open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
सदानंद गौडा

**देवरागुंडा वेंकप्पा सदानंद गौडा** (कन्नड: ದೇವರಗುಂಡ ವೆಂಕಪ್ಪ ಸದಾನಂದ ಗೌಡ;  १८ मार्च १९५३)  हे एक भारतीय राजकारणी, सोळाव्या लोकसभेचे सदस्य व भारताच्या केंद्रीय मंत्रिमंडळातील विद्यमान कायदा व न्यायमंत्री आहेत. ह्यापुर्वी २०११ ते २०१२ दरम्यान कर्नाटक राज्याचे मुख्यमंत्री राहिलेले गौडा कर्नाटकामधील भारतीय जनता पक्षाचे वरिष्ठ नेते मानले जातात.

वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय रेल्वेमंत्री
वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:कर्नाटकचे मुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:भारतीय कायदामंत्री
दाभोसा धबधबा

**दाभोसा** हा महाराष्ट्रातील पालघर जिल्ह्यातील,जव्हार तालुक्यातील एक बारमाही धबधबा आहे. सुमारे ३०० फूट उंचीचा हा धबधबा जव्हारपासून २० किमी अतरांवर आहे.आणि मुंबई पासून १५० किमी अंतरावर आहे.
हिरव्यागार डोंगरांच्या कुशीत कडय़ावरून कोसळणारी दाभोसाची पांढरीशुभ्र धारा पाहणे हा खरोखरच अनोखा अनुभव असतो. पायवाटेने तोल सांभाळत, जरा घसरत, दरीत उतरल्यानंतर काना-मनात भरून राहतो तो धबधब्याच्या धारेचा धीरगंभीर नाद, ओंकाराच्या अनाहत नादाशी नातं सांगणारा तो नाद नंतरही कानात गुंजत राहतो. 

## बाह्य दुवे
## संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रातील धबधबे
वर्ग:पश्चिम घाटातील धबधबे
वर्ग:पश्चिम घाटातील पर्यटन स्थळे
टिटिकाका सरोवर

**टिटिकाका** हे पेरू व बोलिव्हिया देशांच्या सीमेवरील एक सरोवर आहे. अँडीज पर्वतरांगेमध्ये समुद्रसपाटीपासून ३,८१२ मीटर उंचीवर स्थित असलेले टिटिकाका हे जगातील जगातील जलवाहतूकीसाठी योग्य असलेले सर्वात उंच व दक्षिण अमेरिका खंडातील पाण्याच्या घनफळाच्या दृष्टीने सर्वात मोठे सरोवर आहे.

दक्षिण अमेरिकेतील ५ प्रमुख नद्या व २० लहान नद्या टिटिकाकाला मिळतात. परंतु अत्यंत उंचीवरील तीव्र सूर्यप्रकाश व जोरदार वारा ह्यांमुळे टिटिकाकाचे ९०% पाणी बाष्प बनून वातावरणात उडून जाते व बाकीचे १० टक्के पाणी बोलिव्हियामधील दुसऱ्या एका सरोवराला मिळते.

## गॅलरी 

चित्र:Lake Titicaca on the Andes from Bolivia.jpg
चित्र:Laketiticaca.jpg|टिटिकाकाच्या किनाऱ्यावर वसलेले पुनो हे गाव
चित्र:Copacabana.jpg|बोलिव्हियामधील कोपाकाबनाना गाव
चित्र:03.Amantaní (16).JPG

वर्ग:दक्षिण अमेरिकेचा भूगोल
वर्ग:सरोवरे
पेरूचा ध्वज

**पेरूच्या नागरी ध्वजामध्ये** तीन उभे पट्टे असून बाहेरील दोन पट्टे लाल रंगाचे तर मधील पट्टा पांढऱ्या रंगाचा आहे. ७ जून हा पेरूचा राष्ट्रीय ध्वजदिन मानला जातो.

## इतर राष्ट्रीय ध्वज
## टीपा 
वर्ग:देशानुसार ध्वज
ध्वज
पुष्करम

**पुष्करम्‌ मेळा**  हा बारा वेगवेगळ्या नद्यांच्या काठी भरणारा स्नान महात्म्य असलेला लोकप्रिय मेळा आहे. हा काहीप्रमाणात कुंभमेळ्यासारखा आहे. चंद्रराशीत गुरू ज्या नदीच्या राशीगृही असेल तेथे हा मेळा होतो.

## संदर्भ
चतुर्दशी

'''''' ही हिंदू कालमापनातील एक तिथी आहे. ही पौर्णिमेच्या आणि अमावास्येच्या आदल्या दिवशी असते. 

## काही महत्त्वाच्या चतुर्दशी
* अघोर चतुर्दशी : श्रावण कृष्ण चतुर्दशी 
* अनंत चतुर्दशी : भाद्रपद शुक्ल चतुर्दशी (सार्वजनिक गणपतींच्या विसर्जनाचा दिवस)
* छिन्नमस्ता जयंती : वैशाख शुक्ल चतुर्दशी
* नरक चतुर्दशी (रूप चतुर्दशी) : आश्विन वद्य चतुर्दशी (दिवाळीचा पहिला दिवस)
* नृसिंह चतुर्दशी (नृसिंह प्रकटदिन) : वैशाख शुक्ल चतुर्दशी
* पिशाचमोचन चतुर्दशी :  मार्गशीर्ष शुक्ल चतुर्दशी 
* महाशिवरात्रि : माघ वद्य चतुर्दशी
* रूप चतुर्दशी : आश्विन वद्य चतुर्दशी (दक्षिणी दिवाळी; छोटी दिवाळी)
* रेणुका चतुर्दशी : चैत्र शुक्ल चतुर्दशी
* वैकुंठ चतुर्दशी : कार्तिक शुक्ल चतुर्दशी. या दिवशी महाराष्ट्रातील स्त्रियांना कार्तिकस्वामीचे दर्शन घ्यायला परवानगी असते. या दिवशी शंकराने विष्णूला सुदर्शन चक्र दिले. महाराष्ट्रात या दिवशी आवळ्याच्या झाडाखाली बसून लोक जेवण करतात. (महाराष्ट्राबाहेर कार्तिक शुक्ल नवमीला आवळा नवमी असते.)
* हाटकेश्वर जयंती : चैत्र शुक्ल चतुर्दशी

वर्ग:हिंदू कालमापन
वर्ग:हिंदू पंचांग
वर्ग:ज्योतिष
ॲकोनकाग्वा

**अ‍ॅकोनकाग्वा** हे अमेरिका खंडातील सर्वात उंच शिखर आहे. समुद्रसपाटीपासून  उंचीवर असलेले हे शिखर आन्देस पर्वतरांगेमध्ये आर्जेन्टिनाच्या मेन्दोसा प्रांतात स्थित आहे. हे शिखर सान हुआन प्रांतापासून ५ किमी अंतरावर तर चिले देशाच्या सीमेपासून १५ किमी अंतरावर आहे. अ‍ॅकोनकाग्वा हे दक्षिण व पश्चिम गोलार्धांमधील सर्वात उंच पर्वतशिखर आहे.

वर्ग:दक्षिण अमेरिकेचा भूगोल
वर्ग:उंच पर्वतशिखरे
रॉकी पर्वतरांग

**रॉकी पर्वतरांग** ही उत्तर अमेरिका खंडातील एक प्रमुख पर्वतरांग आहे. हून अधिक लांब असलेली ही पर्वतरांग कॅनडाच्या ब्रिटिश कोलंबिया प्रांताच्या उत्तर भागापासून अमेरिकेच्या न्यू मेक्सिको राज्यापर्यंत दक्षिणोत्तर दिशेस पसरली आहे. अमेरिकेच्या कॉलोराडो राज्यातील माउंट एल्बर्ट (उंची: ) हे रॉकी पर्वतरांगेतील सर्वात उंच शिखर आहे.

वर्ग:उत्तर अमेरिकेचा भूगोल
वर्ग:पर्वतरांगा
*
रॉबिन शर्मा

**रॉबिन शर्मा** हे जगप्रसिद्ध **मोटिवेशन स्पीकर** आणि **बुक राईटर** आहेत त्यांचे बहुतेक सर्वच पुस्तक (**बेस्ट सेलर**) म्हणून विकले गेलेले आहेत. **रॉबिन शर्मा ** यांचा जन्म **18 मार्च 1965** मध्ये **आफ्रिके** मधील **युगांडा** येथे झालेला आहे. **रॉबिन शर्मा** यांचे पहिले पुस्तक **Megaliving.! 30 Days to a Perfect Life** हे होते. त्यांचे बेस्ट सेलर बुक **The Monk Who Sold His Ferrari** आणि **Who Will Cry When You Die** हे आहेत. **रॉबिन शर्मा** हे अमेरिकेतील नावाजलेले नेतृत्व तज्ज्ञ आणि लेखक आहेत. जगातील अनेक कंपन्यांच्या अधिकारी आणि कर्मचारीवर्गासाठी त्यांनी प्रशिक्षण कार्यक्रम घेतले आहेत. त्यांची स्वसुधारणा या विषयाशी संबंधित अकरा पुस्तके प्रसिद्ध झाली असून अनेक भाषांतून त्यांची भाषांतरे झाली आहेत.

वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शिरवडे (निःसंदिग्धीकरण)

*शिरवडे (कऱ्हाड तालुका)
*शिरवडे-वणी (नाशिक जिल्हा)
*शिरवडे (मडगाव) गोवा राज्य
*शिरवडे (कारवार)
*शिरोडा (सिंधुदुर्ग जिल्हा) (जुने नाव शिरवडे)
*ब्रिटिश शिरवडे  या लोकसत्ता लेखातील संदर्भात नोंदवलेल्या गावाबद्दल अधिक माहिती हवी आहे.

## संदर्भ
समई

इवलेसे|मंदिरात लावलेली समई
**समई** ही देवाजवळ दिवा लावण्यासाठी वापरतात, आणि बहुतांश पितळ धातूचा वापर करून निर्माण केली जाते. तिच्यातली वात जळत राहण्यासाठी तेल किंवा तूप टाकतात. समई प्रकाशित करून हिंदू धर्मात देवी दैवतांची पूजा केली जाते. भारतात बहुतांश कार्यक्रमांची सुरुवात समईच्या दीपप्रज्वलनाने होते.

वर्ग:दिवे
स्टार अलायन्स

300 px|इवलेसे|स्टार अलायन्सचा लोगो
**स्टार अलायन्स** ही  जगातील सर्वात मोठी विमान कंपन्यांची संघटना आहे. १४ मे १९९७ साली स्थापन झालेल्या व जर्मनीच्या फ्रांकफुर्ट शहरामध्ये मुख्यालय असलेल्या ह्या संघटनेमध्ये सध्या जगातील २६ विमानकंपन्या सहभागी आहेत. स्टार अलायन्स सदस्य कंपन्यांची रोज एकूण सुमारे १८,००० उड्डाणे होतात व १९० देशांमधील १,२६९ विमानतळांवर विमानसेवा पुरवली जाते.

स्टार अलायन्स ही जगातील तीन विमानसंघटनांपैकी एक असून स्कायटीम व वनवर्ल्ड ह्या इतर दोन संघटना आहेत.

