တက္ကသိုလ် မနိလာ-ဖဳလေတ်ပိုၚ်

တက္ကသိုလ်ဍုင်ဖဳလေတ်ပိုၚ် (University of the Philippines Manila - UPM; ဗၟာ: ယူနီဗာစီတီ အော့ဖ် ဖိလစ်ပိုင် မနီလာ) ဂှ် ဒှ်တက္ကသိုလ်သုတေသနပရေင်ပညာပ္ဍဲဍုင်မန်ဒေသဍုင်မနဳလာ၊ မဒှ်တက္ကသိုလ်တန်မူလတမ်အိုတ်ပ္ဍဲကဵုတက္ကသိုလ်အမေရိကာန်စှ်ေမွဲစွံ (University of the Philippines System) မကၠောန်ဗဒှ်လဝ်ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၀၅ ဂှ် ဒှ်အခိင်ကာလမကော်စ "Philippine Medical School" ကဵု ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၀၇ ဂှ် ပြံင်လှာဲယၟုနူဂှ်တုဲ ကော်စ "UP College of Medicine and Surgery"။ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၈၃ ဂှ် ညးတအ်ပြံင်လှာဲယၟုတၟိပၠန်တုဲ ကော်စ "University of the Philippines Manila"။

တက္ကသိုလ်ဍုင်ဖဳလေတ်ပိုၚ် မနီလာ (UP Manila) ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် ကဵု ပံက်ကၠောန်လဝ် ဘာတင်ဂၞဴဍုင်အမေရိကာန် (Philippine General Hospital)၊ မဒှ်ဘာတင်ဂၞဴဇၞော်အိုတ် ကဵု ဌာနပရေင်ထတ်ယုက်ဇၞော်မောဝ်အလုံရးဍုင်အမေရိကာန်။ တက္ကသိုလ်ဝွံ ဒှ်ဒၞာဲမနိဿဲဂြိုဟ် ပ္ဍဲကဵု National Institutes of Health (NIH)။ ဌာနဝွံ စကာပ္ဍဲကဵု ပရေင်စမ်ၜတ်ရောဂျ COVID-19 ပ္ဍဲအခိင်ၜံင်တိတ်တေအ်တုဲ လၟုဟ်လေဝ် ဆက်ကၠောန်ကၠုင်ပရေင်သုတေသနပရေင်ထတ်ယုက် ပ္ဍဲကဵုဂကောံပညာဗွဲမဂၠိုင်အိုတ်ရ။

တက္ကသိုလ်ဝွံ မံင်ပ္ဍဲကဵု နိဒေန် ၁၄ ဟက်တာ (၃၅ ဧက)၊ မဒှ်ဒၞာဲမနွံကဵု ပရေင်ဍုင်ဇၞော်မောဝ်ၜါဒၞာဲ။[7] ပ္ဍဲကဵုဝင်တက္ကသိုလ်ဝွံ နွံကဵု တိုက်တာန်တြေံတြဟ် ကေုာံ ဒြပ်ရတ်မကၠောန်လဝ် ပ္ဍဲအခိင်ၜိုတ်အမေရိကာန်၊ မဒှ်အရာမဒ္ဂေတ်လဝ် နကဵု ပညာဗိသုကာအမေရိကာန် William E. Parsons။ ညးတအ် ပ္တိတ်ထောအ် ဒဒှ်ရ ဒြပ်ရတ်သမိုင်ဨကရာဇ်ဍုင် နူကဵု National Historical Commission of the Philippines။

ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၁ တေအ်ဂှ် ဘာသာတက္ကသိုလ်ပညာတင်ဂၞဴ (College of Medicine) ကဵု ဘာသာတက္ကသိုလ်ပညာသ္ဇိုင် (College of Nursing) ဂှ် ညးတအ်ပ္တိုန်ထောအ် ဒဒှ်ရ ဌာနပညာမပြးဇာန်အိုတ် (Centers of Excellence) နူကဵု Commission on Higher Education။

