open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
भारतीय क्रिकेट लीग २००७, विक्रम

## विक्रम
## संघ धावसंख्या
## गोलंदाजी
### सर्वात जास्त बळी स्पर्धा
### सर्वोत्तम प्रदर्शन
## फलंदाजी
### सर्वात जास्त धावा
### सर्वात मोठी खेळी
### सर्वात मोठी भागीदारी
### सर्वात जास्त षटकार
#### सामना
#### स्पर्धा
## क्षेत्ररक्षण
### सर्वात जास्त झेल ( सामना) 
### सर्वात जास्त झेल ( स्पर्धा) 
## यष्टिरक्षण
### सर्वात जास्त बळी ( सामना) 
### सर्वात जास्त बळी ( स्पर्धा) 
## बाह्य दुवे
* Cricinfo 

वर्ग:भारतीय क्रिकेट लीग २००७
वर्ग:चित्रसमस्या असणारी पाने तात्पुरता
गंगापूर धरण

## धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : मातीचा भराव
उंची  : ४४.२० मी (सर्वोच्च)
लांबी  :  ३८०० मी 

महाराष्ट्रातील  पहिले मातीचे धरण.  

## दरवाजे
प्रकार	: S - आकार
लांबी	: १०१.८३ मी.
सर्वोच्च विसर्ग	: २२९३ घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: ९, ( ९.१५ X ६.१० मी)

## पाणीसाठा
क्षेत्रफळ  :  २२.८६ वर्ग कि.मी.
क्षमता  :  २१५.८ दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  २०३.८ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  २२८६ हेक्टर
ओलिताखालील गावे  :  ११०

## कालवा
### डावा कालवा
लांबी  :  ६० कि.मी.
क्षमता  :  ८.९२ घनमीटर / सेकंद

### उजवा कालवा
लांबी  :  ३० कि.मी.
क्षमता  :  ३.६८ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र  :  २३१३१ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  १६५०५ हेक्टर

## वीज उत्पादन
जलप्रपाताची उंची  :  ७ मी.
जास्तीतजास्त विसर्ग  :  ८.९२ क्यूमेक्स
निर्मिती क्षमता  :  ०.५० मेगा वॅट
विद्युत जनित्र  :  १

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:पश्चिम घाट
वर्ग:पश्चिम घाटातील धरणे
वैतरणा धरण

## धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : मातीचा भराव व दगडी बांधकाम (दोन धरणे) 
उंची  :  ४६.०२ मी (सर्वोच्च)
लांबी  :  ६७१५.७२ मी

## दरवाजे
प्रकार	: S - आकार
लांबी	:  ७५.५९ मी.
सर्वोच्च विसर्ग	:  १३७८ घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: ५, ( १२.१९ X ४.२६ मी)

## पाणीसाठा
क्षेत्रफळ  :  ३७.१३ वर्ग कि.मी.
क्षमता  :  ३३१.३१ दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  १५१८ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ३७१३ हेक्टर
ओलिताखालील गावे  : ३ गावे व ८ पाडे 

## कालवा
### डावा कालवा
लांबी  :  ३.५४ कि.मी.
क्षमता  :  ९.९१ घनमीटर / सेकंद

### उजवा कालवा
लांबी  :  ३.७५ कि.मी.
क्षमता  :  १६.९९ घनमीटर / सेकंद

## वीज उत्पादन
### स्टेज १
जलप्रपाताची उंची  :  २८८.०३ मी
जास्तीतजास्त विसर्ग  :  २६.९० क्यूमेक्स
निर्मिती क्षमता  :  ६० मेगा वॅट
विद्युत जनित्र  :  १

### स्टेज २
जलप्रपाताची उंची  :  १७.५० मी
जास्तीतजास्त विसर्ग  :  १० क्यूमेक्स
निर्मिती क्षमता  :  १.५० मेगा वॅट
विद्युत जनित्र  :  १
## बाह्यदुवे
वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
केम

**केम** हे सोलापूर जिल्ह्यातील करमाळा तालुक्यातील सर्वात मोठे गावं आहे.

## धर्मस्थळे
केम येथे विविध जाती,धर्माचे लोकबांधव मोठ्या गुण्यागोविंदाने राहत आहेत.मंदिरे, मस्जीते ने केम फुलुन गेले आहे. केम येथे श्री भगवान शंकर याचा अवतार असलेले श्री उत्तरेश्वर महाराज यांचे मंदिर आहे. श्री उत्तरेश्वर महाराज हे येथील ग्रामदैवत असून दर महाशिवरात्रीला येथे भव्य असा उत्सव साजरा होत असतो.गावातुन भव्य असा छबिना निघतो, त्यावेळेस अलोट गर्दी लोटते. हा छबिना पाहण्यासाठी मुंबई, पुणे, सोलापूर येथून भाविक येत असतात.छबिन्यात दारुची रोषणाई केली जाते.

##### इतर महत्त्वाची मंदिरे.
* श्री विठ्ठल रुक्मिणी मंदिर्, व्यापार पेठ.
* श्री चंद्रप्रभू दिगंबर जैन मंदिर, वासकर गल्ली.
* श्री शंकरेश्वर मंदिर, रोपळे रोड.
* श्री राम मंदिर, तळेकर गल्ली.
* जामा मस्जिद, मेन रोड.

## लोकसंख्या
केमची लोकसंख्या १८००० च्या आसपास असून तालुक्यातील सर्वात मोठे गाव आहे. ग्रामपंचायत ही १७ सदस्यांची आहे.सध्या सरपंच म्हणून श्री अजित तळेकर काम पाहत आहेत.

## उद्योग व व्यापार
केम हे फार पूर्वीपासूनचं व्यापार व उद्योगासाठी प्रसिद्ध आहे. कुंकू उत्पादनात केम हे सर्वात मोठे गाव आहे.असे म्हणतं की वाहतूक व्यवस्था नव्हती तेव्हा देखील कुंकवाची वाहतूक ही बैलगाडीने केली जात. येथील कुंकवाला देशभरातुन मागणी असते.मुंबई, पुणे, लातूर येथील व्यापारी वर्गाची केमला सतत वर्दळ असते.पूर्वी केमला ८० तेलघाणे होते,असे म्हटंले जाते.यंत्रयुगात ते बंद पडले. पण केमचा कुंकवाचा व्यवसाय अजूनही टिकून आहे.

## वाहतूक
केम हे विविध शहरांना रस्ते व लोहमार्गाद्वारे जोडले आहे. टेंभुर्णी, करमाळा, कुर्डूवाडी येथे जाण्यासाठी थेट् वाहतूक व्यवस्था आहे. राज्य महामंडळाची परीवहन सेवा व मध्य रेल्वेची सेवा फार पुर्वीपासून चालू आहे.मुंबई-चेन्नई या प्रमुख लोहमार्गावर केम असल्याने त्याचा व्यापाराला थेट् फायदा होतो.
केमवासियांनी हैदराबाद-मुंबई या नवीन गाडीचा केम येथे थांबा केला आहे. हैदराबाद येथुन निघालेलि गाडि सकालि ५.३० वजता केम मधुना मुम्बई कडे जाते तर रात्री ७.४५ वाजता मुंबईहुन माघारी येते  ...

## बँका
केम येथे बॅॅंक ऑफ महाराष्ट्र ही राष्ट्रीयकृत बँक आहे.तसेच् खालील इतर महत्त्वाच्या बँका आहेत.
* करमाळा को-ऑप् बँक लि.करमाळा.
* जिल्हा सहकारी बँक लि. सोलापूर.

वर्ग:सोलापूर जिल्हा
वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:करमाळा तालुक्यातील गावे
दारणा धरण

## धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : दगडी बांधकाम
उंची  :  २८.०५ मी (सर्वोच्च)
लांबी  :  १६३४ मी 

## दरवाजे
प्रकार	: S - आकार
लांबी	:  २५६ मी.
सर्वोच्च विसर्ग	:  ३५.६२ घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: ६, ( १२.२० X ४.२५ मी); ५०, (३.०५ X ३.०५ मी)

## पाणीसाठा
क्षेत्रफळ  :  ३४.७५ वर्ग कि.मी.
क्षमता  :  ६.४३ दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  ५.७३ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ३४५० हेक्टर

## कालवा
### डावा कालवा
लांबी  :  ८९.६० कि.मी.
क्षमता  :  ८.६४ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ९४०४६ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  ८८८२५ हेक्टर

### उजवा कालवा
लांबी  :  ११० कि.मी.
क्षमता  :  १५.१२ घनमीटर / सेकंद

## वीज उत्पादन
जलप्रपाताची उंची  :  १८.१६ मी
जास्तीतजास्त विसर्ग  :  ७.०० क्यूमेक्स
निर्मिती क्षमता  :  १.५० मेगा वॅट

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
निळवंडे धरण

'''''' प्रवरा नदीवर बांधलेले आहे. महाराष्ट्राच्या अहिल्यानगर जिल्ह्यातील अकोले तालुक्यात निळवडे गावाजवळ हे धरण आहे. या धरणाची क्षमता ७.८ टी एम सी आहे.

## निळवंडे धरणावर कसे पोहचाल?
प्रवरा नदी वरील निळवंडे धरणावर जाण्यासाठी राजूर आणि अकोले या दोन ठिकाण वरून राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसची सुविधा आहे. जर तुम्ही स्वतःच्या वाहनाने जाणार असाल तर अकोले पासून विठे गावा पर्यंत कोल्हार घोटी राज्य महामार्ग व त्या नंतर विठे येथून निब्रळ गावा मार्गे निळवंडे धरणाच्या भिंती पर्यंत रस्ता आहे. जर राजूर वरून येणार असाल तर चिंतळवेढे गावा मधून निळवंडे धरणाच्या भिंती जवळ जाण्यासाठी रस्ता आहे.

