open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
दूधसागर धबधबा

इवलेसे|उजवे|ऑगस्ट महिन्यातील पावसाळ्यातील दूधसागर धबधब्याचे विहंगम दृष्य|250px
इवलेसे|उजवे|दूधसागर धबधब्याचे पायथ्यापासूनचे दृष्य|250px

**दूधसागर धबधबा** भारतातील गोवा राज्यातील मांडवी नदीवरील धबधबा आहे. हा धबधबा पणजीपासून ६० किमी अंतरावर आहे. हा धबधबा मडगाव-बेळगाव लोहमार्गावर असून मडगावच्या पूर्वेला ४६ किमी आणि बेळगावच्या दक्षिणेला ८० किमी अंतरावर आहे. दूधसागर धबधबा भारतातील सर्वात उंच धबधब्यांपैकी एक असून त्याची उंची ३१० मी (१०१७ फूट) आणि सरासरी रुंदी ३० मी आहे.

हा धबधबा पश्चिम घाटातील भगवान महावीर अभयारण्य आणि मोल्लेम राष्ट्रीय उद्यानामध्ये आहे. हा भाग जैवविविधतेने संपन्न असलेल्या घनदाट जंगलांनी वेढलेला आहे. उन्हाळ्यामध्ये हा धबधबा अतिशय नेत्रदीपक नसला, तरी पावसाळ्यामध्ये विशेषतः ऑगस्ट मध्ये याचे दृष्य विलोभनीय असते. दुधसागर धबधबा बराच प्रसिद्ध असल्याने येथे दरवर्षी ८ ते १० हजार स्थानिक तसेच विदेशी पर्यटक भेट देत असतात. हा धबधबा अभयारण्यात असल्याने तेथे जाण्यासाठी वन खात्याची परवानगी घ्यावी लागते.

## धबधब्यापर्यंत पोहोचण्याचे मार्ग 
धबधब्यापसून सर्वात जवळचे रेल्वे स्थानक **कॅसलरॉक** रेल्वे स्थानक आहे. या स्थानकापर्यंत रस्त्यानेसुद्धा पोहोचता येते. तिथून रेल्वेने दूधसागर धबधब्यापर्यंत जाता येते. दूधसागर रेल्वे थांब्याला फलाट नाही. प्रवासी आणि पर्यटकांना रेल्वेच्या या अनियोजित १ ते २ मिनिटांच्या थांब्यामध्ये रेल्वेतून उतरून रुळावरून धबधब्यापर्यंत १-२ किमी चालत जावे लागते. अलिकडे भारतीय रेल्वेने प्रवाश्यांना दूधसागर थांब्याला उतरण्यास मनाई केली आहे. धबधब्याच्या आसपास स्वच्छ पिण्याच्या पाण्याची आणि शौचालयाची कुठेही सोय नाही. तसेच तिथे मोबाईल सिग्नलही मिळत नाही आणि रस्त्यानेही तिथपर्यंत पोहोचता येत नाही. धबधब्याला भेट देताना सावधानता बाळगणे आवश्यक आहे. दूधसागर धबधबा ट्रेकिंगचे एक प्रसिद्ध ठिकाण आहे. अनेक ट्रेकिंग संस्था पावसाळ्यात दूधसागर धबधब्याचे ट्रेक आयोजित करतात ज्यामध्ये कॅसलरॉक स्टेशनपासून धबधब्यापर्यंतचे अंदाजे २१ किमीचे ट्रेक आणि धबधब्याच्या पायथ्याशी एक दिवसाचा मुक्काम यांचा समावेश आहे.पावसाळ्यात दुधसागर धबधबा बघण्यासारखा असतो. बऱ्याच फिल्म्समध्ये हा धबधबा दाखवलेला आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:गोव्यामधील धबधबे
चित्रकूट धबधबा

**चित्रकूट धबधबा** हा छत्तिसगढ राज्यातील इंद्रावती नदीवरील धबधबा आहे.

वर्ग:छत्तीसगढमधील धबधबे
वर्ग:भारतातील धबधबे
बरकना धबधबा

**बरकना धबधबा** भारताच्या कर्नाटक राज्यातील शिमोगा जिल्ह्यात असलेला धबधबा आहे. सीता नदी वरील हा धबधबा अगुंबे गावाजवळ आहे. यात फक्त पावसाळ्यात पाणी असते.

हा धबधबा भारतातील दहा सर्वोच्च धबधब्यांपैकी एक आहे.

वर्ग:कर्नाटकमधील धबधबे
वर्ग:शिमोगा जिल्हा
अब्बे धबधबा

**अब्बे धबधबा** हा कर्नाटकमधील एक धबधबा असून तो कोडगू येथे आहे.तो मडिकेरी या गावापासून ८ कि.मी. अंतरावर असून बंगळूर पासून सुमारे २६८ कि.मी.अंतरावर आहे. 

पश्चिम घाटाच्या डोंगररांगांवरून अनेक प्रवाह एकत्रित होउन ते या डोंगरावरून प्रचंड उर्जेसह खालच्या बाजूस वाहतात व हा धबधबा तयार होतो.या डोंगरावरचे प्रवाह मग पुढे कावेरी नदीला मिळतात.

येथे पर्यटकांसाठी एक 'झुलता पूल'ही बांधण्यात आला आहे.येथे कॉफी व काळे मिरे यांचीही अनेक झाडे आहेत. 

वर्ग:कर्नाटकमधील धबधबे
वर्ग:कोडागु जिल्हा
बेन्नेहोल धबधबा

**बेन्नेहोल धबधबा** भारतातील कर्नाटक राज्याच्या शिरसी शहराजवळील धबधबा आहे. याची उंची ६१ मीटर (२०० फूट) आहे.

वर्ग:कर्नाटकमधील धबधबे
वर्ग:उत्तर कन्नड जिल्हा
चुंचनाकट्टे धबधबा

वर्ग:कर्नाटकमधील धबधबे
वर्ग:रिकामी पाने
गोडचिनामलाकी धबधबा

**गोडचिनामलाकी धबधबा** तथा **मार्कंडेय धबधबा** कर्नाटकाच्या बेळगाव जिल्ह्यातील मार्कंडेय नदीवरील धबधबा आहे. हा गोकाकपासून १५ किमी अंतरावर आहे.

येथे जाण्यासाठी गोकाक आणि बेळगावपासून बससेवा उपलब्ध आहे.

वर्ग:कर्नाटकमधील धबधबे
वर्ग:बेळगांव जिल्हा
गोकाक धबधबा

**गोकाक धबधबा** कर्नाटकातील घटप्रभा नदीवरील धबधबा आहे. बेळगांव जिल्ह्यातील या धबधब्याचा प्रपात ५२ मीटर उंचीचा आहे.

वर्ग:कर्नाटकमधील धबधबे
वर्ग:बेळगांव जिल्हा
पंचघाघ धबधबा

'''''' हा झारखंडमधील खुंती जिल्ह्यातील एक धबधबा आहे.

वर्ग:झारखंडमधील धबधबे
वर्ग:खुंटी जिल्हा
अरिसीना गुंडी धबधबा

**अरिसीना गुंडी धबधबा** हा भारतातील कर्नाटक राज्याच्या उडुपी जिल्ह्यात कोल्लुर नजिक असणारा एक धबधबा आहे.

वर्ग:कर्नाटकमधील धबधबे
कलहट्टी धबधबा

**कलहट्टी धबधबा** किंवा **कलहस्ती धबध बा** हा चिकमगलूर जिल्ह्याच्या कल्लट्टीपूरा येथे आहे.केम्मनगुंडी या थंड हवेच्या ठिकाणापासून तो फक्त १० कि.मी. दूर आहे.१२२ मीटर (४०० फूट उंचीवरून पडणारा हा धबधबा हा उत्तम दिसतो.हा विरभद्रेश्वर या देवळाचे समोर स्थित आहे.
## आख्यायिका
असा समज आहे कि, अगस्त्य यांनी येथे बरीच वर्षे तप केले.विजयनगर साम्राज्याचे वेळेस हे विरभद्राचे मंदिर बांधल्या गेले.या मंदिराचे प्रवेशाचे ठिकाणी दगडात कोरलेले तीन हत्ती आहेत.पाणी या तीन हत्तींवरून पडते. भक्तांत अशी समजूत आहे कि या पाण्याने रोग दूर होतात.

वर्ग:कर्नाटकमधील धबधबे
मागोड धबधबा

**मागोड धबधबा** भारताच्या कर्नाटक राज्यातील धबधबा आहे. सह्याद्री पर्वतरांगेतील हा धबधबा उत्तर कन्नड जिल्ह्याच्या येल्लापूर गावापासून जवळ आहे.

वर्ग:कर्नाटकमधील धबधबे
वर्ग:उत्तर कन्नड जिल्हा
कुंचीकल धबधबा

**कुंचीकल धबधबा** भारताच्या कर्नाटक राज्यातील धबधबा आहे. शिमोगा जिल्ह्याच्या मस्तीकट्टे गावाजवळील हा धबधबा सुमारे ४५५ मीटर उंचीचा आहे व भारतातील सर्वात उंच धबधबा आहे. हा वाराही नदीवर आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:कर्नाटकमधील धबधबे
वर्ग:शिमोगा जिल्हा
वर्ग:पश्चिम घाटातील धबधबे
माणिक्यधारा धबधबा

**माणिक्यधारा धबधबा** भारताच्या कर्नाटक राज्यातील चिकमगळूर जिल्ह्यात असलेला धबधबा आहे. चिकमगळूर शहरापासून हे ठिकाण अंदाजे ४० किमी अंतरावर आहे.

वर्ग:कर्नाटकमधील धबधबे
वर्ग:चिकमगळूर जिल्हा
मेकेदाटू धबधबा

वर्ग:कर्नाटकमधील धबधबे
वर्ग:रिकामी पाने
मुत्याला माडवू धबधबा

**मुत्याला माडवू धबधबा** कर्नाटकाच्या अनेकल शहराजवळील धबधबा आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:कर्नाटकमधील धबधबे
शिवसमुद्रम धबधबा

वर्ग:कर्नाटकमधील धबधबे
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:पश्चिम घाट
वर्ग:पश्चिम घाटातील धबधबे
हा धबधबा भारतातील कर्नाटक राज्यात असून कावेरी नदीवरती शिवसमुद्रम धबधबा कावेरी नदीवर आहे. हे ठिकाण बंगलोर पासून १४०किमी वर आहे. ईथे जाण्याचा सर्वात ऊत्तम काळ म्हणजे जुलाई-ऑगस्ट. कावेरीच्या प्रपातामुळे ईथे २ मुख्य धबधबे तयार झाले आहेत. गगनचुक्की व बाराचुक्की. ह्यांची ऊंची साधारण: पणे ९० मीटर आहे. ईथे गेल्यास बाराचुक्की जवळ मिळणारे ईथल्या गोड्या पाण्यातले तिखट मासे खायला विसरू नका.
जोग धबधबा

right|250 px|thumb|जोग धबधबा
**जोग धबधबा** हा भारताच्या कर्नाटक राज्यामधील एक धबधबा आहे. हा धबधबा शिमोगा जिल्ह्यात शरावती नदीवर स्थित असून तो दक्षिण आशियातील सर्वात उंच नैसर्गिक धबधबा आहे. त्याची उंची २९२ मीटर्स आहे. तो जगातील १००१ नैसर्गिक आश्चर्यांपैकी एक आहे. 

