ဝေါဟာမန်တြေံ

## ဒးဒါန်လိက်ညးဂလိုင်တုဲဝေါဟာ
ဝေါဟာမန် ဂစိုတ်ကၟက် ညးဂမၠိုၚ်သုၚ်စောဲခေတ်လၟုဟ်ဏအ်တအ်ဂှ် ဒးဒါန်ပဋ္ဌေဝ်ဗက်အာရ။ ဥပမာ သၟိၚ်ဂှ်  ဂစိုတ်ကၟက်ဗီုဏအ် ၜိုန်ရတၠပညာမန်ကၠာတေံ ကေၚ်သုၚ်စောဲလဝ်နွံကီုလေဝ် ခေတ်လၟုဟ် ဟိုတ်နူသုၚ်စောဲဟွံမွဲနုဲ ဒးဒါန်ပဋ္ဌေဝ်ရ။ အတိုၚ်ဏအ် ယဝ်ရသုၚ်စောဲအာတှေ်ရော၊ မၚ်မွဲဂစိုတ်ကၟက်တၠပညာမန်ကၠာကၠာတေံဂးတုဲ ဒုၚ်တဲမာန်ဟာ။

### *ပိုယ်မန်ဂှ် ဇြိုၚ်စိုတ်ကဵုပရေၚ်ဒးပြံၚ်သၠာဲဗွဲမလောန်ရ။

* ► မိမဇုဇတအ် ကၠောန်ကွဳဂၠဴလေပ်မ္ဂး ကောန်ဇာတ်တအ်လေဝ် ဍိုက်ဆၜိုတ်ကွဳရ။ ညံၚ်ဂွံသၠုၚ်နူဂှ် ညံၚ်ဂွံခိုဟ်နူဂှ် ညးဂွံချပ်ကၠောန်ဂှ်အောန်ရ။ အခိၚ်တပူကဵုတဗဝ်အာကူဗၞိက်ကဵုကွဳစောတ်၊ ကဵုက္ၜၚ်တေံဂှ် ဂျာမနဳ၊ အမေရိကကာန်တအ်လၟုဟ်ဂှ် ဒှ်ဒၟံၚ်မၞိဟ်အရိုၚ်ဏီရ။ ဆၜိုတ်ကွဳဂၠဴဓဝ်ဂှ်လေဝ် ကၠောန်ဟွံဒှ် အာကၠုၚ်တရဴတိုက်မ္ဂး ဒးကွာ်ကေတ်ရ။ အာတရဴဍာ်မ္ဂး ၜိၚ်ကေတ်ရ။ ဆဂးလၟုဟ် ညးတအ်အာလတူကျာ၊ ကၠောန်ကောန်ပျူတာ၊ ကၠောန်ကွဳစက်ကာနာနာသာ်မာန်တုဲ ဒယှ်တှ်တမ်ညဝ်ဂၠးတိ အမ်သဝ်အိုတ်အာဟွံမာန်ရ။ ပိုယ်မန်ဂှ် ဂိုဟ်အာဲကၟာဲဇုဇနော်နာဲတအ်တုဲ ဆၜိုတ်ဍိုက်မံၚ်ကွဳဖိုဟ်ဏီရ။ 

### က

* ► က ဍာ်ဟၟဲ ဒးဘဲပံက်
* ► က လေၚ် အကြာကဝေက်
* ► ကကၠဴမွဲအံၚ် ပၞံၚ်မွဲဗလး
* ► ကဇၞော်စကဍောတ် ကဍောတ်စအိက်ၚာ်
* ► ကဇၞော်မံၚ်ဍာ်ဒမျိုဟ် ဂလာန်ဇြိုဟ်နွံပ္ဍဲညးဇၞော်
* ► ကညာၚ်စဵုပါၚ်ၜေဲ ကရေဲစဵုကအ်ထကး
* ► ကတေန်မှမာန် ဂစာန်မှဇၞး
* ► ကာလဗျု ဗ္တောန်တိုန်ဆု
**အဓိပ္ပာယ်** 
ပိုဲမၞိတ်တံ နူအဝဲဍောတ်သွတ်တေံ ဟိုတ်နူဟွံဂွံ ကတ်လ္ၚတ်လဝ်ကွတ်ပညာတုဲ ကာလစိုပ်အဝဲဗျုမ္ဂး ဂိုဟ်ကဟောံဒၟံၚ်ရ။ ညံၚ်ရဴညးဗျုဗျု ဗ္တောန်တိုန်တၞံဆုကီု၊ စိုပ်အဝဲဗျု ဂွံကတ်ပညာမ္ဂး ဂမြၚ်ဉာဏ်လဇုဲလဇ ဟွံမြက်ဇက် ဗီုညးသၟတ်တံရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဃောအဝဲဍောတ်သွတ် ဂစာန်ကတ်ပညာညိ။
* ► ကွာ်သီုကဆမ် ဟီုသီုခၜမ်
**အဓိပ္ပာယ်** 
ကာလကွာ်အာ အကြာမၞိဟ်ဂမၠိုၚ်မ္ဂး ညံၚ်ကျာ်သြဳဂွံနွံ ကွာ်အာသိုက်သိုက်သြဳသြဳညိ။ ကာလဟီုဂလာန် အကြာမၞိဟ်ဂမၠိုၚ်လေဝ် ဂလာန်ရိုၚ်ဇိုၚ်တံဂှ် အေၚ်ခၜမ်လဝ်တုဲ ဂလာန်နွံကဵုယေန်သၞာၚ်ဟေၚ်ဟီုဂးညိ။ ကာလဂှ်မ္ဂး ဒှ်ညးနွံကဵုယေန်သၞာၚ်တီကၠိုဟ်အခိုက်အလိုက်မၞိဟ်မွဲမာန်ရ။

