မ္ၚဵုစဝ်ကပေါဝ်

**မ္ၚဵုစဝ်ကပေါဝ်** () ဝွံ ဒှ် သဘင်မ္ၚဵု မကၠောန်ပ ကုကောန်ၚာ် မကတဵုဒှ်မၞိဟ် တၟိတၟိ ပ္ဍဲ ဂကောံသ္ၚိကၟိန် ဂကူမန်မွဲတုဲ ဒှ် အခိုက်ကၞာပြဝေဏဳ အဓိက ပ္ဍဲ ဂကူမန်မွဲရ၊၊ ညံင်ရဴ မ္ၚဵုထပ်တဲ မဟွံဆေင်စပ် ကုပရေင်ဘာသာကီု မ္ၚဵုစဝ်ကပေါဝ်ဝွံလေဝ် ဟွံဆက်စပ် ကုပရေင်ဘာသာ မပ္တံ ကုဘာသာဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ဘာသာခရေတ်ယာန်ရ၊၊ ညံင်ရဴ ဂကူမန်ကီု ဂကူဗၟာတအ်လေဝ် (ကင်ပွန်းတပ်) ဂးတုဲ ကၠောန်ဒၟံင်ကီုရ၊၊ သဘင်သွက် ကောန်ၚာ် မကတဵုဒှ်မၞိဟ် တၟိတၟိဏအ် ပ္ဍဲ ဂကူတြေံ ဗီုဂကူကြုက်၊ ဂကူအိန္ဒိယတအ်လေဝ် ဂွံဆဵုကေတ်ဒၟံင်ကီုရ၊၊ ဆဂး ဗီုပြင် ကောံ ကုတင်ရန်တၟအ် ဟွံတုပ် ရေင်သကအ်ရ၊၊

## ဟလ်လဳဒေ မသ္ၚေဝ်လ္ၚတ်
ပြဝေဏဳ ဗီုမကၠောန် မ္ၚဵုစဝ်ကပေါဝ်ဝွံ ကၠာနူ ရဝ်ဗေရ်တ် ဟလ်လဳဒေ (Robert Halliday) ဟွံဂွံ ချူပကောံ ပရူအခိုက်ကၞာ ဗီုမံင်စံင် ဂကူမန် နူ ဍုင်မန် ကု ဍုင်သေံ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၁၇ တေအ်ဏီဂှ် ပ္ဍဲ လိက်ဂမၠိုင် ဟွံဂွံဆဵုကေတ်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ အခိုက်ဝွံ မန်ပိုဲ စၠောအ်ကၠုင်တဲ နမကၠောန်နတဲ အဆက်ဆက်ဟီုဂွံရ၊၊ 

ပ္ဍဲလိက် ＂ဂကူမန်＂ညး မပ္တိတ်လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၁၇ ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် အတိုင်ဏအ်ရ၊၊ 

**သဘင်မကတဵုဒှ်မၞိဟ်၊၊**

သွက် ဇၟာပ်ကောန်ၚာ် မကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲ ဂကူဏအ်ဂှ် ညးတအ် ကၠောန် သဘင်မကတဵုဒှ်မၞိဟ်မွဲ (a birth festival) ဗီုဏအ် ကော်ဟီုစဂွံရ၊၊ သဘင်ဂှ် ကောန်ၚာ် က္တဵုဒှ် မၞိဟ်တုဲ ခြာဟွံလအ် မကၠောန်ပရ၊၊ ဆဂး ဗွဲမဂၠိုင် သွက်သဘင်ဂှ် ညးတအ် မလေပ်ပဆုဲကၠောန် ပ္ဍဲ အခိင်ကာလ ရာသဳဥတုခိုဟ်၊ သာ်ဂှ် ဟွံသေင်မ္ဂး အခိင်ကမၠောန်အောန် ပ္ဍဲ မွဲသၞာံဂှ်ရ၊၊ ဗွဲမဂၠိုင် မလေပ်ကၠောန် ပ္ဍဲ အကြာဂိတုမာတ် ကဵု ဂိတုဨပြဳ (ဂိတုစဲ) ဂၠိုင်ရ၊၊ သဘင်ဂှ် ညးတအ် ကော်စ ＂စဝ်ကပေါဝ်＂မဂွံ အဓိပ္ပါယ် မစဝ်ဍာ်ကပေါဝ်၊၊ ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ် ညး စွံလဝ် ထၟာဲမပေင်တဴ နကုဍာ်သတ်ကပေါဝ် မွဲမ ကု ဍာ်မစုတ်လဝ် မိတ်မွဲထၟာဲရ၊၊ ဣမိ ဗလိုပ်ဖုံ ကောန်ၚာ်ဂှ် နကုဍာ်တအ်ဂှ် ကၠာ၊ တုဲမ္ဂး စဝ်ဍာ်ဂှ် ပ္ဍဲ တဲအပါကောန်ၚာ်ဂှ်ရ၊၊ ဣမိ စဝ်တုဲ ကၟုဲဂမၠိုင် လုပ်စဝ်ကီုရ၊၊ အပါကောန်ၚာ်ဂှ် ရပ်ဂန်လဝ် တဝ်မြ/ဇြင်တုဲ တၞုင်ဇြင်ဂှ် စာမ်စုတ်လဝ် ပ္ဍဲတိရ၊၊ မြ/ဇြင်ဂှ် ညးတအ် ကော်စ ＂ဒး＂ ရ၊၊ ဍာ် မစဝ် လတူ တဲအပါကောန်ၚာ်ဂှ် ဇွောဝ်စှ်ေအာ တိ အတိုင်လၟေင်ဇြင်ဂှ်ရ၊၊ နကုဍာ်ဂှ် ဣမိ ကြာတ်တဲဇကုကီုရ၊၊ ကုညးမကၠုင်စိုပ် သီုဖအိုတ်ဂှ် ညးတအ် သၟာန် ညးဂှ် စဝ်ကီုရ၊၊ သဘင်ဏအ်ဂှ် ဒှ် သဘင်မကၠောန် ဗွဲမၜိုဟ်သြိုဟ်မွဲတုဲ ဒွက်လေဝ် မလေပ်ပံက်လဝ် ဒှ်ကီုရ၊၊ 

ရဝ်ဗေရ်တ် ဟလ်လဳဒေပၠန် ကလေင်ချူလဝ် ဗွဲတြး ဗီုညးမဂွံညာတ်ကေတ် ပ္ဍဲ သ္ၚိစဝ်ကပေါဝ် မန် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ၊ မစဝ်ကပေါဝ် နကုဂကောံ မၞိဟ်ဂလိုင် နကုက္ဍိုပ်လိက် The Birth Feast of the Mons (သဘင်ကတဵုဒှ်မၞိဟ်မန်) ပ္ဍဲ လိက်ဂျာနေဝ် ဂကောံသုတေသန ဍုင်ဗၟာ လၟေင် ၉ မပ္တိတ်လဝ် ပ္ဍဲ ဂိတုဒဳဇြေန်ပါ သၞာံ ၁၉၁၉ ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် အတိုင်ဗီုဏအ်ရ၊၊

ပိုဲ ဂွံဆဵုကေတ် သဘင်ဂှ် စပ္ဍဲအခိင် တ္ၚဲမစမံက်တိုန်၊ မန်တအ်ဟီု အခိင်တ္ၚဲယိုက်မုက်၊၊  ပိုဲလုပ်အာဗဵုဂှ် အခိုက်ဏအ် မန်တအ် ကော်စ စဝ်ကပေါဝ်၊၊ ဗီုဏအ်ကီု ပ္ဍဲ ဗၟာ ＂ကင်ပွန်းတပ်＂ ဂွံဆဵုကေတ်ကီုရ၊၊ စဝ်ကပေါဝ်ဂှ် ညးကၠောန် ကြဴနူ ကောန်ၚာ် ကတဵုဒှ်မၞိဟ်တုဲ ခြာဟွံလအ်ရ၊၊ ဆဂး ဗွဲမဂၠိုင် နတဲဂှ် မလေပ်ကၠောန် အခိင်မကိတ်ညဳ ကုညးတအ်ရ၊၊ လဆောဝ်မ္ဂး မိကောန်ၚာ်ဂှ် ကလိဂွံအာ ကောန်မွဲပၠန်တုဲ ကောန်ၜါဂှ် ပ္ကောံတုဲ ကၠောန်ပ မွဲအလန်ဓဝ်လေဝ် နွံကီုရ၊၊ လဆောဝ်မ္ဂး ကောန်ၚာ်ပိ မွဲအိန်ထံင် ကၠောန်မွဲစွံလေဝ် နွံကီုရ၊၊ လဆောဝ်မ္ဂး ပံင် ညးသကအ် ကုသ္ၚိတၞဟ်တုဲ မကၠောန်မွဲစွံလေဝ် နွံကီုရ၊၊ ပ္ဍဲတ္ၚဲဏအ် ကောန်ၚာ် သီုဖအိုတ် ၁၂ သွက်ဂွံ စဝ်ကပေါဝ် ရ၊၊

