open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
षच्याच्वांग

**ष-च्याच्वांग** (चिनी: 石家庄市; फीनयीन: *Shijiazhuang*)  हे चीन देशाच्या हपै या प्रांतातले सर्वांत मोठे व राजधानीचे शहर आहे. हे शहर राजधानी बीजिंगच्या २६३ किमी नैऋत्येस वसले आहे. २०१० साली ष-च्याच्वांग शहराची लोकसंख्या २७.६६ लाख तर संपूर्ण उपप्रांतीय भागाची लोकसंख्या १ कोटी इतकी होती.

## हे सुद्धा पहा
* चीनमधील शहरांची यादी

## बाह्य दुवे
* 

वर्ग:चीनमधील शहरे
पुराणमतवाद

**पुराणमतवाद** ही एक राजकीय व सामाजिक विचारधारा आहे. पुराणमतवादामध्ये पुरातन काळापासून चालत आलेल्या पारंपरिक प्रथा व संस्कृती जिवंत ठेवण्याचा प्रयत्‍न केला जातो. ह्याउलट उदारमतवादामध्ये नवे विचार व संकल्पनांचा स्वीकार केला जातो.

युनायटेड किंग्डममधील हुजूर पक्ष, अमेरिकेमधील रिपब्लिकन पक्ष इत्यादी जगातील प्रमुख पुराणमतवादी पक्ष आहेत. भारतामधील भारतीय जनता पक्षाची धोरणे देखील पुराणमतवादाकडे झुकणारी वाटतात. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ ही भारतीय संघटनादेखील पुराणमतवादी विचारांची आहे...

## जगातील पुराणमतवादी विचारसरणी असलेले प्रमुख नेते
* अमेरिकेचा माजी राष्ट्राध्यक्ष रॉनल्ड रेगन
* ब्रिटनची माजी पंतप्रधान मार्गारेट थॅचर
* रशियाचा राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमिर पुतिन

वर्ग:राजकीय तत्त्वज्ञान
कतार एरवेझ

[250 px|इवलेसे|[फ्रांकफुर्ट विमानतळावर उतरणारे कतार एअरवेजचे बोईंग ७७७ विमान]]
**कतार एअरवेज** (अरबी: القطرية,; अल कतारिया) ही मध्य पूर्वेतील कतार ह्या देशाची राष्ट्रीय विमान वाहतूक कंपनी आहे. १९९३ साली स्थापन झालेली कतार एअरवेज दोहाजवळील हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून जगातील १४५ शहरांना प्रवासी विमानसेवा पुरवते. ऑक्टोबर २०१३ पासून कतार एअरवेज वनवर्ल्ड ह्या संघटनेचा सदस्य आहे.

कतार एअरवेज जगातील झपाट्याने वाढणाऱ्या विमानकंपन्यापैकी एक आहे. जुलै २०१३ पासून कतार एअरवेज स्पेनमधील एफ.सी. बार्सेलोना ह्या क्लबचा प्रमुख प्रायोजक आहे. सध्या भारतामधील खालील १० विमानतळांवर कतार एअरवेजची प्रवासी व मालवाहतूक सुरू आहे.
#अहमदाबाद
#अमृतसर
#बंगळूर
#चेन्नई
#दिल्ली
#गोवा
#हैदराबाद
#कोची
#कोलकाता
#कोळिकोड
#मुंबई
#नागपूर

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:कतारमधील विमानवाहतूक कंपन्या
वर्ग:वनवर्ल्ड
जेब बुश

**जॉन एलिस बुश** (११ फेब्रुवारी, इ.स. १९५३ - ) उर्फ **जेब बुश** हे एक अमेरिकन राजकारणी व फ्लोरिडा राज्याचे माजी राज्यपाल (गव्हर्नर) आहेत. ते फ्लोरिडाच्या गव्हर्नरपदावर १९९९ ते २००७ दरम्यान होते. जेब बुश अमेरिकेचे ४१वे राष्ट्राध्यक्ष जॉर्ज एच.डब्ल्यू. बुश ह्यांचा मुलगा तर अमेरिकेचे ४३वे राष्ट्राध्यक्ष जॉर्ज डब्ल्यू. बुश ह्यांचे धाकटे भाऊ आहेत.

रिपब्लिकन पक्षाचे सदस्य असणाऱ्या बुशने २०१६ सालच्या अमेरिकेच्या अध्यक्षीय निवडणुकीसाठी रिपब्लिकन पक्षाचे नामांकन मिळवण्याचे प्रयत्न केले.

## बाह्य दुवे 
* फ्लोरिडा ऐतिहासिक संग्रहालयावरील व्यक्तिचित्र 
* फेसबूकवरील पान

वर्ग:अमेरिकन राजकारणी
वर्ग:रिपब्लिकन पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी
वर्ग:फ्लोरिडाचे गव्हर्नर
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
प्रकाश खांडगे

प्रा. डॉ. **प्रकाश खांडगे** (इ.स. १९५७:पिंपळगाव, पुणे जिल्हा, महाराष्ट्र - ) हे लोकसाहित्याचे अभ्यासक, पत्रकार व लेखक आहेत. 

खांडगे ह्यांनी ’जागरण : एक विधिनाट्य इतिहास, वाङ्मय, प्रयोग’ या नावाचा प्रबंध मुंबई विद्यापीठाला सादर करून पीएच.डी. मिळवली. या प्रबंधास सर्वोत्कृष्ट प्रबंधाचा प्रा. अ.का. प्रियोळकर पुरस्कार प्राप्त झाला होता.

## बालपण आणि नंतर
शिवनेरी किल्याच्या पायथ्याशी असलेले पिंपळगाव हे खांडगे यांचे गाव. पिंपळगावच्या पंचक्रोशीला संतांची, शाहिरांची व तमाशा कलावंतांची परंपरा लाभली आहे. वारकरी, कीर्तनकार अन् विठाबाई नारायणगावकर, दत्तोबा तांबे शिरोलीकर, दत्ता महाडिक पुणेकर, दादू इंदुरीकर अशा कलावंतांचा हा परिसर आहे. या परिसरात डॉ. खांडगे यांचा जन्म झाला. 

शिक्षणासाठी प्रकाश खांडगे मुंबईला आले. परळमधील खुराडेवजा घरात राहू लागले. उपजीविकेसाठी त्यांनी रस्त्यावर, दुकाना-दुकानात जाऊन पापड विकले. मोठा कष्टाने शिकले. पुढे त्यांच्या जीवनात एका बहुराष्ट्रीय कंपनीत जनसंपर्क अधिकारी, साखळी गटाच्या एका वर्तमानपत्रात वरिष्ठ उपसंपादक, नंतर प्राध्यापक अशी स्थित्यंतरे घडून आली. 

## लोककलांचा अभ्यास
डॉ. खांडगे म्हणजे, लोककलांचा चालताबोलता इतिहास आहे. लोककला हाच त्यांचा ध्यास आणि श्वास आहे. त्‍यांना खंडोबाचे जागरण घालणाऱ्या शाहीर शंकरराव धामणीकरांचा आणि दादू इंदुरीकर, दत्तोबा तांबे या तमाशा कलावंतांचा सहवास लाभला. या पारंपरिक वाघ्यांकडून अनेक कवने, कथा, खांडगे खांडक्यांनी संग्रहित केल्या. लोककलांवरील राष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीय परिषदांमध्ये त्यांचा सक्रिय सहभाग असतो. 

डॉ प्रा. प्रकाश खांडगे हे मुंबई विद्यापीठातील लोककला अकादमीचे समन्वयक आहेत.
तसेच त्यांना ठाणे भूषण आणि शिवनेरी भूषण पुरस्कार देऊन सन्मानित करण्यात आले आहे.

## प्रकाश खांडगे यांची पुस्तके
* खंडोबाचे जागरण (हा ग्रंथ प्रा. डॉ. प्रकाश खांडगे यांच्या पीएच.डी.च्या प्रबंधावर आधारित आहे. )
* नोहे एकल्याचा खेळ (आत्मकथन; शब्दांकन नेहा किशोर सावंत यांचे)
* भंडार - बुका   

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म
वर्ग:लोककला
फिलाडेल्फिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

[250 px|इवलेसे|येथे थांबलेले [साउथवेस्ट एरलाइन्सचे बोईंग ७३७ विमान]]
**फिलाडेल्फिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ** (Phoenix Sky Harbor International Airport)  अमेरिकेच्या फिलाडेल्फिया शहरातील मुख्य आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे. पेन्सिल्व्हेनिया राज्यामधील सर्वात मोठा असलेला हा विमानतळ प्रवाशांच्या संख्येच्या दृष्टीने जगातील १५व्या क्रमांकाच्या वर्दळीचा विमानतळ आहे.

### विमानवाहतूक कंपन्यांचे प्रवासी
## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्य दुवे
* अधिकृत संकेतस्थळ

वि
वर्ग:अमेरिकेतील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
जसवीर सिंग

**जसवीर सिंग** (४ एप्रिल, १९८४ - ) हe एक निवृत्त भारतीय व्यावसायिक कबड्डी खेळाडू आहे. याने भारतीय राष्ट्रीय संघाचे आणि प्रो कबड्डी लीगमध्ये जयपूर पिंक पँथर्स संघाचे प्रतिनिधित्व केले आहे. त्याने २०१४ च्या पहिल्या प्रो कबड्डी हंगामात जयपूर पिंक पँथर्सला विजेतेपद मिळवून देण्यात मोलाची भूमिका बजावली होती. हा त्याच्या *विंचू दंश* सारख्या चतुर चढायांसाठी ओळखला जात असे.

हा २०१४ च्या आशियाई खेळांमध्ये आणि २०१६ च्या विश्वचषकात सुवर्णपदक जिंकणाऱ्या भारतीय संघाचा भाग होता. २०१७ मध्ये याला भारत सरकारने अर्जुन पुरस्कार दिला. निवृत्तीनंतर हा प्रशिक्षक म्हणून काम करतो. 

वर्ग:कबड्डी खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बाबा पाठक

**आर.व्ही.** ऊर्फ **बाबा पाठक** (१३ जून, इ.स. १९१५:औंध संस्थान, महाराष्ट्र, भारत - १९ जून, इ.स. २०१५ ) हे एक मराठी चित्रकार होते..

त्यांनी चित्रकलेच्या अभ्यासासाठी जगभर प्रवास केला आहे. निसर्गाची नानाविध रूपे त्यांनी चित्रांकित केली. मोने, फान घो, तुलुस लोट्रेक, देगा यांचा तसेच एन.सी. बेंद्रे यांच्या कामाचा त्यांच्यावर प्रभाव आहे. जलरंग, पेस्टल, तलरंग अशा माध्यमांतून त्यांनी काम केले

## औंध संस्थानातील कलाप्रेमी संस्थानिक
पाठक हे औंध संस्थानाचे शासक भवानराव पंतप्रतिनिधी यांच्या आश्रयास असलेल्या अनेक चित्रकार-शिल्पकारांपैकीएक होते. देवधर मास्तर, माधवराव सातवळेकर, व्ही.के. पाटील हे बाबा पाठकांचे सुरुवातीचे कलागुरू होते. पुढे पाठकांनी बडोद्याच्या कलाभवन या संस्थेमधून चित्रकारितेतील पदविका प्राप्त केली.

