ပသာ်၊ ဂိတု

thumb|သဘင်ဗလိုပ်ဇြဲဗောဓိ
**ဂိတုပသာ်** (, Burmese: ကဆုန်လ) ဒှ်ဂိတုမရနုက်ၜါ ပ္ဍဲမွဲသၞာံ ပ္ဍဲကြက္ကဒိန်မန်၊ ကြက္ကဒိန်ဟိန္ဒူ ကေုာံ ကြက္ကဒိန်ဍုင်အိန္ဒိယရ၊၊ ပ္ဍဲကြက္ကဒိန် ဗေင်္ဂလဳ ကေုာံ ကြက္ကဒိန်နိပဝ် (ဝိကြမ သံဝစ္ဆရ်) ဂှ် ဒှ်ဂိတု ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲမွဲသၞာံရ၊၊ အတိုင်ကြက္ကဒိန်မန်မ္ဂး ဂိတုပသာ် နွံ ၃၀ တ္ၚဲရ၊၊

ဗွဲဓမ္မတာမ္ဂး ဂိတုပသာဂှ် ဒတုံဒၟံင် အကြာ ဂိတုဨပြဳ ကဵု မေ ပ္ဍဲ ကြက္ကဒိန်ဂရေဂေါရိယာန်၊ ဆဂး ပ္ဍဲသၞာံ မထပ်လဝ် ဒဂိုန်မ္ဂး ဍေဟ်ဟွံကိတ်ညဳကွေဟ်ဟ်ရ၊၊ ပ္ဍဲကြက္ကဒိန် မစၟတ်သမ္တီ ဂိတုပသာ် မဒှ်ဂိတုကၠာအိုတ် ဗီုကဵုဂကူဗေင်္ဂလဳတအ်ဂှ်မ္ဂး ညးတအ် ကၠောန်သဘင်သၠာဲသၞံာ ပ္ဍဲဂိတုပသာ်ရ၊၊ ပါဲနူဂှ်တုဲ ပ္ဍဲဍုင်ဗုဒ္ဓဘာသာတအ်မ္ဂး ကၠောန်သဘင်ဗလိုပ်ဇြဲ မကော်ဂး သဘင်ပသာ်ပေင် (ဝိသောက်)ရ၊၊

## နိရုတ္တိ
ပသာ် ဂှ် ကၠုင်နူ သံသကြိုတ် ဝိသခ၊ ဗိသက် (မန်လဒေါဝ်)၊ ပသာက်/ပသာ် (မန်တၟိ)၊၊ ဂကူနာနာမလွဳစလဝ် နူသံသကြိုတ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ဗီုဏအ်ရ၊၊ Telugu: వైశాఖ *Vaishakha*;  Marathi: वैशाख;  Kannada: ವೈಶಾಖ *Boishakh* or *Baisakha*; Bengali: বৈশাখ *Vaikasi*; 

Tamil: வைகாசி; Hindi: बैसाख; Odia: ବୈଶାଖ; Nepali: बैशाख

## သဘင်
thumb|Pohela Boishakh celebration in Dhaka
ဂိတုပသာ်ဂှ် ဒှ်ဂိတုကၠာအိုတ် ပ္ဍဲကြက္ကဒိန်ဗေင်္ဂလဳတုဲ ပ္ဍဲတ္ၚဲပသာ် (၁) မံက်ဂှ် ဂကူဗေင်္ဂလဳတအ် ညးတအ် ကၠောန်သဘင်သၞာံတၟိရ၊၊ ပ္ဍဲတ္ၚဲဂှ် ဒှ်တ္ၚဲ သဘင် မကၠောန် နကဵုအခိုက်ပြဝေဏဳ ညးတအ် အလုံမွဲဍုင်ရ၊၊ ပ္ဍဲတ္ၚဲဂှ် ဗေင်္ဂလဳတအ် ဟီုဂးရေင်သကအ် မင်္ဂလ် သောဘဇတြ (Mangal Shobhajatra) မဂွံအဓိပ္ပါယ် မ္ၚဵုသၞာံတၟိ ရ၊၊ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၆ ဂှ် နူကဵု ဂကောံကုလသမဂ္ဂ UNESCO လလောင်တြး သဘင်သၞာံတၟိ မကၠောန်ဗဒှ် နကဵုတက္ကသိုလ်ဒက ဂှ် ဒှ်သဘင်အာဲကၟာဲယေန်သၞာင် ကောန်မၞိဟ် မြဴသာ်ဝွံ စၟတ်သမ္တီလဝ်ရ၊၊ သၞာံစရင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ပ္ဍဲဗေင်္ဂလာဒေသ် ကီု ပ္ဍဲ တွဵုရးဗေင်္ဂလာ ပလိုတ် ပ္ဍဲဍုင်အိန္ဒိယကီု စရင်ကမ္မဏဳတအ်ဂှ် သရောပ်စရင်တြေံ စစရင်တၟိ ပ္ဍဲဂိတုပသာ်ဏအ်ရ၊၊