ပ္ဍဲ ဒၞာဲမကၠောန်ဂှ် ညးတအ် ပသောင်ဖ္အးလဝ် လးလဝ်ဒကဝ် ပ္ဍဲ တိ၊၊ စွံလဝ် ထးမွဲ မၞုံကဵု ဗြာတ်၊ င္ၚုဲ(ခၞာ)၊ ပ္ၚာန်ကွာင်ဍာတ်တ်၊ ကောံ ကုပ္ၚာန်သ္ၚုနွံရ၊၊ နူ သကဝ် လပါ်ဂတတေအ်ဂှ် ပြေင်လဝ် စေဟ်/နုင် ၂၄ မ၊ သွက်ဇၟာပ်ကောန်ၚာ်မွဲမ္ဂး စေဟ် ၂ မ၊ မွဲမဂှ် ညးစုတ်လဝ် ဍာ်ကပေါဝ်၊ မွဲမဂှ် ညးစုတ်လဝ် ဍာ်မိတ်၊ ဗဒါဲစေဟ်တအ်ဂှ် ညးစွံလဝ် ခတဵုမွဲခတှ်ေ ကာလရပ်ဍာ် ညံင်ဟွံဂွံ ကညဳကညဝ်ရ၊၊ တုဲပၠန် သွက်ဇၟာပ်ကောန်ၚာ် (ဟွံသေင်မ္ဂး) ဇၟာပ်သ္ၚိကၟိန်ဂှ် နွံ ထးမွဲပၠန် ပ္ဍဲ ထးဂှ် ညးစုတ်လဝ် ကၠေင်၊ ဂစေအ်၊ နခါ၊ မြမောဝ် သွက်ဂွံ လံက်ကျိုင် ကောန်ၚာ်တအ်ရ၊၊ တုဲမ္ဂး ခဍအ်ဇဗၠု သွက်ဣမိဂွံစလေဝ် နွံမွဲကီုရ၊၊ 

ကာလဍိုက်ပေင် စိုပ်အခိင်ရမ္ဂး ဣမိဂှ် အာဇရေင် စေဟ်/နုင် မရေင်လဝ်တေအ်တုဲ စဗလိုပ် ကောန်ၚာ် နူ သ္ၚိကၟိန်ကၠာဂှ်ရ၊၊ ဗလိုပ်ကောန်ၚာ်တုဲ အပါနော်ကောန်ၚာ်ဂှ် လုပ်အာ ဇရေင်ဣမိ၊ ဒုင်စဝ်ဍာ် ပ္ဍဲတဲ ကုဣမိရ၊၊ တုဲဂှ် အပါကောန်ၚာ်ဂှ် လုပ်အာ ရပ်ဂန်ကေတ် မြ/ဇြင် မကော်ဂး ဒး ပ္ဍဲ တဝ်ဍေဟ်တုဲ တၞုင်ဇြင်ဂှ် စာမ်စုတ် သၟဝ်တိရ၊၊ နကုမတန်တဴဗီုဏအ်ဂှ် ဍာ်ဣမိ မစဝ်စုတ် ပ္ဍဲ တဲအပါကောန်ၚာ်ဂှ် ကဵုဇွောဝ်စှ်ေအာတိ အတိုင် လၟောဝ်ဇြင်ဂှ်ရ၊၊ 

သ္ၚိကၟိန်တၟိ မၞုံ ကုကောန်ပိဂှ် လုပ်ကၠုင်၊ ကောန်ဇၞော်ဂှ် လုပ်ကၠာ၊၊ ဣမိ ကၟံက်ကေတ် ဍာ် နူ စေဟ်တုဲ စဝ်ဖျေဟ် လတူ က္ဍိုပ် ကောန်ၚာ်ဂှ်တုဲ ဇွိတ်ဖျေဟ် ဍာ် ပ္ဍဲ ဇကုကောန်ၚာ်ဂှ် နတဲညးရ၊၊ ဟိန် မဇွိတ်ဒၟံင်ဂှ် ပါင် ဣမိဂှ် ဟီုဖ္ဍောတ်ဒၟံင် သာသာရ၊၊ ၜိုန်ရ အဲဒတူဒၟံင် ကြပ်ပ် ကုဣမိဂှ်ကီုလေဝ် ဆမွဲမကီု အဲဟွံဂွံမိင်ကေတ် ကၠးကၠးရ၊၊ တုဲဂှ် နကုကြပ်ကြေဝ်ဂှ် ဣမိဂှ် ခေပ်ထပိုတ်ထောအ် တၞုင်သော် ကောန်ၚာ်ဂှ်ညိရ၊၊ သွက်ကောန်ၚာ်သၟတ်မ္ဂး ခေပ်ထပိုတ်သော် စဵုကဵုစိုပ်တမ် ဒၞာဲညိရ၊၊ သော်မခေပ်တိတ်ကၠုင်ဂှ် စွံဖျေဟ် လတူထး မစုတ်လဝ်ကၠေင်၊ ဂစေအ် ကု မြမောဝ်တအ်ဂှ်ရ၊၊ နူ ထးဂှ် မိကောန်ၚာ်ဂှ် ဗိုင်ရီုကဵု ဣမိတုဲ လံက်ကၠေင် ပ္ဍဲ က္ဍိုပ် ဖဟောံကဵု ဂစေအ်မြမောဝ် ပ္ဍဲ ဇကု ကုကောန်ၚာ်ဂှ်ရ၊၊ ဣမိဂှ် ညး မိက်ဂွံစ ဇမၠုမ္ဂး ဇဗၠုနူကဵု ခ္ဍအ်ဇဗၠုဂှ် ကေတ်တုဲ စရ၊၊ ဇုက်ကၟက်ကအ်ဂှ် ဣမိစုတ်ကဵု ဇၟာပ်ကောန်ၚာ်တအ်ရ၊၊ ဇုတ်ဂှ် အဲထေင်ကေတ် ဇုတ်ပရိုတ် ဟွံသေင် ဗဇမ် သွက်ဂွံစဵုဒၞာ ကောန်ၚာ် အဲ ထေင်ကေတ်ရ၊၊ 

ကောန်ၚာ်မွဲဂှ် ဟိုတ်နူ မိနော် အပါနော် ဟွံမဲ ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ်တုဲ မဂဳသ္ၚိဗဒါဲဂှ်မွဲတၠ လုပ်ပစၞး မိနော်ရ၊၊ မိနော် အပါနော်ဍေဟ် စုတိအာဟာ၊ ဟွံသေင်တှ်ေ ဟွံမံင် ပ္ဍဲ ကွာန်ဂှ်ဟာဂှ် အဲ ဟွံဒှ်သၟာန်ရ၊၊ ဇၟာပ်ကောန်ၚာ်ဂှ် ဂွံဒုင်ဗလိုပ် နဍာ်စေဟ်ဇကုတုဲ ဂွံကျိုင်လဝ် ကျေဝ်ကျေဝ် သီုညးဖအိုတ်ရ၊၊

ကောန်ၚာ်တအ် ဂွံဒုင်စဝ် ဍာ် တုဲအိုတ်ဂှ် မၞိဟ် မကၠုင်စိုပ်တအ် လုပ်အာ ဇရေင်စေဟ်ဍာ်တအ်ဂှ်တုဲ စဝ်စုတ် ဍာ်ကပေါဝ် ဍာ်မိတ် ပ္ဍဲ တဲဇကုအိုတ်ရ၊၊ အရာဏအ်လေဝ် ပါလုပ် ပ္ဍဲ အခိုက်ကၞာကီုရ၊၊

ကောန်ၚာ်မွဲမ္ဂး နွံ ထးစၞစ (ဓုပ်)ပိ / တၟာဲအစာ၊၊ မွဲဂှ် သွက်ဂွံကဵု တၟာဲတဲ ကုဣမိ၊ မွဲဂှ် သွက်မိကောန်ၚာ်၊ သၟေဟ်မွဲဂှ် သွက်မသ ဗီုဏအ် ညးတအ် လဴကဵုအဲရ၊၊ မၞိဟ်တအ် ရပ်လဝ်ဓုပ်တုဲ မၞိဟ်တိတ်အာဂှ် တိတ်အာ မၞိဟ်အာ သ္ၚိဗဒါဲဂှ် အာတုဲ အဲ ထေင်ကေတ် သဘင်ဂှ် တုဲရတုဲ ပိုဲ တိတ်အာရ၊၊ ပ္ဍဲသ္ၚိ မဒုင်တိုင် စဝ်ကပေါဝ်ဂှ် ပြေင်ပုင် သွက်ကၟုဲတအ် နကုပုင်သွနာနာသာ်၊ စၞဍာတ်တ် ဖျးဖျး မောဝ်ဇောဝ်ဒၟံင်ရ၊၊

