open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ကသၠဇြဲ

ကသၠဇြဲ ကတၞးဇြဲ (တုပ်တၞးဇြဲ−သၠတၞံဇြဲ) သေံတံကော် ปลาใบปอ ပလာၜါဲပဵု, ปลาเมลงปอ ပလာမလၚ်ပဵု (စၟနာၚ်လော်)  (; ဒှ်ကဍာ်ဖၞုၚ်မွဲဂကူ ပ္ဍဲဂကောံက ပလာၜါဲပဵု−ရမ်သာၚ်သေံ (Drepaneidae)

အဝဲပၟာဏဂၠိကွ၊ ဗွဲလ္တူဟတေဟ်ကြဳတုဲ ရံၚ်တုပ်ညံၚ်ကဵုသၠဇြဲ၊ တုပ်အရေဝ်ညးဟီုလဝ်နွံ ဗွဲစးကဝိုၚ်ညံၚ်စဵုတ္ၚ က္ဍိုပ်နွံဇၞော် သၟန်ပါၚ်ဍောတ်, ဖျုန်မတ်ဇၞော်တုဲ ကၠေၚ်မဂြေပ်လဝ်မတ်ဂှ် တီုတိတ်ကၠုၚ်ညိည၊ သၟန်ပါၚ်ဍောတ်တုဲနွံဂၠိၚ်ညိ၊ ၚေက်ဍောတ်တ်သောဲသောဲ မကေက်တဴညံၚ်(ကြံက်ကြေဝ်)၊  တုဲတှ်ေ အလုံမွဲဇကုဂှ် နွံအရံၚ်ဗုနှဴဗတေၚ် တုဲ နွံမခ္ဍံက်ဍောတ်တ်အရံၚ်လိမဴ ညဳတပ်ပ္ဍဲသ္ကဲၜါလပါ် နွံ 4-11 ရေၚ်နွံ၊  ဟိုတ်ဂှ်ရ တၞဟ်ခြာနူကဵုကသၠဇြဲခ္ဍံက် (*D. punctata*) ဏံ နွံအရံၚ်သာ်ဗတေၚ်မရေၚ်ဒၟံၚ်မွဲဓဝ်၊  ကောန်ကအဃောမဍောတ်တံဂှ် အရံၚ်သ္ကဲနွံသာ်လမစံက်ပ္ဍဲဒၞာဲခ္ဍံက်အရံၚ်လိမဴဂှ် ။

 

နွံဇမၠိုၚ် 20-25 ဇြေန်တိမေတ် ဆဵုဂဗဇၞော်အိုတ် 40 ဇြေန်တိမေတ်၊ ဆဵုဂဗပ္ဍဲအကြာလဒေါဝ်ၜဳ နွံအကြာကြေဟ်တၟံဗတဳနွံဗဒါဲမွဲဒမြိပ်ဍောၚ်ပ္ကဴတၟံ တုဲတှ်ေ အကြာဍာ်ၜါ−ဖၞုၚ်ပတေက်၊ ရပ်စသတ်ဍာ်ဇုတ်စးဟၟဲဍောတ်တ်သောဲသောဲမဒှ်စၞစရ၊  ဂွံဆဵုဂဗကေတ်ပေၚ်ပြး နူစကဵု အိန်ဍေဲ−အိန္ဒိယ စဵုကဵုစိုပ်သြသတေလေဲလပါ်သၟဝ်ကျာ၊ ပ္ဍဲဍုၚ်သေံ ဂွံဆဵုဂဗကေတ်မာန် သီုၜဳသေံကေုာံၜဳအာန်တာမာန်ဗွဲတုန်။

ကသၠဇြဲ ကော်စၟနာၚ်လော်ဏံဝွံ ဖျုန်စခိုဟ်နွံကဵုကွေံကွေံရ၊ ယဝ်ဒးဍုၚ်သွမ္ဂးတှ်ေ အမာဲသွမြေက်မဍောတ် ဒေသလ္ၚဵုကော် သွဍာ်ဗစး (ဗစးမြာၚ်) စခိုဟ်ကြိုက်ကွေံကွေံ၊  ရှ်နွံကြောံကၠေၚ် တၞဟ်ခြာနူဖျုန်တၞဟ်ရ၊ ကဝွံ ဟိုတ်နူဖျုန်နွံကြဳတုဲ ခၞါ, စဲကကှ်ကှ်ဂှ် မၞိဟ်တံဟွံကၠောန်စအိုတ်တုဲ ဗွဲမဂၠိုၚ်တှ်ေ ဍုန်စသွဂၠိုၚ် ။

ကဝွံ လၟုဟ်ဏံပ္ဍဲဗွဝ်ဖျာဗီုဍုၚ်သေံဏံတှ်ေ (2021) နွံၚုဟ် နူ 20/ၜါတ်သေံ စဵုကဵု 80/ၜါတ်သေံတုဲ တိုန်တဴကဵုအဝဲဍောတ်ဇၞော်ရ၊ ၚုဟ်မးဟွံဂၠိုၚ်တုဲ ဇၟာပ်ညးအဲရာန်စမာန်၊  ကောန်ဂကူတိုက်အာယျလ္ၚဵု ဟွံကေၚ်စကဏံတုဲ မွဲလှ်ေလေဝ်ဟွံစမ်စရံၚ်လေဝ်နွံရ၊ ဟိုတ်နူညးတံဟွံတီကယၟုကကီု လ္ၚဵုဟွံကေၚ်စတုဲ ဟွံစလေဝ်နွံရ၊ ကဝွံ ဒှ်ကဍာ်ဖၞုၚ်တုဲ သဘဝကဍာ်ဖၞုၚ်ဟီုဂှ် ဇုတ်ဂၠိုၚ်နွံအောန်တုဲ စဒှ်ဂျိဟီုဂှ် အောန်တဴကွေံကွေံရ။  

## နိဿဲ

https://www.google.com/search?q=%E0%B8%9B%E0%B8%A5%E0%B8%B2%E0%B9%83%E0%B8%9A%E0%B8%9B%E0%B8%AD&sxsrf=ALeKk00kcLkN6ShywupLr8jbTNcQQo27dA:1615037284932&source=lnms&tbm=isch&sa=X&ved=2ahUKEwjB26rd4pvvAhWf6nMBHXTPBRcQ_AUoAXoECBEQAw&biw=1536&bih=722

## နိဿဲနူတၞဟ်ဟ်

* ဗီုရုပ်ကေုာံ ပရေၚ်ပရောတၞဟ်နာနာ (အၚ်္ဂလိက်)
မုက်၊ တၞံ

**တၞံမုက်** () 

Magnificent Nutmeg is a tree, often buttressed, up to 20 m tall, with stilt roots and knee roots. Branchlets are round, stout, rusty velvet-hairy. Sap is red from cut end of bark, profuse. Leaves are simple, alternate, carried on stalks 2-4 cm long, stout, channelled, velvety when young, later hairless. Leaf-blade is 20-60 x10-15 cm, elliptic-oblong, tip pointed with blunt tip or long-pointed, base rounded or flat, margin entire, thickly leathery, glossy above, densely rusty velvety below, later hairless. Midrib is raised above, secondary nerves 12-18 pairs, impressed above. Flowers are unisexual, dioecious, urn-shaped, rusty orange in color. Male flowers are borne in clusters of 10-20 flowers on woody stalks, Female flowers are borne 2 or 3 fascicled in leaf axils. Capsule is 10.5 x 5-7, oblong-ovoid, densely rusty velvety, seed one, cylindrical, covered with bright orange-red lacerated aril. Magnificent Nutmeg is endemic to the Western Ghats.
ကၞေဟ်အမတ

**ကဗျ**အနာဂတ်မန်ညးတၠချူနာဲအးဘယ်ရာမည။

အ္စာကၞေဟ်
ရုပ်ၜိုန်ရပၠိုတ်၊ နာမ်ၜိုန်ရချိုတ်လေပ်
ချိုတ်၊ ပၠိုတ်ဟွံမွဲ
တၟးမံၚ်တ္ၚဲ ဗတမ်
ညးဟီုဟွံကလၚ် ညးထ္ၜၚ်ဟွံယိုက်
ညးဇိုတ်ဟွံအး တပ်တးယျဵုလဂူ
ဗဂူမံၚ်ဗြဲ အရံၚ်သာ်သြန်လၟိုန်ဂှ်
မအက္ခဝ်မၜံၚ်တိတ်နူကၞေဟ်ညးတအ်ရ။

ဒှ်တုဲ ဒးလီု
ဂျိုၚ်တုဲ ချိုတ်ပၠန်
တၟိ ဆက်တန်ဒှ်
လၟေၚ်ပရေၚ်ဘဝမၞိဟ်
ဗိုန်ဗတ်ဟွံမွဲ ဂြုဲစှေ်မံၚ်ကဵုသဘဴအနိစ္စဂှ်
ဟွံဗျု ဟွံယဲ ဟွံချိုတ်
ဂျိုၚ်ဒၟံၚ်ထာဝရ
မွဲကရောမ် မွဲစွံကဵုတၞောဝ်ဝၚ်မၞိဟ်တအ်ဂှ်
ဍောၚ်ပ္ကဴမရောၚ်မောဝ်တိက်နူကၞေဟ်ညးတအ်ရ။

ယွံ... ဒေံထေရ်အာနန် အဲကျာ်ဟွံမွဲတုဲ ပိဋကတ်ပိ ပါဠိပါၚ်အဲကျာ်မွဲမွဲအက္ခဝ် တုပ်ကဵုအဲကျာ်မွဲမွဲဇကု နွံတဴမံၚ်ဏီသာ်ဝွံ ကျာ်ဟီုကီုလေဝ် က္ဍဟ်မန်တအ် စိုက်ကွဳယေန်သၞာၚ် စပ်ကဵုသာသနာဒၠောံဗတောန်ကျာ် စဵုကဵုတ္ၚဲဏအ်ဂှ် ဟဳဇွောဝ်ကၠုၚ် နူကဵုၜဳကြုၚ်ဇၞော်၊ ဂၠံၚ်ဇၞော်ကၞေဟ်တၟာဂလိုၚ်ရ။

ကေၚ်ကေတ်ကၠုၚ်ဒၞာဲ အဃောကေတ်မံၚ်ဒၞာဲ ကြက်ဆက်ကေတ်အာဒၞာဲ အပ္ဍဲက္ဍဟ်က္ဍိုပ်သကိုပ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တအ် ခေတ်အဆက်ဆက်ဂွံဂှ် ကၠုၚ်နူဒဒန်ဆက်စၠောံဇၞော်ကၞေဟ်ရ။ ဆဂး သတိဒးစွံဒၞာဲဏအ်မွဲသာ်တုန် ဖျုန်ပၞာၚ်လေၚ်မှ ပၟတ်တၟးဟွံသေၚ် တ္ၚဲလဵု ပၟတ်ဟွံတၟးရ။

ပသှေ်စွံလဝ်ကောန်ကၟအ်ညး အပ္ဍဲရုပ်ကသူတုဲ စဴအာဘဝပရလိုက် အ္စာပုတ်ဂၠတ် ရောဒေန် ဗ္ဂၚ်စွံဏာလညာတ်သမ္တီညး အပ္ဍဲရုပ်ပုတ်ဂၠတ်တုဲ ပြံၚ်ဆုဲအာဘဝမွဲသအာၚ် နာဲညးမအံက်လိက်ပတ်မန် မဟာထေရ်ဗုဒ္ဓဃောသ သှ်ပတဴလဝ်ဓဝ်မေတ္တာညး အပ္ဍဲဗျည်မန် ၃၅တုဲ ဟွံလဇုဲ ဟွံပြဟ် ဒှ်လုပ်အာ နိဗ္ဗာန်အမြိုတ်ရ။

## နိဿဲ
ကြဴကုန်

**ကြဴကုန်** (ယၟုသိပ္ပံ Alocasia sanderiana), ယၟုဓမ္မတာ ဗီုအင်္ဂလိက် **kris plant** ဂှ် ဒှ်တၞံကြဴ မလုပ်လၟိဟ် တၞောဝ်ဗဳဇ  Araceae။ 

## လက်သန်
*တၞံကြဴကုန် ဝွံ ဒှ်တၞံမတိုန် ပ္ဍဲဒေသကမ္တဴ တၞးမနွံဗီု V-ဇမၠိင်။ တၞံဍေဟ် တိုန်စဵုကဵု ၆*.၅ ပေ (2.0 m)။  

တၞးဍေဟ်ဂှ် ဒှ်ဂကူသၚေက်လၟိုန်၊ ကလိတ်၊ သၚေက်ကြံင်င် ရံင်စဍုက်ဍေက်တုဲ နွံကဵု ကရောင်ဒရံင် အသာ်ဗတာင်-သြန်။ တၞးဍေဟ်ဂှ် နွံဇမၠိင်ၜိုတ် ၁၂-၁၆ ၝောအ်တဲ  (30–40&nbsp;cm) တုဲ အနာံ နွံ  ၆-၈ ၝောအ်တဲ (15–20&nbsp;cm)၊ တၞံဍေဟ်ဂှ် ဒှ်ဒၟံင်အသာ် ဗကေတ်-သၚေက်။ ထာင်ဍေဟ်ဂှ် နွံဇမၠိင်ၜိုတ် ပေ (60&nbsp;cm) ။ 

ကဴဍေဟ်ဂှ် ဍောင်အသာ်ဗုဗု နွံဇမၠိင်ၜိုတ် ၆ ၝောအ်တဲ (15&nbsp;cm) တဝ် အသာ်သၚေက်။ ကဴၝောအ် ကဵု ကဴကၟက်ဂှ် ဒှ်ဒၟံင်မွဲတဝ်ဓဝ်တုဲ ကဴၝောအ်ဂှ် နွံဗွဲသၟဝ်တုဲ ကဴကၟက်ဂှ် နွံလတူ။ သတ်ဍေဟ်ဂှ် ဒှ်ဂကူသတ်ဗါရဳ မနွံ အသာ်လဳမဴ-ဗကေတ်၊ စ ဟွံဂွံ။ 

## လွပ်
*ကြဴကုန်* ဂှ် ညးတဵု သွက်ဂွံပကျေဝ် ဟိုတ်နူတၞးဍေဟ်ဇၞော်ကျေဝ်။ ပ္ဍဲကဵု ဒေသကမ္တဴ ဟွံသေင်မ္ဂး မလေပ်တဵု ကုကဝေက်တုဲ စွံအပ္ဍဲသ္ၚိ။

## နိဿဲ
 
ကဏ္ဍ:BEHM
ကဏ္ဍ:ရုက္ခဗေဒ
ဝိက်ရှေန်နရဳ

**ဝိက်ရှေန်နရဳ** ()ဂှ် ဒှ်မုက်လိက်ဝေပ်သာ် အဘိဓာန် အရေဝ်ဘာသာနာနာ မနွံကဵု မပ္တံ ကု ဝေါဟာရ၊ ဝါကျ၊ လဟီု/ဗီုဂလာန်၊ နိရုတ် တအ်ရ။ ယၟုမ္ဂး ဝိက်ရှေန်နရဳဂှ် ဒှ်မအရေဝ်ၜါ မဖျပ်လဝ်- ဝဳကဳ (*wiki)* ကေုာံ ဒိက်ရှေန်နရဳ (*dictionary)*။ ဟိုတ်ဂှ်ရ နကဵု ဘာသာမန်မ္ဂး ကော်စ အဘိဓာန်ဝိက်ရှေန်နရဳ တုဲ လၟုဟ်မ္ဂး နွံဒၟံင် နကဵု အရေဝ်ဘာသာ သီုဖအိုတ် ၁၇၁ ဘာသာ။ နကဵု ဘာသာမန်ဂှ် စခၞံဗဒှ် တုဲဒှ် ပ္ဍဲကဵု ဂိတုမာတ် ၁၉၊ ၂၀၂၁။ ဝိက်ရှေန်နရဳဂှ် ပရိဂျေတ်ဒေအ် ညံင်ရဴ ဝဳကဳပဳဒဳယာ တအ်ကီု၊ ပကင်ရင်ဒၟံင် နကဵု ဝဳကဳမဳဒဳယါ ဖံင်ဒေယှေန် တုဲ ချူလဝ် နကဵု နူမၞိဟ်စေတနာဂမၠိုင် မကော်ဂး သၟာဝိက်ရှေန်နရာန် "Wiktionarians" တအ်ရ။ ဝိက်ရှေန်နရဳ ဂှ် နကဵု  သပ်ဝေလ် ဝဳကဳ (wiki software) ကေုာံ မဳဒဳယာဝဳကဳ (MediaWiki) ဂှ် ပံက်လဝ် ကဵု ကြပ်ဇၟာပ်မၞိဟ် မနွံကဵု အခေါင်မလုပ်ချူပလေဝ်ရ။

ဟိုတ်နူကဵု ဝိက်ရှေန်နရဳဂှ် ဒှ်အရာ မဟွံမဲ ကုပယျဵု အပိုင်အခြာတုဲ အရေဝ်ဘာသာ မလုပ်စိုပ်အာ ပ္ဍဲကဵု ဝိက်ရှေန်နရဳတုဲ ကၠောအ်အာရေင်သကအ် ဗွဲမလောန်သွာရ။ ပ္ဍဲကဵု မုက်လိက်မန်ဂှ် တက်စုတ် မအရေဝ် အင်္ဂလိက်မ္ဂး တိတ်ကၠုင်ကဵု အဓိပ္ပါယ် ဗီုမန် (ယဝ်ရ ဗီုမန် စုတ်လဝ်နွံမ္ဂး) ညံင်ရဴဂှ်ကီု ပ္ဍဲကဵု မုက်အင်္ဂလိက်ဂှ် တက်စုတ် လိက်မန်မ္ဂး အဓိပ္ပါယ်ဂှ် မအရေဝ်ဂှ် တိတ်ကၠုင် နကဵုဘာသာမန်ကီု သီုကဵု ဘာသာသအာင်တၞဟ်တအ်ရ။ 

တင်ဂၞင်ဒေတာ ဝိက်ရှေန်နရဳဂှ် စကာဒၟံင် ပ္ဍဲ various natural language processing tasks.

## ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ်
ဝိက်ရှေန်နရဳ စတိုန် လတူအန်လာင် ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၁၂၊ ၂၀၀၂၊ ကြဴနူ ဒန်နိလ် (Daniel Alston) ကေုာံ ညးမကဵုကသပ် လာရ်လဳ သာန်ဂေရ် (Larry Sanger) ညးမပါလုပ် ပ္ဍဲအရာမဒက်ပ္တန် ဝဳကဳပဳဒဳယာ မပတိုန်ဂလာန်ရ။ ပ္ဍဲ မာတ် ၂၈၊ ၂၀၀၄ ဂှ် ဝိက်ရှေန်နရဳ ဘာသာအင်္ဂလိက် ဟွံသေင် စတိုန်ကၠုင်ကိုပ်ကၠာအိုတ်ဂှ် မဒှ် ဘာသာပြင်သေတ် ကေုာံ ဘာသာပဝ်လိသ်။  စနူဂှ်တုဲ ဝိက်ရှေန်နရဳ ဘာသာသအာင်လေဝ် ကတဵုဒှ်ကၠုင်ဒၟံင် ဆက်က်ရ။ ဝိက်ရှေန်နရဳဂှ် ကိုပ်ကၠာအိုတ် စကာ နကဵု ယၟုဒဝ်မိန် (wiktionary.wikipedia.org)တုဲ နကဵု ဒဝ်မိန်ဂှ် စကာလဝ် စဵုကဵု မေ ၁၊ ၂၀၀၄ တုဲ ကြဴနူဂှ် စကာကၠုင် ယၟုဒဝ်မိန် မနွံဗီုလၟုဟ်ရ။ ပ္ဍဲ နဝ်ဝေမ်ဗါ ၂၀၁၆ ဂှ် ဝိက်ရှေန်နရဳဂှ် ဒှ်အာ လၟိဟ်ဝေါဟာရ ဂၠိုင်နူ ၂၅.၉ မဳလဳယာန်။ ဝေါဟာရ မဂၠိုင်အိုတ်ဂှ် ဒှ်အရေဝ်ဘာသာအင်္ဂလိက် နွံဒၟံင် သီုဖအိုတ် ၆.၅ မဳလဳယာန်၊ သၟဝ်အင်္ဂလိက်ဂှ် ဒှ်အရေဝ်ပြင်သေတ်။ လၟုဟ် နွံဒၟံင် နကဵု အရေဝ်ဘာသာ ပန်စှ်ောပန်။
left|thumb|250x250px|The use of bots to generate large numbers of articles is visible as "growth spurts" in this graph of article counts at the largest eight Wiktionary editions. (Data )

## နိဿဲ


ကဏ္ဍ:BEHM
လပှ်စိင်၊ တၞံ

***တၞံလပှ်စိင်  နကဵု ယၟုသိပ္ပံ Heliotropium indicum***, ယၟုဓမ္မတာ ဗီုအင်္ဂလိက် **Indian heliotrope**, **Indian Turnsole** (ဗီုဗၟာ ဆင်နှာမောင်းပင်) ဂှ် ဒှ်တၞံ မတိုန်လၟေင်သၞာံ၊ မနွံကဵု ကသော် မလေပ်တိုန် နဒဒှ် ချောဲ။ တမ်မူလဍေဟ်ဂှ် ကၠုင်နူအာသှတုဲ ပ္ဍဲကဵု အိန္ဒိယ ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲတွဵုရးတမိလ်နဒူဂှ် စကာဒၟံင် နဒဒှ် တၞံဂဥုဲမွဲရ။ 

တၞံလပှ်စိင်ဂှ် မတိုန်ဒၟံင် နဒဒှ်တၞံအရိုင်တုဲ တၞံသၚေက် မနွံကဵု ပ္ကဴဍောင်သောဲသောဲ ပ္ဍဲကဵုတဝ်မၚံက်ကဝါင်ဒၟံင် ညံင်လပှ်စိင်ရ။  

## လက်သန်
thumb|left|လပှ်စိင်၊ တၞံ
တၞံလပှ်စိင်ဂှ် ဒှ်တၞံမတိုန်လၟေင်သၞာံ၊ မတိုန်စူဒၟံင်၊ မၞုံကဵု ကၞာင် ဍေဟ်တိုန်စဵုကဵု သမၠုင်ၜိုတ်။ ပ္ဍဲတၞံဍေဟ်ဂှ် နွံကဵု ကသော် တၞံမနွံဗီုပြင် ovate to oblong-ovate။ ဍေဟ်နွံကဵု ဍောင်ပကဴဍောတ်တ်သောဲသောဲ အသာ်ဗုဗု ပ္ဍဲတဝ်အသာ်သၚေက်၊ ဍောင်ဍေဟ်ဂှ် နွံကဵု five stamens borne on a corolla tube) ; a terminal style; and a four-lobed ovary.
right|thumb|217x217px|''ဗီုတၞံလပှ်စိင် မဂွံဆဵုကေတ် ဇိုင်ကၟာ ပေါဆာရာမ်၊ တေလင်္ဂန၊ အိန္ဒိယ။''
တၞံဝွံ တမ်မူလဍေဟ် ကၠုင်နူ အာသှ မလေပ်တိုန်ဒၟံင် နဒဒှ်ချောဲ။

## ဂဥုဲပရက်
ပ္ဍဲကဵု ဖလိပ်ပိန် တၞံဝွံ စကာဒၟံင် နဒဒှ် တၞံဂဥုဲပရက်မွဲရ။ ဒးၜုန်မြ စၞာံထကးမ္ဂး ပတ်ကေတ်ဍာ်တၞးဍေဟ်တုဲ စုတ်၊ ယဲမဆေင်စၞာံ ဗီုကဵု ဗြောအ်၊ ခဍတ်တအ်လေဝ် ညးစုတ်ကီုရ။ တုဲပၠန် ယဲမတ်ဂိလေဝ် ပတ်စုတ်ဍာ်တၞးဍေဟ်ကီုရ။ တၞးဍေဟ် မထၞက်လဝ်ဂှ် စကာ နဒဒှ် ဂဥုဲအုပ်သရ။ 

## Toxicity
*Heliotropium indicum* contains tumorigenic pyrrolizidine alkaloids.

## နိဿဲ
 

ကဏ္ဍ:ရက္ခဗေဒ
ကဏ္ဍ:BEHM
ယေလ္ဂူတပ်တး ဘွလျးတၟး

ယေလ္ဂူတပ်တး ဘွလျးတၟး (ဗဟုသုတ)

ဂၠုၚ်ဍိုက်ဝေၚ်အကြာလှာပ္ဍဲသ္ၚိကၠအ်သေဋ္ဌဳဂှ်ထောၚ်အာတုဲ သွက်သ္ဂောံပလေဝ်ဂၠုၚ်ဂှ် ကောန်ရဲသေဋ္ဌဳ ညးတာလျိုၚ်မၚ်မွဲရံၚ်စံၚ်ဂၠုၚ်ဂှ် မတိုန်အာဍုၚ် သွက်သ္ဂောံရာန်ကပေါတ်ပလေဝ်ဂၠုၚ်ဂှ်ရ။

ဍာ်ဂဥုဲဂၠုၚ်ဂှ်လေဝ် သံက်လီုမံၚ်တုဲ ဓဝါဲဂှ် သေဋ္ဌဳအာကော်နၚ်သၟာလိၚ်လံက်ပလေဝ်ဍာ်ဂဥုဲဂၠုၚ်မွဲတၠတုဲ စကာကဵုလံက်ပလေဝ်ဍာ်ဂဥုဲဂၠုၚ်ဂှ်ရ။

ဓဝါဲဂှ်ဟေၚ် ညးသၟာလိၚ်လံက်ဍာ်ဂဥုဲဂၠုၚ်ဂှ် ပၠေတ်လံက်ဍာ်ဂဥုဲဂၠုၚ် ဗီုကဵုသေဋ္ဌဳမဗ္ကန်လဝ်ဂှ်ရ၊ ညးတေံဆဵုညာတ်အာပထောၚ်မွဲပ္ဍဲဂၠုၚ်ဂှ်တုဲ ညးတေံလေဝ် ပလေဝ်ကၟာတ်ထောံပထောၚ်ဂၠုၚ်ဂှ်ခိုဟ်ဟ် သီုကဵုဟွံတော်ဆၚုဟ်မးရ။
ဂၠုၚ်လေဝ်လံက်ဍာ်ဂဥုဲပလေဝ်ကၟာတ်ထောံပထောၚ်ဂှ်တုဲဗက် ကောန်ဝုတ်သေဋ္ဌဳ စဴကၠုၚ်နူဘာတေံဗက်ဂှ် ညးတေံမိက်သ္ဂောံဍိုက်ဝေၚ်ဂၠုၚ် ဆဂး ဒုန်ဂၠုၚ်ဟွံဒှ်တုဲ စကာကဵုညးလိၚ်လံက်ဍာ်ဂဥုဲဂှ်ဒုန်ဂၠုၚ် သွက်သ္ဂောံတိတ်ဝေၚ်ဗဵုသဘာဝပ္ဍဲလှာကၠအ်ဂှ်ရ။
ခြာဟွံလအ်ဂှ် ကောန်ရဲသေဋ္ဌဳမတိုန်အာဍုၚ် အရာန်ကပေါတ်သွက်သ္ဂောံပလေဝ်ဂၠုၚ်ဂှ်စိုပ်ကၠုၚ်ရ၊ ညးတေံဟွံဆဵုဂၠုၚ်ဂှ်တုဲ သၟာန်သေဋ္ဌဳရ၊ −− ယွံသေဋ္ဌဳ ဂၠုၚ်ဂှ်အာဣလဵုရော?   −  အဵု နူကၠၚ်ဂှ် ကောန်ဝုတ်အဲ ဍေံမိက်ဂွံတိတ်ဝေၚ်ပ္ဍဲလှာတေံတုဲ စကာဏာကဵုညးလံက်ဍာ်ဂဥုဲဂှ် ဒုန်ဏာဂၠုၚ်မဒှ်ရ။

သာ်ဂှ်တှ်ေ ဒှ်ဒဒိုက်ရသေဋ္ဌဳ −  ဂၠုၚ်ဂှ်ထောၚ်မံၚ်ဏောၚ် ။

သေဋ္ဌဳလေဝ်လရိုအ် တော်လဝ်ဂၠုၚ်ဗၠိုက် ကောန်ဝုတ်ဇကုဒးချိုတ်ဨကန်တ။

ဂွံမွဲချိန်ခဏဗက်ဂှ် ဂၠုၚ်ကောန်ဝုတ်သေဋ္ဌဳမဍိုက်တိတ်အာဂှ် လုပ်ကၠုၚ်စိုပ်ဗဒိုပ်ဒၞာဲစွံဂၠုၚ်တုဲ သေဋ္ဌဳဂွံဆဵုကောန်ဝုတ်ဇကုဂၠုၚ်ဟွံဗၠိုက်ဂှ် မိပ်စိုတ်မိန်ဗန်ကေတ်ကောန်ဝုတ်ဇကု သီုဍာ်ရမတ်ရ။
ဟိုတ်နာနာ သေဋ္ဌဳတီတုဲ မိပ်စိုတ်တၚ်ဂုန်ကဵုညးမလိၚ်လံက်ဍာ်ဂဥုဲဂၠုၚ်ဂှ်ဇၞော်ကဵုဒြဟတ်တုဲ နူခရိတ်လိၚ်လံက်ဍာ်ဂဥုဲမွဲလ္ၚီဂှ် သေဋ္ဌဳထပ်ကဵုလာပ်ဗဇဴမွဲကိုတ်ဟွံက သီုကလေၚ်ကော်ကဵုကၠောန်ကမၠောန်ပ္ဍဲသ္ၚိသေဋ္ဌဳ ဒှ်ညးဒဳကွဳစက်ကာ သွက်သ္ဂောံပလံၚ်ကောန်ဝုတ်တိုန်ဘာ နကဵုသြန်ဂိတုဂၠိုၚ်ဂၠိုၚ်ရ။    ။    အုပ်နိဂီု

## နိဿဲ
https://www.facebook.com/hashtag/%E1%80%9A%E1%80%B1%E1%80%9C%E1%80%B9%E1%80%82%E1%80%B0%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B8%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%9C%E1%80%BB%E1%80%B8%E1%80%90%E1%81%9F%E1%80%B8
ဇမ္ၚောဲခြာ ညးပလုင်ၜါ (Two Distant Strangers)

**ဇမ္ၚောဲခြာ ညးပလုင်ၜါ (Two Distant Strangers)** ဂှ်ဒှ် ရုပ်ဇာတ်ဒမျိုင် ဇမၠေအ် အမေရိကာန် ၂၀၂၀ မချူလဝ် နကဵု တြဝေါန် ဖြဳ (Travon Free) တုဲ ကၠောန်ပ္တိတ်လဝ် နကဵု ဒါရေက်ဒါ ရိသေ ကေုာံ မာတိန် ဒေသမောန် ရဝ် (Rice and Martin Desmond Roe)။ ရုပ်ဒမျိုင်ဏအ် ပၠုပ်လဝ်နာမ သွက် လာပ်အကဒေမဳ သွက်ရုပ်ဇာတ်ဒမျိုင်ဇမၠေအ် မခိုဟ်အိုတ် သၞာံ ၂၀၂၁ (2021 Academy Award for Best Live Action Short Film)။

## သကေမ်
ပ္ဍဲဍုင်နျူယံက်၊ မၞိဟ်လမ္စံက် ဂြပ်ဖိစ် ဒဳဇြာင်နာ ကာတာ ဇောမ် (Carter James) ဂစာန်စဴ သ္ၚိ ဇရေင်ကၠဵုညးတေအ်၊ ဇေတာ၊ ပ္ဍဲအခိင်ဂယး ကြဴနူ ညးတေအ် အာတိက်ဇရေင် သ္ၚိကဝေင်ညး tries to get home to his dog, Jeter, the morning after a first date, only to find himself trapped in a time loop, in which he is repeatedly confronted in the street by a white NYPD officer, Officer Merk. Merk wonders whether Carter is smoking a joint and wants to search his bag. Each encounter ends with Carter being killed by the police, then waking up in the bed of his date, Perri. Carter's first death resembles the killing of Eric Garner ("I can't breathe") in 2014 and George Floyd in May 2020. Free wrote the script in August 2020. In one version of the loop, riot police burst into his date's apartment, mistaking it for a different apartment because the door number is hanging upside down, and shoot him there.

After about 100 deaths, Carter decides to discuss the situation with Officer Merk when he next encounters him. Carter describes the time loop, offering Merk evidence by predicting what people around them will do next. This time, Carter is shot by a separate group of officers. When they next meet, Carter asks Merk to drive him home. The journey ends without mishap; Merk and Carter get out of the patrol car and shake hands. But as Carter turns to enter his apartment building, Merk starts applauding what he calls Carter's performance—"Bravo!&nbsp;... best of the bunch"—and shoots him again. Carter wakes up once more in his date's bed.

The film ends with Carter leaving his date's apartment to make yet another effort to get home: "Because it don't matter how long it takes, or how many times it takes, one way or another, I'm getting home to my fucking dog." As the song "The Way It Is" plays, the screen lists the names of black Americans who have died in encounters with police.

