open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
पुष्पेंद्र कुमार गर्ग

**पुष्पेंद्र कुमार गर्ग** (२२ नोव्हेंबर, १९६३ - ) हे नौकानयनातील एक भारतीय खेळाडू आहे. १९९३-९४ मध्ये त्यांना व होमी मोतीवाला यांना भारतीय सरकारने राजीव गांधी खेलरत्न पुरस्काराने सन्मानित केले.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय नौकानयन
वर्ग:इ.स. १९६३ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
कुंजराणी देवी

**नामैरक्पाम कुंजराणी देवी** (१ मार्च, १९६८:मणिपूर, भारत - ) ह्या एक भारतीय भारोत्तोलक (वेट लिफ्टर) आहे. १९९५-९६ मध्ये त्यांना भारतीय सरकारने राजीव गांधी खेलरत्न पुरस्काराने सम्मानीत केले.

यांनी १९९० आणि १९९४ आशियाई स्पर्धांमध्ये कांस्यपदक मिळवले होते.

कुंजरानी देवी केन्द्रीय राखीव पोलीस दलात कमांडंटच्या हुद्द्यावर आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय भारोत्तोलक
वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
गीत सेठी

**गीत श्रीराम सेठी** (जन्म १७ एप्रिल १९६१) हा बिलियर्ड्सचा एक व्यावसायिक खेळाडू आहे ज्याने १९९० च्या दशकात बऱ्याच काळातील खेळावर वर्चस्व गाजवीले. त्यांचा जन्म दिल्लीत झाला आणि अहमदाबादमध्ये ते मोठे झाले. १९९२-९३ मध्ये त्यांना भारतीय सरकारने राजीव गांधी खेलरत्न पुरस्काराने सम्मानीत केले. आशियाई खेळात त्यांनी भारतासाठी १ स्वर्ण पदक (१९९८ आशियाई खेळ), २ रौप्य पदक (१९९८ आशियाई खेळ, २००२ आशियाई खेळ) आणि २ कांस्य पदक (२००२ आशियाई खेळ, २००६ आशियाई खेळ) मिळविले. 

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९६१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रावजीशास्त्री सदाशिवशास्त्री गोडबोले

**रावजीशास्त्री सदाशिवशास्त्री गोडबोले** (१८३४ - ८ सप्टेंबर, १९०१) हे मराठी व्याकरणकार, भाषांतरकार, इंग्रजी पुस्तकांचे अनुवादक व आद्य मराठी समीक्षक होते. 

पुण्यातील जुन्या विश्रामबागेतील पाठशाळेत संस्कृत व इंग्रजी भाषांचे अध्ययन केल्यावर रावजीशास्त्रींनी काही काळ इंग्रजी साहेबांना मराठी शिकवण्याचे काम केले. ब्रिटिश भारतात मराठी भाषाभिज्ञ म्हणून त्यांचा नाव लौकिक होऊन अनेक वर्ष ते दक्षिणा प्राईज कमिटीचे कार्यवाह होते. त्यानंतर शाळा खात्यात ट्रान्सलेटर म्हणून काही काळ काम केल्यावर त्यांनी शालेय पुस्तके तपासून घेणे. नवी पुस्तके काढणे, छापणे आदी कामे केली. या कामाचाच एक भाग म्हणजे परभाषेतील पुस्तके अनुवादित करणे होते.

## पुस्तके
* जेम्स वाईल्डच्या Hereward सीरीजमधील पुस्तकांचे मराठी भाषांतर
* महाराष्ट्र देशाचा संक्षिप्त इतिहास (शालेय पाठ्यपुस्तक)
* रावजीशास्त्री सदाशिवशास्त्री गोडबोले यांचे मराठी भाषेचे मध्यम व्याकरण
* रॉबिन्सन क्रुसो याचे चरित्र (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक - डॅनियल डीफो) + टीकाकार - जे. पाॅल हंटर
* हिंदुस्थानातील लोकांचा संक्षिप्त इतिहास (शालेय पाठ्यपुस्तक)

## विशेष
एक कुशाग्र बुद्धीचे पुस्तक तपासनीस असे रावजीशास्त्रींचे नाव झाले होते. त्या काळातील शाळाखात्यातील पुस्तके त्यांच्याच नजरेखालून जात असत. त्यांवरील त्यांचे अभिप्राय फारच मार्मिक असत. मराठी ग्रंथविषयक टीकेचा उदय त्यांच्या लेखणीतून झाला, असे सांगितले जाते.

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:  इ.स. १८३४ मधील जन्म
वर्ग:  इ.स. १९०१ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
देवेंद्र झाझडिया

**देवेन्द्र झाझडिया** (१० जून, १९८१ - ) हे एक भाला फेक करणारे भारतीय पॅरालंपिक खेळाडू आहेत. २०१२ मध्ये त्यांना खेळ विभागातून पद्मश्री पुरस्कार प्रदान करण्यात आला होता. २०१७ मध्ये त्यांना व हॉकी खेळाडू सरदारा सिंग यांना भारतीय सरकारने राजीव गांधी खेलरत्न पुरस्काराने सन्मानित केले.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय भालाफेक
वर्ग:भारतीय पॅरालंपिक खेळाडू
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
साइखोम मीराबाई चानू

**साइखोम मीराबाई चानू** (८ ऑगस्ट, १९९४ - ) ही एक भारतीय भारोत्तोलक (वेट लिफ्टर) आहे. तिने २०२० तोक्यो ऑलिम्पिकमध्ये महिलांच्या ४९ किलो गटात रौप्य पदक जिंकले. मीराबाई चानूने कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये वर्ल्ड चॅम्पियनशिप आणि अनेक पदके जिंकली आहेत. 

खेळातील योगदानाबद्दल तिला भारत सरकारने पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित केले. तसेच २०१८ मध्ये मेजर ध्यानचंद खेलरत्न देऊन तिला सन्मानित केले.

चानूने २०१४ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धा, ग्लासगो येथे महिलांच्या ४८ किलो वजनी गटात रौप्य पदक जिंकले; गोल्ड कोस्ट येथे झालेल्या स्पर्धेच्या २०१८ च्या आवृत्तीत सुवर्णपदकाच्या मार्गावर तिने विक्रम मोडला. २०२० उन्हाळी ऑलिंपिकपूर्वी, २०१७ मध्ये तिची सर्वात मोठी कामगिरी झाली- तिने अनाहिम, कॅलिफोर्निया येथे झालेल्या जागतिक वेटलिफ्टिंग चॅम्पियनशिपमध्ये सुवर्णपदक जिंकले.

## जीवन 
साईखोम मीराबाई चानूचा जन्म ८ ऑगस्ट १९९४ रोजी नॉन्गपोक काकचिंग या मणिपूरच्या इम्फाळ शहरापासून सुमारे ३० किमी अंतरावर मेईतेई कुटुंबात झाला. ती फक्त १२ वर्षांची असताना तिच्या कुटुंबाने तिची ताकद ओळखली. ती जळाऊ लाकडाचा मोठा बंडल सहज घरी घेऊन जायची, जो मोठ्या भावाला उचलणे देखील कठीण वाटायचे.

मीराबाईने मणिपूर येथील स्पोर्ट्स अकादमीमध्ये प्रशिक्षण घेतले. तिने वाळू वाहून नेणाऱ्या ट्रक चालकांसोबत प्रवास केला. ऑलिम्पिक पदक जिंकल्यानंतर तिने ट्रक चालकांना कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी आमंत्रित केले आणि आदराचे प्रतीक म्हणून त्यांच्या पायांना स्पर्श केला.
इवलेसे|नवी दिल्ली येथे केंद्रीय मंत्री अनुराग ठाकूर यांंच्याकडून सत्कार स्विकारताना (जुलै २०२१)

## पुरस्कार आणि सन्मान 
* मेजर ध्यानचंद खेलरत्न पुरस्कार, भारताचा सर्वोच्च क्रीडा सन्मान, २०१८
* पद्मश्री- भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार, २०१८
इवलेसे|२०१८ मध्ये खेलरत्न पुरस्कार स्वीकारताना

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय भारोत्तोलक
वर्ग:इ.स. १९९४ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:२०२० ऑलिम्पिकमधील रौप्य पदक विजेते भारतीय
वर्ग:२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील सुवर्ण पदक विजेते भारतीय
दीपा मलिक

**दीपा मलिक** (३० सप्टेंबर, १९७० - ) ह्या एक भारतीय पॅरालिंपिक खेळाडू आहे जे गोळाफेक मध्ये भाग घेतात. 

२०१९ मध्ये त्यांना व कुस्तीगीर बजरंग पुनिया यांना भारतीय सरकारने राजीव गांधी खेलरत्न पुरस्काराने सम्मानीत केले.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय गोळाफेक
वर्ग:भारतीय पॅरालिंपिक खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
लुंगी

लुंगी हे कमरेभोवती गुंडाळायचे एक वस्त्र आहे, ज्याची उत्पत्ती भारतीय उपखंडात झाली व ज्याच्या वापर प्राम्युख्याने श्रीलंका, भारत, बांग्लादेश, पाकिस्तान, नेपाळ, कंबोडिया, म्यानमार आणि थायलंड मध्ये केला जातो. ज्या क्षेत्रांमध्ये उष्णता व आर्द्रता जास्त आहे तिथे पॅन्टसाठी एक अप्रिय वातावरणात तयार होते.

वर्ग:वस्त्रे
वि.गो. आपटे

डाॅ. **विष्णू गोपाळ आपटे** (१८ सप्टेंबर, १८५१ - २९ जुलै, १८९९) हे ब्रिटिश भारतात वैद्यकीय विषयावर लिखाण करणारे मराठी लेखक होते. 

आपटे यांनी कोल्हापुरातून मॅट्रिकची परीक्षा उत्तीर्ण झाल्यावर कोल्हापूर संस्थानाकडून मिळणाऱ्या शिष्यवृत्तीवर मुंबईतील वैद्यकीय महाविद्यालयातून एल.एम.अँड एस. लायसेन्शिएट इन मेडिसिन अँड सर्जरीची पदवी पहिल्या वर्गात उत्तीर्ण होऊन संपादन केली. यानंतर काही काळ सरकारी डॉक्टर आणि नंतर कोल्हापूरच्या दरबाराचे असिस्टंट सर्जन म्हणून त्यांनी काम केले.