## ပသေက် ကောန်ၚာ်

ရဝ်ဗေရ်တ် ဟလ်လဳဒေ ဆက်ချူပၠန်၊၊ အစဳအဇန် စဝ်ကပေါဝ်ဂှ်တုဲ၊၊ ဆက်အစဳအဇန်ဂတဂှ် အလန်ဏအ် နကဵု ဣမိ ဟွံသေင်၊ နကဵု အစာ ကဵုပသေက်ကောန်ၚာ်တအ်ရ၊၊ အခိုက်ဏအ်ဂှ် ပတိုန်သိဒ္ဓိ ကောန်ၚာ် ဗီုဏအ်လေဝ် ကော်ကီုရ၊၊ ပ္ဍဲ ဂါထာဂှ် ဒုင်ခၟ မြဴသာ်ဝွံ ဂွံဆဵုကေတ်ရ၊၊ ခၟ ဂှ် မူအဓိပ္ပါယ်ရော၊၊ တုပ် ကုအဓိပ္ပါယ် ထ္ၜ ဟာ၊၊ မအရေဝ် ခၟ ဂှ် ပ္ဍဲ ဝင်ဂကူမန် ယၟုသရာဲပၞာန် အခၟမန် ဂှ် ကေင်ဆဵုလဝ်ရ၊၊ အခၟမန် ဂှ် ဂွံအဓိပ္ပါယ် ညးမထ္ၜမန် ဗီုဏအ်ဟာ၊၊ ဒှ် အရာ မထေက်ကဵု မဒးချပ်မွဲရ၊၊ 

ဂါထာ အစာပသေက်ကောန်ၚာ် သီုဖအိုတ် ထပှ်ပိုဒ်ဂှ် ညး ချူဗၟံက်ထ္ၜးလဝ်ကဵု အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ၊၊ 

**ဂလာန်ပသေက်ကောန်**

သြကာသ (ပိဝါ)၊ နမော (ပိလတုန်) တြိရတဏံ အဟံဝန္ဒာ၊၊ ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃဂုန္နာ၊၊ မာတာပိတု ဂုရုဥပ္ပဇ္ဇျာ၊၊ အိန္ဒောဒေဝဗြဟ္မလောကာ၊၊ သဗ္ဗသိဒ္ဓဘဝန္တုတေ၊ စိုပ်ဂုဏ်ကျာ်သၟတ် ရတ်ပိပြကာ၊၊ မိကဵုမၜါ အစာဥပ္ပဇ္ဇျာ၊၊ အဲဍိက်လ္ၚောဝ်ကွာဲ ဇၟာပ်ဒၞာဲအရာ၊၊ အိန်ဗြီုယီုမာ အိုတ်မှာဒေဝါ၊၊ ဒေဝတဴစှ် ဒိုဟ်ကီုအိုတ်သီုစက္ကဝါ၊၊ သၟိင်ဂိတုသၟိင်တ္ၚဲ သၟိင်ဗြဲသၟိင်ကျာရ၊၊ အိုတ်သဗ္ဗနာနာ နကြဳဇှ်အဲဍိက် ယိုက်လဝ်တုန် အိုတ်ဇၟာပ်ဂုဏ်ဒေဝါ၊၊ ပါပကဵုပါဲဒဴ သာံမ္မယျကဵုစဴမြာညိ၊၊ ဒတ္ထဳပေင်သ္အး နက္သတ်ယးမတ်ၜါ၊၊ အယုက်သီုပိုန်ဘိုက် ဒြပ်ရတ်အနက်ဃာ၊၊ အတိုင်ပၟိက်စိုတ်ကၠာ ကဵုနာဲမြာဂွံညိရအဴ၊၊

နူကဝ်တန်ပထမ ဗြီုရောင်ညးပပြာကတ်၊၊ မှာဗြီုအစာမွဲအဴ ရပ်တဴမၞိက်ရတ်၊၊ ဇၟာပ်ခၟကာလလျတ် မၞိက်ရတ်မနွံကဵုကြဳဇှ်၊၊ ဘောဇိုန်မနွံကဵုရှ် တၟေင်တၟဟ်ပ္ဍဲခၟ၊၊ ဘုတ်ိပဓါတ်ပန်ရ မင်မွဲခၟရဟေင်၊၊ အိုတ်သီုဒေဝတဴ က္သူကၞေင် မင်မွဲသီုညးမသုန်၊၊ ဖဵုအဲဍိက်ရဴဂဴတုန် နွံဂုဏ်ဇၞော်တေဇ၊၊ ပရေင်နူမူလ ဗြီုရောင်ညးမတ္ၜကၠာ၊၊ ပိုဲဍိက်ပ္ဍဲလိုက်ဗာ ဒးပဗက်ကၠုင် ဒဵုလၟုဟ်ဝွံရ၊၊ နူမွဲဒဵုပေင်ရ က္ၜအာသှ်ပ္တဴအာ၊၊ 

ဣဝွံမွဲ ကဵုဒှ်နဲသေထဳ ဇောတိက ကဵုဂွံပတၠဒြပ်ရတ်၊၊ ညးလဵုမွဲပကဵုပ္တောအ်ၜတ် ပြိုင်ပ္ကာန် ပိုန်ဟာန်ညးဂၠးတိသုန္ဓရဳ၊၊ ညးဂမၠိုင်သ္ဂိုင်ဏာ ပကဵုမာန်၊၊ ကြဳဇှ်ဇၞော်လောန်လာန် ကဵုဂွံစသိုင်ဟာန်ထဳတိ၊၊ ပိုန်ဟာန်ကဵုတန် ကန်ညံင်လက်သန်သေထဳညိ၊၊ ဂုန်နဝုဒ္ဓိ သိဒ္ဓိသမ္ပတိ ကဵုဂွံသ္ၚေဟ်သွဟ်၊၊ ထၟိက်မသုန် ဂုဏ်တြဴ ကဵုဂွံဍိုက်ပေင်ကဵုနာဲသၟဟ်၊၊ အတိုင်ခၟမွဲဂှ် ကဵုဂွံစဴဒှ် ကဵုနာဲညိရအဴ၊၊

ဣဝွံရမဂွံဒုင်ခၟ ၂၊၊ ညံင်ဇတိလသေထဳကၠာ ကဵုဂွံပြာကတ်ရာင်ဆာဲ၊၊ သၟိင်ပၟတ်ကမၠတ်ဍာ် ပကဵုပၠီုပၠာ်နာဲ၊၊ ဒြပ်ဝင်သီုအာဲကၟာဲ ပျာဲသေထဳတမၠာ၊၊ အိုတ်သီုညးစှ်ဒိုဟ် ကဵုဒးကၠုင်ဖျေဟ်မေတ္တာ၊၊ ကဵုဒးဆာန်သ္ဍိုက် ညံင်ကောန်ဂၞဴအဵု၊၊ ဒေဝတဴအလုံစက္ကဝါ၊၊ ကဵုဂွံရောက်ဂုဏ်မိ သီုဂုဏ်မ ကဵုဂွံပတၠပညာ၊၊ အတိုင်တွဟ်ခၟၜါသီုၜါကဵုနာဲမြာဂွံညိရအဴ၊၊

ဣဝွံရ မဂွံဒုင်ခၟပိ၊၊ ကဵုကၠိဂွံ နုင်နိဓိပိစွံ ပ္ဍဲတိသုန္ဓရဳမွဲ၊၊ မွဲစွံပ္ဍဲဍာ်ဂင်ဂါ၊၊ မွဲတဴလတူကျာ၊၊ ဒေဝတဴကဵုဒးပၠံင်နင်၊၊ ဒါနသီုက္သူကၞေင် ဒြပ်ဝင်ကဵုအိုဟ်တၟိုဟ်၊၊ ဆမွဲလ္ပကဵုညးဂြိုဟ် စှ်ဒိုဟ်ဒစာံဒိုဟ်၊၊ ပိုန်ဟာန်သီုဒြပ် ဝင်ကဵုညးဒးဒုင်ကွာဲ၊၊ ဒြပ်ဝင်သီုကဵုအာဲကၟာဲ ကဵုဒးနင်ကွာဲဒဵုသ္ၚိ၊၊ ပိုန်ဟာန်ကဵုတန်ကြန် ညံင်လက်သန်သေတ္ထဳညိ၊၊ အတိုင်ခၟပိ သီုပိကဵုကလိဂွံညိရအဴ၊၊

