open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ပ္တန်ဝၚ်ပ္ဍဲမုက်လိက် ပရေၚ်ဆဵုဂဗညးမချူလိက်

ဗွဲကိုပ်ကၠာ စပ္တံ ဂွံအခေါၚ်ဗ္တောန်ကေတ်လိက်ဘာသာမိဂှ် ဘာတန်မူလ အလဵုအသဳကွာန်ဝၚ်ဒုန် မဒှ်ရ။ မွဲတန် ဒဵုစိုပ်ပန်တန် ဂွံဗ္တောန်ကေတ်ဘာသာမိ နူအ္စာမန်အလဵုအသဳ ခါန်ကၞက်လဝ်တအ်ရ။ ပ္ဍဲအခိၚ်ဘာ နဘာသာ မွဲဟေၚ် ဂွံဗ္တောန်ကၠုၚ်ရ။

၁၉၆၂ - သၞာံဂှ် အလဵုအသဳပၞာန် သ္ကိုပ်ဗဵုနေဝန် သီကေတ်အဝဵုတုဲ ဘာသာမိဂှ် သ္ဒးစ္ဍးသ္ၚောဲတိတ်အာ နူမ္ၚးဘာရ။ ရမျာၚ်ဖ္ဍောတ်ဗှ်ဗျဥ်မန်ဂှ် စိုပ်အာဘာလကျာ်၊ ဘာဥတုက္ညၚ်အိုတ်ရ။ 

အဲ(မိလေဝ်မန်)ဂှ် ဂွံဗ္တောန်ကေတ် ဆၜိုတ်ပန်တန်တုဲ လိက်မန်ဟွံပရဵု သွဵုမန်လေဝ် ဟွံချိုတ်ပၠိုတ်ခိုဟ်ဏဳမွဲသာ် သ္ဒးသာဲခြာကဵုဘာသာမိရ။ တန်ဒေါဝ်ကဵု တန်သၠုၚ်ဂှ် တိုန်ဘာတန်သၠုၚ် မုဟ်ဍုၚ်ရ။ ဘဝ ကွးဘာတန်မူလ ပ္ဍဲပန်တန်ဂှ် ဂွံလာဘ်သကဝ်ဠာယှေပ် ဒဵုကဵု ၅၊၆၊၇ တန်ရ။ ပ္ဍဲပန်တန်ဂှ်ဟေၚ် ဂကောံ ကေၚ်ကာမန် သ္ကိုပ်ဝန်ဇၞော် အလဵုအသဳကၟိန်ဍုၚ်တအ် ကၠောန်ဗဒှ်ပေဲါပြိုၚ် ချူသှ်လိက်မန်ဂှ် ကေၚ်ကလိဂွံ လာဘ် (ဒုတိယ) မဒှ်ရ။  

ဝၚ်ဒုန်ကဵုမုဟ်ဍုၚ် ခြာပိတိုၚ်ဂှ် ရိုဟ်ဒဒှ်တ္ၚဲ ဒၞပ်ဟွံပါလေဝ် က္ဍိုၚ်ကၟာဲထိုၚ်တုဲ စဵုအံၚ်စှ်တန် ကွာ်အာကွာ်စဴကၠုၚ်ရ။ သွက်အံၚ်စှ်တန် ဂိုတ်ဂ္စါန်ပ္တိတ်ဇြဟတ် သ္ပလွဳလိက်ဘာသာဇဳဂှ်တုဲ သ္ၚောဲခြာဝိုတ် အာ ဘာသာမိဂှ် ဆအဲမွဲဓဝ်ဟွံသေၚ် မ္ဒးထေၚ်ကေတ်ရ။ ၁၉၆၈-သၞာံဂှ် အံၚ်စှ်တန်ရ။ တိုန်တက္ကသဵုအၚ်ဝရ။ စိုပ်တက္ကသဵုမ္ဂး လုပ်ဂကောံမန်တက္ကသဵုတုဲ နူကဵုဂကောံမန်ဂှ် ပရေၚ်လိက်ပတ်၊ ပရေၚ်ယေန်သၞာၚ်၊ တန်ဗ္တောန်လိက်ပတ်တအ် ကေၚ်ချဳဒရာၚ်ကၠုၚ်ရ။       

## နိဿဲ
၂၀၂၂ - ရာမညမိလေဝ်မန်။ ကလေၚ်ဆဵုမွဲဝါပၠန်မ္ဂး ကေုာံ ဝတ္ထုဂမၠိုၚ်။ မုက်လိက် ၁၆၇-၁၇၃။

ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်မန်
မာဲဆံက်၊ ဍုင် မနွံပ္ဍဲ နိဂီုသေံလပါ်ပလိုတ်

**မာဲဆံက်** (, , ; , ; , ) ဂှ် ဒှ်ဍုင် မနွံကရေက်လပါ်ပလိုတ် နိဂီုသေံ မဒှ်ဍုင်ပယျဵု ကုနိဂီုဗၟာ ရ။ အရာတၟေင် ဍုင်မာဲဆံက်ဂှ် ဒှ်ဍုင်ဗၞိက် အကြာသေံကဵုဗၟာတုဲ ကောန်ဍုင်ဗၟာ ကေုာံ ညးလလဴပၞာန် နူနိဂီုဗၟာလေဝ် ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲဍုင်မာဲဆံက်ဂှ် နွံဗွဲမဂၠိုင်ကီုရ။ ဍုင်ဂှ် နွံအပ္ဍဲ ရးတက်တုဲ နူကဵု ဍုင်တက်ဂှ် နွံ ၈၇ ကဳလဝ်မဳတာ၊ နူဍုင်ဇၞော်က္ၜံင်ကံက်မ္ဂး နွံ ၄၉၂ ကဳလဝ်မဳတာရ။ ဍုင်မာဲဆံက်ဂှ် နွံကဵု ရုင်ခရိုင်မာဲဆံက် တုဲပၠန် ဂၠံင်ဇၞော်မလုပ်တိတ် ကုအကြာ နိဂီုသေံ ကဵု နိဂီုဗၟာ။ ဗၞိက်မပြာကတ် ပ္ဍဲဍုင်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ကပေါတ်မတ်ဂမၠိုင် ကေုာံ ဆုကၠ၊ တုဲပၠန် ဗၞိက်ဒမၠုက် ဗီုကဵု သၠာဲဂတးသွံရာန်မၞိဟ် ကေုာံ ဂဥုဲၜူမာဲလေဝ် နွံဂၠိုင်ကီုရ။

## နိရုတ်
ဍုင်မာဲဆံက်ဝွံ ယၟုတြေံဂှ် ကော်စ နကဵုဘာသာသေံဇၞော် မာဲလာနဲ (Mae La Noi) မဂွံအဓိပ္ပါယ် ဂြိုပ်သၟတ်။ သၞာံ ၁၈၅၆ ဂှ် ယၟုဍုင်ဂှ် ခုတ်ထောအ်တၟိ ဂွံယၟု မာဲသံက်/မာဲဆံက် (Mae Sot) မဂွံအဓိပ္ပါယ် ဆုကၠထဝ်။ 

## ဝင်
ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၃၇ ဂှ် မာဲဆံက်ဂှ် ဒှ်ဆကွာန်သၟတ်မွဲ မနွံကဵု ညးဇၞော်ကွာန် မကော်စ ဗီုသေံ ဖူယာဲၜါန်( *phu yai ban*)။ 
ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၜိုတ် ၁၂,၀၀၀။ ပ္ဍဲ ၃၀ သေမ်တေမ္ဗါ ၁၉၃၉ ဂှ် မာဲဆံက် ဒှ်ကၠုင် နဒဒှ် ပွိုင်ဍုင်မွဲ၊
 မပိုင်ပြဳလဝ် သီုဖအိုတ် ၂၇ ကွာန်။ သၞာံ ၂၀၁၀ ဂှ် သၠုင်ပ္တိုန် နဒဒှ် ဍုင်ပွိုင်ဍုင်မွဲရ။

သၞာံ ၁၉၉၇ ဂှ် ဒဒန်မိတ်အကြာသေံ-ဗၟာ မတတ် ၜဳသံင်ရင် (သောင်းရင်းမြစ်) (Moei River)ဂှ် စပံက်တုဲ နကဵုဒဒန်ဂှ် ဆက်စၠောအ်ကဵု ဍုင်မာဲဆံက် ကဵု ဍုင်ဗြဝတဳရ။ သၞာံ ၂၀၀၀တအ် ရုင်စက် မပ္တိတ်ကပေါတ် ဗွဲမဂၠိုင် သြိုင်ခၞံ ပ္ဍဲမာဲဆံက်တုဲ ကပေါတ်တအ်ဂှ် ပၠုပ်ဒၟံင် နိဂီုဗၟာရ။

မလောန်ကၠုင် သၞာံၜါပိစှ်ောသၞာံဂှ် ဍုင်ဝွံ ဒှ်သ္ၚိ ဂကူကောန်ဍုင်အရင် နူနိဂီုဗၟာ ဗွဲမဂၠိုင်ကဵုလ္ၚီ မပြံင်လုပ်မံင်ဒၟံင်ရ။ ရုင်ကပေါတ် ပ္ဍဲဍုင်မာဲဆံက်ဂှ် ဇၞော်ဂၠိုင်တိုန် ဗွဲတၟေင် ရုင်စက်ဇၟိင်၊ ရုင်မတ်၊ ရုင်မတ်သ္ၚေက် ကေုာံ ဆုကၠတအ်ရ။ ပ္ဍဲၜိုတ် ၂၀၀၄ လၟိဟ်ကောန်နိဂီုဗၟာ ပ္ဍဲမာဲဆံက် စိုပ်အာ အကြာ ၇၀,၀၀၀ ကဵု ၁၀၀,၀၀၀။

## ပထဝဳ
ခရိုင်မဆက် ကုမာဲဆံက်ဂှ် မာဲပ ဗွဲဒိုဟ်သၟဝ်ကျာ၊ မာဲတဝ် ဗွဲဒိုဟ်သၠုင်ကျာ၊ မာဲပ ကဵု ဖြဓါတ်ဖဍေင် ဗွဲဒိုဟ်ဗမံက် တုဲ တသာဲလုတ် ဗွဲဒိုဟ်ပလိုတ်။

## ပရေင်ပိုန်ဒြပ်

ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲမာဲဆံက်ဂှ် ဒှ်ကမၠောန်ဗၞိက် ကုနိဂီုဗၟာ။ ဗွဲတၟေင် ဗၞိက်မတ် ကဵု ဆုကၠဂှ် နွံဂၠိုင်ရ။ ကောန်ကမၠောန် ပ္ဍဲရုင်စက်ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ဒှ်ကောန်ဍုင်ဗၟာဂၠိုင်ရ။ ဍုင်ဂှ် ဒးဒုင်ဒၟံင် ဘဲဗၞိက်ဒမၠုက် ကေုာံ ပရေင်သွံရာန်မၞိဟ် ကေုာံ ဂဥုဲၜူမာဲဂၠိုင်ကွေဟ်ကီုရ။ ဒတန်မိတ်ဗၟာ-သေံဂှ် ဒှ်ပၞောက်ဗၞိက် ကိစ္စဇၞော်အိုတ်ရ။

## ရာသဳ
မာဲဆံက်ဂှ် နွံကဵုရာသဳ ဂမ္တဴ (Köppen climate classification *Aw*)။ အခိင်မုဟ်ကျာမ္ဂး ကှ်တုဲ ကတဴ။ ဂမ္တဴ တိုန် စဵုကဵု စိုပ် ဂိတုဨပြဳ မဒှ်အခိင် ကတဴဗွဲမလောန်၊ အခိင်တ္ၚဲ ဓါတ်ဂမ္တဴ နွံၜိုတ်။ အခိင်ကသီုဂှ် စနူ ဂိတုမေ စဵုကဵု ဂိတုအံက်တဝ်ဗါ မဒှ်အခိင် ဗြဲဂူထတ် အခိင်တ္ၚဲမ္ဂး ဂံက်ညိတုဲ အခိင်ဗတံလေဝ် ကတဴဒၟံင်ဏီဖိုဟ်ရ။ 

## နိဿဲ
ဂၠာဲတသိုက်

## ဂၠာဲတသိုက်
အခိၚ်ဝွံ ဒှ်ဥတုက္ညၚ်ရ၊ ဟိုတ်နူဒှ်ပယျာံဒေါဝ်တ္ၚဲတုဲ အဃောကတဴခိုဟ်ရ၊ ကတဴလေဝ်ကတဴ အုလေဝ်အုဒၟံၚ်ရ၊ လဆောဝ်ကျာဓမြာတ်တအ်ကပိုက်ကၠုၚ်ကီုမ္ဂး ကတဴကတာန်သ္ကာတ်မြဟ် ဗွဲမလောန်ရ။

မံၚ်ပ္ဍဲသၞိၚ်သ္ၚဳကီုလေဝ် ဟွံၜိုဟ်လလံရ၊ ညံၚ်ဇအိုန်ဇရက္ဍုဟ်မၠေံ ဥတုက္ညၚ်ခိုဟ်ဂှ် ကတဴလောန်ကာဲမံၚ်ရ။ ဟိုတ်နူဥတုက္ညၚ် ကတဴလောန်တုဲ အဲဏံမံၚ်ပ္ဍဲသ္ၚိတုဲ ဍောၚ်ၜိုတ်အိုတ်ဇိုၚ်မံၚ်ကီုလေဝ် ကာလကျောဝ်သ္ၚဳအာ ဂတမုက်သ္ၚိတေံမ္ဂး သဳလၜါဇကု အာတ်ဒုၚ်ဒါန်သ္ၚုဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။  

"သဳလတအ် က္ညညိအဴ"     

## နိဿဲ
၂၀၂၂၊ သၞာံ။ လေဝ်မန်၊မိ။ ကလေၚ်ဆဵုမွဲဝါပၠန်မ္ဂး ကေုာံ ဝတ္ထုဂမၠိုၚ်၊လိက်အုပ်။ မုက်လိက် (၁၀၈-၁၁၉)။
စရၚ်သၚ်ပြကိုဟ်တုဲ ဂကောံရာမညနိကာယပရိယတ္တိ မရနုက်ကဵု ၄၀ ဝါ

## စရၚ်သၚ်ပြကိုဟ်တုဲ ဂကောံရာမညနိကာယပရိယတ္တိ မရနုက်ကဵု (၄၀) ဝါ၊ ၁၃၈၃ သၞာံ

## နိဿဲ
၁၃၈၃၊သၞာံ။ ဂကောံရာမညဓမ္မာစရိယ အလုံဒေသရးမန် သဘၚ်သၟာန်သွဟ်လိက်ရာမညနိကာယပရိယတ္တိ မရနုက်ကဵု (၄၀)ဝါ၊ လိက်အုပ်။
ဗီုကဝ်တူ သ္ကုတ်(၃) "ကောလဟလ"

## ဗီုကဝ်တူ သ္ကုတ်(၃) "ကောလဟလ"
     မၞိဟ်ဂမၠိုင်နူကဵု ဂွံတီကေတ်ဒဒှ်ကဝ်တူဂှ်တုဲ ဂွံကၠုင်သံဝေဂ ညာတ်ညးသ္ကအ်လေဝ် ပရူကဝ်တူဏအ်ရ ဟီုဂး ကဵုသတိတဴရေင်သ္ကအ်အိုတ်ရ။ 

   ပရူမွဲမွဲ ညးဟီုအဲဂးမံင်အိုတ်ဂှ် ညးကော်စ ကောလဟလ ရ။

ဗွဲဓမ္မတာ -  ကျာ်တြဲက္တဵုဒှ်မ္ဂး ကၠာကျာ်တြဲဟွံဂွံက္တဵုဒှ်ဏီ ဗၞတ် မွဲလ္ၚီ(၁၀၀၀)သၞာံဂှ် ကောလဟလ ညးဟီုအဲဂး က္တဵုဒှ်ကၠာရ။

ဓရ်မ္ၚဵု "မၚ်္ဂလသုတ်" က္တဵုဒှ်မ္ဂး နူကၠာဓရ်မ္ၚဵု ဟွံဂွံဒှ်ဏီ ဗၞတ် စှ်ၜါ(၁၂)သၞာံဂှ် ညးဟီုအဲဂး ဟွံလအ်မ္ဂး ဓရ်မ္ၚဵုဒှ်ဏောင် ပိုဲတအ်ဂွံကလင်ဓရ်မ္ၚဵုရဏောင်" နမပ္တံသာ်ဏအ် ကောလဟလ က္တဵုဒှ်ကၠာရ။

ကာလသၟိင်စက္ကဝရ် က္တဵုဒှ်လေဝ် ကၠာသၟိင်စက္ကဝဝ်ဟွံဒှ်က္ဍင် ဗၞတ်မွဲကၠံ(၁၀၀)သၞာံဂှ် ကောလဟလ က္တဵုဒှ်ရ။

ကဝ်တူဏအ်လေဝ် နနဲသာ်ဂှ်ကီု ကၠာကဝ်ဟွံတူဏီ ဗၞတ်မွဲကိုတ်(၁၀၀၀၀၀)သၞာံဂှ် ကောလဟလ က္တဵုဒှ်တဴ ဍုင်မၞိဟ်သၟးဟွံသေင် ညံင်ရဴဍုင်မၞိဟ်ဏအ်ကီုဂှ် ဘုံအပါယ်၊ ဘုံသွဝ်၊ ဘုံဗြီု၊တအ်လေဝ် ဟီုဂး တမ္ညဝ်အာ အိုတ်တုဲ ဇၟာပ်ပ်သတ် နွံဒၟံင်ပ္ဍဲဘုံမဒးတူကီုဂှ် ဖေက်ဘဲကဝ်တူတုဲ ဂစာန်ကၠောန်ကၠုင်ကုသဵုအိုတ်ရ။

## နိဿဲ
ဗီုကဝ်တူ သ္ကုတ်(၄) "ဟိုတ်သတ်တအ် ဂွံအာစိုပ်ဍုၚ်ဗြီု"

## ဗီုကဝ်တူ သ္ကုတ်(၄) "ဟိုတ်သတ်တအ် ဂွံစိုပ်အာဍုင်ဗြီု "
   သတ်ဂမၠိုင်တအ်  ဂွံမိင် 'ကောလဟလ' ဟီုဂးတဴမံင်ပေင်ဍုင်ပေင်ကွာန်ဂှ်တုဲ မၞိဟ်ဂမၠိုင်လေဝ် ဖေက်ဂၟံက်ကၠုင် ဘဲကဝ်တူအိုတ်ရ။