## सदस्य
**टीपा**:
* 
* 
* 
* 
* 

### भावी सदस्य आणि त्यांच्या उपकंपन्या 
### कनेक्टिंग भागीदार 
### इंटरमोडल भागीदार 
ऑगस्ट २०२२ पासून, जर्मन रेल्वे सेवा पुरवठादार डॉइश बान हा स्टार अलायन्सचा पहिला इंटरमोडल भागीदार बनला आहे. या युतीमधील एरलाइन्स आता रेल्वे गाड्यांसाठी स्वतःचे उड्डाण क्रमांक (flight numbers) नियुक्त करण्यास सक्षम आहेत. मार्च २०२५ मध्ये, ऑस्ट्रियन फेडरल रेल्वे दुसरी इंटरमोडल भागीदार बनली.

### माजी सदस्य 
### सध्याच्या सदस्यांच्या माजी उपकंपन्या 
## बाह्य दुवे
*अधिकृत संकेतस्थळ

## संदर्भ आणि नोंदी 

वर्ग:विमानकंपनी संघटना
दिवा

प्रकाश देण्याचे काम करणाऱ्या मानवनिर्मित उपकरणाला **दिवा** असे म्हणतात.

## दिवे आणि संस्कृती
दिव्यांना भारतीय संस्कृती आणि परंपरेत महत्त्वाचे स्थान आहे. खाद्यतेल वापरून प्रकाशमान होणारा मातीची पणती हा भारतातील दिवा अधिक प्रकाश देणाऱ्या इतर साधनांच्या उपलब्धतेनंतर कमी वापरला जाऊ लागला, तरी त्याचे परंपरेतील स्थान अबाधित राहिले आहे. देवळे, देव्हारे, तुळशी वृंदावने, स्वागत कमानी आणि दरवाजांचे कोनाडे वगैरे ठिकाणी पणत्या लावल्या जातात. सायंकाळच्या वेळी दिवा लावल्यानंतर दिव्यास नमस्कार करण्याची प्रथाही आहे. तसेच महाराष्ट्रात घरोघरी सायंकाळी म्हणावयाच्या शुंभकरोति प्रार्थनेत सुद्धा दिव्याचा उल्लेख असतो.

पणत्यांचा उपयोग आरती तसेच ओवाळताना सुद्धा केला जातो. त्याकरिता बऱ्याचदा पिठाच्या पणत्या वापरण्याची परंपरा आहे. ठराविक सणाच्या दिवशी पणत्या नदी अथवा तलावात सोडण्याची प्रथा आहे. त्याशिवाय दिपावली सणाच्या वेळी पणत्या ओळीने अथवा विशिष्ट रचनेत लावून पारंपारिक रोषणाई केली जाते.

या पणत्या सुंदर सजवून व रंगवून रचना करावी. सजवण्यासाठी वेगवेगळ्या सजावट साहित्यांचा वापर करावा. देवघर आणि मंदिरांतून पितळ, चांदी इत्यादी धातूच्या समई किंवा निरांजने वापरली जातात. अहोरात्र जळणाऱ्या समईस नंदादीप असे म्हणतात. कार्यक्रमांच्या उद्घाटन प्रसंगी समईचे प्रज्वलन करून कार्यक्रमांची सुरुवात करण्याची परंपरा आहे.

## दिव्यांचे प्रकार
*तेलाचे दिवे
**पणती
**समई
**निरांजन
**नंदादीप
**दीपमाळ
**कंदील
**मशाल
**विशिष्ट दिवे
*विजेचे दिवे
**बल्ब
**ट्यूबलाईट
**आकाशकंदील

## चित्रदालन

File:വിളക്കുകൾ.jpg|पितळी समई
चित्र:Panati 1.jpg|दिवाळीतील पणत्या
चित्र:Panati.jpg|दिवाळीसाठी पणत्यांची विक्री, पुणे, महाराष्ट्र
File:Indian lamp.JPG|कंदील 
File:JEJURI,TEMPLE DEEPMAL.jpg|जेजुरी मंदिरातील दीपमाळ, महाराष्ट्र
दिवा (निःसंदिग्धीकरण)

**दिवा** ह्या शब्दाचे खालील लेख आहेत.
* दिवा
* दिवा रेल्वे स्थानक
शाकव्रत

'''''' म्हणजे चातुर्मासात करण्यात येणारे एक व्रत आहे. या व्रतात, श्रावणात पालेभाज्या खात नाहीत.तसेच भाद्रपद महिन्यात दही, आश्विन महिन्यात दूध,तर कार्तिक महिन्यात सर्व प्रकारच्या डाळी यांचा त्याग केल्या जातो.ते खात नाहीत.या व्रताने अंगी संयम व शिस्त वाढते.

वर्ग:हिंदू पंचांग
वर्ग:व्रतवैकल्ये
गोपद्मव्रत

चातुर्मासात करायचे एक व्रत. हे लग्न झाल्यानंतर पाच वर्षे करावयाचे व्रत आहे.जमीन झाडावी व शेणाने सारवावी तांदूळाचे पीठ कींवा रांगोळीने त्यावर ३०+३ गोपद्म, सूर्य,चंद्र,शंख,चक्र,गदा,स्वस्तिक,कमळ,अंबारी,तळं काढावी.मग तुपाचा दिवा लावून गोपद्मांची पूजा करावी.नैवेद्य दाखवावा.आषाढ शु. दशमी वा एकादशीला या व्रताची सुरुवात करतात.

वर्ग:हिंदू पंचांग
वर्ग:व्रतवैकल्ये
वर्ग:कृषी संस्कृती
नक्तव्रत

अयाचित व्रत घेतलेल्या व्यक्तीने या व्रताचे आचरण करताना कुणालाही अन्नासाठी याचना अथवा विनंती करावयाची नसते. अयाचित याचा अर्थ याचना अथवा विनंती न करता मिळेल तेवढे अन्न ग्रहण करून संकल्प पूर्ण करणे. या व्रतामध्ये दिवसा किंवा रात्री एक वेळा अन्न ग्रहण करावयाचे असते. 

वर्ग:हिंदू पंचांग
वर्ग:व्रतवैकल्ये
वर्ग:रिकामी पाने
चांद्रव्रत

प्रत्येक महिन्यात (साधारणतः शुद्ध द्वादशीस) नवीन चंद्र उगवतो तेंव्हा नूतन (अमावस्या आटोपुन नवीन झालेल्या) चंद्रकोरीच्या दर्शनाचे हे '''''' केले असता दारिद्र्य दूर होते असा समज आहे.
वर्ग:हिंदू पंचांग
वर्ग:व्रतवैकल्ये
एकभुक्त व्रत

'''''' म्हणजे दिवसातून फक्त एक वेळेस जेवण करणे. हे व्रत [[चतुर्मास|चतुर्मासात]] केले जाते.

चतुर्मासातील आषाढ, श्रावण, भाद्रपद या तीन महिन्यांत भारतात पावसाळा असतो. यावेळी पचनशक्ती काहीशी मंद झालेली असते. त्यामुळे शरीराला आणि पचनसंस्थेला विश्रांती मिळणे असाही या एकभुक्त व्रतामागे हेतू असावा. हे व्रत करीत असताना एखादी गोष्ट खूप सहजपणे सोडता येण्याची सवय होते.

वर्ग:हिंदू पंचांग
वर्ग:व्रतवैकल्ये
कॉकेशस पर्वतरांग

**काॅकेशस** (; ; ; ; ; ) ही युरेशिया खंडाच्या काॅकेशस प्रदेशातील एक पर्वतरांग आहे. कॅस्पियन समुद्र व काळा समुद्र ह्यांच्या मधल्या भागात असलेली ही पर्वतरांग  लांब आहे व बरेचदा युरोप व आशिया ह्यांच्यातील सीमा ठरवण्यासाठी वापरली जाते.

रशियाच्या काबार्डिनो-बाल्कारिया प्रजासत्ताक व काराचाय-चेर्केस प्रजासत्ताक येथील माउंट एल्ब्रुस (उंची: ) हे काॅकेशस पर्वतरांगेतील व युरोपातील सर्वात उंच शिखर आहे.

## गॅलरी 

चित्र:VittfarneGeorgien 155.jpg|स्वानेती ह्या जॉर्जियामधील स्थळाचे दृष्य
चित्र:Murov mountain in Azerbaijan-Caucasus3.jpg|अझरबैजानमधील मुरोव्ह पर्वत
चित्र:Салтинское ущелье. Дагестан.jpg|दागिस्तानमधील दरी
चित्र:Chaukhi mountain (ჭაუხი).jpg|जॉर्जियामधील चौखी पर्वत

वर्ग:उत्तर अमेरिकेचा भूगोल
वर्ग:पर्वतरांगा
प्रदोष व्रत

**प्रदोष व्रत** म्हणजे प्रत्येक भारतीय महिन्याच्या शुक्ल पक्ष व कृष्ण पक्षाच्या त्रयोदशी तिथीला करावयाचे एक व्रत आहे.
प्रदोष वेळेस हे व्रत आचरितात म्हणून यास प्रदोषव्रत असे म्हणतात. हे भगवान शंकराचे व्रत आहे. हे व्रत करणाऱ्याने, त्या दिवशी सकाळपासून उपवास करावयाचा असून सायंकाळी सूर्यास्ताचे वेळी आंघोळ करावयाची असते. त्यानंतर, शिवाची षोडशोपचार पूजा करावयाची असते. किमान २१ महिने वा २१ वर्षे हे व्रत करावयाचे असते.
## हे सुद्धा पहा
* प्रदोष
*शनिप्रदोष
*अर्कप्रदोष
*रविप्रदोष
*सोमप्रदोष
*बुधप्रदोष
*बृहस्पतिप्रदोष 
*शुक्रप्रदोष
* मंगळदोष
*अंगारकी चतुर्थी
* चतुर्मास
* पंचांग
* भारतीय सौर कालगणना
* चांद्रमास
## बाह्य दुवे
*प्रदोष  - महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश

वर्ग :व्रतवैकल्ये
वर्ग:हिंदू पंचांग
वर्ग:हिंदू कालमापन
वर्ग: हिंदू धर्म
वर्ग: कालक्रम
वर्ग:धार्मिक आचार
दिल्ली दरबार

**दिल्ली दरबार:** इंग्लंडच्यामधील राजाच्या किंवा राणीच्या राज्यारोहणाच्या निमित्ताने ब्रिटिशकालीन भारतात दिल्लीत समारंभपूर्वक झालेल्या भव्य सामाजिक एकत्रीकरणांचे नाव दिल्ली दरबार आहे. यालाच **इंपीरियल दरबार** या नावानेही ओळखले जाते. भारतात ब्रिटिश साम्राज्य ऐन भरात असताना तीन वेळा १८७७, १९०३ आणि १९११ मध्ये दिल्ली दबाभार भरल्याची नोंद आहे. प्रत्यक्ष सिंहासनारूढ राजे मात्र एकदाच म्हणजे १९११मध्ये, पंचम जॉर्ज, या दरबारात उपस्थित राहिले होते.