वर्ग:कर्नाटकमधील धबधबे
वर्ग: पश्चिम घाटातील धबधबे
शिमसा धबधबा

**शिमसा धबधबा** भारताच्या कर्नाटक राज्यातील धबधबा आहे. शिमसा नदीवरील हा धबधबा मंड्या जिल्ह्यात असून येथेच **शिमसा जलविद्युत प्रकल्प** आहे. या प्रकल्पाची क्षमता १७.२ मेगावॅट आहे. १९०२पासून येथील वीज जवळच्या कोलार सोनखाणींना पुरवली जाते. या प्रकल्पाची कोनशिला मैसूरच्या राजा कृष्णराज वूडियार चौथ्याने बसवली होती.

वर्ग:कर्नाटकमधील धबधबे
वर्ग:मंड्या जिल्हा
चुंची धबधबा

**चुंची धबधबा** भारताच्या कर्नाटक राज्यातील अर्कावती नदीवर असलेला धबधबा आहे.

वर्ग:कर्नाटकमधील धबधबे
मीनमुट्टी धबधबा (निःसंदिग्धीकरण)

**मीनमुट्टी धबधबा** या नावाने ओळखले जाणारे दोन धबधबे भारतातील केरळ राज्यात आहेत.

* मीनमुट्टी धबधबा, तिरुवनंतपुरम जिल्हा
* मीनमुट्टी धबधबा, वायनाड जिल्हा

वर्ग:केरळमधील धबधबे
अतिरापिळ्ळी धबधबा

**अतिरापिळ्ळी धबधबा** हा केरळमधील त्रिसूर जिल्ह्यातील एक धबधबा आहे. त्याला "भारताचा नायगारा" म्हणले जाते. हा चालाकुडी नदी वर आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:केरळमधील धबधबे
वर्ग:पश्चिम घाटातील धबधबे
वळचल धबधबा

**वळचल धबधबा** भारतातील केरळ राज्याच्या तृशुर जिल्ह्यात असलेला धबधबा आहे.

वर्ग:केरळमधील धबधबे
वर्ग:तृशुर जिल्हा
तीर्थगढ धबधबा

300px|इवलेसे|तीर्थगढ धबधबा
**तीर्थगढ धबधबा** हा छत्तीसगढ राज्यातील एक धबधबा आहे.

वर्ग:छत्तीसगढमधील धबधबे
पलारुवी धबधबा

**पलारुवी धबधबा** (मल्याळम:दुधाची धार) हे केरळ मधील कोल्लम शहरापासून ७५ किमीवर असलेला धबधबा आहे.  

वर्ग:केरळमधील धबधबे
तुषारागिरी धबधबा

वर्ग:केरळमधील धबधबे
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:कोळिकोड जिल्हा
गाथा धबधबा

वर्ग:मध्य प्रदेशमधील धबधबे
वर्ग:रिकामी पाने
रजत प्रपात धबधबा

**रजत प्रपात** हा भारताच्या मध्य प्रदेश राज्यातील नर्मदापुरम जिल्ह्यात असलेला धबधबा आहे. उंचीनुसार हा भारतातील ३०व्या क्रमांकाचा धबधबा आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील धबधबे
वर्ग:नर्मदापुरम जिल्हा
पाताळपाणी धबधबा

**पाताळपाणी धबधबा** भारताच्या मध्य प्रदेश राज्यातील इंदूर शहराजवळ असलेला धबधबा आहे. सहलीचे ठिकाण असलेल्या धबधब्यावर अचानक पूर येऊ शकतो. जुलै २०११मध्ये येथे पाच व्यक्ती वाहून गेल्या होत्या.

## संदर्भ 
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील धबधबे
वर्ग:इंदूर
पांडवघाट धबधबा

वर्ग:महाराष्ट्रातील धबधबे
वर्ग:रिकामी पाने
कुणे धबधबा

**कुणे धबधबा** महाराष्ट्रातील लोणावळ्याजवळील धबधबा आहे. तीन टप्प्यांत २०० मीटर कोसळणारा हा धबधबा भारतातील धबधब्यांपैकी १४व्या क्रमांकाचा उंच धबधबा आहे. पैकी सगळ्यात उंच टप्पा १०० मीटरचा आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:महाराष्ट्रातील धबधबे
वर्ग:भारतातील धबधबे
वर्ग:पश्चिम घाटातील पर्यटन स्थळे
वर्ग:पश्चिम घाटातील धबधबे
ठोसेघर धबधबा

पर्यटकांचे मुख्य आकर्षण असणारा **ठोसेघर धबधबा** दरवर्षी जून-जुलै महिन्यात सुरू होतो शुभ्र पाणी अती उंचावरून वाहते. परंतु सन २०११ मध्ये जून महिन्याच्या सुरुवातीला झालेल्या पावसामुळे या धबधब्याचे तांडवनृत्य जरा लवकरच सुरू झाले होते. त्यामुळे त्यावर्षी उन्हाने हैराण झालेल्या पर्यटकांनी अंगावर रोमांच उभे करणाऱ्या धबधब्याचा जलौघ पाहण्यासाठी ठोसेघरकडे मोठ्या संख्येने धाव घेतली होती.
इवलेसे| ठोसेघर धबधबा

हा धबधबा तारळी नदीवर आहे. 150 ते 180 मी.उंचीवर वाहणारा हा धबधबा पश्चिम घाटामधील निसर्गाचा एक मोठा अविष्कार आहे या ठिकाणी 3 धबधबे आहेत एक मुख्य आणि त्या लगतच एक छोटा 3रा धबधबा या 2 पासून थोडा लांब वाहतो धबधब्याच्या जवळचे गाव ठोसेघर आहे.
ठोसेघरच्या तसेच पुढे गेल्यावर चाळकेवाडी हे गाव आहे.या ठिकाणी मोठ्या प्रमाणात पवनचक्की पासून वीज निर्मिती केली जाते चाळकेवाडीचे पठार सुद्धा पाहण्या सारखे आहे, 

जाण्यासाठी
रेल्वेने महाराष्ट्रातल्या सातारा स्टेशनवर उतरून, बसने ठोसेघर गावी पोहोचावे.

## संदर्भ 
* http://www.saptahiksakal.com/saptahiksakal/20110903/4881843637535431710.htm 

वर्ग:महाराष्ट्रातील धबधबे
वर्ग:सातारा जिल्हा
वर्ग:पश्चिम घाटातील धबधबे
वर्ग:पश्चिम घाटातील पर्यटन स्थळे
उंचाल्ली धबधबा

**उंचाल्ली धबधबा** हा सुमारे ११६ मीटर (३८१ फूट) उंचीवरून कोसळणारा धबधबा आहे. हा अघनाशिनी नदीवर असून, कर्नाटकच्या उत्तर कन्नडा जिल्ह्याच्या सिद्दपूर तालुक्यात आहे. याला **लशिंग्टन धबधबा** असेही म्हणतात. सन १८४५ मध्ये जे.डी. लशिंग्टन नावाच्या जिल्हाधिकाऱ्याचे नाव या धबधब्यास देण्यात आले होते.

हेग्गर्णे हे तेथील एक गाव आहे. ते सिद्दपूरपासून सुमारे ३५ कि.मी. अंतरावर आहे. या धबधब्यापर्यंत पोहोचण्यास हेग्गर्णे गावापासून ५ कि.मी. पायी जावे लागते. यास 'केप्पा जोगा' असेही नाव आहे.

वर्ग:कर्नाटकमधील धबधबे
वर्ग:पश्चिम घाट
वर्ग:पश्चिम घाटातील धबधबे
लांगशियांग धबधबा

**लांगशियांग धबधबा** भारताच्या मेघालय राज्यातील धबधबा आहे. पश्चिम खासी जिल्ह्यातील सांग्रियांग गावाजवळ असलेला हा धबधबा भारतातील सर्वाधिक उंचीच्या पाच धबधब्यांपैकी एक आहे.

वर्ग:मेघालयमधील धबधबे
वर्ग:पश्चिम खासी हिल्स जिल्हा
भारतातील धबधब्यांची यादी

भारतात अनेक धबधबे आहेत त्यांपैकी काही धबधब्यांची नावे खाली आहेत.

## आंध्रप्रदेशातील धबधबे
*टाडा धबधबा

## उत्तरांचलमधील धबधबे
* केम्टी धबधबा
* सूर्य कुंड गंगोत्री 
इवलेसे|सूर्य कुंड गंगोत्री

## ओरिसातील धबधबे
* खंडधर धबधबा
* जोरांडा धबधबा
* दुदुमा धबधबा
* बुगुडा धबधबा

## कर्नाटकमधील धबधबे
*अब्बे धबधबा
*अरिसीना गुंडी धबधबा
*इरुपु धबधबा
*उंचाल्ली धबधबा
*एम्मेशिर्ला धबधबा
*कलहट्टी धबधबा
*कुंचीकल धबधबा
*कुडुमारी धबधबा
*कूसाल्ली धबधबा
*केप्पा धबधबा
*गोकाक धबधबा
*गोडचिनामलाकी धबधबा
*चुंचनाकट्टे धबधबा
*चुंची धबधबा
*जोग धबधबा
*बरकना धबधबा
*बेन्नेहोल धबधबा
*मागोड धबधबा
*माणिक्यधारा धबधबा
*मुत्याला माडवू धबधबा
*मेकेदाटू धबधबा
*वारापोहा धबधबा
*शिवसमुद्रम धबधबा
*शिमसा धबधबा
*साथोडी धबधबा
*हेब्बे धबधबा

## केरळमधील धबधबे
*अद्यानपारा धबधबा
*अतिरापिळ्ळी धबधबा
*मीनमुट्टी धबधबा
*सूचीपारा धबधबा
*वझचल धबधबा
*पलारुवी धबधबा
*तुषारागिरी धबधबा