ဣဝွံရ မဂွံဒုင်ခၟပန် ကဵုဂွံပတၠဒြပ်သြန်ထဝ်၊၊ ကဵုဂွံဒယှ်တှ် ကၠံင်တမ္ညဝ် ဝဝ်ဒမၠိင်စိင်ပ္ဍိုက်၊၊ ကုန်ကွသီုကွိင်ကွိုက် ညးဒးယိုက်ဒိုက်ရဴဂဴ၊၊ ညံင်သၟိင်မှာမန္ဓာတ်အဴ ကဵုနွံတဴဣဓိဗလ၊၊ ကုသိုလ်သီုကဵုဒါန ဂတကဵုဂွံဆန်ၜန်၊၊ ဒၞာဲလွိင်ဏာမုက္ခဝါ ကဵုဒှ်သ္ဍိုက်မှာဇန်၊၊ သတ်တြုကဵုသ္ဍးသ္ၚောဲ ဝဳဝဲကဵုသာဲခၠန်၊၊ အတိုင်တွဟ်ခၟပန် ကဵုဂွံစဴတန် ပ္ဍဲနာဲညိရအဴ၊၊

ဣဝွံရ မဒုင်စခၟမသုန် ကဵုနွံဂုဏ်ဓယှ်တှ်၊၊ အယုက်ပေင် ၂၁ ဂှ် ကဵုဂွံဒုင်ဂမှဳပယင်၊၊ ပိဋကတ်သီုဗေဒင် ကဵုဂွံလေပ်ကၠိုဟ်ခၠင်သေသာတ်၊၊ ကဵုဂွံပ္ကင်ရင် သုတ်ဇာတ်နိပါတ် ကဵုဂွံပိုင်ခြာသီုဖအိုတ်၊၊ ကဵုဂွံဟံင်ပြာ် ကလောကောဒေအ် သီုဝေါင်သာ၊၊ ဒၞာဲလွိင်ဏာမုက္ခဝါ ညံင်ကဵုမှာဒေဝတဴ၊၊ ကဵုဂွံဒှ်ဇမၞော်တြုဟ်ဗြဴ ကဵုဂွံနွံတဴပညာ၊၊ ဂဇအ်ဒေါဝ်ပေါဲဨတာင် ရမ္သာင်ကဵုရှ်သာ၊၊ နွံကဵုကွတ်ပညာ ကဵုကလိဂွံစဂုဏ်၊၊ အတိုင်တွဟ်ခၟမသုန် သီုမသုန် ကဵုဂွံစဴဍုန် ပ္ဍဲဇကုညိရအဴ၊၊

ဣဝွံရ မဒုင်စ ခၟ ၆ ကဵုဂွံပတၠဍိက်တြုဟ်ဗြဴကဵုဂၠိုင်၊၊ ပြေင်ဂၠဴကဵုပေင်ခရိုင် ကဵုဂၠိုင်ယာန်ချေဟ်စိင်၊၊ ဍိက်ဗွက်ဂမြိင် ကွိင်ကွိုက်ပည်ကၠံင်၊၊ လာဘကဵုအိုဟ်တၟိုဟ် စှ်ဒိုဟ် ဒစာံဂၠံင်၊၊ လတူဖျေဟ်ကဵုဖံင် သၟဝ်ပလံင်ကဵုက္ၜင်၊၊ ဗၟံက်ဍိုက်နင်ကဵုဝုန်ဒင် ပလိုတ်ဇက်နင်ကဵုကွဳ၊၊ ပိုန်ဟာန်ညံင်ဗွဝ်ဗ္တဳ တွဳဝါရဂတကြဴ၊၊ ဣဝွံရ ခၟ၆ ကဵုနာဲတအ်မြာညိရအဴ၊၊

ဣဝွံရမဂွံဒုင် ခၟရ ကြဳဇှ်ဓယှ်တှ်လောန်လန်၊ ပုင်ထၟ ၇ ပၠန် ဘုတ်ပန်ကဵုဒးမင်မွဲတုန်၊၊ မိဒေဝတဴ ညး၅ မနွံဂုဏ်ဇၞော်တေဇ၊၊ ဒေဝတဴမဟာဝိနာယက ပ္ဍဲက္ဍိုပ်ကၠုင်ပသ္ၚိနန်၊၊ သြဿဝတဳကၠာ က္တောဝ်ၜါစဴပဒတဴ၊၊ သြဳစဏ္ဍဳမွဲအဴ တဴဒၟံင်ပ္ဍဲသိုဟ်ဒနဳ၊၊ ကုမ္မာရာ ကုမ္မာရဳ နွံဂုဏ်ဇၞော်ကဵုကြဳဇှ်၊၊ သၟိင်တ္ၚဲသီုထပှ် ပြဟ်က္ညဖျေဟ်မေတ္တာ၊၊ သီုဂိတုစှ်ၜါ စက္ကဝါလ တ္ၚဲနံဓိ ကဵုမက္ၜနာဲတအ် ဂွံယးတမးအာ၊၊ ဇယ သီုလာဘာသုခါ ကဵုမြာပြဟ်၊၊ ဍောင်ဓဝ်သီုထပှ် အဲဍိက်ပင်စြဟ်ယဵုဖ္ဍာန်၊၊ လတူသိသယဵုလဝ်တုန် သီုကဵုဂုဏ်ကျာ် ၅ မွဲကဝ် ခၟ ၇ တိတ်တွဟ်လဝ် သီု ၇ ကဵုဂွံဇၞော်မောဝ်အာ ကဵုနာဲတအ် ကလိဂွံညိရအဴ၊၊

## အခိုက် ကြုက် ကဵု ဂလာ

**ဂကူကြုက်**
ပ္ဍဲဍုင်ကြုက် ဂကူနွံနာနာသာ်တုဲ အခိုက်လေဝ် ဟွံတုပ်ရေင်သကအ်ရ၊၊ ဂကူကြုက်ဇၞော်ဂှ် ညးတအ် ကၠောန် သဘင်ပေင်ဂိတု (The Full Month Feast)၊၊ ကောန်ၚာ် ကတဵုဒှ်မၞိဟ်တုဲ ပေင်မွဲဂိတုမ္ဂး မသ ကလော ကောဒေအ်တအ် မဘိက်တုဲ ကောံကၠုင်ရ၊၊ ကၟုဲတအ်ဂှ် ကေတ်နင် ခၟာဲစာင် မလံက်လဝ် ဍာ်ဂဥုဲအသာ်ဗကေတ်ရ၊၊ အသာ်ဗကေတ်ဂှ် ဒှ်အသာ်လာပ်ခိုဟ်၊ ကြုက်တအ် ပတှ်ေလဝ်တုဲ သွက်ဂွံဇိုန်ကဵု လာပ်ခိုဟ် ကုကောန်ၚာ်ဂှ် ဒှ်မာန်ရ၊၊ ပ္ဍဲတ္ၚဲဂှ် ညးခုတ်ယၟု ကောန်ၚာ်ရ၊၊

**ဟိန္ဒူ**

ပ္ဍဲဟိန္ဒူဂှ် ပွမကတဵုဒှ်မၞိဟ်ဂှ် ဒှ်အရာမကလေင်ဒှ်မၞိဟ် မွဲဝါပၠန် မြဴသာ်ဝွံ ညးတအ် ပတှ်ေလဝ်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ အရာမကတဵုဒှ်မၞိဟ်ဂှ် ဒှ်အရာသံသာဂှ်ရ ညးတအ်ကော်စ ဗီုသံသကြိုတ် သံသ္ကာရ ရ၊၊ ပ္ဍဲညးတအ် မဆေင်ကဵု အခိုက်ကတဵုဒှ်မၞိဟ်ဂှ် သီုဖအိုတ် နွံ (၆) လဂါံရ၊၊

လဂါံပထမ တြုဟ်ဗြဴၜါ စှ်ေစိုတ် သမ္ဘာဇကု တန်ဂဝ်ဂၞဴရမ္ဂး ကၠာလမျီုဟွံလုပ်ဏီ ညးတအ် အာဇရေင် ဘာကျာ်ဟိန္ဒူ ကုလကျာ်ဟိန္ဒူတုဲ သွက်လမျီုခိုဟ်ဟ် ဂွံစ ပ္ဍဲဂဝ်ဂၞဴဇကု ဒုင်ကေတ် မ္ၚဵုမင်္ဂလ နူလကျာ်ရ၊၊ 