## स्वातंत्रलढ्यात उडी
बडोद्याहून इ.स. १९४० मध्ये मुंबईत आल्यानंतर बॉम्बे आर्ट सोसायटी गॅलरीमध्ये बाबा पाठक यांनी भरविलेले प्रदर्शन खूप गाजले होते. हा काळ स्वातंत्र्यसमराचा होता. त्यापासून अलिप्त राहणे शक्य नव्हते. त्यामुळे त्यांनी पुण्यात आल्यावर  स्वातंत्र्यचळवळीत उडी घेतली. त्यांच्या अटकेचे वॉरंट निघाल्यावर बाबा काही वर्ष भूमिगत राहिले.

## कलाकृती निर्मितीचा व्यवसाय
कला, प्रयोगशीलता आणि व्यावसायिकता यांचा मेळ घालत बाबा पाठक हे कोल्ड सिरॅमिक्स आणि म्यूरल्सच्या विश्वात प्रसिद्ध झाले. त्यांच्या कलाकृती देशात तसेच विदेशात अनेक ठिकाणी विराजमान आहेत. जलरंग, पोस्टल, तैलरंग अशा माध्यमातून त्यांनी काम केले. त्यांच्या या कलाकृती देशात सर्वत्र तसेच हॉंगकॉंग, दुबई, सिंगापूर येथेही लावल्या गेल्या. त्यांनी काही काळानंतर हा व्यवसाय थांबवुन पुन्हा चित्रकलेचा अभ्यास सुरू केला होता.

## निधन
पाठक हे वयाच्या ९४व्या वर्षांपर्यंत चित्रे रेखाटत असत. वयाची शंभरी पूर्ण झाल्यानंतर केवळ सहाच दिवसांनी बाबा पाठक यांचे निधन झाले.

वर्ग:भारतीय कलाकार
वर्ग:मराठी चित्रकार
वर्ग:इ.स. १९१५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू
वर्ग:शतायुषी
सौर वादळ

**सौर वादळ** हे सूर्यावरील चुंबकीय क्षेत्रातील अनियमिततेमुळे तयार होणारे वादळ आहे.

सूर्यावर दिसणारे डाग कालांतराने मोठे होतात. सूर्याचं चुंबकीय क्षेत्र जेव्हा जास्त बलवान असतं तेव्हा सौर डागांची संख्या वाढते, मोठे झालेल्या डागाच्या ठिकाणी विस्फोट होऊन सौरवादळांची निर्मिती होते. साधारणत: ११ वर्षांनी सौर डागांची संख्या जास्तीत जास्त होते. यालाच सौर डागांचे 'एकादश वर्षीय चक्र' असे म्हणतात. सौर वादळाचा मानवी शरीरावर प्रत्यक्ष परिणाम आढळत नसला तरी पृथ्वीवरील संदेशवहन यंत्रणा व वीजपुरवठा पूर्णपणे निकामी करण्याची ताकद सौरवादळांमध्ये असते. सौर वादळे सूर्याच्या पृष्ठभागावर निर्माण झाल्यानंतर त्याच्या लहरी बाहेर फेकल्या जातात. या लहरींच्या प्रसारणाच्या मार्गात पृथ्वी आल्यावर त्याचे परिणाम पृथ्वीवर होतात. जितके सौर डाग जास्त, तितकी सौर वादळे जास्त व परिणामी सुर्याकडून पृथ्वीकडे येणारी ऊर्जा जास्त असे ढोबळमानाने म्हणता येईल. यांना विश्वकिरण असेही म्हणतात.

वर्ग:सूर्य
वर्ग:खगोलशास्त्र
सिमोन बॉलिव्हार आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

[250 px|इवलेसे|येथे थांबलेले [एर फ्रान्सचे बोईंग ७४७ विमान]]

**सिमोन बॉलिव्हार आंतरराष्ट्रीय विमानतळ**  ()  हा व्हेनेझुएला देशाच्या काराकास शहरामधील प्रमुख विमानतळ आहे. व्हेनेझुएलामधील सर्वात वर्दळीचा असलेला हा विमानतळ काराकासच्या २१ किमी वायव्येस स्थित असून व्हेनेझुएलाची राष्ट्रीय विमान वाहतूक कंपनी कॉन्व्हियासाचे मुख्यालय व वाहतूकतळ येथेच आहे. ह्या विमानतळाला व्हेनेझुएलाचा स्वातंत्र्यसेनानी व राष्ट्राध्यक्ष सिमोन बॉलिव्हार ह्याचे नाव देण्यात आले आहे.

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
* अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:व्हेनेझुएलामधील विमानतळ
विमानतळ
नेक चंद

**नेक चंद** (इ.स. १९२४:शकरगड, पाकिस्तान - १२ जून, इ.स. २०१५:चंदीगड) हे एक भारतीय वास्तुरचनाकार होते. 

## चंदीगड येथील रॉक गार्डन
१९५० च्या दशकात नेक चंद चंडिगडमधील एका बांधकाम प्रकल्पावर काम करत होते. त्यावेळी प्रख्यात आर्किटेक्‍ट ली कोर्बुसिएर यांच्या मार्गदर्शनाखाली चंदीगड शहराची निर्मिती सुरू होती. नागरिकांनी फेकून दिलेल्या वस्तूंमधून कलाकृती निर्माण करण्याची कला नेक चंद यांना साध्य झाली होती. यासाठी चदीगडच्या उत्तर भागात त्यांनी स्वतःची निर्मितीशाळाही तयार केली होती. "रॉक गार्डन‘मध्ये त्यांनी फुटलेल्या बांगड्या, इलेक्‍ट्रिक बोर्डावरील बटणे, प्लग, ट्यूबलाईट, दगड, फुटलेल्या टाइल्स आणि अशा अनेक टाकाऊ वस्तूंपासून असंख्य कलाकृती निर्माण केल्या आहेत. ३५ एकरामध्ये पसरलेल्या "रॉक गार्डन‘मध्ये धबधबे, तलाव आणि ओपन एर थिएटरही बांधण्यात आले आहे. १९७६मध्ये "रॉक गार्डन‘चे उद्‌घाटन झाले होते. ४० एकरांवरील हे गार्डन पाहण्यासाठी भारत आणि जगभरातील अडीच लाखापेक्षा अधिक पर्यटक दरवर्षी हजेरी लावतात आणि या गार्डनला तिकिटविक्रीतून वर्षाला सुमारे दोन कोटी रूपयांचा महसूल मिळतो. 

हे उद्यान बेकायदा म्हणून तोडण्याचा आदेश १९७५ साली देण्यात आला होता, पण तो अंमलात येऊ शकला नाही.

## आंतरराष्ट्रीय मान्यता
नेक चंद यांच्या कलाकृती जगभर प्रसिद्ध आहेत. त्यांनी निर्माण केलेल्या वास्तू पॅरिस, लंडन, न्यू यॉर्क, वॉशिंग्टन, बर्लिन आदी शहरांमध्येही आहेत. विविध भाषांमध्ये त्यांच्यावर पुस्तकेही लिहिली गेली आहेत. अनेक देशांनी त्यांना सन्माननीय नागरिकत्वही दिले होते. नेक चंद यांना १९८४ मध्ये "पद्मश्री‘ पुरस्काराने गौरविण्यात आले होते. 

## नेक चंद फाउंडेशन
कलाकारांच्या कामाला पाठिंबा देण्याच्या आणि जगभरात सुंदर बागांची निर्मिती होण्याच्या दृष्टिकोनातून १९९७मध्ये ’नेक चंद फौंडेशन’ची स्थापना करण्यात आली आहे. 

वर्ग:भारतीय कलाकार
वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म
वर्ग: इ.स. २०१५ मधील मृत्यू
वर्ग: पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गो.बं. देगलूरकर

डॉ. **गोविंद बंडोपंत देगलूरकर** (जन्म : इ.स. १९३४) हे मूर्तिशास्त्राचे अभ्यासक आहेत. त्यांनी मराठवाड्यातील अन्वा, निलंगा आणि औंढ्या नागनाथ येथील अनेक मंदिरांतील मूर्तींचा अभ्यास केला आहे.

## जन्म आणि शिक्षण
गो.बं. देगलूरकरांचा जन्म उस्मानाबाद जिल्ह्यातील हिप्परगा येथे परमभागवत देगलूरकर घराण्यात झाला. शालेय शिक्षण पूर्ण केल्यावर पुढील शिक्षणासाठी ते पुण्यात आले. पदवी परीक्षेसाठी त्यांनी इतिहास हा विषय घेतला आणि पदव्युत्तर पदवीसाठी त्यांनी प्राचीन इतिहास व पुरातत्त्वशास्त्र असे विषय घेतले. 

पीएच.डी.साठी *कल्चरल हिस्ट्री ऑफ मराठवाडा* हा विषय त्यांनी निवडला. यात *मराठवाडा हाच मराठी संस्कृतीचा स्रोत आहे* असे मत त्यांनी मांडले.

## नोकरी
देगलूरकर यांनी उस्मानिया विद्यापीठात तसेच नागपूर विद्यापीठात अध्यापन केले आहे. यानंतर त्यांनी पुण्यातील डेक्कन कॉलेजमध्ये नोकरी स्वीकारली व कालांतराने ते डेक्कन कॉलेजचे कुलगुरू झाले.
*२०१४ साली सातारा जिल्ह्यातील सज्जनगडावर दुर्ग साहित्य संमेलन झाले. तिथे देगलूरकर संमेलनाध्यक्ष होते. 
देगलूरकर यांनी मूर्तिविज्ञान या विषयावर अनेक पुस्तके लिहिली आहेत.

## गो.बं देगलूकरांचे मूर्ती आणि मूर्तिशास्त्र विषयक विचार
मूर्तिशास्त्र हा समाजाभिमुख विषय आहे; सर्वसामान्यांच्या जीवनाच्या विविध अंगांशी निगडित आहे. मूर्तीमागे सामाजिक घडामोडी असतात. मूर्तिपूजक समाज लोकशाहीवादी असतो. जगातील सर्व सनातन धर्मीय हे एकेश्वरवादी आहेत. तसेच सर्वधर्मीय लोक मूर्तिपूजकच आहेत.

व्यक्त, अव्यक्त, व्यक्ताव्यक्त हे मूर्तीचे प्रकार शास्त्रांत सांगितले आहेत. कोणत्याही प्रतीकाची कोणत्याही रूपात केली जाणारी आराधना ही मूर्तिपूजाच आहे. 

आपल्याकडे तेहतीस कोटी देव आहेत, असे हिंदू मानतात. वास्तविक हे तेहतीस प्रकारचे देव आहेत.

