योगिराज बागुल

**योगीराज बागूल** हे मराठी साहित्य क्षेत्रातील आघाडीचे जेष्ठ अभ्यासक, विचारवंत आणि लेखक आहेत. संशोधनात्मक वैचारिक ग्रंथनिर्मिती करून त्यांनी मराठी साहित्यात मोलाची भर घातली आहे. त्याचप्रमाणे त्यांचे चरित्रे आणि आत्मचरित्राची मराठी वाचकांनी दखल घेतली आहे. ते अतिशय गरीब कुटुंबातून आले आहेत. त्यांनी आईबरोबर जमीनदारांच्या शेतात रोजंदारीचे काम करून आणि माळाला व गायरानात गुरे राखत शालेय शिक्षण तर ऊस तोडणीचे काम करीत महाविद्यालयीन शिक्षण पूर्ण केले.

योगीराज बागूल यांचे शालेय शिक्षण त्यांच्या जन्मगावी खंडाळा (या.वैजापूर, जि.औरंगाबाद) येथील जिल्हापरिषद हायस्कूलमध्ये झाले तर त्यांनी महाविद्यालयीन शिक्षण औरंगाबाद येथील नागसेन परिसरातील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर कला व वाणिज्य महाविद्यालयातून पुर्ण केले. साहित्याला आकार देण्यासाठी प्रा.प्र.ई. सोनकांबळे यांचे विशेष  मार्गदर्शन लाभले. डॉ बाबासाहेब आंबेडकर यांचे अनभिज्ञ पैलू आणि त्यांचे अजूनही माहित नसलेले कार्य शोधणे हा बागूल यांचा विशेष आवडीचा आणि अभ्यासाचा मुख्य विषय असला तरी त्यांनी इतरही वाङमय प्रकाराला (आत्मचरित्र, चरित्र, कादंबरी, कविता आणि संपादन) स्पर्श केला आहे. बागूल यांनी लिहिलेली पुस्तके अनेक विद्यापीठांमध्ये आणि शिक्षण संस्थांमध्ये अभ्यासक्रमासाठी आहेत. त्यांची महाराष्ट्र शासनाच्या डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर चरित्र आणि साधने प्रकाशन समिती, डॉ बाबासाहेब आंबेडकर संशोधन आणि प्रशिक्षण (बार्टी) ग्रंथ निवड समितीसह वेगवेगळ्या महत्त्वाच्या समितींवर सदस्य आणि सल्लागार म्हणून.   निवड झाली आहे.

राष्ट्रीय केमिकल्स आणि फर्टीलायझर्स लि.(भारत सरकारचा उपक्रम) येथे व्यवस्थापक (Manager) पदावर नोकरी करीत आहेत.

## भूषवित असलेली पदे
*अजीव सभासद - मुंबई मराठी साहित्य परिषद
*अजीव सभासद - कोकण मराठी साहित्य परिषद, 
*सदस्य - डाँ. बाबासाहेब आंबेडकर चरित्र आणि साधने प्रकाशन समिती, महाराष्ट्र शासन.
* सदस्य - डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर स्मारक अंतर्गत सजावट समिती, ऐरोली, नवी मुंबई महानगरपालिका.
* सदस्य - स्मृतिशेष घनःशाम तळवटकर जन्मशताब्दी महोत्सव समिती, मुंबई.
* सदस्य - ग्रंथ निवड आणि खरेदी समिती; डाँ. बाबासाहेब आंबेडकर संशोधन आणि  प्रशिक्षण संस्था (बार्टी), स्वायत्त संस्था, महाराष्ट्र शासन, पूणे.
* सदस्य - 'महाड चवदार तळे सत्याग्रह शतक' अभ्यासक समिती, समाजकल्याण विभाग, महाराष्ट्र शासन.
* सल्लागार - प्र.ई. सोनकांबळे प्रतिष्ठान, औरंगाबाद.
* सदस्य - डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संशोधन आणि प्रशिक्षण केंद्र (बार्टी), स्वायत्त संस्था महाराष्ट्र शासन, पूणे या संस्थेच्या संशोधन परिषद.
* उपाध्यक्ष - डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर स्मारक, कल्याण (पू) अंतर्गत सजावट अभ्यासक समिती. कल्याण-डोंबिवली महानगरपालिका