## Cast

* Joey Bada$$ as Carter James
* Andrew Howard as Merk, an NYPD officer
* Zaria Simone as Perri, Carter's date

## Accolades

* African-American Film Critics Association, Best Short Film (won)
* Academy Award for Best Live Action Short Film nomination

## ဆက်ဗှ်

* Black Lives Matter
* *Woke*-TV series similar in content
* *12:01 PM*-1990 Oscar-nominated short similar in content

## နိဿဲ
 

## လေန် မ္ၚး

* 
* Official trailer
* 
ကဏ္ဍ:BEHM
ကဏ္ဍ:ရုပ်ဇာတ်ဒမျိုင်
ပုင်အတး (ပုင်သင်္ကြာန်)

thumb|300x300px|ပုင်အတး အခိုက်မန်
**ပုင်အတး လဆောဝ်ကော်စ ပုင်သင်္ကြာန်** ဂှ် ဒှ်စၞစ အခိုက်မန် မစ ပ္ဍဲသဘင်အတးသင်္ကြာန်။ ပုင်အတးမန်ဂှ် ဍုန်လဝ်ပုင်ဍိုန်ဍိုန်ၜတ်တ်တုဲ စုတ်ဍာ်တုဲ စကဵု ခၞာကကှ်ကှ် ဖျးဖျး ကိတ်စ မြေက်ခၞာရိင်င်ရ။ ပ္ဍဲအခိင် မဟာသမယအတးမ္ဂး ပ္ဍဲဂကူမန် နွံကဵု အခိုက်နွံနာနာသာ်ဂှ် ပၞောဝ်တအ်ဂှ် အခိုက်မဒုင်ကၟုဲ ဗ္စပုင်အတးလေဝ် ဒှ်အခိုက်တၟေင်မွဲရ။ အခိုက်ဝွံ အခိင်လၟုဟ် ပါဲနူဂကူမန်တုဲ ဂကူဗၟာ ဗွဲတၟေင် ညးမပဒတဴ ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်ဗၟာ ဒကုတ်သၟဝ်တအ်ဂှ် ကၠောန်စဒၟံင်အိုတ်ကီုရ။ ညံင်ရဴ ကောန်မန် ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်မန်ဗၟာတအ်ကီု ကောန်မန် မနွံပ္ဍဲ ရးနိဂီုသေံ (မန်ဍုင်သေံ) လေဝ် ဖါပ်ဗ္စ ပုင်အတးကီုရ။ ပုင်အတး မန်ဍုင်သေံဂှ် ရှ်ဍာတ်နွံညိတုဲ ပုင်အတး မန်ဍုင်မန်ဂှ် ရှ်ဖျးနွံဂၠိုင်ရ။ 
ပုင်အတးဂှ် ၜိုန်ရ ဒှ်ပုင်အခိုက်ကၞာ မစ ပ္ဍဲမဟာသမယအတးသင်္ကြာန်ကီုလေဝ် ပ္ဍဲအခိင်လၟုဟ် ပ္ဍဲဖျာပုင် အကြာသၞေဟ်ကွဳစက်တအ်ဂှ် ရာန်စဂွံဒၟံင် ကၠိုဟ်သၞာံရ။

## ပုင်
ကၠောန်စ ပုင်အတးမန်မ္ဂး အရာမနွံပၟိက် အဓိကဂှ် သ္ၚုခိုဟ်ဟ် မထပှ်လဝ် စောင်၊ အိက်ကၞိ၊ မကြေဟ်၊ ထပါဲလဝ် အးအးတုဲ ကာလဍုန်မ္ဂး ဍုန်စဵုကဵု ဍိုန်ရ။ ဆဂး ဍုင်စဵုခရိုဟ် ညံင်ဗီု ညးမဍုန်ပုင်နာင်တောမ် (ပါင်ၜိုဟ်) ဟွံသေင်။ ပုင်ဂှ် ဍုန်တုဲမ္ဂး ကြာတ်ထောအ် အးအးဇ္ၚးဇ္ၚး မဂၠိုင်ကဵုအလန်ရ။ ကြာတ်တုဲမ္ဂး စုတ်ကဵု ဂဇာ ကဵုဍာ်ဇွောဝ်စှ်ေအိုတ်တုဲမ္ဂး ကလိဂွံ ပုင်အတးရ။  ကြာတ်လဝ်အးအး ဗီုဏအ်ဂှ် ပုင်ဂွံဗု ဂွံရံင်စကျေဝ်ရ။

ပ္ဍဲကဵု ခေတ်လၟုဟ် ညးလ္ၚဵုတအ်ဂှ် မကြာတ်ထောအ် ပုင် မဂၠိုင်ကဵုအလန်ဂှ် ရှ်ပုင်တိတ်အာအိုတ်ဂးတုဲ စၞးဂှ် ပုင်ဆိင်ဍာ်ဓမ္မတာဂှ် စုတ်ဍာ်တုဲစလေဝ် ဂွံကီုရ။ 

## ခၞာကကှ်ကှ်
ပုင်အတးဂှ် စကဵု ခၞာကှ်ကှ် မခၞာလဝ် နကဵုအခိုက်တၟေင်မွဲရ။ ခၞာကကှ်ကှ် သွက်ဂွံစကဵု ပုင်အတးဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ညးကေတ် ကဝဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ကခပါ ကဵု ကခဍိ။ အရာမဒးစုတ် ပ္ဍဲခၞာဂှ် င္ၚုဲဇမ္ကဟ်ဍိုတ်တ်၊ လသိုန်ဗကေတ်၊ လသိုန်ဗတာင်၊ ၜဵု၊ ခရံက်၊ မိတ်ထၞိက်၊ သတ်ဆုမတိတ် ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် သတ်ကြုက်ကြံင်င်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး မြာင်ကြံင်င်၊ ကၠေင်။ (ၜဵု ကဵု ခရံက်ဂှ် တန်တဴကဵု ပ္ဍုင် သာ ကခၞာဂှ်ရ။ ယဝ်ရ ဖ္ဍုင်ဒၟံင်မ္ဂး ဟွံဒးစုတ်ရ)။ 

ကာလခၞာမ္ဂး ဗွဲကိုပ်ကၠာ ကကှ်ကှ်တအ်ဂှ် ကြာတ်တုဲ ၜိုဟ်ကဵုဍာ်။ ကကှ်ကှ်ဂှ် စိန်ရမ္ဂး ဟံင်ကေတ်တုဲ ရုဲပ္တိတ်ထောအ် ဇုတ်ဂမၠိုင်တုဲ ကေတ် ဆဖျုန်ကသၟး။ ဖျုန်မကလိဂွံဂှ် စုတ်ကဵု ၜိုက်တုဲ ထၞက်၊ တုဲမ္ဂး လသိုင်ဗကေတ်ဂှ် ကရက်ကဵု ဇနဳတုဲ သံက်ပ္တိတ်လဝ် ကဵုကထိုက်။ 

တုဲမ္ဂး ကြုက်ကြံင်င်ဂှ် သံက်သၞော်၊ ပ္တိတ်မတုဲ ရေက်သောဲသောဲ ကြဳကြဳ (ဟွံသေင်မ္ဂး) ကွာတ် ကဵု ကဝါတ်ကတ်စဳလေဝ်ဂွံ။ တုဲအိုတ်ရမ္ဂး ဖုဲဖနှဴ ကဵု ကကှ်ကှ်ၜိုဟ်၊ င္ၚုဲဇမ္ကဟ်ဍိုတ်တ်တအ်တုဲ ဂစိုတ်ကၠေင်၊ ကၠေင်ချိုတ်မ္ဂး စုတ်ပ္ဍဲကၠေင်တုဲ ခၞာစဵုကဵုစိန်ရ။ စိန်ရမ္ဂး ခၞာသွက်ဂွံ စကဵု ပုင်အတးဂှ် ကလိဂွံမာန်ရ။  

## မြေက်ခၞာ
အရာမစ ကုပုင်အတးမွဲပၠန်ဂှ် ဒှ်မြေက်ခၞာ။ မြေက်ကှ်ကှ် အတိုင်မဂှ် ဂစိုတ်ကၠေင်တုဲ ခၞာ။ စိန်ရမ္ဂး စုတ်လဝ် ကဵုပလင်တုဲ ကၟာတ်လဝ် ညံင်ကျာဟွံဂွံလုပ်။ ယဝ်ရ စွံလဝ်မ္ၚး အတိုင်ဂှ်မ္ဂး မြေက်ဂှ် ဍိုန်အာမာန်ရ။ မြေက်ခၞာသောန်န်ဂှ် စဟွံခိုဟ်ဂၠိုင်ရ။  

ဍာ်သွက်စုတ် ကဵုပုင်အတးဂှ် နကဵုအခိုက်ကၞာမ္ဂး ဍာ်ဂံက်က် မဖ္ဍုင်လဝ် နကဵုသၟုဟ်ပၞာင်။ ဆဂး နကဵု ဍာ်ကမုဟ် ဓမ္မတာလေဝ် စဂွံကီုရ။ 

ယဝ်ရ မိက်ဂွံဂွံ ဍာ်ဖဍုင်မ္ဂး ဗွဲကိုပ်ကၠာ ဍေန်လဝ်ပၞာင်၊ ကေတ်နင် နုင် (ဟွံသေင်မ္ဂး) ထမာဲတုဲ ပလိုတ်ပၟတ်တုဲ ယက်ဍေဟ်မတိတ်ကၠုင် နူကဵု ပရက်ဍေဟ်ဂှ် ဂိုပ်စုတ်နုင် (ဟွံသေင်မ္ဂး) ထမာဲဂှ်တုဲ စွံလဝ် ၜိုတ် ၁၀ မိနေတ် ကဵု ၁၅ မိနေတ်မ္ဂး ကလေင်လၚာ နုင်ဂှ်တုဲ စဝ်စုတ်ဍာ်လမုဟ် ပ္ဍဲနုင်ဂှ်မ္ဂး ကလိဂွံ ဍာ်ဖဍုင်ရ။ 

ကေတ်ပုင်အတး စဝ်စုတ် ဍာ်ဖဍုင်တုဲ စကဵုခၞာကကှ်ကှ်၊ အကြာဂှ် ကိတ်စ မြေက်ခၞာသောန်န်မ္ဂး ဒှ်ပုင်အတး အခိုက်မန် မနွံကဵု ရှ်မွဲရ။

## ဆက်ဗှ်
အတးသင်္ကြာန်

## နိဿဲ

ကဏ္ဍ:BEHM
ဂၠံင်ကျာ်ပိ

**ဂၠံင်ကျာ်ပိ** ကရေင်:ကၠံင်သိုင့်ဖၠုံးလါင့်ဆေါတ်ဖိုင်သာ့ , ; သေံ (ด่านเจดีย์สามองค์), ) ဂှ် ဒှ်ဂၠံင် ပ္ဍဲဓမြံင်ဒဵုတၞင်သဳ မနွံအကြာ ရးနိဂီုသေံ ကေုာံ ရးနိဂီုဗၟာ၊ ပ္ဍဲကဵု ဒၞာဲကုန်ဒဵု မနွံသမၠုင်လတူဗလးမုက်ၜဳ  ဂှ်ရ။ ဂၠံင်ဂှ် လပါ်ရးနိဂီုသေံ ဆက်လဝ် ကဵုကွာန်ဝင်က၊ လပါ်ရးနိဂီုဗၟာဂှ် ဍုင်ကျာ်ပိ၊ တွဵုရးဍုင်ကရေင်။  

## နိရုတ်
ယၟုမ္ဂး ကျာ်ပိဂှ် ပတၟေင် ကုကျာ်စေတဳပိတၞုင်တုဲ ခုတ်လဝ်ယၟု နကဵု ဘာသာမန် ကျာ်ပိ၊ နကဵုဘာသာဗၟာ ဘုရားသုံးဆူ၊ နကဵု ဘာသာသေံ စေဒဳသာမ်အောင်။ အတိုင်ဝင်မန်မ္ဂး စေတဳဝွံ ပတၟေင် ကုဂကူမန်ပိတုဲ မဒက်လဝ် စေတဳပိတၞုင်၊ လပါ်သေံတအ်ဂှ် ညးတအ် စှ်ေစိုတ် ဒက်လဝ် ကျာ်စေတဳပိတၞုင် ပ္ဍဲခေတ်ဒျူဒျာ သွက်ဂွံပစၟတ်သမ္တီ ဓဝ်ၜိုဟ်လလံရ။ ကျာ်စေတဳပိတၞုင်ဂှ် နွံလပါ်သြင်သေံတုဲ၊ ပယျဵုသေံ ကဵု ဗၟာဂှ် စဵုကဵုလၟုဟ် ဟွံတုပ်စိုတ် ရေင်သကအ်ဏီဖိုဟ်ရ။ စေတဳတြေံဂှ် နွံဒၞာဲဂှ် ဟွံသေင် နွံဒၞာဲကွာန်ဝင်ကတြေံဂှ်လေဝ် ဟီုလဝ်နွံကီုရ။ ဗီုရုပ်ကျာ်ပိဂှ် ဒှ်ရုပ်တဆိပ်ခရိုင်ကာန်ချနဗူရဳဂှ်ရ။ 

## ဝင်
ဂၠံင်ကျာ်ပိဂှ် ဒှ် ဂၠံင်ဇၞော် နူကဵု အခိင်တမၠာတေအ်ရ။ အစာဝင်တအ် ပတှ်ေကေတ် လိက်သာသနာကျာ်ဗုဒ္ဓ နူအိန္ဒိယဂှ် ပ္ဍဲအေဒဳ ၃ ဗွဝ်ကၠံတေအ် နကဵုဂၠံင်ကျာ်ပိဂှ် စိုပ်ကၠုင်ဍုင်သေံရ။ 

ပ္ဍဲအခိင် အကြာ ၁၄-၁၈ဗွဝ်ကၠံ မဒှ်ခေတ်လပါ်သေံ ခေတ်ဒျူဒျာဂှ် ဂၠံင်ဂှ် ဒှ်ဂၠံင် မဆက်ကဵုဍုင်ဗၟာတုဲ ပ္ဍဲကဵုဂၠံင်ဂှ်ရ သေံတအ် ဗတိုက်လဝ်ကဵုဗၟာကီုရ။ ပၞာန်ဗၟာ မလုပ်သီ ဍုင်သေံ အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ်ဂှ် ဒှ်ပ္ဍဲသၞာံ ၁၅၄၈။

ပ္ဍဲအခိင်ကာလ ပၞာန်ဂၠးတိဒုတိယဂှ် ဂျပေန်ကၠောန် ဂၠံင်ကွဳပၟတ် နူဇြပ်ဗု ဗစိုပ် ကာန်ချနဗူရဳရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ကောန်ပၞာန် နူဒပ်မဟာမိတ် ဗွဲတၟေင် ပၞာန်အဝ်သတေလျာ ဗွဲမဂၠိုင် မဒးဒုင်စကာကဵုကၠောန်လဝ် ဂၠံင်ကွဳပၟတ်ဂှ်ရ။

ပ္ဍဲဒေသဂှ် လပါ်သြင်ရးနိဂီုဗၟာကီု သီုကဵု ရးနိဂီုသေံဂှ် ဒှ်ဒတန် ဂကူမန်၊ ဂကူကရေင်တအ် မပဒတဴဒၟံင်တုဲ ညးလ္ၚဵုကလိဂွံလဝ် ကောန်ဍုင်သီုၜါလပါ်၊ ညးလ္ၚဵု ကောန်ဍုင်လဵုလေဝ် ဟွံဒှ်။ ဂၠံင်ကျာ်ပိ ကေုာံ ဍုင်ကျာ်ပိဂှ် ကေင်ဒှ်လဝ် ဗဒိုပ်ဗဟဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိ စဵုကဵုသၞာံ ၁၉၉၀ မဒှ်သၞာံ ပၞာန်ဗၟာမသီကေတ် နူမန်တုဲ လၟုဟ် ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ အုပ်ဓုပ်ဒၟံင်ရ။

## ကရိ (ညးမအာတရဴ)
ပယျဵုကျာ်ပိဂှ် ဒှ်ဒၞာဲ ကရိတအ် မကၠုင်ဝေင်မွဲဒၞာဲရ။ နူကဵု လပါ်သေံ ပ္တိတ်ကဵု ဝဳသာ ပွိုင်မွဲတ္ၚဲ၊ အာဝေင် ဍုင်ကျာ်ပိဂွံရ။ ပ္ဍဲကျာ်ပိဂှ် ဖျာနာနာ မပ္တံကဵု ကပေါတ်စၟတ်သမ္တီနာနာတအ် ရာန်ကေတ်ဂွံရ။