ပ္ဍဲ ၁ ဒဳဇြေမ်ဗာ ၁၉၀၅၊ ဘာသာပညာတင်ဂၞဴဍုင်အမေရိကာန် (Philippine Medical School) ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု Commonwealth Act No. 1415။ ညးတအ် ပံက်ဘာလဝ် ပ္ဍဲ ၁၀ ဂျောန် ၁၉၀၇ ပ္ဍဲဒၞာဲဘာကောန်ဂကူမတ်အုဲ/မတ်ကွေဟ် မနွံပ္ဍဲ Malecon Drive (လၟုဟ် Bonifacio Drive)။ ပ္ဍဲ ၁၈ ဂျောန် ၁၉၀၈ ဂှ် Philippine Assembly တအ် ဒ္ဂေတ်လဝ် Act No. 1870 (University Charter)၊ မဒှ်အခိင်ၜိုတ်မဒက်ပတန်တက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန်။ ဥပဒေဝွံ ပြံင်လှာဲယၟု ဘာသာပညာတင်ဂၞဴဍုင်အမေရိကာန် နဒဒှ် တက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန် ဘာသာတင်ဂၞဴနကဵုလညာတ်တင်ဂၞဴ (University of the Philippines College of Medicine and Surgery)။ ပ္ဍဲ ၈ ဒဳဇြေမ်ဗာ ၁၉၁၀ ဂှ် ညးတအ် ကဵုအခေါင်ကုအစာဂမ္စိုတ်တက္ကသိုလ် (Board of Regents) သွက်ဂွံကၠောန်ကၠုင်ဘာသာပညာတင်ဂၞဴဝွံ။ ပ္ဍဲ ၁ မာတ် ၁၉၂၃ ဂှ် ညးတအ် ပြံင်လှာဲယၟုပၠန် နဒဒှ် တက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန် ဘာသာတင်ဂၞဴ (University of the Philippines College of Medicine)။

တက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန် (UP) ဂှ် စပံက်ဘာ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၀၉ နကဵု ဘာသာအပ္ဍဲပညာသုခုမ (School of Fine Arts)၊ ဘာသာအပ္ဍဲပညာလျုင် (College of Liberal Arts)၊ ဘာသာတင်ဂၞဴ (College of Medicine)၊ ဘာသာတင်ဂၞဴသတ်ဆု (College of Veterinary Medicine)၊ ဘာသာအပ္ဍဲပညာစက်ပြေင် (College of Engineering) ကေုာံ ဘာသာဥပဒေ (College of Law)။ ပူဂိုလ်တအ်လေဝ် ကၠောန်ဗဒှ်ပတိုန် ဘာသာအပ္ဍဲပညာကောန်ဂကူ (College of Agriculture) ပ္ဍဲ Los Baños, Laguna။ ဘာသာတအ်ဝွံ မဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲဒၞာဲဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ညးတအ်ပြံင်ဏာစွံလဝ် ပ္ဍဲဝင်တက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန် မနွံကဵု Pedro Gil Street, Ermita, Manila ပ္ဍဲ ၁ ဂျူလာင် ၁၉၁၀၊ ဆဂး ဘာသာအပ္ဍဲပညာကောန်ဂကူဂှ် ဟွံပြံင်ဏာ။

ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၀၇ ဂှ် အလဵုအသဳအမေရိကာန် ဒ္ဂေတ်လဝ် ဥပဒေသွက်ဂွံဒက်ပတန် ဘာတင်ဂၞဴဇၞော်ဍုင်အမေရိကာန် (Philippine General Hospital - PGH)။ ညးမဒက်ပတန်လဝ်ဂှ် ဒှ်အစာချူ Dean C. Worcester၊ မၞိဟ်အမေရိကာန် မဒှ်အမာတ်ပ္ဍဲ United States Philippine Commission။ ပ္ဍဲ ၁ သေတ်တေမ်ဗာ ၁၉၁၀ ဂှ် ဘာတင်ဂၞဴမနွံကဵုဒၞာဲဗတ် ၃၅၀ ဂှ် ပံက်လဝ်သွက်ဂွံကဵုပရေင်ထတ်ယုက် ကေုာံ သွက်ဂွံပညာတင်ဂၞဴကောန်ကျာ်တင်ဂၞဴ။ ဒေါက်တာ Paul Freer ဂှ် ဒှ်အစာချူဘာတင်ဂၞဴဂှ် စဵုကဵုသၞာံ ၁၉၁၂။ ပ္ဍဲ ၅ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၉၁၅ ဂှ် ဥပဒေ Philippine Legislative Act No. 2467 ပြံင်လှာဲဏာ Training School for Nurses နဒဒှ် PGH School of Nursing ကေုာံ ဒက်ပတန်ဏာနဒဒှ် ဌာန်ဘာတင်ဂၞဴ PGH။ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၁၄၊ ၁၉၁၅ ကေုာံ ၁၉၂၇ ဂှ် ညးတအ် ဒက်ပတန်လဝ် ဘာဆေးဝါး (School of Pharmacy)၊ ဌာန်တင်ဂၞဴဒိုဟ်တိုၚ် (Department of Dentistry) ကေုာံ ဘာပရေင်ထတ်ယုက်ပြည်သူ (School of Public Health) ပ္ဍဲကဵု တက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန် ဘာသာတင်ဂၞဴ။ ဌာန်တအ်ဝွံ ဒှ်အာ ဘာသာမကဵုဒြဟတ်ပညာ (degree-granting units) ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၃၅၊ ၁၉၄၈ ကေုာံ ၁၉၃၂။

တက္ကသိုလ်ဝွံ ဒးပလီုထောအ် ပ္ဍဲအခိင် ပၞာန်ဍုင်မန်နီလာ (Battle of Manila) ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၄၅။ ဆဂး ဘာသာတင်ဂၞဴ မနွံကဵု အစာချူဒေါက်တာ Antonio G. Sison ကဵု PGH တအ် ဆက်ကၠောန်အာ ပရေင်ထတ်ယုက် ကုညးဒးဒုင်တဲ ကေုာံ ညးမဒးယဲတအ်ရ။ ပ္ဍဲ ၁၅ ဒဳဇြေမ်ဗာ ၁၉၄၈ ဂှ် တက္ကသိုလ်ဂှ် ပြံင်ဏာစွံလဝ် ပ္ဍဲဝင်တၟိ မနွံကဵု နိဒေန် ၄၉၃ ဟက်တာ ပ္ဍဲဍုင်ဒဳလဳမာန်၊ ဍုင်ကေသာန်စဳတြ (Diliman, Quezon City)။ ဘာသာၜါ - တင်ဂၞဴ၊ တင်ဂၞဴဒိုဟ်တိုၚ် ကေုာံ ပရေင်ထတ်ယုက်ပြည်သူတအ်ဂှ် ဒးချိုတ်အာ ပ္ဍဲဝင်တက္ကသိုလ်မန်နီလာ မဒးဒုင်ပၞာန်လီုလာ်လဝ်ဂှ်ရ။

ပ္ဍဲအခိင် ၄၀ သၞာံတက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန် (၁၉၄၉) ဂှ် ရုပ်သၟူ Oblation တမ်မူလဂှ် ညးတအ်ပြံင်ဏာစွံလဝ် ပ္ဍဲဝင်ဒဳလဳမာန် နူဒၞာဲတမ်မူလညးတအ် မနွံကဵု Padre Faura Street ပ္ဍဲမန်နီလာ၊ မဒှ်သင်္ကေတပြံင်ဏာဌာန်အုပ်ဓုပ်တအ်ရ။[12] ပ္ဍဲအဝ်ဂေတ် ၁၉၄၈ ဂှ် ဘာသာတင်ဂၞဴသ္ဇိုင် (UP College of Nursing) မဒက်ပ္တန်လဝ်ပ္ဍဲဝင်ဒဳလဳမာန်ဂှ် စပံက်လဝ် ပရေင်ပညာတန်ဒေါဝ် (baccalaureate program) ပ္ဍဲပရေင်သ္ဇိုင်မွဲအလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲဍုင်အမေရိကာန်ရ။

ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၆၀ တအ်ဂှ် ညးတအ်ဒက်ပတန်လဝ် ဘာသာပညာဂၠိုင်တိုန်ပၠန်ရ။ ပ္ဍဲဂှ် ဘာသာပညာတင်ဂၞဴပလေဝ်ပလေတ် (School of Allied Medical Professions) (၁၉၆၂) မနွံပ္ဍဲဘာတင်ဂၞဴအဓိကဇၞော် (National Orthopedic Hospital) (လၟုဟ်ညးကော်စ Philippine Orthopedic Center) ကေုာံ Philippine Eye Research Institute ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၆၅ တအ်ရ။

