शत्रुघ्न सिन्हा

*** ( ९ डिसेंबर १९४५) हे आघाडीचे भारतीय चित्रपट अभिनेते, निर्माते, पार्श्वगायक व राजकारणी (माजी मंत्री) आहेत. १९७० आणि १९८० च्या दशकांच्या अनेक चित्रपटांत त्यांनी भूमिका केल्या.

## प्रारंभीचे जीवन 
डाॅ. भुवनेश्वरप्रसाद सिन्हा यांच्या राम, लक्ष्मण, भरत आणि शत्रुघ्न अशा चार मुलांपैकी शत्रुघ्न सिन्हा सगळ्यात धाकटे होत त्यांचे शिक्षण पाठण सायन्स काॅलेजात झाले. त्यानंतर त्यांनी पुण्याच्या फिल्म इन्स्टिट्यूट आॅफ इंडियामधून अभिनयाचा डिप्लोमा केला व त्यानंतर मुंबईला येऊन हिंदी चित्रपटांत कामे करू लागले. प्रॆम पुजारी हा त्यांचा पहिला चित्रपट. त्यात तॆ पाकिस्तानी मिलिटरी आॅफिसर होते. शत्रुघ्न सिन्हा यांनी खलनायकी भूमिकाही केल्या आहेत.

## कौटुंबिकजीवन 
शत्रुघ्न सिन्हा यांची पत्नी पूनम सिन्हा या एकेकाळच्या मिस यंग इंडिया वूमन आहेत. त्यांना लव आणि कुश नावाचे मुलगे आणि (अभिनेत्री) सोनाक्षी सिन्हा ही मुलगी आहे.

## शत्रुघ्न सिन्हा यांचे चित्रपट 
* आप जैसा कोई नहीं
* इन्सानियत के दुश्मन
* औलाद के दुश्मन
* काला पत्थर
* कालीचरण
* काल्का
* क्रांति
* जीने नहीं दूंगा
* दोस्ताना
* नसीब
* प्रेम पुजारी
* बाॅडीगार्ड
* माटी मांगे खून
* मेरे अपने
* लोहा
* विश्वनाथ
* शान

## राजकीय कारकीर्द 
शत्रुघ्न सिन्हा भारतीय जनता पक्षाचे सदस्य आहेत. अटलबिहारी वाजपेयी यांच्या मंत्रिमंडळात ते मंत्री होते. आपल्याच पक्षाच्या धोरणांवर टीका करण्यासाठी ते प्रसिद्ध आहेत.

## पुरस्कार 
**विजेता*'
* 1973 - Bengal Film Journalists' Association Awards - Best Supporting Actor for 'Tanhai'.
* 2003 - "Pride of the Film Industry" at the Stardust Awards 2003.
* 2003 - Stardust Award for Lifetime Achievement.
* 2007 - National Kishore कुमार Samman.
* 2011 - Zee Cine Award for Lifetime Achievement.
* 2011 - "The ITA Scroll Of Honour" KBC regional at the Indian Television Academy Awards.

He has also received a Special Award for "contribution in Indian Cinema" at the Kalakar Awards.

**Nominated**
* Filmfare Nomination as Best Supporting Actor--Paras (1971)
* Filmfare Nomination as Best Supporting Actor--Dost (1974)
* Filmfare Nomination as Best Supporting Actor--Kaala Pathar (1979)
* Filmfare Nomination as Best Actor--Dostana (1980)