လဂါံဒုတိယ ကဵု တတိယဂှ် မိကောန်ၚာ်ဂှ် ဒ္ဂေတ်နကဵုဓဝ် ဗီုကဵု ဂ္ဇအ်ဓရ်၊ စစၞဒးရး ဟွံရိင် ဟွံပ္ဍုင်၊ လ္ၚောဝ်ကျာ် (ဝါ) ဖ္ဍောတ်ဂါထာတအ် ဒှ်တမ်ရ၊၊

ကာလကောန်ၚာ် သၠးဂၠံဂဝ်တုဲ လကျာ်ဟိန္ဒူ ဒုင်သဇိုင် ကုတ္ၚဲ ကေုာံ အခိင်ကောန်ၚာ် မကတဵုဒှ်မၞိဟ်တုဲ ရုဲစှ်ကဵု တ္ၚဲသွက်ဂွံကၠောန်သဘင် ဗလိုပ်ဍာ်/ကြဴကြာတ်ကောန်ၚာ်ရ၊၊ လဂါံစတုတ္ထဂှ် ဒှ်သဘင်မကြဴကြာတ် ကောန်ၚာ်ရ၊၊ လကျာ်ဟိန္ဒူတအ် ဖ္ဍောတ်ကဵုဂါထာ မစကဵု ဥုံ တုဲ ကၞောတ်တုဲအိုတ် လကျာ်ဂှ် ကေတ် ဍာ်သာဲ နကဵုတၞုင်ကၞေဟ်တုဲ ဖျာမ်စုတ် ပ္ဍဲပါင် ကောန်ၚာ်ဂှ်ရ၊၊ (တင်စၟတ် ကောန်ၚာ်ဍောတ်တ်တအ် ဗ္စဍာ်သာဲ ဟွံထေက်၊၊ မုဟိုတ်ရောမ္ဂး ပ္ဍဲဍာ်သာဲဂှ် နွံကဵု စၟဇဳဝနာနာတုဲ စၟဇဳဝလ္ၚဵုတအ်ဂှ် ဟွံကိတ်ကဵု ကောန်ၚာ် ဒှ်မာန်ရ၊၊ ယဝ်ရ စဒးဂၠိုင် ဒးအန္တရာဲ ကုလမျီု ဒှ်မာန်ရ၊၊ ပ္ဍဲသဘင်ဂှ် ညးဗ္စကဵုညိရမ္ဂး ဟွံဒှ်သာ်လဵု၊၊)

လဂါံပဉ္စမ ကဵု ဆဋ္ဌမဂှ် ဒှ်တ္ၚဲမကၠောန် သဘင်ထ္ၜုတ်ယၟု ကောန်ၚာ်ရ၊၊ သဘင်ထ္ၜုတ်ယၟုဂှ် ညးတအ်ကော်စ နကဵုဘာသာသံသကြိုတ် နာမကရဏ မကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲအခိင် ကောန်ၚာ်မပေင် အာယုက် ၁၀ ကဵု ၁၂ တ္ၚဲ ရ၊၊ လိက်လ္ၚဵုဂှ်မ္ဂး နူတ္ၚဲမတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲဂိတုဂတဂှ် ပ္ဍဲတ္ၚဲ မရနုက်ကဵု ၁၀ ကဵု ၁၂ ဂှ် ညးတအ် မကၠောန်ရ၊၊ ပ္ဍဲတ္ၚဲဂှ်မ္ဂး ကောန်ၚာ်ဂှ် လတက်လဝ် ဗွိုက်လတက်တၟိ၊ မိကောန်ၚာ်ဂှ် လမုဟ်ဍာ် ပ္ဍဲက္ဍိုပ်ကောန်ၚာ်ဂှ် နကဵုဗီုမကြာတ်ကြဴသအးဇ္ၚး ကောန်ၚာ်၊၊ ပ္ဍဲကဵုဂကူလ္ၚဵုဂှ်မ္ဂး မိဂှ် လမုဟ်ကြာတ် ကောန်ၚာ်တုဲ ကောန်ၚာ်ဂှ် ဒုင်ကုအပါနော် (ဟွံသေင်မ္ဂး) အပါ ကောန်ၚာ် ညးမဂ္ဇအ် ကြပ်ဗဒါဲ လကျာ်ဟိန္ဒူဂှ်ရ၊၊ တုဲ ညးကသေဲ ယၟုကောန်ၚာ်ဂှ် ပ္ဍဲကတောဝ်ကောန်ၚာ်ဂှ်တုဲ ညးဟီုတိုန်ထတ်တ် လဴထ္ၜး ယၟုကောန်ၚာ်ဂှ် ကုညးမတိုန်စိုပ် ပ္ဍဲတ္ၚဲဂှ်ရ၊၊ ပ္ဍဲဒေသလ္ၚဵုဂှ်မ္ဂး မိ ဟွံသေင် အပါ ဟွံသေင်မ္ဂး အပါနော်ကောန်ၚာ်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မကသေဲ ကဵုကောန်ၚာ်တုဲ လလောင်တြးရ၊၊ ပ္ဍဲဂကူလ္ၚဵုဂှ်မ္ဂး ညးတအ် ဍေန်ပၟတ်သ္ဍဴ (ပၟတ်ကၠေင်)တုဲ လကျာ်ဟိန္ဒူဂှ် ဗှ်ဂါထာ နိမန်ကျာ်/ဒေဝတဴ နူဍုင်သွဝ် သွက်ဂွံရာဒနာ ကဵုသိဒ္ဓိ ကုကောန်ၚာ်ဂှ်ရ၊၊

လဂါံအဋ္ဌမ ကဵု နဝမဂှ် ဒှ်တ္ၚဲသဘင်စင်ကတောဝ်၊ ကးသော် (စူဍာကရဏ)ရ၊၊ နကဵုဓဝ်ပတှ်ေ ဟိန္ဒူမ္ဂး သော်ကောန်ၚာ်ဂှ် ပါကၠုင် နူဘဝအတိက် (ဝါ) အရာအတိက်ဂှ် စွံလဝ် ပ္ဍဲအတိက်တုဲ ကဵုစတိုန်တၟိရ၊၊ အတိုင်လိက်ဟိန္ဒူ ဂြဟျသုတြသ် မ္ဂး မ္ၚဵုကးသော်ဂှ် ဒးကၠောန်ဗဒှ် အကြာအာယုက် မွဲသၞာံပေင်တုဲ ကၠာဟွံဂါံလုပ်ပန်သၞာံရ၊၊ ဗွဲကြဴ စၟတ်သမ္တီလဝ် ကၠာဟွံဂါံလုပ် ထပှ်သၞာံရ၊၊သွက်ညးမံင် ကြပ်ကဵု ကြုင်ဂင်္ဂါဂှ် ညးတအ် ကၠောန်သဘင်ကးသော် ပ္ဍဲကြုင်ဂင်္ဂါရ၊၊

## သ္ၚေဝ်ဂၠေပ်
ရဝ်ဗေရ်တ် ဟလ်လဳဒေ မသ္ၚေဝ်လ္ၚတ်လဝ် ပ္ဍဲကွာန်မန် ဍုင်သေံတုဲ မချူလဝ် ပ္ဍဲလိက်ကၞပ် ＂ဂကူမန်＂ ဂှ်ကီု ပ္ဍဲကဵုလိက်ရေင် ＂မ္ၚဵုကတဵုဒှ်မၞိဟ်မန်＂ဂှ်ကီု ဗီုပြင်မကၠောန် တုပ်ဒၟံင် ရေင်သကအ်ရ၊၊ မန် ပ္ဍဲဍုင်မန်လေဝ် ကၠောန်ကၠုင်ဒၟံင် ဗီုဂှ်ဖိုဟ်ဏီရ၊၊ ဆဂး ဟိုတ်နူဟွံပိုင်ခြာ ဖျေဟ်လဝ် သၞောတ်စှ်ေစှ်ေတုဲ အခိုက်မွဲဒေသ ကဵု မွဲဒေသ တၞဟ်ခြာ ရေင်သကအ် နွံညိကီုရ၊၊ ညံင်ရဴမန် ပ္ဍဲဍုင်သေံ အပါကောန်ၚာ်မရပ်မြတုဲ မစဝ်ဍာ်ကီု ပ္ဍဲဍုင်မန် လဆောဝ်မ္ဂး ဂွံဆဵုကေတ် စၞးမြဂှ် ရပ်သောမ်လောမ်တုဲ မစဝ်ဍာ်ဂှ်လေဝ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ၊၊ မန် ဍုင်မန် ကဵု မန်ဍုင်သေံ ၜိုန်ရ သ္ၚောဲခြာကၠုင် ရေင်သကအ် လၟိဟ်သၞာံ ၂၅၀ ပေင်ရကီုလေဝ် အခိုက်မကၠောန် တုပ်ဒၟံင် ရေင်သကအ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်တုဲ ဒဒှ်ရ အခိုက်ဝွံ ဒှ်အခိုက်မန်ဇေတ်တ်မွဲ ပိုဲဟီုဂွံရ၊၊ နူအခိင်လဵု မန်တအ် မစကၠောန်ကၠုင်တုဲ အခိုက်ဝွံ စေန်ဆက်ကၠုင် နူကဵုလဵုရောဂှ် ထေက်ကဵု ဒးလ္ၚတ် သ္ၚေဝ်ဂၠေပ်ရ၊၊