     ဗီုပကတိ ကေင်မိပ်လဟိင်ဝိဝိင်မံင်ဂှ် မိပ်လဟိင်ဟွံမာန် ဗီုညးဗီုအဲဂစာန်ကၠောန်ကၠုင်ကေင်ကာကုသဵုအိုတ်ရ။

      ကာလဂှ်မ္ဂး ညးမွဲကေုာံညးမွဲ ဟွံမွဲကဵုပွမ ဍဵုဍိုက်သ္ပမာန်တုဲ နွံကဵုဓရ်မေတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ မုဒိတာ၊ ဥပေက္ခာ မင်မွဲကၠုင် ဓရ်ဗြဟ္မဇဵုပန်၊ ရှေ်သှေ်တဴမိမအစာ ကၠောန်ကၠုင်ကုသဵုအိုတ်တုဲ စုတိအာနူဂှ် လ္ၚဵုက​လေင်ဒှ်မၞိဟ်၊ လ္ၚဵုစိုပ်သွဝ် လ္ၚဵုစိုပ်ဗြီု အိုတ်ရ။

      အာက္တဵုဒှ်ပ္ဍဲဘုံ ဟွံဗၠးနူဘဲကဝ်တူဂှ်ဏီမ္ဂး ညံင်ဂွံစိုပ်အာဘုံဗြီုလ္တူလ္တူ ဟွံဒးတူဂှ် ဒးဆက်ဂစာန် လွဳပရာဓရ်ကုသဵုပၠန်ရ။

     သတ်တိရစ္ဆာန်တအ်လေဝ် ဗွဲသဘာဝ​ဍေံကဵုဍေံ တီကၠိုဟ်ကေတ်အိုတ်တုဲ မွဲကေုာံမွဲ ဟွံပြိုက်ပျဲ ဟွံကိတ်ဂစိုတ်ညးကအ်ရ၊ အခိင်ဂှ်မ္ဂး ကုသဵုကံ ကၠောန်ကၠုင်လဝ် ဘဝအတိက်တေံ က​လေင်ဇိုန်ကဵုဖဵုတုဲ နူတိရစ္ဆာန်ဂှ် စုတိအာ လ္ၚဵုဒှ်မၞိဟ် လ္ၚဵုစိုပ်အာသွဝ်အိုတ်ရ၊

        နူဂှ်မွဲကဆံင် ညံင်ဂွံစိုပ်ဘုံဗြီု ဗၠးနူဘဲပၟတ်ကဝ်တူဂှ် ဒးဂစာန်ကၠောန်အာ ကေင်ကာကုသဵုပၠန်ရ။

  သတ်နရက်၊ ပြိုတ်၊ အသုရကာယ်တအ်လေဝ် ကာလစိုပ်အခိင်ဂှ်မ္ဂး ကုသဵုကံအတိက် ကဵုဖဵုကီုတုဲ စုတိနူဂှ် က္တဵုဒှ်မၞိဟ် စိုပ်သွဝ် ဒးဆက်ဂစာန်လွဳပရာကုသဵု ညံင်ဂွံဗၠးနူဘဲပၟတ်ကဝ်တူကီုရ။

        

      ကာလပၟတ်ကဝ်တူမ္ဂး နရက်(၈)ကတိုင်လေဝ် ဒးတူအာကီု သီုဖအိုတ်ဂှ်ရ ရဲညး-နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ နွံမံင်ကတိုင်နရက်အဝိစိတအ်ဂှ် ယဝ်ရ အကုသဵုကံ ဒးဒုင်ပျဲဟွံအိုတ်ဏီမ္ဂး ဒးအာဆက်ဒုင် ပ္ဍဲစက္ကဝါမွဲသ္အာင်တေံပၠန်ရ။

      ညံင်ရဴကောန်ထံင်ဍုင်မၞိဟ်ပိုဲဏအ် ဒးပြံင်ထံင်ကီု ကောန်နရက်အဝိစိ ဒုဟ်ဇၞော်ဇၞော်တအ်ဂှ် ဟွံဗၠးတိတ်မွဲသာ် ဒးအာဒုင်ပ္ဍဲ စက္ကဝါ ဟွံဒးတူတအ်ဂှ်ရ။

    သၟေဟ်နူဂှ် ကောန်နရက်ဂမၠိုင်တအ် ဂွံက္တဵုဒှ်မၞိဟ်အိုတ်တုဲ မၞိဟ်ဂမၠိုင်တအ်ကီု၊ ဒေဝတဴဂမၠိုင်တအ်ကီု၊ ကောန်ဗြီုဘုံကဝ်ဒးတူဂှ်ကီု  ဟိုတ်နူဖေက်ဘဲကဝ်တူတုဲ ညးညးအဲအဲဂစာန်လွဳပရာတဴဓရ်ကုသဵု သၞာံဗွဲမလအ်လကာဖာတုဲ စိုပ်အခိင်ဂှ်မ္ဂး သတ်တအ်မွဲဍောတ်လေဝ်ဟွံသှ်ေ အာစိုပ်ဍုင်ဗြီု ဟွံဒးလီုလာ်ဂှ်အိုတ်ရ။

     ဒှ်သာ်ဂှ်ရ ကဝ်တူမွဲလန်တှ်ေ သတ်တအ်စိုပ်ဗြီုမွဲလန် ညးတအ်ဟီုစရ။  အခိင်ဂှ်မ္ဂး ပိုဲတအ်လေဝ် အာစိုပ်ဍုင်ဗြီုကီုဏောင်။

## နိဿဲ
ဗီုကဝ်တူ သ္ကုတ်(၁) "ဗြဲပလီုကဝ်

## ဗီုကဝ်တူ သ္ကုတ်(၁) "ဗြဲပလီုကဝ်"
    

     ဂၠးကဝ်ဏအ်ဝွံ ဟိုတ်နူဟွံတိတ်ဗၠးအာနူ ဓရ်သၚ်္ခါရ " ဒှ်-လီု" တုဲ စိုပ်အခိင် မွဲအခိင်မ္ဂး ဒးလီုလာ်ဆောံလေင် သုန်ဂြာံအာ စဵုကဵုညိဟွံသၟေဟ်ရ။

   နူစကဝ်တန်တုဲ အယုက်ကဝ်အာစိုပ် (၆၄) အန္တရကပ်မ္ဂး အယုက်ကဝ်တန်ညိင်ဒၟံင် ' ဝိဝဋ္ဋဌာယဳကပ် ' ဂှ် အာစိုပ်လအိပ်တုဲ ဟိုတ်နူဘဲ ပၟတ်၊ဍာ်၊ကျာ မမိက်ကဵုမွဲမွဲ  ပလီုပလာ် ကဝ်ဏအ် မ္ဒးလီုလာ်ဟေင်ရ။

     ပၟတ် -ဍာ်-ကျာ ပလီုကဝ်တအ်ဂှ် - ပၟတ်ပလီု(၇)ဝါတုဲမ္ဂး မရနုက်ကဵု (၈)ဝါဂှ် ဍာ်ပလီု(၁)ဝါရ၊ ပၟတ်(၇)ဝါ - ဍာ်(၁)ဝါ နနဲသာ်ဏအ် ပလီုဒၟံင်အဆက်က်တုဲ ကာလအာစိုပ် မရနုက်ကဵု (၆၄)ဝါဂှ် ကျာပလီုပလာ် (၁)ဝါရ။

   [ ကျာ-ဂွံပလီုကဝ်မွဲမွဲဝါဂှ် ပၟတ်ပလီု လီုအာ (၅၆)ဝါ၊ ဍာ်ပလီု လီုအာ(၇)ဝါ]

   ဂၠးကဝ်ဝွံ နကဵုဘဲပၟတ် ပလီုလေဝ် ဒးလီု၊ ဍာ်ပလီုလေဝ် ဒးလီု၊ ကျာပလီုလေဝ် ဒးလီု၊ လီုဂှ် ဒးလီုဟေင်ရ၊

      ကာလကဝ်လီုဂှ် စက္ကဝါပိုဲတန်တဴမံင်ဏအ် မွဲဓဝ်ဒလီုလာ်ဟွံသေင်၊ မွဲလောကဓါတ် စက္ကဝါ မွဲကိုဋ် နိလဟုတ် ဒးလီုလာ်အာ မွဲအခိင်တုပ်ပ်ရ၊

      ညံင်ရဴ အကြာဍုင်ကွာန် အရာပ်ဂှ်သ္ၚိတူမ္ဂး သ္ၚိပွဳပွူတအ်လေဝ်တူအာမွဲစွံကီု၊ ဆ္ဂးသ္ၚိအရာပ်တၞဟ်သ္အာင်တအ် ဟွံတူက​ရောံဂှ်ရ၊ ဟိုတ်နူကုသဵုတုပ်ရ ဂွံကၠုင်ဒှ်မွဲအုံ မွဲအရာပ် ဒးတူလေဝ် တူအာတုပ်ပ်ရ။

     တုပ်ပၟာသာ်ဝွံရ စက္ကဝါ မွဲကိုဋ်နိလဟုတ် တူအာမွဲစွံကီုလေဝ် မ္ၚးနူစက္ကဝါတအ်ဂှ်တအ်ဂှ်တုဲ စက္ကဝါ ဗဒါဲဗဒါဲဂှ် ဟွံဒးတူမွဲစွံရ။

     ကာလဘဲပၟတ်ပလီုကဝ်ဂှ်  - အပါယ်(၄)ဘုံ၊ မၞိဟ် (၁)ဘုံ၊ သွဝ် (၆)ဘုံ၊ ဍုင်ဗြီု ပထမဇျှာန် (၃)ဘုံ ဒးလီုလာ်အာအိုတ်ရ။

     ယဝ်ခါရ ဍာ်ပလီုကဝ်မ္ဂး - အပါယ်(၄)ဘုံ၊ မၞိဟ် (၁)ဘုံ၊ သွဝ် (၆)ဘုံ၊ ဍုင်ဗြီု ပထမဇျှာန် (၃)ဘုံ၊ ဒုတိယဇျှာန် (၃)ဘုံ ဒးလီုလာ်အာအိုတ်ရ။

     ကာလ ကျာပလီုကဝ်ဂှ် - အပါယ်(၄)ဘုံ၊ မၞိဟ် (၁)ဘုံ၊ သွဝ် (၆)ဘုံ၊ ဍုင်ဗြီု ပထမဇျှာန် (၃)ဘုံ၊ ဒုတိယဇျှာန် (၃)ဘုံ၊ တတိယဇျှာန်(၃)ဘုံလေဝ် ဒးလီုအာကီုရ။

____________________________

(ဗြဲပလီုကဝ်)

   ညန်ကြပ်ကၠုင်ကဵုအခိင်ကဝ်တူမ္ဂး ဗွဲကိုပ်ကၠာ ဗြဲဝင်ကျာတ်ဍာ် သက်စသက်သုင်ဟွံမွဲ က္တဵုဒှ်ကၠုင်ကၠာရ၊ 

       ဗြဲဟွံဂူသၞာံဗွဲမလအ်လတုဲ မၞိဟ်ဂမၠိုင်အ​ဃော တဟင်မံင်ဍာ်ဂှ် ဗြဲပလီုကဝ် စဂူစှေ်ကၠုင် မွဲၝောံဇၞော်ဇၞော်ရ။

    မၞိဟ်ဂမၠိုင်လေဝ် ဂွံဍာ်ဗက်မိပ်မြဟ်တိုန်အိုတ်တုဲ မ သြောံမ၊ မ​ခၞေဝ် စွံလဝ်နွံမံင်တအ်ဂှ် ဖျေံပ​လောံ တဵုတိုန်အိုတ်ရ။

     တၞံသြောံ တၞံခၞေဝ်ကေဝ်တအ် တိုန်ဂွံဗၞတ်ဂၠဴစ တၞးၜါ တၞးပိဂှ် ဗြဲက​လေင်ဝင်အာပၠန် ဟွံဂူဟဂှ်ရ၊ ကာလဂှ် မၞိဟ်ဂမၠိုင်လေဝ် ကၠောဝ်စ ကၠောဝ်သုင် ဒှ်ဒဒိုက်ဗွဲမ​လောန်ရ။

## နိဿဲ
ဗီုကဝ်တူ သ္ကုတ်(၂) "ဒေဝတဴလောကဗျူဟ"

## ဗီုကဝ်တူ သ္ကုတ်(၂)  "ဒေဝတဴ လောကဗျူဟ"
      ကာလကၠာကဝ်ဟွံဂွံတူက္ဍင် ဗၞတ်မွဲကိုတ်သၞာံဂှ် ဒေဝတဴလောကဗျူဟတအ် စှ်ေကၠုင်လၟိင်လၟဟ် ကုမၞိဟ်ဂမၠိုင် 'ကောလဟလ' က္တဵုဒှ်ကၠုင်ရ။

    ဒေဝတဴနူဍုင်သွဝ် စတုမဟာရာဇ် လောကပါလ မမင်မွဲလိုက်တအ်ဂှ် ဆာန်ဍူသတ်မၞိဟ်တအ်တုဲ  လတက်ကေတ်ဗွိုက်လတက် သာ်ဗ​ကေတ်ကြံင်င် ဗလာဲလဝ်သော်က္ဍိုပ် ဖ​လိုပ်လဝ်ဍာ် ဍေက်က် နကဵုဍာ်ရမတ်ဇွောဝ်ဍေင်မံင်ဂှ် ရပ်နင်ကၠဵုဒေဝတဴမ​ဇၞော် ဂပ်ဝ်လ္ၚုလ္ၚန်ဖေက်ဂၟံက် စှ်ေကၠုင်ထ္ၜးဇကု ကုမၞိဟ်တအ်တုဲ လၟိင်လၟဟ် ကညာင်က​ရေဲတဴ နကဵုရမျာင် အောန်စိုတ်ရ။

     " ယွံသဟာဲတအ် ဟွံလအ်မ္ဂး ကဝ်ပိုဲတန်တဴဒၟံင်ဏအ် ဒးတူအာရရောင် စနူအခိင်လၟုဟ်တုဲ အာစိုပ်မွဲကိုတ်သၞာံပၠန်မ္ဂး ကဝ်ဏအ် တူရဏောင်၊ ကာလကဝ်တူဂှ်မ္ဂး ဘုံမၞိဟ်မၞးတအ်ကီု ဘုံသွဝ်(၆)ဘုံကီု စဵုကဵုဘုံဗြီု ပထမဇျှာန်ပိဘုံ ဒးတူဆောံလေင်အာ နူကဵုဘဲပၟတ်အိုတ်ရောင်

      ဟိုတ်ဂှ်ရ မၞးတအ်လ္ပဝိဝိင် လ္ပဟိုတ်မာဲမံင်အိုတ်တုဲ ကၠောန်လဝ်ကေင်ကာကုသဵုအိုတ်ညိ၊ ကၠောန်ၜတ်ဗ္စဖျုင် လွဳပရာ မိမ-အစာညိ၊ ရှ်ေသှ်ေရဴဂဴ ညးဇၞော် အာယုဝဍ္ဎိတအ်အိုတ်ညိ "

     မပ္တံသာ်ဏအ် နကဵုရမျာင်ဂပ်ဝ်အောန်စိုတ် နွံမဟာကရုဏာ ဂွိင်ကဵုသတ်မၞိဟ်တအ်ကီု ဇကုဇကုလေဝ် ဟွံဗၠးနူဘဲပၟတ်ကဝ်တူကီုတုဲ စံင်တူ ဒှ်တဴသောကဗွဲမ​လောန်တုဲ ဒေဝတဴလောကဗျုဟ လၟိင်လၟဟ် လဴပၟိင်တဴကဵု ကုမၞိဟ်တအ်ရ။

     မၞိဟ်ဂမၠိုင်လေဝ် ဂွံမိင် ဂွံညာတ်ကေတ်ဒေဝတဴတအ် မကညာင်က​ရေဲကဵုသတိဂှ်တုဲ ဖေက်ဂၟံက်ကၠုင် က္တဵုဒှ်သံဝေဂအိုတ်တုဲ ကောံကၠုင်ဇ​ရေင် ဒေဝတဴဂှ်အိုတ်ရ၊ ဟိုတ်နူမၞိဟ်ဂမၠိုင် ကောံကၠုင်ဒၟံင်အိုတ်ဂှ်ရ  ညးကော်စ ' လောက ဗျူဟ ' ရ။

## နိဿဲ
ဗီုကဝ်တူ သ္ကုတ် (၅) တ္ၚဲထပှ်မ တိုန်ဗွဲလၟေၚ်လၟေၚ်

## ဗီုကဝ်တူ သ္ကုတ်(၅) " တ္ၚဲထပှ်မ တိုန်ဗွဲလၟေင်င် "
      ဘဲပၟတ်ပလီုကဝ်မ္ဂး စဵုကဵုဘုံဗြီု ပထမဇျှာန်(၃)ဘုံ ဒးတူလေင်ဆောံ ဘဲပၟတ်ကဝ်တူကီုရောင် ဒှ်သာ်ဂှ်တုဲ အောန်အိုတ်ကလိဂွံအာစိုပ် ဘုံဗြီုဒုတိယဇျှာန်မှ ဂွံတိတ်ဗၠးမာန်ရ။

      ဟိုတ်ဂှ်ရ သတ်တအ်ဂမၠိုင်လေဝ် ညံင်ဂွံတိတ်ဗၠးနူဘဲပၟတ်ကဝ်တူဂှ် ဂစာန်လွဳပရာတဴဓရ်ကုသဵု ညံင်ဂွံအာစိုပ်ဘုံ ဗြီုလ္တူလ္တူတအ် ဂမၠိုင်အိုတ်တုဲ ကာလဂှ် သတ်တအ်ဂမၠိုင်လေဝ် အာစိုပ်ဘုံဗြီုကဝ်ဟွံဒးတူတအ်အိုတ် မွဲဍောတ်လေဝ် ဟွံသှေ်ရ။

      အခိင်ဂှ်မ္ဂး ဗြဲလေဝ်ဟွံမွဲ တ္ၚဲသၟးကာတ်မံင် ဗွဲမ​လအ်လကဵုသၞာံအခါတုဲ တၞံဆုအကြာဒဵုဂမၠိုင်လေဝ် ကှ်ကေဲအေဲဇြဒၟံင်အိုတ်ရ။

     နူကဵုတ္ၚဲတိုန်မံင် ဗွဲပကတိမွဲမဂှ် ဗွဲကြဴဏအ် တ္ၚဲဒုတိယ ထပ်မံက်တိုန်ကၠုင်မွဲမပၠန်တုဲ ဒှ်အာတ္ၚဲ (၂)မရ၊ တ္ၚဲဒုတိယဏအ်ဂှ် ကာတ်သၠာန် ဂမ္တဴလောန်နူကဵု တ္ၚဲပထမ မကိုပ်ကၠာဂှ်ဏီရ။