## Filmography 
**Actor:**
* *Rakta Charitra* (2010)(Hindi, Telugu, तमिळ)
* Aaj Phir Jeene Ki Tamanna Hai (2010) (to be released soon)
* *Yaar Meri Zindagi* (2008) .... Thakur Vikram Singh
* *Aan: Men at Work* (2004) ..... Sr. Inspector Vikram Singh
* *Bharat Bhagya Vidhata* (2002) .... Home Minister Mahendra Suryavanshi
* *Papa the Great* (2000) .... Biharilal
* *Shaheed Uddham Singh: Alais Ram Mohammad Singh Azad* (2000) .... Mohammed Khan
* *Zulm-O-Sitam* (1998) .... Advocate Vishwanath
* *Deewana Hoon Pagal Nahi* (1998)
* *Hukumnama* (1996)
* *Dil Tera Diwana* (1996) .... Mr. कुमार
* *Taaqat* (1995) .... Anand 'Lalbagh Ka Bhau'
* *Zamaana Deewana* (1995) .... Suraj Pratap Singh
* *Patang* (1994) .... Rabbani
* *Prem Yog* (1994) .... Narrator
* *Chaand Kaa Tukdaa* (1994) .... Zevago
* *Betaaj Badshah* (1994) .... Parshuram/Prashanth
* *Insaaf Apne Lahoo Se* (1994) .... Devilal 'Deva'
* *Aulad Ke Dushman* (1993) .... Rajan K. Chaudhary
* *Adharm* (1992) .... Avinash Verma
* *Ranbhoomi* (1991) .... Roopa Singh
* *Iraada* (1991)
* *Kasba* (1991) .... Dhani
* *Hum Se Na Takrana* (1990)
* *Karishma Kali Kaa* (1990) .... CID Inspector Shiv 'Shiva' कुमार
* *Zakhm* (1989)
* *Shehzaade* (1989) .... Suraj Singh
* *Gola Barood* (1989) .... Shambhu
* *Na-Insaafi* (1989) .... Vijay SinhaBilloo Badshah (1989)
* *Aakhri Baazi* (1989) .... Prashant कुमार/P.K.
* *Santosh* (1989) .... Avinash
* *Aandhiyan* (1989) .... Dushyant
* *Jurrat* (1989) .... Inspector Ram Singh
* *Kaanoon Ki Awaaz* (1989) .... Raghunath Prasad Rai
* *Saaya* (1989)
* *Ganga Tere Desh Mein* (1988) .... Police Inspector Ajay Nath
* *Mahaveera* (1988) .... Vijay Verma
* *Sherni* (1988) .... Inspector Rajan
* *Dharam Shatru* (1988)
* *Dharamyudh* (1988) .... Pratap Singh
* *Gunahon Ka Faisla* (1988) .... Birju
* *Khoon Bhari Maang* (1988) .... J.D.
* *Mulzim* (1988) .... Inspector Neeraj कुमार
* *Sagar Sangam* (1988) .... Insp. Arjun Sharma
* *Shiv Shakti* (1988)
* *Zalzala* (1988) .... 'Benaam' Shankar (Radha's brother)
* *Hawalaat* (1987) .... Gullu Badshah/Sikander Ali Khan
* *Rahi* (1987)
* *Aag Hi Aag* (1987) .... A.C.P Suraj Singh
* *Loha* (1987)
* *Insaniyat Ke Dushman* (1987) .... Advocate Kailash Nath
* *Antarjali Jatra* (1987) .... Baiju
* *Hirasat* (1987)
* *Jawab Hum Denge* (1987) .... Vijay Saxena
* *Khudgarz* (1987) .... Bihari Bhuvaneshwar Prasad Sinha
* *Maha Yatra* (1987) .... Chaandhal
* *Asli Naqli* (1986) .... Vijay
* *Ilzaam* (1986) .... Suraj Prasad
* *Qatl* (1986) .... Inspector Shatru
* *Jwala* (1986) .... Jwala Dutt
* *Samay Ki Dharaa* (1986)
* *Telephone* (1985/I)
* *Yudh* (1985) .... Moinuddin Khan
* *Ramkali* (1985) .... Inspector Sultan Singh
* *Aandhi-Toofan* (1985) .... Raghunath 'Raghu' Shastri
* *Ameer Aadmi Gharib Aadmi* (1985) .... Advocate Ashok Saxena
* *Bhawani Junction* (1985) .... Ram
* *Hoshiyar* (1985) .... Rajesh
* *Kala Suraj* (1985)
* *Kali Basti* (1985) .... Karan Singh
* *Phaansi Ke Baad* (1985) .... Public Prosecutor Vijay कुमार Nath
* *Maati Maangey Khoon* (1984) .... Harinarain "Hariya" Singh
* *Aaj Ka M.L.A. Ram Avtar* (1984) .... Kranti कुमार
* *Bad Aur Badnaam* (1984)
* *Dhokebaaz* (1984)
* *The Gold Medal* (1984)
* *Jeene Nahi Doonga* (1984) .... Shaka
* *Meraa Dost Meraa Dushman* (1984) .... Shakti Singh
* *Paapi Pet Ka Sawaal Hai* (1984)
* *Qaidi* (1984) .... ASP Dinesh Jugran
* *Sharara* (1984)
* *Qayamat* (1983)
* *Ganga Meri Maa* (1983)
* *Chor Police* (1983) .... Inspector Sunil Rana
* *Daulat Ke Dushman* (1983)
* *Kalka* (1983)
* *Taqdeer* (1983) .... Shiva
* *Teesri Aankh* (1982) .... Sagar
* *Haathkadi* (1982) .... Inspector Sunil/Bholanath Banarsi