## देगलूरकरांचे सूर्यपूजेसंबंधीचे विचार
इराणमध्ये फार पूर्वीपासून सूर्याची पूजा-आराधना होत असे. तिथे मूर्तिभंजक आक्रमक आल्यावर त्यांनी भारताकडे धाव घेतली. भारतातही हिंदूंमध्ये सूर्यपूजा होत होतीच. श्रद्धासाधर्म्यामुळे दोन्ही समाजांना एकत्र येणे शक्य झाले. या सामाजिक सरमिसळीचे स्पष्ट प्रतिबिंब सूर्यप्रतिमांमध्ये दिसते. भारतातील हिंदू हे पूर्वी यंत्ररूपातील सूर्याला किंवा प्रत्यक्ष सूर्याला अर्घ्य अर्पण करून पूजा करीत असत. इराणी जनतेच्या संपर्कामुळे भारतात सूर्याची मानवी रूपातील मूर्ती घडवली जाऊ लागली. प्रारंभीच्या काळातील सूर्यमूर्तीच्या अंगावर विशिष्ट प्रकारचा मुकुट, मेखला, आखूड धोतर आणि गुडघ्यापर्यंत येणारे बूट असा वेश दिसतो. हा इराणमधील मूर्तीवरून घेतलेला आहे.

## गो.बं. देगलूरकरांची काही पुस्तके
* घारापुरी दर्शन 
* Temple architecture and sculpture of Maharashtra
* प्राचीन भारत इतिहास आणि संस्कृती 
* बिंबब्रह्म आणि वास्तुब्रह्म
* मंदिर कसे पहावे?
* मार्कण्डादेव (मार्कंडा) 
* The Mediaeval Temples at Sātgaon
* विष्णूमूर्ते नमस्तुभ्यम्  
* वेरूळ दर्शन 
* शिवमूर्तये नमः
* सुरसुंदरी

## डाॅ. गो.बं. देगलूरकरांना मिळालेले पुरस्कार
* इतिहासाचार्य न.र.फाटक पुरस्कार
* के.के.बिर्ला फेलोशिप
* चतुरंग प्रतिष्ठानचा जीवनगौरव पुरस्कार 
* छत्रपती सेवा प्रतिष्ठानचा जिजामाता विद्वत् गौरव पुरस्कार
* श्रीमंत नानासाहेब पेशवे धार्मिक व आध्यात्मिक पुरस्कार
* पुण्यभूषण पुरस्कार (२०१९)
* विद्याव्यास पुरस्कार
* सृजन फाउंडेशनचा सृजन कोहिनूर पुरस्कार ((जानेवारी २०१७)
* स्नेहांजली पुरस्कार

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग: इ.स. १९३४ मधील जन्म
वर्ग:पुण्यभूषण पुरस्कार विजेते
टीएपी एर पोर्तुगाल

[250 px|[फ्रांकफुर्ट विमानतळावर उतरणारे टीएपी एर पोर्तुगालचे एरबस ए३१९ विमान|इवलेसे]]
**टीएपी एर पोर्तुगाल** (TAP Air Portugal) ही पोर्तुगाल देशाची राष्ट्रीय विमान वाहतूक कंपनी आहे. १९३४ साली स्थापन झालेली टीएपी एर पोर्तुगाल युरोप व जगातील ३८ देशांतील ८८ शहरांना विमानसेवा पुरवते. लिस्बनजवळील लिस्बन पोर्तेला विमानतळावर प्रमुख तळ असलेली टीएपी एर पोर्तुगाल २००५ पासून स्टार अलायन्सचा सदस्य आहे.

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:पोर्तुगालमधील विमानवाहतूक कंपन्या
वर्ग:स्टार अलायन्स
मुजीब रिझवी

**मुजीब रिझवी** (इ.स. १९३४:चैल, अलाहाबाद, उत्तर प्रदेश, भारत - इ.स. २०१५) हे जामिया मिलिया इस्लामिया विद्यापीठात प्र-कुलगुरू आणि भाषा व मानवविद्या विभागाचे अधिष्ठाता होते. जामिया मिलियात ३० वर्षे हिंदी विभागाचे प्रमुखपद सांभाळले.

जामिया मिलियात त्यांनी कवी जयासी यांच्या पद्मावतवर पीएच.डी. केली.

रिझवी हे मध्ययुगीन अवधी व ब्रज कवितांमधील तज्ज्ञ होते. मोगलपूर्व काळातील सुफी काव्य आख्यान तसेच कबीरदास, तुलसीदास, अमीर खुस्रो यांच्यावर त्यांनी बरेच लेखन केले आहे. सोळाव्या शतकातील हिंदूी कवी मलिक महंमद यांच्यावर ते अधिकारवाणीने बोलत.

मुस्लिमांमधील खरे निधर्मी व्यक्तिमत्त्व म्हणून त्यांच्याकडे बघितले जाते. त्यांनी आचरणातून निधर्मवाद जोपासला. ते राष्ट्रवादी मुस्लिम होते, केवळ पुस्तकी शिक्षक नव्हते, अनुभवी शिक्षक  व गांधीवादी होते, सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे ते देशी विद्वान होते.

## मुजीब रिझवी यांनी लिहिलेली पुस्तके
* भारत में अंग्रेजी राज (या पुस्तकावर ब्रिटिशांनी बंदी घातली होती.)
* हाऊ इंडिया लॉस्ट हर फ्रीडम

वर्ग:भारतीय लेखक
वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू
दिल धडकने दो

**दिल धडकने दो** हा एक २०१५ साली प्रदर्शित झालेला एक बॉलिवूड चित्रपट आहे. झोया अख्तरचे दिग्दर्शन असलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये अनिल कपूर, शेफाली शहा, रणवीर सिंग, प्रियांका चोप्रा, अनुष्का शर्मा इत्यादी अनेक आघाडीच्या अभिनेत्यांच्या भूमिका आहेत. फरहान अख्तर पाहुण्या कलाकाराच्या भूमिकेत आहे तर आमिर खानने पार्श्वभूमीमध्ये आपल्या आवाजात कथा सांगितली आहे. ह्या चित्रपटाचे पुष्कळसे चित्रण भूमध्य समुद्रावरील एका सफरी जहाजावर झाले.

## कलाकार
*अनिल कपूर - कमल मेहरा
*शेफाली शहा - निलम मेहरा
*रणवीर सिंग - कबीर मेहरा
*अनुष्का शर्मा - फराह अली
*प्रियांका चोप्रा - आएशा मेहरा
*राहुल बोस - मानव
*फरहान अख्तर - सनी गिल
*झरीना वहाब 
*परमीत सेठी

## बाह्य दुवे
*

वर्ग:झोया अख्तर दिग्दर्शित चित्रपट
तुळशीदास बोरकर

**तुळशीदास वसंत बोरकर** (जन्म : १८ नोव्हेंबर १९३४;  - २९ सप्टेंबर २०१८) हे एक मराठी हार्मोनियमवादक होते.

त्यांचा जन्म गोव्यातील बोरी या गावात झालाी.  ते लहानपणीच पुण्यात आले. गुरू मधुकर पेडणेकर यांच्याकडून हार्मोनियम शिकण्यासाठी ते रोज पुणे-मुंबई ये-जा करत. 

तुळशीदास बोरकरांनी  उस्ताद आमीर खान, पंडित भीमसेन जोशी, मल्लिकार्जुन मन्सूर, किशोरी आमोणकर, जितेंद्र अभिषेकी, छोटा गंधर्व आदी दिग्गज कलावंतांना पेटीची साथ केली आहे. 

तुळशीदास बोरकर हे प्रा. मधुकर तोरडमल दिग्दर्शित हे बंध रेशमाचे या नाटकाचे साहाय्यक संगीत दिग्दर्शक होते.  

बोरकरांना भारत सरकारने २०१६ साली पद्मश्री पुरस्कार प्रदान केला. 

 

## पहा
अन्य बोरकर

## पुरस्कार
* भारतीय संगीत नाटक अकादमीतर्फे २०१४ सालची संगीत अकादमी फेलोशिप
* पद्मश्री पुरस्कार २६ जानेवारी २०१६ रोजी.

## संदर्भ
* इंडिया नेटझोन संकेतस्थळावरील माहिती (इंग्रजी)  
* अंडरस्कोअर रेकॉर्ड्&zwnj;स या संकेतस्थळावरील माहिती (इंग्रजी) 

वर्ग:संगीत
वर्ग:संवादिनी वादक
शीला कौल

**शीला कौल** (७ फेब्रुवारी, इ.स. १९१५ - १३ जून, इ.स. २०१५) या भारताच्या माजी मंत्री आणि हिमाचल प्रदेशाच्या राज्यपाल होत्या. इंदिरा गांधी यांच्या त्या मामी होत्या.

शीला कौल यांचे शिक्षण लाहोर येथून झाले. त्या बी.ए.बी.टी होत्या.

त्यांच्या पतीचे नाव कैलाशनाथ कौल होते. ते वनस्पतिशास्त्रज्ञ होते. उत्तर प्रदेश राज्याच्या माजी माहिती आणि प्रसारण मंत्री दीपा कौल ही शीला कौल यांची कन्या आणि माजी सेवानिवृत्त सनदी अधिकारी गौतम कौल व आंतरराष्ट्रीय क्रीडा प्रशासक विक्रम कौल हे त्यांचे दोन पुत्र आहेत.

वयाच्या १०१व्या वर्षी गाझियाबाद येथे शीला कौल यांचे निधन झाले.

## शीला कौल यांची राजकीय कारकीर्द
* भारताच्या केंद्रीय मंत्रिमंडळात समाजकल्याण खात्याच्या राज्यमंत्री (१९८२-१९८९)
* युनेस्कोतील सहभागासाठी निर्माण केलेल्या भारतीय राष्ट्रीय आयोगाच्या अध्यक्ष (१९८२-१९८९)
* केंद्रीय मंत्रिमंडळात नागरी विकास आणि रोजगार मंत्री (१९९५)
* हिमाचल प्रदेशच्या राज्यपाल (१९९५-१९९६)

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९१५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू
वर्ग:शतायुषी
द्रव्याच्या अवस्था

भौतिकशास्त्रात **द्रव्याची अवस्था** म्हणजे द्रव्याने धारण केलेला विशिष्ट आकार होय.

प्रामुख्याने, द्रव्याच्या ४ अवस्था असतात.

# घन 
# द्रव 
# वायू 
# आयनद्रायू (प्लाझ्मा)

याशिवाय इतर काही अवस्थांचाही शोध लागलेला आहे. या अवस्था नैसर्गिकरीत्या अभावानेच आढळतात परंतु प्रयोगशाळेतील कृत्रिम वातावरणात संभवतात. यात बोस-आइनस्टाइन कंडेन्सेट, न्यूट्रॉन डीजनरेड, इ.चा समावेश आहे.