## गुजराथमधील धबधबे
एकही महत्त्वाचा धबधबा नाही.

## गोव्यामधील धबधबे
* दूधसागर धबधबा

## छत्तीसगडमधील धबधबे
*चित्रकूट धबधबा
*तीर्थगढ धबधबा

## झारखंडमधील धबधबे
*घाघरी धबधबा
*जोना धबधबा
*दसम धबधबा
*पंचघाघ धबधबा
*लोध धबधबा
*हिरनी धबधबा
*हुंडरू धबधबा

## मध्यप्रदेशातील धबधबे
*छछै धबधबा
*गाथा धबधबा
*केवटी धबधबा
*रजत प्रपात धबधबा
*पाटलपाणी धबधबा

## महाराष्ट्रातील धबधबे
* अंब्रेला धबधबा 
* आंबोली घाट धबधबा 
* आळे धबधबा 
* उसर्वर्धने धबधबा
* ओझर्डे धबधबा
* कंधार धबधबा 
* केळघर धबधबा
* गवळीदेव हिल धबधबा
* गारंबी धबधबा 
* चायनामॅन्स धबधबा 
* चिंचघर धबधबा 
* चिंचोटी धबधबा 
* Chirkehind धबधबा 
* झेनिथ धबधबा 
* टपालवाडी धबधबा
* टायगर धबधबा
* ठोसेघर धबधबा
* ताम्हिणी धबधबा 
* तिघर धबधबा
* दाभोसा धबधबा
* दुगारवाडी धबधबा 
* दूधसागर धबधबा 
* दोधवने तिवरे धबधबा 
* धारेश्वर धबधबा, सोयगाव-औरंगाबाद
* धोबी धबधबा 
*नागरतास धबधबा
* नापने धबधबा
* निवळी धबधबा
* नीडल पॉइंट धबधबा 
* पळसंबे धबधबा 
* पांडवघाट धबधबा
* पेब धबधबा 
* बारकी धबधबा 
* बेरकी धबधबा 
* भांबवली वजराई धबधबा
* भिलदरी धबधबा 
* भिलर धबधबा 
* भिवापुरी धबधबा
* मंदाकिनी धबधबा 
* अंदर मावळ येथील माऊचा धबधबा
* मार्लेश्वर धबधबा
* माळशेज घाट धबधबा
* रंधा धबधबा 
* राजमाची धबधबा 
* रामधरणेश्वर धबधबा 
* अंदर मावळ येथील लालवाडीचा धबधबा
* लिंगमाला धबधबा
* व्याघ्रेश्वर धबधबा 
* सवतकडा धबधबा 
* सहस्रकुंड धबधबा
* सावडव धबधबा
* शहाजीराजे येळूशी वॉटरफॉल,पेमगिरी,संगमनेर
*शिव,शंभू,जिजाऊ त्रिवेणी वॉटर फॉल,मोरदरा, पेमगिरी,संगमनेर

## मिझोराममधील धबधबे
*वंटांग धबधबा

## मेघालयातील धबधबे
*बिडॉन धबधबा
*बिशप धबधबा
*किनरेम धबधबा
*लांगशियांग धबधबा
*नोहकालीकै धबधबा
*नोहसन्गिथियांग धबधबा
*स्वीट धबधबा
*एलेफंट धबधबा
*क्रिनोलाईन धबधबा
*मार्गारेट धबधबा
*स्प्रेड ईगल धबधबा

## तमिळनाडूमधील धबधबे
*अगया गंगै धबधबा
*अमिर्ती धबधबा
*अंजु वीडु धबधबा
*अय्यनार धबधबा
*बामेन धबधबा
*बीर शोला धबधबा
*कॅथरीन धबधबा
*एल्क धबधबा
*फेयरी धबधबा
*ग्लेन धबधबा
*होगेनाकल धबधबा
*कालीकेसम धबधबा
*किलीयूर धबधबा
*कोरैयार धबधबा
*कोवई कुत्रालम धबधबा
*कुंबकारै धबधबा
*कुतिरैयार धबधबा
*कुत्रालम धबधबा
*मंगलम धबधबा
*मायिल उथु धबधबा
*पेरियार धबधबा
*शिरुवाणी धबधबा

## हिमाचल प्रदेशातील धबधबे
* पलानी धबधबा
* बुंदला धबधबा

वर्ग:याद्या
वर्ग:भारतातील धबधबे
नोहकालीकै धबधबा

**नोहकालीकै धबधबा** भारतातील सगळ्यात उंच धबधबा आहे. ३४० मीटर (१,११५ फूट) उंचीचा हा धबधबा मेघालय राज्यातील चेरापुंजी गावाजवळ आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:मेघालयमधील धबधबे
नोहसन्गिथियांग धबधबा

**नोहसन्गिथियांग धबधबा**, **सेव्हेन सिस्टर्स धबधबा** तथा **मॉसमी धबधबा** हा भारताच्या मेघालय राज्यातील धबधबा आहे. हा धबधबा ३१५ मीटर (१,०३३ फूट) उंचीचा आहे.

वर्ग:मेघालयमधील धबधबे
स्वीट धबधबा

**स्वीट धबधबा** तथा **क्षैद वैटडेन** हा भारताच्या आसाम राज्यातील शिलाँग शहराजवळील धबधबा आहे. हा धबधबा ९६ मी (३१५ फूट) उंचीचा आहे.

वर्ग:मेघालयमधील धबधबे
वर्ग:शिलाँग
एलेफंट धबधबा

वर्ग:मेघालयमधील धबधबे
वर्ग:रिकामी पाने
क्रिनोलाईन धबधबा

**क्रिनोलाईन धबधबा** भारताच्या मेघालय राज्यातील धबधबा आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मेघालयमधील धबधबे
मार्लेश्वरचा धबधबा

300px|इवलेसे|मार्लेश्वर धबधबा
रत्‍नागिरी जिल्ह्यातल्या संगमेश्वर तालुक्यातील देवरुख शहरापासून १८ किमी अंतरावरील मारळ या गावाजवळ हा **मार्लेश्वरचा धबधबा** आहे. पश्चिम घाटातील एक अत्यंत प्रेक्षणीय असे हे स्थळ आहे. 

मार्लेश्वरला जाण्यासाठी एस.टी.ची सुविधा उपलब्ध आहे. कोल्हापूरहून येताना आंबा घाटामध्ये कळकदरा येथून खडीकोळवण मार्गे मार्लेश्वर सुमारे २० किमी आहे, तर रत्‍नागिरीहून वा मुंबईहून येताना देवरुखहून हातीव मार्गे सुमारे १८ किमी अंतरावर आहे. या मार्गावर पावसाळ्यात अनेक लहान मोठे धबधबे कोसळत असतात. 

## शिव मंदिर
याच परिसरात असलेले मार्लेश्वर शिवमंदिर प्रेक्षणीय असून कोकणातील ग्रामस्थांचे ते श्रद्धास्थान आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
## बाह्यदुवे
* यु-ट्यूब वर व्हीडियो पहा
* सप्तलिंगी नदी

वर्ग:महाराष्ट्रातील धबधबे
वर्ग:पश्चिम घाट
वर्ग:पश्चिम घाटातील पर्यटन स्थळे
वर्ग:पश्चिम घाटातील धबधबे
वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्हा
वंटाँग धबधबा

**वंटाँग खाॅहथला** तथा **वंटाँग धबधबा** भारताच्या मिझोरम राज्यातील एक धबधबा आहे. सेरछिप जिल्ह्यात ऐझॉलपासून ९२ किमी अंतरावरील हा धबधबा मिझोरममधील सर्वात उंच आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:मिझोरममधील धबधबे
वर्ग:सरछिप जिल्हा
खंडधर धबधबा

**खंडधर धबधबा** ओडिशा राज्याच्या सुंदरगढ जिल्ह्यात आहे.

वर्ग:ओडिशातील धबधबे
वर्ग:सुंदरगढ जिल्हा
सूचीपारा धबधबा

**सूचीपारा धबधबा** भारताच्या केरळ राज्यातील वायनाड जिल्ह्यात असलेला धबधबा आहे. याला **सेंटिनेल रॉक धबधबा** असेही नाव आहे.

वर्ग:केरळमधील धबधबे
वर्ग:वायनाड जिल्हा
जोरांडा धबधबा

**जोरांडा धबधबा** (ओडिया:ଯୋରନ୍ଦା ପ୍ରପାତ) हा भारताच्या ओडिशा राज्यातील धबधबा आहे. हा धबधबा मयूरभंज जिल्ह्यातील सिमलीपाल राष्ट्रीय उद्यानात आहे. हा भारतातील १९व्या क्रमांकाचा सगळ्यात उंच धबधबा आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:ओडिशातील धबधबे
वर्ग:मयूरभंज जिल्हा
बुगुडा धबधबा

**बुगुडा धबधबा** भारताच्या ओडिशा राज्यातील धबधबा आहे. बुगुडा गावाजवळ असलेला हा धबधबा गंजम जिल्ह्यात मोडतो.

वर्ग:ओडिशातील धबधबे
वर्ग:गंजम जिल्हा
अमिर्ती धबधबा

**अमिर्ती धबधबा** हा तमिळनाडू मधील एक धबधबा आहे. तो नेल्लोर जिल्ह्यात स्थित आहे. तो जवादी पर्वतांपासून दक्षिणेस सुमारे २५ किमी लांब आहे.

वर्ग:तमिळनाडूमधील धबधबे
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
वर्ग:तमिळनाडू
अगया गंगै धबधबा

इवलेसे|उजवे|200px|अगया गंगै धबधबा

**अगया गंगै धबधबा** हा तमिळनाडूतील नामक्कल जिल्ह्यात असणारा एक धबधबा आहे. हा कोल्ली डोंगरावर आहे. अय्यरू नदीवर असणारा हा धबधबा सुमारे  उंचीवरून दरीत कोसळतो. हा अरप्पलेश्वर मंदिरानजिक आहे. याचे चहुबाजूंनी डोंगर आहेत.

वर्ग:तमिळनाडूमधील धबधबे
वर्ग:नामक्कल जिल्हा
अंजु वीडु धबधबा

**अंजु वीडु धबधबा** हा तमिळनाडू राज्याच्या दिंडुक्कल क्षेत्रात असलेला धबधबा आहे. तो कोडाईकनाल पासून  दूर आहे. तो तेथील विल्लापट्टी क्षेत्रात आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:तमिळनाडूमधील धबधबे
वर्ग:दिंडुक्कल जिल्हा
बामेन धबधबा

**बामेन धबधबा** हा भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील कोडाइकॅनाल शहराजवळील एक धबधबा आहे.

वर्ग:तमिळनाडूमधील धबधबे
वर्ग:दिंडुक्कल जिल्हा
अय्यनार धबधबा

**अय्यनार धबधबा** तमिळनाडू राज्याच्या विरुधुनगर जिल्ह्यामधील एक धबधबा आहे. हा धबधबा राजापलयम शहराच्या १० किमी पश्चिमेस स्थित असून ते एक लोकप्रिय स्थानिक पर्यटनस्थळ आहे.

अनेकदा मुसळधार पाउस पडल्यावर येथील देवळांच्या भोवती पाणी वाहू लागते व देवळातून येणे जाणे अशक्य होते. अशावेळी राजपलायमच्या अग्निशमन सैनिकांना तेथे असलेल्या लोकांना वाचवावे लागते.

