open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
टॅन्टेलम

(Ta) (अणुक्रमांक ७३) रासायनिक पदार्थ. पृथ्वीवर याचे अस्तित्त्व ०.०००२ % भरते. टांटालमचे १३० पेक्षा जास्त खनिजे सापडतात पैकी टॅंटालाइट हे प्रमुख खनिज आहे. 

**टांटालम** हा करड्या रंगाचा उजळ धातू असून त्यास निळी छटा आहे. त्याचा वितळणबिंदू ३०००° से. असून याबाबतीत केवळ टंग्स्टन आणि ऱ्हेनियम हेच काय ते टांटालमच्या पुढे आहेत. टांटालमच्या मदतीने अनेक प्रकारची यांत्रिक कामे उत्तमप्रकारे करता येतात. त्याचा पत्रा केवळ ०.०४ मि. मी. जाडीचा असू शकतो आणि त्याची तारही तयार करता येते. 

टांटालमच्या अंगी रासायनिक रोधकता आहे. तो ऍक्वा रेजिया आणि नायट्रिक आम्लातही विरघळत नाही म्हणून रसायन उद्योगातील एक महत्त्वाचा धातू अशी टांटालमची ओळख आहे. आम्ले निर्माण होणाऱ्या कारखान्यात टांटालमचे साहित्य वापरले जाते. हायड्रोक्लोरिक, सल्फ्यूरिक, नायट्रिक फॉस्फॉरिक व ऍसेटिक आम्ले, हायड्रोजन पेरॉक्साईड, ब्रोमिन आणि क्लोरिन निर्मिती क्षेत्रात टांटालम वापरले जाते. फक्त हायड्रोफ्ल्यूरिक आम्ल आणि टांटालमचे जमत नाही. 

## ग्रीक कथा 
ग्रीक पुराणकथेप्रमाणे झ्यूसचा मुलगा व फ्रिजियाचा राजा टॅंटलस याने एकदा देवांना भोजनाचे निमंत्रण दिले व आपला मुलगा पेल्पॅल्सच्या मांसाची मेजवानी त्यांना दिली. त्याच्या या कृत्याने नाराज होऊन देवांनी टॅंटलसला शाप दिला की, तो सतत भुकेला, तहानलेला व यातनामय जीवन जगेल. देवांच्या शापाप्रमाणेच पुढे घडले, टॅंटलस अतिशय कष्टाचे जीवन जगला. 

## नावाची व्युत्पत्ती 
१८०२ साली स्वीडनचे रसायनशास्त्रज्ञ अँड्रिस एकबर्ग यांना एक मूलद्रव्य सापडले. या पदार्थावर एकबर्ग यांनी अनेक प्रयोग केले, विविध आम्ले वापरून पाहिली पण तो पदार्थ कशालाही दाद देईना. यावरून एकबर्ग यांना ग्रीक पुराणकथेतील यातना सहन करणाऱ्या टॅंटलसची आठवण झाली आणि शास्त्रज्ञ एकबर्ग यांनी या पदार्थास **टांटालम** असे नाव दिले. त्यानंतर एकबर्ग यांना असे कळले की याच गुणधर्माचा आणखी एक पदार्थ एक वर्ष आधी म्हणजे १८०१ मध्ये इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ चार्ल्स हॅचेट यांनी शोधून काढले व त्याचे नाव कोलंबियम असे ठेवण्यात आले आहे. टांटालम आणि कोलंबियम हे दोन वेगवेगळे पदार्थ की एकच यावरून अनेक शास्त्रज्ञांमध्ये मतभेद होते. हा गैरसमज / मतभेद १८४४ साली संपले, त्यावर्षी जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ हेन्रिक रोझ यांनी कोलंबियम आणि टांटालम हे दोन पूर्णपणे वेगळे धातू असल्याचे सिद्ध केले आणि कोलंबियमला नायोबियम असे नाव दिले.

वर्ग:मूलद्रव्ये
व्हाइट हाऊस

right|thumb|250 px|व्हाइट हाउस
**व्हाइट हाउस** () हे अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांचे अधिकृत कार्यालय व निवासस्थान आहे. ही वास्तू संपूर्णपणे पांढऱ्या रंगाची असल्यामुळे तिला असे नाव रूढ झाले आहे. हे निवासस्थान १६००, पेनसिल्व्हेनिया ॲव्हेन्यू, वॉशिंग्टन, डी.सी. येथे आहे.

व्हाइट हाउसची इमारत इ.स. १७९२ ते १८०० ह्या काळादरम्यान बांधण्यात आली.

## बाह्य दुवे 
* सरकारी संकेतस्थळ, फेसबुक संकेतस्थळ
* व्हाइट हाउसचा इतिहास

वर्ग:वॉशिंग्टन, डी.सी.मधील इमारती व वास्तू
नोव्हेंबर २५

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
### विसावे शतक 
### एकविसावे शतक
* २०१२ - बांगलादेशच्या ढाका शहरात कपडे बनविणाऱ्या कारखान्यात आग लागून ११७ ठार.

## जन्म 
* १८३५ - अँड्रु कार्नेगी, अमेरिकन उद्योगपती आणि दानशूर.
* १८४१ - अर्न्स्ट श्रोडर, जर्मन गणितज्ञ.
* १८४४ - कार्ल बेंझ, जर्मन उद्योजक आणि अभियंता.
* १८८१ - पोप जॉन तेविसावा.
* १८८२ - सावळाराम लक्ष्मण हळदणकर, मराठी चित्रकार.
* १८९५ - लुडविक स्वोबोदा, चेकोस्लोव्हेकियाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९१५ - जनरल ऑगुस्तो पिनोशे, चिलीचा हुकमशहा.
* १९२० - तुआंकु सैयद पुत्र इब्नी अलमरहूम सैयद हसन जमालुल्लैल, मलेशियाचा राजा.
* १९२३ - मौनो कोइव्हिस्टो, फिनलंडचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९५२ - इमरान खान, पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू.
* १९५३ - जेफ्री स्किलिंग, एन्रॉनचा मुख्याधिकारी.
* १९६० - एमी ग्रँट, अमेरिकन संगीतकार.
* १९६८ - जिल हेनेसी, केनेडियन अभिनेत्री.
* १९७१ - क्रिस्टीना ऍपलगेट, अमेरिकन अभिनेत्री.
* १९८४ - पीटर सिडल, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू 
* १०३४ - माल्कम चौथा, स्कॉटलंडचा राजा.
* ११८५ - पोप लुसियस तिसरा.
* १९२० - गास्टॉन शेव्हरोले, फ्रेंच-अमेरिकन रेसकार चालक.
* १९७४ - उ थांट, संयुक्त राष्ट्रांचा सरचिटणीस.
* १९८४ - यशवंतराव चव्हाण, महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री.

## प्रतिवार्षिक पालन 
नोव्हेंबर २३ - नोव्हेंबर २४ - **नोव्हेंबर २५** - नोव्हेंबर २६ - नोव्हेंबर २७ - (नोव्हेंबर महिना)

## बाह्य दुवे
सुशीलादेवी बापूराव पवार

**सुशीलादेवी बापूराव पवार** ऊर्फ **वनमाला** (मे २२, इ.स. १९१५ - मे २९, इ.स. २००७; ग्वाल्हेर; मध्य प्रदेश, भारत) या  मराठी आणि हिंदी चित्रपटांतील राष्ट्रीय पुरस्कार विजेत्या अभिनेत्री होत्या. श्यामची आई चित्रपटातील भूमिकेसाठी त्यांना इ.स. १९५३ सालचा सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा भारतातील राष्ट्रपती पुरस्कार मिळाला.

## जीवन 
सुशीलादेवी पवार यांचा जन्म मे २२, इ.स. १९१५ रोजी झाला. त्यांचे वडील बापूराव पवार ग्वाल्हेराचे संस्थानिक शिंदे यांच्या दरबारी सरदार होते . सुशीलादेवींनी बी.ए. पदवी मिळवली. तसेच त्यांनी बी.टी. अभ्यासक्रमासाठी प्रवेश मिळवला होता. पुण्यातील आगरकर हायस्कुलात त्यांनी काही काळ शिक्षिकेची नोकरी केली . मे २९, इ.स. २००७ रोजी भारतातील मध्य प्रदेश राज्यात ग्वाल्हेरमुक्कामी त्यांचे निधन झाले.

## पुरस्कार व मानसन्मान 
वनमालाबाईंना श्यामची आई चित्रपटातील भूमिकेसाठी इ.स. १९५३ सालच्या भारतातील राष्ट्रपती पुरस्कारांतर्गत सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा पुरस्कार मिळाला. महाराष्ट्र राज्य शासनानेही त्यांना व्ही. शांताराम पुरस्कार देऊन गौरवले.

## आत्मचरित्र 
वनमालाबाईंनी ’परतीचा प्रवास' या नावाचे आत्मचरित्र लिहिले आहे.

## हे सुद्धा वाचा
विनायक लिमये :अजरामर 'आई' 

पी.के. सावंत

## संदर्भ
वर्ग:मराठी अभिनेत्री
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९१५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००७ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
पोप ग्रेगोरी तिसरा

**पोप ग्रेगोरी तिसरा** (--:सीरिया- नोव्हेंबर २९, इ.स. ७४१) हा आठव्या शतकातील पोप होता.

ग्रेगोरी ०३
ग्रेगोरी ०३
वर्ग:इ.स. ७४१ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ग्वॉम

**ग्वॉम** हा प्रशांत महासागरातील अमेरिकेचा एक प्रांत आहे. ग्वॉम ओशनिया खंडाच्या मायक्रोनेशिया भागातील व मेरियाना द्वीपसमूहातील सर्वात मोठे बेट आहे. हेगात्न्या ही ग्वॉमची राजधानी आहे. ग्वॉमला *आशियातील अमेरिका* असे संबोधण्यात येते.

वर्ग:अमेरिकेचे परकीय प्रांत
वर्ग:मायक्रोनेशिया
अमेरिकन सामोआ

इवलेसे
इवलेसे
**अमेरिकन सामोआ** पॅसिफिक महासागरातील अमेरिकेचा एक प्रांत आहे.

हा प्रांत सामोआ देशाच्या नैऋत्येस आहे.

वर्ग:अमेरिकेचे परकीय प्रांत
वर्ग:अमेरिकन सामोआ
वर्ग:पॉलिनेशिया
देवेंद्र बॅनहार्ट

]]
**देवेन्द्र बॅनहार्ट** (मे ३०, इ.स. १९८१:ह्युस्टन, टेक्सास - ) हा एक अमेरिकन संगीतकार व गीतलेखक आहे.

बॅनहार्टचे संगीत लोकसंगीत या प्रकारात मोडते.

त्याचा जन्म अमेरिकेत झाला व तो वेनेझुएलामध्ये वाढला.