ပ္ဍဲကဵု ပရေင်ဆာန်ဍုင်ကွာန် သွက်ဂွံကလေင်ပံင်တောဲ ကုပရေင်ပညာသိပ္ပံထတ်ယုက် မဒှ်အရာမဒးဂၞပ်ဂၠုင် နူကဵုပရေင်ဍုင်ကွာန်မဇၞော်မောဝ်တိုန်ဂှ်၊ တက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန် ဒက်ပတန်လဝ် Health Sciences Center နူကဵု ဥပဒေ RA 5163 ပ္ဍဲ ၁၇ ဂျူလာင် ၁၉၆၇။ ဌာန်ဏအ်ဂှ် ဒးကၠောန်ဗဒှ်ကေတ် ပရေင်ပညာတုဲ သုတေသန ပ္ဍဲကဵုပရေင်သိပ္ပံထတ်ယုက်ဂမၠိုင် နကဵုအဆံင်အထောအ်ဇၞော်အိုတ်။[13] ဆဂး၊ ဌာန်ဏအ် မဒးဒှ်ပ္ဍဲဝင်ဒဳလဳမာန်ဂှ် ဟွံဂွံဒှ်ကၠုင် နူကဵုပြဿနာပရေင်ကမၠောန်ဍုင်မနွံကဵုဒြဟတ်ဟွံလောန်။

ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၇၂ ဂှ် တက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန် မန်နီလာ (UP College Manila) ဂှ် ဒှ်ဌာန်ပံင်တောဲမွဲမ မကၠောန်ဗဒှ်ပတိုန် ပရေင်ပညာလျုင် (liberal arts) ကိုပ်ကၠာအိုတ်ရ။ နူဂှ်တုဲ ညးတအ် ပြံင်လှာဲဏာ တက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန် နဒဒှ် စနစ်တက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန် (University of the Philippines System) သွက်ဂွံဒက်ပတန် ပရေင်ပေါဲဗတိုက်မွဲစွံ၊ ဆဂး ကဵုအခေါင် ကုဌာန်တအ် သွက်ဂွံအုပ်ဓုပ်ပရေင်ကမၠောန်ညးတအ် နကဵု Presidential Decree No. 58 မဒ္ဂေတ်လဝ် ပ္ဍဲ ၂၀ နိုဝေမ်ဗာ ၁၉၇၂၊ ပ္ဍဲအခိင် သမ္မတ Ferdinand E. Marcos မအုပ်ဓုပ်ဍုင်ရ။[14] ပရေင်ပြံင်လှာဲဝွံ ဂှ် အစာဂမ္စိုတ်တက္ကသိုလ် (Board of Regents) တအ် ဒုင်သဇိုင် ပ္ဍဲကဵု ၈၂၈ အလန်ပံင်တောဲညးတအ် ပ္ဍဲ ၂၁ နိုဝေမ်ဗာ ၁၉၇၂ တုဲ စကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲ ၁ ဇာန်နဝါရဳ ၁၉၇၃ ရ။

တက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန် Health Sciences Center (UP HSC) ဂှ် ဒှ်ဌာန်မနွံကဵုအခေါင်အုပ်ဓုပ် ပ္ဍဲကဵု စနစ်တက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန် (UP System) နူကဵု Executive Order No. 519 မဒုင်သဇိုင် ပ္ဍဲ ၂၄ ဇာန်နဝါရဳ ၁၉၇၉။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ဌာန်ဏအ်ဂှ် နွံကဵု ဘာသာတအ်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရောၚ် - ဘာသာတင်ဂၞဴ (College of Medicine)၊ ဘာသာဆေးဝါး (College of Pharmacy)၊ ဘာသာတင်ဂၞဴဒိုဟ်တိုၚ် (College of Dentistry)၊ Institute of Public Health (လၟုဟ်ညးကော်စ College of Public Health)၊ School of Allied Medical Professions (လၟုဟ်ညးကော်စ College of Allied Medical Professions)၊ ဘာတင်ဂၞဴဇၞော်ဍုင်အမေရိကာန် (Philippine General Hospital)၊ ဌာန်ပရေင်ထတ်ယုက် တက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန် (UP Health Service)၊ Philippine Eye Referral Institute (မပြံင်လှာဲယၟုတုဲ Institute of Ophthalmology)၊ National Teacher Training Center for the Health Professions၊ Comprehensive Community Health Program ကေုာံ Anesthesiology Center Western Pacific။ ဌာန်ၜါမွဲကိုပ်ကၠာအိုတ် (Comprehensive Community Health Program ကေုာံ Anesthesiology Center Western Pacific) တအ်ဂှ် ဒးပလီုထောအ်တုဲရ။

