साजनपिया*
* गजाननराव जोशी -आग्रा+जयपूर+ग्वाल्हेर घराणे
* पंडित के.जी. गिंडे
* उस्ताद गुलाम अब्बास खान
* उस्ताद घग्गे खुदाबक्ष
* पंडित चिदानंद नगरकर
* पंडित जितेन्द्र अभिषेकी
* झोहराबाई (१८६८-१९१३)
* पंडित दिनकर कैकिणी
* उस्ताद फैयाझ खान ऊर्फ *प्रेमपिया*
* बालगंधर्व
* पंडित एस.सी.आर. भट्ट
* भास्करबुवा बखले -आग्रा+ग्वाल्हेर+जयपूर घराणे
* उस्ताद मेहबूब खान ऊर्फ *दरसपिया*
* पंडित यश पाल ऊर्फ *सगुण पिया*
* उस्ताद युनुस हुसेन खान ऊर्फ *दर्पण*
* पंडित डॉ. श्रीकृष्ण नारायण रातंजनकर
* राम मराठे -आग्रा+जयपूर घराणे
* पंडित रामराव नाईक
* उस्ताद लताफत हुसेन खान ऊर्फ *प्रेमदास*
* श्रीमती ललित जे. राव
* पंडित विजय किचलू
* उस्ताद विलायत हुसेन खान ऊर्फ *प्राणपिया*
* उस्ताद शराफत हुसेन खान ऊर्फ *प्रेमरंग*
* पंडित सत्य देव शर्मा जालंदर वाले
* श्रीमती सुमती मुटाटकर
* पंडित हरीश चंदर बाली
* पंडित श्रीकृष्ण हळदणकर ऊर्फ *रसपिया*

वर्ग:आग्रा घराणे
वर्ग:संगीतातील घराणी
मखमली शिलींध्री

## वर्णन
 पक्षी हा आकाराने चिमणीपेक्षा लहान, पाठीकडून निळसर जांभळ्या रंगाचा तर पोटाकडून फिकट पांढऱ्या राखाडी रंगाचा असून याच्या कपाळावर आडवा, ठळक, मखमली काळा पट्टा आहे. नराच्या डोळ्याजवळ, भुवईजवळ छोटे काळे पट्टे असतात तर मादीला असे पट्टे नसतात. हा फरक सोडला तर नर-मादी दिसायला अगदी सारखेच. 

## वास्तव्य/आढळस्थान
सर्व प्रकारच्या दाट जंगलाच्या भागात आढळणारा 
 पक्षी संपूर्ण भारतभर स्थानिक निवासी पक्षी आहे. पाकिस्तान, श्रीलंका, बांगलादेश, चीन, इंडोनेशिया, म्यानमार, मलेशिया या देशातही तो आढळतो. फक्त हिमालयाच्या पूर्व बाजुकडून आसाम, म्यानमार ते मलेशिया या भागातील याची उपजात थोडी लहान आहे.

## खाद्य
विविध दाणे, बिया, फळातील गीर, कीटक, त्यांच्या अळ्या, सुरवंट, कोळी हे यांचे खाद्य आहे.

## प्रजनन काळ
या पक्ष्यांचा उत्तर भारतातील वीण काळ साधारणपणे एप्रिल ते जून असा असून दक्षिण भारतातील पक्ष्यांचा वीण काळ फेब्रुवारी ते एप्रिल-मे असा आहे.  या पक्ष्याचे घरटे उंच झाडांच्या ढोलीत, सहसा सुतार वगैरे पक्ष्यांनी सोडून दिलेल्या ढोलीत, पाने, कापूस, पिसे वगैरे साहित्य वापरून तयार केलेले असते. अशा घरट्याचे प्रवेशद्वार चिखलाने आवश्यकतेनुसार व्यवस्थीत बंद केलेले असते. 

मादी एकावेळी ३ ते ६ पांढऱ्या रंगाची त्यावर लाल किंवा जांभळ्या तुटक ठिपके, रेषा असलेली अंडी देते. अंडी उबविण्यापासून पिलांच्या संगोपनापर्यंतची सर्व कामे नर-मादी मिळून करतात.