आपट्यांची कोल्हापूरच्या ग्रंथमालेतून *न्यायवैद्यक* आणि *प्रसूतिचिकित्सक* ही दोन पुस्तके प्रसिद्ध झाली. पाश्चात्य वैद्यकाप्रमाणे आर्यवैद्यकशास्त्राचाही त्यांचा अभ्यास होता. या अभ्यासातूनच त्यांनी *ग्रामवैद्य अथवा खेड्यातील प्रजा निरोगी राहण्याचा उपाय* हा ग्रंथ लिहिला. याशिवाय, त्यांनी इंग्रज सरकारने तयार केलेल्या *डोमेस्टिक इकॉनॉमी* या ग्रंथाच्या मराठी भाषांतरासाठी प्रा. बालाजी प्रभाकर मोडक यांना साहाय्य केले. 

विष्णू गोपाळ आपट्यांच्या मुंबई पुण्याच्या साहित्यविषयक चळवळीत पुढाकार व सहभाग असे. 

वयाच्या अवघ्य ४८व्या वर्षी  या साहित्यिक डाॅक्टरचे निधन झाले. 

## पुस्तके
* ग्रामवैद्य अथवा खेड्यातील प्रजा निरोगी राहण्याचा उपाय
* डोमेस्टिक एकॉनॉमी (अनुवादित; मूळ लेखक - मायकेल डोनोव्हन; सहअनुवादक - प्रा. बालाजी प्रभाकर मोडक)
* न्यायवैद्यक
* प्रसूतिचिकित्सक

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८५१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८९९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वज्रपाणी

**वज्रपाणी** एक बोधिसत्व आहेत. ध्यानी बुद्ध अक्षोभ्य आणि मामकी देवी यांचा आध्यात्मिक पुत्र. वज्र हे याचे प्रतीक असून, नीलकमल हे अभिज्ञानचिन्ह आहे.

हा नीलवर्ण आहे. याच्या प्रतिमा उभ्या किंवा बसलेल्या स्थितीत असून, त्याच्या हाती वज्रसहित कमल असते. केव्हा केव्हा तो एका हातात छातीजवळ वज्र धरतो.

सुजाता ही याची शक्ती असून, **ॐ वज्रपाणि हुम्** हा याचा मंत्र आहे. जेव्हा बुद्धाचा उपदेश ऐकण्यासाठी नाग आले, तेव्हा बुद्धाने वज्रपाणीला गरुडापासून त्यांचे रक्षण करण्याची आज्ञा दिली, अशी कथा आहे. याने असुरांशी युद्ध करण्यासाठी अनेक उग्र रूपे धारण केली होती.

वज्रपाणिलोकेश्वर या नावाने याचे आणखी एक वेगळे रूप आढळते, ते असे- हा एकमुख व द्विभुज असून, कमळावर उभा असतो. तो आपल्या उजव्या हातात वज्र घेऊन ते मस्तकावर धरतो व डावा हात बेंबीजवळ धरतो. तो अर्धपर्यंक नृत्यावस्थेत आहे.

या  बोधिसत्वाच्या बऱ्याच मूर्ती तिबेट व चीन या देशांत आढळल्या आहेत.

## कलादालन

चित्र:Varjapani magao caves.jpg|मोगाओ लेणींच्या लपलेल्या लायब्ररीतील, दुनहुंग, चीनमधील वज्रपाणी. शक्ती आणि संतापाचे व्यक्तिमत्त्व. ९व्या शतकाच्या उत्तरार्धात, तांग वंश.
File:VajrapaniAndMonks.jpg|बौद्ध भिक्षूंच्या गटासह वज्रापाणी. गंधार
File:'Bodhisattva Vajrapani' from Nepal, 1731, gilt bronze, Norton Simon Museum.JPG|नेपाळमधील बोधिसत्व वज्रपाणीची पितळेची मुर्ती, १७३१.

## संदर्भ
## संदर्भसूची
वर्ग:बौद्ध धर्म
र.गो. सरदेसाई

**रघुनाथ गोविंद सरदेसाई** (७ सप्टेंबर, १९०५:कोल्हापूर, महाराष्ट्र - ११ डिसेंबर, १९९१) हे मराठी लेखक, पत्रकार, संपादक, कथाकार, नाट्यचित्र समीक्षक आणि क्रीडाविषयक पुस्तकांचे कर्ते होते. 

सरदेसाईंचे शिक्षण कोल्हापुरात झाले. शिक्षण झाल्यावर त्यांनी पुण्याच्या *स्फूर्ती* व *चित्रमय जगत* या मासिकांचे संपादक व सहसंपादक म्हणून काम केले. पुढे मुंबईच्या चित्रा, तारका, नवयुग, विविधवृत्त, विहार, आदी साप्ताहिकांत, मराठा या दैनिकात आणि यशवंत या मासिकात संपादकीय विभागातही त्यांनी काम केले. नवाकाळ या दैनिकात सहसंपादक या पदावर ते काही काळ होते. वृत्तपत्रांतून त्यांनी क्रीडा, तसेच नाट्य आदी विषयांवर लेखन केले. *र. गो. स.* व *हरिविवेक* या टोपण नावांनीही त्यांनी लेखन केले. त्यांचे बहुतेक क्रीडाविषयक लिखाण 'हरिविवेक' या टोपण नावाने आहे.

## पुस्तके
* आमचा संसार (विनोदी लेखसंग्रह)
* कागदी विमाने, चलती नाणी (लघुनिबंधसंग्रह)
* क्रीडा (खेळ खेळाडू यांचे चुटके)
* खेळ किती दाविती गमती (विविध खेळांच्या कथा)
* खेळाचा राजा (लॉन टेनिसचा संपूर्ण इतिहास सांगणारा ग्रंथ)
* खेळांच्या जन्मकथा भाग १, २. (भाग २ मध्ये ऑलिंपिक सामन्यांची माहिती आली आहे)
* चित्रा (कथासंग्रह)
* स्वाती (कथासंग्रह)
* बहुत दिन नच भेटती (ललित)
* महान क्रिकेट कर्णधार 
* महाश्वेता (कथासंग्रह)  
* माझ्या पत्र जीवनातील शैली (व्यक्तिचित्रणे)
* सुरसुरी (विनोदी लेखसंग्रह)
* हिंदी क्रिकेट (मराठीतले क्रिकेटसंबंधीचे पहिले पुस्तक)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९०५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९१ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
के.एम. बीनामोल

**केलयाथुमकुझी मॅथ्यूज बीनामोल** तथा **के. एम. बीनामोल** (१५ ऑगस्ट, १९७५:कोंबिडिंजल, इडुक्की जिल्हा, केरळ - ) या भारतीय खेळाडू आहेत.. २००२ मध्ये त्यांना व नेमबाज अंजली भागवत यांना भारतीय सरकारने राजीव गांधी खेलरत्न पुरस्काराने सन्मानित केले. २००४ मध्ये त्यांना पद्मश्री पुरस्कार प्रदान करण्यात आला होता. 

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय नेमबाज
वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
रवींद्र कोल्हे (लेखक)

**रवींद्र कोल्हे** हे एक मराठी लेखक आहेत. 

## पुस्तके
* अकबर बिरबलाच्या छान छान गोष्टी भाग १, २ (बालसाहित्य)
* अकबर बिरबलाच्या मजेदार गोष्टी  (बालसाहित्य)
* अभ्यासातील यशाची गुपिते (शैक्षणिक)
* अमृततुल्य कांदा आणि लसूण (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक : डाॅ. राजीव शर्मा)
* अमृततुल्य फळे आणि फुले (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक : डाॅ. राजीव शर्मा)
* अमृततुल्य मुळा, गाजर, आले (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक : डाॅ. राजीव शर्मा)
* अमृततुल्य मेवा आणि औषधी वनस्पती (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक : डाॅ. राजीव शर्मा)
* अमृततुल्य लिंबू आणि आवळा (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक : डाॅ. राजीव शर्मा)
* अमृततुल्य सूर्य, माती आणि पाणी (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक : डाॅ. राजीव शर्मा)
* आपली झोप आणि आरोग्य 
* कंप्लीट पर्सनॅलिटी डेव्हलपमेन्ट कोर्स (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक : सूर्य सिन्हा)
* कार्पोरेट गांधी नारायण मूर्ती (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक : राहुल सिंघल)
* क्रिकेटचे सुपरस्टार (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक : रवी चतुर्वेदी)
* टाइम मॅनेजमेंट आणि सफलता (व्यवस्थापनशास्त्र)
* ट्वेंटी 20 क्रिकेट एक नवी क्रांती (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक : जाॅन बुकानन)
* दादा कोंडकेंचे निवडक विनोद 
* धीरूभाई अंबानी (चरित्र)
* मुलांच्या आवडीच्या निवडक बोधकथा (बालसाहित्य)
* शांततेचे नोबेल पारितोषिक विजेते बराक ओबामा 
* श्रीमंत होण्याची सूत्रे (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक : वॅल्स डी. वट्टल्स)
* सफलतेचे अचूक मंत्र 

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ध्यानचंद पुरस्कार

**ध्यानचंद पुरस्कार**, अधिकृतपणे **क्रीडा व खेळांमधील ध्यानचंद जीवन गौरव पुरस्कार** हा खेळ जगतातील आजीवन कर्तृत्वासाठीचा भारतीय सरकार तर्फे देण्यात येणारा पुरस्कार आहे. १९२६ ते १९४८ या काळातील २० वर्षांपेक्षा जास्त कारकिर्दीत १००० पेक्षा अधिक गोल नोंदविणाऱ्या भारतीय हॉकीपटू ध्यानचंद (१९०५-७९) यांच्या नावावर हा पुरस्कार देण्यात आला आहे. हा दरवर्षी क्रीडा व युवा मंत्रालयाद्वारे सादर केला जातो.

पहिला पुरस्कार हा २००२ साली देण्यात आला होता. ह्या पहिल्या पुरस्काराचे मानकरी होते शाहूराज बिराजदार (मुष्टियुद्ध), अशोक दिवाण (हॉकी) आणि अपर्णा घोष (बास्केटबॉल). दरवर्षी हा पुरस्कार ३ ते ५ खेळाडूंना देण्यात आला आहे.