## နိဿဲ

## လေန်မ္ၚး
*Thailand By Train: Kanchanaburi and the River Kwai
*Thailand Travel Guide for Kanchanaburi 

ကဏ္ဍ:BEHM
ကဝ်တူလေ

thumb|အလာံကရေင် (ဝါ) အလာံကဝ်တူလေ
right
**ကဝ်တူလေ (Kawthoolei** (Burmese: ကော့သူးလေ, ; အဓိပ္ပါယ် - ဍုင်သက္ကုဒမၠု) ဂှ် ဒှ် ယၟုဍုင် ဂကူကရေင်တအ် မရန်တၟအ်လဝ် သွက်ဂွံပတန် အပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်ဗၟာ၊ မစကတဵုဒှ်ကၠုင် ပ္ဍဲကဵု ပၞာန်ကရေင် စကတဵုဒှ် သၞာံ ၁၉၄၀တအ် လပါ်အိုတ်ဂှ်ရ။ ဒၞာဲ ဍုင်ကဝ်တူလေ ညးတအ် မဟီုလဝ်ဂှ် အခိင်လၟုဟ် တွဵုရးဍုင်ကရေင်၊  တွဵုရးဍုင်မန် ၊ ရးဗဂေါ ကေုာံ ရးဨရာဝတဳ မဒှ်ဒၞာဲ ဂကူကရေင် မပဒတဴနွံဒၟံင်ရ။ ဒၞာဲလ္ၚဵုဂှ် နကဵု ဗော်သွးဂကူကရေင် (ကေအေန်ယူ) ကေင်အုပ်ဓုပ်လဝ် နွံကီုရ။ ယၟုမ္ဂး "ကဝ်တူလေ" ဂှ် က္ဍိုပ်သကိုပ်ဂကူကရေင် စောဘဥူကျဳ ခၞံဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲကဵု သၞာံ ၁၉၄၉ မဒှ်အခိင် ကရေင်တအ် လလောင်တြးလဝ် ဍုင်သၠးပွး ဂကူကရေင်၊ ကိုပ်ကၠာ ညးတေအ် ဟွံဂွံဒးဒုင်ပန်ဂစိုတ်ဏီဂှ်ရ။ 

ကိုပ်ကၠာ ယၟု ကဝ်တူလေ ဟွံခၞံဗဒှ်ဏီဂှ် ဍုင်ကရေင်ဂှ် ဂကူကရေင်တအ် ကော်ဒၟံင် နာနာသာ်ရ။ ကိုပ်ကၠာ ၁၉၉၀တအ်ဂှ် ကော် ကဝ်လး မဂွံအဓိပ္ပါယ် "ဍုင်သၚေက်၊  ကဝ် = ဍုင်၊ လး =သၚေက်"။ မုဟိုတ် ဂွံသၠာဲကော် ကဝ်တူလေဂှ် ဟွံတီကၠးကၠးရ။ ကဝ်တူလေ ဂှ် အရေဝ် ကရေင်သဂဝ် တုဲ ကရေင်ပွောမ္ဂး ညးတအ်ဟီု ကန်သူလေန် "Kan Su Line" မဂွံအဓိပ္ပါယ် "ဍုင်ထီုလၜိုဟ်"။ အလာံဂကူကရေင် တ္ၚဲဏအ်ဂှ် ခၞံဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၇၄။

## နိဿဲ
 
ကဏ္ဍ:ဂကူကရေင်
ထီုလှာဒကှ်

**ထီုလှာဒကှ်**()ဂှ် ဒှ်ထီု မနွံ ပ္ဍဲဒဵုလှာဒကှ် (လေးတကော်)။ ဒဵုလှာဒကှ်ဂှ် နွံသၟဝ်ကျာ ဒဵုၜိုပ် (ညးဒေသတအ် ကော်စ ဟင်္သာတောင်)။ ဒဵုလှာဒကှ်ဂှ် နွံ ဗဒါဲကွာန်အဝိ ဒေသဝင်ရာဲ၊ ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်၊ တွဵုရးဍုင်ကရေင်။ ထီုဂှ် နူကဵု ထီုဖာဗြ ဗွဲဒိုဟ်ဗၟံက်ဨသာန် နကဵုဇမ္ၚောဲလတူကျာ နွံၜိုတ် ၅,၅၁ ကဳလဝ်မဳတာ။ ကွာန်ဖာဗြဂှ် နကဵုဂၠံင် ကျာ်ပိ-ဝါအနာင် မဒှ်ဂၠံင်ကောန်ဂရေတ် အာစိုပ်မာန်ရ။ နူကဵု ဂၠံင်ကျာ်ပိ-ဝါအနာင်ဂှ် ဂွံအာ ကဵုကွာန်အဝ ဂှ် နွံဆဂၠံင်ဂြိုပ်ဟေင်ရ။ ပ္ဍဲကဵု ဗဒင်ထီုလှာဒကှ်ဂှ် နွံကဵု ကျာ်တြေံတြဟ်ဂမၠိုင်တုဲ ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် လီုလာ်ဒၟံင်ရ။

## ဗီုရုပ်ဂမၠိုင် မဂွံဆဵုကေတ် နူကဵု ထီုလှာဒကှ်

Hla-dakah-mountain1.jpg|thumb|ဇိုင်ဒဵု ထီုလှာဒကှ်။
Hla-dakah2.jpg|thumb|ဗညာဂံင်သိုက် ဂတမုက် ပါင်ထီုလှာဒကှ်
Hla-dakah3.jpg|thumb|ကျာ်တြေံတြေံ မဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲဒဵုထီုလှာဒကှ်
Hla-dakah4.jpg|thumb|ဗီုရုပ်ကျာ်တၟိ မဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲထီုလှာဒကှ်
Hla-Dakah5.jpg|thumb|ဗီုရုပ်တၟိ မဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲထီုလှာဒကှ်


## နိဿဲ

ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်ကွာန်ဂမၠိုၚ်
စၞအာဟာရ

**စၞအာဟာရ**ဝွံမဒှ်စၞစးရ အခိန်ညးတံယဵုဒးစရ၊ ဆက်ဗဵုအာပ္ဍဲဝဳကဳအင်္ဂလိက်ညိ ဟွံသေင်မ္ဂးဆက်ချူအာ။
ဂစေံပူ

**ဂစေံပူ**ဝွံကေုာံခဴစး**ပူ**ရ ဆက်ဗဵုအာပ္ဍဲဝဳကဳအင်္ဂလိက် ဟွံသေင်မဂ္ဂး ဆက်ချူအာညိ။

File:A_pigeon_on_roof_top.jpg
File:Columbina_passerina.jpg
File:Woodpigeon_on_a_Telephone_Line.jpg
File:Touchdown_(pigeon).jpg
File:Pied Imperial Pigeon.jpg
File:Emerald Dove.JPG
File:Fantail(silver_barred).jpg
File:Bristol.zoo.victoria.crowned.pigeon.arp.jpg
File:Geopelia_striata_NBII.jpg
File:Nicobar.pigeon.750pix.jpg
File:Columbina talpacoti.jpeg
File:Treron_Sieboldii.jpg
File:White pegeon (2).JPG
File:Rock_Pigeon_Courting_02.JPG
File:Pigeon_kid.jpg
File:A pigeon on roof top.jpg
မတ်အဲၜါမ မၚ်မွဲလဝ်ခိုဟ်ခိုဟ် (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)

ဝတ္ထုဇမၠေအ် −( မတ်အဲၜါမ မၚ်မွဲလဝ်ခိုဟ်ခိုဟ် )

နွံသၟတ်ဗြဴမတ်ကၠက်မွဲဂှ် ညးတေံအောန်စိုတ် ဟိုတ်နူမတ်ၜါမမုဟွံဆဵုမွဲသာ်၊ သၟတ်ဗြဴမတ်ကၠက်ဂှ် ညးတေံက္ဍုဟ်ညးတၞဟ်သီုဖအိုတ်ပါဲနူကဝေၚ်ညးတေံမွဲ ။

နွံကာလမွဲတ္ၚဲ သၟတ်တြုံကဝေၚ်ညးတေံဂှ်သၟာန်တိုန်သာ်ဝွံရ−−စိုပ်အခါမွဲတ္ၚဲ ယဝ်မတ်ဗှ်ေရံၚ်ညာတ်မ္ဂးတှ်ေ ဗှ်ေထပ်တဲကဵုအဲဟာ သၟတ်တြုံဂှ်ဂးတုဲ − သၟတ်ဗြဴဂှ်ကလေၚ်သွဟ်ကဵုဗွဲမမြက်မြက်ပြဟ်ပြဟ် −− အဲဆာန်ဗှ်ေမွဲရတှ်ေ ထပ်တဲကဵုဗှ်ေဟေၚ်ရ သမ္တီလဝ်ညိ သၟတ်ဗြဴကလေၚ်သွဟ်ကဵု ။

ခြာဟွံလအ်ဂှ် မၞိဟ်တၠစေတနာကဵုဒါန်မတ်တုဲ သၟတ်ဗြဴဂှ်လေဝ် ရံၚ်ဆဵုညာတ်တုပ်ကဵုမၞိဟ်ပကတိ သီုဆဵုညာတ်ကဝေၚ်ညးတေံကၠးကၠးရ၊ −  ဓဝါဲဂှ် သၟတ်တြုံဂှ်ကလေၚ်ထပ်သၟာန်မွဲဝါပၠန် −−  အခိၚ်လၟုဟ်ဗှ်ေရံၚ်ဆဵုညာတ်တုဲ ဗှ်ေထပ်တဲကဵုအဲဂွံရသေၚ်ဟာ − ဓဝါဲဂှ် သၟတ်ဗြဴဆဵုညာတ်ကေတ်ကဝေၚ်ဇကုမတ်ကၠက်ဒၟံၚ်သီုၜါလပါ်တုဲ  −  ကလအ်ရဏး  အဲထပ်တဲကဵုဗှ်ေဟွံဂွံပုဟ် ဟိုတ်နူဗှ်ေမတ်ကၠက်မံၚ် သၟတ်ဗြဴဂှ်သ္ဂး ။

ဓဝါဲဂှ် သၟတ်တြုံမတ်ကၠက် နကဵုတဲၜါလပါ် ဖါဲကွာ်တိတ်အာသိုက်သိုက်တုဲ ကူချပ်ဂွံမွဲ ကလေၚ်ဟီုဗ္ကန်ကဵုသၟတ်ဗြဴအရေဝ်မွဲပါၚ်ဗွဲလက္ကရဴဂှ်တှ်ေ −  ယဝ်ဗှ်ေထပ်တဲကဵုအဲဟွံမာန်မ္ဂး  မတ်အဲၜါမဂှ် ဗှ်ေမၚ်မွဲလွဳပရာလဝ်ကဵုခိုဟ်ခိုဟ်ညိဏး ။  

(ဝတ္ထုဍောတ်မွဲပိုဒ်ဝွံ ကဵုသွဟ်သွက်ဘဝဆာန်သၟတ်တြုံသၟတ်ဗြဴတံ အဃောမဂၠာဲမိတ်ဒါန်ပ္ဍဲတ္ၚဲဏံဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ဏောၚ်ထေၚ်ကေတ်) ဆာန်ပိုဲဟီုဂှ် ၚုဟ်မးနွံဂလိုၚ်လဵု ကဵုသွဟ်အိုတ်ညိ ။

## နိဿဲ
https://www.facebook.com/groups/1806937629467025
ဓဝ်ဆာန်မိယာဲ (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)

ဝတ္ထုဇမၠေအ်−( ဓဝ်ဆာန်မိယာဲ )

ကောန်ဖျေံစိုတ် ကော်ဏာမိယာဲဗျုဇကုတုဲ လုပ်အာဂြိုပ်ဇၞော်တေံသွက်သ္ဂောံပၠေဲထောံ။

အဃောကော်ဏာမိယာဲ မကွာ်လုပ်အာဂြိုပ်ဇၞော်တေံဂှ် ၜိုန်မိယာဲမွဲတီကေတ်ကသပ်ကောန်ကီု မွဲၜါလေဝ်ဟွံဟီုမွဲသာ်တုဲ နွံဆဝးကေတ်ကၞာၚ်ဆု ထောံကၠုၚ်သိုက်သိုက်သ္ကဲဍာန်မကၠုၚ်ဂှ် −−−

ဟွံလအ်စိုပ်အာပ္ဍဲလဒေါဝ်ဂြိုပ်ဇၞော်တေံတုဲ ကောန်စွံလသာလဝ်မိယာဲမွဲဓဝ်ဟၟဲကဵုအဖဝ်ကၠာ တက်ပြယာဲအာတရဴသၟတ် ဆဂး ကောန်ကၠတ်စဴကၠုၚ်ညးမွဲဓဝ်သ္ၚိတ်သ္ၚိတ်−−−

ခြာဟွံလအ် မိယာဲဗျုဂၠာဲကောန်ဟွံဆဵု ကညာၚ်ကရေဲကော်ကောန် −−− ဟာဲကောန်အဲ ဗှ်ေနွံအလဵုရော −−− ဗှ်ေတၠိၚ်ဂၠံၚ်စဴသ္ၚိဟွံဒးမ္ဂးတှ်ေ ကၞာၚ်ဆုမိဝးထောံလဝ်ဂှ်ဗက်အာတုဲ စိုပ်သ္ၚိဟေၚ်ရကောန် ။

(ဝတ္ထုဏံမွဲပိုဒ်ဍောတ်ဝွံ ပိုဲတံတီကၠးမွဲဂှ် ဓဝ်ဆာန်မိယာဲပိုဲနွံဒၟံၚ်လ္တူကောန်အောန်ဂၠိုၚ်ဂလိုၚ်လဵုရောဟီုတှ်ေ  အရာသက်ဂွံပတောံၜတ်ဟၟဲရ၊)

## နိဿဲ
https://www.facebook.com/groups/1806937629467025
ဍာ်သ္ၚု (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)

ဝတ္ထုဇမၠေအ် − ( ဍာ်သ္ၚု )

စိုပ်အခိၚ်လဒေါဝ်တ္ၚဲ  နာဲၜံက်တဝ်ကဵုနာဲအမ်သဝ်ညးၜါ ကသေအ်ကၟဝ်ကေတ်သ္ကံရဲညးတံၜိုတ်မၞိဟ်စှ်တုဲ −− ဟေရဲတံ  ပိုဲမၞိဟ်စှ်ဏံ ရာန်ကေတ်နၚ်ဍာ်တာမၞိဟ်မွဲမွဲပဠၚ်မ္ဂးတှ်ေ ဂွံမွဲထၟာဲဒးဂစပ်ရဏောၚ်။

ဓဝါဲဂှ် နာဲအမ်သဝ်ကဵုနာဲၜံက်တဝ် သီုကဵုသ္ကံရဲတၞဟ်မသှ်ေမံၚ်မၞိဟ်ဒစာံဂှ်လေဝ် ဗီုညးကဵုညးအာဂၠာဲရာန်နၚ်ဍာ်တာတုဲ ချိန်ခဏဂှ်  နာဲၜံက်တဝ်ကသပ်တိတ်ကၠာ၊  ယဝ်အဲမွဲကေတ်နၚ်ဍာ်သ္ၚုမွဲပဠၚ် နှဴကဵုဍာ်တာဍေံတံဒစိတ်ပဠၚ်မ္ဂးတှ်ေ သာ်လဵုလေဝ် ဍေံတံဟွံတီ။

လပါ်နာဲအမ်သဝ်ဂှ်လေဝ် ညးတေံချပ်လဝ်ဗီုနာဲၜံက်တဝ်ဂှ်ကီုတုဲ ကေတ်နၚ်ဍာ်သ္ၚုမွဲပဠၚ်ကီု၊  သ္ကံရဲသှ်ေနွံဒၟံၚ်ဒစာံတံပၠန် ကသပ်တိတ်ဒှ်အာမွဲဗီုအလုံမၞိဟ်စှ်ဂှ်တုပ်အာတုဲ − ကာလတက်ဝိုၚ်ဂ္ဇံသုၚ်ဍာ်တာဂှ်ဟေၚ် − မွဲထၟာဲဂှ် ဍာ်တာမွဲတော်ဟၟဲ ။

## နိဿဲ
https://www.facebook.com/groups/1806937629467025
အရှန်ဇရဳအကြ (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)

ဝတ္ထုဇမၠေအ်−အရှန်ဇရဳအကြ

ကိုပ်ကၠာတေံ လကျာ်ဇၞော်နွံပိုန်မွဲဇကုဂှ် ဟိုတ်နူမမိက်ကဵုအထေၚ်ဇၞော်ပ္ဍဲလ္တူဇကုစိ  ပ္ဍဲအပ္ဍဲဘာညးမဒၟံၚ်ဂှ်(သၟဝ်ဘာ)  ညံၚ်မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်ဟဂွံညာတ်ဇကု တိုပ်စွံလဝ်နုၚ်ဇရဳဇၞော်မွဲမရ၊  ယဝ်ရမိၚ်ဒးဗရုရမျှာၚ်ဒကာဘာဒကာဗျဉ်တြုံတြုံဗြဴဗြဴမကၠုၚ်လပါ်မ္ၚးဘာတေံမ္ဂး  ညးလုပ်မံၚ်ပ္ဍဲနုၚ်ဇရဳဇၞော်ဂှ်ရ၊ (လတ်စှ်ေယျတ်စှ်ေသၟဝ်ဘာတုဲ  လုပ်အောပ်မံၚ်ပ္ဍဲနုၚ်ဇရဳဇၞော်ဂှ်ရ) ။