## साहित्यनिर्मिती
बागूल यांनी लिहिलेल्या पुस्तकांची यादी -

* प्रिय रामू, माता रमाबाई आंबेडकर यांचे चरित्र (पेरणी प्रकाशन-नाशिक)
* सोयरिक (काव्यसंग्रह-मृदगंधा प्रकाशन,भोसरी,पुणे)
* ही वाट सुनसान कशी? काव्यसंग्रह (पेरणी प्रकाशन-नाशिक)
* पाचट आत्मचरित्र (पेरणी प्रकाशन-नाशिक)
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि त्यांचे दलितेतर सहकारी भाग-१ वैचारिक (पेरणी प्रकाशन-नाशिक)
* तमाशा : विठाबाईच्या आयुष्याचा, चरित्र (पेरणी प्रकाशन-नाशिक)
* आठवणीतले बाबासाहेब, व्यक्तिचित्र (पेरणी प्रकाशन-नाशिक)
* डॉ. बी. आर. आंबेडकर रेमनिसन्सिज बाय हिज क्लोज असोसिएट्स (इंग्रजी-अनोखी प्रकाशन)
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि त्यांचे दलितेतर सहकारी सहकारी भाग-2 वैचारिक,(पेरणी प्रकाशन-नाशिक)
* 'यादें बाबासाहेब की' (हिंदी भाषेत) सम्यक प्रकाशन, नवी दिल्ली.
* 'दळण दळीत्ये' (आईच्या जात्यावरच्या ओव्यांचे संकलन-पेरणी प्रकाशन-नाशिक)
* 'दगडी वाडा' ग्रामीण मराठी कादंबरी (पेरणी प्रकाशन-नाशिक)
* 'धूमसता धुमकेतू' महाकवी वामनदादा कर्डक यांचे जीवनचरित्र (पेरणी प्रकाशन -नाशिक)

## समाजभान
महाराष्ट्रातील अनेक शिक्षणसंस्थांमध्ये, महाविद्यालये आणि विद्यापीठांमध्ये वेगवेगळ्या विषयांवर व्याख्याणें.

सह्याद्रि दूरदर्शन, एबीपी माझा आणि साम  टिव्हीसह अनेक स्क्रीन माध्यमांवर  वेगवेगळ्या विषयांवर मुलाखती.

## स्फुट लिखाण
*आरसपाणी (जेष्ठ लेखक वामन होवाळ यांचा अमृतमहोत्सवी अंक)- लेख
*आठवींतले डाँ.गंगाधर पानतावणे-संपादक वैभव काळखैर (परिवर्तण प्रकाशन) - लेख
*महामानव - संपादन अँड. विश्वास कश्यप - लेख
*आंबेडकरी चळवळीचा शिलेदार अमृतमहोत्सवी गौरवांक) मलपृष्ठी मचकूर श्री. देवचंद अंबादे

## आगामी
* मी बला (जीवनचरित्र एका नशिबवान शापितेचे) 
* डाॅ.आंबेडकरांच्या चळवळीतील तत्कालीन महिलांचे योगदान (खंड-१)
* सावज - ग्रामीण मराठी कादंबरी 
* डाॅ.बाबासाहेब आंबेडकर आणि त्यांचे दलितेतर सहकारी (भाग-३)

## संदर्भ
वर्ग:मराठी लेखक 
वर्ग:मराठी साहित्यिक 
वर्ग:भारतीय बौद्ध 
वर्ग:दलित लेखक 
वर्ग:आंबेडकरवादी 
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख 
वर्ग:हयात भारतीय व्यक्ती