## पुरस्कार विजेते 
## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय पुरस्कार
होमी मोतीवाला

**होमी मोतीवाला** (१८ जून, १९५८ - ) हे नौकानयनातील एक भारतीय खेळाडू आहे. १९९३-९४ मध्ये त्यांना व पुष्पेंद्र कुमार गर्ग यांना भारतीय सरकारने राजीव गांधी खेलरत्न पुरस्काराने सन्मानित केले.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय नौकानयन
वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
विसोवा सराफ

महाराष्ट्रातील औंढ्या नागनाथ या गावी विसोवा नावाचे एक सद्गृहस्थ रहात होते. ते सोन्याचांदीचे काम करणारे सराफ होते. श्रीमंत तर होतेच, पण ईश्वरभक्त होते. 

जेव्हा जेव्हा दुष्काळ पडत असते तेव्हा तेव्हा विसोबा सराफांच्या जवळ जे काही असेल ते दुष्काळपीड़ितांना वाटून देत. असे असूनही अनेक लोक भुकेने प्राण सोडत. विसोवांनी विचार केला की माझी एवढी पत आहे की मला कुणीही कर्ज देईल. का न कर्ज काढून भुकेल्यांचे पोट भरू? जेव्हा अकाल संपेल तेव्हा ते कर्ज फेडता येईल. त्यांच्या पत्नीलाही हा विचार पसंत पडला. विसोवांनी एका पठाणाकडून कर्ज घेतले, आणि त्यातून अन्न विकत घेऊन ते भुकेलेल्यांना वाटू लागले. कुणीतरी चुगली केली आणि पठाणाला विसोवा दिवाळखोर झाल्याची बातमी कळवली. पठाण बिथरला आणि त्याने विसोवा सराफांना सात दिवसाच्या आत कर्जाची परतफेड करायला सांगितले. मुसलमानी राजवटीत पठाणांचेच म्हणणॆे ऐकले जात असे, न्याय वगैरे काही नव्हता. विसोवा सराफांच्याकडे काहीच नव्हते, ते कुठून कर्ज फेडणार? 

जेव्हा कर्ज चुकवण्याची काहीही व्यवस्था होऊ शकली नाही, तेव्हा पठाण विसोवा सराफांवर क्रूर अत्याचार करून त्यांना अपमानित करू लागला. विसोवांनी सर्व मुकाटपणे सहन केले. ते फक्त एवढेच सांगत की 'मी आपले कर्ज घेतले आहे, जेव्हा जमेल तेव्हा मी ते सव्याज फेडीन.'

विसोवा सराफांचे हाल पाहून विसोवांच्या मुनीमाने आपली सर्व स्थावर मालमत्ता विकून व जवळची सर्व पुंजी देऊन पठाणाचे कर्ज फेडले. त्यानंतर तो मुनीम विसोवा सराफांच्या साथीने परोपकार करू लागला आणि ईश्वर भक्तीत रममाण झाला.

महिपतबुवा ताहराबादकर यांनी विसोवा सराफांचे ओवीबद्ध चरित्र लिहिले आहे. 

वर्ग:मराठी संत
बांगलादेश क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०१९-२०

बांगलादेश क्रिकेट संघाने जानेवारी-एप्रिल २०२० मध्ये २ कसोटी सामने, ३ आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने आणि १ आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळण्यासाठी पाकिस्तानचा दौरा केला. कसोटी मालिका २०१९-२१ विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धाअंतर्गत खेळवली गेली.
## आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० मालिका
### १ला सामना
### २रा सामना
### ३रा सामना
## २०१९-२१ विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा - कसोटी मालिका 
### १ली कसोटी
वर्ग:इ.स. २०२० मधील क्रिकेट
२०२०
वर्ग:पाकिस्तानमधील क्रिकेट
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे पाकिस्तान दौरे
बोधलेबुवा

**माणकोजी भानजी जगताप** तथा **बोधलेबुवा** हे एक मराठी संत होते. ते बार्शी तालुक्यातील धामणगावचे राहणारे होते. वडील भानजी जगताप हे बरीदशाहीत देशमुख होते.

माणकोजींचे थोरले भाऊ शिवाजी हे नियमितपणे विठ्ठलाच्या दर्शनासाठी पंढरपूरला जात होते. परंतु एकदा माणकोजीवर पंढरपूरला जाण्याची वेळ आली. तेव्हा विठ्ठलाचे साक्षात दर्शन घेण्याची इच्छा होऊन त्यांनी देवाला साकडे घातले. त्यावेळी

*विठ्ठला एकांती बोधिले । बोधले नाम तया ।।*

तेहापासून जगतापचे ते बोधले झाले. तेही पुढे देशमुख झाले. त्यांचा विवाह राळेरास येथील निच्चळ घराण्यातील ममताईशी झाला होता. त्यांच्यापासून त्यांना ३ मुले झाली. १. लखमोजी २. यमाजी ३. विठोजी .
त्या काळात श्रीसंत माणकोजी महाराज हे नामवंत संत असून महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटकापर्यंत त्यांचा महिमा पसरलेला होता. छत्रपती शिवाजी महाराजांबरोबरच, छत्रपती शाहू, माधवराव पेशवे, हिंदुराव घोरपडे यांनी बोधलेबुवांना गुरुस्थानी मानले होते.

बोधलेबुवांना साक्षात नवनाथानी दर्शन देऊन नऊ वस्तू दिल्या. पांडुरंगाने स्वतः त्या वस्तू बोधलेबुवांना परिधान करून जोग घेण्यास सांगितले ,त्या नऊ वस्तू परिधान करून जोग घेण्याची परंपरा आजही बोधले घराण्यामध्ये आहे

महिपतबुवा ताहराबादकर यांनी संत बोधलेबुवांचे चरित्र लिहिले आहे.श्री संत माणकोजी महाराज बोधले यांनी धामणगाव मध्ये पांडुरंगाचे मूर्ती ची स्थापना केली त्यावेळी  देहू वरून जगदगुरू तुकाराम महाराज व श्रीगोंद्याचे श्री संत शेख महंमद महाराज उपस्थित होते.

वर्ग:मराठी संत
सारणी

**सारणी** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील डहाणू तालुक्यातील एक गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
डहाणू बस स्थानकापासून जव्हार मार्गाने गेल्यावर हे गाव लागते. डहाणू बस स्थानकापासून हे गाव २३ किमी अंतरावर आहे.

## हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.पावसाळ्यात येथे भातशेती,नागलीशेती केली जाते.ह्या गावाला सूर्या कालव्याचे सिंचनासाठी पाणी पुरविण्यात येते आणि त्या पाण्यावर उन्हाळ्यात भातशेती केली जाते.

## लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात २९८ कुटुंबे राहतात. एकूण १६१३ लोकसंख्येपैकी ७९९ पुरुष तर ८१४ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ४९.१९ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ६२.६५ आहे तर स्त्री साक्षरता ३६.०९ आहे. गावातील शून्य ते सहा वर्षे वयाच्या लहान मुलांची संख्या २५१ आहे. ती एकूण लोकसंख्येच्या १५.५६ टक्के आहे.आदिवासी समाजातील लोक येथे राहतात. येथे शेती हा व्यवसाय असून काही लोक शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर, खाजगी, सरकारी नोकर, कामगार म्हणूनही काम करतात. दुग्धव्यवसाय, बकरीपालन, कुक्कुटपालन सुद्धा केले जाते.

## नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत. महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बस डहाणू बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्षासुद्धा डहाणूवरून उपलब्ध असतात.

## जवळपासची गावे
आंबिस्ते, साये, उरसे, वाघाडी, सूर्यानगर, वारोटी, कासा खुर्द, भिसेनगर, निकाणे, रानकोळ, दाभोण ही जवळपासची गावे आहेत.सारणी ग्रामपंचायतीमध्ये आंबिवळी तर्फे बहारे,निकावळी, आणि सारणी ही गावे येतात.

## संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html

२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html

३.
https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/

४.
http://tourism.gov.in/

५.
http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036

६.
https://palghar.gov.in/

७.
https://palghar.gov.in/tourism/

वर्ग:डहाणू तालुक्यातील गावे
वर्ग:पालघर जिल्ह्यातील गावे
सुधाकर शं. देशपांडे

डाॅ. **सुधाकर शंकर देशपांडे** हे एक मराठी लेखक आहेत. 

## पुस्तके
* अमेरिकेचा इतिहास (पाठ्यपुस्तक)
* आनंदतरंग (कवितासंग्रह)
* कादंबरीकार कारंत (कन्नड लेखक कारंतांच्या मराठीत अनुवादित झालेल्या आठ कादंबऱ्यांची समीक्षा. पुस्तकातील समीक्षा लेखांबरोबर कारंतांच्या इतर कादंबऱ्यांचाही थोडक्यात आढावा घेतला आहे.)
* बाहुले (कथासंग्रह)
*  मृदंग (कथासंग्रह)
* Makers of Indian Liturature : Savarkar (इंग्लिश)
* सावरकर (व्यक्तिचित्रण)
* क्षेत्रज्ञ (कथासंग्रह)

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
तेरेसा बेट

**तेरेसा** हे भारताच्या निकोबार द्वीपसमूहातील २२ बेटांमधील एक बेट आहे. 

## इतिहास
जेव्हा ऑस्ट्रिया (इ.स. १७७८-१७८४) आणि डेन्मार्क (इ.स. १७५४-१८६८) या देशांनी तेरेसा आपलीच वसाहत आहे असा दावा केला, त्यावेळी त्यांनी बेटाला ऑस्ट्रियन आर्च-डचेस (रोमन साम्राज्यातील आर्चड्यूक या शासकाच्या घराण्यातील राजकन्या) मारिया थेरेसियाचे नाव दिले. तेरेसा बेटाची इ.स. २००४ साली आलेल्या त्सुनामीत फार हानी झाली.