ပ္ဍဲ ၂၂ အောတ်တိုဗာ ၁၉၈၂ ဂှ် တက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန် သမ္မတ Edgardo Angara တအ် ဒ္ဂေတ်လဝ် Executive Order No. 4 တုဲ UP Health Sciences Center ဂှ် ညးတအ် ပြံင်လှာဲယၟု နဒဒှ် တက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန် မန်နီလာ (University of the Philippines Manila) ကေုာံ ဒှ်အာ ဌာန်အုပ်ဓုပ်ဒုတိယ ပ္ဍဲကဵု စနစ်တက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန် (UP System)။ ဘာသာသ္ဇိုင် (College of Nursing) ကေုာံ ဘာသာဆေးဝါး (College of Pharmacy) မနွံပ္ဍဲ တက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန် ဒဳလဳမာန် (UP Diliman) တအ်ဂှ် ညးတအ် ပြံင်ဏာစွံလဝ် ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန် မန်နီလာ၊ မဒှ်ဒၞာဲ ဌာန်သိပ္ပံထတ်ယုက်တၞဟ်တအ် မနွံဒၟံင်ဂှ်ရ။

ပ္ဍဲ ၂၁ ဒဳဇြေမ်ဗာ ၁၉၈၃ ဂှ် တက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန် မန်နီလာ (UPM) ဂှ် စ ပြံင်လှာဲဏာ နကဵု Executive Order No. 11 သွက်ဂွံပံင်တောဲ ဌာန်သိပ္ပံထတ်ယုက် (UP Health Sciences Center) ကေုာံ ဘာသာလျုင်ကေုာံ သိပ္ပံ (College of Arts and Sciences) (ယၟုတြေံ UP College Manila) တအ်ရ။

အစာဂမ္စိုတ်တက္ကသိုလ် (Board of Regents) တအ် ဒုင်သဇိုင် ပရေင်ပြံင်လှာဲဏာ တက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန် မန်နီလာ (UP Manila) အလန်ဒုတိယ ပ္ဍဲကဵု အလန်ပံင်တောဲ ၁၀၀၇ ပ္ဍဲ ၂၁ ဒဳဇြေမ်ဗာ ၁၉၈၇ ကေုာံ အလန်ပံင်တောဲ ၁၀၀၈ ပ္ဍဲ ၁၁ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၉၈၈။ ပြံင်လှာဲဝွံ ပြံင်လှာဲဏာ ဒဿန၊ ပရေင်ကမၠောန်၊ ပုံစံအုပ်ဓုပ်၊ ပရေင်အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ပရေင်ပညာတက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန် မန်နီလာ ညံင်ဂွံဒှ်နဒဒှ်မနွံဒၟံင်လၟုဟ်ရ။

ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၈၉ ဂှ် Institute of Health Sciences မဒှ်ဒၟံင် ဌာန်ပံင်တောဲ ဘာသာတင်ဂၞဴ (College of Medicine) ဂှ် ပြံင်လှာဲဏာ နဒဒှ် ဘာသာသိပ္ပံထတ်ယုက် (School of Health Sciences) တုဲ ဒှ်အာ ဌာန်အုပ်ဓုပ်မွဲရ။

