စၟတ်တဆိပ်

**စၟတ်တဆိပ်** (အၚ်္ဂလိက်: Logo) ဝွံ ဒှ်ဗီုရုပ် ဂရပ်ဖေတ် (graphic mark)၊ သင်္ကေတ (emblem)၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ဗီုပြင်မလိက် မဖန်ဇန်လဝ် သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ ကမ္ပဏဳ၊ ဂကောံ၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ကပေါတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပူဂိုလ်မွဲမွဲရ။ လဆောဝ်မ္ဂး စၟတ်တဆိပ်တအ်ဂှ် ကၠောန်လဝ် နကဵု ဗီုရုပ်အာက်သတြေတ် (abstract) ဟွံသေင်မ္ဂး ဗီုရုပ်သင်္ကေတ သၟးတုဲ၊ လဆောဝ်မ္ဂး ပါလုပ် သီုယၟု ကမ္ပဏဳ မချူလဝ် နကဵုဗီုပြင် မလိက်တၟေင် (logotype ဟွံသေင်မ္ဂး wordmark) ရ။

စၟတ်တဆိပ်ဝွံ ဒှ်အရာ အဓိက သွက် ပရေင်စၟတ်သမ္တီ စၟတ်တံဆိပ် (Brand identity) ရ။ ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ်မ္ဂး စၟတ်တဆိပ်ဂှ် ကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ သွက်ဂွံ တၞဟ်ခြာ နူကဵု ကမ္ပဏဳပြိုင်ပ္ကာန်တအ်ရ။

## ဝင် (History)
ပရေင်သုင်စောဲ သင်္ကေတ သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ တၠဒြပ် ဟွံသေင်မ္ဂး ညးမကၠောန်ပ္တိတ်ဂှ် စကတဵုဒှ်လဝ် နူကဵု ခေတ်တမၠာတေအ်ရ။
* **ခေတ်တမၠာ**: မၞိဟ်တအ် သုင်စောဲ တဆိပ်ပသဲဂမ္တဴ လတူ တိရစ္ဆာန် သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ တၠဒြပ်။ ပ္ဍဲခေတ် အဳဂျေပ်တြေံ (Ancient Egypt) ကေုာံ ရဝ်မတြေံ (Ancient Rome) တအ်ဂှ် ညးမကၠောန်တိက္မာတ်တအ် စုတ်စၟတ်တဆိပ် ညးတအ် လတူ ကပေါတ်တိက္မာတ် သွက်ဂွံ ထ္ၜးကဵု ဍာ်ဒကေဝ်ရ။
* **ခေတ်လဒေါဝ်**: ပ္ဍဲရးဥရောပ သုင်စောဲ တဆိပ်လွဟ် (Coat of arms) သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ ဂကောံသ္ၚိကၟိန် သၟိင်တၠ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံအမတ်တအ်ရ။
* **ခေတ်ပရေင်ပြံင်လှာဲ စက်ယန္တရား (Industrial Revolution)**: ပ္ဍဲ ၁၈ ကေုာံ ၁၉ ဗွဝ်ကၠံ ပရေင်ကၠောန်ပ္တိတ် ကပေါတ် နကဵုစက် ဂၠိုင်ကၠုင်တုဲ ကမ္ပဏဳတအ် နွံပၟိက်ကၠုင် စၟတ်တဆိပ် သွက်ဂွံ သွံရာန် ကပေါတ်ညးတအ် အလုံမွဲဍုင် ကေုာံ ဂၠးကဝ်ရ။ ဥပမာ- တဆိပ် Bass Brewery မဒှ် တြိဂံင် အသာ်ဗကေတ်ဂှ် ဒှ်စၟတ်တဆိပ် မကလိဂွံ အခေါင်မူပိုင် ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲရးနိဂီုဨကရာဇ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၇၆ ရ။