मोंगल राज्यपद्धतीतील दरबार शब्दावरून दिल्ली दरबार हा शब्द रूढ झाला. स्वतंत्र भारताच्या लोकशाही व्यवस्थेतही दिल्लीत एकवटलेल्या राजकीय सत्तेचा उल्लेख करताना साहित्य आणि माध्यमांमधून उपरोधिकपणे ही संज्ञा वापरली गेल्याचे दिसून येते.

वर्ग:भारताचा इतिहास
वर्ग:इंग्लंडचा इतिहास
राष्ट्र

**राष्ट्र** ह्या शब्दाचा ढोबळ अर्थ एका भूभागावर राहणाऱ्या व संयुक्त सरकार असणाऱ्या व्यक्तींचा मोठा समूह असा होतो.राष्ट्र या शब्दाला इंग्लिश भाषेत "नेशन" म्हणतात. नेशन या या शब्दाचे मूळ लॅटिन मधील "nasci" या शब्दात आहे. nasciचा अर्थ 'जन्माला येणे' असा आहे.म्हणूनच असे मानले जाते की एखाद्या राष्ट्राच्या लोकांमध्ये वांशिक आणि सांस्कृतिक संबंध असतात. एका राष्ट्रातील लोक साधारणपणे समान वंशाचे, वर्णाचे असतात व एकच भाषा बोलतात. बरेचदा राष्ट्र हा शब्द देश ह्याच अर्थाने वापरला जातो. भारतीय संस्कृतीमधील विविधतेचे वर्णन राष्ट्र हा शब्द वापरून करणे शक्य आहे. उदा: तमिळ राष्ट्र, मराठी राष्ट्र इत्यादी.

## हे सुद्धा पहा
*देश
*राष्ट्रीयत्व
*:वर्ग:राष्ट्रीयत्वानुसार व्यक्ती
*नागरिकत्व

वर्ग:संस्कृती
वर्ग:समाज
टिंबक्टू

**टिंबक्टू** () हे पश्चिम आफ्रिकेच्या माली ह्या देशातील एक शहर आहे. हे शहर नायजर नदीपासून १५ किमी अंतरावर सहाराच्या दक्षिण कडेवर वसले आहे.

१२व्या शतकात स्थापन झालेले टिंबक्टू हे एक ऐतिहासिक शहर व युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थान आहे. येथे अनेक मुस्लिम विद्वान वास्तव्य करीत असत व बरेच मौल्यवान इस्लामिक ग्रंथ येथे सापडले आहेत. सध्या मात्र ह्या शहराची दुरावस्था झाली आहे.

## बाह्य दुवे
*युनेस्को

वर्ग:मालीमधील शहरे
मेष (निःसंदिग्धीकरण)

* मेष - एक प्राणी - मेंढीचा नर - मेंढा.
* मेष रास (Aries) - बारा राशींपैकी पहिली रास
* एरिस (बटु ग्रह) (Eris)
* ॲरीज (Ares)- ग्रीक युद्धदेवता
* ईरिस (Eris)- मतभिन्नते(dischord)ची ग्रीक देवता

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
आय अ‍ॅम कलाम

**आय अ‍ॅम कलाम** हा एक भारतीय हिंदी भाषेतील चित्रपट आहे. हा चित्रपट नील माधव पांडा यांनी दिग्दर्शित केला आहे. प्रमुख भूमिका मध्ये हर्ष मायर, गुलशन ग्रोव्हर आणि हुसन साद आहे. हा चित्रपट ५ ऑगस्ट २०११ रोजी चित्रपटगृहांमध्ये प्रदर्शित करण्यात आला.

## कलाकार
*हर्ष मायर
*गुलशन ग्रोव्हर
*हुसन साद

## समीक्षण
द टाइम्स ऑफ इंडिया च्या समीक्षकाने लिहिले "नुकत्याच रिलीज झालेल्या स्टॅनली का डब्बा सारख्या बालमजुरीवर सूक्ष्म टिप्पणी करताना, आय अ‍ॅम कलाम मूलत: चांगल्या पिढीसाठी बालशिक्षणाचे महत्त्व अधोरेखित करते".आउटलुक मधील नम्रता जोशी सांगतात "शिक्षण आणि त्यात विणलेले इतर संदेश आहेत, उदाहरणार्थ, चांगल्या कर्मांवर विश्वास ठेवा नशीबवर नाही".

## संदर्भ
वर्ग:इ.स. २०११ मधील हिंदी चित्रपट‎
डॅलस-फोर्ट वर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

**डॅलस/फोर्ट वर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ**  अमेरिकेच्या डॅलस आणि फोर्ट वर्थ या शहरांदरम्यान आहे. 

## विमानकंपन्या आणि गंतव्यस्थाने
 ऑक्टोबर १७पासून यूएस एरवेझची सेवा अमेरिकन एरलाइन्स नावाने चालू राहील.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:अमेरिकेतील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
वर्ग:डॅलस-फोर्ट वर्थ महानगर
मजापहित साम्राज्य

**मजापहित साम्राज्य** हे इंडोनेशियातील जावा बेटावर इ.स.च्या १३व्या शतकाच्या अंतापासून सोळाव्या शतकाच्या अंतापर्यंत असलेले हिंदू साम्राज्य होते.

## राज्यकर्ते
 वंशावळ.]]
मजापहित साम्राज्याचे राज्यकर्ते हे सिंगासरी सम्राटांचे वंशज होते. *केन अरोक* तथा श्रीरंग राजस हा या वंशाचा मूळ पुरुष समजला जातो.

# रादन विजया, तथा केर्तराजस जयवर्धन (१२९४-१३०९)
# कालागमत तथा जयनगर (१३०९-१३२८)
# श्री गीतराज तथा त्रिभुवन विजयतुंगदेवी (१३२८-१३५०)
# हयाम वुरुक तथा श्री राजसनगर (१३५०–१३८९), साम्राज्याचा सुवर्णकाळ
# विक्रमवर्धन तथा भ्रा ह्यांग विशेश अजी विक्रम (१३८९-१४२९), मजापहित यादवी
# रतु सुहिता (साम्राज्ञी) (१४२९-१४७७)
# केर्तविजय तथा ब्राविजय पहिला (१४४७-१४५१)
# राजसवर्धन तथा भ्रे पामोतन किंवा ब्राविजय दुसरा (१४५१-१४५३)
# अराजक (१४५३-१४५६)
# भ्रे वेंगकर तथा पुरविशेष, ब्राविजय तिसरा किंवा गिरीशवर्धन (१४५६-१४६६)
# सिंहविक्रमवर्धन, पंडनालास, ब्राविजय चौथा तथा सुरप्रभाव (१४६६-१४६८/१४७८)
# भ्रे केर्तभूमी तथा ब्राविजय पाचवा (१४६८-१४७८)
# गिरींद्रवर्धन तथा ब्राविजय सहावा (१४७८-१५२७)

वर्ग:इंडोनेशियाचा इतिहास
वर्ग:ऐतिहासिक साम्राज्ये
वर्ग:हिंदू साम्राज्ये
कोटा हरिनारायण

**कोटा हरिनारायण** हे एक शास्त्रज्ञ आहेत.

## बालपण
श्री. कोटा हरिनारायण यांचा जन्म १९४३ मध्ये ओडिशातल्या बेहरामपूर येथे झाला.

## शिक्षण
कोटा यांनी बनारस विश्व हिंदू विद्यापीठातून मॅकॅनिकल इंजिनियरिंगची पदवी आणि बंगळूरच्या इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्समधून एरो इंजिनियरिंगमधील पदव्युत्तर पदवी मिळवली. 

## कारकीर्द
मुंबईच्या आयआयटीमधून डॉक्टरेट मिळवल्यावर, बंगळूरच्या हिंदुस्थान एरोनॉटिकल्स लि., मध्ये ते दाखल झाले. इ.स. १९८५ मध्ये त्यांनी नवीन तंत्रज्ञान विकसित करून एक हलके लढाऊ विमान निर्माण केले. संपूर्ण स्वदेशी बनावटीचे विमानांचे उत्पादन करण्यासाठी त्यांनी अथक परिश्रमही घेतले. या प्रकल्पाच्या संचालकपदाची धुरा त्यांच्याकडे होती. याच संस्थेच्या "एरोनॉटिकल डेव्हलपमेंट एस्टॅब्लिशमेंट' या विभागाचा कार्यभारही त्यांनी सांभाळला. भारतीय संशोधन आणि विकास संघटनेने (डीआरडीओ) त्यांचा १९९५ मध्ये "उत्कृष्ट वैमानिक' म्हणून सन्मान केला होता. 

स्वदेशीचा पुरस्कार करणाऱ्या लोकमान्य टिळकांच्या विचारांचा प्रभाव असलेल्या या शास्त्रज्ञाने देशात संरक्षण विभागाशी संबंधित असलेल्या क्षेपणास्त्रे, लढाऊ विमाने व शस्त्रांचे तंत्रज्ञान विकसित केले आहे.  बंगळूरच्या विमान संस्थेत सेवा करीत असतानाच त्यांनी लष्कराला, विमान दलाला आणि नौदलाला प्रहार करणारी नवी शस्त्रे उत्पादित करून दिली. पहिल्या चालकरहित विमानांच्या उत्पादन प्रकल्पांचा प्रारंभही त्यांच्याच कारकिर्दीत झाला. येत्या पाच वर्षात भारत तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात पूर्णपणे स्वावलंबी होईल, जगाला तंत्रज्ञानाची निर्यात करेल, असा आत्मविश्वास त्यांना आहे. संशोधन आणि प्रकल्पांची अंमलबजावणी करताना त्यांनी आपल्या सहकाऱ्यांनाही, नव्या तंत्रज्ञानाच्या संशोधनासाठी सतत प्रोत्साहन दिले आहे. अनेक संस्थांनी जीवन गौरव पुरस्काराने त्यांचा सन्मान केला. ते हैद्राबाद विद्यापीठाचे कुलगुरूही होते. सरकारने "पद्मश्री' सन्मानाने त्यांना गौरवले आहे. सध्या चेन्नईच्या "सेंटर फॉर विंड एनर्जी टॅक्नॉलॉजी आणि आयआयटी मुंबईच्या एरोस्पेस संस्थेचे ते अध्यक्ष आणि मानद प्राध्यापक आहेत.

## पुरस्कार
संरक्षण विभागासह आधुनिक तंत्रज्ञान देशातच विकसित व्हायला हवे, यासाठी गेली तीस वर्षे तंत्रज्ञ घडवणाऱ्या डॉ. कोटा हरिनारायण यांना नुकतेच लोकमान्य टिळक सन्मान पुरस्काराने गौरवण्यात आले आहे.

वर्ग:इ.स. १९४३ मधील जन्म
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रेल्वे इंजिन

[right|thumb|250 px|[भारतीय रेल्वेचे एक विद्युत इंजिन]]
right|thumb|250 px|१८३० साली वाफेच्या इंजिनावर धावलेली जगातील पहिली प्रवासी रेल्वे
**रेल्वे इंजिन** हे रेल्वे वाहतूकीसाठी वापरले जाणारे वाहन आहे. एक रेल्वेगाडी वाहून नेण्यासाठी किमान एका इंजिनाची आवश्यकता असते. बरेचदा इंजिन रेल्वेच्या पुढे असते व गाडी ओढण्याची क्रिया करते तर काही वेळा रेल्वेच्या मागे जोडलेले इंजिन गाडी ढकलते. ओढायला एक व ढकलायला एक अशी एका रेल्वेला दुहेरी इंजिनेदेखील आढळतात (उदा. मुंबई-पुणे प्रवासादरम्यान कर्जतहून लोणावळ्याला जाणाऱ्या प्रवासी रेल्वे गाड्या).