### ခ

* ► ခၚ်လေံကျာ်ရာမ် ဟွံတီဂးဟာ
* ► ခတှ်ဂၠိုၚ်ဟွံဂွိၚ် ရိၚ်ဂၠိုၚ်ကတာ်ကဠေံ
* ► ခန္ဓဗတ်ဒးလ္ၚု ယၟုမွဲမလ္ပကဵုလီု
* ► ခမဳဇၞော်ဝသ် ခရှ်ဇၞော်အာယုက်
* ► ခမဳထပှ် ခရှ်မသုန်
* ► ခမဳသဳလ ခရှ်သစ္စ

### ဂ
* ► ဂကူဇေတ် လၟေတ်ဝါကၠုၚ်ဂဝ်
* ►ဂကူဇေတ် လၟေတ်ဟွံထောံ
* ►ဂကူပကောတ် ဓဝဲါဒး ဓဝဲါထညောတ်
* ►ဂကူရိပၞဟ် ဟွံတီရှ်သာ

### ဃ

* ► ဃရက် ဗက်ဂၠံၚ်ကရတ်
* ►ဃရက် လအ်ဂွံ
* ►ဃရက်က္ဍၚ် လအ်ဂွံက္ဍၚ်
* ► ဃလဵုခဏံၚ် ဒးထံၚ်ခစှေ်ချောဲ
* ►ဃောကျာ်သြဳတိုန် ကွိုန်ထပက်

### ၚ

* ► ၚဟ်ခၜံက် ဇၞော်နူစိၚ်
* ►ၚုဟ်တိုန်မွဲဗရဟ် ကသပ်ဒှ်မွဲဗီု
* ►ၚုဲၜိုန်ဍောတ်သွတ် ၜိၚ်တတ်ၜဳမာန်
* ►ၚေက်ကၞေဟ် ကေက်နူၚေက်ၜုန်
* ►ၚေတ်လေဝ်ဟွံလပိုက် စာ်လေဝ်ဟွံဇိၚ်
* ►ၚဴတမ်ဒကှ် ဟွံတီရှ်
* ►ၚဴနွံညာဏ် မာန်ဇာဒိသိုၚ်
* ►ၚဴလေၚ်ဂုဏ်ရမျာၚ် သမၠီုလေၚ်ဂုဏ်ပါၚ်

### စ

* ►စ မေထုန် တိက် ဂၠဴကၠိက်တီကီု
* ►စကၠုၚ် ၚေက်ဒှ်အက္ခရ်ဗ
* ►စကၠေၚ်ကၠေၚ်လေဝ် ဟွံဒှ်ဖျုန်သွ
* ►စစၞခိုဟ်လေဝ် ဟွံဒှ်ဇြဟတ်
* ►စကအ်လ္ပသၠုၚ် တိက်ဂၞဳလ္ပသၠုၚ် အာကွာန်ပဠုၚ်ဒှ်ဒိုက်
* ►စကာဥဂွိုအ် မိက်ဂွံပတိတ်ဘာ
* ►စက္ဍဴလံက်ကၞုၚ် သုၚ်ၜံက်လံက်တမ်
* ►စက္ၜဴဒးထောံကၞာတ် စဗြာတ်ဒးထောံခၞော်
* ►စက္ၜဴနူကၞောတ် ဝေတ်ကောန်နူဍောတ်တ်

### ဆ

* ►ဆဂွံဆဂၠဟ် ဆဒှ်ဆကၠောန်
* ►ဆၚ်ဍာ်တှေ်ဍုက် လုက်ပၟတ်တှေ်တူ
* ►ဆာန်ကွး ထ္ၜးကွတ်
* ►ဆာန်ကွး ထ္ၜးကဵုနဲ
* ►ဆာန်ကောန် ကၠောန်ကဵုတ္ၚအ် 
* ►ဆာန်ဗြဴ အာလ္ပမံၚ်လအ်
* ►ဆာန်ကောန် ဗတောန်ကဵုပညာ
* ►ဆာန်ကဵုဒှ်ဂုဏ် ဝုန်လ္ပကဵုထပေက်
* ►ဆာန်ကဵုလေပ် စေပ်ကဵုတီရှ်

### ဇ

* ►ဇကုဂွံ မုဒိတာ ညးတၞဟ်ဂွံဣဿာ
* ►ဇကုပရေံ ဇကုဟွံဆဵု ညးပရေံ ဇကုမိက်ဂွံဗဵု
* ►ဇကုပိုန်ဟၟဲ ၜိုန်ကောန်ရဲရ ဟွံပကာမွဲ
* ►ဇကုဖေက်တှေ်ဍေံဂံၚ် ဇကုဂံၚ်တှေ်ဍေံဂြိပ်
* ►ဇကုဗၠေတ် ပတိုန်ဒုဟ်ကဵုခေတ်
* ►ဇကုရေဲ ရေဲဟွံတီ ရေဲတၞီဍာ်
* ►ဇန်ကဝ်  ၜဝ်ကဵုစး  ပ္ၚာန်ထကး  စးကဵုၜဝ်
* ►ဇၞးကၠာကတဴ  ဇၞးကြဴၜိုဟ်