## भूगोल
तेरेसा हे निकोबारमधील कामोत्रा बेटाच्या पश्चिमेला आणि काटचाई बेटाच्या वायव्येला आहे. तेरेसाच्या पूर्वेला चूरा आणि बाॅमपोका ही दोन लहान बेटे आहेत. तेरेसा बेटाचे क्षेत्रफळ १०१ चौरस किलोमीटर आहे.. बेताच्या उत्तरी टोकाची समुद्रसपाटीपासूनची उंची ८७ मीटर आहे. 

## लोकसंख्या
तेरेसाची लोकसंख्या २०११ साली १,९३४ इतकी होती. पैकी बंगालीभाषक ३५४, कालसी जातीचे ३३५ आणि मिनयुक जातीचे लोक ३०५ होती.

## शासन
नानकौरी शहराचा हिस्सा असलेले तेरेसा हे तेरेसा तालुक्यात येते. 

## चौपाटी
तेरेसा बेटाच्या पूर्वेला सफद वाळूची चौपाटी आहे.

वर्ग:अंदमान आणि निकोबार द्वीपसमूह
कृ.पां. गोडबोले

**कृष्णशास्त्री पांडुरंगशास्त्री गोडबोले** (१ सप्टेंबर, १८३१:वाई, महाराष्ट्र - २२ नोव्हेंबर, १८८६) हे मराठी भाषेत व्याकरण, गणित, ज्योतिषशास्त्र या विषयांचे लेखक होते. सिंध प्रांतात असताना त्यांनी सिंधी, अरबी, फारसी या भाषांचा अभ्यास केला होता. मुंबई विद्यापीठात ते सिंधी भाषेचे परीक्षक होते. 

गोडबोले यांनी पारंपरिक पद्धतीने ज्योतिष, व्याकरण या शास्त्रांबरोबरच इंग्रजी विद्याही आत्मसात केली. मुंबईच्या नॉर्मल स्कूलमध्ये ते गणिताचे शिक्षक म्हणून लागले, आणि मुंबईच्या ॲंग्लो मराठी शाळेचे मुख्याध्यापक म्हणून निवृत्त झाले. नोकरी सांभाळून त्यांनी मराठीत विपुल साहित्य निर्मिती केली. 

कृष्णशास्त्री यांचे सर्वात महत्त्वाचे पुस्तक म्हणजे, ‘मराठी भाषेचे नवीन व्याकरण' हे होय. ऐतिहासिक दृष्टी, स्वतंत्र विचारसरणी, अनेक भाषांचा तुलनात्मक विचार, वाक्यविचार, व्युत्पत्ती विचार आदींमुळे त्यांचा हा व्याकरण ग्रंथ मोलाचा ठरला आहे. 

## पुस्तके
* ऑटिक्विटी ऑफ द वेदाज (ह्या ग्रंथातून त्यांनी ज्योतिष गणिताचा वापर करून भगवद्गीतेचा काळ, तिच्यांतील श्लोकांच्या आधारावर इ.स.पू. ३०,००० असल्याचा दावा केला.)
* चेंबर्सच्या इंग्रजी पुस्तकाधारे ज्योतिषशास्त्र
* जॉन हटनच्या इंग्रजी पुस्तकाचे 'बीजगणिताची मूलतत्त्वे' या नावाचे मराठी भाषांतर
* मराठी भाषेचे नवीन व्याकरण
* युक्लिडच्या भूमितीच्या पुस्तकांचेही मराठी भाषांतर
* सिंधी भाषेचे निरूपण
* सिंधी भाषेतील अंकगणित

 
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी व्याकरणकार
वर्ग: इ.स. १८३१ मधील जन्म
वर्ग: इ.स. १८८६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
टॉम विग्ले

**टॉम एम. एल. विग्ले** कॉलाराडो विद्यापीठातील हवामान वैज्ञानिक आहेत.ते वायुमंडलीय संशोधन विद्यापीठ महामंडळाशी संबंधित आहेत. हवामान आणि कार्बन सायकल मॉडेलिंग आणि हवामान डेटा विश्लेषणासंदर्भात महत्त्वपूर्ण योगदान दिल्याबद्दल आणि अमेरिकन असोसिएशन फॉर द ॲडव्हान्समेंट ऑफ सायन्स (एएएएस) ने त्यांना सहकारी म्हणून नियुक्त केले. त्याचे एच-इंडेक्स (एप्रिल २०१९) १०७आहे, जे शिस्तीतील सर्वोच्च आहे.हवामान बदलावरील आंतर सरकारी पॅनेल (आयपीसीसीचे काम, अनेक शास्त्रज्ञांच्या योगदानासह २००७ च्या नोबेल पीस पुरस्काराच्या संयुक्त पुरस्काराने) मान्य केले.

विगले यांचे गणिताचे भौतिकशास्त्रज्ञ म्हणून शिक्षण झाले आणि त्यांनी ऑस्ट्रेलियाच्या अ‍ॅडिलेड विद्यापीठात डॉक्टरेट मिळविली.१९९३ ते १९७८ दरम्यान त्यांनी युनायटेड किंग्डममधील पूर्व ॲंग्लिया विद्यापीठात हवामान संशोधन विभागाचे संचालक म्हणून काम पाहिले.१९९३मध्ये ते कॉलोराडोच्या बोल्डर शहरातील नॅशनल सेंटर फॉर अ‍ॅथॉमॉस्टिक रिसर्चमध्ये गेले, तेथे त्यांना १९९४  मध्ये ज्येष्ठ वैज्ञानिक म्हणून नियुक्त केले गेले.

वर्ग:हवामानशास्त्रज्ञ
वर्ग:युनिव्हर्सिटी ऑफ कॉलोराडो
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
अपर्णा भावे

**अपर्णा भावे** या एक मराठी लेखिका आहेत. 

## पुस्तके
* अनुभूती
* अनोखं नातं (कथासंग्रह)
* ऊब (कथासंग्रह)
* कुंपण (कथासंग्रह)
* खतरनाक खेळणं (अनुवादित पेरी मेसन कादंबरी, मूळ लेखक : अर्ल स्टॅनले गार्डनर)
* गोष्टी क्षणांच्या (कथासंग्रह)
* चकवा (कथा)
* पछाडलेला नवरा (अनुवादित पेरी मेसन कादंबरी, मूळ लेखक : अर्ल स्टॅनले गार्डनर)
* परकी (कथा)
* पार्टनर (कादंबरी)
* पेच (कथा)
* बदनाम नववधू (अनुवादित पेरी मेसन कादंबरी, मूळ लेखक : अर्ल स्टॅनले गार्डनर)
* बेनकाब (कथा)
* ब्लॅकमेल (अनुवादित पेरी मेसन कादंबरी, मूळ लेखक : अर्ल स्टॅनले गार्डनर)
* ब्लॅक मेलरचा डाव (अनुवादित पेरी मेसन कादंबरी, मूळ लेखक : अर्ल स्टॅनले गार्डनर)
* भोवरा (कादंबरी)
* युनिक (कादंबरी)
* रामबाण (कादंबरी)
* वणवा
* वेदना (कथासंग्रह)
* शाल्मली (कादंबरी) 
* सागर लहरी (कथा)

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:संदर्भ नसलेली पाने
पेरी मेसन

**पेरी मेसन** हा आधी अमेरिकेच्या डेन्व्हर (कॉलोराडो) येथील आणि नंतर लॉस एंजेलस (कॅलिफोर्निया) येथील काल्पनिक वकील आहे.

आपल्या वकिली कौशल्याने गुन्ह्यांची उकल करणाऱ्या पेरी मेसन या वकिलाची मध्यवर्ती भूमिका ठेवून अर्ल स्टॅनले गार्डनर यांनी अनेक कादंबऱ्या लिहिल्या आहेत. त्यांच्या बहुसंख्य कादंबऱ्यांची मराठी रूपांतरे झाली आहेत. अश्या कादंबऱ्यांची आणि त्यांच्या अनुवादकांची यादी : 

## पेरी मेसन मालिकेतील मराठीत अनुवादित झालेल्या कादंबऱ्या आणि त्यांचे अनुवादक
* द केस ऑफ द आईस-कोल्ड हॅंन्ड्स (बाळ भागवत)
* द केस ऑफ द काऊंटरफीट आय (आनंद केतकर)
* द केस ऑफ द केअरलेस क्युपिड (बाळ भागवत)
* द केस ऑफ द क्रिमसन कीस (ज्योती आफळे)
* द केस ऑफ द क्रुकेड कॅंडल (बाळ भागवत)
* द केस ऑफ द डेडली टाॅय (ज्योती आफळे)
* द केस ऑफ द डेम्यूर डिफेन्डन्ट (बाळ भागवत)
* द केस ऑफ द लकी लूझर (बाळ भागवत)
* द केस ऑफ द हाऊलिंग डाॅग (बाळ भागवत)
* द केस ऑफ द हॉंटेड हसबन्ड (ज्योती आफळे)
* खतरनाक खेळणं (अपर्णा भावे)
* पछाडलेला नवरा (अपर्णा भावे)
* बदनाम नववधू (अपर्णा भावे)
* ब्लॅकमेल (अपर्णा भावे)
* ब्लॅक मेलरचा डाव (अपर्णा भावे)

## दूरचित्रवाणी मालिका
पेरी मेसन कथांवर इंग्रजी चित्रवाणी मालिका होती. तिच्यात पेरी मेसनची भूमिका रेमंड विल्यम स्टेसी बर याने केली होती. 

वर्ग:काल्पनिक सत्यान्वेषी
लक्ष्मीबाई गणेश अभ्यंकर

**लक्ष्मीबाई गणेश अभ्यंकर** (इ.स. १८८४ - २० सप्टेंबर १९६९) या मराठी कवयित्री, कथालेखिका, कीर्तनकार, समाज कार्यकर्त्या आणि प्रभावी वक्त्या होत्या. या लोकहितवादी गोपाळ हरी देशमुखांच्या नात होत.