इंजिने विविध प्रकारची उर्जा वापरून चालवली जाउ शकतात. उर्जेवर चालणाऱ्या इंजिनांचा शोध लागण्यापूर्वी रेल्वे वाहतूकीसाठी मनुष्य किंवा घोडे वापरले जत असत. जगातील सर्वात पहिले कोळशावर चालणारे वाफेचे इंजिन रिचर्ड ट्रेव्हिथिक ह्या कॉर्निश संशोधकाने बनवले. त्यानंतर नजीकच्या काळात इंग्लंडमधे *सालामान्का*, *पफिंग बिली*, *द रॉकेट* ह्यांसारखी अनेक इंजिने बनवण्यात आली. १८३० साली वाफेच्या इंजिनावर जगातील सर्वात पहिली आंतरशहरी रेल्वे मॅंचेस्टर व लिव्हरपूल ह्या शहरांदरम्यान धावली. 

## इंजिनांचे प्रकार
*वाफेचे इंजिन: कोळसा जाळून एका मोठ्या बंबात पाण्याची वाफ निर्माण केली जाते व ह्या वाफेच्या उर्जेवर इंजिन चालते. विसाव्या शतकाच्या मध्यापर्यंत जवळजवळ सर्व रेल्वेगाड्या वाफेच्या इंजिनांवर चालत असत. वाफेची इंजिने तांत्रिक दृष्ट्या अक्षम असतात व ती चालवायला व कार्यरत ठेवायला मोठ्या प्रमाणावर मनुष्यबळ लागते. ह्या कारणांस्तव आधुनिक डिझेल व विद्युत इंजिनांच्या आगमनानंतर वाफेची इंजिने मागे पडली व हळूहळू सेवेतून काढली गेली. भारतीय रेल्वेने १९९७ साली वाफेच्या इंजिनांचा वापर पूर्णपणे बंद केला. सध्या वापरात असणारे सर्वात जुने वाफेचे इंजिन हे १८५५ साली तयार केले गेलेले *फेरी क्वीन* हे असून ते आजही भारतातील दिल्ली ते अलवर ह्या स्थानकांदरम्यान धावते.

*डिझेल इंजिन: १९४० च्या दशकात अमेरिकेमध्ये डिझेल इंजिनांचा वापर सुरू झाला व दुसऱ्या महायुद्धानंतर जगभर डिझेल इंजिने वापरात आली. मोटारवाहनांप्रमाणे डिझेल इंजिनामध्ये अंतर्गत ज्वलन इंजिन हे तंत्रज्ञान वापरून यांत्रिक उर्जा तयार केली जाते. वाफेच्या इंजिनांच्या तुलनेत डिझेल इंजिने अधिक कार्यक्षम असतात व त्यांची देखभाल कमी करावी लागते तसेच त्यांच्यामुळे कमी वायूप्रदुषण होते.

*विद्युत इंजिन: ह्या प्रकारचे इंजिन विद्युतशक्तीवर चालते. लोहमार्गांच्या वर विद्युतभाराचा पुरवठा करणाऱ्या तारा उभारल्या जातात व ह्या तारांद्वारे इंजिनाला विद्युतपुरवठा होतो. लोहमार्गांचे विद्युतीकरण करण्यासाठी बराच खर्च येतो परंतु विद्युत इंजिने चालवण्यासाठी कमी खर्च येतो व विद्युत इंजिनांचे आयुर्मान बरेच जास्त असते. जगातील बहुसंख्य देशांमधील रेल्वेगाड्या सध्या विद्युत इंजिनांवर चालतात. भारतातील ८५ टक्के प्रवासी रेल्वे वाहतूकीसाठी विद्युत इंजिने वापरली जात आहेत.

## गॅलरी

Image:Ambarawa locomotief.jpg|इंडोनेशियाच्या अंबारावा रेल्वे संग्रहालयातील B-5112 वाफेचे इंजिन
Image:Indian Diesel Loco.JPG|शांतीनिकेतन येथील WDM-3A प्रवासी व मालवाहक डिझेल इंजिन
Image:Talgo 350.jpg|स्पेनमधील अत्यानुधिक विद्युत इंजिन
चित्र:WDS 4.jpg|भारतीय रेल्वेचे एक शंटिंग इंजिन
चित्र:Shinkansen N700 Test Run.jpg|जपानच्या शिंकान्सेनचे विद्युत इंजिन
 

## हे सुद्धा पहा
*भारतीय रेल्वे इंजिने

इं
अंतर्गत ज्वलन इंजिन

**अंतर्गत ज्वलन इंजिन** (, संक्षेप: आयसी इंजिन) हे एक अशा प्रकारचे इंजिन आहे ज्यामध्ये हवेसोबत प्रक्रियेमुळे इंधनाचे ज्वलन होते. ह्या प्रक्रियेदरम्यान निर्माण झालेला अतिदाबाचा व अतिउष्ण वायू प्रसरण पावतो व रासायनिक उर्जेचे रूपांतर यांत्रिकी उर्जेमध्ये होते.

आधुनिक मोटारवाहने आयसी इंजिनवरच चालतात. टू स्ट्रोक इंजिन व फोर स्ट्रोक इंजिन हे आयसी इंजिनाचे सर्वात लोकप्रिय प्रकार आहेत. पेट्रोल इंजिन हे पेट्रोल ह्या इंधनावर चालते व त्यामध्ये पेट्रोलच्या ज्वलनाची सुरुवात एक ठिणगी पाडून केली जाते (Spark ignition) तर डीझेल इंजिन हे डिझेल ह्या इंधनावर चालते. यात डीझेलच्या ज्वलनासाठी डीझेल-हवा मिश्रणाचा दाब वाढवला जातो (Compression ignition). वँकेल इंजिन हे कमी लोकप्रिय चक्रीय इंजिन देखील काही मोटारींमध्ये वापरले जाते.

विमानांमध्ये वापरले जाणारे गॅस टर्बाइन हे देखील एक प्रकारचे आयसी इंजिनच आहे.

## हे सुद्धा पहा
* फोर स्ट्रोक इंजिन
* टू स्ट्रोक इंजिन
## संदर्भ
वर्ग:इंजिने
रेल्वे स्थानक

[right|thumb|300 px|[मुंबईमधील छत्रपती शिवाजी टर्मिनस हे भारतातील सर्वात वर्दळीचे रेल्वे स्थानक आहे.]]
**रेल्वे स्थानक** किंवा **रेल्वे स्टेशन** ही रेल्वे वाहतूकीसाठीची एक इमारत आहे जेथे प्रवाशांच्या चढण्या-उतरण्याकरिता रेल्वेगाड्या थांबतात. रेल्वे स्थानकांमध्ये माल चढवून-उतरवून घेण्याची देखील सोय असते. साधारणपणे रेल्वे स्थानकांमध्ये एक वा अनेक फलाट (प्लॅटफॉर्म) असतात ज्यामुळे एका स्थानकावर एकाच वेळी अनेक गाड्या थांबू शकतात. रेल्वे स्थानकवर तिकीट विक्री, प्रतिक्षाखोली, उपहारगृहे, स्वच्छतागृहे इत्यादी अनेक सोयी असतात.

जी स्थानके रेल्वेमार्गाच्या सर्वात शेवटी असतात त्यांना टर्मिनस किंवा टर्मिनल असे म्हणतात (उदा. कुर्ल्याजवळील लोकमान्य टिळक टर्मिनस). तसेच ज्या स्थानकांमध्ये एकापेक्षा अधिक रेल्वेमार्ग येउन मिळतात त्यांना जंक्शन म्हणतात (उदा. भुसावळ जंक्शन). बरेच ठिकाणी (विशेषतः युरोपमध्ये) लांब पल्ल्याच्या रेल्वेगाड्यांसाठी व उपनगरी रेल्वेगाड्यांसाठी वेगळी स्थानके असतात. भारतात मात्र ह्या दोन गाड्यांसाठी एकाच स्थानकामधील वेगळे फलाट वापरण्यात येतात.(अपवाद:मुंबई सेंट्रल ह्या स्थानकामध्ये लांब पल्ल्याच्या रेल्वेगाड्यांसाठी व उपनगरी रेल्वेगाड्यांसाठी दोन वेगळी स्थानके आहेत.)

## गॅलरी 

Image:ShinjukuSta 1-5ofJR200505.jpg|टोकियोमधील शिंजुकू स्टेशन जगातील सर्वात वर्दळीचे स्थानक आहे.
Image:Grand Central Station Main Concourse Jan 2006.jpg|६७ फलाट असणारे न्यू यॉर्क शहरामधील ग्रँड सेंट्रल टर्मिनल हे जगतील सर्वात मोठे स्थानक आहे.
Image:Liverpool Road railway station, Manchester.jpg|१८३० साली बांधलेले लिव्हरपूल रोड स्टेशन हे जगातील सर्वात जुने स्थानक आहे.
चित्र:Paris Nord Platfrom.jpg|पॅरिसमधील गार द्यू नॉर हे युरोपातील सर्वात वर्दळीचे स्थानक आहे.
चित्र:Chennai Central station.jpg|चेन्नई सेंट्रल
 

वर्ग:रेल्वे वाहतूक
मसूर (कराड)

**मसूर** हे सातारा जिल्ह्यातील कराड तालुक्यातले एक गाव आहे. शहापुरापासून मसूर दोन अडीच मैलांवर आहे. पुणे-मिरज मार्गावर मसूर रेल्वे स्थानक आहे.

## समर्थांची मारुती स्थापना प्रेरणा व स्वरूप 
समर्थांच्या भ्रमणामुळे, त्यांच्या रसाळ कीर्तनांमुळे आणि त्यांच्या सिद्धिसामर्थ्यामुळे त्यांचा शिष्यसंप्रदाय वाढत चालला. आपल्या शिष्यांना व आपल्याकडे आकर्षित होणाऱ्या लोकांना एकत्र आणून त्यांच्यांत परस्परांविषयी आत्मीयता निर्माण व्हावी म्हणून त्यांनी रामजन्माचे व हनुमानजयंतीचे उत्सव सुरू केले. अशा उत्सवांसाठी त्यांनी काही मोक्याच्या ठिकाणी मारुतीची स्थापना केली त्यातील एक मसूरचा मारुती होय.