### ည

* ►ညးကၠုၚ်ကဵုကြံၚ် ဇကုအာကဵုၜတ်
* ►ညးကၠုၚ်ကဵုထတ်  ဇကုအာကဵုသာ  နယ်တၠပညာ
* ►ညးကၠုၚ်လေဝ်လ္ပတာ  ညးအာလေဝ်လ္ပဗ္ဒောံ
* ►ညးကဵုဒါန်လ္ပကယျာန်စး  ဂၠဴဂွံသၟးသၟးလ္ပထၜိဟ်ၚေက်
* ►ညးချိုတ်အဲပလံၚ်  အဲချိုတ်ညးစံၚ်
* ►ညးဂမၠိုၚ်ဂွံတီသၟာဒါန်  ဒးဂွါန်ဒယိုၚ်ကၞာထး

### ဍ

* ►ဍညးကဵုညး
* ►ဍာက်ပါၚ်ဇကု ဇကုကလေၚ်ကၠာန်
* ►ဍာက်နွံဂွံသုၚ် ပုၚ်နွံဂွံစ
* ►ဍာံတှေ်ကေတ်  ဗၠေတ်တှေ်ထောံ
* ►ဍာတ်ကြောံတှေ်လုပ်ကတောဝ် ကျေဝ်ဂေါဝ်တှေ်လုပ်မတ်
* ►ဍာံလောန်  ကလၚ်စဝါတ်
* ►ဍုၚ်ဇဳ ၜဳကၠောံ
**အဓိပ္ပာယ်** 
ပူဂိုလ်ကေၚ်အာလဝ် ဍုၚ်ကွာန် ဌာန်ညးသ္အာၚ်တံဂှ် ဗွဲမဂၠိုၚ် ပညာ ဗဟုသုတဇၞော်နူ ပူဂိုလ်ဟွံတိတ်နူဌာန်ဇကု မွဲလှေ်ဂှ်ဏီရ။ ကေၚ်အာဍုၚ်ဇဳ ကေၚ်တတ်ကၠောံၜဳဂၠိုၚ်မ္ဂး ကွတ်ပညာ ယေန်သၞာၚ် အခိုက်ကၞာညးသ္အာၚ် နွံဗီုလဵု ဇကုဂွံတီကေတ်တုဲ ဂွံဇၞော်မောဝ်ဌာန်ဇကုလေပ်ရ။

### တ

* ►တကအ်ဇမ္ဗုဒိပ်  နိမိတ်ဒှ်ကၠာ
* ►တကအ်နိဿဲကဵုဗိုၚ်  ဗိုၚ်နိဿဲကဵုတကအ်
* ►တကေတ်ဇၞော်ဂဇအ်ခိုၚ်  ဟီုလေပ်ဂွံဟီုဂၠိုၚ်
* ►တကေတ်ဝေတ်က္ဍိုပ်
* ►တက်ကျာတက်ကျာ  ဂဥုဲသက်သာ
* ►တက်ကၠဵု  သ္ၚေဝ်တၠ

### ထ

* ►ထညောန်ဒှ်လၞီ အီဒှ်ဖဵု
* ►ထဍိၚ်စိၚ်
* ►ထဍိၚ်ဒးဆီဍာဲမှ အဵုယာဲအဲ
* ►ထထထံၚ်ထံၚ်
* ►ထၞက်ဟွံဂိ လက်ရောၚ်ဂိ
* ►ထပက်ယန် ပတန်ကျာ် ထပ်တဲ ပိရဲဏံ ဗွဲကြဴပဠေဝ်ဝါတ်
* ►ထပိုဲကဵုသာမဏဳ ခမဳကဵုပယျၚ်(တုပ်ပ်)
* ►ထၟာဲကၟေက် ကဵုဂၟဳကၟေက်
* ►ထၟာဲကဵုထၟာဲ လုက် ဇုက်ကဵုဇုက် ပူ
* ►ထၟာဲဟွံကတဴ ဂၟဳရောၚ်ကတဴ

### ဒ

* ►ဒကာကျာ်မွဲဝါ ဒကာဘာမွဲလန်
* ►ဒကာကဵုလေံကျာ် ကဘာ်ကဵုၚေက်
* ►ဒကာကဵုလေံကျာ် ဍာ်ကဵုသွာ
* ►ဒကာဗျန်ထ္ၜးသၞေက် လေံကျာ်ထ္ၜးၚေက်ထဝ်
* ►ဒကာဘာဂဟေဝ်စ ဒကာကျာ်သၠာ်စ
* ►ဒးကဵုစိုတ်တှေ်ကျေဝ်
* ►ဒးကဵုစိုတ်တှေ်ပိက် ဟွံဒးကဵု  စိုတ်တှေ်အိက်