ပ္ဍဲဂကူ ပုန်ဇဗဳ (Punjabi) တအ်လေဝ် သဘင်သၞာံတၟိညးတအ် ကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲဂိတုပသာ်ဏီကီုတုဲ ညးတအ် ကၠောန်သဘင် သီသြောအ်ဂိတုပသာ် (harvest festival of Vaisakhi) မဒှ်သဘင်သၠာဲသၞာံညးတအ်ရ၊၊ 

ပ္ဍဲဍုင်ဗုဒ္ဓဘာသာဂမၠိုင် ဝိသခပုဏမိ (Vaishakha purnima) သဘင်ဂိတုပသာ်ပေင်ဂှ် မလေပ် ကၠောန် နဒဒှ် တ္ၚဲကျာ်တြဲဂေါတမ မကော်စ တ္ၚဲဝိသောက် မဂွံအဓိပ္ပါယ် တ္ၚဲပသာ် ရ၊၊ အတိုင်ဗုဒ္ဓဝင်မ္ဂး ပ္ဍဲတ္ၚဲ ဂိတုပသာ်ပေင်ဂှ် 

(၁) ကျာ်တြဲဂေါတမ အခိင်မဒှ်ဘဝရသိ သုမေဓဂှ် ကလိဂွံပျးဒိုဟ် ကျာ်တြဲဒိပင်္ကိုရ် ဒဒှ်ရ ညးသကဵုဒှ်ကျာ် မရနုက်ကဵုပန် ပ္ဍဲဘဒ္ဒြကဝ်ဝွံ၊ 

(၂) ကျာ်တြဲဂေါတမ ကတဵုဒှ်မၞိဟ် နဒဒှ်ဗောဓိသတ် ကောန်သၟိင်သိဒ္ဓတ္တ ပ္ဍဲမဟာသက္ကရာဇ် ၆၈၊

(၃) ကျာ်တြဲဂေါတမ ကလိဂွံ သဗ္ဗညုတဥာဏ်တုဲ ကတဵုဒှ်ကျာ် ပ္ဍဲအခိင်အရှုဏ်စာ် ပ္ဍဲမဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃၊

(၄) ကျာ်တြဲဂေါတမ ပပရိနိဗ္ဗာန် ပ္ဍဲဥဒျာန်သၟိင်မလ္လာ သၟဝ်တမ်ဓိထာန် (အံင်ရေင်) ပ္ဍဲမဟာသက္ကရာဇ် ၁၄၈၊ 

ရံင်တၟအ်ကဵု တ္ၚဲတၟေင် ပန်ဗွဲလတူဝွံတုဲ တ္ၚဲပသာ်ပေင်ဂှ် ဒှ်တ္ၚဲကျာ်တြဲဗုဒ္ဓ မြဴသာ်ဝွံ ညးစၟတ်သမ္တီကၠုင်လဝ်ရ၊၊ နကဵုအခိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာမန်မ္ဂး ပ္ဍဲတ္ၚဲဂှ် မၞိဟ်တအ် ကေတ်ဏာ ဍာ်ဂစေအ် စၠန် ပ္ကဴသြဴမြမောဝ် က္ဍိုင်ဇၞောဝ်တုဲ အာဗလိုပ်ဇြဲဗောဓိရ၊၊ ပ္ဍဲဍုင်ဗုဒ္ဓဘာသာ ဗွဲမဂၠိုင် ညးတအ် ကဝါ်ရုပ်ကျာ်တြဲတုဲ ဂေတ်ဍုင်ကွာန်ရ၊၊

