လိက်လလဴပူ

**<big>လိက်လလဴပူ (Narrative/fortællende)</big>**

**တင်ရန်တၟအ် - သွက်ဂွံ လဟိင်ကဵုစိုတ် ကေုာံ ဖန်ဗဒှ်၊၊**

ကောန်မၞိဟ်တအ် လဴပူကၠုင် ပေါမ်အာဂီု၊ ဝင်၊ ပရူပရာ ရေင်သကအ် နူကဵုသၞာံ မဂၠိုင်ကဵုလ္ၚီရ၊၊ နူမလဴပူ နကဵုပါင် အဆက်က်ဂှ် ဗွဲကြဴဏအ် လိက်ကတဵုဒှ်ကၠုင်တုဲ ချူစုတ် နကဵုလိက်ရ၊၊ မလဴပူဂှ် ကလိဂွံ တင်ရန်တၟအ် ၜါသာ်ရ၊၊ ကၠာအိုတ်ဂှ် သွက်လဟိင်စိုတ်၊ နူဂှ် သီုဒှ်အာ ညးမကဠင် (ဝါ) ညးမဒုင်တဲဂှ် ဆက်ဒုင်ဏာ အာဲကၟာဲ ဒ္ဂေတ်လၟေတ် ပညာ ကောန်မၞိဟ်တအ်တုဲ ဆက်ဖန်ဗဒှ်ပတိုန်အာ အရင်တၟိတအ်ရ၊၊

ဂကူလိက်လလဴပူဏအ် နွံကဵုဂကူလိက် ဗွဲမဂၠိုင်ရ၊၊ ဥပမာ ပေါမ်၊ အာဂီု၊ ဝတ္ထုဇမၠေအ်၊ ဝတ္ထုဇမၠိင် ဒှ်တမ်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲဂကူလိက်လလဴပူဏအ်ဂှ် ပါ်ကရေက်ထောအ် နကဵုဗီုပြင်ဇမၠေအ် ကဵု ဗီုပြင်ဇမၠိင် ၜါဗီုဂွံရ၊၊ အပ္ဍဲဗီုပြင်ဂှ်ပၠန် ပါ်ကရေက်ထောအ် ဂကူလိက်နာနာသာ်ပၠန်ရ၊၊ ဥပမာ ရာဇဝတ် (crime မှုခင်း) ၊ action၊ ဆာန် love, thrill၊ တအ် နွံနာနာသာ်ရ၊၊

## လိက်မဖန်ဗဒှ် (fiction) ကဵု လိက်မဒှ်ဍာံ (non-fiction/fact) ကေုာံ လိက်ပံင်နှဴ

လိက်လလဴပူ ဗွဲဓမ္မတာမ္ဂး ဒှ်ဂကူလိက်မဖန်ဗဒှ် သၟးရ၊၊ ဂကူလိက်ၜါဝွံ ပံင်နှဴတုဲ အစာလိက်တအ် ချူကၠုင် သၞာံဗွဲမလအ်ရ၊၊ ပ္ဍဲလိက်ဝင် ပရူမဒှ်ဍာံဂှ် တၞဟ်န ဂွံဗှ်ခိုဟ်ကီု၊ ဂွံတံင်ဂြဲစိုတ် ညးဗွဟ်လိက်တအ်ကီုတုဲ ပြံက်ဆတ်စုတ်လဝ် အရာမဖန်ဗဒှ်ပတိုန် နွံကၠုင်ဒၟံင်ကီုရ၊၊ ပ္ဍဲခေတ်တၟိဏအ် ပ္ဍဲလိက်ပတ်ဂှ် ပံင်နှဴဂကူလိက်ၜါဏအ်တုဲ ချူကၠုင်ဂၠိုင်ကွေဟ်ဟ်ရ၊၊ ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲလိက်ဝင် မဆေင်ကုသၟိင်တၠတအ်ဂှ် တၞဟ်နမိက်ဂွံသၠုင် စရာဲကျာ်သြဳ သၟိင်တၠတအ်တုဲ ဖန်ပြံက်စုတ် အရာမဖန်ဗဒှ်တအ်ရ၊၊ ဆဂး ပ္ဍဲကဵုကဏ္ဍပရိုင် ကေုာံလိက်ဒုင်စဳရေင် ဗီုကဵု (documentary)တအ်ဂှ် ပရေင်ပြံက်နှဴဗီုဏအ် ဖန်ဟွံဂွံရ၊၊ ပ္ဍဲလိက်မဖန်ဗဒှ်တအ်လေဝ် ချူဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် ဗီုမဒှ်ဒၟံင် ဇေတ်တ်မာန်တအ်ကီုတုဲ လဆောဝ်မ္ဂး ပရူဂှ် လိက်ဂှ် ဒှ်လိက်မဖန်ဗဒှ်ဟာ ဒှ်လိက်မဒှ်ဍာံဟာဂှ် သွက်မၞိဟ်ဗွဟ်လိက်တအ် ပါ်ပါဲစဝါတ်ဒၟံင်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညံင်ဂွံပါ်ပါဲလေပ် အရာဏအ်လေပ်ဂှ် ကိစ္စဇၞော်ကွေဟ်ရ၊၊ 