* ►ဒိုက်ဝါတ် ကဠောဒညာတ်ဟွံမွဲ
 **အဓိပ္ပာယ်** 
သေဋ္ဌဳမ္ဂးဂှ် ပိုန်ဒပြ် ထပ်သြန်ဂၠိုၚ်ဒၟံၚ်တုဲ ညးဂမၠိုၚ် ထေၚ်ဇၞော် သွမသ ကဋ္ဌောဒညာတ်အိုတ်ရ။ ညးဒိုက် ၀ါတ်မ္ဂးဂှ် ဟိုတ်အောန်ကဵုဒြပ်ဂှ်ရ ညးဂွိၚ်ဖေက်ဒး ထံက်ပၚ် ဒးဂၠေံကဵုဒြပ်ရတ်တုဲ ၜိုန်ရကဋ္ဌောမသဇကု နွံကီုလေဝ် ညးဟွံမိက်သပ္ပ ကဋ္ဌောမသမွဲရ။ ဟိုတ်ဒှ်သာ်ဂှ်ရ *ဒိုက်ဝါတ် ကဋ္ဌောဒညာတ်ဟွံမွဲ* ညးဂးစရ။
* ►ဒှ်ကောန်ရုပ်တှေ် အတိုၚ်ညးပလှေ် ဒးလှေ်
 **အဓိပ္ပာယ်** 
ညးဟွံလေပ်ပညာဂှ် ဟိုတ်နူပညာဟွံမွဲ ဒးသ္ပဒ်ၟၚ်ကောန်ရဲ ကောန်ကွး ညးလေပ်ပညာတအ်တုဲ ဗီုညးဗဂေတ်စကာ ဇကုဒးဒုၚ်ပလှေ်ဒၟံၚ်လၟိုန်ရ။ ညးဟွံလေပ်ပညာဂှ် ကဵုလဝ်ဥပမာ ညံၚ်ကောန်ရုပ် ဟိုတ်လမျီုဟွံမွဲ အတိုၚ်ညးပလှေ် ဒးဒုၚ်လှေ်ဗက် လၟိုန်ရသေၚ်ဟာ။
* ►ဒၟာနူဓမက်ဂြဲဂြက်ညးသ္ကအ်
**အဓိပ္ပာယ်** 
ညးဒးစိုတ်ကဵုဓမက်ဂှ် ဂွံဓမက်ညးသ္ကအ်မ္ဂး စစှေ်တိက်သၠိၚ် မိပ်လဟိၚ်ရ။ ဓမက်ဂှ် ၜိုန်ရသ္ပဝေၚ်မိပ်ကီုလေဝ် ကာလဓမက်ဒး လောန်ကာဲအာမ္ဂး ဂြဲဂြက်ညးသ္ကအ် ဒှ်သၞတၚ်မာန်ရ။ **ဒၟာနူဓမက် ဂြဲဂြက်ညးသ္ကအ်** လ္ပကဵုဒှ်ညိ။
* ►ဒှ်ခမဳတိုန်ပၞၚ် ဒှ်ခရှ်တိုန်စၚ်
**အဓိပ္ပာယ်** 
ညးလ္ၚဵု ဟိုတ်နူဂံၚ်သကာတုဲ ဒှ်ခမဳဂှ် ဂွံဒှ်အ္စာဓရ်တိုန်ပၞၚ် ဟီုတွံသၚ်ရိုဟ်ကဵုဂကောံဒါယကာဂမၠိုၚ်ရ။ ကာလရာမ်တိတ်ခရှ်ပၠန်လေဝ် ဟိုတ်နူနွံအကေၚ်တုဲ ဟွံမွဲကဵုရောမ်ဒညမွဲသာ် ဂံၚ်လုပ်ဝိုၚ် ဂံၚ်တိုန်စၚ်ပၠန်ရ။ ညးနွံအကေၚ်တံဂှ် ဒၞာံလဵုစိပ်ပ် ဟွံရောမ်ဒည ဂံၚ်သကာဒၟံၚ်လၠိုန်ရ။
* ►ဒးစိုတ် ဒကုဲ ဓီုဓုဲ ဟွံဂွ
**အဓိပ္ပာယ်** 
ကာလဒးစိုတ်ကဵုကပေါတ်ညးတၞဟ်မွဲမွဲမ္ဂး ဒးအာတ်တၠဍေံဂှ် ဟွံဂွရ။ ကာလဒညောက်ဒကုဲတိုန်မ္ဂး လဒေါ၀်မၞိဟ်လေဝ်ဂံၚ်တိက် ဟွံဂွရ။ ကာလဉာဏ်ဇြိုၚ် ဉာဏ်ဓီုဓုဲမ္ဂး လၞုဟ်ကတ်ပညာဂှ် ဟွံဂွရ။ ဟွံဂွပိသာ်ဝွံ ဒှ်သဘာဝ မၞိဟ်တအ်ရ။
* ►ဒဳဇကုဒှ်ကသံက် လ္ပပံက်ကဵုညးတၞဟ်ဗဵု
**အဓိပ္ပာယ်** 
ဒဳဇကုဒှ်ဒၠံၚ်ကသံက်ဂှ် လ္ပပံက်ကဵုညးဗဵုညိ။ ယဝ်ပံက်ကဵုညးဗဵုမ္ဂး ညးထေၚ်သောဲဇကုမာန်ရ။ ဗီုဂှ်ကီု ဒုဟ်ဇကုကေၚ်ပတုဲလဝ်ဂှ် လ္ပလဴပူစကဵု ညးဖအိုတ်ညိ။ ယဝ်လဴစမ္ဂး ဒးဒုၚ်အစောညးမာန်ရ။
* ►ဒးကဵုစိုတ်တှေ်ကျေဝ်
**အဓိပ္ပာယ်** 
ညးလ္ၚဵု စိုတ်ဍုတ်ဍေဲတ္ၚံက်ကဵုညးတၞဟ်လေပ်ဒၠံၚ်ရ။ ညာတ်ညးတၞဟ်ကၠောန်လဝ်ခိုဟ်ဂှ် ကာလဟွံဒးကဵုစိုတ်တှေ် ဟီုပရေံ ပတိုန်ဒုဟ်နာနာသာ်တုဲ ကားလဒးကဵုစိုတ်တှေ် ထိုၚ်သးဟီုကျေဝ်ရ။ ဟီုဍာံဍာံမ္ဂး ညာတ်ညးခိုဟ်ထေက်ကဵုဒးထိုၚ်သး ညးမာန်ရ။
* ►ဒတုံကမၠိုၚ် ဂြဲချောဲ
**အဓိပ္ပာယ်** 
ကာလဒတုံစှေ်ကမၠိုၚ်မ္ဂး ညံၚ်ဇကု ဟွံဂွံဗၠိုက်စှေ် စိုပ်ဂတာတေံ ဗက်ဂြဲချောဲတုဲ ချောဲဂှ်လေဝ် ဒတုံဗက်စှေ်အာဇကုကီုရ။ ဗီုဂှ်ကီု ဒုဟ်ဇကုနွံတုဲ ညးဟီုပ္ဍဵုပ္ဍိုက်ကၠုၚ်မ္ဂး ဇကုမွဲဓဝ် ဟွံမိက်ဒုၚ် ဗက်စၞောန် လ္ပုဟ်တဲကဵုညးတၞဟ် သ္ပညံၚ်ညးတၞဟ် နွံကဵုဒုဟ်ကီုရ။ စိုတ်ဓါတ် **ဒတုံကမၠိုၚ် ဂြဲချောဲ** ဂှ် လ္ပစွံလဝ်ညိ။ မွဲတ္ၚဲမ္ဂး ဒှ်အန္တရာဲကဵုဇကုမာန်ရ။
* ►ဒက်ဝဲ ဗဇဵု ဝဵုစၞာဲ ပိဏအ် ပဲါသ္ၚောဲသ္ၚောဲ
* ►ဒကာကဵုလေံကျာ် ဍာ်ကဵုသွာ
* ►ဒက်ဒှ် သှ်လာဲ