နူသၞာံ ၂၀၀၁ တေအ်တုဲ ဘာသာတင်ဂၞဴ (College of Medicine) ကေုာံ ဘာသာသ္ဇိုင် (College of Nursing) တအ်ဂှ် ညးတအ်ပ္တိုန်ထောအ် ဒဒှ်ဌာန်ပညာမပြးဇာန်အိုတ် (Centers of Excellence) နူကဵု Commission on Higher Education။[11] ပြးဇာန်တၟိမွဲပၠန် ဘာသာသ္ဇိုင်ဂှ် ဒှ်ဌာန်ပံင်တောဲ WHO Collaborating Center for Leadership in Nursing Development ပ္ဍဲဒေသအာရှ-ပစိဖိတ်။ Southeast Asian Ministers of Education Organization တအ် ကော်စ ဘာသာပရေင်ထတ်ယုက်ပြည်သူ (College of Public Health) နဒဒှ် SEAMEO-TROPMED Regional Center for Public Health, Hospital Administration, and Environmental and Occupational Health။ ဌာန်ပညာဆရာဇၞော် သွက်ပညာထတ်ယုက် (National Teacher Training Center for the Health Professions) ဂှ်လေဝ် ဒှ်ဌာန်ပညာ WHO Regional Education Development Center for Health Professions Education ကီုရ။

ပရေင်သဘင်တ္ၚဲကိုပ်ကၠာအာတက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန် (University of the Philippines Centennial) ဂှ် စပ္တိုန်လဝ် ပ္ဍဲ ၈ ဇာန်နဝါရဳ ၂၀၀၈။ ပ္ဍဲကဵုပရေင်သဘင်တ္ၚဲကိုပ်ကၠာအာဝွံ ရုပ်သၟူ Oblation မနွံဒၞာဲက္ဍိုပ်ဘာတင်ဂၞဴဇၞော်ဍုင်အမေရိကာန် (Philippine General Hospital) ဂှ် ညးတအ်ဖျေဟ်လဝ်ရုင်ဗတာ်ပ္ဍဲဒဳဇြေမ်ဗာ ၂၀၀၈။

ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၃ ဂှ် တက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန် မန်နီလာ ဒးဒုင်ဝေတ်ဗတောန်လဝ် ပရေင်ဆံင်သၠုင်င်ကာလ ကောန်ကျာ် behavioral sciences Kristel Tejada (အာယုက် ၁၆) မဒးကၠောန်ကဵုဇကု နူကဵုပရေင်ဟွံမာန်ကဵုပလှ်ေကဵုတန်ပညာ သွက်ဂွံဆက်အာစိုပ် semester ဒုတိယတုဲ ဒးဒုင်ထောအ်နူဘာ။[15] ပါမောက္ခဂကောံသ္ၚိကၟိန်တေဇဒါ လေဝ် ဒးကဵုဒါန်ညးတအ် မဒးပလှ်ေကဵုပရေင်ပညာ semester ကိုပ်ကၠာအိုတ် Kristel မဒးကဵုလဝ်ဂှ်ရ။ ပရေင်ဝွံ ဒှ်တမ်ရိုဟ်ကၞက် ပရေင်ပၠန်ဂတးကောန်ကျာ် ပ္ဍဲကဵုဍုင်သအာင်သအာင်၊ ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် နူတက္ကသိုလ်ဍုင်ကေုာံ ကောန်ကျာ်တက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန်တအ်ရ။[16] နူဂှ်တုဲ တက္ကသိုလ်ဂှ် ဒးပြံင်လှာဲဏာ နကဵုမဖျေဟ်လဝ် မူဝါဒ "ဟွံကဵုပလှ်ေကဵုတန်မွဲမွဲဒၞာဲ" (no-late-payment policy) ရ။[17]