## चित्रदालन

File:Velvet-fronted Nuthatch (Sitta frontalis)3.jpg|
File:Velvet-fronted Nuthatch (Sitta frontalis)2.jpg|

वर्ग : पक्षी
पोईसर नदी

इवलेसे|नकाशा
**पोयसर नदी** ही भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील एक नदी आहे. मुंबईतल्या बोरीवली नॅशनल पार्कच्या बोरीवली बाजूच्या टोकाला हिचा उगम आहे. कांदिवली या उपनगरातून वहात वहात ती वरसोवा (वेसावे) खाडीला मिळते. कांदिवलीमधे एका चर्चला पोयसर चर्च म्हणतात. या नदीवर बांधलेला एक पूल कांदिवली आणि बोरीवलीची सरहद्द आहे.

पोयसर हा पश्चिम कांदिवली उपनगराचा एक भाग आहे. या भागात पोयसर बस डेपो आणि पोयसर टेलिफोन ए्क्सचेंज आहे.

वर्ग:भारतातील नद्या
वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या
ओशिवरा नदी

इवलेसे|ओशिवारा नदी
**ओशिवारा नदी** भारतातील महाराष्ट्र राज्यातल्या मुंबई शहराच्या उपनगरातील एक नदी आहे. ही नदी बोरिवलीतील संजय  गांधी राष्ट्रीय उद्यानात  उगम पावते आणि अंधेरीच्या औद्योगिक क्षेत्रातून वहात जात वरसोवाजवळ अरबी समुद्राला मिळते. या नदीची लांबी फारच कमी आहे.  या नदीवर घोडबंदर रस्त्यावर बांधलेला पूल ’ओशिवारा ब्रिज’ म्हणून ओळखला जातो. हा पूल जोगेश्वरी आणि गोरेगाव या उपनगरांना जोडतो.    

ओशिवारा नदीवरून जोगेश्वरीचा भाग असलेल्या एका उपनगराला ओशिवारा म्हणतात. त्या उपनगरात  ओशिवारा पोलीस स्टेशन आणि ओशिवारा बस डेपोही आहे.आता तेथे ओशिवारा रेल्वे स्थानकही झाले आहे. या रेल्वे स्थानकाला राम मंदिर असे नाव देण्यात आले आहे.  

वर्ग:भारतातील नद्या
वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या
मिठी नदी

इवलेसे|मिठी नदी
**मिठी नदी** ही भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील एक नदी आहे. मुंबईच्या साळशेत बेटावरील (Solsette) ही नदी विहार आणि पवई तलावांतून सुरू होते व संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यानमधून वहात वहात माहीमच्या खाडीस मिळते. मिठी म्हणजे मराठीत कडकडून मिठी मारणे किंवा आलिंगन देणे अशी ही समुद्राला आलिंगन देणारी नदी प्रदूषणाला आलिंगन देऊन बसली आहे,जी नदी मीठ जेथे भेटते तिथे उगम पावते ती मिठी उर्दू शब्द मिठी म्हणजे गोड आणि मिठी याचा ऐतिहासिक संबंध काहीही नाही कारण सर्व गोड पाण्याच्या नद्या समुद्राला मिळतात.तिला श्रद्धानंद नाला, लेलेवाडी नाला,  ओबेरॉय नाला, कृष्णनगर नाला, जरीमरी नाला आणि  वाकोला नाला हे सहा नाले मिळतात.  या नाल्यांलगत असणाऱ्या वस्त्यांमधून मोठ्या प्रमाणात घनकचरा आणि सांडपाणी सोडले जात असल्याने, मिठीच्या प्रदूषणात दिवसेंदिवस वाढ होत असल्याचे ‘वॉचडॉग फाऊंडेशन’ने केलेल्या पाहणीत दिसून आले. याशिवाय ‘नॅशनल वॉटर मॉनिटरिंग प्रोजेक्ट’अंतर्गत करण्यात आलेल्या तपासणीत नदीत ‘बायोकेमिकल ऑक्सिजन डिमांड’ व ‘केमिकल ऑक्सिजन डिमांड’ मर्यादित प्रमाणापेक्षा धोकादायक स्तरापर्यंत वाढल्याची माहिती आहे. जोपर्यंत नदी नॅशनल पार्कमध्ये असते तोपर्य़ंत ती स्वच्छ असते, आणि पार्कमधून बाहेर पडताच दूषित होते. 