### ဓ
* ►ဓမ္မတာဍာ် ဇွောဝ်အာလ္ပာ်သဝ်
* ►ဓမ္မတာရုဲ ညာတ်အုဲမုက်ဂေါဝ်
 **အဓိပ္ပာယ်** 
ညးသမၠီုမ္ဂးဂှ် မိပ်လဟိၚ်ဒၟံၚ် ပ္ဍဲပွသရာမ်ပါပ်လၟိုန်ရ။ ပွသရာမ်ပါပ်အကုသိုလ်ဂှ် ခယျဒး ကမၠောန်ခိုဟ်တုဲ အလဵုဇကုလေဝ် ပ္တိတ်ဇြဟတ် ညးတၞဟ်လေဝ် ထဴကဵုကၠောန်ရ။ *ဓမ္မတာရုဲ ညာတ်အုဲမုက်ဂေါ၀်* ဓမ္မတာ သမၠီု ဂွံကၠောန်ပွသရာမ်ပါပ် မိပ်သၠောၚ်ရ။

* ►ဓမ္မတာလိုက် အခိုက်ညးဂလိုၚ်
* ►ဓမ္မတာလိုက် အခိုက်ဗၠေတ်နွံလၟိုန်
* ►ဓမ္မတာသာဲ ဂၠာဲဇာပ်မြမောဝ်
* ►ဓရိုအ်မွဲဍ ဒကမွဲမိဟ်
* ►ဓရ်ခိုဟ် ဂြိုဟ်ၜိုဟ်ကလၚ်ဟွံဖဲ
* ►ဓရ်ယုတ်ကဵုပြဲ ၜါရဲဏံ ဆလအ်ပံၚ်ဟွံကိတ်
* ►ဓရ်အဲဂှ်ကေတ် ဒ္ဂေတ်အဲဂှ်လ္ပကေတ်
* ►ဓလာဲဟၟဲ ကျာ်တြဲဟွံဒှ်ကျာ်
* ►ဓလေတ်ဟွံဗၠး စိုပ်အခိၚ်ဒးချိုတ်

### န

* ►န ဟွံဂွံဂြီု ဂလာန်ဟွံဂွံအုပ်နိဂီု
* ►နတၟာဂၞာ
* ►နနယ်ဂြုန်သာဲ  ဂၠာဲပကောံဒြပ်
* ►နနွံကဵုဓရီု ဂလာန်နွံကဵုနိဂီု
* ►နန်ထဝ်လေဝ်ဗၠိုက်  ဖမ်ထဝ်လေဝ်လိုက်
* ►နပရေံထောံဒှ်  ကောန်ပရေံကၠဟ်ဟွံမာန်