ပ္ဍဲဂကူတမေလ်နဒူတအ်ဂှ် ပ္ဍဲတ္ၚဲပသာ်ပေင်ဏအ် ညးတအ်ကၠောန်သဘင် တ္ၚဲကျာ်မုရုဂန် (Murugan) ကတဵုဒှ်မၞိဟ်ရ၊၊ ပါဲနူဂှ်တုဲ တ္ၚဲကျာ်ဟိန္ဒူတၞဟ် လေဝ် မလေပ်ကၠောန်သဘင် ပ္ဍဲဂိတုပသာ်ပေင်နွံကီုရ၊၊ 

## လိက်ပတ်
### နူလိက် မေဃသန်
**အဒိုတ်ကၠောအ်မိန် စအိုန်ဗေဟ်တုဲ၊ ပ္ဍဲဗြိုဟ်ဟေင်ရ ဇက်ကၠောအ်ပတၟုဲ၊ ပသာ်သၞာံဗၠာဲ ဇိုန်ကိုဝ်ဒၞာဲတုဲ၊ မာတ်စိုပ်ဥတု သၞာံဗျုသနှုဲ၊** 

*ပ္ဍဲပိုဒ်ဏအ် ညးချူလဝ် ဗၟံက်လဝ် ဂိတုပသာ်ဂှ် ရာသဳမိဟ်အိုတ်တုဲ စိုပ်ရာသဳဗြိုဟ်၊ အဒိုတ် ဂှ် ကၠုင်နူ ပါဠိ အာဒိတ မဂွံအဓိပ္ပါယ် သၟိင်တ္ၚဲရ၊၊ *'အဒိုတ်ကၠောအ်မိန် စအိုန်ဗေဟ်တုဲ ပ္ဍဲဗြိုဟ်ဟေင်ရ ဇက်ကၠောအ်ပတၟုဲ**  ဟီုမ္ဂး သၟိင်တ္ၚဲ ကၠောအ်စိုပ် ပ္ဍဲရာသဳမိဟ်/မိန်၊၊ ရာသဳမိဟ်ဂှ် မဒှ်ရာသဳ ညးဗြဴ၊၊ သၟိင်တ္ၚဲ ပံင်ကဵု မိဟ်တုဲ လၟုဟ် ဇအိုန်ဇရ မၠေအ်အာကဵု မိဟ်တုဲ ဇက်ကၠောအ်လုပ် တၟုဲတန်တဴ ပ္ဍဲ ရာသဳဗြိုဟ်ရ၊၊'' <br>

''ဂိတုပသာ်ဂှ် ဒှ်ဂိတုသၞာံတၟိ သၞာံဗၠာဲ ၜိုန်ဂှ်ရလေဝ် အသိင်သၞာံတြေံ သှ်ေသၟေဟ်ဒၟံင်ညိညဏီဖိုဟ်ရ၊၊''<br>

**ဂြိုပ်ဗဒှ်သဘင် ပန်ဆဲဂဟုဲ၊ ဓိတာန်ဍောင်သောဲ လပေါဲအံင်မှုဲ၊ စမ္ၚာသဂါ စမ္ပာသာ်သၠုဲ၊ ဒလာဲသြန်ထဝ် ဇဝ်ဍောင်ဂဟုဲ၊ အနာင်ရာင်ကြုဲ ကၞာင်ဂဝုဲဂါဲ၊ မၠဵုဇဳသွာ သၟဝ်ဇာတမာဲ၊ မာလဳဂ္ညိဍောင် မောဝ်လှောင်အမြာဲ၊ ဒှ်တဴဂနင် သဘင်ထိုင်သာဲ၊**