बॅनहार्ट, देवेन्द्र
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
हरादा नाओमासा

**हरादा नाओमासा** (जपानी: 原田 直政 ; रोमन लिपी: *Harada Naomasa* ;) (जन्मदिनांक अज्ञात - मे ३०, इ.स. १५७६) हा जपानमधील ओदा कुळातील सामुराई होता. ओदा नोबुनागा याच्या खास, निवडक लढवय्यांच्या सैन्यातून त्याने सैनिकी कारकीर्द आरंभली. इ.स. १५६८ साली नोबुनाग्याने क्योतो जिंकल्यावर तेथे नव्या राजवटीची घडी बसवण्यात त्याने महत्त्वाची भूमिका बजावली. इ.स. १५७४ साली तो यामाशिरो प्रांताचा व यामातो प्रांताचा शासक बनला. इशियामा होगान्-जी किल्ल्यात एकवटलेल्या बंडखोरांचा बिमोड करायला उघडलेल्या मोहिमेतील एका लढाईत इ.स. १५७६ सालातल्या मे महिन्यात तो मारला गेला.

वर्ग:जपानी सामुराई
वर्ग:इ.स. १५७६ मधील मृत्यू
गेऑर्ग झिमॉन ओम

इवलेसे|उजवे|250px|
**गेऑर्ग झिमॉन ओम** (आंग्लीकरणातून उद्भवलेला मराठी नामभेद: **जॉर्ज सायमन ओह्म** ; जर्मन: *Georg Simon Ohm*) (मार्च १६, इ.स. १७८९ - जुलै ६, इ.स. १८५४) हा बव्हेरियन-जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ, गणितज्ञ होता. याने शाळेत शिक्षकी पेशा करताना अलेस्सांद्रो व्होल्टा या इटालियन आविष्कारकाने बनवलेल्या विद्युतरासायनिक घटावर अधिक संशोधन करण्यास आरंभ केला. या संशोधनातून घडवलेल्या स्वनिर्मित उपकरणाद्वारे याने संवाहकाच्या दोन टोकांतील विभवांतर आणि संवाहकातून वाहणारी विद्युतधारा यांच्यामधील परस्परसंबंध सिद्ध केला. हा संबंध "ओमचा नियम" म्हणून प्रसिद्ध आहे. 

1879 मध्ये म्युनिकच्या उत्तरेस 50 मैलांवर असलेल्या एर्लान्जेनमध्ये जन्मलेले जॉर्ज ओम हे अशा लोकांपैकी एक बनले ज्यांनी विजेशी संबंधित नवीन विज्ञानाबद्दल बरेच काही शोधून काढले, कंडक्टरमधील व्होल्टेज आणि करंट यांच्यातील संबंध शोधून काढले - या कायद्याला आता नाव देण्यात आले आहे. ओमचा कायदा, त्याने केलेल्या कार्याचा गौरव.

कोणत्याही डीसी इलेक्ट्रिकल सर्किटमधील व्होल्टेज, करंट आणि रेझिस्टन्स यांच्यातील संबंध सर्वप्रथम जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ जॉर्ज ओम यांनी शोधून काढले.

## ओमचा नियम 
संवाहकाच्या दोन टोकांत वाहणारी विद्युतधारा, त्या दोन टोकांमधील विभवांतराच्या समानुपाती असते.
वाहकाची भौतिक स्थिती कायम असताना (तापमान,क्षेत्रफळ) वाहकातून वाहणारी विद्युत धारा ही त्या वाहकाच्या दोन तोकांमधील विभवांत राशी समनुपती असते.
=V

जॉर्ज ओम यांना असे आढळून आले की, स्थिर तापमानात, एका स्थिर रेषीय प्रतिकारातून वाहणारा विद्युत प्रवाह हा त्यावर लागू होणाऱ्या व्होल्टेजच्या थेट प्रमाणात असतो आणि प्रतिकाराच्या व्यस्त प्रमाणातही असतो. व्होल्टेज, करंट आणि रेझिस्टन्समधील हा संबंध ओहम कायद्याचा आधार बनतो आणि खाली दर्शविला आहे.

विद्युत प्रवाह व्होल्टेजच्या प्रमाणात आणि प्रतिकाराच्या व्यस्त प्रमाणात आहे असे सांगणारा ओमचा नियम.

विद्युत प्रवाह (I) = व्होल्टेज (V) / प्रतिकार (R)

## संदर्भ व नोंदी 
वर्ग:इ.स. १७८९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८५४ मधील मृत्यू
वर्ग:जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ
जॉर्ज ओहम- विद्युत धारा
पिएर लव्हाल

**पिएर लव्हाल** (जून २८, इ.स. १८८३ - ऑक्टोबर १५, इ.स. १९४५) हा फ्रांसचा राजकारणी व पंतप्रधान होता.

लव्हाल एकूण चारवेळा फ्रांसच्या पंतप्रधानपदी होता. पैकी शेवटच्या वेळी त्याने नाझी जर्मनीधार्जिण्या विची फ्रांस सरकारमध्ये पंतप्रधानपद स्वीकारले. दुसरे महायुद्ध संपल्यावर या कारणास्तव त्याच्यावर शत्रूला साथ दिल्याचा व देशद्रोहाचा आरोप ठेवण्यात आला. अपराधी सिद्ध झाल्यावर लव्हालला मृत्युदंड देण्यात आला.

लव्हाल, पिएर
लव्हाल, पिएर
लव्हाल, पिएर
बिली ग्रॅहाम

200px|इवलेसे|उजवे|बिली ग्रॅहाम
**विल्यम फ्रॅंकलिन ग्रॅहाम जुनियर** (नोव्हेंबर ७, १९१८ - २१ फेब्रुवारी, २०१८) हा ख्रिश्चन धर्मप्रसारक होता.

वर्ग:ख्रिश्चन धर्मप्रसारक
वर्ग:इ.स. १९१८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू
वर्ग:प्रेसिडेन्शियल मेडल ऑफ फ्रीडम विजेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
टंगस्टन

(W) (अणुक्रमांक ७४) रासायनिक पदार्थ. **टंगस्टन** म्हणजे वजनदार दगड, तर जर्मन शब्द **वोल्फ्रॅम** म्हणजे कोल्ह्याचे भक्ष्य असाही याचा अर्थ आहे. 

टंगस्टन. पांढऱ्या करडय़ा रंगाचे एक धातुरूप मूलद्रव्य आहे. त्याचा वितळणबिंदू ३४००° से. असून, उकळणबिंदू ५५००° से. आहे. अतिउच्च वितळणबिंदूमुळे विद्युत अभियांत्रिकीमध्ये टंगस्टनचा मोठ्या प्रमाणात उपयोग होतो. शुद्ध टंगस्टनची तार दर चौरस सें.मी.ला ४० टन पर्यंत ताण सहन करू शकते. टंगस्टन अतिशय तन्यही आहे. अतिशय बारीक केलेली १०० कि.मी. लांबीची टंगस्टनची तार वजनाला फक्त २५० ग्रॅम एवढी भरते. अशी अतिशय बारीक तार विद्युत दीपांमध्ये (बल्ब) वापरली जाते व अशी तप्त तार प्रकाश देते. टंगस्टनचा या कामी उपयोग होण्यापूर्वी कार्बन, टॅंटॅलम किंवा ऑस्मियमच्या तारा वापरल्या जात पण यापैकी कोणतीही तार टंगस्टनएवढी विश्वसनीय सेवा देत नाही. 

टंगस्टनच्या उच्च वितळणबिंदूमुळे ज्वालाविरोधी द्रव्ये, इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे, एक्स रे उपकरणे, उच्च तापमानाच्या भट्टय़ा, वेल्डिंगचे इलेक्ट्रोड्स यांमध्ये आणि रॉकेटच्या किंवा क्षेपणास्त्रांच्या काही भागातून अति उष्ण जळालेले इंधन वायू बाहेर पडतात, तेथील भाग तयार करण्यासाठी टंगस्टन वापरतात. म्हणजे जेथजेथे अतिशय उच्च तापमानाला तोंड द्यावयाचे असेल तेथेतेथे टंगस्टनचा वापर होतो.

अतिउच्च कठीणता असणारे आधुनिक मिश्रधातू हे टंगस्टन कार्बाइड व इतर मूलद्रव्ये जसे टायटॅनियम, नायोबियम व टॅंटॅलम कार्बाइड यांचे मिश्रण असते. या पदार्थांना सर्मेट पदार्थ असे म्हणतात व हे पदार्थ १०००° से. पर्यंत स्वतःचे काठिण्य टिकवून ठेवतात. टंगस्टिक आम्लासह लोखंड तापवून फेरोटंगस्टन हा अतिशय कठीण मिश्रधातू तयार केला जातो. 

टंगस्टनची घनता जडपणाच्या बाबतीतही टंगस्टन मागे नाही. त्याची घनता १९.३ ग्रॅम प्रति घनसेंमी इतकी आहे. म्हणजे जवळपास सोन्याइतकी. काहीवेळा घनतेच्या दृष्टीने सोन्याऐवजी टंगस्टन वापरले जाते. दागदागिने 
बनवतानाही टंगस्टनचा वापर केला जातो.

१७ व्या शतकापासून चिनीमातीच्या वस्तू रंगवण्याची कला चालत आलेली आहे. पिवळ्या, निळ्या, पांढऱ्या, जांभळ्या, हिरव्या रंगांचे असलेले ते नाजूक रंग टंगस्टनयुक्त रंग असतात. टंगस्टनमुळेच त्यांना चमक आलेली असते. 

टंगस्टन जवळपास निष्क्रिय आहे. त्यावर सामान्य आम्ले किंवा, अल्कली यांचा परिणाम होत नाही. या गुणधर्माचा उपयोग विविध उद्योगांमध्ये केला जातो. टंगस्टन सर्वात जास्त वापरले जाते ते पोलादाबरोबर मिसळण्यासाठी.

175px|right|thumb|शुद्ध स्वरूपातील टंग्स्टन 

## शोध 
फार पूर्वी धातुशास्त्रज्ञांच्या ध्यानी आले की खनिजापासून कथील वेगळे करतांना कधीकधी ते खूपच कमी प्रमाणात मिळते, आणि याचे कारण खनिजात असलेले तपकिरी किंवा पिवळसर-करड्या रंगाचे दगड हे होते. या खनिजातील दगड शील यांनी वर्गीकृत केले. १८७१ साली कार्ल विल्हेम शील या जर्मन-स्वीडिश रसायनशास्त्रज्ञाने टंगस्टनचा सोध लावला. शील हे व्यवसायाने औषधविक्रेता होते आणि रसायनशास्त्र हे त्यांचे विशेष आवडीचे क्षेत्र होते. टंगस्टनचे वेगळे अस्तित्त्व शील यांनी १८७१ साली जरी सिद्ध केले तरी १८७३ साली त्यांचेच विद्यार्थी डेलह्युजर या रसायनशास्त्रज्ञाने खनिजापासून वोल्फ्रॅम वेगळे काढले.