पहा : महाराष्ट्रातील जिल्हावार नद्या

पहा : महाराष्ट्रातील जिल्हावार धरणे

वर्ग:अहिल्यानगर जिल्हा
वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील धरणे
वर्ग:भारतातील धरणे
भंडारदरा धरण

## धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : दगडी बांधकाम
उंची  : ८२.३ मीटर
लांबी  :  ५०७ मीटर 

## दरवाजे
प्रकार	: S - आकार
लांबी	:  १९८ मी.
सर्वोच्च विसर्ग	:  दर सेकंदाला १५१५ घनमीटर
संख्या व आकार	: २, ( १२.५ X ८ मीटर)
250px|इवलेसे|उजवे|धरणाच्या भिंतीजवळील धबधबा

## पाणीसाठा
क्षेत्रफळ  :  १५.५४ चौरस कि.मी.
क्षमता  :  ३१२५.९५ लक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  ३०४१ लक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  १५५५ हेक्टर

## कालवा
### डावा कालवा
लांबी  :  ७७ कि.मी.
क्षमता  :  २६.३६ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ५९६२५ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  ४००९० हेक्टर

### उजवा कालवा
लांबी  :  ४५ कि.मी.
क्षमता  :  सेकंदाला ६.८२ घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  २९८६६ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  २३६५० हेक्टर

## वीज उत्पादन
### टप्पा १
जलप्रपाताची उंची  :  ६५ मीटर
जास्तीतजास्त विसर्ग  :  १९.२६ क्युसेक्स
निर्मिती क्षमता  :  १० मेगावॅट
विद्युत जनित्र  :  १ X १० मेगावॅट

### टप्पा २
जलप्रपाताची उंची  :  ५० मीटर
जास्तीतजास्त विसर्ग  :  ७७ क्युसेक्स
निर्मिती क्षमता  :  ३४ मेगावॅट
विद्युत जनित्र  :  १ X ३४ मेगावॅट

thumb|right|300px|भंडारदरा धरणाची भिंत

## धरण बांधतानाची छायाचित्रे येथे पहा
* कथा भंडारदरा धरणाच्या निर्मितीची! 

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील धरणे
वर्ग:पश्चिम घाट
वर्ग:पश्चिम घाटातील धरणे
तानसा धरण

## धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : दगडी बांधकाम
उंची  :  ४०.५५ मी (सर्वोच्च)
लांबी  :  २८३५ मी

## दरवाजे
लांबी	:  ५७९.२६ मी.
सर्वोच्च विसर्ग	: ११८०.६० घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: ३८, ( १५.२४ X १.२० मी)

## पाणीसाठा
क्षेत्रफळ  :  १८.८१ वर्ग कि.मी.
क्षमता  :  २०८.७० दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  १८४.६० दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  
: वनजमीन : ९७५ हेक्टर
: पडीकजमीन : ५८१ हेक्टर
: शेतजमीन : ३२५ हेक्टर
ओलिताखालील गावे  :  ७

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
बारवी धरण

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:ठाणे जिल्हा
मुळा धरण

## धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : मातीचा भराव व दगडी बांधकाम
उंची  :  ६७.६८ मी (सर्वोच्च)
लांबी  :  २८५६.७ मी

## दरवाजे
प्रकार	: S - आकार
लांबी	:  २९७.७० मी.
सर्वोच्च विसर्ग	:  ५९४७.२० घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: ११, ( १२.२० X ७.६० मी)

## पाणीसाठा
क्षेत्रफळ  :  ५३.६० वर्ग कि.मी.
क्षमता  :  ७३६.३२ दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  ६०८.८९ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ३१५८ हेक्टर
ओलिताखालील गावे  :  १७

## कालवा
### डावा कालवा
लांबी  :  १७.६० कि.मी.
क्षमता  :  ९.३४ घनमीटर / सेकंद

### उजवा कालवा
लांबी  :  ५१.८० कि.मी.
क्षमता  :  ४६.७२ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र  :  १२७३८५ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  ११८५५२ हेक्टर

## वीज उत्पादन
### स्टेज १
जलप्रपाताची उंची  :  १०.९७ मी
जास्तीतजास्त विसर्ग  :  ४६.७२ क्यूमेक्स
निर्मिती क्षमता  :  २ मेगा वॅट

### स्टेज २
जलप्रपाताची उंची  :  १०.४८ मी
जास्तीतजास्त विसर्ग  :  ९.३४ क्यूमेक्स
निर्मिती क्षमता  :  २ मेगा वॅट

## सागरी विमान सेवा 
मलेशिया येथील नेहएर ही कंपनी मुळा धरणावर मेरीटाईन एनर्जी सेल एर सर्व्हीस सुरू करणार आहे. नेहएर कंपनीने जलसंपदा विभागाशी यासंबंधित करार केलेला आहे. त्यानुसार मुळा जलाशयावर लॅंडींग व टेकअपसाठी तरंगता प्लॅटफाॅर्म तयार करण्यात आला आहे.

## संदर्भ
पहा : महाराष्ट्रातील जिल्हावार नद्या

पहा : महाराष्ट्रातील जिल्हावार धरणे

वर्ग:अहिल्यानगर जिल्हा
वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील धरणे
वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:पश्चिम घाट
वर्ग:पश्चिम घाटातील धरणे
भातसा धरण

## धरणाची माहिती
महाराष्ट्र राज्यातल्या ठाणे जिल्ह्याच्या शहापूर तालुक्यातील साजवली गावाजवळ बांधलेले आणि मुंबईस पाणीपुरवठा करणारे हे एक महत्त्वाचे धरण असून केवळ पाणीपुरवठाच नव्हे तर बहुउद्देशीय असा हा भातसा प्रकल्प आहे. हे धरण भातसा व चोरणा या नद्यांच्या संगमावर बांधले आहे. चोरणा ही छोटी नदी भातसा नदीची उपनदी आहे. धरण शहापूर या गावापासून २० किलोमीटरवर आहे.

धरणाचे बांधकाम १९६९मध्ये सुरू झाले. सुरुवातीला कामाचा वेग संथ होता.  जेव्हा काम सुरू झाले त्यावेळी १४ कोटी रुपये एवढाच खर्चाचा अंदाज होता.   इ.स.१९७३पर्यंत कामाची गती फार कमी होती.  तेव्हा पाटबंधारे खात्यामार्फत हे काम हाती घेण्यात आले.  डिसेंबर १९८३पर्यंत हया प्रकल्पाचा खर्च ८० कोटी रुपयांवर तर १९९४-९५पर्यंत हा खर्च ३५८ कोटी रुपयांवर पोहचला.  २००० सालापर्यंत काम  पूर्णावस्थेला आले.

मुंबई शहराचा ५० टक्के(१३५ कोटी लिटर) पाणीपुरवठा  भातसा धरणातून होतो. विहार, तानसा, आणि वैतरणा या धरणांतून उरलेले ५० टक्के पाणी उचलले जाते. महाराष्ट्रातील दगडी धरणांमध्ये भातसा धरण सर्वात उंच आहे.

बांधण्याचा प्रकार : दगडी बांधकाम
उंची  :  ८९ मीटर (महाराष्ट्रात सर्वोच्च)
लांबी  :  ९५९ मीटर 
एकूण बांधकाम : ५,१८,००० घनमीटर 
एकूण खोदकाम : ७०,५३० घनमीटर

## दरवाजे
प्रकार	: S - आकार
लांबी	:  ७२ मीटर
सर्वोच्च विसर्ग	:  ४६९२.२९ घनमीटर/सेकंद
संख्या व आकार	: ५, ( १२ X ५ मी)

## पाणीसाठा
पाणलोट क्षेत्रफळ : ३८८.५०चौरस कि.मी. 
धरणाचे क्षेत्रफळ  :  २७.२५ चौरस कि.मी.
क्षमता  :  ९७६.१० दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  ९४२.१० दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ३०७० हेक्टर

## कालवा
### डावा कालवा
लांबी  :  ५४ कि.मी.
क्षमता  :  १०.४३ घनमीटर/सेकंद 

या कालव्याच्या वज्रेश्वरी, भिवंडी, तानसा, दिघाशी, उल्हास, कुंभारी अशा वेगवेगळया शाखा 
असून त्यांची एकूण लांबी ९१ किमी. आहे.

### उजवा कालवा
लांबी  :  ६७ कि.मी.
क्षमता  :  २७.५२ घनमीटर/सेकंद

दोन्ही कालव्यांमुळे येणारे ओलिताखालील क्षेत्र  :  ४८९१० हेक्टर
त्यांतली ओलिताखालील शेतजमीन  :  २९३७८ हेक्टर

## वीज उत्पादन
धरणाच्या जलाशयातून विमोचकाद्वारे नदीत सोडलेले पाणी  पिसे येथे बंधारा बांधून त्यातील पाणी उदंचन पद्धतीने मूळ जलवाहिनीत सोडण्यात येते.  उदंचन पद्धत ही या धरणाचे वैशिष्ट्य आहे. विद्युतनिर्मिती करून वारपलेले पाणी बोगद्याद्वारे पुन्हा नदीत सोडले जाते.  हे सुद्धा या धरणाचे वैशिष्ट्य आहे.  या धरणाच्या पायथ्याशी एक विद्युत गृह बांधले असून एका व्हर्टिकल जनरेटरच्या मदतीने ३६ घनमीटर प्रतिसेकंद इतके पाणी वापरून त्यापासून १५ मेगॅवॅट इतकी विद्युत निर्मिती केली जाते. 

जलप्रपाताची उंची  :  ८५.३० मीटर
जास्तीतजास्त विसर्ग  :  २६.१८ क्यूमेक्स
निर्मिती क्षमता  :  १५ मेगा वॅट
विद्युत जनित्र  :  १ X १५ मेगा वॅट

पहा : जिल्हावार नद्या
वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
डिंभे धरण

**डिंभे धरण** हे पुणे जिल्ह्याच्या आंबेगाव तालुक्यातील घोड नदीवरील धरण आहे. याचे बांधकाम इ.स. १९७८ मध्ये सुरू झाले व इ.स. २००० मध्ये पूर्ण झाले.

धरण क्षेत्रात मुख्यतः आंबेगाव, वचपे, कोलतावडे, पांचाळे खु, पांचाळे बु, कळंबई, दिगद, मेघोली, कुशिरे खू, कुशीरे बू, म्हाळुंगे , दिंभे, फुलवडे ही गावे बाधित झाली तर पाटण, जंभोरी, आडिवरे, बोरघर, सावरली, नानावडे, सकेरी, पिंपरी, पोखरी, बेंधरवडी, राजेवाडी ही गावे अंशतः बाधित झाली आहेत.