### ပ

* ►ပကတိကျေဝ်  ဇြက်ဒးပဠေဝ်ဟၟဲ
* ►ပံက်ကအ်ဂွံပိုတ်  ဟိုတ်နူစၞာဲ
* ►ပကျေဝ်ညံၚ်မြာ်  သၠိုက်ထ္ၜးတကေတ်
* ►ပဂုဏ်  ဒးဓဗး
* ►ပံၚ်ကဵုညး ပလှုၚ်ညံၚ်ဒဵု  ဟီုအရေဝ်လ္ပကြောဓလဵု
* ►ပစညးကြော  ညးထဴဒးစိုတ်
* ►ပညာဂၠာဲလောဲ  နယ်ဂၠာဲဝါတ်

### ဖ

* ►ဖန်ညးကဵုဓရ်  လဝ်စိုတ်ကဵုဒး
* ►ဖရံက်ဒှ်ကယျုစုတ်ၜဵု  ၜဵုဒှ်ကယျုဇြက်စုတ်ဟၟဲ
* ►ဖရံက်ဟွံခိုဟ် လအ်အိုတ်  မၞိဟ်ဟွံခိုဟ် လအ်ချိုတ်

### ေ

* ►ဖေက်ကၠခစမယိ မယိဂှ်ပၠန် ဓဇန်လောန်နူကၠ
* ►ဖေက်ကၠဵုအာဂတ  ဖေက်ကၠအာလက်ကရဴ
* ►ဖေက်က္ဍၚ်ဘက္ဍၚ်  ဓဝက်က္ဍၚ်ၜေံက္ဍၚ်
* ►ဖေက်တှေ်ဒိုက်  ဂံၚ်တှေ်သိုက်
* ►ဖေက်တှေ်သၞလုပ်ကၠုၚ်  ဂံၚ်ဒုၚ်တှေ်သၞဂြိပ်
* ►ဖေက်ဖေက်ဂံၚ်ဂံၚ်
* ►ဖ္ဍောတ်မံၚ်ရ  ရထဟွံတီ
* ►ဃောကတ်ပညာ ဒးစွံဥပမာ ညံၚ်ထိုၚ်ပြအ်
**အဓိပ္ပာယ်** 
ပြအ်ဂှ် စၞစ ကပေါတ်ခိုဟ်ပရေံဟွံရုဲ ဆဵုတှေ် ပြိုက်စုတ် ပ္ဍဲထိုၚ်ဖအိုတ်ရ။ ကာလစိုပ်ဒၞာဲမ္ဂး ညးတေံ ရုဲစှေ်တုဲ ပရေံဂှ်ကၠဟ်ထောံ ခိုဟ်ဂှ်ကေတ်ရ။ တုပ်နဲသာ်ဂှ်ကီု အယောပိုဲဍောတ်သွတ် ကတ်လ္ၚတ်လဝ်ဖအိုတ်ရ။ ကာလဇၞော်ဂေါ၀်တိုန် ချပ်ပါ်ပဲါဒးတိုန်မ္ဂး ပရေံဂှ်ကၠဟ်ခိုဟ်ဂှ် ကပှ်ကေတ်ညိ။

### ဗ

* ►ဗကေတ်တုပ်  ဒ္ဂေတ်ဟွံတုပ်
* ►ဗက်ပၞောန်  ကမၠောန်ဇၞော်မောဝ်
* ►ဗက်ၝောံ ဂွံရသမ္ဒိုဟ်
* ►ဗက်အလိုက်စိုတ်  ဒဵုချိုတ်လေဝ်ဟွံဖဲ
* ►ဗက်အလိုက်ညးဆာန်  စးဂလာန်ညးက္ဍုဟ်
* ►ဗက်အလိုက်ဍာ်  ဒဒိုက်သက်သာ
* ►ဗက်အလိုက်ဗုၚ်  ဒးဒုၚ်ဘဲ  အေၚ်ထောံဂွံပရဲ
* ►ဗစာလေပ်မှ  တၠပညာ  စိုတ်ခိုဟ်မှ  သပ္ပုရိုဟ်
* ►ဗတကၠဵု  သာ်လဵုစုတ်စုတ်ဍေၚ်
* ►ဗတကၠဵုတ္ၚံက်ကၜိုၚ်  လ္ပပြိုက်သိုၚ်ဒုန် ဂုဏ်ဖဵုဟၟဲ

### ဘ

* ►ဘတှေ်ဖေက်  ဗတေက်တှေ်လကိုတ်
* ►ဘယ်ကၠုၚ် ပရဟ်ဒုၚ်ပဲါလဝ်
* ►ဘဝကတောဝ်ဍိုၚ်  ကတောဝ်ဇြိုၚ်ဟွံအောန် ဖန်ဂွံကတောဝ် ကလၚ်ဓရ်ဟွံခိုဟ်ဟာ
* ►ဘဝတဲဟၟဲလေဝ်ဂၠိုၚ်  ဘဝဇိုၚ်ဟၟဲလေဝ်ဟွံအောန် ဖန်ဇိုၚ်တဲနွံပြာကဋ် ပ္တုဲဝတ်ဟွံခိုဟ်ဟာ
* ►ဘတၟာဘာ
* ►ဘာထဝ်ပဠေဲ  ဗုၚ်ဂၞဴလှာၚ်ဝိုဟ်
* ►ဘာလေဝ်မံၚ် မုဟ်ကၞံၚ်လေဝ်ဟွံတီ
* ►ဘာသာထပိုတ်မာန်  ဝါသနာထပိုတ်ဟွံမာန်
* ►ဘိက်လဝ်ဏောၚ်ကၠုၚ်  ကၠောဝ်ပုၚ်လ္ပထေၚ်