    တ္ၚဲတိုန်ဒၟံင် ဗွဲပကတိမွဲမ ကိုပ်ကၠာဂှ် နွံတဴကဵုဒေဝတဴသၟိင်တ္ၚဲကီုလေဝ် တ္ၚဲဒုတိယ ထပ်တိုန်တၟိဏအ်ဂှ် ဒေဝတဴမင်မွဲတ္ၚဲဟွံမွဲ၊ တ္ၚဲမကၠာဂှ်စှေ်မ္ဂး တ္ၚဲမလက္ကရဴဏအ်မံက်တိုန် ဒှ်ဒၟံင်သာ်ဏအ်အရိုဟ်ဟ်တ္ၚဲတုဲအခိင်ဂှ်မ္ဂး ဗ္တံလေဝ်ဟွံမွဲ ဒှ်မံင်တ္ၚဲသက်က်ရ။

      နနဲသာ်ဏအ် တ္ၚဲၜါမတိုန်ဂေတ်မံင် စက္ကဝါပိုဲဏအ် မွဲဓဝ်ဟွံသေင်  ဂေတ်ဒၟံင်အလုံမွဲကိုတ်နိလဟုတ် စက္ကဝါတုပ်ပ် အရိုဟ်ဟ်တ္ၚဲ သၞာံဗွဲမလအ်လတုဲ ကာလဂှ်မ္ဂး ကြုင်စောဝ် လ​ဂေါဝ်ဂမၠိုင် ကှ်ဇိုတ်အာအိုတ်ရ။

    နူကဵုတ္ၚဲၜါမ ညးစှေ်အဲတိုန်ဂေတ်ဒၟံင် ဟွံမွဲကဵုအခိင်ဗ္တံ သၞာံဗွဲမလအ်တုဲ ဗွဲကြဴဏအ် တ္ၚဲထပ်မံက်တိုန်ကၠုင် မွဲမပၠန်တုဲ ဒှ်အာတ္ၚဲပိမရ။

   ကာလတ္ၚဲဒှ်အာပိမ တိုန်ဒၟံင်အခိင်ဗွဲမလအ်လကဵုသၞာံပၠန်တုဲ ဍာ်ကြုင်ဇၞော်ဂမၠိုင်လေဝ် ဇတ်ကှ်အာအိုတ်ပၠန်ရ။

   ဗွဲကြဴ တ္ၚဲမရနုက်ကဵုစတုတ္ထ ထပ်မံက်ကၠုင်မွဲမပၠန်တုဲ တ္ၚဲဒှ်အာ (၄)မရ။ ကာလတ္ၚဲပန်မ ဂေတ်မံင် ဂၠိုင်ဂၠင်ကဵုသၞာံအခါဂှ် လ္စ၊ အင်လှာဂမၠိုင်လေဝ် ဍာ်ကှ်ဇိုတ်အာအိုတ်ရ။

      တ္ၚဲပန်မ တိုန်ဒၟံင်သၞာံဗွဲမလအ်လကဵု သၞာံအခါတုဲ ဗွဲကြဴဂှ် တ္ၚဲထပ်မံက်မွဲမပၠန် ဒှ်အာတ္ၚဲ(၅)မရ။ တ္ၚဲမသုန်မ​လေဝ် ဂေတ်မံင်ဂၠးကဝ်သၞာံလအ်လတုဲ ကာလဂှ် ဍာ်ၜဳမှာသၟိဒ်ဇၞော် ဒကှ်ဇိုတ်အာရ။

     နူဂှ် တ္ၚဲထပ်မံက်ကၠုင်မွဲမပၠန် ဒှ်အာတ္ၚဲ(၆)မဂှ် ဂၠးကဝ်ဏအ် ယက်ဂၠု မုလေဝ်ဟွံဆဵု နွံမံင်ဆယက်သၟး ပေင်ထာတ်မံင်ရ။ တ္ၚဲတြဴမ တိုန်မံင် ဗွဲမလအ်လကဵုသၞာံတုဲ တ္ၚဲထပ်မံက်တိုန်ကၠုင်မွဲမပၠန် ဒှ်အာတ္ၚဲထပှ်မရ။

   ကာလတ္ၚဲထပှ်မ တိုန်မံင်သၞာံဗွဲမလအ်ဂှ် ဂၠးကဝ်ဏအ်လေဝ် ဒုင်ဒဝ်ဘဲဂမ္တဴဟွံမာန် နူကဵုယက်ဂၠုမံင်ဂှ် ပၟတ်ဂဵုတိုန်တုဲ ဂၠးကဝ်ဏအ်လေဝ် တူဂဵုတိုန်ရ။

## နိဿဲ
ဝိုၚ်သဳကၠဳ ချူဓဇက်မူဝါဒဂဥုဲဗ္ၜူမာဲကဵု သၚ်သၟတ်မန်

ဝိုၚ်သဳကၠဳ ချူဓဇက်မူဝါဒဂဥုဲဗ္ၜူမာဲ ကဵု သၚ်သၟတ်မန်

ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် ၂ စွေက် သၞာံ ၁၃၈၄ (7 March, 2023) ဌာန ရာမညဟိုတယ် အခိၚ် ၉ နာဍဳ ဂှ် ဝိုၚ်သဳကၠဳ ချူဓဇက်မူဝါဒ ဂဥုဲဗ္ၜူမာဲ ကဵု သၚ်သၟတ်မန် ကၠောန်ဗဒှ်ရ။ ပ္ဍဲဝိုၚ်သဳကၠဳဝွံ ညးက္ဍိုက်ပ်ဝိုၚ်သဳကၠဳ - တၠဂုဏ််ပညိန္ဒ(ဖက်ဆောညးအုပ်ကာ ဂကောံသၚ်သၟတ်မန်) +တၠဂုဏ်သုဇန (လျိုၚ်စၟတ်စရၚ် ဂကောံသၚ်သၟတ်မန်) ညးၜါဇကု ရ။ ကမၠောန်ဝွံ နူကဵု MDPT - Mon Drug Policy Team ကေတ်လျိုၚ်ကၠောန်ဗဒှ်ရ။  

ပ္ဍဲကဵုဝိုၚ်သဳကၠဳဏအ်ဂှ် လၟေၚ်အစဳအဇန်ဂမၠိုၚ် အတိုၚ်ဗွဲသၟဝ်ဝွံကီုရ။ 

# ပံက်ဝိုၚ်သဳကၠဳ နကဵုဂါထာ နမောတဿ ပိလ္တန်။
# ဟီုဂလာန် ပံက်ဝိုၚ်သဳကၠဳ 
## (ဒုဥက္ကဋ္ဌ - ဂကောံသၚ်သၟတ်မန် တၠဂုဏ်အ္စာ မေဓိယ)
## ညးတာလျိုၚ်စၞးဗော် - နာဲဟံသာဗိုန်ခိုၚ်
# ဆက်မိတ် ကေုာံ သောၚ်ကလး တၚ်ရန်တၟအ်ဝိုၚ်သဳကၠဳ
# သောၚ်ကလး လၟေၚ်ကမၠောန်ချူဓဇက်မူဝါဒမွဲစုမ် ကေုာံ အကာဲအရာ ဂဥုဲဗ္ၜူမာဲပ္ဍဲဗော်
# တၚ်နၚ်သရောပ် နူဝိုၚ်သဳကၠဳဂမၠိုၚ် (ဌာနပရေၚ်ပညာကောန်ဂကူမန်၊ ဌာနပရေၚ်ထတ်ယုက်မန် သွာၚ်သၟတ်ပွိုၚ်ဍုၚ်၊ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ
# ဂဥုဲဗ္ၜူမာဲဟီုဂှ် မုရော
# ဖအောန်ဖျေံအန္တရာယ်ဟီုဂှ် မုရော
# မူဝါဒဂဥုဲဗ္ၜူမာဲ ကၟိန်ဍုၚ််
# ပါ်ပရအ်် အကာဲအရာဂဥုဲဗ္ၜူမာဲ နူသွာၚ်သၚ်တအ်ဂမၠိုၚ်
# ကာလချူဓဇက်မူဝါဒမ္ဂး တၚ်နၚ်ဒးစုတ်ထေက်ဂမၠိုၚ်
# ဟီုဂလာန် ကၟာတ်ဝိုၚ်သဳကၠဳ

## နိဿဲ
တၞးလိက်-အစဳအဇန် ဝိုၚ်သဳကၠဳ ချူဓဇက်မူဝါဒဂဥုဲဗ္ၜူမာဲ ကဵု သၚ်သၟတ်မန်
ဘာကောန်ဂကူမန် ကွာန်ဝါကွဴ

**ဘာကောန်ဂကူမန်** ကွာန်ဝါကွဴ ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု၊ ရးတၞင်သဳဂှ် စကမၠောန် ကၠောန်ဗဒှ် မ္ၚဵုဖျေဟ်ပၞက်သေဝ် ဍိုတ်ထဝ် ဍိုတ်သြန် ပ္ဍဲကဵု သၞာံ ၂၀၂၃ ဂိတုမာတ် ၅ (သက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် ၁၅ မမံက်) တ္ၚဲအဒိုတ်။

## ဝင်
ပ္ဍဲကွာန်ဝါကွဴဝွံ ဘာကောန်ဂကူမန် တန်မူလ ကေင်နွံကၠုင်လဝ်ကီုရ။ ဗွဲကြဴ ဘာကောန်ဂကူမန်ဂှ် ဍိုန်လျအာ။ နကဵုအလဵုအသဳ ပံက်လဝ် စဵုကဵု ဘာတန်ဒေါဝ်။ သၞာံ ၂၀၂၁ ပၞာန်သီအဝဵုဍုင်တုဲ အစာဘာဗၟာတအ် ဟွံဂံင်အာကၠုင်တုဲ ဘာအလဵုအသဳဂှ် ဟွံဒှ်ပံက်ရ။ သင် ကေုာံ အုပ်ဓုပ်ကွာန်၊ မိမကွးဘာတအ် ချပ်ဂၞန် ရေင်သကအ်တုဲ ပံက်ပ္တိုန် ဘာကောန်ဂကူမန် ပ္ဍဲဘာလကျာ်။ နူကဵု ဌာနပရေင်ပညာကောန်ဂကူမန် (ဗဟဵု) လေဝ် ကဵုအရီုအဗင်အစာတုဲ ဘာကောန်ဂကူမန် က္လေင်ဒှ်ကၠုင် ပ္ဍဲကွာန်ဝါကွဴဂှ်ပၠန်ရ။
ဘာကောန်ဂကူမန် ကွာန်ဝါကွဴဝွံ ကၠောန်ဗဒှ် သဘင်မ္ၚဵုဖျေဟ်ရိုဟ်ကၞက် ဍိုတ်ထဝ် ဍိုတ်သြန် ပ္ဍဲဂိတုမာတ် ၅၊ ၂၀၂၃ (သက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် ၁၅ မမံက်) တ္ၚဲအဒိုတ်။

နူဂကောံအအာ ကဵုဒါန် သွက်ဂွံသြိုင်ဘာ သြန် ၂၀ ကိုဋ်။

## ဆက်ဗှ်

## နိဿဲ
သၞောဝ်ဥပဒေစဳရေၚ်သ္ဂုတ်သွာတ် အမူဂဥုဲၜူမာဲ

သၞောဝ်ဝွံ ဒှ်တဴသၞောဝ် ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ ရပ်စပ်ဆက်စပ်ကဵုပရေၚ်ဂဥုဲၜူမာဲ မွဲရ။ သၞောဝ်ဝွံဂှ် ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ 7 August 2018 မ္ဂး ကမ္မတဳကေၚ်ကာဗဟဵု သ္ပဒဒတန်လဝ်ရ။

## လဏ်သဏ်
သၞောဝ်ဝွံ နကဵု အခန် (၄) အခန်၊ ၝောံပိုဒ် (၁၅) ပိုဒ် ခၞံဗဒှ်လဝ်ရ။ 

ပ္ဍဲမွဲၝောံပိုဒ်မ္ဂး  

* ၝောံပိုဒ်
* ပွံက်အဓိပ္ပဲါ
* ဒုဟ်ဒဏ်
* တၚ်သမ္တီ 

သာ်ဝွံတအ်ပါလုပ်ရ။

## အခန် ကေုာံ ၝောံပိုဒ်

# အခန် (၁) နူၝောံပိုဒ် (၁) စဵုကဵုစိုပ် ၝောံပိုဒ် (၉) 
# အခန် (၂) နူၝောံပိုဒ် (၁၀)(၁၁) 
# အခန် (၃) ၝောံပိုဒ် (၁၂)
# အခန် (၄) ၝောံပိုဒ် (၁၃)(၁၄)(၁၅) 

## နိဿဲ
တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်

**တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်** (အၚ်္ဂလိက်: Mahidol University; သေံ: มหาวิทยาลัยมหิดล) ဂှ် ဒှ်တက္ကသိုလ်သုတေသန မနွံဒၟံင် ပ္ဍဲရးနိဂီုသေံ (Thailand) တုဲ ပါလုပ် ပ္ဍဲစရင်တက္ကသိုလ် မပြဲအိုတ် ကေုာံ ခိုဟ်အိုတ် ပ္ဍဲရးနိဂီုသေံမွဲရ။ တက္ကသိုလ်ဝွံ နွံဗဟဵု ပ္ဍဲသာလာယာ (Salaya)၊ ခရိုင် နခန်ပထောမ် (Nakhon Pathom)၊ လဒေါဝ်ရးနိဂီုသေံရ။

## ဝင်
တက္ကသိုလ်ဝွံ စကတဵုဒှ်လဝ် နူကဵု ဘာဂဥုဲ သဳရိရာဇ် (Siriraj Hospital) မဒှ်ဘာပညာဂဥုဲ ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲရးနိဂီုသေံ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၈၈ (၁၉ ဗွဝ်ကၠံ) မဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု သၟိင်စူလာလံင်ကောန် (Chulalongkorn) ဟွံသေင်မ္ဂး ရာမ ၅ (Rama V) ရ။ ဗွဲကြဴ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၄၃ ဂှ် ပြံင်လှာဲယၟု နဒဒှ် တက္ကသိုလ်သိပ္ပံဂဥုဲ (University of Medical Sciences) ရ။ စိုပ်သၞာံ ၁၉၆၉ ဂှ် သၟိင်ဖူမဳဖောန် (Bhumibol Adulyadej) သၠးကဵုယၟု တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန် နကဵု အတိုင်ယၟု မအံက်ညး သၟိင်မဟိဍိုန် အဒူလျာဒေတ် (Prince Mahidol Adulyadej) မဒှ် "မအံက်ပညာဂဥုဲ ခေတ်တၟိ ရးနိဂီုသေံ" ရ။

## တိုက်တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင်
တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန် ဂှ် နွံတိုက်တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲဒၞာဲနာနာ ပ္ဍဲရးနိဂီုသေံရ-
* **သာလာယာ (Salaya Campus)**: ဒှ်တိုက်တက္ကသိုလ် ဇၞော်အိုတ် မနွံ ပ္ဍဲခရိုင်နခန်ပထောမ် တုဲ ဘာကဏ္ဍပညာ ဗွဲမဂၠိုင် နွံဒၟံင် ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ်ရ။
* **ဖယာထာဲ (Phayathai Campus)**: မနွံ ပ္ဍဲဍုင်ၜင်ကံက် (Bangkok) တုဲ ဒှ်ဒၞာဲ အဓိက သွက်ပညာသိပ္ပံ ကေုာံ ဂဥုဲ။
* **သဳရိရာဇ် ကေုာံ ဗံင်ကံက်နောဲ (Siriraj and Bangkok Noi)**: ဒှ်ဒၞာဲ ဘာပညာဂဥုဲ သဳရိရာဇ် မဒှ် ဘာဂဥုဲ မပြာကတ်အိုတ် ပ္ဍဲရးနိဂီုသေံရ။
* ပါဲနူဂှ်တုဲ နွံတိုက်တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲခရိုင် ကာန်ချ်နာပူရဳ (Kanchanaburi)၊ နခန်သဝါန် (Nakhon Sawan)၊ ကေုာံ အာမ်နာတ်ချ်ရေန် (Amnat Charoen) ကီုရ။

## ကဏ္ဍပညာ ကေုာံ သုတေသန
တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန် ဝွံ ဒှ်တက္ကသိုလ် မဇၞော်မောဝ်လပါ် သုတေသန (Research-intensive university) တုဲ သီုနွံ ဖေက်ကလတဳ၊ အေန်သတဳကျုတ် ကေုာံ ကဝ်လိက် နာနာသာ်ရ။ လပါ်ပညာဂဥုဲ ကေုာံ သိပ္ပံထတ်ယုက်ဂှ် ယၟုပြာကတ်တဴ ဗွဲမလောန်ရ။ 

ပါဲနူ ကဏ္ဍသိပ္ပံတုဲ လပါ်ပညာစိုတ် ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ် (Humanities and Social Sciences) လေဝ် နွံကီုရ။ ဥပမာ - **အေန်သတဳကျုတ် သုတေသန အရေဝ်ဘာသာ ကေုာံ ယေန်သၞာင် ရးအာရှ (RILCA)** ဂှ် လ္ၚတ်သုတေသန ပရူအရေဝ်ဘာသာ မပ္တံကဵု ဘာသာမန်၊ ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပညာလ္ၚတ် ယေန်သၞာင်နာနာ (Multicultural Studies) ရ။ အေန်သတဳကျုတ်ဏအ်ဝွံ ကိစ္စဇၞော်ဗွဲမလောန် သွက်ပညာလ္ၚတ်မန် ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ် မနွံယေန်သၞာင်နာနာ ပ္ဍဲရးအာရှအဂၞဲရ။

## နိဿဲ
အၚ်္ဂပူဂိုလ် လလးကထိုန်ဒစာမ်သာ်

အၚ်္ဂပူဂိုလ် လလးကထိုန်ဒစာမ်သာ်

# ပုဗ္ဗကရဏံဇာနာတိ
# ပစ္စုဒ္ဓါရံ ဇာနာတိ
# အဓိဌာနံ ဇာနာတိ
# အတ္ထာရံ ဇာနာတိ
# မာတိကံ ဇာနာတိ
# ပလိဗောဓံ ဇာနာတိ
# ဥဗ္ဘာရံ ဇာနာတိ
# အာနိဿံဿံ ဇာနာတိ