## बाह्य दुवे
* भारतातील जलस्त्रोतांबद्दलची माहिती प्रणाली  (इंग्रजी मजकूर)

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:पश्चिम घाट
वर्ग:पश्चिम घाटातील धरणे
माणिकडोह धरण

## धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : दगडी बांधकाम
उंची  :  ५०.३८ मी (सर्वोच्च)
लांबी  :  ९३० मी 

## दरवाजे
प्रकार	: S - आकार
लांबी	:  ७० मी.
सर्वोच्च विसर्ग	:  १४३९ घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: ५, ( १२ X ५ मी)

## पाणीसाठा
क्षेत्रफळ  :  १८.६५ वर्ग कि.मी.
क्षमता  :  ३०७.९१ दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  २८८.१० दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  २२२३.१७ हेक्टर
ओलिताखालील गावे  :  ३ पूर्ण व १२ थोड्याप्रमाणात

## कालवा
### डावा कालवा
लांबी  :  २३.५० कि.मी.
क्षमता  :  १.३१ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ४३५६ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  ३४८५ हेक्टर

## वीज उत्पादन
जलप्रपाताची उंची  :  ३८ मी
जास्तीतजास्त विसर्ग  :  २२.९३ क्यूमेक्स
निर्मिती क्षमता  :  ६ मेगा वॅट
विद्युत जनित्र  :  १

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील धरणे
चासकमान धरण

## चास 
## धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : मातीचा भराव व दगडी बांधकाम
उंची  :  ४६.२८ मीटर (सर्वोच्च)
लांबी  :  ९५८ मी 

## दरवाजे
प्रकार	: S - आकार
लांबी	:  ७२ मीटर
सर्वोच्च विसर्ग	:  सेकंदाला ३९६२ घनमीटर
संख्या व आकार	: ७ ( १२ X ८ मी)

## पाणीसाठा
क्षेत्रफळ  :  १८.२१८ चौरस कि.मी.
क्षमता  :  २४१७ लक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  २१४५ लक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  २०७५ हेक्टर

## कालवा
### डावा कालवा
लांबी  :  १४४ कि.मी.
क्षमता  :  सेकंदाला २६.३३ घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ६८५०५ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  ५२७५० हेक्टर

### उजवा कालवा
लांबी  :  १८ कि.मी.

## वीज उत्पादन
जलप्रपाताची उंची  :  १८ मीटर
जास्तीतजास्त विसर्ग  :  १०.४२ क्युसेक्स
निर्मिती क्षमता  :  ३ मेगा वॅट
विद्युत जनित्र  :  २ X १.५० मेगा वॅट

RG

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:पश्चिम घाट
वर्ग:पश्चिम घाटातील धरणे
टेमघर धरण

**टेमघर धरण** हे पुणे-टेमघर-लवासा या रस्त्यावर असणारे एक मध्यम स्वरूपाचे धरण आहे. ते मुळशी तालुक्यातल्या दासवे या लहान गावाशेजारी असून मुठा नदीवर मुळशी धरणाच्या जवळ आहे. .संपूर्णपणे काँक्रीट च्या या धरणाची उंची सुमारे ४२.५ मीटर (१३९ फूट) असून, धरणाची लांबी १०७५ मीटर आहे. हे धरण शेतीस पाणीपुरवठ्यासाठी बांधण्यात आले आहे.

इवलेसे|Temghar Dam

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:पश्चिम घाट
वर्ग:पश्चिम घाटातील धरणे
वीर धरण

**वीर धरण** हे महाराष्ट्रातील नीरा नदीवरचे मोठे धरण आहे.या धरणाला ९ दरवाजे आहेत. वीर धरणाच्या शेजारी वीर,ता. पुरंदर वाठार बुद्रुक ता. खंडाळा,होडी ता.खंडाळा ही गावे आहेत. 
या धरणापासून नीरा डावा व नीरा उजवा असे दोन कालवे निघतात. यापैकी नीरा उजवा कालवा हा खंडाळा, फलटण, माळशिरस सांगोला या तालुक्यांमधून जातो आणि नीरा डावा कालवा पुरंदर बारामती, इंदापूर या तालुक्यांमधून जातो.

या धरणामध्ये भाटघर, नीरा देवघर व गुंजवणी या तीन धरणांमधून पाणी येते.  त्यामुळे पाणी साठवणक्षमता कमी असूनदेखील नीरा डावा व उजव्या कालव्याला उन्हाळ्यात सुद्धा पाणी असते.
धरणाच्या समोरुनच राज्यमार्ग-१३१ जातो.  
 
कसे जाल?
# पुणे वरुन:-
## पुणे-सासवड़-वीर-वीरधरण.
## पुणे-कात्रज-सारोळा-वीर-वीरधरण.
#सातारा वरुन:-
## सातारा-लोणंद-वाठारकॉलनी-वीरधरण. 
## सातारा-पारगावखंडाळा-शिवाजीनगर-तोंडल-वीरधरण.
## सातारा-शिरवळ-होडी-वीरधरण. 
# बारामती वरुन:-
## बारामती-निरा-मांडकी-वीर-वीरधरण.
# फलटण वरुन:-
# फलटण-तरडगाव-लोणंद-वाठारकॉलनी-वीरधरण.

## प्रेक्षणीय स्थळे 
श्रीनाथ म्हस्कोबा मंदिर, घोडेउड्डाण वीर  

वीर धरणाच्या पूर्वेला २ किमी अंतरावर निरा नदीच्या उत्तर तीरावर हे देवस्थान आहे. हे ठिकाण सोनारसिद्ध काळभैरवनाथ व श्रीजोगेश्वरी मातेचे जागृत देवस्थान असून वीरच्या श्रीनाथ म्हस्कोबा देवाचे मुळस्थान आहे. येथील परिसर खुप नयनरम्य आहे. 

  

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:पुणे जिल्हा
उरमोडी धरण

:

**उरमोडी धरण** हे महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील एक महत्त्वाचे धरण आहे. हे धरण उरमोडी नदीवर सज्जनगडाच्या पायथ्याशी परळी या गावाजवळ १९९७ साली बांधण्यात आले आहे. या धरणाची लांबी १२ किलोमीटर आहे, आणि ते सातारा जिल्ह्यातील सिंचन आणि पिण्याच्या पाण्याच्या गरजा पूर्ण करण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते. धरणे सामान्यतः आर्थिक आणि सामाजिक विकासासाठी महत्त्वाची भूमिका बजावतात, जसे की शेतीसाठी पाणी आणि पाणीपुरवठा.

## इतिहास 
उरमोडी धरणाचे बांधकाम १९९७ साली पूर्ण झाले. परळी हे गाव एकेकाळी मोठी बाजारपेठ म्हणून ओळखले जात होते. या धरणाच्या निर्मितीमुळे परळी आणि आसपासच्या गावांना पाणीपुरवठा आणि शेतीसाठी पाण्याची सोय झाली आहे. सातारा जिल्ह्यातील हे धरण स्थानिक शेतकऱ्यांसाठी वरदान ठरले आहे. या धरणाच्या बांधकामामुळे १६४ एकर क्षेत्र पाण्याखाली गेले आहे, आणि त्यामुळे ६० गावांमधील पुनर्वसनाचा प्रश्न निर्माण झाला होता.

## भौगोलिक स्थान 
उरमोडी धरण सातारा जिल्ह्यातील परळी गावाजवळ उरमोडी नदीवर बांधलेले आहे. या धरणाच्या बाजूला परळी, वाघवाडी, यादववाडी, बणघर, कूस, खडगाव, कसरथल, नित्रल, निगुडमाळ, सांडवली, केळवली, ताकवले आदी गावे आहेत. हे धरण सज्जनगडाच्या पायथ्याशी असल्याने या परिसराला ऐतिहासिक आणि नैसर्गिक महत्त्व आहे.

## उपयोग 
उरमोडी धरणाचा मुख्य उपयोग शेतीसाठी सिंचन आणि स्थानिक गावांना पाणीपुरवठा करण्यासाठी होतो. या धरणामुळे सातारा जिल्ह्यातील अनेक गावांमधील शेतकऱ्यांना पिकांसाठी पाणी उपलब्ध झाले आहे. तसेच, या धरणामुळे पिण्याच्या पाण्याची गरजही काही प्रमाणात पूर्ण होते. पुनर्वसन झालेल्या गावांमधील रहिवाशांच्या मते, धरणामुळे आर्थिक फायदे (जसे की शेतीसाठी पाणी) मिळाले असले, तरी पिण्याच्या पाण्यासाठी अजूनही अडचणी आहेत.

## पुनर्वसन आणि परिणाम 
उरमोडी धरणाच्या बांधकामामुळे ६० गावांमधील रहिवाशांचे पुनर्वसन करावे लागले. पुनर्वसनानंतर या गावांमधील रहिवाशांनी सांगितले की, धरणामुळे आर्थिक फायदे (जसे की शेतीसाठी पाणी) मिळाले असले, तरी सांस्कृतिक आणि सामाजिक सुविधांबाबत अनेक तक्रारी आहेत. उदाहरणार्थ, ५६.६% रहिवाशांना आर्थिक फायदे मिळाले, तर १६.६% रहिवाशांना या फायद्यांबाबत समाधान नाही. तसेच, पुनर्वसनानंतर सांस्कृतिक सुविधा (६.६%), आरोग्य सुविधा (२०.५%), आणि पिण्याचे पाणी (४५.६%) याबाबतीत अनेक अडचणी आहेत.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील धरणे
तारळी धरण

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
दूधगंगा धरण

राजर्षि शाहुसागर असे नामकरण झाले  आहे

## धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : मातीचा भराव व दगडी बांधकाम
उंची  :  ८५.३० मी (सर्वोच्च)
लांबी  :  १२८० मी

