ပညာသိပ္ပံ ပရေင်မၞိဟ်

**ပညာသိပ္ပံ ပရေင်မၞိဟ်** (အၚ်္ဂလိက်: Social Science) ဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍပညာသိပ္ပံ မလ္ၚတ်ပရူ ဂကောံမၞိဟ် (Society) ကေုာံ ပရေင်ဆက်ဆောံ အကြာပူဂိုလ်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲဂကောံမၞိဟ်တအ်ဂှ်ရ။ ပညာဏအ်ဝွံ တၞဟ်ခြာ နူကဵု သိပ္ပံသဘာဝ (Natural sciences) မပ္တံကဵု ရူပဗေဒ ဟွံသေင်မ္ဂး ဓာတုဗေဒတုဲ၊ ဍေဟ်ဖျေဟ်အာရီု လတူ အခိုက်အလိုက်မၞိဟ် (Human behavior)၊ ယေန်သၞာင်၊ ပရေင်အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်တအ်ရ။

## ဝင် ကေုာံ ပရေင်ကတဵုဒှ် (History and Origin)
သဇိုင်လညာတ် ပညာသိပ္ပံ ပရေင်မၞိဟ်ဝွံ စကတဵုဒှ်ကၠုင် နူကဵု ခေတ်တၠပညာဒဿန ဂရိတ်တြေံ (Ancient Greek philosophy) မပ္တံကဵု ပလေတဝ် (Plato) ကေုာံ အရေတ်သတဝ်တယ် (Aristotle) တအ် မလ္ၚတ်လဝ် ပရူ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ဒ္ဂေတ်လၟေတ်မၞိဟ်ရ။ 

ဆဂး ပညာသိပ္ပံ ပရေင်မၞိဟ် နဒဒှ် ကဏ္ဍပညာ သီးသြန်မွဲဂှ် စကတဵုဒှ်ကၠုင် ပ္ဍဲခေတ် လျးညာဏ် (Age of Enlightenment) ပ္ဍဲ ၁၈ ဗွဝ်ကၠံရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် တၠပညာတအ် စသုင်စောဲ နဲကဲသိပ္ပံ (Scientific method) သွက်ဂွံ လ္ၚတ် ပရူဂကောံမၞိဟ် နကဵု သက်သဳ ကေုာံ တင်ဂၞင် (Empirical evidence) မဒှ်ဍာံရ။ စိုပ် ၁၉ ဗွဝ်ကၠံ ကေုာံ ၂၀ ဗွဝ်ကၠံဂှ် ကဏ္ဍပညာ မပ္တံကဵု လူမှုဗေဒ (Sociology)၊ စိုတ်ဗေဒ (Psychology) ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Economics) တအ် ဇၞော်မောဝ် တၞဟ်ခြာတိတ်ကၠုင်ရ။

## ကဏ္ဍပညာ အဓိကဂမၠိုင် (Major Branches)
ပညာသိပ္ပံ ပရေင်မၞိဟ်ဝွံ နွံကဵု ကဏ္ဍဍောတ်တ် ဗွဲမဂၠိုင်ရ-

### ၁။ လူမှုဗေဒ (Sociology)
လ္ၚတ်ပရူ ပရေင်ဆက်ဆောံ မၞိဟ်၊ ဒက်ပ္တန် ဂကောံမၞိဟ်၊ အခိုက်ကၞာ ကေုာံ ပြဿနာ ပရေင်မၞိဟ်နာနာ (ဥပမာ - ကဆံင်မၞိဟ်၊ ပရေင်ဒိုက်ဂတ်၊ ကေုာံ ပရေင်ရာဇဝတ်)။

### ၂။ စိုတ်ဗေဒ (Psychology)
လ္ၚတ်ပရူ စိုတ်စရိုတ်၊ ပရေင်ချပ်၊ ကေုာံ အခိုက်အလိုက် (Behavior) ပူဂိုလ်မွဲစွံ။ စိုတ်ဗေဒဂှ် သီုပါလုပ် လပါ်သိပ္ပံသဘာဝ (မပ္တံကဵု လ္ၚတ်က္ဍဟ်) ကေုာံ သိပ္ပံပရေင်မၞိဟ်ရ။