मुंबईचा विमानतळ बांधायच्या वेळी हिचे पात्र बदलण्यात आले. परिणामी दरवर्षी मिठीला पूर येतो आणि घरांचे भरपूर नुकसान होते

मिठीच्या पुनरुज्जीवनासाठी मिठी नदी प्राधिकरण स्थापन करण्यात आले आहे.

वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या
वर्ग:मुंबई
प्राईया

**प्राईया** ही केप व्हर्दे ह्या देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. सांतियागो द्वीपाच्या दक्षिण किनाऱ्यावर वसलेल्या या शहरात मोठे बंदर व आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहेत.

वर्ग:केप व्हर्देमधील शहरे
वर्ग:आफ्रिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे
बोराठी

हे एक महाराष्ट्रातील धुळे जिल्ह्यातील व शिरपूर तालुक्यातील गाव आहे.

वर्ग:धुळे जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:शिरपूर तालुक्यातील गावे
अजंदे खुर्द

**अजंदे खुर्द** हे महाराष्ट्रातील धुळे जिल्ह्यातील व शिरपूर तालुक्यातील एक गाव आहे.

वर्ग:धुळे जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:शिरपूर तालुक्यातील गावे
दहिसर नदी

इवलेसे|दहिसर नदी
**दहिसर नदी** भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील एक नदी आहे. दहिसर नदी मुंबईतील बोरीवली नॅशनल पार्कमधील तुळशी तलावातून उगम पावते आणि गोराई-मनोरी खाडीला मिळते. पश्चिम गतिमार्ग ओलांडण्यापूर्वी दहिसर नदीचे पाणी बऱ्यापैकी स्वच्छ असते, आणि त्यानंतर मात्र ती एक गटार बनते.

वर्ग:भारतातील नद्या
वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या
पाचू कवडा

## वर्णन 
 हा आकाराने साधारणपणे २७ सें. मी. आकाराचा पक्षी आहे. हा पक्षी पाठीकडून तपकिरी-गुलाबी रंगाचा त्यावर पाचू सारखी चमकदार झाक असलेला आहे. याची शेपूट गडद तपकिरी रंगाची असून याच्या डोक्यावर पांढरा-राखाडी रंग असतो.  उडतांना याच्या पंखाखालचा तांबूस रंग दिसतो. नराच्या डोक्यावर आणि खांद्यावर पांढरा पट्टा असतो. हा फरक सोडून नर-मादी दिसायला सारखेच असतात. हे एकट्याने किंवा लहान थव्याने राहणे पसंत करतात.

## वास्तव्य/आढळस्थान 
भारतात हिमालयाच्या पायथ्यापासून आसाम पर्यंत, निलगिरी पर्वत रांगांसह पश्चिम घाट, मध्य भारतात विदर्भ, मध्यप्रदेश, छत्तीसगढ, आणि अंदमान आणि निकोबार येथील सदाहरित जंगले, पानगळीची जंगले, बांबूची जंगले येथे  राहतो तसेच बांगलादेश, श्रीलंका, इंडोनेशिया, म्यानमार, ऑस्ट्रेलिया या देशातही याचे वास्तव्य आहे. श्रीलंका येथील Chalcophaps robinsoni ही उपजात रंगाने आणि आकाराने थोडी वेगळी आहे.

## खाद्य 
विविध बिया, विशेषतः जमिनीवर पडलेल्या बिया खाणे या पक्ष्यांना आवडते.

## प्रजनन काळ 
जानेवारी ते एप्रिल-मे हा काळ या पक्ष्यांचा प्रजननाचा काळ आहे. यांचे घरटे बांबू किंवा इतर झाडात, जमिनीपासून ४ ते ५ मी. उंचीवर काटक्या वापरून बनविलेले असते. मादी एकावेळी २ ते ३ फिकट पिवळसर पांढऱ्या रंगाची अंडी देते. नर-मादी मिळून अंडी उबविण्यापासून पिलांचे संगोपन पर्यंतची सर्व कामे करतात.