## द्रव्याच्या मुख्य ४ मूलभूत अवस्था 
### घन अवस्था 
घन पदार्थ कठीण असतात, कारण त्यांचे रेणू एकमेकांच्या खूप जवळ असतात. जेवढे रेणू जवळ जवळ  तेवढा पदार्थ जास्त कठीण असतो. घन पदार्थांना स्वतःचा आकार असतो. घन  पदार्थांचे कण एकमेकांपासून फारसे हलू शकत नाही कारण हे कणबलामुळे एकमेकांशी जोडले गेलेले असतात. हा घन पदार्थांचा भौतिक गुणधर्म आहे.
### द्रव अवस्था 
द्रव पदार्थ अस्थिर असतात, कारण त्यांचे कण स्थलांतरे करतात. जेव्हा घन पदार्थांला उष्णता दिली जाते, तेव्हा घन पदार्थ वितळून तो द्रव अवस्थेत संक्रमित होतो. उष्णते मधील उर्जा वापरून कणांची अंतरे वाढतात, म्हणून द्रवामध्ये कणांतील अंतरे ही घनामधील कणांतील अंतरापेक्षा जास्त असतात. कणांतील ह्या अंतरामुळे द्रवाला प्रवाहीपणा प्राप्त होतो. 

### वायू अवस्था 
वायू पदार्थ खूप अस्थिर व प्रवाही असतात, कारण त्यांचे कण खूप स्थलांतरे करतात (द्रव पदार्थांपेक्षा अधिक). द्रव पदार्थ जर त्याच्या उकळबिंदूपर्यंत तापविला तर त्याचे बाष्पात रूपांतर होते. या रूपांतरात पदार्थाच्या आयतनात सु. १,००० पट किंवा त्याहीपेक्षा अधिक वाढ होते. कणांमधील अंतर वाढल्यामुळे कणांमधील आकर्षण जवळजवळ नष्टच झाल्यासारखे होते, म्हणून   वायू पदार्थांमधील कण एकमेकांपासून लांब जातात. ह्यामुळे वायू पदार्थ उपलब्ध असलेल्या भांड्याचे पूर्ण आयतन वापरतात.
### आयनद्रायू अवस्था 
## बाह्य दुवे 
* https://marathivishwakosh.maharashtra.gov.in/khandas/khand7/index.php/23-2015-01-14-05-21-30/13434-2012-01-10-09-14-25

वर्ग:पदार्थाची रूपे
विजयकुमार किचुलू

पंडित **विजयकुमार किचुलू** हे भारतीय संगीतकार आहेत. हे मूळचे काश्मिरी असून त्यांनी सात वर्षे वयाचे असल्यापासून पंडित नथुराम शर्मा यांच्याकडून गायकीचे धडे घेतले. पुढे उस्ताद फय्याज खान यांच्या आग्रा शैलीने ते प्रभावित झाले. तसेच उस्ताद अमीनुद्दीन आणि उस्ताद मोईनुद्दीन या डागर बंधूंच्या धृपद शैलीला त्यांनी सामावून घेतले.

## पुरस्कार 
* संगीत नाटक अकादमीचा २०१४ सालचा पुरस्कार.

वर्ग:संगीतकार
उपशास्त्रीय संगीत

**उपशास्त्रीय संगीत** हे शास्त्रीय संगीताचा बाज असलेले परंतु त्याचे सगळे नियम न पाळणारे संगीत आहे.

ठुमरी, दादरा, कजरी, सावनी, झूला, चैती, होरी, भजन हे सगळे गायनप्रकार उपशास्त्रीय संगीत प्रकारांमध्ये मोडतात.

चैती, होरी, कजरी, सावनी हे वेगवेगळ्या ऋतूंशी जुळलेले गानप्रकार आहेत. ह्यातील बरेचसे लक्ष्मी शंकर, गिरिजा देवी अश्विनी भिडे-देशपांडे, शोभा गुर्टू ह्यांनी गायले आहेत. 

वर्ग:संगीत
अश्विनी भिडे

**अश्विनी भिडे** (जन्म: २५ मे १९७०) या एक भारतीय प्रशासकीय सेवेतील (IAS) अधिकारी आहेत, ज्या मुख्यतः एक्वा लाईन किंवा मुंबई मेट्रोची लाईन ३ वरील कामासाठी ओळखल्या जातात. त्यांनी मुंबई मेट्रो रेल कॉर्पोरेशन (MMRCL)चे व्यवस्थापकीय संचालक म्हणून काम केले, जो भारत सरकार आणि महाराष्ट्र सरकारचा संयुक्त उपक्रम आहे. २०१५ पासून २०२० पर्यंत त्यांनी हे काम केले. 

जानेवारी २०२० मध्ये, उद्धव ठाकरे यांच्या नेतृत्वाखाली नव्याने स्थापन झालेल्या आघाडी सरकारने महाराष्ट्र राज्यातील इतर 20 IAS अधिकाऱ्यांसह त्यांची बदली केली. नवीन सरकार अस्तित्वात आल्यावर, शिवसेनेच्या आदित्य ठाकरे यांनी आरे मिल्क मेट्रो कारशेडच्या बांधकामातील मतभेदांचे कारण देत भिडे यांच्या बदलीची मागणी केली होती.

## संदर्भ 
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म
वर्ग:भारतीय प्रशासकीय सेवेतील महिला अधिकारी
तुकाराम जाधव (गिर्यारोहक)

**तुकाराम जाधव** हे एक उत्तर सोलापूर, पाकनी यतील [येतील आहे ते शाळा व्यवस्थापन समितीचे अध्यक्ष व पत्रकार एक कलावंत आहेत. ते [इ.स. १९९२पासून हे काम करीत आहेत. याशिवाय जाधव हे सामाजिक कार्यामध्ये व गोरगरिबांच्या मदतीला धावून जात असे यांचे मोठे कार्य आहे.त्यांचे सामाजिक कार्य  ३२ वर्ष  झाले त्यांना महाराष्ट्रामध्ये कोणत्याही जिल्ह्यामध्ये ओळखतात त्यांचे अनमोल कार्य आहे .

तुकाराम जाधव यांना कोव्हिड योद्धा पुरस्कार दिला गेला आहे.

१) पत्रकार सेवा संघाचे जिल्हाध्यक्ष, 
२) पत्रकार सुरक्षा समिती राज्यस्तरी पुरस्कार, 
३) जिल्हा परिषद शाळा व्यवस्थापन समिती उत्कृष्ट अध्यक्ष पुरस्कार ,
४) जिल्हास्तरीय गुरू विद्या प्रतिष्ठानच्या वतीने उत्कृष्ट पत्रकार पुरस्कार. 

५) तुकाराम जाधव त्यांना महाराष्ट्रातून अनेक संघटनेच्या वतीने पुरस्कार बहाल करण्यात आले आहेत.
६) पत्रकार तुकाराम जाधव यांच्या वाढदिवसानिमित्त वृक्षरोपण !

दैनिक  दामाजी एक्सप्रेसचे पत्रकार तुकाराम जाधव यांच्या वाढदिवसा दिनानिमित्त उत्तर तालुक्यातील बीबी दारफळ येथे वृक्षरोपण स्वाभिमानी शेतकरी संघटना उत्तर तालुकाध्यक्ष विजयकुमार साठे व डायमंड ग्रुप बीबीदारफळ यांनी ४० झाडांचे रोपण करण्यात आले. यावेळी साठे मनाली वृक्षरोपण ही काळाची गरज बनली आहे.

स्वच्छ, शुद्ध व ताजी हवा राखण्यासाठी वृक्ष महत्त्वाचे आहे. आणि ऑक्सिजन देणाऱ्या झाडांची लागवड करण्याचे आवाहन वाढदिवसानिमित्त  केले तुकाराम जाधव

## तुकाराम जाधव यांनी दुर्गभ्रमणाच्या अनुभवांवर लिहिलेली व काही अनुषंगिक पुस्तके
* गिरिदुर्ग आम्हा सगेसोयरे
* शिवरायांचा आठवावा प्रताप
* श्रीमंत योगी
* स्वामी विवेकानंद (अप्रकाशित)

## तुकाराम जाधव यांना मिळालेले सन्मान आणि पुरस्कार
* शिवशाहीर बाबासाहेब पुरंदरे यांनी *भवानीवीर* म्हणून केलेला सन्मान. 
* शि‍वसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांच्याकडून *हिरकणी वीर* हा सन्मान.
* सतत चौदावेळा किल्ले रायगडाची प्रदक्षिणा केल्याबद्दल ज्येष्ठ साहित्यिक आणि दुर्गप्रेमी गो.नी. दांडेकर यांनी त्यांना *रायगडभूषण* हा विशेष किताब दिला.
* पार्ल्याच्या नागरिकांनी *पार्लेभूषण* म्हणून केलेला गौरव. 
* पुण्यातील 'श्री शिवाजी रायगड स्मारक मंडळ' आणि महाडची 'स्थानिक उत्सव समिती' यांनी दिलेला श्री शिवपुण्यस्मृती रायगड पुरस्कार. (२०१५) 

वर्ग:गिर्यारोहक
वर्ग:मराठी गिर्यारोहक
एम.एस. सत्यू

**मैसूर श्रीनिवास** *एम.एस.* **सत्यू** (; ६ जुलै, १९३० - ) हे भारतीय नाटक, चित्रपट, दूरचित्रवाणी माध्यमांवरील दिग्दर्शक, कला दिग्दर्शक, नेपथ्यकार आहेत. यांनी भारताच्या फाळणीवर आधारित गर्म हवा या चित्रपटाचे दिग्दर्शन केले. १९७३मध्ये प्रदर्शित झालेला हा चित्रपट सत्यू यांच्याद्वारे दिग्दर्शिनत पहिला चित्रपट होता. त्यांनी अमृता प्रीतम तसेच साहिर लुधियानवी यांच्या लेखनावर आणि जीवनांवर आधारित नाटके सादर केली. त्यांचे दारा शुकोह हे नाटक चर्चेचा विषय ठरले.

सत्यू यांना १९७५मध्ये पद्मश्री पुरस्कार देण्यात आला.

## पुरस्कार
* पद्मश्री पुरस्कार (१९७५)
* संगीत नाटक अकादमीचा २०१४ सालचा पुरस्कार.

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मीनल परांजपे

**डॉ. मीनल परांजपे** (जन्म : इ.स. १९६०) या आकाशवाणीवर ३५ वर्षे काम करणाऱ्या नाट्य‍अभिनेत्री विमल जोशी यांच्या कन्या आहेत. डॉ. परांजपे यांनी कौटिल्यीय अर्थशास्त्र हा विषय घेऊन पीएच.डी केले आहे. त्या एका वस्तुसंग्रहालयात व्यवस्थापक होत्या.

डॉ. मीनल परांजपे यांनी काही वर्षांपूर्वी इंंग्रजी भाषा शिकवण्याचा नेहमीची रुळलेला मार्ग बदलून, मुलांच्या मानसिकतेचा अभ्यास करत 'फंक्शनल इंग्लिश'चा कोर्स डिझाईन केला. त्यांचा हा प्रयत्‍न मराठी माध्यमातील विद्यार्थ्यांसाठी मार्गदर्शक बनला.

हा अभ्यासक्रम बनवायला मीनल परांजपे यांना सहा वर्षे लागली. मुळात स्वतःच्या अदिती नावाच्या मुलीसाठी तयार केलेल्या या कोर्सचे प्रशिक्षण देण्यासाठी मीनलताईंना २००६ सालापर्यंत २० शाळांनी विनंती केली होती. 