या गोखल्यांचे चरित्रकार आणि सांगलीचे ख्यातनाम वकील गणेश अभ्यंकर यांच्या त्या पत्नी होत. अभ्यंकरांचेचे शिक्षण शाळा कॉलेजात झाले नाही. घरीच थोरामोठयांच्या कडून त्यांनी मराठी, इंग्रजी, आणि संस्कृत या भाषांचा अभ्यास केला. तथापि, लक्ष्मीबाईंना लिखाणाची प्रेरणा विवाहानंतर पतीकडून मिळाली. त्यांची पहिली कविता *मासिक मनोरंजन*मध्ये प्रसिद्ध झाली. पुढे करमणूक आणि मनोरंजनमधूनही त्यांच्या कथा प्रसिद्ध होऊ लागल्या. त्यांच्या नावावर अनेक स्फुट कविता व संकीर्ण लेख आहेत. त्यांच्या लिखाणातून त्यांनी तत्कालीन कौटुंबिक व स्त्री जीवनांशी संबंधित अशा अनेक प्रश्नांना हात घातला. 

## पुस्तके
* इंदिरा (काव्य) 
* धनुष्यकोट (काव्य)
* पारिजात (काव्य) 
* सद्यःस्थिती (कथासंग्रह)

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग: इ.स. १८८४ मधील जन्म
वर्ग: इ.स. १९६९ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मन्नेरवारलु

**मन्नेरवारलू** महाराष्ट्र राज्यात राहणारा आदिवासी समाज आहे. मन्नेरवारलू जमातीचे उगमस्थान महाराष्ट्रातील किनवट येथे आहे. महाराष्ट्र स्थापनेच्या पूर्वी ही जमात हैदराबाद संस्थान मध्ये राहत होती, १ मे १९६० मध्ये महाराष्ट्र राज्याची निर्मिती झाल्यावर किनवट हा भाग महाराष्ट्र मध्ये सामील झाला.

महाराष्ट्र मधील नांदेड, परभणी, औरंगाबाद, बीड, उस्मानाबाद, लातूर, हिंगोली, यवतमाळ, गडचिरोली, नागपूर मध्ये ह्या जमातीचे लोक मोठ्या संख्येने राहतात. पूर्वीचे आंध्रप्रदेश व आताचे तेलंगणा राज्याच्या सीमारेषेजवळ ह्या जमातीचे वास्तव्य असल्याने ह्या जमातीचे लोक मराठी, हिंदी, तेलगू, गोंडी भाषा बोलतात.
* मन्नेरवारलू जमातीच्या वस्तीला "पोड" असे म्हणतात. त्यांचे परंपरागत नृत्य दंडार हे आहे.
मन्नेरवारलू जमातीचे लोक देवीचे उपासक असतात. ह्या जमातीच्या वस्तीच्या मध्यभागी चावडी असते. चावडी म्हणजे मन्नेरवारलू पोडमधील सार्वजनिक सभागृह, तंटे मिटवण्याची जागा. 
मन्नेरवारलू जमातीच्या प्रमुखाला नाईक, महाजन, कारभारी आणि घंट्या म्हणतात. जमातीत बहुपत्नीत्वाची पद्धत आहे. लग्न मामेबहिणीशी सुद्धा होते, परंतु आतेबहीणीशी होत नाही. ही जमात खूप आदिम आहे. आजही स्त्रिया अंगावर गोंदून घेतात. बाळंतपण घरी होते, मुलाचे नाव पाचवीला ठेवतात. ह्या जमातीत प्रेताला पुरतात. पुरुष मिशा ठेवतात. फडके बांधतात. स्त्रिया लुगडे घालतात. स्त्रिया पाटल्या, कोपरकड्या घालतात. वन्यप्राणीची शिकार करून हे लोक खातात. रानडुक्कर, खेकडे, मासोळी ह्यांचे आवडीचे खाद्य आहे. जंगलात जाऊन मोहाचे फुले आणून दारू काढून पितात. शेती करून उपजीविका भागवतात. महिलांचे शिक्षणाचे प्रमाण १० टक्के आहे. पुरुषाचे शिक्षणाचे प्रमाण ३० टक्के आहे. महाराष्ट्रात ही जमात दुर्मिळ होत चालली आहे. ह्या जमातीचे २ लाख लोक महाराष्ट्र मध्ये राहतात.

ह्या जमातीच्या उपजमाती आहेत, त्यांना
*मन्नेवार,
*कोलावार
*मन्नेरवार, 
*तेलगू मुनुर, 
*मुन्नूरकापु 
आदी आहेत.

ह्या सर्वांची आडनावे सारखी आहेत. ह्यांचे उपजमातीमध्ये रोटी-बेटी व्यवहार सुद्धा होते.  या समाजातील श्रीमंत तुकाराम मुपडे हे निज़ाम सरकारामध्ये सुरुवातीला मुखेड व नंतरच्या काळात नेरचे जहागिरदार होते. त्यांच्याकडे नेरसह १२ गावांची जहागिरी होती.

वर्ग:महाराष्ट्रातील आदिवासी समाज
पोपटराव पवार

**पोपटराव बागूजी पवार** हे महाराष्ट्राच्या अहमदनगर जिल्ह्यातील हिवरे बाजार या ग्रामपंचायतीचे सरपंच आहेत. 

१९७२ मध्ये महाराष्ट्राला मोठ्या दुष्काळाला सामोरं जावं लागलं होतं. त्याच दुष्काळात हिवरे बाजार गावाला देखील याचा फटका बसला. शेती आणि पूरक व्यवसायांवर अवलंबून असलेल्या हिरवे बाजारचे हाल होऊ लागले. उत्पन्नाचे साधनच उरले नाहीत. मोठ्या प्रमाणात बेरोजगारी वाढली आणि लोकांमध्ये दारूचे व्यसन जडले. गावात अनास्था माजली. ही अवस्था तब्बल १५ वर्षे होती. १९८९ साली ‘पोपटराव पवार’ हे गावाचे सरपंच झाले. पोपटराव पवार हे गावातील एकमेव पदव्युत्तर शिक्षण झालेले नागरिक होते. त्यांनी गावात लोकोपयोगी कामे केली. त्यांच्या कामामुळे गावाचं रूप पालटू लागलं. दुष्काळी भागात पाण्याचा प्रश्न सोडवण्यासाठी जलसंधारणाचे नियोजन त्यांनी केले.

## संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९६० मधील जन्म
वर्ग:सामाजिक कार्यातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:मराठी समाजसेवक
अतुलकुमार उपाध्ये

**अतुलकुमार उपाध्ये** (जन्म : जून २९, इ.स. १९५७) हे एक भारतीय व्हायोलिन वादक आहेत. तसेच ते पुण्यातील व्हायोलिन अकादमीचे संस्थापक आहेत.

## कारकीर्द
पंडित अतुलकुमार यांचा जन्म पुणे येथे झाला. प्रसिद्ध व्हायोलिन वादक पंडित बाळकृष्ण उपाध्ये हे त्यांचे वडील होत व तेच पंडित अतुलकुमार यांचे व्हायोलिनवादनातील पहिले गुरू होते. वडीलांच्या मार्गदर्शनाखाली त्यांनी वयाच्या चौथ्या वर्षापासून व्हायोलिन वाजवण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या वडिलांनी त्यांना भारतीय आणि पाश्चात्य या दोन्ही प्रकारातील प्रशिक्षण दिले. त्यामुळे अतुलकुमार यांनी भारतीय आणि पाश्चात्य अशा दोन्ही शैलींमध्ये व्यावसायिक प्रभुत्व मिळवले.

## संदर्भ
## संदर्भसूची
वर्ग:हिंदुस्तानी संगीत
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:भारतीय व्हायोलिन वादक
वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म
रघुनाथ महारुद्र भुसारी

**रघुनाथ महारुद्र भुसारी** (४ सप्टेंबर, १९०४:पाथरी, परभणी जिल्हा, महाराष्ट्र - ??) हे प्राचीन महाराष्ट्राच्या धार्मिक व सांस्कृतिक इतिहासाचे लेखक, तसेच प्राचीन मराठी वाङ्मयाचे अभ्यासक होते.

पाथरीतून प्राथमिक शिक्षण झाल्यावर भुसारीनी परभणीच्या शाळेतून माध्यमिक शिक्षण घेतले आणि पुढे औरंगाबाद विद्यापीठाच्या उस्मानाबाद उपकेंद्रातून ते बी.ए. झाले. त्यानंतर ते पुराणवास्तू संशोधन शास्त्राच्या अभ्यासासाठी कलकत्ता विद्यापीठात दाखल झाले. परत आल्यावर त्यांनी निजाम सरकारकडून शिष्यवृत्ती घेतली आणि ते नागपूर विद्यापीठातून एम.ए. झाले. नंतर त्यांनी हैदराबादच्या उस्मानिया विद्यापीठात मराठीचे अध्यापन केले. हैदराबादलाच ते एका काॅलेजचे प्राचार्य झाले. 

आद्यकवी वसंत मुकुंदराज हे अंबेजोगाईचे नसून अंभोर - खेडला या परिसरातले आहेत, हे भुसारींचे संशोधन होते.

## पुस्तके
* आद्य महाराष्ट आणि सातवाहनकाळ
* कवी एलहनकृत 'अष्टविनायकाविवाह' आणि 'वसंतवर्णन' ह्या महानुभावीय ग्रंथाचे संपादन
* नागराजकृत 'प्रतिष्ठान वर्णन' या ग्रंथाचे संपादन
* प्राचीन महाराष्ट्राचा धार्मिक इतिहास
* मराठवाडयातील यादवकालीन शिलालेखांचे वाचन आणि संपादन. या विषयावरील त्यांचे अनेक संशोधनपर लेख  प्रसिद्ध झाले. 