## ဗုဗ္ဗကရဏံ ဇာနာတိ
ဒးတီကမၠောန်ဒးကၠောန်

## ပစ္စုဒ္ဓါရံ ဇာနာတိ
ဒးတီပွပစ္စုဒ္ဓိရ်သ္ၚာ

## အဓိဌာနံ ဇာနာတိ
ဒးတီ ပွပတိုန်အဓိဋ္ဌာန်

## အတ္ထာရံ ဇာနာတိ
ဒးတီပွလလးကထိုန်

## မာတိကံ ဇာနာတိ
ဒးတီမာတိကာ ဒစာမ်သာ်

## ပလိဗောဓံ ဇာနာတိ
ဒးတီပလိဗောဓ ၜါပြကာ

## ဥဗ္ဘာရံ ဇာနာတိ
ဒးတီ ဥဗ္ဘာရ လပိုက်ကထိုန်ၜါပြကာ

## အာနိဿံသံ ဇာနာတိ
ဒးတီဖိုလ် အာနိသံသကထိုန် မသုန်ပြကာ

## နိဿဲ
ကမ်မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာၚ်မန် (ဍုၚ်လ္ဂုၚ်)

ကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန် (ဍုင်လ္ဂုင်)ဝွံ စပ္တံနူ (၂၇-၂-၁၉၇၂) ကၠုတ်ပါ်မံက်တိတ်ကၠုင် အကြာကောန်ဂကူမန်တံရ။ 

ကာလဂှ် အ္စာဘာတက္ကသဵု၊ ကွးဘာတက္ကသဵုဗွဲမဂၠိုင်ကီု၊ ညးသၞာဲဒါအလဵုအသဳဂၠိုင်ကီု၊ ညးတၠကမၠောန်ဂၠိုင်ကီု၊ ပူဂဵုညးမကၠောန်မကၠောန်ဇကုဇကုကီု ညဳညဳသာသာ မပါလုပ်တုဲ ချဳဒရာင်ကၠုင် ပရေင်လိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန်ရဂှ် ဂွံတီကေတ်ရ။

## တင်ရန်တၟံ

* (က) သွက်ဂွံစဵုဒၞာထိင်ဒဝ်မင်မွဲအာ လိက်ပတ်၊ ယေန်သၞာင်မန်။
* (ခ) သွက်ဂွံဖေါအ်ဗြေဝ် ထမံက်ရုပ်ရဴကဆံင်ကုလိက်ပတ်၊ ယေန်သၞာင်မန်
* (ဂ) သွက်ဂွံဂ္စာန်ကၠောန်အာ ဇၟာပ်ကောန်ဂကူမန် ညံင််သ္ဂောံသ္ဍိုက်မၠိုက် ရပ်စပ်သုင်စောဲကု လိက်ပတ်၊ ယေန်သၞာင်မန်မာန်။
* (ဃ) သွက်ဂွံထိင်ဒဝ်အာ လိက်ပတ်၊ ယေန်သၞာင်၊ အခိုက်ပြဝေဏဳတုဲ မွဲဟာန်ကေုာံ ဂ္စာန်ကၠောန်အာ ပရေင်တောတက်ဂကူမန်
* (ၚ) လိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန်ဝွံ နကောန်ဍုင်အရင်ဂမၠိုင် လ္ၚတ်စှ်ေစိုတ်တုဲ ညံင်သ္ဂောံဒှ်အာ အထံက်အပင်ပ္ဍဲပရေင်ညဳသၟဟ် ကောန်ဍုင်အရင်မာန်။ 

## ရုဲစှ်ဂကောံကေင်ကာ
စပ္တံနူ ၁၉၇၂ သၞာံ ပ္ဍဲအသေအဟာန်ကၠောံသၞာံဝွံ ရုဲစှ်ဂကောံကေင်ကာ (၁၅) တၠ နူညးတိုန်စိုပ်ပွိုင်ဍုင်ဂမၠိုင်၊ ကွးဘာတက္ကသဵု၊ ညးတၠကမၠောန်ဂမၠိုင်တုဲ အပ်ပြာပ်တာလျိုင်ရ။ 

## ပရေင်ချဳဒရာင် ကမ္မတဳဂမၠိုင်
စပ္တံနူ သၞာံ ၁၉၇၂ စဵုစိုပ် ၁၉၈၀ ဝွံ ဂကောံကေင်ကာ (၁၅) တၠ ကေုာံ ညးလုပ်ကမ္မတဳ ၜိုတ် (၇၀) တၠ စဵုကဵု (၈၀) တၠ ပါလုပ်ချဳဒရာင် ကၠုင်ရဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။ ဂကောံကေင်ကာဂမၠိုင် ဘိုင်စုတ်သြန်ဂိတုတုဲ ချဳဒရာင်ကၠုင်ပရေင်လိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန်ရ။ လၟုဟ်မ္ဂး ညးစၞးပွိုင်ဍုင်တိုင်ခဳဂမၠိုင်ပါလုပ်ချဳဒရာင် နကဵုဇြဟတ်တုဲ ဆက်ကၠုင်တရဴရ။ 

စတမ်ဗ္တောန်လိက်ပတ်မန်ဝွံ ပ္ဍဲဇြပ်မန် ကေုာံ ပွိုင်လ္ၚဵုတံရ စဗ္တောန်မာန်ကၠုင်ကီုလေဝ် လက်ကရဴဝွံ (၂၂) ပွိုင်ဍုင် သၠောဲတုဲဗ္တောန်လိက်ပတ်မန်ဥတုက္ညင်မာန်ကၠုင်ရ။ ဂတနူဏံမ္ဂး ပွိုင်မွဲသၞာံပံက်တန်ဗ္တောန်လိက်ပတ်မန်ကေုာံ ဗ္တောန်လိက်ပတ်မန်စိုပ်သ္ၚိဌာန်မာန် ဆက်ဂစာန်ကၠောန်အာပၠန်ရောင်။   

ပ္ဍဲကဏ္ဍယေန်သၞာင်အနုသုခုမဝွံ ပံက်တန်ဗ္တောန်သ္ဇိုင်လှ်ေအခိုက်မန် ကေုာံ ကွိင်ကွိုက်မန်တုဲ ဆက်တဲကဵုတၞောဝ်တၟိတံရ။   

ကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန် (ဍုင်လ္ဂုင်)ဝွံ ရိုဟ်ရိုဟ်သၞာံတက်တြးပ္တိတ်ကၠုင် ကြက္ကဒိန်မန်ရ။ စပ်ကဵုမဂ္ဂဇြေန်ဟီုမ္ဂး မဂ္ဂဇြေန်မန် လွဳဟံသာဂှ် ပ္တိတ်ဂွံ (၁၄) ကၞပ်ရ။ ပ္တိတ်တြးလဝ် လိက်ဂမၠိုင်ဝွံ လိက်ဗွဟ်မန်နဲကဲတၟိ၊ လိက်အခိုက်ကၞာမန်၊ လိက်အဘိဓာန်မန်-ဗၟာ၊ ပရူမန်ဒးတီထေက်၊ ဝေါဟာမန်တံရ။    

ပေဲါပြိုင်ဖ္ဍောတ်ကဗျ၊ ပေဲါပြိုင်ဂမြင်ညာဏ်၊ ပေဲါပြိုင်လိက်ပတ်တံဂှ်လေဝ် ကၠောန်ဗဒှ်ကၠုင်သွက်ကောန်ၚာ်မန်တံရ။    

ဆေင်စပ်ကဵုပေဲါအခိုက်ကၞာမန်တံတုဲ မပ္တံကဵုကလအ်မၞိဟ်ဇၞော်၊ သ္ဘင်ဗလိုပ်ဍာ်ဇြဴ၊ ဗဝ်သၟုတ်က္ၜင်သ္ဘင်ပူဇဴပၟတ်တံဂှ်လေဝ် ကၠောန်ဗဒှ်လဝ်ရ။     

ပံက်တန်ဗ္တောန်လိက်တၟံမန်၊ ပေဲါဗှ်လိက်စံင် ကေုာံ ပေဲါဟီုတွံလိက်ပတ်တံလေဝ် ကၠောန်မာန်ကၠုင်ရ။     

ပ္ဍဲသဘင်တ္ၚဲကောန်ဂကူမန်ဝွံ နကဵုကမ္မတဳကေတ်လျိုင်တုဲ ဗဒမ်ထ္ၜးပျးဝင်မန်ဂှ်လေဝ် ရေင်တၠုင်လဝ်ကီုရ။      

နူကဵုကမ္မတဳသ္ပသ္ကိုပ်သ္ကတုဲ ကၠောန်ဗဒှ်ကၠုင် သင်သၟဟ်ကောံမိပ်မြဟ် ဒှ်ဂုဏ်စရာဲမန်၊ သ္ဘင်ဒ္ဂေတ်ဗက်လၟိုန်အခါ အခိုက်မန်တမၠာ၊ ပေါဲဝေင်ဂြိပ်မေတ္တာ၊ ပေဲါဖ္ဍောတ်ပရိုတ်တံရ။             

လၟုဟ်မ္ဂး အာယုက်ကမ္မတဳပေင်စိုပ် (၅၀) သၞာံရ။ တရဴကွာ်စိုပ်ဂွံ ၅၀ သၞာံရ။ လၟုဟ်ပ္ဍဲကဵုရးမန်ကေုာံ အလုံဍုင်တေံ ကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန် ပွိုင်ဍုင်တံ မံက်ကၠုင်အိုတ်ဂှ် ထေက်ကဵုဒးမိပ်စိုပ်ရ။              

လိက်ပတ်မန် ယေန်သၞာင်မန် ဂွံဂျိုင်တဴ ဂွံတောတက် ဂွံဖောအ်ဗြေဝ်ဂွံဂဵုလဟဵု စွံလဝ်တင်ရန်တၟအ်တုဲ ကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန် (ဍုင်လ္ဂုင်)ဝွံ ဆက်ယိုက်ဂၠေင်အာတာလျိုင် စဵုကဵုစိုပ်သၞာံလအ်လကာဖာ ဂိုတ်ဂစာန်အာရောင်ဂှ် ပ္ဍဲအခိင်ကာလသ္ဘင်ရတုထဝ်ဏံ ပ္တိုန်ထ္ၜးဏာရအဴ။              

## နိဿဲ

ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်မန်
ဂကောံစဳပျးဖောအ်ဗြေဝ်မဟာဇန်

**ဂကောံစဳပျးဖောအ်ဗြေဝ်မဟာဇန်** ဂှ် ဒှ်ဂကောံမှာဇန် မနွံပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်မန်။ 

ဂကောံစဳပျးဖောအ်ဗြေဝ် မဟာဇန်ဝွံ ဒှ်ဂကောံကဵုပရေၚ်ပညာမွဲတုဲ နွံတန်တဴဒၟံၚ် မတ်မလီုရ။  အဓိပ္ပာယ် ဝေါဟာ စဳပျးဝွံ ဂွံစၞောန်ထ္ၜး ပ္ၚောအ်ပတဝ် စဳပျးဏာ ဂၠံၚ်တရဴမခိုဟ်ဆာဲ ကုသၟတ်ပိုယ်မန် အနာဂတ်ဘဝညးကီု၊ သီုဒေသ ဂွံဇၞော်မောဝ်တဴတက် ၜိုဟ်လလံအာ။ 

## နိဿဲ

ကဏ္ဍ:ဂကောံ
ဗော်ပၠတရဴညးဍုင်ကွာန်

**ဗော်ပၠတရဴညးဍုင်ကွာန်** (, ; ဇမၠေအ်**PPP**) ဂှ် ဒှ်ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်ဗၟာ။ ဗော်ဝွံ ဒေါ်သက်သက်ခိုင် ညးမဒှ်သေဋ္ဌဳ မအာဂတ နကဵု သီုဖအိုတ် ၁၉ တၠ စဒက်ပ္တန်လဝ် ဗော်ဝွံရ။ မၞိဟ်တအ် ကဝက်ပြင်ပြင်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ်တၠဓနရ။ ပၞောဝ်ကဵု မၞိဟ်ဂမၠိုင်ဂှ် ဦးမြင့် ဂှ် ဒှ်လဝ် မၞိဟ်မကဵုကသပ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ပ္ဍဲလက်ထက် အလဵုအသဳ ဦးသိန်းစိန်၊ တုဲပၠန် ဒေါက်တာဇော်ဦးဂှ်လေဝ် ဒှ်တၠပညာပရေင်ပိုန်ဒြပ်ရ။ ဒေါ်သက်သက်ခိုင်ဂှ် ကိုပ်ကၠာတေအ် ဒှ်ကောန်ဗော် ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ မဂွံဒုင်ရုဲစှ် အမာတ်ပွိုင်ဍုင်ဒဂုင် ပ္ဍဲစၠတ်ထဝ်ညးဍုင်ကွာန် စၞးဗော်အေန်အေဝ်ဒဳမွဲတၠရ။

ကာလအခိင်ညးတအ် မဒက်ပ္တန်ဗော်ဂှ် ညးတအ်ဟီု ရန်တၟအ် မိက်ဂွံပခိုဟ်ပတိုန် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ဍုင်တုဲ ညးတအ် ဒက်ပ္တန်ဗော်ဝွံရ။ သဘင်မာဲသၞာံ ၂၀၂၀ ဂှ် နကဵုဗော်ဏအ် လုပ်ပြိုင် သွက်စၠတ်ထဝ်ကၟိန်ဍုင်ကီု သီုကဵု စၠတ်ထဝ်ရးဂမၠိုင် သီုဖအိုတ် ၂၃၀ ပ္ဍဲကဵု တွဵုရး ကေုာံ ရးဇၞော် ၁၁ ဂှ်ကီုလေဝ် ဆမွဲဒၞာဲကီု ဟွံကလိဂွံ ဒုင်ရုဲစှ်လဝ်ရ။ 

## ဝင်
ဒေါ်သက်သက်ခိုင်ဂှ် ပ္ဍဲအခိင်မဒှ်ဒၟံင် အမာတ်စၠတ်ထဝ်ညးဍုင်ကွာန် သွက်ပွိုင်ဍုင်ဒဂုင် နူကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ဂှ် နကဵုဟိုတ် မဆဵုဂဗ ဟီုပသောင်ကလးပရိုင် ကုအစာပရိုင် မဟီုဂး ပါ်ပါဲဒး ကမၠောန်ဗော်တုဲ ဒးဒုင် နုက်ပ္တိတ် နူကဵု ဂကောံကေင်ကာ ပွိုင်ဍုင်ဒဂုင် ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၈ ဂိတုနဝ်ဝေမ်ဗါဂှ်တုဲ သၞာံ ၂၀၁၉ လပါ်အိုတ်ဂှ် ညးနုက်တိတ် နူကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳတုဲ ဒက်ပ္တန် ဗော်ပၠတရဴညးဍုင်ကွာန်ဝွံရ။ ဒက်ပ္တန်တုဲ ပ္တိုန်စရင် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲကမ္မရှေန်မာဲ ပ္ဍဲ အံက်တဝ်ဗါ ၂၃၊ ၂၀၁၉ ရ။ ဦးကျော်ဇေယျ ညးမဒှ် အမာတ်စၠတ်ထဝ်ရးလ္ဂုင် နူကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ဂှ်လေဝ် ဟိုတ်နူ ဟီုပါ်ပါဲဗော်ဂးတုဲ ဒးဒုင်နုက်ပ္တိတ် နူကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳကီုတုဲ ဇာန္နဝါရဳ ၂၅၊ ၂၀၂၀ ဂှ် လုပ်ပံင်တောဲ ကုဗော်ဝွံရ။ 
သၞာံ ၂၀၂၃ ဥပဒေ စၟတ်သမ္တီဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်တၟိ တိတ်ကၠုင်တုဲ နကဵုဗော်ဏအ် ပ္တိုန်လဝ် နဒဒှ် ဗော်မစန်ဒက် အလုံမွဲကၟိန်ဍုင်ရ။ 

## လဒက်ပ္တန်ဗော်
* ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်သက်သက်ခိုင် 
* ဒုဥက္ကဋ္ဌ (၁) ဦးမြင့်မောင်ထွန် 
* ဒုဥက္ကဋ္ဌ (၂) ဦးစောဟန်အေး 
* ညးအုပ်ကာနာနာ ဒေါက်တာမျိုးဆက်သွေး 
* ဂကောံကေင်ကာဗဟဵုဂမၠိုင်

## ဆက်ဗှ် ပရူဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ဍုင်ဗၟာ

## နိဿဲ
ဝိကပ္ပနာ

ဝိကပ္ပနာ

# သမ္မုခါ ဝိကပ္ပနာ
# ပရမ္မုခါ ဝိကပ္ပနာ

## သမ္မုခါ ဝိကပ္ပနာ
ဝိကပ္ပနာ ကတဵုဒှ်ဂတမုက်ကၠာတၠသ္ၚာ (ဝါ) တၠသ္ၚာသပဝိကပ္ပနာနကဵုပါၚ်

## ပရမ္မုခါ ဝိကပ္ပနာ
ဝိကပ္ပနာ ကတဵုဒှ်ဗဒန်မတ် (ဝါ) ခမဳဝိနယ်ဓိုရ်မွဲမွဲဇကု သပဝိက္ကပနာ နကဵုပါၚ် ရဴဝွံ နွံၜါသာ်ရ။

## နိဿဲ
ဗော်ဒဳမဝ်ကရေတ်တေတ် ဖၠုံ-သဝဝ်

**ဗော်ဒဳမဝ်ကရေတ်တေတ် ဖၠုံ-သဝဝ်** (, ; ဇမၠေအ်**PSDP**) ဂှ် ဒှ်ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် မပစၞး ကုဂကူကရေင်ဂမၠိုင်ရ။