### မ

* ►မံၚ်ကယျိုၚ်ခရှ် ဒှ်သ္ၚိကၟိန်မှ
* ►မံၚ်ကဵုတ္ၚအ်တှေ် လအ်ချိုတ်
* ►မံၚ်ဂှ်သ္ၚိတိုက် ကွိုက်ဂှ်သွခစေပ်
* ►မံၚ်ညံၚ်ကၠ ညးဟွံပရဲ မံၚ်ညံၚ်ဒြာဲ မိတ်သဟာဲဂၠိုၚ်ဘဲ
* ►မံၚ်ညံၚ်ဆုဒကုတ်
* ►မၚ်ဍာ်ဍာ်လအ်တိုန် မၚ်ပုၚ်ပုၚ်လအ်စိန်
* ►မံၚ်တမ်ကောန်ကောန်ဒဴ မံၚ်တမ်ဗြဴဗြဴချိုတ်
* ►မံၚ်ဒေါဝ်ၜဳဖိုဟ် ကၠောဝ်ဍာ်
* ►မၚ်ပုၚ် ပုၚ်လအ်ပါ် မၚ်ဍာ်ဍာ်လအ်တိုန် 
* ►မံၚ်ပ္ဍဲဍာ်လေဝ်ဟွံဍုက် ဂၠုက်ပၟတ်လေဝ်ဟွံတူ မၞိဟ်လတူမၞိဟ်ဒးဂးရ

### ယ

* ►ယံၚ်တှေ်ယံၚ် လ္ပဒၟံၚ်(ယံၚ်ဒံၚ်)
* ►ယထာကာရဳ တထာဝါဒဳ
* ►ယထာဝါဒဳ တထာကရဳ
* ►ယၟုရသှ်ၜေက် မၞိဟ်တ္ၚက်စဴအာ
* ►ယျဵု ညံၚ်တိကလောံ
* ►ယျဵုဂၠိုၚ် ညးပပရအ်
* ►ယျဵုမံၚ်ကြမ်အိုတ်
* ►ယွံကောန်မနုဿ သဗ္ဗကမၠောန် ကၠောန်ကဵုချိုတ်ပၠိုတ် စိုတ်ကဵုဗိုန်ခိုၚ် ညံၚ်ဇာဒိသိုၚ် ရပ်သတ်ဂြိုပ်ဂှ်ကဵုဂွံဒှ်ညိ
* ►ယအ် မိစ္ဆာ လောန်အာဒိဌိ
* ►ယအ်လောန်တှေ်ပူ တေၚ်လောန်တှေ်ပိုတ်
* ►ယာဂဒူ ကေတ်ခၟံက်
* ►ယာံတှေ်ယာံ လ္ပကဵုညးတီ
* ►ယာသၠုၚ်သၠုၚ် ၜုၚ်သာသာ
* ►ယာဲဍေံဟွံဗတောန် ကောန်ဍေံဟီုဂလာန်ရုန်မဵု အပါဍေံဟွံဗတောန် ကောန်ဍေံဟီုဂလာန်ဆဆဵု
* ►ယုတ်ယုတ်မှာ်မှာ် စာ်စာ်ၚေတ်ၚေတ်
* ►ယဲကဵုဂဥုဲ ဗ္ဂပ်ဒး ဗၠးတွဵုဟွံဝါတ်
* ►ယဲတှေ်ဒိုက် ချိုတ်တှေ်လေၚ်
* ►ယဲမွဲ ဒိုက်ၜါ
* ►ယဲဟၟဲဂှ် လာဘ်ပရဲဇၞော်အိုတ်

### ရ

* ►ရံၚ် ညံၚ်ဒံက်ခေဝ် ရံၚ်ကောန်ၚာ်
* ►ရံၚ်ကွာန်တုဲဒိုပ် ရံၚ်ဂြိုပ်တုဲဇူ
* ►ရံၚ်ကဵုထဝ်သြန် ဒှ်အှော်စန်ညး
* ►ရံၚ်ကဵုဒြပ် ခပပ်ကဵုရုပ်သာ်(ဂကူလီုလာ်အိုတ်)
* ►ရံၚ်ဂၠုၚ်တုဲရာန် ရံၚ်မိတ်တုဲဆာန်
* ►ရံၚ်တှေ်ဆဵု ဗဵုတှေ်ညာတ်
* ►ရံၚ်တိုန်တုဲအာ ရံၚ်အခါတုဲကၠုၚ်

### လ

* ►လံက်ဂြိၚ် ကဠိၚ်မုက်
* ►လက်စိုပ်ဂကူ ချဴစိုပ်ကၞောတ်
* ►လံၚ်လေၚ် ဝေၚ်ဝါတ် ကျာတ်ကၠတ်(ဒှ်ကမၠတ်)
* ►လဆောဝ်သၠုၚ်လဆောဝ်သဝ် လဆောဝ်ဂတဝ် လဆောဝ်ဗၠိုက်
* ►လညာတ်ဗၠေၚ် အထေၚ်ဗၠေတ် ကွေတ်မှာရာ
* ►လတူကဝ် စဝ်စုတ်တၚ်လာဲ လတူဍာ်သာဲ ပၠာဲစုတ်သဂြာ