လိက်ပရိုင်တအ်ဂှ် လုပ်လၟိဟ် ဂကူလိက်ဂရင်ဗ္တီ၊၊ ရန်တၟအ် အဓိက လိက်ဂရင်ဗ္တီဂှ် သွက်ဂွံလဴဗ္တီ ပရူမွဲမွဲ မကတဵုဒှ်လဝ်၊၊ တင်ရန်တၟအ် အဓိက လိက်မလဴပူဏအ်ဂှ် သွက်ဂွံလဟိင်စိုတ် ကေုာံ ကဵုပညာ ကုမၞိဟ်ဗွဟ်လိက်တအ်ရ၊၊ လိက်သီုၜါဂကူဂှ် ဒှ်ဂကူလိက် မလဴထ္ၜး မဟီုပရူမွဲမွဲ သီုၜါရ၊၊ ညံင်ရဴ ပ္ဍဲလိက်ဂရင်ဗ္တီ မၞုံကဵု ပရူမကတဵုဒှ်ကီု ပ္ဍဲလိက်လလဴပူဏအ်လေဝ် မၞုံကဵုအရာမကတဵုဒှ်ကီုရ၊၊ ဆဂး အရာမကတဵုဒှ် ပ္ဍဲလိက်ဂရင်ဗ္တီဏအ်ဂှ် ကာလလဆောဝ် အရာမကတဵုဒှ်ဂှ် ကိစ္စဟွံဇၞော်၊ ဟိုတ်နူမကတဵုဒှ်တုဲ ဖဵုမကတဵုဒှ်ကၠုင် လက္ကရဴဂှ် ကိစ္စဇၞော်ရ၊၊ 

## ဗီုလဒက်ပတန် (ဝါ) သ္ၚိဇာတ်

ညံင်ရဴ လိက်ဂရင်ဗ္တီကီု လိက်လလဴပူဝွံလေဝ် ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု ပိဒကုတ် ကီုရ၊၊ ဆဂး ပ္ဍဲလိက်ဂရင်ဗ္တီဂှ် ဒၞာဲစိုတ်မလုပ်စခိုဟ် ပ္ဍဲဒကုတ်လဒေါဝ်ဂှ် တပ်ညိင်ဒၟံင်တုဲ ပ္ဍဲလိက်လလဴပူဏအ်မ္ဂး ပ္ဍဲဒကုတ်လဒေါဝ်ဂှ် ဒှ်ဒၞာဲမလုပ်စခိုဟ် မကော်စ တွိုန်ဇာတ် မဒှ်ဒၞာဲ အသိင်ဇာတ်မတိုန် အတိုင်မဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲဗီု ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ၊၊ 