## ဝင်
ဗော်ဒဳမဝ်ရေတ်တေတ် ဖၠုံ-သဝဝ် ဝွံ သွက်ဂွံကလိဂွံ စၟတ်သမ္တီ ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်ဂှ် ပ္တိုန်အာတ်မိက် ကမ္မရှေန်မာဲ ပ္ဍဲ ဂိတုဨပြဳ ၂၃၊ ၂၀၁၀ဂှ်တုဲ ဂိတုမေ ၄၊ ၂၀၁၀ ဂှ် ဂွံဒုင်စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်ဗၟာမွဲရ။ သဘင်မာဲ ၂၀၁၀ ဂှ် နကဵု ဗော်ဏအ် လုပ်ဒုင်ရုဲမာဲ သွက်စၠတ်ထဝ်ကောန်ဂကူ ပန်ဒၞာဲတုဲ ကလိဂွံဇမၞး ပိဒၞာဲ။ သွက်စၠတ်ထဝ်ညးဍုင်ကွာန်ဂှ် လုပ်ရုဲ မသုန်ဒၞာဲတုဲ ဂွံဇၞးကေတ် ၜါဒၞာဲရ။ သွက်သဘင်မာဲ ၂၀၂၀ ဂှ် နကဵုဗော်ဝွံ ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်ကရေင်ဂှ် ညးတအ် ဟွံဒုင်ရုဲ၊ စၞးဂှ် လုပ်ရုဲ မ္ၚးတွဵုရးကရေင် ဗီုကဵု တွဵုရးမန်နွံရ။ မုဟိုတ်ရောမ္ဂး သွက်သဘင်မာဲ ၂၀၂၀ ဂှ် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်ကရေင်ပိဗော်ဂှ် ပံင်ပ္ကောံတုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် ဗော်ဒဳမဝ်ကရေတ်တေတ်ကောန်ဂကူကရေင် (ကရင်အမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ -KNDP) တုဲ နကဵုဗော်ဝွံ ဟိုတ်နူ ဟွံပါလုပ် ပ္ဍဲကဵု ဗော်ပံင်ကောံတၟိဂှ်တုဲ တၞဟ်န ဒၞာဲပြိုင် အကြာဂကူကရေင် ဟွံဂွံထပ် ရေင်သကအ်တုဲ ဟွံလုပ်ဒုင်ရုဲ ပ္ဍဲကဵု တွဵုရးဍုင်ကရေင်ရ။ အတိုင်သၞောဝ် ဗော်မွဲ ပ္ဍဲသဘင်မာဲမွဲ အောန်အိုတ် ၃ ဒၞာဲ သ္ဒးဒုင်လုပ်ပြိုင်တုဲ တၞဟ်န ဗော်ဂွံဆက်တန်တဴဂွံတုဲ လုပ်ဒုင်ရုဲလဝ် ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်မန်ရ။ ဆဂး ဆမွဲဒၞာဲကီု ဟွံကလိဂွံဇမၞးရ။

နကဵုသၞောဝ်ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်တၟိ ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် မနွံဒၟံင်တအ်ဂှ် ဒးက္လေင်ပ္တိုန်တၟိဂှ် ပ္ဍဲ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၄၊ ၂၀၂၃ ဂှ် က္လေင်ပ္တိုန်လဝ် သွက်ကလိဂွံ စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် ဗော််ပရေင်ဍုင်ကွာန်ပၠန်ရ။

## ဆက်ဗှ် ပရူဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ဍုင်ဗၟာ

## နိဿဲ
ဗော်ညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ တွဵုရးယခေင်

**ဗော်ညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ တွဵုရးယခေင်** (ရခိုင်ပြည်နယ် အမျိုးသားအင်အားစုပါတီ, ) ဂှ် ဒှ်ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်ဗၟာ တွဵုရးယခေင်။ 

## ဝင်
ဗော်ညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ တွဵုရးယခေင်ဝွံ စဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲဂိတုမေ သၞာံ ၂၀၁၀။ ပ္ဍဲသဘင်မာဲ သၞာံ ၂၀၁၀ ဂှ် လုပ်ဒုင်ရုဲစှ် ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်ယခေင် ၆ ဒၞာဲ။ သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲ ၁၁ ပွိုင်ဍုင်၊ ဒၞာဲအမာတ် ၁၉ ဒၞာဲ၊ သွက်စၠတ်ထဝ်ညးဍုင်ကွာန် ၅ ဒၞာဲ၊ သွက်စၠတ်ထဝ်ကောန်ဂကူ ၂ ဒၞာဲ၊ တုဲ သွက်စၠတ်ထဝ်တွဵုရးဂှ် ၁၂ ဒၞာဲ။ သၞာံ ၂၀၂၃ သၞောဝ်ဥပဒေ ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်တၟိ ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်တအ် ဒးပ္တိုန်စၟတ်သမ္တီတၟိတုဲ နကဵု ဗော်ဝွံ ဂိတုမာတ် ၁၅၊ ၂၀၂၃ ဂှ် က္လေင်ပ္တိုန် သွက်ကလိဂွံ စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်ပၠန်ရ။ ဗော်ဝွံ သဘင်မာဲ သၞာံ ၂၀၁၅၊ ၂၀၂၀ ဂှ် ၜိုန်ရ လုပ်ပြိုင်လဝ်ကီုလေဝ် ဆမွဲဒၞာဲကီု ဟွံကလိဂွံလဝ် ဇမၞးရ။

## ဆက်လ္ၚတ် ပရူဗော််ပရေင်ဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်ဗၟာ

## နိဿဲ
ဗော်ကောန်ဂကူ အရကာန်

**ဗော်ကောန်ဂကူ အရကာန် ** , ; ခမၞန် **ANP**) ဝွံ ဒှ်ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်ဗၟာ မပစၞး ကုဂကူယခေင် ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်ယခေင်ရ။ ဗော်ဏအ်ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် ဇာန်နဝါရဳ ၁၃၊ ၂၀၁၄၊ မဂွံစၟတ်သမ္တီ နူကမ္မရှေန်မာဲ ပ္ဍဲ ဂိတုမာတ် ၆၊ ၂၀၁၄ ရ။ The chairman of the ANP is Thar Htun Hla. 

## ဝင်
ဗော်ဇၞော်မောဝ်ကောန်ဂကူယခေင် (Rakhine Nationalities Development Party - RNDP) နကဵု ဥက္ကဋ္ဌ ဒံက်တာဦးအေးအောင် ကဵု ဗော်ကောန်ဂကူအရကာန် သွက်ဒဳမဝ်ကရေသဳ (Arakan League for Democracy - ALD) နကဵု ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအေးသာအံင် ၜါဗော်ဏအ် တုပ်စိုတ် ရေင်သကအ် ပ္ဍဲ ဂိတုဂျောန် ၁၇၊ ၂၀၁၃ သွက်ဂွံ ပံင်ပ္ကောံမွဲဗော် နကဵုယၟု ဗော်ကောန်ဂကူအရကာန်၊ ကြဴနူ ပညဳပညပ် ရေင်သကအ် လလအ်ပွိုင် ၈ ဂိတုတုဲရ။

သဘင်မာဲ သၞာံ ၂၀၁၅ ဂှ် နကဵုဗော်ဏအ် ဒုင်ရုဲမာဲ သွက် ၆၃ ဒၞာဲ ပ္ဍဲတွဵုရးယခေင်၊ တွဵုရးချေင်၊ ရးဇၞော်ဨရာဝတဳ ကေုာံ ရးဇၞော်လ္ဂုင်။ နကဵုဗော်ဏအ် ဂွံဇၞးကေတ် သီုဖအိုတ် ၁၀ ခုင် သွက်စၠတ်ထဝ်ကောန်ဂကူ၊ ၁၂ ခုင် သွက်စၠတ်ထဝ်ညးဍုင်ကွာန်၊ ၂၂ ခုင် သွက်တွဵုရးယခေင် ကေုာံ ဝန်ဇၞော်ကေင်ကာကောန်ဍုင်အရင် မွဲတၠရ။

က္ဍိုပ်သကိုပ် ဗော်ကောန်ဂကူအရကာန် သွက်ဒဳမဝ်ကရေသဳ (ALD) လလောင်တြး ပ္ဍဲ ဇာန္နဝါရဳ ၈၊ ၂၀၁၇ ဒဒှ်ရ ညးတအ် ပါ်တိတ် နူကဵု ANP တုဲ က္လေင်ပတိုန်စၟတ်သမ္တီဗော် တၞဟ်ခြာ သွက်သဘင်မာဲ ၂၀၂၀ ပၠန်ရ။ ဟိုတ်ဂွံကလေင်ပါ်တိတ်ဂှ် ညးတအ် ပ္ဍဲကဵု ဗော်ဂှ် မၞိဟ်စၞးနူကဵု ဗော်RNDP ဂှ် ဓလီုကေတ်လဝ် အဝဵုဂၠိုင်ရ။

ပ္ဍဲ နဝ်ဝေမ်ဗါ ၂၇၊ ၂၀၁၇ ဂှ် ဒေါက်တာအေးမောင် နုက်တိတ် နူကဵု ဗော် နဒဒှ် ဥက္ကဋ္ဌကီု သီုကဵု ကောန်ဗော် ဟိုတ်နူကဵု ပြသၞာအပ္ဍဲဗော်ရ။

## နိဿဲ
ဘာကောန်ဂကူမန် တန်သၠုင် ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု

**ဘာကောန်ဂကူမန် တန်သၠုင် ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု** ဂှ် နွံ ပ္ဍဲကွာန်ဝင်ရာဲ အရာပ်ဝါဗိုင်။ ဘာဝွံ နကဵု ကမ္မတဳပရေင်ရေင်တၠုင် ပရေင်ပညာ ကောန်ဂကူမန် ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု အာဂတပၠတရဴတုဲ ဒက်ပ္တန်ဒၟံင်ရ။ သွက်ဂွံသြိုင်ဘာဏအ်ဂှ် နာဲသိုက်စိုတ် မိမန် ကေုာံဒေအ် မိတဳ ကဵုလဝ်ဒါန်ဂအာင်တိ နကဵုင္ၚုဟ်မး ကာလ ၁၅၀၀ ကိုဋ်ရ။ 

## ဂအာင်ဘာ
ဂအာင် ဘာကောန်ဂကူမန် တန်သၠုင် ဍုင်ဇြပ်ဗု ဝွံ နာဲသိုက်စိုတ် (ကော်) နာဲဟလာ၊ မိမန် ကေုာံ ဒေအ် မိတဳ ဇာတိကွာန်အင်ခေဝ် မပဒတဴ ပ္ဍဲဍုင်ဇြပ်ဗု၊ အရာပ်အံင်ဇၞး သၠးကဵုလဝ်ဒါန်တိ ဗၞတ် ၁ ဨက ဘာ်။ နကဵု င္ၚုဟ်ကာလမ္ဂး နွံဗၞတ် ၁၅၀၀ ကိုဋ်။ ပါဲနူ ဒါန်တိတုဲ သီုတုက်ၜံက်ဗဝ်ပညဳကဵ ဂအာင်တိဂှ် ဒးအိုတ်သြန် ဗၞတ် ၁၀၀ ကိုဋ်။ တုဲပၠန် ရုင်သွက်ကမ္မတဳသြိုင်ခၞံဘာတအ် ဂွံပကောံဓရီုဂှ်လေဝ် နကဵု င္ၚုဟ်မး ၇၀ ကိုဋ်ဂှ် ကဵုလဝ်ဒါန်ကီုရ။ ဂအာင်တိ ၜိုတ်နွံပၟိက် ဥပမာ ယဝ်ဒးသြိုင် ခဒမ်ကွးဘာ၊ ဒၞာဲသ္ၚိဍာ်တအ်မ္ဂးလေဝ် ဟီုကဵုညး၊ ညးဆက်ကဵုအာဒါန်ပၠန်ရောင်ဂှ် နာဲသိုက်စိုတ် ကဵုလဝ်ဂတိပါင်ကီုရ။
 ဂအာင်ဘာဂှ် နွံဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဝင်ရာဲ အရာပ်ဝါဗိုင်။

## နိဿဲ
အဟိုတ်စိုတ် ၁၈ ပြကာ

အဟိုတ်စိုတ် ၁၈ ပြကာ

* ပဉ္စဒွါရာဇ္ဇန်စိုတ် ၁
* ဒွေပဉ္စဝိညာဏ်စိုတ် ၁၁
* သမ္ပဋိစ္ဆာန်စိုတ် ၂
* သန္တဳရဏစိုတ် ၃
* ဝုဋ္ဌဴစိုတ် ၁
* ဟသိတုပ္ပါဒ်စိုတ် - ၁

## နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ
ဒွိဟိုတ် ၂၂ ပြကာ

ဒွိဟိုတ် ၂၂ ပြကာ

* လောဘစိုတ် (၈) 
* ဒေါသစိုတ် (၂) 
* ကာမာဝစရသောဘဏ ညာဏဝိပ္ပယုတ် ၁၂
## နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ
ရာမည၊ ကၠအ်ပ္ကဴ ပ္ဍဲဍုင်မတ်မလီု

**ကၠအ်ပ္ကဴရာမည** ဍုင်မတ်မလီု (ရာမညပန်းခြံ) ဂှ် ဒှ်ကၠအ်ပ္ကဴ မနွံ ဗဒါဲသၞေဟ်ဒဒန်ရာမည၊ ဇိုင်ၜဳသြင်လောန်၊ ဂၠံင်ဇိုင်ၜဳ၊ အရာပ်ဓမာတ် ဍုင်မတ်မလီု၊ မစပံက်လဝ် ပ္ဍဲဂိတုမာတ် ၁၈၊ ၂၀၂၃ နကဵုမပစၟတ်သမ္တီ တ္ၚဲတွဵုရးဍုင်မန် (၄၉) ဝါရ။ ပ္ဍဲအခိင်မစပံက်ဂှ် နွံကဵု ပမ်ရောဟ်ဍာ် ရုပ်ၜိုပ်မွဲ၊ ဂၠံင်ဇိုင်ၜဳ မနွံ ၆၀၀ ပေ၊ ဒၞာဲကိရိယာလဝေင်ဓတ်ဂမၠိုင်၊ ဒၞာဲလဝေင်ခရိုင်ဗတဳ၊ ဒၞာဲလဝေင်ကောန်င္ၚာ်၊ သလာတ်ဂၠံင်သကိတ်၊ သလာတ်လဝေင်သၞေင်စာင် ကေုာံ တေအ်ရဴ၊ ဆေင်ဖျာမသွံကပေါတ်ဒေသ၊ ဆေင်ဖျာသတဝ် ကေုာံ ဆေင်ကဝ်ဖဳ၊ ဒၞာဲပါကေန်ကွဳဂမၠိုင် ကေုာံ သ္ၚိဍာ်ညးဍုင်ကွာန်တအ် နွံရ။ ကၠအ်ပ္ကဴဂှ် သီုဖအိုတ် နွံသမၠဲ ၂၄၆၆,၉၄ စတုရံမဳတာ(၀,၆၁ ဨက၊ ၀,၂၅ ဟက်တာ) မဒှ် ဒၞာဲသွက်ညးဍုင်ကွာန်တအ် ဂွံကြေဝ် ပရေလၟောင် ကေုာံ ဒၞာဲကောန်င္ၚာ်တအ် ဂွံဝေင်ချဳဓရာင်ကာယမွဲရ။ 

## ဝင်

ကၠအ်ပ္ကဴရာမညဝွံ မကၠောန်ပံက်လဝ် ပ္ဍဲလက်ထက် ခေတ်အလဵုအသဳပၞာန်၊ ပ္ဍဲဂိတုမာတ် ၁၈၊ ၂၀၂၃ နကဵု မစၟတ်သမ္တီ တ္ၚဲတွဵုရးဍုင်မန် မရနုက်ကု ၄၉ ဝါရ။
## နိဿဲ
သ္ၚာ ၉ ဂတှ်ေ

သ္ၚာ ၉ ဂတှ်ေ

# သပိုၚ် - အန္တရဝါသက
# သ္ၚာကၞေဟ် - ဥတ္တရာသၚ်္ဂ
# သကိုပ် - သံဃာဋိ
# သၞာသတိက်၊ ယာတ်လၜက် - ပစ္စထ္ထရဏ
# ယာတ်ဇိုတ်မုက် - မုခပုဉ္ဆနစောဠ
# ယာတ်ခ္ဍိုဟ်ဍာ်၊ယာတ်ဇိုတ်တဲ၊ဖျေဲဗဗေၚ် မပတမ်သာ်ဏအ် - ပရိက္ခာရစောဠ
# သ္ၚာနိသဳဒိုန် - နိသဳဒန
# သ္ၚာဒုၚ််ဗြဲ (သ္ၚာသၞုက်ဗြဲ) - ဝဿိကသာဋိက
# ယာတ်ဂရောပ်စော် - ကဏ္ဍုပ္ပဋိစ္ဆာဒိ

## နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ
မန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ထဝါဲ

**ဘာမန်** ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံ ဍုင်ထဝါဲ၊ ရးတၞင်သဳ။ ဘာဝွံ နကုတၠဳပိုန်သင် ကျာ်ဇၞော်ဂမၠိုင် နူ ဂကောံဂိုဏ်ရာမညနိကာယ အာဂတပၠတရဴတုဲ ရာန်လဝ် နကုသြန်ဒါန် ကောန်ဂကူမန်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၃။

## ဝင်
သၞာံ ၂၀၂၃ ဂိတုမာတ် ၈ (သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၈၄ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် ၃ စွေက်) တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါဂှ် ချုက် လိက် မရာန်ကေတ် တိဂအာင်ဘာဝွံရ။ တိဂအာင်ဘာဝွံ နွံ ပ္ဍဲ (ရးတၞင်သဳ၊ ခရိုင်ထဝါဲ၊ ဍုင်ထဝါဲ၊ အရာပ်သၞေဟ်စိင်၊ ခရိုက် စၟတ် ၃ သၞေဟ်စိင်၊ စၟတ် ၁၆/၁ (တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို၊ ဆင်ဆိပ်ရပ်ကွက်၊ အကွက်အမှတ် ၃ ဆင်ဆိပ်၊ ဦးပိုင်အမှတ် ၁၆/၁)၊ သီုဖအိုတ် နွံ သမၠဲ ၀,၅၀၄ ဨက။ ညးတၠတိတြေံ စောယာမီယာ မဒှ်ကောန် စောဖိုးခဲ ကု ဒေါ်လေးလေး မဒှ်ကောန် ဦးချစ်လှိုင် မညးပဒတဴ ပ္ဍဲ ဂၠံင်ကျာ်၊ အရာပ်သၞေဟ်စိင်၊ ဍုင်ထဝါဲ (ဘုရားလမ်း၊ ဆင်ဆိပ်ရပ်၊ ထားဝယ်မြို့) သွံကဵု ဦးမင်းနိုင် နကုင္ၚုဟ် သြန်ဒကေဝ်ဗၟာ ဒစိတ်ကၠံကိုဋ် (၉၀,၀၀၀,၀၀၀)။ နကုဦးမင်းနိုင်ဂှ် ပ သကိုပ်သက ကုတၠဂုဏ်အစာဝဏ္ဏသာရ ကု တၠဂုဏ်အစာပုပ္ဖရမ္မတုဲ သၠးကဵု ဒါန်တိ သွက်ဂွံဒှ် တိဂအာင်ဘာသံဃိက ကောံ ကုတိသာသနာ မြဴသာ်ဝွံ ချူဗၟံက်လဝ် ပ္ဍဲ လိက်ကသုက် မထပက်လဝ် စၟတ်တဲ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၃ ဂိတုမာတ် ၈ ပ္ဍဲ ဍုင်ထဝါဲရ။ နလိက်ကသုက် အပ္ဍဲသၞောဝ် တၞဟ်နဂွံဗၠး ဝိနဲ သင်တအ် ဂွံတန်တဴဂပ်ဝ်တုဲ ဒးဖန်လဝ် ဗီုဂှ်ကီုလေဝ် ဘာဝွံ နမဒါန် နူ တၠဳပိုန် ကျာ်ဇၞော်အစာဂိုဏ်ရာမညနိကာယဂမၠိုင်ဂှ် ရာန်လဝ် သွက်ဂွံခၞံဗဒှ် ဘာမန် ပ္ဍဲ ဍုင်ထဝါဲဂှ်ရ။