## महारुद्र हनुमान व मंदिर 
मसूर येथील ब्रह्मापुरी भागातील कुलकर्णी घराण्याला समर्थांनी अनुग्रह दिला होता म्हणून त्या ब्रह्मापुरी भागातच शके १५६७ मध्ये मारुतीची स्थापना केली. हा मारुती 'मसूरचा मारुती' म्हणून ओळखला जातो. त्याला 'महारुद्र हनुमान' असेही म्हणतात. गावाजवळ दोन ओढे एकत्र येतात. ब्रह्मापुरी भाग ओढ्यापलीकडे आहे. ही मूर्ती चुन्याची आहे. मूर्तीची उंची सुमारे ५ फूट आहे. मूर्ती पूर्वाभिमुख आहे. समर्थांच्या अकरा मारुतीत सर्वात देखणी ही मूर्ती आहे. मूर्ती सुंदर रंगविलेली आहे. मूर्तीची मुद्रा सौम्य, प्रसन्न आहे व डोक्यावर सुरेख मुकुट आहे. गळयातील माळ, हार, जानवे, कटि-मेखला, लंगोटाचे काठ, हाताची बोटे ही सर्व बारकाव्याने रंगविलेली आहेत. मूर्तीच्या डाव्या उजव्या हाताला शिवाजी महाराज व समर्थ रामदास यांची चित्रे काढलेली आहेत. गाभार्ऱ्याच्या एका भिंतीवर गाभाऱ्याचेच रंगीत चित्र आहे. देवळावर एका वृक्षाने सावली धरली आहे. देवळाचा सभा मंडप सुमारे १३ फूट लांबीरुंदीचा चौरस आहे व सहा दगडी खांबांवर आधारलेले पक्के छत आहे.

देवळाशेजारीच नारायण महाराजांचा मठ आहे. आता या देवळाचा जीर्णोद्धार श्रीरामदासस्वामी संस्थान, सज्जनगड या संस्थेने केला असून देवळाची मालकी वरील संस्थेकडे आहे. देवळाची व्यवस्था प्रतिवर्षी ह्याच संस्थेतर्फे केली जाते. समर्थ रामदासांनी ह्या मारुतीची स्थापना केल्यानंतर सतत ४ वर्षे येथे रामवनमीचा उत्सव केला. ह्या उत्सवांपैकी एका उत्सवात समर्थांना 'कल्याण' हा शिष्य मिळाला.

## शिष्य कल्याण 
'कल्याणा'चे मूळ नाव 'अंबाजी' असे होते. समर्थांनी त्याची परीक्षा घ्यायचे मनात ठरविले. मसूर येथील रामनवमीच्या उत्सवाच्या मिरवणुकीत एका झाडाची एक मोठी फांदी आड येऊ लागली. समर्थांनी अंबाजीला कुऱ्हाडीने ती फांदी तोडायला सांगितली. मात्र फांदीच्या शेंडयाकडे बसून फांदी तिच्या बुंध्याकडे तोडायची अशी स्पष्ट सूचना त्याला समर्थांनी दिली व ते निघून गेले. गुरूच्या आज्ञेप्रमाणे अंबाजीने फांदी तोडली तेव्हा तो फांदीसकट तेथे खाली असलेल्या खोल विहिरीत पडला. बराच वेळ झाला तरी तो बाहेर येईना की त्याचा आवाज येईना. सर्व लोकांना काळजी वाटू लागली. समर्थांना लोकांनी हा वृत्तान्त सांगितला. तेव्हा समर्थ विहिरीजवळ आले व विहिरीत डोकावून म्हणाले, 'अंबाजी, कल्याण आहे ना?' त्याबरोबर विहिरीतून उत्तर आले, 'सर्व कल्याण आहे.' अंबाजीची गुरूनिष्ठा कसोटीला उतरली. तेव्हापासून अंबाजीचे 'कल्याण' हेच नाव रूढ झाले.

समर्थ संप्रदायातील एक अनुयायी महाराज 'रामदासी' मसूर येथे आले असता त्यांना मारुतीरायांनी 'येथेच राहा' असा आदेश दिला. त्याप्रमाणे ते येथेच राहिले व त्यांनी देवळाची दुरुस्ती करवून घेतली व उत्सवाची शिस्त व पद्धत ठरवून दिली. येथे चैत्र शु. १५ला हनुमानजयंतीचा उत्सव होतो. येथील रामदासी महाराजांच्या मठीत काही यात्रेकरूंची उतरण्याची सोय होऊ शकते. भोजनाची मात्र खास अशी सोय नाही.

वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
रामेश्वरम

**रामेश्वरम** हे भारताच्या तमिळनाडू राज्याच्या रामनाथपुरम जिल्ह्यामधील एक लहान शहर आहे. रामेश्वरम शहर तमिळनाडूच्या आग्नेय भागात मन्नारच्या आखातामध्ये असलेल्या रामेश्वरम द्वीपावर वसले आहे. या बेटालाच पंबन बेट म्हणतात. पंबन बेट हे भारताच्या मुख्य भूमीला पंबन पुलाने जोडले आहे. हे श्रीलंका आणि तमिळनाडू यांच्यामधील मन्नारच्या आखातात येते. रामेश्वरम हे श्रीलंकेच्या मन्नार द्वीपापासून ५० किमी अंतरावर आहे. रामेश्वरममध्ये १२ ज्योतिर्लिंगांपैकी एक असलेले रामनाथस्वामी मंदिर आहे.

रामायणामध्ये भगवान श्रीरामांनी रामेश्वरममधूनच लंकेमध्ये आपले सैन्य नेण्यासाठी रामसेतूची रचना केली होती. सध्या ह्या सेतूचे केवळ अवशेष शिल्लक असून एकेकाळी हा सेतू भारतीय उपखंडाला श्रीलंका बेटासोबत जोडणारा अखंड दुवा होता हे सिद्ध झाले आहे.

रामेश्वरम रेल्वे स्थानक दक्षिण रेल्वेचे एक टर्मिनस असून चेन्नई व मदुराईहून येणारे रेल्वेमार्ग येथे संपतात.

एकेकाळी सन १९६४ साली धनुष्कोडी हे भारतात प्रवेश करण्यासाठीचे मोठे बंदर होते. त्यावेळी एक फार मोठे चक्रीवादळ आले, आणि त्यामुळे धनुष्कोडी शहर, तेथली रेल्वे लाईन, एक स्टीम रेल्वे इंजिन आणि त्याला जोडलेले डबे हे सर्व वाहून गेले. या चक्री वादळाला रामेश्वर वादळ असे म्हणतात. वादळाच्या वेळी समुद्राच्या लाटांची उंची साडेचार मीटर होती. 

## धर्म 
हिंदू तीर्थक्षेत्र असल्याने, हिंदू शहराचे अभ्यागत तळ बनवतात. मासेमारी करणाऱ्या समाजातील ख्रिश्चन अल्पसंख्याक आहेत. सी.एस.आय. मिशन चर्च आणि बेटाच्या पूर्व किनाऱ्यावरील ओरियूर येथील सेंट अँटोनी चर्च ही बेटातील प्रमुख चर्च आहेत. 

## संदर्भ 
वर्ग:रामनाथपुरम जिल्हा
वर्ग:तमिळनाडूमधील शहरे
सदानंद भटकळ

'''''' हे एक सामाजिक कार्यकर्ते  होते. यांनी सुरू केलेल्या पॉप्युलर प्रकाशन या संस्थेच्या व्यवसायात उतरल्यावर सलग ६३ वर्षे त्यांनी या प्रकाशन संस्थेला आपल्या अथक प्रयत्नाने लौकिक मिळवून दिला. "पॉप्युलर'च्या पुस्तकांचा जागतिक मान्यता होती. ग्रंथ प्रकाशनाच्या व्यवसायात असताना, त्यांचे सामाजिक कार्य सुरू होते. मुंबईच्या एल्‌फिन्स्टन महाविद्यालयातून समाजशास्त्र आणि अर्थशास्त्र विषयाची एम.ए. पदवी घेतल्यावर, ते एलएलबी झाले. स्वातंत्र्याच्या चळवळीत ते सहभागी झाले होते. स्वातंत्र्यानंतर, भारतीय युवकांसमोरच्या समस्यांचा वेध घ्यायसाठी त्यांनी "द फ्यूचर ऑफ इंडियन यूथ', हा ग्रंथ लिहिला होता. उत्तम मांडणी, उत्तम छपाई आणि गाजलेल्या लेखकांचे प्रकाशक म्हणजे "पॉप्युलर' असे समीकरण प्रकाशन व्यवसायात झाले होते. 

सदानंद भटकळ यांनी इंग्रजी ग्रंथ प्रकाशनाचा प्रारंभ केला. त्यांनी कथा, कादंबऱ्या, कवितासंग्रह यांबरोबरच विज्ञान, समाजशास्त्र, या विषयांची पुस्तकेही प्रसिद्ध केली. भटकळ यांनी भारतीय लेखकांकडून वैद्यकीय विषयांवरची पुस्तके लिहून घेऊन ती प्रकाशित केली. प्रा. दामोदर धर्मानंद कोसंबी, प्रा. सदाशिव घुर्ये, या समाजशास्त्रज्ञांचे संशोधन ग्रंथही पॉप्युलर प्रकाशनने प्रसिद्ध केले आहेत.. पॉप्युलरची सूत्रे स्वीकारल्यावर त्यांनी संपादित केलेल्या "होरायझन' या पुस्तकाला माजी राष्ट्रपती डॉ. राधाकृष्णन यांची प्रस्तावना होती. 

जुन्या प्रसिद्ध लेखकांबरोबरच त्यांनी नव्या लेखकांनाही प्रकाशात आणले. कवी  ग्रेस, ना. धों. महानोर यांचे कवितासंग्रह त्यांनीच प्रसिद्ध केले होते. "दि कर्नाटक प्रेस सागा', हा ग्रंथ इंग्रजीत लिहून कर्नाटक प्रेसने केलेल्या राष्ट्रीय कार्याचा त्यांनी मागोवा घेतला. याच पुस्तकाचा उषा टाकळकर यांनी केलेला अनुवाद "गाथा कर्नाटक प्रिंटिंग प्रेसची', पद्मगंधा प्रकाशनने प्रसिद्ध केला आहे. 

त्यांचा आणि त्यांच्या पत्नी निर्मला भटकळ यांचा एक कवितासंग्रहही आहे. लेखकांशी त्यांचे स्नेहाचे संबंध होते. त्यांनी भारतीय पुस्तकांना पहिल्ल्यांदा आंतरराष्ट्रीय पुस्तक प्रदर्शनात नेले. जर्मनीतल्या फ्रँकफूटमध्ये झालेल्या आंतरराष्ट्रीय पुस्तक प्रदर्शनात भारतीय पुस्तकांचे दालन उघडायची कल्पना भटकळ यांची होती. इंडियन पब्लिशर अँड बुक सेलर या संस्थेचे ते संस्थापक आणि नंतर पस्तीस वर्षे अध्यक्ष होते. मृत्यूनंतर कोणत्याही प्रकारचे धार्मिक विधी न करता, आपला मृतदेह विद्यार्थ्यांच्या अभ्यासासाठी द्यावा, या त्यांच्या अंतिम इच्छेनुसार त्यांचे पार्थिव जे. जे. रुग्णालयाकडे सोपवण्यात आले. वयाच्या ८८ व्या वर्षी त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. 