वर्ग:मूलद्रव्ये
फ्रांसिस्को मोरेनो

thumb|right|फ्रांसिस्को मोरेनो
**फ्रान्सिस्को पास्कासियो मोरेनो** (मे ३१, इ.स. १८५२ - नोव्हेंबर २२, इ.स. १९१९) हा आर्जेन्टिनियन अन्वेषक होता. याने पॅटेगॉनिया प्रदेशाच्या विकासात मोठे योगदान दिले होते.

वर्ग:इ.स. १८५२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वहिनीची माया (चित्रपट)

**वहिनीची माया**

छायाचित्र

निर्मिती वर्ष
निर्मिती वर्ष

निर्मिती
सौ. गीता वा. देशमुख, कुमार सोहोनी

दिग्दर्शन
कुमार सोहोनी

कथा

पटकथा

संवाद

संकलन
कुमार सोहोनी, दिनेश मेंगडे

छाया
समीर आठल्ये

कला

गीते
प्रवीण दवणे

संगीत
अनिल मोहिले

ध्वनी

पार्श्वगायन
सुरेश वाडकर

नृत्यदिग्दर्शन

वेशभूषा

रंगभूषा

प्रमुख कलाकार
अजिंक्य देव, अलका कुबल, रमेश भाटकर, कविता लाड, आशालता वाबगांवकर, जयंत सावरकर

## यशालेख
## कलाकार
*अजिंक्य देव = राजेश
*अलका कुबल = माधवी
*रमेश भाटकर = योगेश
*कविता लाड = प्रिया
*आशालता वाबगांवकर = प्रियाची आई
*जयंत सावरकर = रामूकाका

## पार्श्वभूमी
## कथानक
## उल्लेखनीय
या चित्रपटात खालील गाणी आहेत.
* कशी अबोली आज बहरली
* जो जो रे बाळा
* साईनाथ गुरू माझे आई

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
वर्ग:मराठी चित्रपट
प्रेम करुया खुल्लम खुल्ला

## यशालेख
## कलाकार
*अशोक सराफ = बजरंग
*लक्ष्मीकांत बेर्डे = शेखर गोरे
*रेखा राव = सुरेखा
*किशोरी शहाणे = सीमा पाटील
*नयना आपटे = सौ. गोरे
*ईशाद हाश्मी = विश्वनाथ गोरे
*विद्या पटवर्धन = अंबु
*रमेश भाटकर = राजेश
*नयनतारा = सावित्री इनामदार
*अजय वढावकर = गणपत हवालदार
*भावना = सौ. पाटील

## पार्श्वभूमी
## कथानक
## उल्लेखनीय
या चित्रपटात खालील गाणी आहेत.
*प्रेम करुया खुल्लम खुल्ला
*हात हाती दे साजणा
*जातो हिरो बनायला

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९८७ मधील मराठी चित्रपट
भरत (रामायण)

[thumb|right|250px|राम वनवासाला निघाला असताना त्याच्या पादुका मागून घेताना भरत : [भवानराव श्रीनिवासराव पंतप्रतिनिधी|बाळासाहेब पंतप्रतिनिधी यांनी चितारलेले चित्र]]
हिंदू महाकाव्य रामायणानुसार **भरत** (निस्संदिग्ध नाव: **भरत दाशरथि**; संस्कृत: भरत; भासा इंडोनेशिया: Barata; चिनी: पोलोतो; बर्मी: भाद्रा; भासा मलेशिया: Baradan, तमिळ: பரதன் ; थाई: พระพรต ;) हा दशरथ आणि कैकेयी यांचा पुत्र आणि रामाचा भाऊ होता. राम, सीता व लक्ष्मण यांच्या वनवासकाळात त्याने रामाच्या वतीने अयोध्येचे राज्य चालवले. नैतिक व धर्म्य आचारात रामायणातील सर्व व्यक्तिरेखांमध्ये भरताचे व्यक्तिमत्त्व रामाशी तुलनीय गुणवत्तेचे असल्याचे मानले जाते. किंबहुना रामायणाचे काही भाष्यकार या पैलूंत भरताला रामाहून उजवा मानतात. 

वर्ग:रामायणातील व्यक्तिरेखा
पारा

पारा (Hg, अणुक्रमांक ८०) हे नैसर्गिकरित्या आढळणारे मूलद्रव्य आहे. पारा आवर्तसारणीत संक्रामक मूलद्रव्यांमध्ये मोडतो. पाऱ्याचे वैशिष्ट्य म्हणजे सामान्य तापमानाला द्रवरूपात असणारा पारा हा एकमेव धातू आहे.

पारा आणि पाऱ्याची अनेक संयुगे विषारी आहेत.

वर्ग:मूलद्रव्ये
थालियम

थॅलियम हा एक मऊ, चांदीसारखा पांढरा धातू आहे जो शिसे आणि पारा सारख्या घटकांच्या समान गटाशी संबंधित आहे. यात अनेक उपयुक्त ऍप्लिकेशन्स आहेत, परंतु ते विषारी आणि मानव आणि पर्यावरणासाठी संभाव्य हानिकारक देखील असू शकतात.

थॅलिअमचा एक प्राथमिक उपयोग म्हणजे इलेक्ट्रॉनिक घटकांचे उत्पादन. थॅलियम हे विजेचे उत्तम वाहक आहे आणि त्याचा वापर अर्धसंवाहक, फोटोइलेक्ट्रिक पेशी आणि इतर इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे बनवण्यासाठी केला जाऊ शकतो. हे विशेष ऑप्टिकल लेन्स आणि क्रिस्टल्सच्या निर्मितीमध्ये देखील वापरले जाते.

थॅलियमचे काही वैद्यकीय उपयोगही आहेत. हे एकेकाळी विशिष्ट त्वचेच्या परिस्थितीवर उपचार म्हणून आणि कीटकनाशक म्हणून वापरले जात होते, परंतु सुरक्षिततेच्या कारणांमुळे हे अनुप्रयोग मोठ्या प्रमाणात बंद केले गेले आहेत. तथापि, थॅलियम अजूनही काही निदान चाचण्यांमध्ये वापरला जातो, जसे की न्यूक्लियर मेडिसिन स्कॅनचा एक प्रकार ज्याला थॅलियम स्कॅन म्हणतात, जे डॉक्टरांना हृदयातील रक्त प्रवाहाची कल्पना करण्यात मदत करू शकते.

दुर्दैवाने, थॅलियम मानवांसाठी आणि इतर सजीवांसाठी विषारी असू शकते. यामुळे मळमळ, उलट्या, अतिसार, डोकेदुखी आणि मज्जासंस्थेचे परिणाम जसे की सुन्नपणा, मुंग्या येणे आणि स्नायू कमकुवत होणे यासह अनेक लक्षणे होऊ शकतात. उच्च डोसमध्ये, थॅलियम अगदी प्राणघातक असू शकते. त्याच्या विषारीपणामुळे, थॅलियमचे काटेकोरपणे नियमन केले जाते आणि ते केवळ योग्य सुरक्षा खबरदारीनुसारच वापरले जावे.

वर्ग:मूलद्रव्ये
बिस्मथ

(Bi) (अणुक्रमांक ८३) रासायनिक पदार्थ.

वर्ग:मूलद्रव्ये
मायबाप (चित्रपट)

**मायबाप**

छायाचित्र

निर्मिती वर्ष
२००७

भाषा
मराठी

देश
भारत

निर्मिती
अदिती देशपांडे

दिग्दर्शन
गजेंद्र अहिरे

कथा
गजेंद्र अहिरे

पटकथा
गजेंद्र अहिरे

संवाद
गजेंद्र अहिरे

संकलन
महेश पावसकर, शिवानी चौधरी, गजेंद्र अहिरे

छाया
इम्तियाज बारगीर

कला

गीते
गीतेtd>

संगीत
आनंद मोडक

ध्वनी

पार्श्वगायन
रवींद्र साठे

नृत्यदिग्दर्शन

वेशभूषा

रंगभूषा

साहस दृष्ये

प्रमुख कलाकार
संदीप कुळकर्णी, अदिती देशपांडे, यतीन कार्येकर, मोहन आगाशे, माधवी सोमण, दुष्यंत वाघ, स्पृहा

## यशालेख
## कलाकार
* संदीप कुळकर्णी = विश्वनाथ सोनटक्के
* अदिती देशपांडे = सुधा सोनटक्के
* यतीन कार्येकर = जावडेकर
* मोहन आगाशे = डॉ. भागवत
* दुष्यंत वाघ = अजय
* स्पृहा = मंजिरी
* माधवी सोमण

## पार्श्वभूमी
## कथानक
## उल्लेखनीय
या चित्रपटात खालील गाणी आहेत.
*ते ऊन कोवळे माझे
*आज घनू घनू बरसू दे

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. २००७ मधील मराठी चित्रपट
रेडॉन

(Rn) (अणुक्रमांक ८६) रासायनिक पदार्थ.

रेडॉन (Rn) हा एक निष्क्रीय वायू किंवा उदासीन वायू आहे. त्याचा अणू क्रमांक 86 आहे. हे मूलद्रव्य आवर्तसारणीमध्ये शेवटच्या म्हणजे १८  व्या गणात आहे. हे मूलद्रव्य किरणोत्सारी म्हणजे किरणोत्सर्जन करणारे आहे. 

वर्ग:मूलद्रव्ये
प्लुटोनियम

(Pu) (अणुक्रमांक ९४) रासायनिक पदार्थ. हे मूलद्रव्य किरणोत्सारी म्हणजे किरणोत्सर्जन करणारे आहे.

वर्ग:मूलद्रव्ये
प्लुटोनियमला जगातील सर्वात विषारी मूलद्रव्य मानले जाते.
बर्किलियम

**बर्किलियम** (चिन्ह: **Bk** ; रोमन लिपी: *Berkelium* ; अणुक्रमांक: ९७ ) हे मानवनिर्मित मूलद्रव्य आहे. इ.स. १९४९ साली कॅलिफोर्निया विद्यापीठाच्या किरणोत्सारण प्रयोगशाळेत बर्किलियमाचा शोध लागला. ही प्रयोगशाळा ज्या शहरात वसलेली आहे, त्या कॅलिफोर्नियातील बर्कली शहरावरून य मूलद्रव्याला नाव देण्यात आले.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:मूलद्रव्ये
फर्मियम

(Fm) (अणुक्रमांक १००) रासायनिक पदार्थ.

वर्ग:मूलद्रव्ये
सीबोर्जियम

35px|left

(Sg) (अणुक्रमांक १०६) रासायनिक पदार्थ.