दुधगंगा-वेद्गंगा धरण     
   तलावांचा तालुका अशी संपूर्ण राज्यात ओळख असलेल्या राधानगरी तालुक्यातील तलावांत पाणीसाठा समाधानकारक आहे.गेल्यावर्षीपेक्षा या वर्षी तीन टी.एम.सी.पाणीसाठा अधिक असूनपाणी स्थिती समाधानकारक आहे.तालुक्यात राधानगरी,तुळशी आणि काळम्मावाडी असे तीन जलाशय आहेत.तालुक्यात पावसाचे प्रमाण सरासरी पंचवीसशे मिलीमीटर आहे, त्याशिवाय धरण क्षेत्रात अधिक प्रमाणात पाऊस असल्याने तिन्ही जलाशय पूर्ण क्षमतेने भरतात.या तीन तलावात ३७ टीएमसी पाणीसाठा होतो. राधानगरी जलाशयात सध्या ४.२२ टीएमसी पाणीसाठा आहे. तर मागील वर्षी २.६७ टीएमसी पाणीसाठा होता.राधानगरी जलाशयाचे पाणी भोगावती नदीपात्रातून कोल्हापूर,इचलकरंजी,शिरोळपर्यंत वाहते. शेती सिंचन आणि पिण्यासाठी पाण्याचा वापर केला जातो. कोल्हापूरसह सीमाभागातील शेतीला वरदान ठरलेले काळम्मावाडी येथील राजर्षी शाहू सागर जलाशय या धरणात यावर्षी पंचवीस टीएमसी पाणीसाठा झाला होता.या तलावातील पाणी दूधगंगा नदी, डावा कालवा आणि उजवा कालवा यामधून सिंचनासाठी विसर्गित केले जाते शिवाय गैबी बोगद्यामधून भोगावती नदीपात्रात सोडले जाते. पाण्याचे योग्य नियोजन आणि पावसाचे प्रमाण चांगले राहिल्याने सध्या तलावात १२.२५ टीएमसी.पाणीसाठा आहे. तालुक्याच्या पश्चिमेकडील साडेतीन टीएमसी जलसाठा क्षमतेच्या तुळशी जलशायत सध्या २.०३ टीएमसी पाणीसाठा शिल्लक आहे. गेल्या वर्षी १.९६ टीएमसी पाणीसाठा शिल्लक होता. या तलावाच्या पाठीमागील बाजूस लोंढा केळोशी पाऊण टीएमसी जलसाठा असलेला प्रकल्प पूर्ण क्षमतेने भरला आहे. तालुक्यातील या तीन तलावांशिवाय केळोशी,हसणे,दाजीपूर ,कौलव येथील लघु तलाव पूर्ण क्षमतेने भरल्याने पाणीस्थिती चांगली आहे.
     'राधानगरी तालुक्यातील तिन्ही धरणात मुबलक पाणीसाठा आहे. मागील वर्षीपेक्षा सुमारे तीन टीएमसी पाणी अधिक शिल्लक आहे. पाण्याचे नियोजन योग्य प्रकारे केले जाणार आहे.
'काळमावाडी ,राधानगरी जलाशयात पाणीसाठा चांगला आहे. सिंचन क्षेत्रातील नागरिकांनी पाणी नियोजन चांगले केले आहे. भोगावती नदीमध्ये काळम्मावाडी धरणातून अजून तीन टीएमसी विसर्ग केला जाणार आहे. त्यामुळे शेती सिंचनाचा प्रश्न मार्गी लागेल.

## दरवाजे
प्रकार	: S - आकार
लांबी	:  ७०.८० मी.
सर्वोच्च विसर्ग	:  १९४० घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: ५, ( १२ X ५ मी)

## पाणीसाठा
क्षमता  :  ७१९.१२ दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  ६७९.६६ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ४६५८ हेक्टर
ओलिताखालील गावे  :  १२

## कालवा
### डावा कालवा
लांबी  :  २०० कि.मी.
क्षमता  :  ७३.६३ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र  :
: महाराष्ट्र  : ७३३४० हेक्टर
: कर्नाटक  : १९८६९ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  ८१०९२ हेक्टर

### उजवा कालवा
लांबी  :  २०० कि.मी.
क्षमता  :  २३.०८ घनमीटर / सेकंद

## वीज उत्पादन
जलप्रपाताची उंची  :  ४२ मी
जास्तीतजास्त विसर्ग  :  ३५.७० क्यूमेक्स / संयंत्र
निर्मिती क्षमता  :  २४ मेगा वॅट
विद्युत जनित्र  :  २ X १२ मेगा वॅट

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
तिल्लारी धरण

## धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : दगडी बांधकाम
उंची  :  ३८.०५ मी (सर्वोच्च)
लांबी  :  ४८५ मी 

## दरवाजे
प्रकार	: S - आकार
लांबी	:  ४१ मी.
सर्वोच्च विसर्ग	: १०२८ घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: ३, ( १२ X ५ मी)

## पाणीसाठा
क्षेत्रफळ  :  ९.०१ वर्ग कि.मी.
क्षमता  :  ११३.२६ दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  ९२.०२ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  
:वनजमीन  :  ७२८.९३ हेक्टर
:शेतजमीन  :  ५६५.७४ हेक्टर
:पडीकजमीन  :  ६४.२४ हेक्टर
ओलिताखालील गावे  :  १ पूर्ण, ४ थोड्याप्रमाणात

## कालवा
लांबी  :  १५ कि.मी.
क्षमता  :   ७.९० घनमीटर / सेकंद

## वीज उत्पादन
जलप्रपाताची उंची  :  ६३५.८२ मी.
जास्तीतजास्त विसर्ग  :  ११.५० क्यूमेक्स
निर्मिती क्षमता  :  ६० मेगा वॅट
विद्युत जनित्र  :  १

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वाघूर धरण

हे जळगाव जिल्ह्यांतील भुसावळ 

तालुक्यातील  वरा डसीम जवळील महत्त्वाचे धरण असून याचे बांधकाम इ.स.२०१३ साली पूर्ण झाले. व त्याच वर्षी ते धरण १०० टक्के भरले. हे धरण वाघुर नदी वर बांधण्यात आले आहे.

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:जळगाव जिल्ह्यातील धरणे
जामदा धरण

{{माहितीचौकट धरण
| नाव = {जामदा धरण}
| चित्र =
| चित्र_रुंदी =
| चित्र_शीर्षक = 
| अधिकृत_नाव = {जामदा बंधारा}
| उद्देश = सिंचन
| नदी_प्रवाह_नावे =गिरणा नदीवर जामदा या गावी
| स्थान =जामदा गाव
| वार्षिक_पाऊस =
| लांबी =
| उंची = 
| रुंदी =
| बांधकाम_आरंभ =
| उद्घाटन =
| पाडले =
| खर्च =
| ओलिताखालील_क्षेत्रफळ =
| जलाशय =
| जलाशय_क्षमता =
| जलसंधारण_क्षेत्रफळ =
| जलाशय_क्षेत्रफळ =
| स्थापित_उत्पादनक्षमता =
| टर्बाइने =
| महत्तम_उत्पादनक्षमता =
| वार्षिक_विद्युतनिर्मिती =
| पुलाचा_प्रकार =
| पुलाची_रुंदी =
| पूल_क्लिअरन्स =
| दैनंदिन_वाहतूक =

| पुलाचा_टोल =
| पूल_आयडी =
| नकाशा_क्यू =
| नकाशा_चित्र =
| नकाशा_रुंदी =
| नकाशा_शीर्षक =
| भौगोलिक_निर्देशांक =
| अक्षांश =
| रेखांश =
| व्यवस्थापन =
| संकेतस्थळ =
| संकीर्ण =
}}

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
गिरणा धरण

हे भारतातल्या पश्चिम महाराष्ट्रातील नाशिक जिल्ह्यातले एक धरण आहे. १९५५ मध्ये धरण बांधकामासाठी कुदळ मारली गेली. १४ वर्ष सलग काम झाल्यावर १९६९ मध्ये धरणाचे लोकार्पण झाले. चाळीसगाव शहराच्या पश्चिमेला ४० कि.मी.वर नांदगाव तालुक्यात हे महाकाय गिरणा धरण आहे. गिरणा प्रकल्प नाशिक जिल्ह्यातील नांदगाव तालुक्यात असला तरी सिंचनासह पिण्याच्या पाण्यासाठी सर्वाधिक फायदा जळगाव जिल्ह्याला होतो. 

## धरणाची माहिती
गिरणा धरण हे २१५० कोटी घनफूट साठवण क्षमतेचे आहे. प्रकल्पांसाठी १३ कोटी रुपये खर्ची पडले आहेत. १ हजार ४०० फूट दगडी तर १ हजार ७६० मातीचे बांधकाम आहे. धरणाची नदीपातळीपासूनची उंची १३३ इंच तर समुद्रसपाटीपासून १३१८ इंच असून १८५० कोटी घनफूट उपयुक्त तर ३०० कोटी घनफूट मृतसाठा निर्धारित केला आहे. १३ हजार ५५० एकर बुडीत क्षेत्रात धरणाचा विस्तार व्यापला असून १ लाख ४१ हजार ३६४ एकर सिंचन क्षेत्राला धरणाने हिरवळ प्रदान केली आहे. कालव्यामुळे २ लाख ६३ हजार ३७७ एकर क्षेत्र ओलिताखाली येते.धरणाची ऐकून पाणी साठवन क्षमता 22 टी.एम.सी आहे.

## सिंचन आणि पाणी पुरवठा 
गिरणा धरणापासून निघालेला डावा पांझण कालवा ५३ कि.मी. लांबीचा, उजवा जामदा २० कि.मी.चा, डावा जामदा ४०चा तर निम्न गिरणा काठ कालवा ६० कि.मी. लांबीचा आहे. या कालव्यांमुळे गिरणा खोऱ्याला सुपीकता व समृद्धता लाभली आहे. तथापि कालव्यांपासून होणारी गळती, पाटचा‍ऱ्यां दुरुस्तीची गरज हे प्रश्न सोडविणे गरजेचे आहे. यामुळे पाण्याचा अपव्यय होतो. याबाबत गिरणा पाटबंधारे विभागाचे सतत दुर्लक्ष होत आहे. मालेगाव शहर, चाळीसगाव शहर, नांदगावसह ५६ खेडी अशा एकूण १२७ पाणीपुरवठा योजनांसाठी गिरणा धरण हा एकमेव जिवंत पाण्याचा स्रोत आहे. मात्र याच योजनांद्वारे जळगाव जिल्ह्याच्या जवळपास पाऊण भागातील लोकसंख्येची तहान भागते. बिगर सिंचनासाठी धरणाचे पाणी दहीगाव बंधाऱ्यापर्यंत प्रवास करते. पिण्यासाठी २ महिन्यांतून एकदा पाणी सोडले जाते.