वर्ग:मराठी कवी
खरूज

250px|thumb|right|सरकॉप्टस स्कॅबीई (*Sarcoptes scabiei*)
**खरूज** () ही शरीराला येणारी एक प्रकारची खाज आहेअशी खाज सरकॉप्टस स्कॅबीई (*Sarcoptes scabiei*) या जीवाणूमुळे होते. हा जीवाणू आठ पायांचा असून परजीवी आहे. हे जीवाणू आकाराने खूपच लहान असतात. ते सारखी त्वचा खोदत असतात. त्यामुळे त्वचेच्या त्या भागावर खूप खाज सुटते. रात्री ही खाज अजूनच वाढते. हे जीवाणू माणसाच्या सामान्य नजरेला दिसत नाहीत, परंतु भिंगाच्या किंवा सूक्ष्मदर्शकाच्या मदतीने बघता येतात.

## खरूज कशी पसरते ? 
खरजेचे किडे खूपच संवेदनशील असतात. बहुतांश स्थितींमधे ते रोगी माणसाच्या शरीरावर २४ ते ३५ तास जगतात. दोन माणसांदरम्यान त्यांच्या त्वचेच्या प्रकारानुसार या किड्यांचा प्रसार होतो. मनुष्याला ज्या किड्यांचा संसर्ग होतो त्यापेक्षा भिन्न किड्यांचा संसर्ग कुत्रा/मांजरांना होत असल्याने या प्राण्यांपासून माणसाला रोगसंसर्ग होत नाही.

## लक्षणे 
खरजेमुळे बोटांच्या मधल्या भागात, मनगटांवर आणि कोपरांच्या मागच्या बाजूला, गुप्तांगाच्या जागी आणि गुडघ्यांवर तसेच पार्श्वभागावर छोटे उंचवटे आणि फोड येतात. खाज होणे हे खरजेचे सर्वात सामान्य लक्षण आहे. दिवसेंदिवस ही खाज तीव्र होत जाते.

## उपाय 
* बिछान्यावरील चादरी इत्यादी कपडे गरम पाण्याने धुवावेत म्हणजे त्यांतील जंतू नष्ट होतील.
* अचूक निदान आणि उपचारासाठी एखाद्या डॉक्टरचा सल्ला घ्यावा.
* शरीराची स्वच्छता ठेवणे हे खरूज होऊ नये म्हणून तसेच झाल्यास त्याचा उपचार म्हणून गरजेचे आहे. रोज अंघोळ करण्याचा सल्ला यासाठी दिला जातो. हा एक अस्वच्छतेमुळे होणार आजार आहे.    

वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
वर्ग:त्वचा रोग
वर्ग:रोग
वर्ग:संसर्गजन्य रोग
मीना नदी

मीना नदी ही घोड नदी या नदीची उपनदी हिचा उगम.............. येथे होतो. ..... किमी प्रवास करून ती ...... या ठिकाणी घोड नदीस मिळते.
## वडज धरण
वडज हे मातीचे धरण  कुकडी प्रकल्पांतर्गंत  मीना नदीवर आहे. धरणाची लांबी १८३० मीटर असून उंची २६.४२ मीटर आहे. धरणापासून १४.०० कि.मी. लांबीचा मीना पूरक कालवा व ४० कि.मी.लांबीचा मीना शाखा कालवा काढण्यात आलेला आहे.

## संदर्भ
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील नद्या
फक्त लढ म्हणा

**फक्त लढ म्हणा** हा २०११ वर्षी चित्रपटगृहांत झळकलेला मराठी भाषेतील चित्रपट आहे. हा चित्रपट संजय जाधव याने दिग्दर्शिला आहे.

## गाणी
सुचेता कडेठाणकर

**सुचेता कडेठाणकर** या एक पुणे, भारतात रहाणाऱ्या महिला आहेत. जुलै १५, २०११ रोजी मंगोलियातले गोबीचे वाळवंट पायी पार करणाऱ्या या पहिल्या भारतीय व्यक्ती ठरल्या.

पुण्याच्या फर्ग्युसन महाविद्यालयातून पदवी मिळाल्यावर सुचेताने पत्रकारितेचा अभ्यासक्रम पूर्ण  केला. पुढे दोन वर्षे पत्रकारिताही केली. नंतर मात्र, कंपन्यांसाठी तांत्रिक विषयाचे लेखन करायचे काम तिने स्वीकारले. गिर्यारोहण आणि भटकंतीचा छंदही तिला बालपणापासून होता. विद्यार्थीदशेत पुणे परिसरातले गड, किल्ले तिने चालत पालथे घातले. हिमालयात जाऊन तिने भ्रमंती केली आणि एव्हरेस्टच्या बेस कॅपपर्यंत जाऊन आली. शेवटी तिने गोबी वाळवंट पार करायचे ठरवले. तिच्या वडिलांचे नुकतेच निधन झाले असतानाही ते दुःख आवरून ती या मोहिमेच्या तयारीला लागली. मावळ भागात ती ज्या कंपनीत नोकरी करीत होती, तिथे जाण्या-येण्यासाठी वाहनाचा वापर तिने बंद केला. दररोज पंचवीस किलोमीटरची पायपीट ती या मोहिमेच्या, तयारीसाठी करीत राहिली. काहीही झाले तरी हे वाळवंट पार करायचेच, असा तिचा निर्धार होता. पुण्यातली "एड्‌‌युरो अ‍ॅडव्हेंचर रेस' जिंकणाऱ्या या सुचेताने, मुंबईतली २६ किलोमीटरची मॅरेथॉन शर्यतही पूर्ण केली होती.

२५ मे इ.स. २०११ रोजी दहा उंटांवर लादलेल्या अत्यावश्यक साहित्य, अन्न आणि पाण्यासह, ती सामील झालेल्या वाळवंट तुडवणाऱ्या सहकाऱ्यांची मोहीम, दक्षिण मंगोलियातल्या खोंगरोसखान या गावातून सुरू झाली. त्यानंतर मात्र, मोहीम संपेपर्यंत म्हणजे १६०० किलोमीटर अंतर पार पाडेपर्यंत या वाळवंटात, ते उंट आणि मोहिमेतला काफिलाच तेवढा चालत होता. रोज पंचवीस किलोमीटरचे, आणि शेवटीशेवटी रोज चाळीस किलोमीटरपर्यंतचे अंतर सुचेता कडेठाणकरला चालावे लागले. असा हा दिनक्रम ५१ दिवस सुरू होता.

## संदर्भ
इ.स. २०००

## ठळक घटना आणि घडामोडी 
* जानेवारी १ - ग्रेगरी दिनदर्शिकेनुसार तिसऱ्या सहस्रकाची सुरुवात
* जानेवारी ३ - काश्मीरमध्ये सुरूंगस्फोटात १५ ठार.
* जानेवारी ३० - केन्या एअरवेज फ्लाइट ४३१ हे एअरबस ए-३१० जातीचे विमान कोटे द'आयव्हार जवळ अटलांटिक महासागरात कोसळले. १६९ ठार.
* मार्च ८ - टोक्योत दोन लोकल गाड्यांची टक्कर. ५ ठार.
* एप्रिल १९ - आर फिलिपाईन्सचे बोईंग ७३७ जातीचे विमान दाव्हाओ आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर कोसळले. १३१ ठार.
* मे २४ - इस्रायलने २२ वर्षांनी लेबेनॉनमधून आपले सैनिक काढून घेतले.
* जुलै १० - नायजेरियात फुटलेल्या तेलवाहिकेत स्फोट. त्यातून गळणारे पेट्रोल भरण्यासाठी जमलेल्यांपैकी २५० व्यक्ती ठार.
* जुलै १४ - फिजीतील उठावाचा सूत्रधार जॉर्ज स्पेटला अटक व देशद्रोहाचा आरोप.
* जुलै २५ - एर फ्रांस फ्लाइट ४५९० हे कॉॅंकोर्ड विमान पॅरिस विमानतळावरून उडताच कोसळले. जमिनीवरील चौघांसह ११३ ठार.
* जुलै २८ - आल्बेर्तो फुजिमोरी तिसऱ्यांदा पेरूच्या राष्ट्राध्यक्षपदी.
* ऑगस्ट ९ - अमेरिकेच्या बर्लिंग्टन, न्यू जर्सी शहराजवळ पायपर नवाहो व पायपर सेमिनोल प्रकारच्या विमानांची हवेत टक्कर. ११ ठार.
* डिसेंबर १२ - अमेरिकन सर्वोच्च न्यायालयाने बुश वि. गोर खटल्यात निकाल दिला. ज्यॉर्ज डब्ल्यू. बुश अध्यक्षपदी.
* डिसेंबर १३ - आदल्या दिवशी अमेरिकन सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या बुश वि. गोर खटल्याच्या निकालानंतर अमेरिकी अध्यक्षपदाच्या निवडणूकीत ॲल गोरने हार मान्य केली.
* डिसेंबर २८ - एड्रियन नास्तासे रोमेनियाच्या पंतप्रधानपदी.
* डिसेंबर ३० - मनिलात काही तासात अनेक बॉम्बस्फोट. २२ ठार, १०० जखमी.

## जन्म 
* ६ एप्रिल - शहीन अफ्रिदी, पाकिस्तानचा क्रिकेट पटु.

## मृत्यू 
* फेब्रुवारी ५ - वैद्य माधवशास्त्री जोशी, महाराष्ट्र आयुर्वेद महासंमेलनाचे माजी अध्यक्ष.
* फेब्रुवारी ९ - शोभना समर्थ, मराठी अभिनेत्री.
* मार्च ३ - रंजना देशमुख, मराठी चित्रपट अभिनेत्री.
* मे ३ - शकुंतलाबाई परांजपे, कुटुंब-नियोजनासाठी कार्य केलेल्या समाजसेविका
* मे १६ - माधव गोविंद काटकर, मराठी कवी.
* मे २४ - मजरुह सुलतानपुरी, गीतकार व उर्दू शायर.
* जून २९ - कॅप्टन वासुदेव श्रीपाद बेलवलकर, मराठी ऐतिहासिक कादंबरीकार.
* ऑगस्ट १० - गिल्बर्ट पार्कहाउस, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* सप्टेंबर २८ - पिएर इलियट त्रुदू, कॅनडाचा पंधरावा पंतप्रधान.
* नोव्हेंबर १० - जाक शबान-देल्मास, फ्रांसचा पंतप्रधान (जन्म-इ.स. १९१५).
* डिसेंबर २८ - मेघश्याम पुंडलिक रेगे, भारतीय विचारवंत.
* डिसेंबर २८ - उस्ताद नसीर अमीनुद्दीन डागर, ध्रुपदगायक, डागरबंधूंपैकी एक.


वर्ग:इ.स.च्या २००० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २१ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या ३ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
मानववंशशास्त्र

मानवशास्त्र ही एक अभ्यासशाखा आहे. उत्ख्नननात सापडणा-या  अस्थी किंवा अवशेषांचा अभ्यास करून मानव वंश कसा कसा विकसित होत गेला याचा अभ्यास ज्या शास्त्रात केला जातो याला "मानवशास्त्र"  म्हणतात.  