### ၁၊ နိဒါန်ဇာတ်

ပ္ဍဲဒကုတ် နိဒါန်ဇာတ်ဂှ် ဒှ်ဒကုတ် မဆက်မိတ် ကုညးဗွဟ်လိက်တအ်တုဲ ညးဗွဟ်လိက်တအ် ဂွံဆဵုတီကေတ် မၞိဟ်အဓိက မပါလုပ် ပ္ဍဲဇာတ်ဂမၠိုင်၊ အခိင်၊ ဒၞာဲ ကေုာံ ပွဳပွူရ၊၊ ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ် ဗၟံက်ထ္ၜး စိုတ်စရိုတ် ကဆံင််မၞိဟ် ကုမၞိဟ်မပါလုပ်တအ် နကဵုနဲတိုက်ရိုက် (ဟွံသေင်မ္ဂး) နကဵုနဲခရိတ်သပဝ်လေဝ် ဂွံရ၊၊ ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ် တၞဟ်န ညးဗွဟ်လိက်တအ် ညံင်ဟွံဂွံတီကေတ်ဒၟံင် ဂတဂတတုဲ ဒးဆိင်ဗၟံက် စိုတ်စရိုတ် မၞိဟ်တအ်ဂှ်ရ၊၊ ဂတတေအ် ဗီုလဵုမဒှ်မာန် တီဒၟံင် ဂတဂတမ္ဂး ဗှ်စ ရှ်သာ အောန်အာမာန်ရ၊၊ ပ္ဍဲဒကုတ်ဏအ် မချူဗၟံက်ပွဳပွူ နဒဒှ် ဗလးမတ်စင်ဇာတ်ဂှ် ဒှ်ဓမ္မတာမွဲရ၊၊ 

ပ္ဍဲကၞောတ်ဒကုတ်နိဒါန်ဇာတ်ဂှ် ဖျပ်စုတ် အခိုက်အလိုက်ဇာတ် (dramatic) မဆက်အာကဵုဒကုတ် တွိုန်ဇာတ် (ဝါ) ဒကုတ်ပဋိပက္ခဇၞော်တိုန်ဂှ်ရ၊၊ ယဝ်သ္ဒး ပတောအ်ဥပမာ ပ္ဍဲဂကူလိက် ဇာတ်အမှု (crime) မ္ဂး ယဝ်ရ အစာချူလိက်ဂှ် ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် သေနာတ် ပ္ဍဲအစလိက်ဂှ်မ္ဂး ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ် သေနာတ်ဂှ် ဒးသုင်စောဲရ၊၊ မၞိဟ်မဗှ်လိက်တအ် စဆဵုလဝ်သေနာတ်တုဲ ပ္ဍဲစိုတ်တေအ် စၟဳမံင် မိက်ဂွံတီ ညးဂှ်စွံလဝ် သေနာတ်ဒၞာဲဂှ်ရော၊ ကောန်ဒးဒုင်ဂစိုတ်ဟာ၊ ညးဂှ် ဒးဒုင်ဂစိုတ်ရော၊ ဗီုဗီုဏအ် ဂလာန်သၟာန်ဂမၠိုင် နွံဒၟံင် ပ္ဍဲညးဗွဟ်လိက်တအ်ရ၊၊

### ၂၊ တွိုန်ဇာတ် ကေုာံ ပဋိပက္ခဇၞော်တိုန်

အဓိက အင်္ဂလက်သန် လိက်လလဴပူဏအ်ဂှ် ဒဒှ်မၞုံ ကုပဋိပက္ခရ၊၊ ပွမဖန်ဗဒှ် ပရေင်ဒစဵုဒစး မွဲ (ဟွံ) ၜါပိ အကြာ ညးၜါဂှ် ဒှ်အင်္ဂလက်သန် လိက်လလဴပူ ရ၊၊ 

ပဋိပက္ခ ပ္ဍဲလိက်လလဴပူဏအ် နွံဗီုပြင်် နာနာသာ်ရ၊၊ အစာချူလိက်ပတ်ကောန်င္ၚာ် ဂကူသဝိန်ဒေန် M. Nikolajeva  ပါ်ထ္ၜးလဝ် ပဋိပက္ခနာနာသာ် ပ္ဍဲလိက်ပတ်ကောန်င္ၚာ်ရ၊၊ အတိုင်ညးမပါ်လဝ်ဂှ် ပ္ဍဲလိက်ပတ်မၞိဟ်ဇၞော်ဇၞော်တအ်လေဝ် ပိုယ်တအ် စကာဂွံကီုရ၊၊