पहा : महाराष्ट्रातील जिल्हावार नद्या

पहा : महाराष्ट्रातील जिल्हावार धरणे

वर्ग:नाशिक जिल्हा
वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील धरणे
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
कालव्यातून होणारी गळती मुळे जी माती कालाव्यासाठी लोकांची जमिनीमधील घेतली आहे त्यामुळे तेथे फार पाणी साचते व शेतात जाण्यास त्रास होतो व त्या जमिनीचा मोबदला पण भेटला नाही आहे. व तेथून पाण्याचा निचरा कसा होईल याकडे पण प्रशासनाचे दु्लक्ष आहे
नलगंगा धरण

## धरणाची माहिती 
बांधण्याचा प्रकार : मातीचा भराव
उंची : २९.०० मी (सर्वोच्च)
लांबी : २५१४.६० मी

## दरवाजे 
प्रकार	: S - आकार
लांबी	: १६०.९४ मी.
सर्वोच्च विसर्ग	: २१५८ घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: ११, ( ४.२५ X १२.२० मी)

## पाणीसाठा 
क्षेत्रफळ : ०.११ वर्ग कि.मी.
क्षमता : ७१.८६ दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता : ६९.३२ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र : १०९८ हेक्टर
ओलिताखालील गावे :

## कालवा 
### उजवा कालवा 
लांबी : ३० कि.मी.
क्षमता : १०.०५ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र : १५७७३ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन : १५६२९ हेक्टर

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:बुलढाणा जिल्ह्यातील धरणे
खडकपूर्णा धरण

'''''' हे देउळगावमही या गावाजवळ असलेले पूर्णा नदीवरचे धरण आहे.हे देउळगावराजा ते चिखली रस्त्यावर लागते. हा एक सिंचन प्रकल्प आहे.

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:बुलढाणा जिल्ह्यातील धरणे
येलदरी धरण

## धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : मातीचा भराव व दगडी बांधकाम
उंची  :  ५२.२० मी (सर्वोच्च)
लांबी  :  ४०८१.८० मी 

## दरवाजे
प्रकार	: S - आकार
लांबी	:  १४९.६५ मी.
सर्वोच्च विसर्ग	:  १०४७७.१३ घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: १०, ( ११.५८ X १२.४९ मी)

दरवाजे: 14

## पाणीसाठा
क्षेत्रफळ  :  १०१.५४ वर्ग कि.मी.
क्षमता  :  ९३४.४४ दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  ८०९.७७ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  १०५६० हेक्टर
ओलिताखालील गावे  :  २७

## कालवा
या धरणाचा कालवा सिद्धेश्वर धरणातून निघतो.

## वीज उत्पादन
जलप्रपाताची उंची  :  ३८.१० मी
जास्तीतजास्त विसर्ग  :  १०.५० क्यूमेक्स
निर्मिती क्षमता  :  १५ मेगा वॅट
विद्युत जनित्र  :  २ X ७.५० मेगा वॅट

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:हिंगोली जिल्ह्यातील धरणे
सिद्धेश्वर धरण

## धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : मातीचा भराव व दगडी बांधकाम
उंची  :  ३८.२५ मी (सर्वोच्च)
लांबी  :  ६३५३.२० मी 

## दरवाजे
प्रकार	: S - आकार
लांबी	:  ३०४.८० मी.
सर्वोच्च विसर्ग	:  १०७८८.६ घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: १४, ( ४.२६ X १२.१९ मी)

## पाणीसाठा
क्षेत्रफळ  :  ४०.५८ वर्ग कि.मी.
क्षमता  :  २५०.८५ दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  ८०.९६ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ४०.११ वर्ग कि.मी.
ओलिताखालील गावे  :  १४

## कालवा
लांबी  :  ४३.५० कि.मी.
क्षमता  :  ५६.६३ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ८६५०० हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  ७८४८६ हेक्टर

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:हिंगोली जिल्ह्यातील धरणे
दुधना धरण

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
तेरणा धरण

**तेरणा धरण** हे महाराष्ट्राच्या धाराशिव जिल्ह्यातील तेरणा नदीवर बांधलेले धरण आहे. हे धरण माकणी गावाजवळ आहे.

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:धाराशिव जिल्ह्यातील धरणे
पेंच धरण

## धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : मातीचा भराव व दगडी बांधकाम
उंची  :  ४४.५० मी (सर्वोच्च)
लांबी  :  २२४८ मी 

## दरवाजे
प्रकार	: S - आकार
लांबी	:  २३७ मी.
सर्वोच्च विसर्ग	:  १२२४३ मीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: १६, ( १२ X ८ मी)

## पाणीसाठा
क्षेत्रफळ  :  २५.२० वर्ग कि.मी.
क्षमता  :  २३० दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  १८० दशलक्ष घनमीटर

## कालवा
लांबी  :  ८१.२५ कि.मी.
क्षमता  :  ११८.४० घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र  :  १८८१५० हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  १२६९१३ हेक्टर

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील धरण
कालिसरार धरण

हा महाराष्ट्र व मध्य प्रदेश या दोन राज्यांचा संयुक्त आंतरराज्य प्रकल्प आहे.या प्रकल्पाचा लाभ गोंदिया जिल्ह्यास होतो.

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
इटियाडोह धरण

## धरणाची माहिती
'''''' हे  महाराष्ट्रातील  गोंदिया जिल्ह्यातील  एक मोठे धरण आहे.हे धरण गाढवी नदीवर बांधण्यात आलेले आहे.ते अर्जुनी या गावाजवळ आहे.यातील पाण्याचा वापर सिंचनासाठी होतो. या धरणातील पाण्याचा लाभ मुख्यत्वेकरून गोंदिया व गडचिरोली जिल्ह्यांना होतो. हा गोदावरी नदिच्या खोऱ्यात बांधण्यात आलेला प्रकल्प आहे. या प्रकल्पाचे काम सन १९६५ मध्ये सुरू करण्यात आले. या धरणासाठी मंजूर निधी ७.३४ करोड इतका होता. परंतु याचे काम पूर्ण करण्यास रु. ९.१८ करोड इतका निधी लागला.याची सिंचनक्षमता ४००८० हेक्टर इतकी आहे.

बांधण्याचा प्रकार : मातीचा भराव व दगडी बांधकाम
उंची  : २९.८५ मी (सर्वोच्च)
लांबी  :  ४२०.६१ मी

## दरवाजे
लांबी	: ८५.३४४ मी.
सर्वोच्च विसर्ग	: ३२२० घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: ०

## पाणीसाठा
क्षेत्रफळ  :  ४६.९१ वर्ग कि.मी.
क्षमता  :  २८८.८३ दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  २२५.१२ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ७८०१.९३ हेक्टर
ओलिताखालील गावे  :  १७

## कालवा
लांबी  :  ७७.२५ कि.मी.
क्षमता  :  ३९.६२ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ६०७५० हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  ३९५१६ हेक्टर

## विद्युत निर्मिती
जलप्रपाताची उंची  :  २० मी.
सर्वोच्च विसर्ग  :  ६ क्यूमेक्स / संयंत्र
क्षमता  :  १६० मेगा वॅट
जनित्र  : २ X ८० मेगा वॅट

## बाह्य दुवे
* गुगलवरची चित्रे (इंग्रजी मजकूर)
* पर्यटन दुवा (इंग्रजी मजकूर)
* भारतातील जलस्त्रोतांबद्दलची माहिती प्रणाली  (इंग्रजी मजकूर)

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:गोंदिया जिल्हा
कडवा धरण

## धरणाची माहिती 
बांधण्याचा प्रकार : मातीचा भराव व दगडी बांधकाम
उंची : ३१.८४ मी (सर्वोच्च)
लांबी : १६६० मी

## दरवाजे 
प्रकार	: S - आकार
लांबी	: ५७ मी.
सर्वोच्च विसर्ग	: २८२१.३ घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: ४, ( १२ X ८ मी)

## पाणीसाठा 
इवलेसे|200px|ओलिताखालील क्षेत्र

क्षेत्रफळ : ५.८७ वर्ग कि.मी.
क्षमता : ५९.५ दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता : ५२.९ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र : ५८७.४ हेक्टर

## कालवा 
लांबी : ८८ कि.मी.
क्षमता : ७.००६ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र : १९४०४ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन : १५५२५ हेक्टर

## वीज उत्पादन 
जलप्रपाताची उंची : १२ मी.
जास्तीतजास्त विसर्ग : ५.२१ क्यूमेक्स
निर्मिती क्षमता : ०.५० मेगा वॅट
विद्युत जनित्र : १

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
गोसीखुर्द धरण

भंडारा, नागपूर आणि चंद्रपूर जिल्ह्यामध्ये सिंचन सुविधा देण्याच्या उद्देशाने **इंदिरासागर** किंवा **गोसीखुर्द  (गोसेखुर्द)** धरणाची स्थापना गोसीखुर्द राष्ट्रीय प्रकल्प म्हणून झाली. धरणाचा पाया २३ ऑक्टोबर १९८४ रोजी भारताचे माजी पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी ठेवला होता. या ठिकाणी ९२ मीटर उंच आणि ६५३ मीटर लांबीचे कन्जेंट गुरुत्व धरण आहे. हे धरण सुमारे २४९ गावांचच्या पुनर्वसनानंतर तयार झाले आहे. सध्या, धरणाची ठिकाणे आणि त्याच्या आसपासच्या क्षेत्रातील सिंचन आणि विजेची गरज पूर्ण होते. 