मानवाच्या उत्क्रांतीचा अभ्यास केला जातो. मानवाचे पूर्वज, त्याची स्वभाववैशिष्टय़े, मानवी वागणूक, मानवी समुदायातील भिन्नता व वेगळेपण, मानवी उत्क्रांतीचा समाजबांधणी व संस्कृतीवर परिणाम यांसारख्या विषयांचा अभ्यास मानववंशशास्त्रात केला जातो. हा अभ्यास करतांना मानवाचा उगम, भौतिक वैशिष्टय़े, रीती,  भाषा, परंपरा, वस्तुसंचय तसेच सामाजिक, सांस्कृतिक व धार्मिक श्रद्धा व पद्धती आदी विषयांचा समावेश होतो.  समाजशास्त्र, विकास,  अर्थशास्त्र, गुन्हेविषयक मानसशास्त्र व कायदेव्यवस्था, स्त्री-पुरुष समानता या सर्वात मानववंशशास्त्राचा अभ्यास महत्त्वपूर्ण ठरतो

## सामाजिक- सांस्कृतिक मानववंशशास्त्र 
मानवाच्या वागणुकीचा, त्यांच्या जीवन जगण्याच्या पद्धतीचा अभ्यास केला जातो. यामध्ये समूहाच्या मैत्रीसंबंधांचा, बांधीलकीचा, जमातीचा, समुदायाच्या एकत्रित येण्याच्या वा समाज म्हणून एकत्र होण्याचा अभ्यास केला जातो.

## जीवशास्त्रीय मानववंशशास्त्र
शरीरातील बदल व शारीरिक गुणधर्म यांचे निरीक्षण व मोजमाप करून अभ्यास केला जातो. यावरून जीवशास्त्रीय उत्क्रांतीवरच्या टप्प्याचा अभ्यास केला जातो.

## पुरातत्त्वीय मानववंशशास्त्र  
शिलालेख, त्या काळातील भांडी, हाडे आदीवरून त्या काळातील संस्कृतीचा अभ्यास यात केला जातो.
## भाषिक मानववंशशास्त्र 
भाषेच्या उगमाचा व विकासाचा अभ्यास केला जातो. यामध्ये लेखी व बोलीभाषांचा समावेश होतो.

## उपयोजित मानववंशशास्त्र 
यामध्ये मानववंशशास्त्रीय अभ्यासातून पुढे आलेल्या माहितीचा उपयोग सामाजिक प्रश्न सोडविण्यासाठी केला जातो. 

## संदर्भ 
वर्ग: इतिहास
वर्ग: सामाजिक शास्त्रे
वर्ग: समाजशास्त्र
पंचमी

'''''' ही हिंदू कालमापनातील एक तिथी आहे. साधारणपणे, अमावस्येनंतरच्या पाचव्या दिवशी शुक्ल/शुद्ध पंचमी आणि पौर्णिमेनंतरच्या पाचव्या दिवशी कृष्ण/वद्य पंचमी येते. 

पंचमीला (आणि दशमी/पौर्णिमा/अमावास्येला) पूर्णा तिथी म्हणतात.

हिंदू महिन्यात येणाऱ्या पंचमींची नावे :-
* चैत्र शुक्ल पंचमी - श्री पंचमी, लक्ष्मी पंचमी. यादिवशी गुरू गोविंदसिंग यांची पुण्यतिथी असते.
* चैत्र वद्य पंचमी - खास नाव नाही. पण यादिवशी गुरू तेगबहादुर यांची जयंती असते. 
* वैशाख शुद्ध पंचमी - आदि शंकराचार्य जयंती.
* वैशाख वद्य पंचमी - खास नाव नाही, पण यादिवशी संत चोखामेळा यांची पुण्यतिथी असते.
* ज्येष्ठ शुद्ध पंचमी - जैनांसाठी श्रुतपंचमी.
* आषाढ शुक्ल पंचमी - कोकिलापंचमी
* आषाढ कृष्ण पंचमी - मौना पंचमी
* श्रावण शुद्ध पंचमी - नागपंचमी
* भाद्रपद शुक्ल पंचमी - ऋषिपंचमी
* आश्विन शुक्ल पंचमी - ललितापंचमी
* कार्तिक शुद्ध पंचमी - कडपंचमी, पांडवपंचमी, लाखेनी पंचमी, लाभपंचमी; सौभाग्यपंचमी; ज्ञानपंचमी; 
* मार्गशीर्ष शुक्ल पंचमी - नागपूजा पंचमी, विवाह पंचमी, विहार पंचमी, बांके बिहारी प्रकट पंचमी. बांके बिहारी प्रकटोत्सवाचा दिवस. महाराष्ट्राच्या काही भागात या दिवशी  नागदिवाळी साजरी करण्याची प्रथा आहे.
* माघ शुक्ल पंचमी - श्री पंचमी, वसंत पंचमी. यादिवशी उत्तर भारतात वसंत ऋतू सुरू होतो. सरस्वती पूजनाचा दिवस.
* फाल्गुन वद्य पंचमी - रंगपंचमी

वर्ग:हिंदू कालमापन
वर्ग:हिंदू पंचांग
वर्ग:ज्योतिष
भांडवल बाजार

**भांडवल बाजार** म्हणजे संस्थांनी भांडवल उभारणीसाठी तसेच भांडवलांच्या समभाग देवाण घेवाण करण्यासाठी आणि कर्जाच्या देवाण-घेवाणीचे व्यवहार चालवण्यासाठी निर्माण केलेली व्यवस्था होय. या बाजारात उद्योजक आणि व्यावसायिक संस्था आपले समभाग बॉडस् इ. विकून दीर्घकालीन भांडवलाची उभारणी करतात. हे मिळालेले भांडवल उत्पादक भांडवलात गुंतविले जाते. येथे सरकारही पिअसे उभे करण्यासाठी आपले दीर्घकालीन कर्जरोखे भांडवल बाजारात विकण्यास आणते.

## हे सुद्धा पहा 
वर्ग:अर्थशास्त्र
वर्ग:अर्थव्यवस्था
चेन्नई सेंट्रल रेल्वे स्थानक

**चेन्नई सेंट्रल** (तामिळ: சென்னை சென்ட்ரல்; जुने नाव: मद्रास सेंट्रल) हे चेन्नई शहरामधील एक मोठे रेल्वे स्थानक आहे. चेन्नई सेंट्रल हे दक्षिण भारतातील सर्वात वर्दळीचे स्थानक असून येथे दक्षिण रेल्वेचे मुख्यालय स्थित आहे. येथून भारतातील सर्व मोठ्या शहरांकडे प्रवासी गाड्या सुटतात. तसेच चेन्नई उपनगरीय रेल्वेचे देखील चेन्नई सेंट्रल हे सर्वात मोठे केंद्र आहे.

चेन्नई सेंट्रलची इमारत १८७३ साली ब्रिटिशांनी बांधली. सध्या १५ प्लॅटफॉर्म असलेले चेन्नई सेंट्रल येथील आधुनिक सुविधांसाठी प्रसिद्ध आहे.

थाळा धोनीचे नाव स्थानकाला द्यावे अशी मागणी काही लोकानी केली आहे.

## प्रमुख रेल्वेगाड्या
*चेन्नई-हजरत निजामुद्दीन - राजधानी एक्सप्रेस
*चेन्नई-नवी दिल्ली - ग्रँड ट्रंक एक्सप्रेस
*चेन्नई-नवी दिल्ली - तमिळनाडू एक्सप्रेस
*चेन्नई-हावडा - कोरोमंडल एक्सप्रेस
*चेन्नई-अहमदाबाद - नवजीवन एक्सप्रेस
*चेन्नई-हैदराबाद - चारमिनार एक्सप्रेस
*चेन्नई-जमू तावी - अंदमान एक्सप्रेस
*चेन्नई सेंट्रल–म्हैसूर शताब्दी एक्सप्रेस

## हे सुद्धा पहा
*चेन्नई इग्मोर रेल्वे स्थानक

## गॅलरी

File:Chennai Central interior.jpg|स्टेशनच्या आत
File:Chennai Central side.jpg|बाजूने घेतलेले चित्र
File:Chennai Central Station panorama.jpg|विस्तृत चित्र
File:Chennai_Central.jpg|मुख्य प्रवेशद्वार

वर्ग:चेन्नईमधील रेल्वे स्थानके
वर्ग:इ.स. १८७३ मधील निर्मिती
खर्डा किल्ला

right|250px|thumb|खर्डा - अजून एक दृश्य
**खर्डा किल्ला** हा बालाघाटच्या डोंगर रांगेत वसलेला आहे. खर्डा हे अहमदनगरच्या दक्षिणेला १०० किमी. वर जामखेड तालुक्यातील महत्त्वाचे शहर आणि व्यापारी ठाणे आहे.

## इतिहास 
खर्डा शहराची उभारणी सुलतान-राजे निंबाळकर यांनी १७ व्या शतकात केल्याचे पुरावे आपणास सापडतात. गावामध्ये पुरातन गढी(राजवाडा)आहे. देखरेखअभावी तिची मोठ्या प्रमाणात पडझड झाली आहे. गावाच्या बाहेर दक्षिणेला एक भुईकोट प्रकारच्या बांधणीचा किल्ला आहे.
गावच्या २ ते ८ किमीच्या अंतरावर जागृत बारा जोतिर्लिंग आहेत. खर्डा शहर ही एक मोठी व्यापार पेठ असून येथील सोन्याची बाजारपेठ प्रसिद्ध आहे. ११ मार्च १७९५ला येथे झालेल्या लढाईत मराठ्यांच्या संयुक्त फौजांनी निजामाच्या बलाढ्य सैन्य शक्तीचा पराभव केला. सवाई माधवराव पेशवे यांच्या नेतृत्वाखाली झालेला ही लढाई झाली. येथील युद्धामध्ये मराठ्यांच्या बाजूने ८० हजार सैन्य होते, तर निजामाचे १,३०,००० सैन्य रणभूमीमध्ये होते. या रणसंग्राममध्ये जवळपास ४,००० सैनिक मारले गेले. गावच्या पंचक्रोशीमध्ये त्यांच्या समरणार्थ घडवलेल्या वीरगळ आपल्याला पाहायला मिळतात. एवढा मोठा विजय यानंतर झालाच नाही, म्हणूनच या युद्धाला मराठ्यांच्या संयुक्त फौजांचा शेवटचा विजय असे संबोधले गेले. शिवप्रतिष्ठान हिंदुस्थान, जामखेडच्या प्रयत्नाने येथील युद्ध भूमीवर तोफेची प्रतिकृती लोकवर्गणीतून बसवण्यात आली आहे.

## संदर्भ
वर्ग:अहिल्यानगर जिल्हा
वर्ग:खर्डा
निकोलॉ माक्याव्हेल्ली

**निकोलॉ माक्याव्हेल्ली** () (३ मे, इ.स. १४६९ - २१ जून, इ.स. १५२७) हा रानिसां काळातील एक इटलियन इतिहासकार, तत्त्वज्ञ व लेखक होता. माक्याव्हेल्लीला आधुनिक राजनीतिविज्ञानाचा प्रमुख स्थापनकर्ता मानले जाते. तो फ्लोरेन्सच्या प्रजासत्ताकामधे एक सरकारी अधिकारी होता. त्याने लिहिलेले *प्रिन्सिप (द प्रिन्स)* हे राजकीय विज्ञानावरील पुस्तक प्रसिद्ध आहे.