*ပဋိပက္ခ အကြာမၞိဟ် ကဵု မၞိဟ်* - အတိုင်လိက်အခိုက်တြေံမ္ဂး ပဋိပက္ခအကြာ ကောန်သၟိင် ကဵု မၞိဟ်ပရမ်၊၊ မၞိဟ်သပ္ပရိုဟ် ကဵု သမၠီု၊ ပဋိပက္ခဂကူဏအ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲပေါမ်အာဂီု၊ ကေုာံ ဇာတ်ပရမ် (action movice/ဇာတ်ကြမ်း) တအ် ဂၠိုင်ရ၊၊

*ပဋိပက္ခ အကြာမၞိဟ် ကဵု သဘာဝ* - ကောန််သၟိင်ဂှ် ဒးဂစာန် လုပ်ပေါဲဗတိုက် ကုဘဲသဘာဝ ညံင်ဂွံဗၠးချိုတ်၊၊

*ပဋိပက္ခ ဇကုကဵု ဘဝဇကု/အကာဲအရာဘဝဇကု* - ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ်မ္ဂး ပဋိပက္ခဂှ် ဒှ်အရာ မဆေင်စပ် ကုစိတ္တဇဂၠိုင်ရ၊၊ ကောန်သၟိင်ဂှ် တဝ်စၞေဟ် လုပ်ပေါဲဗတိုက် ညံင်ဂွံဗၠးတိတ် နူဗဟေက်၊ နူမအောန် ကုဓဝ်ပတှ်ေဇကုဇကု၊ နူမဟွံစွံ င္ၚုဟ်မး ကုဘဝဇကု မပ္တံ ဗီုဗီုတအ်ဏအ်ရ၊၊ 

*ပဋိပက္ခ အကြာမၞိဟ် ကဵု သၞောတ်ပရေင်ဍုင် (ဟွံ) ဂကောံမၞိဟ်* - လိက်လလဴပူ ဂကူဏအ်မ္ဂး ကောန်သၟိင်ဂှ် တဝ်စၞေဟ် ကုမၞိဟ်ပရမ်မွဲမွဲဓဝ် ဟွံသေင် သီုတဝ်စၞေဟ် ပြံင်လှာဲထောအ် သၞောတ်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မွဲမွဲရ၊၊ 

ဂကူပဋိပက္ခ မထ္ၜးလဝ် ဗွဲလတူတေအ်တအ်ဂှ် ပံင်နှဴတုဲ မချူဂှ်လေဝ် ဒှ်အရာ ဓမ္မတာမွဲကီုရ၊၊ ဟီုဍာံဍာံ ပ္ဍဲဂကူလိက် လလဴပူဏအ် မွဲပိုဒ်ဂှ် မၞုံကဵု ပဋိပက္ခဂၠိုင်နူမွဲဂှ် ဒှ်အရာ မသၠိုင်ပတိုန်ကဵု စရာဲကဆံင်လိက်မွဲရ၊၊ ဥပမာ ကောန်သၟိင်ဂှ် တဝ်စၞေဟ်ကဵု မၞိဟ်ပရမ်၊ ပ္ဍဲအခိင်မွဲစွံဂှ် ကောန်သၟိင်ဂှ် သီုဒးတဝ်စၞေဟ် ကုဘဝဇကု/အကာဲအရာဘဝဇကု ဥပမာ ညံင်ဟွံဂွံဖေက်၊ ဒးဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ်၊ ဒးရုဲစှ် ထိင်လဝ်စိုတ်ဓါတ် မပ္တံ မြဴသာ်ဝွံ ဒှ်တမ်ရ၊၊ 