မၞိဟ်ဂမၠိုၚ် ကာလကၠုၚ်သၟာန်နကဵုဂလာန်မွဲမွဲ  “ဣလဵုကျာ်ဇၞော်ရော” မ္ဂးဂှ် ကောန်ကွးဂမၠိုၚ်  “နွံပ္ဍဲဘာရဒကာတံ”ဂှ် ဟီုခၠေဝ်သှ်လဴထ္ၜးကဵုရ၊  ကာလဂှ် လုပ်ရံၚ်ပ္ဍဲဂၠံသတိက်ဖိုၚ်သတိက်ပ္ဍဲဒၞာဲမံၚ်တုဲ  ဟဂွံဆဵုညာတ်ရ၊  ကာလဂှ် “ဟွံမွဲပုဟ်သွံ အလဵုက္ညအာဟွံတီ” ထပ်သၟာန်ပၠန်တုဲ  “ဟာ −  လက်ကၠၚ်ဏံ နွံမံၚ်အပ္ဍဲဂှ်ရလေဝ်” ကောန်ကွးဂမၠိုၚ်ကလေၚ်ဟီုတုဲ ကာလထပ်ကျောဝ်ကလေၚ်ရံၚ်ပၠန်ဂှ် ဂဗဆဵုညာတ်ဒးဂဇံဒၟံၚ်ပ္ဍဲလ္တူခုၚ်ဂဇံမွဲရ။

ဃောညာတ်ဒးဂှ် “အလဵုက္ညအာရောကျာ်” ကလေၚ်သၟာန်ဂရၚ်ပ္တီအိုတ်တုဲ “ဟဵု−အဵု ခၟဳတံသ္ဂးဗီုဏံရ၊ ဒၞာဲနွံပၟိက်ဂှ် က္ညအာမာန်မံၚ်”ဂးတုဲ ဟီုဂးရပ်လံၚ်ညံၚ်ကဵုဂွံလဝ်ဇျာန်အဘိညာန်ရ၊ ဟိုတ်နူဟီုဂးနကဵုရမျှာၚ်ဝဵုစၞာဲပြယာဲဂွံဇျာန်အဘိညာန်ဂှ်ရတုဲ  မၞိဟ်ဖအိုတ်တံဂှ် “လကျာ်ဇၞော်ဝွံ တၠအရှန်”ရောၚ်ဂှ် အထေၚ်ဇၞော်တိုန်အိုတ်ရ။

## နိဿဲ

ပြကိုဟ်စရာဲဗုဒ္ဓဘာသာ (မှာထေရ်ပါလိတ) ကၞပ်မွဲ− မုက်လိက် ၁၃၁−၁၃၂
ကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန် ပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်သၠုၚ်ကျာ

**ကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်** (၊ ) ဂှ် နွံပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်သၠုၚ်ကျာ တွဵုရးဍုၚ်မန် (လၟုဟ်)ကော်(ပွိုၚ်ဍုၚ်ခေါဇာ)
## ဝၚ်ပရူကွာန်
ကွာန်လ္တူဂှ် ကော်စကွာန်ယၚ်ဒိန်တုဲ ကွာန်ဏံနွံပါၚ်ကြုၚ်ယၚ်ဒိန်ဇိုၚ်ၜဳဂှ်ဟေၚ် ကော်စကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်မဒှ်ရ။

## ကမၠောန်ဂယျိုၚ်လမျီု
ကၠောန်ဓမၚ် ရပ်ၚုဲရပ်က၊ ကၠောန်ခရံက်ဗွဲတုန်၊ ကမၠောန်ကၠောန်တမ္ၚာနာနာနွံရ၊ တမ်ကမၠောန်သီုဖအိုတ်မၞုံဒၟံၚ်ပ္ဍဲကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်ဂှ်တှ်ေ ရပ်လဝ်ကမၠောန်တမ္ၚာ(ကၠောန်ဓမၚ်)ဖအိုတ်ရ။

## ပွဳပွူသဘာဝဒေသ
ကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်ဝွံ ဒှ်သၞေဟ်ဇိုၚ်ၜဳ သဘာဝခိုဟ်မွဲကွာန်နွံဒေသၜဳရေဝ်ဂှ်ရ၊ လပါ်ဒိုဟ်ပလိုတ်ကွာန်ဂှ် နွံပြၚ်ၜဳမွဲ ကော်စပြၚ်ဍောတ်မဒှ်ရ။

## ရှ်ေသှ်ေသာသနာ
ဗွဲမဂၠိုၚ်တှ်ေ ရှ်ေသှ်ေဒၟံၚ်ဗုဒ္ဓဘာသာဖအိုတ်ရ၊ လောန်ကၠုၚ်နူသၞာံ(2000)တုဲကၠုၚ်ဂှ် ပူဂဵုနူဒေသတၞဟ်တၞဟ်ကွာန်ပလုၚ် ကၠုၚ်ဇူဒီုကၠောန်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ဂၠိုၚ်ကၠုၚ်သိုက်သိုက်တုဲ စဵုကဵုလၟုဟ်လေဝ် ညးမဒှ်တမ်မူလမၞုံဒၟံၚ်ကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်ဇေတ်ဇေတ်တံဂှ်နွံအောန်ကၠုၚ်ရ၊ လဆောဝ်တှ်ေ ညးတံပြံၚ်တိုန်အာမံၚ်ကွာန်ယၚ်ဒိန်လ္တူဂှ်အိုတ်ရ၊ ဟီုဂၠိဂၠိတှ်ေ ဂကူမန်နွံအောန်ကၠုၚ်တုဲ ဂကူဗၟာကၠုၚ်ကၠောန်ဓမၚ်တမ္ၚာတံဂှ်နွံဂၠိုၚ်ရ။

## ဘာလကျာ်ကေုာံကျာ်စေတဳ
ကျာ်စေတဳနွံမွဲတၞုၚ် ဘာလကျာ်နွံမွဲမ၊ ကျာ်စေတဳနွံမွဲတၞုၚ်လပါ်ပလိုတ်ကွာန်လ္တူက္ဍဟ်ဒဵုတၞုၚ်ၜဳ မၞုံယၟု ကျာ်ဒဵုထဝ်

## ဘာတန်ကောန်ဂကူ
ဘာကောန်ဂကူမန် ကွာန်ပါင်ယံင်ဒိန်နွံမွဲမ၊ ဗွဲကြဴဘာမန်ဒးကၠတ်စံၚ်တူအာတုဲ နကဵုသြန်ညးဍုၚ်ကွာန်ကောန်ဂကူမန်အလုံနွံဂၠးတိမွဲဂှ် ဗိုၚ်ပကောံထံက်ပၚ်တုဲ သိုၚ်ဗဒှ်ဘာတိုက်ခိုဟ်ခိုဟ်မွဲပၠန်ရ၊ လပါ်ဂကောံတရဴအအာ တၠဂုဏ်အဇ္ဇလေဝ် ညးတံထံက်ပၚ်သြန်ဗွဝ်သွက်သ္ဂောံသိုၚ်ဘာဂှ်လေဝ် နွံတဴရ။

## ကပေါတ်နူဒေသ
ကကှ်ကှ်၊ ကောန်ၚုဲကှ်ကှ်၊ ခရံက်ၚာ၊  ၚုဲကဗွဲမဂၠိုၚ်။

## ကွာန်ဆက်
ကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်ဝွံ ဒှ်သၞေဟ်ဇိုၚ်ၜဳ သဘာဝခိုဟ်မွဲကွာန်နွံဒေသၜဳရေဝ်ဂှ်ရ၊ လပါ်ပလိုတ်ကွာန်ဂှ် နွံပြၚ်ဍောတ်မွဲတုဲ နွံအခြာၜိုတ်မွဲတိုၚ် ဂွံဆဵုက္တံနွံမွဲဍောတ် ကော်စ က္ကံကၠဵု ရ၊ နူ က္ကံကၠဵု ဂှ်ပၠန် ရံၚ်ပတပ်အာပလိုတ်တပ်တပ်ၜိုတ်စှ်တိုၚ်ချိၚ်ဆကေတ်တုဲ ဂွံဆဵု တ္ကံဇၞော် နွံမွဲရ။

ၜဳဒေသတံဂှ်ဖအိုတ်ဝွံ ကော်စၜဳရေဝ်မဒှ်ရ၊ နူကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်တိုန်အာလပါ်ဗၟံက်မ္ဂးတှ်ေ ဂွံဆဵုကွာန်ယၚ်ဒိန် ကွာန်တၟိယၚ်ဒိန် ကေုာံ ပါၚ်ဂၠံၚ်ပိသွာၚ်အာလပါ် ကွာန်ပါၚ်မ္ၚဵု တပ်အာကွာန်ကြုၚ်ထံက်ဗွဲတုန်။

လပါ်ဒိုဟ်သၠုၚ်ကျာပၠန်လေဝ် ကြုင်ကညာ ဝင်တၟအ် ပါင်ကြုင်ခေါဇာ ကြုက်ထံက် ဒပ်က္ၜင် သ္ၚိကျာ ပါင်ကြုင်မင်ဂၠန် မင်ဂၠန် မိထဝ်လှာဇၞော် မိထဝ်လှာဍောတ် ကွာန်မန်ရေၚ်ဆက်နာနာနွံတဴအိုတ်ရ၊ ကွာန်တံသီုဖအိုတ်ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ်တှ်ေ ကွာန်လ္ၚဵုနွံဇိုၚ်ၜဳ ကွာန်လ္ၚဵုသ္ၚောဲနူၜဳကြပ်ကဵုဒဵုအိုတ်တုဲ ကွာန်လ္ၚဵုဂှ်ဟေၚ် ကၠောန်ကၠအ်ကၠောန်ဝါပရေၚ်တဵုလွဳနာနာလေဝ်နွံတဴအိုတ်ရ။

လပါ်ဒိုဟ်သၟဝ်ကျာပၠန်ဂှ်လေဝ် သာဲခေါမ် ပါၚ်ၜဳ သၞေဟ်ကာ သၞေဟ်ဓမင် သၞေဟ်ခရေင် ကွာန်ရေၚ်ဆက်နာနာနွံတဴအိုတ်ရ။

## ကောန်ဂကူ
နူစသၞာံ 2000 ဂှ်တှ်ေ မန်နွံၜိုတ်တြဴစှော်တၟံကၠံကီုလေဝ် စဵုကဵုပစ္စုပ္ပန်တ္ၚဲဏံ 2023 ဝွံတှ်ေ ကောန်ဂကူမန်နွံအောန်ကၠုၚ်သိုက်သိုက်တုဲ ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ်တှ်ေ ဂကူညးတၞဟ်လုပ်ကၠုၚ်ဇူဒီုကၠောန်စပဵုတိုန်သိုက်သိုက်တုဲ ဂကူဗၟာတံနွံၜိုတ်ထပှ်စှော်တၟံကၠံ စဵုကဵုစိုပ်ဒစိတ်တၟံကၠံနွံရ၊ ဟိုတ်နူကဵုကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်ဝွံ ဒှ်သၞေဟ်ဓမၚ်ရပ်ၚုဲရပ်ကကၠောန်ခရံက်တုဲ ဂကူဗၟာံလုပ်ကၠုၚ်ကၠုၚ်တိုန်လၟေၚ်သၞာံဂွံတီကေတ်ရ။

## မသ္ၚိအရာပ်ကေုာံလၟိဟ်မၞိဟ်
သ္ၚိနွံၜိုတ်ၜါကၠံမ၊  အရာနွံၜါအရာပ်၊ အရာပ်အုမ်မ္ၚး၊ အရာပ်အုမ်သၠကၚ်(သၠာတ်ကၚ်)။
## ဗီုရုပ်

## နိဿဲ

ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ခၟာဲကသွက်လဓဳ (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)

ဝတ္ထုဇမၠေအ်−( ခၟာဲကသွက်လဓဳ )

အေမဂဳပိုဲ လၟုဟ်ရအဲကၠုၚ်နူဍန်က ဂွံနၚ်ကဟပိုၚ်မွဲဒုတ်ခိုဟ်ဗှ်ေ၊  ဗဂါပ်သဝ်တ္ၚဲဏံတှ်ေ က္ဍိုပ်ဍေံဗုၚ်ဍေံ ကပေါတ်ပ္ဍဲဍေံဂှ် ဍုန်သွမြေက်ဍေက်ဍေက်ဖျးဖျးဏးမဂဳ၊  ဖျုန်သှ်ေမံၚ်တံဂှ် ဂွပ်လဝ်ၜဵုတုဲ စဲထောံသ္ပကဟကှ်။

လဓဳဂှ်ဗ္ကန်လဝ်ကဵုဗြဴဇကုတုဲ ကွာ်စှ်ေအာလပါ်ပြၚ်ၜဳ အာကျောဝ်ဂၠုၚ်ပလေဝ်ကပေါတ်နာနာပ္ဍဲဂၠုၚ်တေံရ။

လပါ်မဂဳနွံပ္ဍဲသ္ၚိဏံဂှ်ပၠန်လေဝ် ဟွံမံၚ်လံဂစာန်ကၠောန်ကကရေက်ဗုၚ်တုဲ ပ္ဍဲဗုၚ်ကဂှ် နွံမံၚ်မွဲဒါန်တၟာကအ်တဲဍာဲယောပ်မံၚ်ပ္ဍဲဗုၚ်က− မဂဳဂှ်ရပ်ကေတ်ခိုဟ်ခိုဟ်ဖေက်ခၟာဲကဂှ်ထ္ကးအာတုဲ စုတ်လဝ်ကဵုပ္ၚာၚ် ကာလဍာ်သွတူမှ မဂဳဂှ်ထောံဖျေံခၟာဲကပ္ဍဲထၟာဲသွဂှ်သိုက်သိုက်သာသာ ။

ဟွံလံဟေၚ် သွလေဝ်စိန်ပုၚ်လဝ်ဝုန်ဒးဂစပ်တုဲ လဓဳဂှ်တိုန်ကၠုၚ်နူသၞေဟ်ဂၠုၚ်စိုပ်ကၠုၚ်သ္ၚိသွက်ဂွံစပုၚ်သွဗဂါပ်သဝ်တ္ၚဲဂှ်ရ၊  ထဝါဲဂှ် မဂဳတုက်ကေတ်ခၟာဲကဍာဲဍာဲကဵုလဓဳဂှ်စကၠာ၊  −− အေလဓဳပိုဲ ကဍန်ဂွံနၚ်ဂှ် ခၟာဲဍေံဒုတ်ဍာဲယောပ်မံၚ်တၟာကံတဲ− အေညအ်လဓဳ။

မဂဳဂှ် ဟိုတ်နူစေတနာအးလ္တူလဓဳဇကုတုဲ တုက်ကဵုလဓဳဇကုစခၟာဲကဂှ်ရ၊ လဓဳဂှ်ပၠန် အဃောဗျဵုမံၚ်ရဂှ် မွဲသာ်ဟွံရံၚ် ရပ်ဂွံခၟာဲကဍာဲဍာဲဍန်ဍန်ဗက် ဟာပါၚ်ကိတ်စဓဝါဲဂှ်ရ။

ဟေမဂဳ ကျာအိက်နူလဵုရောမဂဳ −− ဓဝါဲဂှ်လဓဳတီ ဒဒှ်ရခၟာဲကဍာဲယောပ်မဂဳဍုန်လဝ်ဂှ် ဒှ်မံၚ်အိက်ကလောံတၟာကံတဲဏောၚ်သွံဟာဂှ် −  ဝိုၚ်ပုၚ်ဂှ်လေဝ်ပြး မဂဳဂှ်လေဝ် ဒးတိုန်ရုၚ်ဂဥုဲ ။

စနူဂှ်တုဲ ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် ယဝ်ဟီုစိုပ်အာလပါ်ခၟာဲကဏောၚ်တှ်ေ ညးတံဟီုဟတဵုဟရိုၚ်ဝေၚ်ညးသ္ကံ −− ဟေ မုခၟာဲကရောဗှ်ေ  ခၟာကသ္ၚိတေန်ယှေန်တံဟာ 

## နိဿဲ
https://www.facebook.com/groups/1806937629467025
ယာတ်ဇုက်မုက်ဍုၚ်သေံ (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)

ဝတ္ထုဇမၠေအ်−(ယာတ်ဇုက်မုက်ဍုၚ်သေံ)

နာဲကြက် သွက်သ္ဂောံသိုၚ်သ္ၚိတၟိတုဲ ကော်ပကောံနၚ်ညးကွာန်သီုကဵုသ္ကံရဲဇကုမၞိဟ်ၜိုတ်စှ်မသုန်တၠ သွက်ဂွံရိုဟ်ဖျေံသ္ၚိ ချိၚ်ဆလဝ်တ္ၚဲနွံ၊

စိုပ်အခိၚ်ချိၚ်လဝ်တ္ၚဲတုဲ မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်လေဝ်ကောံနူဂယးပြဟ်  သုၚ်ဍာ်လက်ဖက်စကွာၚ်ၜဲတုဲဗက်ဂှ် ရိုဟ်သ္ၚိနာဲကြက်အိုတ်ရ၊

မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်ရိုဟ်သ္ၚိနာဲကြက်နူကမေၚ်မ္ၚးလုပ်အာလပါ်ဖဴတေံသိုက်သိုက်တုဲ ရိုဟ်စိုပ်အာအခန်ဒၞာဲကောန်ဝုတ်နာဲကြက်ဗက်ဂှ်− သၟဝ်သ္ၚိအရံၚ်ဗုဗုၜတ်ၜတ်စုတ်လဝ်ထိုၚ်လောဗါ ဒတုံနွံဒၟံၚ်သၟဝ်တိတဝ်ကဵုအခန်ကောန်ဝုတ်နာဲကြက်ဂှ်ရ၊

နာဲကြက်ကီုသ္ကံရဲနာဲကြက် သီုကဵုမၞိဟ်ဗိုၚ်ရိုဟ်သ္ၚိတံဖအိုတ်ဆဵုကေတ်တုပ်တုပ်တုဲ ဓဝါဲဂှ်နာဲကြက်ဂြိုပ်လုပ်အာဒှ်မၞိဟ်ဂတအိုတ် ဖေက်ညးတၞဟ်ပၠံၚ်ဂွံဏာကၠာသာ်ဂှ်တွဵု၊ နာဲကြက်ကပှ်ရပ်ဂွံဗက်ဂှ် မွဲသာ်ဟွံတော်ရံၚ် သာတ်ပတိတ်နၚ်နူထိုၚ်လောဗါဂှ်တုဲ နာဲကြက်ဇုက်မုက်ကဵုညးတၞဟ်ဆဵု သီုနာဲကြက်ဟိုဝ်ကြဴမံၚ်ကဵုညးဂမၠိုၚ်တံဂှ်−−−ၝတံတီမံၚ်ဟာ  ဣဏံမုရော−  ဣဏံဂှ် ယာတ်ဇုက်မုက်ဍုၚ်သေံဏောၚ် ကဵုကၠိုဟ်မံၚ်အိုတ်ညိ၊ ၝတံမၞိဟ်ဂတာပ်အခေတ်ဟွံသေၚ်တှ်ေ မုဟွံတီ၊

အကြာလဒေါဝ်မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်ဂှ်ပၠန် အဗၠာဲမွဲကေၚ်နွံမံၚ်ဍုၚ်သေံတုဲ တီဒဒှ်ရယာတ်နာဲကြက်ဇုက်မံၚ်မုက်ဂှ် ယာတ်ဇုက်မုက်ဗီုနာဲကြက်ကၠိုဟ်ဂှ်ဟွံသေၚ်တုဲ ဓဝါဲဂှ် အဗၠာဲဟီုကဵုနာဲကြက်လဒေါဝ်ဝိုၚ်−−

အနာဲ − အနာဲဇုက်မံၚ်မုက်ဂှ် ယာတ်ဇုက်မုက်ဟွံသေၚ်ပုဟ်ဏး ဒှ်ကပေါတ်ညးဗြဴတံ သွက်ဂွံဗါန်__C__အခိၚ်ဆီကျာဍေံကၠုၚ်ဏောၚ်၊  

ဟး − ကွေံဟာၝ  −   ဓဝါဲဂှ် နာဲကြက်မုက်ထ္ကးလဒေါဝ်ဝိုၚ်  ညးဂြိုၚ်အဲဂြိုၚ် အကြာဝိုၚ်ဟွံရးအာဂှ် ရဲနာဲကြက်မွဲဟီုကဵုနာဲကြက်အရေဝ်ဗွဲကြဴဂှ်တှ်ေ−

အကြက် ၝကုသဵုခိုဟ်မံၚ်ရဏးယာတ်ဇုက်မုက်ဂှ်တၟိမံၚ်၊  ယဝ်ရယာတ်ဇုက်မုက်ဂှ်ကောန်ဝုတ်ၝသုၚ်စောဲလဝ်တုဲတုဲတှ်ေ မွဲမုက်ၝဂှ်ကျာကတေအ်စံၚ်ကှ်ကှ်ပေၚ်ထာတ်သီုပသသီုအိုၚ်ရၝ − ဟး ဟး ဟး ၊ ညးဂြိုၚ်အဲဂြိုၚ် ညးဗိုၚ်အဲဗိုၚ် တ္ၚဲလေဝ်သဝ် သ္ၚိနာဲကြက်လေဝ်ရိုဟ်အိုတ် ကောံကၠုၚ်စပုၚ်ကဵုသွကသာဠံက်တုဲ ဗီုညးဍာန်အဲဂၠောဲစဴအာအိုတ် − အုပ်နိဂီု။

## နိဿဲ
https://www.facebook.com/groups/1806937629467025
မဟာသမယသုတ်

မဟာသမယသုတ် - ဘာသာမန်

ဥယျောဇိုန်

(က) ကျာ်တြဲ မဒှ်အ္စာမၞိဟ်ဒေဝတဴ ဣန်ဗြီု မအံၚ်ဇၞးကေတ် ပၞာန်မာရ် (၅) ပြကာ မသ္ပခမဳ-ကၠုၚ်နူတၞောဝ် ဒတောဝ်ဂကူသၟိၚ် သီုမတွဳဗွိုၚ်ကေတ်ခမဳ တၠအရှန် (၅၀၀) တုဲ ပ္ဍဲသက္ကရး ဍုၚ်ကပိလဝှ် မၞုံကဵုသၞိၚ်မၜိုဟ်ဂံက် ဍာ်မကေဝ်ဇြုၚ်မၞုံကဵု
## နိဿဲ
လိက်တၟအ်ၜင်ကဴ

**လိက်တၟအ်ၜင်ကဴ** () ဝွံ ဂွံဆဵုကေတ် နူကွာန်ၜင်ကဴ (Ban Pao)၊ ခရိုင်ကသေတ်သောမ်ဗုန် (Kaset Som Bun District)၊ ရးချာဲယဖုမ် (Chaiyaphum Province)၊ ရးနိဂီုသေံ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁။ ညးဒေသတအ် ဂွံဆဵုကေတ် လိက်ဝွံတုဲ ပလံင်ဗစိုပ် ဇရေင်အစာဘာလိက်တၟအ်သေံ နူညးမွဲကဆံင် ပြးစိုပ်အာ လတူ Facebook တုဲ နာဲဗဳထဝ်မန်ဇြာ မဂွံဆဵုကေတ်တုဲ ဗှ်ကၠာဲကဵုလဝ်ရ။ လိက်တၟအ်ဝွံ ဒှ်လိက်စၟတ်သမ္တီ မဒါန် သၟိင်တၠဍုင်မွဲတၠ ကဵုဒါန် ကုကျာ်ဇၞော်၊ ယၟုဍုင်ဂှ် ဗှ်ဟွံပြာကတ်ကွေဟ်ဟ်ရ။ လိက်ဝွံ ဒှ်လိက် ၇ ဗွဝ်ကၠံ မြဴသာ်ဝွံ ဆိင်ကေတ်ရ။ 

## နကဵု မလိက်မန်ခေတ်လၟဟ်

A voa’ puñ Mratāña kmun Rāja[gru]ḥha
ko’ Vichāy Bhadra Kittri nām
၁၊  အဝေါအ် ပုည် မြတာည ကၟုန် ရာဇ[ဂြုး]ဟ
၂၊ ကောအ် ဝိဆာယ် ဘဒြ ကိတ္တြိ နာမ်

## တြာဲ

This is the merit of Mrataña who is the ruler of Rājagriuḥh, and Vichāy Bhadra Kittri nām.

ဣဝွံ မဒှ်ကုသိုလ် မြတာည ညးမဒှ် သၟိင်မပိုင်ပြဳဍုင် ရာဇဂြိုဟ် ကောမ် ကု(ကျာ်ဇၞော်) ဝိဆာယ်ဘဒြကိတ္တြိ နာမ်။

thumb

## နိဿဲ
ကြုင်ဍာ်ခန်(ကွာန်)

**ကွာန်ကြုင်ဍာ်ခန်** (ယၟုတြေံ: အာဲသာယာဝတဳ) (ဗၟာ:ရေနောက်ချောင်း) ဝွံ ဒှ်ကွာန်သၟတ်မွဲ မနွံပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင်ဘုတ်ပြင်၊ ပါ်ဍုင်မဏ္ဍိုင် (မန်ဒိုင်)၊ ရးတၞင်သဳ။ အတိုင်စၟတ်သမ္တီမ္ဂး ကွာန်ကြုင်ဍာ်ခန်ဝွံ နာဲကျဝ်နေ ကေုာံ နာဲမတဵု ဂကူမန်ၜါတၠ ကဵုဒါန်တိတုဲ နကဵု အရီုအဗင် ဗိုလ်ဇၞော်အံင် ညးမဒှ် သကိုပ်ဒပ်ပၞာန်မန် မဖျေဟ်လွဟ်ဂှ် ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၈၊ ၂၀၀၇ (သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၆၈ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် ၃ မမံက်) တ္ၚဲအဒိုက်ရ။ ပ္ဍဲကွာန်ကြုင်ဍာ်ခန်ဝွံ ဂကူမန်၊ ဂကူကရေင်၊ ဂကူဗၟာ၊ ဂကူထဝါဲ ပဒတဴဒၟံင်တုဲ ဂကူကရေင်တအ်ဂှ် ပဒတဴ ပ္ဍဲသြင်ကြုင် လပါ်ပလိုတ်တုဲ ဂကူတၞဟ်တအ်ဂှ် ပဒတဴ ပ္ဍဲသြင်ကြုင်တၞဟ်မွဲလပါ်ဗမံက်ရ။

## ယၟုကွာန်
ကွာန်ကြုင်ဍာ်ခန်ဝွံ ပ္ဍဲအခိင်မစပတန်တေအ် ခုတ်ခဴလဝ် ယၟု ကွာန်အာဲသာယာဝတဳ ကီုလေဝ် ဗွဲကြဴဝွံ ဟိုတ်နူ မနွံ ပ္ဍဲဇိုင်ကြုင်ဍာ်ခန် နကဵု ဗီုဗၟာ မကော်စ *ရေနောက်ချောင်း* ဂှ်တုဲ ယၟုကွာန်ဂှ် ကော်စဒၟံင် ကွာန်ကြုင်ဍာ်ခန် နကဵု ဘာသာဗၟာ ရေနောက်ချောင်းကျေးရွာ။ 

## ဝင်
အတိုင်စၟတ်သမ္တီမ္ဂး ကွာန်ကြုင်ဍာ်ခန်ဝွံ စပတန်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၇ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၈ (သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၆၈၊ သာသနာ ၂၅၅၀ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် ၃ မမံက်) တ္ၚဲအဒိုတ်ဂှ်ရ။ မဂွံပတန်ကွာန်ဏအ်ဂွံဂှ် ကလိဂွံ အရီုအဗင် နူဗိုလ်ဇၞော်အံင် ညးမဒှ်သကိုပ်ဒပ်ပၞာန် မဒှ်ဒပ်ပၞာန်မန်မဖျေဟ်လဝ်လွဟ် ကုအလဵုအသဳတုဲ၊ နာဲကျဝ်နေ၊ နာဲနိုင်ဥူ၊ နာဲမတဵု၊ မင္ၚေဝ်တအ် အာဂတပၠတရဴတုဲ နာဲကျဝ်နေ ကေုာံ နာဲမတဵု ကဵုဒါန် ဂအာင်တိညးတအ်တုဲ ပ္တန်လဝ် ကွာန်ဝွံရ။ ပ္ဍဲအခိင်မပတန်ကွာန် ဗွဲကိုပ်ကၠာဂှ် သ္ၚိနွံ သီုဖအိုတ် ၇-၈ မဟေင်ရ။ ဗွဲကြဴ မၞိဟ်ဂၠိုင်ကၠုင်၊ ဒှ်ပြသၞာ ကဵုဂကူကရေင်တုဲ နူကဵု ဂကောံဒပ်မန်မဖျေဟ်လွဟ်တအ် ဗိုင်ပညဳပညပ်တုဲ ပါ်ခြာထောအ် ပယျဵုဒနက်ကွာန်၊ ကရေင်မံင် သြင်ကြုင် လပါ်ပလိုတ်၊ မန်၊ ဗၟာ၊ ထဝါဲဂှ် မံင်သြင်ကြုင် လပါ်ဗမံက်ရ။  

## ပရေင်ပိုန်ဒြပ်
ကွာန်ကြုင်ဍာ်ခန်ဝွံ လၟုဟ် (သၞာံ ၂၀၂၁) နွံသ္ၚိၜိုတ် ၇၀-၈၀ မတုဲ မၞိဟ်ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ဂယိုင်လမျီု နကဵုကမၠောန်တဵုဂူ တဵုကၠအ်အိုတ်ရ။

## ယေန်သၞာင်မန်
ကွာန်ကြုင်ဍာ်ခန်ဝွံ ဒှ်ကွာန်မန်မွဲတုဲ ပရေင်စၟတ်သမ္တီ ဂကူမန် မပ္တံကဵု တ္ၚဲဂကူမန်၊ ဗတောန်လိက်ဥတုကညင်တအ်ဂှ် ဗီုညးကဵုညးကၠောန်ဒၟံင်ကီုရ။ ဟိုတ်နူ ဂကူပြံက်နှဴဒၟံင်တုဲ ကောန်င္ၚာ်သၟတ်မန်တအ်ဂှ် စၞးမဟီုအရေဝ်မန်ဂှ် ဟီုကၠုင်အရေဝ်ဗၟာ အရေဝ်ထဝါဲဂၠိုင်ကၠုင်ရ။

## ဗီုရုပ်ဂမၠိုင်

ကွာန်ကြုင်ဍာ်ခန်.jpg|thumb|ပါင်ဂၠံင်လုပ်ကွာန် ကွာန်ကြုင်ဍာ်ခန်
ဘာလျးသာသနာ၊ ကွာန်ကြုင်ဍာ်ခန်.jpg|thumb|မုက်တြင် ဘာလျးသာသနာ ကွာန်ကြုင်ဍာ်ခန်
ကောန်ကွာန်ကြုင်ဍာ်ခန်.jpg|thumb|ကောန်ကွာန်ကြုင်ဍာ်ခန် မချဳဓရာင် ပရေင်ဂကူမန် တ္ၚဲဂကူမန်
ဗဗဵုမတ် နူဘာလျးသာသနာ ကွာန်ကြုင်ဍာ်ခန်.jpg|thumb|ဗဗဵုမန် နူဘာလျးသာသနာ ကွာန်ကြုင်ဍာ်ခန်
ဗတောန်လိက်မန် ဥတုကညင် ပ္ဍဲကွာန်ကြုင်ဍာ်ခန်.jpg|thumb|ဗီုကွးဘာ မဗတောန်လိက်မန် ဥတုကညင် ပ္ဍဲကွာန်ကြုင်ဍာ်ခန်

## နိဿဲ
ညးမပကောံချူ နာဲပညာနန် ဒဵုတၟအ်
သၟိင်တ္ၚဲကၠောအ်ၜဳ (ဒွက်)

**ဒွက်သၟိင်တ္ၚဲကၠောအ်ၜဳ** ဝွံ ဒှ် ဒွက် နာဲဗဳထဝ်မန်ဇြာ ချူလဝ် ပ္ဍဲ ဝတ္ထုဇၞော်ညး ဟံသာဝတဳဂြးစပ် မဒှ် လိက် မပတိတ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၇။ ဒွက်သၟိင်တ္ၚဲကၠောအ်ၜဳဂှ် ချူလဝ် ပရူ သၟိင်တ္ၚဲ ညံင်ရဴကွဳ မနွံ ကုချေဟ်သန္ဓဴလ္ၚီ မတတ်အာ ဒေသဍုင်မန်တုဲ ၜက်တိတ်အာ ၜဳဇၞော်၊ အလုံမွဲအကာသဂှ် မနွံ ကုအသာ်နာနာ၊ ဗီုရုပ်နာနာတုဲ ကောန်ညးရာမညတအ် ဒှ် လၞီတုဲ ဘိက်ပၟိင် ညံင်ဂွံကလေင်ကၠုင် ဇရေင်ညးတအ် မွဲဝါပၠန်ရ။ ဗွဲစၟတ် အစာချူဒွက်ဝွံ ရန်ကု ပရေင်အရာမၞိဟ်မွဲမွဲ မဒးသ္ၚောမ်ဗြီုလေင်တုဲ အရာဂှ် ညံင်ဂွံကလေင်ကၠုင် စၟဳကော်ဒၟံင်ရ။ ဝတ္ထုဇၞော်ဂှ် ဒှ် ပရူဍုင်ဟံသာဝတဳလီုတုဲ ဍုင်ဟံသာဝတဳဂှ် ပတိုန်စလဝ် နဒဒှ် ညံင်သၟိင်တ္ၚဲတုဲ ၜိုန်ရ ဒတုံတိ ကၠေအ်အာရကီုလေဝ် ညံင်ဂွံ ကလေင်ကၠုင်ပၠန် ရန်တၟအ်တုဲ ချူလဝ် ဒှ်မာန်ရ။ ဒွက်ဂှ် အစာတွိင်တွိုက်က်မန်ဒယှ် နာဲထဝ်ပေင် ကၠောန်လဝ် အခိုက်ရ။ ပ္ဍဲသဘင်ဆက်မိတ်လိက် ဟံသာဝတဳဂြးစပ် မကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲဟဝ်တေဝ်ရာမည ပ္ဍဲဍုင်မတ်မလီု သၞာံ ၂၀၁၇ ဂှ် ဗညာတိုန်နန် ဒယှ်ေလဝ် ကိုပ်ကၠာအိုတ်ရ။