ဟိုတ်နူ မန်ပိုဲ မကေင်စုက်လုက် ကုဘာသာဟိန္ဒူတုဲ ပ္ဍဲအခိုက်မန် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် အခိုက်ကၞာဟိန္ဒူ မလုပ်ပြံင်နှဴဒၟံင်ရ၊၊ အခိုက်စဝ်ကပေါဝ်ဝွံလေဝ် ဒၞာဲလ္ၚဵု ပြံင်နှဴ ကုအခိုက်ဟိန္ဒူ နွံကီုဟာဂှ် ထေက်ကဵု ဒးလ္ၚတ်ရ၊၊ လ္ၚတ်ရံင် ပ္ဍဲအခိုက်ဟိန္ဒူ နူစပတန်ပဋိသန္ဓိ စဵုကဵု ကောန်ၚာ် စိုပ်အာယုက် ကၠာပန်/ထပှ်သၞာံ မၞုံကဵု ဒစိတ်လဂါံဂှ်တုဲ အခိုက်စဝ်ကပေါဝ်မန်ဝွံ ဟွံတုပ် ကုအခိုက်ဟိန္ဒူရ၊၊ 

ပ္ဍဲအခိုက် စဝ်ကပေါဝ်မန်ဂှ် လ္ၚတ်ရံင် ကပေါတ်အရပ်အရာဂမၠိုင် ကေုာံ မၞိဟ်မရေင်တၠုင်တအ်မ္ဂး

# ဍာ်ကပေါဝ်၊ ဍာ်မိတ်၊၊
# ဣမိ ညးမဒှ်မၞိဟ်မကၠောန်၊၊
# အပါကောန်ၚာ် ဒုင်စဝ်ဍာ် မိတ်ကပေါဝ် ပ္ဍဲတဲ မရပ်လဝ် ဇြင် နူကဵု ဣမိ၊၊

အရာပိသာ်ဝွံ ဒှ် အရာအဓိက၊ ကေုာံ ကဏ္ဍအဓိက ပ္ဍဲတ္ၚဲဏအ်ဂှ် ဒှ်အခိင် ဣမိ မစဝ်ဍာ် လတူတဲအပါကောန်ၚာ် မရပ်လဝ် ဇြင်ဂှ် ဟီုဂွံရ၊၊ ပ္ဍဲလိက်ကၠာဂှ် ညးချူလဝ် ကြဴနူဣမိစဝ်တုဲ မၞိဟ်မကၠုင်စိုပ်တအ် မဂွံဒုင်သၟာန် ညးဂှ် လုပ်စဝ်ကီုရ၊၊ ပ္ဍဲလိက်လက္ကရဴဂှ် ဣမိစဝ်ဍာ် ကုအပါကောန်ၚာ်တုဲ ညးမကၠုင်တအ် လုပ်ရပ်ဍာ် (ဝါ) လုပ်ကြာတ်တဲ နကဵုဍာ်မိတ်ကပေါဝ်ဂှ်ရ၊၊ လိက်ကၠာဂှ် ညးသ္ၚေဝ်လ္ၚတ်လဝ် ကောန်ၚာ်မွဲဓဝ်တုဲ လိက်ကြဴဂှ် ညးသ္ၚေဝ်လ္ၚတ်လဝ် နကဵုဂကောံ သီုဖအိုတ် ကောန်ၚာ် ၁၂ တၠရ၊၊ 

**ဍာ်ကပေါဝ်**
ကပေါဝ်ဂှ် ကောန်ရးအာရှတအ် စကာကၠုင် နဒဒှ် ဍာ်ကြာတ်က္ဍိုပ် နူကဵုသၞာံ မဂၠိုင်ကဵုလ္ၚီရ၊၊ ပ္ဍဲကာလမၜံက်ခါဲ ဒၞာဲဍုင်တြေံဟရပ္ပ (Pre-Harappan) မဒှ် ဒၞာဲကောန်မၞိဟ်ခေတ်တြေံ မပဒတဴလဝ် လၟုဟ်နွံ ပ္ဍဲအိန္ဒိယ ကဵု ပါကာတ်သတာန် မဒှ်ဍုင် မတုဲကၠုင် ၜိုတ် ပန်လ္ၚီသၞာံပြင်င်ဂှ် ပါ်ရံင် ဓါတ်ကာဗေါန်တုဲ ဂွံဆဵုကေတ် မၞိဟ်အခိင်တေအ် စကာသတ်ကပေါဝ် နဒဒှ် ဍာ်ကြာတ်က္ဍိုပ်ရ၊၊ဆဂး အဝဲကောန်ၚာ် မစဝ်ကပေါဝ် နကဵုအခိုက်မန် ဗွဲဓမ္မတာမ္ဂး နွံအာယုက် သၟဝ်မွဲသၞာံဂၠိုင်တုဲ သော်က္ဍိုပ် ဟွံမဲကွေဟ်ဟ်ဏီရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဍာ်ကပေါဝ်ဝွံ နဒဒှ် ဍာ်မဖ္အးဟုံ မတုပ်ညံင် (ဗံင်ကလောအ် Soap) မွဲဂှ် ဂကူမန်တအ် မစကာကၠုင် နူကဵုသၞာံ မဂၠိုင်ကဵု လ္ၚီတေအ် ဒှ်မာန်ရ၊၊

**ဍာ်မိတ်**
မိတ်ဂှ် နဒဒှ် ဂဥုဲ မမာန်ဇၞး စၟနာနာသာ်တုဲ ပ္ဍဲစၞစကီု၊ ဇကုဂိဂေင်ကီု ကောန်အာရှတအ် စကာကၠုင်ဒၟံင် သၞာံမဂၠိုင်ကဵုလ္ၚီရ၊၊ ကုညးဗြဴမတိတ် နူသ္ၚိပၟတ်တအ်လေဝ် တၞဟ်န မဂွံစဵုဒၞာ ညံင်စၟဟွံဂွံလုပ် (ဝါ) ညံင်သရဂွံစိန်ပြဟ်တုဲ မလေပ်လံက်မိတ်ရ၊၊ တုဲပၠန် ပ္ဍဲကဵု အခိုက်ပြဝေဏဳအိန္ဒိယ ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ်လေဝ် စကာကၠုင် မိတ် ဗွဲမဂၠိုင်ကဵုဒၞာဲကီုလေဝ် ပ္ဍဲအရာမဆေင်ကဵု သဘင်မကတဵုဒှ်မၞိဟ်ဂှ် ညးစကာလဝ်မိတ်ဂှ် ဟွံဂွံဆဵုရ၊၊ စကာပၠန်ရ ဗီုပြင် ဟွံတုပ် ကုမန်ရ၊၊ ရံင်ကဵု ဗီုမစကာကၠုင်မိတ် ဒၞာဲတၞဟ် ကေုာံ အာနိသံသမိတ်တုဲ မစကာဍာ်မိတ် ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ်ဂှ် တၞဟ်နမဂွံစဵုဒၞာ ညံင်စၟဟွံဂွံလုပ် ပ္ဍဲဇကုကောန်ၚာ် ဒှ်မာန်ရ၊၊ ဟီုမွဲသာ်ပၠန် ကောန်ဂကူမန် အခိင်တမၠာတေအ် ဖုံဍာ် ကောန်ၚာ် မၜံင်တၟိတၟိမ္ဂး တၞဟ်န ဗံင်လုတ် ဟွံဂွံအုဲ (ဝါ) တၞဟ်န စၟဟွံဂွံလုပ် ပ္ဍဲဇကုကောန်ၚာ်တုဲ ပ္ဍဲဍာ်ဂှ် ညးစုတ်မိတ် ဒှ်မာန်ရ၊၊ 