**ဂဍာ်သိုင်နန် ပတန်ဒၟံင်ဒၞာဲ၊ ကွဴဒြဴသဟ်ဇျာဲ ဂၠာဲဌာန်ဇနူ၊ ပတိုန်သိဒ္ဓိ ကျာဂျိသူသူ၊ ဗတောန်ပံက်မတ် တ္ၜတ်သာ်စတ္တမူ၊ ဖျိုန်ကောန်ကဵုပြောဲ ပ္ဍဲရုက္ခမူ၊** <br>

''ဂြိုပ်ဗဒှ်သဘင် ဟီုဂှ် တၞံဆုဂမၠိုင် ဗီုညးကဵုညး တၞးကီု ပ္ကဴကီု ပြိုင်ကဴ သဓီုဍာပ်ဍဴဒၟံင်ရ၊၊ ပ္ဍဲဂှ် တၞံဓိတာန်၊ တၞံလပေါဲ၊ တၞံအံင်မှုဲ၊ တၞံစမ္ၚာ၊ တၞံသဂါ၊ တၞံစမ္ပာ၊ တၞံဒလာဲ၊ တၞံအနာင်၊ တၞံမၠဵု၊ တၞံသွာ မဂၠိုင်ကဵုဂကူဂှ် ဍောင်ရာင်ကဴ ညံင်ရဴဂြိုင်ဂၞိင် ထိုင်၊ သာဲတအ်လေဝ် ညံင်ကဵုသဘင် ဗက်ဂၠာဲဇာပ်ဒၟံင် ဍာ်ကဴဂမၠိုင်ရ၊၊'' 

''ခဍာ်ဒက်ခပေါဲ၊ ဂစေံကဴဝဴ ဂြဴ ဗက်ဂၠာဲမိတ်ဒါန် သွက်ဂွံဖျေဟ်ဒၞာဲ၊'' <br>

**အမှုဲသူဒိုန် တၟိန်သ္ၚိဍိုက်ကွဳ၊ ဗ္ဂန်ချေဟ်သာ်ယန် ဇက်တွန်ရဳ၊ ပၞာန်သၟိင်ဝိဇူ အက်သမူလဳ၊ နဳရာဲသမှုဲ ဌာန်မှဲဂဟဳ၊ ပကောံဗဵုလဗး ဇက်သၞးခြဳ၊ ဗိုင်ဗ္ဂုပ်ဟုပ်လဝ် စက်ထဝ်မမြဳ၊ ခါစက်သတီ နဳရာဲလ္ၚီပျး၊ ဟွံကဵုအခေါင် ပန်လှောင်ဗလး၊ စိုပ်ကၠုင်ပယာံ မတ်သၞာံဂတး၊ သၟိင်ယာန်ၜါက္ဍိုင် သၟိက်တသိုင်ဇၞး၊ မာတ်သၞာံတမိ အာဒိလှာဲၜး၊ မတ်ဗြဲတရန် သၟုက်နန်အကး၊ မာတ်ညာတ်လလဳ ဖျဳဖျဳပၠလျး၊ ဗြာန်ဍာန်အမှဲ ပန်သုဲဗလး၊ မာတ်ညးကဵုညး လေင်လးဂြိုင်ဝေင်၊** <br>

''ဗွဲအမှဲအကာသတအ်ဂှ် မတ်ဗြဲဂမၠိုင် မဇက်ဟဳဒြေပ်ဒၟံင် ညံင်ပၞာန်သၟိင်အသူ ကဵု သၟိင်ဝိဇူ မဇက်အာပၞာန် သွက်ဂွံဗတိုက်ရေင်သကအ်ကီုရ၊၊  တ္ၚဲစက်ထဝ်ဂှ် ဗိုင်ဂြောပ်ကၟာတ်လဝ်ရ၊၊ ခါမစုက် ရေင်သကအ်ဂှ် ပန်ဗလး နိရာဲ (ကမ်လဴ) မဂၠိုင်ကဵုလ္ၚီရ၊၊ အရာဏအ် မတ်ဗြဲမဟဳဒၟံင် လတူကျာဂှ် ပတိုန်စလဝ် နကဵုဥပစာလင်္ကာ ဒပ်ပၞာန်သၟိင်အသူ ကဵု ဒပ်ပၞာန်ဝိဇူတုဲ ဗြဲမဂူစှ်ေဂှ် စကာလဝ် ဥပစာလင်္ကာ ညံင်ကမ်လဴ မပန်ပလးဖျေဟ်နင်ကီုရ၊၊ သၞာံတြေံ ကဵု သၞာံတၟိ (ဝါ) ဓါတ်ဂမ္တဴ ကဵု ဓါတ်ဂဂံက် ၜါပြိုင်ရေင်သကအ် ပၠံင်ကေတ်နန်အကာတုဲ လလဳဂမၠိုင် တၟးဒၟံင်ဖျဳဖျဳ ပန်ဗလးဒၟံင်တုဲ ဗြုဒၟံင် ဂြိင်င်ရ၊၊''<br>