वर्ग:तमिळनाडूमधील धबधबे
वर्ग:विरुधुनगर जिल्हा
कॅथरीन धबधबा

वर्ग:तमिळनाडूमधील धबधबे
वर्ग:रिकामी पाने
वर्ग:निलगिरी जिल्हा
अद्यानपारा धबधबा

**अद्यानपारा धबधबा** भारताच्या केरळ राज्यातील धबधबा आहे. कुर्मबालंगोडू गावाजवळ असलेला हा धबधबा अनेक टप्प्यांत खाली येतो. यात उन्हाळ्यात सहसा पाणी नसते.

## हे सुद्धा पहा
* भारतातील धबधबे/यादी

वर्ग:केरळमधील धबधबे
वर्ग:मलप्पुरम जिल्हा
बीर शोला धबधबा

**बीर शोला धबधबा** भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील कोडईकनाल शहराजवळील धबधबा आहे. कोडाईकनाल सरोवरात उगम असलेल्या बीर शोला ओढ्यावर हा धबधबा आहे,

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:तमिळनाडूमधील धबधबे
वर्ग:दिंडुक्कल जिल्हा
दुदुमा धबधबा

दुदुमा धबधबा हा ओडिशामधील मचकुंद  नदीवर असून त्याची उंची १५७मी आहे. हा दक्षिणेतील मोठा धबधबा असल्यामुळे या धबधब्यावर मचकुंद हा जलविद्युत प्रकल्पसुद्धा आहे. तसेच हे महत्त्वाचे असे धार्मिक तीर्थक्षेत्र आहे. ओंनुकूडेली नावाची एक सुंदर वसाहत येथे विकसित झाली आहे. हा धबधबा कोरापूटपासून (ओडिशा) ९२ किमी व विशाखापट्टणमपासून (आंध्रप्रदेश) जवळपास २०० किमी अंतरावर आहे. या प्रदेशात 'बोन्डा' हे आदिवासी जमात राहतात. हा  ओडिशा व आंध्रप्रदेश राज्यातील सीमेचा भाग असून दोन्ही बाजूला याचे उपधबधबे आहेत. 

वर्ग:ओडिशातील धबधबे
वर्ग:रिकामी पाने
केम्टी धबधबा

'''''' हा उत्तराखंडमधील एक धबधबा आहे व तो मसूरीपासून सुमारे १५ कि.मी. अंतरावर आहे. 

वर्ग:उत्तराखंडमधील धबधबे
इंडियन एरलाइन्स

**इंडियन एरलाइन्स** भारतातील अंतर्देशीय आणि आसपासच्या देशांत विमानवाहतूक करणारी कंपनी होती. ही कंपनी डिसेंबर २००५ पासून **इंडियन** या नावाने ओळखली जात असे. ही एर इंडियाच्या पूर्ण मालकीची उपकंपनी होती. २६ फेब्रुवारी, २०११ रोजी ही कंपनी एर इंडियामध्ये विलीन झाली. हे दिल्लीत आधारित होते आणि आशियातील शेजारील देशांना अनेक आंतरराष्ट्रीय सेवांसह प्रामुख्याने देशांतर्गत मार्गांवर केंद्रित होते.  स्वातंत्र्यपूर्व आठ देशांतर्गत विमान कंपन्यांच्या विलीनीकरणानंतर एर इंडिया लिमिटेडचा हा विभाग होता. 

10 डिसेंबर 2005 रोजी, इनिशियल पब्लिक ऑफरिंग (IPO) च्या तयारीसाठी तिची प्रतिमा सुधारण्याच्या कार्यक्रमाचा एक भाग म्हणून जाहिरातींच्या उद्देशाने एरलाइनला भारतीय म्हणून पुनर्ब्रँड करण्यात आले.  एरलाइन भारताची राष्ट्रीय परदेशी वाहक एर इंडियाशी जवळून कार्यरत होती.  अलायन्स एर ही पूर्णपणे भारतीयांच्या मालकीची उपकंपनी होती. 

2007 मध्ये, भारत सरकारने घोषित केले की इंडियन एरलाइन्सचे एर इंडिया लिमिटेडमध्ये विलीनीकरण केले जाईल ती तिच्या पूर्ण मालकीची उपकंपनी म्हणून.  विलीनीकरण प्रक्रियेचा एक भाग म्हणून, नॅशनल एव्हिएशन कंपनी ऑफ इंडिया लिमिटेड (आता एर इंडिया लिमिटेड म्हणतात) नावाची नवीन कंपनी स्थापन करण्यात आली, ज्यामध्ये एर इंडिया (एर इंडिया एक्सप्रेससह) आणि भारतीय (अलायन्स एरसह) दोन्ही असतील.  विलीन केले.  एकदा विलीनीकरण पूर्ण झाल्यानंतर, एर इंडिया नावाची एरलाइन - मुंबईत मुख्यालय राहील आणि 130 पेक्षा जास्त विमानांचा ताफा असेल.  विलीनीकरण 26 फेब्रुवारी 2011 रोजी पूर्ण झाले. 

## सेवा 
मध्यवर्ती|इवलेसे|विमानात जेवण
भारतीयांनी चालवलेले कमी अंतराचे एरबस A320 फॅमिली एरक्राफ्ट.  यात बहुतांश क्षेत्रांवर 2 वर्ग उपलब्ध आहेत - इकॉनॉमी क्लास आणि एक्झिक्युटिव्ह क्लास.  एरबस विमानात इकॉनॉमी क्लासमध्ये साधारण ३-३ सीट होती.  प्रवाशांना मोफत जेवण देण्यात आले.  एक्झिक्युटिव्ह क्लास सीट कॉन्फिगरेशन 2-2 उदार रेक्लाइनसह होते.  दिलेले जेवण अधिक भव्य होते. 

## आर्थिक नोंदी 
भारतीय विमान वाहतूक मंत्रालयाच्या 2004 च्या वार्षिक अहवालात लाखो भारतीय रुपयांच्या आकड्यांसह प्रकाशित केल्यानुसार इंडियन एरलाइन्सच्या नफ्याच्या ट्रेंडचा तक्ता खाली दिला आहे. 

## बाह्य दुवे 
इंडियन एरलाइन्स 

## संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:भारतीय विमानवाहतूक कंपन्या
वर्ग:भारतातील सरकारी कंपन्या
कुतिरैयार धबधबा

**कुतिरैयार धबधबा** भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील दिंडुक्कल जिल्ह्यात असलेला धबधबा आहे. पलानी शहरापासून जवळ असलेला हा धबधबा नैसर्गिक आहे.

वर्ग:तमिळनाडूमधील धबधबे
वर्ग:दिंडुक्कल जिल्हा
बिशप धबधबा

**बिशप धबधबा** भारतातील मेघालय राज्याच्या शिलाँग शहराजवळी धबधबा आहे. भारतातील २२व्या क्रमांकाच्या सर्वाधिक उंचीच्या या धबधब्यावरून पाणी १३५ मीटर खाली पडते.

वर्ग:मेघालयमधील धबधबे
वर्ग:शिलाँग
इंडस एर

**इंडस एर** ही गाझियाबाद येथे मुख्यालय असलेली स्वस्त प्रवासासाठी प्रसिद्ध असलेली प्रवासी विमानकंपनी होती. दिल्ली}च्या इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून विमानाची उड्डाणे असलेली ही कंपनी २००८मध्ये बंद पडली.

वर्ग:भारतीय विमानवाहतूक कंपन्या
जॅगसन एरलाइन्स

**जॅगसन एरलाइन्स** भारतातील विमानसेवा कंपनी आहे. हिचे मुख्यालय दिल्लीत असून ही कंपनी भारतात तसेच भूतानमध्ये व नेपाळमध्ये सेवा पुरवते.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:भारतीय विमानवाहतूक कंपन्या
किंगफिशर एरलाइन्स

**किंगफिशर एरलाइन्स** ही भारत देशामधील एक भूतपूर्व विमान वाहतूक कंपनी आहे. विजय मल्ल्याच्या युनायटेड ब्रुवरीज ग्रुप ह्या कंपनीच्या मालकीची असलेली किंगफिशर एरलाइन्स २००५ ते २०१२ दरम्यान कार्यरत होती. आर्थिक संकटांत सापडल्यामुळे ऑक्टोबर २०१२ मध्ये किंगफिशर एरलाइन्सने आपल्या सर्व सेवा थांबवल्या. मार्च २०१३ मध्ये भारतीय नागरी उड्डाण मंत्रालयाने किंगफिशर एरलाइन्सचा परवाना रद्द केला.

## बाह्य दुवे
*किंगफिशरची अधिकृत वेबसाईट

वर्ग:भारतीय विमानवाहतूक कंपन्या
वर्ग:बंद पडलेल्या विमानवाहतूक कंपन्या
ब्रह्मगिरी

ब्रह्मगिरी हा सह्याद्रीच्या रांगेमधला एक विशाल डोंगर आहे. उंचीनुसार हा महाराष्ट्र राज्यातील दुसऱ्या क्रमांकाचा सुळका आहे. याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची १२९५ मीटर आहे. ब्रम्हगिरीच्या दक्षिणेला कळसूबाई, अलंग, कुलंग, मदन अशी सह्याद्रीतली काही शिखरे आहेत.  हा डोंगर त्र्यंबकेश्वर तालुक्यात आहे. येथे खूप पाऊस पडतो.

ब्रह्मगिरी डोंगरामधून वैतरणा नदी, अहिल्या नदी आणि गोदावरी नदी या नद्यांचा उगम होतो. वैतरणा पश्चिम दिशेने खाली उतरते आणि अरबी समुद्राकडे जाते तर गोदावरी पूर्वेच्या दिशेने आंध्रप्रदेशात राजमहेन्द्री इथे बंगालच्या उपसागराला मिळते. 

## पौराणिक आख्यायिका आणि स्थानमाहात्म्य
ब्रह्मदेवाने एकदा विष्णूला म्हणले,‘मी सृष्टिकर्ता असल्यामुळे शिवमहिमा काय तो मलाच माहित आहे.’ विष्णूने मात्र नम्रपणे सांगितले की,‘मी पुष्कळ तप केले, परंतु मला अजूनही शिवाचे ज्ञान झालेले नाही.’ या संवादानंतर ब्रह्मा आणि विष्णूंनी शिवाचा शोध घ्यावा असे ठरवले. ब्रह्माने शिवाचे मस्तक शोधावे आणि विष्णूने चरण. दोघांनी पुष्कळ शोध घेतला, पण तो व्यर्थ ठरला. तेव्हा ब्रह्मदेवाने एक कारस्थान रचले. त्याने आपल्या सामर्थ्याने गाय आणि केतकीपुष्प निर्माण केले आणि त्यांना आपल्या बाजूने साक्ष देण्यास राजी करत आपल्याला शिवाचे मस्तक सापडल्याचा दावा केला. देवांना या दाव्याबद्दल शंका वाटली. तिचे निराकरण करण्यासाठी ते शिवलोकात गेले. त्यांचे म्हणणे ऐकल्यानंतर ब्रह्मदेवाचे कारस्थान शिवाच्या ध्यानात आले. तो क्रोधित झाला आणि त्याने ब्रह्मदेवाला शाप दिला, ‘आजपासून भूतलावर तुझी कोणीही पूजा करणार नाही.’