### လၟေင်အလန် မရာန် အရှာမ်ဘာ
* အလန်ပထမ သ္ၚိ ကေုာံ ဂအာင် င္ၚုဟ် ၂၃၅၀ကိုဋ်
* အလန်ဒုတိယ သ္ၚိ ကေုာံ ဂအာင် င္ၚုဟ် ၅၅၀ကိုဋ်။
* အလန်တတိယ သ္ၚိ ကေုာံ ဂအာင် င္ၚုဟ် ၇၀၀ ကိုဋ်။
* အလန်စတုတ္ထ ဂအာင် မနွံ ပလိုတ်ဘာ အနာံ ၇၄ ပေ၊ ဇမၠိင် ၁၁၆ ပေ င္ၚုဟ် ၂၀၀၀ ကိုဋ် (တ္ၚဲထပက်စၟတ်တဲ ဂိတုကထိုန်ပေင် ၁၃၈၅ (၂၇၊ ၁၁၊ ၂၀၂၃)။

ကြဴနူ ဘာမန်ဏအ် မံက်ဂတဝ် က္တဵုဒှ်ကၠုင်တုဲ ဘာလကျာ်ထဝါဲ မနွံ ပ္ဍဲအရာပ်သၞေဟ်စိင် ကော် ကောံဓရီု ရဲဂကောံရုင်လံင်ပိဏ္ဍပါတ် (*ဆွမ်းလောင်ရုံအသင်းအဖွဲ့*) တုဲ ဟီု ယဝ်ရ ဂကောံမၞးတအ် လံင်ပိဏ္ဍပါတ် ကုလကျာ်မန်မ္ဂး နကုခမဳသင်ထဝါဲတအ် ဗဂပ်ဗဗေင် ကုဂကောံဂှ်တုဲ ညးတအ် ဟွံဒုင်လံင် ပိဏ္ဍပါတ် ကုဂကောံဂှ်ရ။ နကုဂကောံတအ်ဂှ် သ္ဒးရုဲစှ်မွဲတုဲ ဂကောံတအ် သီုဖအိုတ်ဂှ် ဒှ် ဂကူထဝါဲဖအိုတ်တုဲ ညးတအ် ရုဲစှ် သွက်ဂွံ ဆက်လံင်အာ ပိဏ္ဍပါတ် ကုဘာလကျာ်ထဝါဲဟေင်ရ။ ဟိုတ်နူဂှ်တုဲ နကုဘာလကျာ်မန်ဂှ် စှ်ေပိဏ္ဍပါတ်မ္ဂး ဒါယကာ မလံင်ပိဏ္ဍပါတ် ကုလကျာ်မန် ဟွံမဲရ။ ပ္ဍဲ ဘာမန်ဂှ် သၞာံ ၂၀၂၃ ဂှ် သင် မလုပ်ဒဂိုန် နွံ ၅ ဇကု၊ ဒါယကာ နွံ အကြာ ၂-၃ တၠ၊ ကောံ ကုသၟာကမၠောန် မသြိုင်ဘာ နွံ အကြာ ၇-၈ တၠတုဲ မွဲမွဲတ္ၚဲမ္ဂး စရိတ်ပိဏ္ဍပါတ် အိုတ်ဒၟံင် သြန်ဒကေဝ်ဗၟာ ဗဒါဲမွဲကိုဋ်ရ။

## သိမ်
သၞာံ ၂၀၂၅ ဂိတုနဝ်ဝေမ္ဗာ ၂ (သက္ကရာဇ် ၁၃၈၇ ဂိတုကထိုန် ၁၃ မၟံက်) တ္ၚဲအဒိုတ်ဂှ် သၟိတ် သိမ်။

## ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာ
ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဘဒ္ဒန္တပုပ္ဖရမ္မ 

## နိဿဲ
သတ်ထဝ်ဖအူ၊ ကွာင်

**ကွာင်သတ်ထဝ်ဖူ** **ကွာင်သတ်ထဝ်ဖအူ** (ကော်စ **ကွာင်ကအ်ဍောတ်**) (ဗၟာ:ဆပ်တာဖူးမုန့်) (အင်္ဂလိက်:Roasted Pan Cake) ဂှ် ဒှ်ကွာင်အခိုက်မန် ဗွဲတၟေင် ကွာင်နူကွာန်ကအ်ဍောတ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်။ ကွာင်ဝွံ မကၠောန်ကဵု ဝိုဟ်ပလေင်၊ ကဝ်၊ သတ်ဗြဴတုဲ အခိုက်ဗီုမကၠောန်ဂှ် တုပ်ဒၟံင် ကုကွာင်ကဝေက်ရ။

## နိရုတ်
ယၟု ကွာင်ဝွံ နူတမ် ကၠုင်နူ ကွာင်သတ်ထဝ်ဖအူ၊ နူဂှ် ပြံင်လှာဲတုဲ ဒှ်အာ ကွာင်သတ်ထဝ်ဖူ။ ယၟုဗီုမန် သတ်ထဝ်ဖူ ဂှ် ဟီုနကဵု ရမ္သာင်ဗၟာ ဆပ်တာဖူး။ ဟိုတ်နူ ကွာင်ဝွံ ရဲကွာန်ကအ်ဍောတ်တအ် မကၠောန်ဒၟံင်တုဲ ကွာင်ကအ်ဍောတ် ဗီုဏအ်လေဝ် ကော်စဒၟံင်ကီုရ။

## မတ်
ဂြန်ကွာင်ဏအ်ဂှ် နွံ (၄) မတ်၊ လဆောဝ်မ္ဂး စုတ်သီု ဗက မ္ဂး ဒှ်အာ (၅) မတ်။
# ဝိုဟ်ပလေင် (ညးလ္ၚဵု ဝိုဟ်သ္ၚု ကဵု ဝိုဟ်ပလေင်နှဴ (၁၀၀ ဂရာမ်၊ ဝိုဟ်သ္ၚု၉၀ဂရာမ် + ဝိုဟ်ပလေင် ၁၀ဂရာမ်) ၁၀၀ ဂရာမ်
# သတ်ဗြဴကဝါတ် ၁၀၀ ဂရာမ်
# ကဝ်/သဂြာ ၅၀ ဂရာမ်
# ဍာ် ၅ ဂရာမ် (သွက်ဂွံပၠာဲ ဝိုဟ်) (လ္ၚဵု ဟွံစုတ်)
# ၜဵု (ညိည)
# (ဗက)

## ဂြန်
ဂြန် နဲမကၠောန်ကွာင်ဏအ်ဂှ်
* သၠ - ပလေင်ဂှ် တုင်ဍာ်တုဲ ထၞက် ညံင်ဂွံဒှ်ဝိုဟ် (ညံင်ဂွံဍိုတ်) ယဝ်ရ ဍိုတ်ဟွံခိုဟ်မ္ဂး ကာလခၟူမ္ဂး ထောင်ပြိုဟ်လေပ်။
* ယိုဟ် - သတ်ဗြဴမကွာတ်လဝ်ဂှ် ဖုဲကဵု ကဝ် (ဟွံသေင်မ္ဂး) သဂြာ ၜဵုညိညတုဲ ကၞာန် စဵုကဵု သတ်ဗြဴကဝါတ်ဂှ် ကှ်။ ယဝ်ရ သတ်ဗြဴကှ်ခိုဟ်မ္ဂး ကွာင်ဂှ် စွံဂွံ စဵုကဵု ၁၀ တ္ၚဲ။
* ဂမ္တဴ (ပၟတ်) - လတူထၟာဲထး မကဵုလဝ်ဓါတ်ဂမ္တဴဂှ် ကြုဲစုတ် ဝိုဟ်ပလေင်ကြဳကြဳ ပေင်ပေင် တၟာဇကုမကေတ်ဂှ်၊ တုဲမ္ဂး စုတ်ယိုဟ် လဒေါဝ် နကဵုဗီုပြင် ဂၠိင်ဂၠိင်။ ဝိုဟ်ဂှ်ခၟူဂွံမ္ဂး ခၟူပူဝိုဟ်ဂှ်တုဲမ္ဂး က္လိဂွံ ကွာင်သတ်ထဝ်ဖူ ထၜောမ် မွဲခမူရ။

## နိဿဲ
ဗော်ညးဗြဴ(မန်)

**ဗော်ညးဗြဴ(မန်)**  (ဗၟာ: အမျိုးသမီးပါတီ (မွန်)၊ အင်္ဂလိက်: Women Party (Mon)) ဝွံ ဒှ်ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် မဒက်ပ္တန်လဝ် ဗွဲတၟေင် နကဵုညးဗြဴဂကူမန်ဂမၠိုင်၊ မပ္တိုန်စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၄။ ဗော်ဝွံ နူစမဒက်ပ္တန်တေအ်ဂှ် မိတာန်ရှေန် (မိသန်းရှင်) ဒှ်ဥက္ကဋ္ဌတုဲ ညးအုပ်ကာနာနာဂှ် ဒှ်မိသန်းသန်းဆွေ။ နကဵုဗော်ဝွံ သဘင်မာဲ၂၀၁၅ဂှ် ဒုင်ရုဲစှ်လဝ် ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်မန် ရးတၞင်သဳ သီုဖအိုတ် ၄ ဒၞာဲ၊ သဘင်မာဲ ၂၀၂၀ ဂှ် ဟိုတ်နူ မိက်ဂွံဝေင်ပါဲ ညံင်ညးစၞးဗော်မန် ဟွံဂွံထပ်ရေင်သကအ်တုဲ ဒုင်ရုဲစှ်လဝ် ပ္ဍဲရးဨရာဝတဳသၟးရ။ သဘင်မာဲ သၞာံ ၂၀၁၅၊ သၞာံ ၂၀၂၀ ဂှ် ဆမွဲဒၞာဲကီု ဟွံက္လိဂွံဇမၞးရ။ 

## ဝင်
ဗော်ညးဗြဴ(မန်) ဝွံ နကဵု မိတာန်ရှေန် (မိသန်းရှင်) အာဂတပၠတရဴတုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် ဗော်ဝွံ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၄၊ ပတိုန်အာတ်မိက် သွက်ဂွံဒက်ပ္တန်ဗော် ပ္ဍဲအလဵုအသဳ ပ္ဍဲ ၂၄ အံက်တဝ်ဗါ ၂၀၁၄ တုဲ က္လိဂွံစၟတ်သမ္တီ ပ္ဍဲဂိတုမေ ၂၈၊ ၂၀၁၅။ ရန်တၟအ်ကဵု သွက်ဂွံလုပ်ပေါဲဗတိုက် သွက်အခေါင်မၞိဟ်ဗြဴသီုဖအိုတ်တုဲ ပ္ဍဲအခိင်ကာလ ဒက်ဗော်ဂှ် ကဵုလဝ်ယၟု "ဗော်ညးဗြဴဂမၠိုင်" နကဵု ဘာသာဗၟာ "အမျိုးသမီးများပါတီ"ကီုလေဝ် နကဵု ကမ္မရှေန်မာဲဂှ် ညးတအ်ဟီု ယၟုဂှ် ဒှ်အာ ယၟုမပစၞး ကုညးဗြဴအလုံမွဲကၟိန်ဍုင်တုဲ နကဵုယၟုဂှ် ညးတအ် ဟွံပကဵုဒတန်၊ စၞးဂှ် ကဵုခုတ်ယၟု ဗော်ညးဗြဴ(မွန်) နကဵု ဘာသာဗၟာ "အမျိုးသမီးပါတီ (မွန်)ရ။

သဘင်မာဲ သၞာံ ၂၀၁၅ ဂှ် နကဵုဗော်ဝွံ လုပ်ဒုင်မာဲ သွက်စၠတ်ထဝ်ကောန်ဂကူ ပ္ဍဲရးဒေသဇၞော်တၞင်သဳဂှ် မိမြင့်သန်း (တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ် ၁၀ ၀၇၊ ၁၉၆၈)၊ ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်မန်ဂှ် နီနီလွင် (တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ် ၀၇၊ ၀၈၊ ၁၉၆၇)၊ တွဵုရးဍုင်မန်ပၠန် မိတာန်ရှေန် (တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ်၁၀၊ ၀၈၊ ၁၉၆၂)၊ သွက်စၠတ်ထဝ် ညးဍုင်ကွာန် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင် မိမိုးမိုးခိုင် (တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ် ၀၃၊ ၁၂၊ ၁၉၇၉)။

သဘင်မာဲ ၂၀၂၀ ဂှ် ဟိုတ်နူ ဟွံမိက်ကဵု ညးစၞးဗော်မန် လုပ်ပြိုင်ဒၞာဲထပ်ရေင်သကအ်တုဲ နကဵုဗော်ဝွံ ဟွံလုပ်ပြိုင် ပ္ဍဲဒၞာဲဗော်ညဳသၟဟ်မန် မလုပ်ပြိုင်ဂမၠိုင်တုဲ စၞးဂှ် အာလုပ်ပြိုင် ရးဒေသဇၞော်ဨရာဝတဳ မသုန်ဒၞာဲ ဥက္ကဋ္ဌ မိတာန်ရှေန် (မိလျိုင်မန်) ဂှ် လုပ်ပြိုင် သွက်စၠတ်ထဝ်ညးဍုင်ကွာန် ပွိုင်ဍုင်ဖာသီ၊ ဒေါ်တင်ဇာလွင်၊ ဒေါ်ခင်စမ်းလှိုင်၊ မိတင်တင်ထွေး ကဵု ဒေါ်အေးဝင်းတအ်ဂှ် လုပ်ပြိုင် သွက်စၠတ်ထဝ်ရးဇၞော် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ဖာသီ၊ ကုန်ဘာ (ကျောင်းကုန်း)၊ ငပုတော တအ်ရ။

သၞာံ ၂၀၂၃ ကမ္မရှေန်မာဲ ကၠောန်ခၞံ သၞောဝ်ဥပဒေ မဆေင်ကုဗော်ဍုင်ကွာန်တၟိတုဲ ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်တအ် ယဝ်ရ မိက်ဂွံ ဆက်တန်တဴအာ နကဵု ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မ္ဂး ဂိတုမာတ် ၂၈၊ ၂၀၂၃ ဂှ် စွံလက်ကြဴအိုတ်တုဲ ဒးပၠုပ်စရင်ဂှ် နကဵု ဗော်ညးဗြဴ(မန်) ပ္တိုန်ပၠုပ်လဝ်စရင် နဒဒှ် ဗော်မစန်ဒက် အလုံမွဲကၟိန်ဍုင်ရ။ သၞာံ ၂၀၂၃ ဂိတုဂျောန် ၂၃ ဂှ် နူကဵု ကမ္မရှေန်မာဲကၟိန်ဍုင် ပဒတန် ကဵုစၟတ်သမ္တီ ဗော်အပ္ဍဲသၞောဝ် နကဵု ဂၞန်စၟတ်သမ္တီ (၃၁) ရ။

သၞာံ ၂၀၂၅ ဂိတုသေတ္တေမ္ဗာ ၉ ဂှ် နူ ကမ္မရှေန်မာဲ နကုတင်လလောင်တြး စၟတ် (၉၅/၂၀၂၅) ဂှ် ဟိုတ်နူ လၟိဟ် ကောန်ဗော် ကု ရုင်ဗော် အတိုင်မပိုင်ခြာလဝ်ဂှ် ဟွံပေင်တုဲ ဗော်ဂှ် ဒးဒုင်ပလီု နူ နဒဒှ် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်ရ။

## လညာတ်ပရေင်ဍုင်ကွာန်
* ညးဗြဴတအ် ညံင်က္လိဂွံ အခေါင်မသ္ဒးကလိဂွံထေက်။
* အပ္ဍဲဂကူမၞိဟ်တၞဟ်ခြာတအ်ဂှ် ညးဗြဴတအ် ညံင်က္လိဂွံ အခေါင်ဗွဲမတုပ်သၟဟ်
* ညံင်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ကုဗော်ညးဗြဴဂမၠိုင် မနွံပ္ဍဲလိုက်။
* ညံင်ဂွံ ဒက်ပ္တန်အာ ဂကောံမၞိဟ်မၜိုဟ်လလံ ဖဲသအဳ။

## ဆက်ဗှ် ပရူဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်ဂမၠိုင်

## နိဿဲ
ဝင်ဂွိ၊ ကွာန်ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်

**ကွာန်ဝၚ်ဂွိ** (ဗၟာ: လိပ်ပျော့ကျေးရွာ) ဝွံမၞုံပ္ဍဲပွိုၚ်ဍုၚ်လှာဒကှ် (ဒေသရးမန်) (တွဵုရးဍုၚ်ကရေၚ်) တုဲဒှ်ကွာန်မန်မၞုံသၟဝ်အုပ်ဓုပ်ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ အကြာၜဳၜါ ကော်ဂး ၜဳဇမိ ကေုာံ ၜဳဝၚ်ရော ပ္ဍဲကဵုဗွိုၚ်တိဍာ်အုပ်ဓုပ်ဗော်ဍုၚ်မန်ပိုၚ်ပြဳ မပါ်လဝ် ပန်သ္ကုတ်ဂှ် ကွာန်ဝၚ်ဂွိဝွံ မၞုံပ္ဍဲသ္ကုတ်ပွိုၚ်တိုက်လၟိဟ် (၁) မဒှ်ရ။