ပ္ဍဲအခိင် ရောဂျ COVID-19 ဂှ် တက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန် မန်နီလာ ဒှ်ဒၞာဲမဓလိုက်ဇၞော် ပ္ဍဲကဵုပရေင်ထတ်ယုက်ကိုပ်ကၠာအိုတ် ဍုင်အမေရိကာန်။ ပ္ဍဲမာတ် ၂၀၂၀ ဂှ် UPM National Institutes of Health ဂှ် ဒှ်အာ ဌာန်စမ်ၜတ် COVID-19 တုဲ စကဵုပရေင်စမ်ၜတ် နကဵု SARS CoV-2 PCR Detection Kit မညးတအ်ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲဍုင်ညးတအ်ရ။[9] ပ္ဍဲဂိတုဂှ်ပၠန်၊ Department of Health တအ် ပ္တိုန်ထောအ် ဘာတင်ဂၞဴဇၞော်ဍုင်အမေရိကာန် (PGH) နဒဒှ် ဌာန်ပံင်တောဲ COVID-19 သွက်ဂွံကဵုပရေင်ထတ်ယုက် ပ္ဍဲ Metro Manila။ သွက်ဂွံကဵုဒၞာဲ သွက်ဂွံစွံလဝ် ညးမဒးဒုင်ရောဂျ COVID-19 တအ်ဂှ်၊ PGH ဂှ် ဒးဒုင်ထောအ် ပရေင်ထတ်ယုက်ညးမကၠုင်ဘာ ကေုာံ ပရေင်တင်ဂၞဴမစၟိန်ပြမာတ်တုဲ ကဵုပရေင်ထတ်ယုက်နကဵု လပှ်ကျာ (teleconsultations) ရ။[18] ဘာတင်ဂၞဴဝွံ မနွံကဵုပြဿနာ ဟွံမာန်ကဵုစွံလဝ်ညးမဒးဒုင်ရောဂျတအ်ဂှ် ဒးဒုင်ကေတ် ပြဿနာညးမဒးဒုင်ရောဂျဂၠိုင်င်တုဲ ဆေင်စပ်ကဵုပရေင်ထတ်ယုက်လေဝ် ညးမကၠောန်ပရေင်ထတ်ယုက်ဟွံလောန်။ ပ္ဍဲကဵုသၞာံတအ်ဂှ်၊ ညးမကၠောန်ပရေင်ထတ်ယုက် PGH တအ်လေဝ် ဒးပၠန်ဂတးအာ နူကဵု ပရေင်ကဵုလာဘ် အောန်၊[19] ပရေင်ကဵုလာဘ်အန္တရာယ် ကေုာံ ပရေင်ကဵုလာဘ် COVID-19 မဒးဒုင်ထောအ်၊[20] ပရေင်ဟွံမာန်ကဵုပံင်တောဲ ကုပရေင်ကၠောန်ပရေင်ထတ်ယုက်၊ ကေုာံ ပရေင်ဖျေဟ်လဝ်ဘဏ္ဍာဍုင်အောန်တအ်ရ။[20]

သွက်ဂွံပရေင်ပြဿနာ ဘဏ္ဍာဍုင်အောန် ကေုာံ ပရေင်ဟွံမာန်ကဵုပံင်တောဲကုပရေင်ကၠောန်ပရေင်ထတ်ယုက်တအ်ဂှ်၊ ဌာန်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲတက္ကသိုလ်ဍုင်အမေရိကာန် မန်နီလာ (UPM) တအ် ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် နညးနာမာန်ပညာ COVID-19 ဗွဲမဂၠိုင်င်ရ၊ ပ္ဍဲဂှ် နွံ -

* GenAmplify™ COVID-19 rRT-PCR Detection Kit
* OstreaVent II
* Mechanical Ambu Bag Insufflator
* Ginhawa Ventilator
* နညးနာမာန်ပညာ SIBOL - RxBox-Telemetry, SIBOL Telepresence, Powered Air-Purifying Respirator, SaniPod, E-Steth Project, ကေုာံ Ultraviolet Irradiation Cabinet
* UP Manila Bayanihan Na! Employee Symptoms Tracking System (BESTS)
* PGH Bayanihan Center Current Inventory Levels and Donations Tracker[21]

ပ္ဍဲမာတ် ၂၀၂၁ ဂှ်၊ ကၞေဟ် COVID-19 မဒှ်အရာမစၟတ်သမ္တီလဝ် ပ္ဍဲဍုင်အမေရိကာန် ကိုပ်ကၠာအိုတ်ဂှ် ညးတအ်ကဵုလဝ် ပ္ဍဲဘာတင်ဂၞဴဇၞော်ဍုင်အမေရိကာန် (PGH) ကုညးမဒှ်ညးအုပ်ဓုပ် ဒေါက်တာ Gerardo Legaspi။[22]