## विशेष 
 हा तमिळनाडू राज्याचा राज्य पक्षी आहे. 

## हे सुद्धा पहा 
भारतातील राजमान्य पक्षी 

## चित्रदालन 

File:Chalcophaps indica -National Aquarium -Baltimore-8a.jpg|
File:Grünflügeltaube Chalcophaps indica 090501 We 650.JPG|
File:Emerald_Dove_Chalcophaps_indica_by_Female_Dr._Raju_Kasambe_DSCN1106_(1).jpg|पाचू कवडा मादी, गोरेगाव, मुंबई. 

वर्ग:पक्षी
वर्ग:तमिळनाडू
बाबू अँटनी

**बाबू ॲंटनी (अभिनेता)** (मल्याळम अभिनेता)
## ठराविक चित्रपटांची यादी
* Kannyakumari Express(filming)
* Yugapurushan
* Vinnaithaandi Varuvaayaa (2010)
* Twenty20 (2008)
* Malayalam 
* Nothing But Life (2004)English 
* Attagasam (2004)
* Black (2004/I)
* Vajram (2004)
* uppukandam brothers
* Uthaman (2001)
* Sravu (2001)
* Glorya Fernandes from USA (1998)
* Hitler Brothers (1997)
* Yuvasakthi (1997)
* Boxer (1995)
* Chandha (1995)
* Special Squad (1995)
* Bharanakoodam (1994)
* Dhadha (1994)
* Kadal (1994)
* Kambolam (1994)
* Rajadhani (1994)
* Ezhara Ponnana (1992)
* Nadodi (1992)
* Kuttapathram (1991)
* Randam Varavu (1990)
* Vyooham (1990)
* Jagratha (1989)
* Douthyam (1989)
* News (1989)
* Moonnam Mura (1988)
* Vaishali (1988)
* Poovizhi Vaasalile (1987)
* Chilampu (1986)

## बाह्य दुवे 
वर्ग: अभिनेते
ताहराबाद

**ताहराबाद** गाव महाराष्ट्र राज्यातील अहमदनगर जिल्ह्यातील राहुरी तालुक्यात आहे. येथे संत महिपती महाराजांची समाधी स्थळ असून संत महिपती यांच्या कुळातील विठ्ठल मंदिर आहे. ताहराबाद हा डोंगराळ भाग आहे.

वर्ग:अहिल्यानगर जिल्हा
वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील गावे
आयबिबो

Ibiboचा अर्थ iBuild, iBond, आहे. ही भारतीय सोशल नेटवर्किंग संकेतस्थळ आहे. ह्या एकछत्र संकेतस्थळामध्ये बरेच अनुप्रयोग आहेत.

Ibibo, संकेतस्थळला दक्षिण अफ्रिकास्थीत Naspers, MIH  कम्पनीच्या electronic media विभागाचे आर्थिक सहाय्य लाभले आहे. चीनस्थीत Tencent has expressed interest in a long term capital deal.

The company has recently tied up with Fashion TV for a photography competition.

Ibibo's iScream is a real-time product that allows ibibo users to broadcast their messages directly to all online ibibo users, via an SMS sent to 5676746 (India only), with MA as a prefix.

Ibibo's tool iFreshface lets aspiring models feature and promote their modelling portfolios within the social network.

## Applications within Ibibo
*Sawaal Questions and Answers 
*Ibibo Blogs
*Ibibo Photos unlimited photo storage
*Ibibo Videos
*Ibibo iMobile
*Ibibo iSMS (Free SMS service)
*Ibibo Games
*Ibibo Mail
*Ibibo Messenger
*Ibibo Polls
*Ibibo Surveys

## See these
*Social network
*Social software
*List of social networking websites

## References
* HK-listed Tencent takes option to buy up to 50 pct of MIH India Global Internet 
* IBIBO ties up with FTV to launch the Ibibo FTV iFashion photographer 
* IBIBO ties up with FTV to launch the Ibibo FTV iFashion photographer
* Medianama on ibibo iScream
* द हिंदू on iFreshface 
## बाह्य दुवे 
*Official ibibo website
*Ibibo, FTV to Launch iFashion Photographer 
*Ibibo blogs site
*Ibibo Questions and answers site 
*Ibibo Photos unlimited storage site
*Ibibo videos
*Ibibo social causes site
*Ibibo SMS Content site 
*Ibibo Bulk SMS Service 

वर्ग:सोशल नेटवर्किंग संकेतस्थळे