* *Dil-E-Nadaan* (1982) .... Vikram
* *Do Ustad* (1982)
* *Log Kya Kahenge* (1982)
* *Mangal Pandey* (1982)
* *Naseeb* (1981) .... Vicky (Vikram)
* *Chehre Pe Chehra* (1981) .... Dr. Sinha
* *Naram Garam* (1981) .... 'Babua' Kalishankar Bajpai
* *Kranti* (1981) .... Kareem Khan
* *Putt Jattan De* (1981) .... Jagat Singh
* *Waqt Ki Deewar* (1981)
* *Jwalamukhi* (1980) .... Rajesh
* *Shaan* (1980) .... Rakesh
* *Dostana* (1980) .... Ravi Kapoor
* *Chambal Ki Kasam* (1980)
* *Choron Ki Baaraat* (1980) .... Shekhar
* *Be-Reham* (1980)
* *Bombay 405 Miles* (1980) .... Kishan
* *Do Shatru* (1980)
* *Nauker* (1979)
* *Kaala Patthar* (1979) .... Mangal Singh
* *Gautam Govinda* (1979) .... Govinda
* *Atmaram* (1979)
* *Bagula Bhagat* (1979)
* *Heera-Moti* (1979) .... Vijay/Heeralal P. Srivastav/Heera
* *Jaani Dushman* (1979) .... Shera
* *Magroor* (1979) .... Ranjit Sinha/Raju
* *Muqabla* (1979) .... Sheru
* *Vishwanath* (1978) .... Vishwanath
* *Amar Shakti* (1978) .... Bada कुमार/Shakti Singh
* *Atithee* (1978) .... Navendhu M. कुमार
* *Bhookh* (1978)
* *Chor Ho To Aisa* (1978) .... Sanju P. Nath/Shankar
* *Dillagi* (1978) .... Advocate Shekhar
* *Parmatma* (1978) .... Anand
* *Kotwal Saab* (1977) .... Bharat Pratap Sinha
* *Aadmi Sadak Ka* (1977) .... Abdul
* *Ab Kya Hoga* (1977) .... Ram Sinha
* *Naami Chor* (1977)
* *Safed Haathi* (1977) .... Emperor
* *Sat Sri Akal* (1977)
* *Shirdi Ke Sai Baba* (1977) .... Heera
* *Yaaron Ka Yaar* (1977) .... Pratap/Shera
* *Khaan Dost* (1976) .... Rehmat Khaan
* *Kalicharan* (1976) .... Prabhakar/Kalicharan
* *Sangram* (1976)
* *Santo Banto* (1976)
* *Anokha* (1975) -- Ram/Anokha/Shambu Khanna
* *Do Thug* (1975)
* *Jaggu* (1975) .... Jagtap aka 'Jaggu'
* *Kahte Hain Mujhko Raja* (1975)
* *Dost* (1974) .... Gopichand 'Gopi' Sharma
* *Badla* (1974) .... कुमार/Raju
* *Shaitaan* (1974)
* *Aa Gale Lag Jaa* (1973) .... Dr. Amar
* *Jheel Ke Us Paar* (1973) .... Dr. J.P. Tandon
* *Blackmail* (1973) .... Jeevan
* *Chhalia* (1973)
* *Ek Nari Do Roop* (1973)
* *Gaai Aur Gori* (1973)
* *Ghulam Begam Badshah* (1973) .... Thakur Pratap
* *Heera* (1973) .... Balwant
* *Kashmakash* (1973)
* *Pyaar Ka Rishta* (1973)
* *Sabak* (1973) .... Actor
* *Samjhauta* (1973)
* *Shareef Budmaash* (1973) .... Kanhaiyalal/Rocky (Guest appearance)
* *Milap* (1972) .... 5 different Characters
* *Raampur Ka Lakshman* (1972) .... Ram K. Bhargav/कुमार
* *Bombay to Goa* (1972) .... Sharma
* *Babul Ki Galiyaan* (1972)
* *Bhai Ho To Aisa* (1972) .... Ram
* *Buniyaad* (1972)
* *Do Yaar* (1972)
* *Jaban* (1972) .... (Guest Appearance)
* *Raaste Kaa Patthar* (1972) .... Arun Thakur
* *Rivaaj* (1972)
* *Shaadi Ke Baad* (1972) .... Choudhury Bishan Swaroop Singh
* *Shararat* (1972) .... Jagdish/Vinod कुमार
* *Banphool* (1971) .... Ajay
* *Do Raha* (1971)
* *Dost Aur Dushman* (1971)
* *Ek Nari Ek Brahmachari* (1971) .... Rajकुमार S. Chaudhary
* *Gambler* (1971) .... Banke Bihari
* *Khoj* (1971)
* *Mere Apne* (1971) .... Chaino
* *Paras* (1971) .... Thakur Arjun Singh
* *Parwana* (1971) .... Public Prosecuter (Guest Appearance)
* *Prem Pujari* (1970) .... Pakistani Army Officer
* *Chetna* (1970) .... Ramesh
* *Ek Nanhi Munni Ladki Thi* (1970)
* *Holi Ayee Re* (1970)
* *Khilona* (1970) .... Bihari
* *Raaton Ka Raja* (1970)
* *Nayeem Builder* (1970)
* *Jalaal mahmood sayeed* (1970)
* *Sajan* (1969) .... Havaldar

**Playback singer:**

* *Naram Garam* (1981) (playback singer)
* *Jwalamukhi* (1980) (playback singer)
* *Dost* (1974) (playback singer) (uncredited)

## विशेष 
शत्रुघ्न सिन्हा यांच्या नावाने पुण्याच्या फिल्म इन्स्टिट्यूट आॅफ इंडियामध्ये एक शिष्यवृत्ती आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य