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९०४ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फाटक (चित्रपट)

प्रसिद्ध साहित्यिक दशरथ यादव यांच्या फाटक कांदबरीवर मराठी चित्रपट निघाला आहे. चित्रपटाची कथा, पटकथा, संवाद, गाणी श्री यादव यांची असून शरद गोरे दिग्दर्शक आहेत. यामध्ये प्रकाश धिंडले, सुषमा पाटील नायक नायिकेच्या भूमिकेत आहेत. याशिवाय नितीन पाटील, स्वाती, स्नेहा, विजय तुपे, संजय सोनवणे, रशिद काझी, चिल्या, फुलचंद नागटिळक, प्रकाश यादव, भारती आबनावे यांच्या मध्यवर्ती भूमिका आहेत. चाकोरी बाहेरची प्रेमकथा असलेला फाटक सिनेमा वास्तववादी समाज जीवनातील घडामोडीवर प्रकाश टाकतो.
छत्रपती शिवाजी महाराज साहित्य संमेलन

प्रसिद्ध साहित्यिक दशरथ यादव यांची मूळ संकल्पना आणि पुढाकारातून पुणे शहरात दरवर्षी छत्रपती शिवाजी महाराज साहित्य संमेलन घेण्यात येते. अखिल भारतीय मराठी साहित्य परिषद व पुणे महानगर पालिका यांच्या संयुक्त विद्यमाने दरवर्षी फेब्रुवारी महिन्यात शिवजयंतीच्या निमित्ताने साहित्य संमेलन भरविण्यात येते. पहिल्या संमेलनाचे अध्यक्ष डॉ. आ.ह. साळुंखे होते. दुसऱ्या संमेलनाचे अध्यक्ष डॉ. अनंत दारवटकर होते. तिसऱ्या साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष ज्ञानेश महाराव होते. ही सगळी संमेलने बालगंधर्व रंगमंदिरात झाली आहेत.

छत्रपती शिवाजी महाराज साहित्य संमेलन
निंबापूर

**निंबापूर** हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील डहाणू तालुक्यातील एक गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
डहाणू बस स्थानकापासून जव्हार मार्गाने गेल्यावर पुढे महाराष्ट्र राज्य महामार्ग क्रमांक ७३ ने हे गाव लागते. डहाणू बस स्थानकापासून हे गाव ३८ किमी अंतरावर आहे.

## हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.पावसाळ्यात येथे भातशेती,नागलीशेती केली जाते.

## लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात ३७० कुटुंबे राहतात. एकूण १९०३ लोकसंख्येपैकी ८८७ पुरुष तर १०१६ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ३५.१६ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ४४.९७ आहे तर स्त्री साक्षरता २६.३९ आहे. गावातील शून्य ते सहा वर्षे वयाच्या लहान मुलांची संख्या ३६७ आहे. ती एकूण लोकसंख्येच्या १९.२९ टक्के आहे.आदिवासी समाजातील लोक येथे राहतात. येथे शेती हा व्यवसाय असून काही लोक शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर, खाजगी, सरकारी नोकर, कामगार म्हणूनही काम करतात. दुग्धव्यवसाय, बकरीपालन, कुक्कुटपालन सुद्धा केले जाते.

## नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत. महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बस डहाणू बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्षासुद्धा डहाणूवरून उपलब्ध असतात.

## जवळपासची गावे
नारुळी,सायवण, चाळणी, गांगोडी, बांधघर, फणसवाडी, शेणसरी, बापुगाव, पावण, चारी तर्फे जामशेत,धरमपूर ही जवळपासची गावे आहेत.निंबापूर समूह ग्रामपंचायतीमध्ये बांधघर आणि निंबापूर ही गावे येतात.

## संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html

२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html

३.
https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/

४.
http://tourism.gov.in/

५.
http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036

६.
https://palghar.gov.in/

७.
https://palghar.gov.in/tourism/

वर्ग:डहाणू तालुक्यातील गावे
वर्ग:पालघर जिल्ह्यातील गावे
राहीबाई पोपेरे

**राहीबाई पोपेरे** (जन्म : इ.स. १९६४) या महाराष्ट्रातील अहमदनगर जिल्ह्यातील अकोले तालुक्यातील कोंभाळणे या गावातील महिला शेतकरी आणि पारंपरिक बियाणांच्या वाणांच्या संरक्षक-संवर्धक आहेत. देशी वाणांच्या बियाण्यांची जपणूक केल्याबद्दल राहीबाई यांना भारत सरकारने इ.स. २०२० साली पद्मश्री पुरस्कार दिला.

## कौटुंबिक माहिती 
राहीबाईसह घरात एकूण आठ भावंडे होती व राहीबाई हे त्यांच्या आईचे पाचवे अपत्य होत्या. अल्पवयात त्यांच्या आईचा मृत्यू झाला. राहीबाईंचे वडील शेतकरी होते व त्यांची चार-पाच एकर कोरडवाहू शेती होती. सासरदेखील शेतकरी कुटुंबातील होते. तेथेही कोरडवाहू शेती होती. 

## सेंद्रिय शेतीकडे वळण्याचे निमित्त 
अधिक उत्पादनासाठी शेतीमध्ये हायब्रीड बियाणे वापरात होते पण त्यांचा नातू आजारी पडू लागला तेव्हा मूळ कारणाचा शोध घेतला आणि लक्षात आले की सेंद्रिय बियाणे वापरली तर आरोग्य उत्तम राहते. आणि म्हणून तसा प्रयोग करून पाहिला. तो यशस्वी झाल्यावर कार्याला सुरुवात झाली. बचत गटाच्या माध्यमातून सेंद्रिय शेतीचे महत्त्व पटवून देण्यास सुरुवात केली. त्यात बाइफ संस्थेचेही साहाय्य लाभले. त्यांनी देशी बियाणाची बँक सुरू केली. रानभाज्यांच्या बियासुद्धा या बँकेमार्फत पुरविल्या जातात. 

राहीबाई यांच्याकडे अनेक प्रकारच्या जुन्या गावठी पालेभाज्या व वेलवर्गीय भाज्यांचे बियाणे जतन केलेले आहे. हे कोणत्याही आंतरराष्ट्रीय सीड कंपनीकडे उपलब्ध नाही. राहीबाईकडे जे बियाणे आहे ते शेकडो वर्षे आपले पूर्वज खात होते ते मुळ स्वरूपात आहे. त्यांच्याकडे फक्त वालाचेच वीस प्रकार उपलब्ध आहेत. त्यांनी तीन हजार स्त्रीया व शेतकरी यांचा बचतगट बनवलाय. त्यांच्या मार्फत या भाज्या अस्सल गावठी व संपूर्ण सेंद्रिय पद्धतीने पिकवल्या जातात व त्यांचे बियाणे मडक्यात जतन केले जाते. हे पारंपारिक चविष्ट व नैसर्गिक बियाणे मुळ नैसर्गिक स्वरूपात जगात कोणत्याही कंपनीकडे नाही.

राहीबाईंनी कळसूबाई शिखर परिसरातील जैवविविधता जपण्यासाठी 'कळसूबाई परिसर बियाणे संवर्धन समिती'ची स्थापना केली.
* महाराष्ट्र सरकारच्या कृषी विभागातर्फे आत्मा प्रकल्पांतर्गत आदर्श शेतकरी पुरस्काराने सन्मान करण्यात आला आहे.
* दि. ०८ मार्च २०१८ रोजी, भारत सरकारच्या महिला आणि बालकल्याण विभागातर्फे 'नारीशक्ती पुरस्कार' देण्यात आला.

## संदर्भ 
## बाह्य दुवे 
* मातीतील पाय मातीतच राहणार!

वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:शेतीपूरक व्यवसाय
वर्ग:इ.स. १९६४ मधील जन्म
वर्ग:शेतकरी
वर्ग:मराठी महिला
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप

**संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप**, (अधिकृत नाव **संगीत नाटक अकादमी रत्न सदस्य**) हा एक प्रयोगिक कलांसाठी संगीत नाटक अकादमीने सादर केलेला भारतीय सन्मान आहे. अकादमीने दिलेला हा “सर्वात प्रतिष्ठित आणि दुर्मिळ सन्मान” आहे आणि कोणत्याही वेळी केवळ ४० व्यक्तीपुरता हा मर्यादित आहे.

## रत्न सदस्य 
## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय पुरस्कार
अलीगढ चळवळ

भारतीय राजकारणात सय्यद अहमद यांनी जमातवादाची सुरुवात केली. काँग्रेसची राष्ट्रवादाची भूमिका त्यांना मान्य नव्हती . इंग्रज शासनाशी सहकार्य करण्यातच मुस्लिम समाजाचा उद्धार आहे अशी त्यांची गाढ श्रद्धा होती. अगदी १८५७ च्या बंडात मुसलमानांनी भाग घेऊ नये असे आवाहन त्यांनी त्यावेळी केले होते . तसेच कोणत्या मुसलमानांनी बंडात भाग घेतला , कोणी इंग्रजाना  सहकार्य केले याचा तपशील इंग्रजाना पटवून देऊन त्यांना खुश केले. सर सय्यद अहमद यांच्या मते , या बंडात मुस्लिमांनी सामील होण्याचे कारण म्हणजे लष्करातल्या हिंदू मुसलमानाचे संयुक्त जीवन होय. या संयुक्त जीवनास त्यांचा विरोध होता. काँग्रेसच्या स्थापनेनंतर हा अलगाववाद वाढीस लागला अगदी आय. सी. एस. च्या परीक्षा भारतात घेण्याच्या काँग्रेसच्या मागणीस त्यांनी विरोध दर्शविला . त्यांच्या मते भारतात या परीक्षा घेतल्यास फक्त हिंदुनाच त्याचा फायदा होईल. हिंदुशी एकजूट करण्यात मुसलमानाचा फायदा नाही असा त्यांचा पक्का ग्रह होता.सय्यद अहमद यांची भूमीका अधिक कडवी होण्यास अलीगड विद्यापीठाचे प्राचार्य बेक यांचाही मोठा वाट आहे. त्यांच्या प्रभावामुळे सय्यद अहमद कट्टर जातीयवादी बनले.व मुस्ल्म्नानाना व्याहारिक फायदे मिळवून देण्याच्या दिशेने त्यांचे प्रयत्न सुरू झाले .

वर्ग:भारतातील राजकारण
विणकर

धाग्यांपासून कापड बनविणाऱ्या कारागिरास **विणकर** असे नामाभिधान आहे. हा व्यवसाय मूळ बारा बलुतेदारांपैकी एक आहे.

वर्ग:व्यवसाय
शिक्षणतज्ज्ञ

शिक्षण विषयक माहिती असणारे व त्याबाबत सल्ला देवू शकणाऱ्यांना शिक्षणशास्त्राच्या विद्वानाला **शिक्षणतज्ज्ञ** किंवा **शिक्षणशास्त्रज्ञ** म्हणतात.