## Campus
တက္ကသိုလ် ဖိလစ်ပိုင် မနီလာ (University of the Philippines Manila) ဂှ် မံင် ပ္ဍဲ ဒေသ အရမိတ်တာ (Ermita)၊ ဍုင်မနီလာ၊ ပ္ဍဲ ကြုင်ဍာ် ၁၄ ဟက်တာ (၃၅ အိကာ)။ နူဂှ် ၁၀ ဟက်တာဂှ် စွံလဝ် ရုင်ဂဥုဲ ဖိလစ်ပိုင် ဇၞော်အိုတ် (Philippine General Hospital) ကေုာံ အရှာမ်သုတေသနဂဥုဲ ဍုင်အလုံ (National Institutes of Health)။ ဍုင်မနီလာမ္ဂး ဒှ်ကြုင်ဍာ် တက္ကသိုလ် မရနုက်ကဵုၜါ ဇၞော်အိုတ် နူကဵု တက္ကသိုလ် သံတော်ဆင် (University of Santo Tomas) မနွံ ၂၂ ဟက်တာ (၅၄ အိကာ)။

ကြုင်ဍာ်ဂှ် နွံကဵု ဒၞာဲမနွံစပ် -

* သၟဝ်ကျာ: United Nations Avenue
* ပလိုတ်: Taft Avenue
* ဨရာတ်: María Orosa Avenue ကေုာံ Robinsons Place Manila
* လပါ်: Pedro Gil Street

တက္ကသိုလ်ဂှ် စကာ ဘာတ် LRT Line 1 United Nations ကေုာံ Pedro Gil Station တအ်ရ။

ပ္ဍဲ UP Manila ကဵု ဍုင်မန်တြေံတေံ ပ္ဍဲအခိင်အမေရိကာန်တေံ စပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ 1900 ဂှ် စဵုကဵု ပ္ဍဲသၞာံ 2020 မ္ဂး စိုတ်အိုတ်တုဲ ဒှ်အာဂတာပ်အခေတ်ရ။ ပ္ဍဲ UPM ဂှ် အစာပရေင်ဗိသုကာ William E. Parsons ကဵု Burnham Plan of Manila တအ် ဒ္ဂေတ်ဗက် ပ္ဍဲကဵု ဒဵုမွဲဒမြိပ်ရ။ ပ္ဍဲကဵု ဒဵုဂှ် ဒ္ဂေတ်ဗက် နဲတၞဟ်ခြာ နကဵု လဒေါဝ်တိဍာ် (Neoclassical style) မဒှ်ရ။ Calderon Hall (ကမ္မတဳပရေင်မုက်မတ်) ကဵု Administration Building (ပရေင်အုပ်ဓုပ်ရုင်မုက်မတ်) ပ္ဍဲ Philippine General Hospital (PGH) တအ်ဂှ် ဒှ်ဒဵုပထမ မစပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲဒဵုဂှ်ရ။ PGH ဂှ် ဒှ်ဒၞာဲပရေင်မုက်မတ် မပ္တံကဵု အာရှ ကဵု အမေရိကာန်တိဍာ်တအ်ရ။[24] ပြဟ်ဟ်ဂှ် University Hall (လၟုဟ်မ္ဂး Department of Justice) ကဵု Rizal Hall ပ္ဍဲကဵု Padre Faura Street တအ်လေဝ် စပ္တန်လဝ်ကီုရ။ ညးတအ်စကာဒၟံင် ပ္ဍဲကဵုဒဵုဂှ် စဵုကဵု စိုပ် အခိင် ဍုင်လုပ် ပ္ဍဲအခိင် ဍုင်လုပ် ဒုတိယ ကမ္ဘာဟွံကတဵုဒှ်ဏီရ။[23] ပ္ဍဲသၞာံ 2013 ဂှ် National Historical Commission of the Philippines (NHCP) ကဵုအခေါင် ဒဵုတအ်ဂှ် ဒှ်ဒၞာဲမန်တြေံတုဲ ညးတအ် စၟတ်သမ္တီလဝ် ပ္ဍဲ National Registry of Historic Sites and Structures in the Philippines ရ။[10]

## နိဿဲ