ဂကူပဋိပက္ခဗီုလဵု ဇကုမရုဲစှ်ရုဲစှ် လိက်လလဴပူခိုဟ်မွဲဟီုမ္ဂး ဒးဖန်ဗဒှ်လဝ် suspense ဇရေင်ညးဗွဟ်လိက်တအ်ဂှ် ညံင်ညးဗွဟ်လိက်တအ် စဵုကဵုစိုပ် က္ဍဟ်ဇာတ်ရ၊၊ suspense ဟီုမ္ဂးဂှ် ညးဗွဟ်လိက်တအ် ဂြိုဟ်ဒးယာ်၊ ဗီုလဵုဒှ်ကၠုင်မာန်ရော၊ တိုန်ဟာ စှ်ေဟာ၊ ဒှ်ဗီုဏအ်ရ ဂတတေအ် ဗီုလဵုမဒှ်ကၠုင်မာန်ရော၊၊ လိက်လလဴပူခိုဟ်မွဲမ္ဂး သ္ဒးနွံကဵု အသိင်တွိုန်ဇာတ်တုဲ က္ဍဟ်ဇာတ် မတွံဂး မစိုပ်ကၞောတ် ကလိဂွံသွဟ် လတူပဋိပက္ခဂှ် နွံဒၟံင်ဂတဂှ်ရ၊၊ 

ညံင်ညးဗွဟ်လိက်တအ် ဂွံဆက်ဗှ်အာ လိက်ဇကုစဵုကဵုအိုတ်ဂှ် ဆၜိုတ်တွိုန်ဇာတ်ခိုဟ်သၟး ဟွံရုံဂပ်၊ ညံင်ညးဗွဟ်လိက်တအ် ဂွံဒုင်စသိုင် ညံင်ရဴအလဵုဇကုညး မပါလုပ်ဒၟံင် ပ္ဍဲဇာတ်ဂှ် (ဝါ) ညံင်ကဵု ညးဗွဟ်လိက်တအ် မဂွံဒုင်စသိုင် အလဵုဇကုညး မဒှ်ဒၟံင် ပ္ဍဲဒၞာဲမၞိဟ်အဓိကမွဲမွဲတုဲ ဒးဒုင်တဝ်စၞေဟ်ဒၟံင် ကုပဋိပက္ခဂှ် ကိစ္စဇၞော်ကွေဟ်ဟ်ရ၊၊ 

### ၃၊ က္ဍဟ်ဇာတ် ကေုာံ လစှ်ေဇာတ်

လိက်လလဴပူဂှ် အသိင်ဇာတ်တိုန် စိုပ်က္ဍဟ်တုဲ အသိင်ဇာတ်ဂှ် လျောဝ်စှ်ေတုဲ ဇာတ်ဂှ်တုဲအာရ၊၊ ပ္ဍဲဒကုတ်ဏအ် ဗွဲမဂၠိုင် ဟွံတံင်ဒၟံင်ဇာတ်ဓလိင်၊ ဍန်ဂၠေအ်ရ၊၊ ညးလလဴပူဂှ်လေဝ် ပၟိက်ဆန္ဒ ဍိုက်ပေင်အာရ၊၊ သာ်ဂှ်ဟွံသေင် သွဟ်သွက်ပဋိပက္ခဂှ် မံက်ဂတဝ်အာရ၊၊ မၞိဟ်မဗှ်လိက်တအ် ဂွံကၠးကေတ်အာ ဒဒှ်ရ ကောန်သၟိင်ဂှ် ကလိဂွံဇၞး နကဵု မအိုတ်ကၞောတ်ကဵုတသိုက် (Happy ending)၊ ဟွံသေင်မ္ဂး တုဲအာ နကဵုကသ္ၚောမ်၊ ဟွံဒှ် အတိုင်ပၟိက်အင္ၚောပ် ညးဗွဟ်လိက်တအ် မစၟဳကေတ်လဝ်ဂှ်ရ၊၊