शिक्षणतज्ञ

• अनुताई वाघ

•जे.पी. नाईक

• चित्रा नाईक

•

वर्ग: भारतीय शिक्षणतज्ज्ञ
वर्ग: महाराष्ट्रातील शिक्षणतज्ज्ञ
बेरुथ

बेरुथ () हे एक जर्मनीच्या उत्तर बावरियामधील मध्यम आकाराचे शहर आहे. हे शहर रेड मेन नदीच्या काठावर वसलेले आहे. फ्रॅन्कोनिअन जुरा आणि फिचतेल्बीबर्गे पर्वत यांच्या दरीत आहे. या शहराचा उल्लेख इ.स. ११९४ पासून सापडतो. २१ व्या शतकाच्या सुरुवातीस, हे शहर अप्पर फ्रॅंकोनियाची राजधानी होती आणि त्याची लोकसंख्या ७२,१४८ (२०१५) होती. हे शहर त्याच्या वार्षिक बेरुथ फेस्टिव्हलसाठी जगप्रसिद्ध आहे. यात १९ व्या शतकातील जर्मन संगीतकार रिचर्ड वॅग्नर यांच्या ओपेराचे संगीत सादर केले जाते. 

## इतिहास
### मध्यम युग आणि सुरुवातीचा आधुनिक काळ
हे शहर १२ व्या शतकाच्या मध्याच्या आसपास अँडचेसच्या सरदारांनी (काउंट) स्थापित केले असावे असे मानले जाते.  परंतु सर्वप्रथम ११९४ मध्ये बामबर्गच्या बिशप ऑट्टो II यांनी एका दस्तऐवजात बायरूटे म्हणून याचा उल्लेख केला होता. यातील अक्षरे रूटेचा अर्थ रोडंग किंवा "क्लियरिंग" असू शकतो आणि बायर म्हणजे बव्हेरियन प्रदेशातील स्थलांतरितांना लोकांना सूचित करत असावा.

## संदर्भ
वर्ग:जर्मनीमधील शहरे
वर्ग:बायर्न
सुनील कोठारी

**सुनील कोठारी** हे प्रख्यात भारतीय नृत्य इतिहासकार, अभ्यासक आणि समीक्षक आहेत. कोलकताच्या रवींद्र भारती विद्यापीठाचे ते माजी प्राध्यापक आहेत.

२००१ मध्ये त्यांना पद्मश्री पुरस्कार मिळाला. भारतीय शास्त्रीय नृत्यात सर्वांगीण योगदानाबद्दल त्यांना १९९५ मध्ये संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारही मिळाला. २०१६ मध्ये त्यांना संगीत नाटक अकादमी फेलोशिपने सन्मानित करण्यात आले.

## संदर्भ 
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
बिरजू महाराज

**पंडित बिरजू महाराज** म्हणून ओळखले जाणारे **ब्रिजमोहन मिश्रा**, (४ फेब्रुवारी १९३८, १७ जानेवारी २०२२, दिल्ली), हे कथक नृत्याच्या  अलाहाबादच्या कालका-बिंदादिन घराण्याचे निपुण नर्तक होते.  ते कथक नर्तकांच्या महाराज घराण्यातील वंशज आहेत, ज्यात त्यांचे दोन काका शंभू महाराज आणि लच्छू महाराज आणि त्यांचे वडील आणि गुरू, अचन महाराज यांचा समावेश आहे. नृत्य हे त्यांचे पहिले प्रेम असले तरी ते हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीताचे अभ्यासक आणि गायकसुद्धा होते.

वयाच्या १३ व्या वर्षापासून त्यांनी दिल्लीतील संगीत भारती या संस्थेत अध्यापनास सुरुवात केली.भारतीय कला केंद्र, संगीत नाटक अकादमीचे कथ्थक केंद्र या ठिकाणी ते शिकवत असत. निवृत्तीनंतर त्यांनी 'कलाश्रम' ही नृत्य/नाट्य  संस्था सुरू केली .

शतरंज के खिलाडी, देवदास, उमराव जान, बाजीराव मस्तानी इत्यादी चित्रपटात नृत्य दिग्दर्शन त्यांनी केले आहे.

## संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९३८ मधील जन्म
वर्ग:कथक नर्तक
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
वर्ग:हिंदुस्तानी संगीत
वर्ग:कालिदास सन्मान पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. २०२२ मधील मृत्यू
क्रांतिकारी संघटनाचा उदय

भारतातील क्रांतिकारी चळवळीची बीजे प्रखर राष्ट्र्वादात रुजलेली दिसून येतात. ब्रिटिश राजसत्तेने भारतीयांचे चालविलेले आर्थिक शोषण, त्यामुळे देशात वाढलेले दारिद्र्य , येथील उधोगधंद्याची ब्रीटीशानी पद्धतशीरपणे लावलेली वाताहत, ब्रिटीशांच्या जाचक जमीन महसूल पद्धती आदि पार्श्वभूमीवर येथील राष्ट्रवादाचा उदय झाला होता. दुश्काळासारख्या आपत्तीच्या प्रसंगीही ब्रिटिश राज्यकरते येथील जनतेच्या सह्यायास धावून जात नव्हते , तर जनतेची उपासमार तटस्स्थ्तेने पाहत होते . वर्णविद्वेषाच्या विचारांनी प्रभावित झालेले ब्रिटिश राज्यकर्ते सुशिक्षित भारतीयानाही दुय्यम वागणूक देत. भारतीय समाजातील न्यूनगंडाची भावना जोपासून लष्करी व आर्थिक सामर्थ्याच्या जोरावर आपले साम्राज्य कायम टिकविण्याचे प्रयत्न ब्रीतीशनी प्रारंभापासूनच सुरू केले होते.
वर्ग: इतिहास */भारतीय स्वातंत्र्य चळवळ
वारीच्या वाटेवर

**वारीच्या वाटेवर** ही एक महाकादंबरी आहे. अखिल भारतीय मराठी साहित्य परिषदेचे राष्ट्रीय सरचिटणीस व प्रसिद्ध साहित्यिक दशरथ यादव हे तिचे लेखक आहेत.
## लेखन इतिहास
वारकरी संप्रदायातील मैलाचा दगड ठरावा अशी ही एकमेव महाकांदबरी श्री यादव यांनी पंधरा वर्षे संशोधन करून लिहिली आहे. दैनिक सकाळमध्ये बातमीदार व उपसंपादक या पदावर काम करीत असताना पंढरीच्या वारीचे वार्तांकन करण्यासाठी  ते वारी चालू लागले.  १९९५  पासून सुरू झालेल्या या वारीने वारकरी संप्रदायासाठी एक महाकादंबरी निर्माण झाली. वास्तवाचा वेध घेत मानवता मुल्याची जपणूक करणारी वारकरी धर्माचे महत्त्व या कादंबरीत वर्णन करण्यात आले आहे.

## हेतू
अंधश्रद्धा, विषमता, जातीभेद यांना बाजूला सारून मानवता धर्माचा जागर करीत समतेची पताका देशभर नेणारा हा संप्रदाय पुन्हा एकदा वारक-यांना कळावा, मूळ हेतू पासून भाविक दूर जाऊ नयेत. संत नामदेव, संत तुकाराम, संत गाडगेमहाराज यांना अभिप्रेत असणारा समाज यातूनच उभा राहिलअसे लेखकाला वाटते. त्यातूनच

विठ्ठलाने मला । आहे  सांगितले।सत्य वारीतले। लिहायला।।

सांगुनिया गेले। ज्ञानदेव तुका।बोलियेला मुका। वारीमाजी।। अशा वास्तवादी अभंग रचना त्यांनी केल्या आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:मराठी साहित्य
अंजनीबाई मालपेकर

**अंजनीबाई मालपेकर** (जन्म : २२ एप्रिल १८८३;  -  ७ऑगस्ट १९७४) ह्या हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीताच्या भेंडीबाजार घराण्यातील सुप्रसिद्ध गायिका होत्या. १९५८मध्ये संगीत नाटक अकादमी फेलोशिपने सन्मानित होणाऱ्या त्या पहिल्या महिला ठरल्या.

तारुण्यात त्यांच्या सौंदर्याचे कौतुक चित्रकार राजा रविवर्मा आणि माधव विश्वनाथ धुरंधर यांनी त्यांच्यावर अनेक चित्रे बनवून केले.

भेंडीबाजार घराण्याची ख्याती त्यांच्या गायनामुळे वाढली. त्यांनी कुमार गंधर्व आणि किशोरी आमोणकर यांसारख्या अनेक गायकांना संगीत शिकविले.. 

## संदर्भ
वर्ग:इ.स. १८८३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७४ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
जयचामराजेंद्र वडियार

**महाराजा जयचमराजेन्द्र वाडियार** (१८ जुलै १९१९ - २३ सप्टेंबर १९७४) हे म्हैसूरचे राजतंत्राचे पंचवीसावे महाराज होते. त्यांचा राज्यकाळ १९४० ते १९७१ होता; जेव्हा १९५० मध्ये राजेशाही पद्धत संपुष्टात आली आणि १९७१ मध्ये महाराजा पदवी संपुष्टात आली. त्याच्या मृत्यूपर्यंत त्यांनी महाराजाची अनौपचारिक पदवी सांभाळली व तत्कालीन राजघराण्याचे प्रमुख राहिले. ते प्रख्यात तत्त्ववेत्ता, संगीतशास्त्रज्ञ आणि राजकीय विचारवंत होते. 

## पुरस्कार 
* १९६६ - संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९१९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७४ मधील मृत्यू
वर्ग:मैसुरु संस्थानाचे राजे
वर्ग:वडियार घराणे
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ओसाडवाडी

**ओसाडवाडी** हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील डहाणू तालुक्यातील एक गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
डहाणू बस स्थानकापासून डहाणू-चिंचणी सागरी महामार्गाने गेल्यावर पुढे मासळी बाजार गेल्यानंतर हे गाव लागते. डहाणू बस स्थानकापासून हे गाव १४ किमी अंतरावर आहे.

## हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.पावसाळ्यात येथे भातशेती,नागलीशेती केली जाते.

## लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात २६७ कुटुंबे राहतात. एकूण १११२ लोकसंख्येपैकी ५४७ पुरुष तर ५६५ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ७१.०२ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ८०.२९ आहे तर स्त्री साक्षरता ६२.०५ आहे. गावातील शून्य ते सहा वर्षे वयाच्या लहान मुलांची संख्या १३२ आहे. ती एकूण लोकसंख्येच्या ११.८७ टक्के आहे. वाडवळ, भंडारी, आगरी, आणि आदिवासी समाजातील लोक येथे राहतात. येथे शेती हा व्यवसाय असून काही लोक शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर, खाजगी, सरकारी नोकर, कामगार म्हणूनही काम करतात. दुग्धव्यवसाय, बकरीपालन, कुक्कुटपालन सुद्धा केले जाते.

## नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत. महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बस डहाणू बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्षासुद्धा डहाणूवरून उपलब्ध असतात.

## जवळपासची गावे
वाढवण, वरोर, वासगाव, मोठगाव, वादाडे, तणाशी, देदाळे, बावडे, आसनगाव बुद्रुक,आसनगाव, कापशी ही जवळपासची गावे आहेत.तणाशी ग्रामपंचायतीमध्ये ओसाडवाडी आणि तणाशी ही गावे येतात.

## संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html

२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html

३.
https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/

४.
http://tourism.gov.in/

५.
http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036

६.
https://palghar.gov.in/

७.
https://palghar.gov.in/tourism/

वर्ग:डहाणू तालुक्यातील गावे
वर्ग:पालघर जिल्ह्यातील गावे
राम कुमार

**राम कुमार** (२३ सप्टेंबर, १९२४ - १४ एप्रिल, २०१८) एक भारतीय कलाकार आणि लेखक होते ज्यांचे वर्णन भारताच्या अग्रणी चित्रकारांपैकी एक म्हणून केले जाते. ते बॉम्बे प्रोग्रेसिव्ह आर्टीस्ट ग्रुपशी संबंधित होता जसे की एम.एफ. हुसेन, तैयब मेहता, एस.एच. रझा. २००८ मध्ये त्यांचे ‘द व्हॅगाबॉन्ड’ हे चित्र क्रिस्टीस या लिलावसंस्थेतद्वारा ११.६ अमेरिकन डॉलरला विकले गेले.  हा भारतीय कलाकारासाठीचा विक्रम आहे.

## पुरस्कार 
* १९८५-८६ - कालिदास सन्मान पुरस्कार
* १९७२ - पद्मश्री
* २०१० - पद्मभूषण
* २०११ - ललित कला अकादमी फेलोशिप

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००३ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय चित्रकार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:कालिदास सन्मान पुरस्कारविजेते
तैयब मेहता

**तैयब मेहता** (जन्म : कपडवंज-गुजरात, २५ जुलै १९२५;  - मुंबई, २ जुलै २००९) हे एक भारतीय चित्रकार, शिल्पकार आणि चित्रपट निर्माता होते. ते एम.एफ. हुसेन, राम कुमार, एस.एच. रझा यांच्यासोबत बॉम्बे प्रोग्रेसिव्ह आर्टिस्ट ग्रुपशी संबंधित होते.

मेहता हे बंगाल कला शैली सोडून आधुनिकतावादात काम करणाऱ्या पहिल्या काही भारतीय चित्रकारांपैकी एक होते. *सेलिब्रेशन्स* आणि *काली* या त्यांच्या कलाकृती प्रसिद्ध आहेत. २००२ मध्ये त्यांच्या *सेलिब्रेशन्स* हे चित्र क्रिस्टिस येथे १ कोटी ५० लाख रुपयांना विकले गेले. व २००५ मध्ये भारतात "काली"च्या लिलावात १५ दशलक्ष रुपये मिळाले.

## पुरस्कार 
मेहतांना प्रदान केलेले पुरस्कार आहेत:
* १९८८-८९ - कालिदास सन्मान पुरस्कार
* २००७ - पद्मभूषण

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय चित्रकार
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००९ मधील मृत्यू
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:कालिदास सन्मान पुरस्कारविजेते
एस.एच. रझा

**सईद हैदर "एस. एच." रझा** (२२ फेब्रुवारी, १९२२ - २३ जुलै, २०१६) हे एक भारतीय चित्रकार होते जे मार्च २००५ पासून फ्रान्समध्ये राहत व काम करत होते. ते बॉम्बे प्रोग्रेसिव्ह आर्टीस्ट ग्रुपशी संबंधित होता जसे की एम.एफ. हुसेन, राम कुमार, तैयब मेहता. २०१० मध्ये त्यांच्या "सौराष्ट्र" या चित्राने क्रिस्टीस येथे १६ करोड रुपये मिलवले.

## पुरस्कार 
* १९८१ - पद्मश्री
* १९९२-९३ - कालिदास सन्मान पुरस्कार
* २००७ - पद्मभूषण
* २०१३ - पद्मविभूषण
* २०१५ - [{द लिजन आँफ आॅनर}]

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय चित्रकार
वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:कालिदास सन्मान पुरस्कारविजेते
सेमंगुडी श्रीनिवास अय्यर

**सेमंगुडी श्रीनिवास अय्यर**  (२५ जुलै १९०८ - ३१ ऑक्टोबर २००३) हे कर्नाटक संगीत पद्धतीचे प्रसिद्ध गायक होते. १९४७ मध्ये मद्रास संगीत अकादमीतर्फे  संगीत कलानिधि हा पुरस्कार मिळविलेले ते सर्वात तरुण प्राप्तकर्ता होते. त्यांना भारत सरकार कडून पद्मभूषण (१९६९) आणि पद्मविभूषण (१९९०‌) दिले गेले.  समकालीन गायक जी. एन. बालसुब्रमण्यम आणि मदुरई मणि अय्यर आणि सेमंगुडी यांना कर्नाटक संगीताचे २० च्या शतकातील त्रिमूर्ती म्हणून संबोधले जात असे. आधुनिक कर्नाटिक संगीताचे "पितामह" असाही त्यांचा उल्लेख होतो. १९५१-१९६० या सहाव्या दशकात ते केरळ राज्यात संगीतशिक्षक होते, आणि तेव्हा श्री स्वाती तिरुनल यांच्या संगीतरचनांचा त्यांनी संग्रह सिद्ध केला. १९७९ मध्ये केरळ विद्यापीठाने त्यांना मानद डॉक्टरेट बहाल केली.

एम एस सुब्बुलक्ष्मी, पारशाला पोनम्माळ, 'राजामणि' सुब्रमण्यम, पी एस नारायणस्वामी, व्हायलिन वादक टी एन कृष्णन्‌ इत्यादी गायक-वादकांना त्यांनी मार्गदर्शन केले होते. संगीत-चर्चांमध्ये त्यांचा उल्लेख एस-एस-आय वा सेमंगुडी असा होतो.  

## पुरस्कार 
* १९४७ - संगीत कलानिधि 
* १९६९ - पद्मभूषण
* १९८०-८१ - कालिदास सन्मान पुरस्कार
* १९९० - पद्मविभूषण

## संदर्भ 
वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००३ मधील मृत्यू
वर्ग:कर्नाटक संगीत
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:कलेतील पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:कलेतील पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:कालिदास सन्मान पुरस्कारविजेते
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
रवा आप्पे

**रवा आप्पे** हा एक शाकाहारी खाद्यपदार्थ आहे.

## साहित्य
* तेल 
* मोहरी
* जिरे
* कांदा
* हिरवी मिरची
* ढोबळी मिरची                

## कृती 
वर्ग:खाद्यपदार्थ
गो.का. चांदोरकर

**गोविंद काशीनाथ चांदोरकर** हे मराठी इतिहास संशोधक होते. प्रभात मासिकाचे ते संपादक होते.

## ग्रंथसंपदा 
* आर्यलिपी 
* पेशवाईची अखेर
* महाराष्ट्र संत कवि काव्य सूची (११००-१७४०) 

वर्ग:मराठी इतिहास संशोधक
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
२०१९-२० ऑस्ट्रेलिया महिला तिरंगी मालिका

**२०१९-२० ऑस्ट्रेलिया महिला तिरंगी मालिका** ही महिला ट्वेंटी२० तिरंगी क्रिकेट स्पर्धा ३१ जानेवारी ते १२ फेब्रुवारी २०२० दरम्यान ऑस्ट्रेलिया येथे झाली. या मालिकेत यजमान ऑस्ट्रेलिया महिलासह इंग्लंड महिला आणि भारत महिला हे देश सहभागी झाले. सदर मालिका २०२० महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषकासाठी सराव व्हावा म्हणून खेळविण्यात आली.
## गुणफलक 
## साखळी सामने
### १ला सामना
### २रा सामना
### ३रा सामना
### ४था सामना
### ५वा सामना
### ६वा सामना
## अंतिम सामना
वर्ग:महिला क्रिकेट
वर्ग:इ.स. २०२० मधील क्रिकेट
वर्ग:ऑस्ट्रेलियामधील क्रिकेट
फ्रांसिस न्यूटन सौझा

**फ्रान्सिस न्यूटन सौझा** (१२ एप्रिल, १९२४ - २८ मार्च, २००२) हे एक भारतीय चित्रकार होते. ते एम.एफ. हुसेन, राम कुमार, तैयब मेहता, एस. एच. रझा या चित्रकारांसहित बॉम्बे प्रोग्रेसिव्ह आर्टीस्ट ग्रुपशी संबंधित होते. २००८ मध्ये त्यांच्या *बर्थ* या चित्राने क्रिस्टीस येथे २५ लाख अमेरिकन डॉलर मिळवले व परत २०१५ मध्ये ४० लाख डॉलर मिळवले. २००८ मध्ये हे चित्र टीना अंबानी यांनी घेतले होते. हे चित्र त्यांनी १९५५ मध्ये बनवले होते. *मॅन अन्ड वुमन लाफिंग* आणि *स्टिल लाइफ विथ ब्रेड अँड फिश* ही त्यांची अन्य प्रसिद्ध चित्रे.

## पुरस्कार 
* १९९९-२००० - कालिदास सन्मान पुरस्कार

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय चित्रकार
वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:कालिदास सन्मान पुरस्कारविजेते