वर्ग:मूलद्रव्ये
फारूक लेघारी

**सरदार फारूक अहमद खान लेघारी** (मे २९, इ.स. १९४० - ) हा नोव्हेंबर १४, इ.स. १९९३ ते डिसेंबर २, इ.स. १९९७ पर्यंत पाकिस्तानचा राष्ट्राध्यक्ष होता.

वर्ग:पाकिस्तानचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बोहरियम

**बोहरियम** (संज्ञा:Bh; अणुक्रमांक १०७) हे एक मूलतत्त्व आहे.

वर्ग:मूलद्रव्ये
हासियम

35px|left

**हासियम** (Hs) (अणुक्रमांक १०८) हे एक मूलतत्त्व आहे.

वर्ग:मूलद्रव्ये
सोयराबाई भोसले

**महाराणी सोयराबाई** ह्या छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पत्नी होत्या. त्या मराठा साम्राज्याच्या पहिल्या अभिषिक्त महाराणी होत्या. त्या शहाजी राजांची पत्नी तुकाबाई साहेब यांचे भाऊ संभाजी मोहिते यांच्या कन्या होत्या. या शिवाजी महाराजांचे सेनापती हंबीरराव मोहिते यांच्या भगिनी, छत्रपती राजाराम महाराजांच्या मातोश्री व छत्रपती संभाजी महाराज महाराजांच्या सावत्र आई होत्या. राजाराम महाराज हे त्यांचे पुत्र होते. त्यांना दीपाबाई नावाची एक मुलगी होती.
 शिवाजी महाराजांच्या नंतर राजाराम महाराज हे पुढचे छत्रपती व्हावेत अशी त्यांची इच्छा होती . १६८० मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या मृत्यूनंतर काही कनिष्ठांच्या मदतीने सोयराबाईंचा दहा वर्षांचा मुलगा छत्रपती राजाराम महाराज यांना रिक्त सिंहासनावर आला. तिचे सावत्र पुत्र आणि वारस छत्रपती संभाजी महाराज यांना सोयराबाईंचा भाऊ आणि सेना प्रमुख हंबीरराव मोहिते यांच्या मदतीने गादीवरून काढून टाकण्यास सक्षम होते. छत्रपती संभाजी महाराज यांनी सोयराबाईकडून सत्ता हस्तगत केल्यानंतर, तिने प्रत्येक साधन नष्ट करण्याचा प्रयत्न केला. अष्टमंडळातील अनुयायांनी ऑगस्ट १६८१ मध्ये छत्रपती संभाजी महाराजांना विषबाधा करण्याचा प्रयत्न केला, पण ते वाचले, आणि मंत्र्यांना व कट कारस्थाने करणाऱ्यांना हत्तीच्या पायाखाली तुडवून मारण्यात आले. शिवरायांचा संशियित खून व राजाराम यांचा झालेला राज्याभिषेक चोरून लपून केला गेला. ही बातमी रायगडावरून फुटणार नाही याची दखल घेतली गेली. लगेच अष्टप्रधान मंत्र्यांनी संभाजीराजे यांना पकडण्याचे आदेशपत्र हंबीरराव मोहिते यांना दिले. पण हंबीरराव यांना शिवरायांनी खाजगीत संभाजी महाराजांना छत्रपती करा असे सांगितले होते. राजाराम हा दहा वर्षाचा आहे त्याला राजा करणे हे स्वराज्य अष्टप्रधान मंत्र्यांचे हातात देणे होईल, अशी सूचना शिवरायांनी पूर्वीच " राजारामाचे सख्खे मामा सरसेनापती हंबीरराव मोहिते " यांना केली होती. हंबीरराव यांना सोयराबाईंचे व मंत्र्यांचे पत्र मिळताच त्यांनी छत्रपती संभाजी महाराज यांना त्याची माहिती कळवली.  
संदर्भ :- श्रीमानयोगी ग्रंथ

## कुटुंब 
संभाजी मोहिते हे महाराणी सोयराबाई यांचे वडील होते.

वर्ग:भोसले घराणे
वर्ग:मराठा साम्राज्यातील स्त्रिया
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १६३४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १६८१ मधील मृत्यू
धारावी

इवलेसे|धारावी येथील झोपडपट्टी
**धारावी** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मुंबईमधील प्रभाग आहे. धारावीचे क्षेत्रफळ २.३९ चौ.कि.मी. असून मतदार लोकसंख्या २०१९ विधानसभा निवडणुकीत २,४९,७३२ होती. 

मुंबईतील प्रभाग जी/ उत्तर मध्ये धारावी स्थित आहे. तसेच, मुंबई शहरामध्ये असल्याने शासकीय कामे फोर्ट येथील जिल्हाधिकारी कार्यालयातून चालतात. 

## संदर्भ
वर्ग:मुंबईची उपनगरे
युरेनियम

35px|left (U) (अणुक्रमांक ९२) रासायनिक पदार्थ. युरेनियम हे एक प्रकारचे खनिज आहे. याच्या अणू स्फोटातून मोठ्या प्रमाणात उर्जा उत्सर्जन होते, म्हणून अणू पासून वीज निर्मिती मध्ये याचा जगभर उपयोग केला जातो.

----
१७८९ साली जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ मार्टिन क्लॅपरॉथ यांनी एका नव्या मूलद्रव्याचा शोध लावला. त्याच्या काही वर्षे आधी सर विल्यम हर्षल यांनी दि. मार्च १३ १७८१ या दिवशी युरेनस ग्रहाचा शोध लावला होता. हे नाव ग्रीक देवता युरेनसच्या नावावरून ठेवले गेले. क्लॅपरॉथ या ग्रहाच्या सापडण्याने फार प्रभावित झाले होते, त्यांनी त्यावरूनच नव्या मूलद्रव्यास **युरेनियम** असे नाव दिले.

150px|left|thumb|युरेनियम खनिज

१८४१ मध्ये फ्रेंच रसायनशास्त्रज्ञ युजेन पेलिगॉट यांना पहिल्यांदा धातूरूप युरेनियम मिळविता आले. १८९६ साली फ्रेंच रसायनशास्त्रज्ञ आंत्वान हेन्री बेकरेल यांनी युरेनियम क्षार (पोटॅशियम युरेनिल डबल सल्फेट) वापरून धातूच्या पत्र्यावर ते सपाट पसरून ठेवले व नंतर ते काळ्या कागदात गुंडाळून ठेवले. काही वेळाने त्यांनी पाहिले की पत्र्यावर जसे क्षार पसरले होते अगदी तशीच आकृती काचेवर उमटली आहे. यावरून त्यांनी असे जाहीर केले की युरेनियम हे पहिले धातूवर्गीय मूलद्रव्य आहे की जे अदृष्य प्रकाश देते (प्रस्फूरणासारखा गुणधर्म असलेले) यावरूनच पुढे युरेनियमचा उपयोग करून उर्जा मिळविता येत असल्याबातचा शोध लागला. 

अणु मधील शक्ती वापरून अणुशस्त्र तयार करता येऊ शकेल असे शास्त्रज्ञांना १९३० च्या सुमारास वाटू लागले. नाझींचा पाडाव करण्यासाठी असे शस्त्र अत्यंत महत्त्वाचे असल्याने अल्बर्ट आइनस्टाइन हे अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष फ्रॅंकलिन डिलानो रूझवेल्ट यांना भेटले आणि त्यांनी परवानगी दिल्यावर मग शास्त्रज्ञांनी प्रयत्न करून अणुशस्त्र (बॉम्ब) तयार केले. 

[150px|right|thumb|युरेनियम बॉम्ब टाकल्यानंतर [हिरोशिमा|हिरोशिमावर पसरलेले दाट ढग]]

डिसेंबर २ १९४२ या दिवशी युरेनियमचे किरणोत्सारी विघटन साखळी प्रक्रिया मार्गाने घडवून आणले गेले. यावरून अतिशय शिस्तीने युरेनियमचा अणुगर्भ विघटीत करून त्यापासून उर्जा मिळविता येते हे सिद्ध झाले. दि. ऑगस्ट ६ १९४५ रोजी जपानच्या हिरोशिमा आणि दि. ऑगस्ट ९ १९४५ रोजी नागासाकी या दोन शहरांवर युरेनियम बॉम्ब टाकण्यात आले, यामुळे तेथे मोठ्या प्रमाणावर विनाश घडून आला.

या घटनेमुळे सगळे जग हादरले, युरेनियमचा वापर युद्धासाठी न करता केवळ शांततेसाठी व्हावा अशी मागणी होऊ लागली. रशियन शास्त्रज्ञ इगोर कुर्चातोव यांनी त्या दिशेने प्रयत्न करत जून २७ १९५४ रोजी युरेनियमचा उपयोग करून विद्युत निर्मितीचा पहिला प्रयोग सोवियेत संघात यशस्वीपणे पार पाडला.

वर्ग:मूलद्रव्ये
वर्ग:इंधने
लॉइड्‌स डॅम

**लॉइड्‌स डॅम** हे पुण्याजवळचे एक धरण होते. भाटघर धरण बांधल्यावर हे धरण भाटघरच्या पाण्यात गेले.

वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील धरणे
गवार

**गवार** किंवा गोवार (इंग्लिश: *Cluster Beans*) एक पलाश(Papilionaccea) कुळातली वेलवनस्पती आहे. हिच्या शेंगांची भाजी करतात. 
शास्त्रीय नांव : Cyamopsis psoralioides किंवा Cyamopsis tetragonoloba.

गोवारीचे झुडुप साधारणपणे एक मीटर  उंचीचे असते.  कांडावर बहुशः अंगासरसे केस असतात गवारीच्या शेंगाना कप्पे असतात.  एकेक्या कप्प्यात ७ ते ११ बिया असतात. बिया बहुधा हिरव्या, क्वचित काळ्या रंगाच्या असतात. गवार द्विदल पिकांच्या श्रेणीत मोडते. उत्तर भारतात गवारीचे जास्त उत्पादन केले जाते. गवार शुष्कतेबाबत खूप सहनशील असल्यामुळे कमी पावसाच्या प्रदेशात प्रामुख्याने हिची शेती केली जाते. गवारीच्या बियांच्या सालीपासून डिंक तयार केला जतो. 

 
250px|thumb|गवार|right

★गवारीचा उपयोग:-
१)बियांचा उपयोग ऊसळ बनविण्यासाठी किंवा डाळीसारखा होतो.
२)डिंक बनविण्यासाठी.
३)यांच्या डिंकाचा ऊपयोग कापड व कागद उद्योगात रंग व रसायन,खाद्यपदार्थ बनविण्यासाठी, तेलऊद्योगत, सौंदर्यप्रसाधने व स्फोटक द्रव्यांच्या ऊत्पादनात केला जातो.
४)जनावरांना हिरवा चारा म्हणून.
५)हिरवळीचे खत म्हणून.