## ဝၚ်ကွာန်ဝၚ်ဂွိ
ကွာန်ဝၚ်ဂွိဝွံ နူသၞာံသက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၃၁၄ သက္ကရာဇ်ခရေစ် ၁၉၅၃ ပ္ဍဲကွာန်ပ္ၚ ဟိုတ်နူပၞာန်ဒှ်တုဲ ညးဍုၚ်ကွာန်မၞုံပ္ဍဲကွာန်ပ္ၚတအ် ဒးဂြိပ်ပဲါဘဲပၞာန်ဗီုညးကဵုညးတုဲ ပ္ဍဲဂှ် ဂကောံသ္ၚိကၟိန် နာဲယာဂျဝ် သမ္ဘာမိနှေန်ကျေ လေဝ်ဂြိပ်ပဲါဘဲပၞာန်ကီုတုဲ စိုပ်ကၠုၚ်ဇူဗ္ဒာဲ ပ္ဍဲပွိုၚ်ဍုၚ်လှာဒကှ် ကွာန်ကအ်ကြုက်ရ။ ဇူတဴပ္ဍဲကွာန်ကအ်ကြုက်ပွိုၚ်ၜါသၞာံတုဲ သမ္ဘာနာဲယာဂျဝ် မိနှေန်ကျေဂှ် ဟိုတ်ယဲဝေဒနာပ္ဍဵုပ္ဍိုက်တုဲ စုတ်တိချိုတ်အာပ္ဍဲကွာန်ကအ်ကြုက်ဂှ်ရ။ နူဂှ်နာဲယာဂျဝ် သွက်ဂွံသွက်ပေရၚ်ဗုၚ်ဂၞဴ ဂၠာဲဒၞာဲဋ္ဌာန်သွက်ဂွံကၠောန်စ ကၠအ်သွဝ် ဝါဗ္ၚတုဲ စိုပ်ကၠုၚ်ဒၞာဲကွာန်ဝၚ်ဂွိ လၟုဟ်ဝွံရ။ နာဲယာဂျဝ် ကၠောန်ဗ္ၚ ဗာ်ဆုတဵုဂူ ဒၞာဲဋ္ဌာန်ဝွံတုဲ ခြာဟွံလအ် ဂကူမန် ဂကူကရေၚ်ကြပ်ကဵုဇရေၚ်ဗ္ဒာဲဂှ် ကောံကၠုၚ်ကၠောန်ဗ္ၚ တဵုဂူပ္ဍဲဋ္ဌာန်ဝွံ ဋ္ဌာန်ဝွံ ဒှ်အာဗီုပြၚ်အရာပ်မွဲရ။ ကွာန်မၞုံဗ္ဒာဲဗ္ဒာဲတအ်ဂှ် နကဵုယၟု အရာပ်နာဲယာဂျဝ် ကော်ကၠုၚ်မံၚ်ပွိုၚ် (၃၀) သၞာံပြၚ်ရ။ နူဂှ် နာဲယာဂျဝ်၊ နာဲယှုၚ်၊ နာဲတေန်၊ နာဲဗုၚ်တေၚ်၊ နာဲဖာန်၊ နာဲဟယုက် (ဟရုပ်)၊ နာဲညှုၚ်၊ နာဲတေန် မၞိဟ် (၈) တၠ ဒၞာဲဋ္ဌာန်ဝွံ သွက်ဂွံဗဒှ်ကွာန်မွဲ ပၟိက်နွံကၠုၚ်တုဲ ချပ်သဳကၠဳကု ညးအရာပ်မၞုံပ္ဍဲဂှ်တုဲ တုပ်စိုတ်ဖျေံကၠုၚ်ဗီုပြၚ်သွက်ဂွံပ္တန်ကွာန်ရ။ ကွာန်ဝၚ်ဂွိဝွံ ဟိုတ်နူကြပ်ကဵုဇိုၚ်ၜဳ (ၜဳဇမိ) တုဲ ပ္ဍဲၜဳဝွံဝၚ်ဇြိုဟ်ဇြိုဟ်မၞုံတဴမွဲ ပ္ဍဲဝၚ်ဂှ်ဝွံ (ဂွိ၊အရုတ်၊) မၞုံဂၠိုၚ်တဴဗွဲမလောန်တုဲ ကွာန်အရုတ်ဍိုန် ဗွဲကိုပ်ကၠာခုတ်တၚ်ဂွံမွဲအံၚ် ရံၚ်အာကဵုဂွိဟေၚ်နွံဂၠိုၚ်ပ္ဍဲဝၚ်ၜဳမဇြိုဟ်ဂှ်တုဲ နကဵုယၟု ကွာန်ဝၚ်ဂွိ ထပ်ခုတ်တၚ်ကၠုၚ်စဵုကဵုတ္ၚဲဏံမဒှ်ရ။

## ဘာတန်မူလကောန်ဂကူမန် ကွာန်ဝၚ်ဂွိ
ဘာတန်မူလကောန်ဂကူမန်ဝွံ ကွာန်ဒှ်ဂွံအကြာမွဲသၞာံချိၚ်ချ၊ ဘာကောန်ဂကူမန် သိုၚ်ပ္တန်ကၠုၚ်လဝ်တုဲ ဘာဝွံသိုၚ်လဝ်နကဵုဆု သၞာံလအ်လအိုဟ်သရိုဟ်ကၠုၚ်တုဲ နကဵုညးကွာန် ကွာန်ဝၚ်ဂွိတအ် ထပ်ကလေၚ်ပဠေဝ်လဝ်ညိညဆၜိုတ်ကွးဘာတအ်ဗ္တောန်လိက်ဂွံတုဲ စိုပ်သၞာံ လက္ကရဴနူတၠဂုဏ်အဇ္ဇ၊ တရဴအအာ စိုပ်ကၠုၚ်ကဵုကဵုဒါန်ဂတဵုတၟံ ပ္ဍဲဘာကောန်ဂကူမန် ကွာန်ဝၚ်ဂွိ ဂွံညာတ်ကေတ်အကာဲအရာဘာကောန်ဂကူဂှ် ဟွံကိတ်ညဳကဵုသွက်ပရေၚ်ထတ်ယုက်ကွးဘာတအ်တုဲ ကသေံကၟဝ်ဆဝ်မ္ၚုဟ်ကၠုၚ် ညးကွာန်ဝၚ်ဂွိတအ် ညံၚ်ဂွံသိုၚ်ပ္တန်ကဵုဘာတၟိမာန်တုဲ နူကဵုညးကွာန်ဝၚ်ဂွိ ကေုာံ တၠဂုဏ်အဇ္ဇ တရဴအအာ မဒါန်နူကောန်ဂကူမန်ဂမၠိုၚ်ပံၚ်ကောံတုဲ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၈၀ သၞာံ ဂိတုကထိုန်ပေၚ် ( ၂၂၊ ၁၁၊ ၂၀၁၈ ) ဂှ်စသိုၚ်ဖျေံကၠုၚ်ရိုဟ်ကၞက် သိုၚ်ဘာကောန်ဂကူမန် ကွာန်ဝၚ်ဂွိ နကဵုဘာတိုက်မွဲထပ် ဇမၠိၚ် ၆၀ ပေ အနာံ ၃၀ ပေ တုဲမဒှ်ရ။ ဘာဝွံဟိုတ်သိုၚ်လဝ်ၜိုတ်ကွးဘာတအ်မံၚ်ဂွံပြေပြံၚ်တုဲ လက္ကရဴဏံ ပ္ဍဲသၞာံခရေစ် ၂၀၂၀ ဂှ်နကဵုအစဳအဇန် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ဒၞာဲဟွံတုဲက္ဍၚ်တအ်ဂှ် ထပ်ပလေဝ်ပတုဲလဝ်ရ။

## ပရေၚ်ပိုန်ဂြပ်
လောန်ကၠုၚ်အခိၚ်တေံ ဝါဗ္ၚ၊ မၜဲတိ (မြေပဲ) ၊လ္ၚဴ

လၟုဟ် ထၜိုတ်၊ လ္ၚဴ၊ ကွာဲၜၚ်၊ 

## ကွာန်ဆက်စပ် သ္ၚောဲခြာ
လ္ပာ်သၟဝ်ကျာ ဝေသာလဳဗၟံက်၊ (ဂၠံၚ်တိဗကေတ်) အခြာ ၂.၆၄ ကဳလိုမဳတာ

သၠုၚ်ကျာ ကွာန်ထီပတ်လယ် (ကွာန်ကရေၚ်) (ဂၠံၚ်တိဗကေတ်)  အခြာ ၂.၉၆ ကဳလိုမဳတာ   

ဗၟံက် ၜဳဇမိ (ဇမိမြစ်) အခြာ ၅၇၃.၅၃ မဳတာ

ပလိုတ် ကွာန်ကုန်ဗ္ဒဝ် (ကုန်ဒဵုတိ) အခြာ ၄.၃၈ ကဳလိုမဳတာ

တၚ်စၟတ် − သ္ၚောဲခြာဝွံ ဗ္ၜတ်လဝ်နကဵု  Google Maps မဒှ်ရ။

## နိဿဲ
ကွာန်ဖဴခပဵု

ကွာန်ဖဴခပဵု (ဗၟာ: ဖာကပိုကျေးရွာ) ဝွံ မၞုံပ္ဍဲပွိုၚ်ဍုၚ်လှာဒကှ် (ဒေသရးမန်) (တွဵုရးဍုၚ်ကရေၚ်) တုဲဒှ်ကွာန်မန်မၞုံသၟဝ်အုပ်ဓုပ်ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ အကြာၜဳၜါ ကော်ဂး ၜဳဇမိ ကေုာံ ၜဳဝၚ်ရော ပ္ဍဲကဵုဗွိုၚ်တိဍာ်အုပ်ဓုပ်ဗော်ဍုၚ်မန်ပိုၚ်ပြဳ မပါ်လဝ် ပန်သ္ကုတ် ပွိုၚ်တိုက်ဝွံ မၞုံပ္ဍဲသ္ကုတ်ပွိုၚ်တိုက်လၟိဟ် (၁) မဒှ်ရ။

## နိဿဲ
ကွာန်တၟိယၚ်ဒိန် ပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်သၠုၚ်ကျာ

ကွာန်တၟိယၚ်ဒိန် နွံပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်သၠုၚ်ကျာ တွဵုရးဍုၚ်မန် (လၟုဟ်)ကော်(ပွိုၚ်ဍုၚ်ခေါဇာ)
## ဝၚ်ပရောကွာန်

## ပွဳဗွိုၚ်သဘာဝဒေသ
သဘာဝကွာန်ယၚ်ဒိန်ဂှ် ခိုဟ်ကွေံကွေံတုဲ ဗၟံက်ဒဵုဇၞော် ပလိုတ်ၜဳဇၞော်ရေဝ်၊ သၟဝ်ကျာသၠုၚ်ကျာ ကွာန်ရေၚ်ဝါဂမၠိုၚ်နွံရ၊ ဥတုညိၚ်ညဳခိုဟ်တုဲ ပရေၚ်တဵုလွဳနာနာလေဝ် သဘာဝခိုဟ်သက်ဟွံမဲရ။

## ရှ်ေသှ်ေသာသနာ
သီုဖအိုတ်ဂှ် ရှ်ေသှ်ေဒၟံၚ်ဗုဒ္ဓဘာသာဖအိုတ်ရ။

## ဘာလကျာ်ကေုာံကျာ်စေတဳ

## ဘာတန်ကောန်ဂကူ

## ကပေါတ်နူဒေသ
ကပေါတ်မတိတ်နူကွာန်ယၚ်ဒိန်ဂှ်တှ်ေ မပ္တံသတ်စဇဗၠုတံဂၠိုၚ်၊ သတ်ဆုသတ်ဒုန်လေဝ်နွံဂၠိုၚ်၊ လောဗါလေဝ်နွံ၊  သြောံတှ်ေ ညးတံကၠောန်ဝါဗ္ၚသွက်သ္ဂောံစသုၚ်ပ္ဍဲအိန်ထံၚ်ညးကဵုညးဖအိုတ်ရနွံ။

## မသ္ၚိအရာပ်ကေုာံလၟိဟ်မၞိဟ်

## ကောန်ဂကူ
မန်ဂၠိုၚ်၊  ဗၟာနွံၜိုတ်မွဲတၟံကၠံ။

## ကွာန်ဆက်
နူကွာန်တၟိယၚ်ဒိန်ရိုဟ်တိုန်အာလပါ်သၟဝ်ကျာဍုၚ်ရေဝ်တှ်ေ၊ ကွာန်ယၚ်ဒိန်၊ ကွာန်ယၚ်ရေဝ်၊  ကွာန်တၟိတဴတက်၊ ကွာန်ဆၚ်ဂူ၊ ကွာန်ကအ်လှိုၚ်၊ ကွာန်ဟံၚ်ဂါမ်၊ ကွာန်ကလအ်− အကြာအကြာဂှ်နွံပိပန်ကွာန်ဍောတ်တ်တုဲ ကွာန်သၞေဟ်ကာစိုပ်ဍုၚ်ရေဝ်ဗွဲတုန်၊ လပါ်သၠုၚ်ကျာဏံပၠန်၊ ကွာန်မ္ၚဵုဇၞော်၊ ကွာန်ပါၚ်မ္ၚဵု(ကဗျာဝ)၊ ကွာန်ၜိုပ်ထဝ်၊ ကွာန်ခေါဇာဗွဲတုန်။  လပါ်ဗၟံက်ကွာန်ဂှ် ဒဵုဇၞော်ကၠအ်သွဝ်နွံတုဲ စဵုစိုပ်ကျာ်(မာံကလအ်)၊  လပါ်ပလိုတ်ဂှ်တှ်ေ ကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်၊ ၜဳရေဝ်ဇၞော်၊ ကအ်ကၠဵု၊ ကအ်ဇၞော်−ဗွဲတုန်။

## နိဿဲ

ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်ယၚ်ရေဝ် ပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်သၠုၚ်ကျာ

ကွာန်ယၚ်ရေဝ် နွံပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်သၠုၚ်ကျာ တွဵုရးဍုၚ်မန် (လၟုဟ်)ကော်(ပွိုၚ်ဍုၚ်ခေါဇာ)
## ဝၚ်ပရောကွာန်

## ပွဳဗွိုၚ်သဘာဝဒေသ

## ရှ်ေသှ်ေသာသနာ

## ဘာလကျာ်ကေုာံကျာ်စေတဳ

## ဘာတန်ကောန်ဂကူ

## ဘာအလဵုအသဳဗၟာ

## ကပေါတ်နူဒေသ

## မသ္ၚိအရာပ်ကေုာံလၟိဟ်မၞိဟ်

## ကောန်ဂကူ

## ကွာန်ဆက်
## ဗီုရုပ်

## နိဿဲ

ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ဝေသာလဳဗၟံက်၊ ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်

**ကွာန်ဝေသာလဳဗၟံက်** (ဗၟာ: ဝေသာလီအနောက် ကျေးရွာ ) ဝွံ နွံပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်၊ ဒေသရးမန်၊ တွဵုးရဍုင်ကရေင်။ တုဲဒှ်ကွာန်မန်မၞုံသၟဝ်အုပ်ဓုပ်ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ အကြာၜဳၜါ ကော်ဂး ၜဳဇမိ ကေုာံ ၜဳဝၚ်ရော ပ္ဍဲကဵုဗွိုၚ်တိဍာ်အုပ်ဓုပ်ဗော်ဍုၚ်မန်ပိုၚ်ပြဳ မပါ်လဝ် ပန်သ္ကုတ်ဂှ် ကွာန်ဝေသာလဳဗၟံက်ဝွံ မၞုံပ္ဍဲသ္ကုတ်ပွိုၚ်တိုက်လၟိဟ် (၁)။ ကောဒ်ဂၞန်ကွာန်ဝေသာလဳဗၟံက်ဂှ် ၁၇၀၆၉၂။

## ဝၚ်ကွာန်ဝေသာလဳဗၟံက်ဗွဲခမၞန်
နူကဵုသၟိၚ်အၚ်္ဂလိက်တအ်အပ်ပြာပ်ဇိုန်ဏှၚ်ကဵုဍုၚ် ဍုၚ်ဗၟာဂွံဗၠးၜးတုဲ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၀၆ သၞာံဂှ် ဟိုတ်နူပရေၚ်ပိုၚ်ပြဳအဝဵုတိဍာ်ဟွံညဳသၟဟ်တုဲ မန်၊ ကရေၚ်၊ ဗၟာ က္တဵုဒှ်ကၠုၚ်ပေဲါဗ္တိုက်တုဲ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၁၁ သၞာံဂိတုဒ္ဂိုန် (၈) စွေက် ဂှ်ဗၟာတအ်ကၠုၚ်ဗ္တိုက် ကွာန်ယေဗူ (ကွာန်ဍာ်ဂမ္တဴ) တုဲကွာန်ယေဗူဂှ် မဒးတူလေၚ်အာရ။ နူဂှ်ညးကွာန်ပ္ဍဲကွာန်ယေဗူ ကေုာံ ခမဳသၚ်ဂမၠိုၚ်ဂြိပ်ပဲါဘဲပၞာန် စိုပ်ကၠုၚ် သၞေဟ်ဍုၚ်လှာဒကှ်တုဲဇူမံၚ်ပ္ဍဲ သၞေဟ်ဍုၚ်လှာဒကှ်မွဲအံၚ် စိုပ် ၁၃၁၂ သၞာံဂှ် ဗၟာတအ်ကၠုၚ်ထောံဗုံ ပ္ဍဲဍုၚ်လှာဒကှ်ပၠန်တုဲ ထပ်ဂြိပ်ဒဴကၠောံၜဳ စိုပ်ကၠုၚ်ဒၞာဲဂအာၚ်တြေံဝါဇၞော်ညးကော် ပ္ဍဲဝါဂှ်နွံလထဴကရေၚ်မွဲ မၞုံယၟု ဆာလဳ ပဟိုတ်နူလထဴကရေၚ်ဂှ်နွံတဴပ္ဍဲဝါဂှ်တုဲ ဝါဆာလဳညးတအ်ကော်ခဴကၠုၚ်ရ။ နူဂှ်ဇူဂွံမွဲအံၚ် ကျာ်ဇၞော်အ္စာနန္ဒသာရ ချပ်တဴသွက်ဂွံပတန်ကွာန်မွဲတုဲ နူလ္ပာ်ဗၟံက်ဝါဂှ် ဒဵု၊ဍာ်စောဝ်၊ၜဳတအ်ဒးဗီုသွက်ဂွံပ္တန်ကွာန်တုဲ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၁၂ သၞာံ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန်(၁၅) မံက်ဂွံဟေၚ် စပ္တန်ကၠုၚ်လဝ်ကွာန်ဝေသာလဳဗၟံက်မဒှ်ရ။