ब्रह्मदेवालाही शिवाचा राग आला आणि त्याने शिवाला प्रतिशाप दिला. ‘तू भूतलावर पर्वत होऊन राहशील’
नंतर ब्रह्मदेवाला आपल्या कृत्याचा पश्चात्ताप झाला. त्याने शिवाची तपश्चर्या केली. शिव प्रसन्न झाला. त्याने ब्रह्मदेवाला वचन दिले,‘पर्वतरूपाने भूतलावर माझे वास्तव्य असेल आणि या पर्वताचे नाव ब्रह्मगिरी असेल!’

## यात्रा
यात्रा म्हणून अनेक लोक हा पर्वत चढून येतात अथवा प्रदक्षिणा करतात. त्र्यंबकेश्वराचं दर्शन आणि ब्रह्मगिरीला प्रदक्षिणा ही परंपरा जुनी आहे. संत ज्ञानेश्वरांचा काळ इसवी सनाच्या तेराव्या शतकातला. ज्ञानेश्वरांचे वडील विठ्ठलपंत आपल्या मुलांना घेऊन त्र्यंबकेश्वराच्या दर्शनासाठी आले होते. त्यावेळी ब्रह्मगिरी पर्वतावरच्या एका गुहेत तपश्चर्या करत असलेल्या गहिनीनाथांचे दर्शन निवृत्तिनाथांना घडले होते. 

हा डोंगर चढण्यासाठी साधारणपणे तीन ते पाच तास लागतात.  रस्त्यात मोठ्या प्रमाणात माकडे आहेत. वर पाण्याची सोय आहे. वरून परिसराचे विहंगम दृश्य दिसते.  तसेच येथे शंकराने जटा आपटल्या व त्यातून गंगेचा/गोदावरी नदीचा उगम झाला अशीही कथा आहे. 

(पहिला क्रमांक कळसूबाई शिखर)

## संदर्भ
वर्ग:त्र्यंबकेश्वर तालुका
पॅरामाउंट एरवेझ

**पॅरामाउंट एरवेझ** ही भारतातील चेन्नई शहरात असलेली विमानकंपनी होती. ही कंपनी २००५ ते २०१० दरम्यान सेवारत होती.

## बाह्य दुवे
*पॅरामाउंट एअरवेजची अधिकृत वेबसाईट

वर्ग:भारतीय विमानवाहतूक कंपन्या
वर्ग:चेन्नई
वर्ग:बंद पडलेल्या विमानवाहतूक कंपन्या
एमडीएलआर एरलाइन्स

**एमडीएलआर एरलाइन्स** ही  भारताच्या हरयाणा राज्यातील गुडगांव येथे मुख्य कार्यालय असलेली एक विमानवाहतूक कंपनी होती. ही कंपनी २००७ ते ५ नोव्हेंबर, इ.स. २००९ पर्यंत कार्यरत होती. नावातले एमडी म्हणजे मुरली धर आणि एलआर म्हणजे लखी राम. या पिता पुत्रांनी ही विमान कंपनी स्थापन केली होती. प्रवासादरम्यान फक्त शुद्ध शाकाहारी खाद्यपदार्थ देणारी ही जगातली पहिली विमान कंपनी होती.

एमडीएलआर एरलाइन्सची अधिकृत वेबसाईट 

वर्ग:भारतीय विमानवाहतूक कंपन्या
वर्ग:बंद पडलेल्या विमानवाहतूक कंपन्या
आंतरराष्ट्रीय हवाई वाहतूक संघटना

**आंतरराष्ट्रीय हवाई वाहतूक संघटना** (; संक्षेप: आय.ए.टी.ए., IATA) ही कॅनडाच्या मॉंत्रियाल येथे स्थित असलेली एक आंतरराष्ट्रीय व्यापार संघटना आहे. जगातील विमान उद्योगाचे प्रतिनिधित्व करणे हे ह्या संस्थेचे ध्येय आहे. सध्या १२६ देशांमधील २४३ विमान कंपन्या ह्या संघटनेच्या सदस्य आहेत.

## आय.ए.टी.ए. कोड
जगातील प्रत्येक वापरात असलेल्या विमानतळासाठी आय.ए.टी.ए.ने तीन अक्षरी संक्षेप ठरवले आहेत. उदा. छत्रपती शिवाजी आंतरराष्ट्रीय विमानतळासाठी BOM तर इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळासाठी DEL हा कोड वापरात आहे. अनेकदा ह्या संक्षेपांमध्ये शहराचे किंवा विमानतळाच्या नावाचा वापर केला जातो. उदा.  LHR तर शिकागो ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ ORD ह्या संक्षेपांनी ओळखले जातात. परंतु काही विमानतळांचे संक्षेप पूर्णपणे वेगळेच ठरवले गेले आहेत, उदा. वॉशिंग्टन डलेस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ - IAD.

## हे सुद्धा पहा
*आंतरराष्ट्रीय नागरी उड्डाण संस्था

## बाह्य दुवे 
आयएटीए संकेतस्थळ
कालीकेसम धबधबा

वर्ग:तमिळनाडूमधील धबधबे
वर्ग:रिकामी पाने
कसारा लोकल

**कसारा लोकल** ही मध्य रेल्वेची सेवा मुंबई छत्रपती शिवाजी टर्मिनस ते कसारा अशी चालते. बहुतेक वेळा ही लोकल कल्याण आणि मुंबई छत्रपती शिवाजी टर्मिनस दरम्यान येता जाता द्रुतगतीने धावते व मोजक्याच स्थानकांवर थांबते. कल्याण ते कसारा ती सर्व स्थानकांवर थांबते. या लोकलच्या वेळापत्रकला जोडलेले एस्टी महामंडळाच्या बसेसचे वेळापत्रक आहे. त्यामुळे नाशिक येथुनही कसारा लोकल मार्गे मुंबईला पोहोचणे शक्य आहे.

## हे सुद्धा पहा
* भारतीय रेल्वे
* मुंबई उपनगरी रेल्वे - मध्य

वर्ग:मुंबई उपनगरी रेल्वे
गाड्सडेन खरेदी

**गाड्सडेन खरेदी** किंवा **व्हेंता देला मेसिया** (*मेसियाची विक्री*) हा अमेरिकेच्या ॲरिझोना आणि न्यू मेक्सिको राज्यांतील ७६,८०० किमी२ क्षेत्रफळाचा प्रदेश आहे. हा प्रदेश अमेरिकेने ३० डिसेंबर, इ.स. १८५३ रोजी मेक्सिकोकडून विकत घेतला. यावर त्यावेळच्या अमेरिकन राजदूत जेम्स गाड्सडेनने सही केली असल्यामुळे त्यास हे नाव देण्यात आले.

वर्ग:अमेरिकेचा इतिहास
वर्ग:मेक्सिकोचा इतिहास
महाराष्ट्रातील औष्णिक विद्युत प्रकल्पांची यादी

औष्णिक विद्युत केंद्र (इंग्रजी: Thermal Power Station-Shortname=T.P.S.)
कोळसा जाळून, त्याद्वारे मिळणाऱ्या उष्णतेवर पाणी तापवून, त्याच्या वाफेवर जनित्र फिरवून विज बनवणारे यंत्र/प्रकल्प. असे प्रकल्प महाराष्ट्रात खालील ठिकाणी आहेत. 
* पारस(जि. अकोला) - ४-२५० MW यूनिट क्षमता याची मालकी महाजनको यांच्या कडे आहे. 
* परळी वैजनाथ(जि. बीड)
* भुसावळ(जि. जळगाव)
* खापरखेडा(जि. नागपूर)
* कोराडी(जि. नागपूर) महाराष्ट्रातील सर्वात मोठे औष्णिक विधुत केंद्र आहे . २-२१० MW, ३-६६०MW 
* चंद्रपूर(जि. चंद्रपूर्)
* डहाणू(जि. पालघर )
* नाशिक येथील एकलहरे(जि. नाशिक)
* दाभोळ (जि. रत्‍नागिरी) 
* तुर्भे ( मुंबई उपनगर ) मालकी हक्क हा टाटा पावर कडे आहे ५० % मुंबईला वीज पुरवठा करते. 
*उरण.   {जिल्हा.रायगड 
*चोला (ठाणे)
यानंतर दोंडाईचा (जि. धुळे)येथे एक वि.केंद्र प्रस्तावित आहे.

## हे सुद्धा पहा 
* महाराष्ट्रातील वीजनिर्मिती प्रकल्प

## संदर्भ
वर्ग:औष्णिक विद्युत केंद्रे
वर्ग:याद्या
वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
सेरी आ २००१-०२

**सेरी आ २००१-२००२** ही इटलीतील इ.स. २००१-२००२ सालातील वार्षिक हंगामातील व्यावसायिक फुटबॉल साखळी स्पर्धा होती. त्या हंगामात १८ संघ साखळीत सहभागी झाले होते. युव्हेन्टस एफ.सी. संघाने या हंगामात अजिंक्य राहत सेरी आ साखळी स्पर्धांच्या इतिहासातील आपले २६ वे विजेतेपद पटकावले.

## बाह्य दुवे 
*
पवन हंस

**पवन हंस लिमिटेड (PHL)** ही दिल्ली एनसीआर भारतातील नोएडा स्थित केंद्रीय सार्वजनिक क्षेत्रातील विमान वाहतूक कंपनी आहे. ही भारत सरकारच्या नागरी विमान वाहतूक मंत्रालयाच्या मालकीची एक मिनी रत्न-१ श्रेणीची सार्वजनिक उपक्रम आहे. या कंपनीने स्थापनेपासून एकत्रितपणे १० लाख तासांपेक्षा जास्त उड्डाण केले आहे आणि त्यांच्या ताफ्यात २५ लाख लँडिंग झाले आहेत. याचे नोंदणीकृत कार्यालय नवी दिल्ली येथे आहे, कॉर्पोरेट मुख्यालय नोएडामधील सेक्टर-१ येथे आहे तर प्रादेशिक कार्यालय नवी दिल्ली, मुंबई आणि गुवाहाटी येथे आहे. यांचे कामकाज मुंबईतील विले पार्ले (पश्चिम) येथील जुहू एअरोड्रोम येथून पाहिले जाते.
[इवलेसे|On service at [वैष्णव देवी येथील भाविकांच्या सेवेत]]
इवलेसे|पवन हंस यांच्या मालकीचे वैद्यकीय सुविधा पुरवणारे हेलिकॉप्टर

ही देशातील एकमेव सरकारी मालकीची हेलिकॉप्टर सेवा प्रदाता आहे ज्याचा उद्देश तेल क्षेत्राला त्यांच्या ऑफशोअर एक्सप्लोरेशन ऑपरेशन्ससाठी, दुर्गम भागात सेवा देण्यासाठी आणि पर्यटनाला चालना देण्यासाठी चार्टर सेवा देण्यासाठी हेलिकॉप्टर सपोर्ट सेवा प्रदान करणे आहे.