သြိုဟ်မွဲဇကု ဂြာံလ္ၚုသ္ဒေင်၊ ပဝိုတ်ဟွံဝိုတ် ရာစိုတ်သ္ဇက်အေင်၊ ပြာသာဒ်အမှဲ တူယဲစံင်ပၠေင်၊ နာဲဟွံပလိုတ် အဵုဇိုတ်ဍိုက်ဝေင်၊ ပိုဲဒးကၠင်ပြဵု ရံင်ဗဵုဗ္ဂဵုဝေင်၊ စိတ္တဇဂှ် က္ဍိုပ်ကိတ်ဇဟ်သြေင်၊ ဂြာံလၚုသ္ဒေင် ဝေင်ပၞာန်လှောံလှာဲ၊၊ ဟးဇၞောဝ်ဖဳတိ မဂ္ညိစရာဲ၊ ပသၟာန်က္ၜူမှာဲ လှောံလှာဲလ္ၚုလ္ၚန်၊ သြိုဟ်မွဲမွဲဂၠး ဗျောံတဟးသန်၊ သၟးမလှောင် သၟးမလွောင်စန်၊ သၟးမဂြောံဒၟံင် သၟးမပံင်ပၠန်၊ သၟးမပလွဳ လွဳဟွံဂွံညန်၊ နာံတရဴခၠန် ရုပ္ပခန္ဓ၊ သ္ဒးလောပ်စမိင် သၟိင်မာရဏ၊ အဲဂုန်နာဲသ္ၚိ အိုတ်ဇဳဝိတ၊ ကြဴဗယိညး နာဲဟွံဗၠးရ၊ ဝိဇုလတာ အဂ္ဂါပြမှ၊ သာ်နာဲသၞေဟ်ဟ ချပ်ကဵုမရော၊၊<br>

''ပိုဒ်လတူတေအ်ဂှ် ဟီုလဝ် ဗီုမကတဵုဒှ်ဒၟံင် ပ္ဍဲအကာသ၊ ပ္ဍဲသတ်တိရစ္ဆာန် ပ္ဍဲသဘာဝ တၞံဆု တၞံပကဴတအ်တုဲ ပ္ဍဲပိုဒ်ဏအ် ဗၟံက်ထ္ၜး ဗီုစိုတ် မကတဵုဒှ် ပ္ဍဲမၞိဟ်သၟတ်မွဲရ၊၊ မၞိဟ်သၟတ်ဏအ်မွဲ ညံင်လတူအကာသတေအ် ဓါတ်ဂမ္တဴ ဓါတ်ဂဂံက်တအ် မဝေင်ဒၟံင်ပၞာန်ကီု ပ္ဍဲဂၠံသြိုဟ်မၞိဟ်ဏအ်မွဲလေင် လ္ၚုလ္ၚန် လောအ်လာဲဒၟံင်ရ၊၊'' 