या प्रकल्पाची अंदाजित किंमत रुपये ३७२.२२ कोटी इतकी होती. हा प्रकल्प पूर्ण न झाल्यामुळे,याची किंमत वाढत वाढत सन २०१० मध्ये रुपये ११,५०० कोटी झाली होती. या प्रकल्पाची सुमारे ९०% कामे झाले आहे. गोसीखुर्द प्रकल्पांतर्गत महाराष्ट्र राज्यातील गावांजवळ (तालुका-पवनी, जिल्हा-भंडारा) वैनगंगा नदीवर सुमारे ११.३५ किमी लांबीचे धरण बांधण्यात आले आहे. दोन विमोचक, चार उपसा सिंचन योजना व आसोलामेंढा तलावाच्या नुतानिकरनाद्वारे भंडारा, नागपूर व चंद्रपूर जिल्ह्याच्या सुमारे २,५०,८०० हेक्टर जमिनीला सिंचनाचा लाभ मिळणार आहे.

## संबंधित नद्या व प्रकल्प 
पवनी तालुक्यातील गोसीखुर्द येथे राष्ट्रीय इंदिरासागर प्रकल्प वैनगंगा नदीवर बांधण्यात आला आहे. वैनगंगा ही विशाल नदी असून तिच्या बावनथडी, बाघ, सूर आणि कन्हान या उपनद्या आहेत. या नद्यांचे पाणी वैनगंगेत येते. यासोबतच मध्यप्रदेशातील संजय सरोवर, गोंदिया जिल्ह्यातील सिरपूर, पुजारीटोला, कालीसराट, धापेवाडा आणि आंतरराज्यीय बावनथडी प्रकल्पांसह कन्हान नदीवरील पेंच, तोतलाडोह, पवनारखैरी आणि चवराई या प्रकल्पांचे पाणीही गोसेखुर्द प्रकल्पात जमा होते. वर्षभर यापासून कोणताही धोका नसला तरी पावसाळ्यात मात्र अतिवृष्टी झाली की या प्रकल्पांचे पाणी सोडले जाते आणि संपूर्ण भार एकट्या गोसेखुर्द प्रकल्पावर येऊन पडतो. त्यामुळे या प्रकल्पातून पाण्याचा विसर्ग करताना मोठी कसरत करावी लागते. एकाच वेळी पाण्याचा विसर्ग केला तर गडचिरोली आणि चंद्रपूर जिल्ह्यांत पूरपरिस्थिती निर्माण होते.

## बाधित गावे 
या प्रकल्पात भंडारा जिल्ह्यातील ३४ पूर्णतः तर अंशतः १०४ गावे, नागपूर जिल्ह्यातील ८५ गावे बाधित झाली आहेत. भंडारा जिल्ह्यातील १२ हजार ४७५ हेक्टरपैकी १२ हजार ३६१ हेक्टर जमिनीचे संपादन झाले आहे, तर नागपूर जिल्ह्यातील ३३.३६ हेक्टरपैकी २७.६६ हेक्टर आणि 
* चंद्रपूर जिल्ह्यातील २६८२ हेक्टर जमिनीपैकी २ हजार ६३२ हेक्टर शेतजमीन संपादित झाली आहे.

## सिंचन क्षमता 
भंडारा, नागपूर आणि चंद्रपूर या ३ जिल्ह्यांसाठी महत्त्वाकांक्षी असलेल्या या प्रकल्पाची सिंचन क्षमता अडीच लाख हेक्टर आहे. या प्रकल्पात भंडारा जिल्ह्यातील ८९ हजार ८५६ हेक्टर, नागपूर जिल्ह्यातील १९ हजार ४८१ हेक्टर, 
* तर चंद्रपूर जिल्ह्यातील १ लाख ४१ हजार ४६३ हेक्टर जमीन सिंचनाखाली येणार आहे. 
प्रकल्पाला दोन कालवे असून, डाव्या कालव्याची लांबी २३ किलोमीटर, तर उजव्या कालव्याची लांबी ९९ किलोमीटर आहे.

## संदर्भ 

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील धरण
घोड धरण

## धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : मातीचा भराव
उंची  : ३४.७४ मी (सर्वोच्च)
लांबी  :  ३२०१ मी 

## दरवाजे
प्रकार	: S - आकार
लांबी	: ३४७.७५ मी.
सर्वोच्च विसर्ग	: ७४१० घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: २९, (९.१४ X ६.०९ मी)

## पाणीसाठा
क्षमता  :  २१६.२८ दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  १५४.८० दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ३०५५ हेक्टर
ओलिताखालील गावे  :  ७

## कालवा
### डावा कालवा
लांबी  :  ८५ कि.मी.
क्षमता  :  १४.११ घनमीटर / सेकंद

### उजवा कालवा
लांबी  :  ३० कि.मी.
क्षमता  :  ५.२३ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ५२३७२ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  ४१४६० हेक्टर

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
हत्फ-७

**हत्फ-७** हे पाकिस्तानचे अण्वस्त्रे वाहून नेण्याची क्षमता असणारे क्षेपणास्त्र आहे. सातशे किलोमीटरपर्यंतच्या लक्ष्याचा वेध घेण्याची या क्षेपणास्त्राची क्षमता असल्याचा पाकचा दावा आहे.

याला पाकिस्तानने *बाबर क्षेपणास्त्र* असे नाव दिले आहे.

वर्ग:पाकिस्तानची क्षेपणास्त्रे
मुहम्मदमियां सूम्रो

इवलेसे|मुहम्मदमियां सूम्रो  (2016)
**मुहम्मद मियां सूम्रो** पाकिस्तानचा काळजीवाहू पंतप्रधान होता. राष्ट्राध्यक्ष परवेझ मुशर्रफने डिसेंबर इ.स. २००७मध्ये सुम्रोची पंतप्रधानपदी नेमणूक केली. सूम्रो मार्च २५, इ.स. २००८पर्यंत पंतप्रधान होता. ऑगस्ट १८, २००८ रोजी मुशर्रफने राष्ट्राध्यक्षपदाचा राजीनामा दिल्यावर सूम्रो त्यापदी चढला.

वर्ग:पाकिस्तानचे पंतप्रधान
द्वारकानाथ कोटणीस

इवलेसे|उजवे|250px|नॉर्मन बेथ्यून यांच्य स्मृतीस पुष्पचक्र समर्पिणारे द्वारकानाथ कोटणीस (चित्राचा काळ अज्ञात)
डॉ. **द्वारकानाथ कोटणीस** (ऑक्टोबर १०, १९१० - डिसेंबर ९, १९४२) हे मराठी-भारतीय डॉक्टर होते. दुसऱ्या महायुद्धात जपानने चीनवर आक्रमण केलेले असताना डॉ. कोटणीस चीनला गेले होते. तेथे त्यांनी वैद्यकीय मोहिमेत भाग घेऊन चार वर्षे रुग्णसेवा केली. तेथेच डिसेंबर ९, १९४२ रोजी त्यांचा मृत्यू झाला. त्यांच्या जीवनावर 'डॉक्टर कोटनीस की अमर कहानी' नावाचा एक हिंदी चित्रपट व्ही.शांताराम यांनी काढला होता.

वर्ग:चीनचा इतिहास
वर्ग:दुसरे महायुद्ध
वर्ग:मराठी डॉक्टर
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १९१० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४२ मधील मृत्यू
सदर्न क्रॉस रेल्वे स्थानक

**सदर्न क्रॉस स्थानक** हे मेलबर्न शहरातले महत्त्वाचे रेल्वे स्थानक आहे. हे स्थानक पूर्वी स्पेन्सर्स स्ट्रीट स्टेशन या नावाने ओळखले जात असे. पुनर्बांधणी नंतर त्याचे सदर्न क्रॉस स्टेशन  असे नामकरण करण्यात आले. येथून ऑस्ट्रेलियाच्या मुख्य शहरांना जोडण्याऱ्या गाड्या सुटतात. त्याच प्रमाणे हे स्थानक मेलबर्न विमानतळाशी ही जोडलेले आहे. या स्थानकावरून मेलबर्न विमानतळ येथे स्कायबस या सेवेद्वारे पोहोचता येते. रेल्वे व इतर माहीतीसाठी  मेलबर्नचे सार्वजनिक परिवहन हे पान पहा.

वर्ग:मेलबर्न
स्टीवन स्पीलबर्ग

स्पीलबर्ग, स्टीवन
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म
वर्ग:प्रेसिडेन्शियल मेडल ऑफ फ्रीडम विजेते
जेट विमान

जेट विमाने म्हणजे पंखा (प्रॉपेलर) विरहीत विमाने. ही विमाने जास्त उंचीवर अधिक फलदायी असतात.
यातले पहिले जेट विमान कोंडा १९१०  (इंग्लिश: Coanda-1910) हे होते. हे एका हेन्री कोंडा नावाच्या रोमेनियन पायलट ने इ.स. १९१० मध्ये चालवले होते.  नवीन पिढीची जेट विमाने साधारण पणे ६८० किमी प्रती तास ते ९०० किमी प्रती तास वेगाने उडतात. हा वेग, आवाजचा वेग माख (इंग्लिश: Mach) या पेक्षा ७५% ते ८०% भरतो.
वेग आणि विविध प्रकारच्या हवामानात वापराच्या सुलभतेमुळे ही विमाने प्रवासी विमान म्हणून प्रचलित झाली आहेत. ही विमाने मोठे अंतर वेगात कापू शकत असल्याने बहुतेक सर्व आंतरखंडीय प्रवासांसाठी यांचाच वापर केला जातो.

**इतर  जेट**  

बहुतेक लोक 'जेट विमान' हा शब्द गॅस टर्बाइन आधारित एअरब्रथिंग जेट इंजिन दर्शविण्यासाठी वापरतात, पण रॉकेट आणि स्क्रॅमजेट हे दोन्ही जेट प्रॉपल्शनद्वारे चालविले जातात.

क्रूझ क्षेपणास्त्रे एकल-वापरलेली मानवरहित जेट विमान आहेत, प्रामुख्याने रामजेट्स किंवा टर्बोजेट्स किंवा कधीकधी टर्बोफन्सद्वारे समर्थित, परंतु त्यांच्याकडे बहुतेक वेळेस प्रारंभिक प्रॉपशनसाठी रॉकेट प्रोपल्शन सिस्टम असते.

वेगवान एअरब्रीथिंग जेट विमान हे मॅच 9-10च्या आसपासचे मानवरहित एक्स -४३ स्क्रॅमजेट आहे.

मॅच 6.85 वर सर्वात वेगवान मॅन (रॉकेट) विमान एक्स -15 आहे.