### ဝ

* ►ဝတၟာဝါ
* ►ဝတ်အလေဝ်  အရေဝ်အခြာ  ဇိုၚ်တဲကဵုသာက္ဍာ
* ►ဝဟၟဲ  လ္ပကဲစုတ်ဝိ
* ►ဝါတ်  တံၚ်ဒုန်ဂၠံၚ်ကၞောတ်
* ►ဝါတ်  လ္ပပြံၚ်ဂအာၚ် 
* ►ဝါတ်ဃောမံၚ်ဝါတ်

### သ

* ►သကအ်ပရေံ စှေ်ထံၚ်  ပွံၚ်ဟွံခိုဟ် တာလီု
* ►သကအ်ပရေံဒးထံၚ်  ပွံၚ်ဟွံခိုဟ်ဒးချုက်
* ►သၚ်ပဝ်  ဓရ်ဒှ်
* ►သစ္စဟၟဲ  ရဲဝေၚ်
* ►သဇိုၚ်ဇကု ဇကုဂၠေၚ်  ပရေၚ်ဇကု ဇကုဖန်
* ►သတိကၠာ  ပညာကြဴ
* ►သတိမွဲခိုၚ်  ဇြိုၚ်ဂွံဒလူ

### ဟ

* ►ဟံၚ်အောဟ်ဂွံစံၚ်  ဟံၚ်ဒးသမၠီု ယီုပီုဟွံဖဲ
* ►ဟဇန်မှဒှ်ကျာ်  သၠာ်မှဒှ်ၚဴ
* ►ဟွံကၠိုဟ်အခိုက်  ဟွံတီအလိုက်
* ►ဟွံကိတ်ကဵုဖ္ဍိုက်  ဟွံကြိုက်ကဵုဇြဟတ်
* ►ဟွံကေၚ်ကၠောန်  ဟွံတီပၞောန်
* ►ဟွံကေၚ်ဆဵုဝၚ်  ထေၚ်ဂးၜဳ
* ►ဟွံကဵုပၠန်လေဝ်ထေဲ  ကဵုပၠန်လေဝ်ဟွံကလေၚ်လေဲ

### ဠ

* ►ဠကမ်ကဵုဖဵု  ဒှ်ကၠဵုလေဝ်ဟွံကၠောဝ်အိက်
* ►ဠကၠုၚ်လ္ပာ်က္ၜံၚ်  ဠဆံၚ်လ္ပာ်သကဲ
* ►ဠကၠောန်ဝါတ်  ဠညာတ်လောဲ
* ►ဠကုသဵုရီု  ဒးဗီုစှေ်သၞောတ်
* ►ဠကုသဵုရီု  ဗီုချပ်ဒှ်မာန်

### ၜ

* ►ၜံက်ဖျေံတှေ်သဝ်  ဗဝ်ပ္တိုန်တှ်ေသၠုၚ်
* ►ၜံက်မွဲတၞုၚ်  ပုၚ်မွဲထၟောတ်  ဇဗၠုမွဲသွတ်
* ►ၜက်သၞာံ  ဂါမ်ဗြဲ
* ►ၜံက်အာၜံက်ကၠုၚ်  ဗီုချေံအဖုၚ်

### အ

* ►အကြာပြေၚ်ၜါဒိ ချောဲလှေက်
* ►အကဝ် အဖဝ်နွံ ပရအ်သကအ်နွံ
* ►အကွက်စလ္ပဂျိုၚ် အကွက်ဂျိုၚ်စညိ

### ၝ

* ►ၝောံကဵုကၟက်  ဖက်ကၠုၚ်နူတမ်ကဝ်
* ►ၝောံဇက်  ကောန်ဂၠောဲ
* ►ၝောံဒေါန်  ကောန်ဒဴ
* ►ၝောံဒေါန် ကောန်လက်
* ►ၝောံမၞိဟ်လ္ပၜုၚ်ဂစိုတ်  အရေဝ်လ္ပဟီုဖအိုတ်
* ►ၝောံဠက်မှ  ကၟက်မွဲ

### ဣ

* ►ဣမိဂၠိုၚ် ကောန်ချိုတ်

### ဥ

* ►ဥမၚ်လီုလ္ပမံၚ် မၞိဟ်လီုလ္ပပံၚ်
* ►ဥုံဒးပါ ဂါထာဍာံ
* ►ဥုံပါမှ ဂါထာ
* ►ဥုံဟွံပါ ဂါထာဟွံသေၚ်

### ဨ

* ►ဨဝံကၠေံဟွံအိုတ်ဏီ ကံက်တိုန်ဨဝံဂလိၚ်ပၠန်ဣရ

## နိဿဲ
ကဏ္ဍ:အေန်သတဳကျုတ်ဘာသာမန်

ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်မန်
ကဏ္ဍ:နယ်ပညာ
ကဏ္ဍ:ပရေင်ဘာသာ
ကဏ္ဍ:ဂကောံမၞိဟ်
ကဏ္ဍ:သင်္ချာ