★सुधारित जाती:-
१)पुसा नवबहार.
२)पुसा सदाबहार.
३)पुसा मोसमी.
४)शरद बहार.

◆लागवडीचे अंतर:-
१)सरिवरंब्यावर ४५×१५सें.मी. किंवा 
          ३०×१५सें.मी.
#हेक्टरी बियाणे:-
१४ ते २४ किलो प्रती हेक्टर पुरेसे होते.
खते :-
★ ३५किलो नत्र,६०किलो स्फुरद व 
  ६० किलो पालाश.लागवडीच्या वेळी 
  द्यावा

वर्ग:भाज्या
ब्रॉकली

thumb|250px|right|ब्रोकली

**ब्रोकली** (मराठी उच्चार - ब्रोकोली) एक फूलभाजी आहे. 

ब्रोकलीचे शास्त्रीय नाव *ब्रासिका ओलेरेसिया* असे आहे.

वर्ग:भाज्या broccoli is use for growning hair rapidly.
शतावर

thumb|250px|right|अस्पॅरॅगस- शतावरी
**अस्पॅरॅगस** एक भाजी आहे.

अस्पॅरॅगसचे शास्त्रीय नाव *अस्पॅरॅगस ऑफिसिनालिस* असे आहे. ही वनस्पती मुख्यत्वे युरोप, उत्तर आफ्रिका आणि पश्चिम आशियात आढळते. 

## हे सुद्धा पहा
* शतावरी

## संदर्भ 
वर्ग:भाज्या
चाकवत

ही एक पालेभाजी आहे.
right|thumb|चाकवताचे कुंडीत लावलेले झाड

वर्ग:पालेभाज्या
वर्ग:वनस्पती
मेथी

right|thumb|मेथी
**मेथी**(शास्त्रीय नाव: *Trigonella foenum-graecum*, *ट्रिगोनेला फीनम-ग्रासम*) ही लेग्युमिनोसी कुळातील वनस्पती आहे. ही पाने व बिया  या दोन्ही रूपांत वापरली जाते. मेथीची पाने भाजी म्हणून वापरले जातात. तसेच, मेथीदाणे हे मसाल्याचा पदार्थ म्हणून वापरले जातात. कसुरी मेथी नावाने प्रचलित असलेली वाळवलेली मेथीपाने त्यांच्या सुगंधामुळे विविध पदार्थांत वापरली जातात.मेथीला कडवट चव असते.
## उत्पादन
नेपाळ, भारत, पाकिस्तान, बांगलादेश, आर्जेन्टिना, इजिप्त, फ्रान्स, स्पेन, तुर्कस्तान, मोरोक्को आणि चीन या देशांत मेथीचे मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन होते. भारतात राजस्थान राज्यात मेथीचे सर्वांत जास्त उत्पादन होते. तसेच हिवाळया मध्ये मेथीच्या उत्पादनाचे प्रमाण जास्त असते.

## वापर
लोणची, रसभाज्यांसाठी वापरण्यात येणारे मसाले तसेच वाटणे यांमध्ये मुख्यतः मेथीदाण्याचा वापर केला जातो. मेथी ही एरिट्रीअन तसेच इथिओपियन जेवणातही वापरली जाते. इथिओपियामध्ये मेथीदाणे हे मधुमेहावरचे औषध म्हणून वापरले जातात. काही यहुदी लोक प्रथा म्हणून रोश हाशनाच्या (यहुदी नववर्ष) पहिल्या आणि दुसऱ्या रात्रीच्या जेवणात मेथीचा समावेश करतात.मेथीच्या पानांची भाजी केली जाते.ती भाजी खूप पौष्टिक आहे. मेथीच्या पानांचे मुटके केले जातात. मेथीची भाजी उंधियो या गुजराती पदार्थात वापरली जातात. मेथीची पाने कणकेत मिसळून पराठे, ठेपले,आणि धपाटे असे पदार्थ केले जातात.
मेथीची भाजी आणि भाकरी हा महाराष्ट्रातील ग्रामीण भागातील लोकांचा आवडता आहार आहे. 

## चित्रावली

File:Methi.jpg
File:Methi bunch.jpg
File:Methi leaves.jpg
File:Fenugreek seeds(মেথি).JPG

वर्ग:पालेभाज्या
वर्ग:वनस्पती
चुका

ही भारतात (विशेषतःमहाराष्ट्रात) उगवणारी एक भाजीपाल्याची औषधी वनस्पती आहे. हे एक छोटे झुडूप असते. शास्त्रीय नाव रुमेक्स व्हेसिकेरियस (Rumex vesicarius ) असे आहे. याचे कूळ पॉलिगोनेसी (polygonaceae) आहे. याची पाने आंबट लागतात म्हणुन यास आंबटचुकाही म्हणतात. कुळ : पॉलिगोनेसी.

वर्ग:औषधी वनस्पती
वर्ग:पालेभाज्या
वर्ग:वनस्पती
माठ (भाजी)

thumb|200px|right|माठ

**माठ** ( वनस्पतीशास्त्रीय नाव : *Amaranthus palmeri* ; कुळ: Amaranthaceae ; इंग्लिश: carelessweed ;) जगभरात उगवणारी एक वनस्पती आहे. याच्या देठ तसेच पानांची भाजी केली जाते.

वर्ग:पालेभाज्या
वर्ग:वनस्पती
पालक

**पालक** एक पालेभाजी आहे.

पालकचे शास्त्रीय नाव *स्पिनॅसिया ओलेरोसिया* असे आहे. पालक ही मूळ मध्य आणि पश्चिम आशिया खंडामध्ये आढळून येते. तिची ताजी पाने, कॅनिंग, फ्रीझिंग किंवा डिहायड्रेशनद्वार या तंत्रांचा वापर करून साठवणानंतर संरक्षित व खाण्यायोग्य राहू शकतात. ही भाजी शिजवून किंवा कच्ची खाल्ली जाऊ शकते, त्यामुळे तिची चव वेगवेगळी असु शकते; वाष्पीकरण प्रक्रिये मधून पालकामध्ये असलेली अति उच्च ऑक्सलेट सामग्री कमी केली जाऊ शकते.

वर्ग:पालेभाज्या
वर्ग:वनस्पती
कांदेपात

उजवे|350px|कांदेपात

**कांदेपात** म्हणजे पाने असलेला कोवळा कांदा. त्याची पूर्ण वाढ होण्यापूर्वीच त्यास काढून खातात. कांद्याची पूर्ण वाढ झाल्यावर त्याची पाने पिवळी पडतात व वाळतात.त्यामुळे खाणे शक्य होत नाही.

कांदेपात अनेक पदार्थात वापरतात व खाद्यपदार्थाच्या सजावटीसाठीपण याचा वापर होतो. याची बेसन पेरून भाजीही करतात. कोणी त्यास झुणका म्हणतात.झुणका-भाकर हा खाद्यपदार्थ प्रसिद्ध आहे.

वर्ग:पालेभाज्या
वर्ग:वनस्पती
मूळ संख्या

ज्या संख्येला फक्त १ व ती संख्या यांनी पूर्ण भाग जातो, त्या संख्येला मूळ संख्या (Prime Number) म्हणतात.

उदा. २, ३, ५, ७, ११, १३, १७, १९, ........ यांसारख्या संख्या.

१ ते १०० मधील मूळ संख्या २, ३, ५, ७, ११, १३, १७, १९, २३, २९, ३१, ३७, ४१, ४३, ४७, ५३, ५९, ६१, ६७, ७१, ७३, ७९, ८३, ८९, ९७. 

वर्ग:अंकगणित
इ.स. ५७६

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी 
## जन्म 
## मृत्यू 
## शोध 
## निर्मिती 
## समाप्ती 
वर्ग:इ.स. ५७६
वर्ग:इ.स.च्या ५७० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या ६ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
बाळा गाऊ कशी अंगाई

**बाळा गाऊ कशी अंगाई**

छायाचित्र

निर्मिती वर्ष
१९७७

भाषा
मराठी

देश
भारत

निर्मिती
एम.एस. साळवी

दिग्दर्शन
कमलाकर तोरणे

कथा
मधुसूदन कालेलकर

पटकथा
मधुसूदन कालेलकर

संवाद
मधुसूदन कालेलकर

संकलन
भानुदास दिवकर

छाया
रत्नाकर लाड

कला
के.द. महाजनी

गीते
जगदीश खेबुडकर, मधुसूदन कालेलकर

संगीत
एन. दत्ता

ध्वनी
माधव पाताडे

पार्श्वगायन
आशा भोसले, सुमन कल्याणपूर, उषा मंगेशकर, जयवंत कुलकर्णी, महेंद्र कपूर

नृत्यदिग्दर्शन
सोहनलाल

वेशभूषा
वसंत पेडणेकर, रजनी चंद्रचूड

रंगभूषा
एस.डी. जोशी, जगत कुमार, पंढरी जूकर

स्पेशल इफेक्ट्स
डाह्याभाई पटेल

प्रमुख कलाकार
विक्रम गोखले, आशा काळे, मधुकर तोरडमल, वत्सला देशमुख, राजा बापट, दत्ता भट, सरस्वती बोडस, नयनतारा

## यशालेख
## कलाकार
*विक्रम गोखले = वसंत
*आशा काळे = माधुरी
*मधुकर तोरडमल 
*नयनतारा = अलका

## पार्श्वभूमी
## कथानक
## उल्लेखनीय
या चित्रपटात खालील गाणी आहेत.
*संसार मांडते
*धुंदीत राहू
*अरे मनमोहना
*निंबोणीच्या झाडामागे
*हलके हलके जोजवा

## संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९७७ मधील मराठी चित्रपट
टॉमी स्कॉट

**ऑस्कार चार्ल्स** *टॉमी* **स्कॉट** (४ ऑगस्ट, १८९२ - १५ जून, १९६१) हा कडून आठ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.

वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८९२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
खडकवासला धरण

खडकवासला धरण हे भारतातील महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या मध्यभागी 21 किमी (13 मैल) मुठा नदीवरील धरण आहे. धरणामुळे खडकवासला तलाव म्हणून ओळखला जाणारा एक जलाशय निर्माण झाला जो पुणे आणि त्याच्या उपनगरांसाठी पाण्याचा मुख्य स्रोत आहे. पुणे शहराला पाणीपुरवठा करणाऱ्या धरणा पैकी एक प्रमुख धरण आहे.

## धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : दगडी बांधकामास मातीचा आधार 
उंची  : ३२.९० मी (सर्वोच्च)
लांबी  :  १५३९ मी 

## दरवाजे
प्रकार	: S - आकार, अर्धवर्तुळाकृती रचना
लांबी	: २७७५ मी.
सर्वोच्च विसर्ग	: १७७८ घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: ११, (१२ X ५ मी)

## पाणीसाठा
क्षेत्रफळ  :  १४.९० वर्ग कि.मी.
क्षमता  :  ८६ दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  ५६ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  १४८० हेक्टर

## कालवा
### डावा कालवा
लांबी  :  २८ कि.मी.
क्षमता  :  १.१० घनमीटर / सेकंद

### उजवा कालवा
लांबी  :  २४३ कि.मी.
क्षमता  :  ५८ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ११६८३७ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  १०१६८८ हेक्टर

वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:पुणे जिल्हा
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील धरणे
वर्ग:पश्चिम घाट
वर्ग:पश्चिम घाटातील धरणे
शेपू

thumb|right|शेपू
**शेपू** (**इंग्रजी**: Dill ; **मराठी:** बाळंतशेपू , बाळंतशोपा, शोफा, शापू ; **शास्त्रीय नाव** *Anethum graveolens*) ही पालेभाजी इंग्रजीत *Dill* या नावाने ओळखली जाते. त्याचे शास्त्रीय नाव *Anethum graveolens* आहे .यास बाळंतशोपा असेही नाव आहे.हिरव्या लहान पानाची ही भाजी शरिरासाठी उपयोगी आहे. ही द्विदलीय फूले असणारी वनस्पती आहे.

यूरेशियामध्ये शेपू मोठ्या प्रमाणात घेतले जाते जेथे त्याची पाने आणि बियाणे अन्नासाठी चव येण्यासाठी  औषधी वनस्पती किंवा मसाला म्हणून वापरली जातात.

या ३० – ९० सेंमी. उंचीच्या ओषधीय बहुवर्षायू पालेभाजीचे मूलस्थान भूमध्य सामुद्रिक प्रदेश असून भारतात तिचा प्रसार सर्वत्र आहे. दक्षिण यूरोप व पश्चिम आशियात ती लागवडीत आहे. खानदेश व गुजरातमधील काही भागांत शेपूची मोठया प्रमाणात लागवड करतात. शेपूची पाने संयुक्त त्रिगुण-पिच्छाकृती, शेवटचे दलक रेषाकृती, देठ तळाजवळ रूंदट, फुले लहान पिवळी व संयुक्त चामरकल्प फुलोऱ्यात साधारणतः जुलै-ऑगस्टमध्ये येतात. फळ (आंदोलिपाली) ४ २ मिमी. कंगोरे व अरूंद-पंखाचे बिया सपाट. तैलनलिका व कंगोरे एकाआड एक असतात.  पालेभाजी तिखट, कडवट, कफवातनाशक, शुकदोषनाशक, कृमिनाशक समजतात.बी कुटून पाण्यात उकळून व त्यामध्ये त्याची मुळे मिसळून संधिवात व सुजेवर लावतात.

बियांपासून बाष्पनशील तेल मिळते. फळ (बी) स्निग्ध,तिखट भूक वाढविणारी, उष्ण, मूत्ररोधक,बुद्धिवर्धक असुन कफ व वायूनाशक असते. याचे सेवनाने दाह शूळ नेत्ररोग , तहान ,अतिसार यांचा नाश होतो.बाळंतीणीस ही सोप पचनास विडयामध्ये देतात.

## लागवड 
भारतामध्ये पालेभाजीसाठी पाण्याखाली उन्हाळी व हिवाळी हंगामांत लागवड करतात. 

## संदर्भ यादी 
वर्ग:पालेभाज्या
वर्ग:वनस्पती
वर्ग:मुखशुद्धी
वर्ग:मसाले
वर्ग:इराणी खाद्यपदार्थ
वर्ग:औषधी वनस्पती
पडवळ

thumb|right|250px|पडवळाचे वनस्पतिशास्त्रीय चित्र
**पडवळ** (शास्त्रीय नाव: *Trichosanthes anguina*, *ट्रायकोसॅंथेस ॲंग्विना* ; 

कुळ Cucurbitaceae ( कुकुरबिटेसी )

इंग्रजी: *Snake Gourd*, *स्नेक गोअर्ड वा गुअर्ड* ;) ही एक उष्ण कटिबंधीय प्रदेशांत आढळणारी वेलवर्गीय वनस्पती आहे. ह्याला लक्षणीय अशा लांबलचक आकाराची फळे लगडतात. ही फळे भाजी म्हणून व त्याच्या औषधी गुणधर्मासाठी वापरली जातात. पडवळामुळे चाई (डोक्यावर जागो जागी टक्कल पडणे) व  अन्य आजार बरे होतात. ऑस्ट्रेलियन आदिवासींमध्ये प्रचलित असणाऱ्या डिजेरिडू या वाद्याच्या निर्मितीसाठीही पडवळांचा वापर होतो.

पडवळाची फळे सुमारे १५० सें.मी. लांबीपर्यंत वाढतात. त्यांच्या आत पांढुरक्या हिरव्या रंगाचा, मऊ, रसदार गर असतो. दक्षिण आशियातल्या व आग्नेय आशियातल्या देशांमध्ये पडवळाच्या फळांचा वापर पाककृतींसाठी केला जातो. महाराष्ट्रातल्या घरांघरांत पडवळाची भाजी-कढी, बियांची चटणी वगैरे पदार्थ बनतात, 

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:भाज्या
पानशेत धरण

thumb|right|250px|
**पानशेत धरण** हे महाराष्ट्रातील पुणे जिल्ह्यात आंबी नदीवरील धरण आहे. हे धरण पुण्यापासून आग्नेयेला अंदाजे ५० कि.मी. अंतरावर आहे. हे धरण मातीचे आहे. ता धरणामुळे बनलेल्या पाण्याच्या साठ्याला **तानाजीसागर** असे नाव देण्यात आले आहे.

## पानशेत पूर 
१२ जुलै, इ.स. १९६१ या दिवशी भा.प्र.वे.नुसार सकाळी ७ वाजून १० मिनिटांनी पानशेत धरण फुटून पुणे व परिसरात पूर आला. हा आपत्प्रसंग पानशेत पूर म्हणून ओळखला जातो.

## पानशेत पूरग्रस्तांची कहाणी
पानशेत पुरामुळे अफाट नुकसान झाले शनिवार पेठेत राहणाऱ्या अनेक विद्वानांची पुस्तके आणि हस्तलिखिते वाहून गेली. लोक नदीपासून दूर दूर रहायला गेले आणि संपूर्ण पुण्याचा नकाशाच बदलून गेला. पानशेत पूरग्रस्त समितीने बरीच माहिती जमा करून आणि अनेकांच्या मुलाखती घेऊन ‘पानशेत पूरग्रस्तांची कहाणी’ नावाचे पुस्तक प्रकाशित केले आहे.

वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:पुणे जिल्हा
वर्ग:पश्चिम घाट
वर्ग:पश्चिम घाटातील धरणे
पवना धरण

250px|thumb|पवना धरणाच्या मागील पाणीसाठा
**पवना धरण** भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पवना नदीवर असलेले धरण आहे.या धरणातून पिंपरी चिंचवड 

शहराला पाणी पुरवठा केला जातो . 

वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील धरणे
वर्ग:पश्चिम घाट
वर्ग:पश्चिम घाटातील धरणे
भाटघर धरण

**भाटघर धरण** हे महाराष्ट्रात येळवंडी नदीवर आहे. येळवंडी नदी ही बोपे या गावातून सुरू झाली आहे. भाटघर धरण हे ब्रिटिश सरकारने बांधले आहे व ते पुणे जिल्ह्यात आहे.

उद्देश : शेतीला पाणी पुरविणे व जलविद्युतनिर्मिती.

येथे विद्युत केंद्र आहे.
या धरणाचे दरवाजे स्वयंचलित आहेत

भाटघर धरण हे महाराष्ट्रात येळवंडी नदीवर आहे . 
भाटघर धरण हे ब्रिटिश सरकारने बांधले होते .
हे धरण 1928 साली बांधण्यात आले . हे धरण नीरा नदीची उपनदी येळवंडी नदीवर बांधण्यात आले 
आहे .या धरणाची उंची 57.92 मीटर आहे. या धरणाची लांबी 1625 मीटर आहे . भाटघर धरणाची पाणी साठवण क्षमता जवळपास 23 tmc आहे. भाटघर धरणाला 81 दरवाजे आहेत . हे धरण पुणे शहराच्या दक्षिण दिशेला आहे ,पुणे शहरापासून 52 
कि.मी. अंतरावर आहे.

## बाह्य दुवे
* या धरणाबाबत माहिती देणारे इंडियाव्रिस हे संकेतस्थळ (इंग्रजी मजकूर)
* https://jkutimes.in/mallumv-2020-categories-and-description/ 

वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:पश्चिम घाट
वर्ग:पश्चिम घाटातील धरणे
विष्णू विनायक बोकील

## साहित्यकृती
### कादंबऱ्या
* कुबेर की रंक?
* ठिगळ
* तू तिथं मी
* द्वंद्व
* फोल आशा (१९३०)
### नाटके
* मीना-नीना
* लगीनघाई
* माहेरघर
* गुडघ्याला बाशिंग

### चित्रपट संवादलेखन
* पहिली मंगळागौर (कथा व संवाद)
* चिमुकला संसार (संवाद)
* जरा जपून (संवाद)
* गळ्याची शपथ
* बेबी
* याला जीवन ऐसे नाव
* सप्तपदी
* वाट चुकलेले नवरे

बोकील, विष्णू विनायक
बोकील, विष्णू विनायक
वर्ग:इ.स. १९०७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७३ मधील मृत्यू
सप्तर्षी

**सप्तर्षी** म्हणजे हे हिंदू पौराणिक कथा आणि वेद यांत उल्लेखलेले सात प्रमुख ऋषी.   सप्तर्षींच्या नावांबाबत पुराणांत मतभेद आहेत. आकाशात सध्या जे सप्तर्षी नावाचे सात तारे दिसतात त्यांची नावे - अकारविल्हे : 
* अंगिरस (Epsilon of Ursa Major)
* अत्रि (Delta Ursae Majoris)
* क्रतु (Dubhe; Alpha of Ursae Majoris)
* पुलस्त्य (Gamma Ursae Majoris)
* पुलह (Merak; Beta Ursae Mejoris)
* मरीचि (Alkaid; Benetnasch; Eta Ursae Majoris)
* वसिष्ठ (Mizar; Zeta Ursae Majoris). 
वसिष्ठ ताऱ्याजवळ अरुंधतीचा तारा (Alcor) असतो.

सप्तर्षींमधील ताऱ्यांचा आकाशातला (घड्याळ्याच्या काट्याच्या फिरण्याच्या दिशेनुसार-clockwise-सव्य)क्रम (α) क्रतु  (β) पुलह (γ) पुलस्त्य (δ) अत्रि (ε) अंगिरस) (ζ) वसिष्ठ (शेजारी अरुंधती) आणि (η) मरीचि असा आहे.