## बाह्य दुवे 
* 
* 

वर्ग:इटालियन व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १४६९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १५२७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ

**महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ** म्हणजेच राहुरीचे कृषी विद्यापीठ हे महाराष्ट्रातील शेतकीचे विद्यापीठ आहे. कृृृृषी औद्योगिकीकरण व शेतकरी सक्षमीकरणासाठी हरितक्रांतीचे जनक  वसंतराव नाईक यांनी राज्यात पहिल्यांदाच चार कृषी विदयापिठाची स्थापना केली. त्यापैकी असलेले राहुरीचे हे एक कृषी विद्यापीठ. वसंतराव नाईक सरकारच्या कारकिर्दीत १९ मार्च १९६८ रोजी स्थापन झालेले हे विद्यापीठ महाराष्ट्राच्या अहमदनगर जिल्ह्यात राहुरी या गावी आहे. स्थापना १९६८ साली झाली तरी ते १९६९ सालच्या ऑक्टोबरमध्ये कार्यान्वित झाले. विद्यापीठाच्या परिसरापासून दक्षिणेस तीन कि.मी. अंतरावर अहमदनगर शहर, आणि उत्तरेस पन्नास किलोमीटरवर शिर्डी आहे. संत ज्ञानेश्वरांनी नेवासाच्या ज्या दगडाच्या शिलेवर बसून ज्ञानेश्वरी लिहिण्यास सुरुवात केली ती शिला असलेले नेवासा गाव हे राहुरीपासून ३३ कि.मी. अंतरावर आहे. महात्मा फुले कृषी विद्यापीठामार्फत कृषी संबंधित वेगवेगळे संशोधन केले जातात शेती व आधुनिक शेतीला उपयुक्त संशोधन सातत्याने या विद्यापीठामार्फत केले जाते, शेतीशी संबंधित अग्रगण्य असे हे विद्यापीठ आहे.अल्ट=Mahatma Phule Krishi Vidyapeeth main entrance|इवलेसे|Mahatma Phule Krishi Vidyapeeth main entrance
चित्र:Mahatma Phule Krishi Vidyapeeth main entrance.jpg

वर्ग:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे
वर्ग:महाराष्ट्रातील कृषि विद्यापीठे
चर्च

**चर्च** किंवा **चर्च हाऊस** ही एक इमारत असते जी ख्रिश्चन उपासना आणि इतर ख्रिश्चन धार्मिक क्रियांसाठी वापरली जाते. सर्वात जुनी ओळखलेली ख्रिश्चन चर्च इमारत इ.स. २३३ आणि २५६ च्या दरम्यान स्थापन झालेली एक चर्च आहे. ११ व्या ते १४ व्या शतकापर्यंत पश्चिम युरोपात चर्च बांधकामाची लाट होती.

चर्च इमारतीचा आकार साधारणपणे आयताकृती व क्रॉसच्य आकाराचा असतो. कॅथेड्रल हा चर्चचाच एक प्रकार आहे. कॅथलिक व प्रोटेस्टंट पंथीय तसेच जेहूव्हाचे साक्षीदार, मॉर्मन इत्यादी ख्रिश्चन शाखांची चर्च वेगळी असतात.

काहीवेळा चर्च हा शब्द इतर धर्मांच्या इमारतींसाठी सादृश्यतेने वापरला जातो. संपूर्ण ख्रिश्चन धार्मिक समुदायाचे वर्णन करण्यासाठी किंवा जगभरातील ख्रिश्चन विश्वासणाऱ्यांचे एक शरीर किंवा संमेलन म्हणून चर्चचा वापर केला जातो. 

पारंपारिक ख्रिश्चन आर्किटेक्चरमध्ये, चर्चचे प्लॅन व्ह्यू अनेकदा ख्रिश्चन क्रॉस बनवतात; तसेच मध्यभागी जाळी आणि आसन हे उभ्या तुळईचे प्रतिनिधित्व करणारे बेमा आणि वेदी आडव्या असतात. बुरुज किंवा घुमट स्वर्गाचे चिंतन करण्यास प्रेरणा देऊ शकतात. आधुनिक चर्चमध्ये विविध प्रकारच्या वास्तू शैली आणि मांडणी आहेत. इतर हेतूंसाठी डिझाइन केलेल्या काही इमारतींचे चर्चमध्ये रूपांतर करण्यात आले आहे, तर अनेक मूळ चर्च इमारती इतर वापरासाठी ठेवण्यात आल्या आहेत.

## गॅलरी 

File:Fordekyrkje.jpg|Førde Church, नॉर्वेमधील एक प्रोटेस्टंट चर्च
File:Church in Museum of Folk Architekture, Lvov, Ukraine 2007.jpg|युक्रेनमधील एक लाकडी चर्च
File:Czestochowa-bazylika.jpg|Basilica of Jasna Góra Monastery in Częstochowa, Poland
File:Almakerek2.jpg|Interior of church in Mălâncrav, Romania
File:Bundesarchiv Bild 183-S36049, Frankreich, Lens, Kirche.jpg|A church in फ्रांस being fired at during the First World War
File:Russia-Moscow-Cathedral of Christ the Saviour-8.jpg|Cathedral of Christ the Saviour (Moscow, Russia).
File:Zürich - Wasserkirche - Bürgerbibliothek 1719 IMG 1196.jpg|Wasserkirche in Zurich (स्वित्झर्लंड), used as public library (1634-1917)
File:RO NT Roman catedrala episcopie.jpeg|Orthodox Episcopal Cathedral in Roman, Romania
File:Cerkov Rizpolozhenia (Kreml).JPG|Church of the Deposition of the Robe in Moscow
File:Wik 8 police - stare miasto, kaplica gotycka.jpg|A part of a former gothic St. Mary's Church in The Old Town of Police, Poland|File:St. Michael and All Angels, Wood End - geograph.org.uk - 110602.jpg|St. Michael and All 
Angels church is an example of a small wooden church in Wood End, United Kingdom
File:Coubon (Haute-Loire, Fr), church with bell gable.JPG|Church with bell-gable in Coubon, Haute-Loire, फ्रांस
File:Sofia_kyrka.JPG|Sofia Church in Stockholm, स्वीडन

## बाह्य दुवे 
* न्यू अ‍ॅडव्हेन्ट कॅथलिक एनसायक्लोपीडिया - चर्च 

## संदर्भ 

वर्ग:प्रार्थनाघरे
वर्ग:प्रार्थनास्थळे
भाऊसाहेब थोरात

**भाऊसाहेब संतूजी थोरात** हे स्वातंत्र्य लढ्यात स्वातंत्रसैनिकाचे काम केले. संगमनेर तालुक्यातील शेती व औद्योगिक प्रगती करण्यासाठी व शेतकऱ्यांना त्यांचे न्याय पाणी हक्क मिळवून देण्यासाठी संघर्ष केला. त्यांनी अमृत उद्योग समूह व संगमनेर भाग सहकारी साखर कारखाना स्थापन केला व भरभराटीस नेला.

## जन्म
त्यांचा जन्म १२ जानेवारी इ.स. १९२४ला  जन्म जोर्वे तत्कालीन मुंबई प्रांत ब्रिटिश भारत येथे शेतकरी कुटुंबात झाला.

## प्राथमिक शिक्षण
जोर्वे येथे जीवन शिक्षण मंदिर बेलापूर येथे दुस-या इयत्तेत दाखल. सहावी पर्यंतचे शिक्षण पूर्ण वडगाव पान येथे सातवी, उदोजी मराठा वस्तीगृह नाशिक येथे प्रवेश, त्याच संस्थेच्या मराठा माध्य. विद्यालयात झाले.

## जीवन कार्य
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू
वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील स्वातंत्र्य सैनिक
अब्राहम

[250 px|thumb|right|[रेम्ब्रॉं फान रेन|रेम्ब्रॉंने १६३५ साली काढलेले अब्राहमचे तैलचित्र]]
**अब्राहम** किंवा **इब्राहिम** (हिब्रू: ; , ) हा एक प्रागैतिहासिक हिब्रू प्रेषित होता ज्याला ज्यू, ख्रिश्चन व इस्लाम ह्या तीन धर्मांचा निर्माणकर्ता व जनक (किंवा श्रद्धेचा आदिपिता)  मानले जाते. हिब्रू बायबल व कुराणानुसार ह्या धर्मांमधील अनेक उपधर्म व विचारधारांचा अब्राहम हा पिता होता. ख्रिश्चन लोक येशू ख्रिस्ताला तर मुस्लिम लोक मोहम्मद पैगंबराला अब्राहमचा वंशज मानतात.

इ.स. पूर्व दुसऱ्या सहस्रकामध्ये कार्यरत असणाऱ्या अब्राहमचा जन्म मेसोपोटेमिया येथे झाला असे मानले जाते. बूक ऑफ जेनेसिसमध्ये अब्राहमचे जीवनचरित्र रंगवले आहे. कुराणातील काही कथा देखील सारख्याच स्वरूपाच्या आहेत.

## बाह्य दुवे
* "अब्राहम." ब्रिटानिका एनसायक्लोपीडिया.
* "अब्राहम"

वर्ग:ज्यू धर्म
वर्ग:ख्रिश्चन व्यक्ती
वर्ग:इस्लाम धर्म
वर्ग:धर्म संस्थापक
साओ पाउलो कला संग्रहालय

300 px|right|thumb|साओ पावलो कला संग्रहालय
**साओ पाउलो कला संग्रहालय** (पोर्तुगीज: *Museu de Arte São Paulo* ;) हे ब्राझील देशातील साओ पाउलो येथील मोठे कला संग्रहालय आहे.  लॅटिन अमेरिकेतील हे प्रसिद्ध संग्रहालय आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी 
वर्ग:संग्रहालये
वर्ग:साओ पाउलोमधील इमारती व वास्तू
रुबी हॉल क्लिनिक

रुबी हॉल क्लिनिक हे एक पुण्यातील प्रमुख रुग्णालयांपैकी एक रुग्णालय आहे. या रुग्णालयाची सुरुवात डॉ.के.बी.ग्रँट यांनी १९५९ला सध्या असण्याऱ्या ठिकाणी पूर्वी असणाऱ्या जनरल डेव्हिड ससुन यांच्या बंगल्यात केली. १९६६ मध्ये रुग्णालयाची मालकी स्वमालकीच्या पुना मेडिकल फाऊंडेशन कडे गेली. २००० मध्ये ग्रँट मेडिकल फाऊंडेशनची स्थापना झाली व रुबी हॉल क्लिनिकचा विस्तार होत गेला. या रुग्णालयात ५३५ बेडची सुविधा असून ५०० संलग्नित डॉक्टर आहेत व १५० विशेष तज्ञ डॉक्टर आहेत. याशिवाय १४०० लोकांचा सहायक कर्मचारी आहेत. रुबी हॉल क्लिनिक या रुग्णालयात अत्याधुनिक तंत्रज्ञान असलेले ह्रदयरोग, ह्रदयशस्त्रक्रिया, न्युरॉलॉजी, नैदानिक विभाग, कॅन्सर रिसर्च सेंटर, अति दक्षता विभाग, रक्तपेढी हे विभाग आहेत. 

## संदर्भ 
संकेतस्थळ

वर्ग :पुण्यातील रुग्णालये