## संदर्भ 
वर्ग:भारतीय विमानवाहतूक कंपन्या
अतालांता बी.सी.

**अतालांता बेर्गामास्का काल्सियो** () हा इटली देशामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. इ.स. १९०७ साली लोंबार्दिया प्रदेशाच्या बेर्गामो शहरात स्थापन झालेला अतालांता क्लब इटलीमधील सेरी आ ह्या सर्वोच्च फुटबॉल श्रेणीच्या लीगमधून खेळतो.

## बाह्य दुवे
*  अधिकृत संकेतस्थळ
*  अधिकृत चाहते पान

 

वर्ग:इटालियन फुटबॉल क्लब
कॅल्यारी काल्सियो

**कॅल्यारी काल्सियो** (; सार्दिनियन: Casteddu) हा इटली देशामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. इ.स. १९२० साली कॅल्यारी बेटावरील कॅल्यारी शहरात स्थापन झालेला हा क्लब इटलीमधील सेरी आ ह्या सर्वोच्च फुटबॉल श्रेणीच्या लीगमधून खेळतो.

## बाह्य दुवे 
*  अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:इटालियन फुटबॉल क्लब
वर्ग:सार्दिनिया
वर्ग:कॅल्यारी
जेनोवा सी.एफ.सी.

**जेनोवा क्रिकेट अँड फुटबॉल क्लब एस.पी.ए.** हा इटली देशाच्या लिगुरिया प्रदेशातील जेनोवा शहरामधील एक फुटबॉल क्लब आहे. १२० वर्षांचा इतिहास असलेल्या जेनोवाने आजवर सेरी आमध्ये ९ वेळा अजिंक्यपद मिळवले आहे. परंतु १९२४ सालानंतर त्यांना ह्या स्पर्धेमध्ये यश लाभलेले नाही. हा क्लब आपले अंतर्गत सामने स्तादियो लुइजी फेरारीस या मैदानात खेळतो.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

 

वर्ग:इटालियन फुटबॉल क्लब
वर्ग:जेनोवा
एस.एस. लाझियो

**सोसियेता स्पोर्तिव्हा लाझियो** () हा इटलीच्या लात्सियो प्रदेशामधील एक फुटबॉल क्लब आहे. हा क्लब रोम येथे स्थित असून तो आपले सामने स्टेडियो ऑलिंपिको येथून खेळतो. रोममधील दुसरा क्लब ए.एस. रोमा सोबत लाझियोची तीव्र चुरस असून दोन्ही संघ इटलीच्या सेरी आ स्पर्धेत खेळतात.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

 

वर्ग:इटालियन फुटबॉल क्लब
वर्ग:रोम
एस.एस.सी. नापोली

**एस.एस.सी. नापोली** () हा इटली देशाच्या नापोली शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:इटालियन फुटबॉल क्लब
वर्ग:नापोली
रेगिना कॅल्सिओ

'''''' हा इटलीतील रेगियो कालाब्रिया शहरातील प्रमुख फुटबॉल क्लब आहे. १९१४ मध्ये स्थापलेला हा क्लब इटलीच्या सेरी आ या अव्वल साखळीत खेळतो. 

 
 
 

वर्ग:इटालियन फुटबॉल क्लब
सेरी आ २००७-०८

## League table 
*updated to games played February 17, 2008*

|-style="background: #90EE90;"
|  १.
|align="left"|**इंटर मिलान**
| **५९** || २३ || १८ || ५ || ० || ४८ || १३ || +३५
|rowspan="2" style="text-align:center"| Champions LeagueGroup Stage
|-style="background: #90EE90;"
|  २.
|align="left"|**ए.एस. रोमा**
| **४८** || २३ || १४ || ६ || ३ || ४० || २३ || +१७
|-style="background: #D0F0C0;"
|  ३.
|align="left"|**युव्हेन्टस एफ.सी.** 
| **४७** || २३ || १३ || ८ || २ || ४३ || १९ || +२४
|rowspan="2" style="text-align:center" | Champions LeagueQualifying Round
|-style="background: #D0F0C0;"
|  ४.
|align="left"|**ए.सी.एफ. फिओरेंटीना**
| **४१** || २३ || ११ || ८ || ४ || ३६ || २२ || +१४
|-style="background: #97DEFF;"
|  ५.
|align="left"|**ए.सी. मिलान**
| **३८** || २३ || १० || ८ || ५ || ३४ || १७ || +१७
|rowspan="2" style="text-align:center"|UEFA Cup
|-style="background:#97DEFF;"
|  ६.
|align="left"|**उडीनेस कॅल्सीवो**
| **३६** || २३ || १० || ६ || ७ || २८ || २८ || ०
|-style="background: #ccccff;"
|  ७.
|align="left"|**यु.सी. सम्पडोरी**
| **३४** || २३ || १० || ४ || ९ || ३० || २६ || +४
|Intertoto Cup
|-
|  ८.
|align="left"|**यू.एस्. पालेर्मो**
| **३१** || २३ || ८ || ७ || ८ || ३१ || ३८ || -७
|-
|  ९.
|align="left"|**अटलांटा बी.सी.**
| **३०** || २३ || ७ || ९ || ७ || ३४ || ३५ || -१
|-
|  १०.
|align="left"|**जिनोआ सी.एफ.सी.**
| **२९** || २३ || ७ || ८ || ८ || २३ || ३० || -७
|-
|  ११.
|align="left"|**एस.एस.सी. नेपोली**
| **२७** || २३ || ७ || ६ || १० || ३४ || ३७ || -३
|-
|  १२.
|align="left"|**एस.एस. लाझियो**
| **२६** || २३ || ६ || ८ || ९ || २७ || ३१ || -४
|-
|  १३.
|align="left"|**तोरिनो एफ.सी.**
| **२५** || २३ || ४ || १३ || ६ || २३ || २६ || -३
|-
|  १४.
|align="left"|**कॅल्सीवो कटानिया**
| **२३** || २३ || ५ || ८ || १० || १९ || २७ || -८
|-
|  १५.
|align="left"|**ए.एस. लिवोर्नो कॅल्सीवो**
| **२३** || २३ || ५ || ८ || १० || २५ || ३६ || -११
|-
|  १६.
|align="left"|**एंपोली एफ.सी.**
| **२२** || २३ || ५ || ७ || ११ || १९ || ३० || -११
|-
|  १७.
|align="left"|**ए.सी. सियेना**
| **२१** || २३ || ४ || ९ || १० || २५ || ३२ || -७
|-style="background:#FFCCCC"
|  १८.
|align="left"|**पार्मा एफ.सी.**
| **२१** || २३ || ४ || ९ || १० || २५ || ३३ || -८
|rowspan="3"| Relegationto Serie B
|-style="background:#FFCCCC"
|  १९.
|align="left"|**रेगिना कॅल्सीवो**
| **१८** || २३ || ३ || ९ || ११ || १९ || ३७ || -१८
|-style="background:#FFCCCC"
|  २०.
|align="left"|**कॅग्लिअरी कॅल्सीवो**
| **१५** || २३ || ३ || ६ || १४ || १८ || ४१ || -२३

|}
उदिनेस काल्सियो

**उदिनेस काल्सियो** () हा इटली देशाच्या उदिने शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. इ.स. १८९६ साली स्थापन झालेला उदिनेस इटलीमधील सेरी आ ह्या लीगमध्ये खेळतो.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

 

वर्ग:इटालियन फुटबॉल क्लब
वर्ग:उदिने
हान्स क्रिस्चियान अँडरसन

**हॅन्स ख्रिश्चन अँडरसन** (जन्म : २ एप्रिल १८०५;  - ४ ऑगस्ट १८७५) हा डॅनिश साहित्यिक होता. याने विपुल प्रमाणात नाटके, प्रवासवर्णने, कादंबऱ्या तसेच कविता लिहिलेल्या असल्या तरी त्याची ख्याती त्याने लिहिलेल्या परीकथांमुळे आहे.

## हॅन्स अँडरसनची पुस्तके
* द कम्लीट स्टोरीज ऑफ हॅन्स ख्रिश्चन अँडरसन 
* हॅन्स अँडरसनच्या परीकथा (अनुवादक - चैताली भोगले); डायमंड पब्लिकेशन
* हॅन्स ॲन्डरसनच्या परीकथा भाग १ ते १६ (सुमती पांयगांवकर)

वर्ग:डॅनिश साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १८०५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८७५ मधील मृत्यू
*
झहीराबाद

**झहीराबाद** हे भारताच्या तेलंगणा राज्याच्या संगारेड्डी जिल्ह्यातील एक लहान शहर आहे. हे शहर हैद्राबादच्या १०० किमी वायव्येस राष्ट्रीय महामार्ग ६५ वर वसले असून २०११ साली येथील लोकसंख्या ७१,१६६ इतकी होती.

## हे सुद्धा पहा
*झहीराबाद (लोकसभा मतदारसंघ)

वर्ग:तेलंगणामधील शहरे
वर्ग:संगारेड्डी जिल्हा
इरकुत्स्क

**इरकुत्स्क** () हे रशिया देशाच्या इरकुत्स्क ओब्लास्तचे मुख्यालय व सायबेरियामधील सर्वात मोठ्या शहरांपैकी एक आहे. आहे. इरकुत्स्क शहर पूर्व सायबेरियाच्या तैगा प्रदेशामध्ये येनिसेची उपनदी अंगाराच्या काठावर बैकाल सरोवरापासून ७२ किमी अंतरावर वसले आहे. २०१० सालच्या गणनेनुसार इरकुत्स्कची लोकसंख्या ५.८८ लाख इतकी होती.

मॉस्को ते व्लादिवोस्तॉक दरम्यान धावणाऱ्या सायबेरियन रेल्वेवरील इरकुत्स्क हे एक महत्त्वाचे स्थानक आहे.

बॅंडी हा इरकुत्स्कमधील एक लोकप्रिय खेळ आहे.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
*

वर्ग:रशियामधील शहरे
वर्ग:इरकुत्स्क ओब्लास्त
वर्ग:इ.स. १६६१ मधील निर्मिती
सूर्यापेट

**सूर्यापेट** हे भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील शहर आहे.

वर्ग:तेलंगणामधील शहरे
वर्ग:सूर्यापेट जिल्हा
लेडो

**लेडो** भारताच्या आसाम राज्यातील एक शहर आहे.

स्टिलवेल रोड हा भारत, म्यानमार व चीन यांना जोडणारा रस्ता येथून सुरू होतो.