या अभ्यासक्रमाला आंतरराष्ट्रीय मान्यता आहे.

## 'फंक्शनल इंग्लिश'चा कोर्स’ची वैशिष्ट्ये
इयत्ता तिसरी ते आठवी असा सलग सहा वर्षांचा हा कोर्स आहे. यात तिसरीव्यतिरिक्त पुढच्या वर्गातल्या मुलांना प्रवेश दिला जात नाही. आठवड्यातून तीन दिवस दररोज दीड तास असा हा वर्ग संपूर्ण वर्षभर चालवला जातो. 

विशेष म्हणजे या कोर्समध्ये (b-o-o-k अशी शब्दाची मोडतोड करून बुक म्हणजे पुस्तक) असे न शिकवता हातात पुस्तक घेऊन थेट बुक असेच शिकवले जाते. त्यामुळे इंग्रजी बोलताना मराठी वाक्याचे इंग्रजी करण्याच्या मानसिक प्रक्रियेचा प्रश्नच इथे येत नाही. श्रवण, लेखन, संभाषण आणि वाचन या 'चतुःसूत्री'तून विद्यार्थी आठवीपर्यंत अगदी उत्तम इंग्रजी शिकतो. विशेष म्हणजे पालकांनी मुलांना या वर्गानंतर मार्गदर्शन करू नये अथवा घरी उजळणीदेखील घेण्याची गरज नाही, असेही सांगितले जाते. त्यामुळे घोकंपट्टी करायला मनाई असते. आठवीनंतर या कोर्स शालेय अभ्यासक्रमाशी सुसंगत केला जातो आणि नंतर 'लिफ्ट' मिळालेला विद्यार्थी विनासायास पुढे जातो. कोर्स पूर्ण केल्यानंतर केंब्रिज विद्यापीठाकडून घेतली जाणारी 'यंग लर्नर्स टेस्ट' मुलांना द्यावी लागते आणि तिच्यात ते सहज उत्तीर्ण होतात. सुरुवातीला पार्ले टिळक विद्यालयातल्या टेस्ट दिलेल्या ५२ पैकी १० मुले पहिल्या वर्गात पास झाली. मार्च २००६ मध्ये त्या शाळेची २०० मुले 'यंग लर्नर्स टेस्ट' देत होती. 

महाराष्ट्रात २००६ सालापर्यंत १२ मराठी माध्यमाच्या शाळांमध्ये ६००० मुलांना या अभ्यासक्रमानुसार शिकवण्यात आले. मुंबईच्या पार्ले टिळक विद्यालयात या कोर्सचा आरंभ १९९४ साली करण्यात आला. मीनल परांजपे यांनी या शाळेतल्या ३०पेक्षाही खूप जास्त शिक्षकांना प्रशिक्षित केले. 

'फंक्शनल इंग्लिश'चा कोर्स’पद्धतीने मुलांना इंग्रजी शिकविणाऱ्या अनेक शिक्षण संस्था आहेत. त्यांपैकी काही या :- 
* सातपूरच्या कामगार नगरातील आनंद निकेतन
* नाशिक शिक्षण प्रसारक मंडळ  
* नाशिकची मोहिनीदेवी रुंगठा शाळा
* नाशिकरोडची नवीन मराठी शाळा
* चिपळूणची युनायटेड इंग्लिश स्कूल
* पार्ले टिळक विद्यालय, मुंबई
* वगैरे

(अपूर्ण)

## संदर्भ
* आमची इंग्लिश यात्रा
मुळे

मुळे हे एक मराठी आडनाव आहे. या आडनावाच्या प्रसिद्ध व्यक्ती :-

* नाना मुळे - एक प्रसिद्ध मराठी तबलावादक
* बाबा पदमनजी मुळे - एक मराठी ख्रिस्ती धर्मप्रसारक
* गुणाकर मुळे -हिंदी आणि इंग्लिश भाषांमध्ये वैज्ञानिक साहित्य लिहिणारे एक मराठी लेखक

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
शिवपुण्यस्मृती रायगड पुरस्कार

पुण्यातील 'श्री शिवाजी रायगड स्मारक मंडळ' आणि महाडची 'स्थानिक उत्सव समिती' ही २०११ सालापासून शिवाजी, त्याचे किल्ले किंवा अशीच काही ऐतिहासिक माणसे आणि वास्तू यांवर काम करणाऱ्या व्यक्तींना हा पुरस्कार देते.

आजवर हा पुरस्कार बाबासाहेब पुरंदरे, निनाद बेडेकर, विजयराव जाध‍व, प्रा. प्र.के. घाणेकर आणि तुकाराम जाधव यांना मिळाला आहे.

वर्ग:पुरस्कार
नाना मुळे

नाना मुळे हे गायकांना साथ करणारे एक प्रसिद्ध मराठी तबलावादक होत.

एकेकाळी नाना मुळे फक्त रंगमंचावरील गायक कलावंतांच्या गाण्यांना तबल्याची साथ करीत. मात्र जशीजशी संगीत नाटके कमी होऊ लागली तसेतसे नाना रंगमंचावर नसलेल्या अन्य गायकांनाही साथ करू लागले. 

भारतरत्न पं भीमसेन जोशी, पं. जितेंद्र अभिषेकी, पं.वसंतराव देशपांडे, श्रीमती शोभा गुर्टू, पं. कुमार गंधर्व, पं. सी.आर. व्यास इतकेच काय, जुन्या पिढीतील उस्ताद अमीर खानसाहेबांपासून ते पुढच्या पिढीतील अनेक तरुण गायकांना नाना मुळे यांना तबल्याची साथ केली. या सर्वांच्या बरोबर असंख्य कार्यक्रम गाजवले. इतके कार्यक्रम झाले, की नानांना अनेक महिने कुटुंबीयांचे दर्शनही होत नसे. नामवंत गवयांच्या साथीच्या निमित्ताने त्यांचे संपूर्ण भारतभर भ्रमण तर झालेच, शिवाय अनेक परदेश दौरेही झाले. 

उस्ताद उस्ताद अमीर खानसाहेबांना लागणारा अतिविलंबित लयीतील झुमरा ठेका असो, नाहीतर श्रीमती शोभा गुर्टूसारख्या उपशास्त्रीय गायनातील सम्राज्ञीबरोबर ठुमरीतील रंगतदार, नजाकतदार वादन असो. ख्याल असो, उपशास्त्रीय गायनातील ठुमरी असो की नाट्यगीते असोत, नाना सगळ्यात पारंगत. उमेदवारीच्या काळात जिथे जिथे शक्‍य आहे, अशा सर्व ठिकाणी अगदी कीर्तनांपासून ते अनेक गायनप्रकारांबरोबर नानांनी साथ केली. 

अतिशय दमदार ठेका, ठेक्‍यातील अक्षरांचे माधुर्य, त्याचबरोबर उस्ताद घम्मणखॉंसाहेबांकडून घेतलेली लग्गी-नाडा किंवा तबल्यातील उपशास्त्रीय गायनप्रकारातील साथसंगतीची विशिष्ट तालीम, यामुळे नाना मुळे हे सर्व गवयांचे  आवडते साथीदार होते.  नानांनी सतत ५० वर्षे गायकांची तबल्यावर साथ केली, आणि नंतर निवृत्ती घेतली.

## पुरस्कार
* नाना मुळे यांना वत्सलाबाई जोशी पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले आहे. (१५ डिसेंबर २०१७)

वर्ग:संगीत
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इंदूर (निःसंदिग्धीकरण)

भारताच्या मध्य प्रदेश राज्यातील इंदूर, हे त्या नावाचे एकमेव शहर नसून, आणखी काही इंदुरे आहेत. या सर्व इंदुरांची भौगोलिक स्थाने :
* इंदूर (Indur), इस्रायलमधील एक खेडे
* इंदूर (Indur), रंगारेड्डी जिल्हा, तेलंगण राज्य (भारत). पिन कोड - ५०११४२
* इंदूर (Indur) : निजामाबाद शहराचे जुने नाव. निजामाबाद जिल्हा, तेलंगण राज्य (भारत).  पिन कोड - ५०३००२
* इंदूर (Indur), धर्मपुरी जिल्हा, तामिळनाडू राज्य, (भारत).पिन कोड - ६३६८०३
* इंदूर, हिंदीत इंदौर, इंग्रजीत Indore, हे भारतातल्या मध्य प्रदेश राज्यात आहे. पिन कोड - ४२५००१
विकास आमटे

डॉ. **विकास आमटे** हे महाराष्ट्रातील वरोरा येथील समाजसेवक आहेत.

विकास आमटे हे बाबा आमटे यांचे चिरंजीव असून ते आपल्या कुटुंबासह बाबा आमटे यांनी सुरू केलेल्या आनंदवन प्रकल्पाची देखरेख करतात. यात त्यांची पत्‍नी भारती, मुलगा कौस्तुभ आणि सून पल्लवी तसेच मुलगी शीतल व जावई गौतम करजगी यांचा समावेश आहे.  आमटे यांच्या तीन पिढ्यांची कहाणी सांगणारे आणि त्यांनी कसे व किती कार्यकर्ते घडवले याची साद्यंत माहिती देणारे **आनंदवन-प्रयोगवन** नावाचे पुस्तक डॉ. विकास आमटे यांनी लिहिले आहे. शब्दांकन गौरी कानेटकर यांचे आहे.
 सौ. चित्रलेखा पुरंदरे यांनी *विकास आनंदवनाचा* नावाचे पुस्तक लिहिले आहे.

## लोकसत्ता लेखमाला 
दै. लोकसत्तामध्ये बाबा आमटे आणि आनंदवन याबद्दलच्या आठवणींवर *संचिताचे कवडसे* नावाची एक लेखमालिका त्यांनी लिहिली.

## पुरस्कार
* डॉ. विकास आमटे यांना रोटरी क्लब ऑफ पुणे (सारसबाग)च्या वतीने रोटरी सेवा गौरव पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.(२०-१२-२०१५) 

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी समाजसेवक
वर्ग:महाराष्ट्रातील सामाजिक कार्यकर्ते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अखिल शर्मा

प्रा. **अखिल शर्मा** (जन्म : दिल्ली, २२ जुलै, १९७१) हे नेवार्कमधील रुटजर्स विद्यापीठात सर्जनशील लेखन या विषयाचे अध्यापक असून इंग्लिश भाषेत लिखाण करणारे एक भारतीय लेखक आहेत.

अखिल शर्मा हे वयाच्या आठव्या वर्षी अमेरिकेत स्थलांतरित झाले. तेथे व्रुडो विल्सन शाळेत असताना त्यांनी जॉइस कॅरोल ओट्स, पॉल ऑस्टर, जॉन मॅक्फी, टोनी कुशनर, टोनी मॉरिसन यांच्या साहित्याचा अभ्यास केला होता. प्रिन्सटन विद्यापीठातून त्यांनी बी.ए. केले. अखिल शर्मा यांनी बँकेत नोकरी केली., चित्रपट कथालेखक म्हणून काम केले, पण त्यात ते रमले नाहीत. पुढे  न्यू यॉर्कर, अ‍ॅटलांटिक  अशा नियतकालिकांतून त्यांनी लेखन केले. सन २००० मध्ये लिहिलेली 'ॲन ओबिडियन्ट फादर' ही त्यांची पहिली कादंबरी.

