सिंधुदुर्ग जिल्हा पर्यटन

**सिंधुदुर्ग जिल्ह्याचे पर्यटन वैभव** :

## सागर किनारे – (बीचेस)
आचरा,  कुणकेश्वर, केळूस, खवणे, गिर्ये, चिवला, तारकर्ली, तोंडवली, देवबाग, निवती, पडवणे, पुरळकोठार, भोगवे, मिठमुंबरी, मुणगे, मोचेमोड, रेडी, वायरीबांध, विजयदुर्ग, वेळागर, शिरोडा, सागरतीर्थ, सागरेश्वर.

## ऐतिहासिक गड किल्ले
* किनारीकोट – निवती, यशवंतगड, राजकोट, सर्जेकोट, 
* गिरिदुर्ग – पारगड, भगवंतगट, भरतगड, भैरवगड, मनोहरगड व मनसंतोषगड (शिवापूर ), रांगणागड (नारुर), रामगड, वेताळगड, शिवगड, सदानंदगड, सोनगड,सिद्धगड, हनुमंतगड.
* जलदुर्ग – देवगड, पद्मगड, विजयदुर्ग, सिंधुदुर्ग (मालवण)
* भुईकोट – आवरकिल्ला उर्फ आवडकोट, कुडाळकोट, कोटकामते, बलिपत्तन उर्फ खारेपाटण, नांदोशी गढीकोट, बांदाकोट, वेंगुर्लाकोट (डच वखार), सावंतवाडीकोट, 
* वनदुर्ग – नारायणगड, महादेवगड.
* रांगनागड - नारूर

## निसर्गरम्य खाड्या ( बँक वॉटर्स )
आचरा, कर्ली, कालावल, कोळंब, देवगड, मिठबांव, मोचेमाड, वाडातर, विजयदुर्ग.

## ऐतिहासिक मंदिरे
श्री कुर्ली देवी मंदिर (कुर्ली-वैभववाडी),आदिनारायण मंदिर (परुळे - वेंगुर्ला), कुणकेश्वर मंदिर (देवगड), गणपती मंदिर (रेडी - वेंगुर्ला), चामुंडेश्वरी मंदिर (आंदुर्ले - कुडाळ), दत्त मंदिर (माणगांव - कुडाळ), दिर्बादेवी मंदिर (जामसंडे - देवगड), भगवती मंदिर (कोटकामते - देवगड),भगवती मंदिर (धामापूर - मालवण), भराडीदेवी मंदिर (आंगणेवाडी - मालवण), महालक्ष्मी मंदिर (नारुर - कुडाळ), माऊली मंदिर (सोनुर्ली - सावंतवाडी),यक्षिणी मंदिर (माणगांव - कुडाळ), रामेश्वर मंदिर (आचरा - मालवण), रामेश्र्वर मंदिर (गिर्ये - देवगड), रामेश्वर मंदिर (नाटळ- कणकवली), लक्ष्मीनारायण मंदिर (वालावल - कुडाळ), वेतोबा मंदिर (आरवली - वेंगुर्ला), सूर्यनारायण मंदिर (खारेपाटण - कणकवली). श्री देव जैतिर मंदिर (तुळस -वेंगुर्ला), सातेरी मंदिर व महादेव मंदिर (माझगाव - सावंतवाडी) श्री.पोखर बाव गणपती(दाभोळे देवगड) श्री.भगवती मंदिर(मुणगे- देवगड)श्री गजबा देवी ( मिठबाव-तांबळडेग -देवगड)

## नवीन मंदिरे
गजानन महाराज मंदिर (माणगांव), गजानन महाराज मंदिर (मळेवाड – शिरोडा), तपोवन (आंबेरी - माणगांव), साईबाबा मंदिर (माडखोल).

## धबधबे
आंबोली-नांगरतास, नापणे-वैभवाडी, मणचे-देवगड, सावडाव-कणकवली, सैतवडे-देवगड,न्हावन कोंड-देवगड 

## बंदरे
कालवी, देवगड, मालवण, रेडी, विजयदुर्ग, वेगुर्ले, सर्जेकोट.

## थंड हवेची ठिकाणे
आंबोली

## तलाव
धामापूर तलाव (धामापूर, ता. मालवण), मोती तलाव (सावंतवाडी शहर, ता. सावंतवाडी), पाट तलाव(ता कुडाळ),वालावल (ता. कुडाळ) मोती तलाव, गणेश मंदिर तलाव तळेबाजार (देवगड)

## थोर संतांचे मठ
*  देवाचा डोंगर (मच्छिंद्रनाथांचे स्थान), आंबडपाल (कुडाळ)
*  पूर्णानंद स्वामी, दाभोली (वेंगुर्ला)
*  स्वामी ब्रह्मानंद, ओझर (मालवण)
*  भालचंद्र महाराज (कणकवली)
*  सदगुरू मियांसाब, कोलगाव (सावंतवाडी)
*  राऊळ महाराज,पिंगुळी (कुडाळ)
*  वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराज, श्री क्षेत्र माणगांव (कुडाळ)
*  साटम महाराज, दाणोली (सावंतवाडी)
* बाळूमामा मठ,कोंडोमा देवगड निपाणी रोडला लागून(देवगड)
*स्वामी समर्थ मठ हडपीड (देवगड)
*स्वामी समर्थ मठ वायंगणी(मालवण)
*स्वामी सदगुरू सदाशिव ठुकरुल महाराज मठ वानिवडे-पावणाई (देवगड)

## लेणी / कातळ शिल्पे
* ऐनारी गुहा (वैभववाडी)
* रामेश्वर मंदिर (बापर्डे, देवगड)
* रामेश्वर मंदिर (वेळगिवे, देवगड)
* विमलेश्वर मंदिर (वाडा, देवगड)
* श्री.पावणाई मंदिर शेजारी कातळ शिल्पे,वानिवडे-पावणाई (देवगड)

## इतर महत्त्वाची स्थळे
* सुरूचे बन (तोंडवली, ता. मालवण)
* सुरूचे बन (शिरोडा, ता. वेंगुर्ला)
* गोपुरी आश्रम (वागदे, ता. कणकवली)
* ऐतिहासिक राजवाडा (सावंतवाडी शहर)
* ऐतिहासिक घोडेबांव (कुडाळ शहर)

## फळफळावळ
आंबा, आवळा, करवंद, काजू, केळी, चिंच, जांभूळ, नारळ, पपई, [फणस[[, [रातांबा, शहाळी.

## मालवणी मेवा
आंबापोळी, फणसपोळी, मालवणी खाजा, काजुगर, आवळा सरबत, कोकम सरबत, आमरस, आंबावडी, जाम, तळलेले फणसाचे गरे.

## मालवणी मत्स्याहार आणि मांसाहार
कोलंबीचे सार, खेकड्याचा मसाला, मालवणी तिकला, तिसऱ्याचे सुके, भाजलेले पापलेट, बांगड्याचे सार, वडेसागोती, सुकेमटण, सुरमईचे सुके, सोलकढी.

## मत्स्य उत्पादन
कोलंबी, खेकडा, तिसऱ्या, पापलेट, बांगडा, मोरी, सुरमई, हलवा.कालवे

## स्थानिक लोककला
कळसूत्री बाहुल्यांचा खेळ, ठाकर नृत्य, ढोलताशा नृत्य, दशावतार, धनगरी नृत्य.
सावंतवाडीची लाकडी खेळणी,गाबित समाज घुमट वादन , गोंधळी 

वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्हा