### ၃။ ဘောဂဗေဒ (Economics)
လ္ၚတ်ပရူ ဗီုပြင် ဂကောံမၞိဟ်တအ် မသုင်စောဲ သယံဇာတ၊ ပရေင်ကၠောန်ပ္တိတ် ကပေါတ်၊ ပရေင်တြးပ္တိတ် ကေုာံ ပရေင်သုင်စောဲ ဒြပ်ရတ်ဂမၠိုင် (Production, distribution, and consumption)။

### ၄။ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ / ဥပဒေ (Political Science and Law)
လ္ၚတ်ပရူ သၞောတ်အလဵုအသဳ၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ ပရေင်အုပ်ဓုပ်၊ အဝဵုအာဏာ ကေုာံ သၞောဝ်ဥပဒေ မထိင်ဒဝ်လဝ် ဂကောံမၞိဟ်တအ်ရ။

### ၅။ မနုဿဗေဒ (Anthropology)
လ္ၚတ်ပရူ ဝင်တမ်မူလ မၞိဟ်၊ ယေန်သၞာင်မၞိဟ် (Cultural anthropology) ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ရုပ်သာ်မၞိဟ် နူကဵု ခေတ်တမၠာ စဵုကဵုလၟုဟ်ရ။

### ၆။ ဝင် (History)
ဝင်ဝွံ လဆောဝ် ပါလုပ် ပ္ဍဲကဏ္ဍ ပညာသိပ္ပံ ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ လဆောဝ် ပါလုပ် ပ္ဍဲ ပညာကောန်မၞိဟ် (Humanities) ရ။ ဍေဟ်လ္ၚတ်ပရူ အရာမကတဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲအတိက် သွက်ဂွံ ကၠိုဟ်ခၠင် ပရေင်ကတဵုဒှ် ပ္ဍဲပစ္စုပ္ပန်ရ။

### ၇။ ပထဝဳဝင် ပရေင်မၞိဟ် (Human Geography)
လ္ၚတ်ပရူ ပရေင်ဆက်စပ် အကြာ ဂကောံမၞိဟ် ကေုာံ ပွဳပွူသဘာဝ ဒေသဍေဟ်တအ် မပ္တံကဵု ပရေင်ပြံင်မံင် (Migration) ကေုာံ ပရေင်သြိုင်ဍုင် (Urbanization)။

## နဲကဲ သုတေသန (Research Methods)
တၠပညာ သိပ္ပံပရေင်မၞိဟ်တအ် သုင်စောဲ နဲကဲသုတေသန အဓိက ၜါသာ်ရ-
* **နဲကဲ ဂၠာဲလၟိဟ် (Quantitative methods)**: သုင်စောဲ စရင်အင် (Statistics)၊ ဂၞန်သင်္ချာ ကေုာံ မစၟဳစၟတ်လဝ် နကဵု သၟာန်သွဟ် (Surveys) သွက်ဂွံ ဂွံသွဟ် နကဵု လၟိဟ်ဂၞန်။
* **နဲကဲ ဂၠာဲအရည်အသွေး (Qualitative methods)**: သုင်စောဲ ပရေင်သၟာန်စၟတ် (Interviews)၊ ပရေင်လ္ၚတ် နကဵုမတ် (Observation) ကေုာံ ပရေင်သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် လိက်တြေံတအ် သွက်ဂွံ ဂွံသွဟ် နကဵု ပရေင်ကၠိုဟ်ခၠင် လညာတ်မၞိဟ်တအ်ရ。

## အခန်ကိစ္စဇၞော် (Importance)
ပညာသိပ္ပံ ပရေင်မၞိဟ်ဝွံ ကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန် သွက်ဂွံ သှ်ပလး ပြဿနာ ပ္ဍဲဂၠးကဝ်ပိုဲ မပ္တံကဵု ပရေင်ဒိုက်ဂတ်၊ ပြဿနာ ပရေင်ပညာ၊ ပရေင်အုပ်ဓုပ် ဟွံမဲကဵု ဗဗွဲဓဝ်၊ ကေုာံ ပြဿနာ ပွဳပွူသဘာဝတအ်ရ။ ပညာဏအ် ရီုဗင်ကဵု အလဵုအသဳ ကေုာံ ဂကောံနာနာ ညံင်ဂွံ ဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ် မနွံကဵု သက်သဳခိုင်ကၠိုက် (Evidence-based policy) မာန်ရ။

## နိဿဲ (References)