ယၟုညးပ္တန်လဝ်ကွာန်

၁။ ကျာ်ဇၞော်အ္စာနန္ဒသာရ (ကျာ်ဇၞော်အဝ်)

၂။ ဘဒ္ဒန္တပညာဒိပ္ပ (ကော်ဂးဂုဏ်စိန်မၚ်)

၃။ ဘဒ္ဒန္တအိန္ဒသာရ

၄။ ဘဒ္ဒန္တသြဘာသ (ကော်ဂးကျာ်ဇၞော်ပေဲ၊ အနော်ကျာ်)

၅။ ဘဒ္ဒန္တဇောတိပါလ

၆။ ဘဒ္ဒန္တသောမ

၇။ ထပိုဲဝါရ

၈။ ထပိုဲပညာ

၉။ ထပိုဲဉာဏ

၁၀။ ထပိုဲသောမ

၁၁။ နာဲခရုဲ

၁၂။ မာံညောံတေန် (လၟုဟ်ဒှ်ခမဳဗျု ဘာဗၟံက် ကွာန်ဝေသာလဳ)

၁၃။ မာံအုံ

၁၄။ မာံထောန်စိန်

၁၅။ မာံဨမောၚ်

၁၆။ ဗမောၚ်

## ဝၚ်ကျာ်ဇယမၚ်္ဂလပ္ဍဲလ္တူဒဵု
ကျာ်ဇယမၚ်္ဂလလ္တူဒဵု ကွာန်ဝေသာလဳဗၟံက်ဝွံ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၁၃ သၞာံဂှ် နူကဵုကျာ်ဇၞော်အ္စာနန္ဒသာရ (ကော်ဂးကျာ်ဇၞော်အဝ်) ဆဵုညာတ်ကေတ်ကျာ်တြေံတြဟ်ပ္ဍဲလ္တူက္ဍဟ်ဒဵု ပလိုတ်ကွာန်ဝေသာလဳဗၟံက်တုဲ ကော်ဂွံဂကောံကောန်ကွးဥကျာ်မေန်၊ ဥကျာ်ပေဲ၊ မာံညောအ်တေန်၊ ခမဳနာဲဗၠာဲ၊ နာဲကျၚ်တအ်ဂမၠိုၚ်တုဲ စဒက်ပလေဝ်ကၠုၚ်ကျာ်ဝွံရောၚ်။ ကျာ်ဟိုတ်နူဟွံအံၚ်တုဲကၠုၚ်တုဲ ပ္ဍဲကဵု ၁၃၁၃ သၞာံ ဂိတုဇှ်ေဂှ်ဟေၚ် ကျာ်စေတဳဂှ်လီုလာ်အာကီု သီုကဵုကျာ်ဇၞော်အ္စာနန္ဒသာရလေဝ်စုတိစဴအာသွဝ်ရ။ ပ္ဍဲကာလစိုပ်လက်ထက်ကျာ်ဇၞော်အ္စာကုသလဂ္ဇံဂွံဘာပွိုၚ် (၂၀) သၞာံတုဲ သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၃၆၀ သၞာံဂိတုဒဂိုန် (၈) စွေက်ဂှ် ကျာ်ဇၞော်အ္စာကုသလက္ဍိုက်က္ဍိုပ်အာဂတပၠတရဴတုဲကောန်ကွးကီု ဒါယကာဘာဒါယကာဗျဉ်ကောန်ၚာ်ဝုတ်ဗၠာဲအမူအနာဲ ဣစဳညာဲအလုံကွာန်ဝေသာလဳဗၟံက်စိုတ်တုပ်သၟဟ်တုဲ ကလေၚ်ဒက်ပလေဝ်ဒက်ပ္တန်ကၠုၚ်ပၠန်ရ။  လက္ကရဴထပ်ကျာ်ဝွံထပ်လီုအာမွဲလဝ်ပၠန်တုဲ ကျာ်ဇၞော်အ္စာကုသလ ဟိုတ်နူဟွံယှအ်ဇဲလွဳတုဲ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၆၀ သၞာံ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် (၆) မံက်ဂှ်ကလေၚ်ဒက်ပလေဝ်ကၠုၚ်ပၠန်တုဲ နကဵုယၟု ကျာ်ဇယမၚ်္ဂလတုဲ စဵုကဵုအခိၚ်လၟုဟ်သ္ပကၠုၚ်မံၚ်သဘၚ်ကျာ်လၟေၚ်လၟေၚ်သၞာံရောၚ်။ တ္ၚဲကၠောန်ဘသၚ်ကျာ်ဇယမၚ်္ဂလ ကွာန်ဝေသာလဳဗၟံက်ဝွံ သ္ပပ္တံနူဂိတုပုဟ် (၁) စွေက် စဵုကဵုစိုပ် (၄) စွေက်မဒှ်ရ။

## နိဿဲ
မန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ဂျပါန်

**ဘာမန် ရာမညနိကာယ** ဍုင်ဂျပါန် ဝွံ နွံဒၟံင်
တ္ကံကၠဵု ပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်သၠုၚ်ကျာ

တ္ကံကၠဵုဝွံ နွံပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်သၠုၚ်ကျာ (လၟုဟ်)ကော်(ပွိုၚ်ဍုၚ်ခေါဇာ)
## ဝၚ်ပရူက္တံ
ကေၚ်မိၚ်ညးဗျုဗျုတံလဴမံၚ်ဂှ်တှ်ေ ရဲသၟာတမ္ၚာကၠောန်ဓမၚ်တံ အဃောဍိုက်ဂၠုၚ် ဒဳတိတ်အာၜဳသွက်ဂွံယာပတိုန်ဇာမဒၞက်ပီုလဝ်ၚုဲက(ကောန်ၚာ)တံဂှ် ပ္ဍဲအဃောဒဳကၠုၚ်ဂၠုၚ်စက်တဝ်တပ်ကဵုတ္ကံဝွံတုဲ ဂွံဆဵုကေတ်ကၠဵုမွဲဟဳကၠုၚ်ဍာ်တုဲ ပဒတဴတိုန်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲတ္ကံဝွံတုဲ နူစဂှ်ဟေၚ် မွဲပါၚ်ဒှ်ၜါပါၚ်တုဲ စဵုကဵုလၟုဟ်ကော်စတ္ကံကၠဵုရ။

## ပွဳပွူသဘာဝ
ၜဳရေဝ်ရေၚ်ဆက်တုဲ ဍိုက်ပေၚ်ကဵုသဘာဝတ္ကံကွေံကွေံ၊ ပ္ဍဲတ္တံဝွံ ၜိုန်ရဍောတ်နွံဆၜိုတ်ၜါဨကကီုလေဝ် တၞံသတ်ဆုသတ်ဒုန်ဗွဲသဘာဝဍေံကၠတ်လဝ်ကေတ်ကေတ်တံဂှ်လေဝ်နွံစုၚ်ရ၊ မပ္တံတၞံသိၚ်ဃဵု, တၞံကြုက်, တၞံမြာၚ် ဗွဲတုန်၊ တ္ကံဝွံလေဝ် နွံထီုမွဲလဒေါဝ်တ္ကံဂှ်ရ၊ ပ္ဍဲထီုဝွံ ဂစေံကဝတံနွံဂၠိုၚ်ကဵုလက်ကိုတ်ဇူဒီုတဴပ္ဍဲထီုဝွံရ၊ တုဲပၠန် တၞုၚ်တ္ကံတဝ်တပ်အာကဵုတ္ကံဇၞော်ဂှ်တှ်ေ တၟံမဂၠိၚ်တိတ်ဗၠိုက်ဍာ်ညိညဂှ် ညးကော်စတၟံဗတကျာံရ၊ ဟိုတ်နူတၟံဝွံဂၠိၚ်တိတ်အာညံၚ်ရဴဗ္တကျာံဂှ်ဟေၚ် တၟံဗ္တကျာံကော်စဒၟံၚ်စဵုကဵုလၟုဟ်ရ။

ပ္ဍဲဗလးတၟံနွံသ္ကဲသ္ကဲတၟံဝွံလေဝ် တၟံတံဂှ် ဍိုက်ပေၚ်ကဵုသဘာဝနွံကၠုၚ်ဗီုတြေမ်တြေမ်ဟွံကေၚ်ဗဂဵုလဟဵုပလေဝ်လဝ်တံဂှ် ဗီုပြၚ်ဂကူဇဳစုၚ်နာနာသာ်နွံရ၊ (ဗွဲကြဴတက်ဗီုနာနာပ္ဍဲတ္ကံဝွံတုဲ ပတိုန်စုတ်ကဵုဏောၚ်)၊ တ္ကံဝွံပၠန် ဒှ်ဒၞာဲဇူဒီုအခိၚ်မန်ကဵုဗၟာလုပ်မံၚ်ဗတိုက်ဂှ်တှ်ေ ညးကွာန်တအ်ဗွဲမဂၠိုၚ် အခိၚ်ဂြိုပ်ပၞာန်ဗၟာရပ်(ဗဝ်တာ)မ္ဂး နကဵုဂၠုၚ်စက်ဟေၚ် ဂြိုပ်တိတ်ကၠုၚ်နူသၞေဟ်တုဲ အာဇူဒီုဒၟံၚ်ပ္ဍဲတ္ကံဝွံအိုတ်ရ၊ အခိၚ်ပၞာန်ဗၟာစဴဟွံမွဲရတှ်ေ နူတၞုၚ်ကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်နွံခြာၜိုတ်မွဲတိုၚ်ဂှ် ဗြဴဗြဴၝောံၝောံသှ်ေဒၟံၚ်ပ္ဍဲကွာန်တံ နကဵုယာတ်အရံၚ်လဝိၚ်ထ္ၜးနၚ်ကဵုတြုံတြုံရဲနွံပ္ဍဲတ္ကံတံဆဵုတုဲ သာ်ဝွံစဴကွာန်လုပ်ကွာန်ဂွံ သာ်ဝွံရ။

## တ္ကံဆက်
တ္ကံဆက်နွံကြပ်ကြပ်မဆဵုအာနမတ်ဂှ်တှ်ေ နွံတ္ကံမွဲလပါ်ဒိုဟ်ပလိုတ်တပ်တပ်ၜိုတ်ၜါပိတိုၚ်ဂှ် တ္ကံဇၞော်နွံမွဲရ။

## ၜဳရေၚ်
ၜဳရေဝ်ကော်ခဴစရ။
## ဗီုရုပ်

## နိဿဲ

ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
တ္ကံဇၞော် ပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်သၠုၚ်ကျာ

က္ကံကၠဵုဝွံ နွံပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်သၠုၚ်ကျာ တွဵုရးဍုၚ်မန်(လၟုဟ်)ကော်(ပွိုၚ်ဍုၚ်ခေါဇာ)
## ဝၚ်ပရူပရာက္တံ
လပါ်ၜဳရေဝ်ဒေသတံဂှ်ဝွံ ဟိုတ်နူတ္ကံဏံဒုတ်ဇၞော်အိုတ်ဂှ်ရဟေၚ် ညးကော်စတ္ကံဇၞော်မဒှ်ရ။

## ပွဳပွူသဘာဝဒေသ
ဒှ်ဒေသၜဳမှာသၟိတ်ဗိုၚ်ဂေတ်ပူဗိုၚ်လဝ်တုဲ ဍိုက်ပေၚ်ကဵုသဘာဝၜဳကွေံလောန်၊ ပ္ဍဲတ္ကံဇၞော်ဝွံ သတ်ဆုသတ်ဒုန်နွံတဴဇဳသာ်တုဲ တၞံသတ်ဗြဴ, တၞံသတ်သိၚ်ဃဵု, တၞံဗဒဝ်, တၞံကြုက်, တၞံဒုန်, တၞံတၞဟ်တၞဟ်တံလေဝ်နွံတဴဗွဲဂၠိုၚ်ရ။

ပ္ဍဲတ္ကံဇၞော်ဝွံပၠန် လပါ်သတ်ဂြိုပ်ဇိုၚ်ပန်လေဝ်နွံတဴရ၊ ကၠိက်ဂြိုပ်, ပြေၚ်ဂြိုပ်, ဗၜဵု, သတ်ဂြိုပ်ဍောတ်ဍောတ်တံလေဝ် နွံတဴဗွဲမဂၠိုၚ်ရ၊ တ္ကံဝွံ နွံသြၚ်ဗ္တဳသွက်(ကၞဟ်)ဂွံတိုန်ဖျေံခၟာဲလေဝ် ဍိုပ်ပေၚ်ကဵုသၚ်ဗ္တဳသဘာဝကွေံကွေံ၊ ထီုလေဝ်နွံ၊ ပ္ဍဲထီုတ္ကံဇၞော်ဝွံ ဂစေံကဝဂၠိုၚ်တဴကွေံကွေံရ။

## က္တံဆက်
နူတ္ကံဇၞော်ဂတအာလပါ်ဒိုဟ်ဗၟံက်မ္ဂး ဂွံဆဵုတ္ကံကၠဵုကြပ်ကြပ်ကဵုကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်မာန်ရ၊ ယဝ်ရံၚ်ဂစေၚ်အာမတ်လပါ်ဒိုဟ်သၠုၚ်ကျာညိတှ်ေ ဂွံဆဵုကေတ်ဒၞာဲဝေၚ်ပြၚ်ၜဳပါၚ်မ္ၚဵုကေုာံကွာန်ပါၚ်မ္ၚဵုကီုရ။

## ၜဳရေၚ်
ၜဳရေဝ်ညးကော်စရ။
## ဗီုရုပ်

## နိဿဲ

ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်တၟိၜိုပ်ထဝ် ပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်သၠုၚ်ကျာ

ကွာန်တၟိၜိုပ်ထဝ်ဝွံ နွံပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်သၠုၚ်ကျာ တွဵုရးဍုၚ်မန် (လၟုဟ်)ကော်(ပွိုၚ်ဍုၚ်ခေါဇာ)
## ဝၚ်ပရောကွာန်

## ဗွဳဗွိုၚ်သဘာဝဒေသ
ဒှ်ဋ္ဌာန်ဒေသဍိုက်ပေၚ်ကဵုသဘာဝခိုဟ်မွဲကွာန်ရ၊ လပါ်ဗၟံက်နွံဂြိုပ်ကၠံသွဝ်၊ လပါ်ဒိုဟ်ပလိုတ်လေဝ်နွံကၠအ်သွဝ်ၜါဗ္ၚ စုက်စိုပ်အာကဵုၜဳဇၞော် ကော်ခဴစ ၜဳရေဝ် မဒှ်ရ။

## ရှ်ေသှ်ေသာသနာ
ကောန်ညးဍုၚ်ကွာန်သီုဖအိုတ်ဂှ်တှ်ေ ရှ်ေသှ်ေဒၟံၚ်ဗုဒ္ဓဘာသာမဒှ်ရ။

## ဘာလကျာ်ကေုာံကျာ်စေတဳ

## ဘာတန်ကောန်ဂကူ

## ဘာအလဵုအသဳဗၟာ

## ကပေါတ်နူဒေသ

## မသ္ၚိအရာပ်ကေုာံလၟိဟ်မၞိဟ်

## ကောန်ဂကူ
ကောန်ဂကူမန်

## ကွာန်ဆက်
လပါ်ဒိုဟ်သၠုၚ်ကျာဂှ် နွံ ဍုၚ်ခေါဇာ ကွာန်ကြုၚ်ကညာ ဝၚ်တၟအ် ကွာန်ရေၚ်ဆက်နာနာနွံရ၊ လပါ်ဒိုဟ်သၟဝ်ကျာဂှ်ပၠန် နွံကွာန်မ္ၚဵုဇၞော် ကွာန်တၟိယၚ်ဒိန် ကွာန်ယၚ်ဒိန် ကွာန်ယၚ်ရေဝ် စဵုကဵုစိုပ်ကွာန်ရေၚ်ဆက်စိုပ်ဍုၚ်ရေဝ်ဗွဲတုန်။

## နိဿဲ

ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကျာ်စေတဳကြုၚ်စၠန်

**ကျာ်စေတဳကြုၚ်စၠန်**ဝွံ နွံပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်သၠုၚ်ကျာ တွဵုရးဍုၚ်မန် (လၟုဟ်)ကော်(ပွိုၚ်ဍုၚ်ခေါဇာ)
## ဝၚ်ကျာ်စေတဳ
ဒၞာဲဒက်ပ္တိုန်လဝ်ကျာ်စေတဳဝွံဂှ် နွံစောဝ်ဍောတ်ဍောတ်မွဲဂှ် ညးကော်စမံၚ်စောဝ်ကြုၚ်စၠန်တုဲ သာ်ဝွံဟေၚ်  ကျာ်စေတဳကြုၚ်စၠန်ကော်ခဴစရ။

## ပွဳပွူသဘာဝ
ကျာ်စေတဳကြုၚ်စၠန်ဝွံ သ္ကဲၜါလပါ်ဒိုဟ်သၟဝ်ကျာကဵုသၠုၚ်ကျာဂှ်ဒှ်သြၚ်ဗ္တံဇိုၚ်ၜဳမဒှ်ရ၊ လပါ်ဗၟံက်နွံဒဵုဇၞော်ကေုာံကွာန်ရးမန်ဂမၠိုၚ်ရေၚ်ဆက်နွံရ၊ ကွာန်နွံကြပ်အိုတ်ဂှ် ကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်ဒိုဟ်သၟဝ်ကျာ၊ ကွာန်ပါၚ်မ္ၚဵု(ကဗျာဝ)နွံဒိုဟ်သၠုၚ်ကျာမဒှ်ရ၊ တုဲပၠန် သၞေဟ်ဗတဳဒၞာဲဝေၚ်ဍာ်ယၟုမြဟ်ဒၟံၚ် (ပြၚ်ၜဳပါၚ်မ္ၚဵု) ဂှ်လေဝ် နွံကြပ်ကဵုကျာ်စေတဳကြုၚ်စၠန်ဝွံရ။

## ကွာန်ဆက်
ဒိုဟ်သၟဝ်ကျာဂှ် ကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန် ကွာန်တၟိယၚ်ဒိန် ကွာန်ယၚ်ဒိန် ကွာန်သာဲခေါမ် စဵုကဵုစိုပ်ပါၚ်ၜဳ၊ လပါ်ဒိုဟ်သၠုၚ်ကျာဂှ်ပၠန် ပြၚ်ၜဳပါၚ်မ္ၚဵု ကွာန်ပါၚ်မ္ၚဵု ကွာန်ကြုက်ထံၚ် ဗွဲတုန်။
## ဗီုရုပ်

## နိဿဲ

ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်