स्पेस शटल, एक्स-43 or किंवा एक्स -१ Theच्या तुलनेत वेगवान असताना, चढण्यादरम्यान विमान मानले गेले नाही कारण ते हवेपेक्षा रॉकेटच्या जोरावर वाहून गेले होते. री-एंट्री दरम्यान ते विना विद्युत विमान म्हणून (ग्लाइडरसारखे) वर्गीकृत केले गेले. पहिले उड्डाण 1981 मध्ये होते.

हे बेल ५३३  (१९६४), लॉकहीड एक्सएच-51 (१९६५) आणि सिकोर्स्की एस-६९(१९७७ -१९८१) ही कंपाऊंड हेलिकॉप्टर डिझाइनची उदाहरणे आहेत ज्यात जेट एक्झॉस्टने फॉरवर्ड थ्रस्टमध्ये भर घातली आहे. टिप जेटद्वारे रोटर्स चालवणाऱ्या अनेक हेलिकॉप्टर्समध्ये हिलर वायएच -32 हॉर्नेट आणि फॅरे अल्ट्रा लाईट हेलिकॉप्टर होते.

जेट-चालित विंगसूट अस्तित्वात आहेत - मॉडेल एअरक्राफ्ट जेट इंजिनद्वारे चालित - परंतु कमी कालावधीसाठी आणि उंचीवर लॉंच करण्याची आवश्यकता आहे. 

## हे सुद्धा पहा
* जेट इंजिन
वर्ग:विमाने
बलांगा

**बलांगा सिटी** फिलिपाईन्सच्या बटान प्रांतातील शहर आहे. २०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १,०४,१७३ इतकी होती.

वर्ग:फिलिपिन्समधील शहरे
वर्ग:बटान प्रांत
पुजारीटोळा धरण

## धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : मातीचा भराव व दगडी बांधकाम
उंची  :  १०.३६ मी (सर्वोच्च)
लांबी  :  ३२०९.३० मी 

## दरवाजे
प्रकार	: S - आकार
लांबी	:  १८७.७६ मी.
सर्वोच्च विसर्ग	:  ४२४६.८८ घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: १३, ( १२.२० X ४.३० मी)

## पाणीसाठा
क्षेत्रफळ  :  १७.६५ वर्ग कि.मी.
क्षमता  :  ६५.११ दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  ४८.७० दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  २३०२.४६ हेक्टर

## कालवा
### डावा कालवा
लांबी  :  ९४.९८ कि.मी.
क्षमता  :  १६.५६ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ६८४२१ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  ४४६९६ हेक्टर

### उजवा कालवा
क्षमता  :  २६.७६ घनमीटर / सेकंद

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:भंडारा जिल्ह्यातील धरणे
ॲडलेड

** ॲडलेड** ही ऑस्ट्रेलियाच्या साऊथ ऑस्ट्रेलिया ह्या राज्याची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. (इंग्लिश: Adelaide) हे ऑस्ट्रेलियातील पाचवे सगळ्यात मोठे शहर आहे. या शहराची स्थापना सन इ.स. १८३६ मध्ये झाली. ब्रिटिश येथे येण्या आधी येथे गौना (इंग्रजीः Kaurna) नावाची आदिवासी जमात नांदत होती. येथे संरक्षण साहित्याचे उत्पादन होते तसेच होल्डन व मित्सुबिशी या मोटार उत्पादक कंपन्यांचेही कारखाने आहेत.

वर्ग:ऑस्ट्रेलियामधील शहरे
वर्ग:ॲडलेड
आय.डी.पी. एज्युकेशन

ऑस्ट्रेलिया येथील **आय.डी.पी. एज्युकेशन** (इंग्रजी: IDP Education) ही संस्था परदेशांत जास्तीत जास्त विद्यार्थी मिळवण्यासाठी प्रयत्न करते व त्या बदल्यात विद्यापीठे या संस्थेला विद्यार्थ्याच्या पहिल्या वर्षाच्या फीच्या १०% रक्कम देतात. या संस्थेची जगभरात कार्यालये स्थापन करण्यात आली आहेत. त्यांद्वारे ऑस्ट्रेलियन शिक्षणाचे जोरदार जागतिक विपणन करण्याचा प्रयत्न होत आहे.

या संस्थेची भारतातील मुख्य शहरांमध्ये, जसे मुंबई, दिल्ली, अहमदाबाद, हैदराबाद व चंदीगड येथे कार्यालये आहेत. संस्थेच्या संकेतस्थळावर अधिक माहिती उपलब्ध आहे.
## बाह्यदुवा 
* आय. डी. पी. एज्युकेशन

वर्ग:ऑस्ट्रेलियातील शैक्षणिक संस्था
पर्थ

**पर्थ** ही ऑस्ट्रेलिया देशाच्या वेस्टर्न ऑस्ट्रेलिया ह्या राज्याची राजधानी व सर्वांत मोठे शहर आहे. पर्थ हे ऑस्ट्रेलियातील चौथे सगळ्यात मोठे शहर आहे. या शहराची स्थापना इ.स. १८२९ मध्ये झाली. ब्रिटिश येथे येण्या आधी येथे *वाजूक नुगर* नावाची आदिवासी जमात नांदत होती.

वेस्टर्न ऑस्ट्रेलियातील खनिज उद्योगामुळे या शहराची अतिशय वेगाने वाढ होत आहे. 

पर्थ मधील क्रिकेटचे मैदान *वाका* या नावाने ओळखले जाते. या मैदानाची खेळपट्टी जगातील सर्वांत वेगवान खेळपट्टी असल्याचे मानले जाते.

वर्ग:ऑस्ट्रेलियामधील शहरे
वर्ग:पर्थ
बोईंग

**बोईंग** ही जगातली आघाडीची जेट विमान बनवणारी अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने येथील कंपनी आहे.

वर्ग:विमान उत्पादक कंपन्या
वर्ग:अमेरिकेमधील कंपन्या
वर्ग:सिअ‍ॅटल
बोरी धरण

## धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : मातीचा भराव व दगडी बांधकाम
उंची  :  १४.१० मी (सर्वोच्च)
लांबी  :  २२५ मी 

## दरवाजे
प्रकार	: S - आकार
लांबी	:  २२५ मी.
सर्वोच्च विसर्ग	: ४२०६ घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: ( १२ X ५ मी)

## पाणीसाठा
क्षेत्रफळ  :  ८.६८ वर्ग कि.मी.
क्षमता  :  ४०.३१ दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  :  २५.१५ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ८६८ हेक्टर

## कालवा
### डावा कालवा
लांबी  :  १७ कि.मी.
क्षमता  :  १.०८ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ३२३६ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  २२२६ हेक्टर

### उजवा कालवा
लांबी  :  २० कि.मी.
क्षमता  :  २.१७ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र  :  ५७८१ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  :  ४२७८ हेक्टर

वर्ग:भारतातील धरणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
कुवेत सिटी

**कुवेत शहर** ही मध्यपुर्वेतील कुवेत ह्या देशाची राजधानी व सगळ्यात मोठे शहर आहे.

वर्ग:कुवेतमधील शहरे
वर्ग:आशियातील देशांच्या राजधानीची शहरे
विल्यम झाल्को

वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मॅथ्यू फ्लिंडर्स

कॅप्टन **मॅथ्यू फ्लिंडर्स** (मार्च १६, इ.स. १७७४:डॉनिंग्टन, लिंकनशायर, इंग्लंड - जुलै १९, इ.स. १८१४) हा दर्यावर्दी खलाशी होता. याने ऑस्ट्रेलियाचा पहिला नकाशा इ.स. १८००च्या सुमारास काढला. त्यासाठी त्याला १ वर्ष लागले.
त्यानेच या खंडाला ऑस्ट्रेलिया हे नाव दिले. त्याने या खंडाची त्याच्या पथका समवेत एका गळक्या बोटीतून फेरी केली. या बोटीचे नाव टॉम्स थम्ब असे होते.
त्याने तास्मानिया हे बेट आहे असे दाखवून दिले.

त्याच्या बायकोचे नाव ऍन असे होते. हा प्रवास पूर्णं झाल्यावर त्याने एक पुस्तकही लिहिले. या पुस्तकाचे नाव *अ व्हॉयेज टू टेरा ऑस्ट्रालिस* असे होते.

## बालपण 
फ्लिंडर्सने रॉबिन्सन क्रुसो हे पुस्तक वाचल्यावर आपणही समुद्रावर जावे असे वाटले व त्यामुळे इ.स. १७८९मध्ये पंधराव्या वर्षी तो रॉयल नेव्हीमध्ये रुजू झाला.

फ्लिंडर्स, मॅथ्यू
फ्लिंडर्स, मॅथ्यू
फ्लिंडर्स, मॅथ्यू
फ्लिंडर्स, मॅथ्यू
ब्रुनो हेड्रिन लगून

**ब्रुनो हेड्रिन लगून** (१० एप्रिल, १९८४ - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय हॉकी खेळलेला खेळाडू आहे. तो प्रामुख्याने डिफेंडर म्हणून खेळत असे. लगूनने राष्ट्रीय स्तरावर ओडिशा राज्याचे आणि व्यावसायिक स्तरावर इंडियन एरलाइन्स (आताची एर इंडिया) संघांचे प्रतिनिधित्व केले.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ट्रॅम

**ट्रॅम** (इंग्लिश:Tram) हे विजेवर चालणारे वाहन आहे. या साठी रस्त्यातच रूळ टाकलेले असतात. या वाहनामुळे वाहतूक कोंडी होवू शकते. तसेच यांचा वेगही मर्यादित असतो. भारतात पूर्वी मुंबई येथे ट्रॅम सेवा होती. तसेच कलकत्ता येथेही ट्रॅम धावत असत. युरोप मधले अनेक देश तसेच ऑस्ट्रेलियातील काही शहरे येथे ट्रॅम हे सार्वजनिक वाहतुकीचे साधन म्हणून वापरले जाते.  शेजारील चित्रात मेलबर्न शहरातील रस्त्यात इतर वाहतूकी सोबत ट्रॅम दिसत आहे.