वर्ग:आसाममधील शहरे
काळाराम मंदिर

**काळाराम मंदिर** हे नाशिक येथील पंचवटीत हे एक काळ्या दगडात बांधलेले सुप्रसिद्ध मंदिर आहे. गोपिकाबाई पेशवे यांच्या आदेशानुसार पेशव्यांचे सरदार रंगराव ओढेकर यांनी हे मंदिर १७७८-१७९० मध्ये बांधले. येथे सीता व लक्ष्मण यांच्याही मूर्ती आहेत. मंदिरात नियमित पूजाअर्चा होत असते. मंदिरावरील कोरीवकाम पाहण्यासारखे आहे. मंदिरासमोर भव्य सभामंडप आहे. मंडपात प्रवचने व कीर्तने होत असतात. मंदिराची संपूर्ण बांधणी काळ्या पाषाणात असून बांधकामाची शैली नागर आहे. मंदिरातील श्रीरामाची मूर्तीही काळ्या दगडातीलच आहे. म्हणूनच त्याला काळाराम असे म्हणतात. राममंदिराबाबत अशी आख्यायिका सांगितली जाते की सध्या जेथे राममंदिर आहे तेथे पूर्वी नागपंथीय राहात असत. काही नागपंथीय साधूंना गोदावरीच्या पात्रात राम-लक्ष्मण-सीता यांच्या मूर्ती अंतरा-अंतरावर सापडल्या जेथे राममूर्ती सापडली ते रामकुंड, लक्ष्मणाची मूर्ती सापडली ते  लक्ष्मणकुंड, सीतेची मूर्ती सापडली ते सीताकुंड होय. या मूर्ती स्वंयभू म्हणून ओळखल्या जातात. गोदावरी नदीच्या घाटापासून याचे अंतर पायी चालत जाण्याइतके आहे. हा भाग जुन्या नाशकात येत असल्याने येथे वाहनतळाचा (पार्किंगचा) प्रश्न आहे. सार्वजनिक वाहतुकीचा वापर करणे श्रेयस्कर आहे.

## सत्याग्रह
भारतातील दलित चळवळीच्या इतिहासात या मंदिराने महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. २ मार्च, १९३० रोजी या मंदिरात दलितांना प्रवेश मिळवण्यासाठी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या नेतृत्वाखाली मंदिराबाहेर मोठे आंदोलन उभे राहिले होते. या सत्याग्रहाचे नेतृत्व दादासाहेब गायकवाड यांनी केले होते. त्याचा परिणाम म्हणून आज दलितांना मंदिर प्रवेश करता येतो. हे मंदिर प्राचीन असून खूप सुंदर आहे.

## संदर्भ
वर्ग:नाशिक
वर्ग:हिंदू मंदिरे
वर्ग:महाराष्ट्रातील तीर्थक्षेत्रे
वर्ग:महाराष्ट्रातील पर्यटनस्थळे‎
वर्ग:दलित इतिहास
स्टिलवेल रोड

**स्टिलवेल रोड** हा भारत, म्यानमार व चीनला जोडणारा रस्ता आहे. *लेडो रोड* या नावानेही ओळखला जाणारा हा रस्ता भारताच्या आसाम राज्यातील लेडो शहरापासून सुरू होतो व चीनच्या कुन्मिंग शहरापर्यंत जातो. दुसऱ्या महायुद्धात जपानच्या सैन्याने बर्मा रोड हा रस्ता इ.स. १९४२मध्ये काबीज केला व भारतमार्गे होणारा चीनचा रसदपुरवठा तोडला. त्यामुळे दोस्त राष्ट्रांनी हा पर्यायी मार्ग तयार केला.

वर्ग:भारतातील महामार्ग
वर्ग:म्यानमारमधील महामार्ग
वर्ग:चीनमधील महामार्ग
वर्ग:दुसरे महायुद्ध
वर्ग:ऐतिहासिक मार्ग
यू.सी. संपदोरिया

**उनियोने काल्सियो संपदोरिया** () हा इटली देशाच्या लिगुरिया प्रदेशातील जेनोवा शहरामधील एक फुटबॉल क्लब आहे. 

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

 

वर्ग:इटालियन फुटबॉल क्लब
वर्ग:जेनोवा
लीग १

**लीग १** () ही फ्रान्स देशामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल साखळी स्पर्धा आहे. फ्रान्समधील सर्वोच्च पातळीवरील ही लीग लोकप्रियतेमध्ये युरोपात सहाव्या क्रमांकावर आहे. दरवर्षी खेळवल्या जाणाऱ्या ह्या स्पर्धेमध्ये फ्रान्समधील २० सर्वोत्तम क्लब भाग घेतात. हंगाम संपल्यानंतर क्रमवारीमधील सर्वात खालच्या ३ क्लबांची हकालपट्टी *लीग २* ह्या दुय्यम पातळीवरील लीगमध्ये होते तर लीग २ मधील सर्वोत्तम ३ संघांना लीग १ मध्ये बढती मिळते. 

१९३२ सालापासून खेळवल्या जात असलेल्या ह्या स्पर्धेचे नाव २००२ सालापर्यंत *डिव्हिजन १* असे होते. आजवर ७६ फ्रेंच लीग १ मध्ये सहभाग घेतला असून ए.एस. सेंत-एत्येनने आजवर १० वेळा ही स्पर्धा जिंकली आहे.

## सद्य संघ
## बाह्य दुवे
*  अधिकृत संकेतस्थळ

 


वर्ग:फ्रान्समधील खेळ
वर्ग:राष्ट्रीय फुटबॉल प्रिमियर लीग
आसनक्षमतेनुसार फुटबॉल मैदानांची यादी

हे जगातील सर्वात मोठे फुटबॉल स्टेडीयम आहे.]]

खाली आसनक्षमतेनुसार फुटबॉल खेळाच्या मैदानांची यादी दिलेली आहे.

हे सुद्धा पहा
*List of स्टेडियमs by capacity
*List of African स्टेडियमs by capacity
*List of Asian स्टेडियमs by capacity
*List of European स्टेडियमs by capacity
*List of North American स्टेडियमs by capacity
*List of Oceanian स्टेडियमs by capacity
*List of South American स्टेडियमs by capacity
*List of फुटबॉल स्टेडियमs by country
*List of स्टेडियमs
*Average attendances of European फुटबॉल क्लबs
*List of American फुटबॉल स्टेडियमs by capacity
*Canadian फुटबॉल League स्टेडियमs
*List of Major League Baseball स्टेडियमs
*राष्ट्रीय Basketball Association arenas
*List of indoor arenas
*List of Test cricket grounds
*List of ऑस्ट्रेलियाn फुटबॉल League grounds
*List of tennis स्टेडियमs by capacity

References

*www.fussballtempel.net

वर्ग:फुटबॉल
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
एफ.सी. जिरोंदिन्स दि बोर्दू

**एफ.सी. बोर्दू** () हा फ्रान्सच्या बोर्दू शहरातील एक फुटबॉल संघ आहे. २००८-०९ लीग १च्या हंगामात बोर्दूने आपले सहावे अजिंक्यपद जिंकले.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ  

 

वर्ग:फ्रेंच फुटबॉल क्लब
वर्ग:बोर्दू
एस.एम. कां

**स्ताद मालेर्ब कां** () हा फ्रान्सच्या नोर्मंदी भागातील कां शहरात स्थित असलेला एक फुटबॉल संघ आहे. 

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

 

वर्ग:फ्रेंच फुटबॉल क्लब
आर.सी. लेंस

**रेसिंग क्लब दे लेंस** () हा फ्रान्सच्या पा-द-कॅले भागातील लेंस शहरात स्थित असलेला एक फुटबॉल संघ आहे. २०१४-१५ हंगामामध्ये हा संघ लीग १मध्ये खेळेल.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

 

वर्ग:फ्रेंच फुटबॉल क्लब
वर्ग:लेंस (पा-द-कॅले)
लील ओ.एस.सी.

**लील ओ.एस.सी.** हा फ्रान्सच्या लील शहरात स्थित असलेला एक फुटबॉल संघ आहे. ह्या संघाने आजवर तीनवेळा लीग १ अजिंक्यपद पटकावले आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ 

 

वर्ग:फ्रेंच फुटबॉल क्लब
त्र्यंबकेश्वर तालुका

**त्र्यंबकेश्वर तालुका** हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्याचा एक तालुका आहे. 

## तालुक्यातील गावे
#आडगाव (त्र्यंबकेश्वर) 
#आळवंद 
#अंबाई
#आंबोली (त्र्यंबकेश्वर) 
#अंजणेरी 
#अस्वलीहर्ष 
#आव्हाटे 
#बाफनविहीर 
#बेहेडपाडा 
#बेलपाळी 
#बेरवळ 
#बेझे 
#भागोहोळ 
#भिलमाळ 
#भुतमोखाडा 
#बोरीपाडा 
#ब्राम्हणवाडे (त्र्यंबकेश्वर) 
#चिखलपाडा 
#चिंचओहोळ 
#चिंचवड (त्र्यंबकेश्वर) 
#चिरापळी 
#चोकोरे 
#चौरापाडा 
दहाळेवाडी दळपतपूर (त्र्यंबकेश्वर) दापुरे देवडोंगरा देवडोंगरी देवगाव (त्र्यंबकेश्वर) देवळा (त्र्यंबकेश्वर) धाडोशी धुमोडी दिव्याचापाडा डोलओहोळ गद्दावणे गणेशगाववाघेरा गारमाळ (त्र्यंबकेश्वर) गावठा घोधड्याचापाडा घाटीपाडा गोलदरी (त्र्यंबकेश्वर) गोरठण (त्र्यंबकेश्वर) हर्षेवाडी हरसुळ (त्र्यंबकेश्वर) हातलोंढी हत्तीपाडा हिरडी (त्र्यंबकेश्वर) होळदारनगर जातेगाव बुद्रुक जातेगाव खुर्द कचरपाडा काचुर्ली कडेगहाण काळमुस्ते करंजजाळी कास (त्र्यंबकेश्वर) खडकओहोळ खैराईपाळी खंबाळे (त्र्यंबकेश्वर) खारोळी खारशेत (त्र्यंबकेश्वर) खारवळ कोजोळी कोणे (त्र्यंबकेश्वर) कोरीवाझ कोटंबीहरसुळ कौलपोंढा महादेवनगर (त्र्यंबकेश्वर) मालेगाव (त्र्यंबकेश्वर) मेटचंद्राची मेटहुंभाची मेटयेळ्याची मेटघरकिल्ला मेटकावरा मुळेगाव (त्र्यंबकेश्वर) मुळवड मुरांबी (त्र्यंबकेश्वर) नांदगाव (त्र्यंबकेश्वर) नांदुर्कीपाडा निरगुडे (त्र्यंबकेश्वर) ओझरखेड (त्र्यंबकेश्वर) पहिणे पेगळवाडी पेगळवाडी त्र्यंबक पिंपलाड त्र्यंबक पिंपरी त्र्यंबक राजीवनगर (त्र्यंबकेश्वर) राऊतमाळ रायटे (त्र्यंबकेश्वर) रोहिले (त्र्यंबकेश्वर) सामुंदी सपाटपाळी सापगाव (त्र्यंबकेश्वर) सापटे सारस्ते सावरवाडा सावरपाडा (त्र्यंबकेश्वर) शिंदपाडा (त्र्यंबकेश्वर) शिरसगाव (त्र्यंबकेश्वर) शिवाजीनगर (त्र्यंबकेश्वर) सोमनाथनगर (त्र्यंबकेश्वर) टाकेदेवगाव टाकेहर्ष तळेगाव त्र्यंबक तळवडे त्र्यंबक ठाणापाडा तोरणगण त्र्यंबकेश्वर उंभरांडे वाढोळी वाघेरा वारसविहीर वाटकापाडा वावीहर्ष वेळे (त्र्यंबकेश्वर) विनायकनगर विरनगर वळण वायघोळपाडा वेळुंजे झारवड बुद्रुक झारवड खुर्द