ပါဲနူဂှ်တုဲ မအိုတ်နကဵုလပံက် (open ending) မတုဲအာ နကဵုသွဟ်ကၠးကၠးမွဲ ဟွံသေင်၊ အရာမဒှ်မာန် နွံနာနာသာ်၊ တုဲတဴကဵု ညးဗွဟ်လိက်တအ် ချပ်ကေတ်တ် ဒဒှ်ရ ဇာတ်ဂှ်တုဲအာ နကဵုတသိုက်ဟာ နကဵုဒဒိုက်ဟာရ၊၊ မအိုတ်နကဵုလပံက်ဏအ်ဂှ် ပ္ဍဲလိက်လလဴပူ ဂတာပ်ခေတ် ကေုာံ ကြဴနူဂတာပ်ခေတ် (modernist and postmodernist) ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ဂၠိုင်ရ၊၊ ပွမအိုတ် နကဵုလပံက်ဏအ်ဂှ် တုပ်အာကဵု ဘဝမၞိဟ်ဓမ္မတာ ဗွဲမလောန်ဂှ်ရ မအိုတ် နကဵုလပံက်ဏအ် မၞိဟ်တအ် ဒးစိုတ်အောန်ညိရ၊၊ မုဟိုတ်ရောမ္ဂး ကာလပိုဲဗှ် လိက်မဖန်ဗဒှ် လိက်ဇာတ်တအ်မ္ဂး ပိုဲတအ် မိက်ဂွံဂွံ ဒုင်စသိုင် မဆေင်ကဵုဇာတ်ရ၊၊ ပိုဲတအ် ဟွံမွဲပၟိက် အရာမတုပ် ကုဘဝပိုဲဂၠိုင်င်တအ်ရ၊၊ တုဲပၠန် ပိုဲတအ် နွံပၟိက် ဓဝ်ဍာံ ကဵုမံက်ဂတဝ်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ကုမၞိဟ်ပရေအ် (ဝါ) မၞိဟ်ပရမ်ဂှ် ပိုဲတအ် မိက်ဂွံဆဵု ဒဒှ်ရ မဒးဒုင်စဘဲဒဏ် အရာညးမကၠောန်လဝ် ပရေအ်ပရေအ် လတူညးတၞဟ်တအ်ရ၊၊ လိက် လဝေင်ဇာတ် ခေတ်တၟိ နူယူရောပ်လပါ်ပလိုတ် ဗွဲတၟေင် နူသကေန်ဒိနေဗိယျာတအ်ဂှ် ညးတအ် မလေပ်ချူစ ပရူဗီုဒဒှ်ဍာံဂၠိုင်တုဲ မလေပ်ပတုဲဇာတ် နကဵုလပံက်ဂၠိုင်ရ၊၊ လဆောဝ်မ္ဂး ဇာတ်ဂှ်တုဲအာ နကဵုမဟွံစှ်ေကဵုဗဗွဲဓဝ်လေဝ် ဂွံဆဵုကေတ်ကီုရ၊၊ ဂၠးတိဏအ် ၜိုန်ရပိုဲနွံပၟိက် ဓဝ်ဍာံကီုလေဝ်၊ ဇၟာပ်အရာဂှ် တုဲကဵုဓဝ်ဍာံ သီုဖအိုတ်ဟွံသေင်ရ၊၊ 

## အရေဝ်မသုင်စောဲ

ဗီုလဒက်ပတန် လိက်လလဴပူဂှ် နွံဂၠိုင်ကဵု နဲရ၊၊ တန်တဴ ကုဂကူလိက်ပတ် ကဵု ဗီုအစာချူလိက်တအ် မပယျေဝ် မအရေဝ်တအ်ရ၊၊ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် အရေဝ်မသုင်စောဲစဂၠိုင် မဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲလိက်လလဴပူ နွံဗွဲမဂၠိုင်ကီုဂှ် ညးမလ္ၚတ်လိက်တအ် ထေက်ကဵု ဒးစွံသတိရ၊၊

ညးမချဳဓရာင်ဂမၠိုင် နဒဒှ် ကောန်သၟိင် သကိုပ်ဇာတ် ကေုာံ အရီုဇာတ်၊၊