## လိက်ဒွက် အတိုင်လိက် ဟံသာဝတဳဂြးစပ်
thumb|မဂဳတ ဒွက် သၟိင်တ္ၚဲကၠောအ်ၜဳ နာဲထဝ်ပေင် ညးမဖျေဟ်လဝ် အခိုက်။

လွဳမာန်စက်ထဝ် နူဗမံက်စဝ်ကၠုင် ဂေတ်ဂပဝ်ကွဳ လၟုဟ်ၜဳဇၞော်တတ်ကၠုင် ကၠုင်ညိရလေဝ်။

သြနာဲ နာဲတၠယာန် သိန္ဓဴလ္ၚီဟာန် တက်ပရဟ်ဗ္ဒဴ ဒဴထောအ်ပိုယ်မာန်။
သြနာဲ သြနာဲ တကအ်ပိုယ် တကအ်ကြေင် တကအ်တၟေင် ဌာန်ကျာ်နာဲအရှန် နာဲလ္ပခၠန် ကလေင်ပၠန်ညိရလေဝ်အဴ။

ရံင်အာဇိုင်ၜဳ ပါန်ခဳချူဗ္ဂေါဝ် ပယျောဝ်အကာသထာန်၊ လ္ၚဵုလွံက်ချီု ခၠင်ပ္ဍီုခဏ လ္ၚဵုသၠုဲ သာ်ကၠေင်င္ၚုဲက၊ လျးခၠင်ခဏ တူကာသဂင် လ္ၚဵုဖလီု ညံင်ဍီုမာဲက္ၜင်၊ လ္ၚဵုလျးဂွု တုပ်ညံင်ကၞုသင် မွဲသာ်လျးအာ ညံင်နဳလာက္ၜင် ညံင်သာ်ဗဒါ ဂၠံကာသဂင်၊ လ္ၚဵုတုပ်က္ဍင် ဂၠုင်က္ၜင်နာတ်တြ လ္ၚဵုတုပ်ရ သၟိင်တၠဇာဒိသိုင် ကလိင် စိင်ရော ဥဿောဗျက္ဃ အမှဳ ကၟီ ဗြန် ဟွံတီလၟိဟ် သတ်ဍာ်သတ်ဒဵု ဂွံဆဵုကေတ်ဖအိုတ် ပ္ဍဲစိုတ်မိပ်လဟိင် ဆဂး ပိုယ်သိင်သာ သိင်သာလတူနာဲ။

သြနာဲ နာဲတၠယာန် သိန္ဓဴလ္ၚီဟာန် တက်ပရဟ်ဗ္ဒဴ ဒဴထောအ်ပိုယ်မာန်။
သြနာဲ သြနာဲ တကအ်ပိုယ် တကအ်ကြေင် တကအ်တၟေင် ဌာန်ကျာ်အရှန် နာဲလ္ပခၠန် ကလေင်ပၠန်ရလေဝ်အဴ။

တ္ၚဲသဝ်ယောန်န် ဗၠန်အမ္ဗာစိ လွဳမာန်စက်ထဝ် ဂေတ်ဂပဝ်ဂၠိ ထောအ်တကအ်ကြေင်စိ ဂေတ်ဂၠိဂစာန် တက်ပရဟ်ဗ္ဒဴ သိန္ဓဴလ္ၚီဟာန် ဗၠန်သိန္နေရု ပျးဇမ္ဗုပ္ကာန် ကၠောအ်ပျးတကအ်သအာင် ကၠေအ်ထာန်တကအ်ကြေင် မတ်သၟိင်တ္ၚဲဟေင် ဗၠေင်အာတုဲရ ပါန်ခဳချူဗ္ဂောဝ် ဟွံတီနန္တ မာတ်တ္ၚဲမပၠိုတ် အိုတ်လျးဟေင်ရ သ္ၚဳတူကာသ လျးခဏရေင်။

သြနာဲတၠယာန် သိန္ဓဴလ္ၚီဟာန် တက်ပရဟ်ဗ္ဒဴ ဒဴထောအ်ပိုယ်မာန်။
သြနာဲ သြနာဲ တကအ်ပိုယ် တကအ်ကြေင် တကအ်တၟေင် ဌာန်ကျာ်နာဲအရှန် နာဲလ္ပခၠန် ကလေင်ပၠန်ရလေဝ်အဴ။

## နိဿဲ
လိက်ဟံသာဝတဳဂြးစပ်
ခါဲဒုတ် Online (ဝတ္ထုဒမၠေအ်)

ဝတ္ထုဒမၠေအ် ( ခါဲဒုတ် Online )

အေလဓဳ သ္ၚုပ္ဍဲဖဴတေံလေဝ်အိုတ်အာယျ သြန်ပ္ဍဲတဲလေဝ်နွံမံၚ်ၜါကၠံၜါတ်သေံဏံတုဲ အာဂတနူဏံတှ်ေ ဗီုလဵုပိုဲဂွံသ္ပရောမဂဳ−−အဲလေဝ်အိုတ်မံၚ်ကသပ်ဗီုလမဳတုပ်တုပ်ရ၊

ပသာ်ဏံမဂဳ အခေတ်လၟုဟ် အခေတ်လပှ်ကျာတုဲ ကောန်ဂကူမန်ပိုဲလေဝ် ဇိပ်ဂၠိပ်ပ္ဍဲဗုဒ္ဓဘာသာလောန် စိုတ်ဓါတ်ဆာန်ဍူ တီဓရ်ထံက်ပၚ်လောဲသွာတုဲ အဲကဵုမဂဳ သ္ပညံၚ်ရဴမၞိဟ်ဝဲလီုလီုအရာမွဲမွဲသာ် ဒှ်သွက်ဂွံဆာန်ဍူပ္ဍဲပိုဲညးၜါတုဲ  အာတ်သြန်ထံက်ပၚ်လ္တူလာၚ်တှ်ေခိုဟ်ဏောၚ်မဂဳ ၊

အေ − ကသပ်လဓဳဟွံပရေံပုဟ် ၊  ဗီုလဵုပိုဲညးၜါဂွံသ္ပညံၚ်ညးတၞဟ်ဂွံဆာန်ဍူတုဲ သ္ဂောံဂွံသြန်ဒါန်ညးတၞဟ်မာန်ရော၊  ဟီုသာ်ဂှ်တှ်ေ အဲပညံၚ်မၞိဟ်ဇိုၚ်ပိုတ်မွဲလပါ် မဂဳပညံၚ်ဂွံလဝ်ယဲဒိုက်ဗုၚ်မံၚ်ၜါဂိတုဲ အိန်ထံၚ်ပိုဲဏံ ဒှ်မံၚ်ဒဒိုက်ဇၞော်ဇၞော်ဏောၚ် နဲဏံဟေၚ်ရ− မသြန်ဒါန်ကောန်ဂကူမန်ပိုဲ လုပ်ဇွောဝ်ကၠုၚ်ဗီုဍာ်စှ်ေနူဒဵုရဏောၚ်မဂဳ၊ လ္ပဝိုတ်ထောံမွဲဂှ် မဂဳချူဏာမလိက်ဗီုညးတၞဟ်ဗှ်တုဲစိုတ်ဂွံဆာန်ဍူပြဟ်ပြဟ်ဂှ်ချူဏာကီု−  တုဲတှ်ေ မဂၞန်(ဗါန်)စုတ်သြန်ဂှ် လ္ပဝိုတ်တွဵုဏးမဂဳ၊ 

ကသပ်လဓဳဂတာပ်အခေတ်ကွေံကွေံ၊  သာ်ဂှ်တှ်ေ ပိုဲညးၜါပလေဝ်ပလေတ်သွက်ဂွံကျိုၚ်ကယျိုၚ်ဗီုပိုဲညးၜါချပ်လဝ်ဂှ်တုဲ တက်ဗီုသွက်ဂွံပတိုန်လ္တူ focebook ၊

အဲပတိုန်ဏာတုဲယျဏးလဓဳ−−လ္ပဂွိၚ်မဂဳ ဟွံၜက်စှ်မိဏေတ် သြန်ဒါန်ကောန်ဂကူမန်ပိုဲလုပ်ဏောၚ်၊ −−−  

ဟေ လဓဳပိုဲ −−− သြန်လုပ်ကၠုၚ်ယျမွဲလ္ၚီ၊  အဲဟီုမံၚ်ကဵုမဂဳရသေၚ်ဟာ  နဲဏံဂတာပ်အခေတ်အိုတ်ရ၊  ဟေလဓဳပိုဲ လုပ်ကၠုၚ်ပၠန်ယျမသုန်ကၠံၜါတ်သေံ၊  ကသပ်လဓဳပိုဲဂတာပ်အခေတ်  အဲဆာန်လဓဳကွေံကွေံ၊ −− လ္ပဂွိၚ်မဂဳ တ္ၚဲဏံမွဲတ္ၚဲ ဂွံတွဵုရအောန်အိုတ်မသုန်လ္ၚီ၊

မဂဳကဵုလဓဳဂှ်  ၜက်အာၜိုတ်မွဲဂိတုဗက်ဂှ် စသုၚ်ဖဲ လှဲလးပရေၚ်မံၚ်စံၚ်၊ ရာန်ကပေါတ်လေဝ်ဟွံဒးညှာကဵုသြန်၊  နွံမွဲတ္ၚဲ ခါဲဒုတ်online ၜါဂှ် ကွာ်ဝေၚ်ဖျာသွက်ဂွံသုၚ်စောဲသြန်တုဲ ဒးဂစပ် မၞိဟ်ကေၚ်ထံက်ပၚ်လဝ်လ္တူလပှ်ကျာဂှ် ဆဵုဒးအာတုဲ သမ္တီဒးဒဒှ်ရမၞိဟ်အာတ်အရီုဗၚ်ဒုၚ်ဒါန် တြုံဇိုၚ်ပိုတ်ဗြဴဗုၚ်မံၚ်ၜါဂိတုဂှ် တီကေတ်ကၠးကၠးဟေၚ် ဓဝါဲဂှ် ဆက်ဖုၚ်ကဵုဗၠာဲသၟိၚ်− ဟွံလံၜိုတ်စှ်မသုန်မိဏေတ် ဗၠာဲသၟိၚ်ကၠုၚ်စိုပ်ဖျာတုဲ ရပ်ဏာသီုတြုံသီုဗြဴစိုပ်အာရုၚ်၊  စၟဳစၟတ်ဒဒှ်ဍာံဟွံဍာံကမၠောန်မကၠောန်ဂှ်တုဲ သက်သဳကၠးချိုတ်ပၠိုတ်ရပ်ဂွံတုဲ ဒးအာဒုဟ်လီုဠာန်တ္ၚံက်စၞာဲသွက်မသြန်ညးတၞဟ်ဂွံလေၚ်ဂှ် သီုညးၜါတုပ်တုပ်၊  ဒးလုပ်အာထံၚ်သီုညးၜါပွိုၚ်ၜါသၞာံ စဵုကဵုလၟုဟ်လေဝ် ဟွံဂွံဗၠးဏီ ။

## နိဿဲ
https://www.facebook.com/groups/1806937629467025
ကအ်ဒဵုၜဝ်ဍာဲ (ကွာန်)

**ကွာန်ကအ်ဒဵုၜဝ်ဍာဲ** (ဗၟာ:ကြိမ်နီတောင်) ဝွံ ဒှ်ကွာန်ကအ် မနွံပ္ဍဲ ဂကောံကွာန်(နို့ငွါးကျေးရွာအုပ်စု)၊ ပွိုင်ဍုင်ဘုတ်ပြင်၊ ခရိုင်ကအ်သံင်၊ ရးတၞင်သဳ။ ကွာန်ဝွံ ဒှ်ကွာန်ဂကူမန်၊ ဂကူဗၟာ၊ ဂကူဂလာဗိဿျူတအ် မပဒတဴတုဲဲ အဓိက ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ရဲကွာန်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ကမၠောန်တမ္ၚာ။ ကွာန်ဝွံ ဗွဲကိုပ်ကၠာတေအ်ဂှ် ဒှ်ကွာန် ဂကူဂလာဗိဿျူတအ်တုဲ ဗွဲကြဴ ဂကူမန်၊ ဂကူဗၟာစိုပ်ကၠုင်တုဲ ပဒတဴဒၟံင် ဗီုညးကဵုညး ဗွဲမၜိုဟ်သြိုဟ်ရ။ 

## ဒတန်
ကွာန်ကအ်ဒဵုၜဝ်ဍာဲ ဝွံ ဒှ်ကွာန်တမ္ၚာ သ္ၚိနွံစ ၜိုတ် ၂၀၀ ပြင်င် (သၞာံ ၂၀၂၁)၊ မလုပ်လၟိဟ် ဂကောံကွာန်(နို့ငွါးကျေးရွာအုပ်စု)၊ ပွိုင်ဍုင်ဘုတ်ပြင်၊ ခရိုင်ကအ်သံင်၊ ရးတၞင်သဳ။ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဝွံဂှ် ၁၇၈၁၇၀

## ဝင်ကွာန်
ကွာန်ကအ်ဒဵုၜဝ်ဍာဲဝွံ နူတမ်အာဒိကိုပ်ကၠာ ဒှ်ဒၟံင် ဌာန်ဒတန် ဂကူဂလာဗိဿျူတအ်ရ။ စိုပ်သက္ကရာဇ်ဍုင်-၁၃၄၀(ဟွံချိုတ်ပၠိုတ်) အခိင်ဂှ် ဒှ်ခေတ်အုပ်ဓုပ်ဍုင်နကဵုအလဵုသဳစၟိန်ဍုင်ပြမာန်(ကောင်စီ)ပၞာန်တုဲ မၞုံကဵုအသမ်"ကွာန်မွဲမွဲ သ္ၚိစှ်ဂြပ်ပေင်မ္ဂး ဖျေဟ်ကဵုအစာဘာမွဲတၠရောင်"ဂးတုဲ အ္စာဘာနာဲသုင်ပါန်(စိန်းပန်း)ညးမဒှ် နူဇာတိကွာန်ကအ်ဇြဲ ဒးတာလျိုင် စ်ှေဗ္တောန်လိက် ပ္ဍဲကွာန်ကအ်ဒဵုၜဝ်ဍာဲရ။ အခိင်ဂှ် ဂၠာဲစ ကင္ၚုဲ လောဲသွာ၊ စှ်ေအာ ဂၠုင်မွဲမွဲတ္ၚဲ ဂွံကင္ၚုဲ မက စှ်စှ်ပသာ။ ဟိိုတ်နူဂှ်တုဲ အ္စာဘာ နာဲသုင်ပါန် ကော်နင် ကလောမသနာမ်မြိုင် (ဗွဲမဂၠိုင် နူကွာန်ဘာဂတဵု၊ ကအ်နှာတ်) သွက်ဂွံကဵု ကၠောန်စ ပ္ဍဲကွာန်ကအ်ဒဵုၜဝ်ဍာဲဝွံတုဲ သ္ၚိမန် ဒှ်တိုန် ၜိုတ် အကြာ ၄၀ - ၅၀ မရ။ ဂကူမန်တအ်ဂှ် ဒှ်ညးမလျိုင်ပတှ်ေ ဗုဒ္ဓဘာသာတုဲ နိမန်နင် ခမဳထဝါဲ၊ ရခိုင် ဗွဲမဂၠိုင်တုဲ ကဵု ခၞံပတန်ဘာရ။ ဟိုတ်နူဂှ်တုဲ ဂလာဗိဿျူတအ် ညးမရှ်ေသှ်ေ ဘာသာမုဿလေမ်တုဲ ဟွံဒးဂၞပ်၊ စိုပ်အာ စဵုကဵု ဒှ်ဗာ်ပန်ဂစိုတ် ရေင်သကအ်တုဲ ခမဳထဝါဲယခေင်တအ်ဂှ် ဂြိပ်ပေက် ဟွံဂံင်ဆက်ပဒတဴ ပ္ဍဲကွာန်ဂှ်အိုတ်ရ။ 