## भौगोलिक स्थान
## हवामान
## लोकजीवन
## प्रेक्षणीय स्थळे
## नागरी सुविधा
## जवळपासची गावे
## संदर्भ
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 

वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील तालुके
वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके
ऑलिंपिक लॉन्नेस

'''''' () हा फ्रान्सच्या ल्यों शहरामधील एक फुटबॉल संघ आहे. लीग १ ह्या फ्रान्समधील सर्वोच्च लीगमध्ये खेळणारा ऑलिंपिक लॉन्नेस फ्रान्समधील सर्वात लोकप्रिय फुटबॉल संघांपैकी एक आहे.

## संदर्भ
## बाह्य दुवे
* Olympique Lyonnais  
* इएसपीएन सॉकरनेट: Olympique Lyonnais 

 
 

वर्ग:फ्रेंच फुटबॉल क्लब
ए.एस. मोनॅको एफ.सी.

**ए.एस. मोनॅको एफ.सी.** () हा मोनॅको येथे स्थित असलेला एक फ्रेंच फुटबॉल क्लब आहे. लीग १मध्ये खेळणारा मोनॅको हा फ्रान्समधील सर्वात यशस्वी संघांपैकी एक मानला जातो. मोनॅकोने आजवर ७ वेळा लीग १ स्पर्धा जिंकली असून त्याने २००४ साली युएफा चॅंपियन्स लीगची अंतिम फेरी गाठली होती.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 
 

वर्ग:फ्रेंच फुटबॉल क्लब
वर्ग:मोनॅको
ऑलिंपिक दे मार्सेल

**ऑलिंपिक दे मार्सेल** () हा फ्रान्स देशाच्या मार्सेल शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. १८९९ साली स्थापन झालेला हा क्लब फ्रान्सच्या लीग १ ह्या सर्वोत्तम लीगमध्ये खेळतो. मार्सेलने आजवर १० वेळा फ्रेंच अजिंक्यपद मिळवले आहे तसेच १९९३ साली युएफा चॅंपियन्स लीगमध्ये विजेतेपद मिळवून ही स्पर्धा जिंकणारा मार्सेल हा पहिला व एकमेव फ्रेंच क्लब ठरला.

मार्सेल आपले सामने स्ताद व्हेलोद्रोम ह्या स्टेडियममधून खेळतो.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

 

वर्ग:मार्सेल
वर्ग:फ्रेंच फुटबॉल क्लब
पॅरिस सें-जर्मेन एफ.सी.

**पॅरिस सें-जर्मेन फुटबॉल क्लब** () हा फ्रान्सच्या पॅरिस शहरात स्थित असलेला एक फुटबॉल संघ आहे. १९७४ सालापासून लीग १मध्ये खेळणारा सें-जर्मेन हा फ्रान्समधील सर्वात यशस्वी व लोकप्रिय फुटबॉल क्लबांपैकी एक आहे.

## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ  

 

वर्ग:फ्रेंच फुटबॉल क्लब
वर्ग:पॅरिसमधील खेळ‎
स्ताद र्‍हेन एफ.सी.

**स्ताद ऱ्हेन एफ.सी.** हा फ्रान्सच्या ब्रत्तान्य भागातील ऱ्हेन शहरात स्थित असलेला एक फुटबॉल संघ आहे. ह्या संघाने आजवर एकदाही लीग १ अजिंक्यपद मिळवले नाही.

## बाह्य दुवे 
* अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:फ्रेंच फुटबॉल क्लब
वर्ग:ऱ्हेन
ए.एस. सेंत-एत्येन

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:फ्रेंच फुटबॉल क्लब
देवळा तालुका

**देवळा तालुका** हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्याचा एक तालुका आहे.
## तालुक्यातील गावे
भावूर भावडे (देवळा) भिलवड चिंचावे दहिवड (देवळा) देवळा देवपूरपाडा डोंगरगाव (देवळा) फुलेमाळवाडी गिरनारे गुंजाळनगर हणमंतपाडा कांचणे कनकापूर कापशी (देवळा) खडकतळे खालप खामखेडे खरडे खुंटेवाडी कुंभार्डे (देवळा) लोहोनेर महालपाटणे महात्मा फुलेनगर माळवाडी (देवळा) माताणे मेशी निंबोळे फुलेनगर पिंपळगाव (देवळा) रामेश्वर (देवळा) रामनगर (देवळा) सांगवी (देवळा) सटवाईचीवाडी सावकीलोहोनेर शेरी श्रीरामपूर (देवळा) सुभाषनगर (देवळा) तिसगाव (देवळा) उमरणे वऱ्हाळे वासोळ विजयनगर (देवळा) विठेवाडी वडाळीवाखरी वाजगाव वाखरी (देवळा) वारशी वरवंडी झिरेपिंपळे

## भौगोलिक स्थान
**देवळा तालुका** तालुक्याचे शहर हे जिल्याचे मुख्यालय नाशिक शहरापासुन जवळपास ७४ किमी. अंतरावर आहे तर मुंबईपासुनचे अंतर जवळपास २३८ किमी. आहे. **देवळा तालुका** तालुक्याच्या उत्तरेस बागलाण, पुर्वेस मालेगाव, दक्षिणेस चांदवड तर पछ्शिमेस कळवण तालुके आहेत. 

## इतिहास
## लोकसंख्या
## दळणवळण
**देवळा तालुका** राज्य मार्ग व स्थानिक जिल्हामार्गांनी जोडला गेला आहे. देवळा शहर कळवण-देवळा व देवळा-सौंदाणे रस्त्यांनी जोडले गेले आहे. दळण-वळणाकरीता राज्यमहामंडळाच्या बसेस सोबत खाजगी प्रवासी साधनांचा तसेच मालवाहतुक साधनांचा वापर केला जातो.

## उद्योग
## कृषी
## शिक्षण व आरोग्य
## पर्यटन
देवळा तालुका पासून 17 किलोमीटर अंतरावर असलेल्या धोडप किल्ला पर्यटनाचे मुख्य आकर्षण आहे

## विशेष
## प्रसिद्ध व्यक्तिमत्त्वे
## हवामान
## नागरी सुविधा
## संदर्भ
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 

वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके
वर्ग:देवळा तालुका
वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील तालुके
पेठ (नाशिक जिल्हा)

**पेठ** हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील पेठ तालुक्यातील एक गाव आहे.

## भौगोलिक स्थान
## हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सिअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते. वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते. वार्षिक पर्जन्यमान २,००० मिमी पर्यंत असते.

## लोकजीवन- पेठ तालुका हा आदिवासी तालुका असून १४५ गावे आहेत
## प्रेक्षणीय स्थळे
बिलकस धबधबा

## नागरी सुविधा
## जवळपासची गावे
## संदर्भ
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 

वर्ग:पेठ तालुक्यातील गावे
वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
पेठ (निःसंदिग्धीकरण)

**पेठ** या शब्दाशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत:
* पेठ किल्ला - महाराष्ट्रातील किल्ला.
* पेठ (नाशिक) - नाशिक जिल्ह्यातील पेठ नावाचे गाव.
* पेठ तालुका - नाशिक जिल्ह्यातील तालुका.

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
पेठ (नाशिक)

**पेठ (नाशिक)** हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील पेठ तालुक्याचे गाव आहे.

वर्ग:पेठ तालुका
मालेगाव तालुका (नाशिक)

**मालेगाव तालुका** हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्याचा एक तालुका आहे.

## सीमा
## तालुक्यातील गावे व खेडी 
#निंबायती
#आघार बुद्रुक, 
#अजांदे, 
#अजंग,वडेल
#अस्ताने, 
#बेलगाव,
#भारडेनगर, 
#भिलकोट, 
#भुईगव्हाण,
#बोढे, 
#चंदनपुरी,
#चौकटपाडे, 
#चिखलओहोळ,
#चिंचगव्हाण,
#चिंचवाड,
#चिंचवे,
#चोंढी (मालेगाव), 
#दाभाडी, 
#दाबली, 
#दहीदी, 
#दहीकुटे, 
#दहिवाळ, 
#दसाणे, 
#देवघट, 
#देवारपाडा, 
#ढवळीविहीर, 
#डोंगराळे, 
#डुबगुले, 
#गाळणे, 
#गणेशनगर (मालेगाव), 
#घाणेगाव (कौ), 
#घोडेगांव, 
#गिलाणे, 
#गुगुळवाड, 
#हताणे, 
#हिसवाळ बु., 
#जळगाव बु., 
#जळगाव(निं), 
#जळकु, 
#जाटपाडे, 
#जेऊर (मालेगाव), 
#ज्वार्डी, 
#कजवाडे, 
#कळवाडी, 
#कंधाणे, 
#कंकराळे, 
#करंजगव्हाण, 
#कौळाणे (गा.), 
#कौळाणे (नि.),
#खडकी (मालेगाव), 
#खाकुर्डी, 
#खलाणे, 
#खायदे, 
#कोठरे, 
#झोडगे
#पाडळदे।             
#गरबड
#लुल्ले
#निमशेवडी
#विराणे 
#हरणशिकार
#पोहाणे
#वळवाडी
#

## झोडगे :-हेमाडपंथी महादेव मंदिर 
# चंदनपुरी :- खंडोबा मंदिर
# मालेगाव :- भुईकोट किल्ला
# गाळणे :- गाळणा किल्ला
## भौगोलिक स्थान
## हवामान
## लोकजीवन
## प्रेक्षणीय स्थळे
## नागरी सुविधा
## जवळपासची गावे
## संदर्भ
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate 

वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके
वर्ग:मालेगाव तालुका
वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील तालुके