ဂလူတာတိုင်ယောန်

## Lead section
**ဂလူတာတိုင်ယောန်** (အၚ်္ဂလိက်: Glutathione) ဟွံသေင်မ္ဂး မပြာကတ်တဴ နကဵုယၟုဗွဲခမၞန် **ဂလူတာ** (GLUTA) ဝွံ ဒှ်ဓါတ်ဒစးအံက်သဳဒေန် (Antioxidant) အဓိကမွဲ မနွံဒၟံင် ပ္ဍဲကလာပ်ရုပ် (Cells) သတ်မနွံကဵုလမျီု သီုဖအိုတ်၊ သတ်တိရစ္ဆာန် ကေုာံ တၞံဆုဂမၠိုင်ရ။ ဓါတ်ဏအ်ဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵုအမဳနဝ်အက်သိဒ် (Amino acids) ပိဂကူ မပ္တံကဵု ဂလူတာမိတ (Glutamate)၊ သေတ်သတဳအေန် (Cysteine) ကေုာံ ဂလိုင်သဳအေန် (Glycine) တအ်ရ။ ဂလူတာတိုင်ယောန်ဝွံ နွံကဵုတာလျိုင်ကိစ္စဇၞော် ပ္ဍဲအရာမစဵုဒၞာကလာပ်ရုပ် ညံင်ဟွံဂွံလီုလာ် နူကဵုဓါတ်အန္တရာယ် (Reactive oxygen species)၊ ပရေင်သအးဇ္ၚးဂျိ (Detoxification) ကေုာံ ပရေင်ထံက်ပင် သၞောတ်စဵုဒၞာယဲရ။

ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ် ဂလူတာတိုင်ယောန်ဝွံ မၞိဟ်တအ်စိုတ်လုပ်လာ်ဂၠိုင်ကၠုင် ပ္ဍဲကဏ္ဍပရေင်ကျေဝ်ဂေါဝ် (Aesthetics) ဟိုတ်နူကဵုဍေဟ်နွံကဵု အစောံသတ္တိ မလေပ်ကၟာတ်လဒဵုလဝ် ဓါတ်မယ်လာနဳေန် (Melanin) မပကဵုညံင်စၞာံဂွံဗုတၟးတိုန်ရ။ ၜိုန်ရဍေဟ်နွံကဵုဂုဏ်ဖိုလ်ဂၠိုင်ကီုလေဝ် ပရေင်သုင်စောဲလောန်ကာဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်သုင်စောဲဗၠေတ်နဲတအ်ဂှ် နွံကဵုဘဲအန္တရာယ် မဒးစွံသတိ ဗွဲမဇၞော်ရ။

## History
### ပရေင်ဆဵုဂဗ ကေုာံ ပရေင်သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ကိုပ်ကၠာ
ဂလူတာတိုင်ယောန်ဝွံ စတင်ဆဵုဂဗလဝ် ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၈၈ နကဵုတၠပညာ ဓာတုဗေဒ ညးမနွံယၟု J. de Rey-Pailhade ရ။ ညးတေအ် ဆဵုကေတ်ဓါတ်မွဲဂကူ ပ္ဍဲကဵုယိဟ် (Yeast) တုဲ ကဵုလဝ်ယၟု "philothion" ရ။ ဗွဲကြဴ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၂၁ အစာသိပ္ပံ Frederick Gowland Hopkins ကလေင်လ္ၚတ်တုဲ ကဵုလဝ်ယၟု "Glutathione" အတိုင်မပြာကတ်ဒၟံင် စဵုကဵုလၟုဟ်ရ။

### ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ပ္ဍဲကဏ္ဍပညာဂဥုဲ
ပ္ဍဲအကြာသၞာံ ၁၉၇၀-၁၉၈၀ တအ်ဂှ် တၠပညာတအ် ဆဵုကေတ်တာလျိုင်အဓိက ဂလူတာတိုင်ယောန် ပ္ဍဲအရာမရီုဗင်ဖျေင် (Liver) သွက်ဂွံပ္တိတ်ဂျိရ။ နူဂှ်မွဲကဆံင် ပရေင်သုင်စောဲ ဂလူတာတိုင်ယောန် နဒဒှ်ဂဥုဲထံက်ပင် (Supplement) သွက်ညးယဲကေန်သာ (Chemotherapy) ကေုာံ ညးယဲဖျေင်တအ် စတင်ပြာကတ်ကၠုင်ရ။

## Definitions and Core Principles
### တာလျိုင် ဓါတုဇဳဝ (Biochemical Functions)
ဂလူတာတိုင်ယောန်ဝွံ ကၠောန်ကမၠောန် နဒဒှ် "သကိုပ်ဓါတ်ဒစးအံက်သဳဒေန်" (Master Antioxidant) ရ။ ဍေဟ်စဵုဒၞာကဵု DNA ကေုာံ ကလာပ်ရုပ်တအ် ညံင်ဟွံဂွံလီုလာ် နူကဵု အံက်သဳဒေန် (Oxidation) ရ။ 