စိုပ်သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၅၀ ခမဳဗၠာဲ ဇာတိနူဗဂေါ ဂွံဗၞတ်စှ်ဝှ်ဟေင် ဟိုတ်နူ ဟွံဂွံအခေါင်သှ်လိက်အလဵုအသဳ နကဵုဘာသာမန်သက်က်တုဲ စှ်ေဇူဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဒဵုတၟအ်ရ။ ညးကလိဂွံ အရီုအဗင် နူကျာ်ဇၞော်အစာ ဘာပရိယတ္တိနန္ဒဝန် ဍုင်ဇြပ်ဗု၊ ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဘာဒဵုတၟအ်တုဲ ဒါယကာ နူကွာန်ဒဵုၜဝ်ဍာဲတအ် ကၠုင်နိမန်ဏာ ခမဳဗၠာဲဂှ် သွက်ဂွံဂဇအ်ဘာရ။ ကာလညးမဂဇအ်ဘာဂှ် ညံင်ရဴကိုပ်ကၠာတေအ်ကီု ဂလာတအ် ဂိုတ်ဂစာန်ပလီုပလာ် နဲကဲနာနာသာ် မပ္တံကဵု ကွတ်ပညာမန်ယန် ဟွံသှ်ေကီုလေဝ် ပလီုပလာ် ဟွံမာန်။ မန်လုပ် အရာပ်ဂလာ ဟွံဂွံ၊ ဂလာလုပ် အရာပ်မန် ဟွံဂွံ ကတဵုဒှ်ကၠုင် စဵုကဵု ကဆံင်ဏအ်ရ။ ဗွဲကြဴညိ ကေတ်ဓဝ်ၜိုဟ်လလံ ရေင်သကအ် ပါ်ကရေက်ကၠေအ် အရာပ်မန်၊ အရာပ်ဂလာ၊ အရာပ်ဗၟာအိုတ်တုဲ မံင်ကၠုင် ဗွဲမၜိုဟ်လလံ စဵုကဵုအခိင်လၟုဟ်ရ။

## ယေန်သၞာင်မန်
ကောန်မန် ကွာန်ကအ်ဒဵုၜဝ်ဍာဲဝွံ မင်မွဲကၠုင် အခိုက်ကၞာ ပြဝေဏဳမန် အတိုင်နူ ကွာန်ဘာဂတဵုတေအ်ဖိုဟ်ရ။ 

## ဗီုရုပ်ဂမၠိုင်

Kyeinnitaung.jpg|thumb|ကွာန်ကအ်ဒဵုၜဝ်ဍာဲ မညာတ်နူ ၜဳ
Kyeinnitaung-AungDhamma-monastery.jpg|thumb|မုက်တြင် ဘာအံင်ဓမ္မသစ္စ ဘာမန် ကွာန်ကအ်ဒဵုၜဝ်ဍာဲ
Mon-people-from-Kyeinnitaung.jpg|thumb|ကောန်ဂကူမန် ကောန်ကွာန်ကအ်ဒဵုၜဝ်ဍာဲ


## နိဿဲ
ညးမပကောံချူ နာဲပညာနန် ဒဵုတၟအ်
အလဵုအသဳပၟင်ပၟဲဍုင်

**အလဵုအသဳပၟင်ပၟဲဍုင်** (caretaker government) (ဗၟာ-အိမ်စောင့်အစိုးရ) ဂှ် ဒှ်အလဵုအသဳယာယဳ မဒက်ပတန်လဝ် သွက်ဂွံ ဆက်ယိုက်ဂၠေင်အာ တာလျိုင်အလဵုအသဳ ပ္ဍဲဍုင်မွဲ ပ္ဍဲအခိင်ကာလ အလဵုအသဳ မရုဲစှ် နကဵုမာဲ ဟွံမံက်ဂတဝ် ဟွံကတဵုဒှ်ကၠုင်ဏီရ။ ဗီုလဵု မဒ္ဂေတ်ဂှ် ဟွံတုပ်ရေင်သကအ်၊ ဗွဲမဂၠိုင် ပွမကလေင်ရုဲစှ် မွဲအလန်တုဲ မွဲအလန်ပၠန်ဂှ် ဟွံမဲ၊ ဒက်ပ္တန်တုဲ နွံအာယုက် စဵုကဵု မရိုဟ်ပလီုရ။ 

## ပွံက်
အလဵုအသဳပၟင်ပၟဲဍုင် လုပ်ကေတ်ဒၞာဲ ပ္ဍဲအခိင်ကာလ အလဵုအသဳ ပ္ဍဲသၞောတ်စၠတ်ထဝ် မလီုလာ်အာ ဥပမာ ဗီုကဵု အလဵုအသဳဂှ် ပ္ဍဲစၠတ်ထဝ် ညးစၞးလပါ်ဂၠိုင် ဒစဵုဒစး (ဝါ) ပတိုန်ဂလာန် ဟွံစွံဓဝ်ပတှ်ေ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲအခိင်ကာလ နကဵုအလဵုအသဳ မနွံဒၟံင်ဂှ် သွက်ဂွံ ဆက်ကေတ်အာ လျိုင်ဍုင် ဟွံသၟဟ်အစောမ်တုဲ တၞဟ်န မဂွံထ္ပက်စၞး အလဵုအသဳတုဲ ညးဒက်ပ္တန် အလဵုအသဳပၟင်ပၟဲဍုင် စဵုကဵု အလဵုအသဳတၟိ မရုဲစှ် နကဵုသဘင်မာဲ ကလေင်တိုန်ပၠန်ရ။ ပ္ဍဲဍုင်လ္ၚဵု စကာ သၞောတ်ပါလဳမာန်  အေင်္ဂလိက် မကော်ဂး သၞောတ် (Westminster system) မ္ဂး အလဵုအသဳ မကလိဂွံလဝ် အဝဵုဍုင်ပြဟ်ဟ်ဂှ်ရ ဆက်ထိင်အာ နဒဒှ် အလဵုအသဳပၟင်ပၟဲဍုင် စဵုကဵု အခိင် မရုဲစှ်မာဲတုဲ၊ ဒက်ပ္တန် အလဵုအသဳတၟိတုဲရ။ အရာတၟေင်တၞဟ်ခြာ ကုအလဵုအသဳဓမ္မတာဂှ် အလဵုအသဳပၟင်ပၟဲဍုင်ဂှ် အခေါင်မကၠောန်ဂွံဂှ် ညးပိုင်ခြာလဝ် ပ္ဍဲသၞောဝ်တုဲ ဟွံမဲကဵု အခေါင်ကၠောန် ဍိုက်ပေင်၊ မဂွံအခေါင်  ဆမင်မဲအာ အတိုင်တြေံဟေင်ရ။ 

ပ္ဍဲကဵု သၞောတ်အလဵုအသဳပံင်ကောံ (coalition governments) မ္ဂး ဟိုတ်နူ အလဵုအသဳဂှ် ပံင်ကောံ ကုဗော်ဂၠိုင်နူ မွဲတုဲ မဒက်ပ္တန်လဝ်ဂှ်ရ စဵုကဵု ကလေင်ပံင်ကောံ ဒက်အလဵုအသဳတၟိမာန်ပၠန်ဂှ် နကဵုအလဵုအသဳပၟင်ပၟဲဍုင် ဆက်ကေတ်အာ တာလျိုင်ရ။ ဗွဲမဂၠိုင် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်တအ် ဗက်စန်ဒက် ပံင်ကောံ ညံင်ဂွံ ဒက်အလဵုအသဳမာန် လဝါဲဂှ်ရ။ အလဵုအသဳပၟင်ပၟဲဍုင် ပ္ဍဲကဵု သၞောတ်အလဵုအသဳပံင်ကောံဂှ်မ္ဂး ပရေင်ကမၠောန်ဍုင်ဂှ် ဒးဖန်ကၠောန် နကဵု လၟေင်တ္ၚဲ၊ တုဲပၠန် သၞောဝ်ဍုင်တၟိတၟိ မဒှ်သၞောဝ်မကေတ်တင်လတုပ်စိုတ်ဝါတ်တအ်ဂှ် ခၞံဗဒှ်ဟွံဂွံရ။  

အလဵုအသဳပၟင်ပၟဲဍုင်ဂှ် မလေပ်ဒက်ပ္တန် ပ္ဍဲအခိင်ကာလ ဍုင်မကတဵုဒှ် ပၞာန်၊ လုကဴ အလဵုအသဳမရုဲစှ် နကဵုမာဲ ဟွံဂွံ မံက်တိုန်ကၠုင်ဏီတုဲ မဒှ်အလဵုအသဳ သွက်ဂွံခၞံဗဒှ် ကၠောန်သဘင်မာဲ သွက်ဂွံဒက်ပတန် အလဵုအသဳတၟိရ။ 

## နိဿဲ
 
ကဏ္ဍ:BEHM
ကဏ္ဍ:ပရေင်ဍုင်ကွာန်
ကလျာဏမဟာထေရ်

**ဘဒ္ဒန္တတကလျာဏ (ဓမ္မာစရိယ)**(၁၉၄၃၊ ၀၇၊ ၁၅ - ၂၀၂၁၊ ၀၈၊ ၁၂)ဝွံ ဒှ်အစာလိက်ပရိယတ္တိ၊ အစာဓမ္မကထိုက်၊ အစာဝိပဿနာ မဒယှ်တမ္ညဝ် အလုံဒေသရးမန်တုဲ ဒှ်ကျာ်ဇၞော် နွံပိုန် ဘာပုဗ္ဗာရီု ဍုင်မတ်မလီုရ။ ကျာ်ဇၞော်ဝွံ သီုချူလဝ် လိက်ကၞပ် မဆေင်ကဵုဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ ကွတ်ဂၞန်သင်္ချာ သွက်ဂွံစကာ ပ္ဍဲလၟိုန်တ္ၚဲကီုရ။

## ဘဝသၟတ် ကေုာံ ပရေင်ပညာ
ဘဒ္ဒန္တကလျာဏဝွံ က္တဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲ ကွာန်ဝါဂျဳ၊ ပွိုင်ဍုင်ပံင်၊ ခရိုင်သဓီု ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၀၅ ဂိတုဒဂိုန် ၁၄ မမံက် တ္ၚဲစန် အခိင် နူဂယး ၉ နာဍဳ၊ မဒှ်ကောန်  အစာသဝ်ဗိန္ဒောဇၞော် နာဲမှာန်၊ အစာသဝ်ဗိန္ဒောဇၞော် မိရီု။ ပၞောဝ်ကဵု ကောဒေအ် သီုဖအိုတ် ၇ တၠ၊ မၞိဟ်တြုဟ် ၆ တၠ မၞိဟ်ဗြဴ ၁ တၠဂှ် ဒှ်ကောန် မရနုက်ကဵု ၅။ ညးဝွံ ဒှ်ကောန်ကမာ၊ ကောကမာညး မကဵုလဝ်ယၟု ဘရ ဂှ် ချိုတ်အာ နူဍောတ်တ်။ နူဍောတ်တ် မိမၜါ ခုတ်ကဵုလဝ်ယၟု မာံဘဝေန် (ဘဝင်)။ 
အခိင်မံင်ဘာစိုပ် ညးမံင်ဘာတန် ပ္ဍဲကွာန်ဂျဳ ဂွံအံင်ဇၞးကေတ် တန်စတုတ္ထတုဲ ညးပထပိုယ် ပ္ဍဲဘာတၟိ ကွာန်ဝါဂျဳ ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်ဝါယမ (ဇာတိကွာန် ခရှ်ေ)။ ကျာ်ဇၞော်ဝါယမ အာအပ်ကဵု ဗ္တောန်လိက် ကွာန်ထဝ်ပၠင်၊ ဘာစိင်ဂၠက် ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်နန္ဒိယ။ နူဂှ် ညးပြံင်အာမံင် တိုက်လိက်ကအ်နှာတ် ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်အစာတၠ ဘဒ္ဒန္တဥတ္တမရမ္ဘမဟာထေရ်။ သၞာံ ၁၃၂၇ ဂှ် ဂွံအံင်ဇၞး တန်ဍောတ်၊ ပ္ဍဲဘာကအ်နှာတ်။ နူဂှ် သၞာံ ၁၃၂၈ ပြံင်အာ ကတ်လိက် ပ္ဍဲတိုက်လိက်ဘာကၠအ်ပၞဟ်၊ ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ ဂွံအံင်ဇၞးကေတ် တန်ဒေါဝ်၊ သၞာံ ၁၃၂၉ ဂွံအံင်ကေတ် တန်ဇၞော် ပ္ဍဲကဵု ဘာကၠအ်ပၞဟ်။ သၞာံ ၁၃၃၁ ဂှ် အာကတ်လိက် ပ္ဍဲဘာစိန်မမ ဍုင်မတ်မလီု ဇရေင်ဘဒ္ဒန္တသူရိယ၊ သၞာံ ၁၃၃၂ ပြံင်အာ ပဒတဴ ဘာကျာ်သြဳမန် ဍုင်လ္ဂုင် ဇရေင် ကျာ်ဇၞော်ကုသလ၊ ဘဒ္ဒန္တတိဿ၊ ဘဒ္ဒန္တညေယျတအ်။ ပ္ဍဲအခိင် မပဒတဴ ပ္ဍဲကျာ်သြဳမန်ဂှ် အာတိုန်လိက် ဘာညောင်တုန်း အရာပ်ဗဟာရ် (ဗဟန်) ဍုင်လ္ဂုင် ဇရေင် အစာလိက် သြဘာသ။ သၞာံ ၁၃၃၄ ဂှ် အာပဒတဴ ပ္ဍဲဘာပဇ္ဇောတာရီု ဍုင်မၠံင်မၠ (မြောင်းမြ) ဇရေင် ကျာ်ဇၞော်ဉာဏိက ကေုာံ အစာဝိမလဗုဒ္ဓိ။ နူဂှ် အာဇူ ပ္ဍဲကွာန်ကအ်လှာ၊ ဘာဂြိုပ်။ နူဂှ်ပၠန် သၞာံ ၁၃၃၅ ပြံင်အာ ပဒတဴ ပ္ဍဲဘာသံဃာပိုင်၊ သွက်ဂွံ ပအစာလိက်ရ။

## ဘဝအစာလိက်
ပ္ဍဲအခိင် ဘဒ္ဒန္တကလျာ မကလိဂွံ ၁၂ ဝှ်၊ အာယုက် ၃၂ သၞာံဂှ် စဖျေဟ်လိက် ပ္ဍဲဘာသံဃာပိုင်တုဲ လုကဴ ပွိုင် (၆) သၞာံ ပလဝ် အစာလိက် ပ္ဍဲဘာဂှ်ရ။ နူဂှ် အာပအစာလိက် ဘာကအ်နှာတ် ပွိုင် (၆) သၞာံပၠန်။ နူဂှ် ကလေင်စဴ ဌာန်တၟုပ်သုက်ဇကု ကွာန်ဝါဂျဳ။ ပ္ဍဲအခိင် မပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဇာတိဇကုဂှ် ဂွံသြိုင်ခၞံဘာ၊ စေတဳ၊ ကၟာ၊ ကၟာင်၊ ဂၠံင်ဍာန်သဗာန်ဂမၠိုင်ကီု သီုကဵု ဘာအလဵုအသဳ စဵုကဵု စိုပ်တန်ဒေါဝ်ဂှ် အာဂတပၠတရဴတုဲ ကၠောန်ဗဒှ်ကၠုင် ကမၠောန်ဇၞော်မောဝ် ဌာန်ဇာတိဇကု ပွိုင် (၆) သၞာံရ။
စိုပ်သၞာံ ၁၃၅၅ ပြာပ်အာ ပဒတဴ ပ္ဍဲဘာပုဗ္ဗာရီု ကွာန်(၆)မိုင် ပ္ဍဲဍုင်မတ်မလီု။ ပ္ဍဲကဵု ဘာပုဗ္ဗာရီုဂှ် ပံက်လဝ် တိုက်လိက် ပွိုင် ၁၀ သၞာံပြင်င်၊ ဗွဲကြဴ လပါ်တိုက်လိက်ဂှ် ဒြဟတ်ဍိုန်စှ်ေတုဲ နဒဒှ် အစာဓမ္မကထိုက်မွဲ ဟီုတွဟ်ကၠုင် တဝှ်ဍောင်ဓရ် ကုဥပ္ပးတြုဟ် ဥပ္ပးဗြဴတအ် စဵုကဵုလအိတ်လမျီုရ။

## လအိတ်ဘဝ
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တကလျာဏဝွံ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂိတုအဝ်ဂေတ် ၁၂ ဂှ် စုတိစဴအာသွဝ် ပ္ဍဲကဵု ဘာပုဗ္ဗာရီု ဍုင်မတ်မလီုရ။

## လိက်ကၞပ် မပတိတ်လဝ်ဂမၠိုင်

* ပြကိုဟ်ဂၠံင်အာတရဴဍုင်ဇၞော်နိဗ္ဗာန်၊ ၁၃၇၅
* လိက်ဂၞန်၊ ဂတာပ်ခေတ်

## နိဿဲ
ဘဒ္ဒန္တကလျာဏ (ဓမ္မာစရိယ) ကွာန်(၆မိုင်) ဍုင်မတ်မလီု၊ ပြကိုဟ်ဂၠံင်အာတရဴဍုင်ဇၞော်နိဗ္ဗာန်၊ ၁၃၇၅။