## ဂကူ စၟတ်တဆိပ်ဂမၠိုင် (Types of Logos)
စၟတ်တဆိပ်တအ်ဂှ် ဗွဲဓမ္မတာ ပါ်လဝ် ၇ ဂကူ အဓိက နွံရ-

# **မလိက်က္ဍိုပ် (Lettermarks / Monograms)**: ဒှ်စၟတ်တဆိပ် မကၠောန်လဝ် နကဵု မလိက်က္ဍိုပ် ကမ္ပဏဳသၟး။ (ဥပမာ - IBM, CNN, HBO)။ သုင်စောဲ သွက်ကမ္ပဏဳ မနွံယၟု ဂၠိင်လောန်ကာဲတအ်ရ။
# **ယၟုအက္ခရ် (Wordmarks / Logotypes)**: ဒှ်စၟတ်တဆိပ် မသုင်စောဲ ယၟုကမ္ပဏဳ ပေင်ပေင် နကဵု ဗီုပြင်မလိက် (Font) တၟေင်။ (ဥပမာ - Google, Coca-Cola, Disney)။
# **ဗီုရုပ် သင်္ကေတ (Pictorial marks / Logo symbols)**: ဒှ်စၟတ်တဆိပ် မသုင်စောဲ ဗီုရုပ် ဟွံသေင်မ္ဂး အာဲကောန် (Icon) မွဲမွဲ။ (ဥပမာ - ရုပ်သတ်အေပဲ နူကဵု Apple, ရုပ်ဂစေမ် နူကဵု Twitter)။
# **ဗီုပြင် အာပ်သတြေတ် (Abstract logo marks)**: ဒှ်စၟတ်တဆိပ် မသုင်စောဲ ဗီုပြင် ဂျဳသြမေတ်ထရဳ (Geometric) မဟွံတုပ် ကုအရာဝတ္ထု ဍာံဇေတ်မွဲမွဲ။ (ဥပမာ - တဆိပ် စက်ဝိုင်ပါ်လဝ် နူကဵု Pepsi, ဟွံသေင်မ္ဂး တဆိပ် Swoosh နူကဵု Nike)။
# **ရုပ်ဂျိုင် / မသကတ် (Mascots)**: ဒှ်စၟတ်တဆိပ် မသုင်စောဲ ဗီုရုပ် ကာတွန် ဟွံသေင်မ္ဂး မၞိဟ်စၞး။ (ဥပမာ - Colonel Sanders နူကဵု KFC)။ ဍေဟ်ဖန်ဗဒှ်ကဵု ပရေင်ဆက်ဆောံ မနွံကဵု စိုတ်ဓါတ် ကုညးသုင်စောဲရ။
# **ပံင်ကောံ (Combination marks)**: ဒှ်စၟတ်တဆိပ် မပံင်ကောံလဝ် ယၟုအက္ခရ် ကေုာံ ဗီုရုပ်သင်္ကေတ မွဲစွံ။ (ဥပမာ - Burger King, Doritos, Lacoste)။
# **တဆိပ် (Emblems)**: ဒှ်စၟတ်တဆိပ် မစုတ်လဝ် မလိက် ပ္ဍဲအပ္ဍဲ ဗီုရုပ် ဟွံသေင်မ္ဂး သင်္ကေတမွဲမွဲ မတုပ်ညံင်ရဴ တဆိပ်ရုင်။ (ဥပမာ - Starbucks, Harley-Davidson, တဆိပ် တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင်)။

## သဇိုင် ဒဳဇြာင် စၟတ်တဆိပ် ခိုဟ်မွဲ (Principles of Good Logo Design)
သွက်ဂွံ ဂွံစၟတ်တဆိပ် မနွံကဵု အံင်ဇၞးမွဲဂှ် အစာဒဳဇြာင် (Designers) တအ် ဒးဒ္ဂေတ်ဗက် သဇိုင် ၅ သာ်-
* **လောဲသွာ (Simple)**: စၟတ်တဆိပ် မလောဲသွာဂှ် စၟတ်သမ္တီလောဲ ကေုာံ ရံင်စလောဲရ။
* **စၟတ်သမ္တီလောဲ (Memorable)**: ညာတ်မွဲဝါမ္ဂး သမ္တီဒး အာလမိုန်။
* **ဟွံရုဲခေတ် (Timeless)**: ဟွံဗက်အာ အခိုက်အလိုက် အခိင်ကာလမွဲချိုန်တုဲ၊ စကာအာ ပွိုင် ၁၀ သၞာံ ၅၀ သၞာံ လေဝ် ဟွံတြေံအာ။
* **သုင်စောဲလောဲ (Versatile)**: စုတ်ပ္ဍဲ ပိုစတာ ဇၞော်ဇၞော် ကီု သီုကဵု စုတ်ပ္ဍဲ ကောန်သေဝ်စက္ခော ဍောတ်ဍောတ် ကီုလေဝ် ဗီုပြင် ဟွံလီု ကေုာံ ညာတ်ကၠး။
* **ကိတ်ညဳ (Appropriate)**: ဒဳဇြာင်ဂှ် ဒးကိတ်ညဳ ကုတင်ရန်တၟအ် ကမ္ပဏဳ ကေုာံ ဂကောံမၞိဟ် မရန်တၟအ်လဝ်။ (ဥပမာ - တဆိပ် သွက်ကပေါတ်ကောန်ၚာ်မ္ဂး သုင်စောဲ အရံင် ကေုာံ ဖေါန် မမြဟ်မြဴ)။

## အခန်ကိစ္စဇၞော် (Importance)
* **ပရေင်စၟတ်သမ္တီ (Brand Recognition)**: စၟတ်တဆိပ်ဂှ် ဒှ်မုက်သ္ၚိ ကမ္ပဏဳမွဲရ။ ဍေဟ်ရီုဗင်ကဵု ညံင်ညးရာန်ကပေါတ်တအ် ဂွံစၟတ်သမ္တီ ကမ္ပဏဳဂှ် လောဲလောဲရ။
* **ဒက်ပ္တန် ပရေင်ပတှ်ေ (Builds Trust)**: စၟတ်တဆိပ် မကျေဝ်ဂေါဝ် ကေုာံ မနွံကဵု စှ်ေသၞောတ်ဂှ် ထ္ၜးကဵု အဆံင်ပရဝ်ဖက်ရှေန်နယ် ကမ္ပဏဳတုဲ မၞိဟ်တအ် ပတှ်ေစှ်ေစိုတ်ဂၠိုင်ရ။
* **တၞဟ်ခြာ နူညးတၞဟ် (Distinguishes from Competitors)**: ပ္ဍဲဖျာ မနွံကဵု ကပေါတ်တုပ်ပ် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် စၟတ်တဆိပ် ရီုဗင်ကဵု ညံင်ကပေါတ်ဇကု ဂွံတၞဟ်ခြာ ကေုာံ မံက်ဂတဝ် နူကဵု ညးတၞဟ်ရ။

## နိဿဲ (References)