;मन्वंतरे आणि त्यांतील सप्तर्षी :
* स्वायंभुव मन्वंतर : अंगिरस्‌(भृगु), अत्रि, क्रतु, पुलस्त्य, पुलह, मरीचि, वसिष्ठ.
* स्वारोचिष मन्वंतर : और्व, कश्यप, अत्रि, निश्‍च्यवन, प्राण, अग्नि, स्तंब. 
* उत्तम मन्वंतर : अनघ, ऊर्ध्वबाहु, गात्र, रज, शुक्ल, सचन, सुतपस्‌.
* तामस मन्वंतर : अकपि, अग्नि, कपि, काव्य, चैत्र(जन्हु), ज्योतिर्धर्मन्‌, धातृ, पृथु.
* रैवत मन्वंतर : ऊर्धबाहु(सोमप), देवबाहु, पर्जन्य, वसिष्ठ, यदुघ्र, वेदशिरस्‌, हिरण्यरोमन्‌.
* चाक्षुष मन्वंतर : अतिनामन्‌, भृगु, मधु, विरजस्‌, हविष्मत्‌, सहिष्णु, सुधामन्‌, सुमेधस्‌.
* वैवस्वत मन्वंतर : अत्रि, कश्यप, गौतम, जमदग्नि, भारद्वाज, वसिष्ठ, विश्वामित्र.

या मन्वंतरानंतर सावर्णि, दक्षसावर्णि, ब्रह्मसावर्णि, धर्मसावर्णि, रुद्रसावर्णि, रौच्य(देवसावर्णि) आणि भौत्य(इंद्रसावर्णि) अशी आणखी सात मन्वंतरे अजून सुरू व्हावयाची आहेत. त्यांचे सप्तर्षी अर्थात वेगळेच असतील.

## हे सुद्धा पहा
चांदण्यांची नावे

## संदर्भ 
वर्ग:सप्तर्षी
वर्ग:भारतातील प्राचीन ऋषी
वर्ग:तारकासमूह
चांदोली धरण

*उखळू(म्हातारकडा)धबधबा
-------------------

_*चांदोली परिसरात मुसळधार पर्जन्यवृष्टी सुरू असते. त्यामुळे ओढे, नदी, नाले, तुडुंब वाहत असतात. ठिकठिकाणी कोसणारे धबधबे, उडणारे तुशार, पावसाच्या हलक्या सरी यामुळे परिसर नयनरम्य दिसू लागतो.*_

_सुमारे तीनशे फूट उंचीवरून फेसाळत कोसळणारा हा धबधबा अत्यंत मनमोहक आहे. आजूबाजूची हिरवीगार वनराई. अल्हादायक वातावरण येथील निसर्ग सौंदर्यात भर टाकत आहे. मात्र घनदाट जंगलात असल्याने आणि इथपर्यंत पोहचण्यासाठी मार्गच नसल्यामुळे तो पर्यटकांच्या नजरेपासून वंचित होता. त्यातूनही या धबधब्यापर्यंत  पोचायचचं म्हटलं तर चांदोली धरणाच्या पायथ्याला असणाऱ्या उखळू गावापासून पश्चिमेला साधारण तीन ते चार किलोमीटर अंतर जंगलात जावे लागते. जाताना पायवाट निर्माण करावी लागते._ 

     _नवीन पर्यटकांना जंगलात चुकण्याचा धोकाही संभवतो त्यासाठी स्थानिकांना सोबत घेऊन जावे लागते. घनदाट जंगलातून जाताना रक्त शोषणाऱ्या जळूंचा (कानिट) सामना करत करत इथपर्यंत पोहोचावं लागते. हा अत्यंत खडतर प्रवास  करताना पर्यटक पुन्हा इथपर्यंत येण्याचं धाडस करत नाही. मात्र इथे पोहोचल्यानंतर या धबधब्याचे मनमोहक रूप पाहिल्यानंतर केलेला खडतर प्रवास तो विसरून जातो. डोळ्यांत साठवून ठेवावं असं येथील सौंदर्य पाहिल्यावर पर्यटकांचा थकवा निघून जातो.

_पावसाळ्यात पूर्ण क्षमतेने हा धबधबा कोसळत असल्यामुळे तो अत्यंत मनमोहक वाटतो. गेल्या चार वर्षांपासून या धबधब्याचं सौंदर्य येथील दुरावस्था, इथपर्यंत पोहोचण्यासाठी येणाऱ्या अडचणी   प्रसारमाध्यमांनी शासन तसेच प्रशासनापुढे मांडल्या आहेत. मात्र याची कोणीही दखल घेतलेली नाही आहे. महाराष्ट्र पर्यटन विकास महामंडळाने याकडे लक्ष देऊन या धबधब्यापर्यंत पोहोचण्याचा मार्ग केला तर अनेक पर्यटक या धबधब्यापर्यंत पोहोचतील एकूणच चांदोलीच्या वैभवात भर पडेल._

*कसे जाल?*

  _मुंबई वरून येताना पुणेमार्गे कराड ते उखळू ५७ किमी. अंतर आहे._
   _सांगली वरून येताना शिराळा ते उखळू ५० किमी. अंतर आहे._
     _कोल्हापूर वरून येताना शिराळा ते उखळू ५० किमी.अंतर आहे._
     _रत्‍नागिरी वरून येताना आंबा घाट मार्गे मलकापूर ते उखळू ४७ किमी अंतर आहे._

*राहण्याची सोय*
_उखळू गावच्या अलीकडे वारणावती वसाहत मध्ये शासकीय विश्रामगृह आहे,तिथे राहण्याची सोय आहे_

*हे पण बघा*

_धबधब्याच्या शेजारी चांदोली धरण आहे
चांदोली अभयारण्य ही आहे... त्यामुळे चांदोलीचा निसर्गरम्य परिसर देखील पाहायला मिळतो._

*स्थानिकांच्या मदतीनेच धबधब्यापर्यंत पोहोचायला हवा*
_गेल्या दोन वर्षांपूर्वी बागणी येथील काही तरुण या धबधब्यापर्यंत पोहोचले होते. येथील परिस्थितीचा त्यांना अंदाज नसल्यामुळे यातील एक पर्यटक येथील पाण्यात वाहून गेला होता त्यामुळे त्याचा मृत्यू झाला होता. त्यामुळे येणाऱ्या पर्यटकांनी येथील स्थानिक नागरिकांच्या मदतीनेच या धबधब्यापर्यंत पोहोचायला हवा._

_शिराळा तालुक्याच्या पश्चिमेला असणाऱ्या उखळू धबधबा,चांदोली धरण, चांदोली राष्ट्रीय उद्यानाला एकवेळ अवश्य द्या भेट_
धोम धरण

**धोम धरण** हे कृष्णा नदीवर महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातल्या धोम गावाजवळ बांधलेले धरण आहे. हे धरण इ.स. १९६८ ते इ.स. १९७७ सालांदरम्यान बांधण्यात आले.

## धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : मातीचा भराव व दगडी बांधकाम
उंची  :  ६२.१८ मी (सर्
कृष्णा व्हॅली मधून सुंदर देखावा दिसतो

## दरवाजे
प्रकार	: S - आकार
लांबी	:  ७१ मी.
सर्वोच्च विसर्ग	:  १७७८.२९ घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: ५, ( १२ X ६.५ मी)

## पाणीसाठा
क्षेत्रफळ  :  २४.९८ वर्ग कि.मी.
क्षमता  :  ३८२.३२ दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  ३३१.०५ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  २४९८ हेक्टर

## कालवा
### डावा कालवा
लांबी  :  ११३ कि.मी.
क्षमता  :  २१.२० घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ३८४३९ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  २७५६० हेक्टर

### उजवा कालवा
लांबी  :  ५८ कि.मी.
क्षमता  :  ५.८१ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र  :  १०४६० हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  ९१०० हेक्टर

## वीज उत्पादन
जलप्रपाताची उंची  :  १८ मी
जास्तीतजास्त विसर्ग  :  १४ क्यूमेक्स
निर्मिती क्षमता  :  २ मेगा वॅट
विद्युत जनित्र  :  २ X १ मेगा वॅट

वर्ग:कृष्णा नदी
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील धरणे
वर्ग:पश्चिम घाट
वर्ग:पश्चिम घाटातील धरणे
बलकवडी धरण

**बलकवडी धरण** हे कृष्णा नदीवर महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातल्या बलकवडी गावाजवळ बांधलेले धरण आहे. या धरणाने अडवलेले पाणी धोम जलाशयात सोडले जाते व तेथून कालव्याद्वारे सातारा जिल्ह्यातील भोर, खंडाळा व फलटण तालुक्यांतील क्षेत्र सिंचनाखाली आणले आहे.

वर्ग:कृष्णा नदी
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील धरणे
वर्ग:पश्चिम घाट
वर्ग:पश्चिम घाटातील धरणे
खंडू रांगणेकर

खंडेराव मोरेश्वर रांगणेकर (जन्म : २७ जून १९१७;  - ११ ऑक्टोबर १९८४) हे एक भारतीय क्रिकेट खेळाडू होते. ते डाव्या हाताने फलंदाजी व उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करीत. त्यांना दोन्ही हाताने क्षेत्ररक्षण व चेडूफेक करता येत होती आणि झेल घेता येत होते. रांगणेकर हे एक उत्तम बॅडमिंटनपटूही होते.  त्यांचे सुरुवातीपासून ते शेवटपर्यंतचे आयुष्य महाराष्ट्राच्या ठाणे शहरात गेले. वयाच्या ४२ पर्यंत खंडू रांगणेकरांनी ४६०२ धावा जमवल्या. रांगणेकर आस्ट्रेलियात १९४७ च्या सुमारास तीन कसोटी सामने खेळले होते.

     

## कारकीर्द
त्यांच्या कारकिर्दीत खालील प्रमाणे बदल झाले.
#इसवी सन १९३९-४० - रणजी पदार्पण.शतकी खेळी.
#इसवी सन १९५८-५९ -रणजी निवृत्ती. शतकी खेळी.
#सर्वोत्तम डावखुरा फलंदाज व सर्वोत्कृष्ट बँडमिंटन खेळाडू एकाचवेळी सन्मान.
#२० वर्षे प्रथमश्रेणी क्रिकेट.
#प्रथमश्रेणी क्रिकेट - ८५ सामने,४६०२ धावा.
#रणजी - ८ शतके.
#राष्ट्रीय स्तरावर बँडमिंटन दुहेरी विजेतेपदक, एकेरी उपविजेतेपदक.
#इसवी सन १९६० ठाणे नगरपालिका - नगरसेवक.
#इसवी सन १९६०-६५ बोर्ड ऑफ कंट्रोल फॉर क्रिकेट - उपाध्यक्ष.
#त्यांच्या स्मरणार्थ ठाणे येथे त्यांच्या बंगल्यासमोर असलेल्या चौकाला क्रिकेट खेळाडू खंडू रांगणेकर चौक असे नाव दिलेले आहे.
#दादोजी कोंडदेव स्टेडियम मधील बँडमिंटन हॉलला त्यांचे नाव दिलेले आहे.