***သြိုဟ်မွဲမွဲဂၠး ဗျောံတဟးသန်၊ သၟးမလှောင် သၟးမလွောင်စန်၊ သၟးမဂြောံဒၟံင် သၟးမပံင်ပၠန်၊ သၟးမပလွဳ လွဳဟွံဂွံညန်၊**' *သြိုဟ်မွဲမွဲဂၠး ဟီုဂှ် ညးမွဲကုမွဲ သ္ၚောဲခြာ ဟွံဂွံမံင်မွဲစွံရ၊၊ ပွမမ္ဒးမံင် ညးမွဲမွဲဂၠးဗီုဏအ်ဂှ် ဒုင်စသိုင်ဝါတ်တုဲ ဒးစုတိ ဒးချိုတ်ဍာံဍာံရ၊၊ ဟိုတ်နူ နာဲတုဲ ဘဝအဲဒးအိုတ်ဇဳဝိတ၊၊ နာဲသၞေဟ်ဟ (ဇြဟာန်) ချပ်ဗစာညိကၠာရ၊၊''

### နူအလင်္ကာစဟ်ၜါရာသဳ

အဒိုတ်ကၠောအ်ဗြိုဟ် ဗြဲဗ္ဂူဖျေဟ်မတ် ကျာကြတ်ပလန်၊

ဂဂဵုကြဵုလန် သဂြန်ဂဟုဲ တဏေင်မှုဲဘိုင်၊

စဵုကဵုမိန်ကွဴ ပဝေင်တဴကောံ ဗတောန်ဖျောန်လိုင်၊

ပွမိတ်ဂွိုင် ဂလိုင်ပလွဳ သဟာသဳသန်၊၊

### မွဲနဲတုန်

စိုပ်ဂိတုပ္သာ် ဇြုံဍာ်ခမာဲ ကောဗၠာဲဗုင်စံင်၊

ဟမွဲကဵုပွံင် အိန်ထံင်သ္ၚိထာန် မိတ်ဒါန်လၚု၊

ကောဒးစေဟ်ဝါ ပလေဝ်ရာ်တာဲ ဗဟ်စိုပ်နာဲဇု၊

ကျာပိုတ်ဗြဲဂၠု မဏ္ဍုဂၠာဲဆော ကောမွဲဗုင်စံင်၊၊

ဂိတုပသာ်ပေင် တ္ၚေက်ကြေင်ပဝ်လန် ပၠန်စိုပ်ဂြိုပ်ဇၞော်၊

ဗဟ်မိတၞုင်သော် စိုတ်သၞော်သၠာန် ဆာန်ရောဂွိုအ်ပံင်၊

ညးကွာန်ဂမၠိုင် သိုင်သ္ၚိထာန်ရော ညးပ္တဴအိန်ထံင်၊

ချပ်လဝ်ရောအံင် ဗန်ၜံင်ၚုင်ဇောဝ် ပ္ဍဲဒေါဝ်ဝါဇၞော်၊၊

ဂိတုပသာ်အိုတ် စိုတ်ထုဲဗုင်စံင် ကောကၟာတ်ဂၠံင်ကွဳ၊

ဗြဲနူတမ်ၜဳ ဂူခရဳကၠုင် ဂၠုင်ပေင်သၞေဟ်အံင်၊

ညးပ္ကောံပြေင်ဂၠဴ ခၟာဲၚဴဒှ်လံက် ဒိုင်ပံက်ဟောကၠံင်၊

ဗဟ်ကဵုမိတ်ပွံင် ဆာန်မံင်ဒးသာဲ ကောဗၠာဲဟောံလွဳ၊၊

## လၟေင်ဂိတု (၁၂)
ပ္ဍဲမွဲဂိတု နွံ ၂၉.၅၊ ကြက္ကဒိန်တအ် ဖန်ထောအ် နကဵု ဂိတုလ္ၚဵု နွံ ၂၉ တ္ၚဲ၊ ဂိတုလ္ၚဵု နွံ ၃၀ တ္ၚဲ 

စဲ ၂၉၊ ပသာ် ၃၀၊ ဇှ်ေ ၂၉ ဆက်အာ စဵုကဵုအိုတ်၊၊

နိဿဲ

https://en.wikipedia.org/wiki/Vaisakha

https://en.wikipedia.org/wiki/Pahela_Baishakh 

https://my.wikipedia.org/wiki/ကဆုန်လပြည့်_ဗုဒ္ဓနေ့

တၠဂုဏ်အ္စာဝေဒဉာဏ၊ ဇၟန်လိက်မန်တြေံတြဟ် ကေုာံ အလင်္ကာမန်ဂမၠိုင်