अखिल शर्मा यांच्या 'फॅमिली लाइफ' या कादंबरीला ब्रिटनमध्ये नुकताच चाळीस हजार पौंडांचा फोलिओ पुरस्कार मिळाला आहे.

## 'फॅमिली लाइफ'ची हकीकत
'फॅमिली लाइफ' या कादंबरीत दिल्ली ते न्यू यॉर्कमधील क्वीन्सपर्यंतचा प्रवास उलगडत गेला आहे. अखिल शर्मा, आई-वडील व भावासमवेत तेथे गेले व नंतर त्यांच्या भावाला पोहताना डोक्याला जबर जखम झाली. त्या तीन मिनिटांत शर्मांचे सगळे जगच बदलून गेले. कर्तव्य आणि अस्तित्वाचा लढा यात दुभंगलेल्या तरुणाची गोष्ट त्यातून साकारत गेली. दुर्दैवी घटना कुणाच्याही आयुष्यात घडू शकते तशी त्यांच्या भावाच्या आयुष्यात घडली, पण त्याचा परिणाम म्हणून तो शेवटची तीस वर्षे अंथरुणाला खिळून होता. ही कादंबरी म्हणजे अखिल शर्मांचे त्यांचा भाऊ आणि आई-वडील यांच्यावरचे अजरामर प्रेमगीत आहे, असे म्हणले जाते.

## अखिल शर्मा यांनी लिहिलेल्या इंग्रजी कादंबऱ्या
* ॲन ओबिडियन्ट फादर (२०००)
* फॅमिली लाइफ (२०१४)

## अखिल शर्मा यांना मिळालेले सन्मान आणि पुरस्कार
* ’ॲन ओबिडियन्ट फादर’साठी पेन/हेमिंग्वे पुरस्कार (२००१)
* ’ॲन ओबिडियन्ट फादर’साठी व्हाइटिंग रायटर्स पुरस्कार 
* ’फॅमिली लाइफ’साठी फोलिओ पारितोषिक (२०१५)
* न्यू यॉर्क टाइम्सनेव व न्यूयोर्क मॅगेझिनने ’फॅमिली लाइफ’ या पुस्तकाची ’वर्षातल्या १० उत्कृष्ट पुस्तका’मध्ये निवड केली. (२०१४)

इ.स. १९७१ मधील जन्म

वर्ग:भारतीय लेखक
वर्ग:इ.स. १९७१ मधील जन्म
ग्येओंगबुक्गुंग

ग्येओंगबुक्गुंग हा दक्षिण कोरियामधील सोलचा मुख्य राजवाडा आहे. 
‌
वर्ग:सोलमधील इमारती व वास्तू
वर्ग:रिकामी पाने
एम. भक्तवत्सलम

**एम. भक्तवत्सलम** (तमिळ: எம். பக்தவத்சலம்; ९ ऑक्टोबर, इ.स. १८९७ - १३ जानेवारी, इ.स. १९८७) हे भारताच्या तमिळनाडू राज्यामधील एक राजकारणी व राज्याचे मुख्यमंत्री होते. स्वातंत्र्यसेनानी भक्तवत्सलम मिठाचा सत्याग्रह, चले जाव आंदोलन इत्यादी चळवळींदरम्यान तुरुंगात गेले होते. १९६३ ते १९६७ दरम्यान तमिळनाडूच्या मुख्यमत्रीपदावर आलेले भक्तवत्सलम भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे तमिळनाडूमधील अखेरचे मुख्यमंत्री होते. १९६७ सालच्या विधानसभा निवडणुकीमध्ये द्रविड मुन्नेत्र कळघमकडून काँग्रेस पराभूत झाल्यानंतर भक्तवत्सलम यांनी राजकारण-संन्यास घेतला.

१९६३ साली रा.स्व. संघाचे सरसंघचालक माधव गोळवलकर ह्यांनी कन्याकुमारी येथे स्वामी विवेकानंदांचे स्मारक स्थापन करण्याची मागणी उचलून धरली व त्यासाठी एकनाथ रानडे ह्यांच्या अध्यक्षतेखाली एक समिती नेमली. भक्तवत्सलम व केंद्रीय मंत्री हुमायून कबीर ह्यांचा ह्या स्मारकाला तीव्र विरोध होता. परंतु रानड्यांनी ३२३ खासदारांचे समर्थन असलेले पत्र सादर केल्यामुळे भक्तवत्सलमांना माघार घेऊन ह्या स्मारकाच्या बांधकामास परवानगी द्यावी लागली.

वर्ग:तमिळनाडूचे मुख्यमंत्री
वर्ग:इ.स. १८९७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८७ मधील मृत्यू
संयुक्त राष्ट्रांचे निर्वासितांसाठीचे उच्चायुक्त

[इवलेसे|ह्या समितीच्या ५०व्या वाढदिवसाप्रित्यर्थ [ताजिकिस्तानने काढलेले पोस्टाचे तिकिट]]
**संयुक्त राष्ट्रे निर्वासित उच्चायुक्त** (United Nations High Commissioner for Refugees, संक्षेप: UNHCR) ही संयुक्त राष्ट्रसंघाची एक समिती आहे. ही समिती जगभरातील निर्वासितांचे रक्षण करते. जगात चालणाऱ्या विविध युद्ध, लढाया, संघर्ष इत्यादींमध्ये स्थानिक जनतेला निर्वासित व्हावे लागते. अशा वेळी यजमान देशाच्या अथवा संयुक्त राष्ट्रांच्या विनंतीवरून ही समिती ह्या निर्वासितांसाठी तात्पुरत्या सोयी करते व त्यांना संरक्षण पुरवते. आजवर पॅलेस्टाइन, इराक, अफगाणिस्तान, सीरिया, सुदान, काँगो इत्यादी देशांमध्ये यू.एन.एच.सी.आर.ने कार्य केले आहे. संयुक्त राष्ट्रे निर्वासित उच्चायुक्त कार्यालयाला आजवर १९५४ व १९८१ ह्या दोन वेळा नोबेल शांतता पुरस्कार मिळाला आहे.

पोर्तुगालचा माजी पंतप्रधान अँतोनियो गुतेरेस २००५ सालापासून संयुक्त राष्ट्रे निर्वासित उच्चायुक्त पदावर आहे. प्रसिद्ध अमेरिकन अभिनेत्री अँजेलिना जोली संयुक्त राष्ट्रे निर्वासित उच्चायुक्त समितीची सदिच्छा राजदूत (Goodwill ambassador) आहे.

## बाह्य दुवे 
* 

मानवी
वर्ग:नोबेल शांतता पारितोषिकविजेते
वर्ग:चित्र हवे
तमिळनाडूचे मुख्यमंत्री

[इवलेसे|दिवंगत [जयललिता ही प्रदीर्घ काळ तमिळनाडूच्या मुख्यमंत्रीपदावर होती.]]

**तमिळनाडूचा मुख्यमंत्री** हा भारताच्या तमिळनाडू राज्याचा सरकारप्रमुख आहे. भारतीय संविधानानुसार राज्यप्रमुख जरी राज्यपाल असला तरी राज्याची सर्व सुत्रे व निर्णयक्षमता मुख्यमंत्र्याच्या व त्याच्या मंत्रीमंडळाच्या हातात असते. तमिळनाडू विधानसभा निवडणुकीमध्ये सर्वाधिक जागा मिळवणाऱ्या राजकीय पक्षाला राज्यपाल सरकारस्थापनेसाठी आमंत्रित करतो. त्या पक्षाच्या विधिमंडळ समितीद्वारे मुख्यमंत्र्याची निवड केली जाते. बहुमत सिद्ध करून मुख्यमंत्री आपल्या पदावर पाच वर्षे राहू शकतो.

भारताच्या स्वातंत्र्यापूर्वी मद्रास प्रांताच्या अखत्यारीखालील भूभाग २६ जानेवारी १९५० रोजी मद्रास राज्यामध्ये सामील केला गेला. १९५३ साली मद्रासमधून आंध्र राज्य तर १९५६ मध्ये केरळ व म्हैसूरचे राज्य वेगळे काढले गेले. १९६९ साली मद्रास राज्याचे नाव बदलून तमिळनाडू ठेवले गेले.

## यादी
## टीपा
## संदर्भ
*
वर्ग:भारतामधील राज्यांचे मुख्यमंत्री
विमल जोशी

**विमल गजानन जोशी** (इ.स. १९३१ - १८ मे, इ.स. २०१५) या एक नाट्य‍अभिनेत्री होत्या. 

विमल जोशी यांनी आकाशवाणीवरील *कामगार सभा*, *वनिता मंडळ* या लोकप्रिय कार्यक्रमांचे सादरीकरण केले. आकाशवाणीवर ३५ वर्षे नोकरी करून, कामगार आणि स्त्रियांसाठीच्या कार्यक्रमांतून अनेक कलावंतांनाही रेडिओवर येण्याची संधी त्यांनी मिळवून दिली. 

विमलताईंच्या आवाजात मार्दव होते, आपलेपणाची लय होती. शब्दोच्चार स्वच्छ आणि अस्सल मराठी वळणाचे होते. त्यांच्याकडे कणखर, मजबूत जीवननिष्ठा असल्याने आणि जगाकडे, परिस्थितीकडे तिरकसपणे पाहण्याच्चा त्यांचा स्वभाव असल्याने, विमल जोशींची कार्यक्रमांचे सादरीकरण करतानाची एकूण निरीक्षणे मार्मिक आणि मजेशीर असत.

हिंदीतील इप्टा थिएटरमधील नाटकांतूनही यांनी अभिनय केला. बलराज सहानी, संजीव कुमार अशा अनेक कलावंतासोबत त्यांनी हिंदी नाटकांतून कामे केली होती. *चाकरमानी* या मराठी नाटकात त्यांनी अभिनेते मच्छिंद्र कांबळी यांच्या आईची भूमिका साकारली होती.

अभिनेत्री निवेदिता जोशी-सराफ, आणि डॉ. मीनल परांजपे या विमल जोशींच्या मुली असून, अभिनेते अशोक सराफ आणि  डॉ. सुनील परांजपे हे जावई आहेत.

## विमल जोशी याची भूमिका असलेली मराठी नाटके
* कस्तुरीमृग
* चाकरमानी
* जास्वंदी
* नटसम्राट

वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू
अमृत सूर्यानंद महाराज

स्वामी **अमृतसूर्यानंद महाराज** (इ.स. १९५२:पोर्तुगाल - ) हे पोर्तुगाल देशाचे योगगुरू आहेत. ते पोर्तुगीज योगमहासंघाचे अध्यक्ष आहेत. २१ जून हा आंतरराष्ट्रीय योगदिन पाळावा ही नरेंद्र मोदी यांनी २०१५ साली केलेल्या सूचनेच्या कित्येक वर्षे आधी, म्हणजे २००१ सालापासून,  पोर्तुगालमधील लिस्बन येथे, सूर्यानंदांच्या सूचनेनुसार, योगदिन पाळला जात होता. 