## खंडू रांगणेकरांना मिळालेले सन्मान
* ठाणे नगरपालिकेचे नगराध्यक्षपद
* ते मुंबई क्रिकेट असोसिएशनचे अध्यक्ष व बोर्ड ऑफ कंट्रोल फाॅर क्रिकेट इन इंडिया (BCCI)चे उपाध्यक्ष होते.
* ठाण्याच्या दादोजी कोंडदेव स्टेडियममध्ये रांगणेकरांच्या नावाचा हाॅल आहे. तेथे बॅडमिंटन खेळायची सोय आहे.
* ठाण्याच्या सुधाकर प्रधान मार्गावर खंडू रांगणेकर यांच्या नावाचे सभागृह आहे. सामाजिक समारंभांना तो हाॅल भाड्याने मिळू शकतो.
ठाण्यातील एका चौकाला क्रिकेट खेळाडू खंडू रांगणेकर चौक असे नाव दिलेले आहे.
## संदर्भ व नोंदी
वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९१७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कुरौका नदी

**कुरौका** ही पोलंडच्या आग्नेय भागातून वाहणारी नदी आहे. ५० किलोमीटर लांबी आणि ३९५.४ वर्ग कि.मी. पाणलोट क्षेत्र असणारी ही नदी विस्तुला नदीची एक उपनदी आहे. कुरो हे गाव या नदीच्या काठावर आहे.

वर्ग:पोलंडमधील नद्या
सरस्वती-पूजन

**सरस्वती पूजन** हा एक हिंदू  धार्मिक आचार आहे.वसंत पंचमी आणि विजयादशमी या दोन दिवशी सरस्वती पूजन केले जाते. उत्तर भारतात सरस्वतीची पूजा वसंत पंचमीच्या दिवशी करतात, तर महाराष्ट्रात दसऱ्याच्या दिवशी ही पूजा केली जाते.
## स्वरूप
दस-याच्या दिवशी लहान मुले शाळेत अथवा घरात अभ्यासाच्या पाटीवर सरस्वतीचे प्रतीकरूप चित्र काढतात. झेंडूची फुले वाहून, उदबत्ती ओवाळून त्याची पूजा करतात. अभ्यासाची पुस्तके, ग्रंथ यांचेही पूजन या दिवशी केले जाते.
इवलेसे|Saraswati Print

## सरस्वतीपूजन
सरस्वती (बुद्धि) स्तोत्र
या कुन्देन्दुतुषारहारधवला या शुभ्रवस्त्रावृता 
या वीणावरदण्डमण्डितकरा या श्वेतपद्मासना। 
या ब्रह्माच्युतशंकरप्रभृतिभिर्देवैः सदा वन्दिता 
सा मां पातु सरस्वती भगवती निःशेषजाड्यापहा ॥

## हेदेखील पहा
वैदिक प्रतीक-दर्शन

वसंत पंचमी 

विजयादशमी 

## संदर्भ 
वर्ग:हिंदू संस्कृती
वर्ग:हिंदू दैवते
वर्ग:हिंदू धर्म उपासना पद्धती
तुळापूर

**तुळापूर** पुणे जिल्ह्यातील एक गाव आहे. या गावाचे पूर्वीचे नाव 'नांगरवास'असे होते. हे गाव भीमा, भामा आणि इंद्रायणी नद्यांच्या त्रिवेणी संगमावर वसले आहे.
येथे संगमेश्वराचे प्राचीन मंदिर तसेच स्वराज्य रक्षक श्री छत्रपती संभाजी महाराजांची समाधी आहे. 

## भौगोलिक स्थान आणि लोकसंख्या 
तुळापूर हे पुणे जिल्ह्यातल्या हवेली तालुक्यातील ८१९ हेक्टर क्षेत्राचे गाव असून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात गावात ५१० कुटुंबे असून गावाची एकूण लोकसंख्या २६८६ आहे त्यांपैकी १४१० पुरुष आणि १२७६ स्त्रिया आहेत. यांमध्ये अनुसूचित जातीचे लोक २२२ असून अनुसूचित जमातीचे १३६ लोक आहेत. तुळापूरच्या सर्वात जवळचे शहर पुणे हे २४ किलोमीटर अंतरावर आहे. तुळापूरचा जनगणना स्थल निर्देशांक ५५६२१०  आहे.

## साक्षरता 
* एकूण  साक्षर  लोकसंख्या: १८३२ (६८.२१%)
* साक्षर पुरुष लोकसंख्या: १०५० (७४.४७%)
* साक्षर स्त्री लोकसंख्या: ७८२ (६१.२९%)
## हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा  आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. हिवाळ्यात शीतल वातावरण असते. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ६१० मिमी पर्यंत असते.

## इतिहास
शहाजी राजे आणि आदिलशाही सरदार मुरार जगदेव यांचा तळ इंद्रायणी आणि भीमा यांच्या काठावर नांगरवासगावी पडला होता. मुरार जगदेवास आपल्या बैठकीच्या हत्तीची तुला करण्याची इच्छा झाली पण एवढा थोर बच्चा कसा जोखावा याची त्याला काही केल्या उकल होईना. मग शहाजीराजांनी पुढे होऊन त्याला तोड सांगितली. हत्तीचा बच्चा भीमा आणि इंद्रायणी यांच्या संगमातील डोहातल्या एका नावेत चढविण्यात आला. त्या वजनाने नाव जेवढी डुबली तेवढ्या जागेवर खूण करून घेतली. मग बच्चा उतरवून त्या खुणेपर्यंत नाव डुबेल एवढे दगडधोंडे नावेत चढविले आणि त्या दगडांच्या भाराइतके सोनेनाणे दान करण्यात आले. तेव्हापासून त्या 'नांगरवासास' 'तुळापूर' म्हणू लागले.

## वीज 
प्रतिदिवस १६ तासांचा वीजपुरवठा सर्व प्रकारच्या वापरासाठी उपलब्ध आहे.

## जमिनीचा वापर 
तुळापूर ह्या गावात जमिनीचा वापर खालीलप्रमाणे होतो (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
* वन: २९.७२
* बिगरशेती वापरात असलेली जमीन: ११०
* लागवडीयोग्य पडीक जमीन: १९८
* पिकांखालची जमीन: ४८१.२८
* एकूण कोरडवाहू जमीन: ६०.५४
* एकूण बागायती जमीन: ४२०.७४

## सिंचन सुविधा 
सिंचनाचे स्रोत खालीलप्रमाणे आहेत (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
* विहिरी / कूप नलिका: १४.३
* तलाव / तळी: ४५
* इतर: १.२४

## उत्पादन 
तुळापूर या गावी पुढील वस्तूंचे उत्पादन होते: 

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पुणे
वर्ग:हवेली तालुक्यातील गावे
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
फिलोतास

**फिलोतास** (ग्रीक: Φιλώτας ; रोमन लिपी: *Philotas* ;) (जन्मकाळ अज्ञात - इ.स.पू. ३३० अंदाजे) हा महान अलेक्झांडराचा प्रमुख सेनापती असलेल्या पार्मेनियन याचा पुत्र होता. याला अलेक्झांडराच्या खुनाचा कट केल्याबद्दल देहांताची शिक्षा देण्यात आली.

## बाह्य दुवे 
* 

वर्ग:ग्रीसचा इतिहास
सह्याद्री एक्सप्रेस

250 px|इवलेसे|चा फलक
250 px|इवलेसे|चा मार्ग
**सह्याद्री एक्‍स्प्रेस** ही महाराष्ट्राची राजधानी मुंबई व पश्चिम महाराष्ट्रामधील कोल्हापूर ह्या शहरांना जोडणारी एक प्रवासी रेल्वेगाडी आहे. ही गाडी मुंबईच्या छत्रपती शिवाजी टर्मिनस ते कोल्हापूरच्या छत्रपती शाहू महाराज टर्मिनस ह्या स्थानकांदरम्यान रोज धावते. महालक्ष्मी एक्सप्रेस व कोयना एक्सप्रेस ह्या दोन गाड्या देखील मुंबई ते कोल्हापूर दरम्यान रोज धावतात.

सह्याद्री एक्सप्रेस महालक्ष्मीच्या तुलनेत संथ गतीची असून तिला ५१९ किमी अंतर काटायला १२ तास १५ मिनिटे लागतात. छ.शि.ट. ते कोल्हापूरदरम्यान सह्याद्रीचे २६ थांबे आहेत. मुंबई-पुणे दरम्यानचा मार्ग विद्युत असल्यामुळे ह्या मार्गावर विजेचे इंजिन तर पुणे ते कोल्हापूर दरम्यान डिझेल इंजिन वापरून ह्या गाडीची वाहतूक केली जाते. ही ट्रेन कायमची बंद करण्यात आली आहे

## थांबे
#छत्रपती शिवाजी टर्मिनस
#दादर रेल्वे स्थानक
#कल्याण रेल्वे स्थानक
#कर्जत रेल्वे स्थानक
#खंडाळा
#लोणावळा रेल्वे स्थानक
#तळेगाव रेल्वे स्थानक
#देहू रोड
#पिंपरी रेल्वे स्थानक
#खडकी रेल्वे स्थानक
#शिवाजीनगर रेल्वे स्थानक
#पुणे रेल्वे स्थानक
#जेजुरी
#नीरा
#लोणंद
#वाठार
#सातारा रेल्वे स्थानक
#कोरेगांव
#कराड रेल्वे स्थानक
#किर्लोस्करवाडी
#भिलवडी
#सांगली रेल्वे स्थानक
#मिरज रेल्वे स्थानक
#जयसिंगपूर
#हातकणंगले
#रूकडी
#वळिवडे
#कोल्हापूर

वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
वर्ग:मध्य रेल्वे
वर्ग:कोल्हापूरमधील वाहतूक
वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
जॉर्ज ग्रेनव्हिल

**जॉर्ज ग्रेनव्हिल** (; ऑक्टोबर १४, इ.स. १७१२ - नोव्हेंबर १३, इ.स. १७७०) हा ब्रिटिश राजकारणी व युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान होता.

ग्रेनव्हिल युनायटेड किंग्डमच्या अशा काही थोड्या पंतप्रधानांपैकी होता ज्यांनी सरदारकी स्वीकारली नाही. विल्यम पिट धाकटा, विन्स्टन चर्चिल व विल्यम ग्लॅडस्टोन हे असे इतर पंतप्रधान होते.
## बाह्य दुवे 
ग्रेनव्हिल, जॉर्ज
ग्रेनव्हिल, जॉर्ज
ग्रेनव्हिल, जॉर्ज