ဟိုတ်ဂှ်ရ ဍာ်ကပေါဝ်ဂှ် ဒှ်အရာ သွက်ဂွံဖ္အးဇကုတုဲ ဍာ်မိတ်ဂှ် သွက်ဂွံစဵုဒၞာ (ဝါ) ဂစိုတ်စၟတုဲ အရာၜါဝွံ မန်နူခေတ်တမၠာတအ် မလေပ်စုတ် ပ္ဍဲဍာ် မဖုံကောန်ၚာ်ဒှ်မာန်ရ၊၊

**အပါကောန်ၚာ် ဒုင်စဝ်ဍာ် မိတ်ကပေါဝ် ပ္ဍဲတဲ မရပ်လဝ် ဇြင် နကဵု ဣမိ**
အပါကောန်ၚာ် မဒုင်စဝ်ဍာ် မိတ်ကပေါဝ် ပ္ဍဲတဲ မရပ်လဝ်ဇြင် နကဵု ဣမိ ဂှ် ပ္ဍဲကဵု အခိုက်ဂကူလဵုမွဲလေဝ် ပိုဲဟွံဂွံဆဵုကေတ်ရ၊၊ အခိုက်ဝွံ ဒှ်အခိုက်တၟေင်မွဲရ၊၊ ပ္ဍဲအခိင်သၠးဂၠံဂဝ်ဂှ် ဣမိဂှ် ဒှ်မၞိဟ်မဖန်ဇန်ကၠုင် ဒှ်မၞိဟ်မရီုဗင်ကၠုင် ကောန်ၚာ်ကီု သီုကဵုမိကောန်ၚာ်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးဂှ် ဒှ်မၞိဟ်အဓိကမွဲရ၊၊ ဣမိ ဂှ် ပ္ဍဲကဵုအရေဝ်ဂကူနာနာတအ်ဂှ် ဂွံအဓိပ္ပါယ် မၞိဟ်အဓိကမွဲရ၊၊ ဥပမာ အရေဝ်ဒိန်နေတ်မ္ဂး ညးကော်စ jordmor မဂွံအဓိပ္ပါယ် မိတိ (ဝါ) မိဍုင်၊၊ အရေဝ်မန် ဣမိ ဂှ်လေဝ် ဒဒှ်ရ မိ ညးဂမၠိုင်ကီုရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲတ္ၚဲစဝ်ကပေါဝ်ဂှ် ဒှ်အခိင် ညးပအပ် လျိုင် ကုသ္ၚိကၟိန်တၟိဂှ် ဟီုဂွံရ၊၊

ပ္ဍဲအခိုက်ပြဝေဏဳ ဂကူ၊ ဘာသာနာနာဂှ် ရပ်စပ်ကၠုင်ဒၟံင် ဍာ် နဒဒှ် အရာတၟေင်မွဲရ၊၊ အတိုင်စၟတ်သမ္တီမ္ဂး နူအခိုက်ပြဝေဏဳ ကောန်မၞိဟ်စကတဵုဒှ်ဂှ် စကာဍာ် နဒဒှ်အရာအဓိကမွဲရ နူကဵုသၞာံ မဂၠိုင်ကဵုလက်သၞာံတေအ်ရ၊၊ ဥပမာ ပ္ဍဲဗုဒ္ဓဘာသာမ္ဂး ဇၟာပ်ကာကုသိုလ် မပတုဲလဝ်ဂှ် လဴဗ္တီ ကုဗဴတိသုန္ဓရဳ နကဵုဍာ်ရ၊၊ (ဗဴတိသုန္ဓရဳ မဂွံအဓိပ္ပါယ် ညးမမင်မဲ တိသုန္ဓရဳ၊ ညးမမင်မဲတိသုန္ဓရဳဂှ် ဒှ်ညးဗြဴတုဲ ဒၞာဲဗဴဂှ် ဗွဲကြဴ ဗြဴတိသုန္ဓရဳ ဗီုဏအ် ဂွံဆဵုကေတ်ကီုရ၊၊) ဟိုတ်ဂှ်ရ ဍာ်ဂှ် ပ္ဍဲနဒဒှ် မပသက်သဳ၊ နဒဒှ် မယဵုဒုင်ဗစာ၊ နဒဒှ်မဖ္အးကြဴ အရာမဟွံခိုဟ်သန်တအ်ရ၊၊ ဇြင်၊ မြ၊ ဒၞာဲလ္ၚဵုသောမ်လောမ် အပါကောန်ၚာ်မရပ်လဝ်ဂှ် နူတမ်ဝါဒိတေအ် ဒှ်ဇြင် ဒှ်မာန်ရ၊၊ ဇြင် ဂၠာဲဟွံဂွံမ္ဂး စၞးဇြင်ဂှ် ကေတ် မြ၊ မြဂၠိင်င်ဟွံမဲတုဲ သောမ်လောမ်နွံတုဲ ကေတ်သောမ်လောမ် ဒှ်ကၠုင် ဗီုဏအ် ဒှ်မာန်ရ၊၊ ရံင်ကဵု အခိုက်မန်မ္ဂး ပွမစုတ် လွဟ်မွဲမွဲ ပ္ဍဲကဵုဍာ်မ္ဂး ဒှ်အာ မယဵုဒုင်သစာ၊ ဒှ်အရာမဒုင်သစ္စ ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ အပါကောန်ၚာ် ဒုင်စဝ်ဍာ် မိတ်ကပေါဝ် ပ္ဍဲတဲ မရပ်လဝ် ဇြင် မကဵုဍာ်ဇွောဝ်စှ်ေတိဏအ်ဂှ် ဒဒှ်ရ ဣမိဂှ် ပအပ်ကဵု ကောန်ၚာ်ဂှ် ကုအပါကောန်ၚာ် နကဵုမကဵုသမ္တီ ဗဴတိသုန္ဓရဳ၊ အပါကောန်ၚာ်ဂှ် ဒုင်သစာ ဒဒှ်ရ ဇကုမင်မဲ ရံင်စံင် ကောန်ဇာတ်ဇကု ညံင်ဂွံစသုင်ဖဲလှဲ၊ ညံင်ဂွံကလိဂွံမေတ္တာ၊ ညံင်ကလိဂွံပညာ၊ ညံင်ဂွံခိုဟ်စရ၊၊ ယဝ်ရ အပါကောန်ၚာ်တအ် သီုဖအိုတ် ကၠိုဟ်ကေတ်ဒၟံင် အခိုက်ပြဝေဏဳမန်ဏအ်မ္ဂး အရာအာနိဋ္ဌာရီု မကတဵုဒှ်ဒၟံင် အပါကောန်ၚာ် မပျဲပျာံကောန်ဇာတ်တအ်၊ မပကီုပရာပ် ကောန်ဇာတ်တအ်၊ မပလီုပလာ်ကောန်ဇာတ်တအ်ဂှ် ကတဵုဒှ်ကၠုင် ဟွံမာန်ရ၊၊ ဟီုမွဲသာ်ပၠန် ကောန်ၚာ်မွဲ ဂွံဇၞော်ဂေါဝ် ဂွံဒှ် မၞိဟ်မခိုဟ်မွဲမာန်ဂှ် နွံပၟိက်ဒၟံင် မေတ္တာနူမိမ၊ ပရေင်လွဳလွတ် ဗ္စဖျုန် နူမိမတအ် ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရောင်ဂှ် ဇုဇဗဴလ ဂကူမန်ပိုဲ နူတမၠာတေအ် ညးတအ် ညာတ်ကေတ်တုဲ ညးတအ် ဖန်ဗဒှ်လဝ် အခိုက်ပြဝေဏဳဏအ် ဒှ်မာန်ရ၊၊ အခိုက်ပြဝေဏဳဝွံ ဒှ်အခိုက်မန်ဇေတ်တ် မစေန်ဆက်ကၠုင် နူစဂကူမန် မကတဵုဒှ် ဒှ်မာန်ရ၊၊ 

ဓုပ် (ဟွံသေင်မ္ဂး) တၟာဲအစာ သွက်ဣမိ၊ သွက်မိကောန် ကေုာံ သွက်ကလောကောဒေအ်ပိဂှ် ပ္ဍဲအခိင်ကၠာတေအ်မ္ဂး ညးတအ် ကၠောန်နကဵုဗြာတ်တအ်ရ၊၊ အရာတအ်ဏအ်ဂှ် ဒှ်အရာအဓိက ဟွံသေင်ရ၊၊ 