वीस वर्षे वयाचे असताना सूर्यानंदांनी हृषीकेश येथील शिवानंद आश्रमाचे कृष्णानंद यांच्याकडून योगाचे धडे घेतले. बंगलोरच्या स्वामी विवेकानंद योग अनुसाधन संस्थानचे कुलगुरू एच.आर. नरेंद्र यांनी भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना अमृतसूर्यानंदांच्या योगदिनाची कल्पना सांगितली. मोदींना ती पसंत पडल्याने त्यांनी युनोमध्ये २१ जून हा आंतरराष्ट्रीय योगदिन पाळावा असा ठराव पास करून घेतला, आणि त्याप्रमाणे पहिला योगदिन २१ जून २०१५ला साजरा झाला.

स्वामी अमृतसूर्यानंद महाराज यांनी २०१५ सालापर्यंत पन्‍नास योग कार्यक्रम घडवून केले आहेत, .आणि अनेक योग शिक्षक घडवले आहेत. त्यांनी प्रगत योगसाधनेसाठी ’तांडव’, ध्यानधारणेसाठी ’शंकरा’ आणि मनुष्य विकास तंत्राच्या प्रसारासाठी ’माया’ आणि मंत्रोच्चारासाठी ’ओंकार’ असे नाट्यमंच स्थापन केले आहेत. 

अमृतसूर्यानंद हे योग सांख्य परिषदेचे अध्यक्ष आहेत.

## सूर्यानंद यांचे ग्रंथलेखन
* चक्रसूत्र
* कॉस्मो-जेनेसिस अँड योग-बियॉंड हायड्रोजन

## सन्मान आणि पुरस्कार
* उज्जैन योग जीवन सोसायटीने उज्जैनमध्ये भरवलेल्या ४थ्या आंतरराष्ट्रीय योग सेमिनारचे स्वागताध्यक्षपद (दिनांक ११ जानेवारी २०१४)
* बंगलोरला ६-१२-२०११ रोजी भरलेल्या आंतरराष्ट्रीय योग परिषदेला पोर्तुगीज योग महासंघाने अमृतसूर्यानंदांकरवी मांडलेला आंतरराष्ट्रीय योगदिनाचा प्रस्ताव संमत झाला होता. 
* भारत सरकारची पद्मश्री

वर्ग: इ.स. १९५२ मधील जन्म
वर्ग: पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:योग
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लखनौ चारबाग रेल्वे स्थानक

**लखनौ चारबाग** हे उत्तर प्रदेशच्या लखनौ शहरामधील प्रमुख रेल्वे स्थानक आहे. उत्तर रेल्वे क्षेत्राच्या लखनौ विभागाचे मुख्यालय असलेले लखनौ उत्तर प्रदेशातील सर्वात वर्दळीच्या स्थानकांपैकी एक आहे. हे स्थानक लखनौच्या चारबाग ह्या भागात स्थित असून लखनौ जंक्शन हे रेल्वे स्थानक चारबाग स्थानकाला लागूनच आहे व अनेकदा ते चारबाग स्थानकाचाच एक भाग मानले जाते. येथून रोज सुमारे ८५ गाड्या सुटतात तर ३०० गाड्यांचा येथे थांबा आहे.

लखनौ चारबाग स्थानकाच्या इमारतीचे बांधकाम १९१४ साली चालू झाले व १९२३ साली पूर्ण झाले. स्थानकाच्या बाहेरच एक मोठे उद्यान असून स्थानकाच्या वास्तूरचनेमध्ये अवधी व मोगलाई ठसा आढळतो व हे स्थानक भारतामधील सर्वात सुंदर रेल्वे स्थानकांपैकी एक मानले जाते.

## प्रमुख रेल्वेगाड्या 
* लखनौ−मुंबई छत्रपती शिवाजी टर्मिनस पुष्पक एक्सप्रेस
* लखनौ−नवी दिल्ली राजधानी एक्सप्रेस
* लखनौ−नवी दिल्ली गोमती एक्सप्रेस
* लखनौ मेल
* जम्मू तावी−हावडा हिमगिरी एक्सप्रेस
* लखनौ−अलाहाबाद गंगा गोमती एक्सप्रेस

वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील रेल्वे स्थानके
रे
वर्ग:इ.स. १९२३ मधील निर्मिती
संजय देशमुख

डॉ. संजय देशमुख हे मुंबई विद्यापीठाचे ऑगस्ट २०१५ पासून होणारे कुलगुरू आहेत.

डॉ. संजय देशमुख हे वनस्पतीशास्त्राचे पीएच.डी. आहेत. चेन्नईच्या एम.एस. स्वामिनाथन रिसर्च सेंटरमध्ये १९९० ते ९५ या काळात ते *कोस्टल सिस्टिम रिसर्च प्रोग्राम*चे संशोधक आणि प्रमुख म्हणून काम पहात होते. ते मनुष्यबळ विकास संस्थेत दोन वर्षे आणि रामभाऊ म्हाळगी प्रबोधिनीत संचालक होते.

वर्ग:मुंबई विद्यापीठाचे कुलगुरू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य
जॉन नॅश

**जॉन फोर्ब्स नॅश जुनियर** (१३ जून, इ.स. १९२८(:ब्लूफील्ड, वेस्ट व्हर्जिनिया, अमेरिका - २३ मे, इ.स. २०१५:मन्रो टाउनशिप, न्यू जर्सी, अमेरिका) हे एक आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे गणितज्ञ होते.

## बालपण
जॉन नॅश यांचे वडील अभियंता आणि आई शिक्षिका होत्या. जॉन शालेय वयातही खूप वाचायचे. त्यांना वाजविण्याची सवय होती. याच वयात, ई.टी. बेल यांचे झेन ऑफ मॅथेमेटिक्स या पुस्तकाचा त्यांच्यावर मोठा प्रभाव पडला. वडिलांप्रमाणे आपणही अभियंता व्हावे ही इच्छा बदलून त्यांना गणितात संशोधन करण्याची इच्छा झाली.

## गणिती जीवन
पुढील सारे आयुष्य जॉन यांनी गणिताची अत्यंत गुंतागुंतीची अगम्य समीकरणे सोडवण्यात व्यतीत केले.

## शक्याशक्यतावरचे संशोधन
सर्वसाधारणपणे व्यक्ती इतरांकडे ते आणि आपण या नजरेतून पाहत असतात. त्यात या दोन व्यक्ती परस्परविरोधी भूमिकांत असल्या तर त्यात एक जिंकण्याची ईर्षा असते. व्यक्तींचा हा नियम व्यवस्थांनाही लागू पडतो. या व्यवस्थांना हाताळण्याच्या शक्याशक्यतांची सैद्धांतिक मांडणी प्रा. नॅश यांनी केली. 

उदाहरणार्थ दोन कंपन्या एकसारखे उत्पादन तयार करीत असतील तर त्यांना व्यवसायवृद्धीच्या काय संधी असतात? या दोन्ही कंपन्यांना त्या उत्पादनाचा दर चढा ठेवला तर दोघांनाही खूप फायदा होईल, दोघांपकी एकाने दर कमी केले तर एकाला काही फायदा तर दुसऱ्यास काहीसा तोटा होईल किंवा दोघांनीही त्या उत्पादनाची किंमत कमी ठेवली तर दोघांनाही काही प्रमाणात नुकसान सहन करावे लागेल. अशा वेळी या कंपन्या मार्ग कसा काढतील? अशा वेळी दुसऱ्याच्या धोरणांचा अंदाज नसेल तर कसे वागावे लागते? यातील एखादी कंपनी दुसरीस धक्का देण्याच्या वृत्तीने अचानक काही मोठे धोरणात्मक बदल करील का? तसे झाल्यास एकाच्या अशा बदलाचा परिणाम दुसऱ्यांच्या ध्येयधोरणांवर किती आणि कसा होतो? आपल्यावर आपल्या प्रतिस्पर्ध्याच्या अशा धोरणात्मक बदलांचा परिणाम होऊ नये म्हणून काय खबरदारी घेता येते? अशा एकना दोन अनेक शक्याशक्यतांचा विचार गणिती पद्धतीने करण्याची सवय प्रा. नॅश यांनी जगाला लावली.

## गेम थियरी
जॉन नॅश यांचे शक्याशक्यतेवरचे संशोधन देशोदेशीचे संबंध, व्यापार उदीम, खेळाचे सामने इतकेच काय तर पतधोरण आखणाऱ्या बँका, उद्योगसमूह किंवा युद्धाआधीची तयारी अशा अनेक ठिकाणी आता वापरले जाते. यालाच गेम थियरी म्हणतात

प्रा. नॅश यांच्या आधी जॉन फोन न्यूमन यांनी गेम थियरीची विस्तृत मांडणी केली होती. प्रा. नॅश यांनी ती मांडणी पुढे नेत तिची उपयुक्तता दाखवून दिली.

## मृत्यू
जॉन नॅश आणि त्यांची पत्‍नी ॲलिशिया यांचा मृत्यू त्यांची टॅक्सी एका लोखंडी संरक्षक कठड्याला आदळून झालेल्या अपघातात झाला.

## जॉन नॅश यांना मिळालेले सन्मान आणि पुरस्कार
* अर्थशास्त्रातला नोबेल पुरस्कार
* नॉर्वेजियन ॲकॅडमी ऑफ सायन्सेस या संस्थेचा ’गणिताचे नोबेल प्राइझ म्हणून समजला जाणारा’ एबेल पुरस्कार
* जॉन नॅश यांच्यी जीवनावर निघालेला 'अ ब्युटिफुल माइंड' हा अप्रतिम चित्रपट ’

वर्ग:गणितज्ञ
वर्ग:अमेरिकन गणितज्ञ
वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:अर्थशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेते
देवानंद बाबूराव शिंदे

डॉ. देवानंद बाबूराव शिंदे यांची जून २०१५ कोल्हापूर येथील शिवाजी विद्यापीठाच्या कुलगुरुपदी नियुक्ती झाली आहे.

शिंदे शिवाजी विद्यापीठात यांनी विभागप्रमुख, परीक्षा मंडळ, महाविद्यालये व विद्यापीठ विकास मंडळ, खरेदी समिती, संशोधन अधिमान्यता समिती, अभ्यास मंडळ अशा विविध जबाबदाऱ्या सांभाळल्या आहेत. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली आतापर्यंत सोळाहून अधिक विद्यार्थ्यांनी पीएच.डी. प्राप्त केली. त्यांना रसायनशास्त्र, वैद्यकीय रसायनशास्त्र तसेच औषधरचनाशास्त्र या विषयांच्या अध्यापन व संशोधन मार्गदर्शनाचा २५ वर्षांचा अनुभव आहे.