### ပရေင်သအးဇ္ၚးဂျိ (Detoxification)
ပ္ဍဲဖျေင်မၞိဟ်ပိုဲ ဂလူတာတိုင်ယောန်ဝွံ ပံင်ဗ္စပ်ကဵု ဂျိနာနာ (ဥပမာ- ဂျိနူဓါတ်ဂဥုဲ၊ ဂျိနူပွဳပွူသဘာဝ) တုဲ ပကဵုညံင်ဂျိတအ် ဂွံစှ်ေအာပ္ဍဲဍာ်တုဲ ပ္တိတ်ထောအ် နူကဵုခန္ဓကာယ နကဵုနဲကဲဓမ္မတာ (ဍာ်ဂြဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး အိက်) ရ။

## Applications and Uses
### ကဏ္ဍပညာဂဥုဲ (Medical Applications)
ဂလူတာတိုင်ယောန်ဝွံ သုင်စောဲဒၟံင် ပ္ဍဲအရာမလွဳယဲနာနာ-
* **ယဲဖျေင် (Liver diseases):** သုင်စောဲ သွက်ဂွံလွဳယဲဖျေင်ကၠေင် (Fatty liver) ကေုာံ ဖျေင်သရ။
* **ယဲဒြဟတ်စဵုဒၞာဍိုန် (Immunity):** ထံက်ပင်ကဵု ညးမနွံကဵု ယဲဒြဟတ်စဵုဒၞာဍိုန်တအ်ရ။
* **ယဲအာရုံ (Neurological disorders):** လ္ၚတ်ဒၟံင် သွက်ဂွံသုင်စောဲ ပ္ဍဲယဲပါကိန်သိုန် (Parkinson's) ကေုာံ ယဲအယ်လ်ဇိုင်းမား (Alzheimer's) ရ။

### ကဏ္ဍပရေင်ကျေဝ်ဂေါဝ် (Aesthetic Applications)

ဣဏအ်ဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍမၞိဟ်တအ် သုင်စောဲဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ်ရ။ ဂလူတာတိုင်ယောန်ဝွံ အာကၟာတ်လဒဵုလဝ် အေန်ဇြာင် (Tyrosinase) မဒှ်အရာမခၞံဗဒှ်ကဵု မယ်လာနဳေန် (Melanin) ရ။
* **စၞာံဗုတၟး:** ပကဵုညံင်စၞာံလမ္စံက် (Eumelanin) ဂွံပြံင်အာ နဒဒှ်စၞာံဗု (Pheomelanin) ရ။
* **ဖအောန်ဖျေဟ်ဗွဲစၞာံ:** ရီုဗင်ကဵု သရစၞာံ၊ ဗွဲစၞာံ ကေုာံ စၞာံလီုလာ် နူသၟဝ်တ္ၚဲရ။

## Administration and Safety
### နဲကဲသုင်စောဲဂမၠိုင်
၁။ **နကဵုဂဥုဲမ (Oral supplements):** ဒှ်နဲကဲလောဲသွာ ဆဂး ပရေင်ဇြောတ်ကေတ် (Absorption) နွံအောန်ရ။
၂။ **နကဵုနဲထပက်ဆီ (Intravenous / IV):** ဒှ်နဲကဲပြဟ်အိုတ် ကေုာံ ကလိဂွံဖိုလ်ဂၠိုင်အိုတ်ရ။
၃။ **နကဵုနဲထံက်ပင်သဘာဝ:** စစၞစ မနွံကဵုဓါတ်သြာဲဖာ (Sulphur) မပ္တံကဵု ခအေက်၊ လသိုင်ဗကေတ် ကေုာံ သၞေဝ်သၚေက်ဂမၠိုင်ရ။

### ဘဲအန္တရာယ် ကေုာံ တင်စွံသတိ (Side Effects and Safety)
ၜိုန်ရနွံကဵုဖိုလ်ကီုလေဝ် ယဝ်သုင်စောဲလောန်ကာဲမ္ဂး-
* ကတဵုဒှ်မာန် ယဲကောန်ကၟအ် (Kidney problems)။
* ယဲစၞာံ ကေုာံ ပရေင်တိတ်အလာ (Allergic reactions)။
* အန္တရာယ် လတူသၞောတ် ဟဝ်မောန် (Hormonal imbalance) ရ။

## See also
* Antioxidant
* Antioxidant
* Melanin
* Liver
* Oxidative stress

## References

## External links
* Glutathione Overview on WebMD
* PubChem Summary for Glutathione
* ScienceDirect: Glutathione Topics