ပ္ဍဲသ္ၚေဝ်လ္ၚတ် ရဝ်ဗေရ်တ် ဟလ်လဳဒေ အလန်လက္ကရဴဂှ် ညးဂွံဆဵုကေတ် သီုကဵု မပ ပသေက်ကောန်ၚာ် (ဝါ) ခၟကောန်ၚာ် ရ၊၊ အခိုက်ဝွံ ဒှ်အခိုက်မန် နူတမ်ဟွံသေင် ဒှ်အခိုက် နူစေန်ဆက်ကၠုင် နူဟိန္ဒူ ဒှ်မာန်ရ၊၊ အခိုက်ဝွံလေဝ် ဒှ်အခိုက်ခိုဟ်ဟ် မွဲကီုရ၊၊

## အခိုက်ပြဝေဏဳ စဝ်ကပေါဝ်
ဒုင်သဇိုင် ကုသ္ၚေဝ်လ္ၚတ် ရဝ်ဗေရ်တ် ဟလ်လဳဒေဂှ်တုဲ မ္ၚဵုစဝ်ကပေါဝ်မန်ဂှ် နကဵုဗီုပြင် ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ၊၊

**အခိင်ကာလ - **
ကြဴနူ ကောန်ၚာ်မကတဵုဒှ်မၞိဟ်တုဲ ကၠာဟွံပေင် မွဲသၞာံ၊ အခိင်သၠး အခိင်မကိတ်ညဳ ကုဂကောံသ္ၚိကၟိန်ဇကုဂှ် ကၠောန်ရ၊၊ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲဂိတုစဲ မဒှ်အခိင်သၠး နူကမၠောန်ဝါဗ္ၚဂှ် မလေပ်ကၠောန်စဒှ်ရ၊၊ ဆဂး မင်စဵုကဵု ပေင်အာယုက် ၜါပိသၞာံလေဝ် ဂွံရ၊၊ 
အခိင်မကၠောန်ဂှ် ဒှ်အခိင် **တ္ၚဲယိုက်မုက်**၊ မဒှ်အခိင်တ္ၚဲ စတိုန် မမံက်တိုန် လပါ်ဗၟံက်ရ၊၊

**ကပေါတ် မဒးကေတ် -**
# နုင်/ထၟာဲ/ လှိုင်ဍာ်ၜါမ၊ မွဲမဂှ် စုတ်လဝ် ဍာ်သတ်ကပေါဝ်၊ မွဲမဂှ် စုတ်ဍာ်မိတ်၊၊
# ဇြင် မွဲတၞုင်၊၊
# ထး မစုတ်လဝ် ကြပ်ကြေဝ်မွဲ၊ ကၠေင်ဂယိ၊ ဂစေအ် ကေုာံ အရာမဖုံကျိုင်ကောန်ၚာ်၊၊
# တၟာဲတဲ သွက်ဣမိမွဲ၊ တၟာဲတဲ သွက်မိကောန်ၚာ်မွဲ၊ တၟာဲတဲ သွက်ကလောကောဒေအ်မွဲ၊၊ တၟာဲတဲဝွံ အခိင်ကၠာတေအ် ကပေါတ်အရပ်အရာ စၞစ ညးကၠာတေအ် မပ္တံ ကဵုဗြာတ်၊ သတ်ဗြဴ၊ ဇဗၠု၊ သတ်တအ် ညးတအ် စုတ်လဝ်ရ၊၊ ပ္ဍဲအခိင်လၟုဟ်မ္ဂး တၟာဲတဲ မပ္တံ ကဵုဂၞိန်၊ ယာတ်၊ ကပေါတ်အရပ်အရာမွဲမွဲ၊ စၞစမွဲမွဲဂကူ ကဵုဂွံရ၊၊

**ဗီုမကၠောန်ပ -**
# အခိင်စိုပ် ဣမိဗလိုပ်ကြာတ် ကောန်ၚာ် နကဵုဍာ်ကပေါဝ်၊ တုဲမ္ဂး ဍာ်မိတ်တုဲ မွဲစွံ ကုမိကောန်ၚာ်ဂှ် ခေပ်ထောအ်သော် ကောန်ၚာ်ဂှ်ညိတုဲ သော်ဂှ် စွံပ္ဍဲထးဂှ်၊ တုဲ ကေတ်ကၠေင်တုဲ ဂယိက္ဍိုပ် ကောန်ၚာ်၊ တုဲမ္ဂး လံက်ဖုံကဵု ဂစေအ် မြမောဝ် ကုကောန်ၚာ်ရ၊၊ တုဲမ္ဂး မိကောန်ၚာ် ယိုက်ကေတ် ကောန်ၚာ်ရ၊၊ (အရာဏအ် ဒှ်သင်္ကေတ ဣမိ ထ္ၜးကဵု မိကောန်ၚာ် ဗီုဂွံလွဳလွတ် ကောန်ၚာ်)၊၊ ပ္ဍဲဍုင်ဒၞာဲ ဣမိဟွံမဲ (ဟွံသေင်မ္ဂး) ဣမိမၞုံပ္ဍဲရုင်ဂဥုဲ ဂွံပါလုပ် ပ္ဍဲအခိုက်မန်ဇကုဝါတ်တအ်ဂှ်မ္ဂး စၞးဣမိဂှ် ညးဗြဴအာယုက်ဇၞော် မကေင်ဂွံကောန်ဇာတ် မလေပ်ကၠိုဟ်ခၠင် ကၠောန်ပတုဲကေင်ကာဂွံရ၊၊ 
# အပါနော်ကောန်ၚာ်ဂှ် လုပ်ဒုင်စဝ် ဍာ်ကပေါဝ် ဍာ်မိတ် ကုဣမိ ပ္ဍဲတဲ၊၊ (အရာဏအ် ဣမိဂှ် ပအပ်ကောန်ၚာ် ကုဂကောံသ္ၚိကၟိန်၊ အတိုင်အခိုက်မန် ကလော်သ္ၚိ ဗက်ဂၠံင်အပါတုဲ ပအပ်ကဵု အပါနော် လပါ်အပါကောန်ၚာ်ရ၊၊ ပ္ဍဲကောန်ၚာ် မဟွံမဲ ကုအပါနော်တအ်ဂှ် မိနော်လေဝ် လုပ်ဂွံကီုရ၊၊ ကုကောန်ၚာ် အဆက်ကလော် မပိုတ်အာတအ်ဂှ်မ္ဂး ဟွံဒးရုဲ အပါနော်လပါ်မိ လပါ်အပါရ၊၊)
# အပါကောန်ၚာ် ကေတ်ဇြင် မစွံလဝ် ဒၞာဲမဒးရးဂှ်တုဲ ရပ်လဝ် ပ္ဍဲတဝ်ဇြင်တုဲ တၞုင်ဇြင်ဂှ် စာမ်လဝ် ပ္ဍဲတိ၊၊ ဣမိစဝ်ဍာ်ကပေါဝ် ဍာ်မိတ် ပ္ဍဲတဲအပါကောန်ၚာ်၊ ကဵုဍာ် ဇွောဝ်စှ်ေအာ အတိုင်လၟေင်ဇြင် ကဵုစိုပ်တိရ၊၊ (အရာဏအ် ဣမိ ပအပ်ကောန်ၚာ် ကုအပါကောန်ၚာ်၊ ဗတီ ဗဴတိသုန္ဓရဳ ကေုာံ အပါကောန်ၚာ် ဒုင်ဝန် ဒုင်သစာ မလွဳလွတ် ကၠောန်ဗစ ကောန်ၚာ်ဂှ် နကဵုမေတ္တာရ၊၊) ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ် သွက်ညးမမံင် ပ္ဍဲဍုင်ဇၞော် လဒေါဝ်ဍုင်၊ ဒၞာဲသၠာတ်တိ ဂတမုက်သ္ၚိ ဟွံမဲတအ်တုဲ မကၠောန်အပ္ဍဲသ္ၚိကီု၊ သွက်ညးမကၠောန် ပ္ဍဲၝောအ်ခန်တအ်ကီုမ္ဂး ဒၞာဲမဒုင်ဍာ်ဂှ် စွံလဝ် ဇလုံ/ခၠိုင်မွဲမတုဲ ပ္ဍဲဇလုံ/ခၠိုင်ဂှ် စုတ်လဝ်တိညိရ၊၊ ကာလမစဝ်ဍာ်ပၠန်ရ စဝ်နကဵု ခေါက်ဍောတ်တ်လေဝ်ဂွံရ၊၊ 
# ကၟုဲမကၠုင်စိုပ်တအ် လုပ်ကြာတ်တဲ နကဵုဍာ်ကပေါဝ်၊ ဍာ်မိတ် နကဵုနဲဇကုကဵုဇကု၊၊

## နိဿဲ