देवानंद शिंदे हे ऑक्‍सफर्ड विद्यापीठाचे व्हिजिटिंग प्रोफेसर आहेत. स्वित्झर्लंडमधील व अमेरिकेतील संस्थांची त्यांना फेलोशिप मिळालेली आहे. त्यांच्या नावावर तीन पेटंटे आहेत; तर ११० परिषदांमध्ये त्यांनी दोनशेहून अधिक शोधनिबंध सादर केलेले आहेत. 

चंद्रपूर येथील अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनात त्यांनी ‘साहित्य निर्मितीत तंत्रज्ञानाचे योगदान’ या विषयावरील चर्चासत्रात भाग घेतला होता.

वर्ग:शिवाजी विद्यापीठाचे कुलगुरू
सध्या त्यांची निवड महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाच्या सदस्य् पदी झाली आहे
मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री

[इवलेसे|[शिवराजसिंह चौहान हे मध्य प्रदेशचे सर्वाधिक काळ (~१६ वर्षे) पदस्थ मुख्यमंत्री आहेत.]]

**मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री** हे भारताच्या मध्य प्रदेश राज्याचे सरकारप्रमुख आहे. भारतीय संविधानानुसार राज्यप्रमुख जरी राज्यपाल असले तरी राज्याची सर्व सुत्रे व निर्णयक्षमता मुख्यमंत्र्यांच्या व त्याच्या मंत्रीमंडळाच्या हातात असते. मध्य प्रदेश विधानसभा निवडणुकीमध्ये सर्वाधिक जागा मिळवणाऱ्या राजकीय पक्षाला किंवा युतीला मध्य प्रदेशचे राज्यपाल सरकारस्थापनेसाठी आमंत्रित करतात. त्या पक्षाच्या विधिमंडळ समितीद्वारे मुख्यमंत्र्याची निवड केली जाते. बहुमत सिद्ध करून मुख्यमंत्री आपल्या पदावर पाच वर्षे राहू शकतात.

१ नोव्हेंबर १९५६ रोजच्या मध्य प्रदेश राज्याच्या निर्मितीपासून आजवर १९ नेते मुख्यमंत्रीपदावर राहिले आहेत. मुख्यमंत्री शिवराज सिंह चौहान यांनी सर्वाधिक काळ हे पद सांभाळले आहे. १३ डिसेंबर २०२३ पासून मोहन यादव हे पदस्थ आहे.

## यादी
### विंध्य प्रदेशच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी (१९४८-१९५६)
### मध्य भारतच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी (१९४८-१९५६)
### भोपाळच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी (१९४८-१९५६)
### मध्य प्रदेशच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी (१९५२ पासून)
## टिपा 
## संदर्भ 

वर्ग:भारतामधील राज्यांचे मुख्यमंत्री
केंद्रीय शिक्षण सल्लागार मंडळ

**केंद्रीय शिक्षण सल्लागार मंडळ** हे भारत देशातील विशिष्ट शैक्षणिक विकासासाठी माहिती मागविणे, माहितीचे परिक्षण करणे आणि त्या विषयी सरकारला आणि संस्थांना सल्ला देण्याच्या उद्देशाने स्थापन केलेले मंडळ आहे. याची स्थापना कोलकाता विद्यापीठ आयोगाच्या शिफारसीवरून १९१९ साली झाली. केंद्रीय शिक्षण मंत्री याचे अध्यक्ष असतात.

वर्ग:भारतातील शैक्षणिक संस्था
केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण मंडळ

**केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण मंडळ (सेन्ट्रल बोर्ड ऑफ सेकंडरी एज्युकेशन-सीबीएसई)** ही भारत सरकारची माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षणाची सोय करणारी सरकारी संस्था आहे.

## इतिहास
भारतातील पहिले शिक्षण मंडळ उत्तर प्रदेशमध्ये १९२१ साली रचले गेले. १९२९मध्ये यात अजमेर, मेवाड, मध्य भारत आणि ग्वाल्हेर हे प्रदेश सामील करण्यात आले. १९५२मध्ये याचे रूपांतरण केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण मंडळमध्ये झाले.

वर्ग:भारतातील शैक्षणिक संस्था
राष्ट्रीय शिक्षक शिक्षण परिषद

**राष्ट्रीय शिक्षक शिक्षण परिषद** ही भारतातील शिक्षक प्रशिक्षण संस्थांना मान्यता देणे, काढून घेणे, शिक्षक प्रशिक्षणासाठी निश्चित प्रमाणके घालून देणे, अध्ययन साहित्याची निर्मिती करणे, शिक्षक प्रशिक्षणाचा अभ्यासक्रम व पद्धत यांच्या विकसासंबंधी मार्गदर्शन करण्याच्या उद्देशाने स्थापन केलेली अग्रगण्य संस्था आहे. हिची स्थापना राष्ट्रीय शिक्षक शिक्षण परिषद कायदा, १९९३तहत झालेली आहे.

वर्ग:भारतातील शैक्षणिक संस्था
राणी पाकोळी

**ब्लू मॉरमॉन** (शास्त्रीय नाव: *Papilio polymnestor*) (मराठी उच्चार - ब्ल्यू मॉरमॉन) हे महाराष्ट्राचे 'राज्य फुलपाखरू' आहे. याच्या पंखांचा विस्तार १२०-१५० मिमी असतो. देशातील 'सदर्न बर्डविंग' या फुलपाखरानंतर सर्वात मोठे फुलपाखरु असण्याचा मान **ब्लू मॉरमॉन**ला जातो. ते मखमली काळ्या रंगाचे असून पंखावर निळ्या रंगाच्या चमकदार खुणा असतात. तसेच पंखाच्या खालची बाजू काळी असून शरीराकडील एका बाजूवर काही लाल ठिपके असतात.

## वितरण
हे फुलपाखरू केवळ भारत आणि श्रीलंका या देशातच आढळते. भारतात हे पश्चिम घाट, दक्षिण भारत आणि पूर्व किनाऱ्यावरच आढळते. उत्तरेला गुजरात पर्यंत हे सापडल्याच्या नोंदी आहेत. हे बऱ्याचदा अगदी बागांमध्ये किंवा मुंबई, पुणे, बेंगलोर अशा शहरात अगदी वाहतुकीच्या गर्दीत सुद्धा आढळते.

## स्थिती
हे सामान्यपणे आढळणारे फुलपाखरू आहे आणि हे धोक्यात असल्याचे मानले जात नाही. हे वर्षभर आढळते, पण विशेषतः पावसाळा आणि त्यानंतरच्या काळात जास्त आढळते.

## मूळ स्थान
जास्त पाऊस असलेल्या सदाहरित जंगलासारख्या भागात हे खास करून आढळते. पानगळीच्या जंगलात सुद्धा हे आढळते. याचे वसतीस्थान लिंबूवर्गीय वनस्पती असल्यामुळे या वनस्पतींची लागवड असलेल्या शहरी भागात सुद्धा हे आढळते. हे एका दिशेने वेगात उडते आणि उडताना सतत मार्ग बदलते, वर-खाली उडत असते. त्यामुळे याचे छायाचित्र घेणे सुद्धा कठीण जाते. खनिज समृद्ध जमिनीत हे चिखलपान मड पड्लिंग करताना दिसते. सीताफळाचा कुजलेला गर पडलेला असेल तर त्याचा दर्प सुटतो. त्याकडे आकर्षित होऊन राणी पाकोळी हमखास त्यावर आल्याची निरीक्षणे आहेत. मधातून न मिळणारी आवश्यक पोषक द्रव्ये मिळवण्यासाठीच फुलपाखरे चिखल, कुजलेले पदार्थ यावर बसलेली दिसतात.
अल्ट=|इवलेसे|आंबोली येथे आढळणारे फुलपाखरु

## खाद्य वनस्पती
पपनस,लिंबू या वनस्पतींची पाने याचे खाद्य आहे.

## सवयी
हे फुलपाखरू जंगलातील वाटा आणि झरे यावर आढळते. याच्या नराला सूर्यप्रकाश आवडतो, त्यामुळे तो सावली टाळतो. विशेषतः अशोकी, मोगरा कुलातील फुले, झिनिया या फुलांना हे फुलपाखरू सतत भेटी देत असते.

## चित्रदालन

File:Blue Mormon in Pune.jpg|अशोकीच्या झाडावरील राणी पाकोळी 

## संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्राची राज्यप्रतीके
वर्ग:कीटक
वर्ग:फुलपाखरे
वर्ग:महाराष्ट्रातील फुलपाखरे
गोवा संपर्क क्रांती एक्सप्रेस

250 px|इवलेसे|चा मार्ग
**गोवा संपर्क क्रांती एक्सप्रेस** ही भारतीय रेल्वेची एक जलद प्रवासी सेवा आहे. संपर्क क्रांती ह्या विशेष गाड्यांपैकी एक असलेली ही रेल्वे गोव्यामधील मडगांव रेल्वे स्थानक ते चंदीगढ स्थानकांदरम्यान आठवड्यातून दोनदा धावते. कोकण रेल्वे व पश्चिम रेल्वेमार्गे धावणाऱ्या गोवा संपर्क क्रांती एक्सप्रेसला मडगांव ते चंदीगढ दरम्यानचे २,३६७ किमी अंतर पार करायला ४० तास लागतात. गोवा एक्सप्रेस, मंगला लक्षद्वीप एक्सप्रेस व दिल्ली-त्रिवेंद्रम राजधानी एक्सप्रेस ह्या गोव्याला दिल्लीसोबत जोडणाऱ्या इतर गाड्या आहेत.

## तपशील
### वेळापत्रक
### मार्ग
## बाह्य दुवे
*मार्ग व वेळापत्रक

वर्ग:संपर्क क्रांती एक्सप्रेस
वर्ग:गोव्यामधील रेल्वे वाहतूक
ले मां

**ले मां** () हे फ्रान्स देशामधील एक शहर आहे. हे शहर फ्रान्सच्या उत्तर-मध्य भागातील पेई दाला लोआर प्रदेशाच्या सार्त विभागात सार्त नदीच्या काठावर वसले असून ते पॅरिसच्या २०० किमी नैऋत्येस स्थित आहे. २०१२ साली ले मां शहराची लोकसंख्या सुमारे १.४ लाख तर महानगर क्षेत्राची लोकसंख्या ३.४३ लाख इतकी होती. 

## हे सुद्धा पहा 
* ले मां शर्यत

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
*

वर्ग:फ्रान्समधील शहरे
जॉन बॉयड ऑर

**जॉन बॉयड ऑर** (२३ सप्टेंबर इ.स. १८८०, मृत्यू - २५ जून इ.स. १९७१) हे एक प्रसिद्ध स्कॉटिश शिक्षक, वैद्य, जीवशास्त्रज्ञ व राजकारणी होते. इ.स. १९४९ साली ऑर ह्यांना
नोबेल शांतता पारितोषिक मिळाले होते.

## बाह्य दुवे 
वर्ग:इ.स. १८८० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७१ मधील मृत्यू
वर्ग:नोबेल शांतता पारितोषिकविजेते
वर्ग:स्कॉटलंडचे जीवशास्त्रज्ञ