## मुंबईची ट्राम
ट्रामसेवा ही मुंबई शहरातील पहिली सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था.मुंबईत १९ मे १८७४ रोजी पहिली ट्रामसेवा चालू झाली.मुंबई ट्रामवे कंपनी, मुंबई महानगरपालिका आणि मुंबई सरकार ह्यांच्यात करार होऊन तिचे नियोजन झाले. सुरुवातीला ट्रामगाड्या घोडे ओढत असत. नंतर त्या वीजेवर चालविण्यात आल्या. मुंबई वीज पुरवठा आणि ट्रामवेज कंपनी मर्यादित ने मुंबई ट्रामवेज कंपनी विकत घेतली. हीच आताच्या 'बेस्ट'ची मूळ कंपनी.७ मे १९०७ रोजी पहिली विजेवरची ट्राम धावली.१९२० साली दुमजली ट्रामसेवा चालू झाली.१९२४ पासून रेल्वे वीजेवर चालू लागली.१९२६ साली बससेवा चालू झाली.बस व रेल्वे सेवा जलद गतीने असल्याने ट्रामसेवा तोट्यात गेली. शेवटी ट्रामसेवा बंद करण्यात आली.३१ मार्च १९६४ रोजी रात्री १० वाजता बोरिबंदर ते दादर शेवटची ट्रामगाडी  धावली.त्या शेवटच्या दिवशी हजारो मुंबईकरांनी तिला दुतर्फा प्रचंड गर्दी करून हळहळत निरोप दिला.त्या दिवशी ७१९४७ प्रवाश्यांनी ट्राममधून प्रवास केला. त्याचे उत्पन्न ४२६० रुपये होते. सुरुवातीला एक आण्यात कुठेही प्रवास करायची सुविधा होती. नंतर दीड आणा आणि नंतर दोन आणे तिकीट झाले. माटुंगा सर्वात दूरचे स्थानक होते. सहा नंबरची ट्रामगाडी फोरासमार्गे कुलाबा ते गिरगाव धावायची.चालकाजवळ पायापाशी वर्दी देण्यासाठी घंटा असायची. ससून डॉक ते छत्रपती शिवाजी महाराज वस्तुसंग्रहालय, वाडीबंदर, लालबाग, जेकब सर्कल, ताडदेव,अॉपेरा हाऊस, ग्रॅंटरोड ते जेजे हॉस्पिटल,धोबीतलाव ते कर्नाकबंदर असे शहरभर जाळे होते.ट्राम गोल फिरून वळायची आणि उलट दिशेने धावायची. आताच्या गोलाकार बागा ह्या तेव्हाची ट्रामची स्थानके होती. किंग्ज सर्कल, सायन सर्कल, दादर टीटी ट्राम टर्मिनस ही त्यातील काही ठिकाणे. बा.सी.मर्ढेकरांच्या खालील शब्दात ती अजरामर झाली.
"जिथे मारते कांदेवाडी
टांग जराशी ठाकुरद्वारा,
खडखडते अन् ट्राम वाकडी,
कंबर मोडुनी, चाटित तारा"

## संदर्भ
महाराष्ट्र टाईम्स मुंबई टाईम्स ०९/१२/२०१९.

## बाह्य दुवे
* Hastings Tramways Club (GB)
* Light Rail Transit Association (GB)
* Light Rail Central  (US/CA)
* Light Rail Now advocacy (US)
* Light Rail Netherlands (NL)

* Calcutta Tramways Company  Calcutta (IND)

Cable car line (US/NY)
* Museum of Transport and Technology ऑकलंड (NZ)
* Market Street Railway (US/CA)
* "Tramway" article of 1911 Britannica
* British National Tramway Museum(GB)
* Tramway Information  Including TLRS and Festival of Model Tramways
* Compressed Air Trams 
* What is a streetcar?  at American Public Transit Association
*Council of Tramway Museums Australasia 

* Tramway Museum Porto (Portugal)
*Pictures about trams in Hungary, Slovakia, जर्मनी and Czech Republic
* Pictures about trams in Europe
* Multiple tram pictures taken in Europe and Russia 
*Images from the Historic Niagara Digital Collections 

*Ballarat Tramway Museum - Victoria, Australia

वर्ग:रेल्वे वाहतूक
वर्ग:सार्वजनिक वाहतूक
अजितेश राय

**अजितेश राय ** हा भारताचा  हॉकी खेळाडू आहे. हा बहुदा मिड फिल्डर म्हणून खेळतो. तो वर्ल्ड सिरिज हॉकी संघासाठी निवडल्या गेला आहे.

वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू
वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
दिलीप तिर्की

**दिलीप तिर्की** (२५ नोव्हेंबर, इ.स. १९७७: सुंदरगढ, ओडिशा, भारत - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय हॉकी खेळलेला खेळाडू आहे. हा फुलबॅक म्हणून खेळायचा.

हॉकीतून निवृत्ती घेतल्यावर तिर्की राज्यसभेचा सदस्य झाला. तो ओडिशामधील तरुणांना हॉकी खेळण्यास प्रवृत्त करणाऱ्या संस्थांशी संलग्न आहे.

वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९७७ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
गगन अजित सिंग

**गगन अजित सिंग** ( ९ डिसेंबर १९८०) हा एक भारतीय हॉकीपटू आहे. तो २००० व २००४ ह्या ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये भारतीय हॉकी संघाचा सदस्य होता. तसेच २००१ सालच्या हॉकी चॅंपियन्स चॅलेंज स्पर्धेमधील विजयी भारतीय संघाचा देखील तो भाग होता.

वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म
वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू
वर्ग:पंजाबी व्यक्ती
वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
जुगराज सिंग

वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू
वर्ग:पंजाबी व्यक्ती
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील रौप्य पदक विजेते भारतीय
बीरेंद्र लाक्रा

**बीरेंद्र लाक्रा** (३ फेब्रुवारी, १९९०:लचाडा, ओडिशा, भारत - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय हॉकी खेळलेला खेळाडू आहे. हा सहसा बचावफळीत खेळत असे. तो २०२० च्या टोकियो ऑलिंपिकमध्ये कांस्यपदक जिंकणाऱ्या भारतीय संघाचा उपसंघनायक होता.

## सुरुवातीचे जीवन 
लाक्रा कुटुंबातील अनेक सदस्य आंतरराष्ट्रीय हॉकी खेळलेले आहेत. बीरेंद्रचा मोठा भाऊ बिमल लाक्रा आणि बहीण असुंता लाक्रा यांनीही भारतीय राष्ट्रीय हॉकी संघाचे प्रतिनिधित्व केले आहे. बीरेंद्रने आपले प्राथमिक शिक्षण आणि हॉकीचे सुरुवातीचे प्रशिक्षण राउरकेला येथील सेल हॉकी अकादमीमध्ये घेतले.

## आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द 
लाक्राने २०१० च्या दक्षिण आशियाई खेळांपासून आपली आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द सुरू केली. २०१२ च्या लंडन ऑलिंपिक स्पर्धेसाठी भारतीय संघात निवड झालेला तो ओडिशाचा एकमेव खेळाडू होता. त्याच्या उत्कृष्ट बचाव कौशल्यामुळे त्याला भारतीय संघाची भक्कम भिंत मानले जाते.

त्याने २०१४ च्या आशियाई खेळांमध्ये सुवर्णपदक आणि २०१४ च्या राष्ट्रकुल खेळांमध्ये रौप्यपदक जिंकणाऱ्या संघात मोलाचे योगदान दिले. २०२० तोक्यो ऑलिंपिकमध्ये भारताच्या ४१ वर्षांनंतर पदक जिंकलेल्या संघाचा तो उपसंघनायक होता.

## निवडक कामगिरी आणि पदके 
## पुरस्कार 
२०१२ मध्ये लाक्राला ओडिशा सरकारकडून बिजू पटनायक राज्य क्रीडा पुरस्कार दिला गेला.

वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू
वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
विक्रम पिल्ले

**विक्रम पिल्ले** (२७ नोव्हेंबर, १९८१:पुणे, महाराष्ट्र, भारत - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय हॉकी खेळलेला खेळाडू आहेत. पिल्ले सहसा मधल्या फळीत खेळत असे.

पिल्लेने आपल्या आंतरराष्ट्रीय कारकिर्दीची सुरुवात २००२ मध्ये केली आणि लवकरच त्याने भारतीय संघात आपला जम बसवला. त्याने २००४ च्या अथेन्स ऑलिंपिक मध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले होते. यासोबतच त्यांनी २००२, २००६ आणि २०१० च्या आशियाई खेळांमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले. २०१० च्या दिल्ली राष्ट्रकुल खेळांमध्ये रौप्य पदक मिळवणाऱ्या संघात त्यांचा समावेश होता.

महाराष्ट्र शासनाचा सर्वोच्च शिवछत्रपती क्रीडा पुरस्कार पिल्लेला प्रदान केला.

निवृत्तीनंतर तो नवीन खेळाडूंना मार्गदर्श करतो.

वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू
वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अजमेर सिंग

इवलेसे|200px|अजमेर सिंग
**अजमेर सिंग** (१९५३ - हा एक भारतीय बास्केटबॉल खेळाडू आहे.

याने १९८० उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले होते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:पंजाबी व्यक्ती
वर्ग:भारतीय बास्केटबॉल खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९५३ मधील जन्म
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गिरीश पिंपळे

**गिरीश पिंपळे** हा कडून आंतरराष्ट्रीय हॉकी खेळलेला खेळाडू आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
टॅरोन परेरा

**टॅरोन परेरा** भारताचा हॉकी खेळाडू आहे.

वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू
वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
धनंजय महाडिक

**धनंजय महाडिक** हा भारताचा आंतरराष्ट्रीय हॉकी खेळाडू आहे. त्याचा जन्म शिरवळ, सातारा येथे झाला. याने बेलापूरमध्ये हॉकी खेळण्यास सुरुवात केली. नंतर बेळगावमध्ये भारतीय स्थलसेनेतर्फे हॉकी खेळतो आहे.

वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू
वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
भारत कुमार चिकारा

**भारत कुमार चिकारा** (१० ऑक्टोबर, १९८५:हरयाणा, भारत - ) हा भारताकडून आंतरराष्ट्रीय हॉकी खेळलेला खेळाडू आहे. हा मधल्या फळीत खेळत असे.

वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख